Teil eines Werkes 
[2] (1547) D. Ludouici Pontani Romani ... Lectura aurea & copiosa, super Secvnda Parte Digesti Veteris
Entstehung
Seite
60r
Einzelbild herunterladen

jonni actünon dedet reft

.K.Accedit. tüeto ſege

amſequcretn ttt 5

ctu per fratren, an

em.xt.non onniC 5 de admitwttigiin 7

erei ad pꝛocucanimſ raſus ind Hacttn bec quentinan reiquando autign us: recurreadnatn. 5 de pactis.Jnnj bic verodiliger tio noneſt perran tebendésſubſegene niſequereturſcaub bendere ſpeciem gann exnuptijs nonſaatst obl ideo ſoluethan 3.Ael aliter ywütt abentibus acolture argumentüſungiman in diſpoſttioneunsi temin punalinrü auidam perockälen iiſſus: ſed tunte lis 8 adiectext etbienta irionem tactäfſum ncloquttilapalug, id qd agi aprſtnn wAtimoinduclan l 1,e Minlog ato Bar. Prmno fin victonaobuchunli ſieanon obverietiu nonrantan

ochuuul T r noruguclat

44

De condictione cauſa data. 60

vnica..accedit. ita hic firmat Cyn.in addi. C oſtre⸗ mol.iſtap duas habet materias:pꝛima eſt, an ꝑuiſio bo⸗ minis faciat ceſſare pꝛouiſionẽ legis: in hoc dic vt in l.ſi C.de pact. conuen. in..ſi fundum ſub conditione.§. Sti⸗ chum j.de leg j.⁊ꝛ per gl. Cy. C. de iure emph.l.ij. ſimi⸗ liter trabi poteſt, an pꝛouiſio hominis faciat ceſſare pꝛo- niſionem ſtatuti? de hac dicvt per Cy. Bal.C. de repu. bere..fi. tangit idem Bal.in.d.l. vbi adhuc. C Secũda eſt, an pꝛouiſio hominis facta in caſu expꝛeſſo, trabatur ad caſum omiſſum: vel remaneat ille in iuris communis diſpoſitione? dic, aut loquimur in reſcriptis: recur- re ad.c.ſuſceptum.de reſcript.in.vj. Aut in beneficijs ſeu pꝛiuilegijs: recurre ad.l.ſi. C. de ijs, qui ve. eta. impe..l. ſi quando.C.de inof.teſt. Aut in contractibus: ⁊recurre ad banc ad.d.l.ſi dotem..l.fi. C. de dona.que ſub mo. Aut in vltimis voluntatibus: recurritur ad.l.commo- diſſime.de lib. poſth..l.fi.C.de poſth. her.inſtit..l. iij.C. de inſtit. ſubſti. ad Trebel.l.mulier.in pꝛin. Aut in ſta⸗ tutis: materia longa eſt per cano.extra de cler. reſi.c. ad audientiam.a.c. dilectus.tractant Iegiſte in.l. Gal lus.g.quid ſi is.de lib. poſthu..l.ſi vero.g.de virojͤ. ſolu. ma. ſufficiãt remiſſiones:quia materia eſt lõga clara.

& Summarium.

Exceptione doli tutus ſolutum repetit.

2 Soluens ſcienter indebitum, videatur donare.

Caſus in quo debitoꝛ in pecunia liberatur cedendo a⸗ ctionem.

Lis, cuius expẽſis tractari debeat, an cedẽtis, an ceſſio⸗ narijꝛremiſſiue. Condictio ob cauſam, detur ob dati acceſſiones, etiam reſpectu penſionum.nu.z.

Doli exceptiones ſunt quinqq

Exceptione doli tutus habentis oꝛtum tempoꝛe celebꝛa⸗ ti contractus, ſi ignoꝛanter ſoluit, an repetat.

Exceptio doli, ſuccedit in locum exceptionis non nu⸗ merate pecunie.Et bienno tranſacto:quo eſt excluſa exce ptio non numerate pecu. an opponi poſſit doli exceptio. Intellectus poſitus per glo.in verſic.quoniam.eſt verus communiter tenetur.

Solutum per putatiuum debitoꝛem cur repeti poteſt.

u Conuentione partium num ſeri poſſit, vt in pꝛomiſſione

dotis, illa conditio, que tacite a iure ſubintelligitur, ſc ſi nuptie ſequantur, non ſubintelligatur?

7; Debitoꝛ pu⸗ Al ſe Debere. Tma dondea⸗

cer iuſſu mulieris, pꝛomittens ſoluẽs nomi⸗ Ine dotis marito futuro matrimonio non ſecu⸗

to ſolutum repetit:ſi vero ſoluerit ſciẽter, mulieri matri⸗ monio non ſecuto cõdictio ob cauſam competit. Si vero ſoluerit verus debitoꝛ matrimonio non ſecuto, cõdictio- nem ob cauſam habet, quam mulieri cedendo liberatur. ⁊in hac cõdictione ob cauſamveniunt fructus acceſſio⸗ nes naturales.h.d. tNot. tutus doli exceptione,

ſolutum eſt, poteſt repetere. Quod eſt ſpecialiter notan⸗

dum ad ea, que dicentur in gloſ. Secundo not. in⸗ debitum ſoluens ſcienter, donare videtur. Ad quod.j. de reg.iuris l.cuius per erroꝛem.j.de conſtit.pecu.l.quod ſi maritus.j.j.de condic.indeb.l.quod qui ſciens..j.ſed ſi quis.ad fin.ʒ.ſi quis cau.cum ſimilib.¶t Tertio nota caſum, in quo liberatur debitoꝛ pecunie per ceſſionem actionis. Ad quod.j. de pen.l. quod debetur. circa no. tractat t hic ſatis diffuſe.d. Gal.cuius expenſis.ſeu ſum⸗ ptibus debeat lis ipſa tractari, an cedentis, an vero ceſ- ſionarij? quod dic vt plene dicam.j.commod.i.ſi vt certo. S. idem Labeo. C No. vltimo rcondictionem ob cauſam, non ſolum ad datum competere, ſed etiam ad dati acceſ⸗ ſiones. Ad hocj. eod.l.cum quis.j tit. ij.lindebiti. In glo.j. tin pꝛincipio. Ponderanda eſt ſinguliſta glo.quia magiſtra eſt in narrando quadruplicem ſpeciem exce- ptionis doli, cui doct. addunt quintam, ſcilicet, exceptio- nem doli, que ſuccedit in locum cuiuſlibet exceptionis mũdi. iſta habetur in.l.ij..generaliter.j.de doli except. In ea. ibi, hoc caſu ceſſat repetitio, ſi ſoluit. Ault er⸗

7 go not. glo. tin cuius ſententia communiter omnes doct.

ſunt:quod tutus exceptione doli habẽtis oꝛtum celebꝛa- ti contractus tempoꝛe, ignoꝛanter ſoluens, non poſſit re⸗ petere tanquam tutus exceptione odioſa. EÆgo vero pu- to cõtrarium, imo competat repetitio: hoc ex tribus. Pꝛimo per iſtum text.qui tuto doli exceptione, igno⸗ ranter ſoluenti dat repetitionem loquendo de exceptio- ne doli generaliter, neq; deſcendendo ad aliquam eius ſpeciem. ſi doct.dicantiſte tex.non loquitur de pꝛemiſſa exceptione, ſed de alijs ſpecialibus: diuinatio eſt: neſcio quis reuelauerit. Secundo idem fundo per generalem doctrinam.l.ſi non ſoꝛtem..indebitum.j.de condi. indeb. ibi traditam, tutus exceptione perpetua ſoluens igno ranter ſolutum repetit:ſed hic exceptio eſt perpetua: vt l.pure. in fi. de doli exceptio. ergo ⁊c. Tertio:quia non po teſt negari iſte paſſus ſit dubius pꝛopter opi.Cer⸗/ tum autem eſt, in re obſcura dubia magis fauendum eſt repetitioni,qᷓ́; aduentitio lucro:vt.l.non debet.. in re obſcuraꝗj. de regul.iuris. Non obſtat tex.qui eſt commu⸗ ne fundamentum, in. d. l. qui exceptionem. quia ibi loqui⸗ tur in exceptione Macedoniani.que licet odioſa, tamen inducta cõtra rationem naturalem:que eſt vt nemo cum alieno damno lucretur:vt.l. nam hoc natura.j. de condic. indeb.cum ſimilib. in qua oppoſita ſeu allegata allegãs tractat de lucro captando:is vero qui ſoluit de damno vitando.Nos autem loquimur in exceptione doli, que eſt fauoꝛabilis: quia non ſolum inducta in odium commit⸗ tentis dolum, ſed etiam in fauoꝛem decepti: ne alterius

malitia ſit ſibi damnoſa:vt.lj.in pꝛinci.j. de doli exceptio.

Item in ea exceptione que eſt iure naturali ſuffulta: vt.l. in fin. de doli except. in qua oppoſita excipiens tractat de damno vitando, agens vero de lucro captando: vnde nil mirum ſi in boc ſubueniatur magis tractãti de dam⸗ no vitando, ꝙᷓ; de lucro captando certanti:vt.j.fin..licen⸗ tia.C.de iure delib..l.fi. de codic.Caſus ergo iſte diuer⸗ ſiſſimus eſt ab illo.l.qui exceptionem.vnde puto, in ea ſolutũ erronee poteſt repetere:quando erroꝛiuris in- no vitando non nocet:vt.l.indebiti.j.de cond.indeb. iſta eſt pulchꝛa noua opi.in materia que etiam fuit de men⸗ te Cyn.in.l.iij. C.quod met.cau.ſi recte intueatur. nullam harum rationum aſſigno. In ea.ibi, que ſuccedit in locum non numerate pecunie, eſt ergo dare exceptionem doli ſuccedentem in locũ exceptionis numerate pecu/ cunie:vt.j.ij.g.circa.de doli excep. ex hoc ſequetur mira⸗ bilis effectus.ſ. licet tranſactum ſit biennium, conſe⸗ quenter ſit excluſa exceptio pecunie non numerate: atta⸗ men in locum eiuſdem poterit opponi exceptio doli, que eſt perpetua:vt in.d.l.pure.in fi. ſic remanebit quaſi ſine effectu totus titulus de numerata pecunia. hoc tamẽ pꝛo conſtanti non firmo: ſed eius deciſio pendet ex nota⸗ bili tex.l.ſub ſpecie.C.de poſtul.quam ad hoc vide. In ead.ibi, ſic reus de facto excipit.vt hic dicit:vnde per bec vltima verba datur intellectus vnus ad verſi. Herua. ſcʒ an exceptio doli competens pꝛomittenti ſoluere con/ tra ſponſum agentem ex pꝛomiſſione babente ſub ſe con⸗ ditionem tacitam, ſi nuptie ſequantur: ſic agentem nul⸗ liter, de facto: quia ante conditionis euẽtum pariat ſol⸗ uenti repetitionem ſoluti? Sed ſᷣm hunc intellectum di⸗/ cunt doc.cõiter hanc glo.non eſſe bene ſignatam: quia in tali caſu non tractat᷑ de cõdictione ob cauſam: vnde me⸗ lioꝛ intellectus eſt ſcdus poſitus in pꝛin.gl.in ver.quoniã. ſcʒ an tutus exceptione contra mulierem agentem poſſit ſoluens futuro ſponſo repetere? quidem decidatur, ſi talis eſt exceptio, qua mediante pecunia ſoluta non com⸗ petit repetitio:tunc non poſſit per ignoꝛanter ſolnentem a ſponſo repeti, ea ratione, qua nec poteſt per ſoluentem ſciẽter:vt in ver.ſed ſi cum ſciret:ſi vero ſit talis exceptio, qua mediante, quod ſolutum eſt repeti poteſt:tali caſi u, per hunc ſoluentem ignoꝛanter a ſponſo repetetur. bec eſt omnium communis opi.quam bis paucis perſtrinxi. In glo. ſuper ver. quoniam.Hec gloſ.dubitat an pꝛo⸗

10 cedat ratio litere, quam ipſa non bene colligit: omiſſis

verbis Bar. multa ſuper hoc dicentis, ad que non eſt ne⸗

ceſſe addere: dic, ratio qua motus eſt Juriſconſultus

in pꝛimo verſic. ad dicendum, ſolutum per putatiuum

debitoꝛem poteſt repeti:colligitur ex verbis illis, quoniã

putaſſet ſe debere: autem exillis, quibus colligit gloſ. H iiij

4

1