Nuncnunc inlorgin ldſ ccentis obſeuni dl ſ uperabiti
ris ho⸗
CIo VICECOMITI v. c. ET ECQ, S. P. D.
Aima ſemper apud ueteres fuit hiſtoriæ autoritas, eoq́; omnibus tempo 6 ribu; in honore habita, ut cim plurima uariarum rerum ſtudia& quidem nobilißima haberentur, reru tamen geſtarũ ſcriptores ſemper primas par tes ſibi uendicarent. Proſit corporibus medicina, publica intexſit plurimos eße Luriſconſultos, ſimmoſe in feſtigio poſicos credant philoſophi, de gradu deijci nõ ſinat ſe militaris gloria, cedunt hæctamen ceſgerei; omnia hiſtoriæ autoribus: cumo nulla nõ artium aliquo tempore mali audiuerit, ſolam hanc profeſcionẽ exima aleam eſce ſemper exiſtimati eſt. Eiecli urbe Roma pluries philoſophi& rhetores fuere, ſenatuſconſultis quoq; Ciſfamati mathematici, nec medici nuſi poſt ſexcenteſimũ& eo amplius annum conditæ urbis admiſai, cum tamen interim Gn. Diſo, Tab. Diclor, cæteriq; annalium feriptores fummã dignitatem nanciſcerentur. Si enim id genus proſeſoores cur tantopere ſuis ſtudijs incumbant, diligenter ammaduerterimus, no aliudcerta cauſc erit, qudm pecuniæ cupi ditas. Quid enim æsmedicis parat, niſi abominatione cigniſaimus morbus, mali q́ aliqua luesg quid militibus, niſi humani generis diſcordta, rapacitasc;? quid aluud noſtrorum temporu phi- loſophia reſpicit: at ſola gloriæ cupiditate ſeribitur hiſtoria, non mercenario obnoxia ſtipen- dio, ſed quæ ſola ſibijpſi pulcherrimũpræmiu ſit. Hincnõd uiliſeimo quoq; tentata, ſec in prin cpum fers& illuſtrium uirorum exercitamentis fuit: ut Cæſarem Auguſtumß muttamus, Claudiæ gentis Imperatores uel à ſe, uel à potentiſaimis quondam populis geſtas res, cõmenta rijs ſuis cõponere minimd dedignati ſunt. Datrum quop; noſtrorũ memoria Turcarũ regis fra- ter WoLymus gentis ſuæ fortia facla, tametſi exul& maximis oppreſſus curis, complexus eſt: exemplo fortaſſe Thucydidis exiſtimauit, qui magnorũ exercituũ duclor relegatus eſßet, ſore ut hiſtoriæ ſcriptor reuocaretur. Sicut enim militaris ars plerunq; ſuis legionibus tribu nisqq; pernicioſa est, quæ uidelicet lubrico fortunæ iclui ſubiaceat: ita omnibus utilis hiſloria firmiſcmo pedamento nititur: quippe quæ omnia moralibus in diſciplinis à prudentioribus di- ſPutata ante oculos proponit,& quæ ſimplici admonitione ab illis ſint tradita, facla eſse exem plis docet, ut quanto magis humanã mentem exempla præceptis mouent, tanto philoſophiæ ipſa præcellat. Exploratiſsimũ id habuere ueteres: quapropter nõ alia ratione Saturnum colentes, in templori eius ianuis Tritonũ imagunculas ſtatuebant, qudm ut ab eo cœpiſoe hiſtori æter nitatemq; illis debere deos oſtenderent, quorum præconio fuiſsent celebrati: ut meritò non pa- rum Dlnij Secundi ſententiã damnandam opiner, potiorem hiſtoria Aſtronomiæ curam exi ſtimantis, cum punæ puræ ea ſit ſuperſtitionis ars, incertaq;,& plerunp; fiſſa, quæ ſolis curio ſorum auribus feliciter excipiatur: cum contru bonorũ ingentibus præmijs, legum in ſceleſtos digna ſeueritate, bene beateq́; uiuendi exemplis, hiſtoriæ leclione admoneamur: quæ ſolapro feclò certißama pbiloſophia uidetur nobis eße MAdde quòd etiam tantũ ex ſe iucunda eſt, leclo risq gratiam ſic aucupatur, ut quoquo modo ſcripta ſit, leclio eius plurimi deleclet:&· ficut fi cla diclis priora ſunt, ita res ipſas ſumma auiditate ut plurimũpercurrimus, uerborum;& rucluræ rationem in poſtremis ducendam arbitramur. Quapropter qui ornatiſpimis uerbis diſidentes ueritati res proſequuti ſunt, ſophiſtaru infimi nomine dignos tantu dijudico: quorũ nemini nõ celebratus Herodotus, quem hiſtoriæ:, ſi dijs placet, parentemuocant, princeps eſt. Sequitur Diodorus, Dhilimus, Ariſtides, alijq; plures, in quibus ueritatem cdeſideres, ele- gantiam dicendi nõ reqquiris. Grauiores Latini ſunt, magisq; pnceri animi: idq potiſpimu in eis deprendas, quò politiore ſlolo maioreq́; doclrina ſunt, eò etiam ueriora prodidiſſe: Luod 0- mnium conſenſus oſtendit, eaſdem res poſſeris tradentium. Quatamen in re ut cæterorũ laudi detrahere nubil auſim, ita Cornelium Tacitum nulli cedere conſtanter affirmauero. Non pro- bet in Liuio Datauinitatem Aſinius, exprobret riſpo mendicata de antiqquarijs uocabula Lenæus, defendat Iulj Cæſaris breuitatem titulus operis, notent incuriæ Tro gum, einſdema ſemper coloris Q. Curtiũ critici, Tacito certà nihil horũ ſine cauillo obieceris. cercat ſerm onis grauitas cum elegantia, mauultq; aliqua animo lecloris cogitanda relinquere, quàm longis eum
Andreas Alciatus luriſconſull alca an
Hiſtoria.
Philoſophi. Rhetores. Mathematici. Medlci.
principes, alijc; uiri illuſtres hi- ſtoria ſcribenda ſe exercuerunt.
ZTymus Turca.
Aſtronomia.
Corn. Tacitus.