adeam erantur, m- quiludicum bocmr nus uænumirent b as eant perdit-utm rpretei, lcut& Cni uleros uocit. Vruc periculo, fortunmi m nos ornatatoyll unonpoteſequienm ntur, imoplerunql tin magnohonorem eridamno affcunnn me calleant ſuue qudd 3 habent quodiplc ſcuunt. Solebant ur iſteret. AtNerr cuundiqp quaruofay ſtudiorum Rpralo- lle Pneneusommülu sſuis mardruiknf 3 Torcerarstt. Lgrur de isigue 8 mincant, atan-

n pcn

11 †„

Oratio Fcrrariæ habita. n

utilitatem pertinuiſſet Iuſtiniani edictum obſeruari,& eam ſtudiorũ methodum ſequi, quam ipſe procmio Digeſtorum præfixit. Cæterum humana curioſitas modum nOf habet,& eò planè deuentũ eſt, ut uelimus nolimus, manus dare con ſuetudini nos oporteat. Non æquales mei, non auditores, non gymnaſiorũ præ- fecti ſinerent amplius nos obſoletum illum morem in uſum reuocare: plurisq; faciunt cœptam ducentis abhinc annis docendi uiam, quàm ipſius legislatoris iuſſum. nec ego hac de re controuerti quicquam amplius uelim, quid enim hoc aliud eſſet, quàm aduerſus torrentem natare? Fertur equis auriga, neq; audit cur rus habenas. Curabo tamẽ quantũ fieri poſsit, ut proximi ueteribus accedamus, utq́; iandiu recepta conſuetudo ſit uobis utiliſſima. Naturaliter contingere ſolet ut homines diſſentiant: unde ſicut apud ueteres Caſſiani diuerſam à Proculianis ſectam habebant, ita apud nos magna ſunt inter Doctores diſſidia. Ille copioſus, uberrimo ingenij fonte, magna memoria: ille breuis, acutus, quibuſdam quaſi punctis ſolum pugnat:alius ffuit lutulentus, ſed clarus,&craſſiore mineruatalius legum uerbis, alius Doctorum deciſionibus nititur: ſic non omnia uni placent, nec omnia uni dij dederunt, ſed maximè in eo genere quiſque proficit, ad quod ſuapte natura eſt propenſior. Ego in nullius magiſtri uerba addictus, quod opti- mum eſſe iudicauero, in medium afferam:quãdoquidem ut in omnibus artibus, ita in hac noſtra maximè primas partes tenet ſanum iudicium:& uix fieri poteſt ut qui natura ſit dubiæ ſanitatis, idem legalis ſapientiæ ſit certus doctor. In hacta men temporis breuitate, quæ homini ad bonas artes perdiſcendas data eſt, utilia tantum& quæ ad bonam frugem pertineant ſunt perdiſcenda: alioquin de friuo- lis rebus diſceptare,& de uictoria magis quàm de ueritate eſſe ſolicitũ, maximè, ut Cicero ait, contra prudentiã eſt. Verſiculus eſt prouerbialis, Nimium altercan do ueritas amittitur. Sunt dialectici, ſunt& quandoq; oratores de uerbis magis quàm rebus ſoliciti:at nos ad res magis attendimus, uerborumq; curam in ſecun- dis habemus. Negat idem Cicero, ſi ſibi duplicetur ætas, habiturum ſe tantũ tem poris quo lyricos poẽtas legat: adeò multi erant. eodem modo& dialecticorum captiones. Quid arbitramur dicturum Iluſtinianum, quid alios ueteres Iuris an- tiſtites, ſi recentiorum cõmentarios in Ius noſtrum aſpicerent? de qua re toties à me declamatum eſt, ut non exiſtimem operæprecium uerba amplius facere: alius fortaſſe de hoc diſſerendi, conquerẽdiq́; potius erit locus. In præſentia enim, cum huius anni lectiones auſpicandæ ſint, omnes nos querelas abijcere oportet cum àbono potius omine, atq; à uotis precationibusq́; ſit incipiendũ. Dicamus ergo bona uerba,& Deum opt. max. precemur, ut ſucceſſus nobis proſperos det atq; largiatur:quod nõ dubito futurum, ſi manibus puris, ſi mundo corde ad hæc ſtu- dia accedatis. Nam ſicut optima uina ſi mucido uitioſoq; uaſi cõmittant᷑, in uap- pam tranſeunt atq; corrumpuntur: ſic doctrina legalis malis hominibus credita, nihil aliud eſt quàm quod uulgò dici ſolet, in manu furioſi gladius. Habetis hic urbẽ ſtudijs aptiſſimã, ab ipſa ſui origine pacis alumnã, ut quæ à Smaragdo patri tio exarcho ceu tutiſſimo in loco conſtituta, mœnibusq́; munita aduerſus immi- nentes barbaros fuerit, qui alioquin per totam Italiam debacchabantur: de cuius celebritate atq; gloria, quod de Carthagine Salluſtius ait, melius eſt ſilere, quàm

pauca dicere. Exiſtimat M. Cicero, plurimum ad ſtudiorum diſciplinam cõferre

urbis nobilitatem:quo potiſſimum nomine Athenas celebrat, quæ optimis exẽ- plis admonere atq; inſtruere ſtudioſos poſſent. At ego hac maximè laude ciuita- tem iſtam celebrem eſſe exiſtimauerim, ſiue ciuium elegantiam, cultũ, modeſtiã, probitatem inſpicere uelimus, ſiue mores caſtigatiſſimos,& publicam priuatãc; opulentiam, ſiue pacem& concordiam, maximamq; tranquillitatem, qua ſtudio-

ſorum animi ualde incitantur,& ad uirtutem capeſſendam ſtimulari ſolent. Plu-

rimum poteſt& autoritas per longiſſima tempora eodẽ tenore conſeruata. Scri- bit Ammianus Marcellinus, Alexandrinæ academiæ tantã fuiſſe olim exiſtima-

tionem, ut ad ſummam artis peritiam oſtentandam ſufficeret, ſi in ea ſe operã ſtu-

dijs dediſſe quis prædicaret, quod& de hac uniuerſitate dici Poken, in qua olim 2 3