ſumptio. nunicip.

liceps.. aod. tit. 10

.C. de

6 S 8 2

4²1

teoli,& Capua, licet Colonię Romanorũ eſ- ſent, tamen æτπφκνειαe mu nicipia nuncupa bantur,& earũ urbiũ ciues ſeuiciſsim cõmu nicipes appellant. Conciuẽ enim latinã uo- cem nõ eſſe, pleriq; arbitrant᷑, exemplo gręci ſermonis guμα οονι xye. Eiunt auté mu

mu nicipio nati ſunt. nicipes aut natiui-

—„, 1D ERM L IB. S1NGVI., tate, ſiue origine, Ds racrr. nrosie. ut quia ab eo muni cipio aliquis origi LEX CCXXNINX. nem ducit. Idem li Rãſacta finitãue

pater eius:paternã enim patriã ſequi filios legitimos re- ceptũ eſt?. Autma numiſsione: quo- niam liberti patro-/ ni ſui patriã acquirũtb: unde manumiſsi ho- die ciues Romani fiunt. Aut adoptione, ut quia alienigena à patre Florẽtino adoptatus ſit:fiet enim municeps Florentinus. Quo ex emplo receptũ eſt, ut Monachus, uel Cano- nicus, uel Rector, eius urbis municeps cen- ſeatur, in qua iure ſacerdotij neceſſariò reſi- det. Quod& de milite fatendũ eſtIllud nõ prætereundũ, P. Mario, L. Aſinio conſulib. factũ fuiſſe Senatuſcõſultũ, ne ſimulata ado-

tio in ulla parte publici muneris iuuaret:cẽ- ſeriq; ſimulatũ, cùm beneficia ſortiti, ſtatim emittunt manu, quos adoptauere, ut Corn. Tacitus lib. x v. ſcribit. rAllectione quoque creantur municipes, cùm Reſpublica aliquẽ eligitꝰ,& in ciuẽ aſſumit. Quòd ſiactum ſit, ut qui allectus eſt, ab omnibusſitmuneribus immunis, non ideo tamen minus municeps eſt, niſi etiam ab honoribus excludatur:tunc enim abuſiuè municeps dicetur.

intelligere debe mus, nõ ſolũ de qui- bus cõtrouerſia fue/ rit, ſed etiã quæ ſine

Quis dicatur agere.

Exigere, peragere, tranſigere quid.

Tranſactio ſtricte& generice accipitur.

Tranſacta dicuntur etiam quæ ſine controuerſia facta ſunt.

Ratio, quare tranſactionis uox potius ſpecialiter accipiatur.

Exceptio litis finitæ, ſi, ne ulterius progrediatur, oppoſita fue-

rit, impedit conteſtationem. Quæcunq; exceptiones peremptoriæ, litis conteſtationem im pediunt.

ldq; uerum, ſi ſtutim probari poßint. RANSACTA.)Agit, qui in iudicio pro ſequitur id, quod ſibi debetur. Ab hoc

uerbo deducũtur exigere, peragere, tranſige

re. Exigit, qui quod fudicio proſequutus eſt

recipit. Peragit, qui obtinet: unde peregiſſe

reum dicitur, qui damnauit. Tranſigit, qui a-

ctionem ſibi competentem, ſiue inſtituta, ſi-

ue inſtituenda ſit, aliquo accepto, cauſa con-

cordiæ omittit. Hæcq; tranſactionis uera&

ſtricta eſt ſignificatio:generaliter tamen etiã

accipitur pro quocunqʒ actu quo concordia:

inducatur, uel ab obligatione recedatur f, uel ad finem aliquid ducatur. Vnde tranſigere æſtatem Plinius dixit: ſic& trãſigere æuum, tranſigere diem dicimus.tIgitur in Senatuſ⸗- cõſulto, quo tranſacta, finitaue rata maneãtè,

de uerb. ſignif.comment.

10

20

30

60

4²²

cautũ eſt, tranſacta generaliter accipiemus, etiã quæ ſine cõtrouerſia facta ſunt. Cur au tem ſpecialiter potius uox hęc accipiatur, du bitari poteſt:an quòd particula, ue, ſubdiſiũ- ctiuę uim habet,& eodẽ ſenſu intelligendam

oſtendit, quo& fi-

cõtrouerſia ſunt poſ nita intelligitursan ſeſſa. quòd nulla eſt ra- 1pDEM LIB. SINGVI. 110, uur magis in s. c. ORPHICIANI. ſpecie accipiature LEX CCXXX. Nec enim ſolũ ra- N 71 ſunt iudicio ta eſſe debent, quæ terminata, trãſ- iuſta tranſactione ſopita ſunt, ſed&

actione cõpoſita, lon gioris temporis ſilen tio finita.

quæcunq; alio mo do finẽ habuerũt. tQuapropter uul- gò dicimus litis ſi nitæ exceptionẽ, ſi, ne ulterius procedat᷑, op- poſita fuerit, cõteſtationẽ impedire. Sunt au tem huiuſmodi exceptiones nõ hæ tantum, quæ hic enumeratæ ſunt, rei uidelicet iudica tæ, ueltrãſactæ, uel uſucaptæ, ſed etiã multæ aliæ: ſunde generaliter proditũ eſt, quancũqh exceptionè peremptoriam, qua euidenter& incõtinenti cõſtare poſsit, nõ potuiſſe reum in ius uocari, litis cõteſtationẽ impedire: ue-/ luti, quoties cõſtat actionẽ nullã actori cõpe tere, ut quia lex dicat, eius rei nomine actio nulſa petitiõò ue ſit x. Idem ſi agẽtis nihil inter- ſit, uel in criminalibus accuſationibus ex ex- ceptione obiecta factum impunibile redda- tur ˖ idqʒ protinus appareat. Nam recepti iu ris eſt, nullam exceptionẽ, etiã rei iudicatæ, conteſtationẽ& cauſæ ſtatum impedire, niſi ſtatim probari poſsit, idq́; ſe facturũ reus re- cipiat. Quæ enim altiorẽ indagationẽ requi- runt. poſt iudicium acceptum reſeruantura. 1 Tres exceptiones litis conteſtationem impedientes hic enu merantur. 2 PFinitæ intelliguntur, quæ longioris temporis ſilentio fini- ta ſunt. Vſucapio& mobilium& immobilium rerum eſt, contra communem. 4 Præſcriptio propris eſt exceptio ex uſucapione deſcendẽs s Præſcriptionis uera diffinitio. 6. 7 Vſucapione ſemper directum acquiri dominiu, tam in mo bilibus rebus, quam in immobilibus. 8 Vſucapiens cum mala fide, ſolam exceptionem habet ad ſe defendendum. T SVNT.) Enumerantur hic tres ex 8 ceptiones, quę litis conteſtationẽ impe diunt, ſi à reo ſint oppoſitæ, quia litigare ſe uelle neget:tanquã res minimè dubia lit, quã finitã eſſe iam conſtet. Quod ſi ſimpliciter ſe non debere aſſerat, litemq́; conteſtetur, tunc in uim peremptoriarum obijcientur, cogno ſcetq; iudex.&diffinitiuèpronũciabit Sanè annotandus eſt loquẽdi modus, dum Iuriſcõ ſultus finita intelligit, quæ longioris tempo- ris ſilentio finita ſunt: quibus uerbis per uſu capionem negocium finiri ait, non autem do miniũ acquiri. In quo articulo à noſtratibus Doctoribus diu diſputatũ fuit,in hocqʒ tan- dem deuentum, ut uſucapione directum do-

6 h c.j. de lit. con teſt. in 6.

7

i Bart. l. elegan ter.§. ſi quis poſt. de cond. indeb.

k l mater. de in- offi. teſt.

I I. ſi ſeruus. C. de his qui ad eccleſ.

8

m Bar. l.nam&

poſtra. de iu-

reiur.

n In rub. de pra ſcript. extra.