3

lex. l. ſimo- üan col,. ſolu.

— atr.

—— 4

m rn. conſil.

„8. in 1.

.

uod Ner- Aepoſ. 12— 6

contractus. tit. j.

in lege Cor. aal. Corn.

7 7

— 8 ard. c. lator. e homicid.

9

4¹⁷7 Id eſt, uiolare appetiſſe. Vergilius:

Galliper dumos aderant, arcemq́; tenebant. Id eſt, affectabant tenere. Qua figura& adul terum,& furem,& aleatorẽ dicemus, qui ho rum criminum affectatores fuerint. 3

d Aſſumpto a- ctu intel.) Id eſt, ab actu quẽ facere cę perit,& per eum non ſtetit quò mi-

ta id cõmiſſurus ſit, tamen oportere hæc eadẽ crimina aſſum-

d iell,es nus faceret, ut Ol- Pto actu intelligi:& dradus ait. ideo fugitiuũ quoqʒ

& erronẽ, nõ ſecùdu

Negligentia ſimplex, cul⸗ 2 110 propoſitionẽ ſolam,

pa leuißima eſt.

Culpa in legibus accipi- tur leuis.

Teſtes qui culpam interueniſſe dicunt, ob incertitudinem non probant.

Lata culpa dolus præſumptus eſt.

Lata culpaſæpe& latior dicitur.

Vbi doliss, ibi& lata culpa præſtatur.

Lege Cornel. de ſicarijs, lata culpa à dolo diſtinguitur.

Homicida de dolo tenetur, non lata culpa.

Vbi expreſſe lex de dolo cauit, lata culpa excluditur.

Infamiæ nota dolum tantum punit.

In lata culpa non eſt mala fides.

Reſtituitur qui in lata culpa eſt.

In contractu mutui, lata& leuis culpa præſtatur.

In re friabili, leuißima quoq; præſtatur culpa.

In contractu qui alteram duntaxat partem reſpicit, dolus& la ta culpa præſtantur.

In mandato leuis culpa præſtatur.

Procurator litis de leuißima culpa tenetur.

Tutor in exactione nominum tantum de lata culpa tenetur.

Commodatarius& leuiſßimam culpam præſtat.

Ma GNA negligentia.) ¼ Negligentia ſimplex eſt, quã culpam leuiſſimã uul gò uocãt. Culpa uerò cùm ſimpliciter in le- ge ponitur, pro ea accipitur, quæ leuis eſt: id enim inter leuiſsimã& latã mediũ eſt,& hoc

niſi ſubiecta materia repugnet. ldem in teſti 40

bus, qui ſi culpã interueniſſe in cõtractu pro fiteantur, propter incertitudinem non pro- bant::debuerũt em̃ declarare expreſſius, de- leuiſsima, leui, uel lata intelligerent:& hoc Cornæo uiſum eſt b. †Magna uerò, uel lata culpa, dolus eſt, intellige præſumptus. Nam uero dolo lata culpa ſolum proxima eſt.t Ap pellatur& quandoq; in iure hęc culpa latior, ea ratione, qua comparatiuum pro poſitiuo ſcribimus, ut apud Vergilium:

Triſtior& lachrymis oculos ſuffuſa nitẽtes. tCum igitur lata culpa dolus ſit, conſequens eſt, ut quęlibet diſpoſitio, qua dolum malum duntaxat præſtari tradatur, etiam de lata cul- pa intelligatur d. Quod ego uerum eſſe arbi- tror, præterquam in lege Corn. de ſicarijs“: tqui enim ex lata culpa eo crimine delique- rit, nõ illius legis pœna, ſed leuius punietur. tQuo exemplo reſponſum eſt, cùm ex ſtatu to pœna mortis homicidæ irrogaturf, niſi quis ſe defendendo occiderit, nihilominus eum quoq; non contineri qui lata culpa, nõ autem dolo deliquerat: idq́; receptiſsimũ eſt. tAddunt alij idem eſſe generaliter, ubi agi-

de uerb. ſignif.comment.

20

30

50

60

418

tur de pœna etiam pecuniaria,& lex mentio nem expreſſam doli facit: tunc enim non ſuf ficere latam culpam s. Quapropter ut iura- mentũ in litem deferatur aduerſus eum, qui in culpa lata ſolum eſt, obtineri nequit. ldẽ in eo dicendũ, qui ſententia iudicis in famia notaturi:hoc enim in ſolius doli

ſed cum aliquo actu intelligi conſtat.

pPAVIL. L I B. 1. M A-— NVALIVN. ultionẽ conceſſum LEN CCKXWVI. fuit, †8ed se quiin

lata culpa eſt, uerèe malæ fidei nõ eſt: at qui in dolo eſt, ipſe eſt malæ fidei. Quapropter& in integrũ reſtitutio hoc ca- ſu non conceditur! quam tamen& maximè negligentes ſolent impetrare. Sanè quemad modum in contractibus culpa præſtanda ſit, longa eſt diſputatio, quæ tamen paucis finiri ſic poteſt, ut diſtinguamus, an utriuſq; cauſa ineantur cõtractus, an dantis tantum, an acci pientis.In priore caſu non ſolum lata, ſed& Ieuis culpa præſtanda eſt: quodin uenditio- ne, pignore, dote, emphyteoſi, locatione, ſo- cietate dicendum eſt niſi res locata friabi- lis ſit,& quæ facilimè frangiturn: tunc enim & leuiſsima culpa præſtabitur. Sed& ſi quis ſocium negligentiorem aſſumpſerit, ſibi im- putet: nõ enim quicquam præſtabit, dum in ſuis rebus diligentior nõ ſito. Sequentis ſpe ciei contractus ſolũ dolum& latam culpã re- cipiunty:quapropter qui depoſitũ accepit, le uis culpæ nõ damnabitur: cum enim ſua gra tia cõtractus initus nõ ſit, ſed aliena, æquũ ui ſum eſt ut ſolũ dolũ, ſeu latã culpã pręſtaret. Qua ratione ſi contra naturã cõmodatid, gra tia cõmodantis ſolius contrahat᷑, leuis culpa nõ oberit. Nõ tamẽ hæc perpetua ſunt:nam in mandato etiã leuis culpa quandoq; præſta bitur:, ut cùm res de qua mandatum eſt, me- diocrẽ diligentiã requirit.ſpræſtabitur& le- uiſsima, cùm natura negocij exactiſsimã in- duſtriã poſtulat, ut in procuratore ad lites*, & præfecto Liburnicarum: qui enim huiuſ- modi mandatũ ſuſcipit, ſe actui mandato ido neum penitus profiteri uidetur:& ita Alex. reſpondit:. Negociorũ quoque geſtor, leuis culpæ nomine cõuenietur:cùm enim ſe ſpõ- tè offerat, mediocrẽ diligentiam præſtare de beti. fIn tutelæ quoq; cõtractu, quò minori- Luis magis ſuccurſum eſſet, leuis culpæ no- mine agi poſſe placuit, niſi in exactione no-⸗ minũ ceſſatũ eſſetꝰ, uel in prædiorũ emptio- ne captio fuerit: tunc enim ſolũ lata culpa ge ſtum reſarciety. Sed& tutorũ hęredes ex lata culpa ſolum conuenient᷑ In ultimo caſure ceptũ eſt, etiam leuiſsimæ culpæ rationẽ red dendã, unde cõmodatarius ſic cõdemnabit: cùm enim ob eius gratiã cõtractus initus ſit, debuit diligentiſsimus eſſea, ne beneficiũ cõ modãti damnoſum fiat. Quod& in cõtraria actione depoſiti& mandati eadẽ ratione rece ptum eſtb. In precario tamè, ſolũ latæ culpæ

Agna negligẽ- 1 Ldntpasen⸗

gna culpa dolus eſt.

2 I. ij. 6. ſed e ſi. 5. ui bo. ra- ptor.

10

h I. in actionib. de in lit. iur.

i 6. ſuſpectus. In ſit. de ſuſpect. tut.

11

k l. fed ey ſi. 6. ſcire. de petit. hæred.

12 I l ubi. de eden.

13

m d. l. contra- clus.

14

n l. ſimerces. 6. qui columnã. locati.

15

0 H. fin. Inſut. pro ſoc.

p al. cõtraclus.

q I. ſt ut certo. §. interdum. cõmod.

16

r d. l. cõtractus. 17

5 Laà procur. C. mand.

t Alex. conſil. 41, in 3.

18

u I. tutori. C. de neg. geſt.

x l. ij. C. arb. tut.

„ L tutor per.§. ij. de adm. tu.

19

XIj. C. de hæ- red. tut.

a§. item is. Inſt. quib. mod.re. b I. ſi ſeruus.§. inſiß. de far.