de uerb. ſi

quæque res poſsit: ut minimè Iouiani Pon- tani ſententiam probem, qui dictum opina- tur, quòd fructus patrifamiliæ fundat, id eſt, 3 præſtet: quod& M. Varro tradidit. iIn for- mulis ueterum Iuriſconſultorũ uidetur latio rem fuiſſe agri, q́ fundi ſignificatio- nem, dum ita uer- ba concipiebant: Fũdus qui in agro eſt, qui Sabinꝰ uo- catur. Sed fortè in ea formula ager ꝓ ipſo territorio acci

393

bana ædificia ædes, ruſtica uillæ dicunt᷑. Locus uerò ſine ædi ficio, in urbe area, in rure autem ager ap- pellatur: idẽq; ager cum ędificio fundus

10

itur, non pro pre, PitlI, Propte dicitur. dio:de qua ſignifi-

tiõe ſi oloco di- VLP. LI B. 1. DE catiõe ſuo loc AvVEN

cemus.t Villæ do- mus ſunt, in quas fructus deuehuntur, quod & ſupra oſtendimus: uulgò tamen in Gallia uillas etiam ciuitates dicunt: ſed hanc ſignifi 5 cationem ſermo latinus nõ admittit. tedes urbana ſunt prædia, quę ſolo ſuperficieq; cõ ſtant.tEſt autem ſuperficies, omne quod ſu- pra faciẽ terræ eſt: quapropter in prædijs ur- banis parietes&tecta, in ruſticisarbores, her bæ, frutices, ſuperficiei adſcribuntur. Latio- rem eſſe ædiũ q́; domus appellationẽ pleriq; ſenſerunt?: fædes enim pro omni ſpecie ædi ficij capi, etiã ſi nulla adſint tecta: at domũ nõ 30 dici, quæ adhuc contecta non ſit. Sed promi- ſcuè hęc accipi ego magis ſentio, exẽplo græ ci ſermonis:unde apud Homerũ aνυμκ̈α‿αι 8 Hæxτα. †rea, locus ſine ædificio eſt, ab aridita te dictus, q́d in ea fructus areſcant: alij quod ſolo ſit nimio ſolis ardore arido: quidã quòd ſicut ara in templis pura eſt, ita hæc ab ædifi- cijs pura, nec obtecta ſit. ſunt& qui ab aëre dictam credant. Ego priorem etymologiam probo,& aream propriè pro ruitico loco in- terpretorb, de quo P. Vergilius:

Area qᷓprimũ ingenti eſt æquanda cylindro. 9 Tnec in urbe ſibi nomen uendicare arbitror, niſi αrρραιυαε Videtur enim quod ueteres impluuiũ, cohortem, plateam, hypetriumq́; dixerunt, unico nomine per translationem aream appellari poſſe,

20

40⁰

Varicantur qui in tranſuerſum eunt.

Varicari à uarice deriuatur.

Præuaricatores ſunt, qui prodita ſua cauſa aduerſariu adiuuaàt.

Præuaricator in famia notatur.

Præuaricator à uario certamine non dicitur.

Non præuaricatur qui uiſis aliorum iuribus priori renunciat, & aduerſcæ parti accedit tanquam iuſtiori.

7 Prodens ſecreta alterius partis, falſi pœna coërcetur.

8 Honorario reſtituto iuſtiori accedere cauſæ parti licet.

1 RAEVARICATORES.) tVarices Drstr uenulæ ſunt in cruribus, quæ pro pter atram bilem turgeſcunt,& ferro adu- ſtioneq; curantur: Græci ixyas uel cirſos ap- pellant. qui eo morbo laborant, rectà ire ne-

2 queunt: inde Varicari uerbum in tranſuer-

3 ſum ire ſignificat,& præuaricari. tSunt autẽ Præuaricatores, qui cum aduerſa parte collu

7 2 3 50 4 5 6

60

gruf. comment.

394

dunt:quod frequentius ab accuſatoribus fit,

qui ſubornati uera crimina abſcondun t,& di

uerſam partem prodita cauſa adiuuant&in c j. de præuar. de nomen traxerunt, quaſi uaricentur, id eſt

in aduerſam partem eant. In hos ex legibus 4

grauis pœna con- I. athletas.§. ſtituta eſt d, cõdem natiq; etiam infa- mia notantur. fLa 5 beo à uaria certa- tione id nomẽ tra- ctum aiebat: ſed e/ ius ſentẽtiæ etiam ratio ſyllabæ refra

LEX CCXII. pen. de his qui

Ræuaricatores kot;

eos appellamus, qui cauſam aduerſa/ rijs ſuis donãt,& ex parte actoris, in par- tem rei concedunt:

. gatur, quæ in præ- uaricando em̃ preua Sau kd

catores dichi Euf uaricatore quãdo-

ricatores dicti ſunt. que producit᷑, cùm

uarius primã corri piat. tSanè exiſtimauerunt aliquie, eum ad-& uocatum, qui uiſis alicuius iuribus, aduerſæ e Bart. d.I.j. parti acceſsit, cùm priori renũciaſſet, præua- ricatorem non eſſe: nõ enim cauſam prodit, qui apertè aduocaturum ſe negauit:quod& ipſe probo, dum ſciamus, fqui cauſę alicuius 7 ſecreta iam cognouerit, non debere in alias partes tranſire, quoniam ea aduerſarijs pro- dens, lege Cornelia falſi cocërceturſ. Quid er f I.. 9. qui depo go ſi nihil ſecreti in cauſa, ſed omnis quæſtio lſita. de ſal. iuris eſtefEt licere ei defendere, quẽ ſciatiu- ſtiorẽ cauſam habere, uerius eſt, dum tamen honorarium, quod ab alio cauſcæ tuendæ gra tia recepit, reſtituat: ſicq; in ſenatu damna- tum Tuſcilium nominatum, Vicentinorum cauſæ deſertorem, Plinius Cæcilius ad Vale rianum ſcripſit.

Dies cedit, quo ius alicuius incipit.

Venit, quo obligatio Oactio orta eſt.

Licet dies& ceſſerit& uenerit, actionis tamen exercitium ſuſpenditur paruo tempore.

Suſbenſt exercitij tempus decendium eſt.

Dos poſt annum exigitur.

Exccutio rei iudicatæ quadrimeſtri ſuſpenditur.

Qui anticipat hoc tempus, nullam pœnam ſuſtinct.

Pœna celeritatis eſt, quplicatæ induciæ.

Præſcriptio dilationis nec exceptioni nec compenſationi obſtat.

Obligationi in diem exceptio obſtat.

Tempus nõ eſt modus tollendæ uel inducẽèdæ obligationis.

Promißio uſusfructus in diem, nec obligationem nec actio- nem parit ante diem.

13 Lex nihil fruſtra inducit.

14 Actio in rem poſt diem naſcitur.

1s Legatum ante diem frustra repudiatur.

16 Vbi tac ita dies ſubauditur, actio prius non oritur.

17 Perperam agi,&non peti poſſe, actionis uerba ſunt.

18 In die incerta tantum obligatio oritur.

19 Maxima incertitudo conditionem ſapit.

20 Die& obligatione poſt morteni collata, ab hærede incipit obligatio.

Dies multiplicans, obligationem& aclionem ſuſpendit.

Dies in contractibus multiplicans, non ſuſpendit obligatio nem nec actionem.

23 Con ditio obligationem& aclionem ſuſpendit.

24 Conditio quæ præſens tempus reſpicit, cenſetur pura-

25 Aes pro pecunia capitur.

26 Acg transfertur& ad facultatem.

N*