9 4 Bal. in rub. C.

de conſt. pec. col. fin.

b I. ſi quid.in fi.

de ædil. edict.

10

11

e 1. ſeruos. in fi. de leg.iij.

12

13 A 88. diſtin. eij

clens.

7 e I.. j. de tri⸗ but.

15

16

f I. legatis.§. ſi

unus. de lega. uij.

g Arg.l. iij. 9. ſi procurator. qui ſat.cog.

17

h l. humilẽ. ubi Alb. de inceſt. nupt. l. quæ a- dul. C. de adul.

i Com. c.j. de ui

ta cler. in vj.

18

387 partem ſubſtantiæ in mercimonijs non ha- beat.In qua tamen quæſtione, quæ ratio le- gis ſit, in primis attendemus ‧:& ſi citra frau- dem in album mercatorũ quis fuerit aſſum- ptus, eiusq́; negociationis ſe profiteat᷑, mer- cator propriè exiſtimandus erit, tametſi non magnam fortunarũ ſuarum partem in quæ- ſtum deduxeritb.t V enalitiarij ſunt, qui quæ ſtus cauſa uenalitiarum rerum negociatio- nem exercent. Sunt autẽ uenalitiæ res, quæ in uſum indigentiũ uenales propoſitæ ſunt: quapropterqui ipſi àmercatorib.minutatim emunt, ut rurſus uendant, uenalitiarij ſunt: hos uulgò reuenditores appellamus. Sic& Propolæ& Annonarij, quiq́;ʒ à ruſticis eſcu- lenta emunt, ut deinde uendant, uenalitiarij ſunt. Mangones quoq;ʒ uenalitiarij ſunt, quo niam uenalitia, id eſt, ſeruos uenales expoſi- tos ipſi emere præoccupant, ut carius uen- dant Cum enim mercis nomen in huiuſmo di ſeruis locum non habeat“, tametſi mercis loco ſint, conſequens eſt, ut ſaltem uenalitij appellatione cenſeantur. Dicuntur autem mangones, quod homines agant in manum, id eſt, poteſtatem. Artifices ſunt, qui rem à ſe in aliam formã elaboratam uendunt, qua les ſunt cerdones, fabri, pelliones, ſutores, textores, ſarcinatores, fullones, bractearij: tmer cis enim appellatio ad hos nõ pertinett. quod& in pigmentarijs dicendum eſt, qui ipſi medicamenta conficiunt,& contuſas ſpe cies minutatim uendunt: ſnam magnarij ne- gociatores, qui trans mare ad ſe deuehi ſpe- cies curant, uere,&, ut ita dicã, eκαρρσηQ O✤·ʒ 74de, mercatores ſunt. Sed quid ſi utrunq; aliquis faciat, ut quia trans mare negocietur,& etiã domi pharmaca cõficiat, officinisq; aſsideate Etmercatorem eſſe dicendum eſt, ſiid prin- cipalius agitſ. Quid item ſi ipſe non exer- ceat, ſed inſtitorũ ſeruorumq; opera utatur? Et ſi nullo modo ipſe negocium tractet, ue- rius eſt mercatorẽ uel artificem non eſſe: ſed ſi aliquando nõ ſolùm rationes excutiat, ſed & ipſe negocium curet, aliud eſſet. Illud non negauerim, leges quę reſpectu exercitij, pro pter uxilitatem aliquem notant, in eo nõ pro cedere, qui per alios artem exerceats, licet ip ſe rationes deinde à ſeruis exigat.f Sic taber⸗ naria, licet inter uiles& abiectas perſonas cõ numeretur, ſi tamẽ per alios ſolùm exerceat, uilis nõ cenſebiturꝰ. Sic& clericus, qui præ- ſens ipſe eam artem non exercet, uti taberna rius non notabitur. Tradit Philoſtratus in ſo phiſtarum uitis, lege fuiſſe prohibitum, ne quis artifex, ſeu, ut ille inquit,—&νν νᷣ Nrνꝙ& εεο, ſtatuam in Olympijs habere poſſet:quo argumẽto Iſocratis Rhetoris pa- trem Theodorum oſtendit inſtrumenta mu- ſica nõ confeciſſe, cùm ipſius ſtatua in Olym pijs conſpiceretur.t Potuit igitur non ipſe quidem confeciſſe, ſed aliorum opera in eo artificio uſus eſſe. Sic& Ariſtoteles in tertio Politicorũ accipiendus eſt, dum in bene in- ſtructis ciuitatibus tradit, à ciuium conſilio

D. Andreæ Alciati in tit.

388

excludi ⁊οο Baναάισνε, id eſt, ipſos uilium artiũ operarios: poterunt ergo eorum domini ad- mitti, ſi ipſi non operentur: in qua tamen re urbis ipſius cõſuetudo obſeruabitur, an eos quoque, qui his imperant, inter uiles& me- chanicos habeat. Eiuſmodi legem apud He- bræos quoque fuiſſe, oſtenditur Eccleſiaſti- ci cap. xXxXVII J. ubi de pigmentarijs, picto ribus, fuſoribus, architectis, fabris,& figu- i0 lis uerba faciens: In eccleſiam, inquit, non tranſilient,& ſuper cathedram iudicis non ſe debunt. † Conſtat autem iure ciuili non uena litiarios& artifices ſolùm, ſed etiam mercato

z0 tur:non enim ea eſt in prouincijs populi Ro

mani opulentia, diuitiarumq; copia, quæ o- lim florente Imperio fuit,& ideo mercatores paſsim inter uiles non habentur:& cùm hu- iuſmodi artium, negociationumq; autoritas & honor ab ipſius populi exiſtimatione de- pendeat, ea exercitia ſordida interpretabi- mur, quæ ex urbis conſuetudine pro ſordi- dis habentur fea uerò honeſta, quæ ab hone ſtis cõmuni ſententia perſonis geruntur: ui-

30 deturq; cõmunem urbium in Italia opinio-

nem ab eo nõ recedere, quod M. Cicero Of- ficiorum lib.lI.cenſuittis illiberales& ſordi- dos quæſtus eorum eſſe ſcripſit, qui in homi num odia incurrunt, ut portitorum(hi ſunt qui uectigalia portibus inſidentes exigunt, & magnarijs publicanis ſubſeruiunt)& fœ- neratorũ, itemq; eorum, quorum opera, non quorum artes emuntur. fIn quo genere etiã ſunt opifices, qui in rebus ſordidis uerſan-

40 tur,& maximèe qui uoluptati& gulæ ſubſer-

uiunt, ut cetarij, lanij, coci, fartores, piſcato- res. Sed& unguentarij eòdẽ pertinent, quos urbe expulſos àa Lacedæmonijs, autor eſt 8e neca Naturalium quæſtionum lib. IIII. † Hi myropolæ Græcis dicuntur, effœminando- rum animorum artifices. fSaltatores quoq; in eadem cauſa ſunt: ſed& mercatores te- nues, ſicut& uenalitiarij, qui à mercatoribus emunt, ut ſtatim uendant(uulgò retaliatores

„o dicũtur) ſordidi ſunt, quòd uidelicet lucrum

mentiendo faciant. Et ex hac Ciceronis diffi nitione apparet egregios pictores& ſtatua- rios uiles nõ Lenſerient nec copioſos mer- catores. Sed an literator pædagogus uilis ſit⸗ IEt non eſſe arbitrarer: profitetur enim ſtu- dia liberalia.quòd ſimenſtrua mercede in do mo aliena conductus deſeruiat, Luciani te- ſtimonio, in libello cui titulũ fecit, νμ νι Aεε συάννᷣνν„ tanquam indecori munerisaſ-

6o ſectator, reijciendus eſt. fEos quoq; qui rem

alicuius priuatam adminiſtrãt(uulgò Facto- res uocamus) ueluti indecores à perfectiſsi- matus dignitate leges repelluntn: huiuſmo- di enim procurationem ſuſcipientes, tanquã

imme⸗

19

4 Inpl0 2 9 magurtuu li n„

bhlbe

tamindecurioni Arqam ſententia un mplccteric we& clanotepop

1 Bartllj.Ca vcähicormicln

22

23

14

25 26

27

28

m Cirhn ln ſect. ii lheſlen i

xij.

meruicomitesnc ulerticriuer augd dulrnt wninaintent Dinenairtaleohe vyhraſubonaat flon ndis G ponina contin ntsaciemn onpenſe Drtuim dieno ere deluct Wndiajonne augnenam luaxnenta poſt monmn lunnuflſceonbpreſf lhinefju heraec itnnorcturetiulo ſiect lrflimin anfinäune 4 linntugy creclienoc lrrmufucu mn mnmoratu.

Dos) t

doadlueceßsion

Lalie

Wine