„duo Aechiopesſetê pretor. 5 de l quonibil blurcgti uxcen. rui. na

lecundo, Dignusaè im Martiano ſenttylet tera Latinam uocemat

oprie elle bignus Gürn lideinſan.

ditur, ipothecäclin deo in mobilbuspi pothecãelſe, edhecm tio, qjipſoruminterel uæda quaſiantinonitt xproprietate qudent Vjpianiſententiam nus dicitur,& ideonn politis lc dichin immeh veteres lureconfullo uti, ideſt hipotteca qy dicipoteſt,I 1duch nitur. Catullus oppoli illula noſtranonadal nec ad Fponi, Vei- & ducenna ſibaudim Viceſimotenio, Ferm

3 Utlurec

dexp 1

J

de calum.

Mf-d

15 de ucrb. ſigriflib. IIII. 1s

Meminiſtis quot Calendis petere demẽſum cibũ. Cato de re ruſt. Capita oleagina quot mẽſibus fodere oportet. Varro: Sacra quot menſibus feruntur in arcem: quod ante nos & alij notarunt. Viceſimoquinto: Turbam nõ multitudinis hominum perturbationem, ut Labeo ſcripſit, ſed ſimplicem perturbatio nem, etiam duorum exiſtimat,& à tali per- turbatione turbam pro multitudine dictam, quod multitudo nõ ferè uacet perturbatio- ne:unde uulgatum carmen, Septem conui- uium, ſunt nouem conuicium, Sed mihi hęc controuerſia non admodum ei abſimilis ui- detur, quam Cenſorinus tradidit, prius ne ouum fuerit, an gallina. Labeo prius ſignifi- catum turbæ, id eſt, multitudinis, atq; inde fa ctam poſtea perturbationẽ: tu perturbatio- nem priorem contendis.ſed nec quos addu- cis autores, ſententiã tuam adiuuãt, qui eν⁊a Ooedledo potuerũt turbã etiam duorũ dicere: nec etiam gręcus ſermo ⁊½, in quo eadem poteſt eſſe hęſitatio.& ut demus opinionem tuam ueriorẽ, in edicto certè prætoris, quod Labeo interpretatus eſt, probabilior eſt Iu- reconſulti ſententia. Verba edicti ſunt, Cu- ius dolo malo in turba damnũ quod factum eſſe dicet᷑: ea non poſſunt cõmodè depertur batione intelligi, quę ſemper eum afficit, cui damnum infertur:neceſſariò igit᷑ de multitu dine accipiendũ. Viceſimoſexto, Iulianum improbat, qui exautorationẽ àprincipe ſim- pliciter factã, ignominiæ notam inurere ſeri pſit:contrà Valla, cũ exautorare ſit ſimplici- ter militem miſſum facere, quod T. Liuij te- ſtimonio uarijs locis probatur. Reſpondeo, in ueteri Republica hęc ſententia poſſet pro cedere, quo tẽpore ex ſolo cõmeatu uel du- cis licentia milites exautorabantur: uerũ or- dinata ab Auguſto ſucceſſoribusq́; militia à qua nõ niſi poſt uiginti ſtipendia mittebant᷑, tributa quoq; illis fũt militaria inſignia, quo-

rũ detractio infamiã irrogat, quoniã nõ niſi

turpi miſsione dimiſsis detrahunt᷑. Viceſi- moſeptimo, Depectũ ſimpliciter pactum ſi- gnificare ait, ex autoritate Terentij Phorm. Depaciſci mortẽ cupio:cũ tamen Vlpianus in edicto de calũniatoribus depactus dicat, eſt turpiter pactus. Sed mihi uidetur& uer- ba Terentij, ex VIpiani declaratione poſſe intelligi, et etiã Cicer. ad Heren. lib. II. Depe ctus cum hoſtibus, ut arma relinqueret. Sed & idem autor in Verrem actione v. Scitote biduum cibo tectoq; prohibitum, biduum in foro cuſtodijs detentum, neq; antè demiſ- ſum, quàm ad cõditiones eius depactus eſt. His accedit, qd huiuſmodi præpoſitio quan doq; in malam partem accipitur, ut deſpera- tus, demẽs, dedecet, deformis, degener. Vi- ceſimooctauo, Lapillum ſi magnus eſt, gem mam eſſe aſſerit:quo nomine et margaritam dici poſſe arbitratur, aduerſus Sabini, VlI- pianiq; ſententiam, gemmas pellucidæ ma- teriæ eſſe exiſtimantium, ut ſmaragdos, chry ſolithos, amethyſtos: nõ translucẽtes uerò,

lapillos, ut obſidianos, et ueientanos: at mar garitas nec lapillos, nec gẽmas eſſe, ſed con- chas, ſeu uniones. Verut in ſententiam lu- reconſultorũ ego tranſeam, illud me in pri- mis mouet, quòd etymus pro illis eſt: uide- tur enim gẽma dicta, quaſi gemina, propter translucentem naturã. deinde uidemus a ſi- militudine gemmas dici, ut Fab. autor eſt,& in Catone maiore M. Cicero. Vnde oſtendi

i0 tur non ideo dici gemmas, quia magnæ ſint.

Idem& Plinij autoritate conſtat, in anulis gemmas deferri affirmantis: unde& dactylo thecæ dictæ, quod profectò maioribus non conuenit. ad hęc, quæ rationes à Valla addu cuntur, ſanè q́; frigidę ſunt: Lapillus, inquit, generale nomẽ eſt:bene ſane, ſed cùm tranſ- Iucet, peculiariori nomine gẽma dicit᷑. Rur- ſus: Gemmas, inquit, accipimus multorũ cu bitorũ inueniri. Accepit fortè à Luciano de

20 ueris narrationibus: miraculi certè loco re-

fertur alueolus trium pedum in triumpho Pompeij ex duabus gemmis.Subijcit:Quid ſi non perluceant, quia adhuc incomptæ& imperfectæratqui ſatis eſt, ſi natura ſui pellu ceant, poſsintq́; manu artificis in hunc uſum poliri. Addit, hac ratione etiam marmor Pa- rium gemma eſſet, quia translucidę eſt natu ræ: quaſi Iurecõſultus omnia translucentia definiat gemmã eſſe,& hũc honorem etiam

30 ſpeculis tribuat, qui de lapillis, nõ de marmo

ribus loquitur. Poſtremò, inquit, reperiun- tur qui partim perluceant, partim non per- luceant. Reſpondeo, de his nihila Iurecon- ſulto dictũ& fortè ex regula iuris qualitas potentior in his obſeruaretur. Addit ſecum ſentire QCurtium, itemq́; Horatium, quo- rum alter, Lapilli, inquit, ex auribus pende- bant, candore& magnitudine inſignes: al- ter, Niueos, inquit, uiridesq; lapillos. Ipſe

40 quid horũ uerba ſentẽtiæ noſtrę obſtent, nõ

uideo,puto nec ipſe Valla ſatis norat, cùm abſq; ſcrupulo ex Iureconſultorũ diſtinctio- ne poſsint intelligi. Illud non diffiteor, diffe- rentiam hanc inter gemmã& lapillum non ſemper ab autoribus obſeruari, ut cũ Catul- lus dixit: Aut pelluciduli delitijs lapidis:aut Plinius cùm generaliter ſub capite de gem- mis, omnes lapillos deſcripſit: ſed Iurecõſul tus deproprietate loquitur, non de abuſu&

so translatione. Viceſimonono, Venuleidefi

nitionem cõfutat, qui ueteratorem ex Celſi ſententia nõ ſpatio ſeruiendi, ſed ex genere & cauſa eſſe exiſtimandũ ait: magisq; appro bat hac in re Vlpianũ, qui ueteratores, trita & ueterana mãcipia appellat, quę difficile ſit reformare. Quibus uerbis apparet, ſpatio ſer uiendi definiri ueteratorẽ, erigitq; hoc loco in Iurecõſultos cornua, tanq́; cõtraria inuicẽ ſcripſerint:quem etali recentiores ſequuti,

60 pro antinomia nominatim hunc locũ citant.

Sed profecto æquius fuiſſet,& etiam magis

nomini ſuo conſuluiſſent hi grãmatici, ſi in-

tra profeſsionis ſuæ cancellos conſtitiſſent:

quandoquidẽ uulgò dicit᷑, quã quiſq; nouit 2

l.fin. de ædil. edic.

lpræcipiunt. co. tit.

—