Plan wminibu büch rar o fi. de ne nolbe marain ucf ingl ldec 1 5 oper l Auodomni G dh ad lureco 0 dn t legum 7

noci 5. quod au⸗

nlutmwedilt egis conſidere.u awullr nart. l.hoc le⸗ d entum dlleinh. atum. de leg. Adoratonisaden, Uisimæſint amenit Cde pr. Aibämenähh

us. uid magßinnn a eſſe& inteltanin dalium argumen

Ir. Rodulphus. e reſcript. dan art. I. ſi Pluri idet, quam— ſ uno ad Alium Xlemä- auth. mino limilibus argumenunsC. Guidar. atonius Butr annone. nale coheret quimyajutores 51 à nerui& tmen Cu 4min. tur = alwenllüdh uod ſi nep. iſtimauit Bx inindde ſa u. egum ſcitiaponden rgumentonimuelcih,- j. C. ſin. os dicunt deelicis 7. laſ.l. 5.

cciatio. uerſ.

ALCIAII ae ope. no. VLTh DE VEN ifttmylhe tertius. 1EST nuncutadadin nũ deueniamus: Cn quemaimoiiſgiunon mnbohi fieri pobit lüpraep e. de paci. ſtita npraſentiadc

ũ cõtractus,&uliim,

. nl. j. C. de his 1 ad caſum omilumg ab. ut indig.

lquæ de le⸗

2 1

obligernceſt dlj. de uſ minus 1 lihu.leg. Vm noni u T qplraucem. 1 88 „ m neg 8 15.. ratione muns Iilj ſi quis ita.§. ſ NIo’ quis cum. de crubri ſta. tut.

69

mentari conceſſum eſt, cùm generaliter pro ditum ſit, id pro ſtatuto habendum, quod le- islatores, ſi de eo caſu interrogati fuiſſent, ueriſimiliter conſtituiſſentꝰ: quem ſenſum ix rho trieiex, id eſt, ex bono& æquo accipi, Ariſtoteles Moralium v. autor eſt. At ratio- nes hominũ in ultimis uoluntatib. diſcerne- re difficile eſt, in cõtractib. longè difficilius, cùm ſemper debendi reus negaturus ſit, ne productio fiat b, creditor propter utilitatẽ ſit affirmaturus:meritò igitur fatendum eſt, in- terpretationes huiuſmodi facilius in uerbis legum fieri: quod nõ paucis quoq; in ſpecie bus exẽpli cauſa demõſtrabo. In edicto præ- toris c, cùm de actione fiunt uerba,& de pœ- nali,& de qualibet alia intel ligitur:at cũ quis in iudicijs actionem intendit, de ſpeciali tan- tùm accipitur d.In lege cùm diœæceſis fit men tio,& de ciuitatis,& de agri adminiſtratione intelligitur?: at in hominis diſpoſitione, ex- tra ciuitatem tantùm diœceſis eſttf.In lege ſin gularis, quam&oονεαναια, id eſt, indefinitã uo- cant, ſemper uniuerſali æquipollets in diſpo ſitione hominũ nõ item. Lex de curatore lo- quens, etiam in tutore locum ſibi uendicat¹: at ſi teſtator curatorẽ dare ſe impuberi dixe- rit, nihil agit, nec tutor datus intelligitur“. Sic quoties lex filij mentionem facit, non eſt dubium& nepotem contineri: cùm teſtator filijs tutores dat, nepotibus conſuluiſſe non uideturk. Si lex uniuerſali termino etiam ge⸗ minato utatur, ut quicunqʒ;, quiſquis, ad ido- neos regulariter reſtringitur: at in contracti bus aliud eſtl. Vnde qui ſibi& quibuſcunq; hęredibus feudum, quod uocant, ſtipulatur, etiam de extraneis& alias incapacibus egiſ- ſe præſumitur, idq; receptius eſt. Quoties ta men uoluntas in obſcuro non eſt, nulla con- ſtitui differentia debet:quin ſicut uerba legũ generaliter, quatenus ratio ſuadet, intelligi- tur, ita ſi 8& hominũ diſpoſitiones, regulasq́; illas obſeruemus, quibustraditum eſt, de pla citis hominũ, ad legum ſcita argumentũ ua- leren“, ſicut de contractibus ad ultimas uolun tates,&uice mutua de hiſce uoluntatibus ad contractus„cumq; inter hos aliqua differen tia ſit, leges municipales ultimis uoluntatib. potius quàm contractibus accedere. IGITVRutad rem deueniamus, puto quin que axiomatis, ſeu cõcluſionibus materiam hanc omnem extricari poſſe. Prima eſt:Pro- uiſio, qua quid purè diſpoſitũ eſt, in uno ca- ſu facta, ad alium non producitur. Quapro- pter ſi alij fundum, alij uſumfructũ eiuſdem fundi teſtator legauerit, uſusfructus cõmu- nicabitur: quia Emncit appellatione etiã uſuſ- fructus contineture, nec error teſtatoris fa- ciet, ut alij ſolus uſusfructus detur, niſi aliter uerba conceperit. Sic& teſtator, qui tutores filijs dedit, de eo non intellexiſſe cenſebitur, quem habere ſeignorabat, tametſi ueriſimi- le ſit ei quoq; ſi ſciuiſſet daturum a. Sic cùm dotem pater daret, ſi in alterum caſum uel di uortij uel mortis ſtipulatus ſit, in alterum, in

de uerb. ſignif.lib. IIl.

790

quem nõpepigit, mulieris actionem eſſe re- ſponſum eſtt.Et cõcluſionis ratio illa eſt, qd in dubio ſtandum eſt uerbis, nec uidet᷑ quis aliud ſenſiſſe, quàm quod uerbis expreisit. Nõ obſeruatur prædictum axioma quatuor caſibus. Primus eſt, cùm id, quod omiſſum eſt, uirtute expreſsi intelligi poteſt, uel ex na tura actus, uel ex antecedente, conſequen- teueneceſſario, uel propter cõnexitatem“,

10 uel quia inuicem ſe reſpiciant, uel quia per

20

30

4⁰

50

60

argumentum à cõtrario ſenſu id ſuadeaturry, uel quia prouiſum in ſimplicibus eſſet,& de caſu mixto agatur, uel quia teſtator plus ex preſſerit: nam& de eo quod eſt minus, utiq; ueriſimile eſt prouiſum*: quod& quando-⸗ que uice uerſa accipitur,& ex minori per cõ iecturam ad id quod maius eſt perducimur. Sanè& quædam propter fauorem ultimarũ uoluntatum pro cõſequentibus ſeu cõnexis habentur, quæ in contractibus ſeparata cen- ſentur. Ecce: Qui uendit fundũ, iter ſeu uiã ad eum præſtare non tenetur, niſi expreſsim ita conuentum ſitb,& tamen hæres fundum à teſtatore dare iuſſus, uiam quoque ad eum præſtabit. Qui mandat numerum Canoni- corũ coërceri, quia reditus diminuti propo- nantur, nõ cenſetur id mandaſſe, ut auctis fa cultatibus augeatur“: quod tamen in ultimis uoluntatib. cõtrà eſt e. His nõ abſimile quod in diſpoſitione legis Bartolus ſcripſit:In cau ſa læſæ maieſtatis, famoſi, itemq́; alij teſtes re probi admittuntur. Quiigitur eo crimine le gatum accuſat, quia ſucceſſorem non admi- ſerit, hoc ipſum hiſce teſtibus probare pote- rit. Quòd ſi negetur eum legitimũ ſucceſſo- rem eſſe, non poterit, nec huiuſmodi conſe- quẽtia adminicula idem priuilegij habebũtſ. Secũdus caſus eſt, quando uerilimilis mens teſtatoris eſt, ut idẽ ſit in caſu omiſſo. Quod in eo reſponſum eſt, qui uterũ filię prægnan tis inſtituit, cùm ſe inſcio ruri albeſcente cœ lo iam enixa eſſet: erit enim infans ex eo te- ſtamento hæres s. Sic& qui poſthumum in- ſtituit, quem credebat in lucẽ ſe mortuo uen turum, eo quoq; caſu inſtituiſſe cenſebitur, quo ſe uiuo naſcaturt. Sed tamen hoc ita in- telligendum, ut procedat, cùm de eadem per ſona agit᷑: idem enim ille nepos eſt, ſiue iam natus, ſiue pôſt naſcetur, ſiue uiuo, ſiue mor tuo teſtatore. At ſi alia perſona ſit, caſus pro omiſſo habebit᷑:cùm enim teſtator de ea non cogitauerit nec diſpoſuerit, ſaluis regulis iu ris non poſſumus aliter cõſtituerei, cum prę ſumpta teſtatoris mens, niſi in aliquã diſpo-/ ſitionem tranſierit, non obſerueturk: nam a- ctus hominũ ultra eorum præſentem cogita tionem non operanturl:& receptum eſt, te- ſtantium uoluntatem ex eo interpretationẽ accipere, quod ipſi opinabantur, non ex eo, quod ex ſe uerum ſitu, maximè cùm regulari ter ulla perſona extrinſecus aſſumi non ſo- leat:nam etiã in ſubſtitutione uulgari nunꝗᷓ uidemus omiſſum uerbis caſum ex mente cõprændi, cùm ſubſtituti perſonauariatur:

D z.

r l. ſi cum dotẽ. ſol. matr.

sI. ſi non fuerit. pro ſoc.

t l. illud. de acqᷓ. hæred.

u I. Lucites.§. Pauluis. de ad⸗ min. tut.

xX L. alteri. de ad⸗ min. leg.

laliquado. de cond. œ&dem.

Xl. ſi ita. de lib. & poſthum.

a I. qui quarti. de leg.j.

bl. in uẽdendo. de cõtrahen. empt.

c l. binas. de ſer uit. urb. præ.

d c. fi. de uerb. ſignif

e l. fin.§. fin. de lega.iij.

f Bar.l. in quæ- ſtionibus. ad l. lul. maicſt.

g l. Titius.. fin. de lib. poſt

hum.

hl. fi. C. de poſt.

hære.

i d. Lſi quis ita. 6. ſi quis cum. k d. l. quida cũ.

ll. non omnis. ſi cert. pet.

m l. quo loco. ſ. j. de hære. in ſtit.

n l. ſciita ſtip.§. Chryſogonus.

de uerb.

0 I. ſi paterſam. impuber. ubi Imol. de uulg.