a Soci. conſ.ult. uolu.ij.

5 Barto. l.omnes pop. de iuſtit. I iur.

c l. an omnibus. de leg.j.

al. tabernæ. J. eo.

e l j. de dol.

Deci.in rubri. extra de pro⸗ batio.

— D. Andreæ Alciat 4

quæ quoquo modo ex ſupraſcriptis caſibus cõiuncta ſit, continebit᷑, idq; propriè. Aliud eſt cùm in altera ſpecie improprietas eſt, ue- luti cùm dicimus Dominiũ, propriè de dire- cto accipiturꝰ: nam qui utiliter dominus eſt, abuſiuè uidet᷑ dominus:meritò igit᷑ ex ui uer bi hoc caſu potẽtior ſignificatio accipietur, quę ex proprietate deſcẽdit. Sed quomodo propriã ſignificationẽ dignoſcemus: Et cre- briore ſententia proditũ eſt, tribus modis fie rib, ab autoritate, à diffinitione, ab etymolo- gia. Non enim dubiũ eſt, id prudentiũ auto- ritati tributũ, ut quo dicendi modo uſi ſunt, & nos uti poſsimus, proprieq; dicere uidea- mur. A qua ſentẽtia nec ego diſcedo, tamet ſi obſeruauerim quandoq; M. Tullium non ita arbitratũ uideri, qui facere contumeliam, Philippica III. impropriè dici cenſuit, hocq; nomine M. Antonium damnat, cùm tamen & Plautus in Aſin.et M. Cato hoc dicẽdi mo do uſi ſint. Idem epiſt.lib.vIl. Fabiũ Gallum reprændit, qui duo, nos ſcripſerat, quod ta- men exẽplo Gręci ſermonis defendi potuit, à quo nec Vergil. abſtinuit: Si duo præterea tales Idæa tuliſſet Terra uiros. Sic A. Gelli- us Supereſſe uerbum latinũ non eſſe pro de fendere arbitratur, cùm tamẽè hoc ſignifica- tu apud Trãquillum in Auguſto reperiatur. Fuere& qui Poſsibile uocẽ probam non ar- bitrarentur,& græca mallent uti: ut Cicero epiſt.fam.lib.I X. Me a᷑ νſap ſcito ſecun dum Diodorũ iudicare. Et Iulianusc: Quia cõ ditio auν, id eſt, impoſsibilis, pro non ſcripta habetur.Sed tamen aliorũ Iurecõſul- torũ autoritas obtinuit, ut Latinę ciuitati red dita hęc dictio cenſeatur. De etymologia ue- rò& alluſione ita demũ proprietatẽ uocabu lorũ cognoſci proditũ eſt, ſi diffinitioni non aduerſarentur, qua de re inferius loco ſuo à nobis tractatũ eſtꝰ. Diffinitio autem in iure omnis periculoſa eſt:rarũ eſt enim ut nõ ſub uerti poſsit. Quapropter cùm diffinitio ſit propria& breuiter cõprænſa rerum ſubſtan tiæ enarratio, quę genere, ſpecie, proprijs, et differentibus(ut inquit Quint.) cõſtat, nõ fer mè multas huiuſmodi in iure reperies. Sed haſce ſubtilitates Iureconſulti Dialecticis re liquerunt, ipſiq; ſatis habuerunt, ſi ſubſtan- tiam rei ex cõmuni regula deſcriberẽt, ut in dote& iudicio fecerũt, quod à nobis Parado xorũ V. lib. tractatũ eſt. Quandoq; ſatis du- xerũt, ſi genus& differẽtias ſolũ apponerẽt, quod in doli mali diffinitione cernere eſte. Quandoq; ex modo per quem res introdu- cta eſt, eam deſcripſerũt, ut in ſeruitute,& in ſtipulatione apparet. Quandoq; ab ipſo effe ctu, ut cùm appellationẽ diffinierũt eſſe pri⸗ mæ ſententiæ, quæ in pendenti ſit, reſciſsio- nẽ. Quãdoq;& tales diffinitiones retulerũt, quæ nõ niſi impropriè acceptis uerbis defen di poſsint: quod Decius annotauitf, et ipſe in recentiorũ diffinitionibus uerũ eſſe fateor, non in his quas ueteres tradiderunt. EXPLICITO articulo quæ uerborum

10

20

ſit proprietas,& quomodo cognoſcatur, ui- dendũ eſt, quemadmodum ea ſignificatio ac cipiẽda ſit. Et ab omnibus traditũ eſt, in qua cunqʒ materia, etiam ſi pœnam irroget, eate- nus uerba generaliter capi, quatenus ſermo- nis proprietas ferre poteſt,, niſi aliam loquẽ- tis mentem cõijciamus: ea mens in diſpoſi- tione legis facilius dignoſcitur, q́; in hominũ uerbis. Cuius rei illa eſt cauſa, quòd lex ſem- per de ratione legis certa eſt, facileq; quænã illa ſit, aſſequitur: at hominum incertos ani- mi motus diſcernere nemo poſsit: unde& plerunq; uidemus uerba legum uberiorem interpretationẽ aſſumere, quàm in contracti bus uel teſtamẽtis fieri ſoleat:quod infra lib. I1I. diſſeremus. Oritur tamen plerũq; ambi-

uitas, cùm de ratione legis nõ cõſtat: in qua re illud ſciendum eſt, ſi ratio in lege expreſ- ſa ſit, ex ea& augeri& minui deciſionẽ: quo niam leges nõ tam in uerborũ forma, quàm in ratione conſiſtunth. Si uerò nõ ſit expreſ- ſa, ſed unica tantũ reddi probabiliter poſsiti, idem cenſendum. Quapropter ſi in munici- pio lege ſucceſsionis exiſtentibus maſculis fœminæ excludantur, quoniã ex illa una ra- tione, id eſt, ſolo agnatorũ fauore id introdu ctum eſſe etiam aduerſus Bart. ſententiã re/ ceptius eſtk, ab huiuſmodi ratione& lex re- ſtringetur& extendetur. Quòd ſi duabus ra

30 tionibus quid conſtitutũ appareat, ſolet dici,

altera ſublata, ſuſtineri nihilominus genera- litatem legisi ᷓd utiqʒ& nobis uidetur, dum ſingulæ rationes efficaces ſint,& ſufficiant: alioquin quod ex duabus cauſis introductũ eſt, altera ceſſante extinguitur, cùm duo uin cula arctius ligent. Ecce familia iniuriã præ- tori fecit, damnũ dedit, albũ corrupit, is ius uindictæ publicæ proſequitur, dominus ne pPro omnibus tenebitur? Et lex teneri aitm:

40 duplex enim hic eſt ratio, nempe quia plura

hæc cẽſentur facta, item quia de publica uin dicta agitur. Pone alterã ceſſare, ur quia uni- cũ eſt factum, puta furtũ, homicidiũ, uel de priuata uindicta ſolùm agatur, certe his caſi- bus dominus pro uno ſolidum ſoluẽs, cæte- ros liberatn. Neceſſariò igitur ut legis diſpo- ſitio ſuſtineatur, oportet adhuc eam rationẽ uigere, quæ tali deciſioni ſufficiat: quo fit, ut licet quandoq; nõ tanta ratio ſupereſſe uidea

so tur, ſuſtineatur tamẽ deciſioo. Cuius rei exẽ-

ꝑlum illud adducitur:Si quis hominẽ promi ſit, partẽ ſoluendo nõ liberatur. Finge, is pro miſſor deceſsit duobus hæredibus relictis, num alter dimidium hominẽ pręſtando libe rabitur: Et uideretur liberari„nõ enim ultra dimidium debet, quoniã lex XII. tab. obliga tionẽ diuiſit:nõ igitur tãta eſt ratio in herede ſicut in principali,& tamẽ proditũ eſt nec hę redem liberari, ne in diuerſo homine cõtin/

60 gat ſolutionẽ fieri. Quid ſi de ratiõe legis du

bitetur, quia unicã tantũ afferri poſſe aliquis affirmet, alius uarijs rationibus motũ legisla torem contendat: Salic.pluribus rationibus motũ magis pręſumitb. Ego id plurimũ in ar bitrio

8 Aleuml.

b lſeiredlelai i gl.l. quamuu. C de ſuleu

k in.lj C. de adult.

1§. affirictin ſtut ge n

m l ſi milde iur. om u.

n I. illudaul aquil.

o Socin. ex hixdeuc. oblig.

„[(h, p Sdllſiſm d

C. de rondi

440 1 3 vandd Katnal volegoc

1 4 1

hais mèon N rerllp dlis lg ni 3 u 3 nreligerur fiuuvones ehadekeltu gbhuülmo lautaltera- oin ratio aunitk Juliucn dcvl- cendũcim utlick unktunn a. geſemand id oneaboge uchu⸗ al cöelulio: Q lringencut egre ellet⸗ Cum annähck luslegionõ ugon mdione carea mticiealite pronunciatũ ſitur neq dlus lex per umnütaciat elialiquem laarz baarctabimu K NNulier cu

votium fecit

IaLXdiem:

duentur: qu

tümulierisf

mmnumittipe

liertio legi teſciu,qui u grrcguisen a nſeriptaelt boeitaelle dinempell gläterprope monicipio,gy li tllilucro

rtanl. at