D. Andreæ Acciati

bitrer: ſed quddunaquæq; ars fuos habet fines,& intra quos conſigtat cucellos ut minim de altera in alteram deſultare facils quis poſoit. Conuenit Lureconſulto oratoriæ artis ſauentia,fi- cilioremq́; ad ius Quiritium aditum præslat: nõ tamen corpus efficit, ſolam eius Juperficiem colorat. Tuerunt maximi Jureconſulti Accurſius, Ba rtolus,& id genus alij, qui etiam apud allos ueteres locum fuum tenere potuiſſent, quos tamen congtat ne ſummis quidem labijs alias axtes attigiſſe. Quo fit, ut eorum ineptam cenſaram non poßim non admirari, qui grauiſoimo ſupercilio, fluentiſona, ut Lucretius ait, ſcaturigine, hoc ſölum nomine in eos inuehuntur, quòd bonarum literarum fuerint rudes: quaſi quiſquam ſanus ideo minoris excellentem ſtrologum ffciat, quòd Muſicam ignoret: Galenum præstantiſimum medicum damnet, quod geometræ Euclidis circinum nunquam in manus fumpſerit. VI ix alium in uniuerſa Legum hlua traclatum offendes, cui explicando aded ſint humanitatis ſlu dia neceſſaria: hic Cateor) abſq; eorum notione intelligi berfeclè nequit. Quapropter ſuarum uirium conſcius Barto- lus, quiq; posl eumper manus hanc nostram doctrinam tradiderunt, quod ad hæc reſponſa at tinet, mhil fers ſcriprum posteris reliquere. Huncego aggreſſus, cimpro uiribus meis ali- quandui elaboraſſem, ad umbilicumq́; perueniſſem, cognoui pro rei magnitudine adhucnõ ſcitis ame ficlum eſſe:nec enim ſola ureconſultorum, quæ hancſub rubricam congeruntur) reſponſa, omnẽ rem declarant. Neceſſariò itaq; manum rurſus tabulæ admout,& quatuor hoſce libros umma celeritate,& memet in horas præueniens Luod facere conſueuerunt„Luun paululum tantummodo deeſſe conficiendo negocio indust᷑rij artifices exis timant compoſii: qui qualeſ- cunq; fint, ingens afferunt uniuerſo Quiritium iuri lumen, ut non dubitem, etiam ſi quiciuam à me, idq; bumanitus, erroris in eis commiſſum ſit, à facili ius loq́; leclore ueniã promeriturum: quam&· impetratu digniorem id facere debet, quòd bibliotheca mea ob bellicas calamitates Mediolani derelicla, cum huc conceſsiſſem, commodatitijs libris, his q;, paucis tantum, mihi ne- gocium aggrediundum fuit. Erunt fortè qui maiorem elegantiam requirent,& ob Latinæ maie tatis condignamd me rationem non habitam, diem mihi dicent, quòd nimis plana humi- lisq; nostra oratio non ſchematis ornetur, non dictionibus ex antiquitate repetitis abũdet, non Ciceronianorum uerborum maie ꝗlate refulgeat. Sed hi uelimſciant, hæcab eo minimè ex- petenda eſſe, qui manibus quotidie Bartolos, Baldos, Alexandros, huiusq́; firinæ autores ue rſet, quiq́; humanitatis ſtudia non ex profeſſo, ſed obiter quandoq;,& aliud agens, interui- ſat Ad hœæc ſcenæ me ſeruire neceſſarium fuit: quotus enim quiſq; ex legalibus mytis no- ſtra legeret, ſipræter anxiam legum ſcrutationem, Cornu quoq; copiæ in manibus habendum dllt eſſet, unde& antiqua uocabula addiſcere,& figuratos loquendi modos percipere neceſſe haberet? I ix eorum conuicia ferre poſſum, quotidteq; cum eis mihi iurgandu est, qui qualem- cunq; hanc meam diclionem tanquam obſcuram calummiantur, illud; A uulgo exclamant, Indo- cluus loquare, ſed apertius. Quid hi quæ ſò fecerent, ſi pauld elegantiore ſtylo nostratia hæc constarent: abijcerent manibus tanquam ænigmata,& inter Heracliti& Qcophronis te- nebras connumerarent. Nec immerito quidem id mihi accideret, qui cim I lpiani, aut Pauli planiſcimos,& abſq; ullo ſermonis ſcrupulo compoſitos commentarios declaraturum e pro- fuerer, obſcuriorapſis autoribus tradidiſſem, interpreteq; pſe, uel potius natatore aliqquo Delio indigerem. Satis igitur nobis fuit Latins utcung ſeripſi ſe: elegantiam ſermonis ora- toribus permittimus, quanquam& ipſorum non modica laus ſit perſpicuitas. Sed cum quæli- bet ars ſua habeat uocabula, nobis neceſſaxiò nostris utendum: quæ tametſi aliquibus barba- ra& incondita uideantur, non idcirco tamen noua effingioportuit, quæ nemo intelligeret. Ve rum quid ego duutius prome uerba faci, qui huiuſmoqi accuſatoribus non magis ſeribo, quAm Derſio& Scipiom Lucilius: cuius exemplũ imitatus, ueteranorumq; iudicium reformidans, ſolos tyrones ad diſciplinam uoco, quibus hæcin præ ſentia non aliam præſertim ob cauſam ex hibenda duxi, quai ut fidem meam aligua ex parte liberarem. Dollicitus quandoc fueram, reſeclis tot interpretum ſuperfluis opinionibus, Juris ciuilis prudentiã per quadringenta,& eo amplius, maxima nolumina diſperſam, in unũ corpus colligere,& contextui ueterũ legum annexis

=. ——

—

Gaccipiun LüAp jgtut de om proprietaten dlanuslib. elechgeltl Nantamen, Iipvopriũ lixcum mul lominata, Panneceſſan dem uel pila nanslata ſun Vn ldeens Meadéda eſt ater plura 9 deceterz dec ileaqua,ue nriadepr 0 m eapitis ite nen ad aqua üb priore 1 ioräferepe nunäpluri a unumut 1 d appella 7 rüüeler b

1 läüinde arb