d
dein
rirh abeo enim tplen exiſtimaui nunepal num annu eaprene: n præſentiaedidiſta parſim uagabantug sfintimmutata qutt cauſa emiſſum fuersn qualecũq;ſſt quaſin P uelim admireris eol- atinas interpretationo Otextæ à mefueran Sillas Rimpolitas th tauis glandibus velt r,& cotrouerolom plinam ccrpi quddin
eg bitrio relicturl ijs, 1547
Ampliſsimo uiro Franciſco a Turnone archiepiſcopo Biturig. Andrcas
Alciatus lurcconſ. S. D.
5— AILLVSTRIS PſPnominis tui ubique Qentium fima, ampliſsume pater, is peruniuerſam Galliam de te circunfertur rumor, ut præsiantia morum, eximioq́; doctrinæ cultu præcellere te omnes prædicent: rariſi- numi; tempe tatis noſtræ exemplu eſſe, quod dtuina quadã prouidentia or rum hiſce temporib. uideri poſsit, quibus tor calamitatib. indies Chriſtianã rempub. affiigi,& tot undiq; noxarũ ueluti examinib. opprimi cernimus. Sicut enim quoties humanis corporibus maxima morborum uitia inualeſcunt, tum ſummorum medicorum nobis manus neceſſaria eſt: ſic in tanta Drincipum diſcordia, tantis bellorum tumultibus, reipubli- cck inter fuit, maximos etiam, O'ut poëtarum Princeps ait, Pietate meritisq; graues uiros a- ſii, qui postguam deorum ira pauliſper conquieuerit, tot urgentibus malis occurrant, tempe- ſlatumq huiuſmodi omnium nubila diſcutiant, è quibus præcipuum te futurum ſp erant, augu- ranturq; uniuerſi. Nec id abſque ratione, qui eas omnes artes in te prælucere uideant, quæ ad hanc rem perficiendam funt neceſſariæ, humanitatem ſingularem, morü integritatem eximid, doclrinam præcellentem, ſiue Latinè ſiue Græcs diſſerendum ſit, facundiam inæ slimabilem. Ad hæc huius rei felicibus Regi ipſi auſpicijs faclum& te tyrocinium nuper conſpexerunt, cum in Hfiſpania pro uniuerſæ Galliæ commoc ea cum Ce ſare ipſo pertraclaſſt, quæ im- petrari eſficiq; poſſe nemo exislimabat. Quapropter Christianiſeimo R egi, incomparabi lisq; uirtutis Heroinæ illustriſ. regiæ ſorori tam gratus es, ut nihil præclarũ, nihil ſerium, nihil quod ad rerum ſummam pertineat, abſq́; conſilio tuo traclanqum cenſeant. Quibus ani- mi tui fortunæq́; dotibus& ipſe allectus, cum literis meis ſalutem tibi dicere decreuiſſem, non cenſut ad abſq; munuſculo aliquo ficiendu. Extabant inter legales nostras exercitationes com mentaripoclauo abhinc anno me diclante, ab audntoribus meis excepti: qui ſiue quòd ab auto- re ipſo ſupremam adhuc manum non accepiſſent, ſiue quòd per librorum traduces uitiarentur, non poterant diutius abſq; nominis mei nota inemendati agere. Eos(quòd& interpellantium me ſcholasticorum uoces amplius ferre non poſſem) ut publicum acciperent, editurus, in ma- nus rurſus aſſumpſi,correclioresq́; ficlos non meciocri auclario locupletaui. Droximis enim VZulcanalibus, quo tempore publicis a leclionib. propter uindemias feriamur, quatuor illis li- bros adieci. Hos omnes nomini tuo dicare, bis te patronum nominare conſtitui. Cum enimu- triuſq; Turis ſis peritiſsimus, nemo eſt qui ficilius id patrocinium ſuſcipere, ſuſceptoq́; reclius perſungi poſait. Quod eo audentius a me fæclum eſi, quoniam nullo hanc rem labori tibi fu- turam fum arbitratus: alioquin non tam audax eſſem, ut arduis occupationibus tuis, nostros hoſce commentarios ingerere, uel docliſsimis ſtudijs importunusipſe obstrepere uellem. Ac- cipias igitur læta fronte, nuper à nobis communicatos ſtudioſis omnibus, hoſce libellos, qui non modicam Juris ciuilis partem, Cimmerijs prius obuolutam tenebris, illustrant. Cum enim in ſignificatione uerborum, mentisq́; conieclura ferè omnes lites ue rſentur, extricandum hoc ar- gumentum aſſumpſi, quod ueterü nullus condignètraclarat. Non me latet patrum nostrorum memoria Bartholomæum I eronenſem, cui à cepis cognomentum, neſcio quid hac inre compo ſuiſſe: ſed eius qiclata ad manus meas minimẽ peruenerunt, quòd hi, penes quos eſſe dicantur, ceu theſauros ea cus toctant: at fortè theſauri, ut in prouerbio est, carbones erant. Mihi non li bettemerè de illeclo opere ferre ſententi, ſed tamẽ res ipſa planè ostendit, reclè punc traclatũ ab eo percipi non poſſe, qui ab humaniorib ſcudijs abhorreat: ſicut necuice uerſa, qui haſceſ5- las luteras profiteatur, niſi idem iuris quoq́; ciuilis diſciplina præcellat, oleum& operam hiſce in reſponſis interpretandis perdit. Quod non eò à me dicitur, quòd impenſe humamiorum lite- rarum prof ſcioni non fiucam, earumq; cultores pro dignitate fuſciptendos, colendosq́; non ar-
2