l ueteribus. de pacl..

l ſp.iſta ein

vul de uerb.

ohlg. d. l. qui

xr

.„

4

accuſare. V 1

nd j. quod quiſ⸗ d d que iur.

3 5

— ai delit con⸗

eftſiprælu-

rio. de appel Ktio.

j. quod falſ.

ul aut. Bar..

orte. de ope. o. nunc. juacunq;. de

de dio. Foblig.

in. de tanſ.

alionib. ull fi. ubi dixi.

iunus. ſ. an⸗ eomnia. de pa mkäs.

1 7*

ſunus.. an⸗ mr omnia. f.de

.

„ 7 j uad ui aut

ADeE

flu. a1 M

2 1 7 d.

„

71 *

—1.

—

od. Cle.j.de rocur. Com. onſil. 177. di

ia.h morte.

am de inde⸗

lo. de proba.

898

Fulgoſius fecerit quicquid ad ſe pertinebat. Reſpondeo, in ambiguo contra ipſum pro- nunciandum eſt qui chartulam ſcripſit, qui legem clarius dicere potuit, qui ipſe prouo- cauitb, qui quieſcentẽ excitauit. Humaniorq; hæc eſt interpretatio, ut in caput autoris re- uoluatur periculũ. Etenimut in carmine eſt, — Nec lex eſt iuſtior ulla, uàm necis artifices arte perire ſuac.

Nõ obſtat etiam qd deinde adducitur: quod ad alios aduerſus honorem denunciantis ſcri

tum eſt, perinde habendum ac ſi ipſi ſcriptũ eſſet. Reſpõdeo haudquaquã uerum id eſſe, ſubeſt enim apertiſſima differentiæ ratio:& in primis ſi ad te ſcribens alicuius criminis in cuſauerim, uideor prouocare: at quæ ad aliũ ſcribo, non poſſunt cenſeri tui prouocandi cauſa ſcripta eſſe, ſicut uidemus in libello iu- diciario, qui parti oblatus litis cum eo quæ- dam pręluſio eſtꝰ, at alteri oblatus nullius mo menti eſſet?: nec enim quod cum altero agi- tur, quicquã ad alterumpertineti. Sed& qui tibi chartulam criminatoriam mittit, negare nõ poteſt quin te accuſauerit: unde ſitu men tiri eum reſponderis, ad probationẽ duellarẽ deuenitur. At cùm tu aſſeueras, mealteri de te id dixiſſe, poteſt id falſum eſſe& àte com- mentum, ut pugnæ occaſionẽ quæras: meri- tò tua conditio melior effici nõ debet, ut ideo pro prouocato habeare. Quę em̃ in caſu cer- to aà lege conſtituta ſunt, nõ facile ad eum de quo adhuc non conſtat, producenda ſunts: quod pluribus exemplis à noſtratibus Do- ctoribus proditum eſti. Adde, quòd qui ipſe ad hoſtem chartulam mittit, ſubijcere ſe legi- bus duelli ſpontè uideturi: at quod ad alterũ miſſum dicitur, non poteſt uideri eo animo factũ, ut certandi cauſam quærat: ideoq́; non poteſt inde argui cõſenſus prouocatoris par

conſilium in matcria duclli.

10

20

30

tes ſuſtinere uolentis, cùm ad alterum cõſen 40

ſus nõ extendatur*. Poteſt&illud dici, quod tibi crimen obijcio, probabilius ueriusq́; præ ſumi, quàm quod dete alteri defero: delator enim qui clam alterum inſimulat, ſe magis q́; hoſtem ſuũ oneratl. Vnde ſupraſcripto epi-

rammate dicitur: Si clam probra feras, be- ne dicis& ẽ. At qui aliquem coram incuſat, is ueritati magis inhærere creditur m: ideoq; grauius hoſtem premit, ut meritò ea nota nõ niſi certamine poſſit aboleri. Verùm nec il- lud me mouet, quòd uideatur Caninius ap- probaſſe primum caput, cùm illi non reſpon derit“: dico enim, quòd acceptatio literarum niſi confeſtim contradicamus, præſumptio- nem approbationis inducit. Cæterũ quomo- docunq; cõtradicamus, elidit huiuſmodi prę ſumptioꝰ. At in caſu noſtro oblatione pugnę apparet manifeſta contradictio, atque mens eam criminationẽ non agnoſcentis: etenim una præſumptio per aliam tollitur,& minus fortis efficaciori ceditr. Nec credendum eſt ex taciturnitateilla oriri id præiudicium pro- uocato ut ex reo fiat actor, cùm id non facilè ſoleat permitti,& ſolùm ob cõtumaciam im-

50

60

899

modicam, poſtq́; trãslata fuerit poſſeſſio, lex in ſeruitutibus id cõcedat, ut reus actoris par tem ſuſtinere cogat᷑ a: qui caſus ſpecialis eſt, & minimè ad noſtrũ trahendus. Nec etiã ui- detur uerum, quòd clauſula reſeruationis, ar mata manu alloquendi, nõ noceat Fulgoſio: quia imò uidet᷑ illi eſſe præiudicialis: ſienim eſiein habun quòd uoluerit alloqui tanquam reus eſſet, nõ ſolũ ſuperflua, ſed etiã aliquate- nus cõtra uim uerborũ in ea prolatorũ indu- ceretur. Cùm enim adiecerit, ſe alloquuturũ manu armata ſi per te nõ ſteterit: illa uerba, ſi per te nõ ſteterit, uident᷑ ipſum Caniniũ reũ reddere, nõ actorẽ: quia ut actoris eſt prouo- care, ita rei eſt per eum ſtare,& ſe excuſare: meritò cùm partes excuſantis ei tribuat, ſatis apparet ſe eum pro reo& defenſore habere, Attendenda ergo maximè eſt hæc qualitas, ſecundũ quã eum Fulgoſius cõpellauit:, ma ximè cum(ut dixi) illa clauſula eſſet ſuper- flua: at ſemper facimus interpretationem ne reſeruationes iſtæ ſint ſuperfluæ:, ſed potius multũ operenturꝰ, adeò ut capiatur potius il- la interpretatio per quam actus in cõtinenti corrigeret᷑& illuſorius efficeret᷑, q́; quòd ta- lis clauſula ſit ſuperfluaz. Qua dereplura ex- empla apud noſtros Doctores reperiuntur.

Addo, quòd cùm duplex ſit procedẽdi mo dus, aut iudicialiter, aut per probationem ar- morũ,& ipſe dixerit reſeruans mihi, utte ar- mata manualloquar, uidetur elegiſſe hoc re- mediũ armorũ,& conſequenter uoluiſſe ipſe actoris partes ſuſtinere. Cuùm enim in reme- dijs agẽdi electio nõ ſit rei, ſed actorisipſiusy, &ipſe talem electionem faciat, ſatis indicat ſe actorem eſſe, alioquin reſeruatio nõ ad eum pertinuiſſet, ſed ad aduerſarium. Nec me mo uet quòd uſus ſit uerbo reſeruare, cuius natu ra ſit ius quod eſt ſeruare, non autem aliquid noui inducere: quia imò uaria eſt huius uer- bi ſignificatio. Et ex ductu ſermonis qui in chartula cõſpicitur, ſatis apparet, quòd cùm Fulgoſius prouocaſſet per ſcripturam, ſubie cit illam clauſulam, ut oſtenderet non fore ſe contentum tali ſcriptura, ſed præterea ui ar- mata etiam acturum. Et ad hunc finem uſus eſt tali uerbo, quod ſignificat interim ſe dif- ferre arma dum mittit chartulã:uſurũ tamen armis*. Vnde expreſſe apparet prouocaſſe eum ad arma,& ideo prouocatoris partes ſu- ſtinere. Et cùm huiuſmodi armorum proba- tionem elegerit, iam id nõ poteſt mutare, ſed neceſſariò in ea perſiſtere debet*: quia in ele ctione remediorum nõ eſt licita mutatio aut uariatio, ut uulgò receptum eſt,& ab omni- bus traditurb. Qua ratione multò minus lici- ta erit diuiſio, ut ſcilicet pro parte uelit proba re iudicialiter, pro parte uerò ui armorũ. Nec enim talis diuiſio tolerari poteſt, ubi lex ua- riationẽ nõ permittit. Et ideo inferri poteſt, quòd ſiFulgoſiusuelit probare per epiſtolas Caninij, quemadmodum aduerſus honorẽ ſuum ab eo ſcriptũ ſit, ut deinde ad ſingulare certamen deueniat, non erit id tolerandum:

qd.l ſi prius. de oper no. nunc.

r I.properandã. 9. E ſi quidẽ. C. de iud.

5 I. ſi proponas. g.j. ubi Ang. de inoffñ. teſt. l. di ui.de re iud.

t Iaſ.l. ſi fundum per fideicõmiſ ſum. de lega.j. Dec.conſ.⁊8z. Alex. 135. col. ult. in prin.

u l. ſi quando. de leg. j.

x Gl. l. ſt debitor. §. j. quib. mod. big.

I. quod in hæ- redem..elige re.de trib.

⁊ filiã. ubi Bær. de aur.& arg. leg.

a l. quod in hære dem. Imol. c. ij de lib. oblig.

b I. cuius bonis. de cur. fur. l. ſi mihi. in prĩ. de leg.j.

c l filium eman⸗- cipati. de acqᷓ. hær. gl. c. cũ in multis. de re- ſerip. in s.