a l. quoties. de præſ.uerb.

5 In d. 5. quin- imo.

c L. ců ſine. ff de Carb.edict.

d Inl. in prouin ciali.õ.ſi uero. ff.de oper.no. nun.

e Inl. pacta quæ contra. C. de pacl.

f l. ſi pecuniam. de cõ. ob cauſ.

g l Rilio quẽ pa- ter. ff de liber. & poſth.

h l. lecka. ſi. cert. bet.

i Inl.permiſiſti ffde præſcri- ptis uerb.

k l. rogaſti. 5. fi. ff de præſcri.

uerb.

126

omnes: mirumq;ʒ eſt, in præſentem diem ita creditũ, ut qui contradicat neminẽ reperias. at ipſi nos eam ſolùm, quæ ex contractu ori- tur, actionẽ dari probauimus: quæ uerò ex- tra ordinẽ præſtatur, præſcriptis uerbis non competere. quod quãuis nimis nouũ eſſeui- deri quibuſdam poſsit, nobis certè nimis ue rum uidetur. Et in primis cõmunem ſenten tiam oppugnat, qd uulgò traditur, cum defi ciunt uulgaria atqʒ uſitata actionũ nomina, tũc pręſcriptis uerbis agendũꝰ: tum etillud, quoties actio deficit, eam quę incerti, et in fa ctum dicitur, concedi: ꝗd in noſtro caſu mi- nimè eſt, cùm dubio proculſit, actionem ex contractu nõ deficere:illudqʒ uſitatũ& uul-

are nomẽ eſſe,& coartari, cauilloq́; reſtrin gi à Doctorib. has regulas plus quàm euidẽ- ter conſtat, dum præſcriptis uerbis actionẽ non dari intelligũtb, quando alia exorit᷑, quę ex eadem uerborũ forma originem capiat: ſe cus ſi ex diuerſa: nam certè ex eodem pacto utraqʒ actio tam ex cõtractu qᷓ; in factum da- tur.quòd etiamſi ex diuerſa forma oriri con- cedamus, nihilo tamen minus cõmunib. re- gulis repugnamus, cum extraordinaria re- media nõ concedantur:quãuis diuerſo fomi te oriri poſsint, ſi unum factum ſit, cui ordi- nario iure prouideatur:quamobrẽ qui bene ficio prætoris eſſe hæres poteſt, mota ſtatus

D. Andreæ Alciati

10

20

controuerſia, ex Carboniano bonorũ poſſeſ 30

ſionem nõ habet, cum ordinariũ illi remediũ ſufficiat. Regulariter quoq; poſt Bartolum dici ſolet, ſi ordinario iure agi poteſt, extra- ordinariũ, quod nõ ita abundè prouidet, ceſ ſared:cum ergo in propoſita dubitatiõe mul- tò plenius per actionem ex contractu bonæ fidei ſuccurratur, ceſſare præſcriptis uerbis, quam quidam ſtricti iuris eſſe opinãtur:, ſal- uis legalis diſciplinæ præceptis admitti de- bet.nam& cum actio præſcriptis uerbis pœ nitentiã recipiat,& ab huiuſmodi pacto re- cedi non licere manifeſtum ſit, in eam quoq; regulã cõmittimus.Sed& cum cõcedamus, nihil magis fictionem, quàm ueritatẽ opera- ri ſoleres, cur pactum quod fictè pars contra ctus diciturꝰ, duas actiones parit, cum ſi ue- rè pars contractus eſſet, ſolùm per actionem unam obſeruete Verũ& noſtrã hanc ſenten tiam optimè ex Pomponij uerbis probari cõ

tenderim: Qui permiſiſti, inquit, cretam ex

agro tuo eximere, ita ut dein eum replerem: exemi, nec repleo, præſcriptis uerbis agen- dum eſt:ſin autem uendidiſti cretã, ex uendi to ages.En igitur quemadmodum ex pacto, quod uenditioni ineſt, ſola actio ex uendito datur. nam præſcriptis uerbis non cõpetere, oſtendit coniunctiua dictio, ſin autem, quæ ſolet in iure ſuperiorib. undiqʒ aduerſari: ut exploratũ mihi ſit, ſine calumnia argumentũ id tolli nõ poſſe. Papiniani quoq; reſpõſum pro nobis eſtt, dum, Si, inquit, prædiũ pro te obligauero, dein placuit inter nos ut mihi fi- deiuſſorẽ præſtares, melius eſſe dico præſcri ptis uerbis agi, niſi merces interueniat: nam

40

50

60

127

ſi interuenit, ex locato eſſe actionẽ. quæ po- ſtrema uerba oſtendunt, eo caſu actionẽ prę ſcriptis uerbis nõ eſſe, cum& exceptiua par ticula, niſi, diuerſum ius à pręcedentib. indu cat. nam& nõ alia fortaſſe ratione à diuo Se

uero ſtatutũ putauerimꝭ, ex pacto quod poſt l in lijca

donationẽ mox conceptum eſt, agi præſcri-

ptis uerbis, re euicta nõ poſſe, quam quoniã

ex huiuſmodi conuentione ea actio nõ ſolet

dari.quin& omnino mirũ uideri deb et, cum

ex eo quod in contractu deductũ eſt, unica

actio oriatur, ex pacto duplicem dari, acceſ- ſoriumq́; ipſum principali actione firmius

forer. Sed admiſſa hac noſtra opiniõe, uiden dum eſt, quemadmodũ contraria argumen- ta diſſoluantur. Et primo Alexãdrilmpera- toris conſtitutio quædam eſt, quæ facta uen ditione,& appoſito in ea pacto, de re uẽdita oblato precio quandoqʒ reſtituenda: ſi id mi nus fiat, cõpetere actionem uel ex uendito, uel pręſcriptis uerbis tradit. ſed& Proculi re ſponſo caueturꝰ, ſi uir uxori fundum uendi- derit, cum pacto, ut diuortio ſecuto, ſi uellet, eodem precio eum mulier ſibi tranſcriberet, ut id fiat, iudicium incerti eſſe. Cæterũ quo- niam& Proculi hoc reſponſum Alexandri reſcripto nõ parum aduerſatur, puto ita di- cendum, ut quoties pactum de reſoluendo quandoq; cõtractu factum eſt(quoniam du rum eſt, ut quę actio robur cõtractui dare ſo lita eſt, in eius diſsidiũ uſui ſit,& tamẽ æquũ ſit pacta ſeruari)actio pręſcriptis uerbis det᷑, tanqᷓ́ʒ; pactum illud pars precij nõ ſit, ſed po- tius amicitiæ cuiuſdam humanitatisq; intui- tu initum.ſi uerò pars precij ſit, ut quia pro- pter id pactum res minore precio uẽdita ſit, ex uendito agat᷑e. in dubio uero utraqʒ actio- ne agi poſsit:ex uendito, propter regularem naturam pactorũ, quæ actionẽ ex contractu informant: præſcriptis uerbis, quando tale pactũ legem contractui non dedit, quia pars precij nõ fuit, uel quia dubitetur, an fuerit. Imperator itaq; Alexander utrunq; caſum compręndit, ſiue ut in caſu dubio quid iuris eſſet reſponderet, ſiue quòd in ſeparatis cla- risqʒ caſibus neceſſe erat alterã omnino com petere: quapropter diſiunctiuar uſus eſt. ob- eſſe etiã noſtræ huic opinioni uidetur quod Labeoſcribit:Si mihi bibliothecã uẽdideris, ſi decuriões locũ cõcedant, in quo eam repo nerem, me quicq́; ab illis nõ petente, actionẽ tibi pręſcriptis uerbis dari:ſed& poſſe ex uẽ dito agi, quaſi impleta conditione, cum per me ſtet, quò minus impleat᷑. Sed hoc multifa riam tolli poteſt, tum quòd ibi non de pacto agatur, quæ noſtra eſt quæſtio, ſed de condi tione:unde actio in factum ex pacto ibi non concedit᷑, ſed quia conditio uerè impleta nõ erat:tum quoòd de ſubſidiaria quadam alia a- ctione, non de ea quæ ex pacto oritur, loqui Labeonem Bartolus crediditt, Sanè& ipſe noſtram ſententiam ibi probari magis dixe- rim, dum eo reſpectu, quòd per me ſtat, quò

minus conditio impleatur, agi ex uendito

poſſe

euick.

m c. acceſorid de regul. in lib. vj.

n l.ij.C. de pa. inter empt. O uend.

o I ſi uir. de pre ſcript. uerb.

p l fundipatt-

de contr. enp.

J lj. depreſer uerb.

r lij Sij uerſc. aut ſtatim. f. de uerb. oblig.

5 Labeo.ff de contra. empt.

e Inl ſi quiscã

in fi f. de ue

reiur.

chelepon umſedſu madecau eunchnc ſripts le diadilliac wo adfern ecſecotru inominat auuig lecbbage 4 iirnẽmſ lau nlla cett aomſit,& nadv uele niate cöt alzei ndcenda amkan Nccurſali lza lotogani ondl orecpien anä ecamnen 3 tiguij& ünneſ upro clle liih iacioné duocgpoſt dionis ad nralteran teltunaue lenentaſ timeff

4