dinofal⸗ K4gli lidiceri- uamob⸗ pinionẽ larcelli⸗ XII tra gioſum, o aftice- pecunia- promul drẽ ſuper diſſe. ſiculo, F

cend non

it. di quis ntialegſt: ſſe, quiqd cit: ueluti paſſus nõ eſt. cæte/ btẽperaſſe aa eſt inter ouã uarißʒ ucta ſit: ex ctiorib. cõ 5 1 mediũ multosc uidã inter- licet, quod anus uelit, ocio contl⸗ ret, mulcta ze egero, nax es: qua- ſum, ſedex ã erit, uele/

4

4 Bar. inl. ſi is ꝗ pro empt. l.ij. C. de.ſec. nup. cap. Raynal- dus. de teſt.

b I. udex. ff. de re iudi. Alex. in h imperii. vñj. colum.

c l. qui reſtitue⸗ re, de rei uẽd.

dl item ſ.§. fi. de reiuend.

56

obrem alia adduci ſolent Ioannis interpreta tio, qui extremũ interpretatuseſt, quicquid principium, uel finem cauſę reſpicit: ſed hoc ex Latini ſermonis uſu defendi uix poſſe opi nor:nam quãuis noſtri temporis dialectici in ſyllogiſmis ſic extrema accipiãt ex uſu uete- rum, tamen id frequentius dicitur extremũ, quod fine terminatur:q́d non legibus tantũ, ſed& Vergilij autoritate manifeſtum eſt:

Extremũ hũc Arethuſa mihi cõcede laborẽ. Nec ex rara peregrinaq́; recentiũ elocutiõe, Romana atq; eadem elegans VlIpiani diale- ctos exponẽda eſt. Habet& Baldi quædam interpretatio ſuos aſſertores, dum uidelicet duo extrema in iuriſdictione eſſe tradit, cita- tionẽ,& executionẽ: qui igitur in eorum alte ro cõtumax ſit, mulctandus eſt. Verùm& id eodem argumento cõuincitur: quoniã in iu- riſdictione extremũ eſſe citationè, nequaq́;

Paradoxorum lib. Il

que in cauſa mulctari poſſe, ut& hinc quæ- dam Bartoli argumentationes explodantur.

Explicata ratio, cur in furto It unum fa-

ctum, in iniuria damnõue plura:& male ſenſiſſe ſeriptores in l. ſi familia. de iur. om. iud. CAP: XWI.

I familia alicuius furtum fecerit, unum

factum eſt: ſi iniuriam, uel damnum fa-

ciat, plura facta ſunte. qua ratione hoce Bar-

io tolus,& ſequiores alij, furtum nomen iuris

eſſe tradunt, delictumq́; nomine proprio ap pellatũ: Iniuriam facere, album corrũpere, damnum dare, facti eſſe: delictaq; hæc cum innominata ſint, tot eſſe facta, quot delin- quentes ſunt. Sed illud mihi probari uelim, idcirco quòd uerba factum reſpiciant, plura facta dici: furtum enim quid aliud eſt, quam rei alienæ contractatio, inuito dominotequæ diffinitio factum ſpectat,& tamen in furto à

admittendum eſt. Sed& illud, treis haſce de- a0 pluribus commiſſo, factum unum eſt, Si e-

clarationes à ueritate abeſſe, fortiſsimũ argu mentũ eſt, quod Iuriſconſulti exemplum de re mobili, ſanè quàm incõcinnũ eſſet: cur nõ de immobili dixit potius, quo caſu rei uendi catio frequẽtius intenditur, Quamobrẽ ue- rius eſſe quod quãdoq; nos excogitauimus, duxerim. Sciendum itaq; illud, finita iuriſdi- ctione, ius mulctandi amplius nõ compete- re: ueluti ſi lata ſit diffinitiua ſententiab. Po-

nim eos contractus, tam qui proprium no- men habent, quàm qui innominati uocãtur, facti eſſe dicimuss, quamobrem& in delictis idem non opinemur? Nam plura facta non conſiderari, ex uerbis legis factum denotan- tibus, ſed ex pluribus conſilijs, Pauli reſpon ſo oſtenditurn: quamobrem quicquid uno conſilio à familia fit, unum factum eſſe: quic quid pluribus, plura crediderim: ſed ſi, quid

tuit autem probabiliter dubitari, quid ſi ter-⸗ 30 actum ſit, nõ conſtet, in furtis unum, in dam

minaretur iuriſdictio, non quidẽ facto iudi- cis, qui pronũciauerit, ſed occaſione litigan- tiũ? exẽpli cauſa, uendico à te rem mobilè, tu lite cõteſtata dicis rem apudte nõ eſſe, quo- niam ab alio ablata ſit, quo caſu agere prohi- beor, quæritur, an quia permiſiſti rem aufer ri, mulctari poſsis?& VlIpianus poſſe exiſti- mat. Sed quid ſi ſequẽtia recuſaueristea autẽ ſunt, ut ſi dolo tuo res ablata ſit, quanti maxi

no iniuria ueplura facta præſumi, magis ar- bitror: huiusq; differentiæ ea fortaſſe ratio eſt, quòd in furto res ipſa perpenditur, quæ unum tantum furtum ſpectat, unde& eius reſpectu duplum quadruplum ue in cõdem nationem deducitur: ſed in iniuria non tam cõuicium ipſum attenditur, quam eorũper- ſonæ, quæ iniuriam faciunt:& quò plures ſunt, eò atrocior eſt contumelia. quapropter

mi in litem iurauero“: ſi ſine dolo, quãti mea 40 ſi municipum decreto puniatur, qui cum ar-

intereſt, condemneris:& hoc in executionis cauſa:in principali uerò, ut ſi dolo tuo res ab lata ſit, nihilominus agatur: alioqui non aga tur, niſi interſit te prius dediſſesꝰ: reſpondet Iuriſconſultus, idem eſſe,& dum dicitur, nõ obtẽperaſſe uideri, qui quod extremũ in iu- riſdictione eſt, nõfecit: idcirco quid extremũ ſit, non exprimit᷑: quoniam ſi poſt citationẽ, uel litis conteſtationẽ, rem auferri permiſe-

rim, citatio uel litis cõteſtatio extremũ in iu- 50

riſdictione erit:idemqʒ in alio quocunq; iudi ciali actu, qui abductionẽ hanc pręcedat. Ille igitur qui rem mobilemà ſe uendicari paſ- ſus non eſt, ſed ab alijs duci auferriq; paſſus eſt, non obtemperaſſe uidetur.& hoc exem- plum maximeè in re mobili procedit, quoniã cum facilè abſcondi potuerit, præſumitur dolo ablata:& onus probandi ad reum perti net, ut ſi interim contumax ſit, ſequentia di-

matis hominibus alicuius domũ inceſſerit, nõ is pœnam merebit᷑, qui uno cum ſocio ed profectus eſte cum grauior ſit iniuria à pluri bus qᷓ; ab uno facta. Idemq;ʒ eſt in damno da- to, tum quòd non ſine iniuria dari ſolet, tum etiam quòd nõ ratione rei duplum triplum ue rependitur, ſed quanto pluris res, quæ damnum paſſa eſt, eo anno uenundata fuiſſe probeturl.

Daclum prorogatioms, etiam priuſquam cœpta iuriſdictio ſit, efficax eſſe, ueterum ſententia approbata, recentiores interpretes reiecli. CAP. XVII.

Iconuenerit, ut alius prætor, quàm cu- Ols iuriſdictio eſſet, ius diceret,& prius quàm adiretur mutata uoluntas fuerit, pro- culdubio neminem compelli ei conuentio- ni ſtare Africanus iuris autor ſcripſit: quod

57

e In à.l. ſi fon.

f l.j. de furtis g l. conſilio. de

cur. fur.

h d. I. ſi familia. in fin.

i i ſghes, d⸗ iniuxijs.

k Alex. et laſon

in l. gal. g. ſi is. in iij. coli. de

lib.& poſth.

I Iiſtit. ad leg. aquil.in prin.

reſponſum ſic intellexerunt Bartolus u& ml.ſi cãuenerit.

„. 77...... catur recuſaſſe,& idcirco mulcta affligatur: 6s alij, ut à prorogatione iuriſdictionis alter, e-

uerbum enim, duci, ad mouentia: uerbum, auferri, ad mobilia refertur. Et quamuis hos hos caſus Iuriſconſultus, tanquam magis du Pios, expreſſerit, nõ tamen negat aliter quo-

tiam inuito altero recedere poſsit. Et quam- uis iuris regula admoneamur, nihil ſanctius eſſe, quàm ſeruare promiſſam fidem: hoc ta- men caſu a promiſsis recedere licere, rece-

de iur. om. iud.