venienda, inventa ab aliis rite pertractanda,& ad finem

26(18) 5

bet, forma vero, ſi dicendum, quod res eſt, in certa, ſed a nobis utplurimum ignorata, materiæ dispoſitione con

Philoſophi, ut jam audivimus, materiam diſtinguunt in primam& ſecundam. Quid vero materia prima ſit,& quomodo ſeſe illa habeat, item juxta quænam principia illa ſit explicanda, hoc eſt, quot& quænam elementa corporum (hæc enim ut jam paulo ante dixi, cum materia prima coin- cedunt) ſtatuenda ſint, vix explicare poſſum. Interim opti- mum videtur in phyſicis, conjungere principia mechanica & chymica. Ita enim de ommibus, etiam difficillimis, rationes reddere poſſumus quam ſufficientisſime.

Principia coęgnoſcendi tria ſunt: Senſus, Ex- perientia& Ratio. Per ſenſum intelligimus omnem perceptionem in or-

ganis probe conſtitutis, ſive ſibi relictis, ſive armatis factam,

& excitatam ab objectis externis.

Principium hoc cognoſcendi optimum, evidentiſſi- mum& infallibile revera eſt, ſine quo ad veritatem phy- ſicam pervenire non poſſumus. Dirigi tamen ſenſus ſem- per debet a judicio. Nam ſenſus fine judicio interdum decipiuntur, id quod fieri ſolet in opticis multoties-

Experientiam eſſe iteratam& ſæpius repetitam obſer- vationem, omnibus notum eſt. Hæc autem præſuppo- nit experimenta, ſive tentamina, circa corpora naturalia ſuscepta. Quando autem experimenta aut ſuscipiuntur,

aut a Phyſicis deſcribuntur, ad ſequentium conditionum

circumſtantias probe reflectendum,& quidem(1) ad perſonam, ſive Experimentatorem. Hic enim exornatus ſit certis animi, corporis& fortunæ dotibus. Scilicet reſpectu animi requiritur,(a) ut ingenium ſit ſagax, ad varia in-

pro-