136 Wortlaut d. Vertrags v. 22. April 1613 zwiſchen Biſchof Wilh. v. Effern u. General Claud. Aquaviva.

Geſchichte der Stadt Worms beziehen.*) Die vierte Handſchrift(Chr.) befindet ſich in der Chronik der Wormſer Gymnaſialbibliorhek, Fol. 253 b. und 254 a. b. In Nomine Sanctae et Individuae Trinitatis Amen.

Nos Wilhelmus Dei et Apostolicae sedis gratia Episcopus Wormatiensis&c. Nos item Wilhelm Theodoricus a Daun Decanus totumque Capitulum Cathedralis Eeclesiae Wormatiensis ad perpetuam rei memoriam&c. 1

Cum difficillimis hisce temporibus ad Ecclesiae Wormatiensis gubernacula singulari Dei providentia et voluntate nullo nostro merito vocati miserandam eius faciem dolentes aspicere- mus, nec praeterita modo damna et fidei simul ac fortunarum discrimina et naufragia- animo repeteremus, sed graviora etiam mala in dies timeremus: viam ac rationem indagare coepimus, qua si non accepta vulnera omnino curare, at imminentia certe pericula cavere possemus, cumque animo circumspiceremus vieinos Episcopos ac Principes, adde Reges et Im- peratores, quodnam in iisdem quibus nos opprimimur, malis remedium quaesivissent, invenimus eos per Societatem JESu jam pridem a sede Apostolica approbatam et confirmatam non minus avitam fidem quam literarum splendorem conservasse. Quare tam illorum laudabili exemplo quam motu proprio et frequenti subditorum rogatu incitati ante annos circiter sex Patres aliquot de Societate JESu e collegio Spirensi ad missionem instituendam Wormatiam evocavimus, qui adultos concionibus et confessionibus erudiendo, pueros Latinae linguae et christianae doctrinae rudimentis imbuendo tum ignorantiae tenebras depellerent, tum haereseos vim atque impetum reprimerent, e quibus quasi fontibus duobus omnia fere mala in dioecesin nostram redundasse cognovimus. Quod quidem dicti Patres pro suo in Ecclesiam zelo non minus sincera doctrina quam vita integra adeo cumulate praestiterunt, ut nobis desiderium sui in dies augerent et de stabili ac perpetua sede illis Wormatiae condenda cogitationem injicerent, ut scilicet juventus nostra bonis artibus exculta, civitas verbo et exemplo ad omnem honestatem informata verae fidei et aeternae felicitatis lucem aliquando aspiciat. In Nomine ergo Sanctae et Individuae Trinitatis Nos Wilhelmus Episcopus, Decanus et Capitulum Cathedralis Ecclesiae Wormatiensis Societati JESu atque ejusdem admodum Reverendo Patri in Christo Patri Claudio Aquaviva Praeposito Generali ex nunc in urbe nostra Wormatiensi Collegium unanimi ac deliberata voluntate fundamus, erigimus, stabilimus juxta ejusdem Societatis insti- tutum ac rationem. Idemque Collegium cum personis ad id etiamnum deputatis vel posthac deputandis in stabilem et perpetuam unionem protectionis nostrae successorumque nostrorum recipimus**) non secus atque alia Ecclesiastica Collegia vel ordines in urbe nostra Wormatiensi recepimus, vel alii Germaniae principes in fidem ac protectionem suam eosdem Patres(non tamen contra rationem sui instituti) receperunt.

Etsi vero dicta societas sine ulla spe ac mentione mercedis totam se proximo gratis impendit, quia tamen labores, quos pro Ecclesia Catholica sustinet, sine censu aliquo et annuo reditu tolerare diu non posset, certis ac perpetuis hoc Nostrum Wormatiense Collegium redi- tibus augere volumus.***) Primum ergo irrevocabiliter donamus, applicamus et omni meliori modo, quo fieri posset aut deberet, unimus dicto Collegio domum, cui vulgo nomen est„zum rothen Kolben“, quem hactenus Eeclesiastes Cathedralis habitavit, alteram vero domum proxime

*) Die werthvolle Sammlung, drei ſtarke Foliobände, iſt im Beſitz des Herrn Stadtſchreibers Exner zu Worms. Das gedachte Manuſcript obiger Urkunde ſ. unter Nr. 23 im 3. Bande dieſer Sammlung. **) mscr. D Chr K: recipimus; G: recepimus. ***) mscr. D. u. G: voluimus; Chr. u. K: volumus.