39
in lafeinischem dewand
et Nicolai devoravit: praetorium senatus cum litteris, registris et privilegiis civium nonnulis in cinerem resolvit et damna multa fecit.
6. Der Marktstreit mit Kurpfalz— Trutzbingen(1491) ¹) (Trithemius, Chron. Hirsaug. II, S. 538 ff.)
Anno praenotato(1491) post incendium oppidi Bingen, de quo anno proxime elapso diximus, cum oppidanorum magistri, praefecti*) et telonarii³) non solum laicos et pauperes rusticos, sed etiam sacerdotes et monachos) in principatu comitis Palatini et ducis Johannis Bavariae commorantes novis et inconsuetis gravarent in foro hebdomali ⁶) exactionibus?), malum grande sibi- metipsis paraverunt. Ex antiqua enim consuetudine ultra memo- riam hominum introducta forum sive emporium ³) hebdomadatim in praedicto Bingiorum oppido quarta feria?) servabatur, ad quod omnes in circuitu ad tria milliaria homines de Palatinatu aut empturi aliquid aut vendituri confluebant. Bingii autem sive ava- ritia ducti, sive Palatinensium odio concitati cleriocos, monachos simul et laicos ex principatu comitis Palatini oppidum introgres- sos, qui aliquid emissent, teloneis novis, exactionibus inconsuetis et aliis vexationibus insolitis ultra mensuram antiquitatis ¹⁰) grava- bant, irridebant nolentesque indebita solvere verberabant. Prae- sumpserunt ¹¹) et alias novitates, ne dicam praesumptiones pene innumeras, pedagia ¹²) et telonia exigentes violenter et cum verberibus a religiosis ¹³) atque claustralibus ¹⁴), qui non solum iure et privilegio, sed etiam introducta possesione atque manifeste probata apud maiores eorum fuerunt ab omnium talium praestatione ¹⁸) semper immunes ¹⁶) atque liberrmi. Su- per his Bingii simul et eorum domini, maioris ecclesiae Moguntinae canonici, saepius interpellati ¹⁷) a multis, ut ab iniusta et inconsueta pedagiorum exactione pauperum et clericorum Palatinensium desi- sterent et patrum suorum vellent terminis esse contenti, ac si fabulam surdo recites ¹⁵), nihil curaverunt.a Unde pauperum cla- moribus tandem compulsus Albertus Göler de Ravenspurg, vicem tenens et praefectus ¹⁵) Philippi comitis Palatini apud Staurone- sum, vir temporibus aptus ²⁰), ad ipsius notitiam principis omne
Marktstreit mit Kurpfalz. ¹) Vgl. Jüliger, Kirchenkalender 1912, S. 26 ff. 455. I1. ²) magistri= wohl der Magistrat: praefecti— Befehlshaber, die von der Obrigkeit eingesetzten Beamten wie Amtmann und Schultheift. ³) telo- narius= Zollbeamte. ¹) Der Klerus gehörte im M. A. zu den privilegierten Ständen. ³) principatus 4= Herrschaftsgebiet. ⁶) forum hebdomale= Wochen- markt, der dren schon Mittwochs stattfand. ⁷) exactio= Eintreibung, Auf- lage. 5) emporium— Markt. ⁹) quarta feria= Mittwoch; s. Anm. 6. ¹⁶) ultra mensuram antiquitatis— über das althergebrachte Maft hinaus. ¹¹) praesumere =sich berannnquman anmaſfen. ¹²) pedagium= Fährgeld. ¹⁸) religiosus= Geistliche, insb. der Ordensmann. ¹⁰) claustralis= Mönch, Nonne. ¹⁸) praestatio = Leistung. ¹⁶) immunis= abgabenfrei. ¹⁷) zuterhellare= zur Rede stellen. ¹) fabulam surdo recitare= einem Tauben eine Fabel erzählen, tauben Ohren predigen. ¹⁴) praefectus- Amtmann; vicem tenens= Stellvertreter. ²⁰⁸) vir temporibus aptus= ein Mann, der sich der Sachlage anzupassen weifl,„der rechte Mann zur rechten Zeit“.


