1 NKS
de Aqua liber. 3 quo ſanatum quendam medicum qui iam prope mortem deuenerat(erat einomẽ Auguſtinus Batalea Triuienſis) uidimus.& iure id: nam frigidæ balneo quid utilius ad tollendã intemperiem tam ſiccamqᷓ; calidam& to- tum confirmandum corpus eſſe poterat? Omitio potum frigidæ cum uo⸗- mitu,& quòd omnia medicamenta cum aqua frigida exhiberi debeant:nã hic ſolum præcipua& maxima auxilia attingimus. Non præteribo tamen moram, quę pro uirtute patientis eſſe debet,& quantitatem ipſius aquæ: quę quantò copioſior extiterit,& frigidior, tantò maiorem habet eflicaci⸗ am. Ergo ut dixi, ut fluentem copioſius urinam cohibere aqua poteſt ita re tentam prolicere contrarijs quaſi uiribus. Balneo ergo calidę aquæ urina retenta, ut ſi quo alio præſtantiſsimo auxilio, prolicitur. Verum immode rato uſu, ſcilicet diuturnioris moræ uires debilitantur, intempeſtiuo au- tem alia mala procreantur, morbuſque in deterius perſæpe agitur,& ſine his etiam caput tentatur. Oportet igitur caput eximere tenſa obducta, ſeu uelo,& neque ultra uires ſinere: neque poſtquàm compos fueris uoti, ſed ſtatim eximere, ſcilicet cum iam pro ratione urinam ægeremiſerit. Ante⸗ quam autem imponas illum in balneum(quod etiam in omnibus alijs aquæ uſibus præceptum eſſe uolo) poſtquàm is ualidiſsimi auxilij uicem gerit, ſeu balneo ſeu potu copiose ſit exhibenda, prępurgatum eſſe cor- 1 pus diligentiſsimè ſeu medicamẽto ſeu inedia, ſeu aqua ipſa aut diuturno balnei uſu, aut ſpõte, aut alia quacũq; uia eſſe oportet. nã quędã corpora ꝙ; moderatè uiuunt aut quia calida& ſicca ſint intẽperie, uel alia quadam pro prietate naturæ: uel quia cibis parum nutrientibus utantur, omnino ne- que propter aquam neque propter aliud purgari poſtulant.
Quodautem ita ſit, tertio de Victus ratione in acutis docet Hippocrat. ⁸ν*⁴ν dicens: Balneum laſsitudines tollit, mollit articulos cutimq́; in ambitu“ corporis, urinas ciet, capitis ſoluit grauitatem& nares humectat. Conſtat“ igitur, balneum ad urinam ducendã eſſe optimum auxilium, quo etiam“ Galenus utitur,& præſertim ſi lapis adſit. Atque in eo quid præſtantius potu multæ aquæs quæ dum erumpere nititur, calculos quotcunque fue⸗ rint ſecum educit, præſertim, ut dixi, in balneo& tepida. Quòdſi educere nonpoſsit, motus illis reijcitur minore noxa, quàm ullum aliud retinea⸗ tur medicamentum, quod inefficax fuerit. Oportet autemad xxx. libras aſſumere, ſi ualidæ ſintires, tum etiam plus. Mediei autem ut aliquid præſtantius facere uideantur, tum etiam forſan plerumque defectu ſyn⸗ cereaquę, thermarum Lucenſium exhibent:quanqᷓ́;non adeò idoneę ſint, quòdaſtringant. Verũ poſtqᷓ; de balneo mentionem habuimus, ſubijcien dum etiam illius generalem uſum(nam proprij ſuis locis explicabuntur) eſſe cenſui ex Hippocrate. Eius autem uerba paulo antè præſcripta de⸗, hac re ſunt hæc: Tecto opus eſt, quod fumo careat, copioſa item aqua,",
& crebra lauatione:ſed quę non excedat, niſi res poſtulauerit. Neq; etiã ab-,,
ſtergere oportet, quod ſi abſtergendũ ſit aliquando, calido aliquo atq; mul
tiplici pluſqᷓ exiſtimetur utendo abſterſorio, perfundẽdaq; aqua multa,& a celeritg
Vrinæ reten ions.
2