ationeſo T

„h

4 —

9 d,— ue 1 4 Barb. coſil. 18.

t eim dhn in fin. lib.1.

n O A eni 5 Aret. conſql.

r 6 opter dots lntt 105

Ler

4*M.

li quando lcſpecu Bart. d.l.j.§. 1s eredi nuciatio. de o- lmilscän per. no. nunc.

lcum inſtrumentin 66 ita nobis. c. icem dicere velenn aeut. niudicio noͤſchende

r, adominaruqhanl inſtrumentä fälumh ecitatum ucluizund u latum ſœnebrenue uncetemenienern⸗

U feriſs.

nittetur& exceptba iuenditorpreciunyt itä negem: itqg aui io ipſius legis cpteti S& ſuper. Quodchinf I tribunus. f. eges declarari, rſtnng fin. de teſt. mil. non procedit, veluies

cipalis tam amplalun,

aaniſeſtam cauillatoni-

t ut cum lexdicitmii omnicaſulucreturqir eſſetreſtringere uli

ris matrimonij ccſertnt c. ad audiẽtia. aritus decedente noli de cle. nõ reſe.

bus lucretur dotem q

io liberorum cõmunll unesnõſunt, reſciun mumeſt aumms, Lletn. ſecundum legesno- 1 adhig ens nſtitutum ſt, polene domũ citari abira — tintelligamubi r malitineelliam 3 ritipoſoiblè- ſa rihiliunen ellets.x Jſuperfuũ eſlet cdluße is cniss Ralt lmer iin expenſi conce Bald 1maxi- 1 1 mus enäſiuſtam ul mum. Celi-

. nealus tale ber. præt.

ſona repe one admi

33

to, cùm latis tribus ſententijs cõformibus ſta tutum non pateretur eas tanquam nullas im- probari, reſpondit Andreas Siculus, hoc in- telligendum etiam ſi euidenter id conſtare di ceretur, cùm etiam iure cõmuni exceptio hu- iuſmodi ſublata ſit. Aretinus quoqʒ b cùm in ſtatuto diceretur à nulla mera interlocutoria appellari poſſe, etiã de eis intelligendum cen ſuit, quæ alias iure ciuili per appellationẽè re- tractari potuiſſent. Generaliter quoq; prodi- tum eſt, quoties in ſtatuto reiiure communi iam conceſſæ extenſio ponit, nullam fieri re- ſtrictionẽ:quoniam hoc caſu proditũ ſit, ge- neralia uerba ad aptitudinem non coarctari. quapropter ſi ſtatutũ dicat, aduerſus ſenten- tiam nulla exceptio opponi poſſit, præter ta- lem& talem, à uerbis recedendum non erit, quæ clara ſunt,& ex quibus apertè oſtendit᷑, noluiſſe legislatorẽ ius cõmune ſequi: quod à Baldo traditum frequentius receptum eſt: ſeruanda enim lex eſt, tametſi dura:& quic-

uid lex cõmunis dicat, à municipali non re- cedendum eſt. Bandem ſententiam alia quo- que ratione idem Bal. in hac ſpecie ſequitur. Ex lege municipali inducuntur certæ feriæ, num in caſibus, quibus feriæ iuris cõmunis non ſeruantur, hæ quoq; ſeruari nõ debeant? & refert, inquit illee, an lex ſimpliciter indi- cat ferias,& intelligetur ſecundum ius cõmu ne:an uerò procedat ulterius, quaſdamq́; ex- ceptiones inducat,& nõ reſpiciemus ius cõ- mune, cùm in caſibus non exceptis ſtandum ſit ſtatuto: quoniam regulam confirmat exce ptiol. Hanc ſententiã& ipſe ſequor, dum ta- men ſciamus hoc caſu regulam ipſam latiorẽ ſignificationem ex iure cõmuni mutuari, ut in hac quæſtione. Lex Sacerdotij: Abſentes nec reſidentes, fructus nõ percipiant, præter infirmos& pontifici Romano deſeruientes: quid de eo, qui proprio epiſcopo obſequat? & is fructus percipiet, quoniam iure cõmuni abſens non uideturs,& ideo in regula ſtatuti nõ cenſetur comprænſus. Jaſon tamen in his alia ratione utitur:nam, inquitipſe, cùm regu la ſtatuti generaliter intellecta multũ opere- tur, debet exceptio reſtringi: quandoquidem parum refert, ſi quæ incidenter dicuntur ſu- perfluant, dum principale ocioſum non ſitr. His amplius annotandum, ſtatutorum gene ralia uerba ſecundũ legem nõ reſtringi, cùm ea iuris cõmunis diſpoſitio, nõ tam effectum reſpicit, quàm formulã uerbalem: ut cùm ſta- tutum auget filiorum legitimam, quam iube- ret relinqui filio, exiſtimabitur ſufficere quo- quo titulo relinquatur, etiam ſi nõ inſtitutio- nis iure pater reliquerit: idq́; uerum arbitror, quoniam non tanti eſt ratio quę Iuſtinianum mouit(nempe quòd titulus inſtitutionis ſit honorabilior) ut tam modica cauſa generali- tas ſtatuti reſtringi mereatur. Nam etiam il- lud in confeſſo eſt, ex iuris cõmunis extraor- dinarijs diſpoſitionibus ſtatuta nõ reſtringi. Exempli cauſa:Lex iubet matrem ab agnatis excludi, nunquid à ſororis filio excludetur,

de uerb. ſignif. lib..

10

20

30

4⁰0

50

60

14

qui iure quodam cõmentitio agnatus eſtx?& traditum eſt non excludi, nec de eo uerba ſta tuti accipiendal. Qua ratione necab eo quidẽ iure reſtrictio ſumet᷑, quod maximè cõtrouer ſum ſit. Quapropter cùm lex maritũ undã cũ fi lijs prioris matrimonij generaliter in mater- næ dotis ipſius partem ſolùm admitteret, re- ſpondi non eſſe prius deducendam a filijs ip- ſis legitimã, cùm id maximè controuerſi pro- pter doctorum uarias opiniones iuris eſſet, cuius nõ eſt ueriſimile rationẽ ullam habuiſ- ſe decuriones. Baldus tamen alia ratione præ dicto in ſtatuto legitimam quoquo titulo re- linqui poſſe cenſuit, quòd uidelicet ſtatutum iuris correctorium ab eo interpretationẽ ac- cipere non debeat. Quam rationem crebrio- re calculo reprobari conſtat, cùm ſemper ius cõmune obſeruemus, præterquã in eo quod expreſſe conſtat correctũ. Ex ſupra dictis igi tur Baldi ratio diſtinguenda fuit. Generali- ter tamen omnis huius materiæ cardo in eo uerſatur, ut legis municipalis rationẽ ſpecte- mus,& ex ea ueriſimiliter conſtituamus, ex iure communi reſtringenda ſit, an id minus. & ideo in pleriſque locis, ubi ſimpliciter con ſtitutum eſt, maritũ uxore mortua lucrari do tem, excludũtur filij prioris matrimonij, nec fit ulla reſtrictio, eo colore quòd ratio ſtatuti fuerit, ut promptius mulieres nuberẽt“, cùm alioquin uiduæ propter legalev onus doti in- hærens, uiros æquales facilè non reperirent. Et ex his ſatis dilucidè explicauimus, quibus caſibus ſtatutaa iure communi reſtringinon debeant. Hoc tamen non omittendum, ubi- cunq; aliquis ex generalitate ſtatuti damnũ indebitè pateretur, ſemper reſtrictionem ad ius commune faciendam. Ecce, lex ſcripta eſt, Inſtrumento à ſe facto nullus aduorſum eat, nec hæres quidem: non cenſebitur prohi bitus hæres aduorſum ire qui inuentariũ fe- cerit: quoniam iniquum eſſet de ſuo eum te- neri, indebiteq́; id damni ſubire: quamobrem fit hæc interpretatio, ut lex huiuſmodi potius ſit eluſoria, quàm ut iniquitas ulla tolereturr. Nam generaliter fatendum eſt, quamlibet di ſpoſitionem in legibus, reſcriptis, teſtamen- tis, contractibus, coarctari, ne iniquitas ali- qua introducatur. Nec ex hoc ſolùm, ſed alijs & ferè infinitis cauſis fiunt huiuſmodi reſtri- ctiones, quarum alia certa regula adſcribi nõ poteſt, niſi ut iudex ſemper rationẽ legis præ oculis habeat,& ex ea uel decretum modere- tur, uel generaliter obſeruari iubeat. Duxi- mus autẽ ex innumeris aliquas cauſas deſcri- bi operæprecium fore, ut hac quoq; in re ſtu- dioſorũ laboribus conſuleremus. Hæ ut plu- rimum ex huiuſmodi prædicamentis conſi- ſtunt, perſona, re, qualitate, quantitate, loco, tempore, bono, malòue, iuſta excuſatione: de ſingulis igitur uidendum. Et in primis exper ſona propter excellentiã à regula generali re cedi quandoq; uidemus.quapropter lexd iu- dicibus mandans, ut ipſi ſententiam ſuam ex ſcripto pronuncient, in his ſibi locum non

k l. meminimus. C. de leg. hær.

1 laſ.l. omnes po puli.in fin.

m Decius conſi. 246

n Curt. conſ. 78 0 a. l. hac edi.

p l fin.§. in com putatione. C. de iure delib.

J Iij. C. de ſent. ex peric.