17

18

4 tit. ge uerb. oblig cõment. 42

erat longum ſpacium.

Quarto facit dicta I. continuus. ſecun- dum unam impreſsionem, ubi legitur, Non aliud agere cœperit, ſed aliud acceperit:& ſic textus uult, quòd ſi reſpondens aliud mo- mentum acceperit, non ualeat ſtipulatio. Et hoc tenendo non obſtat dicta l. continuus. in fin. ibi, nihil proderit quamuis eadem die ſpopondiſſet:quia dies ibi ponitur pro ſingu lis ſui partibus, ſicut genus pro ſingulis ſuis ſpeciebus.l. ſi quis cum totum. ff. de except. rei iudicat. l. ſi unus.§. item pactus. ff. de pa- ctis.facit quod notat gloſſa in c. generali.§. illos. de elect. libro ſexto.& Paulus de Elea- za. in Clemen. final. de uita& honeſt, cleric. & Baldus in rubrica, extra de conſtitutio. in iij.col. ubi interpretantur iſtam dictionem, pro tẽpore, id eſt, pro qualibet parte tempo- ris. Nec obſtat d. l. ſi ex duobus, in prin. quia ibi dum dicitur, quòd non obligatus eſt qui poſtera die reſpondit cùm actor ad alia nego cia diuertit, iſtud nõ eſt dictum ratione ualo- ris ſtipulationis, quia Iuriſconſultus habuit pro expedito ſtipulationẽ nullam: ſed dictũ eſt ratione conſtitutionis duorum reorum. Nam cùm duo rei poſſent conſtitui etiam ex interuallo, ſi hoc eſt actũ expreſſe, I. iij. ff. de duob. reis. Item ualeat conſtitulio duorum reorũ, licet unus teneatur una actione, alius diuerſa, puta ſi unus tenetur ciuiliter& natu raliter, alius naturaliter tantum, ueluti ex pa- cto, ut in d. l. ſi ex duobus. õ. fin.& Bart. inl. fi. eod.tit.& in authen.hoc ita. in x. col. C. eod. uidetur itaq; ualere conſtitutionem duorum reorum. Sed Iuriſconſultus decidit contra- rium:quia ex quo actor ad alia negocia diuer tit in iſta ſecunda promiſsione facta die po- ſtera, non præſumitur facta reſpectuprimæ, & ideo non ualet conſtitutio.I.iij. ff. eod. tit. & not. inl. Modeſtinus, ff. de ſolut. Sed ſi ex- preſſe ageretur quòd ualeret conſtitutio, eſ- ſet ſecus.

Confirmatur iſte intellectus: nam quum ex iſta reſponſione facta ex interuallo, oriri poſsit naturalis obligatio in caſibus, de qui- bus dicetur infra in§. ſi quis ita. Iuriſconful- tus ſeruans dictũ caſum in 9. ſequenti, tangit quid iuris quando unus obligatur ciuiliter et naturaliter, alius naturaliter tantùm, non ex interuallo, ut in prin. legis, ſed incontinenti: & ſic ſequentia declarant præcedentia, arg. l. ſi ſeruus plurium.. fin. S. de lega. i. cum ſimi- libus. Et dum dicit, at nec obligatũ& ẽ. ideo dixit, quia cùm præceſsiſſet nuda conuentio ſeu expreſſa ſeu tacita, ut ibi in gl. ij. uideba- tur quòd iſte deberet etiam ipſe eſſe reus promittendi fcœùm abſque ſtipulatione poſ- ſit celebrari conſtitutio duorum reorum, ut per Bartolum in d. Authent. hoc ita. in iij. co lum.& Paulus de Caſt. in J. ſi fideiuſſor. ff. de condict. indeb. tamen tex.decidit cõtrarium, ex quo expreſſe non erat actum. Non obſtat text. in d.l. in operis. quia debet intelligi cum gl. ſecundum ſupradicta. Et meritò Aretin.

in l.ſi quis eum.§. i.de uulg.& pupill. reſtrin- git illam deciſionem Bartoli, ut non proce- dat niſi quando conſtaret de continuo actu: &dicta per Baldum in d. l. ſi duas. procedunt in dubio: ſed ſi ſimus in caſu claro, puta quia conſtat me ſummo mane interrogaſſe,& te ueſperi reſpondiſſe, eſt ſecus. Limita iſtam concluſionem, ut non procedat ſi interuene rit actus contrarius quamuis modicus, per

10 text. in l. duos.§. fin. ff. de duobus reis.& in

hoc omnes conſentiunt. Idem uidetur ſi in- terueniat actus extraneus ſeu impertinens ad ſtipulationem, ut tenet Bartol. hic& Ale- xander per tex. in d. l. duos. S. fin. nam ibi tex. dubitat de fideiuſſore. Vnde ſi dubium eſt, tnunquid interuentus fideiuſſoris uitiet, qui quidem eſt de appenditijs contractus, certe ſequit᷑ quòd ſi ſitactus extraneus, quòd om- nino uitiet: alias in illa lege Iuriſconſultus fa

20 tuè dubitaſſet. Confirmat iſtam opinionem

Alexander per text. in l. cum antiquitas. C. de teſta. ubi actus neceſſarius naturæ quam- uis extraneus non uitiat: ergo ſi non ſit de ne ceſſarijs, uitiaret, puta ſi quis interim pran- deret:& iſtud puto uerius, quicquid teneat Ioan. de Imol. Raph. Com. Socin,& Iaſ. hic, & Imol, in rubrica extra de teſtib. Non ob- ſtat text.hic in ſecundo reſponſo: nam rece-/ dere eſt actus extraneus,& tamen ſi inconti-

zo nenti reuertatur, ualet ſtipulatio: quia re-

ſpondeo, quod iſte receſſus purgatur per celerem reditum: t& non uidetur receſsiſ- ſe qui incontinenti redijt. l.plerique. ff. de ri- tu nuptiarum.

Non obſtat fundamentum Soci.hic dum dicit, quòd cõtractus in teſtamento eſt actus extraneus. l. uerba geſſerunt. ff. de uerb. ſi-

nifi.& tamen poteſt fieri in teſtamento, nec uitiat. l. hæredes palam.§. fin. ff. de teſta. nam

40 iſtud fundamentũ eſt multum fragile: fquia

tunc contractus poteſt fieri in teſtamento, quando non eſt extraneus ultimæ uolunta- ti, ſecundum Doctores in dicta l. cum anti- quitas.& eſt communis concluſio, Secus ſi ſit extraneus, ueluti ſi nil pertineat ad teſta- mentum. Et iſtud procederet in actu extra- neo qui non ſit modicus,& conſiſtat in ſo⸗ lis uerbis, ſecundum Paulum de Caſtro hic, perl. quæ extrinſecus. infra eod.& facit gloſ-

so ſa in dicta l. cum antiquitas. in uerbo, ſuper-

flua, Vnde Angelus intelligit illam legem in actu prolato per modum cantilenæ, de quo per modernos ibi.

Secunda concluſio eſt, quòd longum in- teruallum uitiat ſtipulationem. ita probatur hic in ſecundo reſponſo à contrario ſenſu,& inl. continuus. in prin. infra eod. in l. duos. in fin. infra titulo primo,& eſt communis opi- nio. Contrarium tenet gloſſa hic in uerbo,

6o reſponſum. quæ concluſio uidetur probari

in I. ex duobus. in prin. 5.tit. i. fubi reſponſio facta die ſequenti, uitiat, quando actor diuer- tit ad extranea negocia: ergo ſecus ſi non di-

uertit. Et ita tenuit Paulus de Caſtro hic,&

19

20

21

23