— — — —— — — 6. —
[OAN. FERDINANDI GVIIELMI BRAdDT,
SERENISSIMO PRINCIPI AC MARCFHIONI BAAD0- BAADENI A CONILIIS AVLICIS, CAMERAE IMPE.
RKIALIS ADVOCATI ET PROCVRATORIs, I. V. L⸗
MEAM LEOA
IVRIS CAMERALIS FASCICVLVS.
FM
CAMHRA MPp.
RALIINCAVSSISSARS
SIVWE FCCLESIASTICIS NON
VLDICAMNLE, FXSHVVI0- NRM TAMEN DECRRNENTE, ST NVOCATA FvERIT, Qvasl vOCAdT, vT BRACHIVM SECVLARE.
WE ZFLARAE,
LITTERIS ET IMPENSIS WINCKLERIANIS. ANNO clo Iocc XXXXXVIIII.
——————

PPAEFATTO.
Iſto, vtut ſerius paullo propter plura S negotia, alterum, vt ſpopondi, thematum ſelectiorum iutis camera- lis argumentum: de cumera impe- riali in cuis ſucnis ſiue eccleſiaſtics un iudi- caute, exſequutionem tumen Aecernente, ſi iuuo⸗ catu fuerit, ↄt hruchium, quod vbcunt, ſeculue, non obuium ſane, nec iniucundum, nec vfu etiam omnino deſtitutum. Tametſi enim, quod ad alterum diſſertationis membrum atti-
A 2 net,

——— — — ————
4 PNA EFATTO.
net, pauciora fortaſſis dari recentiori praeſer- tim tempore exempla ingerere quispiam poſſet, prorſus tamen non dari haut ſuſtinebit, & ipfe ego ex rogatione eiusmodi a iudice eccleſiaſtico (officiali videlicet Herbipolenſi) facta, & ad camerae ſupremum iudicem directa in cauſſa non ita pridem profecto ad cameram deuoluta,
& feruentius non nihil agitata ibique etiam nunc
pendente argumenti occaſionem ſumpſi, ipſam- que ideo implorationem ſcripto a me in iudicio producto ijunctam opuſculo fubiiciendam eſſe congruens duxi. Steriliores profecto etiam ea in re recentiores praeſertim reperiuntur juris cameralis commentatores. Vnde tanto magis iluſtrationi huius argumenti manum admouen- dam eſſe cenſui, ſi de primo eius membro, cu- jus vſus vtilitasque profecto ex ſe ipſa ſe ſatis commendat; fuiſſet etiam ſilendum. Apnra- RMM enim GvLMAMNvM, (7) ſi verum hoc ei, vt dubitatur, nomen, itemque RILIPPvM
TEMNMA-
(a) Smpborem. lib. II. decjſ. 5.

PFAEFATTO. 5
TENNAGRI.IVM (P), ac ANDREAM 6AILIVM (c) (qui omnes tamen non ex inſtituto, vt fa- cile patet, ſed quaſi praetereuntes tantum ea de re quaedam commentati ſunt) ſi excipias, nec porro quidquam, quod circa illud ad vſum ſu- premi iudicii noſtri ab aliis ſpeciatim proditum ſit, reperies, nec ab ipſis jis, quos recenſere modo licuit, ſatiatus recedes. Vt vanum ideo prorſus aut ſaltem inuiſum omnino laborem neutiquam ſuſcepiſſe mihi viſus fuerim, dum in hoe argumenti genere verſatus ſum. d interea monendum cenſeo, de inuocutione hrachii ſocu- lurs generatim, eius indole, &, qui à non nullis inde deriuatur, ahuſu nihil mihi negotii eſſe, ac proinde ea, quae circa materiam hanc prodierunt ſcripta tum antiquiorum, qui gene- ratim de vtroque brachio quaedam conſigna-
5 runt,
¶h) de decernend. proceſſ claſ I. cap. 29. & ad eum 10ANN. DEcRRHRRR. in monument. lect. camer. amtig.
(c) lib. J. ohſeruat. 730. vt & de pace publ. lib. I. cap. 17. num. 31.

—— —— — — — ——— —
6 P NME FAMLG.
3 runt, (d) tum recentiorum (e) & quidem eo- rum ſpeciatim, qui de abuſu quodam conqueſti ſunt (F), curae mihi haud fuiſſe, ſed vnice me- ditationes meas ad vſus, quem habere pote- runt, in judicio noſtro auguſtiſſimo, rationem me exegiſſe, hoc ſpectaſſe, hoc egiſſe, hucque ſolum conſiliorum ſtudiorumque meorum finem me contuliſſe. Valete lectores, & fauete. Dabam We?flariae Idibus lunii cIo IoccLVIII. I. N. I.
(d) Veluti MIcRHaRI. DB a61A de exhibendis auxiliis ſiue brachii vtriusque iuuocatious. Madriti. 1600. 4tò. MaRT. DB FaNO de hrachio ſiue auwilio implorato per iudicem eccleſiaſt. vel coutra per ſocularem. RVTSRER.
RvILAdp de inuocat. vtriusque hrachi cauſſue Venetae
accom. Francof. 1661. FRANcCISc. MoI. IN. de hynchid
3 ſeculari eccleſiue praeſtando G Mutuis iudicum auxilii.
Barcinonae. 1607. 4tö. LvDov. RoPoLPHIN. de brach. ſocular. E eccleſ implor. Venet. & Francof. 1608.
(e) Veluti 10 AN. poMRRRscR. Gryphiswald. 1668. 1 6oVHopß. SPocRMANN ſub praeſidio 6. a.sTRv- 1 vII. lenae. 1691. 1ACOßB. SILBERRAD. 1704.
(F) Vt perſonatus ille pavIPMANsvETVS PRs. 6Ek⸗ Ma NIs de abuſu brach jecularis in foris proteſtuntium. Hagac comitum. 1717.

o ( E 7
ᷣcreheeee eeeeſeeee
De ſtutu iwidictionis ſocrue ſiue eccle- ſnſticue in Germuniu, compurate ad iudiciu im-
perii, cuuſinque eccleſiaſticis a ſupremu eorum iudictione excepti.
Uemadmodum vetuſta iam eſt illa cjeri- cos inter & juicos (a), vt audiunt, ſa. cerdotium inter & imperium (b) di- ſtinctio, ita diſpar eſt, & inualuit iam
pridem cauſſarum ciuilium atque eccieſiſticurum ratio.
(a) S. RIRRoN. epiſt. ad Nepotian. vid. quoque pETR. DE MaRca de diſtrim. cleric. G laic.
(p) nosivs Cordubenſium antiſtes ad Conßtantin. M. Soz0M. hiſtor. eccleſ. lib. V. cap. 7. S. 10 ANN. DA MascRdvs Orat. 1 I. de imag. IvSTINIAN. IMPpR. 7071. 6. pr. PBTRVS DRBMaRcA, qui de cwcord. ſncerdot. S imper. integrum tractatum. Pariſiis. 1641. 4tò.
edidit; qui poſtea ibidem 1663. & 1704. auttus & in
folio recuſus eſt.

— — —————
8 CAPVT X De Pſatu iurdicioni
ratio. Has enim numquam coram iudice ciuili ſiue laico, ſed ſemper coram relligioſo, id eſt eccleſiaſtico agitandas, ſolum vero in illis per- miſſum eſſe laicis iudicium vetus eſt doctrina, ſcitis pontificum confirmata (c), a qua in vni- uerſum & hodie nondum facta eſt diſceſſio.
§. I.
(c) Toto tit. decret. de oßicio ind. ord. Add. cauon. 9.
quaeſt. ʒ. conſtitut. BodI; acrI vILI. extrauag. comm. lib. L tit. ð. de maiorit. G obed. cap. 6. X ibid. cnp. vz. X qui fil. ſint legit. Ipſer vpovrCvSBAvakRvö, dum contra pontificem acerrime dimicaret dottrinam hanc directe impugnare vifus non eſt, ſed cauſiãs tantum quasdam perperam inter eccleſiaſticas referri ſtatuit. Imo nec cauſſas etiam vmnatrimoniales gene⸗
Tatim a cauſſis eccleſiaſticis eximere eum voluiſſe ex
ſeriptis viri, qui a conſiliis ei fuit tum temporis; MaksILII videlicet Patauini, eſt colligendum; Dum enim Margarethae vulgo MavETascRHILAE Karinthiae & Tyrolis ducis flliae litem cum marito eius 10 ANNE regis Bohemiae filio ad ſe trahere, eamque ab ilio ſeparare intenderet, huius rei colo- rem in eo quaeſiuit, quod cauſſae quaedam matrimo- niales, vti haec, ex lege humana diiudicari debere videantur, veluti ſi impotentia, adulterium, odium Sec. vt cauſſae diuortii allegentur; ſi vero in cauſſa diuinae legis ex capitibus diiudicanda cardo rei, ve- luti in ſanguinis coniunẽtione propiore &c. verſetur, aliter eum ſenfiſſe, non inepte concludi poſſe per- ſuaſum habeo ex eiusdem MaRsILII trattatu de iu- risdicꝭ. imperat. in cuiſis matimuon. apud MRLcR. 6o0LPAST tomu. 4. Mouarchae pag. 13 h9.

——— — —.— —————— —.—— —
ſucrae ſiue eccleſiuſticae in Germmia, dc. 9
FH
Qualiacumque enim & reges principesue aut exercuerint quondam, aut adrogauerint ſibi circa ſacra hominesue relligioſos iura, quales- que etiam diuerſos inter ordines illos ſacerdo- tium nempe & imperium contentiones inde ortae ſint (d), non niſi integro tamen relligio- nis diuortio, & ne hoc quidem in vniuerſum, detrudi potuiſſe dogmata illa facile patet, quae ipſis Germaniae ad Chriſti fidem conuerſae incu- nabulis acqualia, continuoque a diuini verbi miniſtris, magno ſemper apud Germanos pretio habitis, gregi tradita, caput relligionis ſacrique iuris vbique tum regnantis praecipuum ſemper
effecerant, tantaque proinde conſtantia ſerua- 2 hantur, vt & ipſi principes & ſacrum fulmen, & diras populi; & optimatum turbas (e) non
effu- . 14
d) Vid. cRRISTILAN TRHOMAs. hiß. content. inter ſa cerdot. G imper. 53
(e) Notiora funt exempla ex hiſtoria imperii, quam vt — ſingula latius deducere animus ſit. Quodſi enim ful-
mine ſacro ſemel feriti erant imperatores regesue 3
Germaniae, quod effugere his in euentibus vix po- 3 terant, a fide praeſtita, & ſubiectionis lege vel ipſo 2 5 eo ſimul liberabantur ordines, quorum nonnulli ſuae .
a regibus defettionis colorem inde haut infrequenter admitebantur mutuari; vt itaque vel triſtiſſima ex. 6 perti

3 10 CAPMVT J. De ſtutu iuriditionis
effugerent, ſi vel aliquando aſpernari principia illa viderentur, vt triſtia Ludouici Bauari (F) aliorumque exempla demonſtrant.
ℳ perti ſint caeſares, ſi peruicacius principiis alienis inſiſterent, vel, quod plerumque tandem factum,
eccleſiae eiusdemque praeceptis & dogmatibus ſuh- mittere fe ſe demum fuerint coaẽti. Sic Henrico IlIl. obedientiam en propter recuſabant non pauci princi- pum, donec reconciliatione facta diris & exſecratio- nibus eccleſiae Canoſſae in arce Mathildis a Gregorio VII. eſſet ſolutus. Imo, qui Forchhemii congrega- bantur poſtea, eumque electo in eius locum Rudol- pho Sueuiae duce regis affine depoſuerant, ordines, non aliam eius rei cauſſam adlegabant, quam quod ab Italis incitatus, in pontificem eiusque dogmata denuo inſurgere meditaretur. Paria acciderunt Fri- derico I. cui, ſimulac Alexander 111. fulmen facrum iniiceret, ab Anconitanis aliisque Italiae ciuitatibus denegata fuit, ſubieetio. Nec aliam Henricus Leo defectionis ſuae a Caeſare rationem praetendebat. Imo Philippo ea de cauſſa Ottonem praeferebant or- dines, nec niſi plene ſoluto exſecrationibus detule-
11. aliorumque, vt taceam. Vid. ſolum 104 N. 1K coß. ScRMavss kurtzer begrif der reichs hißt. pe- riodo V. VI. & VII. ( Triſtiffima ſane inde fuerunt prae ceteris principis 4 huius, ſacrae poteſtati tam inimici, fata. Non enim fulmine ſolum ſacro plus ſemel ea propter percuſfus, ſed & impii eo nomine dogmatis redargutus & damna- tus a Ioanne XXl. cum aſſeclis ſuis & defenſoribus 3 Marſilio
runt obſequium; exempla Henrici VI. & Friderici

———.—.—.———— —— —.—.— —,
S e 5. oree
. — en hn u . . „„ra
7 „ℳ a5 4 — ℳ A de . Su⸗ ℳ, nene 7 e An — e, 5
len
n 4 vo⸗ 3 — l — . v e 4 an 4* Ah nn , oar A e Seu, A e ne Ar it , De „13 r e, ommn hAun des le leh Me „ % ecn Aa Ae n4 ehhma. „ pnen ℳ ,
A ewot e e e de n ahM, nene ur⸗ ee „X —
ynac A 9. , ℳ ocnnc —— S des e. e echre e⸗ 2 b , p e de 4 n 6 , 2* Meney *. S ℳ e „lu⸗ „ nenA enecAMe h ev⸗ — e Ke 4 ce e A , „ e 3 3
¶ 4 7 1 e %
AM ₰
E % . fAu „ A& Ne . ℳ 0 F
ctnß
e 4 verL nyL⸗ e Vec 3 C n coMxe . „
ſo e e⸗ 4 Fu⸗ eMl ererℳe n , . „ Ax
⸗ * 5 0 — „Cr A⸗ S Zenl⸗ —
e 2 2
0 5 3 2 Eo e 6 70 4 1o rm e c
D 5 Ee.A. r n dale 3 n De — — veLu⸗ ee 2 hre en S 2 5 vA⸗ nne na e L ee — cx Luc Anc 3 *
—
4 eln C ℳ. 5 54 M a⸗
„ 3 „ „ —
6 „ 24 — eMℳ cy — e .
c 1 13.
.

— — ————
5 n & A— „nx e U⸗ e, , — ½ 5 u 1 4 A Ze c , — ere, „6ℳ a e eA⸗ . . ne Jon Fn — N ⸗ Ac l — een e eeer . „ 7 o e e 2
F Cae, 6²3 ee, . e . eℳern e n e e e ee E e ℳ , — 4 e⸗ ene e0%, e⸗ 4 „ Ma⸗ e* ——
e Ne e o1 n A De, — „ S nA . e⸗
— , o de 0 A Ae 60 £ 1— Qe.A Da 6d „e F A/e Lar 2
e, 8 eleEr 4— de AMalo — nm
3 e V 7—, A&⸗ care⸗ 4 e 6 1 cꝛ 4 u a „eurfner . v ſevene 6 luix . ec „ . 451 le ℳ A 0. e e de 6 ℳ e 4 nkppelonl ℳ dc5 m %er 0e e e ⸗ Z . 7 Nhhner. , h 3 , „ 2 „ Le 1 e Vr u e — eerg me h ya 4 ne a ℳ 2 n e e ℳ, e ne 7 e de e c 4, — . eAne 3 d. 74 &6 — ler ſun 4 Ne Hc⸗ , & en
(pe 4

„— — ———.——————————— ———— ———
ncrae ſiue eccleſiuſticue in Germamia, gc. 11
§. III.
Quamuis etenim hodiernis etiam tempo- ribus inſequuta lugeatur reformidata illa relli- gionis diuiſio, atque aegrius proinde ferantur a plerisque eorum, quos aliis noua relligio dog- matihus imbuit, ſcita illa clericorum inuentioni adrogantiaeque adſcribi ſolita (g), quod ad
B 2 eos
Marſilio Patauino & loanne Ianduno acerba ſane & moeſtiſſimi euentus plena perpeſſus eſt. Vid. denuo ſolum ScRMAVssI. I. periodo VII. ab anno 1323. vſque ad annum 1347. minus enim dubia haec ſunt omnia, quam vt ſeriptores eius temporis ea Propter euocare neceſſarium ſit.
(g) Sie diſtinẽtionem illam columnam arcanorum politi corum cleri adpellat. TRoMas. in noti ad LaNcCET. Lo1 inſtiut. iur. canon. lib. 1. tit. 4. ec. 2. not. q. Add. E1vs diſſẽrtat.de iure princip. cinca cra. Videre etiam poteris. MICR. HavEMANN de iune epiſcop. tit. 1. J. 2. IVST. HENNING. B OßxMBR in iure eccje- ſiaſt. proteſtant. item in diſertat. ad pI. Id. JI. V.
pag. 376. vt & 7n Notis ad PETRVM DE MaRcCa. cAsx. ZECT.En in diſſertat. de zurzsdict. E iudic. epjſ⸗ cop. inſerta eius traẽtatui de epjſtopis. RHENR. HRNNI- 6Rs de ſummn imp. poteſtate circa ſacra. cRRIsT. MATRH. PFaFy 4 orig. iur. eccle. CRRIST. EBRRH. wEISMANN ihtrodud. in memorab. eccleſ. hiſtor. ſucrae. SAMVEI. L. B. DRPvFPENDoORPFF e monarch. pon· tif. rom. GoTRoyk. ARNor.D vom werderhten Zu NMand der kirche vu xeiten Conſtautini mugni jih. VIII. alios

3 1
——— —— ———.————
12 CAPVT I. De ſtutn iurisdictionis
eos tamen, qui antiquis ſacris reſtiterunt ini- tiati, non tantum inconcuſſa remanſerunt illa ſacri, ſeu canonici iuris placita (q.I.), ſed & in foris eorum, qui ſacra noua profeſſi funt, non- dum euulſae adeo ſunt doctrinae huius radices & reliquiae, vt & hodie inter eos diſtinẽtio illa ordimm, cauſſarumque inde emergens diſcri- men penitus ignoretur. (b)
§. IIII.
Suſpenſa (i) nempe eſt quidem in ſacra & perſonas eorum conuentione Paſſauienſi (&q, ferita-
aliosque. Subſtituunt hi diſtinttionem inter docenes & diſtemes, TnoMAs1vs de qie. principis cmca aug. lm. S honor. unniſtr. eccleſ. J. 26. ſ.
(P) Verba ſunt pAvIpIs MAxsvRTIdeS. Germanis de abuſi brach. ſocul. in foris proteßt. cap. 1. 1heſ 1. 14. c. „ nihilomimus tam in thefi, quam praxi etiam poſt „ reformationem haec diſtinctio a noſtratibus relitta „fuit; & ad noſtra vſque tempora propagata. Vid. quoque SAMvRI. STRVRK de reliqu. ſucrmmn matrim. in foris proteſt. cap. 1. J. 2. S THoMAsIVS de ure princip. eungel. circn beret. J. 20. J. 66. ſög.
() ipſa ſanttio vtitur hoc vocabulo. Minus reẽte ergo additur aut ſubſtituitur aliud, vt agere videtur. RENR. L. B. DE coccII in im. publ. prudent. cap. 2. F. S. & PRID. PFEFFINOER ad vITRIAR. Iib. TII. inſtitut. iur. puhl. tit. 2. J. 6o. pag. 295. 292. Vid. quoque ⁊1MNMRRMANN in vindic. Hldeſienſ pag. 4.
() Vid. receß. imper. Augiſtan. de aumo 1. J. 20.

——— ——.————————————————— —.—— ——,
ſuerue ſiue eccleſiaſticue in Germmin, Sc. 13
feritaque Monaſterii pace (J) vetu (m) illa ſummi pontificis praeſulumque, qun tulium (nà) iurisdictio, diſpoſitumque, vt cum iure dioece-
B 3 ſmo,
¶) Artic. V F. 45. Add. HENNISE in meditat. ad inſtru- ment. pac. hoc articulo, & qui pleniſſime eum expli- cauit, 10 AN. IAcoß. IoSEPH. SüNDERRMAHLER de ſuſpenſa iurisdict. eccleſ. Wirceb. 1753. cui iungi poteſt 6EoR6. FRAnc. NRLI.RR de iur. diceſ. S. R. . ſta tuum proteſtant. Mogunt. 171. J. 26.
(m) BoßRMER iu. eccleſ. proteſtant. lib. 1. tit. 37. J. 24. Ab ea enim differt noua ex ſuperioritate territoriali nunc profluens. 1pRM ihid. J. 43. 44. S 4.
(n) Loquor cum illuſtr. Lvpor. pᷣo loco mox laudando. Ahm enim Auguſtan. coufeſ. addictis quum catholicis placet principem, qui vtrumque gladium temporalem videlicet S ſpiritualem gerit, jſ iuere duplicem per- ſonam principis G epiſcopi NRLLRR c. diſ. J. 7. BoERHMER iur. eccleſ. proteſtam. parte . lib. I. tit. ʒ7. J. 19. 10. worvC. TEXToR de iur. epiſcop. i terris pro- teſtant. theſ. JL. Non ergo dubitatur praeſules qua principes aut dominos temporales in ciuilibus & politicis jurisdictionem habere in ciues etiam Auguſtan. con- felſ. addietos, vtrum vero etiam in jacris? Id recen- ter principi aut domino catholico cuicumque in Au- guſtan. confeſſ. conſortes diſputatum. Vid. SEoRs
PRN. LvD. PRRvScRRN diſertat. de principe cathol. circa matrimon. ſubdit. proteſtun. Hc. ſed contrarium 10. 1Acoß MosER in Hihro cui titulus: die auft allerbeſt gegrümdete iurisdictio eccleſ. cathol. landesberren veber ihre proteſtirende vnterthunen. 4to. Nürnberg. 1726. ſtatuit. Vid. etiam RvPERT. ScMaEyyER diſ⸗ ſertat. de Vaioritnte G obedientiu. Wezflariae. 175.

—.— — —————— —
14 CAPVT J. De ſutu iuridictionis „
ſamo, vt vocutum, eu iudictio intru terminos 1 cuiusque territorii ſe ſe coutinere debeut; at non 5
ceſſauit tamen ideo non ſolum omnis, quae & 5 fuerat hactenus, cauſſarum illa ordinumque diſ- 5 ſimilitudo, ſed & a nonmullis nouam demum ji
relligionem profeſſis (o), ad ipſius, vt videtur, confeſſionis Auguſtanae (p) mentem retenta, . obſiſtentibus licet plerisque aliis recentioris aeta- tis in- n — Ne (o) Praeſertim 10 aN. BENEp. CakRPzovII in djſertat. P de iure decid. controu. theolog. aliisque eius libris. Eum vtpote pragmaticum magni nominis ſequuti deinde 6 ſunt multi alii; & minus contenti ea propter cum eo 5 fuerunt VRoMAs1vsin ſeholiis perpetuns dictae diſſer- ß tationi ſubiettis. Item MaNSvETVSDRS. GERMA v1s g. diſſertat. aliique. „ (p) Verba editionis latino · germanicae theologorum ſ 10 ANN. 6EoR6II ſaxon. ducis de anno 1628. haec ſunt: „Nonnulli incommode commiſouerunt poteſta- 6 „tem eccleſiaſticum, O poteſtatem gladui ltaque 6 „noſtri ad conſolandas conſcientias coatti ſunt oſten- d „ dere diſtrimen eccleſigſticae poteſtatis & poteſtatis gla- Politica adminiſtratio verſatur circa „ alias res, quam euangelium. Magittratus defen- „dit non mentes, ſed corpora & res corporales . „Non igitur comiſtendae ſunt poteſtates eccleſtaſtica 1
„& cinii PDiſcernunt noſtri vtriuſque pote-
— —
„ſtatis officia, & iubent vtramque honore afficere „ & agnoſcere, vtramque DE I donum & beneficium
1 „eſſe 6 denique diſcerni debet imperium ab „ eccleſiaſtica iursdictione. Gc. .

2 — ————————— ——— — —
——
44 nu en e en 5 „e Ae ranA, A ene oe cœ Den Vm,
. 3 ℳ , An Aeye e Ey nle de 7 ₰ r reyenl, end⸗ Myer 4„½. e e e e c Z „2 7* va Ace e 74 e 047 re e — ZEr — — 7 u — 73 [ „ne e ℳ 4 e, — 5 n, el 4 r 3. J 4r
. „4 ℳ% ceua e “ e 2
„ „en 4 A Sne n , een.
— — 6 2 J⸗ 71 0 7 a
a AMyr⸗ , 4, o. r c eh 11c S e⸗ Se, 2 3. 0 C , 5 o ces e vV , ,
⸗ , e .
nt de ℳ e e var⸗ 0 64 S.
L. a— — co„
6 nou) PM n 7 ℳ e — Je4 S
½ e 6 „. 22. 5 e3 4 1 6 A „. 7½ . g c3 „ ↄll rey3 L5 Lc a A 2 S ,
„25 aee , „ — 2₰
5 e 70 S 3 2 e 2 xncV . . de 4 215 2 5 , S — „ „e L een ye 3 Do & r e 2. 3 — A re
/oh 6, u
. 7 4 „e — Ae2,
„ 7 42 6 Je . — 44 % matey „eℳ 1— ypn5 v% „v A ſ 7—
(1 7, 4 F n — ) 9610 e „ en . ce4 huh
pnn5 & ℳ e l⸗ l ou e NE feb F „on dxmn 73 A 7. han⸗en E — 2½ Z⸗

Lu⸗ 8 7 le cæ en Nœ e ⸗ 6 e S 8345 4 Z Se r Ae. Ze ¶( S,
Ae⸗ e Ay — c 2 2
De — 5
— etœr Mne
. k 4 1 6 des ſfe . = 4. 4 ch 32. g La3 . ee . eAnAn

——.——————————— ————————— —.—.— um —
ſucrae ſiue eccleſiuſtitue in Germumnia, Sc. 15
tis interpretibus () vfu ipſo, ſiue in praxi, vt
3 vocant, auctoritatem ferme & coſtodiam quaſi popularem conſequuta eſt. (r) 3
Inde enim factum eſt I., vt a plerisque Auguſtan. confeſſ. explanatorihus adſereretur quidem principi aut domino politico, cuiuscum- que demum ſit generis (v), vtraque illa in ci-
ues
(I) Sic ea de caufa leguleios & rabulas vocat TRHoMA S1VS cakRPzZovII ſectatores, qui opus eius uupru dentiae eccleſiaſticae hodieruum vt lellum ſibolicum articulos fideꝛ continentem, exſtribere ſoleaut, G tautumi non adorent Sc. Vid. EIvs hiſt. content. uter jcerdot. „ S imnper. pag. 644. Sed iple tamen pati dehuit, ſicut 3 in praefaine diẽti libelli fatetur, vt cœnmmis perſua- 3 ſio badtenus in academiis proteſtautium coutra eum regnaret.
(r) Vid. cBonR MEI.cR. pE Lvpopy in diſſertat. de 8
jurisdict. gpicial. in cauſſ. ciu. aphoriſ. 11. in EIvs oht
ernat. Ib. I. ohſerunt. 110. Vbi vt receptam ponit hanc doltrinam. Adde MAMsvRT. pEs. 6ERM. ſupra i (F. 3.) lit. n. laudatum.
1
(S) Sic praeter VRHoMasIvM, TABoREM, LVNCRE⸗ 3
RvM, SOERHMRRvM, FELTzIvM, sTRVRKIvM 6 6.
. TRXToRERM, L. B. DE coccRII, NETTREI.BL. AT⸗
vERRHARDvM oTToNRM, GockRLIvM, Müf- * LERvM, PRTR. MascovIvM, aliosque, qui gene-
1 ratim de iure hoc & poteſtate ſtatuum Auguſtan. ell.

— ——
——— — —————— —
16
CAPUT I. De ſiutu imdiltioni
ues ſuos tam in ſacris, quam ciuilibus iudicandi poteſtas, vt tamen II. non idem ab omnibus ambarum fons agnoſceretur (t) fed, hauc ah ihn origine, officio, fine ac modo diſcretam
eſſe
(u), atque ideo III. comparatione ad vtram-
6)
feſſ. addietorum ſeripſerunt, eciatim de iue prin cipum circa ſacra egit eRRISropRoRVSLERMMIVS ſub praeſid. AvGVSTINISTanGRMAdNI. Gry- phiswald. 1714. & HRNR. ERd. KAEs TNER. Rinte ſi. anno 1700. De iuridict. eccle Aohilibus imper. compet. 10 ANN. CcasPaß vNRH. Halae magd. 1740. De exwercitut. im. circu ſacrd ciuit. impor. Mb. proteſtaut. CRRISTIANwITLpvoGRr. lenae. 1713. Imo de pagorum imper. immed. iure circa ſucra 1MMANvBL wEBERvS. Gieſſae. 1717. Nec ſexum iuris huius exercitio obſtare ad normam horum principiorum apud eos dubium non eſt.
Sics okRMRRvs aliique ſuſtinent fundamentum eius efle imnperium ciuile. Inßitut. iur. cumon. lib. 1. tit. 7. Alii vero id eſſe tradunt ex pacto G ohſeruautin. Vti laudatus BopRHMRRvs ipfe refert, communem hanc eſſe aliorum ſiae relligionis interpretum dobtrinam. Iur. ecoleſigſt. proteſtuut. parte 6. lih. 1. tit. 31. J. 22. Alii iterum ex iure collegi id deſcendere adſerunt. 10 ANN. GBokR6 RsToR in iure publ. eccleſ. proteſt. & cum eo nouioris aetatis plerique Tutius ad-
c ex iume maieſtutis G collegi ſinul) ita, vt jura ex
vtroque orta diſtinguantur, perill. 10 AN. vILR. L. B. pp CRAMER ohſerunt. iur. vninen. 419. de effectib. uris diſtinctionis inter ius circa ſucra colleg. G uieſt. Item opuſt. tomo IJ. ohſeruat. 4.
(u) caR?cv. lb. 1. iuricpr. conſiſt. def. M. mum. 14.

—— ———.—. ———— —.—.— —
— —,
Cfeaen 3
ℳ
ez ayn , 22 , , 3 K
e g eMM, Pern — ee, Vnen 5 —
MR c0a uſum 8/, n — — . ncn⸗
F en 0— *
0 E 4„ L„ P. 22 An Snn e n ⸗ Ze , — Te E —%. 4 2 , nℳe n en im⸗ — FM. Sjncn Ve erge 2 yMl ℳn
3 M. „ % L 0 5 2 . p 4— , . 1 pi
. . 4 — M 7 „. „ „ F — 2. i. * , e, * e „ . S5 5
5 o ——
5 ꝙ ( ℳ 2
6 * 2 ℳ, 0. . , F Ve
. —0 — 36 5 S , / ,
F. , *— „ — , . n r⸗ 2 . T — 32 —,— L. S „ 1 ℳ — 2 ½ % 6 Q, L . Snn
S4. h⸗ NM — — Veel ½. ℳ 4 en A . 4. * ½, 65 4
3 ſet —. 06 6 *. —
2 „ V 6.. , 3
— Mn. . ℳ e % L. S ſ eA,
S . N
rß . esepl /5 S 4½ . ₰ — . 7 . 5 D * — Men — [. — — —
, S ⸗ n o — 4 . p.
ℳ 1
, S A E Ih. n con a exn. M S E 5
al. „— 0 com ½ 0
2 * ℳ — 3 „0 E, 4. ,
e A 03 4. — m
.

2 , ½ . — + , 4 cx . ₰ — 4e S 3 4 ½ 4. S 3 6 6 7 4 2 4 ſ 6 4.
§ „ — — 3 2, — ½ 3
3 4
3 *. 4 8 ee , 6 ₰ . . 2 4 — 6 A. , . /—
* B S 8 3 .

——.—.—.— —.——
vtramque facta diuerſam talem dominum perſo- nam ſuſtinere non ſolum (v), fſed & eadem ex ratione dominum territorii IIIl. non vno codemque iudicio exercere has poteſtates poſſe, ſed diuerſo opus eſſe tribunali ( x), crederetur.
Adornata ergo ab ordinibus Auguſtan. confeſſ. addictis, plerumque ea de cauſſa, pro ne- gotiis eccleſiaſticis ciuium ſübiectorum non tan- tumV. aeque diſtinẽta a ciuilibus & peculiaria ſub confiſtoriorum ¶) maxime nomine iudicia, aut faltem factae delegationes (⁊), ſed & VI. velin vniuerſum, vel aliqua faltem ex parte ex eccleſiaſticorum ſiuae relligionis ordine conſtitui ea debere, creditum (da), aut ſaltem VII.
3
(v) CaRp?ov. loc. citat. ß opRMBR hc. citat. . 79. TBX. n de ine epiſtcp. in terris proteſtunt. tpeh 2. C) caRpov. I.c. & 10 AN. woLFS. 1a6ER de iure maieſt. circa jaca. () Prouti id tradunt STRVKk de reliqu. ſacram. matrim. in fori proteſtant cap. 2. J. 6. Item iu diſertat. de orig. S iunsict eccle oERMPR. jihro. tit. 2. J. 1. 10Ab. 6ank. wöryy iſtitut. iurihrudent. accie ib. JI. cap. 1. J. 3. (2) Vt in ciuitatibus quibusdam imperii liberis ali-
quando conſpicitur. (aa SARpzov. & cum eo adhuc plures.
ucrae ſiue eccleßaſticue in Germunia, &c. 1

——— — — —————— ——
18 CAPVT I. De Mutu iurdittioni
haut temere minimum in eiusmodi controuer- 6 ſis ſtatutum quid, piam a ciuili magiſtratu, niſi ecclefiaſticorum prius, aut facultatis cuiusdam theologicae ſuae relligionis oraculum expetiiſ-
et (5)
Et quamquam omnes in is, quae dicta ſunt hactenus, alterius relligionis doctores haut conſpirent (ec), maximam tamen partem ob⸗ ſeruari ſic ea in hodiernum vſque diem conſpi- cies. Vt ergo exiguum minime, ac priſtinum ferme remanſiſſe inrer vtramque tam perſora- rum quam cauſſarum claſſem diſcrimen, etiam apud Auguſtan. confeſſ. conſortes, haut ſine ratione poffimus adſeuerare. (dd) 6
VIII.
(bb) Sic vt ut Hamburgi cauſſae eccleſiaſticae a magiſtraæ tu ipſo decidantur, peti tamen ſolet in iis eccjeſiaſti corum conſultum. Vid. 1Ac. GEoR6. BERCREN-
4 MBIRR de iure circa ſacra in ih. vepubl. Hauubung. cum iuridici. ciu. conm. Gieſiae. 1725.
(ec) Sic conſiſtoriorum neceſſitatem negat. SoTTLIEB
6RRR. TITIys in der probe des geiſlichen rechts lih. 7.
i cap. 5. J. 7. BRREpNRISR in Vecht eungelcher für- en in 1heologhchen ſtreitigheiten theh. V um. . TRo- MAsIVS de iure princip. euamgel circa Rpultur. J. 15. 1 . 1PRM, de foro competent. G ſibiect. chericor. pro
teſtamt. cap. ʒ. J. 3. Adde BoERHMERvMI. I. F. 77. (dd) Sunt ſane plurimi inter eos & magni profetto no·

diteris.
—— ———.————————————————
ſucrue ſiue eccleſtaſticue iu Gerumin, &c. 10
F. VIII. Admiſſum igitur vltro, & indubitatum ferme in vtriusquè relligionis foro & praxi eſt hodie axioma: in negotiis eccleſiaſtitis ad ciui- lem haun pertinet miſtratum iuridictio, ſed
peculiurem hue cuuſſue & proprium ſhi expoſcunt iudicem, quamcumque etiam inſtantiam me-
Indoles enim, & qualitas hiſce cauſſis propria & ſingularis adſeritur, quae id exigit/ & apud priſens velipibni ſecatbres ex iun qui- dem ſuri djſhoßitione (ee) Ch. I.) deſcendit, apud ulios vero ip/o (quod fufficit) vſi plerum- que fundatur. Ci hK. minis, qui de üs, qui haec prinẽipia aſpernantur,
acerbas ſane querelas mouent. Vide ipjum coufeſſio nem Auguſtum. ſupra excerptam eiusque autorem PRILIPPvM MRL ANCRToONEM in epiſt. ad Came- rar. ea propter amare conqueſtum. Ade 10 v. cAEvINVM lib. IM. inſtitut cap. II. TOAN.LREONH. pRoRRRIsRN in orat. academ. habita 9. Maji 1743. roAN. FRcRT. apud LoEscRRRvM in praefut. ad
Ninotb. Verinum. Imo adeatur ea de re ipſe. TRo-
MasIvs in pyaefut. hiſtorine ſine conteytionis jnter ſu cerdot. G imper. vbi plures adducit.
(6e) Canon. cum ad verum djſtinct. 96. CHRISTVS
IESVS actihus propriis d dinitarilus diſtincjis ht
cia poteſtatis vᷣtrius que djcreuit. Adde cap. 6.
de maior. G obed. J. 4.

20 CAPMT J. De ſtatu iudittionis
Facile ergo patet, quare & fupremis im- per. tribunalibus in cœuſi eccleſiaſticis vix quae- dam largiatur jurisdictio, ſiue per adpellationem ſiue per aliam fortaſſis viam cauſſa eo deduci
elit. velit. (F/)
Quod ad catholici nominis conortes enim ſpectat, res dubic caret. (gg) Quod ſi vero Auguſtan. confeſſ. adſcriptorum cauſſa vertatur, quid tunc iuris ꝰ Be. Icem dicendum
—
erit vſu ipſo⸗ ſiue in praxi vt vocant. Quod ad
perſonas enim eorum attinet, eorum duplex conſideranda ſe offert claſſis, ſunt enim genera- tim aliipr oxime ſupremis imperii iudiciis ſubiecli, ali non item, fed domino quodum adhuc jmer- veniente. Mos immedigton, hos verd medintos Sci, in vulgus notum ct. Gh
f Cuurept. ordinnt. camer. par . tit. 1. J. vlt. 11.1co vMMvs proreſ iudiciar: diſputat. q. theſ 23. 14co3 .vM proceß. camer. tit. . J. 4. 19. G ſeg. & cum o eo iuris cameralis ſeriptores plerique. Add. PE Lv- bopLF commuentat. Pſtemt. pag. au6. & quod ad con- ſlium imper. aukeum pertinet 10 ANCRRISopn ah vpyRNa c de conſil. imper. aul. cap. N * Vid. tamen F XXXXIIII.) infta. (gg) BLvM. I.. . (bh) rDRM 1. tit. J. 39. Ng.

—
ſuorue ſiue eccleſiuſtic ne iu Germnmin, t. 27
De bi iterum ſermo eſſe nequit, ad iudi-
cia quippe domini ſui eccleſiaſtica, ſiue conſiſto-
ria pertinentihus (F. VI.) (ii)/ a quibus in fa-
cris ad judicia imperii, vtpote ciuilia rantum,
non datur prouocatio (6. VIII.) (E), vtut
cognitio in eiusmodi conſiſtoriis etiam perſonis
vef mere, vel ex parte (J) faltem ciuilibus eſſet
demandata, aut iudici ordinis politici facta delegatio. (F. VI.)
NMorm duplex ierum eſt raio Forum videlicet qui immedims nominantur Poprie ſi Acti, id eſt vrrique premorum imperii tribu- nulium ſubiecti (ſiue auſtregis praediti int, ſue 3 non ſint, aliorum vero qui Ajrenutr rMtum fubfunt, 6 perſonas ad vnum alterumquè ſpe- ctantes efficiunt, quosque ideo, vt immediate 3 cnmerae, vel iudicio imper. nho Mhiectos po- tius, quam immediatos nomines, ak pro- 3 fecto conuenit. (mm) G3 Mu
Gi) RM I. I. tit. 43. J. 77. N ſ (kk) An & quatenus ex capite nliumi 4 w infra⸗ 2 dicendi erit locus. . (II) anps. GA1I. hhr. J. obſerumt. 30. num. 7. ſſ (mm) srvMn tit. 26. 2. Ceterum nihil intereſt, vtrum reuera

22 CAPVT I. De ſtutu iumidictioni
§. KIIII.
Ho denuo ſubiici in ſacris ſummo, cui ad- ſcripti ſunt, imperii ttibunali (collegium nimirum 5 vniuerſum, quo & catholicae relligionis membra pertinent, ſi ſumas) non patiuntur Auguſtan. confeſi. addicti . XMXXI. XXXII. & XMXIII.), — 1 paritatis & ſecuritatis (uu) relligionis ſuae in
1 pacis Weſtphalicae tabulis ſtabilitae rationem praecipue vrgentes. Norum vero aut ad caeſarem ſupremaue eius imperiique tribunalia ſtatim pertinent alioquin negotia. Sed neu- trum etiam eorum omniuni in ſacris quidem ob eamdem rationem aguoòſcunt iudicem; quam- quam alius in eiusmodi cauſſis lege minimum imperii quadam non detur (oo), Nariique Au- guſtanam confeſſionem etiam profefſ interpre- tes pro vnd alteroue horum iudiciorum depug 1 reuera fint perſonae iudicii, eidemque iuramento aq-
Ceriptae, vtrum vero alio mmodoò ad eius iurisqietionem it tantisper pertimeant, de his enim, quamdiu dctae iurisdictioni ſubſunt, eadem tamdiu erit obſeruanda IIbitig) 1pRnM F. 34. J. 5. c ſcg. Cnn) 10AM. STEPHaN PiipRR itroduct. in rem ii- diciar. imper. J. 37. J. S 1A. Uunsa (ii) oo) Vnde absqus ſuperiore hac in re eſſe Auguſtan. confeſi.addictos ſtatuunt nonnulli. Vid vopopkRRy. DaANIRIL. HOFFMANN de independemtia iuri circa ſucra atuum ordimumque vmper. Germam. eunmgel. in tuitu imperat. & imperi. Tubingae. 1739.

ſucrae ſiue eccieſiuſticue iu Germnin, &. 23
nent, vt infra de cauſſis ſpeciatim matrimonia- libus immediatorum Auguſtan. confeſſ., quas ea quidem ratione intẽr cauſſas quoquè eccefiafti cas, vt ſpeciem ſub ſio genere, comprehendi volunt, latius adparebit. (F. XXVIIII. & ſeq.). ¹ Adhuc hodie ergo perquam ſollicite je greganda ſunt ciuiiu ah Cccleſiaſticis negoriis, ſorumque alia prorſus ac illorum habenda eſt
ratio. (Pp
Quemadmodum enim, vt cauſſie hiis gener a ciuili diſceptentur judice, earum ra- tio qualitasue non ſuſtinet (J. X.)3 ita etiam iMn, vt etcleſiuſticus hodiedum diſcernat iuew, & nh tulis quidem, tum iuriscictionis inde per- timeſcenda intollerabilis confuſio, tum leges imperi publicae; tum aliae etiam rationes haut permittunt. (I4) Vhi ergo de lite perſonne eccleſiuſticue Au4
tali (vr) vt dici ſueuit, imentunda aitur,
Mit
05) DB Tvvorn obſerunt. ſrenf . 7 cyum X aphoriſ. J. ſcq. (9)) bE Lvpory . I. aphoriſ. TIX.
(rr) Id eſt occaſione chici ſin vel muneris eccleſiaſtici. Huc perti
———— ————————— — —— — — — — m — — — —
—
5

24 CAPVT L. De Pßatu imdidioms
aut de re etium relligioni ſpirituuli aut ercleſiaſti- ca principaliv vertitur Auueſtio, quia cauſſa eſt eccleßaſticapiuilis quilihet ſiue ſummum ſiue 1 winor a cognitiuue hſinehit mugiſnutus ac pro- inde iudicia etiam imperii. Vh vero de quuli- tate in iuicium vocutue purti ſeiue in litem de- ductue egcli/iaſtica nn deritun „toties, quia S inter ciuilis ſolum negoti termninos quseſtio ſeſe 1 continet, eccleßſticus etiamn perpeyaun ſihi iunß dicuudi fucultatem adogabit ier, & juſtis eq propter, ſi ingerere ſeſe non deſitar reniedis omnino Sorepititi n . Xiihi „Farig jam ex cauiarum ecele ſuicuum defiticns liquet⸗ W inra. nu pertinere. etiam nwa alue S 7 ad ecelaſiam pertinentes hotonotius eſt. Eeo cauſiae magiſtrorum ſcholarum qua taljum ad juchcem eiui- lem non pertinent, nec per 4 pellarionem eo deduci poſſunt. Hinc in caiii Gehg. Fri. Richeris contra Nadt Hnmbung ud Uas chelurcul rollegihn daſelhſt ad cameram non pertinerg inxjsdictionem gontenqe- Funt Hambürgenfes. Vid. wabyheits vnd achenl ſige vorſtellung dieſer auu Poechpreilchen Kaierlichen „ eichs canMeheche nſlich augelrachten ſthul- vnd couſiſtorial ſache Sc. J. 37. pag. 27. vbi quaeſtio- nem hanc tam quh ad catholicos, quam quod ad
Auguſtan. confeſ addictos ſbectat, atius pertracta tam & ex principiis genuinis decilam reperies.
O

t
— v 1 %7n F4 A. „ 3. W e⸗ 1 % 10 7 , 9 , Arun 4 %h r „ voc , .
Ae e 1 2½ ⸗ le —
ae % £ b ——
*. — 6.4 V ₰ . ℳ 5
. — 4, , — —— —. 7 e— n . S2, e 7.— , S P.. „—— 4 ℳ
g 25. —
S S „ , = S . /, 6 , — . .
z, g. — — . — — , 22 2, 32 L
Z 6 E, 2 A Le d p. , 4 *. nA r AMaegl, 6 —
5 ſ, , 3. Fr Ln . %, , 34.7 M — Al, — .
S ℳ *, L — 2
F S % 2 S — i—, , . — ,
₰. 7 F 3 Ah. S . . G , „
* . 2 14 S ℳ0 E, h — 6 n M. ℳ . — PoN . E 4 1 ℳc — „—2. —, C ſ — , —
X
X
4 L, . — n E

„ 3 „
—
5 „5. ½,
. * — n, ſ 2 * — P 3 , „ — . * 54 . 1 4 — — 3 — „ 7 1
. S , Me, , *2 4 A S e 23 4. * —— — . ) — . . 4 , L⸗
F . % . e 1 , F . —— 5 ,
2 , . S %
ℳ
n vtz C „
⸗ — q= — ℳM * * — ah . — ₰ 4 AA. , e Le — , — 2, . — — 2 3 „ 0 . ,4. —. 3 . 2 , 4. 5 ℳ S 3 rn⸗ 7
. , . % A
—— zx
„ 2 „„ . 8 ℳ e , S h (. E . %
L
— IA — 5„ h. h“ 5 6 — 20 „
— 0 . . — „— ,
H 1 1
—
. 2 C 6 % . 5 * 2 F
—
—
nM, . 2.
— 6 — — — S — 2 A ℳ 5 1 e A— W , — 0 ℳ Au.
o— 7
F . M % —— —,4 „r—
————

a 4 . —
. * 3 ,. 1.
. . S * 2 6
— —. e — 2. —
,
1 4. 2½ 36, A . — . . 3 2
Sh — , . .
— , , , 4 5
. 4 ſ
. —, 4 ℳ 3 14 2 ℳ . — — . . ſ . —
. — S
z—
2
ℳ X — — ½ .
— , *2
0 —— c. ℳ, . 4 . 6. ℳ A La⸗ . z 6 2 . e E. . ,, E5
ſ , 7— L 2 6 ,
*. ⸗ „ †. , . „ . .
2
— 6ℳ
— 9
3 . . — n n 7 7 .
ↄ ) rux⸗ Z S 4 4. . „„
l. 5 f 1 2 „
„ 5 , E —

2 S. L h.
. 22 3 A,
ℳ d 1 A. 4ℳ 72
— h 7, — F eæ E

ſucrue ſiue eccleſiaſticue in Germunia, hc. 23
merum earum referenda ſint negotia, & a qui- bus ciuilis deinde magiſtratus etiam ſupremus in imperio manum abſtinere debeat.
§. XVIIII.
Inde enim pronum eſt, cuuſus non aeßi- nnri eccleſiuſticas u perſouu iudicis, ſed u rei iu zudicium denuctue vel perſonne in litem vocutae . Auulitute. Tametſi ergo iucen ecceſiaſtici ordinis apud catholicos iure etiam, ne dicam iniuria, cauſfam aliquam ad tribunal ſium pertraxiſſet, non ideo ramen cauſſa erit eccleßaſtica, in qua poſt latam demum ſententiam ad pontificem procederet prouocatio, ſed reuera eſſe poterit ciuilis, in qua, ſi ſalua ſint reliqua, aditus ex iniquitatis etiam capite ad ſuprema imperii tri- bunalia vel minime intercluſus eſt. 3. Pautur enim iucdices etiam eccleſiaſtici ordinis in Germania oficiales nimirum, vt vo- cari aſſolent, quibus ciuilis data eſt iurisdictio
(„9), ſed ita tamen, vt cauſſae illud rationes 3 non (s8) In ſolis tamen regionibus, quorum dominus eſt . eccleſiaſtici ordinis. Alibi enim in imperio non in-
ueniuntur. vR Lvpo1; . I. aphori. 4. Rationem cur

— —— ——————
4 26 CAPVT I. De ſatu iuwididtionis
92 non infringat, adeoque aliter illos, ac ea quidem ratione mere ciuiles conſiderari haut 6.
opporteat. 6 3 §. XRII. Negandum quidem non eſt haut exiguas 2 inde iam extitiſſe contentiones (tt), iudicio- . rumque
cur in ciuilibus, quoque iudices dentur in Germania 6
eccleſiaſtici ordinis, fi a me quaeras, haec eſt: magna . ſane antiquiſſimis iam temporibus erat in Germania miniſtrorum facrorum auttoritas, magna populi ergag „ eos obſeruantia. Creuit illa adhuc, dum eiuratis 1. falſorum numinum ſuperſtitionibus facrorum antiſti- . tum ope Chriſto nomen fidemque Germani dederant.
Quidquid erat praeterea tum temporis ſcientiae & litterarum, fere ſolis ſibi vindicauerant ſacerdotes, 3 ordinisque relligioſi homines, qui oraculi ad inſtar 5 habebantur, & ad tribunalia non tantum ea propter „ ſed & ipſfa reipublicae munera praeſtantiora admoti „
partem eius ſimul praecipuam effecerant. Ad haec „ innotuit poſtea epiſtopalis, vt vocabatur, auientin 0
i quae per prorogationem ad cauſſis etiam ciuiles per- „ ducta, in jurisdictionis demum ſpeciem non abiuit 5 i tantum, ſed & a praeſulibus per vicarios exercita, 5 3 trattu temporis ita firmata eſt, vt, licet delegnta fue- 6. rit ſolum ab initio vicariorum eorum ratione, poſtea 3 tamen ordinaria euaſerit. Vid. RHERMAN. CoNRING
de iudic. vet. germam. reibubl. 10 AN. NIcof. HERT t de conſult. legib. G iud. in ſhecial. imper. Roman. Germam. . rebuspubl. tomo I. lih. 3. tit. 1. J. 30. ſeq. DE LvDoLF
I. I. aphorzſ. F. ſeh. 0 (tt) Ad defendendas ad pontificem appellationes clalibus

— —— ———— ————— —.— — —— ²
⸗ [ 13 cr4
„ ℳ gett ee Sl 5 ccrn· c %½ n n „ — 5 t — 5 e—en %. , An
₰e Iat ℳ — ₰ cn e⸗ 4N . 6 . 3 — . yd ————
F „ ℳ 3 6 — Ae 4 „
e, F 4 E r
e A S ,
— — L — 3 e A. . — 2 e ———
S — „
e e r , = e %
r2. % — 2
In , ceche e — L ge F 23. 5 L2 S S „. 4 A, , Ma. —
Ma. — 6, eA e E 55 3 5 Ve „ , e Aℳ „ — z2 — 8 — N—
Sn * ₰„
—
, , — 2 —— 4 e 8. eAr E. 442 4 — e— —. 4 ⸗ — 4, 4. . 02 — 2— 0 47 Me⸗ , 3 — e . 2 — E 27 „, — cœ, 40 „ * AleA — —=. 6 ₰ ½ — — 1 E . — i
F . — S ℳ 4. — — —
— 5 — 5 5 D L2. ca. 3 0 S — —= L c. 5
——
„
0 * r — e — —4 — e
vol — „ — 7 . 4 * 4 . E . S %
. — — Er—. 1— 2⸗ a Z „ 0 — * ,. 5 75 2. c „ an „ Za4 — 5 — n — 7 6 — 5 ef, — 7. , — „e — —
2. as 5 % 6 ℳ

— — ——.——————— ————————————— —— — umn *
ſuerde ſiue eccleſaſticue in Germumia, Sc. 2
rumque inter ſe conflictus, vt melius profecto foret, ſi ad euitandam omnem confuſionem ciuilis ciuilibus, eccleſiaſtica eccleſiaſticis daretur perſonis iurisdittio (uu), at temporis tamen, priuilegiorum, ipfiusque rei publicae noſtrae ra- tio (F. praeced. s8) iudicum id genus firma- uit adeo, vt optimo maximo iure poteſtatem in ciuilibus hodiedum exerceant, dummodo
iuſtos intra limites eamdem contineant. D 2 §. XXIII.
cialibus in cauſſis ciuilibus integrum trattatum ſcrip- ſit ſenatus purpurati pontificii membrum (cardinaſis nimirum) 108EPRHvS SAcRILPANTE de iniradictione eccleſiaſtica cinca appellationes in cauſſis profamis. Quae vero inter officialem Leodienſem & Colonienſem fue- rint turbae & contentiones ratione appellationum ah hoc a ſententiis ilius in cauſſis etiam ciuilihus ad ſe pertractarum, & quomodo legibus imperii publicis adeo, aliisque remediis huic confuſioni, quae juris- dictioni quoque ſupremae imperatoris & imperii non nocere non poterat, occurrendum fuerit, tandem- que datum ſit praeſidium, latius, & vt nihil par ſit, enarrat vE Lvpory I. J. aphorjſ. 9. Wue ad ſinem totius ohſeruationis.
(uu) 1RM . I. aphoriſ. 3. Sic & non conuenire apud Auguſtan. confeſi. conſortes, vt ciuilibus ſolum per- ſonis repleantur conſiſtoria, aut ab iis vnice decidan- tur cauſſae eccleſiaſticae, ex cadem ratione liquet. Fatetur id MansvETvS DES. SERMANIs I. üpra l. Et cauſſas Hamburgenſes eccleſiaſticas facilius ea propter pertrahi poſſe ad ſuprema imper. tribunalia,
cauſſa ſupra (F. XVII. rr) allegata demonſtrat.

28 CAPVT I. D⸗ ſtatu iurisdittioni
Quemadmodum vero cuußu eccleſtaßica non neſtimanda erit a pexſona iudics (S. XVIIII. ſeq.), ita ex codem, vnde hoc deduximus principio (J. XVII.) in aperto fimul eſt, in indaganda eius qualitate xon reſpiciendun quo- que eſſe ad perſoune in iudicium vocatae vel vo- candae ordinem atque conditibuem illam, Juam dlias ſiſtinet, ſed ad eum vnice, ua ipſius liti ratione couſideruri debet. (dict. J. XVII.)
„. XXIIII. nodſi enim qualitas ea, qua ipſius litis ratione ſpectari debet, erit ciuilis, cauſia etiam ceteris paribus erit mere ciuilis, ſi vero eccle- ſiaſtica, cauſſa etiam perſonae indolem & con- ditionem ſequetur.
Sic ipſa etiam rer in controuerſiam de- ducta erit conſidæranda, de qua, vtut ſpiritualis ſit, vt dicunt, ſiue eccleſiaſtica, cuuſum tamen eccleſiuſtitum non eſiciet, niß de ihſa eius 1nli Auitute & quueſtiones eopertiueutes eccleßiuſticas in iudicio ſimul motu aut mouendu ſit diſceptuti.
§. XXVI.
Cuuſne religion eruut proinde cauſſà
eccleßiuſticue a iudice ciuil & ſummis tri- una-

ei explicundo quueſtio ſit, huut tamen amplius
in cauſſa condita, de poſfeſione, turbatione, atque uerels aduerſug tutiun religionis normu-
— —.— 5
ſncrue ſiue eccleſaſticue in Germuuin, Sc. 20
buualibus haut definiendae, ſi de capite Vuodam
ſuſtinebunt hoc nomen, ſi deradta puce religio-
lem & generatim, ſt de fudi viu compeſcenda (vv) vel ahuſihus tolendis ( v) dliiue cupiti- hus mere ciuilibus ()) 4uo S diſpoſitiones
D3 circa
(vv) Inſtrument. pac. Oſhabrug. artic. V J. 32. G 46. Nq. artic. XVII. J. 5. S 6. Rereſ. imper. uuſ. J. 193. Vid. quoqueI oaN. FRID. HAkRPPRECHT ABHAkP. pRCRTSTRIN de vtilitat. ac neceſſitut. venled. pouſ. in iudic. imper. aul. G camer. cup. 141. J. 3. Pag. 29. ſeq. FRID. GvIL. TAFIN GRER iſtitut. iurispi deiut. cumer. F. 439. Et eatenus quidem judicium imper. aulicum judicauit, & iudicare optime potuit in notiſſima ilja controuerſia Hohenoica faſtorum vulgo culeudari di- uerfi occaſione orta, perill. 10 aN. vLR. L. B. DE cRAMRR obſerunt. ur. vmiuenſ. 239. Alis res calen- dari ad mereè politica fuit relata. cœnmiſions · decret LRopor pI mno 1654. Nunc ad comitia imper. eius remiſſa eſt decifio. receſ. imper. nouißf. J. 170. Vid. etiam 10 AN. BRVNNEM ANN de ime X. dier. calend. ſuhtrac. & sTRXR xM Modern. pandect. tit. de Neriis.
(vx) ucRAkr. 18 concliſ. theoret. pract. de N cueſur. ma-
eſt. camer. ſtatuum Ec. iurisdict. concluſ. .
()) Pro tali etiam habuit jucicium imper. aul. die auf. pnengung des von Wieſenbüteriſchen wußpenſchilds n der faneſiſchen Kirche, quam huic familiae denega- uerat magiltratus Francofurt. vid. concluſum de 15. Marti 7. apud perill. DE cRAMER ohſeruut. Ao.

30 CAPyT I De ſaru zuniictini
circa ſacra neceſſariue, ne quid res publica detri- menti capiut (⁊2) pertinent quaeſtio ſit. (au4) §. XXVII. Similiter cauſne, vhi ad contrabendum agitur, aut ud diſoluendum matrimbniumn, ſüe vhi de ipſins matrimonii ſihſtuntiu (hbb) vt vo- cant, curdo litigii vertitum, mutrimoniales erumt, neceſſarioque igitur religioſae & eccleßiuſticne, quoniam & ibi ex relligionis quodam capite pe-
* —
—
——
—
trimo-
(22) Huc pertinet translatio cvemeterii Weꝛſiarienſis ob
reformidatam aeris infectionem extra vrbem iniunẽta magiſtratui. Pius conſecratio tamen relitta fuit Tre- uirenſium antiſtiti fupremo. Vid. illa, quae ea de re inter fſeum camerae, ciuitatem Wezflarienſem, archipraeſulem Treuirenſem actis, feriptisue paf. ſim etiam publicis fuerunt conſignata.
(aaa) Huc ſpebtar etiam iſtrument. paci artic. V J. 4. & veceſſ. imper. nouſ. J. 224.
(vbb) PTRvsPRIpRkvs de proceßl Iib. L capi 1o. mm. 5. 1AcoBvS 6RETSRRvs de iudite cuuſl mutrimon. In- golſtadii. 1594. ad mentem concilii Tricentini inte- gram diſſertationem ſeripſit.
(cech Hinc eſt, quod matrimonium dicatur res ſpiritua ſis & quidem tam apud catholicos autoritate concil. Nident. ſeſ. g. cap. . quam Auguſtan. confeſſ ad dictos; apud hos tamen non niſi comparate ad exem- tionem a foro ciuili & quaſi retoꝛſiuis quodam ie,
vt dicunt. Vid. MARTINScRRApE de ele eccleſ.
tenda eſt deciſio. (cec) Aliae vero circa ma-

———— ——— — ——— ————— —.— —
ucrne ſiue ecceſiuſticae in Germumuia, Sc. 31
trimonium quidem ortae, non tamen eo prae- cipue ſpectantes, & ex iure ciuili vnice deciden- dae quaeſtiones, ſiue puucdta, vt nominant, ac- cidentalia, veluti de alimentis praeſtandis, Iihe- ri exbibendis, purtu agnoſcendo rel. aeque mi- nus matrimoniales aut relligioſae dici poterunt cauſſae, ac ex quocumque contractu, vltima voluntate, alioue iure mere profano ortae ʒctio- nes, quarum iudex proprius magiſtratus ciuilis eſt, quasque ideo ad auguſtum camerae vel conſilii imper. aulici tribunal delatas alterutrum recte diiudicat (ddd), quum e contrmib, ℳ cuuſſ vere matrimoniulis ſit, cumera imperii ſpe- ciatim, a cognitione, vt in reliquis cauſſis vere relligioſis & eccleſiaſticis, muuus ahſtineat.
. XXvIII.
eccleſ. cap. I. tit. I. J. I. Alias enim inter negotia ciui- lia ab iisdem referuntur. I0 AN.FRID. PpTFRFFIN6ER ad vITRIAk. iuſtitut. iur. publ. lh. III. tit. 2. pag. 290.
(àdd) Sic ad eochibitionem iberorum attum fuiſſe in ca- meramemini in cauſſà von Aufjees contra von Aufſees; ad alimenta praeſtanda inter uxorem & maritum eius ex ipſorum cameralium numero; ad partum agnoſ. cendum ſiue ſuper quaeſtione: vtrum pro legitimo habendus ſit actor nec ne?ꝰ in notiſſima cauſſa Spiege- liana Hc. Pertinet huc quoque exemplum ſequeſtya- tae puellae a Ga1I.10 adductum ohſerunt. Ia. Hh. 7.
mum. 2. G 6. Add. DB coccRII diſpuat. de ſenn narum ſequeſtro.

32 CAPMT T. De ſtatu iurisdictionis
§. XXVIII.
Enimuero obſeruandum hic eſt, argu- menta ex lege diſerta ſi fpectes, arctius reſtri- gam ea de re poſt viſitationem iudicii anno 1570. factam nunc eſſe fummi camerae impe- rialis iudicii iurisdictionem, quum in monitione (vulgo memoriali) ſigillatim tum temporis col- legio porrecta inhubitio minime dubia eapropter
aut
(eee) Memoriale vjſitat. 170. pro iudice G adſeh. V. Vlt⸗ quae diſpoſitio repetita deinde fuit in concept. ordinut. cumer. purte II. tit.⁊. J. vt. Licet ergo dentur in terpretes, qui pro iurisdietione camerae imper. in
cauſſis matrimoninlibus laltem proteſtuntium immediato- vmn pugnent, inter quòs; ſi auſtregae primum ju⸗ dicaſfent, eſt vavIp MRvIvs parte I. dechſ 36.
pag. 141. FRIpRRVS de proceſ. . J. cap. 10. J. 2. G. itemque 3LvM. de eo, quod uſtum eſ n pincto maln. deſert. heſ 34. corum tamen opinionem in comitiis Spirenſibus anno 170. celebratis reiectam eſſe dicen- dum eſt. 6BRIEI. scRwRpER introduct. ad is publ. part. ſpec. ſect. 2. cuß. 17. F. 3o. Pro auſtregis tanquam iudicibus harum cauſſarum, quod mirum eſt; absque prouocatione ab iis hic licita ad careram imperi, miſitat. roan. LIMIanVS iur. publ. cap. h. F. 66. 73. G 9. negando, contra TRPopok. REIN- kIN6. de reg. icular. S eccleſ lib. Il. cla 1. cap. ⁊0. nm. 37. quod auſtregae ſolum de iis cauſũis iudicare poſſint; in qulbus ad cameram concederetur ad
pellatio.
habeatur (eee) a qua vt defietti poſſit, color
F. 16. pag. 297. & ad ius Lubecenſ. lib. I. tit. 4. J. 45.

——— —ͤ —— — ————— —
nn ſue lecleſiicue iu Germhis, Sc. 33
aut obtentus vix conẽeditur. Non tamen vſque eo ſe extendit a lege hic facta coarctatio, yt codem praecilò ex ßrincipio illa quaeſtiò ſtatim corruat: dM &lqilatenis vhmer? chſan mutri. ohniales perſonarat ſhi ſhiecarun laltem pro- tehuntium diiuditaie poſit ur Pa enim ſitãs quidem aliò tamen prorſus arceſſendas, pãtitur difficultates, quae eꝙ pri eipakter recidere videntur: quod ihrisdictiò ge- herãtiin in perſdnas camierales pröpri ſit vn. uertõ collegio, iudicet ſiml praeſidem & adſeſſres Catholicos comprehendenti, quos tanien in judicando admitteré Riſce i cauſſis nolunt Auguſtan confeſ addicli, piititatem 5 relligionis ſuae agque ac ſecuritatem Alias nõn 6 ſeruari, obiicientes. (F. XIIII.) Nec accepti igitur collegio erunt eiientus, vbi talibus in negotiis eiusdem neceſiaria eſſet interpoſitio. Licet autem facile exiſtimatu ideo ſit: perſonas cãmerales inferiores praefertim) ſolli- cite caſus hoſce declinare, ſemperque, quan- tum fieri poteſt, declinaturos fore, exemplum
E tamen

34 C4 PT I. De Kutu iundictionis
tamen hoc ſeculo contigit/ vbi tabellarius cg
merae ſiue nuncius Jodocus Srhneider pro venia
ducendi ex vxoris mortuae ſorore neptem a ſe
vitiatam ſupplex collegio factus et. §. XXXII.
Concluſum hac in re ſic fuiſſe: die cnuſm diſpenſutionis vebernebmen der Aug ſpurgiſcben confeſion ⁊ugethane vueſidemt vnd afeſores, Doena aber hleibt einem guute collegio reſeruirel
cariſimus ranI6RRvS (Fff. adterit, & ad ſenatus pleni decretum de I. Februar. I7II.
rouocat. Compertum tamen eſt, nuncium
Mum in poenam ab officio remotum fuiſſe, ve-
niamque demum a ſenatu Weꝛflarienſi poſt re-
motionem petiſſe, atque ab eodem denique impetraſſe. n
5. XXXIII.
Verba viri magnitici & illuſtris 10 AMNIs
6EonGI BsToRs (ggg) adhuc referenda eſſe
(Fff) . I. J. 5o3. . (ggg) In delinent. iur. pull. eccleſ proteſiant. cap. V. M. Fiusdem funt fentemias 1Ac0B pRIp. LvpovICi de cauſis pincip. proteſtum. matri HERR. LINCR de inmeciat. imper. potean. foro ju cauſſis mntrimo. 10 41. 1v8TV8 6RRSEn 7n duſertat. exibente iudi- cem compet. in cauſſis matrimon. Add. avcToR der vnßreitigen rationen vnd vechtgrinde, warum ſo we⸗ nig

o wale
§. 3B. c 3 n 4 u ℳℳl. eele ℳ ℳ. Jemſper re „eh „em ep 5 23 e ſ 3 4% exd ncℳ g4. ℳ zℳe n ⸗ 0 D. 3½, EC cef⸗ 6 V. 4. 7
.
1

ſucrae ſiue eccleſiaſticae in Germamiu, Gc. 35
eſſe congruens cenſeo, qui: ego (inquit) ℳ quid video, ilo ſolem e coelo tollere cenſeo, u iuminuittionem cuuſſurum eccieſiaſticurum augußtis imperii tribumalihus vindicaut.
§. XXXIIII. Quisnam vero ſic iudex erit his in negotiis cauſſisque matrimonialibus Auguſtan. confeſi. addictorum ordinum immediatorumque? Res dietu ardua eſt. §. XXXV. urisdictio pontificis Romani (quam ſuo modo defendi adhuc poſſe roas CRRsTTA- Nvs BockkN (555)) credidit, ſuſpenſa eſt (F. III.) „& vtpote odioſa (ſimt verba EIvs- „DEM) proteſtantibus non placet . . Ma- „ieſtas imperatoria (ſic pergit IL.xR) moleſto „ſubiectionis titulo declinatur. Contra eiusdem „confilium aulicum aut commiffarios denomi- „nandos excipitur (ii1) In propriis „conſiſtoriis ſtare nequeunt, quod inferior ca- E 2 7 rent ig der bochpreisliche kuiſerliche reichs·hofath, als das Kaierliche caumnergericht in cauſis eccleſ. vnd dawon de- pendirenden matrimonialiluus der eunngeliſchen c. S. Jich keine cognition anmaſſen Koenne Sc. et rechtliches bedencken Hc. Sc. in der reichs ·fama tomo L pag. 74. Chhp) In lectione Blumiana ſiue notis ad Blum. tit. 43. i. . (iii) avcWoR delinent. iur. cmmer. F. 1/. pag. 72.

—
36 CAPyT I De ſutu zuriictionb
„reat jurisdictione in ſuperiorem (ekk) „Alii cauſſam ad amicabilem compoſitionem & „compromiſſum in certos arbitros redigere vo- „lunt ex arduis animorum fuper diſolutione „matrimoniorum diſſolutionihus difficulter ſpe- „randum, aut fi ha de re conuenire „inter ſe non poſſint, quaelihet pars adhibito „theologorum & iurisperitorum conſiſio ipſa „ſtatuat, quod examinatis omnibys circumſtau- „tiis coram DEO & in conſcientia iuftum eſſe „Pputat, quae vero ſe laeſam eſle credit, rem „DEO coiumittat (¶11) (Hactenus Bockd.)
ed quorſum haec omnia? Pro caeſare militant permulti etiam Auguſtan. confeſſ. pro- feſſi (m m m). Forum rationes potibres
(nn)
3 —
(kRk) Idem avcwok pag. 74.
(1) Sententia haec eſt RoRNII i hynlen. in. puhl
cap. ℳ. J. 29. (mumm) Veluti 10 N. woLySAn6 TRxTok djſptutat. I. ad veceſt imper. nuiſ. theſ. 7. E 7. 1RM iure puhl. cheſar. tit. 11. F. I20. pag. 34 td. HRkc. B0cFR. de iurigaict. cap. 3. J. So. 104d. MRr. EIERREr de conmniß auj. thef 1. pag. 22. Altcorf. 1696. GPoR6 scRvBART de aſtreg. kap. V . 64. Mue o7. Ft fuere etiam huic ſententiae aulam cgefaream fa cile elt ad exiſtimandum. Sic in concluſo iudicii im-
i

—̃—————— ——
Vucrue ſiue eccleſiuſticue in Germmia, Sc. 37
(un u) ſunt: I.) caeſarem eſſe fontem omnis ju- risdictionis in imper. adeoque & eecleſiaſticae II.) Fam olim iam iure exercitam fuiſſe ab impera- 5 toribus (ooo), adeoque III.) eo magis mnc 1
iterum, ſuſpenſa pontificis poteſtate, iure unſt 6 Poſtliminii in eos praeſertim continuandam eſſe, qui dicta poteſtate exierunt, eamque non agnof- cunt amplius, quique vel ipſfa ea IIII.), quae ca- tholici ad eccleſiaſtica referunt, veluri mutrimo- nium Sc. ciuilibus mere negotiis adnumerant, quorum V.) (immediatos ſi ſpectes) proprius alioquin iudex coguitorque caclar eſſet. (ppp)
E3 §. XXKVII.
per. aulici apud perill. yE cRaMR ohſerunt. Ao. exprobratur magiſtratui Francofurtenſi, quod in . exceptionibus ſuis auſus fuerit iurisdictionem caeſa- — ream in cauffis eccleſiaſticis prorſus & omnino ne- 3 gare. Vid. quoque BENRprcT. scRMIpT geſchichts- mneßig reichgnndgeſuetæliche prifiumg vnd erweis des Ruiſerlichen hoechſten kirchen ·gewalts weher den vnter die 4 weltlichkeit eingeriickten proteſtamtiſchen kirchen ſtagt.
Franckfurt vnd Leipzig. 1754.
(un) Dixi potiores. Sunt enim adhuc & aliae non vero tanti ponderis, quas videre poteris apud ppRPFIN- 6ERvMI. I. pag. 254. vbi & reſolutiones eorum, qui contrarium ſentiunt, reperies. —
(ooo) Vide ſcriptum, quod 1753. Francofurti & Lipſfiae prodiit: Kurtze ahbandlung von dem recht des kniſers vud der ſtaende vober geiſtliche perſonen vnd krchen güter. ſ
(ppp) Hinc eſt, quod & dentur quidam, qui ex *
illa

38 CAPVT I. De ſtutu iurinditioni
§. XXXVII.
Verum enimuero aliis argumenta illa rationes vel minime ſapiunt. (q¶9à) Putant illi omnia ea vel ſolo ilo: quod imperator ſit catho-
licae relligioni adſcriptus, & mutrimonium ſut crum
illa generali adpellari poſſe in cauſſis hiſee adſerunt. STREckER de eo, quod iuſtum videtur, circn adpella tionem a ſtatib. enuangel. ad vnperat. in cauſſi eccleſ. Er- fordiae. 1743. Vid. tamen (F. noſtr. FXXVII. c6) Contra eſt HERNRIcvs RopIvs de ilicita a princip. proteſtant. prouocatione in cauſſis eccleſiaſticis.
(4440 VMd. Che KXXVI. mmm.) Add. memorial. der proteſtantiſthen herrn aſſoren 10 AcRIM PRANXTZ, pRpRIci scRRas, vnd PRIILIPpP HELPRICI RKREBs an das corpus euangelicorum 2u Regenſpurg ſub dato Wetzflar 29. Septembris 1714. iny ABkI Kaats cautz- je) cap. 1. pag. 3. S 14. Imo nequidem ferre haec principia volunt, ſi lis inter catholcum & Auguſtan. confelſ addictam partem vertatur. Vnde conqueſti ſunt Auguſtan. confeſſ. adſeripti ordines in cauſa illuſtri Megapolitaua, cum Chſtianus Ludouicus dux Megapolitanus ad fidem catholicam conuerſus repu- diatà Cpriſtina Mngaretha e familia Giſtrcuienſi anno 1663. matrimonio ſibi iunxiſſet Iſahellam Angelicam ex iluſtri Montmorenciorimr Bouteuille fanguine ortam Caſpari Coliguii ducis de Cluttillon viduam; veniam circa diuortium concedente Aexandro VL & omnia ratihabente imperatore ſacratiſſimo Leopoldu. Quae acta ſunt eapropter, vide apud pyRFFIN6RRVM A. . pag. 292. qui omnia iſta ex act publici MIcRART. casr. Lonvokrit, diri Europ. Fe. libro fuo inſeruit. .

A e v vlel⸗ A
e cur n
ℳ Mrle
(2% r=
Mvn vlercſ * C
—
h. Nez 5 4ℳ
Me⸗ W A. C, 6
4y,
20 — 20 1 S
Jee ecr 7
In ſ ſ
je Cx
a Ae
n A *0
3. E
non h⸗h ℳ. — 2
—
, . xM n. V vœrſ
h
vM Relc.
ur m
S
e,
5 e Ae n4.
La⸗
conl⸗ —
C e Vn
S„
F
—
6 P. F. O/= uln . huen Le⸗
Ccnmlæ: Unn ex A6, e e⸗ %
e
8. 4 ½ %25 Mle —
a⸗ „nℳe
„en . — —
4
L.
L ½ n, e
e
4 %
v l 2 2
v.
e 2 Sxer⸗
vlen
— Qnr eum., *. ex ℳ
. ₰ Jerdare, —
—
—
nEyi⸗ e ℳ Eae re Mal
.
ℳ — ,
ℳ 6 AA ℳh am ,
an ℳ he
AM. , — A 4 3 mMc E. Lark
ℳ
*
Au l h 5 7 S A⸗.
nem ne e A, . fel Q⸗ — V — vE , — . —
7 a. ℳ, — „
„
—, — A 4 cn⸗ —
nÿℳ .
—— ℳ . — A Man. r. . ℳ
. — 7
——
—

————

——————————— — —— — - — — — — — ——,——
ſucrue ſiue eccleſinſticue in Germamiu, Sc. 30
crum eſe eccleſiae ſuae vniſterium credat, ſicque, prout catholicus quilibet judex in eiusmodi ne- gotio iudicare volens, ipſi ſibi principiisque ſuis contradicat, iumcta puritutis vtriusque relligio- nis, vt & ſocuritatis vatione elidi, atque ideo in alia omnia eunt; iudicemque Auguſtan. con- feſſ.addictorum ordinum vel nulum vel ſe ipſos (vrr) his in negotiis agnoſcunt, & vel com- mitti in cauſſis hiſce malunt iurisdictionis hu- ius exercitium propriis conſiſtoriis vel arhirri vel etiam colegii tam ꝛheologorum quam imeconſul- xorum a ſtudio partium alienis ſiue, vt vocant,
impartialibus. (TI7) §. XMRV.
(rrT) Secundum ea, quae tradit S aMvEI. L. B. PE PVF. FRNDoRyÿ de iure natur. G gent. lb. 1. cap. 3. IMum. 2. & L. B. DE cocckII im. puhl. prudent. cap. 37. J. h. Alii comitia iudicare volunt, vt HERMAN. vVLTEI. ad J. 1. J. 49. in fine. C vbi ſenut. vel clariſiui caſu ſcilicet, quo auitregae deficiunt; Alias enim pro auſtregis pugnat. (vnmßyirios petendos dandosque eſſe a caefare eiusdem relligionis xIcoLLAvs MNLERvS AB ERRRBack tradit. de principibus imperii parte 1. cap. 20. J. 20. Aliae iterum ſunt aliorum ſententiae.
(S76) Quodſi pars rea neutrum acceptare velit impera- torem, vt compellat eam ad eligendum vnum ex hiſce modis, ab atore implorari poſſe pppypIN6E Rvs ad vITRIAn. jih. III. tit. . png. o. docet idque
ex capite denegatae iuſtitige.

—— —̃, ——————
40 CAPNT I. De ſtatu iumidiionis
§. XXXVIII. . Et ita obſeruatum fuiſſe exempla (111) demonſtrant. Thebrium ſi ſpectes, ſesr imida 1 profecto non eſt (iuu), nec ab interpretibus de- 3 finienda; adeo vt nibil hac de re ſtatuendum ſuperſit rutius veriusue Auum illud, quod ſu- pra (F. XIIII.) iam obſeruauimus: lege nimi-
forte, iudicem harum controuerſiarum certum haut
(ttt) Sic oannem Caſimirum ducem Funo Cohurgicum cauſſam cum Auna goniuge examinandam dediffe arbitris MürLRERvs refert in anmal. on. ad a. 1793. Aliud exemplum Guilielui Erneſti ducis Saco Vma- rienſis cum Charlotta Marin Snxco enenſi ſuppeditat 1PRM ad a. 1690. De Georgio Guilielmo Birckenfeldenſi
3 & uliunn Grumbacenſe vid. 1Ac. GVLL. 1MHoF fah.
4 genealog. dom. Pdlat. tab. XI. Et deniqte fententiam
in cauſſa Caroli Leopoldi ducis Megapolitaui contra So·
phiam Hedwigen Naſouicam eius conjugem ah arbitris
ſ pronuntiatam reperies apud IoaN. cxRisTOPxx Liüdels
4₰ part. ſpecial. des reichs· archius cohtinunt. 2. abtheijumng 4.
nhſatꝰ 6. J. 4. pag. 62h. Conſentire tamen vtramque
. partem opportet in vnum horum modorum. Alias
caeſarem imploratum ad preces partis diſſentientis mandata caſſatoria & inhibitoria relaxaſſe füpra me- morata cauſſa Chriſtiumi Ludouici ducis MMgapolitami &
Chriſtinne Margarethae eius coniugis comprobauit.
uuu) Peculiares quoque hic ſunt meditationes collegae
amiciflimi a NSRI. CoNR. DAN. S1PPMANN inhſtem. iurisdict. ſupem. J. 13. Aot. e. Sf. legique omnino merentur.
rum imperii quadãm publica, quod dolendum

——— m ——
Mucrue ſie eccleſiaßticue in Germmia, S. 47
huut conßtitutum, vtrum vero adhuc conſtituen- dum eſſe: neſcio, an ſperandum fore. dit. KXVI.
Sed redeamus e diuerticulo, vnde etamus digreſſi. Canſlus cimum iuri pnbutu ec. vrdo nunc poſtulat. MMae ſunt vel ſeculures aut luicger, vt vocant vel eccleßaſicue aun cleric- ſes. Quumque ilue bonorum mere profano rum ad inſtar habeantur, has vero, vt inter res quoque ſacras numerentur, iuris ſacri moni⸗ tum ſit, (vv) ex praemiſſo ſupra (F. XVII. ſi de ilð quasſtio ſit, I.) optime iudicare ciuilem iudicem, fupremosque imperii ſenatus ſiue in primg fiue in altera jnſtamia, (vw) Seli & 1I.) ſi des h mora ſit eontroierſia, & per peone petinenda del reruperumda; ſiue Jucto poheſionb moda detimas percipiendi, ſyu- dtibus decimarum earumqus praeſtutibnme,
(vvv) Cap. z. X de iudic. cap. . X de decim. Add. &Rax- RM lib. 1. prac. cohclſ 3b. umn 5. &PRTR. RE. BvFP de decim. qunſt. ol hum. 55 56 (vx) Generatim: ſicauſſae qualitas jurisditioni ſupre-
morum imper. tribunalium non obſtat in prima in- ſtantia, non etiam obſtat in altera & ſic e conuerſo. TAyIN6RR iſtitu. imisprudent. camer. F. 6%3.

E
—— ——————————
42 CAPUML . De Ktu iuruiibns
ſolutione denegata occuputione earumdem in- 1 iuſta, aduerſus moram in ſoluendo nectentes de- cernenda exſequutione () ſimilibusque ca- pitibus mere ciuilibus vertatur controuerſia. Vbi id tamen ſemper ohſeruandum, vt omnia illa mixti deinde haheantur fori, id eſt, vt tam profanus, quam relligioſus iudicare tunc poſlit magiſtratus, ſicque praeuentioni inter ciuilem & eccleſiaſicum iudicem locus omnino dari
debeat. (222) F. XXXXI
))) arExanpR bionnr4 de dechnis cab. 5. coA cuſa. Mum. 5. 6M1r. libl1 obſeruat.35. M. 4. 1040H. MNNSINoER centur. 2. ohſeruat. 67. & centur.. ohſer nt. 10. alique. Sic de modo decimarum vini veber den pforteni xehenden cauſſam ipſe habui eccleſiae §. crucis extra Mogimtium contra Niederjaulheim; ſir per conſuetudine in puncto decimarum vulgò ſthlicht- Niege communitatis Mehle contra das cloſter Wulßng hauſen; Item ſiper poſeſine zwilchen de reichy Nndt NHanll in Schwaben vud dom fünſtliehei ſift Elwangen. Super ſuctihus zwiſchen der gemeinde hmgersbein vnd dem cloſter ad F. Afiam in Würtsburg &c. Innumera vt taceam. — —
3 (zæ2) SEpRans BRarranvs diſceptat. forenſ. tomo II. ap. 236. Aum. 6. Perill. L. B. DE CRAMER obſeruut. ½ 252. Hinc in cauſſa der Nablbacher thals vnterthanen
i contra Curtrieriſthes conſyorium denegatum fuit in camera a. April. & 6. Maji 1757. mandatum caſſato-
rium, inhibitorium, & de non trahendo cauſſum em

Vucrue ſue eccleſußicue iu Germumin; &c. 43
rit,
V. E
ret,
F. XXXXI. Contn vero, ſi de iure vel proprietute ut
poſeſione etiam nhirenda (auau) lis ineide-
vt, quando actor petit decimas ſibi praeſta-
ri, reus negat ſe ad earum ſolutionem adſtringi
„quia iure fingulari eſſet a praeſtatione ſi
beratus, aut alii, quam actori eas ſoluere debe·
vel quia dicit ſe ita conueniſſe eum ſupe-
riore, ne ſoluat, aut quia decimae petuntur de re decimis non obnoxia &c. tunc ad ſolum ec- cleſiaſticum iudicem pertinet iurisdictio. (hhhh)
F XKRXII. Porro, quodſ oh viria inſumabilia inritum
1.
(aa
0bb
lem ad forum ecclefaſticum incompetens &c.; quod ex hoc principio petebant actores, quia nulla eſſet eccleſiaſtici iudicis in cauſſis ſuper poſehione decima. rum iurisdictio.
aa) Quia aduewum tunc habet iudicium cauſim pro- prietatis 1ACoß. MENocR. remed. 1/. veruper. poeſ. um. 23. GRATIAN. tomo J. lib. J. cap. 235. Mum. 7. Vnde notanda regula: quotiescumque poſſeſſorio ad mixtum eſt petitorium, cognitio cauſſarum eccle- ſiaſticarum pertinet ad iudicem eccleſiaſticum R aß vRvs a concluſʒ. num. 3. S7. CRaTranvs J. I. mum.1. bb) Ita vt nee in iudicem profanum valeat compro- miſſum. BoRRrI. vs de compromjſſ. J. 2. glo. . um. 373. LvPov. 61LLHAvSEN arbor. iudic. ciu. cap. 1. pant. Z. J. 3. Mm. 3. Add. CaMILE. BoRRLI. in Nnnmnn deciſ. tot. orb. tit. 19. Vm. 26.

—— —————————
44 CAPT I De ſnn iurbdiionn
dicatur eccleſiaſtici iudicis iudicium (ccec), & 3 vt corrigantur, (ddd) imploretur ciuiis ma- y gittratus ſuperior, fiue augu um Aliquod imerii
tribunal, ex praemiſſis (Z. XV.) dogmatibus atque principiis aeque patet, non cauſſam eate- nus dici poſſe eccleſiaſticam & ſpiritualem, atque — judicis proinde ciuilis fuperioris iurisdittionem optimo maximo iure fundari. Ceee e) VIis tamen docuit, nec hoc gtiam prorſus largiri voluiſſe ordines Auguſtan. confeſi. (Fhff̃) eius-
(ccec) Non ſi iritus ditatiu tontractus v. c. matrimoniulis. rRIyERvs de proceſ. lib. 1. cap. 10. Mmu. h. (addd) 1d eſt, vt cauſſa principalis cum admonitione melioris proceſſus remittatur ad iudicem eeclefiati- cum. 31.vM proreſl cumer. tit. 43. J. 15. Plus enim agere nequit ciuilis magiſtratus.
(eeee) MsvIVs parte ! dec. 77. CTRTZEIL. de appell. cap.ʒ. Mnm. 6. vid. & XIcoI. ScHVBACR qꝛſertat.
praeſide wERRR0 Gieſſae 1725 hahitam de licno per
guerelam nullitatis ad ſiwumn ber. diouſteria recuſu in
cauſjĩs alias vel per priuil. vel per legem ab illoruu iurag dictione exemtis ſeci. 2. J. 1 ſed. Idem ſtatuit illuſtre ii Ctorum Tubingenſium collegum in cauſſa Helmontiana
tomo 6. elect. um. puhl. pag. 72.
(Ff) Vid. ea, quae acla ſunt cum Aegiqius Giiutberus Fielnnmnd Wezflarienſium ourio ſacer Auguſtan. con- i feſſ addictus ex nullitatis capite cameram contra vu-
giſtratum MWxlarienſem adiret apud abRVMMtohnoz7. der ſauts · cantæle) cup. 1. pag. 13. E 14. Add. concuſ.
COM
———,—

————————————————————————————————
ſutrue ſile eccleſiuſticde in Germania, dc. 45
——
que interpretes, quamquam ejus rei rationem perſpicere admodum difficile ſit. (gggg0
ud vero omnes largiuntur, nec dubium
eſſe poteſt ex praemiſſis illis (J. XXV.) princj- piis noſtris, magiſtratus ciuiles ſupremos in im- perio, ſuperioresque eccleſiaſticis iudiciis omnes ad adminiſtrandum celerem & infucatam iuſtitium iudices illos compelere poſe precepti ideo re-
F 3 laxatis,
conmmume vjſitut. camer. proteſt. de 29. Decehubris 1713. apud pvMp. I. I. tomo 26. pag. 1. 60. & Mtteras coyp. euangel. ad camerales euungel. 14. Tehrua 71. apud EvMv. tomo 27. pag. 130. lunge nouiffimum quoddam Nriptum, quod idem corpus euangel. ſtuis ad impera- torem litteris 4. Aprilis 1750. adiunit in ſachen des algeſetzten Hildespeimſthen Pfurrers D. Glaeſeners, in qua iudicium iinper. aul. judicauerat apud koꝑNn& in ſelect. im. publ. nouiſ. 23. rhei cap. 9. Confer. quo-
reſponſum iuris ad qacſt. ropoſitum iu quo clh.
me dewmonſtratur, quod in cauſſis eccleſ. imper. euangeli- cis Sc. Hc. non poſſit lcite adpellari ad ſuprema Ger- man. trihumalia nec ab iis ogmitio inſtitui anno 1700. 4to. Sed vid. etiam L. B. DE CR AMER in den Wetæ- lariſthen nebenſtumden part. 1. VIII. I. 3. 7.
(gggg Intellige, ſi nullitas vere talis & inſãnabilis cõm-
miſſa eſſet à iudice eccleſiaftico, & ad eum folum effectum, vti modo docuimus, ſummum quoddam imper. tribunal. caufſum ad ſe pertrahat. Quod fi enim ſolum ſub praetenctu nullitatis iudicare vellet in tali cauſſa, nemo id probabit.

——— — — —————— —
46 CAPVT I De huu imiiftion
laxatis, non vero litteri, vt vocantur promoto-
yilibu, quippe quas ad effectum decernendue
3 alias cirationis, Nper protrada vel deneguta
iuſtitiu d cuuſſue ad ſe trabendae exire noto
notius eſt. (hhbh) F. XXXXIIII.
Denique ex ſaepe inculcatis rationibus & ſi principiis (J. VIIII.) id adhuc obſeruandum, 3 vt, ſi pumctum, quod vocatur, incidens emengdt,
definiendumque ſit in cauſſa etiam mere ciuili,
quod ad iudicem eccleſiaſticum neceffurio perti neret, deciſumque a ciuili iudice cauſſae praeiu- dicium taceret, haut vltra porrigi poſſit ciuilis judicis cognitio, fed remittenda ſit incidentis
uneſtionis definitio ad iudicem etcleſſticum, ac
tantisper, quoad inſequuta fuerit eius hac de re
ſententia, negotium ſuſpendendum ſit. (iiii)
Nec enim principalis & acceſſorii rationes, aut connewionis cuuſmum umdumemta iudoles qua-
litasque peculiaris cuſarum eccleſſticarum
g (I. VIIIi.) admitti . 6. XXNXv.
1 (Phhh) oßRMER de muieſt. imper. magiſtrat. maior. cap.
i 2. J. 6. IDRM de orig. progreſſu atque indole querelae
deneg. vel protractae uſtit. Halae. 1738.
1 (iiii) Vid. aMM A deciſ 14. Adde vBLvpory ohſer-
13 uat. forenſ. tomo 14. olſeruat. 2h0. G 25t.

. ⸗
ſucrae ſue eccleſiuſticue in Germumin; hc. 47
F§. XXXXV.
PTandem nec & illud praetermittere op- portet, quod haec omnia, quae de cœuſis decit murumn, alique circa negotia eccleſiaitica oh ſerunmdis auguſtiſſimorum imperii tribunalium ratione docuimus, de vſu vtriusque fori tam catholicorum, quam Anguſtan. confeſſ. addiẽto- rum capienda ſint. Quodũ enim de cauſſis ec- cleſiaſticis eo ſenfu quaeritur, quo a jurisdictione magiſtratuum ſuperiorum ciuilium in imperio ₰ ſunt exemtae, eadem principia apud Auguſtan. confeſ conſortes obtinent, quae ex pontificum placitis vigent apud catholicos, tum, quod ius pomtificium ſiue canonicum hac in re in ſubſi- dium aeque valeat apud Auguſtan. confeſſ. aſſe- clas, tum quod etiam paritatis vtriusque relli- gionis rationes, vt ſacpe iam obſeruauimus, alias non ſubſiſterent. (Kkkk) i
Idque vſque eo extendendum, vt, ſi vel
maxime vns alterue ordimum, vel etiam priua- 36
tus tantum theologus aut Jureconſultus diſſenti- i 5 3
(kRkk) vürER nou. epit. iu. puhl. J. 57. Mias tamen; 3 vt ſupra iam monui, pleraeque cauſſae, qune apud 6 catholicos pro ecclefiaſticis habentur, ciuilibus nego- tiis ab illis adnumerantur. 1OANN. PECKHERR CO7.
cord. ſupremor. imper. tribumnl. cap. X Rct. i. u. ð 1

43 CAPPT TI. De cumer inperii 7%
ret, atque hanc Wme cauſſam ad non eccle- ſiaſtieas referret, quae eccleſiaſticis generatim adſcribi deberet, id reliquis praeiudicio eſſe mi- nime poſſit, cauſſarumque eccleſiaſticarum na- turae nihil decedat, ſi v. c. apud Auguſtan. conm fell. adſcriptos iudicium eccleſiaſticum ex perſo- nis mere ciuilibus etiam conſiſteret, aut iudi- cium mere politicum eius vice fungeretur. UID
G
De cumera imperii in cuuſſin eccleußicjn exſequutiouem decernente, ſ inuocata ſit, vt hruchium cilane.
XXXXVII.
TOtum eſt ceteroguin atque juris iudiciarii vniuerſalis principiis etiam onmino chn ſentaneum, vt idem, qui pronuntiatae
ſententiae auctor fuit, cognoſcendique facul- tatem habuit iudex, eiusdem etiam, ſi vires rei iudicatae obtinuerit, & ſoleat & debeat eſſe exſequutor; (4) ſue ple d at denique, ſiuẽ aliis 5h püTTRER .. Neceſſitatis enim non eſſe conſiſto- ria, yt ſupra iam monui permuiti adferunt. Vid. AvGVSTIN. LRVSER Meditat. ad Pandect. pecim.
76. coroll. 3. pag. 127.
(a) Jure iudiciario vMinſi ergo iurisdicio ſemper i in- cludit

enut ecceſiaſties exſequutionem Sc 49
aliis id committat, praeceptaque ideo decernat, vt eius hac in re vice fungantur.
. XXXXVIII.
Enimuero tum quidem id obtinet, vt praeceptis exſequutionem ſfententiae ſuae aliis iniungere poſſit iudex, ſi inferior eidem ſit ille, cui committitur exſequutio, illiusque ideo im- perio ſtare teneatur. (5) W P
5. XXXXVIIII.
Quodſi vero pares ſint, aut nulla ſaltem iudex, qui ſententiam pronumtiauit, in eum, qui cogere õptime poteſt refractarium, iubendi
G pote⸗
cludit imperium ſiue poteſtatem cogendi eos, qui iu- risdiẽtioni morem gerere nolunt. Quae jure ciuili Romano igirur hac de re aliter obtinent, huc non ſpectant & ex peculiaribus huius iuris rationibus deducenda funt. (b) Sic iudex adpellationis lata ſententia confirmatoria id agit remittendo cauſſam ad iudicem prioris inſtantiae. Si vero reformata fuerit ab eo ſententia judicis infe- rioris, ex iudiciorum obſeruantia ſuperior quidem ipſo fuſcipit exſequutionem in Germania 10ANN. ScRIITER exercitat. ad Digeß. 46. J. . ſ6. contra ius ciuile tamen & ex juris canon. principiis intro- ductum id eſſe 10 aM. GvIIL. REVMAN de exſequut. ubſid. cap. IJ. J. 7. pag. 24. aduertit. In camera im- per. ius ciuile adhuc viget. Ordinat. camer. de 7. purt. I1J. tit. 45. PüTTRER nou. epit. Proceſ. imper.
F. A9.

— —
——— —— ————————
§o0 CAPMT II. De cumera imperii in
poteſtate polleat, eoue, quod idem eſt, iun- dictione ſuperior non ſit, alio quidem modo, ac illo in euentu res expedienda eſt, effectu ipſo tamen idem finis, eadem intentio, quamquam diuerſa nonnihil ratione obtinetur.
Mn praecepti enim tunc procedendum eſt quidem, ſed precihus, non imperio, ſed noga tione; at ita tamen, vt rogatus ſatisfacere ne- ceſſario debeat petitioni rogantis, ſententiam- que exſequi, aeque ac ſi jus perfectum eſſet pe- tenti, vt precibus eius fieret fatis. (c)
§. Ll.
Fa enim eſt officiorum imperfecte debito- rum natura, vt juré perfecto etiam petantur, quoties aliquis ſine praeſtatione eorum iůs con- ſequi non poſſet, quod perfecte eidem conue- niret. (A) §. LII.
(c) Loquor hic, vt facile patet de rogatione iudicis ad alium directa, non de rogatione partis. Vtut enim fieri id poſſit, non tamen tunc eſt requiſitio, ſed actionis rei iudicatae inſtitutio, quod ob nouum pro- ceſſum minime eſt confultum. Poteſt tamen etiam victor, ſi ſententia liquida ſit, coram magiſtratu alieni territorii in fattum agere. Vid. Rsok de iure mag. non rog. a iud. exſeq. ſent. cap. VII. V. Fo & PE zw1ER. RId diſſẽrtat. mox laudanda 11. F. 16. pag. 37.
(d) Rv6o 6RoTIvs de iure belli ac paci lib. II. cup. 2.
F. 6.

cuuſir eccleßiaſticis exſequutiunem Sc. 51
§. LII.
Rogatio talis a iudice vno ad alium eidem non inferiorem, vt illius ſententiam exſequatur, facta, ſpecies eſt requiſitionis iudicialis, de qua ſiue itteris requiſitbriulihus ex vſi fori tum No- muni quum Genmuuici exquiſitiſme diſſeruit collega ſuauiſſimus cRRIsTIAMVS IAcCoßvs DE zwIRRLRIN (e), quem hinc inde ex- cerpere ibuit.
LIII.
Fit ergo requiſitio talis ad faciendam ex- ſequutionem toties, quoties iudex, ſaltem non
inferior (J. XXXXVIIII.) (†) vel vi po- G 2 teſta-
F. 6. num. 1. pag. m. 91. 10Ab. NIcoL. HRRTIVS de ſdciulitate primo iur. natur. princip. ſecl. II. J. 6. in opuſc. volum. 7. 1. 1. diſſertat. 2. pag. 222.
(e) Duae viri huius dottiſſimi ea de re prodierunt diſſer tationes. Prima de jitteris requiſit. ex vſu Roman. m- tig. H recent. prodiit Gcttingae cal. Apr. 178. altera ſub Eivs praeſidio reſpondente 10 ANNE ANToN1o koTMIO de litt. requjſit. ex vſi German. autig. c re- cem. I1I. id. Aprilis e. a. Tertia de litt. requiſit. ex vſu ſuprem. imper.tribunal. adhuc exſpectatur & otium forte feciſſet mihi, ſi prius concinnare eam tempus auctori permiſiſſet.
(†) Si enim inferior ſit, praecepto non requiſitioni eſt locus (F. XXXXVIII.) Debet tamen eſſe von dignitate quidem, ſed iurisdictione inferior, adeo vt jurisdittio eius ſuffecta ſit alteri, de cuius
exſe-

—— —— —— —— —— am—.
52 CAPNT II. De camera imperii in
teſtatis ſoli ſibi propriae, vel faciliori etiam mini- mum ratione exſequi poteſt iudicatum illius, qui de cauſſa cognouit, litisque cognitionem iure quidem habuit (g), facultate tamen co- . gendi eum, qui iudicato vel iuſſo ſuo morem
gerere renuit, aut plane, aut ita ſaltem deſtitutus eſt, vt adhibitis quidem, flocci penſis tamen a contumace exſequendi remediis ordinariis, in ſua facultate poſitis, alia non habeat, quibus coercere obſtinatum poſſet, ea vero penes illum ſint, quem eapropter requiri opportet.
§. LIIII.
Quodſi itaque iudicis eccleſiaſtici iudicato, legitimoue præcepto non pareatur, obſiſtentisque pertinacia diris eccleſiae exſecrationibus frangi nolit, ad iudicem ciuilem recte ſe conuertit eccle- haſticus, eumque requirit, vt remediis conue- nientibus contemtoris pertinaciam cohibeat.
§. LV. Dicitur haec requiſitio, inuocutio brachii
ſeculmð. Brachium enim auxilii & poteſtatis ſig- num
5 exſequendo quaeritur. Alias res diſtinktione ex
. haurienda eſt; quam vide apud ANToN. vPATLR.
pE ERATR de vequ. iudic. cup. I. J. 31. pag. 46.
½ (g) Nimirum competeus fuit. Requirentem ergo neceſ 16 ſario competenter, vt vocant, iudicaſſe opportet. 3 eRTR. REBVF de hitt. requſit. J. 22. pag. 262.

cauſi eccleſiaßici exſehutionem 6c. 33
num eſt, vſuque ideo inualuit, poteſtatem ciuilem eccleſiam adiuuantem brachii nomine ſignificari.
F. LVI.
Vnde facile patet: I. nec ſubiectionem poteſtatis ciuilis fub eccleſiaſtica (p), nec con- temtionem illius ex hoc quidem recte deduci (Gi); II. non mandari (K) a iudice eccleſiaſtico coercitionem contumacis, ſed peti; III. fieri id a iudice (J), non tamen IIII. niſi vere con- tumax quis fit (n), & V. cenſuris eccleſiaſticis cohiberi nolit (u), aut VI. alia coercendi re- media haut ſuppetant (o); nec VII. in aliis id
3 3 locum
(p) Alias enim non eſſet requiſitio, quum haec ad judi- cem requirenti fubiettum non detur (F XXXXVIIII. ſeq.); tametfi fubordinationem quamdam iurisdittio. nis ciuilis ſub eccleſiaſtica ex mente iuris canonici eruere ſe poſſe credat ð opRMRR iur. eccleſiaſt. proteſt. 1 in .
(i) Vti contendit MaNSvETvs pS. 6ERMANs in ſir pra ſaepius memorato tractatu.
(k) Nec ergo verbis praecepti, ſed rogationis vti debet.
(1) Quodũi enim fit a parte non eſt requiſitio, ſed actionis nouae inſtitutio (F. L. (c).)
(m) vLR. THoM. FavTRRBAcRM colleg. theoret. prad. ꝛit. de ve iudicata F. 32. pag. 305.
¶n) Cap. 10. X de iudic. Gap. . E 1. X de chic. iud. ord. 10sBpRvs DB sEsk de inbib. G exſequut. priuilegiut. cap. 30. Mum. 82.
(o) Vbi enim iuden eccleſiaſticus manu militari us

——— ——————
§4. CAPVT II. De camera imperi in
locum habere cauſfis, quam eccleſiaſticis (p), & denique VIII. plus tunc quidem ad ciuilem iudicem haut deuolui, quam vt exſequutor iufi, iudicatiue iudicis eccleſiaſtici nominari, vtque talem ſeſe gerere queat. (J)
§. LVII.
Nec ergo cognitionem inde cauſſae ipſius accipit (T), nec naturae cauſſae ecceſiaſticae inde aliquid decedit, ſed in negotii mere ciuilis finibus, quod optime explicare poteſt magiſtra- tus profanus, res tunc ſubſitit.
§. EVIII.
Et quamquam cogi etiam ciuilis iudex poſſit, vt inuocationi ſic factae obtemperet G), non tamen ex eccleſiaſtici iudicis imperio quo- dam in eum id profluit, ſed ex obligatione
naturali
Ctus eſt, ſine dubio exſequutionem ipſe fuſcipere po- teſt, niſi bona, in quae decernenda exſequutio ſub judice ſeculari ſita ſint, prout id de catholicis teſtatur BERNaR. 2P6RRVS VAN EsPEN fur. eccleſ. parte III. tit. 9. cap. 4. 1. 1. ſeq. & de proteſtantibus 80ERHMER I. I. . tit. 27. J. 3.
(p) Alias enim non competens eflet, vbi requiſitio nul- lius momenti eſt (F. LIII. (g).)
(q)rErn. MürILER de citat. ſulſid. cap. TII. theſ. 9. pag. 39. DE zwIERLREIN . diſ. J. J. 19. pag. 43. (r) Argum. I. §. C de exeq. rei iudicatue. DE ZWIER
LRIN I.
65) Cap. 2. X de maledij. Cap. 2. N de cleric. excomm.

—— — — S S —— ——

cauſis eccleſiuſtic exſequutionem S. 55
naturali requiſiti ad fatisfaciendum precibus requirentis. (d. LI.)
* §. LVIIII.
Rei huius vlum ſi ſpectes, is nullo non tempore profecto haut fuit exiguus. Nec zudi- cum enim ciuilium generatim ita requiſitorum exempla deficiunt non ſolum, ſed &, vt ipſo vum regum brachium implorari ſic potuerit, haut vmquam fuit dubitatum.
§. LX.
Sic vITAr 1s praeſul Qſcenſir apud 3I. AN cAM (t): „in villis infancionum (inquit) vel „eccleſiae, ſi propter debilitatem curiae, hra- „Chium domini regis, vel maior domus eius, „vel cuiuscunque officialis ad exigendas poenas „huiusmodi imuocerur: ipſe, cuins eſt brachium „inocatum tenetur compulſionem & auxilium
„impertiri.
§. LXI. Veteres chartae apud I0ax. SprEM (i) haec habent: „ & ſi epiſcopi iudicio ſtare no- „luerit, ſi opus fuerit, ad vindicandum fortitudo
„& juſtitia regis vel vicecomes adhibeatur. F. LXII.
(t) pag. 728. excerptus a CARoLO DV FRESNE DV
caNGE in gloſario med. G inf. latinitat. pag. . 674. (u) Ad EapMBRvM pag. 265. & in monaſtico Anglic. tomo IJJ. pag. 259. G 30b.

—— — ———————
56 CAPVT II. De camera imperii in
§. LXII. Pariter leges EDwanpi confeſſoris (v) ſequentia continent: „ Quodſi aliquis ei foris „fecerit, epiſcopus inde iuſtitiam faciat. Ve- „rum tamen ſiquis arrogans pro epiſcopi iuſtitia „emendare noluerit, epiſcopus regi notum fa- „Ciat: Rex autem conſtringat male factorem, „Vt emendet, cui foris fecit, ſcilicet primum „epiſcopo, deinde ſibi, & ſic erunt duo gladi, „& gladius gladium iuuabit. §. LXIII. Quum enim eccleſiae ea ſemper fuerit indoles, vt armis plerumque ſpiritualibus (cen- ſura & excommunicatione, vt vocant,) ad- uerſus contumaces ſolummodo vti conſueuerit (v), facile eſt ad animaduertendum illam ab antiquis iam temporibus, vbi hiſce remediis refractariolorum contumacia frangi non poterat, ad brachii ſecularis auxilium confugiſſe. )
F. LXIIII. Atque idem adhuc hodie obtinet. Nam- que & noſtris moribus conſentaneum eſt ma-
giſtratus ciuiles in cauſſis cum catholicorum, tum
(v) Cap. 3. Vid. quoque 6kRESoRIvM Maguum lib. 7. indici. I. epiſt. 20.
(v) kEvMANN c. I. cap. III. F. 3. pag. 29.
(y) Cap. 2. X. de ualed. Cap. 2. X. de clerit. excomm.

cuuſis eccleſiaßicis exſeqticuem Sc. §7 tum Auguſtan. confeſſ. addictorum (⁊) eccle- ſiaſticis, eo nomine non generatim ſolum, ſed 6 & cameram imperii ſpeciatim pro re nata im- plorari a judiciis eccleſiaſticis aduerſus contuma. ces, vt ne ſententiae ſuae omni effectu deſti- tuerentur. (c4)
Etenim nec negotiorum eccleſiaſticorum qualitati ac naturae (J. VIIII.), nec ſtatui rei- publicae noſtrae, nec juri judiciario vniuerſali L iudiciorumque noſtrorum atque came- rae imperii ſigillatim rationibus id repugnat, ſed potius conuenit; vſuque probatum eſt, vt Plura profecto exempla demonſtrant.
ic exempli in cauſſa Aunne vonder P. con. tra P. vn T zum B. meminit cum GvLMANNO (Jb) 6arvs (cc), itemque zle plurium Wom, adhuc 6. (2) cakPzov. iuiprudem. ecole lib. II. defnt. 24. Au. 1. 10 AN. BRVNNEMANN in zure eccleſ. lih. IL cap. X J. 1. pag. 593. BoRnMRRk in iure eccle. proteſtant. lih. II. tit. 27. F. 5. pug. 12. (aa) G41. lih. 1. ohſeruat. uß. uum. 3. IDEM de pace publ. lib. II. cap. 7. Mum. 3. aDRIAN. GVIL.MANN. P pborem. h. TI. decjſ. 59. PRIILIPp. TENNa6Bl. d⸗
decernend. proceſ. cluſſ. 1. cap. 29. & ad RVM 10AN.
pEckRRHERR. iu honumen. lect. camer. antig. (bb) 1. I. Ge 7.
— 2

§8 CAPMT II. De cdinerd imperii iu adtuc veluti in cauſſa Nnnin contra Nubr, Buch- verin contra AMumum Keck, Vrici Wiſſeni ad iunorð ad alture S. Cuthurinue in templo F. Petri Spirae contra Vudolphum von Zwiſchen & conſor ter, ac denique Vorms contra Staden, quarum cauſſarum prima & altera anno 1591., tertia 1592., quarta & quinta vero 1573. & 1591. in camera imperialt ceperunt examinari. F LXVII. Alius adhuc cauſſae V contra Z. ad came- ram eo ex capite deuolutae, tandemque 1575. compoſitae idem GxnMAnxvs (dd)? & porro alterius ſub inſcriptione Fyeitag contra N N. adſeſſores CcAsPRk. & wRRRER. KocRII vt & 104cRIMVSMVMSIMGRRAFRvRpRck (ee) memionem iniciunt. Nouius vero exemplum factae ab officiali quondam Herbipolenſi eius dem inuocationis ad cameram in cauſſa priucipi praepoſiti Emangenßis contra Hnlum Seuoriun ciuitatem ipſe opuſculo ſubieci. §. LXVIII.
Res in camera regulis ferme & principiis jisdem,
(dd) 1. 1. (ee) Iu notis G commentariis ad ordinationes camer. de
anno 145. G 7. olim a 1vLIaNoMAGENHoRSL editis purte IJ tit. 4. mum. 20. apud vpcRRhVnd nn rahulis ex incenndio G excidio Sirenſi ſuluns ſiue mo nument. lection. camer. amtiqiue.

cuuſir eccleſiaſtici exſequutianem Sc. 39
isdem, quae de inuocatione brachii ſecularis generatim (F. LVI. —- LVIII.) obtinent, ab⸗ ſoluitur, quibus ſequentia omnino conueniunt axiomata. ih n 1.) Fundamentum iurisdictionis cameralis aeque hic eſt obligatio vnius iudicis ad feren- dum alteri auxilium, ſiue obligatio naturalis iudicis requiſiti ad ſatisfaciendum rogationi re. quirentis. 6 LI.) 2.) Nititur haec obligatio iure perfecto non ſolum ex ratione ſupra iam dicta (J. LI.), ſed & ea quia peſſimi exem- 6 pli res eſt iudicum auctoritatem contemni, eo- rumque iuſſis aut iudicatis fraudem fieri, quod 2 ſalus reipublicae vetat. (Ff̃) nde ergo 3.) reipicit hic camera aeque 16 ac in cauſſis mandatorum aliis ad juris ſimul factique euidentiam (gg) ex vna; ad ſummam iniuriam vero remque ſaluti publicae aduerſam ex alia parte (Fh), proptereaque 4.) mandata decer-
(Ff) TEMacRI. J. I. m. 7. (gg) vEckRHPRR. ad TEpnA6EI. de derernend. proreſ.
claſ. 1. cap. 29. n. 7. (pb) Vnde patet: tametſiyn ckRRRRVSI. cap. 25. n. 0. ratione quadam rette inuehatur in eos, qui in cauſſis mandatorum ſemper requirunt 1 malum

„ — ——— ———— — —
60 CAPMTL De comern imperii in
decernit aduerſus eos, penes quos ſtat, ne effectum nanciſcatur ſententia, proindeque 5.) non ſolum aduerſus ipſos contumaces, ſed S 5 eorum adiutores, iudicesque alios ciuiles requi- ſitos, & ad fattam requiſitionem exſequi recu- ſames i) behni nuntotimm ½ bs §. LXXI. 3 Obſeruat tamen vti ſemper, ita & hic
6.) iurisdictionis ſibi datae limites iudicandique
normas, atque ideo 7.) non quidem curat⸗
⸗
mediatus, vt vocant, Petens auxilium ſit, an
vero immediatus, exterus an indigena 7 bene 0 1 ohuß min tamen
malum reipublicae aduerſium Kc. (qua de re vid. etiam coccRIvs de ahuſu mandat. ſine cluuſila & 10aN. 1Acoß MosEn. reich hofyaths · proceß tit. de vmdatis) malum illud reipuhlicae aquerſum tamen
pic ſimul adeſſe; nec euidentiam iuris ex vnã Parte
a ſumma iniuria ex alia parte auelli poſſe; quamquam facilc EIDRM largiar, quod iungat fundationibus mandatorum omnes illas petitiones, quãe ita (ſunt eius verpa) jſtificabiles ſint, vt, i Juperior non per nndata ſine vel cim cimſla parti conuerenti uhueni ret, ipſe iuſtitian denegaſſe, vel mamfeſte prorraiſſẽ cœnumnci poſſet. F (ii) TRNMASEI. I. I. n. 2. ADsESSOREs ad ordinat. ca- „er. I.I 671L.MANnJ. qui ſimul allegat authent. ind fferentes iudices in princip. & authent. ſtatuiuus 6. de epiſtop. H cleric. Bak Vol in J. de pupilo ſ. mem- niſſe n. . ALEXANPR. ihid. n. 72. de nou. oper. Uum- crnt. & ordinnt. camer. purte Il. tit. a6.

cuuſis eccleſiuſtics exſeauutionem hc. 61
tamen Z.), vtrum is aduerſus quem petitur ad- iumentum, proxime ſibi ſubiectus ſit, an vero
non ſit?
Haut Pitur vltimo in euentu ſeſe ingerit (1x), niſi 9.) iuden concurrat (J. LRX.) nullò intermedio eidem inferior, qui ab eccle- liaſtico requiſitus requiſitioni fatisfacere detre- ctaſſet (diẽt. . L XX.) (J) aut 10.) in rem immediatam decernenda eſſet exſequutio.
§. LXXIII.
Quoniam vero ciuilis eatenus eſt cauſſa,
quatenus camera in ea ſic decernit (J. LV . parum refert ceteris paribus II.), Vtrum contu- max eccleſiaſtici ſit, aut ciuilis ordinis, catho- 8
H3 licae 6
(kk) Ita recte ſtatuit yEckRHERR. aduerfus TRNNAG6EIL. ˙ () pEckRkan I.I. Si vero iudeꝝ ille non eſt immedia- tus, iudex eo immediate ſuperior eſt adeundus. Enn ibid. Ilud vero eidem largiri non poſſum, quod ſta- tuat iudicem exſequi recuſantem per promotoriales vrgendum eſſe, quum tamen per mandatum melior profetto & conuenientior via pateat. Ipſe etiam hanc ſententiam ſuam corrigere videtur, dum addit: „& prout factum feret, per mandatum de exſehuendo „ſententiam cum, non fine clauſula, zuxime ſi cauſſn „effectum deuoluiuum namciſti non poſet vel poſſet „quidem, in alium tamen nuum E plenarium pro „ceſim relaberetur.
— —

——— ————— —
62 CAPVT II. De cumera imßeri in
licae an vero alterius relligionis (um), dum⸗
modo 12.) ſi clericus ſit, in bona eaque imme- diata um) Dummodo tamen iudek eccleſiatgus, qui tulit 5 ſententiam aduerſus Auguſtan. confel addictum, ju- dex rei proprius ſiue competens ſit, & cameram im- ploret v. c. conſiſtorium, cui ſibiettus eſt. Idem obtinet, ſi etiam catholicus in cauſſa contra Auguſtan. confeſſ· addictum iudicaſſet, & iudex competens fuiſſet, v. c. ſi iudicaſſet dominus catholicus in cauſſis eccleſiaſticis ſubiectorum proteſtantium qua iudex . eorum eccleſfiſticus fecundum principia MosßRI (§. 111I. (n.)), quod ſane contingere poſſet, ſi Pominus eiusmodi non potens ſatis eſſet, ſubiettos ſibi coercendi; aut etiam ſi iudex ecoleſiaſticus catho- licus v. c. ofticialis iudicaſſet vt iudex competens in cauſa fuper re ſpirituali vere tãli controuerſa, ſeilicet petitorio decimarum, aut aduerfus emphyteutam, colonum, cenfuarium vel ruſticos Auguſtan. confeſſ. addictos, pofiefioresue bonorum eccleſiaſticorum, vbi in rem eius fundata eſſet iurisdittio. In omnibus enim hiſee euentibus relligionem rei fiue contumacis nihil ad rem facere/ nec pacem relligioſam, nec aliud quidquam obſtare ſtatuit, & latius quaeſtionem, ſi iudex ſecularis Auguſtan. confeſſ turc opponat iuris- dictionem officialis vt incompetentis jure ſperni, de- ducit SvLMANX. I. . pag. W. 6. Addit tamen in cauſſa W. contra Z. de hac re acriter diſputatum, & . ob vota diſparia imo omnino contraria cauſſam hanc
tandem compoſitam eſſe. Generatim res a compe- 1 tentia, vt vocant; judicis eccleſ. qui tulit ſententiam, pendet, quae, ũ firmo ſtet talo, relligio contumaæ- cis nil impedit. Si vero competens non ſit

cuuſis eccleſiußici exſequutionem Sc. 63
diata decerni poſſit exſequutio ( un.), & 13.) cauſſa, in qua lata eſt ſententia, eccleſiaſtica ſit (F. LVI. n. VII.), adhibitaque 14.) omni in- dicis eccleſiaſtici poteſtate reus cohiberi nequiue- rit (F. LVI. n. V. VI.), quod vel ideo 15.) in precibus ea propter ad cameram delatis ſpecia- tim erit indicandum (oo), quum in ſubſidium judicis eccleſiaſtici hic ſolum intercedat camera, nec officium ſuum hoc modo aduerſus contu- maces in cauſſis ciuilibus interponat. §. LXXIIII.
Recte igitur DEcRRERRus (pp): „ Ta- „metſi (inquit) iudex ordinarius aduerſus re- „ fractarium ſubditum ſuperiorem certiſſimo ju- „re, vt aliquando practicatur, implorare poſſit, „de judice laico tamen brachium ſeculare inuo- „cante inſolens eſt (& contrudictionem inuoluit)
„Gictio.
eccleſiaſticus ad cuius ſententiae exſequutionem im- ploratur camera, omnia corruunt, quae antea de- duximus principia (F. LXXI. & LXXII.) adeoque camerae etiam auxiſium. Sententia enim a judice incompetente lata, vtpote mulla non poteſt dici fen tentia, & rette ab eo aduerſus quem eſt lata, ſperni- tur, nec iudicis tum auẽtoritas contemnitur, quippe quae non adeſt, nec ideo, quod contemnatur, dici poteſt. Vid. & (F. LIII. g.) (nn) DEckRRERR I. 1. (oo) ApskRssokks ad ordinat. camer. I. 1. (pp) l. I. n. 4 pag. 49. mommnent. lect. camer. antiqguae.

——— — — ——.——— m 2
64 CAPVT TI. De cumera imperii in
„dictio. Delegutum euim iudicem etium ſi ſumas, „ille aut delegautem aditurus erit, aut ſi hic
„mediate repraeſentet vel folus vel ſocius, in
„camera iuuabitur, ſemperque cuſus bic ab ilo 4 % ſ non eßeciu fe iſu tumen diueriſimus munebit.
Quumque in cuuſis eccleſiaſicis camerae ſic fiat imploratio (q. praeced.), fieri id poterit 16.) in omnibus cauſfarum eccleſiaſticarum ſpe- ciebus ſupra (J. XXVII. ſeq.) recenſitis, adeo- que matrimonialibus & aliis, de quibus capite primo facta fuit memio, quemadmodum & ſic ex cauſſis (J. LXVI.) relatis primam & alteram 3 matrimoniaiia fuiſſe negotia licet coniicere, eas que ſimul ideo ad cameram hac ratione deuolu- tas fuiſſe, quod iudex intermedius ciuilis aut no- ſuerit, aut nequiuerit partem contumacem coer-
1 cere. (77) (§. LXX. n. 5.) Ad haec quia hac in re ad juris factique euidentiam ex vna, ſummam vero iniuriam ex altera parte, vt in aliis mandatorum cauſis re- ₰ ſpicit
(49) Inſcriptionem enim cauſfarum ſi ſpektes vtraque pars mediata fuiſſe videtur, vbi camera mandatum decernere haut potuiſſet, niſi iudes immediatus ſimul concurriſſet.
1 „etiam ſuccurrere non poſſit; & ipſe hunc im-

ruuſir eccleßaſicis exſcuutiunem Sc. 65
ſpicit camera, (F. LXX. n.3.) normasque iudi- candi eapropter ſibi poſitas obſeruat (J. LXXI. n. 6.), facile patet 17.) neceſſarium eſſe, vt de proceſſus ordine ante ſententiam obſeruato (yx)⸗ de iudicis competentia, vt vocant, (J. LIII. g.) & (F. LXXIII. mm.), cauſſae qualitate (dict. FLXRIII. n. 13.) tempore legitimo poſt ſen- tentiae publicationem lapſo ( vv eidem conſtet, ſicque vera rei contumacia (F. LVI. n. 4.) ad pareat, quod proinde precibus eapropter ſpe- ciatim, iuncta fimul ſententia erit inſerendum. . LXXVII. 14
Quae omnia vero, vti ſtatim manifeſto adparere vix poſſunt, facili ſimul negotio red- ditur ratio, quare 18.) camera his in euentibus aliquando quidem ſine (11) Plerumque tamen cum
(IT) ansEssoRRs ad ordinat. cuuer. 1. I. cap. dilecto de eutent. excoum. i 6. BAR Top. in I. a diuo Pio F. jen tentin D. de re iudic. oLDRAD. cont. §9.
(3) Mlias enim non vere contuma eſſet is, qui ſuccu- buit, quod tamen requiritur (F. LVI. n. 4.) Ad haec per legitimum tempus a ſententiae puhlicatione elapſum non tantum intelligimus lapſum decendii, (ſententia euim debet eſſe in rem iudicatam prolapſa 6vILMANN. I. I.) ſed etiam lapſum temporis, quod ordinarie adhuc dari debet ad parendum. p zwIRER- LREIN . diſſertat. prima cap. 2. J. 30.
(tt) SxLMAnw. .I. prouti ſic decretum fuit in cauſſi
memo ·

—— —— ——ͤ—.——— —
66 CAPVT TI. De camera imperii in
cum cluuſula mandata exſequutorialia & quidem iam olim etiam ſub mulcta tantum (uu) decre- uerit & adhuc porro decernat, maxime ſi iudes ciuilis iam requiſitus cameraeque inferior con- currat, (J. LXX. n. F.), qui exſequutionem non feciſſet. (vv) (J. LXXII. n. 9.)
§. LXXVIII.
Modum procedendi 19.) eumdem demum eſſe ac in aliis mandatorum cum clauſula cauſſis, quilibet ſimul inde perſpiciet, limitesque pariter 20.) jurisdictionis cameralis cognoſcet, quae 21.) vltra exſequutionis terminos haut (vx), minimeque in ipſius cauſſae principalis, vt vo- cant, merita ſeſe extendunt. (J. LVI. n. Z.)
5. LXXVII.
memorata Luciae Buchnerin contra Adamum Keck
pharmacopolam F. Cum claſula ea plerumque decerni
teſtatur DEcRRHERR. ad TRNNA6GREL. I. I. A. 7. (un) TENNAGEL. J. J. N. 2.
(vv) TENNA6RI. I. I. „ ne ſeilicet dignitas (inquit) ju- „dicis laedi videatur, cum & multa ſubeſſe poſfint, „vt aut exſequutionem facere nequeat, aut cogi non „debeat, aut (eſt additio DRcRKRHRRR1) ſententia eiusmodi dubiae conditionis ſit, vt exſequutionem „ Paratam non mereri poſſit.
(xx) vETRvSMürL RR de cn. ſuhſid. cap. 3. theſ.9. pug. 39. argum. ſimul I. §. Cod. de exſequnt. rei iudicat. Add
ANoN. FABER ih. 7. Cod. tit. 20. def. 9. & pE.
zwIERLREIN J. I. J. 29.

—

rauſis eccleſtaſticis exequtionem c. 67
5. LXXVIIII.
Quodſi ergo, quatenus de exceptionibus in ipſa exſequutione adhuc obmouendis cognof- cere poſſit camera? quaeſtio ſit, 22.) diſtin- Gione res exhauriri poteſt.
§. LXRX.
Vel enim ipſam exſequutionem ſolum vt v. c. ſolutionis, compenſationis dc. vel ordinem eius reſpiciunt, & in nudis exceptionibus facti conſiſtunt, aut contra ipſam ſententiam ſunt directae. Priori caſu 23.) cameram omnino de iis iudicare, poſteriori vero 24.) cauſſam eate- nus remittere debere ad iudicem eccleſiaſticum ex antecedentibus (J. XXXXIIII.) iam liquet.
§. LXXXI.
Ceterum 25.) exſequutio, quod ad for- mam eius attinet fit ſecundum normam iuris
cuilis. ()
12 §. LXMMlII.
0)0 DRzwIERLRINI. . Add. MvNSINGER centur. III. ohjeruat. 69. GaL. lih. J. ohſeruat. 1. A. h. & lib. II. ohjeruat. 7. & L. . J. 4. D de re iudicat. lure ciuili exſequutori interpretatio faltem conceditur ratione exceptionum in ipſa exſequutione adhuc oppoſitarum & contra ipſam ſententiam direttarum . . F. k. D. de adpellat., quod hic tamen obtinere non videtur
ob rationem (F. KXKXXIIII.) memoratam.

68 CAPVT II. De cumera imperii S.
§. LXXXII. lpſa requiſitio proprie alias fit a iudice
(J. LVI. n. 3.); Nec enim ſi a parte ipſa fieret,
requiſitio dici poſſet, ſed imploratio, quae vel actionem rei iudicatae vel actionem in factum includit (F. L. c.). Quoniam tamen mandata generatim petuntur a camera his in euentibus, (F. LXX. n. 4.) üsque tam iudici quam parti ſuccurritur, nihil refert 26.), vtrum iudex ipfe eccleſiaſticus roget cameram, an vero 27.) iuncta tamen eius requiſitione camerae ſupplex fiat pars ipſa (22), dummodo 28.) vtroque in caſu per procuratorem, vt ibi moris, obſer- uatis obſeruandis (J. LXXII. LXXIII. LXXV.) deſiderium, fupplicando, vt in reliquis ſuppli- cationum pro mandato exſequutoriali cauſſis exponatur, & rogationis in modum concepta ſit requiſitio, vt de inuocatione prachii ſecu- laris in genere iam eſt juris (F. LVI. n. 2.).
F INIS. ADDEN.
(22) Videtur tamen: aliter ſenfiſſe veteres, TEMNAoRT. I. J. u. 3. Add. pRcRRRRR. ihid.

4DPENDTN. 69
A DD E ND A.
(F. XVI. ſeq.)
Am obſeruauimus, non tolerare cameram, vt quis, negotia mere ciuilia pertrahat ad iudicem eccleſiaſticum u¶ talem, quod ne fiat, ipſe etiam imperator auguſtiſſimus in lege regni ſibi oblata (vulgo capitulatione) artic. 14. F. 4. cauere ſolet. Vt ergo euidenter adpareat, ca- meram iam a primis eius incunabulis operam dediſſe tollendis ex hac re plerumque oriundis abuſibus, reſecandisque prouocationibus ad fora eccleſiaſtica in cauſſis ciuilibus, ſubiicere iuuabit mandatum eapropter antiquiſfima camerae aeta- te iam relaxatum, quod forte primum fuit hu- ius generis, quo vindicauit judicium hac in re commiſſam fibi, ſed adpetitam ab eccleſiaſticis in negotio mere ciuili ſupremam iurisdictionem.
XDPENDILX.
. Nm. 7. Kaiſerliches Mandat de deſiſtendo ab illicito re-
curſu ad curiam Romanam, in Sachen von Flottow, wider das GOtteshauß Debbertin vom 26ten Octobr. 1507.
Maximilian von GOtes Gnaden Romiſcher
Koͤnig, zu allen Zeiten Mehrer des Reichs, *c c. Entbieten den Ehrſamen und Geiſtlichen Un ern 13 Lieben

= — — ———.—————
70 AD PENDTN.
Lieben Andächtigen Probſt, Priorn und Convent des GOtthaus zu Debbertin, Unſer Gnad und alles Gut; Licben Andaͤchtigen! An Unſerm Kuniglichen Cammer⸗ Gericht haben Unſer und des Reichs lieben Getreuen Hartweig Dieterich und Caſpar von Flottow Gebruͤder klagend fuͤrbringen laſſen, wiewohl ſie Unſer Küniglich Caimmer⸗Gericht oder die Hochgebohrnen Unſer liebe Oheim und Fürſten, die Hertzogen von Meckelburg, unter den ſie zu Recht wohl geſeſſen ſeyn, als thre ordentlich Oberkeit nie geflohen oder Rechts gewaigert, ſo ſollet ihr doch ſolchs unangeſehen bey Unſerm Heiligen Vater dem Pabſt mit ungegruͤndem als ob ihr um etlich Eintrag und Irrung, ſo ſie euch an euern Gerechtigkeit oder Beſiß der Doͤrffer Cexaw und Pinckaw thuen, or⸗ dentlich und nothduͤrfftig Recht nicht erlangen moͤgen, einen Geiſtlichen Auditor oder Richter darumb erlangt, und vor demſelben Rechtfertigung und Proceß wider ſie fuͤrgenommen haben, und uben, Ihnen zu mercklichen Nachtheil und Beſchwehrungen, und darauf darmit ſie bey Ihrem ordentlichen Gericht und Rechten, des ſie erbietig ſeyn, bleiben mögen, umb nachfolgend und ander nothduͤrfftig und gebuͤhrlich Hilff des Rechten demutiglich anruffen und bitten laſſen. Wann nun ſolch Fuͤrnehmen gemeinen Rechten auch Unſern und des Reichs⸗Ordnungen ungemas, und den gemelten von Flottow darauf nachfolgend Man⸗ dat wider Euch erkannt iſt. Darumb ſo gebicten Wir
Euch von Romiſch⸗Koͤniglicher Macht, auch Gerichts⸗
und Rechts wegen bey Poöne Zwantzig Marck Lothigs Goldts, halb in Unſer Kuͤnigliche Cammer, und den an⸗ dern halben Theil denſelben von Flottow ohnableßlich zu bezahlen hiemit ernſtlich und wollen, daß ihr in zweyen Monathen, den naͤchſten nach dem Euch dieſer Unſer Ku⸗ niglicher Brief geantwort oder verkuͤndt wird,
rührte

————.———— ——— —————————— —.— — nn — ———
ADPENDIV.
rährte Euer Rechtfertigung, Proceß und Fuͤrnehmen am Paͤbſtlichen Hoff abſtellet oder abzuſtellen verwilligt und verfügt, nuch darin nicht ferner wider die genanten von Flottow anſucht, handlet oder procediret, ſondern ſie bey Lands⸗und or⸗ dentlichen Rechten, das Euch geſtatt werden ſoll, bleiben laßet, und darin nicht anders thut, als Lieb Euch ſey, obgemelte Poͤn und ander Unſer und des Reichs Ungnade und Straff zu vermeyden. Daran thut ihr Unſer ernſt⸗ lich Meynung. Wo ihr aber hierin einig Beſchwerung, oder redlich Urſach darwider zu haben vermeynten, als⸗ dann ſo heiſchen und laden Wir Euch von beruͤhrter Kuͤ⸗ niglicher Macht gebietende, daß Ihr auf den Sechzigſten Tag, den naͤchſten nach obgemelter Ueberantwortung oder Verkuͤndung, der Wir Euch Zwantzig fur den erſten, Zwantzig fur den andern, und Zwantzig füur den dritten und letzten Rechttag ſetzen und benennen peremptorie, oder ob derſelb Tag nicht ein Gerichts⸗Tag ſeyn wuͤrde, den naͤchſten Gerichts⸗Tag darnach ſelbſt oder durch Euern voll⸗ maͤchtigen Anwaldt an gedachtem Unſerm Cammer⸗Ge⸗ richt erſcheinet, ſolch Eler Beſchwerung und Urſach fuͤr⸗ zubringen, und darauf Termin und Recht⸗Tagen biß zu endlichem Endſcheid auszuwarten. Wann ihr kommet und erſcheinet, alßdann alſo oder nicht, ſo wird nichts deſt⸗ minder auf des gehorſamen Theils oder ſeines Anwaldts Anruffen und Erfordern, hierin im Rechten gehandelt und procedirt, als ſich das nach ſeiner Ordnung gebuͤrth. Darnach wiſſent Euch zu richten. Geben zu Regenſpurg am Sechs und Zwantzigſten Tag des Monaths Octobris, nach CHriſti GeburthFᷓunfzehn Hundert und im Siebenden Unſerer Reiche des Roͤmiſchen im Zwey und Zwantzigſten, und des Hungeriſchen im Achtzehnden Jahren. Ad mundatum domini regis proprium.
Ambroſius Dietrich, protonotarius. Num. 2.

½ 2 4DPENDTX.
Num. 2. B hiſtoria cauſſae Wolftangi principis praepoſiti in
Elwangen vt & Valentim & Theodorici Echterorum a Meſpelhonm, contra conſiles, ngiſtros ciuium S ⸗ natum Flenſem in Sleuia ratione decimarum in paroecia teckenurg & Auhauſen coram Joanne Theodorico ab Ernberg conſiſtorii Herbipolenſis ohiciuli anno 1601. coeptae tamdem- que deciſae iuncta ipſa fententia direttaque ad cameram im perii in vim brachii ſecularis inuocatione, vna cum de- cretis ad hanc rogationem a camera exſequutorialibus. Anno 1601. 1r. Aprilis libellum ſupplicem hac in cauſſa officiali Herbipolenſi exhibuit nomine DD. actorum ma- giſter Georgius Neidling conſiſtorii Herbipolenſis procura- tor. Nomine reorum adfuit Magns Graßius conſiſtorii eiusdem procurator, qui poſtquam ad producendum man- datum & exceptiones ferminum quidem petiiſlet, ſed elabi eum ſiuiſſet, poſt litem ex officio pro conteſtata accepta tam & datum actoribus terminum ad probandum produxit l demum exceptiones fori declinatorias;: 1.) Quod rei e numero eſſent ordinum imperi & quidem 2.) variis adhuc priuilegiis dotati proin-
deque 3.) non ſolum hoc ex capite ſed & .) per 3 pacis relligioſae tabulas jurisdictioni Herbipolenſi nec in facris nec profanis ſuhiecti, maxime 5.) in Sauſſa hac circa vonalia controuerſa, quae 6.) non tantum ex natura ſia ad forum ciuile, ſed & 7.)
vel ideò ad cameram imperii ex connexionis cauf 36 ſarum fundamento pertineret, quia g.) aliae iam lltes ea de cauſſa ortae in ſupremo hoc iudicio in 1. ter eos dominosque actores verterentur, eoque eſſent deuolutae.
Sed probatione a dominis actoribus his non obſtantibus ſuſcepta fattaque, reisque peremtorie adhuc citatis non
vero

—————— — —————————— 3
AD PENDIX. 33
vero comparentibus primo interloquutus eſt iudex, tan- demque in contumaciam contra ciuitatem Halenſem tulit ſententiam; quam, cum omnibus remediis adhibitis ex. ſequi non potuiſſet; cameram imperii, in vim brachii ſecularis requiſiuit ſequenti rogatione:
Nequißtio cumerue in vim hrachii ſeculun ab oßiciali Herbipolenſi facfa. Rteniſino ac illuſtriſſimo principi ac domino ca
merae imperialis iudici officialis curiae epiſcopalis Her bipolenſis ſalutem in domino. Noueritis non ita pridem in cauſſa decimarum inter reuerendiſſimum quoque princi- pem ac dominum Joaumem Chriſtophorum adminiſtratorem praepoſiturae Elwangenſis, ac nobiles & ſtrenuos viros & dominos Echteros conſortes, actores ex vna, nec non ma giſtros ciuium, ſenatum, totamque communitatem in Hall, reos conuentos ex altera parte, de & ſuper jure de- cimandi in certis quibusdam locis & atis latius expreſſis, coram nobis verſa & agitata, in contumaciam reorum non comparentium decima otæa die menſis Auguſti anni1650. proxime elapli, pro ipfis attoribus contra & aduerſus reos conmentos, ſententiam definitiuam a nobis latam eſſe ſub hac quae ſequitur, verborum ſerie: In cauſſa decimarum pendente inter reuerendiſſi mum principem ac dominum dominum Wftangum prae poſitum ac dominum in Ellwangen, nunc reuerendiſſi- mum dominum Joanmem Chriſtopborum de Wſterſtetten coadiutorem atque adminiſtratorem nominatae praepoſi turae Ellwangenſis, nec non nobilem Valentinum Echterum de Meſpelbronn He. pro ſe ac tutorio nomine, aliosque do⸗ minos contutores, prolium quondam nobilis Theodorici Echteri de Meſpelbom Sc. Fratris ſui actores ex una, & conſules ſeu magiſtros & ſenatum ciuitatis Hallenfis Sue
uiae reos ex alterã partibus; nos ad noſtram definitivam K ſenten

— — ——.— —
74 4DPENDIF.
ſententiam proceſſimus, eamque in feriptis tulimus & pro- 3 mulgauimus, ſub hac, quae ſequitur verborum ſerie: viſis libello decreto competentiae, documentis exhibitis, aliisque actis in contumaciam reorum habitis CHriſti inuo- 1 cato nomine pro tribunali ſedentes, atque in contumaciam dominorum reorum cauſſam pro concluſa habentes, per hanc ſententiam definitiuam, quam in his ſcriptis ferimus, de iuris peritorum conſilio pronunciamus ac declaramus, decimas tam maiores quam minutas, tam praediorum an tiquitus cultorum, quam noualium in pagis Velberg Eſche naue cum ſuis pertinentiis Schneckenweiler & Steinhag in Talheim cum pertinentiis viliarum, Neuberg & Bonets- hoff, in Hueblach (tertia parte excepta, quae titulo per- mutationis translata dicitur) & tertiam partem decimarum
in minori Altorff eccleſiae parochialis S. Martini in Stockenburg, praeterea decimas in Jagkrod & Hohenſtad, adiuncto molendino Neubron, duas partes decimarum ex tribus in Obern·Scheffach & Stadel, item in Sulzdorff
& tertiam partem decimarum in Buch adiuntto molendino Kapolten, & in Zimmern fub eccleſia Qnhauſen (cum in aliis locis dictarum parochis atque ecclefiarum hoc tem-
pore nullum praeſtari impedimentum dicatur) ad attores tanquam patronatus habentes, ac reſpettiue iure feudi de· uoluti vel conceſſi (prout fingulis in deſignatione partes tribuuntur) pertinere, ideoque reis conuentis non licuiſſe nec licere eosdem actores in perceptione tam noualium quam aliarum decimarum moleſtare, ſed ab omni impedi mento ac moleſtia abſtinere, eoque nomine vlterius non turbando cauere, & fruttus tam perceptos, quam perci- piendos a tempore coepto litis reſtituere debere, prout actores ſingulos pro deſignata ſua quota dominos declaræ 63 mus, ac reos conuentos ad abſtinendum, cauendum, ac reſpetiue reſtituendum, necnon in expenſas litis mode ratione noſtra ſalua condemnamus, letta, lata, & in ſcriptis

4DPENDTF. 76
ſeriptis promulgata fuit, & eſt haec praeſens noſtra ſenten- tia per nos Herbipoli in loco noſtro conſiſtoriali, hora veſperarum, vel circiter, qua ibidem ad iura reddendum & cauſſas audiendum pro trihunali ſedimus ſub anno a na- tiuitate domini 1603. die vero lunae 18. menſis Auguſti.
Cum autem in hac eadem ſententia per ipſos reos condemnatos vel eorum nomine intra legitimum tempus minime prouocatum, appellatumue ſit, ſed ipſa ſententia in rem iudicatam tranſiret, ad inſtantiam dominorum acto- rum contra reos contumaces executoriales ſub certa poena decreuimus, iisdemque legitimo modo inſinuari curaui- mus, prout de earum executione ſeu inſinuatione nobis legitime extitit facta fides, ſed quia ſaepe dicti rei conuenti, non attentis uiusmodi executorialibus in ſua contumacia, prout antea perſeuerent, neque cenſuris eccleſiaſticis ad parendum ac ſatisfaciendum ſententiae compelli poſſint, easque negligant, & contemnant, jlliusque tanquam im- mediate imperio ſubiecti, alios iudices agnoſcere nolint, ea de cauſſa petiit praefatorum dominorum actorum pro- curator, quatenus in tantam reorum contumaciam brachii ſaecularis inuocationem iuxta praedictarum literarum exe- cutorialium, vim, formam, & tenorem, eidem decer- nere dignaremur.
Nos igitur attendentes petitionem huiusmodi juſtam, & rationi conſonam eſſe, quodque in iis caſibus, uti defi- cit eccleſiaſtica poteſtas, recurri poſſit ad amxilium ſaecu- lare, vt vna iurisdictio. per aliam adiuuetur, maxime quando conſtat de competentia ſeu jurisdictione iudicis or- dinarii, & ipſum pro exeeutione feciſſe, quod pro qualitate otficii ſibi incumbentis facere potuit; & debuit· Pars au- tem condemnata nihilominus in ſua contumacia perſiſtat, brachium ſaeculare omnium ultimum, atque adeo extre- mum remedium eſſe debeat.
K 2 Idcirco

— — —— — ——
A D P E N D J X.
ldcirco reverendiſſimam celſitudinem veſtram te- nore praeſentium requirimus, vt in juris ſubſidium con- tra ſaepe ditos reos contumaces per mandata executorialia 3 in camera conſueta ſub poena banni vel faltem pecuniaria inſurgatis, & alios inſurgere faciatis, vt ſic tandem in hac cauſià decimarum mere eccleſiaſtica ad ohedientiam & ſatis- factionem ſententiae conſiſtorialis debito modo redigantur, & compellantur.
In quorum omnium & ſingulorum fidem & teſti- monium praemiſſorum praeſentes huiusmodi noſtras literas brachii ſecularis inuocationem in ſe coftinentes exinde fieri, & per notarium publicum, noſtramque in huius. modi caufla coram nobis feribam infra ſeriptum ſubſeribi mandauimus, noſtrique officialatus officii ſigilli impreſſio
ne iuſſimus & fecimus communiri.
Patum & actum Herbipoli in loco noſtro confiſto riali hora veſp. vel circiter/ qua ibidem ad jura reddendum, & cauſſas audiendum pro tribunali ſedimus, ſub anno a natiuitate domini 1604. die vero 19. menſis Martii praeſen
tibus conſiſtorialibus. Gallus Fleiſchberger, Conſiſtor. Herbipol. juratus Notarius. Ad quam requiſitionem camera exſequutoriales decreuit: Wir RllDOpP der Andere, erwehlter von Gottes Gnaden Roͤmiſcher Kayſer, zu 5 allen Zeithen Mehrer des Reich/ in Germa⸗ 3 nien, Hungarn, Boͤheim, Dalmatien, Croa⸗ tien, und Sclavonien Koͤnig, Ertz⸗Pertzog ſ zu Oeſterreich, Hertzog zu Burgund, Steyer, Kaͤrndten, Crayn, und Wuͤrtenberg, Graf zu Tyrol, ꝛc. 2e. 22 Entbie⸗
76

4 D P E N D T X.
Entbiethen Unſeren und des Reichs Lieben Getreuen N. N. Stadt⸗Meiſtern, Rath und Gemeind der Stadt Schwaͤbiſch⸗Hall. Unſere Gnad und alles Guts.
Liebe Getreue!
Kayſerlichen Cammer⸗Gericht haben der Ehr⸗ wuͤrdig Unſer und des Reichs Fürſt und Lieber An⸗ daͤchtiger, Johann Chriſtoph, Probſt des GOttes⸗Hauß Ellwangen, ſo dann Valentin Echter von Meſpelbronn, Fuͤrſilich⸗Wuͤrtzburgiſcher Amtmann zu Aſchach, fur ſich ſelbſt und als Voriund Weyland Dieterichs Echters von Meſpelbronn hinterlaſſener Kinder ſupplicirend zu erken⸗ nen geben;
Demnach Sie gegen und wider Euch kurtz verſchie⸗ ner Jahren, vor dem Fuͤrſtlich⸗Wuͤrtzburgiſchen conſiſto- rio zu Wurtzburg als ordinario iudicio dahier, dann dieß und andere dergleichen Geiſtliche Sachen ohne Mittel ge⸗ hoͤrig, um und von wegen etlicher Noval und anderer Ze⸗ hend zu und in den Pfarren Stockenburg und Ahaußen gelegen, und relpettine in Recht erwachſen, und gericht⸗ lichem Proceß nach ſo weit verfahren, daß uff gethanen Definitiv⸗Beſchluß und in contumaciam den Achtzehenten Auguſti anno Sechszehen Hundert und Drey, jüngſthin ein End⸗Urtheil fr Sie Klaͤgere gegen und wider Euch dergeſtallten eroͤffnet und ausgeſprochen worden, wie vor⸗ gezeigte Beylage Num. 1. mit mehrerem ausweiße, und zu erkennen gebe;
Ob nun wohl Sie obgemeldtem Geiſtlichen con- ſiſtorio emßig angehalten, und gebetten, daß jetzt beruhr⸗ ter End⸗Urtheil ins Werck geſetzt, und ſchleunig vollzogen werde, deßhalben auch wider Euch executoriales ſub com- minata poena den executorialibus einverleibt, ad faciendam paritionem praefatae ſententiae erlangt/ und Euch durch
K 3 gewoͤhn⸗

78 4 E N .
gewoͤhulichen Gerichts⸗Botten inſinuirt worden, ſo haͤtte doch ſolches alles bißhero bey Euch im geringſten nichts verfangen, noch fruchtbarlich abgehen wollen, ſondern waͤre ſo wohl das conſiſtorium utpote iudicium competens & ordinarium, als auch Sie Klägere durch nicht Leiſtung deſſelbigen ſo judicialiter erkannt, und zu vollziechen man⸗ dirt, ſammt anderen hierunter verurſachten Koſten, Scha⸗ den, und intereſſe jederzeit wider alle Recht und Billigkeit freventlicher muthwilliger Weiß von Euch bißhero be⸗ ſchwehrlich verachtet, beleidiget, und noch damit uffgehal⸗ ten, und derwegen Ihr Beklagte Euerer nicht geieiſten Parition halben in die denen executorialibus einverleibte Poen und Geld⸗Straff erkannt, und declarirt worden.
Wann dann ein ſolches jetzt erzehltes alles in Grund und Wahrheit alſo und auders nicht beſchaffen, und wider Eueres vielfaͤltig hoch⸗ſtraͤflichen Ungchorſams alle be⸗ ruͤhrte Proceß in rem iudicatam ergangen, das geringſte auch durch einige Appellation jemahls ſuſpendirt, dann aber die ordentliche Richter als nothwendig ihres Amts in Recht gebuͤhrender maßen bis zum aͤuſſerſten Verricht, alſo daß Sie weiter hierinnen nichts fürnehmen koͤnnen, oder moͤgen, wie ſolches aus dem ſub num. 2. vorgewie⸗
ſenen ſubſidialibus pro imploratione brachii ſaecularis mit
mehrerem zu vernehmen, und aber vergebentlich waͤre Ur⸗ thel und Recht zu ſprechen, da dieſelbe nicht ſollten, zu Ihrer wuͤrcklichen Execution gebracht, und vollzogen wer⸗ den, auch in dergleichen Faͤllen, ubi deficit eccleſiaſtica poteſtas, wohl vorſtehen, und gebraͤuchig, vt recurratur ad auxilium ſaeculare ad hoc vt vna iurisdictio per aliam adiuvetur brachium ſaeculare omnium vltimum atque adeo extremum remedium eſſe debeat, und dann Ihr kei⸗ nen anderen unmittelbaren Richter, als beruͤhrt Unſer Kayſerlich-Cammer⸗Gericht erkennen wollen,
elben

PEN5 79
ſelben iurisdictio dadurch genugſam fundirt, und in dieſem und dergleichen Faͤllen mandata executorialia ſine clauſula bey nahinhaffter Straff erkennt werden moͤgen, und ſon⸗ ſten nirgends als daſelbſten nunmehro die endliche Huͤlffe Rechtens zu belangen.
Solchemnach um dieſe Unſere Kayſerliche executo- riales wider Euch zu erkennen, und mitzutheilen, emſiges und unterthaͤniges Fleißes anruffen und bitten laſſen,
auch erlangt, daß ihnen dieſelbe uff heut datum erkannt worden iſt.
Hierum ſo gebiethen Wir Euch von Roͤmiſch⸗Kay⸗ ſerlicher Macht bey Poen Zehen Marck Loͤthigen Goldes, halb in Unſere Kayſerliche Cammer, und zum anderen halben Theil Ihnen Klaͤgeren ohnnachlaͤßig zu bezahlen, hiermit ernſtlich und wollen, daß Ihr in Sechs Wochen, und Dreyen Tagen, den naͤchſten nach Ueberantwort⸗ oder Verkundung dies Brieffs ohne Verzug und Einred ſo wohl obangeregter Fuͤrſtlich⸗ Wuͤrtzburgiſchem conſiſto- rio gefaͤllter- und in rem iudicatam ergangener Urthel wuͤrckliche Folge, Vollziehung, und ein Genugung thut, als auch die den daruͤber erlangte⸗ in executorialibus ein⸗ verleibte Poen erleget, bezahlet, und richtig machet, hierinnen nicht ſaͤumig, hinterſtellig, oder ungehorſam ſeyet, als Lieb Euch ſeye, vorbeſtümmte Poen zu ver⸗ meyden.
Daran thut Ihr Unſere ernſtliche Meynung.
Wir heiſchen Euch und laden von beruͤhrter Unſerer Kayſerlichen Macht, auch hiemit, daß Ihr uff den Sie⸗ ben und Zwanzigſten Tag, den nächſten nach Ausgang obangeſetzter Sechs Wochen und Drey Taͤgen anzurechnen⸗ deren Wir Euch Neun vor den Erſten, Neun vor den Anderen, Neun vor den Dritten, Letzten und
(

80
₰D PN NB RX.
Rechts⸗Tag
tigen A mer-Geri zu thun,
ſemes Juhalt
cht
ſams willen,
nicht, ſo wir men Theils,
das ſeiner Or zu richten. Geben
und Vierten
als dann zu ſchen und hoͤren,
Urthel und Recht ſp aber beſtaͤndige erhebliche Urſachen, warum ſolche Erklaͤrung nicht geſchehen ſoll, fürzubrin⸗ gen, und endlichen Endſchied daruͤber zu gewarten.
Wann Ihr kommet und erſcheinet als dann oder
Speyer den 4ten Tag ſeres Lieben H
ſetzen und benennen peremptorie, oder ob
derſelbe nicht ein Gerichts⸗Tag ſeyn wuͤrde, den nächſten Gerichts-Tag darnach ſelbſt, oder durch einen vollmaͤch⸗ nwalden an demſelben Unſerem Kayſerlichen Cam⸗
erſcheinet, glaubliche Anzeige und Beweiß
daß dieſem Unſerem Kayſerlichen Gebott alles
gelebet ſeye, oder wo nicht
Euch um Eueres Ungehor⸗ in vorgemeldter Poen gefallen ſeyn, mit rechen erkennen und erklaͤren, oder ob Ihr einige haͤttet,
s gehorſamlich
d doch nichts deſto weniger uff des gehorſa⸗ oder ſeines Anwalds Anruffen und Erforde⸗
ren hierinnen in Rechten mit gemeldter Erkanntuuß, Er⸗ kläͤrung und ande
rem gehandlet, und procedirt, wie ſich
dnung nach gebuͤhret: darnach wiſſet Euch
in Unſer und des Heiligen Reichs⸗Stadt Monaths Julii, vach CHriſti Un⸗ Errn Gebuhrt, um Sechszehen Hundert Unſerer Reiche des Roͤmiſch; und Boͤ⸗
heimiſchen im Neun und Zwanzigſten, und des Hungari⸗ ſchen un Zwey und Drehßigſten Jahre.
dmi em imperatoris prohrium.
*
Caſparus Schelhammer, Dr. iudicii imperialis camerae proto- notat᷑ius.
Sed

—
——.————.————————- —.——
—
„D P E ND TX. 81
Sed doctor Sehaſtianus Wolff pro dottore Leonardo
Wolff aduerſus decretas has exſequutoriales exceptiones ſub & obreptionis vt & nullitatum reorum nomine 6. Nouembris 1604. produxit, quibus doctor Aach domino- rum atorum nomine informationem iuris replicarum loco 6. lunii 170. oppoſuit, arttioresque cum declaratione in poenam prioribus inſertam petiuit. Tandem produẽto adhuc ex reorum parte ſcripto ab actoribus contradiẽtione generali eliſo cauſſa huc vſque quieuit, aliique cauſſae decimarum minutarum occaſione ortae fuit inflexa, in qua ſentum non ita pridem ſcriptum, quadruplicas quod vocant, a me fuit productum, quod argumento huic occaſionem praebuit. Decifionem reuereniſſimus print ceps praepoſitus Ellwangenſis ardenter hodiedum a
ſupremo noſtro tribunali exſpectat.
S
₰ S 6 — —

———— 1 —

vo0 o0 Si ee
CONSPRECTVS C4bNT I
De aru iudicimis ſicrae ſu eucle.
Maſticue in Germanin npurate al iudiciu impe
rii; cuuſique eccleſiaſtici ipremn eorumn iutindictione encepti
§. I. W eſt ciſtinctio inter cauſſis ce — & eccleſiaſticas;
F. II. nec Vmquam ſublata;
§. III. nequidem poſt diuortium relligionis.
§. IIII. per Auguſtanam confeſſionem.
F. V.— VII. Reliquiae huius diſtinctionis apud
Auguſtan. confeſſ. addictos in foro.
§. VIII. In foris Germaniae ergo vbique fere receptum: in cauſis eccleſiaſticis vere tali- I hu
— ———— „ — 2 ⸗ 2 —

— ——
n coNEC
ſ non indicare ciuiles magifiratus qun ri jes, nec viciſſim in cauſſis ciuilibus iudices eccleſiaſticos qua tuler; §. VIIII. Qualitas enim peculiaris adſeritur cauſis ecceſgſtic; . 2 0 2 X. Nec ergo in iis iudicant ſuprem impel. tribunalia nec in prima nec in altera in- ſtantia. §. Kl.— XIIII. Probatur id, qdod ad vtrius- qus religoni⸗ aeclas Pertinet. 9 0 F XV. Segregandae 2190 adhue hodie per quam ſollicite cauſſae eccleſiaſticae a ciui- ſibus; MM XVI. qunm in ilis qu nlibus magiſtratus ciuiis non iudicet. 3 F. XVI. XVIII. Quid lnt cauſſae eccleſiaſti cae u — SL on aelünſri dchent tales a perſiun iudics; §. XXIII. XXIIII. necà perſonn in iudiciunn ocati, uam alias ſuſtinet, ſed quam ha pet ipſius Jitis buidhnoo Anil §. XXV. Sic etiam res in controuerſiam de- ducta eſt conſideranda. * §. XXVI.

NMEM T TSI. II
§. XXVI. Cauſne religiom, quatenus ſint cauſſae eccleſiaſticae ?
F. XXVII. & quatenus tales fint cœuſne mu-
rimoniales ? Quatenus ergo in iis camera
judicet ?
§. XXVIII. - XXXII. ſpeciatim in cauſſis Auguſtan. confeſſ. addictorum & notanter
perſonarum cameralium.
§. XXXIII. Esrokts ſententia de hac re generatim.
§. XXXIIII. - XXXVII. Quis ergo iudex ſit Auguſtan. confeſi. conſortum hac in re?ꝰ
§. XXXVIII. Noſtra ſententia.
§. XXXVIIII. - XXXXI. Quatenus cauſſae decimaum & iuis patronutus ſint cauſſae eccleſiaſticae ?
§. XXXXII. Quid ſi ob vitia inſanabilia iyri- un dicatur zudicium ?
§. XXXXIII. vel protracta aut denegatu fue- ſit iußirin⸗
F. XXXXIIII. Quid de pumdis incidentibus juris ?
KXXXXV XXXXVI. Obſeruanda adhuc de cauſſis eccleſuaſticis proteſtantium.
2 CAPVT TI.

——
S De cumera iuper in cuuſi ecciſuſtici exſequutionem decernente, ℳ inuocuta ſit,
vt hrachium Jeculare.
F. XXXXVII. Iudex, qui tulit ſententiam, cam etiam exſequitur, vel ipfe vel per alium, & quidem vltimo in euentu per
Pleceptum ad alium directum, vt eam vice eius exſequatur;
§. XXXXVIII. ſi hic ill inferior ſit; §. XXXXVIIII. ſ vero non ſit mediante rehuißtiome
F. L. quae tamen obligut requiſitum peyfele, vt exſequatur.
F. LI. EFius rei ratio.
§. LII. Picitur tunc haec requißtio: reuiſitio iuniciai. e
§. LIII. Quando ei fit locus ?
F. LIIII. Locum habet quoque in cſ ecceſiuſici, Sill ei
S1v.

— — — — — — — —— — — ——— —.—
TH E M ATTS N. V
§. LV. in quibus ſpeciatim vocatur inuocatio brachii ſeculurð.
§. LVI. Quae circa eam generatim fint iuris ?
§. LVII. Nihil inde decedit cauſſae qualitati;
§. LVIII. nec iudicis ciuilis auctoritati.
§. LVIIII. Eius rei vfus
§. LX. - LXIII. olim,
§. LXIIII. & hodie;
§. LXV. praeſertim in camera imper.
§. LXVI. LXVII. Fius exempla in hoc iudicio.
§. LXVIII. Regulae & principia huius ma teriae.
§. LXVIIII. Quod nam hic fit fundamentum jurisdictionis camer.?
§. LXX. Quid decernat & contra quos?
§. LXXI. Non opus eſt, vt requirens ſit immediatus;
. bene tamen, vt contumax talis
(3 §. LXXIII.

VI CONPECTMS TMEMATIS TI.
§. LXXIII. Non tamen refert, vtrum con- tumax ciuilis aut eccleſiaſtici ſit ordinis & cuius relligionis? Dehet tamen eſſe cauſſa eccleſiaſtica & tentata eſſe; opportet prius, alia cohibendi remedia.
§. LXXIIII. Ad iudicem ciuilem inuocan- tem alterius auxilium minus proprie haec adplicantur.
§. LXXV. In quibus cauſſis camera ſic im plorari queat ?
§. LXXVI. Quid obſeruandum ratione ſup- plicationis ꝰ
F. LXXVII. Quare mandata hic C. C. ex- 1925 62 §. LXXVIII. Quis fit modus procedendi?
F. LXXVIIII. LXXX. Qnatenus de ex. ceptionibus in exſequutione oppoli itis iudi- cet camera?
§. LXXXI. Quae ſit forma exequutionis 7
F. LXXXII. Quis ſupplicare debeat & quo- modo ? 3
I. N. I.