*
v —
——

Tx4CTATUS IUREIs pUBLIC
MONRCHASRI LIMIT ATA., S
XLAPIDE ALIOs.
A PPoLITUNM M
E ED1ITI0 SECUNDA L O N 6 FE 5 T
P R rRANCOFURTI ET LIPSI& d B1oA

— —
— —
——
4 4 2
—

PREFATIO.
On hercule de ſtillicidiis, aut tigno injuntto, quales eſſe privatorum cauſæ ſolent, ſed de FoRMa 1MPRRII ROMaNo - 6BRMaNIci quæſtio eſt: ſitne regium, an optimatum in 6ERMa N1A regimen? hanc ad te cauſam affero, LRcCTok BE NEvoI.B! ſunt enim, qui 1MPRRAToRr non niſi um- bram ac ſimulacra Majeſtatis relicta eſſe; omnem vero penes sTraus poteſtatem conſiſtere, perſuadent ſibi, aut quod verius puto, perſuadere conantur, inverſis ſane cultioris harmoniæ regulis: aſt illa ſententia, peni- tus animis recepta, quot malis cauſam dare queat, ne- mo ſpiens non videt: omnem enim Reipublicæ unita tem non tantum convellere, ſed & minores ſtatus iis, qui plurimum vi atque opibus valent, ſubjicere apta. Tacco aliorum non minus nocivas opiniones, ne, quod nolo, in ipſo mox veſtibulo litigare cogar.
Neſcio ſane, quo fato acciderit, ut de GERMa- vIk sTarw, qui civibus non poteſt eſſe adeo incogni- tus, tam vehemens inter eruditos orta ſit diſſenſio: cu- jus hæc mihi cauſa videtur, quod ex ingenio magis,
quam ipfis legibus ſyſtema ſibi effingant, non quale re- vera

— — — ——
vera eſt, ſed quod ſtatus rationi, atque utilitati eorum, quibus à conſiliis ſunt, aptius convenire arbitrantur. *
Mihi, nulli ſectæ addicto, ſola veritas in deliciis eſt, ac neminem in hoc juris publici capite melius ver- ſari autumo, quam qui ex hiſtoria, ipſisque Imperii le- gibus eruit regiminis formam: placetque Joanmis de Wt Bntawiæ Penſionari animi ſententia: *X Je he ſuis point um eſclawe de cour, vi un etranger, qui ne Fembaraſſẽ point de ha proſperitẽ du pais, ou qui eſt accoutums de puler ou ſe taire, ſiiwaut le plaiſir dun prince ſouwerain.
Qua via cum in prima Trattatus hujus editione inceſſerim, obſtupui, pro ea, qua in Religionem, rem inter mortales ſanttiſſimam, feror devotione, dum velnt calummioſum ac Sacro · Sanctæ Catholicæ ſidei adwerſim, & cui complures propoſitiones falæ, erroneæ, temeru- riæ, ſcundaloſee; Sunctæ ſedi, E Poteſtatibus ſecularilus injurioſæ, ſeditioſæ, pacis turlativæ; vx & neſeio quid
non
* Res eo devenit, ut in aliquibus Academiis contrari- um non ſolum non doceri, ſed ne imprimi quidem ab extraneis permittatur.
*N* Pant ſer Memoirer in præ.
XX Evolve omnino Principia juris puhl. ecclſ. cath. C N
p. A. Jeh. ubi harum propoſitionum natura, quid- que, ut tales fint, continere debeant, ſuccincte ex- ponitur
——
— —

non impii ineſſet, * Coloniæ non ita pridem proſeri- . ptum, quin & à Magiſtratu in eliminandis exemplaribus brachium ſeculare commodatum eſſe percepi. *x Quo, ut fieri ſolet, nihil aliud forte effectum, quam ut libel- lo pretium, & doẽtis legendi ardor acceſſerit. *xR
Movit
Sunt quædam audacins forte à me dicta, quam juve- nilem decebat calamum: ſed diris adeo cenſuris no- tanda haud putabam.
** Frater meus Patruusque, Canoniæ Corporis Chriſti
Canonici, eo nomine in judicium vocati, ac licet ad interrogatoria: Mum legiſent zſum hellum ? e9 an non in lectione vurias propoſitioner ſaſſas, erronens, unduloſas, S Sundæ ſedi injurioſas Lyc. invenerint? ſibi ea haud cognita eſſe reſponderint: nihilo minus, quod mireris! eundem (vix non me ipfum) ex an⸗ mo deteſtati ſumt, g ſuhmiſſiſimis verhis improvidæ diſtrilutiomis venium petiere.
3
*** Vix riſum tenere potui, cum ex eo momento undi-
que litteræ ad me venirent, & exemplaria peteren- tur. Coloniæ non niſi duodecim erant, ſed certo 3 ſcio, jam centum in eorum manibus eſſe. Sic niti- mur in vetitum. Appoſite omnino àMBrLor de a Houss41E in noris ad Tacitum T. IM c. 3. p. 256.⸗ Brüler les lrer, ceſt olumer la curioſitẽ de ler lire,
— — —- — —- ——— — —
—
au lieu que de ler laiſſer courir, ceß en degouter ceur, 1. qui les liſent, E oter la demangeniſon 4 ceur, qui ne . ler ont pas Iu. Sic MARI4N F. N. de Regis inſtitu-
tione liber, licet publice crematus, à multis adhuc hodie amatur, mihique nuper ſat magno pretio obti- git. Interim mea nihil intereſt, an Coloniæ legar.

Movit me ea res, ut quid impii continere poſſet, accuratius inquirerem, nilque à me dittum animadver- ti, quod non ante à viris cordatis & catholicis, quorum teſtimoniis uſus ſum, * impune dictum ſit. Quædam enim tam ſunt omnibus cognita, ut diſfimulari amplius ne queant: ** neque ideo catholicæ fidei fanttitas minus illi-
bata erit, ſi quosdam Pontifices poteſtate ſua abuſos eſſe fa
teamur. *XX Quodſi igitur romanos Antiſtites Germaniæ rebus
nimium ſe ingeſſiſſe, ex eoque ſtatum publicum inſigniter mutatum convulſumque eſſe aſſerui, id ut monerem, pro- poſiti ratio poſtulabat, & nemini ſane incognitum eſt: ita tamen in hoc argumento verſatus ſum, ut nunquam non minus dicerem, **XX quam eos, quos conferre licuit,
coævos
* Allegatis ideo utimur, ur inde dictis noſtris fidem
adſtruamus. Hinc ſolicite conferenda, quoties appa-
ret, auctorem in iis præcipuum ſententiæ ſuæ fun- damentum collocaſſe, priusquam eidem iniquiſſima dica ſcribatur.
Xx Scio, quid à quibusdam reponi ſoleat: multa vera quidem eſſe, ſed dici non deberc. Aſt alia mihi ſita eſt opinio, eumque, qui, ſemel verum inficiatur, om- nem fidem omittere penitus perſuaſum habeo: multa vero amice componi poſſent, ſi ad remittendum, pacis aut humanitatis cauſa, proniores eſſemus.
X Nec ideo nonnullos quarto voto adſtringi puto, ut om- nia, quæ à Pontificibus geſta ſunt, ceu rationabilia de- fendant: id enim prudentis non eſt.
XRNR Neque enim adeo ferocis ingenii fum, ut neſciam con- tra cos non ſcribendum, qui præſeribere poſſunt: quæ malevolorum de me calumnia: ſed ſatis animi
mihi eſt, ut convitia haud metuam.
—

ooOævos & catholicos certe dixiſſe videre eſt: ſi quis vero hiſtoriæ tam ignarus eſt, ut ne ea quidem noſcat, eum re- ſponſione haud dignor. *
Conſtitui, ut publice conſtet, me eum non eſſe, cui hæreſes excogitare, & quævis ſentire volupe ſit, ** novis ubique catholicorum teſtimoniis dictis meis robur addere, ſperoque fore, ut, quibus aliqua hiſtoriæ notitia eſt, facile hæreſeos veniam dent. *X*
Eos
* Probari enim neutiquam poſſunt hi, qui in palæſtra litteraria, tot tamque egregiis virorum doctorum ope- ribus locupletata, adhuc barbariem mordicus retinere, ſiccis quæſtionibus indulgere, & in antiquitatis totius ignoratione verſari volunt, digni profecto, qui Pullia- nis verbis arguantur: veluti qui perverſe poſt inventas fruges glande veſci perſeverant. SkAvESoR An præ. ad Iſt. eccleſ.
* Miraberis vero, B. L. qui fieri potuerit, ut quæ tihi indubitata forte ſunt, ego cum dixerim, de fama & vita pene mihi certandum ſit. Sed rationem cape: eo impudentiæ deveni, ut verum dicere, & diſſentire au- ſus ſim. Sed ſi, qui verum dicit, odio eſt: quid, qui mentitur, merebitur ?
*NN Sunt vero, qui, quæ ipſi haud probant, aut melius forte edocti non ſunt, illico magna audacia erroris ar- guunt, atque ad impugnandos adverſarios neſcio qua confidentia procedunt, nulla ut plurimum hiſtoriæ ju⸗ risque notitia fincti.

— —— — — —f ů—
——,—
————
„ ———
——
Fos interim oro atque obteſtor, ut, quos habte nus, mihi cauſæque nocerent, nihil non egiſſe comper: tum habeo, * me publice refutatum eant, quamque in corum ſententiis ac ſcriptis dijudicandis mihi fiumſi liber· tatem, eandem ſibi in me ſumant. Nee ſane promtius me monebunt errantem, quam ego monentes ſequar; ultroque emendare paratus ero, quæ pietati, eccleſiæ Chriſtianæ conſenſui, aut ulli veritati diffentanea à me dicta eſſe deprehendam. Sed rationibus, non, qui mos adeo litteras inquinare cœpit, convitiis mecum certent/ turpi fœtu impotentis animi: ſeiantque me ſilentium eo- rum ita interpretaturum, acfi, quid reponerent, in promptu non haberent. Hæc ſunt, quæ te ſcire volui, B. L. atque, ut mihi conatibusque meis faveas, enixe rogo. Dabam Wezlariæ d. 20. Juli MD CCTL.
* Nunquam cum Theologis mihi rem fore putabam, memor moniti pupRNDoRn1Ax de jure nut. k gent- in præ. 3k Nb1us Herhipolenſ Ml. de Tu ſt.
cleſ. & Inperi. rece eos monet, ut, charitare in omies fervata, immatura cenſuras ferendi prurigine ſe ſe exuant.

9
S 0 . —2 4 K U S S 5 2 F f 65 — —— — —— ſ
S L.—
SpcTIo I. DE POTESTLATE CIVILI IN GFNERE, §. I.
Alam eſt, homines omnes, quotquot unquam poſt ortum utrumque ſexum humanum exſtiterunt, non ex ccœlo in hanc terram demiſſos, ſed ex matre ſe- mine virili imprægnata in ſocietate domeſtica natos,
& quam ſolicitiſſime enutritos eſſe. * Hinc facile intelli- gitur, qua ratione primum genus mortalium intra primi ſeculi decurfium jam ex pluribus familiis conſtiterit, ex quibus primum ſocietates peculiares; dein aucto indies earum numero naturali plane ratione integræ civitates ortæ ſunt. XScRMauss1 Diſert. jm. nat. Diſ. TM F. 3. 4. Cujus novum juris naturalis ſyſtema A. 1740. Göttingæ editum A prorſus
— — —
.

——
— „ ————
—
——— ———
—
—
* ) 6 (
„ ieh —
prorſus à vero non aberrat: in eo autem convenire non poſſum, quod Nationis omnem mentionem omittat, quæ tamen nobis æque naturalis eſt, atque brutis inſtinctus innati ſunt: primo enim videndum, quid illis naturæ initiis con- gruat, deinde veniendum ad illud, quod poſt oritur, ex no- tione convenientiæ rerum cum ratione humana. Hinc vetus uLpIAN1 definitio, qui officia & honeſtatis rationem à principiis omnium animantium communibus deduxit, non
adeo eſt abſona: quod ideo addendum duxi, quia res
ſummis viris XBrLLERO & HAR?Z?EMIO non ita pridem H- tigandi anſam dedit: quæ ſane quæſtio, quod pace eorum dRerim, tantas rixas haud meretur.
§. 1I.
Fieri enim non poterat, ut inſignis hominum multi- tudo qiu junctas ſedes haberet, quin controverſiæ inter ip- ſos Orirentur, atque legibus opus eſſet: * neceſſario igi- tur poteſtas aliqua civilis inter coð exiſtere debebat. Quid quod mutui auxilii ratio & innumera ſocialis vitæ com- moda pcietatem civilem, qua nihil beatius fingi poteſt exigere videbantur. **
*Quo pertinet, quod vulgo dicunt: ſi judicia non eſſent, altẽr alterum devoraret. e XX An homines unquam in ſtatu, ut ajunt, mere naturali una vierint, aut vivere dudum potuerint 7 nondum liquet. Negat oßBEsIus qe Ciwe CN. XIII. quem late refellit purpnbonn de J. N. e7 G. T. V. C. M. §. J. 6. 7. &
ſuccincte scRMdoss1os Diſ. cit. F. 6.
§. III.
Cum vero homines libertatis ſoleant eſſe amantiſfi- mi, ab initio de falute Reipublicæ communi conſilio de- liberatum, & rei ſummam penes uniyerſos fuiſſe arbitror:
neque enim credibile eſt, eoð confeſtim & uno velut mo- mento,
SS— „ —
.
—
—
— „
S
—
— —
S —
—

§ S0 ℳ 44. AA A , ℳ h l. 5 . hl , — — e, 7 2 „ ℳ 4. — Cb e7 — — At — An eſe , Ahℳ A, 1AM , — „. , , n. e, . — 2 N5 ₰ „ e , *, — Z 7, 3 e Le y 2 * „ Ex I, — 5. , S . 0 T. . e⸗ 3 . 6 2 0 e , enn e A — 3 6 4 — S. 3 3 S 8 ,
„
, 6 5
½ — — —
* S ,
ee, 2 5 7.
₰ 5 —
„3 ve. c llAen⸗ —— 5 3 1 Ah. S — 3 67 3 S 2 ——— 3 — & = 1 b
„ — —— —r 7
. ——
7, — 4„. — — — 4 3 . 2. . — . —
—5—
— 4 ℳ „e. l e — 2 — 5——— „ n ℳ ℳ E„ no- 0 — ——. — 5 —
5. ee, S c⸗ enn w en c L

, ua) /0 m 4AMe h⸗ An. ℳ
S n nnt 64. 6 S Len nn Z . A. 2 „. en L 45 —
Kn 3
45 ec —
A e S 5 ul ve ℳ ℳ Al, . ie 24 S4 S e — L L r e 20 2 be e , S
„ end 7 An
53 1 Em n. ℳ
2
38 4) 4. V. am 7 — 5 . E
e gal. n
—.
„ ℳe F 6
⸗ — , 4. 4 0 — P— e .
— . arr en Au ——
ℳA. . A. el E — „ CA. on — —
S „l n n — rl „ F 0 „ 2 L ½, i . S * voll polyle k Donn e⸗ 5. 0 4 S , 7 , , 9
5 lenll Prren

ur
— ——
2 ) 0 (5. 3
mento, ejurata libertate, in alienam poteſtatem conceſ. *pUpENDoRy de F. N. 7 G. T. V. C. NF. 1. Sunt, qui rei ſummam femper penes populum exiſtere propugna- runt: ſed regum cauſam defendit 6RorIus de F. F. & P.
T. J. C. T. F. 5. ſe. Adde ERRTII Upuſt. T . Daſ. M. TV.
Multæ interim exſtare potuerunt cauſæ, ut populus ſui juris regendi jus à ſe abdicaret, unique aut pluribus tra- deret: * interdum enim is civitatis ſtatus eſt, ut videatur niſi ſub unius, paucorumve imperio ſalvus eſſe non poſf ſe. * Quin & quantis populare regimen incommodis obnoxium fit, complures ſerius experti funt.
* Tres gubernandi formas ita deſcribit SENBc4 Epift. 24. Vnterdum populus æſt, uem timere deheamus interdum, ℳ en civitatis ſciplina eſin ut plurima per ſenutum tranſigan- tur, gratioſt in en timentur viri interdum ſinguli, Julhus poteſtas popiul kæ in populum duta eß. Et brevius TacITus T. M. annal. Cundas nationer & urher, aut populus, aut primores, aut ſinguli regunt.
** Aſt quænam gubernationis forma altera præſtantior ſit? diverſa diverſorum ſunt judicia. Quam quæſtionem latius ſcholaſtici, ſed parum ex ufu tractare ſolent.
§. V.
Cui ita populi voluntate jus ſummæ poteſtatis dela- tum, omnem civitatis curam habet, belli pacisque tem- pore: ipſe urbs tota eſt, ejusque actus ulterius juri haud ſubſunt. Subditis parere competit, illi, ad civium tran-
uillitatem quæ facienda fint, cogitare, unoque regit cun- 4 arbitrio. *
*Ut in civitate pax & tranquillitas vigeat, leges condit, iis-
que ut cives parcant, præmii „metuve pœnæ efficit:
2 jus

4 (
jus dicit, aut, qui lites dirimant, Magiſtratus conffituit: tributa indicit, quo onera Reipublicæ ferri queant: Reli-
ionem quoque curat, ne cives pravis doctrinis imbuti ni- ßu non audeant: ut à vi extranea tuti ſint, de bello, pace ac fœderibus decernit: verbo: quæcunque ad imperii ra- tionem, ſecuritatemque civitatis pertinent, ab uno ejus nutu pendent.
§. VI.
Noverint autem omnes, quibus imperandi facultas conceſſa eſt, omne regimen eorum, qui reguntur, non qui regunt, cauſa eſſe comparatum, c ſi lees, quibus ipſis poteſtas populi & in populum data eſt, fusque deque habeant, & manifeſte hoſtes ſe ferant, à ſubditis, quibus adverfus immanem ſævitiam ſe tuendi libertas eſſe debet, imperio exui poſſe. * lla interim cautio tenenda, ut non illico propter leviſfimam injuriam in arma ruant, ſed mul- ta tolerentur potius, quam vi refiſtatur. *
* Abſit tamen, ut Monarchomachis hisce favere velim. GRo- rrös d B. P. L. C F. 7 ſ
4 popRRDoRß de Offic. Hom. 69 Civ. C. IX. F. 4. ſtatuit,
ſubditos fuga potius ſibi conſulere, & quævis perpeti de-
ere, quam ferrum in Patrem Patriæ ſtringere. Cui me-
rito illud sRNEcx F. T cont. 9. oppono? etſt in ommi-
huus parendum Patri, in eo non purendum, Juo ehicitur, he
Pater ſit. Et vero cur omnes propter unum ſtultiſſimum hominem bonis cederent ?
F. VII.
Hinc fieri ſolet, ut, qui civili imperio ſubeſſe decre- verunt, legem normamque regiminis præſeribant; &, quo mitius habeantur, futuro regi quædam quafi imperent adinſtar manentis præcepti: X neque tamen deſinit fum- mum eſſe imperium, etiamſi is, qui imperaturus eſt, Pro-

) 0 ( 25 5
promiſſis quibusdam obligetur, quæ ei procul habere ne-
s fit
* Soœpe enim gens aliqua exemplis edocta, civitatem abſo- luto unius jullu minus feliciter regi, ne Fyrannidem ſubeat, arctius imperium reddit: cujus rei recens Sueciæ hiſtoria exemplum præbet.
* 6n0LIUS d . B P. I. I C. T F. 16. „ .
§. VIII.
Hodie, ſi, quæ per Furopam ſimt regna, cominus intueamur, vix aliquam civitatem, quæ ad hanc illamve regiminis formam omnino exata fit, reperiri puto. Cu-
jusmodi Reipublicæ genus irregulare vocari ſplet: fere uti
naturalis difeiplinæ cultores attum aliquem turpem exiſti- mant, ſi cum efficto eorum ſyſtemate non exacte conveniat. Ego ex voluntate jus omne metiendum eſſe opinor: de ſua enim cuique civitate ſtatuendi facultas libera eſt. * * Neque alia iis regula imperari poteſt, præterquam hone- ſtas naturalis, & utilitas, cujus rationes quilibet populus
ex ſuo ingenio ac ſcopo æſtimat. MAscov Princip. jur. publ. L. M. C. J. §. J.
F. IX.
Aſt ficile contingere poteſt, ſtatum aliquem paula. tim ita moderari, ut deinde quaſi biceps appareat, nec penes quem rei furmma ſit, ſciri queat. Quod de Polonia muiltis videtur: * neque etiam, qualis Germariæ ſtatus ſit, inter eruditos ſatis conſtat. *x
* Ubi, quidquid ſtatuitur, irritum habetur, ſi vel unus ex infima nobilitate diſſentiat. naRTRNocR T. I. de Bohon. C. T F 70.
** Conf. Sio JM A4 3 §. X.

.
) 0 6 15
F.X.
Cum vero penes unum & plures Majeſtas ſimul exi· ſtere nequeat, & maxime interſit ſcire, cui illa competat * operæ pretium cenſui ſi, quid de 6ERManIA* ſer tiam, ut potui breviſſime eruditorum examini exponerem. Satis interim feciſſe mihi videor, ſi, quod volui, commo- qis meis ſtuduerim, atque in ipſo opere certa juris publici principia mihi inculcare licuerit.
Cujus ſtatum probe cognitum habere & per ſe inſigne, & Germano imprimis neceſſarium. Cæterum ommnei in concinnitate ſcriptionis laudem pono, nec ad rerum tra- andarum multitudinem adjungendo verborum copiam
lectori faſtidium parere volui.
Sporro I. DE ORIGINE ET pROGRESSU IMPERlI ROMANOGERMANICI.
SI.
Sec. I. Ntiqui Germaniæ populi tot pene in civitates erant ſe-
gregati, quot nationes inter ipſos exſtiterunt, popu- fari ut plurimum regimine uſi: neque Reges Duces que, niſi ingruente bello, illos ex nobilitate, hos ex vir- tute fumſerunt, auctoritate ſuadendi magis, quam jubendi poteſtate præditos. *De minoribus rebus principes con- fultarunt, de majoribus omnes, ita tamen⸗ ut ca quorum penes plebem arbitrium erat, apud principes prætrata xentur. ** „racirus de ſru & Mor. Lerm. C. M F. 6. „ „ Idem C. XII. F. 1. Add. KRRTII votit. vet. gerf. popu. P. J. C I/ Ru60 de Mutu reg. Lerm. C. 6
I. I.
§. II.

6,
ℳ , eb a4c A — ee
22
ye
—
Me enan. A., — ee 4 , — I h ℳ he „ 4
Le⸗ M — : 7 cer 0 n. .
p c De e 2
. — E „
——
n
— — — —
—
—
— E . — — A 12 ſ — — * PronccA A l Lre—

—
—
—
—
—
5 — — ——
* 2 Mu er L .
*
22
, e
½ „ „ e
al. 2 Ei ℳ — — 3 z, p Oe⸗
Am, Aye⸗ ncnnm „ 1
—
——— 7 , — — — 4. „3, e 1
2 5 S
2
QUhrn % .
* N

—
§F. 1I.
Non prius uno Imperio complexi·ſunt, quam, dum ſinguli pugnarunt, univerſi victos ſe deprehenderunt. * 7V F Alemanni in Franciam ingreſſi primum ingenti ſtrage fuſi V. ſunt, ac paulatim omnes armis ſubati; ducesque ipfis cum V. ex Francorum genere, tum ex ſtirpe gentis ſuæ dabantur, relicta etiam victis avtonomia, ſeu facultate ſuis legibus Fendi
* Nec enim, in commune faltem ut conſulerent, adduci po- tuere: quin ſæpius armis inter ſe colliſos, probat locus TAcITI de M. G. cap. 33. F. 1. ſimul exclamantis: anent quæſo, duret que Lentihuus, ſt non amor noſtri, at certe odium Vu. Quando urgemtilus Thperi fatis nilnl jum ſortuma præ-
Vare mlius poteh, quum bohium ſcordiam. Num felicius hodie ſeculum vivamus? alii judicent.
* BERTII Votit. vet. frum. regm C. L. F. 12. 25.
§. III.
GAROLUS M. Francorum Monarchiam ad ſum- 769. mum eduxit faſtigium, in legibus ferendis, dicendoque jure ſupremo ſemper uſus arbitrio; neque enim concilii, quod fæpe quotannis vicibus cogebatur, plus quam conſi liaria fuit auctoritas. Magnos & formidandarum opum Ducatus prudenti conſilio in plures Comitatus deſcripſit, ac, qui comitibus adjutores eſſent, Epiſcopos adjunxit, Miſſosque regios, qui in eorum adminiſtrationem inquire- rent, crebro in Provincias delegavit. * Aſt illud forte non ſatis provide ab ipſo fattum, quod jam nonnulla imperii jura, ut mummos cudendi & judiciorum jus ** Fpiſcopis largiri cœperit. *XX
* RRRr. de orig. S7 prog. Jpec. Iup. rerump. F. J. Religione dextre uſus, ut Saxones domaret, multosque Epiſcopatus inſtituit.
—— —
X Sen-

g14.
8 ) o (55
*4 Senſim inwaluit, ut Epiſcopi de ſummis regni negotiis in conſilium adhiberentur, & quoniam ſoli propemodum lit- teras ſciebant, indulſerunt Imperatores, ut lites cauſasque deciderent: quo factum, ut omnem pene ſecularem juris- dictionem ad ſe traherent. xLEURx Mhit. jur. eccleſ. P. U
GE
xxSuperioritatem vero territorialem illis nondum datam eſſe
evicit 6kor1us de jure ſummæ pot hatis cinea ſaera. 1d enim non niſi paulatim contigiſſe conſtat. *. IV Non iisdem inſtitit veſtigiis IUDOVICUS prs, * comitesque, eo imperante, altius ſupercilium erigere, ** rovinciæ denuo in ducatus redigi, *** ac villæ regiæ tidelibus hereditario jure tradi cœperunt. Summopere vero imprudentiam ejus arguebat, quod viduus inter filios rimi tori regnum divideret: qua re non folum Franco- rum Monarchiam, quæ omnibus terrori eſſe poterat, fre-
git concuſſitque, ſed & ſemina maximarum diſcordiarum
inter liberos fparſit. *XX*
* Græcam linguam enim magis, quam regendi artes callebat.
TRESANus in vita ehus. C. XX.
⸗ . ⸗ ⸗ 4* Ob nimiam lenitatem omnibus ludibrio erat. Egregia 541I11 obſervatio in Dicionaire critique voce Edouard. It. H Pour renverſer un Prince, ul u i ſe fuire cruindye, l faut un orage· muis pour fuire tonher un Priuce erupuleux
g dehonnaire, 2l ne faut que ſouhfler deſis. 4Xx Forte quia parui Comitatus ad hoſtium vim depellen- dam inepti videbantur.
KXXX nRRr. de orig. S prog. Jec. Imnp. rerump. F. d. F. V. Neque, niſi mortuo jam parente, inter filios conve-
rüt, ut LorRAREs Auſtraſiæ partem, ac cum regno Ita liæ

5. 4 ℳ p. . 53 A
„xlen⸗ M⸗ * ℳ, ₰ 0 , e ℳ . hn⸗ 2 — d — n. — , „ℳℳ — ℳ
— 70
2 ½ X4 — 5
—, * — A. ₰ℳ „ ℳ H 3. % De ℳ . L % en n 7 —. S — 0 3 — , ℳ — — L. — ex e er F de S9. 4. 6. c ₰ MeAAh⸗ aniAA —. „ 4 ⸗ d —— S, — ——
, * e . S 4, W O e — . , A „ S
5 B
— e A
. 7 Cerr
e —— Se GM e. 72 ₰, V⸗ 5 elL.S ℳ, 0 % . M n — ½ e⸗ 7. LA %½. , 322
1 „0 Ex ℳ Sa 4 . . —
⸗ ℳ e , A . , S 3 * 2 5 , 1 . 42 anle m i „he⸗ral, — „ ℳ 3 e e, , S i . P 4 2. — 2 , 5 ee
elc e0 6 ⸗ en e, d. ℳ o S ℳ 4
. S. . N „4. 4* ℳ S „. 25.
N . 4 AA n .
C VE

— v— —
3

3 2 9
bæ Imperatoris nomen, Galliam vakorLUs CApvVS, & LUDOVICUS, qui inde etiam 6RRMANCI nomen adeptus eſt, totam independente jure conſequeretur Ger- maniam: qua bene ordinanda comites, quibus regni fines curæ eſſent, conſtituit, commumnique decreto A. 860. apud Confluentes cuſo promiſit, ſe deinceps ex ſtatuum conſilio regnaturum, illosque ad fidelitatem atque ohedieutiam ſibi adſtrinxit nec non cœxſiliarios & imperi adjuones eſſe juſfit.* * Citra tamen communicarionem jurium imperii, quod ſæ- pius fieri civilis prudentiæ magiſtri nos docemt. Decretum exhibet sckILTRRUS f. ſur. publ. T. M. p. 4.
F. VI.
Quolibet intẽrim veterem potentiam ambiente, eru- entis ſepe bellis colliſi ſunt, donec extintta LoTHARII, atque impubere vpovxc arB familia CAROLUsS ckAssus plurima iterum ditione ſua completteretur, Au- guſtique dignitatem denuo gonſecutus fit. Scd nihil Impe ratore dignum geſſit, regnisque brevi exutus eſt, * uno- quoque de ſuis viſceribus regem ſibi creante.
* Illud luctuofum, quod, qui Carolo M. Potertia par erat, jam, unde viveret, vix habuerit. 3* Sicque inſignis Carolingorum poteſtas denuo in partes ſciſ ſa, luculento ſigno, nifil tam eſſe lapfii proximum, quam dum ad ſummum pervenit.
§. VII.
N Germariæ Principibus poſt aliquot diſſenſiones ARNULPRHUS Rex elettus eſt: isque Kaliam armis recuperare tentavit, ſed Imperiali titulo non ſemper uſus eſt, coquod nefas eſſe creditum, eo infigniri, ſi non à pontifice collatus eſſet. * Demum veneno infectus miſe- rando morhorum genere obit, eique LUDOVICUS
B 1NPANs
843.
880.
887.

912.
6 6
IpANs in tenera ætate fucceſſit, quocum Carolina ſtirps per Germaniam ſimul extincta eſt. ** * 34RoONIUS T. X. annal. p. 6o2.
** Sunt, qui hoc ævo Germaniæ populos libertati ſuæ jure poſtliminii fuiſſe reſtitutos, Ducesque ſupremum territorii jus in integram Provinciam proprio jurè exercuiſſe, om-
nesque Gomites dominarui eorum fuiſſe ſubjectos, autu-
mant. Quæ hypotheſis, in LupRwI61I cerebro enata, jam dudum falſfitatis convicta, paucosque hodie ſectatores habet. Vid. ejus Daß. de Henrico Aucupe, & Comment. ad A. B. Proœm. F. 7. Quem ſolide refellit xopp. de inſigm Dißterent. inter S M. I comit. S nohil. immed. F. 11. 12. Id vero inter omnes conſtat, Imperii ordines, turbatis jam Germaniæ rebus multum poteſtatis conſecutos eſſe. v. D⸗ d1EI. Fſt. de Fance dunt la pre.
§. VIII.
Tandem CONRADUS I. regno inteſtinis diſcor- diis lacerato, Hungarisque Germaniæ provincias infeſtan- tibus, cumcfas qͥ populus * Imperio admotus eſt: qui totus in eo erat, ut principes rebelles ad fidelitatem perduceret: *v duoque in comitiis capitis pœnam luerunt. **X* Prius- P vero ex hac vita migraret, quem antea tantopere in- ecutus, regni ordinibus commendavit: vXXM qui & uno omnium conſenfu in Regem adoptatus.
1uITPRANpus T. I C. HM. DITTMAR. MERsRk. T. T p. 3. Miror igitur fuiſſe, qui eum à Francis duntaxat ele- ctum eſſe putdrunt, ſola diſſentiendi libidine.
** jurene, an injuria? quidam dubitant: ego jure factum pu-
10: non enim poteſtas ejus reſtricta legitur, Regemque cum elegerint, ei parere neceſſe habuerunt; fruſtra vero de libertate gloriantur, qui in ea perſiſtere noluerunt. Dif ſentit 1pEw16 Diſ. de Germania principe ſub Conrado I C. IM F. 4. ſehh. ſed vid. 6 uNpx1N6 de Katu eip. Geru. ſuh Con. J. F. 7. Xx*Mam

l
2 ℳ. e e 2
6 ²
— , . — — N . —
2
— .
ℳ 3 (Va „ .e 0% DVen . „ ℳ LuJ. 13. M. F M JMn 2 JLo, 3 6 3 Vſe „1
S. S . 3
Hpan 4, em Mn
ea
ne 7 2 A. 6
vn
Neg LUe 5 F ſ d4 ler?, Pe
Ya Me

—
——
— ———
—
——
— ——
—
———
f 9 0 n
4 ½ 5 , 2 ,
. I , Pannm 1n Ae e
F * de
8 8 e 3 ſ⸗ ℳ
ℳ S „
3 e cœcrn de).
2 em, olu
. „(cnc t S Lu⸗ n — O œe. œe % c
e
Cleꝰ en . , .
S e, Sn hl — Se E She S ℳ 4 *
= „ , Ae Z woy 4 3. S c V,
c , M , „0r,
7 A , , N en
C= Z 2 Zc ₰ c4 cœx ec x
æ⸗ ,
4 Vcu ,

———
2 ) 0 (45 11
Xxx am rac1TI tempore licuit apud concilium accuſare, & diſcrimen capitis intendere, de M. G. C. XU.
XXRx Conſultius credens ultro dare, quod per vim ipſe ſibi ſumere poterat, aut ne iſte à reliquo ſe ſe corpore Germa- niæ Placet hac occaſione MoNZaMBANIC. L. F. 4. de Auſtriacis obſervatio.
b1 HENRICUS auckps plurimas nationes bello compreſſit, Saxoniam oppidis munivit, atque ad armorum diſciplinam Germanos inftituit; * multaque ducibus, co regnante, regalia conceſſa ſunt. Infirmitate correptus in diẽtis comitiis id egit, ut filium Imperio præficeret, ** obiitque rebus omnibus rite compoſitis.
*6oNpDIN6 Diſ. de Henmico Aucupe p. 120. ut nobilitatem ad arma redderet aptiorem, ludos equeſtres, feu tornea- mema inſtituiſſe fertur, quibus nobilès magno impetu ha- ſtarum ictus invicem ingerere, ſe equis dejicere, humique proſternere allaborarunt. Sed cum multæ cædes inde ori- rentur, abrogati ſunt, hodieque ſolius recreationis cauſa inſtituuntur, nec dimicantium corpora petuntur, ſed equo ad metam dextre velociterque certatur. NEU- M NN us Principum privutum T J. T. U. §. 203. 204.
xx Id vero commendationis magis vim apud populum habe- bat, quam veræ alienationis.
F. X.
OTTO M. regia auctoritate ufis, rebelles morte, exilio, aliaque ratione compeſcuit, atque de ducatibus pro arbitrio fere diſpoſuit. In eo autem non ſatis providum fuiſſe conſtat, quod Epiſcopis, Ducibusque nimiam pote- ſtatem, ac illis quidem integros Ducatus regendos concef. ſerit. * Italiam, à Germanòrum Regibus aliquamdiu de- relictam, in gentis pariter ac patrimonium
2 rede-
937.

— —— — — — — —
12 ) o (
redegit: ** Imperialem quoque coronam, 7X jusque eligendi Pontifices conſecutus; *XMEME ſed iisdem inſigni pariter juramento obſtrictus eſt. *
pILEuRL Inſfit. jur. eccl. P. T. C. T. F. z0. eo remiſſionis diſ- ciplinæ eccleſiaſticæ originem refert, quod major Fpiſco- porum pars domini territoriales facti fint: aitque fieri vix potuiſſe, ut inter tot aulæ negoria eccleſiaſticus candor pu- rus illibatusque confervaretur. Quod vero nonnulli ajunt, Epiſcopis ſeculari regimine opus füiſſe, ne fubditi ad pri- ſtinum cultum redirent, in medio relinquo. Add. ejus- dem Fſ. ercleſ. T XI. Pſc. prælim. . 10. quam quæſo legant il, qui, quod ipfi neſciunt, mox hærefin putant.
X Qua de re appolite vnExh. duu Iintrod. 4 Ilit. de Eu rohe T. U. C. V p. 1ſ0. Zburen ces cnhucter, & dignite ne fürent pas jort auuntagenſer à IAemagne; cur touten le ſois, Jue les luhitants ꝑaſoient qe ſe ſoulover, Falloit ) me- ner des armes, l conſumer aſſe inutdement ler forces & Var⸗ gen de Empire. Quod Galli quoque ſerius experti, con- Itanti propoſito, ſe deinceps rebus Italiæ nunquam immix turos. Conf. Hſt. Galliæ ſuh Hem. U.
XXX Cum Pontifice, ipfisque Imperatoribus græcis ea de re tractatum: eorum quafi conſenſu opus, Germaniæ Reges ut Imperatoris titulo inſigniri poſſent. De quo alia occa ſone ita rationes fubducit pLEuRv dant Vhißtoire eccleſ. E XN. p. Jo. En uo ce qui ue paroit le plus remarquahle, neſt pus ju pretenſion der Paper, Muis ja vredulité der Princen.
KXXX Principum ut plurimum conſenſu opus fuit, qui cum viderent, quanta eorum inter fübditos eſſet auctoritas, non facile alios, quam quorum fides ipſis explorata eſſet, eligi patiebantur. ELRuR ft. jur. etcl. P. L C X. F. 4.
&XXXX Conf. omnino diſ. ſ. c. 23. 89 33. Aliqui eum homagi- um præſtitiſfe putant, ſed hoc indignum foret: ic enim non vifi à fubditis præſtatur. Notum ilſudxox4 xrTT. U od. T.
Regum timendorum in rh greges, Reges in ipfos imperium eft Jovis.
5.
— —
§. XI.

——————
—
—
———
) 0 ( 48. 13 §. XI.
dem fere ſub OTTONE II. ac III. Germaniæ ftatus fuit; * neque multum ſub HENRICO II. mu- tatum, niſi quod omnes, erga Clerum juſto liberaliores,
Imperii hona profuderint, *v ſeque fideles defenſores ac
Patronos Sedis Apoſtolicæ fore, jurato appromiferint. At- que hæc origo Advocatiæ eſt, quam hodiedum Imperato- res primo ſtatim Capitulationis articulo Pontifici ſpondent;
ideoque capUT oRBIS TRRRARUM dici merentur. *X*
* Mortuis ox ToxIRus de fucceſſione aliquamdiu dimicatum eſt, quod regnum ſucceſſivum fuiſſe arguit: ſique electio- nis mentio occurrit, id de folenni inauguratione capiendum.
** Id enim, ſi ad Politices regulas exigatur, ad convulſionem ſtatus publici non parum contulit: intereſt vero· Reipubli- cæ, ne Focleſiæ omnium rerum Pomina fiat: hinc lege ci- vili alienationes in uanus mortuus prohiberi ſolent. Aſt ne quid per invidiam dixiſſe videar, conf. FLEURx Mft. jur. ecsl. P. M C XM F. J.
XXN Reliquiæ ſunt famoſi dogmatis de utroque orbis capite, ſpirituali ſeilicet ac ſeculari: ex coque ortum, ut hodie Im- peratores cæteros Reges emineant. Nec eſt, quod f. P. RAnTZHEILM Diſ. de dfinit. piuma Ctos ideo ignoran- tiæ inſimulet. Sed ipſe, ni fallor, erravi, quod olim Ma- 6NMUMRIRI appellaverim, miratusque ſim, hoc ſagaciore ſeculo defunctum Luſitaniæ Regem titulo EixissMl mactari voluiſſe: rales enim tituli inter Reges, qui honori ſibi du- cunt, ſe chriſtiana ſacra ſectari, Præcedentiæ fundamen- tum eſſe ſolent.
§. XII.
Deleta regnante familia, ad populum rediit electio, * habitoque cenventu CONRAD US sArIcus, Franco- rum Dux, imperio potitus: isque armis Italiam ingreſſus, vi Imperiale diadema ſuſcepit: redux plures dejecit mumi-
B 3 tiones,
974. 983. 1002.
1024.
— — — — —
—

*
—
—— —
——————— —— —
——
— ——
—
8 8 g „
— — — —
6
1056. I106.
14 2 ) 0 6( 8
tiones, exulesque eſſe juſſit, qui turbas ciebant. Qui ei
ſicceſſit HENRICUS III. Imperii jura manu ac confit
lio defendit, ſuſtulit Pontificum diſidia, atque auẽtoritaæ tem ubique ſtabilivit. **
*Inter Moguntiæ, Wormariæque confinia, loco planiciei cauſa /nuutitudinis capace, regem electuri convenerunt: nulli igitur adhuc Klectores. w1PPo in vita Conr. Sul.
X* Germania ad hoc uſque tempus domi aut foris nunquam lætius effloruit: ſumma rerum penes Imperatores, ſtatuum- que poteſtas non niſi cœnſiliuriu, dependeus ac vicain fuit. Duces Comitesque functiones ſuas ad heredes tranſmittere ſumma quidem ope anniſi, ſed fuperioritatem territorialem conſecutj nondum ſunt: neque niſi ſenſim hereditario jure, feudi ramen lege, potiti eſſe videntur: eo fortaſſis conſfilio, ut ſi res ſuas defenderent, ingruentibus bellis promtius peri- cula adirent. RER r. de orig. & prog. pec. Imp. rerumß. F. 7.
§. Ri.
Aſt poſtquam ſub HENRICO IV. & V. principes immenſis opibus ac potentia augeri, atque ab Imperio defi cere. Romani vero Antiſtites magna audacia * Reges non excoinmunicare ſolum, ſed & imperio privare, ac fubdi- tos ſolvere à juramenti vinculo, vᷣx eos jure inveſtiendi Epiſcopos exuere, ** ac denique omnia interverti cœ perunt: tum enimvero de Germania actum Rt *
x Sit venia verbo: certum enim eſt, Pontifices hac tempe- ſtate banni fulmine multum abuſos eſſe. Audiamus ſum-
me Catholicum Abbatem prLEURX Ift. jur. eccleſ. P. IM.
C. XX. F. 3. „Gregorius VII. effectus excommunicatio- „nis ſuper omnes limites protulit,/cenſuitque, principem „excommunicatum omni poteſtate privari, vaſallos à ju-
„ risjurandi fide, ſubditos ab oflicio parendi liberari. Sed
„ nimium terribilem Eccleſiæ poteſtatem redditurus con- „temtam reddidit, remque eo dedunit, ut laici cenſuras
„ ſus-
7
9
7
NM

6 (We 4,7 , X ℳ C . . h 57 ceſer, cnn 42 te 2 2 .
S
— — re revere ℳ % ₰ ee 2
Heje 6 t , mnn e 0 y 22 2 — ⸗ 4
5
* ℳ v 1. 7 3
2 ra — , . — 6 ⸗
1 2 8 3 , —
7 1 . f
— A 7 2 ,
„ — 1 — ——4 e . „ — E „ S * e — 7 2 La S Ma M
—
S „ ₰ 4 2 S k ₰ — 3
en
7 7 — 5 2 ℳ . 35 „
55 Am* nn — AMm n Qr4. vMAA . — N N 5 e S dal. ye — „ — e 4 .
5) n⸗ 4 S
7 4he M ⸗ a. 1 ℳ A A aen enla — . 2 S gh A Mn. AMrny⸗ K 17 „ e 15 1 n⸗ 4L⸗ LV. e — . o e. Hl 3
ci 0 4 F, S . — A 1 3 ye e4 W ve mo e0 vl*. S e nn 5 e ℳ Lehnum mem n 2 van 3 ,
neſ eceycc e, m r ⸗ —7 — . 5.
„

i .
.
C n n — — en 4 ℳ — 0. — „4 S. . ,
iAn v6 5 e⸗ ener — M. 16. n 2e ., — „4½ S — —
n= n — . —— — — — me W — L 4. .
S ⸗ 65.
Nv 4 2 4. „ —. E 1. 2 4
non o — e„ ℳ e⸗ 22 „
— — — 2
— .
5 n 42 e . . n 2 S S2 T
S 1 32 e — 7 L nra
c — 4 4 % S 2 6 — — —. ℳ
. e⸗ 2 11 .. )⸗ n — 4 , —
, *
e 2 an . e alec . ne , ℳ„ A Lrece,— „o2 yn d e⸗ A, —
1
2 —
— —

4 2 ) 0 (5 3
„ſusque deque haberent, & ſaniores Epiſcopi ad eas de- inu „ currere dubitarent.,, Fditio gallica ejusdem plane tenoris, . & conferri poteſt T. N. C. MX. p. m. 137. Add. EsPRNII Vad. cenſuris ecrleſ. C. V . 3. C. VI. §. 3. 7. C. M. F. 4. Tad. de recunſu ad Principem C. J. F. 7. C. IM. F. 9.
** Quod iis haud licere, prima quatuor propoſitionum, quæ „ Gallis ſunt legum inſtar, audacter innuit. Ingenue igitur pLRuRXI. c. P. JI. C. XXM F. 3. „ Nos deteſtamur do-
„ Crinam ſequiorum Theologorum, qui poteſtatem Cla- „vium per obliquum ad res feculi detorquentes, Principem
„cxcommunicatum e ſolio deturhari, ſubditos fidei jura- „mento ſolvi, Regnaque aliis donari poſſe crediderunt. 3 „ Contra nos credimus, hanc doctrinam facræ ſcripturæ & „exemplo veterum chriſtianorum adverſari, eamque Rei- 3 „Publicæ tranquillitatem fubvertere & ſocialitatis vincula „laxare. Hiſtoriam hujus dogmatis recenſet. Vuſ. Henning. % 80ERMER ure eccleſ. Proteß. T. p. 4ſ. Jeh. qui ob
3 documenta, quibus dictis ſuis fidem conciliat, omnino con- ferri meretur. Motus occaſione libelli à SUARRZ10 pro Curia Romana editi, cui titulus: Defenſio fidei coutra errores ſec. Anglic. enarrat v4 S80 dant Iſoire de Touis XI. T L p. Jſa. e). Sed conf. MAIMBonR6 7aité hiſori-
—
ue dẽ Jetabliſ. S der prerogutiue de IEliſe de Kome, & de Jer Erequet. Et 3ossuBT Defenſ. declarationis, Juum de poreſt. eccleſiaſt. Junwit Qerus Galli.
— Imperatores factis Anteceſſorum ac diß. 63. ſupra cit. ni- tuntur: Pontifices vero, ur ex obſfervantia jus eliceri queat, ex una parte facultatem cedendi, ex altera ejus capacitatem. — requirunt.
XXRX Miraberis, Pontifices imprimis Germaniæ rebus tam ℳ crebro ſe immiſcuiſſe? ſed rationem cape: Imperatores b Advocati Eccleſiæ ſunt: igitur mum digni ſint? à ſede ro- mana inquiri poteſt, ac ſi tutelam Fccleſiæ negligentius cu- . rent, excommunicari, imperio exui, ac mille cenſuris per-
ſtringi poſſunt. Sic nempe creditum eo rempore. En
4 commoda a vocx Tx Aſt ne quis calami libertatem in- crepet,

—
— — ———
. —
— — ——
— — — — — — —— — — —
—
—— ———— —
————————————
—
1126.
1138. 1172.
4190.
16 2 ) 0 (2
crepet, conf. Bullarium Nom. T X. p. 137. & cap. Tönerahi- lem. 3. de Eled. S elech poteß. Quod omnino legas velim. Recte igitur Epiſcopus Metenſis Pð cxMßoor in mandato ad dicceſanos ſuos exclamat: Vne doctrine, Aui ia pů pro⸗ duire autre Fruit, ue Aattirer ſur la Chretientè ce deluge de maur, peut elle venir du Uiel
F. XIV.
His Germaniæ fatis L OTHARIO II. Saxoniæ Duc, fumma rei delata eſt: * is futurus, niſi morte præventus, cujus virtute & induſtria Imperium ad priſtinam dignita tem reduetum fuiſſet. Vicibus aliquot arma in Italiammo- vit, Pontitici protettionem ſtipulatus, *7 motusque illo- rum temporum, quam potuit diligentiſſime, fedavit.
* „ Viſum eſt omnilus, ut electionem in arbitrium Archi- „epiſcopi Moguntini & Lotharii ponerent, ut, duem illi „ utilem Romano Inperio adſtruerent, hunc procul dubio „eligerent umiverſi. cRRod. Caſin. cap. S. §. Jl3. * Juramentum fideliratis exhibet ZARon1Us Annal. eccleſ. T XII. p. 221. Falla igitur epigraphe: Rex venit ante fores, jurans prius urbis honores, Poſt omo fit Papæ, fumit quo dante coronam.
F XW.
Deinde vero HoRRNsaurpprca 6ENs ſolium conſcendit; ſed Pontificibus exoſa inter perpetuas fere tur- bas regnavit: GCONRADI III. tempore 6URLPIs at⸗ que 61RELLINIs enatis. * FRIDERICE)S tamen 5aRBakos8 4 amiſſa per Italiam jura conſtantiſſime vini cavit, ac Papæ conatibus maſeule ſe oppofuit. ** HEN RICUS VI. de hereditaria in Germania ſucceſſione ali quando cogitavit; ſed majus ſibi ac genti fuæ odium con flavit atque invidiam.
v Ouorum illi Pontificis, hi Cæſaris partes tuchantur, & uo
S 38
—
—
P
—

nſena⸗ o.
m 5 1 6 6 —
4 — ℳ nn e
Lac⸗ 4 c⸗ ℳan el enn — — 3 M al varer 5 „ *
L, 7 5 — ⸗ — , S — — S—
a . 1 DbA 3 w. 3 , 4 . 4. 0
6 c L. F, — — . 4 .
3 2 3 . — — —
— — ². i S
3 — „ 5 4 4 in 6
n — 33 5 . S Z 2.
„ 5. 3 7 „% S . S
f7 , e. ₰ ℳ Læ 2 2 i . . 2 Fr 3 5 3 4
c 45 4A. zel⸗
c *— wl, La e A,, 6 e
. . . ℳ . yc4 Eh
7 3 qn ⸗ r , S AA
z Cln el. n . Pl — r 5—
2.
E.
6 FD-OfFM

„—
x e l qn 4 2
5 3 Z
e 4* 41 — A e
S ln. S dℳ 5
eM⸗ 3. „4 ₰ 4 F * E
— 7 3 L.D 6 . vl uy ℳ eℳ 7 . e n (end Z —— 3 ℳ. V 4 — L Az d .
e e e , 1 o in — 2 co-. „ 6 4 6 eercen⸗ e 7, S 6 3 A e 6
.
₰ . 6 F S6 3 618 3 — — Le—
e F⸗ — ſ S . 2 4 nA en „— — 5
ℳb S LE e ee rl⸗ S 7 „ — S * 5 , i.
½ 4₰ — —7 —— u B S — — e g. A c 77 e = e c, c. (

1 FnA A . 3
. 4, Sr S — re 4 S n 5 o
re — S
3 „
— 1 . 4 — n— e . — 5 F Ien⸗ AMore — n
. — 2 .
v 3 5 g ₰ 1* ℳ
„
5„ — AA %, n 2 vmx 41E r Er „ e 7.
——

3 ) 0 (25 17
duo fere ſecula orbem civilibus bellis inipfeverunt. Conf. 6uNprIn6 teutſches Staats⸗Recht unter Conr. I.
8* Legi merentur litteræ Imperatoris plenæ regii ſpiritus: nec non quid Germaniæ Præſules ſedi romanæ reſponſi dede- rint. Proſtant apud PFEppIN6 T J. p. Nb.
F. XVI.
Poſt fata Imperatoris, graviſſimæ enatæ ſunt fationes, aliis PHILIPPUMSuRvUM, aliis OTTONEM IV. eligentihus. Sed illo è vivis erepto, huic diadema obve- nit, Pontificis inſtinctu à FRIDUERICO II. mox regno pulſus: qui ipſe tamen non meliora fata expertus, Impe- rium HENRICO RaspoNI, * ac WILHELMO noLLaNpo cedere debuit. ** Interim CONRADUS IV. fruſtra obnitente ſummo Pontifice, à multis ſimul agnitus eſt. coxRapINo vero papali ſuaſione * ca- pite truncato, Auguſta Hohenſtauffiorum familia penitus en eſt
*Omnibus riſui erat, hinc ridiculum mandatum editum, no rideretur amplius. Ra 1N41P. Anmnnl. eccieſ. ad 1239.
xR Pontifex coronam Imperii toti Europæ quaſi venalem ex- poſuit, æterno Germaniæ opprobrio. Conf. FLEuRvInft. jur. eccleſ. qui P. T C. T F. 77. ſic ait: Poreſtas ſecularis ſpiritual jungebatur 7anto exceſi, ut Pontifici tribueretur, jus deſtituendi Principes, & regna pro lubitu diſpertiendi. FX* Alii Pontificem mortem hanc ægre admodum tuliſſe aſſe- runt, factumque impugnare ſtudent. Conf. SPoNDANus
ad 1265. T L. p. 234. xxxx¶Ingens hoc tempore Reipublicæ mutatio contigit: com- lures ducatus in partes qihret „multique his fpoliis au- 5 ſunt: oppida quoque ad dignitatem Imperii civium eve⸗ da, familiæ equeſtres paulatim ſe ſe extulerunt, omnes- que, vix credibile eſt, brevi quantum rem auxerint. De- inde vero expeditiones . „quibus Germania egre- kus
I198. 1208. 1212.
1246.
1248. 1272.

—— ——
6
giis Principibũs, ac militum flore ſpoliata, conſilio non fatis politico, ne quid pejus dicam, ab Imperatoribus ſuf cipi cœperunt: ubi illud imprimis crudele ẽrat, in fangui- nem ſævire eorum, quorum mores & inſtituta in multis melius forte ſe habuerunt, & quibus nulla nobiscum ne- ceſſitudo aut inimicitiæ erant. Klegans vorTAIRI1 de iis judicium dans leſſa) ſin la poeſie epiqjue C. VI. T L. p. m. 311. „ C'etoit une choſe bien etrange, que la folie des Croiſa- „des. Les Chretiens ſe liguolent pour venir du fond de „TKurope deſoler un pais, ſfur lequel ils n'avoient aucun „droit; & maſſacrer de ſang froid un venerable Monar- „que agé de quatre vingt ans, S& tout un peuple inno- „cent, qui nvoit rien à deméler avec eux. Les Princes „quittoient leurs Etats, les epuiſoient d'hommes & d'ar- „gent, & les laiſſoient expoſes au premier occupant, pour „aller ſe battre en Syrie. Touts les Gentilshommes ven- „ doient leurs biens & partoient pour la Terre- Sainte avec „leurs Maitreſſes. Les Croiſes meloient les debauches „ les plus ſcandaleuſes & la fureur la plus barbare avec des „ ſentiments tendres de devotion: ils egorgerent tout dans „Jeruſalem, ſans diſtinction de ſexe, ni dage; mais quand „Is arriverent au ſaint Sepulcre, ces monſtres ornẽs de „Croix hlanches, encore toutes degoutantes du ſang des „femmes, qu'ils venoient de maſſacrèr apres les avoir vio- „l6es, fondirent tendrement en larmes, baiſerent la terre „ & ſe frapperent la poitrine: tant la nature humaine eſt „capable de reunir les extrémes. Conf. MAIMBouR6 „ Nftoirer der crozſuder.
* §. XVII. Tandem exorto in Germania longo funeſtoque 1N
TRRRESNo omnis prope felicitas perit: arma ubique, leges mullibi dominabantur, quisque occupans, quantum potuit, per vim: omnia ſine ordine, pro lubitu ac per tumultum fiebant, injuriis, rapinis, cædibusque ubique
1257. invaleſcentibus. * KICHAKD US Angliæ, atque AI-
PHON-

er fl. A er A⸗ „Nhhe a⸗rℳer⸗ A N⸗ lclan 8 6h
——ℳ 5
Lne⸗ VM. 5 5 e— — E⸗ . 5 6 46 deaA⸗ = v F .I 3
S — „ — — 2 naMllec S
2 2 — .0 3

& 2 S S, —
, 3 nen. de .
1 — e 1
6 „— 3 S8 . 7 ℳ. Pu — — 6. a
——————
N

) 0 (8 19
PHONSUS ** Caſtiliæ Rex eletti quidem: *X* at ille faſtidio rerum in Angliam reverſus, nunquam inde rediit; hic vero in Germaniam plane non venit, manifeſto con-
*Fœda hoc tempore Germaniæ facies, omniaque per vim
N R
agi oportebat, nulla ubi judicia vigebant: hæc enim ubi ceſſant, jus nocendi promiſcuum, bellumque quaſi inter hoſtes oritur: quis vero ullam in bello ſocietatem, & non ſummam potius diſſociationem quæſiverit? Graphice vür- vxRus vom Verfall des teutſchen uſtiz⸗ Weeſens. F. 2. Es waͤre zu wünſchen, daß mancher dieſes Elend der mittlern Zeiten, den Jammer des Fauft⸗Rechts, und die betruͤbte Fol⸗ gen des Mangels hochfter Gerichte vder deren Verfalls, mehr einſehen und beherzigen moͤgte, um auf lebhafftere Begriffe gefuͤhret zu werden, wie ſehr das Wohl des ganzen Reichs darauf beruhe, und wie ungluͤckſeelig ein ſolches Reich ohne wohlbeftellte, und in hinlaͤnglichem Anſehen erhaltene hoͤchſie Reichs⸗Gerichte ſey.
Quod in jure publico ab iis norandum, qui extraneos eligi haud poſſe cenſent.
*Hic primo apud aLRERTUMSTAPERS. 4d 1240. p. 372. Electorum, qui hodie ſunt, quin & Archi Officiorum clara mentio fit: „ Ex prætaxatione & conſenſu eligunt Impera- „rorem TRRvIRENsIs, Mo6WdrrIds & corodrRdsIs. Pa „LarIs eligit, quia Daßifer; Dux saxodg, quia Marſcal- „ Ius, S Margravius de BRANPENBUR6, quia Camerarius. „Rex BoRMIx, qui Pincerna eſt, non eligit, quia non eſt „teutonicus., Hæc officia aulica ab antiquiſſimis Fran- ciæ temporibus in uſu fuere, certis tamen familiis nondum annexa. Cæterum incerta Electorum origo, ac licet de Principibus, ad quos principaliter & de jure ſpectabat ele- ctio, quin & de Moguntini eos convocandi jure jam du- dum à coævis mentio fiat, reliqui ramen excluſi necdum erant. oTTo FRIsIR6. T. L c. 16. T. M. c. 1. FERD.
rünsrNn. Regiß. Imnp. Goborknp. corod. ad 1210. 341211

20 ) o (5
341u211Mſtell. T L p. 42. Henricus Raſpo pontificis inſtinctu electus, à quo & Flectores denominati: hinc 34 koN1us ad 996. n. 64. eo Flectorum originem refert. Sed Papa clientes ſuos nominando aliis præjudicio eſſe non po- tuit: & quæ tandem ei poteſtas his rebus ſe immiſcendi? x* udiciali modo apud Pontificem de corona diſceptarunt, cujus tanta hoc ævo fuit auctoritas, ut ſummi Imperantes jura ſis arbitrio ejus committere veriti non ſint; ſed di- Itulit ſententiam ferre. Ra 1Narh. ad 127. n. 3. Jeh.
§. XVIII.
Nullo interea Cæſare exiſtente, Principes in territo · riis ſuis majore poteſtate ufi; nec non inſignia jura ſibi ar 1273. rogarunt. * Hinc RUDOLPHUSRABspuRSICUs, cui nullæ opes viresque, conſulto ab iis electus, ne dein ceps ab eorum poſſeſfione dimoverentur: hic vero ne fuſpi- catus quidem, unquam fore, ut qui ex Imperii patrimo- nio crcviſſent, non obtemperaturi eſſent ſibi poſterisque, nec Rempublicam gratis animis adjuturi. ** Pacem pu- blicam diuturno interregno turbatam reſtituit, ſtatumque Germaniæ omnibus modis emendare conatus eſt: *M ne⸗ que tamen, ſi Ducatum vacare contigerit, familiæ fiæ un- quam immemor. *XXN * Cum, qui ſubditis tutelam præſtaret, non eſſer, Imperii ordines publicæ ſecuritatis cauſa fœcdera inierunt, & Pro- vincias, officii intuitu conceſſas, velut ſuas propugnarunt, voMIRI TRRR (Landes Herrn) dicti: hinc merito fu- perioritaris rerritorialis origo in hoc tempus refertur. varr. de pace puhl. T. I. C IM n 27. ſehl. X 1LERMANMMchron. ſpir. c. 9. p. 61. xxXNe Italiam adiret, veſtigia terrebant, nec minus pro uti- litate Reipublicæ ſe facturum confidebat, quam ſi Romæ fuiſſet coronatus.
XRXMoNZAM. de fatu Ump. germ. C. M. §. 3.
§. RIx.

—
20 ) 0 (28. 21
§. XIX.
Eadem politica ADOLPHUS NassovIcus, vir- tute magis, quam opibus potens, ad Imperium Mogun- tini favore evettus, odioque ejusdem ſfolio mox excidit, * atque ab ALBERTO I. vice ejus ab omnibus Electori- bus ** electo, proſtratus occubuit: *XM qui opibus ma⸗ gis, **X* quam Imperii gloriæ intentus, à proprio ne- Pote, cujus ditiones hereditarias occupaverat, miſere im terfectus eſt.
*ScRERz Diſ. de Adolphu Naſſov. depoſiione Agent.
** PHiſu. Auſtral. apud FREHERUM ad 129. p. 34.
XRXR Egre admodum factum hoc Papa tulit, monuitque Ele- ctores, ut denuo imperio exuerent: donec cum ſede ro- mana in gratiam redierit.
RxNRNR Helvetiam Ducatumque Miſnenfém Domui ſuæ ſubji- cere ſumma ope anniſus eſt: graviter vero cum Flectori- bus collidebatur, quod Rheni telonia iis eripere, feudaque aperta ad ſe trahere vellet: data enim occaſione ſui nun- quam oblitus fuit.
§. XX.
Tum enimvero pRILIPpus Galliæ Rex Impe- rium ambire, * ac Pontificem in partes trahere ſtuduit: ſed ille tam potenti advocato Eccleſiam committi periculo-
ſum ratus, miſſo clam legato id egit, ut absque cuntta-
tione HENRICUS VIL. fervidus Eccleſiæ Zelator, Rex eligeretur: ** hic vero, habitis Spiræ comitiis, in Italiam majorum more coronas mendicatum, atque Imperii jura aſſertum ivit, *M Papæ fidelitatem ſpondens; vX ſed hauſto veneno mortem oppetiit. *vXXM * Notari deber, Galliæ Reges id ſæpius tentaſſe: ſed vereor, ne ſtatuum libertati ſatis proſpectum eſſet.
C3 X* Ele-
1292.
1298.
rzog.

——
—————
131.
1346.
—— — — —— —
22 ) o (25
4X Flectionis decretum, quod Electorum nomina complecti- tur, vid. apud PFRFEIN6. T T. p. 44.
xRQuod politice capias velim: expeditiones enim Italicæ ad vonvulſionem ſtatus publici non parum contulerunt; nec oportebat forte, regni bello parti tot ſumptibus quaſi inveſtituram petere.
XXXX Conf. Clem. Nomani. de jurejurando.
XKRRX Quæ de morte ejus narrantur, crudelia nimis ſunt, quam t fidem iis adhibere poſſim. Sed plura ejusmodi monſtra æras iſta tulit, quibus, ut vorTAIRE ait:
Tout devient legirime à qui vange TEgliſe: Le meurtre eſt juſte alors, & le Ciel lautoriſe. Mais juſte Dieu! peux- tu vouloir un crime?
§. XXI.
Deinde LUDOVICUMBavakuM inter & FRI. DERICUM ausTRIacuM, Flectorum factione ele- ctos, * aliquamdiu de Imperio dimicatum eſt, * donec inter eos conveniret, ut ille Italiam, *xM hic Germaniam teneret, ac regiminis conſortium placuerit. *XX* Pon- tifex vero, neutri fas fuiſſe, Regis nomine uti, atque in- terim penes ſe rei ſummam eſſe comminiſcebatur. vMMMM Aſt Germania papali fulmine ſæpe attonita, ſpernere didi- cit, *X*** lexque ſcripta eſt, Imperium foli Peo füh- eſſe, Regemque à Septemwiris elettum, absque Pontiticis auctoritate adminiſtrationem conſequi. *XMEMNEMM Hor⸗ rendis vero Pontificum Bullis tandem contremuit, inſtin ctuque crEMENTISvI. GCAROLUS IV. à quibusdam in KRegem romanorum eleftus eſt: qui nova deinde diſſen- ſione orta, impenſa auri vi, Imperium ſolus obtinuit.
* Flectionis decreta proſftant apud IEIPxITIVM Cod. jur. gent. dipl. P. I p. 6.
x¶ Juris publici erat, ut, qui armis valeret, imperio potiretur.
XN Pon⸗-
p
8
—

S 2 — D i „ 4
er eum 4. A ⸗ „— „ — Gn— 4 — 6 „ „
D — AA e Cr N. , 3 — — . „ — ſ Pa, —— 2 —
e —
4 r . , — — , e — S e ,
2 — S %, le P
. ec . œ M g n

————
——— — ——
—

i 23
X* Pontificem in anguſtias redigere cupiebat. Pactum edi- dit nnRvakr. in Tud. Bav. df p. 320. Qui p. 33. de jure civitatis Wezlarienſis portas civitatis aperienidi, ubi electio coronatioque facienda, quædam ſat curioſa addit: quo jure hodie excidiſſe videtur.
XRRX KoELER Diſ. de volumtario Imp. conſortio inter Nid. Auſt. S Lud. Paw.
*RRR NIcorAUs BuR6SURD. in vita Ludovici p. 73.
XXRREMExcommunicationis pœnam, ſi in meritos feratur, haud procul habendam eſſe, jam puer ex FILRURII Cate- chuſmo Hhorico Lec. LE didici. Sed conf. F. NI. nor. * uti & EsPRNII us Eccleſ. Tit. MW. C. VM. §. 3.
*XRRRRR Utor verbis legis Imperii, quam vide apud ppE- pING. 7. L p. 56). ALBRRT. ARGENT. p. 129. & 601. DAsT. Conſt. Imp. 7. TM. p. 4oo. Omne Regimen ne à Deo quidem immediate, nedum Pontifice, ſẽd ex libero popuſi arbitrio enaſcitur. Conf. prEuRv ſt. jur. eccl.
F. XXII.
Ere Imperii erat, ut litibus in electionis negotio ha- Stenus oriri ſolitis lege publica obviam iretur. * Hinc aURRA BULIL A e ſtatuum conſilio ab Imperatore condita; multaque, imprimis, quæ ad Flectionem, jura ** ac dignitatem Flectorum, *M ordinemque curiæ imperialis pertinent, juris publici capita continet. *XXM Nonnulla tamen ne in uſum quidem deductta, alia, mutatis feculi moribus, locum amplius non ineniunt, aut lege recen- tiori abrogata: reliquis ſua conſtat auctoritas. *XXM
*Votum Regis Bohemiæ, de quo alias dubium, in ipſo ſta- tim procemio agnitum. Cont. F. XMM. not. ult.
xx Ad ſeptem Flectores principaliter quidem ſpectabat electio: rem tamen non adeo liquidam fuiſſe, ex folemi proteſta- tione Flectoris pALPvIRr conſtat. Vid. àU cT. Verumt
geſ. Valduini. N

— —— — —— ——
— 1. 6 — —
—
——— — *
6
1376.
1400. 1411.
1438.
— — — —
24 ) 0 (
x Ne deinceps inter Klectorum filios de voto diſſenſio eſſet.
primogenitura Cap. V introducta. Quod non caute fa- tum puto; magis enim ſtatus opibus creſcunt, eo mi- nor regis auctoritas: frequens vero fratrum diviſio nullum emergẽre ſiviſſet.
* Nulla in A. B. Papæ mentio fit; prætenſis juribus non· dum tamen excidit.
KRXR* MAscov Princip. jur. pubd. T. IL. C. M.
§. XXIII.
WENCFESLAUS, patris largitionibus imperio admotus, * totus in pace publica reſtauranda, ac, ut po- tuit, ſchiſinate tollendo fuit; *x ſed clericis inviſus in- fauſta fata expertus, moxqueẽ injuſtas ob caufas exauttora- tus eſt: *** RUPERTO, JODOCO **** ac ST GISMUNDO in ejus locum eletis. Hic vero Imperii mullam fere curam geſſit; eique ALBERTUS II. ſue- ceſſor exſtitit: à quo ſibi maxima pollicebatur Imperium, ſed præmatura morte extinctus eſt.
* Pocumenta vid. apud yyEppIN6. T J. p. 679.
* Pohemia bello Huſfitico exarſerat, Concilio Conſtantienſi Trius medicinam parante. Prudentiſſima methodus ei ſi, exorta hæreſi, litigantibus ſilentium imponatur, quæ ſi frequentius obſervata fuiſſet, pauciora vidiſſemus ſchiſina-
— ra: neque ita laqueus intelledu injicitur, ſed linguis ſaltem
4& calamis quis enim cuilibet deliranti Theologo, aut Jju- reconſulto ſumptibus immenſis ſtatim indicet concilium to- tius orbis ? Princip. jur. publ eccleſ. cutb. C. V h. 3g. S30.
*** In privata vita exceſſit quandoque, ob toxicum quondam hauſtum vino deditus: cujus rei in pxTRo M. nova Ruf ſorum hiſtoria exemplum præbet. Id vero Tyrannum
non efficit, nec negligentior forte Reipublicæ adminiſtra- tio. Conf. TRoMAs. Mæv. Jurisp. in app. & scRMd cxENM Diſ. de boc arg.
s6** 051RR Vndiciæ dubiæ electionis Jodoci.
F. Xxlv.
— — —

— —
— —
S—
——
———
——
———
V. S „ .
ℳ „
6
2 c0le N .
*
7— .
—

—
5
Mie . 7 ve.
ſxſen 20 5.
— 2 %. V Fun
Emm S M r. „ B vne
2

—————————
—,———

25
§. XXIV. FRIDERICUS III. ¶ V.) nihil antiquius hahuit,
quam tuendæ pacis ſtudium, in rebus gerendis feditiofus tardusque; ſuh eoque alii alios paruere comitiales conven- tus. A. 1447. inter eum & nonmullos * Imperii princi- pes, nec non legatum Papæ coNcoRpaTA NATIodIs 6RRMaNICE X* de cauſis beneficiariis *** erecta ſunt, quibus Pontifex à multis prætenſionibus receſſit: *MM Sed plura adhuc ſuperſunt gravamina. *X**
* Neque enim omnes conſenſiſſe, ex ipſo concordatorum ingreſſu patet: & nonmulli a. Quod ideo notandum, ut ſclatur, Cariæ Romanæ probandi ohus incumbere, de con- ſentientium numero fuiſſe, quos Concordatis teneri cupit. Diſſentit 34nTREIL Diſ. de Concord. Germ. Cap. I. §. 1e. ex rarionibus mihi haud ſolidis. Proſtant in der neueſten Samml. der Reichs ⸗Abſch. P. I p. 17. J.
** Conventio hæc ex mente paciſcentium perpetua eſt, ac ſi quid contra eam machinetur Papa, Imperator velut Eccle- liarum advocatus implorari ſolet, ut apud Pontificem que- relas inſtituat. Vid. cA p. NOv. AR T. XXIU F. 1. 3. Sta- rus A. C. addicti exemerunt ſe vinculo Concordatorum, niſi quantum ad menſes papales, qui anno normali 1624. in uſu fuerunt. Conf. J. P. ART. V F. 19. 20. 26. & ART. XMMI. F. 3. CcAp. Nov. 4 RT. V F. 5. Num vero ex Con- cordatis dimenſurandum ſit jus Principum Proteſtantium in capitula & monaſteria ditionum fuarum ? ex eo pen- dere videtur, an vi Inſtrumenti Pacis in terris ſuis fuſti- neant vices Papæ, quoad ea etiam, quæ Pormifex, non ex natura ſed pacto utcunque p̃õſſedit? quod negandum puto. Conf. Auc r. Princip. jun. pull. eccl. catb. C. X. F. 12. Catholici præſcriptione à Concordatis ſe - berare poſſunt: quis enim male iis verteret, fi, Pontifice jus ſuum negligentius curante, ad priſtinam libertatem & decreta Concilii Baſileenſis redirent. Sed cum neutra pars contraventioni facile S validior ſope exceptio
tiquiſ-
1440.

——— ——— —
tiquiſfimæ conſuetudinis, quam pro ſua libertate multæ Fccleſiæ concordatis opponunt. Penique, cum Regulæ Cancellariæ, quibus Reſervationes potiſſimum continen- tur, exſpirent exſpirante Pontifice, ſede papali vacante, ordinarii per omnes menſes jure ſuo fruuntur. B4kRTRRr.
Ie E I S. I F.1. .
XXx Initio naſcentis Fccleſiæ unicus ad dignitates Fecleſiaſticas perveniendi modus electio fuit: hæc vero Epiſcopis pri-
mum, plebique chriſtianæ competiit: donec Principes, quorum magni ſæpe intererat, ur fidos, non Religionis folum, ſed S& imperii ratione, Prælatos haberent, eſectio- nibus, connivente Kccleſia, præeſſe cœperint. Sed cum nundinari Epiſcopatus, indignosque Fccleſiæ obtrudere auſpicarentur, Pontifices, ut electiones fartas tectas ſerva⸗ rent, modis omnibus conati ſunt: quo factum, ut Ger-
mania in graviſſimas tempeſtates delata ſit; donec Henri-
cus V. jure inveſtiendi per haculum & annulum cedere co- actus fuerit. Cujus litis componendæ ſi prius ratio inita fuiſſet, multis ſcandalis cædibusque obviam itum eſſet. Hiſtoriam plenius deſcribit coxRING. de confirm. Epiſc. Germnan. Conf. cokp. RBc. P. I. p. 4. Senfim electio- nes, excluſo etiam populo Cleroque, ad Cathedrales de- volvi cœperunt: resque aliquamdiu ita ſubſtitit. Aſt poſt- quam Pontifices primum precibus, deinde mandatis, quæ fubinde in excommunicationem deſierunt, Clericos Roma venientes, aut meritis graves commendarent Eccleſiis, iis- que Religione quadam inſita gratificaretur: mox beneficia quædam, deinde omnia ſibi reſervarent: jus providendi ob negligentiam eorum, penes quos erat eligendi poteſtas, ſolo apfu ſex menſium ad Pontifices devolveretur: tum enimvero de Capitulorum Collatorumque jure actum fuit. Tandem obicem his vitiis poſuit Concilium Baſileenfe; in Germania vero Concordatis circumciſæ ſunt nimiæ Ponti- ficum reſervationes, electiones capitulis reſtituræ, & an- natis modus ſtatuminatus eſt. Hiſtoriam electionum eru- dite deſcribit BaRTRRL Diſt prælim. de Concord. Germ- Conf. yLEuRv Inß. jur. eccl. P. I C. K. F. 1. S P. C NM . 6. **** Quod
— — —
—

Qnon n
4

2 . S S „
S 6 4 Dn S—, —
ple.
— — ℳ ———— — —
— —,——
M—
—
—

8 ) 0 (e5. 27
XXXR So vel ſolum argumento eſt, petitiones Pontificum non fuiſſe omnes juris divini. Aſt pinguior fuiſſet favor concilii Baſileenſis, niſi FRIDERIcUs ab ENBa svLVI0 inductus eidem, cum læſione nationis Germanicæ nunciaſſet. Gallia certe meliore ſorte gaviſa eſt.
Sunt, qui omnia ad decreta eonciſii Baſileenſis reduci
poſſe optarent: quo jure Galli ufi ſunt: cur enim inclyta natio Germanica pejore loco ſit? Conf. So1D4ST. Con- Nit. Imp. T. I p. 120.
§. XXV.
MAXIMILIANO I. rerum potito * Germania in circulos deſcripta novam quafi faciem induit, vx ac re- ſtituta tandem pax publica, eique conſervandæ CcaMpRa- LE JUprCIUM erectum. *** Inſignis quoque ſtatus pu- blici mutatio contigit, quod jus civije ac cauuicum mori- bus paſſim invalerent. *vxM lud certe, ſtatui teutonico minime conveniens, adoptari non debuiſſet, hodieque, ſi de aliis legibus mature proſpiceretur, absque ingenti Rei- publicæ damno, penitus abrogari poſſet: imo, ut fieret, optandum foret. *XXX
* Eum ſerio Pontificatum ambiiſſe, quæ aliquorum opinio eſt, mihi perfuadere non poſſum.
** Notari debet, hoc tempore totum orbem novam quaſi fa- ciem induiſſe: nova ubique ratio ſtatus, nova regendi Principia invaluerunt.
** A prima Reipublicæ origine Germani in viribus magis, quam in judicio jus habuerunt: quin & cum lacte comßpi- tus pugnandi amor dudum propagatus, hodieque adhucdu- rat: hinc fœdera, Ganerbinatus, atque Auſtregæ, litibus aut vi aut amice componendis, orti ſunt. At certe ſupremo Im- Perii judicio, ubi ſtatus jus experiri poſſent, opus erat: quo ipſo nexus eorum cum cxs. Ma. cujus Jurisdictionem antea vix, aut ne vix quidem agnoverunt, denuo adſtrictior evaſit. Sed una cum Kegimento Imperii ſemel atque iterum, a tertio collapſum omni cura reſtitui debuit.
D **** Con⸗
1493. 149.

19.
—— —— —
* ) 0 6 4
XXX Confluxerat nimirum Germana juventus ad Univerfita tem Vononienſem, cui horum jurium propagatio quaſi con- credita erat; ex eaque, velut equo Trojano, prodiere ju- dices, illud in uſum ſtylumque deducentes, quod in ſcho- lis didicerant.
xXx¶ pſi ſane Imperii ſtatus ut hoc jure ſemper utantur, di- verſa eorum à Romanis inſtirutis negotia, moresque haud patiuntur. Hinc incertum in Germania jus.
F. XXVI.
Hoc ſupremum diem oheunte, FRANCIsCUs 1 Galliæ, & CAROLUS V. Hiſpaniæ Rex Imperium æm ati. * Pandem huic, certis tamen pattis, *7 unanimi Flectorum conſenſi, fumma rei delata eſt. Illa præcipue cautio tenenda erat: „ ne ſucceſſionem in Germania medi- „tari, jure belli fœderumque abuti, Imperii leges inſuper „habere, omnia vi armisque agere: *** ſtatus vero jurꝭ „bus cum vi tum precario adeptis poſtliminio exuere po. „ſet. Igitur poteſtas ejus limitari, atque ad Flettorum af „ſenſum adſtringi cœpit: X* jdque inſuper cautum: „Uut Sedi Romanæ tutelam præſtet, Concordata nationis „Germanicæ obſerventur: (a) ſe abſente Regimentum Im-
„Perii erigatur: Vettigalia absque Flettorum conſenfu „nulli concedantur: nihil ab Imperio divelli, nec doma- „ nia ullo modo profiundi patiatur. EFlectoribus vi Aureæ „Bullæ conventus habere, XXXN neminem inauditum „banno ferire, neque ſtatus extra Germaniam evocare, „ Aut nimiis comitiis tributisque onerare fas ſit: officia au- „ lica non nifi teutonici obtineant: in negotiis Imperii, præ- „ter Germanicam & latinam, alia lingua non adhibea- „tur: *XXN ac denique, quod huic Capitulationi ad- „Verſum fiet, fit nullum.
* Ab utriusque potentia ſibi timebant Germani: ſed Galli
umprimis imperium averſati, qui cum in proprio regno vio·

6 29
violentum regimen aſſuetus eſſet, Germanos in principes idem tentaturus erat.
xHeque in Germania Capitularionis origo: vix enim eſt, ut gens aliqua ita in alterius poteſtatem concedat, ut cun- cta unius arbitrio regi velit; ſed regem eligendo, legem normamque regiminis præſcribere folet: ipſe tamen non minus Rex eſt, quod à populo, ne Tyrannidem exercere qucat, proviſiun ſit. Ex cujus principii neglectu, puto, oritur, quod juris publici coctores, quid de Germania ſemire debeant, ipfi neſciant. Conf. Jec. J. F. 7.
XXX Nulli omnino ſtatuum, nec ipfi Imperatori licet, jus ſuum vi & armis proſequi, ſed ſi quid controverſiæ inter eos exortum, unusquisque jure experiatur.
XXRX Notari debet, Klectores omni occaſione uſos, ſuam præ reliquis ſtatibus prærogativam firmandi.
(4) Vid. quæ ad §. XMUM notata.
XXXX Miror Conwentus hos in deſuerudinem abüſſe, in- ſigne Electoralis faſtigii munimentum.
XMXXRxn Imperii tribunalibus ufus utriusque linguæ 6 regulariter ramen omnia germanice ventilari debent: hinc Sabaudiæ Puci, aliisque ſtatibus in Camera uſum latinæ linguæ denegatum eſfe, refert IMNEus ad Capit. Caro- N F p. 212. 1. 14. In cauſis vero Italicis ac Circuli Bur- gundici latina lingua admitti ſolet.
§. XXVII.
Ex quo vero p. M. LvTRHERUS, inſtigatus à fuis, primum indulgentias? impugnare, ac deinde monitis Car- dinalis ca JETanI nihil deterritus, ad convulſionem ulte- riorum veteris *x Religionis capitum progredi cœpit, in ſignis rerum converſio accidit. vX Aliquamdiu concor- dia tentata; ſed neque iterata comitia, neque amica collo- Se nec tandem Nidentina Synodus, ſerius profetto in-
5 Cta, ullius fructus erant. *** * Cum vero Imperator,
D 3 icto
i
1546.

1552. 1.
—— — —
30 2 ) o (s5
icto cum Papa fœdere, JoANNEM FRIpERICUM Flecto- rem Saxoniæ, & pRHILIpPuM Landgravium publice pro- ſeriberet, ad arma ventum; ſed cunttando victoriam, iſta æſtate ſine dubio reportandam, neglexerunt. Flector Saxo- niæ bello captus & capitis damnatus, ab Electore Branden- burgico fub certis legibus exoratus eſt: Landgravius KHaſ. ſiæ ſpontanea deditione captivum ſe ſtitit. Tandem inito Prius cum RENRIco II. Galliæ rege occultiſſimo fœdere, AURITIUuS Elettor Saxoniæ *FNXN & ALBERTUS Brandenburgicus Cæſari ſecuro bellum indicunt, ſimul ac inferunt, fſucceſſu omnino proſpero: idque conſecuti ſunt, ut Nauſuctio primum Paſlwienſis, ac deinde Pax veligioſa brevi conderentur, deciſione articuli principalis diſſidentis religionis in aliud tempus rejetta. *XMMM
* Eæ tum temporis largius concedebantur, ut exhauſto Pon⸗ tificis ærario fidelium Eleemoſynis ſuppetiæ ferrentur.
** Sic in Receſſibus Imperii paſſim vocatur religio catholica.
*** Exeunte ſeculo XIV. diſeiplina ecclefiaſtica immane exi- tium paſſa erat, ac dudum remediis opus eſſe viſum: ſed Germania, regnaque Septentrionalia abuſibus iſtis, quibus õppreſſa fuerant, in tantum horrorem conjecta ſunt, ut
maximam partem animum abjicerent, atque hoc obtentu jugum Eccleſiæ infauſto omine excuterent. BILRURv Mſ. e
SKRNR A. 1530. in comitiis Auguſtanis exhibita Confeſio, ſive credendi formula quorundam Proteſtantium, ab hac urbe dicta Auguftana. Fodem anno initum eſt fœdus Schmal- caldicum, quo Proteſtantes mutuam ſibi defenſionem ſti- pulati contra vim, ſi quæ eis religionis ergo inferretur.
KNXRM Qui licet Flectoratum conſecutus, Principes Imperii tam propudioſa captivitate detineri, indignatus eſt.
s*xRRNMEPaciſcentes ſpes ſemper pulcherrima fovit, fore, ut
amicabilis aliquando compoſitio ſequatur: quam in 320 ace
—

— —— —
646 oChA1
„ ℳ FL.I f . 5. D„ „ — P — . . De S2 . Qne.h 02 7 F. 35 6 eln⸗ ℳ ncn⸗ 12 de MlaAn e
406 DxM 1 E ₰ Fe „4 4 n. „ vc rnvMen , n „ .
3 5. A De3 2 F — . AMAon —
7
„ 4 „ —— D v n Can⸗ n F, „— . el G . — 7 *
Ferieh., Ael⸗ 3 5 ,
0 * ZE J pe, ef. 2 ℳ
e ℳ
ac
r ℳ — As ve nlJal 55
55 Au⸗ Alhter rn, . l eℳ — 43
— vMnm rnyeſt.h yrL %/c ef Emnnmk mn n vyen, — Aha ſosll D leh e ,
e⸗ onea. II
V A⸗ A ſfe D bn ſe elh⸗ . u A
M 42
ne —
Je⸗ , e V⸗ . — Vo ale ſl ℳ Ar — br .
aLe 1. — e — Ve⸗ r
JerVel

2 ) 0 ( 25 31
Pace Weſtphalica a Rr. 5. 4. non penitus amiſerunt. Sed compoſitio hæc humanitus deſperatur ab jis, quibus aulicorum principia politica, & indies accreſcens de reli- gione opinandi Iicentia perſpecta ſunt: ſane eam Catholi- cis æque ac A C. addictis haud cordi eſſe, ſcripta factaque eorum produnt, amicabilem non adeo redolentia. Ex Proteſtantibus vid. HENNIGEs ad I. P. àkr. F. 6. Lr. H. 1. Num vero LoEdI1 ſeripta eo conducent?
fubdito. F. XXVIII.
Poſt pacem religioſam tratabatur aliquoties de com. ponendis fidei diſſidiis; fed opus faluberrimum languit. Interea Proteſtantes non minus, quam Catholici ſtatus jus retormandi in territoriis fuis ſummo rigore exercuere, mul- tique Epiſcopatus ab illis cun vel ſine ouere exemti ſunt. * Quare Imperium rurſus in fationes divifum eſt, 4. C. ad- dictis mionem, Catholicis jigam conflantibus, conſcripto utrimque exercitu, vocatisque in auxilium ſociis exteris. Poſt decennium erupit bellum tricennale, occaſione rebel- lionis Bohemicæ ortum, Edicto reſtitutorio pRRPINaNDr Imp. ingraveſcens, pace Pragenſi nequicquam extinctum. Poſt variam belli fortunam, rebus Catholicorum in pejus ruentibus, cogitatum eſt de Pace A. 1641. Ccœpti Mona- ſterii Weſtphalorum & Oſhabrugis congreſſus A. 1644. Abſoluta pacificatio A. 1648. GConwentum, ut tres in Imperio religiones auctoritate publica vigeant floreant- que: * de quibus valet regula: ut inter utriusque *xR religionis ſtatus omnes & fingulos ſit æqualitas exucta mu- tunque; ita ut quod uni parti juſtum eſt, alteri quo-
* Vide Martriculam Imperii apud sTRuvIuM. ** Variis inſiuper de reſervato eccleſiaſtico, ſola amicabili com- poſitione in caufis religionis, die annoque normali, jure reformandi ac diccefano, pari numero Aeſſorum 4c.
Eluberrime ſtatutis. * Re⸗
1609, 1619.
1625. 1637.
1649.

„ — ———— —
37 ) 0 (28
„ Reformati in Auguſtana Confeſſione comprehenduntur,
ac ſimul Proreſtantium nomine veniunt.
1XXX Quouſque illa ſe debeat porrigere, non ſatis liquer: oh- ſcurꝭ᷑ funt verba: Vuatenus eipihlicæ, Conſitutionibuus Im- erii, b preſenti Chnſtitutioni conformis eß. Summatim
dici poteſt, talem eſſe apud nos Reipublicæ formam, quæ omnium ſtaruum exæquationem non facile admittat. HEN
N16E8 A J. P. medit. V p. 129. it. N.
zKXXX Conf. I P. akT. V F. 1. Perpetuitas hujus pacis ea- dem eſt, quæ pacis religioſæ; ejusque valorem Germano impugnare haud licet, nœc attendere ad proteſtationem ſo- lennem 1NNocRNTIIX. cujus rigorem ſubſequentes Pa-
æ temperarunt, declarando verbis factisque, retentionem S catholicorum ordinibus, ad religionem catholi- cam reverſuris, à ſe indultum iri. Sic nempe ẽ re viſum. Ad litteram a cT. Prinip. jur. puhl. eccl. catb. p. 120. Qui C XIM E XM totam belli ſeriem ſuccinẽte nitideque ex
ponit. F. XXIX.
Interim, Germania tot tantisque malis agitata, ſtatus ublicus non potuit non inſigniter mutari convellique. * fllud præprimis notandum, Imperii ordines akT. VMI. F. Laudent. L P. ſuperioritatem territorialem, jus fuffra- gii aliaque inſignia jura non tam conſecutos, quam in tran- quilla ebrundem poſſeſſione firmatos eſſe. ** Pontificis quoque poteſtas in eccleſiaſticis æque ac ſecularibus mul tum imminuta temerataque: his ſane ultro prudentesque hodie abſtinent Romani Antiſtites, neque elettionis nego-
tio amplius ſe ingerunt. 5 Pici non poteſt, quanta religionis diſſenfio mala invehere ſit apta. Eont VorraRx dun lalenrinde chunt I verſo ſegq. p. m. 2). Quos ob ſui elegantiam, atque ut dictis meis aliquid ornamenti accedat, huc transſcribere mihi
temperare haud poſſum: J

ot y 2
¶lcleu oe lce, hhe n c, ir eh n
ele rlannel, F.Vahe, Sh eA er ſen
79— — S cnai4 2e c0 en 0d4 — — ℳ „ — ℳ ℳ Acand um, Mde aſd CAarD. Ba he Oℳ. Dee 4 cj Kelalm. „ —.
e . cao XI a num, 25. im 3 e ene LA 1. . — c 4 Je e⸗ e ex⸗ ,
e 6 Flc eh 6 „ 4 F, an rl 0 2
mo Lcc n ℳℳ Srannr — /0 4n hay AræctL (, N . 5 3 d % S un e neAium n) ani 1en an) vylalem
exlelum 3 ea alneb e vmmin⸗ ncenle eclaya 4, Lun feAce iæc enlardleß Ke xC. calur Jlu „ℳe lhn, — 4— 5ℳ, h- , a Ae ſ eyh eoc , vn⸗ ² lendum ſe e, a an elal en e⸗ n *. MMem 6 e, ne 4n „ 4 al aMhnk uc ⸗ee Saec ) alc½ 1nna narunn eMe e ore ℳ ean Fj. 9 33. „ e lentla. enz“ 55 e. e⸗ — Pn en
5 nunu Lel⸗an lluln 3 g M eclanalun eln. . 14 S 55 0 Seraeh. e veMen /⸗ lſ. n „len Menle e d „ S„ dl ₰„ ela nlenn un⸗ eſon el e yrodo p Aleo a n „— 4ℳ — Anℳ velr & l ⸗ Ml Aa Par, Mn⸗ h⸗ 7* ℳ, ven elean al 5
A „ — 3 * 1 3 Ac ree . em 8. J L 14. 19. 0e Gylale pb⸗
o Cum ym½0. „ 5 y, ¹ . NMl utA 4 F7 c 8 „, 0n uda⸗ AMu) vh e ² Le M 2 . d non
55 c . . „ 6. 5 F
.
mnncen
5 . „ 4 Ne len ehnleh vel non k.ℳ nMeluh, Erm n⸗ ulun ANeub . venf⸗ „ 5 cn n⸗ ,

Aæſ . F. 65 6 ugaler:
un ₰ T S. ehen.
e ℳ non
len⸗
eaiun
vya n„ m 2
† 2
„ Len Delſer elc n ene
.
1 . ve L dnder el.
Nan, ℳ um e Lor
2 el ℳ 5 e l. 1 cL 1 . nhal S Rn a enm en M g
mn
em cœſ
0
K.
4 e eh⸗
— — —— —
a. ce
ℳe %
E— „nhem num
7. Eu⸗ ee
exm
mrE, „
.5b.
I —
fa 2.
9
ℳ S e
— eErnA S4h .
ar non n
chehn. —
—. m Eh eon „ Io
r peee —
F 3.
An
——
F

Ml
7 m ſumn ecle ⸗4 n nel 103 N . 20 A. „ p 34, m e Z.
— cœen⸗ e Ciya ⸗ 6 ℳ mcum olodn z⸗ h aſe N5 „ reee —— ure, A 4 —
n cnclere ya CEæm 4en . D. .
, 6 e 5 44 ebt — e e
wℳ
eh 4 7n eh e 2 e a=⸗ æ ℳ eln. A A, 4 mn e Dele — eln le-l —
erum eo- ter Lae⸗
v ll, E % 47 en % 46 ep, — i71 Mc& e. Zlnum Eelnre v „plen llun⸗ , . r Mn. i 22 Liche rAMrh, n, ehnl en e⸗
— * 73e iln a. ——
n l exeA e, le ℳ r e , L evMMhee naa 3 — —
FM⸗er ene, c ce e 2 . en Ae
nEr ) — , Z Va, cℳ e S — S 3 e 3 S
„₰, — e. r rNaen v,
/ — , eh emn „ ve, bvn⸗ eln F . 4 60* S„ en⸗ , 4 Zr „t 5
Fr ℳ )⸗ ee ℳ
nnoenA Eum n E 5 e ,
Aelz ⸗ le F lC e
ar2 c Ael hn em el ccern en⸗ e ,
4 0 Se . h. Mer . ln

— — — ———— —
a e A, ele 6 Ia ne Q ne ule 4. e i
hlco U — 5 8 Mole . „—
5
₰ a
8 . Delea⸗n —
ſ dle ne — .
8 % Px . 2e e 44 6 D En . — „ 4 FAAe n 3 „ a, %
, 2ℳ , Ve 4 eee
„ i ern En e 34 1 35 5 „Le⸗ * —. ſ . 4,
55 1 Z au — 2 . a u05 — S n, ℳ 7 AM eh. 100 ac % ℳheye an. F
S 2. „4 F— —
ee, 04 —4
ſii — S — % , „ee 2. 55 1. 3 131 e4 . —2 , — 3
5. 3 ec Q⸗ ℳ — De⸗ 7 —

) 0 ( 3
Jai vũ nos citoyens segorger avec Zele, Et la flamme à la main courir dans les combats, Pour des vains arguments, qu'ils ne comprenoient pas. Vous connoiſſez le peuple, & ſawez ce qu'il oſe, Quand du Ciel outragé penſant varger la cauſe, Les yeux ceints du S de la religion, I a rompu le frein de la ſoumiſſion.
Et J. c. verſu 2. ſeq. p. m. 26. Que periſſe à jamais Taffreuſe politique, Qui pretend für les cœurs un pouvoir deſpotique, Mi veur le fer en main convertir les mortels, Qui du ſang herétique arroſe les autels, Et ſuivant un faux Zele, ou linteret pour guides, Ne ſert un Pieu de paix, que par des homicides.
Sane ènim homines cædi & cruciari ob qualemcunque Dei
cultum, etiam quibus ea crudelitas formidini non eſt, mi- ſerari debent. Evolve omnino 6koT1IIAMnal. Pelg. T. J. p. m. F. ſeq0. & PILBURT MM. jur. eccl. P. V. C. X. F. 4. J. ubi de Proceſſu Inquiſitionis, pari crudelitatis ſpecie, ita ait: „Atque hoc eſt in Hiſpania omnium ſpectaculorum „ maximum: quod ut eo terribilius reddant, impœniten- „tes, faccis nigris, quibus fiammæ infernales & dæmo- „num figuræ depictæ, indutos, in rogum conjiciunt. Hac „ſeveritate opus eſſe exiſtimant, ut metu mali quidquid „Judæorum ac Maurorum ſupereſt, qui ingenium non- „ dum mutarunt, in officio contineatur. Alia Francis ſe- „det ſententia, perſuaſis, ad ulciſcenda crimina eccleſia- „ſtica, cum Epiſcoporum ſufficiat auctoritas, opus non „eſſe delegatis extra ordinem, qui ad ultimum in tribunal „Ordinarium abire poſſent. Nam verendum eſt, ne ho- „mines, alienæ jurisdictionis adminiſtri, mandati regulas „migrent, culpasque ac ſuſpiciones augeant, exaggerent- „qué, ut ſit, quod agant. Porro inconcinnum eſt, ut in „terris, in quibus per duo ſecula hæretici non tolerantur, „ quotidie inventi ſint, qui puniantur. Præterea metus ille „hypocritas quidem, at Chriſtianos non faciet. Se-
„ Vell

1558. 1564.
1576. 1612.
) 0 (76
„ veritas utilis eſt reprimendis naſcentibus hæreſibus; ſed „ſi omni rempore, atque omni loco ad præſcriptum le- „gum ſtricte adhibetur, facra noſtra exoſa reddit, efficit- „que, ut juſtitiæ obtentu maxima mala patrentur. „ Fas quidem eſt Principibus omni ſecta ſuas purgare ditiones, ſed i animadverſione è medio tollere crudele nimis,
&t nihil cum indole veteris Eccleſiæ commune habet.
** Legi relegique tabulas Pacis Weſtphalicæ, nilque reperi Statibus Imperii conceſſum, quod non antea tenuere mo-
do. Certe eos in negotiis publicis jure fuffragii jam olim
uſos, ex dictis liquet? ac ſi quid noviter forte adepti funt, tanti non eſt, ut ſtatum mox adhuc Monarchicum illico Ariſtocraticam mixtamve, aut neſcio quam irregularem, monſtroſamque regiminis formam induiſſe aſſeri queat. Id ſaltem magnis litteris exprimi debuiſſet: igitur ſicut ante fuit, ſic & minc eſt.
xxx Vid. 1 on cTx de ce ſrle conſultẽ pur ler ſouweraint de la teyre. edit. 13. p. J. Jeqd. vOLTA1RR I. c. chunt IM ver-
Ju ahl. Jedl.
Peinde vero arctiores cum Imperatoribus Capitu-
lationes iniri cœperunt. * FRER DINANDUS I. **
neminem contra pacem religioſam turbatum iri ſpondet. MAXIMILIAN US 1I. vlvo parente electus ** eum in modum adſtrictus eſt: „ut avulſa ab Imperio recupe- „ret, *X*7 vectigalia jusque monetam cudendi, absque „Flectorum conſenſu, nulli concedat, eorumque uſurpa- „tores Mandatis S. C. compeſcantur. Proteſtantes deni- „que eum ab Advocatia Sedis Romanæ liberum eſſe juſle- „runt. *X*X* RUDOLPHUS II. quæ parens promiſe- „rat, denuoſtipulatus. MATHIA S his legibus imperium „ nactus: Electorum uniones (Verein) confirmatum, ec- „rumque exemtioni Audicio Rothweilenſi non contraven-
„tum, & collektas Reipublicæ bono impenſum iri. In „feuda

Gthenal 7 nno „ Qu — ℳ S
F ⸗ a
, — e. — — o 5 eℳ 3. N . S n 7 e A 6.
ee
3. — 6. 2 7 2 — SonAℳ,
4 0 S ℳ S 4 3 33 —— vemn a e — S2 An a .
An .
7 e ccm c4.4 c Venyco An crah, 4a Sra ſ vMe Aomnch eAu, 2 P .
S „„ an. x7 i m ℳℳ0. Vare=, nℳ
Le4, Mum . B. , A e— e 1. S — F 3 „6 &Ar onc⸗ onoeh, Len Ao⸗ — 5

,
nn % e S —. F 3 n % 1 7 vn mn ryn c4, —
. 5 — 5 2 3 2. f. e S , 8 Eœ. vnen ſa e. . 4A e * 1* 5 4 , 3 N. — ½ e 7. .
—
, ℳ Me⸗
—

4.
* ) 0 (18 37
„ feuda Italiæ Imperiique, & num rite recognoſcantur?
„inquirat Imperator. Stapulæ Rhenique telonia nimium „aueta tollantur: Flectores, ſi de his conveniantur, non „ niſi apud cxs. Ma. in judicio ſtent; () milla vero vVectigalia ſine eorum aſſenſu deinceps concedantur. Si „quem jure monetandi abuti contingat, ab eodem ſuſpen- „Catur, nec niſi Electorum præſcitu in integrum reſtitua- „tur. Mediatis jus monetandi aliaque inſignia privilegia „non concedantur. Regem Romanorum, ſi è re Imperii „videatur, vivo Cæſare eligere iis liberum ſtt. (à) Geſta „Vicariorum confirmentur: feuda concedantur ad nor- „mam primæ inveſtituræ. In arduis negotiis (wichtigen „Sachen) ab initio Electorum faltem conſenſu utatur Im- „Perator. (c) Judicium aulicum bene riteque ordinetur, „ac alternis ſalterm annis revideatur. FERDINANDO II. „ut in feuda Italiæ inquirat, denuo injunttum: quibus
„Elettorum conſenſu vettigalia obvenerunt, eos ſubditos-
„que ab iis liberos fore ſtipulentur: * Steuræ Imperii, ſi „non eorum conſenſu alienatæ, retrahantur: *X Vicario- „rum jura à nemine impugnari fas eſto: feuda caduca ne- vmini deinceps concedantur: denique Conſiliarii aulici in
vadminiſtranda juſtitia Capitulationis Cæſareæ munquam
immemores ſunto. *X*
*Cum jus publicum Imp. Rom. Germ. Capitulationibus po- tiſſimum contineatur, placuit ea, quæ huc maxime faciunt, ubique ſuccincte exhibere: ex iis vero de Germaniæ ſtatu optime conſtare debet. Id forte nemini incognitum, priori Capitulationi ſemper adhuc addi quædam, eisque neò ele- ctum adſtringi. Occaſionem, qua hoc illudve Capitula- tioni inſertum, brevibus hinc inde indicabo.
** Carolus V. id uſque egit, ut Ferdinandus regiam dignita- tem Philippo cederet; ſed noluit ille, ſtatusque viblenti Hiſpanorum regiminis jam dudum pertæſi erant.
E3 1** Ab
1619.

36 3 ) 0 (s5
*1* Ah Auſtriacis id ſemper omni cura actum, ut vivis paren- tibus filii eligerentur/ ſicque quam directe non poterant, oblique adepti ſunt hereditariam quaſi ſucceſſionem. Eſt hæc recentiffima eorum cura, quam ut pacato hoc tem-
ore ſecunda excipiant vota, cordati exoptant. Vid. Schmaußens unparth. Vorft. desjenigen, was bey der Wahl eines Rom. Koͤnigs Rechtens iſt. Sed conferri meretur Mo⸗ ſers Staats⸗Arch. P. V. p. 44. ſell.
s*** Injuſta avulſio fit oportet: qui hodie ditiones Imperi detinent, pactis, derelictione, ac belli jure ut plurimum nituntur. Cæterum cum modus recnperandi Impera- tori præſeriprus non ſit, leniora remedia velut legatones pactaque, adhibenda erunt: armis enim vix tuto loeus eſſe poteſt. *x* Ferdinandus I. reſervationem hanc Proteſtantium in Capitulationis formula oblatam rolerare noluit, ejusque omiſſionem obtinuit. Maximilianus II. vero eam admiſit, hodieque Proteſtantium Electorum nomine concipi ſem- per ſolet. 6) Inſignis hæc Flectorum prærogativa, quod eorum vecti gales cauſæ non in Camera, proceſſu ordinario, ſed Judi- cio aulico, mandati via, ventilari debeant.
() Num vero ad præconſultationes reliqui etiam ſtatus ad- mitti debeant? denuo acriter diſceptatur. Moſers Staats⸗ Arch. P. II. p. 2. P. III. p. 132. P. I/ p. I49. P. Vp. 131. Sc. Add. J. P. AkT. VI. §F. 3.
¶c) Negoria magni momenti haud dubie funt, quæ ſecurita- tem felicitatémque Imperii concernunt. Reliqui Germa- niæ ſtatus hanc Flectorum prærogativam ægre ferunt, ac ſuum conſenſum æque ab initio adhiberi volunt, manſit tamen hactenus hæc clauſula.
*Quod ipſum argumento eſt, Electores fui non immemo- res eſſe.
** Poſtquam Imperatorum munificentia opes Imperii omnino accilæ ſunt, denuo, ſed ſerius, de regio patrimonio cogita-
tum,

—— — — — — — ——— — — —— — —
) 0 (8 37
tum, ex quo tanti faſtigii ſiumtus ferre queant: ne in ele- Stione opum ac divitiarum potiſſima ratio habenda ſit.
*** A die factæ infinuationis ſumma Imperii Tribunalia Capi- tularionem in judicando ſequi tenentur. 31UM Proc. Cam.
Tit. . F. 9. F. XXXI.
Atque hi ſunt Imperatores, ſub quibus fatalis hæc belli tragcedia dudum ſatis exhibita eſt, donec FERDI- NANDI III. auſpiciis pax exoptatiſſima in Germania re- floreſceret. (a) Interim durante hello hinc inde multa per vim atque injuriam fiebant, quin & Imperatores poteſtate ſua plus ſemel abuſi: hinc adttrictior Capitulatio ei præ- ſeripta eſt: * Electoribus regii honores competant: ** „ facultas comitia indicendi declarandique in bannum Impe „rii, nec non vettigalia concedendi, feu conceſſa prorogar „di, ad conſenſum eorum ſit limitata: jus collectandi fœ- vderumque comitiale eſto. Conſcripti milites non niſi ad „Aefenſionem Imperii fint, & Statuum territoria permean- „ tes non ſint oneri. *X* Ordinatio Cameralis, modusque „exequendi obſerventur: in Judicio aulico femel cum cau- „ ſæ cognitione deciſum non retractetur. In perduellionis „crimine fubditorum vaſallorumque, bona eorum ſeu feu- „ da ſtatibus in fiſcum redigere liberum efto. *X** Res „gratiæ in Cancellaria Imperii expediantur: Principum „ Comitumque dignitas, niſi bene meritis, non confera- „tur. Excluſio Electoris Trevirenſis *XXRR ab electionis „negotio nulli fit præjudicio.
() Conf. F. XXM. NXII. har S. Meliore ordine hæc
omnia concinnare non potui, ſed à chronologica ferie pau- lisper recedere oportuit.
* Prodierat medio belli KIPportTus 4LAPrDE d ratione Satus, qui P. IM. C. U ſch. magna audacia in Pomum Auſtriacam infurgit, Tyrannidis inmulat, atque ut è Ger-
E3 mania
— — -—
1636. 1648.

1652.
o 6
mania pellatur, auctor ſuaſorque eſt. Fo miniſtri in nego- tiis publicis uſi, & ut videre eſt, non una vice ſecuti funt: multa enim ad ſalutem Reipublicæ egregie monita habet: violenta vero ægrotanti Germaniæ fubinde medicamenta propinat. Con Fer. MoNZaMz. de Matu Imp. Lerm. C. V.
** Aula Cæſarea mira ſemper propenſione Rerumpublicarum legatos Klectoribus prætulit, forte eos deprimendi ergo: illi vero modis omnibus conati ſunt, ut regio honore ma- ctarenrur, ac Respublicas præcederent.
* Mirum quibusdam videbirur, Cæſarem, cui nullæ ab Im- perio ↄpes, ut militem alat, adſtringi, ſtatusque ne hoſpi- tationibus quidem gravari. Sed plura ejusmodi paradoxa in jure pubſico ſunt, quæ, ſi vacat, peculiari ſcripto com- plecti animus eſt.
**1 Ferdinandus 1I. fub læſæ Majeſtatis prætextu multis no- pilibus bona eripuit, Fiſcoque Cæſarco vindicavit: ſtatus vero eosdem ſuo Majorumque beneficio feuda renere, fibi-
que jus Fiſci competere aſſeverarunt.
* IS eo tempore captivus detinebatur, quod Galli partes, cujus protectioni ſe dabat, incaute ſectatus fuerat.
. F. XXRII.
FERDINANDUS IV. in Comitiis Auguſtanis his pattis elettus eſt: ¶) „ Advocatia Sedis Romanæ paci „religioſæ non ſit præjudicio,* neque contra pacem Weſt- „Phalicam ejusque exequendi modum quidquam ab ullo „fiat. Flectorum legati immeciate Reges ſequantur, & „Respublicas præcedant. Meciati ab exteris non prote- „gantur. ** In bello indicendo pangendoque fœedere, uti „ & iis negotiis, ſo von hohen Præjudiz und weitem Aus⸗ „ſehen, unanimi Statuum aut ſi res moram non ferat, Ele- „Storum faltem conſenfu utatur. Colleetæ pariter in Co. „mitiis, atque ad normam J. P. indicantur, ac nemini
—
. —
[F ſ e

e de eeAM n= 4— ₰+— 2 —
Sv . 44 Aw e 12 —
cx —
—

—— — —————— — — — — — —
2 ) 0 ( 5. 39
vquotam fuam remittere fas eſto. Status Imperii contra vimmedietatem, privilegia de non appellando, evocando- „que, atque exemtionem à Judicio Rothweilenſi nullo mo- „do lædantur. *XN In caufis civilibus ad Nuncios Apoſto- v licos, * XN Curiamve Romanam deinceps non appelletur. „Monopolia non concedantur. Conceſſa vectigalia, cum „Fectorum conſenſu necdum opus eſſet, maneant; Ac- „ciſæ vero recenter introduetæ penitus ſublatæ ſint. In „feudis apertis fine Flectorum conſenſu nemini exſpecta „tivæ concedantur. Status ad editionem pactorum fami- „liæ absque neceſſitate non adſtringantur; ſed prona iis „ etiam contra Pomum Auſtriacam juſtitia fiat. Cauſæ in „ Camera Imp. pendentes inde non avocentur, neque, ubi „cauſee cognitio requiritur, Cæſaris conſilium ſecretum ſe „ingerat. **X Nullus Princeps, Comes aut Baro prius vad votum & ſeſſionem in Comitiis admittatur, quam præ- vter Flectorum illud etiam collegium ſeu ſcamnum, ubi „ recipiendus eſt, audiatur. &c. *XXN () Vi aRr. VI F. 3. T. P. A. 1652. AuguſtæVindelicorum co- mitia habita funt. Omnium primo Imperator id egit, ut filius eo vivente Rex eligeretur, atque Flectoribus multum blanditus eſt: Principes vero Zeloſi admodum monita quædam ad Capitulationem dederunt. pxA NEn . co- mitiorum T. N. Conf. caPIT. Ferd TM 4RT. N. S7 IM Quo facto congreſſus comitiales cœperunt, ac de civitatum imperialium voto deciſivo, ordinariis deputationibus, aliis- que aRT. V J. P. ad comitia rerniſſis tractatum eſt. Præ- cipue Conſilio aulico ordinatio præſcripta, agnitumque pro imperiali judicio: multa quoque, quæ ad juſtitiæ ad- miniſtrationem ſpectant, egregie ſtatuta funt. MEvRR aca puhl. Natish. Vid. xEc. 1M. Nov. in der neueſten Sammt. der Reichs⸗Abſch. P. III. p. 64.
* Caute hæc clauſula à Proteſtantibus adjecta, ne facultas ei eſſet, Advocatia in præjudicium eorum utendi, ſed fimilem iis tutelam præſtaret. ** Hoc
—

1658.
40
x Lloc ſuaſu Flectoris Trevirenſis Capitulationi inſertum eo-
quod Duces Luxemhurgenſes jus protectionis in civitatem Tre- virenſem prætenderent: ex quo A. 1632. Galliam inter & Hiſpaniam ad arma ventum. Hæc patrocinia ſi perpetua ſint, unius renunciatione tolli haud poſſunt: ideoque Wezlaria, quod Landgraviorum Haſſiæ protectionem excurere tent- ret, fub initium prioris ſeculi armis compreſſa eſt.
*2* Mliquoties de abrogatione hujus judicii, ceu plane ſuper-
ui, deliberatum: ſed res exitum ſortita non eſt.
„** Notæ ſunt controverſiæ cum Nuncio Colonienfi, qui vario obtentu in jurisdictionem Imperii involavit, Camera Imperiali banno illo cenſuris fulminante. Hodie ultro civllibus cauſis abſtinet.
**2** Cauſæ graviores, in Judicio aulico ad ſententiam uſque agitatæ, ad Cæſarem una cum voto, ob conſiderationes politicas, referri conſueyerant. Imperator eas accuratẽ expendit, atque ex ratione ſtatus definiit: an ſententia executioni mandari, aut differri in commodius rempus de- peat. Sed in Conſilio ſecretiori non tam juris, quam uri- ſitatis ratio haberi ſolet. Num vero diſpoſitio hæc ſancte ſemper obſervetur? altioris momenti quæſtio eſt. HEN- v16ES ad Capit. Joſepbi. p. 26. lit. B.
S*X* Imperatores occultis hoc agere conſiliis credebantur, ut
novis Principibus, ſibi obnoxũs, reliquorum ſuffragia, ſi
non ſuperarent, æquarent certe.
F. XXXIII.
poſt mortem pERpINaxpr III. * vehemens Ba- varum inter & Palatimum ** de Vicariatu enata eſt con- troverſia, ac Galliæ Regis conatibus *** cum LEO. pOLDO dura admodum Capiulatio inita: quin claufila legis commiſſoriæ addi debehat, fed reſpuit Imperator. Monita demuo à Principibus exhibita & Capitulationem per- petuam etiam atque etiam urgehant, resque ad Prologum, atque Ppilogum uſque conecta eſt: XXMM his legibus
lmpe

— — — — — ————————
— —
n 1 S. yn 4 464, g
c 4 ,
W
.
2. G⸗ f S
—
e
½ .
.
en e
3 12 „ 4
,
2 — I. n
3 „ 22
26 .
e
. 4 — ℳ
r
c. — S e S 1 L. A.
„ 1—
ele
3 a 4
—— L. Soe ſ S
.
.4 7.
, 7 3
——
zon, a HL. „
2
—
3 ℳ 96 3
£. .
— 3
. h , Ah
——
m—4. 67

— —,— ———— ———
—
4 4 . h 6*. 5, —
,
— . , 6 ſ C — . %
. * . 3 A. , 1 — * —, 5 .
— 7 * .
32 3 .
2 2 6
S 3 3 — nn⸗ e 1 Ve 4 4. G 5

—
—
4. S
c 2. S
.
F —
—
——
,
1
A
ne
3.
66
p
3 OaA
. 7 —
Se
, „
, 72
ℳ
4 2
— —
pceh F ax 3
— e .
, e * c . 2.
1. . „ . S
S (a — — — — 4 —

— — ———— ———
nE — 4 . 4 2 S „ 2 ⸗ C. 2 i . % . 4 — ℳ—
61— — S — —
„ S S
5 F %, . . - , 4. e . „
N — 4 — — — 4 Al — ₰ „ . P 4 4
3 3 7 2. F. 5. 3 5 2. Sſe ie. ſe
Elenn Clc⸗ inl. 4 S 2. u S 2 Ael e .
3 . „ CMoiheEe e A —5 3 — i⸗

N 0 (25
Imperator evaſit: „Nemo ſine conſenſu ſtatuum à voto & „ ſeſſione fuſpendatur. Statibus liberum eſto, de negotiis „ deliberandi ergo circulariter & collegialiter convenire uti „ & contra rebelles fubditos vi & armis ſe tueri, atque ab valiis aunxilium petere. Status hoſpitationibus non graven- „tur: (a) foedera damno Reipublicæ non ineant, atque in v extera ſervitia concedere nemini prohibitum ſit. () Ipſa „CxS. Ma. ditiomum fuarum intuitu, fœdus non ineat, „ niſi falvo jure Imperii: bello adverfus Galliam neque ut „Imperator, nec ut Auſtriæ Dux ſe ingerat: hoſtibus ejus „ ſuppetias non ferat, aut tranſitum permittat: modo ne „Galliæ Rex Imperii hoſtibus auxilium preæſtet. Regi „Galliæ integrum eſto, Germaniæ ordinibus armis aſſiite- „e, ſi vis eis fiat. (() Flettoribus liberum eſto, ſiè re „videatur, Regem Romanorum eligere. Tranſactio Mo- „guntinum inter & Colonienſem de coronandi jure rata „ſit. 4) Abuſus judicii Rothweilenfis tollantur, atque ah „ illo ad ſuprema Imperii judicia appelletur. In cauſis ſe- „quelæ, collebtarum aliorumque regalium ad nudam in- „ ſtantiam ſubcitorum mandata C. vel S. C absque prævia vinformatione non decernantur; ſecus iis non parere fas „eſto. Subditi, excluſo domino territoriali, de Caſſa pro- „Vinciali non diſponant, neque cum exteris aut aliis ftati- vbus illicite confiederentur, () nec fine præſcitu Princi- „ Pis conventus agitent. Imperator in ſtatuum territoriis non exſtruat fortalitia, neque exteris contra I. P. tranſi- „tum permittat. Nemo à vectigalibus eximatur, nirria villico tollantur, nova vero largiri fas non ſit, nifi unanimi v& collegiali Electorum conſenfu. Exſpectativæ ac litteræ „inveſtituræ, in Cancellaria Imperii non factæ, ſint nullæ. „Protectio Germaniæ non niſi Germano detur. ( r „ lides judicii aulici fint teutonici, ac ejusdem St
„ telo-

——— —
42 ) 0 (
„teloniis æque exemtiac C I. Aſeſſores: ſalarium iis rite:
„ſolvatur. Ordinatio judicii aulici probe obſervetur, nec „ impediat Imperator, quo minus Elector Moguntinus ejus „revifionem inſtituat. Abufus Bullæ Brabantinæ tollan- „tur. (g) Nemo, præjudicio antiquæ Domus, titulis ar. „misque inſigniatur neque conceſiæ dignitates ſtatuum juri „territoriali damno fint. 0) Jura Gancellariæ nulli re- „mittantur, ac diplomata intra tres menſes non ſoluta, ſint „nulla. „ G) Cætérum eo regnante Imperium perpetuis fere bellis attritum, ac Miles perpetuus ortus eſt. *VMM Comitia vero ejus auſpiciis A. 1662. cœpta in hunc uſque diem durant. *XN***
* Ferdinandus IV. ante parentem mortem oppetiit, nec Im- perator evafit.
** A. 1745. placuit alternatio. Vid. tamen c4P. NoV. AkKT. M. 1J. 19. Conf. ScMAuss11Corp. jur. publ. in app. p· 7o.
** Gallia ad eam, qua hodie pollet, porentiam emergere, ac Monarchiam ambire; Domum vero Auſtriacam, unicum ambitionis ſuæ obicem, perpetuis bellis comprimere, nec non undique inimicos excitare cœpit, impenſa nonnun- quam immenſa auri copiarumque vi.
za** car. Nov. 4kT. NMX. F. 2. scRMAuss1 Corp. jur. publ. acad. p. 1172.
66) Multo minus Imperator ſibi jus aperturæ in ditionibus ſtatuum vindicare & locis munitis præſidiarium militem immittere poterit. —
¶) Satius fortaſſis foret, in proprios uſus conſumere homines pacis impatientes, quam pati, ut per omneim Pene Euro- pam venalem ſanguinem circumferant. Interim ab antiquo ſibertatis ſpecies putabatur, exterorum militiam ſequi, vi- tamque pro alienæ civitatis ſecuritate profundere. R. J. 1o. F. 4. J.
4c) Facile patet, hæc Galliæ Regis conatibus Capitulationi in-
ſerta eſfe, ne Imperator bello Fliſpanico ſe immiſcere 2 no
—

— — — — — —— — m
—— — —
n Fe an aℳ h⸗ yn eu c, Le LaAn M. “ d — vL
l c, 00an 51
c2 S §0 n
Wecnl ₰ — c
—
—
ie — 7½) * „ 8 ne
1 Maa , 17 . — . o %. 3 2
LE 4. . 2 S4 8 . 7 A. 5, — 2.
1. M 1 ye 5 — — S 2. 3.
3. , , L⸗ ſ. — — vehc 2 ſe . CA F* .
. . ——— ℳ ℳ % 4
2 C⸗ 1 A S

— — —. —
½ . ℳ
, ₰ . cA S
— M
* n n 1Al
—————

) o 68 43
Quod vero ſtatibus Imperii pro lubitu aſſiſtere poſſit, multi haud vane turbas, Germaniæque exitium inde augurantur.
( Colonienſi in A B. C. TM jus coronandi ideo aſſertum, quia Aquisgranum, coronationis locus, ejus diceceſi ſub- jacet: aſt cum Moguntinus, illo ordinibus pallioque ad- huc carente, Maximiliani II. coronationem perageret, id- que ad Ferdinandum IV. uſque frequentaretur, res tan- dem in lites deſiit: donec Electorum mediatione A. 1657. ita tranſactum ſit, ut in ſua quilibet dicœceſi, extra utram- que vero alternis vicibus coronationem obirent. Kxſtat apud noNTRRM1uM in t. dipl. Nev. T. T. p. o. do- cumentum, ex quo videre eſt, 3ALDUINUM Tréviren- ſem, ac PErRuM Moguntinum de hoc coronandi jure, abſente Colonienſi, A. 1315. acriter contendiſſe. Rr- rBRus in illud commentatus eſt Paſ. de jure ſuccedaneo co- ronandi Archi Epiſt. Tevirenſt competente.
() Exterorum Patrocinia Imperio ſane plurimum nocent, ejus- que auctoritatem imminuunt, motibus ac diſſidiis anfam præbent, faciuntque, ut ditiones ab eo plane avellantur, atque ab exteris ſine onere eximantur.
(† Solent Principes catholici in Aula Romana Protectores ha- bere è numero Cardinalium, qui negotia eorum curant. Germaniæ Protectoris præcipua cura eſſe debet, ut Con- cordata nationis Germanicæ probe obſerventur.
E Vi hujus privilegii, Brabantiæ Duci à Carolo IV. conceſſi, Brabantini exteros, etiam ubi actor forum rei ſequi tene- tur, ad ſua judicia evocant, ipſi vero Domum revocandi jus prætendunt, vicinosque ingentibus repreſſaliis divexant. Graviter de his exceſſibus conqueſti ſunt Imperii ordines, eosque hodiedum gliſcere audio.
(&) In diplomatibus largius quandoque ſe enunciat Imperator, quod à recepto Curiæ ſtylo non facile recedatur: eosque, quibus nobilitatem confert, variis privilegiis mactat: id vero ſalvis ubique ſtatuum juribus, ac ſuperioritate terri- toriali capiendum.
F 2 (i) Fieri

1690.
1705.
44 2 ) 0 ( i8
() Fieri ſolet, ut, qui dignitates impetrant, titulo contenti, diploma haud ſolvant, aut longius differant ſaltem. „**** Egregia hæc ordinatio, Germaniaque hoſtibus depel-
lendis ſeinper par erit, modo ne diſcordia vires frangat. sK*** Conſilio fortaſſis IpPorITIA LAEIDR de rarione Ma- tnus P. JII. C. N n. 3. p. m. 77). Quæ hucuſque emana-
runt Imperii concluſa, in unum Recẽlſum necdum colle- ca ſunt, & proſtant in der neueſten Samml. der Reichs⸗ Abſch. P. J.
§. XXXIV.
Imperator belli tempus maxime opportunum ratus? JOSEPEHUM Eletoribus in Regem Romanorum com- mendavit: isque unanimi eorum conſenſu electus corona- tusque eſt; ſed minorennis adhuc ſpondere debuit, ſe ante annum XVIII. regimen non fuſcepturum, manſurumque in Vicariorum tutefa. Hisce præterea patis illigatus: vPax „Monaſterienſis, intuitu Galliæ Regis, ob fidem ruptam „irrita eſto. * Fiſcus in confiſcandis libris nulli partium „ſit addictior. ** Flektorum prærogativæ, jusque pri- „mogenituræ conſerventur. Sine concurfu, ſtatuumque „ conlenfu nulla pax ineatur, cureturque ut omnia in pri- „ſtinum & legibus Imperii conformem ſtatum reducantur. „ Foœdus non ineat Imperator, niſi omnium ſtatuum, aut „li res moram non ferat, Eleetorum collegiulis conſenfus „accedat: ſtatibus pro ſia conſervatione ac ſecuritate fœ- „dera inter ſe & cum exteris ſancire liberum eſto, modo „non fint contra Imperium, fiantque ſalvo per omnia ju- „ramento, quo quisque Imperatori obſtrictus eſt. *** In „ decernendis commiflionibus Cæſareis difpofitioI. P. anr. V „. F1. obſervetur. Militum conſcriptiones damno Impe- „rii non fint, ac hoſtibus ſervientium bona confioentur.
„Cauſæ ſeculares ab Eccleſiaſticis rite ſeparentur, & deſu- Peÿ

) 0 ( 28. 4
„per cum Sede Romana amice tractetur: Epiſcopi, ſi ſis „ipfis cum Clero fubditisque, absque prævia informatio- „ne, monitoriis ac declarationibus cefſurarum non gra- „Ventur. Quodſi flumen navigabile fieri poſſit, non im- „Pediatur novo opere cujusdam ſtatus. *XXX Commer- „ cia vigeant, floreantque. ***** Ordinationes monetæ „les ſtrictim obſerventur, & privatæ officinæ (Hecke⸗ „Muͤnzen) tollantur. Poſtarum Officiales ſint teutonici, „nec niſi ab oneribus perſonalibus liberi. Minores ſta- „tus, paribus titulis armisque, majoribus non æquipa- i( * Id procul dubio ea folum tempora reſpiciebat.
** Occafionem hujus recenfet RENNI6ES ad Capit. Joſepbi p. J7. Lit. F.
*** Add. I P. 4RT. H. F. 2. Major itaque eſt poteſtas ſta- tuum circa fœdera, quam ipfius Imperatoris. Interim hanc regulam notes velim: ut, quories in negotiis magni momenti omnium ſtatuum, aut Electorum ſfaltem conſen- ſu opus, horum unani:nis efſe debeat.
*** Quo caſu Imperii Ordines, fumptus compenfandi ergo, non obſtante prohibitione Capitulationis, novum vectigal imponere poſſe, autumat STRVcR de jure catarauruu C IM F. 1. Quod ego aſſerere non aufim.
N*** 8Zed ne florere poſſint, minus proba moneta, auri ar- gentique, ob nimium luxum, raritas, juſto copioſior peregrinarum mercium uſus, crudarum (roher Waaren) exportatio, ac tandem immenſa vectigalia impedimento ſunt.
* Cum Ferdinandus II. Comiti Schaumburgico Holſatiæ Principis titulum tribuiſſet, Chriſtianus IV. Daniæ Rex eundem, ut hoc titulo ſe exueret, armis coẽgit. Fandem ob cauſam Leopoldus Sabaudiæ Duci Regiæ Celſitudinis titu- lum concedere noluit, ne in eo prærogativam aliquam
agnoſcere videretur. F 3 16) De

4711.
46 8 ) 0 6
(4) De nono Flectoratu ac litibus inde enatis vid. LüNI6 R. A. 7. V p. 697. 30. 360. 366. Staats⸗Canzl. T N Octa- vus in Inſt. pacis à RT. IM F. 3. jam inſtitutus eſt. De dif- ſidiis Cameræ Imperialis, Viſitatione, ac Receſſu ejusdem vid. Staats · Canzl. T M. p. 242. T. XI p. 170. 209. T XM p. 90. 7. XM p. Jo. neuefte Sammil. der Reichs⸗Abſch. P. TM p. 261. e. De reintroductione Regis Bohemiæ conf. pFRFFIN6. T. L p. 1096. & ANoNVMI 7ad. de ſeſ. & ſuffrag. eled. ratione regni Bobem. etiamnum compe-
tente. §. XXXV.
GAROLUS VI. ad normam Capitulationis per 3
petuæ, (a) defuncto fratre ſuo, Cæſar exſtitit, Rege Gal- ſiæ nihil reluctante. ) Recenter addita his potiffimum capitibus continentur: „Aurea Bulla ad nonum quoque „Electoratum extendatur; atque Electoribus tituli: Hoch⸗ „wuͤrdigſt und Durchlauchtigſt, eorumque legatis primi „ordinis, licet plures ſint, regii honores competant. () „ Comites imrhediati exteros præcedant. Bellum foœdusve „absque Flectorum unanimi conſenſu non fiat, neque ali- „ter Vectigalia concedantur. (¶d) Jure monerandi abuten- „ tes excidant voto & ſeſſione in comitiis. * Nemo nimiis „tributis oneretur. Pactis familiæ per inveſtituras nihil
„decedat. Si EFlectoratum, Principatum, Civitatemwe
„Imperio vacare contigerit, absque ſtatuum conſenfu ne- „mini concedantur. ** Placita ſtatuum (Reichs⸗Gut⸗ „achten) mox ſequatur reſolutio Cæſarea; nequè grava- „minum dictatura impediatur. *** Tempore litispen- „ dentiæ via facti ac repreſſaliæ non ſint permiſſæ: neque „judicium aulicum de judicatis Cameræ ullo modo cog- „noſcat. **X* Agnati innocentes, ob feloniam vafalli, „feudis allodiisque non priventur. vXXXX Querelæ ſta „tuum, quorum juri territoriali conceſſionibus dignitatum PTA

E K S L — A — 6
i A Ae,— —
e A 2. . „.
— 2 7 % — — iA 3 — * 4 —„ 5 . — F S 3 2
2 6 3 ——
S
— — c⸗ —— — ℳ CE 3 S. e S
i — ½ 3 æ
L 4 g — q⸗ — ℳ— — ,
ℳ. œ —. ℳ 47 22 4
G 2 Mæcx.

— —.
0 c — A 3 1 5 3 — e ℳ C — 6 %. ℳ. 6 N.
e — c
5 —2 . 2 . ℳ 8 2 — S .
2
2 — — 3 2

N ) o (5
vPræjudicium illatum, audiantur. Negotium Capitula- „tionis perpetuæ ad finem deducatur, jure adcapitulandi „Electoribus relicto.
(à) Nondum lex publica evaſit, nec intereſt forte, quia nova quotidie emergunt, quæ neo electis præſcribi oportet: alia mutatis circumſtantiis omittenda veniunt. Sed rem denuo in motu eſſe, ex Relationibus audio.
¶&) Quam primum enim Imperator electus, atque Auſtriacas ditiones conſecutus eſt, timebant ſibi omnes à potentia ejus, ſi Hiſpania quoque ipfi obveniret: hinc, ex juſta æquilibrii ratione, PRILIPPUs V. nepos regis Galliæ ibi rerum potitus eſt.
() Vid. 5. XXNX not. ** (A F. XXXIM vot. *** *
* Si pœna hæc executioni daretur, Comitia, puto, ceſſarent. ** MoN?ZAMR. de atu Imp. Germ. C. N §. J. Capitulationi hæc ideo inſerta eſſe putat: ne Cæſari integrum ſit, no- vos Principes feudis vacantibus beare, aut ſuam Domum locupletiorem reddere.
*** Noræ ſunt querelæ, maxime Proteſtantium, contra Dire- ctorium Moguntinum, Aulamque Imperialem.
**** Judicium aulicum jurisdictionis ſuæ terminos migravit quandoque.
***** Contra diſpoſitionem juris Feud. Longob. I. Fud. 37. & 37. ſed vid. Jus Feud. Mem. cup. Sp. J. .
*X*** Comites Palatini ut plurimum nauci homines vili pre- tio Notarios creant, qui immenſis deinde litibus Rempu- blicam implent: hinc in quibusdam Provinciis egregie ſtatutum, ut non niſi prævio examine, ac certo numero, à Regimine recipiantur.
F. XXXVI.
Qua ratione CAROLUS VII. eoque brevi extin do FRANCISCUS I. ad Imperiale faſtigium evetti, & cruentæ de ſucceſſione Auſtriaca () lites pace
nenſi
1742. 1745. 1748

0 1 75
nenſi tandem ſopitæ ſint, nemini, puto, incognitum erit. Varia eorum Capitulationibus, tempore ſic exigente, ad- dita invenio: quæ ſequuntur, ad ſtatum publicum maxi- me faciunt: „ Nullus adminiſtratione territorii neque pro- „viſorie, neque in contumaciam exuatur. * Votum ſef „ſioque de linea ad lineam absque ſtatuum aſſenſu non „transferantur; atque in neo receptos, mumque ſe rite „qualiticaverint ? inquiratur. ** Statuum gravamina „ contra Conſtitutiones Imperii tollantur, æſique manu „forti ſuppetiæ ferantur: neque in caufis religionis diſcep- „tatio judicialis Iocum habeat. Vicarii abſente vel im- „Ppedito Imperatore Imperium adminiftrent, jus dicant, „atque ad normam legum iis comitia habere permiſſum „ſit. *** Flektor Brunſivicenſis de Archi-Officio provi- „deatur. Officiales belli in paritate religionis ſumantur: „ii vero de commeatu, victu atque fortalitiis pro lubitu „non diſponant, neque à cxS. Ma. privatim inſtruantur; „ſed ubi periculum in mora non adeſt, quidquid in comi „tiis fiat. () Copiæ Imperiales defenſioni Reipublicæ ſint; „ſtatus vero hoſpitationibus non graventur, nec locus jun „dicii Cameralis; ſed propriis ſumptibus vivant, deſuper- „que caveatur. Tractatus pacemque, excluſis ſtatibus, „extra moræ periculum inire, fas non ſit; eorumque de- „Putatis una cum Imperatoris legatis exterisque ad quos „libet congreſſus aditus pateat. Nullus omnino ab one- „ribus publicis eximatur. Redintegratio circulorum ac „matriculæ peræquatio curæ fint. Inſolita privilegia non „concedantur: de npva ordinatione monetali proyideæ „tur. XXX* Abuſus vectigalium Circulorum Directores „ad Imperatorem referant. Pignora Imperii non reluan- „tur. Fines Germaniæ ſine ſtatuum concurſu non regantur.
„Ordinariæ deputationes in ufim reducantur. Statuum foro 55
——
2
—
₰
* — —
ſ*
„
—— —

„ ℳ, 5 2 F 5 — — S 5 3 F —
S S ℳ —— * 2. — 3 44 6 S fr, x e . , — ℳ, — — —

,
, , u e 4) ℳ 5

2
4
„ v S
3 4
Z — —4 S S
t.— 2 8 1
S b 5 — —— 3 3 — . — „. .
2 zr h
—
——
Ip S
—— —
3 0
———
6

. 3
4*
4 . 261. (c 78 2
5 3 „
„ e
—

vforo competenti in caufis feudalibus, neque ſub prætextu v continentiæ cauſarum, neque judicii univerfalis, unquam „Præjudicetur. () In commiſſionibus Cæſreis „ſi cauſa vdiverſreligioni addictos concernat, exata Paritas ſerve- „tur. Judicia Imperii provincialia tollantur. Status in deliberationibus ordini propofitionis Cæſareæ non ſint illi- „gati: (d) deſideria eorum intra tres menſes, aut ſi res vmoram non ferat, citius proponantur, neque Pirectoriis „quidquam præjudicetur. Judicia Imperi impartialem „juſtitiam impertiantur, nec duriori præprimis contra Ele- „Stores ſtylo utantur: rebus circulorum ſe haud ingerant: „ neque jis facultas leges interpretandi competat. Gamera vImperialis promotorialibus, reſcriptis ac inhibitionibus „ in adminiſtratione juſtitiæ non impediatur, nec, ſi præ „Venta ſit, Judicium aulicufn de punẽtis incidentibus cog- „noſcat. Reviſiorũs ac Supplicationis remedia pro odiofis „non habeantur. Summorum Imperii tribunaſium revi- „ fio properetur. *XX* Px diſparagio nati non legiti- vmentur ad effectum fuccedendi, ſique hoc factum forte, „ſit nullum. *XXXXN
(4) Acts publica proſtant ſparſim in xoEXIo1I Seh. jur. puhl. & F43R1 Staats⸗ Canzley.
*Carolus VI. Pucem Megapolitanum, & Principem Sie- genſem proviſorie ditionibus exuit.
*ECum Imperatori non æque facile ſic, territoria creare, quam tirulos largiri, novi Principes maximam partem terris im- mediatis caxent, nec collectari poſſunt, voto tamen & ſeſ- lione in comitiis gaudent.
*** Sunt, qui comitiorum jus Majeſtati ita inhærere putant,
ut Vicariis competere nequeat: certe potentiores ſtatus iis ægre ſuberunt.
) Vid. uoSER1Annotut. a Capit. Caroh V 4RT. TM 5. 4. g SRxx Im.

— — — ———— —
c* „X*x Immanes in re monetaria abuſus celere remedium ur- gent. Conf. Moſers Staats· Arch. P. I p. 13. P. TII p. 3). Don
(c) Vid. Peductio in cauſa Darmffadt contra Breidenbach apud MOosRRUM I. c. P. VI. ſed. 5.
( Quid huic diſpoſitioni anſam dederit 7erudite tradit 1E- c pCLIT. 4 LApInk P. II. C. II. Sect. M
„*x** Conf cak. Nov. 4Rr. XMI. F. 3. ART. XMIV. F. 4. 4,
ſeq. Quart interſit, ut Viſitationes in uſum reducantur, raviter Inculcat PüTTERKUS vom Verfall des Jußiz⸗ Wee⸗ 3 ſens J. 132. ſehd. Ein Hauptgrund des Verderbens beym Cammer Gericht beſtehet in dem Abgang der Karionen? £ Die Mängel des Gerichts und Procktes koͤnnen nicht eingeſe⸗ 4. hen, und verbeſſert werden: Die Nevꝛſionen ſind vhne Aus⸗ e
gang: Das allerbedencklichſte aber iſt, daß in Ermangelung der Vſirationen das C. G. den Misbraͤuchen und uͤblen Fol⸗ gen des Kecurſes an den Roichs⸗ Tag am meiſien ausgeſezt ſ ſt, und faſt kein Urthel, Mecret, vder Mandar gegen einen
gieichs · Stand heraus komt, da nicht ſo fort ohne kinterſchied 4
der ſecur an den Reichs Tag genommen, das C. G. meift c 6¹ uͤbel angezapfet, und die Vollziehung der gerechtefien Spruͤche 1 vereitelt wuͤrde. 21 Occaſionem hanc clauſulam inſerendi inde arripuerunt 4 Flectores, quod Carolus VI. lberos ex Duce Meinungenſi, 15 & Cæſurina, inæquali matrimonio, natos ad Ducalem dig- 1 nitatem, cum ſpe ſuccedendi, evexit. Conf. NEUMANNI us Princip. privntumu. T I. Tit. 2 . 3. e 661 Ex his patet, nihil, quo regiminis forma immutata ſit,
in Capitulationibus contineri, ſed limitari ſaltem Im-
1 peratoris poteſtatem: quid quod multa juris privati e 1 * capita, aut quæ ad juſtitiæ adminiſtrationem perti- ſ 3 nent, iis complecti. 65 0%
— „ 0 „ SEcVIo III.

6 . 1M
3 an ℳ * eyl⸗

— —
—

8 ) 0 ( 26
SEcTIo III.
DE HODIERNA IMPERII ROMANO. GERMANICI FORMA. . §. I. 6 ERMANIA, velut ingens focietas, corpusve politi . cum, capite ac membris ſatis eleganter inter fe co- hæret. * Majeſtas ſumma & independens penes „ IMPERALOREM eſt; ** ſtatus vero concives ac ſuh.
diti vXN ſunt: nexusque eos iuter SacRUn ROMANUNM 1MPRRIUM efformat.
*aupt und Glieder des Heil. Rdm. Reichs.
** Omnes mundi Rectores eminet, capur onzrs cRRI- ST1ANI, & 8 cR4 C4SaRBa M4RSTAS ſalutatur: ti- tulusque SPREMISSIMI PorNrTISSIMIac INvIcTIS. s1Ml ei tribuitur. Das allerbochfte Oberhaupt und Regent des geſamten Reichs in Receſſibus Imperii audit. Caven-
um quidem, ne externa titulorum fpecie nimis decipia- mur: pro inani tamen veſtigio ac ſimulacro antiqui impe- rii hæc omnia habenda eſſe, quæ KIProrITI araprbx opinio, mihi perſuadere non poſſum. Qui enim ob Ex cEELENTI, legaris tribuendæ, titulum vix non armis colliſi, ac jurium ſuorum nunquam non tenaciſſimi ſunt Imperii Ordines, de Imperatoris Majeſtate ut magnificen- tius, quam res ipſa requirit, adulandi animo ſentiant, haud credendum.
*** Eminentioris certe conditionis. Omnes valallagium: dem Fayſer und Reich getreu, hold, gehorſam und gewaͤrtig zu ſeyn, und ſonſten alles zu thun, was einem gehorſamen Fuͤr⸗
—
*
—
64 ſien und getreuen Lehn⸗Mann zu thun gebuͤhret. LüN1e jur. feud. germ. 7 J. p. 9. Civitates vero Imperia- les homagium Præſtant, als chrem allerhöchfien, rechten und 6 natuͤrlichen Herrn: Majeſtatemque Imperaroris Jurmmo 3
quo par eſt, reſyectu colunt: mit allerumterthãnigftem Ke⸗ Ject. F4331 Staats ⸗Canzley 7. XMM p. 767. * G2 F. II.

52 ) 0 (1
Licet vero penes CxSARRAM MESTArTEM rei ſumma, omnesque imperii partes * conſiſtant; legibus tamen Imperii & Capitulatione imprimis earundem exer- citium maxime limitatum eſt:*x plurimæ comitiales quæ- dam Cæſari væſerwntæ ſunt, iisdemque ex plenitudine porte ſtatis (aus Kayſerlicher Macht⸗Vollkommenheit) utitur.
* Naturaliter itæ connexæ ſunt, ut penes eum, cui regimen commiſſum, omnes & fingulæ neceſſario eſſe debeant, viamque quaſi monſtrent, ad recte dijudicandum, cui jus ſummæ poreſtatis in gente quaque competat. puRENp. de Ofic. Hom. E Cw. I. I C. VI. §. .
„1 Id vero Majeſtati Imperantis nihil detrahit. Sie jus venan⸗ di alicui optimo jure competere poteſt; ejus tamen eker- cirium muitis modis limitãri. Conf. V. I F. V. Sd. I.
XNV ot. Quodũi igitur Regis poteſtas abſoluta non
eſt, ſed padtis circuinſcripta, lnutara profecto Monurchia erit. Idque per partium, ut ajunt, enumerationem ſe- quentes J. F. demonſtrabunt.
F. III.
Cum nula civitas absque religione, ac metu Nu- minis cujusdam fubſiſtere poſſit, * Imperanti jus circa ſa- cra, ** ſeu cura religionis eſſe debet. *** Imperator primo ſtatim Capitulationis articulo Chriſtianæ Eccleſiæ tu- telam pollicetur: *M ejusque ſummopere intereſt, ne forte ẽ religionis diſſidio ſtatus publicus detrimentum ca- piat. **X Cæterum Germaniæ tranquillitas in fanctif ſima Pacis Weſtphalicæ obſer vantia unice fita
„ Qui in libertate naturali degunt, ea divini cultus officia ſe- qũuntur, quæ ſua cuilibet ratio prohat. Aſt poſtquam Ei- vitates ortæ ſimt, Religio præcipuum earum vinculum eſſe ccœpit: nulla enim tam barbara Gens, quæ non Deos con-
fingeret ſaltem, ut leges z metu corum ſanctimoniam ha-
berentʒ
—— K

(
berent; quòqne ad imperium ſtabiliendum aptior, eo gra- tior Religio fuit. Hinc Chriſtiana Fides, quam primum cognita fatis erat, adco accepta Regibus fuit: quod ejus- dem ſectatores mortem ſubirent potius, quam regiæ po- teltati reſiſterent.
**Pe jure ſacrorum vix certi aliquid ſtatuere licet: placet vero NRLILER opinio Diſ. de ure Dicceſ. S. J. J. Sratuum Pro-
tehantium J. X. qui ea, quæ inventionis pure naturalis & humanæ fſunt, partem Majeſtatis eſſe largitur, non quæ divinitus inſtituta, & ſupra omnem humanam naturam poſita ſunt. Hodie regionum Pomini paſſim Epiſcopos, imo Papas, ſe vocitant, in locis, ubi priſtina K iſcopo- rum jurisdictio fuſpenſa eſt. 3oRRMßR Nur. eccl. Proteſt. 7. L. p. 721. Sed melior mihi ſemper vifa eft eorum ſen- tentia, qui à vocibus juris Epiſtopalis, & jurisdictiomis ec- cleſiaſicæ penitus abſtinent, omneque, quod Principibus circa Religionem competit jus, Majeſtati & civili imperio tribuunt. HERNI6RS ad J. P. A RT. I F. 45. Ldt. T in ſine.
** Religio enim licet P ſe ad conciliandam Dei gratiam va-
leat, habet tamen & ſuos in ſocietate humana effectus ma- ximos; omnisque de rebus divinis falſa perſuaſio, acce- dente morum licentia, non poteſt non Reipublicæ eſſe per- nicioſiſſima. Inferiores vero hæ, quas habitamus mundi partes, numquam incoluntur voluptuoſius, quam ſi reg- nurm & Eccleſia amcœno inter ſe nexu ſociantur. koT10S de J. B. 7 P. L. M C. XXN. F. 4. Sitne vero Eccleſia regnum aliquod ſacrorum, ac velut ſtatus in ſtatu? aut in- ſigne potius in Republica collegium, eaque inferius? eru- dite exponit Teop. R 4 4 8 de Idea veræ Eccleſiæ. Add. K 4M- MRER1 Ben forꝛ intern cum ſoro externo. Tev. 149. Mu- ſæ enim Trevirenſes ab aliquo jam tempore elegantes par- tus edumt.
**** Sed conf. c4P. NOv. 4RT. I. F. 70. Imperantis eſt, ut
ſubditos, etiam contra judices eccleſiaſticos, ſi vim infe- rant, protegat EsPRN Tad. de Necunſu ad Principem.
2*** Cum enim unam in religione ſententiam tenere datum
non ſit, illud faltem optare Kceat, ut, etiamſi in ſaeris di- 6 3 verſa
—

—
) o (25 4
verſa ſequamur, ad decus ramen Imperii, & populorum felicitatem, unanimes conſilia & opes conferamus. Ma cov. Princap. Jur. puhl. L. N C. L F. 29.
****** Si quid contra I. P. ab ullo fiat, gravamen religionis enaſcitur, quæ vox, quod dolendum, Rodie comitialis ef 3 fecta eſt. Conf. Ge. Tud. 80ERMER Diſ. de Grawam.
1 comm. S. E. L. Satuunm. Saluberrima a R. XMMI. F. J. 6. diſpoſitio: ZEneantur omner lujus tranſntiomis conſorter umi-
verſus & ſingulas buſius pacis leger contra quemcunhue ſine re⸗ 2 ligionis dtinctione tueri ky protegere; & ſ quid eorum 4 quo⸗
cunque violari contigerit, læſius Jædentem, imprimis quidem A vin fatii debortetur; cuuſa Mu vel amicabih! connpoſtion, vel juris diſteptatim ſulmiſſa. VMruntamen ſi neutro horum modorum intra ſpatium trium annorum zerminetur contro- verſia, teneuntur omnes ke ſinguli lujus tranſnctiomis conſor- ter, Juntiis cum parte læſn ronſiliis virihsue armn ſumere ad repellendam infurium, 4 paſfo moniti, uod nec amcitiæ, nec juris vin locum anmenerit. Sed faxit Peus, ne belli an- ſam aliquando præbeat. Miſtinctius de his omnibus ſint- gulari T ractatu de srarU RRrIGILoRIS IN 6RRMANIA
agam.
Poteſtus legilatoria, qua norma agendi ſubditis præ- ſcribitur, ſummum ſane jus majeſtaticum eſt, atque Im- peratori in Imperio competit; * ſed ſtatuum conſilio con- lenſuque opus eſt. * Ipſe legibus ſe alligatum profitetur, pactoque inſuper mutua earum obſervantia ſponderi ſo- let. *** In cauſis tamen religionis id fingulare eſt, nihil
per modum legis, ſed amicabilem tantum compoſitionem
* J P. ART. XM. F. 2. Vmperntor per totum Imperium edich promuget. Omnes leges ejus nomine emanare, ex verbis mnitialibus Receſſuum patet. Quin ipſa Capitulatio prius, quam auctoritate Cæſurea publicata, lex publica ac funda-
mentalis non evadit. Conf. Reverſales ykANc1sc1I. in
der
—

—
——.————————————————
oeryn
63. 3 ℳ. Ey S 0 e ate e L . un⸗ Ay* mec § 7/ ceyh, 5 —— v l0 Ace⸗ E Cl e Le l ee , Aul „ e M 2l4 eeeh⸗ e,
5 4 55 3 rh C. Je, ,
. 1 — e⸗ n cfeæin⸗ 6 c „e
5 n, 2 — ehe E „ 4 er De nheh ern
50 evxM rye r . . e „Deb ße % ½e el le ed
35 ℳ 7 le N . z lel Sech —— a S 1Ay —
„ 2 vvLMe⸗ m eℳ
Sen ecm e F e5 ₰ 55 Ha g A el vh ⸗ 7e T yn= ℳ ₰ . n e 2 S e 3 KA NAr — H0 P . ½ a,—„ 57 onerhnl — „ — e D = ℳ. 3 2 n⸗ eA ee e ſ, e len. — de e 2. A 5 * n 1 Ze e 5
Aa 2 e Le. Ae y ₰
5 Ae , 8 . — e% P, M Sle vVn ce — 7 47 Fn. e ore er. S e 55 7 O⸗. S 5 *. — L . e — — S, S —
„
— 44 7 Sr* Eum „ 4 3 % — . A % ⸗ R F . F — Deeun n 32
S ℳ . 7 V. AMer ee Le 42
* e
2 v Pr cm ern eℳ, c e c — , — F, — * e4 P 3 r % ½ Le.
5 ye . — 5 2 . ℳ , , g 3 ela⸗ ℳ 2 vrl 4. 7 4 4 Lle. e,, 5 , — l e M H ſ 5 5 e FnCAahe * A , 4 A⸗ — 3 e· ⸗ 74 e— a 0 e — 4 —.
3 1. * „ Acn en e

——
Dhn am 1 lelen er. Nen,
3 EA meul
— am VEn naMUren Qeen . 72
3
„
e —
ce S n, e, eoe
ℳ
n
1 2 ) ſ A — 7½ — —
„
„ , 6 7 e
u R
, —
5 c cnnn cvꝛ 35 Pe.
rem ioræ V. ece eran, De
3 rlre e
ℳ .
7
nnn 1
S .
.
P⸗ 1 eℳ, Eene oWea, 04 .
5 l. „ %6
A. Aℳ e e
4
3 Vz, 4N
,
Em cr e L3 7
4. ——— — — — vey A
„ c
ℳ ,
.
5
e, e⸗
An S Men
Cxr
4
ve 55 k ,
— 2 L
eEr 24
2 ——
⸗
. —
2
.
7 Se 5
— ℳ % 72

— —— —ͤ — — —————
) 0 ( 35 F
der neueſten Samml. der Reichs⸗Abſch. im Anh. p. 34. Be⸗ vor Wir die Regierung des Reichs wuͤrcklich angetretten, baben wir alle Punden Und Arriculen bedungen, bewilliget und eidlich angenommen, auch in unſerem Nahmen und Siegel ausgangen und Ihnen uͤbergeben ſeynd, aus freyem gnädigen Willen jezo von neuem bewilliget, und angenom⸗ men, auch ſonſten alles zu thun, was uns als Rom. König gebuͤhret. Igirur ſe, ut Regem decet, regnaturum pro- mittit; & in ipſa Capitulatione non hiſi oficii ſui admo- netur.
** T.P. akx. VII. §. 2. Ipſi vero non ſunt cuuſn ſocia legum, ſed conditio laltem, ſine Jua non; nec propterea Coimpe- rantes dici queunt: non fecus ac ſtatus provinciales, quod in legibus ferendis eorum fuffragio opus ſit, de ſuperiori- tate territoriali nihil parricipant. Quod argumentum tam diu adverſarios ferit, dum ſolida qetur diſparitas. Vid. Schmaußens Anhang zu ſeinem Comp jur. puhl p. 4. Sta- tus F A. A non eſſe Coimperantes, proxime ſpeciali Diſ ſertatione oſtendam.
*** c4p. Nov. Akr. JI. F. 3. 4. RPc TMp 1. F. 143. I44. K. 1. M. F. 197. 99. Recellus tamen Imperii non pacti, ſed legis inſtar obligant: fruſtra diſſentiente TRoMas10 Diſ ds Nutuum Inp. poreß. legisl. contra jus comm. In co- mitiis enim votorum pluralitas obtinet, imo abſentes in- vitosque, quod reliquis placuit, obligat: id quod regulari Pn naturæ obverſatur. TRxTOR ad Kec. Imp. nov.
E F. J. Lex hæc in gratiam Proteſtantium Fripta eſt, ne Catholicis integrum ſit, plurium ſuffragiis ſacra eorum evertendi. Quoties igitur Catholici omnes ex una, & Proteſtantes ex aſtera parte ſunt, ſive utrimque in duas partes abeunt, majoribus votis ſtandum non eſt. Quod & tum locum habet, etiamſi unus alterve Catholico- rumn, callido forte conſilio, Proteſtantibus ſe adjungat: ne in illorum poreſtate ſit, beneficium hoc eludendi, quos- dam ex condicto ſubornando, qui in horum partes eant. Conf. omnino RxNMRI6RS d Akr. cit. p. 1. ſch0.

— —— —————————
56 2 ) 0 (s5
F. V. Quodſi controverſiæ cives inter oriantur, poteſtate
jdiciarin opus eſt: Impermor vero ſupremus in Imperio
juden, * omnisque jurisdictionis fons & origo. ** In duobus ſummis tribunalibus, AuLIco & cAMFRALI, Imperii civibus ** jus dicit; atque qui vice ipſius lites dirimant, Magiſtratus conſtituit: ibi quidem ſolus ac pro- priis ſumptibus; *XMM hic vero Aſſeſſores à Statibus præ- fentantur, ſolvunturque ad normam uſualis, ut vocant⸗ Natriculæ. *XX* Sentemtiarum vero executio Circulo rum Diretoribus demandari ſolet. *XMMM
„cav. N0v. anT. XV F. 1. Er ſoll im Röm Reich Fried und Einigkeit pflanzen; Recht und Gerechtigkeit aufrichten und verfuͤgen. Add. N. 1. 40. Ce G. O. P. M Nt. J. C4. ov. 41 T. XV §. 3. 4. 6. Sunt, qui omnem jurisdi- Cionem, tractu temporis, ad ſtatus delatam eſſe; Impera- rori vero ſimulacra porius, quam vim ejusdem competere autumant: quo ipſo Ius Pyincipum (Fuͤrften⸗ Recht) ut vocant, introducere, & ſenſim omnes privatas cauſas ad comitia trahere allaborant. LAMPAPIuS de Zurisd. Vup Nom. C. XII p. 37. HIPpof. 4 LAPIDE P. T. C. N. Sd. I. p. 5. Argumentum hoc pro dignitate excoluit cxSARIde. FünsTENEn. von des Kayſers Jurisdition. ita ut, quod ei addam, non reſtet: liceat ſaltem querelas ejus de noxiis ejusmodi opinionibus hic adſcribere: Aus dergleichen Un⸗ ternehmungen folget nichts anders als Zerrůttung und bleibt endlich gar nichts fefies uͤbrig worauf man ſeine Beurtheilung derer Staats⸗Sachen des keutſchen Reichs gruͤnden koͤnnte. PFt alibi: Dergleichen Ausfuͤhrungen dienen zu nichts anders⸗ als denen teutſchen Fuͤrſten den Unwillen gegen einen Kayſer⸗
der nicht alles, was er von Majefiaͤt⸗Rechten noch uͤbrig hat,
ahundonmiren will, in großem Maaß und tief einzuprägen/ die Verwaltung der Gerechtigkeit langſam oder ſchwehr zu machen, und endlich die Verwirrung an allen Orten und En⸗ den zur Meifierin zu ſetzen. Jus Principum, ſi quod
R1Il
+
— —
7
—

rnhc vh ſre ℳ, efeen ee4 7 7736
e — =4. e.4. . e 4. K. — e— — — , De⸗ nle, 0 . e j e, . ce ehe æMrA. A JD e An 1% S , 2 5 „an en . l , Vel — % MMaen a—0 n. Amnr yn ene, 1 — ½ 4 eee le. ſ. e 7 n
. ℳ
e ſe e e e
—

e expeſl imtarum 2 — „
1 . S G 4 „4 i . andam, S E4 F ſeh
e 72. m 4 „ nSn væ5 An⸗ AAan 3 on S
— „ 1 — L W
, c4 Ln — M
(e 4 gen n *
77. 0, a „ * 47 3 , R Ma 4ſ S — ,
5 .
3 M Ad u — N . ℳ 2.
e ℳ / — mn „. 1 ſi . 3 c S 3 44 An ſEra, ee 5 ℳ „ar m — eMAe. * ræn Me 5 6 . 5 - — — S. Cm
R — 5 „ F 44 . „N — — LAnM —
eE ℳ 1 c — I45 Ae. e — ſe l
„
— —
L
—

5 N a ℳ A V . NII. h e cœn
ℳ . aAℳ e — — — vale . eA⸗ Are ccyec⸗ ℳ een⸗ 44 e aree 8 a zn e ye e,
„ Aeℳ
„* e, he, r 2 ½. 6 hc
— . Eyn vn crm mhnfm , re —
n , Se 1 A h, d „ 6
F 3
ie „,
A. 4 Ne e —.
44 6 , 3 et — he Ne ve
Or vr0 CEe. ½ 2 1.
. 2 —
3 ℳ. ℳAℳ — c e K n 4 . — 0 7 — Mee n Lay Ar171lm ℳ
manc. S e % 4
i enm a Gno, 3 S eM 3
4. Ha eclalæ yMal⸗ ſ . „4 ℳ —, 1 . m nr . 0 n n A
—
n

ſ 3 c4 ee
veh arin
n—
0 .
e 124 vren MW eAN. Ex m0 1 —
„ —
20 rA n—
Jr . 5 —— — c0 Exn r 4 M
Are 4 —
2 n AMnAhe⸗
— reh⸗ an⸗⸗ A
con
ccr
,
4.
40
ℳ
—
Z e
„, S , eu ve eA a⸗ X.
— E — cA
—
. J.
—1 —
5
3 %
3 Fel.o * 4 X* N.A Le 5 0
1 1
65. X
D Lm ec 5 ncan en 2 n
rf —0 eA e enn⸗
S 12 — S a ꝙœne
merun fo ℳ ñ
n S „Den „A. *7
eMn ot 4 c ℳe0 4 3
.
Ah eℳ Nl. eℳ — 4
— — . n. 7 al
e4, de —

40 ) 0 ( 36 57
nihil aliud eſt, quam facultas ſtaribus conceſſa „ut in iis cauſis, ubi de vita & bonis Principum agitur, præſidere judiciis, ſeu ſcabinorum loco eſſe queant? id vero de Im- Peratoris poreſtate nihil delibat; fed, donec eosder in communionem hujus juris aſſumtos eſſe probatum fuerit, juriscictio ejus inconvulſa ſtabit. va TT e Pace Ppubl. T. IM C. T p. N5. Add. I P. AkT. N 5.
** Statibus una cum territorio concecdi ſolet jurisdictio. Vide heroicam Electoris Saxoniæ declarationem apud LoNDoR b1uu 2 1. C. 1.p. 3. g. Ihre Churfurftl. Gnaden koͤnn⸗ ten der Kayſerl. Majeſt. Ihr habende und herkommende Fu vꝛdiction nicht Aiſpuraren laſſen, ſey font Iurusdicuonis, alle Erenrione rühren daher. Wann Ihro Majeſt. nur in zwey oder drey Cuſlus reſeratis zu Judieren haͤtte, was es fur ein Kayſer waͤre? Ein Kayſer ſey nicht ritMlaris, der Ehren hal⸗ ber allein, ſondern das Haupt im Neich, hätte dem Reich zu gebieten, und ſie zu entſcheiden.
Conveniri poſſunt non tantum à paribus, ſed & à ſibi ſub- jectis: renentur vero, derer höchfien Reichs. Gerichte Er⸗ kenntniße, Gebott und Verbott mit geziemendem Aeſped an⸗ zunehmen, und denenſelben allen ſchuldigen Gehorſam zu lei⸗ ſten. N. J. N. F. 167. Cui fi contraveniatur, Imperii tri- bunalia compeſcere norunt, uti in Camera Imperiali no- viſſima exſtant præjudicia. Moſers Staats⸗ Arch. P. J. P. 27. 2 160.
*** Ord. jud. aul. yERD. III. . P. 1Rr. V
* 3
——
—
F J. Vid. tamen caP. Nov. 4R T. NNIM F. 3.
***** Interim Cæſaris nomine atque auſpiciis exeunt citatio-
nes & mandata. C. G. O. 149). F. 27. 23. Statuum in his actibus nulla mentio, neque niſi præſenand licentia iis con- ceſſa: terminus vero conhitutionis de ſolo Imperatore præ- dicatur. I P. 4 kT. F. 53. C. G. O. 1. Vt. J. STM F.7. Præſentatio jurisdiétionem non tribuir, ſed ſpem ſaltem conferr: fore, ur aliquando in numerum Aſfeſſo- rum recipiantut. Hinc Imperiale Judicium (Fayſerl. Cam⸗ mer⸗Gericht) audit. Quodſi des Kayſers und —
am⸗
—
——— —

) o 618
Cammer⸗Gericht quandoque appelletur, id non de Stati-
bus, ſed ipſo Imperio „Cujus Majeſtatem Imperator re-
præſentat, capiendum. Idem de juramento „quod à per-
ſonis Cameraiibus Imperatori & Imperio præſfatur, judi- cium. Ad Viſitationem mandaro Cæſareo accedunt.
1o. /r. Wir haben der Roͤm. Kayſerl. Majeſtaͤt zu unter⸗
thaͤnigſtem Gehorſam und Gefallen, auch des Heil. Rom. geichs Ordnung nachzukommen, angeregte Vſitution fuͤrge⸗
I R
nommen. N. §. 129. Neque Aſſeſſorcs/ ut venditari quandoque ſo-
let, ipſos ſtatus re ræſentant. Wann nun der
derſelbe unter dem unbegruͤndeten Vorwand, als ob er ſeinen Præſenrunten beym Gericht (welches uͤberhaupt Ihre Kayſerl. Majeſtaͤt und das Reich allein repræſentiret) inſonderheit re præſentire / keine llnruhe im Rath, noch ſonften aufangen. ?c
Add. C. G. O. . P. III. Tit. P. K. 9. F.
REc. v181I. 7713. §F. 22. wrirte zur Beyſizer⸗Stelle gelanget, ſoll
Conf. omnino cxSARIN. FüksTENER. von des Kayſerl.
Cammer⸗Gerichts Jurisdiction. edit. 145. B0 CkKEN Aorœ
perp. ad ruM11 Proc. Cam. Tr. N n. . Tit. XNM n. 7.
13. 4. 42.
4** N. J. N. F. 160. Executio cujuslibet Circuli Directo-
ribus vi quaſi perpetuæ Commiſſionis, aut mandati gene-
ralis competit: hinc vicinis Circulis non niſi ex prægnan-
tibus cauiis committi poteſt. Num vero ſingulares Com
miſlarii ad eam obeundam delegari poſſint? aliquoties diſ- uratum. Scripra utrimque Svulgata vid. apud MosE
P zvn in der Einleit. zum R. H. R. Proceß. P. I p. 34). Je.
F VA. Pumiendi facultas ẽ poteſtate legislatoria conſequitur;
gruſtra enim leges feruntur, fi impune violari queant. Multa vero in Imperii Conſtitutionibus exſtant cœẽrcendi media, * quæ ut executioni darentur, expedire taliquo- ties. ** ſt, ſine comitiali omnium conſenſu, ſtatum Imperii proſeribere, aut privare territorii adminiſtratione:
Imperatori fas non eſt. **v
* Ini-
0
—
—
1—
—

— — —.—
— Ln l n Cn 6 †.
F S S 4. S 40 Xy „ ℳ 3 ℳ . „e „ 7 ℳ Vll⸗ ad ⸗ M hd — eeA an e 8 „ Sc⸗ 2 66 LA „— 3
— 2 2 ere⸗ Leh Jer Fee Me, Memn
3 2 S 2 — — —
6„ c — Am. „ e Coc ℳ ee ℳ
— S ℳ 2 ℳ . ,— .
Ae,
M l 3 4 6 1, — , S * ℳ aAn cen — , — e½ 2 4
3 1 2 % . —, . ℳ —— 4.
„ℳ 7. „ 5 — A. ℳ6
E vp (. l enan0 §. XVM. vn h era (n ln „ e pe ℳ „.
1 . R dErcu 4 MColn in
—
4—
F — .

2 ) 0 ( 5⸗ 59
Iniquæ vectigalium exactiones c4p. Nov. 4RT. I F. J. 72. 13. 76. Abuſus rei monetariæ 4RT. TN. F. . 5. 46. & Rnc. 1Mp. 170. F. 23). Nec non recurſus ad Nuncios Apoſtolicos 4 RT. XU F. 4. & M. J W. F. 160. coẽrcen- tur. Inſtrumentum Pacis in ſui axT. NMI . 4. pœnali ſanctione munitum. Pœnæ contra violatorcs primarum inſtantiarum, Viſitatores atque immorigeros in ꝓ. I N
F. 10). 129. 19. ſtatuuntur. * Sed res fere in eum ſtatum devenit, ut qui cogat, non ſit:
ſæpe etiam turbæ metuuntur, ſi executio in potentiorem ſuſcipienda.
* c4r. Nov. 4kr. I F. 4. & 4kT. NN. Ubi Imperatoris poteſtas adeo reſtricta eſt, ut hodie banno vix aut ne vix quidem locus eſſe poſſit.
§. vII.
Non pcœnis modo, ſed & præmiis ad legum cuſto. diam, atque ut bene de Republica mereantur, alliciendi ſunt cives: ſed honoribus potius, quum pecunia eos ma- Stari ufus tulit. Imperatori, præter dignitates * & pri- vilegia * conferendi jus, quo egregia in Rempublicam merita remunerari queat, vix quidquam ſupereſt, eoque ſatis illimitate utitur. ***
* Omnis dignitatis fons eſt; ſtatibus vero Imperii id juris indulget quandoque, ut nobilitatem ubique valituram con- ferre poffint. Quod rIcRTRXsTRIKIIs darum eſfe novi.
*Huc pertinent jus creandi Notarios, legitimandi, reſtituen- di famam, & concedendi veniam ætatis: quæ Imperator plerumque Comitibus Palatinis largiri ſolet. Porro con- ceſſio privilegii nundinarum, & ſibrorum imprimendo- rum; itemque dandi protectoria, quibus impetrans in Qæſaris ac Imperii peculiarem turelam recipitur: Morato- ria concedendi, confirmandi pacta & adoptiones, aliasque gratias conferendi jus. Præcipue vero privilegia de non
H 2 appel-
—

e 6*
appellando evocandoque. Sed vid. c4 P. NOv. A RT. XMM. F. 6. 7. N. . N. F. 116. Conf. Mascov Princip. Jur. puhl. L. C. MX. F. 9. 10.
„11 Novos Electores creare absque Imperii conſenſu non poteſt. Conf. Rayſerl. Commiſions ⸗ Meerer de 17o6. in ScRMaoss1I Corp. Jur. puhl. acad. p. 116. Cæterum dignitates non niſi bene meritis ſe collaturum? nee prius, quam requiſita Capitulationis 4Rx. I. F. J. rite impleve- rnt, ad votum & ſeſſionem admittencos eſſe ſtipulatur.
Conf. cAp. Nov. ART. MXII. §. 1. %e4.
Imperanti porro helli faderumque; quo vim atque in- juriam propulſare queat, uti & pacis ineundæ jus eſſe de- bet: ſed ſi unquam, hic certe Cæfris poteſtati limites præ- ſeribi oportebat, * ne facultas ei efſet? jura libertatemque Statuum Imperii temerandi. **
* gunt vero, qui nimis limitatam eſſe, bellisque Germaniam comprimi pòſſe autumant prius, quam in comitiis vel mi- nimum proponi, nedum milites conſcribi, aut fœdera iniri queant.
c4p. Nov. Anr. I/ Wo er aber des Reichs wegen angegrif⸗ fen wuͤrde, mag er ſich aller dem Reich unnachtheiligen Hulffe gebrauchen. §. J. ART. citat. Solus itaque Imperator jus belli in Imperiò habet: æquum tamen eſt, ut corum⸗ qui ſumprus fuppeditant, conſilio & conſenſu ſuſcipiatur: ejusmodi vero cum ſubditis deliberatio Majeſtatem Impe- rantis nil quidquam imminuit: quod de Angiæ Rege ne- mo inficias ibit. Subditos hoſtibus ſtipendia merentes avocat, bonorumque confiſcatione plectit. Mandata avo- catoria 1Eororhi proſtant in der neueſten Samml. der
Reichs⸗Abſch. P. IM p. 101. JeAd. F. IX. Tandem, quibus fmperium competit, habere de-
bent, unde ſumptum faciant belli pacisque temporẽ: trilu

) o (2 6r
ibutis opus eſt. * Hæc ab Imperatore aliter, quam in comitiis exigi nequeunt: ** mum vero in materia col- lettandi mchora vota valeant? lege pukica deciſum non *Qui Principes ex jure collectandi in ſubditos competente in- fra Qrdinationem parvas monetas (Scheide Muͤnzen) cudere poſſe aſſerunt, iis turpe lucrum vindicant. Rxc. IMp. 20o.
§. 132. Alsdann auch die Muͤnz⸗ Gerechtigkeit keine Mer⸗ canz, ſondern ein Kayſerl. Aagal, ſo die Muͤnz⸗Stände aus unſerm ſondern Vertrauen, nicht zu ihrem ſelbſt geſuch⸗ ten Vortheil ſondern wie Wir ſelbft, dem Heil. Rom. Reich zu Ehren und Wohlfahrt brauchen ſollen. Add. Muͤnz⸗ Ord 9. §. 17). c4p. Nov. akT. IX. Vedigalia vero, ſi à ſubditis exigantur, tributi rationem habent: ab exteris non niſi præſtandæ ſecuritatis, aut Ecopri in fe oneris in- tuitu peti poſſunt; ſed frequens eſt, dt vodus Aõn ſervetux. 6RorIUs de . B. S P. L. I CrM. F. . Quod & noſtræ leges agnoſcunt. c4 P. N0v. 4R T. FAM. Fluc quoque per- rinent res, quæ nullius in dominio ſuntꝝ modicæ quidem, ſed ad dignitatem ſuſtinendam ſatis, ubfavaritia, luxus, & quæ alia mala haud ita pridem invaluerunt, procul haben- tur: Germaniæ enim populi, cum Regihus affignanda quæ- dam eſſent, unde dignitatem ſuſtinerent, ſapienter exiſti- marunt, ab illis rebus incipiendum, quæ ſine damno cu- jusquam tribui poſſunt. Sed Imperatorum ſocordia hæc omnia in ſtatuum poteſtatem pervenerunt. Vid. I P. R F. 26. C4P NOv. 4R T. N. F. .
** c4P. Nov. 4RT. M F. 2. T. P. 4k T. FI F. 2. Id in om- nibus pene regnis ufu obtinet, ut non niſi cunctis volenti- bus tributa indici queant, ne Regibus, ſubditos ad incitas redigendi, facultas ſit: tributa ẽnim in hoc ſunt, ut ẽ ci- vium bonis, quantum ad uſus publicos neceſſarium, de- cẽrpi queat, non ut cives facultatibus exuantur. Fandem ob cauſam Imperatoris poteſtas adeo reſtricta eſt, ut ne immunitatem quidem ã collectis absque ſtatuum conſenſu tribuere poſſit. cxP. Nov. ART. N F. 6. 7. . Quid
H quili-

2 ) 0 (18.
quilibet conferre debeat, Matricula Imperii determinatur, de cujus rectificatione jam dudum deliberatur. cAP. NON I. c. F. 10. Qui moras nectunt, mandatis pœnalibus coẽr⸗ centur. caP. Nov. F. 11. Sed executio plerumque non adeo facilis eſt. Conf. MürRER Piſſ. de eo, Auod juſtum eſt circa jus collec. in up.
42* 7. P. ART. F. J2. Ex regulis ſocietaris ſubditorum ne- mo collectis ſe eximere poteſt. Schmaußens Comp. jur. publ. T. I. C. X. §. 6.
F. X Penique ð comitiis deſumi maxime debet regiminis forma. * lndicuntur autem à sAcka cx. MAJ. ut eas imperii partes, ad quas ſtatuum conſenſus requiritur, exer- cere queat: ** quæ ſibi è re publica videntur ſtatibus proponit, ac conſilium ab iis exigit: *** finitis vero ſa- jutationum officiis, conſultationes in tribus collegiis initium capiunt, donec inter duo fuperiora conveniat, ac deinde cum Civitatum Collegio re· & correlatio inſtituatur. Quod
ita placuit, Cæſuri aut ejus Commiſſario **XM offertur, &
ab illo, mediante ratiticationis decreto, vim legis vonſe⸗
qi * Quod à multis negligi animadverto: hinc tot errores de forma Imperii.
KN cap. NOv. 4kT. I. F. 13. Comitia enim in hoc ſerviunt duntaxat, ut ſint majus Regis conſilium, per quod civium querelæ ad Regis aures perveniant: hinc nulſa pene Mo- narchia exiſtit, in qua non Comitiorum quædam ſpecies reperitur.
Xx* geichs⸗Gutachten vocatur, & hoc modo concipi folet: Als man in allen dreyen ReichsCollegiis das per diuturan⸗ publicum comm¶mmicirte Kayſerl. Commiſſtons⸗ Mecret durch ordentlichen Vortrag in behoͤrige Berathſchlagung gezo⸗
gen. Xc. Cohf. cAp. Xov. ART. IMI. §. 3. Ak7. M. F Der
—

— . 45 eeAu ye l A — 40
pEe el CZl m nc „ nr „rnℳ S 6eℳ e MMAeg Vr nUn lAhr⸗ = Vlny 6 Nmn æn 3 A
(Man der areln⸗ . f 3 , e Fe, 0 0 Ca Br. 10
—
J. MM „ . ℳ A 0 3, „ l 43J M Wenle ar⸗ Aæhey Aman. Z hn L — S A œAA e Mue , E Vrcd I⸗ ℳ nn e e % Von4 novnM p ſere ccn nA h ELe4 cahe „ l „e. Ma rla Ccc a n ee be 4r — cn⸗ — el Ax. kCn en axrl. 44 l⸗ im — — e⸗ e . —
SN ℳ 770 R — . — — . 7. ara t. Ie m exe Ai cœ EA V. 7 —
ℳ „ 0 ℳ. „ lne e⸗ n ren 1e5 ſ, Vnr cn e e, Anhl⸗ 5. % M c
h ℳ% * 730 exe. /e, „e /⸗ A DeA. ñ— rAum
con LA.S N A 1
G 2 5 ℳ yeA e co Ae AA —— ℳ mahne et er c 40 eAen.
G — EC , me.
LNX 1 e Mler oAu .c. luh, 2. 3 , Me4 — — — v —
— S.
—
Aul e⸗ onMelees 2 77 reel⸗ —. 4—— 4 d 74 cel. De⸗ e m re ne ee Fe 5 re⸗ ₰ ea Aene , A cxdrem. ren e⸗ ſ
cæ C₰ — aA
6 can n Fe⸗lem ꝙe eel 1 .
1½ 5

6 NR „Lu0 ℳn 2e Aenle⸗ 2u h 9 T Amyer= eere 2 ,
— eℳ⸗ 7 e.
—— . Lrz. e
6 Ou . e „ re e6 Muele y e⸗4 w. rem Cum enn NMe⸗ ue⸗ La la n 2 amn elecl Z , m d ℳ
evvvere el e en elLvn .
Aomana ℳ elra A. e⸗ aℳ—.
4. ſelle⸗ Lam ennem 4 % „Apnem a e , aÿrd Mea dnd VM. Se⸗ e 2e 1 einden alur qrnay un, ꝙecal. e4e
eleAnen ar .
„ ebbe 1n deterc 2* 77 ANomnn Mn Anlaytl⸗dore ¶Lben. , cx 2 de⸗ 7
„ m eraſte anℳ a conletma Deln Na elehone Mn — „ Lecene acc⸗ eeuye 4 , ae
„ anlo la Mnyn le cnLinice cæ a „nn„ ng a I . C cAle a* rn , 7 rl, n vle % rn r4 ℳ — Te 7 e nn viee Hh 4 „mℳ dellu 95 eranel Img ala⸗ 7 4 ℳ M0 eMe ℳ Ju V⸗ Lva 1 e „ 2l ual. er cun 3 ½ ℳ, Mr yn Ta na unAn lhre bre ℳ —, 75 — orAn „ n JanAla, . F u nro 9
ch ehen o, Bee ſ Fdve, e cle c⸗ 7 e eſeleAM 5 IlnMere na —
coœn
— — —

( 63
Der Kavſer will in wichtigen Sachen, ſo das Reich antreffen, der Churfuͤrſten Raths, Bedenckens und Gutachtens ſich gebrauchen, auch ohne dieſolbe hierin nichts vornehmen, ſondern in wichtigen Sachen bald Anfangs ihrer, als ſeiner innerſten Raͤthe, Gedancken vernehmen, und ſo dann nach Gelegenheit der Sachen der uͤbrigen Fuͤrſten und Staͤnde Raths⸗Bedenckens ſich gebrauchen. Non inconcinne igitur Conſiliurii perpetui ac jeceſſurii dici poſſunt Imperii Ordines. Eſt hæc antiquiſſima regiminis forma, ut, fi lex ferenda, Imperator, an Reipublicæ utilis ſit? Statuum ſuffragia explorare foleat: quos ſi ſuam in ſententiam cor- cederè vidcat, legem promulgat; ſin diſplicere animad- vertat, abltiner promulgatione: quod eam ex uſu non eſſe perſuaſium habeat. Falſum igitur, quod IPpor. 4 LAPIDE P. J. C. V. J. U. ait, vim omnem comitio- rum penes ſtatus ſitam eſſe, iisque, invito etiam Impera- tore, leges condendi facultatem competere. Conf. F. IM XX** Snbditis non legatus, ſed Commiſſarius mitti ſolet.
XNRX Prius generalem obligandi vim non habet: ſed placi- tum ſtaruum (Reichs⸗Gutachten) vocatur; deinde vero Concluſum Imperii (Reichs⸗Schluß) appellari ſolet.
F. XI.
Quodſi igitur nullum temporis momentum, quo Imperatori Majeſtas adempta ſit, allegari queat, * ſingu- laque Majeſtatis jura ei competant? ** exercitium vero eorundem ſtatuum conſenſu folummodo & ſuffragio illiga- tum ſit: *X* Germaniam LIMITATAM eſſe MoNAkK cRHIaM, puto, conſtabit. *XXX (a)
* Quod Sd. U. demonſtratum. Neque enim ſimulacra Ma- jeſtatis, quæ HIPpoLITI 4 LAPIDE calumnia eſt, ei re- licta ſolum; ſed pro illius poteſtate tam diu præſimen- dum, donec aut ex ipfis legibus, earumve Analogia car- ceribus incluſam eſſe appareat.
* Id

64 S p X* Id quod præſens Sdio probatum dedit. XXX Conf. F. . not. ** b. S.
xxXXNum vero Majeſtas Imperatoris non ſit nimium adſtri- cta, ad conſiderationem politicam ſpectat, à qua unguem teneo. Conf. cgSaRIN. FüksTENRBR. von des Kayſerl. Cammer Gerichts Vurisdiction in præfut. Beatiſſima vero regiminis forma, ſi Regibus non fit infinita & libera po- reſtas; ſed legibus quibusdam teneantur, quæ vim poten- tiæ infringant. Hoc modo cavetur, etiam cum boni Prin- cipes ſunt, ne malis fieri liceat: quanta enim regiis inge- niis dominandi cupido incedat, inſignes principum aut populorum ruinæ vetera ac nova documenta extant. Conf.
Sec. I. 5. VM.
() Summa ſyſtemuris mei hæc eſt: Cæſaris poreſtas ipdehen dens, non zllimituta Status vero regii juris ſeu Mãſeftæ ris incapaces quidem, juribus tamen ac prærogativis om- nino inſignibus gaudent, quæ ut perpetuo illibara maneant, Imperator ART. J. F. 2. C4P. iis pollicetur: quo ipſo li- bertati eorum ſatis proſpectum eſt. Conf. ITNcxRR de Ihertate ſatuum. F. 2. ſ. Att ſtaruum in territoriis po- teſtas ſummi imperii analoga dici ſolet.
SEcTIO IV. ALIORUMDEFORMA IMPERII OPI.
NIONES RFECENSENTUR.
ſane Imperii noſtri formam eſſe oportet, quod
tanta inter eruditos de ea diſſenfio ſit, ut vix ulla
quæſtio implicatior appareat. (aà) Sunt, qui Gui
tatum ſMema, * fœdere inæquali junttarum, eſſe autu- mant, omnemque Reipublicæ unitatem inficiantur. ** Verum licet politica Germaniæ compages plures tractu temporis ſubierit viciſſitudines, diſſoluta tamen haud eſt.

————— ————— — * — — —ͤ —— —
7 Anlaſor , — n a nomne 1 nC ncrene Mlme a* n QAAAA
„ e Cte n Deno rcłbe JA „Uc della „ ne le L
re —
5 — crr aa⸗ * A de S ce ℳ
ℳ e A A 93 Ne Au — „ Aen mnE ℳ⸗ o 2 he 3 Za eh eb x — Ey Prewe „ 155 —
he
11 Lonl. e 2 nac mm⸗
ſ 4 0 Snemn „
— eeA , eE ne oꝛ pam 7 Le % en
—2 Acre o⸗ — Ah he, ca 6 (Aa hyc⸗ e. cdne⸗ anle⸗ilu⸗ Euln cE. e cMh. 7 yla⸗ eor. 1n⸗ GneK⸗ A ehe, SA pro cee oeen „recen. — Cœe 2 7 Lmeere . — = 5 ſeore Aler % —— 4
B3 % yeccm- c ℳ —— .
—
XNX Aenlu⸗ ae⸗4or d⸗
½ v, = — el NC— 3 ne F Mn⸗ — Sa ANaE al %. c 16 n a e
Cnes ML. 4e. 4 d Au 54 proh ſ Ac, Doh Aaſoe 1 3₰
14 ra, el , Uu. en eae,— , . n ℳ 4 0 Sr. 1. eA —
† XXIV. E T ↄfe l 5 VL. S a0 h
2 — — — Man Se e
— „ ⸗ — „nem ct 0 — 11 „
—

Hrcum acaych
.
. cc oc, Laem ce⸗ 2 mem MeAu⸗ ℳ M e ſte 4 r 7 S. 3 ſi S Vele⸗ 2
A4 77
— ———————
4
. — l⸗ ℳ zi ce5
cn e re „ c
(
ſ ⸗ a . veMpn —
—
nMn „
— rcncco rre AAœm Vunn em tn „on erl⸗
2 ( 4
5 Hony⸗ —
Nelah ex anque con
eA 1/
v . — Mnl⸗
⸗ v.4A
2. — —
ↄaLrlu⸗ Aghl no. „A
e0
·
¶rofus MI. vx n ſal⸗ e MM ereh⸗
⸗
Qr Lang „o a0 a ler uy pl lrr⸗ . Gag e
Q LomAn
— „ . F 4. ex —— Cer — Nem e⸗
cxnn
enAn A J V EC
Vn0
,
„r C.
1ℳ
A
. — —n—
La Anc com /enn
— ℳ, a Ay a⸗ ⸗ 5 pe, e h a
7.
er MMen⸗
—
—
e
——

F e e e % 4 —4 ₰
c . — , ℳ Exœ EAe da⸗ „ 27 2 4 e, — em⸗ erM⸗es, ℳ
— vx A4 ln. ArLaMhe — , ,
E 5 en a 1n S — (de veccl⸗ ⸗ aA⸗ ,3 ℳ, 7*— p
„ 2 e , 4 A e
e en 1 — e 2 . 26 e Mh , Fn, L — ⸗ 7 m, — — 7 — e ——
2 % 3
cm. 2 . 4 comn⸗ — de —
m ai ℳ3 — e A
3 6. 71X. nℳ ℳ — ℳ ℳ ourrV, Fn
— S
——
—
9
. . Ueriun⸗ 6 7 n 5 . „la A Aec
₰
c 3
, nmn e —
3 F drmana unM. m AnA vx ⸗ —— S ve C
I. en nLM n⸗. S.
decena. e . S Eænn —— damenln — e . — d — e SMe eue. Ei
ſe⸗rn b 0 , yMA L cæ ,
7
„ —

— ————
B e%e, n . 3. A.. A, 3 . — s . —
1 „ P 4 — ,
9
4 C e, Fe r —
, 7 n ee Au. 7. 4 = A d , — Ce 3 S
¹ . eneAr⸗ 2 W 2 — —
144 ℳh eene rAA 7 3 ſ
3 e 4₰ I . 4 me
ce
5 XRX. „
A „ ee co ceh „rn , 5 4 onhn, S
— Faue e Ham Edem cen n ann
em diu E
3 rMr⸗ ales, SrerA, 2 e a 1 3 4 m tMæd F. n Me S e p . „ m ſorecm oeenn m bem
A e 2
. a2 ol⸗ S Qnnle
7 — —
i
cænn e⸗. Heh ae 6 ne * — X
„A. E
a₰ „ 2 e exm d leres &A 2 3
ca4he4 4 ex *

. —
—
8 ) 0 (4
eſt. *** Certe Imperium in ipfis legibus velut umum corpus politicum, cujus finguli ſe membra **X* eſſe profitentur, non uno loco ſe ſiſtit. *XXRMv
(4) Add. Præfut. p. 1. 2.
*Ubi nimirum plures Civitates arctiſſimo inter ſe fœdere col- ligantur, neque tamen fingulæ deſinunt ſtatum perfectæ civitatis retinere: ſed vix eſt, ut omnes Imperii ordines ad tuendas ditiones ſuas ſufficiant, fi, nexu omni ſublato, ſio quilibet arbitrio Rempublicam gerat.
XX TriTIus Shecim. jur. publ. L. H. C IN. HuBER ft. Ne- rump. faderat. PRAscRIUS Diſ. de Kep. Achaja. Sed de Vnitate Reip. K K. T. ex inſtituto egit opREcRT. in Diß. junum ediris Diſ. XU
X* Neque unquam felicior exiſtet, quam ſi Imperator Sta- tusque firmo inter ſe nexu jungantur: quem rurpiter la- Xari, aut plane diſſolvi, non poteſt non eſſe ſummopere noxium.
xxRMQua vero in territoriis poteſtate gaudent, univerſe Rei-
pubſcæ ſubordinata eſt, eique velut falces fubmittit. MA 8 covPrincip. Iu. pull. L. V C L. F. . Quin unus om- nibus Judex eſt, ac ſi jus fasque vilia putant, à ſubditis in ſummis Imperii tribunalibus conweniri poſſunt. De Civi- tatum Imperialium regimine legi meretur notabile Con- cluſum Judicii aulici in xoExISIIſelec. jur. puhl. P. NII. C. J.
XXXX Conf. Schmaußens Comp. jur. publ. T. I. C. T F. . & SoEcLRR1 Daſ. de Suero Nomano Inperiv.
STE
Alii fuẽtuantes ipfi animo, Monarchiam inter & Ciwi- tntum ſjſtema Germaniam fluctuare putant, irregularem penitus & vix non monſtro ſimilem. * Inſignes in Ger- mania nævos reperiri, ſi res ad Politices regulas exigatur, nemo inficias ibit: *x quid enim humanis in P lis ca- X rere

)
rere poteſt? *x ſed ideo ſpecialem Reipublicæ formam comminiſei neceſſe non eſt. *X**
„MoRZRMRAnUs de futu mp. germ. C. V F. v. Ubi Re- gum ſocordia, ac Principum ambitione Germaniam in
— ram male concinnatam Reipublicæ formam provoluram eſſe autumat, ut neque regnum, etiam limiratum, amplius ſit, licet exteriora ſimulacra rale quid præ ſe ferant, nedue exacte corpus aliquod civitatum fœdere nexarum/ ſed ali- quid inter hæc duo fluctuans. Libellus ſatyram potius, quam vCram juris publici ſcientiam complectitur: multa
tamen egregie in eo dicta funt, ſed audaclus, quam id fe culum aſſueverat. Add. xEMMRRICR Introd. ad jus puhl. E E 0. * Recte MAscov Prinip. jum. puhl. T. IUI C. T F. 9. ait: Reipublicæ formam, ut irregularem, imo monſtro „ ſimilem taxarunt, videntur vocum magis licentia, quam „re ipſa offendiiſe. Nam & qui contra cos calamurn „ſtrinxere, multa huic formæ ad concinnitatem optime „conſtitutæ Reipublicæ deeſſe fatentur. Sed hæc polixicæ „conſiderationi ſeponi debent.
* Qualemcunque gubernationis formam quis animo fingat, numquam incommodis aut periculis carebit.
44** Conf. Srd. J F. 5. Sicut enim multa ſunt vivendi gene⸗ ra, alterum altero præſtantius, & cuique liberum et, ex tot generibus id eligere, quod ipſi placet: ita & populus eligere poreſt, qualem vult regiminis formam: quæ non ideo irregularis dicenda, quod abeat à regulis, quas civilis doctrinæ magiſtri de rite ordinanda Rcpublica excogirave-
runt. 6k0T1os de J. B. S7 P. T. J. C. I. §. F. A. 2. F. 11I.
Sunt alii, qui vixtum ex omnibus Germaniæ Reipu- blicæ formam adaptare conati, ut non penes unum, aut paucos quosdam Optimates, nec penes ſolam plebem ſit
„
rei ſumma: * qualem rerum perturbationem introducere: nulli,
— —
—
8
—
pB

———
earum egc cprnalmn m— §. K Mſe eſe „ec care ee 2 n Lam e crn n 6 . epf e N. . Uu c 4 5 Px ee e⸗ or eh 3 F „ enAn eomnel e⸗ 7 Lom an c n A — Fe⸗ 1 SAne⸗ Fræee⸗ a Aere omne E al ypA, e ye 6)⸗ qœC n eee
A⸗ ernn 7 Nmo Ahℳ, el * , 1
. 4n Au nAc r De ſi Sℳ J e Ea Fun oM — — eee, 3
nn S Aonc⸗ . ſ A
— Lon e⸗ S , c. 6 — — = 3

2 — —— — ————
S — — — 2 —
6. MXMI — n S ecC. exlel oe el me 1 ſan. Md . S — MMlen e Tecolnlev Vn, AyerAen — a4 1 e⸗ Q S6e,
1 Aalez S 0 Tex e K nMrm. en A. N S
E d ℳ no E coz r enm 2. —— „ M. , A 8 u ſe
vn S * v 7 re æ 4
enn vx W 6 ℳ 80 e S.
. XR /nle — l e e T. ex LaA ſeeen Eſu kn orh 0) cum eh ne Alal⸗ a
3 Lebe . n v Avm ge clAa, — S
—

nulli, quod ſciam, populo in mentem venit, hinc ad ſe 6 Rege trahente, inde populo, Optimatibusque. ** „ *RoRNIus juy. puhl. prud. C. XX. F. J. 6. LIMNEUs jur. publ. L. J. C. X. F. 12. oPcIL.ER Worit. Imp. T. NI. xurP1S ad Monzamb. C. V. F. 7. Sed vereor, ut ejus- modi Reipublicæ ſpecies in ideali Platonis regno fingi fa cilius, quam in hac mundi ſcena reperiri queat. * 11 ** Sane enim mixtionem in politicis dari, aut dari commode 41 poſſe, mihi perſuadere non poſſum: in Monarchia nam- que ratio ſtatus eſt unius abſoluta & fumma in Republica poteſtas; contra Optimatum ac popularis ſtatus uniis im- perantis ſui natura impatiens eſt; ejusmodi vero mixtura non nifi monſtrum civitatis producere apta. Qua in opi- nione ſunt, quod mireris! RIPPorIT. 4 1LAPIDR P. J. C. & MoNzZAMß. C. V. F. J. non ſatis memores, ea de ſuis ſyſtematibus æque prædicari poſſe.
Nec defuerunt viri, eruditi quidem, ſed tempori-
4 bus & locis nimium ſervientes, qui rem omnem ad recepta
in ſcholis ſyſtemata exigendo, ilimitatam prorſus Monan-
chiam aſſererent: * ſed ex Imperii legibus & Capitulatio-
ne imprimis, uhi Imperatoris poteſtas arctis fatis ſmitibus includitur, facile convincendi. **
*REIXkKINGK de Hegim. ſecul. 29 eccleſ. T. I C U qui nim̃io adulandi ſtudio abreptus, Cæſaris jura plus juſto extulit, pfique Imperiali aulæ non potuit non guic. Add.
STAMMI.ER de Keſerwntis Vmp. F. J. 6. 17. scRüz T. I. Diſ. I 1h 2. Lit. D. w1NTZENDoRF Diſt. de Satu g
Almimſt. S. K. J. forma bod. Nlud vero inſigniter ſtultum,
imperantis Majeſtatem inde æſtimare, quod multos in ſua
ditione habet, qui ipfius imperium impune poſſint ſper- nere. Quo collimat dictum illud Caroli V. apud xIRcR-
NERUM: V Germania ſe Negihuus imperare. Conf. MoR z4MAN. C. JII. F. 2.
I2 8 Sen.

68 ) 0 ( s5.
** gententia hæc non niſi invidiam & noxium æmulandi ſtu-
dium in ſtatibus Imperii contra Imperatorem concitare mo litur; ac neminem hodie, cui aliqua GComitiorum, formæ- que regiminis eſt notitia, ea in opinione eſſe cenſeo.
§. V. Inventi porro ſunt, qui ex uſu magis rerum præſen tium, quam ex vero argumentum executi, ſibi primum, deinde aliis perfuaderent, * penes Optimates rei ſummam eſſe; Imperatorem vero ſtatibus ſubjectum, & pro lubitu dignitate exui poſſe. ** Quantum in hoc ſyſtemate mo- mentum verſetur, quantique interſit, penitius examinare, quouſque illud veritati conſonet, norunt, qui intelligunt? quanto opere iſta hypotheſis poteſtatem Imperatoris aggre- diatur, nexumque Imperii diſfolvere apta ſit. „nIProIITos 4 1LapIpR de Karione Natus iu Vuper. Ler an. P. J. C. TII. Auctor inaudito facinore Imperatorem aggreditur „&& Statibus auctor eſt, ut regiam dignitatem in minimum redigant, omniaque Majeſtatis jura ad ſe tra- hant; Imperatori vero præter nomen & inanes titulos re- linquant nihil. Add. sobINus de Nepuhl. T. I. C. A kEILPRNDSo de ſumma Pyincipis poteßt.
** Præcipuum hoc RIPPotITI 4 LAEIDE fundamentum, P. JL C. II. Sed. II. Id vero in omni imperante juris eſt, ur ſi vere hoſtili animo in totius populi exitium feratur, & vili putet conſtare, quod humano languine emitur, à po- pulo, aut inſigni ejus parte coðrceri ac puniri queat; ne- que enim præſumendum eſt, eam fuiſſe hominm in ſo- cietatem coẽuntium voluntatem, ut ne ullo quidem caſu vim ſuperiorem arcere queant. Ita & Imperator⸗ quoties imperio ſuo male utitur, Germaniæ leges inſuper habet, ac Tyranniderm molitur, non tantum vi repelli, ſed & im-
eriò exui poteſt: quod jam non Rex, ſed invaſor ſit. Conf. Sct. I. F. V.
a1* Mlinores Status merito fibi cavere deberent: Imperatoris enim

) 0 (8 69
enim poteſtate everſa, & ipſfi percant neceſſe eſt. Adde quæ in præfatione hanc in rem diſſerui. Nobilis DIonIs cAS1I locus T. NLI. p. 155. „ Ego vero neque deco- „rum exiſtimo, ut recfor civitatis cedat, neque ſpem eſſe „ad ſalutem, fi, quod parere poſitum eſt, velit imperare. „ Natura quippe id neceſſarium & hominibus falutare, ut „alii quidem imperent, alit vero pareant.“, Huc pertinet quoque, quod c.S4RINUs pünsrTENRRIUs von des Kayſerl. Cammer Gerichts Jurisdicuon in Pyæfat. ait: Lie⸗ ber waͤre mir, wann die Sbordinution derer Staͤnde unter ihr Haupt, allezeit nach ihrer wahren Art erkannt, mit einer ernſthafften Betrachtung der Göͤttlichen Beffimmung aller Obrigkeiten befolgt, mit einer von Aberglauben und Eigen⸗ nuz gereinigten Staats⸗Klugheit benuzt, mit einer Furcht vor Zerruͤttungen, und doch großmuͤthig, erhalten, aber auch niemahlen vor ein Joch, ſondern vor ein nothwendiges Band, und vor das einige Mittel dem teutſchen Staat den alten Ae- ed zu erhalten, durchgaͤngig angeſehen wuͤrde.
— Tandem penes univerſos ſummam poteſtatem eſſe,
& Imperio Democraticum regiminis formam attribui poſſe, ſunt, qui autumant. * Quæ opinio ſi eos ſolum, qui- bus ſuffragii jus in comitiis competit, ** Imperii cives eſſe velis, diverfa non eſt ab illa, quæ Germaniam Ariſto- cratiam, ſtatusque Optimates eſſe aſſerit.
*Nova hæc plane opinio, ac qui eam tuerentur, ſe
culo non fuere: primus SpNckENBER6 in Diſfertatione Gieſſæ habita eam propugnandam ſuſcepit, à xavSERo ejus Præſide in ipſa gratulatoria epiſtola refutatus. Ubi- que ad jura ſuperioritatis territorialis deflectit; univerfi vero Imperii regimen, de quo quæritur, vix attingit.
** Sunt enim, qui hos tantum civis nomine dignos cenſent,
quos ſtatus vocamus, id eſt, qui jus civitatis plenius & uſu excellentiori participant. RHENNI6ES ad J. P. Spe-
cim. . in Mant. p. 9. 13 6. VII.

* — —— ——
70 2 ( 8
§. . Ex his videre eſt, quam contrarias juris publici o- gores defendendas ſuſceperint opiniones, quotque ſyſte- mata à Republica noſtræ prorſus aliena commenti ſint:
quantique interſit, eandem ex ipſis legibus ac rerum uſu
cognitam habere. * Sublatis vero opinionibus falſis illa, quam de Monarcbia limitatu Sec. III. propofui ſententiam, remotiye, ut ajunt, novum robur accipit. **
*Cum plurimi ex ingenio magis, quam ipſis legibus juris publici ſyſtemia ſibi effingerent, rern per ſe haud expedi- tam muſto impeditiorem reddiderunt.
a1 Conſentiunt mecum. xuME1Nnd4. B. Diſ. M F. 16. p. N LVNcRER Dſ. de forma Imp. C. U. p 4. scRILTERAſt. jur. puhl. T. I/. Tt. ult. . 12. 24. S0HM4US8 Cornp. Fur. puhl. L. J. G M. 6 ni fallor, MosEn Comp. Nur. publ. L
§. VIII.
Sed filum abrumpendi tempus: * ſi quid vero ju ribus Statuum, aut ulli veritati diſſentareum A me dictum eſt, id nec dictum eſto; ownesque oro atque obteſtor, quorum in mafus iſta venient, ut ommnia ita accipere ve⸗
lint, utpote ab homine, nulla adhuc experientia tineto,
immaturo partu edita. **
Ouæ ad illuſtrationem hujus thematis addi forte potuiſſent, ſigulari Tractatu DE Jun1ss MaEsTArIS 1MPRRA TokIorIM ET HopiE coMPETRNTIBUs exponam.
PDiſplicuit Scriptum Poctiſſimo MosERo P. IX. p 64. ſei⸗ nes Staats⸗Arch. cujus judicium ſi prius mihi cognitum fuiſſet, forte abſtimuiſſem ſcriptione. Placuerunt vero co- natus noritiis librorum, quæ Ratisbonæ, Francofurti,
Gcettingæ &c. prodeunt. Sed Quisque ſuos patitur manes.
TN TLM EPILO-
3
t

———.——————————————— —
Ca . peel clla, unh c.n (ſc — „ hck-e Læl, Devoßmm Ke. 4. 44. d.
3 . Sr—. 4 re
1 Se 64 e Ml⸗ fe connmemn n —
S 3
ſt 5 „ e .
. . 2. . S 6
— — An 23. 2 4 4 3 ſ. „6 4. 4 —, 0 1 S
„

71
Eſtat, ut, antequam hinc abeam, quædam adhuc R moneam, BENRvoLE LECTOR! Nauſeabis for- fan, me Seckione M. hinc inde nimium evagatum efle; led jam ex Præfatione videris, Theologos nobis hæe otia feciſſe. Accidit nempe, ut occaſione quarundam propoſitionum, quæ mitius forte efferri potuiſſent, ingens mihi lis moveretur: reſpondendum eſſe duxi, ut ab hære- ſeos fuſpicione me liberarem. Qui vero alia de me opinio- ne imbuti, multa, quæ in notis ad defenſionem meam al- ducta ſunt, lectione tranſpredi poterunt. Adeo autem per- ſuaſium habeo, certa eſſe pleraque his paginis propoſita, ut hiſtoriam vel ignorare, vel diffimulare mihi videantur, qui ea negare voluerint. Hæc Fheologis dieta fimto, quos fimut etiam atque etiam rogo, ut memores ſint moniti MaTRHxI C. XVM. v. I. 16. 7. & me, licet errantem, Pligant ta men: cum pertinacia vero errorem non tuebor-
Cæterum omnes Imperatores filo hiſtorico recenſere neceſſe non fuiſſet: fed muitis non injucundum erit, præ- cipia hiftoriæ Imperii momenta ſerie chrdnologica, uno- que quafi obtutu intueri, ordine, ni fallor, concinno gratoque: præcipue cum ſtatus publici, quantum ad pro- Poſitum facichat, ubique mentionem fecerim.
Neque tamen adeo meorum amans ſum, ut operam hanc perfectis operibus anmumerem: ſed facile fentio,
quam in ea elaboranda exiguæ mihi vires fuerint. Initio quali-
* Si quis unquam, ergo certe à vaga ſcribendi licentia alie nus fum: hac vicẽ Cti veniam dabunt, quod res cer- tas probari oportuerit.
. . ℳ 37 . * . 5 ½;

72 3 ) 0 (5
²
⸗
qualicunque academico exercitio, Gieſſe ſubeundo, deſti-
nabam: ſed accidit præter ſpem, ut remora mihi injicere
tur, ac propoſitum plane dimittendum fuerit; variæ quo- que me rationes moverunt ut publicæ diſceptationi expo·
nere nollem: ne tamen labor hic penitus in caſſum factus
eſſet, ut alio titulo in lucem prodiret, conſultum duxi:
jam vero, ut officiis erga me ipſum, & rogatui quorun- gam amicorum, quibus ſemper aliquid ſuſpicionis contra me heærebat, facerem ſatis, denuo recufſus. Vale in- terim, B. L.. & conatibus meis fave; nihil autem deinceps, qaod vel externos ſaltem limites religionis tangit, à me
exſpetta. Vera ſtribere, periculum ſulſa, crimen.
4 Corrigenda. — p. V. l. 23. omittere amittere. P. 3. l. 25. ul- rerius aerius. P. . I. 16. Poſt 769. add. Soo. P. 32. 1. . Conſtitutioni Conwentioni. P. 32. 1.8. medit. AR T. P. 47. 1. 1. poſt: audiunrur. add. Auſis Comnitum Palatinorum rollan r. 4* P. F8. 1. 31. expedire taliquoties expediret aliquoties.
*
1
1