3 . 6
ca vmsuus, 6 we L10.0 ꝙ
nianorum
knt uro. 2—
D. JoHaNRß Ciereo. g S6. Theologiæ Doctore,& in
Academia Argentinenſi Profeſore,
„
ndin z Aum⸗ Cieſena, public vh u—— W 3 n in he l.
5 L

3662
ir
ost⸗

e n S
RERENDTLMO,
ET ILLVSTRISSIMO PRIR- cipi a Domino, DUn.
PIRIPpO S1G1SMUNDO,
osTTE4To EplScopo 5 ½ bungnſ⸗ G Verdeni Pyxpoſito Halherſa denſ Duci Brunſpicenſ e Lume. burgenſi cc.
domino ſuo Clementiſſimo ſlutem& fe· licitatem perpetuam precatut.
Everendiſſime 4 Ilu- ſtriſſime Princeps, Do- mine Clementiſſime, Simeun impulſ iritus. 3 remplum ingeſſipuerum ¹ ſim, quem parentes in tem⸗ plum indu- rerantut furercutproeoſecumdum legem, vcepit in ulna ſuns, Deum laudawit,
6
6
parentes benedixiſſer, Spirin Prophe.
wdiris Eece pra tus eſt hic in ru-

Erb D
nam, 8e multorumi ſt
Ifrael& in fignum, cui cõtradicetu itinuimt min cu Quam iA f jmumm, docer ſn ſunflu omninm temporum: Licet emim Hariuin cosin diverſas rapiat partes vclfirur; n ambitibin hoc tamen cnſentiumt ut ati quaſ conſpiratiume Chriſto qeaubgo emiliin ohſrepantveclament Apoſtolus dicin ſ lſu ufAt Fpiſt. ⁊ v.. In vohu eruu Magßrim utm daces, qu intraducent ſtcan perditim⸗ upie e eumqui emit eus Domimum negant mih Verum Juidem ei, Eccleſ lum ad oli ui⸗
vf Apoolrun VIRSILRMRMd
uſſe, un lquiur Hegeſß Ppu apud
hium, Judd veltam apertis, veltam hereſ hus adid uſꝝ rempus nun teretur; Jed 4f canſderamus tempo quibus jam vvimu non ppſimus vehementerperturlemur G cum. ycarpo ſut referunt de e lrenæus 2.0.3.Er Euſebius lib.y. Hiſtor. Ecol exlamemus: In quæ nos. bone, relervalti S 1

DEpIcATokrA.
ul umempora ſimt noviſſima, de quibuſe Wu- ra etiicinatun e Chriſtus V erumtumen ſlins vmimi cum venerit, num reperturus oi ſoſdemk Luc. 8.v. 8. Merrogatim form i Terearitatem credentium zumc futurorum 7, vbindicarirecè e pie ntut 1 heophy- u ur jactus De(omplements hujus vaticinis „edhemo dubitare poterit. Nam annVn ina- icit, ſcunt ꝓimnglianiſus⸗ Papiſni? An- i mehön ex im orcu quaſt poſtliminid yecã i, hlaſßhemiæ Sabellii, Arii Photini,&c. gant Annin piu Eccleſe Docloribus ab ipſii he 4 ohiferici indies ſruumtur inſidie? Annn dicimpliciores, imò otium nunnulli erudits, d Euu veritatem per annos multo ample⸗ n ylanteam Voce e calamo defenderunt⸗ n mnpeyſiadenturut neſtiouibus bomis terre- pora, Kribus commuti à veritate deßriant, Cal· , quſinino Papiſino, Photinianiſno Maho. „5. Poeriſmo ſuhſtribant? Eecleſiu igitur et æus lipaucorum ac grex puſtllusLuc. 12. v. 32. Pcclt Fauciſunt eleci Matth. 10. v. 16. Paucz S Dei/ſaherſtites Eſa.1. v. 9. Pauti Jui ingre- Preni diunturper viam anguſdMatth.7. v..
mn 3 Luc.

EpISToL
1
Luc tz. verſic.14. Cum Prophet⸗ igitu Apocz
exclamemus Periit ſancꝰus de terrd,& reclus in hominibus non e, Mich. 5. verſic ⁊. Et cum Pſalmiſtd Falwa Po mine quomniam deſecit Sandus, Pſalm Aum in tamtd ralie, c& tanti perſecu⸗ ionilus, in primi hoc noviſſimo tempo ſe Ju Jatanan, hreiſmum ſhn zem. Pus reſtare videns, ſocios vnultaplicareu hice ſudet/ e proinde per ſua organa, hi mines fanaticꝰs, pſam veritatu artem œppugnare, Sfumnditus owertere ſaragit
3
ſun jun miuui p
imſiim
nHeror
nun
yumn Mell Nohietm v veric. nnuen
Num inquam ſdeles Chriſti ſerdi, hcen Dodures obmuteſtant? Num Piritualibus lupo in oil⸗ Pomin
Lrallari„ZMu lhere deaſtare permit ſ Qidenim ſilere, mutum ſe, veritatem vonpropugnare aliude uam illam prodere? Certè qui ex pals
Vrd in qud yy oßci ratiune audures ſ debebant nun ectatures clam ſo ſubdu ut, po principia ant, C tacent, A ſuntquos ex vreſu⸗ expuac Dominus
6
u ntle 6 Muhe Leninſe gwmrever aite qu 64 ei num ſuenm, v nm . alt

DncR
he⸗ i1 Apoc:z. verſic.i6. Vuare Cum ipſyrum ſnt pares non tamtumdacere⸗ ſed etiam M cuntradicentes arguere. Tit. 1. verſic. 9. 4 Do quu non videt⸗ ab ipſis requiri un Juaſt in „ um vocindu Nent ſemper ad pugnam loco 8 ſeſe non morant qut de gradu decedant: eci ind ſhlidare potius debent veſtigia, ut mo 0 npl net Hieronymus in Fpiſt. ad Demet. ꝛen Net patiuntur ſe deterrere vel perſecutio- eu num metn, vel paupertat⸗ prærenſtone⸗ h Nolite imere eos, dicit Chriſtus, Matth. en verſic. ⁊b. Jui octidumt curpus/ ani eagit mam autem nun puſſiunt occidere Sedpo- 1hcen tius Iimene eum; quipotet,& animam ſiti C conpuu perdere in gehennam. Nazian-
mit grum reverſo, Aidrim, inquit Nde utum civitatt depellent,& gabunt? Num Meft quid, E de cœleſti urbe Heruſalem, Juæ pale e materommium noſtrorum depellere nus
es eſ poterunt, veleffugare? l Verum quidem eht tritum adagium 1, di nimim aliercanda amittitur veritass vinu ſed qud dicitur de immoderati, rixo
1min zenus in fermone de femetipſo in a-

X
Eprö
ſ„non nereſſiri„E Sophiſticd couten. imibus, atque verborum pugni im. Pertinemter refertur ad platidas ſeymu⸗
um chllatiumes, c neceſfuria⸗ hæretiu vum pulſhrum ſyatrum ſib aliqu⸗
Ap olus, 1 lim. 6 v 21. O Timotleod⸗ irum(Mhodi, dewitans prophanas v um noditates& oppoſitiones falſ nomi
ſcientiæ quam ſudam proßuentes cin ahidem evtiderumt. De lan dicit Seru. Matth. 7. verſic u. Caxete vohu⸗
ndoprupheri, qu veniunt ad vot i
Vnt lup rapucer. Erc. 24 verſic. 24. 26. rgent Pſeudo Chriſts, e⸗⸗ Pſendoprupbe
geenen ie ſe40 ſu h
Venrium, Feprehenſhmes, De all dij
jn imn ſue a⸗
hnum ulenn um
jiieun
n duluntſna magna C prodigiu veym Ahlits eredere. poſlolus Paulis Tit. 1. verſic. 9. 10. 1.
h exhortur in dhctrin⸗ ontradicumt ungere.
Eyiſtopus honem and c cs u h Sunt enim mul ſul
ßi i
p 3. verſ.2. obſerate canen
jnni⸗

c⸗
er
DRDIcATORIA.
oportet redargui qu umiderſon Amos
. fuhwertum⸗ docentes, uæ non opurtet⸗ upi lutrigratia. Iohannes. Epittcap.
verſic 1. Nolite inquit ommi Spiritu
redere ſtdprobate Spiritus, num ex De⸗ nt. Autor Epiſt ad Hebræos cap. ſ13 verſic Docyini vaniait⸗ Gper?- grini nolite circumferri. Qu cum ira ſnt ommim ſecuitur platidas e mode- * Va ovie ſermmum; chllatiomes, ad normam Aiinarum literarum nſtrummtum im cumnſrmand aſſerenda, Cdeciaramndi veritates& refellendin fal- ſdo matib.& Suphiſuatibms⸗plurimum⸗
n habere momentiplurimun ufilitates. 5 Qamobrem hæc alia metum con⸗
eſiderans, utpote cun udioſe Tuwentuti
inſtitutio in inclhta Academia Gieſſend modo legirimo, e ordimario cum aliis honbrandi meh commendata
„ e, oÿhcii mel ee cen ↄolectiomi e Ao-
u ripu attemdore⸗ cõtradicentes pro vrili i yedarguerepru veritate diwind pugnare,
udiſorum ſudia, quantum in me e ÿu⸗
. N.

EpISTOLA
Calinianori ordine enumeradi ex cri prurd hreduter refiuann Diputatiomilus quihuſdam omnia cumprehemdi, C in hlico Auditori examinanda propoſui.
Veſtræ verò Celſitudini Reverend
we G uſriſ⸗ me Princeps, c Mecnu
Clementiſſime, Diſputationes has inſen
bendan e cnſderandæs volui, ut in Pe ꝛrem Patriæ vel veſtigium aliquod anim
weigrar exraret. Suh veſtrd enim ſel iſimd proteciume gubernatione jm
ducatu alue ſuo mod⸗ eſe G vire re V. Celit mih obtigit. Qu etiam a more Celſit Veſtra cligiunen prſe. Juaur u elo efus puritatem defendi
qud ibenehicentid, Juofuore dos Ch hr
i
vare. Prinde hoc tempure æſtiwo errurs
Deum nhum
—
ceros Pocores tucatun, Jubus cœnſt 3
— Jet, promhcat htius ch, uum
ut à me hic demumnſtrar⸗ debeat. Fnl⸗ lum igitu Gpignus hoe Inalecunq ani. mi mxlubenc umc volus memores, 6 grati Quud un N. Celſi 4. 6 lementmn m
. u Jum, 6e au
3
—

DPBprcAroRra. errun m ſuhmiß ſne Celſit. V. oro Eprecur, vScy Deum venerans, u Celſit. V. diuiſſimẽ nibu ancolumem conſeret, e gulernatia- Fin hu nem Celſit. V. unqulam„Moremtem, u. e felicemperpetuò eſẽ ſinat Amen. per- ndſ ſeriptum Gieſe..
ecch Ann 161 7
celtrud v
Vanimi n ſel ne ſum am a. ohannes CGiſeniu D. c*(0) nſli 5 3 S H i vb 2 6 45
Subjectiſimus

1 W 6 9
i— 13 i S 515 SS§*
ℳ mumgf virum,
nuper Col! egam ſuum § honorandum. el⸗ tuos greſſin liber iſe ſecund
Patu in hat formd ponẽ ſcundis erit. Ergo öparye liber nunt tramite vade patents, Et vide, ut in meſem queas. sit ribi ſit Dominoq́ tuo beneſitq heatè, 4 cribat plures hoc in agone libros.
Decembr. 1619.
1
PFoitices Profeſor orMinarius. at1u
N. S HANMNEM GISERIuM, in Academia Ar- gentinenſi Profeſſorem exi-
Conradus Pachenannu
*
4 KErEnEVp. S3
6 t
te
Paceinc
Decteth
Wn bor Nonaini Iinn
Orchſum
18 Kiqui con
Qun di
F i uitun Renn qud vada hriis adit? Ftilicet idÿeri petierunt yota legentum 1e Chalcographiq́ labor truſit eumyſe ford. chu Fic, uhi defuerint primi rxemplaria ſrtis. Unicripa
un
6ieſ geyropetebataltelumae.

oe
ar. A n u
8
— Mndifaeis adhuc fraternæ, Galvapropago⸗ Fœdus amicitiæ ſpirituale dari? 2 E M Quid vetat ſerrantes G 18 8 N ſuſfcipe fratres, Pratres in Chriſto gignere nolle, efas. aAr- Turba doloſ⸗ prius blaſphemum tollite dogma! Pacen cum Belial Chriſtus inire nequit. EXl Decreti horribilis mendacia rollire vana, — Non homines odit, quos creut ipſe, Deus. MNon animis mœſtis folatia tollite furtim, m Eſt Evangeliue certa cuiq; Jalus. 0Occluſum tandem cœlo dimittite Chriſtum, Mobis Scripturã non Ratione Fides. Si quid connives R A T10 meretricula turpis. Quamdiviua procul ſcripta cavere jubent. it Fraternam vultis nobiſcum jungere pacem Unum jungatur princ ipium ndei.
* Recto GI83N vos tramite ſtare docebit, Secula qui meruit cernere ſera, Liber.
* Unus cui Pater Qmnipotens Ecclefia mater
6 Una, unum pectus, nomine Pratris erit. Paniel Raderecht/ Pramlhung Mar⸗ chitus P. I. C. Sð. Theol Srudioſu. (0)

QuiC victiahmbola ſperet.
Q Vid Calwiniſinuus? cerebri ſeculari vuna.
Quid Calviniſmus? hominum deceptio vana Quid Calwiniſnus e Scripruræ everſio vana.
Ergõne ſtertendum Clariſime Compater, at
Pelle Luxherand Calwos concedere ß̃utres Irruere in Chriſti vᷣaßo conamine cœtum⸗ Ecce tuum librum. regali japide dignum
Librum, ſub pralum revocatum conſpice librum.
Eius defequm non fas erat ullius unquam
Peſidie accuſare meumpralimve operamve,
Arq velexiguum rempu ſaudarejuventam.
Tumngis arqꝙ magis vigila, Rewerende Giſeni, Imbellemq gregem Chriſti defende pericli.
jquidadhuc pluteu ditiſſimus arat,
Compatri ſuo dileejſi mo LMqh 18. v⸗.
cemb· Annis. F.
eolunt Hampelius,— Academ.
gke
740.442
P—
——
ee
——
——
————
—
—
—„
v4.
—
S—
vce AAe n

ovan brio* o v⸗
rum
5
unſumaoununynd uog
5 an eßoywuuwoad& nun
6
Tabula Generalis.
Pefnitione Calviniſani eiuque ori- gine.
2. De Calwinianorum nominihu.
3. De Particulis damnaroriis ch Snodo-
4. De Syntreriſmo.(rum uſu⸗
. De Auguſtan⸗ Conſeſſionu ſocii.
6. De genuino eius exemplari.
An dentur. 3 7. De Pre Cuius ſit ens cenſers. dicationi·)An Denominativis recs an
bus Inuſi numerentur. taris An dentun tantum in Arti- (ulo de Perſond Chriſti. ſAddusprmæ.
Proprietatũ ignis.
s. De nrierumcm anima.
U munit arione, upote
6 S Dererßᷣn⸗ Chriſti. S* Pradeßina[Prims, 6£ in viu Merito * 8. De cauſi Chriſi, Reprobat.(ide 2 8 De Praſtientid divinz circa § J aln occupata, S( cauſis. 8.b 8 8 21 n gener⸗ 8 8 De Sacra· Bapri *. e Vno ch F.% de) Cna ₰ 8 Domini. ₰

—
Indire
rer, c5 ſecun- I darid, 4
, 60
ſequen
6
3
3. Imaginihu.
.
1. De verti Pei efcacij
2. D⸗ aitribuci Au*
Drs. z. De k.ieihn eiu œlis, ipſo cœl.„ Depunitentia. 5. Do libero arbitrii in y
ruralihuu. 6. De haredih. Vite æier De dindiane Lradi in Vitd eternd.
jn oigt
8. De hn bi
Mratu, ut) heret 4 Vratu
ferendi
—
„(1. Dißtriłutions Pe
og.
3 Eorciſmo.
Signifcation⸗ 74 56 eis. Fraione pani.
6. Confeſione hriwu 7. Pane Sacramenti li
* altariliuu Veſto alli n nin incenſis candelu ſi inß
8 De Cœna Domini⸗„ d. Whnun
Lroris porrigen*
9. Muſica inſtrume⸗ 5 nen tali, eh
.

5 Deießien.
butu quib
gee
S S 3 SS
3 ein
ipſocæl S ro arbityj n hin DISPFTALTIO PRINMA, Zy Lu Er quidem in Pecie⸗
[Fpe ki zi De
DRpINITIoNt cAEvINISMI.
Krauejus origine, Calvinianorum nominibus,
g. pe particulis damnatoriis,& Synodorum h neceſfitate, atque uſuʒ 3 A Preſ Iohanne Giſenio SS. Thol. D. Mar Reÿß. Hermanno Mollero, Lemgowia Woſiph. C. eri N ultima adeo; periculoſißima
ributioms P. P S 9 7705 incidimis rempor 4) de quthus
22 verum eſ illud Chriſti, Matth
4
Pt quonid iniquitas: ionepani. hn wi te multorum charitas. Et hoc uſdem: F- Sacramenu lius Dei ad judicium rediturus, num hem reperiet? ilu weße al A1 vaticinium ilud D. Lutheri: h ne mumdi ſis candeli Pelleſia domeſtica erit optima. Diabolus enim quan- 5 5— d yropinquius ſnem mund videt: tantd crudelius 0g perſerutiones exeycet: ut quia ſẽ continuò dumnãdum & jahutin conſpicit ſibi ſorios multiplicet, cum quibus geben⸗ ne jonib. addicatur ditit Iſiodorus lib.i.de ſum. bon⸗ 2 gin⸗ Mudenmusnẽ doctrini variis tircum- DI 65) felu

PDiſtutatio I. .. 8 ſeramuHeb.13. v. 9. Omnid prolemus, quodl 6 eteneamus, 1. Tefl.y. verſ. 21. Inde preclar ſnij dig 5 ier e loſophie Chtyſoſt. Hom.44.0per.imper Si veſin Ppi um empturus. gas ngotiatorem unum atgq; ali ꝛni jnt ubi meliores veſe in venerð, ab ilo comparaquj hotrenit modo non oportet pcpulum circumire omnes dodun ci e inquirsrs ubi yncera veritas tradatur, eh ulun kuen E nfeiones audite& veriem ſicumente igere plus guam veſtimentum Qamohnem exden gurhun ritate c pro veritate djputantes„ſu erores e blaſphemias enarrabimus: eh hyoyiter ij e tahimus initium falien tes ab horrendo dogmate C 6 yiniſtico cum idſid extern ſpecie ſimplicres mul uh,kprin
ad ſe aliciat. TNESIS. Ogma Calviniſticum hoc modo rede d phichntu ſeribitur: Zinglio Calwiniſnus el dudjn etertute y erronsade Maieſtati ſlii Dei carni aſimjj denqunelt aliter vommunicat abnegations, ihſuſ Cbriſi uiahelsn hrono Maieſtais ſic derurbatione E Pyinde deſij Videzurn
Nanrial⸗ corpoyi e ſanguinis Chri⸗ e ſncra Cæ. hmi n his rerris eelobrata yemtione· d⸗ verbi eh ſacramen 1 Qumo ori eyfcacia fublatione; ds Peopeccati auture ob ju ki ſehhcei yibile eleciomis gh Keprobationis decretum de cerem tuinduti iarum ſuo genere indiſforentium abrogatione, oh 5Quber eſarit reformationis pratextum ehſanam ſimulati uſruteyr em Brevius: Dogma Calwiniſium h Vnrragoſuhj loncntedde um pinionum, quibu inita Maieſtus carniaſun lCppꝛdoci rob umions cammumicata negarur ſub ſtaſtials cuh t Dehis e ſangn Chriſtipreſentia, choralis manduci ti e ſatra cœna remo vetur, horribule pradeſtinationii M ountci rerum hngirurefacia verbs eh ncramentorumm 1 uitur Den poccati enuſn Matuitur, ves indfereni
Jub neceſſuriæ reformalini⸗ Prætextu abrogantur.
3
*

.
de Deſnitione Calyiniſiui. 5
uod i 2. Cauſu eſpriens, Calviniſmi eſt Piabolus ſu-
duy ſy Lutrans, cæca ratio couſentieks,& regularum phi-
i veim lofophicarum abuſus. z. Diabolusenimidunice ſtudet, ut ſpargat zi-
an zaniainter triticum, Marrh.13.V. 1518Arguuntid Paras horrendæ Calvinianorum voces, qus eftundunt es dochn in hdei articulos de Prædeſtinatione, Provideutia, . erona Chriſti,& de Sactamentis. Imò ingeuus
fatetur Zvvinglius le ex noctutno moniture ſuæ de
Veroten ſactamento dogtriaæ tundamentum didiciſſe, de n de quo non meminit, ateranalbus fuerit.
Perich 4. Fuhdamenri dogmstis Ual vinilicielle cæcam te e rarlonẽ& cotruptã philolophiamſfeu regulas phi- gate Cr lolophicas nale accommodatas arguunt& prima motiva, quib. Zwinglanidogmatis authores fünr ores u uſ,& primaria dogmatis Calviniitici in Ridei arti- culis oppugaandi sarguméta, qug regulisphiloſo- o recket phicis nituutur: Z vinglius dicitin Golloq. Marp. u et doch reterente Phhilippo in breviahnotatione: Nihil cre- ni aſim dendum eſle quod racione comprehendi nequeat, Cbril quia Deus nobis nõ proponat inco mprchenbilia. dinde dej Vidcatur Tomus Lurh. 4 len. Germanp. 468. ncr Cn 5. Pernitioſum g lubricum ilud oundamenri. e ncram 1. Quia ratio noſtra deploran dã ignorantiã laßorar utore, obh in reb. fidei imò in naturalib. etiã eſt cæca. Qus
de teren enim dixerit, quæ fit via piritus: Eocl. 1.
1
ione oh 3.8. Quis erponet qua tatione compinganturoſ-
am ſimulut inventre prægnantis? Perisſaſt. 1 1. 5. Ouis ra- ragofu tionem reddet, quod Salamandra in ignibus Vivar? u earniaſ in Ga bpadocia vento cquæ concipiaut ætusq́; pa- anrtals e riant? De his& fimilibus Auguſt. lib. 2 4de Cir.
lis nanduci Dei, c.5. Reddant rationem, ſi poſſunt, infideles iſti.
„Vinationi qui noluntdivinis literis credere, qui aliud, quam entorum non putantes eas eſſe divinas, ed quod res habcant 5 indßtren incredibiles. Salamon ſcribit cap. 8. verſ 15. Intel- rogantur. 2 C4
lexi, quod omaium operũ Dei nullam poſt homo
*
2

Piſputatio I.
hendit, 1 Cor. 1v. 19.20.2. Cor. 10.. 5 1. Cor. z.1 18c.1.v. 14.15. 3. Quia fidei articuli& myſteri ſunt ſupra rationem,& tranſcendunt omnem ez ꝛutint
ria, quochrationem fide præ venit,& punitur Z4
invenite rationem eorum, quæ fiunt ſub ſole. ¹ 7. 0 quantõ plus laboravit ad quærendum, tanitd minij ʒnaill
inveniet: Etiamſi dixerit fapiens, ſe noſſe, non po
terit reperire. Sapient 9. v. 16. legimus: Difficili xſtimamus quæ in terra ſunt: Et quæ in proſped funt, invenimus cum labore. Qnæ autem it cœlis ſunt quis inveſtigabit? ⁊. Quia Spiritusi ſtultæ& cæcæ rationis judicium in divinis repr
ingli urii iitiu refereute 36.p. 9
n rollladusy molerlu
muni, ſi lige
prum humanum, 1. Cor. ⁊. V. 6.10.11. Ergo nequt 3. Abint ratio de iis ferre judicium. Qui enim vultjudici ſbusndnin
re, rem judicandam non debetignorare. De inco gaitis nemo ferre poteit judicium. 4. Dehort
rationis in divinisjudicio, Col.⁊ v. 13.2.Cor. 10.4 F. 1.Tim 6. V. 20.
6. Initium fidei eſtà Deo, Eph. z. v. 18. Iohan.
V. 29. Phil.. Verſ. 6. 29. ipſum* velle credere, eſti Deo, non à nobis, 1. Coy. ⁊. v. 4. 5. Phil 2.v. 1. Lh 5.V. 4 4 4. 15.V.5. Incrementum fidei à Deo datur
Marc. 9. V. 4 Lut. 17. V. 15.1.Teſ 1.w. 13. ADe
denique fides perficiturac conſummatur, non àrx
rione2. Teſ1.v.11. Phil. 1. v. 6. Verè igitur
Bernhardus Epiſt. 190. de Petro Abailardo. Qui magis elt contra fidem quam credere nolle quie quid non poſſis ratione attingere? Laudatur Mæ
3
tes in Germn
hemis dicur
turigitur Spirirus S. à philoſophiæ ahuſu& cæch ritani In
9. Male tiolumiil gitims vom voluututhc nomitt ſb riuun hiniInd Chilin⸗
16 Ver honircziſi:
kitceiui
menomm. — gmuronpu
charias, quod fidem ratione tentarit. Quamobren võn djluinin
quod refpondit Angelus fciſcitanti Maria de con ceptionis modo, Luc. 1.V z apud Deum non eſſe impoſſibile ulum verbum, illud& nobis dic um
ſatuamus. Auguſtinus dicit, ſi vides non eſt fides
Ft: Manifeſtum argumentum incredulitatis elt/
ieoli 4
Guiiptuni hucæi c nonionn d
himn.

de Deßnitione Calyinjmi&t. ole. 1. Cauſa inſtrumentulosquibus Diabolus ad do- to min gma illud propagãdum eſt uſus ſunt Caroloſtadius, non po Zinglius Oecolampadius yc. qui belli ſacramen- Diffcilxarii initium fecerunt circa annum Chriſti 1524. roſpeq referente Oſiundro in Hiſt. Eccleſ.cent.⁊6. lib. 1.. autemiz6. p. 53. De Carolſtadio ſcribit Philippus in E- piritus piſt. ad D. Fridericum Myconium: Andreas Ca- nis repn rolſtadius primum excitavithunc tumultum, ho- Cor ʒ. mo ferus, ſine ingenio, ſine doctrina, ſine ſen ſu cõ⸗ myſtenmuni, quem nulium unquam humanitatis officiũ nnem aautintelligere, aut facere animadvertimus. gonequ 3. Abinfignibus dogmaris iſtius propugnato- ltjudicxibus nominantur homines dogmati iſti adhæren- De incites in Germania Zvvingliani ſen Calwiniani: In Bo⸗ Dehonhemia Picardita In Gallis Hugonota In Auglia Pur u& cæt ritani: In Belgin Geuſii. Cor. 10. 9. Malè verd habet homines iſtos, quod pre- tioſamã vili ſeparemus, ler. 15. v. 10. atque cos le- 8. lohan gitimis nominibus nominemus Chriſtiani dici edere, elvolunt, ut facilius ſimpliciòribus ſub generali illo v. 1. hnomine, ſub quo omnes fers hæretici feſe occulta- eo datutre ftudent luſus faciaut, verè in eos cadit illud A- 3. A Drguſtini Tract 5 in Kpiſt. Joh. Quomodo gioriari te⸗ r non à nſe Chriſtianum? nomen habes facia non habes. itur ſcri 10. Verum ridendos hac in re ſeſe exhibehr do. Quhomines iſti: Nam 1. Quis definitione poſitã ne-
nolle quigabit definitum? 2. Quis corum averſabitur no-
idatur Mmen, quorum amplectitur doctrinam? Quos do-
unitur Zugmatis non pudet, gur cos nominisp deat? 3. An⸗ * uamobreinõn diſcriminis ergò ſcriptura à Nico! ao vocat
yi de co; Nicolaitas, Apoc. ⁊. V. 6. 15. 4. Imò Apoſtolus Im nonelqui in Phariſæorum nomine Bap rizatus nonfuir:) bis didun à Sadducæis quoad Articulum de reſurrectione on eſt fid mortuorum diſcrepans, ſeſe Phariſaum appellat⸗
uliratis el Ad.13.w. 6. nec propter ea à Chriſto defecit.ʒ ſuũ
propriumperycsdant Ca lvini: ni factum. Nam3 7. C ₰ 3 Papa

*
3
anñ.
2 S is ſöcijetate diſtinguuntur.
nesnifi conſequenter quatenus videlicet obſtina. 3 i
Paya Payiſtas, ab Ario Arians os, à Photino Photi verienil⸗
nianos, à Serveto bervetian osà Flacio Flacianos ſerms lecul
Lhiner Lihtanör ppelhrine Confeſſiofijqilyutaſion confuſio ſjungantur nomine qui funtdiiunctireßiyt? Au ligione. Quare qui fidei ſoe iétate nonjungunt
grè deinde ferunt Calviniani dogmaſi Collochio! me proſcribi.& 4 amnariahynceris Theg nonnſih⸗ logis. Verum remittimus cos ad ferir Pturãexempk urtichen chriſt. apoſtolorum& primitive! Feie Mar rutt ſect 7. v. 1. dicitur, Cavete yobis a Pleudopropheti a0no LIoh. 1.V. 10. S1quis venitad vos& dortrinã han Lorunhri non affert, nolite cum recipere in domum, necar inprolatun
eidicetis, Gal 1.8. Siangelus deccœlo aliud Ey ſucienter
angelium prædicaverit, quam nos, ſitanathemz re non fur Chriſtus ſynodo non convocata Znneie Phan Philippo os Sadduccos Eſæos, judæos, Apoltolus Perri tiimim
Simonem Magum, Ad. 8 Apoſtolus Paulus, Hi
menæum& Rietheui tradidit Satanæ, 1. Tim Zwith an
— 16. Fodem modo in primitivã Ecclſià ſynodo Awilann
unſvetfali non convocad damnati fjunr Nicolaii otiiprob Menander. Ebionitæ, Cerinthiani, Saturniani, Bi. ſetid ſun Kilidiani,&c. cis, iigut,
12. Porrò coniderandum etercs C i wunchtſul nis& modum gh ſinem dumnarioni Pam natur do] ſiui ſeihn gma Galviniſticum, ſed non fimpliciter ipſi komi
pu 5 n
co animo doꝑmaillud propugnant. dopm Fi vero damnatio non ferro, fed 4 qut Chi quidem diudicandorefutandoò, admonendo. drinleni 147 Finis condemnationum iſtarum eft ipſori biæ, uin hæreticorum falutaris e correctio⸗ Noſtrorum ver Praceocon recta informatſo. 6 101 nio Verũ vocificerautur Zvvingli io Calviniani eno icke gengenee eſſe audiros,& dogma ſuum töcltinein inauduã eauls mnani Reſp admodum incon⸗ wen VE nien

Deßnitione calyiniſini e. 7 Photi veniens illa eſt querela Mam annõn perintegrum laclanosferme ſeculum mentem ſuam in publicis feriptis, onfeſſohqiſpurarion bus& confeſſionibus aperte explica- iituncti wrunt? Annén ſatis erroris funt convicti in Col- unguntloquio Marpurgenfi, Maulbrunnenſi, Mompelgar- deni Numisarcaaoadhuc aliquid retinent? In dogmaſuColloquio Marpurgenſi anno 1529 Zvyingliani. Seris Theynon modd auditi ſünt ſed etiam poſt arduam dif- Läckemplputarionem à Dn. Tuthero:. Dn. Philißpo ut er- elæ Martrantes rejecti. 2. Anabn in Comitiis auguſtanis
prophetißanno 1530. dogma Znvinglianum unanimi Ple- wtrinä hanctorur⸗Principum, Comitum?&c. conſenſu eſt
im, necaßimprobaturm? Siin Colloquio Marpurgenſi non
lo aliud Eyfufficientet fuiſſentauditi, cur tune temporis eà de itanathemre non fucrunt cohqueſti? Quid reſponſi à Dn. navit Phat Philippo& Brentio rulsrint, ex Zliis leriptis eſt no- kolus Petturiſſimum. 3. Quihus ænheers articuli decimi(& Paulus, H improbantfecus docentes) elt oppoſita? Annon anæ, 1. Tim Zyvinglianis? 4. Ann ön in Comitiis illis dogma. ſiaiynoi Zvvinglianumad mandatum invictiſſimi Impera-
ar Nicolain roris improbatum abje chum& damnatumeſt? Re⸗
aturnianiſ fert id Sledanus lib. 7. Argentinenſibns atque ſo-
cciis, inquit, domum Cæfatis evocatis, in ordi- us Calvini num conſenſu recitata eſt ipſorum doctrinæ Con amnatur da Fntio, ſcriptum prolixum& valdè acerbum, et ipß homn parke potiſſimum ubi de cœna Domini tractatur.
licet obltim 5. Tacco conyentum Schmalcaldicum Anno 131. In quo dogma Zyvinglianum eit improbatum&
fed verbo, 1 quatuor Civirates, Argentoratũ, Conſtantia, Pin-
onendo. davia, Meminga, aon prius in fœdus fuerunt rece-
um eſt ipſoi ptæ, quam dogma Zyvinglianum abjeciſſaut. 6.
ſtrorum vei Prætereo conventum Fran cofurtanum, in quo an- dogma H lveticorum de ſacrã cœna, ut
o Calvinia ertoneũ eſtdamnatũ,& concuſum fœdus cum cis
dogma lum nöeſſe ineundum, cum ejuſmodi fœdera malũ ſor-
odum incot tiaptur eyenrum, 7. Omitto cõvenrum Rlectorũ& venich A 4 Prin-
—
.

S ißutati 1. Principum Schuinfurti, in quo anno 15½1. int futdeſti Auguſtanæ Confeſſionis ſocios convenit, ne qui ciliyrim
cum Zwinglianis aliquid habeat commune, nei nionum ſu
fædus recipiantur,& ne ipſis prius ſuppetiæ feran nis meiii tur quam Zwinglianum abjeciſſent dogma,& Atrabuntco
guſtanæ Confefoni, ut illa Carolo Quinto d
exhibita, ſubſcripfiſſent. 3. Idem eſt concluſumiꝭciuntsn
xtaainpni
———————————
4 cõventu Proteſtantium Schmalcaldiæ anno 537 in Comitiis Ratisbonæ anno 1 41. in conyenn Omnipſce Francofurti anno 17/8. In conventu Naumbut ybelh es anno1561. 9. Btannön Bucerus poſtarduam dit gulinirlon Putationem Caſfellis Haſſorum iprer Philippun Quidetie
& Zwinglianos inſtituram errores ſuos cum ſii yoyhe collegis agnovit⸗ revoca vit,& ſe aihil alienumi exunſubſon guſtana Confeſſione auditoribus ſuis propol tanumanif curum promiſit? annõn Zwingliani exceptis Hel manifeſtiot vetiis, anno 1;36. errorem ſuum lachrymis profuſ Aut vechco 3 agnöverunt?B. Luthero in doctrinã de ſacrz cœxni ta yernicieʒ ubſcripſerunt, ut ex Concordia Wittebergenſiel quund ni videre? cumyotis⸗ 16. Inſtant in Goncilio univerſali ſe nars auditos. damnatos. At inquam egol 1. Nornẽ queinchnyar omnium Controverfiarum Theologicarum eſſt ilic imjtdar ſcripturam divinam, Cui multitudo hominumma hetcxteuster ſi jorem addere authoritatem, aut fidem non Poteſt Venmiſton 3. Cumq́;; Calviniani ſtatuant, quæitionem eſſeu htareinlizi
N
——
nam aur alteram non de re gravÿſed de Paleis, qui diuts zouyt ſpecie æquiratis ad gencrale cõcilium poſſunt pro qunin Hor vocare? Praxis Chriſti, Apoſtolorum& piorun quunſiten ſ Patrum in primitiva Ecclefiã docet ad damna nd vigiauq hereles CScilia n ſimplicitere ſi ne ceſſaxia: Nam competers ſul vel centum hæreſes& amplius abſque ullius gene⸗ lahipunttit ralis can cilii con gregatione damnarunt. Hieto- auetiutenu
hymus dicit: ubi& quam primum ſcorpius app iegiue iten
3 rueritibi illich conrerendus eft. 4. Produnt hac 7 Den Probatione femetipſos Calviniani. Pubii enimn tenſdhiui 3 fn

de Deßnitione Calyiniſin cht. 9
11. inngnt de ſuã doctrinã oportet, Cum in generali Con⸗ ne qicilio yrimum cognoſcere velint certitudinem opi- 1e neinionum ſuarum.. Si legirimã ratione& legni- * Kthmis mediis generale concilium Calviniani impe-
a& Arabunt, com parere non ſubrerfugient noſtri, non into fuquaſi de doctrina ſua fint dubii, adverſus quam lulumiſciunt non prævalere portas inferorum; Sedutju-
0 1zxta admonitionem Apoſtoli Petri, 1. Epiſt. z. v. 15.
onyenOmni poſcenti rationem reddant, de ed, quæ in i-
umbun ſis eſt ſpe& fide. 6. Lubet adſcribere verba Au- duam iullini⸗Tom in fin. lib. 4. cõtra duas Epiſt. Pelag. hilippuquid eſt, inquit, quoddicunt de ſimplicioribus E- cum ſu ſſcopis fine congregatione locis ſuis ſedentibus, lenum extra ſubſcriptio eſt, qua corum impia dogmata,
Propoltanta manifeſtatione ſubvertunt, ut quꝭ contra eos
Pris Hemanifeſtiora dicamus, vix nos in venire poimus?
is profula ut verò congregatione Synodi opus erat, ut aper- acrã cœxnta pernicies damuaretur? Quaſi nulla hæreſis ali- ergenſicquando niſi Synodi congregatione damnata fir?
cum potius rariſimæ in veniantur proprer quas da-
e nondumnandas neceſlitas talis extiterit: multoq; fint, at-
. Norqur incomparabilirer plures, quæ ubi extiterunt,
arum eſillic improbari, damnariq, meruerunt, arque inde
ninum mper cæteras terras devitandæ innoteſcere potuerũt. non poteſVerum iſtorum ſuperbia hanc etiam gloriam ca- nem eſſeiptare intelligitur, ut propter illos Orientis& Occi-
Paleis, qudentis congregerur. Orbem quippe catholicum,
oſſunt proquoniam Domino eis refiftente, pervertere ne-
n& pioruqueunt, ſaltem commovere conantur, cum potius
damnandwigilantia& diligentia paſtorali poſt factum illis
Haria: Nacompetens ſufficiensq́; judicium, ubicunque iſti
ullius genelupi apparuerint, conterendi fint, ſive ut fanentur,
nt. Hietoatque mutentur, five ut ab aliorum ſalute, arque in- rpius appategritate vitentur. rodunt ha 17. Denique non incommodè dividuntur ex⸗
Dubii enimeres Calvinianorum in gerierales& ſpeciales. Go⸗
ſiu A 5 nera⸗

4
pißun 1.
nerales 4 quaß kc qu inrem ſunt de dogmatis Calviniſtici 6rigine, d Calvinianorum 3mib 8 de particulis damu criis, delyncretiſmo, de Auguſtanæ Confeſſi ſociis, de genuino Confeſſionis Anguſtanæ exen plari, de ptædicationibus inußtaris deproptiotu communicatione. 4 Sohn⸗ 18. Speciales ſunt in fidei Iniculis& eisde his ordine. ———.——— nulaiwn Quæſtiones conttoverſæ. inuiſwiſte zuiße
1. An articuli ſ 66 ex ratione 6 Muil Shbin uh ſin
erui eh iudicari? N.— P h An Caluinian rationem S ꝓhtloſo
ott Khl — applicatn⸗ dogmatis ſuifundumentum conſt Hleinh uant? AMrmatur id prima atguunt motiva qu 6 3 vvinglian ſnt Widenturprafario Orthu.
confenſu⸗ Culvinus lib. 4·ixſtit. c. 17 Bexa par. 1.7 S
Reſt.p128 in Colloq Mompel pag 145. S Merat
on⸗ up commoneſult p. 294. un u
3 An 4 mari cæiniſen adharòne⸗„ℳ zvin. arſt gliannca iniani ehc. Vocentur? A. Negant Cal iht atge
viniani videantur Compilatores orthod conſenj 0. 6
Atol p.2 Admonit Neaſtadisnapug. o Conjideruf ſ
Commonef ſtche
2 4 An dogm⸗ alviniſticum eriam exer⸗ uie
Vnodi congregationem rec nprober ur, dam
tur? A. Negant Calwiniani, videantur Compilatonj
Ohdnet eonſenſe p. 1./ b. Sohnius Tom. 2. pag 6
Hoſpin ianus fol 4 5. An Calwinian⸗ ſ ioienter auditi 4. uon
Lat Bexa in ſeyipro maledico contra acobum Anir⸗ phin. 2
c D Se necceru⸗ n pag 24. Zancliu in M Ion qun(
2 8 2

de
4io qu—
gine, 4 coRoRxaRyu.
nfeſorAn Lutherus eruditè& ſitis conſideratè nõ næ exem tanrum contra Pontificios, fedetiam contra
optioru Zvvint glianos?
Scriptitant Calvini: ani, B. Lucherum accuranꝰ 4 Paphoiem ſrripſiſe contra vonriſeic⸗ de ob innitos labores„
non contra 2 vinglianos. proinde veliquiſ eum non —nnla inwemienda ſui ſuoceſorihu qud inſuito labore inquiſiwiſſe e5 inveniſſe, aiunt, Calvinum p. Mar*
vem, Bexam(alios. yideantur ſtripa Calvinianorim uhn zohea 44 Neoltad ſ mbolica. Admonitio Neoſtadianapi25.& ſeqq. Orthodoxus conſenſus pag 35 g ſeqq Conciona- phtloſophi bit ores Anha! tini contra Wittenbe genſes pag. 30. Secios quidem illa dicuntur ſed con veri ratem Nam DLutherurm Juhictenter audiviſe accu , 3 refiutaſſe Znglianos primò paret ex Auplits W der die Himliſchen Propheten? 3 omʒ Jen pz6 Anno 25 Secundò admoniion utberi, an alle Chriſten zu Straßburg fuͤr
um cnß, ofiva u Orthodon
4. zan Vin — uſſors Schwerneren hüten/Tom. Jen. p. vonſenſid 3. 22 ruitoſey b heri daß
dieſe WortEhriſt das iſt meing Leis)noch feſt ehen/ wider die Schwaringeil ker, Fön z ſen. p.3 37. Anno 17. e confeſione Tuß heri vom Abendmahl Chriſt ti⸗Fom.z Jen.p. 433. Annozg. er dam Qui ntö, ox refuratione Cariſtadii, ie twere ond Berlegung D. Martini Lutheri etz⸗ .2pag icher Arzument/ ſo D. Carlſtadt ſeine opinion vom H. Saecramentzu erhalten gefuͤhret/ Fom. 4. i 4. 176.Anno 28. Sextöò, erdipurat ione Lutheri; e5 um Aihiihi cum Oæcolampadi⸗ e5 Zinglo„ Mitelinrom 4.Jen. p.469. Anno 19. Septimò, ex Epꝛſtol Tutheri Sendbrieff D. Mart. Lurtheri wider etzliche igeſſtetrorn An Chriltizz. c
v4 univen

11 PDiß·1.d⸗ Defnitione Calvinißni cc
Octavò ex minori conſeſione Lurheri kurtz Bekeu e 6. nůß D. M. Lurheri vom heiligẽ Sacrament/ Ton 3 5.Jen.p. 174.Anno Chriſti 44. In quo hac leguni Wö verba. Ichals der ich nun auff der Gruben geh p wil diß Zengnuͤß vnnd dieſen Ruhm mit mirſt* meines lieben HErin vnnd Heylands Jeſu Chriſ Richterſtuelbringen/ daß die Schwermer b Sacramentsfeinde/ Carlſtadt/ Zwingel/ Le V kampad/ Stenckfelt/ vnnd jhre Juͤnger zu Zuůrch U( vwo ſie ſind /mit gantzem Ernſt verdampt vnnd g Contel midden habe/ nach ſeinem Befehl/ Tit.z. Ein Retzer ſolen meiden/ wenn er eins oder zwey vn mahnetiſt. Sie ſind offt gnug/ auch ernſtlich gu. vermahnet/ von mir vnd vielen andern/ die Bucht /hini ſind amtage/ vnnd gehet noch taͤglich vnſer al Predigt /wider jhre laͤſterliche vnnd luͤgenhaffti Ketzerey welches ſie wol wiſſen/ Ihidem p. 1tuntutyort viel lieber/ ſage ich/ wolte ich mich hundertmahlliluteninn ſen zureiſſen oder verbrennen„ ehe ich wolte m guiun(on Steuckfelt/Zwingel /Carlſtade/Ecolampad/ biß adiyne zoh wer ſie mehr ſind/ die leidigen Schwermer/ ein lnol ſinnes oder willens ſeyn/ oder in jhre Lehre bewijnlganum ligen Prætereo hor loco vVaria Colloquia e varius unk quſty Cnventus cum Calinianis inſtitutos, ds Dilior uibu diqum eß in Theſhun. in Lhun 3 Culijnini
ℳ 058 uteſgrn

nSeage g S2
uben geh PISPVTATIO SBCVNp4,
nit mir fi eſu Chriſ Eꝛ quidem in pocie rmer vnm 5
agel/ Ee 2
ezu hVNCRFTISMO, AlIGUSTAMA
pt vnnd Confeſſionis ſociis.& genuino Con-
5. Pin feſſiõnis exemplari.
zwey v
ſlch gu Reß. M. Wenemaro Elbero, Hattinga· Weßph. die Bůchf Alviniani exemplo Magiſtri ſui ſeſe ĩn Ange- vnſer all los lucis transformare ſtudent, eorum, quos genhaffti odio proſequuntur& quorum perniciẽ quæ- dem p. 17tunt, utpote Lutheranorum, quos vocant, verbis ertmahl leraternitatemin Chriſto exoptant: Adverſarii, in-
h wolte muiunt Compilatores Orthodori conſenſus p. Tv. ampad/ bindignè nobis fratrum nomen denegant.
rmer/ ein 2. Inreſolutione verò hujus quæſtionis probs Lehre bewindagandum eſt, quid fratrum nomine intelliga-
a ch variu ur,& quis fit propoũti hujus Calviniſtici finis. utosd. Diſtinguunt igitur alii inter dexteras frater- 3 nitatis& humanitatis ſeu amicitiæ: Illas,& non
has Calvinianis porrigere recuſant. Alii amicitiam juntrſſe quadruplicem. 1. naruralem, quæ eſt cõ- anguincorumaffinium,& conjugum. 2. Civilem, luæ gſt negotiatorum, civium& inter ſeſe de re- us quibuſdam contrahentium. ʒ. Moralem, quæ iſt virtuoſorum. Nam virtute fundatur, nutritur Sconſervatur. 4. Spiritualem, quæ eſt Chriſtia- orum verorum fidei unitatejunctorũ: duas prio-
es ſpecies eſſe poſte docent inter fideles& infide- Plles; Poſteriores non item. Aliidiſtinguunt inter
dacem yoliticam ſeu ciyilem& piritualem; inter

* Pißpututi 11. Katrem gieiei ſeuc Semm nis ori ginist
. re genera rionem. veraigitur&g gendina ett quæſtio⸗ poſſu hendantur Lutheran: Calvin ianos agoſcere fratres in ci ſto Negatirauttuemur Qui⸗ fraternitz deylornc⸗ Chriſto, ſeu pax& concordia divina veritzi ſttuta ite Prel upponit, veritatem& pace mid ligite, dicith ſü, f p minus cxergituum, Zach. 2.V. 9. faque concon ſelgt im
ſine veritate approbatio eſt contra Chriſtum ulm Lpiratio, de Chriſto qui diſſentiunt, in Chriſtoc 3 u le[cexe nequeunt. Chriſtiani enim non fuutunſeſe Uutl niſtin Chriſto,quieſt ipſa veritas, menturn& Doctor 165.14.06.0.17 0. 17.1 zi
1. ver10. 2. Calviniani cum aliam affel authe kv crinam quam attule tunt Apoltoli, annön pro fagret ot bemur eis ave dicere, oh 2 10. Aanònog Augultzu eos jam ſæpius errotis Tu ſansacte V.10. Qumq fintinkdeles, num communejugmu unxuc rum iplis 3 mus conttsadmonittonem apol nuucn Cor 6.L. Abſit. Quomodo igitur cumi dcntutile in Chrilte. Lh nibe Sten ſcribit de Sacramentariis, Thi Jen. Ger p itet Das wollen wir aber gerne chun/ Welelich ueſieneht len wir mit jhnen einsſeyn/das iſt ſeibliche tten lichen Frieden halten/ 12 Seiftlich wollen pub kuch ſie meiden /verdammen vnd ſtraffen/ weilwirl 3 diee dem haben als die ec Wort We i uun rer⸗Laſterervnd Tugner. 3 Plran Quomodo uæſo coruni fraternitaten ouſnt Chriſto exoptare pofluat Calviniãni, quos pai nominant Capernaitas, Butychianos, Creoph Cyclopas, Thyel ſtas, Marcionitas Manic Monothelet asAntitrinitzrios, Px
tarlos, Pela gianos, SSeneeltiane
1

nis,4 6. In exponendo fine propoſiti hujus Calvini- amn ſtici, Oedipo haud eſt op'qui hic eſt, ut pro genui- oneh nis Auguſtanæ Confeſfionis ſociis agnoſcantur at- due ita pacificatione ſive pace religionis compre- polſi hendantur.„— in C„. Verum aſtutia hæc Calviniana omninò eſt ernitn deploranda. Nam pacem rel gionis, qualis eſt con- Lerita ſtituta inter Evangelicos& Pontificios anno Chri- dicit fti, 1. petere debebant mediis non illegitimis oncon ſedlegitimis, ab Imperatore& non ab Focleſiæ mi-
tum cniſtris. eiftor g. Iniqudfaciunt,& Theologos nõagunt, dum lutunſeſe Auguſtanæ Confeſſionis ſocios profitentur: is fun feribir enim de Auguſtanã Confeſſione Galwinus 712.5 Fpiſt.3 13 p.589. Augnſtana Confeſſio, uti ſcis, fax ekanpi eſt veſtræ furiæ ad excitandum incandium, quo cõ- 5 pro flagrertota Gallia. Bexa Fpiſt. 1.p. 6. Fateorinquit. bn fug Auguſtanam Confefſionem nobis in quibuſdã non ur Ti fatisfacere. Neoſtadinip. 143 nominant cam for-
nejug mulam paucorum Theologorum conſilio, in fefti- Apohnarione, in diverſorio tümultuaris collectã in qua cumidicantur aliquã ſtudio ſeaccommodandi opinio-
ur nibus E locutionibus Bapiſties erp. Annön Zyvnglius vum ſuis propriam con-
tlich vfeſionem conſcripſit, quæ noneſt recepra? Annbn chen Zrvinglianum dogma cum omnibus fere ejas ca- ollen piribus pugnat? Num igitur falvâ conſcientia ei
—
eilwir Iubſcribere,camq́; publice profiteri poſſunt? tWet 10. Genuinum Auguſtanæ Confeſſionis erem⸗ Plarnon agnoſcimusaliud, quam quodper omnia nitaten conſentit cum confeſione auno zo ipſi Imperatori 66 pilexhibita. Ila enim 1 juflu Electorum, Princi- eophuß Pumzac ſtatuum Fyangelicorumã Luthero& piæ aulche cipuſs illotum tempotũm Theologis accuratè eft
as, Ubi Penſirata, ꝛ. 6 gillo,& illultri ſcrptions ordinum mperii reformatorum confirmata, 3.& acerpi-
„
X

Diputatio IJ. mo oEeeleßæ veræ judicio publica authoritite inyl comitiis publicis Auguſftæ exhibita, 4.& ſic&chun cd guſtana dicta. nſadt
11. Deinde primum confeſionis exempla huic conformia, 1. pu irè& perſpicue doctri cœleſtem proponit, ⁊. errores Sacramentario Semipelagianos citra ambages arguit. 4. Cen pin h tit cum ſeriptis B. Lutheri primi delineatoris, 4 hrnine cto pede abſque omni crnei⸗ incedit, riig„Co ram ſententiam hennh⸗ recitat, falſam ænRni lye 3 rejicit; Mutata verò confeſſo, 1. multa habeth riesen volucra. 2. Facramentariis& Semipelagiank⸗ uinu Ohene præbet.. Atramite doctrinæ B. Luth ſoricirt, deflectit. 4. ad nutum hominum ſe inlectit, de variis ſcatet erxoribus, ut videre eſt ex Art. j.
1. 18. 2O. cii 1. Terti præcipui xcarlu noſtrun hant doctores à Principibus,& Civitatum Mazih bus anno 137 Smalcaldiam ſunt evocati, ut ch feſionem cjuſque Apologiam diligenter relegei & ut, Hquidadjieiendum videretut, communiſena conßlio Rerer. Præmiſsà verò accuratã dilqu tione& deliberatione, nihil mutandum aut ciendum judicarunt. Videatur Tom. 6. B. Lu venſp.509.
13. Quartò mutationi ſeu gaco Philippi ctores& Principes ferè omnes reclamaruntꝭ ln ventu Na anno 1o1olẽniter& n in Epiſtolã ad Ferdinandum Imperatorem protelꝭ tiſunt, ſe non agnoſcere ullam confeſſionem e cam quæ annd? 30. Auguſtæ Carolo V oblata vit: Cuiſolietiam, ſ opus fit fubſcribere velin us& Celfiſimus Elecor lohannes Frid⸗ per Philippum Cancellarium ſuum D. Bruck Pontanum reprehendi voluit ob factam mutati 4 lgnilicar C ſuæ hanc mutationem

de neretiſuo& Aux. Cci. 17 nime placere, eò quod Auguſtana Cõfeſſio ſit Prin- cipum confeſſio. Et quod iſtã mutatione detur anſa ad verſariis traducendi proteſtantes„ac ſi de doctrinä ſu non fint certi: atque quod infuper po-
docttitgulus hinc offendatur, ut inſtructionis in archivis
entario Saxoncis obfervatæ habent verba B. Lurhsras[æ-
Conbpius Philippum ob haac mutationem acriter repre- oihendit,& cum eo ex poſtulavit, ut teſtatur Hiſto- edri Aug. Confeſl. p zo6. verba hæc referuntur:Phi-
. AnRnlippe, non eſttua confeſſio, ſed Ecleſiæ, nec tuum ta habeieſt toties eam immurare. Wolanu princeps An⸗ Plahi altinus ſubſcribere ſe velle Auguſtanæ Confeſ-
B. Lutſtoni dixit, modòin ea nihil ſit immutatum Prin-
ctit, adepe⸗ Lunæburgenſes ad genuinum Auguſtanæ Con-
Art. 4 heſſionis egrwnon provocabant,& ipſi Pontifi-
cii in Colloquio Rarisbonenſi mutationi reciama-
4 noſtrapant.
Magiſtu 14. Quintò, quare Philippusintelligens muta- atlut tionem illam privato conſilio ſuſceptam diſplicere errelegeg amicis,& hoſtibus veritatis in conventu illo ſo- ominuenni priſtinum nitorem confeſſioni reſtitui t, ur vi- atã diſquereeit TFom 4. oper Philip. p.7½. Hxc igiturre- um autiſtitutio mutationi omninò derogat. b. Lun 15. At, inquiat aliquis cum Calwino Epiſt. 236.
437. Auguſtana Confeſſio ad authoris mentem
ohilippi hempePhilippi eſt explicanda. S
äruntal 16. Reſp. 1. Auguſtana Confeſſio ſymbolicum
niter&kt ſeriprum, non privati cujuſdam hominis. 2. Nõ rem proteolus Philitpu⸗ confeſſionem hanc ex verbo Peicõ̃- onem, ſeripſit, ſed plurimi alii ſunt adhibiri Theologi, ut
V. oblatad. Eherhardus Snepfius( alii Inde in præfatione ere velinttorporis doctrinæ fatetur Philippus ſe in confeſſio- enes Friierne continuandã nihil ſibi ſumpñſſe, ſed ordine de . Bruck⸗ ingulis eſſe diſputatum in frequenti Bvangelicorũ m mutatioonyentu præſentibus principibus,& aliis guber- tationemhatoribus. ʒ. Luhheru⸗ Coburgitunc temporis juſſu
B Rle-
horitan & fic]
emplat

16 6 Piſtutatio 1I.
Electoris fabltitit ur Theologos Klectorem dihl kü tos ſcriptis ſuis erudiret. ʒ Inde priuſquam ani Leu exhiberentur Luthero ad revidendum funt miſſi. Videatur, Hiſt. 44 Conſp. 1 10. Chht. H ʒ1. Apol. For. Con p54. 5. B. Lutherus jam ante conſcripferat articulos, ex quibus capita Augu we næ Confeſſionis ſunt formata. Hos enim ur taCoufel Tom.ð len. Ger eum in finem ad comitia Plan Quz onic lohannes ſecum abſtulit. 6. Confeſlioili cd j fſub nomine Philippi vel ſcripta vel exhibitachh prrtup ſub nomine omnium proteſtantium. 7. Siph 0 Conelg pus à puritate doctrinæ Auguſtanæ Confeſſi butſin defecit, id non minus præju qicare debet Aug nilenſe næ Confeſſioni, in quã articulo 10 Calvinia ntionene damnati, quam libris Salomoni⸗ adidòlol latti Cuhn fcientis. eſent Quamobrem inferimus püeen Auguſtandn Confeſſionem non expoſtrem
ptis Philippi non ex ſeriptis Calwini, Bexe, M⸗ 4 Sohnii& aliorum, ſed ex Sciptura ſacr,&ſer
un unlnilm ventu dil le 5c an le juican . tin cuttber
ZTuther priwi ipfius gelinentoris 1 At vociferantur CGalviniani mutatam feſfionem, omninò immutatæ& primæ cdit eſſe præferendam⸗ cumhæc nimirum primaſu pta, 1. annis non ita multis poft reformati Admonit. Neoſtad p. 14 4. Sohnius mutata, i pag 8. poſtea ab autoribus in luce veritatis q verſfatis,& magis exercitaris eſt locupler paucorum Theologorum conſilio in keſti ne,& temporis anguſtia, in diverſorio, in coht riis, 4dmon Neoſtad p 144. 3. Cumq; illa tan ſint reprehenſa, quæ nec lmpe ratora riter tur& quum cordatiores intet adverſarios bat; Bearticulis verò odioſis nulla eſt factan rio⸗ Admonir. pi Er

——
de Hnuriſino c Agg. Cſoti. 19 orem 8 diſplicuit. 4. Cum deniq ſeri pra in marim ome⸗ uam ani tu,& exhibira Imperatori à Prici bibus in ummio n ſuntu periculo verſantibus. Dixerat enim imperator Miſ- chyt. Hij ſam eſſe corſuum. jam an 19. Reſpondemus ad ineptias llas. 1. Zyyin- pita augt glianorum Eccleſia in ruderibus primum conititu- nim uten ta Coufeſſi onem ſui dogmatis conſoribere potuit. itia El Quid igirur obſtitit quò minus Poctores noftræ nfefioil Fcclefiæ jamdudumè Papatus tencbris ereptæ idẽ xhibita el Præſtare poruerint?. Aunön temporalis ctium 1. 7. Siphl Confeſſio cum verbo Dei conſentiens eſt appro- Cnet bandajuxta illud Apoſtoli, 1.Per. V. SBitore pa- ehet Augt rati ſemper ad ſatisfactionem omni poicenri vos alyinian Tationem de ed, quæ in vobis elt ſpe.3. Meutiantor idololatti Calviniani Auguftanam Confeſſionem Friptam elle annis non multis poſt refomatiopis initium. e dan Nam ſeripta eſt cũ Turheru Lannos contra Pon- poſttems tificios diſpurarer Inſignis igitur calumnia eſt⸗q 4 Fera. Ecoleſiæ ruditatis luem aficare conantur. 4. Præ- Lech ſ cipuorum Doctorum confilio eam eſſe confcri prã: b. Tuthero ante exhibitionem ad revidehdum 6(tranſmiſſam In frequenti Fvangelicorum con- mtatamn ventu de ſingulis Articulis ordine ẽſſe d ſputatum: rimæ edi 5 * branſl eſe judicatamut nulla variatione veladditamento fotmati jndigererin antecedenribus oſtendimus. 7. Mo- nutata, 1 qeſtia debetur ſupremo Magiſtratui, exi git eam à reritatis di nohis pieras. Modeſte igitur erat concipienda, e5- locuhlern feribenda. 6. Resipſa nikilominus ſatis graviter keltin eg bropoſita, urpote: Articuli de Juſtificatione, de Gponis operibus, de Facramentis, de Milsà Allis igi- mqi il tu tur odioſa ſalutem concernentia non ſunt omila. rarritet 7. Verum eſt auguſtanam Confeffionem ab Ble- verſariosj ctoribus& Principibus in ſummis periculis conſti- a eſtcie rurts fuiſſe exhibitã; Sedpropterea?lus Sandtiſſi- inus Erht morũ principũ non eſt fractus. Nam cum opinarẽ- ollities ce
In Fchmalcaldico conventu aded perfectam eam

10 Diſputatio II. tur Pontiſicii proteſtantes E vangeliocs ſeſe n⸗ repræſentaturos Fledor Saxoni« primus omai
ad Comitia profectus eſt: Georgius Marchioi
mitiis dixit, ſe prius paratum eſſe, vel caput
in diſcrimen offerre,& vitam profundere, q
vel tantillum ab oblatã Confeſſione receder“
confeffio Miſſam vlidiſſimè ſubruſt, nuli“ tione habira ſive Pontificii eam pro corde, fu capite venditarent. 3
2„ Quæſtiones Controverſæ. 11. Num Lurherani Calvinianos pro Farrili Chriſtopoſint agnaſcere? N. Diſſentiunt Cal i. Videautur GCompilatores orth. con. p. ſeſ
in Colloq. Mompel. pag. 462. Hubertus Stumhmmen⸗
in diſput. de Præd. pag. 145. Paræus in Irenicocßedumn ittam ſit
. Au Calviniani ſint Auguſtana Conſeſioniiln
eii N. Ahirmant ſatis impudenner Calviniun un gſu
Zacharias Urſinus in volum. Tract. T heol.p. eilumm⸗
3 An Confeſſio Auguſtana 4 Philippo deprwletin u
ſirpraferenda Confeſioniin ipſis Comitiis Augulipiner liwn exhibitæ? N. Pro afirmati va pugnat Sohnius 2.p.7.& ſeqq. 4. An Calviniani ſalwd conſcientid ſuhſt
peſint Auguſtana Conſeſioni? N. 3
MMen beee ſe
cokorLLRIM. Num Lutherus tacitè ſu ſcripta contta cramentarios edita revocarit,& ad iplo ehj rum opinionem incli- h narit? 3
Qui Lutherum dafecioni⸗ arguunt, duorum/ Leherum Nam nonnulli daſeciſe cum ſtriber

de nretiſn e Aug. C.iciit 27 liocs ſeſe werentur quand⸗ Concordiam iniit cum Bucero An- imus onno 36. 1dd perſuadere Helvetiis conatus eſt Buce⸗- Marchi incus Anno 1537. Futentur iſ Helvetii in lireri B. rel caputſi uthero Anno 138. inſeribtis Inde compilatores e conſenſu⸗ pag. 32. Hæc em quadam, in- e receder: ꝰunt racitare vocatiopriorum Nriprorum. Alii ae. nuli?eiſe cum Nribunt Anno 146. die23, lanua ⁊8. ſrelies anteobitum. Namprofedurus Witten bergà 1
ebiam his verhis allocutus ſingitur Philippum: M
bhilippe, fareor nospugnando in re Sacramentarid in ceſu peccaſſo. Er cum reſponderet Philippus: M
( ⁵
homine Docor, ut huic malo ſuccurratur, eh huic no⸗ pro Fatrilo Cuneius quaratur, lene quoddam ſcriptum emitte- tiunt Cahunu in quo noſtram ſententiam exponemus. Roſpon- con. p. 0Nſſe fabulantur Lutherum, miPh lippe, ch ego rom bertus Stunp/am mecum expendij ſod hac ratione totum dodtrinam in Irenicoſpedam redderemus. Quare ego 7em zotam Deo com- nittum, facias zu etiam aliquid pot meam mortem. Conſeſimideatur Johan von Muͤnſter in ſcripro germ. de-⸗ Calvinianater. quidem in prafatione Gpag. 4 ui conßrima- Theol. p iludconaturproprid Philippi manu quam aſerVn- ilippo dehrni dicit in Grammatophylacio RElecoris Palarti. Pe- itiis Augulium en his Verſutiis quilibet pius ſacilè colligit, quc gohnius Nailviniſtici dogmatis ſint fundamenta nimirum mð⸗ lacia centum cubitorum ſiſſu. Quxid igitur Calvini
tid ſubſtriroſtulanturplacita iampridem de Deo e hominibus allendis fecerunt decretum, cuius hæc eſ authentica:
—.——ro religione Calviniand egregiꝰ mentiri, religioſum, 1 oneſtum eh impund, imd ſuprema len eſto. Adprius erd mendatium reſpondebimus in Articulo de Cœna. ta contIã Mdpoſterius hoc loco breviſſimd. 1. Si Zwingliani t.& ad ipl⸗ ſmodi e ſimilia mendacis proferre non ſunt veriti, vivente adbuc Luthero mirum non eſ, ſi eum mor⸗ uum mendaciisproſcindant. 2. In Concione quam in proßciſceretur Ilebiã habuit Hallæ 26. Ia⸗
1 duorum uarii Anno 46. reprehendit Sacramentarios. Ergo ad
—
um ſeriben 6 v 3 /0

1 Pys ante puucos dies nimirum ⁊. Januarii min Iln ranſtir verba etus Tom. 8 lenen. pag. 178. hae jun4⸗ Werdet nicht ſicher/ haltet das Wort lieb nr werth /es ſeyn dennoch/ Gott erbarms/ ſonſt luh zuviel die es anfeinden /verfolgen vñ laͤſterni z. die Sacramentſchender in Schweitz/ vnd Wiecngn⸗ raͤuffer im Miderland thun. 3. In concione ulupetuent! leb iu habua hü in Vehitur D. Turheru in ſatrnnma Narios. Eygd in pſorum ſententiam pedibus, utj mnil non deſcendit Tom 8. len pag 305. Acit Arit Pelagius/ vnnd jetzt zu vnſer Zeit die W rauffer vnnd Sacramenttrer/ vnnd alle S mervnnd Auffruͤhrer /die find damit nicht zuf den/ was Goectgemacht vnnd eingeſetzt hat/ i*
nen es nicht laſſen bleiben wie es geordnet/ eeD. nen ſiemuſſen auch etchas machen. Ibiaem yn emmmi
Veie altera Die Widertauffer vnnd Sacran maun⸗ eirer/ die dem Bvangelto ſeinen Lauff hin n be vnnd wehren/ verfuͤhren die Leute/ meihe Cin ſeyn allein klug vnnd weiſe 4. rauld aute vilMnn Futherus in praſentia multorum ilußrium virr
ſieri, deſditia Epißtola Phlipp⸗ reondemu nugi pentiſmis mendacii 4 Diaholo,& alis ſaudi 4 b6 iibus prof Sc homines Vmplicieres decipi. M 1. hhints defehuoni Lutheri neuha⸗mn ſacit mentin Rhiliphus n eripis ſuis, etiamſ uatuordecim a
po morzem T. ucheri Viwertr eh e puritare 4 6 ve defecerit. 2. S Philippæun vel Jub aliqun vn
—

d gyndhetiſus e Aug. Cciu 23 nuarii mimo Fleore, c alii piis, Juod in gratiam Zinglia- 178. hat hnorum Auguſtanam conſeſionem mutaret, ipſifae⸗ Jort lieb rwet in urumq́; tru⸗ claudicaret, min imè reticuiſſet ms/ ſonſtieh B. Lurherum ad Sacramentarios daſeciſſe aruiſ- ñ laͤſtern er. z. Quid cauſe Audd manu⸗ hec Philippi viwen- tz/ vnd Wire e regnants pio Eledore Ludovico nuſpiam offendi oncions ulpotuerit ⸗ An, non Heidelbergæ%64 Neuſtadii pri- u in ſncrnmum 4 Calvinianis fuit concipienda eh ad alias occa dibun ut uſiones diligenter conſervandn⸗ 4 Quid cauſæ qudd it Arius non Calviuiani in Palatinat Panſo hoe fabuloſo ſcri- it die Wiproprovocarint non ad mantum Phlippi: ſed ad autho- alle Schritatem D. Aleti, quaſt ipſe hot ipſum Lipſia pro loio- t nicht zufne dixiſſet. ᷓ. Quid cauſa Audd ad zeſtimonium pro- ſetzt hat /vocarent M. Pfulmaani concionatoris quaſt ipſe hot eordnet ore D. Aleſiii, audiwiſſet annotaſfor c cum aliis Ibidem y communitaſſet. 5. nid verd reſponſi dodit M. Pſul- d Sacran mannus inlerrogarus ha de rer Conqaeus eſt in li Lauff hin veris Flecori Ludovico inſtrißtis de iniuria e dolo
e/ meihe Calwinianorum in Palatinatu: Prawocavit ad con-
—
„ld anre oll ſtientiam ſuam nhvaro nomine divino zeſtatus ei „jum wirn Aolaſis hominibu hac ſibt afingi arq; ita eoß ron- veyhn, ſſ udit Quare mendaces hortehat eſ⸗
n Sacram memores.
mnibu im
gone moru(0 „n% doin
velits clan
mentuml
demunu
ii Fanu—
es decipi.
ſucit mentin
nordocim purirute ii aliqun n 5 4 PIsP

2 Piſutati 11I. St rr TERTI4, S Er quidem in pecie
de PREhICATIONIBUs IN U tatis Myſticis& Communicatione
Propriorum.— Reß. Tarobo Purſeldio Qaburgo· W æſthah.
N Uemadmodum Articulos de Perſona C V& Sacramentis depravant ſacramẽtarii: erm ſen ſum Prædicationum Perſonal F Sacramentalium eludunt: LogicepropriasM ricè figuratas eas eſſe vociferautur Contua cent Lurherani, eſſe eas inuſitatas ſeu fingal
Deinde cum illuſtrationis ergò à Patribus adduiinu triu tur qualiacunque ſimilia ex Phyſica, quibus uins ubn Perfonalis& Idiomatum Communicatio nonni uinem; declaretur, toris viribus ca oppugnant Calui bodſpat niʒ ſententiam patrum Propugnant Turherani Niczion hisigitur utriſque agemus hoc loco breviſimi gmit. ke in genere; ſuis verd in locis in ſpecie.. minun EV guxcdicasis iuußaaun, qux nec cong nuenun noc reducipoꝛe per Irohum Juendam ad modos qui prædiabilium. 3. Dicunturprædicauiones inuſitatæ nõ in Thei logicis, in quibus ſunt uſitatiſſimæ, ſed in Logicht In natura enim ſimilia exempla non dantur,& 1 rus duotum D. paratorum unionis modus Loß oqud Logiciseſt gnotus. Alu nominant eas l Lulares.
„

6——£——
de præicationibus Inußitatis. 25
4. Nominantur cædem propriæ& impropriæ. Spropriæ Materialiter ſeu Grammatice& Retorice: Impropriè formaliter⸗ ſeu Logice. Propriæ ſunt FI4, quoad ſingula verba; Siquidem ſingulæ voces in iſtis nativam retinent ſignificationem Improptiæ ſunt quoad fingulorum vocabulorum nexum. Di- Ringuimus igitur inter materiale 5 formale præ INU Ficstioniniltarun„ſeu inter terminos ipſos zo ſive relationem& reſpectum horum ad ſe in- icatione vicem: Proprietarem dicimus aliam eſſe ſignifica- tionisaliam prædi cationis. VWeſtphah J. Fundamentum prædicationum Inuſtarum ſeu ſingularum ſecundum nonnullos eſt duplex, vel res myſtica vel res& modus unionis duorum Di- erſona Chſparatorumſimul. mötari: 6. Inde igirur dividunt multi prædicationem Perſonai Inuſitatam in Principalem& minus Principalem. propriasn 7. Princpalis el, qun duo Diſparara ds ſe inwicem ʒ Contt afirmativdtradicantur. Hanc definiens Dominus ſeu fipgal Chemnitius in lib. de Fumdamentis Cœnx Inuſitata, ribus addi inquit, pradicario e in qua vocabula quidem propoſi- quibus uxionis habenu rerinent propriam eh nativam ſigniſ- atlo nonr cationem; Modus verò talis prædicationis de duo- ant Calui bus diſparatis non ad regulares Dialecticorũ præ- utherani dicationes, quæ communes& uſitatæ ſunt, con- breyilhm gruit. Brevius: Pradicatio inuſitata ei duarum ſuh⸗- Nantiarum de ſe in vicem vocabulis ſuhſtanti vis affir⸗ nec cong muta enunciatio, ob innſiratiſimam imperſferutabi- d modos qu lem earum unionem.
8. Huiu ſnodipradicatiauasſuut æclpenſomnles/ in n5 in Th quibu ob unionemperſonalem concretum unius natu d in Logi v&prædicuiur de concreto alterius natura Hſune lantur, a ſcripturæ xcl. Eccleſiæ, Icripturæ ſunt: Filius ho- modus Lo minis eſt filius Dei viyi: Sanctum, quod ex te na- ninant es ſc etur, Filius altiſſimi vocabitur: Filius Mariæ eſt
Immanuel, ſemen Davidis eſt Jchovah: 6 O⸗
B 5 eſt

26 Diſputatio 1II. eſt caro: Leguntur Eſaiæ 9. 6.lerem. 23 vhſ Mart. 1.. 2 3 c16.. 13 16 Luc. 1.0 6. 10b.1 Eccaſæ hæc eſt, quæ ex præcedentibus dui eſt homo, homo eit Deus æa Actan Iuibus ob unionem ſacramentalem res Euchari leſti prædicatur de yerreſtri ut panis e corpu vn ef ſanguis Domini 9. Prædicationes iſtæ ſunt myſticæ, ttan dunt captum humanum, fſunt fdei, nõn ratic non habentßmilia exempla in narura, undeſ lares& novæ appeliantut quemadmodum Dol nus, Ier. 31. V. 12. dicit, Greabit Dominus no ſuperterram, fœmina circumdabit virum u logicè non ſunrproprie; quia non cõgruuntad u; ex prædicabilibus modum ſeu quia non funt vocæ, in quibus prædicatum elt de eſletiꝭ ſih ropohn cti, ut quando de pecie prædicatur genus, velc 1. M. rentia. Fieriid in prædicationibus itig, newol tamtehne brius afirmabt, ueque ſunt denominatiæ leu dehivo nim in propoſitionibus eft proporcionalis unciſhn in rebus dicit Monlorius de unive rfal. c4.p. 4 ½. Folor3 qui habitudo, qud duæ qiſparatæ ſpecies
cidentales: Mam 1. alis eſt habirudo inter ſuh
etum& prædicatum talis eſtprædica rio. Unitu
eſt ſgularis& inußtata. Ergo non eſt denomi zent riva. 2. Fiuntigitur prædicationes iſtx in quidl niinteit
quis& nonin quale, utaccidentales. 3 Etpre piniſu cantur ſubftantiæ diſparatæ non vocabulis Puß Mam 1 nymicis fed Synonymicis. 4. Homo fecundusn eiuiis accidit Klio Dei cum ſit iple filius Dei, a0 Pomi de ccœlo 1Cor. 15.v. 47.. Inepts etiam accii; cibus adſeribitur perſonatio,& ackus perſoni zuutun Non perſonantur, ſed ſultentantur 4 lubſtant ſp N Denominativis igitur eas annumerari non po qumet . ottendit modus attributionis ſeu cohæren uione piicati cum ſubjecto. 2. Arguunt diiparati ulizt

de Pyxdicationibus Inuſttati. 27 .tem afirmatè mo. tibusſuielieandi. Non ehim in quale led in quis Predtes⸗
arh. 16.V13165 4. Arguit ipſa reciprocario. Z corpi rædicatum nativam rerinent figni,
opula nön ſignificat fed conſiguificat: Scu quia ſi neque in itarum prædicationum partibus, neque tnſnroris prædicationibus eſt tropus Subiectum& rædicatum propriam retinent ſignificationẽ; co- undeſt ula non lignificat fed conſignißcat, non cſt nm- imodum Dr eukeoled ocnetesyor. In rotapradic atione ominus vg nequit tropus ut ner in connenione prædicati cum Cbieco. Tropus en m eſt in vocibus fingulis non gruuntaduin cõjunctim ſumptiseſt vocum, non fententiarũ. anon funpxtremorum connęxio non eſt vox ſed res cum ſit Sellentii ſi ropoſitionis forma. genusvelt n. M pales à nonnullis dicuntur non iſtis, nentam reſpectu unionis modi, quàm materiæ myſtice, inatiyæ ſen qe his non eſt primarid controverfia. udointer ſu 12. Pri uſquam ad alia progredimur, ad duo, que cario. Uanap aliis prolixius moventurreſpondemus. Prius⸗ rionalis un Cuius ſi pradicationes inuſitatas cenſore? Sic, proh . c.4.p. dolor, Calyiniani comparati ſuntut religionis im- ecies uniun menſos agres Philoſophiæ decempedis metiri ſtu- eſt denom deant, prædicationes inuſitatas ad ftateram huma- iſtæ in qui ni intellectus appendant, de his ex rationis diſci- s. 3. Ptpt plinzjudiciũ ferant. Seda veritare funt alieniſſimi. ocabulis Mam 1. Quod ignorat ratio, illadcenferinequir o ſecundus ex rationis diſciplina. Atqui prædicationes inuſi- ci, ac Pont tatas ignorat ratio: Neque res illa myſtica neque etiamacc modus unionis prædicationũ inuſitatarum ſeu ſin- tus perſon gularium habetur ex prædicamentis& prædicabi- r a lubſta ſibus: Non percipit modum earum ratio, poſt- rari nonpt quam ex Theologia eas cognovit:Fide eas capit nõ eu cohæret itnr eas ex phiſophià eruat, nt diſpat intelligat, cenſeat? Imòde his judicaturus Logi-

dent. Perg is yuerere, quomodo fe habreaht prædic;
quomodo hæ ſc habeant ad prædicstiones iſtas z
Dunb II. cus cæcus de colore judicare dicieur. Ptæc ſtuiy Chryſoſtomus ex Philoſophia, ĩaquit, r F dirinan telligere, elt ferrum candens non forcipe, ledhz 4 to artrectare. Nihil profeceris, fi ddtinguas u beclogi ſapientiam in Ethnicis,& in Renatis. Nan Philoſophiam intelligimus non Bthniciſmum notitias naturales, ſeu ſumum rationis acum piſoipn Et noritia renatorum nõ Philoſaphia, ſed hunſ, icpd eſt: Non enim habetur, quã talis ex tationis ll plina, ſed ex ſacroſaudta Theologid. Quo fupra rarionem, ignorat,& per conſequens cu tione cenſere nequit Logicus. Atqui prædicz nes illæ myſticæ fuperaut captum Philoſophot ſuzitqu & Logicorum. Ergo. Froprium Theologi quam eſt proprium philoſophiniſquis velnd eitliets plinas diverfiſimas coundere. Jam verò ſu nonreyn Prium eſt Pheologijudicare prædicationes t cas ex Scripturà. Ergo. Conferatur diſp. ehpugnt Nihil eft, quod hic dittinguas inter 40,8 n kpcri & Philoſophum dicis de his judicare non ut iui oli hled ut funt 6 Nam quæitio noitrael adidem, puris fidei articulis, qui totaltter excedunt capu unſpt humanum. Qeris, quo coaſilio nonnulli Log iuhum de his agantin rationis diſciplna? Reſponaentj. agerede his non xSlaxc,[ed vn dßuu vde ut videlicet eas ab uſitatis diltinguant, alien ſeduclht in foro logico oſtendant& ad Th cologiam ama cicihen uniott ſu tiones inufitatæ ad rattonem ejusq theoremata vicen un Demtt Accuratè loquendo prædicat ones inuſitatæ narciſ que fuot contra rationem neque fub ratione, k dndfen upra rationem. Katio igitur nondebet eas falſi nmennt is arguere, ſed profiter le eas iguorarc. 2. Noru dicitdan naturalis,& lex naturæ eſt veritas Dei, Rom 1..1½ ichcdu PatefactioDei, v. 19. Jus Dei, Rom. 2. 1 5. A odre

F——
— de Pradicationilus Inujitati. 25 Ikur. Ptz
is ſcriptum i ibus in creatione, v.1 Ergo r, res dirnegis ſcriptum in cordi v.1
orcipe Abur⸗ naturalis non eſt falſa in Theologia mo- diſtin u145 reHè accommodetur. Deficit Philoſophia à Theologi. Subordinandaigitur eſt ut ancilla ſub-
h niciſnunbrdinatur dominæ. Et ſi dominium affectat, ut Ha- tionis acuar: eſt expellenda. At inquis num theoremata
hiloſophica recte informara yugnant cum theo- ia, fedhn 2 ſ xrarionisilogicis& in his ſunt falſa? Reſp. 1 Notitia natt- rals eonſideratur vcl eſſentiali x& Cauſaliter, vei
Wienrtiatiter glubjecliu&Eciꝝſaetiamnꝓhilo-
nſequense
ni prædic 5 ctiedivinæ ühiverfalis, Roman. 1. Quoad cauſam hiloſopho
propinquam nominari poteſt bonũ naturale, quia Theologic eeeen 8 ex naturalibus principiis eſt conftituta. Bxiſten- quis velrd
tialiter& ſubjective conſideratur ſæpè in homine unon renato,& ſic eſt habitus Deo hon probatuseſt veritas, ſed quæ in injuttitia derinetur⸗Rom. 1. v.18. 1 dilh. vhlpugnat igitur 1lla ſæpe cum hae non eſſentialiter Vusonbenz perſe, idq; vel contradictionis requiſita docent, rg nonutliqur volunt, ut idera de eodem ſecundum idem, io noltraclaqjgem,& codem rempore affirmetur,& nege- cedunt capturz Sed peraccidens,& propter accommodationẽ oanulli ineptam. Reſptonden 13. Poſterius ei, An in pradicatiomibus inuſiratis cd ænouluo diſparata diſponantur? Reſp. Deus& homo reꝗ guant, auſpectu eſlentiæ diverſitaris aliquatenus pofſunt di ogiam aci diſparata, ut& uſu obtinuit; Sed non reſpec bcant prædunionis ſeu perſonæ. Nam 1. Diſparara de ſe in- tReoremuvicem nunquam diſponuntur affirmaté. Acqui tiones iſts Peus& homo in prædicatione illa ſingulari afür- 8 inuſitatæ ate diſponuntur. Ergo. 2. Secundum quod quæ- b ratione dam differunt, fecundum illud non uniuntur, ſed ebet easſihnumerantur: Differe nria enim numeri eſt cauſa, we. 2. Noldicit Damaſtenu lih. 4. cap. 9. Arqui Peus& homo ei, Rom 1reſpectu perſonæ,& propter perſonam uniuntur. 2.V.1. 4 Btgonon numerantur, nec diſparantur. 3 Ktquo-
modo
— ⸗ M —
Quoad cauſam remotam eſt bonum gra-
—

30 Diſutatio I1I. modo quæſo duæ illæ naturæ reſpectu perſon 1 utrique eſt communis diſtingui poterunt? 4. cte igitur Damaſtenu l. d. Uniuntur Domia 5 ræ inconfus? ſecundum hypoſtaſin,& indiviſ ter diſcretæ ratione& modo differentiæ: Eich modo unitæ ſunt, non numerantur. Non euin cimus duas hypoſtaſes eſſe Chriſti naturas: eſle fecundum hypoftaſin. Quo autem moqd vilibiliter diſcretæ ſunt numcrantux: Nan ſunt naturæ ratione,& modo differentiæ: U nim ſunt ſecundum hypoſtalin,&in fein viceg manentes, inconfuse coniunctæ ſunt trauli rn tionem invicem non ſuſcipientes, bropriam guptt quæque naturalem differentiam etiam poſtui yotni ervantes,&c. 14. Deinde in contro verfia Neſtoris c5 E⸗ rü vcneranda antiquitas fimilia qualiacunq ralia de communicatione propriorum, none mationis/ ſedilluſtrationis ergo uſurpayit, ui
deret. I. veram& realem untonem non duiß communicatione. 2. Ratione uniosis talemej municationem fieri ſine confuſione, con verhohſurttuant abolirione& exæquatione. ₰ Eriicet divin mneß tura, ſuas proprietates communicet humanæ turproplt nihilominus manere differentiam nacurarum ui
Idiomatu meſſentialium,&c. oinſt 15. Gum iiſdem exemplis utantur Theologi ſtrcontra Calvinianos, attingemus& hoch, pPropriorum communicationem. 16. Commnnicatio: Liturpropriorum e, Au Pter unionem propriũ unius ſubieci, ſine ſui velin Fuſione, con verßone, vel multiplicatione conpru 1 atcribuitur realiter alteri ſuhieco uniro ad mm oſſeſionem,( ſept ad uſurpationem ac denomi 17 Accidens verd commune accipitur. I.
7

III.
ſec de prallicativnilus uſ tuti. reipe o qu04 eſt ſubjectis ſeparatis commune, atqus iuntur Dani a nullum proprium eſt commune. ⁊. Pro eoquod
onirur alteri, non eſſentiãliter, non brimò, perſe,
taſin,& in it brmalicer, habitualiter„naturaliter, getheSalex
differentiæ: antur. Nona hriſti naturasi Lo autemm oh. S e en in diffe rentiæ: lu
n Sin ſeini ctæ[ant itit
nn nem polleſũonem Slt commune. Laa CQatx—
2„
S pro ea copulatione, quæ
ates, proprut ectivepro donis⸗le u effectis is eciam 3 am ctiam ene 8.
aMler.ae Ila en quãdo ropn um generis com-
lia qualiacumunicatur ſpec jci,& proptium ſecie ei individuo. priorum, nonæcelt quand proprium unius fubjecti ob unio- go uſurpayitmem confertur altef unito.
tonem nond 19. Cauſa communicationis hujus eſt J eunionis tuſub⸗ ccoröm inter ſedifferentium unio. Falſi modi
fione, connſantr ransfufio, convero. Mul tiplicatio. Propriim
BEt licet dinim eß, uod uni ſoli e ſemper competit. Nemoigi- i proprium nominabit, quod contixgitin alio? ke. tiam natufiparaco ineſle. Et uuliumac cidens mi
cto in ſub)ectum
tantur Theol 20. eee Eri- ngemus& ho abeoquog comm nicat,& abe eo. Cuicommuni- iranehlerur o Fadem enim i ßyeſu iia⸗ tirurad commune echieyn Ter- icarioneconſ Conun
70, unito alun oene utroq; æpe unito prædie arur. onem acdimn
5
ipoſleſioſeu communicatio. Communicato-
ne accipitut
ſesldonxds per arctiſſimam unionem ad com-
mprabrian Faptbmmun
icſtutovyoleon„ ſie hocloco uſurpatur. velef-
grat ſubje-
Obt inetur enim propriũ
Unum enim i 21. Unionem igitur ſequitur communis pro-
Slequitur Operationẽ] *2 0.

32 Diſputatio III. 22. Obrinetur verò propriũ, uſurpatur&j dicatur aliter de eo,cuyus eſt ptopriumʒ&alic
6 eocui communicatur per unionem; Ili con 3 per naturamper fe,primò immediate,& ut ſuki cto inhæſionis; Huic per unionem, per alin cundarid, mediate, mediante primo ſubjecto ſubjecto prædicationis. muleit i
13. Exempla ex natura deſumpta commu tionis propriorum communiterttia enumetun feher Rxiuun cſi de ferancpropriis. Nam formæ eun lelui communicantur materiæ. Quoddam igituj laine prium eſt communicabile. nid 14. Actus enim formæ communicatur mat 4 Ton EEtt verò adus ille primus vel ſccundus Eſſent eQ vel accidentalis. Eſſentialis communicatut m ke riæ, idq; cum natura æxolhrs oſtendit: Qu inhoei invicem penitiſſime permcant, ſibi invicemß Klem meando realiter communicant; tum 4 poltei tun tenct manifeſtè arguitur, quia materiam determi cileni
forma determinando campofitum conſtitui in certam entis ſpeciem collocat. Commuaic tur igitur& propria, quæ rei eſlentiam ita inh 3 quuntur, ut naturali ſeparatione realiter abeſſe 1⁸ queant. 25. Actum fecundum ſyu operationem m riæ communicari judicio eſt prædicatie, form non caot
nim denominative predicatur de materia: Dicin iün taz eam eſſe informatam reſtrictam, limitatum. Fnounin 6. cadum gf da anipropriis. Nam i cotnht
facultas ſentiendi& intelligendi communicau
cet& culc
2
8 — 5 2 * S S 3.6 3.5 S* 5 8 8 8 2 O — 8 S S 8 0 5 8 S S 8 8 8 S 8
8.„ 5 5 ex. bria animæ, ut ſunt vita eſſentialis, facultas intelꝭ n Huſct gendi& fentiendi, quæ ſunt propria animæ,& u vã realicer non differunt. Atqui anima rationiꝭ ict
unin nui
ee 4

—
. de Pyædicationibus Inuſttuti. 57 uſurpatutnitur cum corpore, ejusq́;ʒ actus eſſentialis com- prium;&nunicatur corpori humano. Ergo. em; Ulic 27. Tertium et de ignis proprietarilaus. Ignis e- diatè,& ukim ferro unito ſuas iplius proprietates, utpote ca- em, per horem,& uſtionem realiter communicat. Ubicun- mo ſubjedojue enim ſunt ſplendor& rubor. ſci utillæ& flam- nulæ ignisibi eit ipſe ignis, ubi verò eit ipſe ignis, npta comnbi calor ejus eit ſummus; nimirum per vvhehed⸗ tria enumenive per aſſociationem. Atque illa experientia te- am formæ ſte ſunt in ferro. Ergo. Inde in ferro candente va- oddam iginentior eſt calor/ quam in igne cum ferro non u- ko. unicaturm ²?3. Torquẽt ſe ad verſarii in evitãdo hoc ſcopulo undus Eſſefarè: Quidam arbitranturignẽ infinuare ſe in po- umunicatutios,& venas ferri atqʒ ira eſſe eum in ferro, ac aqua oltenditi ſpongia: Sadesl de duubuus Nat. in Chrißtop. 18. ſibi in vicereckermannu in Gymn. Log p. 136. Quidam opinã- tumäp oltur, terreſtres nonnullas ferri parte⸗ Lneſcere: Et alorem ferro non commũnicari. Alii ſtatuuur i-
riam detemt
um conſtitsnem non communicare ſuum ferro calorem, ſed
Commuicitare alium numero diverfum in eo, non aliter ſentiam iti le in aqua Goclenius in Adverſar. p. ⁊99. Tinpleru⸗ ealiter abeſin Metaphp. 449.
19. Reſpondeo breviter: Ferrum candens lu- calefacit non perſe, ſed per aliud,& quidem dicatis fen calore abigne virtualiter producto„ſed calore materia: Hiplius ignis: Elle enim ſubſtantialem ignem cum kerro unitum, ipfiq́; ſuum proprium communicaſſe Nankaloremprobant. 1.Splendor& rubor. 2. Scintil- a, flammulæ 3Actio ipſa: Ferrum enim igni- communttum fortius urit, quàm ignis fine ferro. Ergo calor communiſte non eſt ab igne in foco jacente ferro istrodu-
„— jcau„ A. comunicctus. Effedus n. non eit præſtantior ſuã causd. Scal.
icantul F igni municantex in ferto validiſſimus eſt ignis ob denfiratem:
„ in ligno minus:imbecilliorin janã: tüm in papyro rianim in oiare hæctin flanimã tam dilutus, ut manũ tra- anima ra uducamus ſine offenſione. C z0. Ar⸗
——— ——

34 Diß. 111L. de Predicationib. Initati 30. Atinquis hac ratione duas formaseſt in uno ſubjecto. Reſp. Eſſe nequeunt adh cam informationẽ; Eſſe verò pofſunt petn ad communem poſſeſſionem, uſurpationemꝭ nominationem.
Quæſtiones Controverſæ.
1. An denturpradicationes inuſtrate A Calviniani, videatum Keckermannusin Fit nUN 0 p. 443 4in ſyſt Log. pag 349. Confideratio monef. p. S 4. Compilat. orthodoxi conſen.c 291Sadeel. de Sacram. Man.c 4.p2931 2. Vrrum Togici ex rationis acumine; 4 Theologi ſit eas cenſors ex ſacro Codice? 4.poſe 3. An dentur prædicationes inuſtrata in 4 rantum de Perſona Chriſti N. 4. Anprædicatiunes Inuſitatæ recd Denon Vis ankumefohntur? Neg. P 5. An jenſ ſint pradicationes æquißolleni chalun eft corpus Chriſi carpu Chriſti eß in paneſ M propoſiriones ilæ nt exdem licet non reſpectupoſußtee Namen reſecu gnifcarionis. Aft duſontit mannus pag. 3 46. 1. Log. 4 6. Anpropriapoſint cõmunicari? 4. Negu viniani, ur Beꝛa in Colloq Momp p. 227.Ke mannus in ſyſt. Log. p. 12. Goclenius in an ver. q. 67. Tympl in Metaph. p. 447. 7 An anima vommnnicet proprietates ſu pori? A. 6 An igni communiden ſua⸗ Proprietates ſt

Uas formas 3— S2
eueunt ai
olantperSee
ſurpationen ypsr0 O4RTe
Eꝛ quidem in ſecie⸗
roverſe. 3
uſirate4f]
unusin ſINIO NE PER 8 O NL I, E T
Gonfiderus prædicationibus perſonalibus.
. Reß. Onone BraVve Oſnaburgo· Weſphalo. TS uſitura in 4 Namina Vimu⸗ errares calwinianorum generale, Le Auaſ promiales Fequuntur ium eciales, recd Denn uiſunt velde Fidei articulis, VelAe Adiaphoris. De Fiei guoſi Areiculos qppugnant vel direh⸗„0 prin- aquißollmueipali⸗ eri velindireciꝰ. S printipaliter. Poroc ieh inpanei hnant Arulum de Perſona Qhriſti, d⸗ prædæſti- n reſpeliuptſarione, d⸗ Providentia d⸗ Suramentu, Babriſno 6 h Aſonilna Pommini
*
. Primò omnium Calvini oralem manduca-
„5 4. M tionein corporis Chrsſti in Cœnã,& Sacramento-
p. p227. Lrum efficaciam allatrabant, ftatucbantq, Chriſtũ ſenius inancorpus fuum necvelle, ner poſle nobis ore man- ducandum darein Cœnã: Uhde Sacramentarii no- . ſminabantur Deinde ſactamentis effcaciam ſuam . derogabant, dum abſolutum aliquod Dei decretũ n quo abſolutè dependeat, qui deheant vel alya- prietuteiſnfi velreprobari, fingebant. Denique blaſphema- bantprovidentiam divinam, ſeu Peum concurre- re ad malas hominum actiones nð tantum univer⸗ kliter naturam ſuſtentando ſed etiam ſpecialiter, quidem non duntaxat dererminando,& ad bo- m finẽdeducendo, ſed etiam efficiendo,& occa-

onalis, ut nimirum ditinguatur ab unionismo
36 Dißpututio IV.
ones præbendo, non tantum permiſſive, ſedeii ₰ 3. Ordine nonnihil in verſo errores hos eriiteliei
nabimus, oſtenſuri ex Articulo de Perſona Chi ſ juen Chriſtum facilè præſtare poſſe, quod ſe factun Tiltat promiſit: Et eyicturi decretum Dei Blectioni uDes Reprobarionis nõ eſſe abſolurum, ſed ordinan ꝰ1 atq; Deum malum nec velle, nec adillud impelꝭ frilus 4. In Articulo igitur de Perſona Chriſti inc ſecitt ſiderationem veniunt, duæ naturæ, divina kl Weſun adelunq
mana: Farum unio: Prædicationes perſonals 0cq nionem exprimentes: Communicatio Idiomi Morul Ftatus exinanitionis& exaltationis. De ſing 0 o0 illis ſcripturæ contrarias alunt,& obſtinate ſid nC. pugnant opiniones Calviniani, idq; ordine u ei bimus.— 6 orihcu 5. Vnio igiturperſonalis eſt aſumptio human 3. D in Deum 4)2 Ioh. 1.V. 14. vel, unioperſonaliue habiratio totiusplenitudinis divinitatis& Mys ini b0uun ne aſumpta Col. ⁊. V. 9. Seu, unioperſonalis eſt vn perfece humaniratis in Deum Nyoy aſſumprio/ u una compoſita perſona a ſq; naturarum confuſion 6. Unionis vocabulum legitur, 1. Cor. 8. V Cor.;. V 15. Eph 4.V. 1.Tim. 2. v. 5. Rom. 3.. Matth; V. 18. Patres nominant ehcguhenexh v 1.V 14.1.Tm. z. V. 16. ch0vtcroomnyen Col. 2. Wh Item epænbgmnev. Unus ver eſt Chriſtus, 1hn 5. V6. 2. Cor. 3 V. 14.0. 11.V. 2. non converions v initatis in carnem, fedaffumptione humanit; in Deum ſeu ns Læön. Unus omninò eſti 3 confufione ſubſtantiæ, ſed unitate perſonæ. tui
7. Differentiæ ergò nominaturunio hæc 0 ie
philolophicis& reliquis Theologicis. nſ Ets Primuseſt univerfalium cum ſpecial uh. & ſagularibus, utpote gencris& ſpeciei. zecuni u
3

de ynione Perſinali. reſeluelt Accidentium cum ſubſtantiis, ut caloris cum igne Tertius eſt partium cumtoro/ vel partium res hos eniater ſeſe. ThealagicacumMmionis auadonm, Primus erſona(ſeſt Iuoscs conſubſtantialis, quã tres perſonæ od ſe ſa Trinitatis funt unum Secundu⸗ Sns, eſſentialis, iRledtionqua Deus adeit omnibus hominibus& creaturis, ed ordin ſal.139. v.7. ler.2 3. V. 24. A4d. 17. V. 27. Tertius Mud impeſſingularis diſpenſationis, quo Filius Dei corporali Chriſtiu ſpecie ſe ad tempus patefecit per apparitiones in divinai V.Teſtamento. Qartu⸗ magiſterialis, quo Deus es perſoni adeit tanquam Magiſter miniſterio& uſui Sacra- atio Idionmentorum. Quintu⸗ grat oſus ſeu eyegyls xAet⸗ s. De— quo Deus adeſt omnibus ſanctis& juitificatis obſti nateide,.Cor. 3. v. 16. Sextu⸗ glorioſus, quo Deus ad- q; ordinet eſt Angelis& in ſtatu gloriæ collocatis hominibus glorificatis. S io humun. Dicitur rerò perſonalis nxx Ieſpectu tentmi- perſpnalii Rl. quo quaſi perſona perſonæ fit unira: Nam aihi ſionon unus Chriſtus ſed duoeſſent credendi. Sed nalis eß vn reſuectuterminiis quemſeu in quer&& ad quem⸗ ninuein quonon eſt locus, ſed ſola væzeris . confuſun 47 in quã duarum naturarum kacta elt unio,& in qua aſſumpta natura humana ſubſiltit. Termi- Fom.1 nus ad quem eſt non compoſita natura, cum hæc n vee daturarum effet ſmilis; ſed una compoſita dieit lib. ʒ· Ortb. Fid. cap. 7. hriſtus, 1 facta eit quæ prius erat fimplex verbi onverkon b)poſtals: compõſita quidem ex dushus perfectis eper naturis, divinitate ſcilicer„& humanitate. Cave mnindel phyficam, ut ex quatuor erſonæ. p emenris componitur corpus ex corpore&anima rio 1. Verumenim de hac compoſitione eit illud nioni alatini lib..c.⁊. Quod componitur, aliud quid- 16 Rui am eſt ab iis ex quibus componitur. Et hoc Pa- m ſper. lib. z c.3. Non ex duabus una compoſita fa- ciei. gecun acſt natura. Nam compofita natura neutri na- 6 3 tura-
„Cor.§.*

38 Dißutatio IV. turarum ex quibus eſt compoſita, conſubſtanꝭ lis eſle poteſt. Non incommode verò compoſ dineris cnys. 1. reſpectu duplicis uniu Siquſdem in Ghriſto eſt natuta divina,& hum Puwigitur naturæ in perſonà Fps uniuntu, Reſpectu ſubſiſtendi rationis: Divina enim n turaper ſe ſubſiſtit; humana non yerſeyſedin F6 s. Perſonam gitur Chriſti con mus dupliciter. ur fimphicem ante incarnatio oh 8.v6. 2ut compoſitam pott incarnation Joh. 14. ltaque poſt incarnationem xsrn F) utriuſque hat aræ eſt vsdeci, di vinæ urs indshumanæ Muns vnxs. Human ſ. gitux vatura non dicitrux xvheS fed e vm S hoc eſt, non in ſe ipfa, fed in perſona kili CEauſa efeiens Incarnationis& union tota Trinitas, ur& reliquorum operum ad ex Pater. Jab. z Verſ16. Gal 4. verſ 4 Spiritus S. Mai jee 1. 28 Luc 1W. 14.10%. 3 v 3 4. 40. 10.. 38. ſ 4.v 8Verbum ipfum Joh 1. 14. Aliud verd actusunionis,& aliud terminus uniẽtis, cumoype kſ Tribiratis fint communia ſexvato termino. A6 iſendii unionis procedit ex divinã vixtute,& commu cun 1 eſto nihustrihus perſonis Terminus unientisz perfona FMs qui ſolus eit incarnatus. Notan hoc loco regalas Leonis,& aliorum Patrũ Qu eſt aPatre, hoc omninò opus eſt Filti. Eꝛ quod tur ferper Filium hoceſt omninòopus cgreg Patris Omnia per uttumq; æqualitsr. 5 Materia quaſi ex zud[unt duæ naturæ Mina& humana quæ in ünd æn3247e N
*
Forma ſiwe differentin ſerißraunionis l) Poſtaticæ elt finitæ caruis in infinitam 16
1 3

d ynione Perſonali. 35 r0 comnan⸗ umptio⸗Ut S compo 1ta oha exlitat. plicisuni eſcribunt eam nonnullià poſteriori/ utpore ab o, ſeu a communicatione idiomatum ex Ioh. & hun§ dimus gloriam ejus,&c. Et ex effecto 5 uniun VI limusg oriam cjus⸗. e i udicium ieri poteſt de causà. Scribunt nonnu li rſeyſednlaRe— Sn inquiunt4 fundamentumunlonis eſt in ubſilten- Futmaliter formalitas in heloe, hoc ſtin immeatione ſeupermeatione perſonali con- ſitir z. EKacualiter in Idiomatum communica- tione. Vereres in deſcriptione unionis perſonalis Bß equentibus ſunt uſi particulis, nempe naruras eſſe * Wwareshuritas. I.&Maugtres indivise, ut dividi diſtrahiq; à 8 Humneinvicem nequeant. 1. cpelss inſepara biliter, 2 ſed Aunut nuſquam,& nunquam à ſe invicem in æternum rlona flilfeparari poſſint, ſed nexu perpetuo copulatæ ſint,& mancant.z. Damaſcenus addit ddhæuzæxs indiſtan- & union ter, quod nullo locorum ſpacio à fe diſtent feorſim n ad en poſttæ. 4. Agims incon vertibiliter.;. vorns ritus S. M jnconfuse: Tribus prioribus ufi ſunt contra Ne- o.vz8. torium; Poſterioribus contra Eutychen. Alud ve 13. Cauſa ſnalis eſt generis humani redemprio Stis, cumoh& ſalus. Nam propter uos,& noſtram falutem de- rmino. A ſcendit Filius Dei de Cœlis,& homo factus eſt, 1. & comm Corinth 1. verſ zo. Kom. 8. Verſeʒ· 4. Gal. 4. v. 4. Col. us unient 2.d. 14. ns. Notm 14. Suhiedum unionis eſt non participatio di- Patrũ: C vinæ virtutis, ac dignitatis: Hac enim ratione tota Equodi Frinitas eſſet incarnata, cum virtus& dignitas di- pus egrch vina ex æquo omnibus Trinitatis perſonis ſit . communisʒ ſed idzæis S Ngnin quam humana luæ natur natura eſt aſſumpta,& in qua ſubſiſtit, ut expoſui- ₰ Nysl mus,ch. 3. 15. Adiundum temporis eſt quod facta ſit unich aunions hæc, non ſucceſſivè, ſed in inſtanti, ſeu in momen m y to hoc eſt,à puncto temporis, qus conſenſit Mari
.
—
4.
—
—

40 Diſputatio Iy. Virgo ad Gabrielis Archangeli de Meſſia coneijſint eone do nuncium, unio eſt facta. Inde Achanaſus airmett pE l heß s cee. ciiſtic⸗ 16. Arctiſſimaperſonalis unio& Enxdenrilitenbe n eit ut quælibet naturain Chriſto/ dixiaa& hu 1n. naduphcem ſartiatur mrnaturalem&e yei bus perſo palem: Confſideraturen jmc E 3 e vedu nempe in &elpertrnniwnis. Re ui attenditurqʒeꝛles ex ſe ſuisquc proprietatibus habeat; Relueg 1 nionis conſideratur quid ex unione ipſi compen xniunn⸗ & quid Spiritus Fn ſcripturaipfi adſcribat Nynnze ralis igitur divinæ naturæ conſideratio inſlitui inun, nn quando conſideratut quid ex ſe, ſuisq; propti tibus ſir,& habeat, ut cum 34G dicitur Lign quuugu Patre.& cum Patre ſpirare Spiritum ſanctum. nalemſun enim competunt uaturæ divinæ non quidemſcanirk: raræ à carne/ ſedditincteã carne conſideratæ] ꝛ0. Ir Autcemlicet competapt naturæ divinæ in uninaninle Non tamen comptunt ipſi reſpectu unionis. Mmninielil ſonalis naturæ divinæ conſideratio inſtituinun quod quando confideratur polt unionem,& reſpedtutut Iu.1z nioni sut quod carnem cum actionibus, paſſionlutne & infrmitaribus per modum ihomitæs perſouen aer ter ſibi appropriarit. Hoc igitur fenſutectè diecirhe tur in primo communicationis idiomatum genetlhomo Pominus gloriæ paſſus crucifixus, mortuus i u1 lunt Humanaitidem Chriſti natura(de qua in ptinßunilun arctè hontenendum) duplicem in unione obti eunen actum, naturalem& perſonalem. Naturalis natunyn humanæ eſt actus, quando conſideratur, quii uu h fele, ſuis q; proprietatibus habeat, utpote quodimyn ſtet ex anima& corpore,& horum adjuuctis puuinejum⸗ Priis. Itaque naturali actu nobis per omnia nilenij ra humana Chriſti eſt ſimilis excepto peccie Perſonalis naturæ humanæ adtus eſt cjus ſubſiſti hh tia in perſona fli Dei. Hocactui pũ dwi heuetn
—

de Vnione Perſtnali. 41
Meſſia cnſunt conceſſa. Hunc quicunq; negaverit actum, Athanaiairmet, neceſſum eſt, ſubſiſtere humanam naturã cchriſti e ⁊ꝙAycpropriã ſubſiſtentia, ſeu natura- & aexizliter,& non ſubſiſtentia E 6.— Ku 17. Rxprimitur unio perſonalis prædicationi- ralem geycus perſonalibus, quæ ſunttales, qualis eſt unio⸗ ſpednempe ſingulares& inuſitatæ, non verbales, ſed attenditugeales. t; Kelut 13. Ef werdpradicatio perſonalis qud contretum ipſi compunius naturs pradicatur de concreto alnerius naturæ, ſcribat ſproßrerperſon« identituttmqinaturarum adſe immen- tio inſtititionem, nempe perſonalem. isq; propi 19. Nominantur prædicariones illæ perſonales, dicitur ꝑigquia arguunt unionem duarum naturarum yerſo- ſanctum kalem, ſuntq; ſecundum illam intelligendæ, expli- n quidemſcandæ& reſolvendæ. nſiderate 20. Exempla hujuſmodi ſunt partim ſcripturæ, inæ in unipartim Rccleſiæ. Scripturæ hæc ſunt: Filius ho- unionis. ninis eſt filius Dei vivi, Matth. 16. werſic. 16. San- o inſtituitum quod ex te naſcetur filius altiſſimi vocabi- reſpeduur, Luc. 1. verſt 16. Filius Mariæ eſt Immanuel, bus, paſſoMatt. verſ.⁊ 3. Germen Davidis eft Jchovah, Ie- ls perloilem.⁊ verſ.j Verbum eſt caro, Johan. 1. verſ. 14. nlu rected ccleſiæ hæc eſt, quæ ex illis enumeratis fluit, Deus natum genſt homo. mortuust 21. In prædicato, ut& in ſubjecto prædicatio- qua in piuum iſtarumn intelligirur concretum naturæ. Præ- nione obilcatur enim perſona S Aysaſſumens denatura aſ- turalis nunumpta,& contrà. atur, qui 22. Fingula fereè illa oppugnant Calyiniani. ote quod Nam primò unionem h)poſtaricam deßniunt ſuſten- adjunctis atione humana naturæ, ſou geſtatinne eius divinA omnia ni redigatur in nihilum ecamqÿ divin natura ſtribit, epto petciiſe adiunqum. Danaus ſcribit in Exam lib. Chem. ejus ſubliii· 34. In illa unione natura tantum ad perſonam dona inir aln exiſtentem fuit adjuncta, Erp. 3. Eſt hæcaſ- ſi G 5 ſumpta

Diſputatio IV. ſumpta natura, nimirum humana, perſonæ fli intai juncta. Reßß. 1. Opinio hæc ex unione myſiufl& dnin ſingulari, 1. Timorh z. verſ 16. facit communbinaſten
ünunius
Nam ſuſtentatio, geſtatio,& aſſiſtentia nonſj fingularia, ſed omnibus hominibus communit quidem omnes homines ſuſtentantur à%i in nynCol 1. V. 17.Ac. 17. verſ.2 8. Heb. 1.1 14.V. 2]. 2. Manifeſtum reſipir Neſtorianiſmuod it 3. Saltem ex unione perſonali& imperſcruorpolae Facit accidentalem.. Reddit hominum piſſtorsim conditionẽ meliorem, quam naturæ in vwizn s aſſumptæ. His enim ſancta Trinitas noniu n tum ſe adjungit, ſed revera etiam in illis habieltokan oh. 14.v.23. J. Suſtentatur humanitas etiamit
rre& Spiritu ſancto. Perſonatur verò in ſolã m cS. 6. Differentia ſpeciica unonis)ilond ſtaticæ facit perſonam compoſitam, videaturii onuntd Nuda verò aſſiſtentia/geſtatio& ſuſtentatio, is petlon fint mera accideutia, non irem. Non exptimu
gitur veram unionis hyppſtaricæ differentiam
23. Secundò ſcribun? Calviniani, perlonã)
dem S unitam eſſt aſſumptæ carni,& incu q tam, ſed nen dirinã naturã 8. 1Scripturam di oppugaht. Foraenim plenirudo Beitatis habuten in ipſo vleuxnxe,lue.perſonaliter ſeu corporiioen 4 Col⁊.v.g Etverbum caro factum eſt. fohan 1hbewnt Apoſtolus accüratè diſtinguit inter Peiratenit. habitantem,& ipſurm habitaculum: Evangeiitieun Johannes deſcribit Kyoaffument m,& hunt naruram aſſumptam, y5 aſlumentem aphü DPeum, per quem omnia ſunt facta, qui Mlun omnem hominem, qui credentibus dat poteli; ſ t fihkos Dei fieri, cujus gloria peraſſumptam cuz 1: tanquam unigeniti a patre eſt viſa; Humanin uit rö nEruram affumptam nominati pſam carnem Perſona E non eſt ſeparata, ncc nptun,
4

de Vnione Perſenal 43 vperſonxſlinctaa divinz naturã. Si igitur illa eftincarnata, nione myliſt& divina natura in perſona iys incarnata. z. acit commamaſtenu lib.z. c.6.p.201. in humanatione, in- iſtentia nonit, unius ſanctæ Trinitatis, Dei verbi, dicimus o- us communem& perfectam divinitatis naturam in unà ſui ntur 4 glius hypoſtaſcon unitam omni humanæ naturæ, 8. Heb.1 vnt non partem parti: Ait enim divinus Apoſtolus, Neſtorianiuod in ipſo habitat omnis plenitudo diyinitatis imperſcruorporaliter hoc eſt, in carne ejus: Etp202. Fotũ ominumpiptus aſſumpſit me: Et totus toti unirus eſt, ur toti uræ in vvinlutem largiretur: Etp. ⁊04. Quando dicimus, in- Trinitas nouit⸗ naturam verbi incarnatam eſſe ſecundum n in illis lahgatos Patres, Athanafium& Cyrillum, divinita- anitas etianm dicimus unitam eſſe carni. erò in ſolz 24. Veteres igitur quandoſcribunt, ſolam filii
icauoonicherſonam incarnatam eſſe, vocem perſonæ non op- m videaturonunt divinæ filii naturæ; ſed reliquis Trinita- ſuſtentations Perſonis. S Von exptim 2 Tertiò, Totum Aidon extra carnem eſe gar- diſferentianunt. Opinio illa 1. Seripruræ eſt oppoſita, quæ anperiopete ntonem hypoſtaticameſſe totius E y⸗ carni,& iuu arne aſſumpta inhabitationem, Coiaſ 2. Iohan. 1. rpturmò Duos Dei filios facit, uhum non incarnatum Peitatishelm in tetra; alterum incarnatum in cœlis. 3. U- ſeu corpolljon non totalem ſed partialem fingit. 4. U- eſt ohan 1ionemunzus tantum loci ſpacio eſſe terminatam ker Peituerstuit 5. Unionem ſecundum loca diverſa mu- Bwungtiieberrel⸗ ſ S totus eſt extra carneim, tũc Sn Snien non unitus: ipſi eSrem w 6 3 S cõpofita cum ea perſona 3 qui illunt„8 FnusRrßat incarnatus. us datpote 4 nget extra id, cujus eſt xzce Pumer 266 eitsi Hypoſtaſis pſam carnenj cus. Quicquid igitur in eam eſt
nec renllun tum, ut unam compoſitam perſonam cum

44 Diputatio IV. eã conſtituat, illud omni loco eã ipsà aſſum) 3 eſt exemptum. 27. Quintò, Varias opiniones d⸗ praditai ſnr⸗ perſonalis s alunt: Quidam ſcribunt, eas eſſe ſ les; Alii, eſle cas Synecdochicas; Alii exl
3 eas per æMinʒ Nounulliafirmant, eas eſſei 2 ticas; Nonnulli denique diſputant eas eſſ. 4 6 minativas. Simpliciter reſpondemus, explicn eas eſſe ex unione quam exprimunt. Hæc ver
eit verbalis, non figurata, non tropica, nonu naturæ, non accidektalis; Ked mfica, ine; — ſiugularis, nnenxarum diſparararum ixerliß fahili mado unirarum. Sunrigirur& tales p; cationes perſonales, nimirum non verbal⸗puij rar Danaus p 290.195. Nam verbum eſt caupuijnu flius howinis filius altiſſimi, homo Deus,nor i haliter, ſed vere& realiter. Daneus giturerußageel ne vera& reali facit verbalem& nominalemij Euny
1. An
ſtumq́; ſolvit. Non ſunt identice, ut placet C 61 Anu ꝛoribus Ohodowi conſenſius pag. 18. ch 12. pun N unio perſonaiis non eſt inter ca, quæ ſuntiden 19 du ſunt diſparata. Unionem igitur aſſertio illaevertit. Non ſint troßice; ut dih Im Zvinglius Vom. 2. pag. 43. 6 rchqui Calviißitn Nam quem tropum contrariis opinionibus ¶xhlnon niani quæſiverunt/ in hunc uſque diem oſten tonenſun) non potuerunt; Singula verba propriam reti uri ſignifirationem. Ettropus non cſt in integu t dicatio ac. Non ſunt unioca; u opin antur ꝰißj rilmn Crelius Kackermannuus,& alli: Nam 1 prædi i univoca eit, in qua prædicatum eſt de centiſnbi jecti, ut quando prædicatur de ſpecie genusne 4 an Herenria. Dici hoc nequit de prædicationibus innn ſonalibus. ⁊. Prædicationes perſonales ſunt ij rocæ; Sed nonillicò prædicationes univoer zhi
In prædicatione hac, Deus eſt homo, præicn
₰

———
de Vnione Perſtnali. 4 Li o. ſubjectum ternum,& infinitum, non innodo ufitarò, ſed inuſitato ſingulari& myſtico.
NVon ſunt denominativa, idque vel cohærentia præ- cas eſlencati& fubjecti arguit, quæ non eſt accidenralis, i e ſingularis g& ineffabilis, conferatur Diſputat. z.
eas eſet Denique, Idem dicimus aliud eſſe in genere
Serplanaſculino& aliud in genere neutro: Græci di-
Hæc etunt Deum se hominem eſle zhneundem; ſed
nothon xn idemidq; ſufficit ad diſparata.
ica ine
& tales) QusrIoONRs.
balehun 1. An inio hypoſtatica rodꝰ deniatur ſla ſuſten-
n eſt ciurions, cgeſtutione naturæ human Adivina ne redi-
Peus, noaruy in niÿilum? N. Aßprmant Calwiniani ut⸗ gitureadeel de verit. Nar hump 173. Gp. 175. Danæus ninalem= Bramp.54 8.PMartzr in Dialog fl. 10. olacet C 2. Anperſona ſlii ahſʒ ſiun natura divina ſit in- c 12 arnata? N. Diſentiunt Calviniani, ut Sohnius in ſuntidentxeg p.19 2. Danæus in Exam.lib. Chemn p. 82. Peze- aur perſorius contra D. Humnnium. z ut iß z. Num N G ira habitet in carne, ut totus etiam qui Cahit extra carnemꝰ N. Propugnant Calwiniani, Viden- onibus ur Admonit Nroſtadianapag. 27. 29.Orthodoxus liem oſttonſenſusp. 10. P. Martyr.in Dial contra Brent. pag. priam feit 1. Danæus contra Chem.p. 85. in integn 4. An narura aſſumpra in hypoſtaſi ſlii Dei habeat nantur hillocalem exiſtendi modum? A. m1. prxii 5. Vtrumprædicationesper ſonales ſint verbales, ut de eſſenti pinarur Danæus pag 195296 291.290. Admonit. ie enus Wcoſtad y 63 Be?za Reſp. 1. 4d acap. 7 9. Vel Idenrice, rationiblht arbitranrur Compilatores Orth. conſen. fol. 18. nales ſun 123. vel Tropica, ur fingir Zwioglius Tom 2. pag.
nes uniſoi13. Patæus in AMerhod contra Vbiquit p s. vel ni- no, prædiwore ut vpinatur Piſcatot ad Hoffannump. ⁊2. 23. Crel-

4 1 Dißntati V. Crellius in Ijag. Tog. lib. ⁊. Partis comm. cnp. ʒ Keckerm. in ſt. Theolpz19. Goclenius part zj
6 1. velaccidentales c denominativæ ut vul Cu memel
nius pag 1. Probl log. 40. Erpart. ʒ prob. 61) unſei verò ſingulares ch inuſitara? Affirmatur menh
lrimum reiociis reliquis. SSe
bispyrarro oyInrT⸗
Eꝛ quidem in pecie PRIMO CoMMUNICaroh Idiomatum genere. Reß. Boerhio Petri Pierhmarſo Auſtriali de unione,& quæ eam exponun
dicationibus perſonalibus; Sequitur
municatio Idiomatum, quæ unionemn olelate
fario conſequitur. Unde Evangeliſta Johanne fini perſonali unioni ſubjicit exemplum id om Communicationis,& vidimus inquiens gla ejus, Iohan. 1. Verſ. 14. Docet idem Apoſtolus 0btegl 1. 2. Correſpondet igitur Idiomatum Con ler⸗ nicatio unioni& nathrarum communicaiꝭnoet tan quam neceſſarium conſequens neceſſaris ſeneins cedehti, tanquam fundamentatũ fundameno en quam rivulus fonti tanquam effectus ſurz. ute, tanquam correiatum relato. Unio euim eſtij Mouin um fundamentum ſunt duæ naturæ, terminb Mn⸗ erona, correlativum eſt Idiomatum comni den Catio. Errant igitur Calviniani, commubici lict ch em non niſi yerbalema gnoſcentes: Ftrantiii mnita
0

deprimo Comm. liom genene. 47 m euß ʒ dona quidemſed nõ niſi creara caruieſſe data ſta- leniusymſtucates. Nam Evangeliſta gloriam unigeniti per va ut vuhgtarnemeſſe viſam docet, quæ non eſt don um crea- prob 61ytun ſed increatum. Errant quotquorunionẽ cum naiur mnominunicatione confundunt, ut Bexa in Colloq. Mompelp. 176. Exhacunitione, inquiens, huma-
nitati communicari alitet, quam uniri proprietates
vys quaſi ſit reipſa in 5% omnipotens& o- 2 mnipræſens,&c. negamus: Quia hæc communi- [NT4. Latio& unio. unũ& idem eſt. Idem repetit ad theſ. 8. 9. Wirteb. in Colloq Mompel yag. 169. Er
Reſp. 1. ad Acta, p. 168. Reſp. Idiomatum Com- municationẽ rectiſſimè diſtingui ab unione evin-
OATI Oeimus. 1. e diherentiã cauſ⸗ ch æheci fundamenri E fundamentatiã. Nam Commũnicatio Idioma-
rE. tum oritur ex unione, Joh. 1. v 14. Ergo non eſt i- oAuſrinhpſa unio. Buranus Calyinianũsp.22. Inſt. Quod, inquiteſt effectum unionis illius perſonalis? Re- pondet donorum collatio, quibus eſt ornata hu- nerp onuinãna natura in berſona Chtilti,& quibus antecel- Sequitu(it omnibus creaturis ſapient ⁊ bonitare, lanctita- unionemn Poteſtate Majeſtate,& gloria.. exdißerentid taſo hunnſfen nguend⸗ 6 agumenti arguentis arq; ex- lum id omcanris Communicatio enim idiomatum tan- quiens gluamn arguens introducit nos in cognitionem u- Apoſiol onistanquam arguendæ, Ioh. 1.. 14. Arguens eT0 difert ab atguto. z. Ab unionis reciprocatione: nmunicai amunio eit reciproca; Sed non quilibet Gom-
nunicationis Idi—
neceſlarie onis Idiomatumgradus, ut videre eft ex traduſecundo.
ndamento
Deinde, Calviniani realem Idiomatum Cõ⸗
8.. meſtununicat onem negantes ſubſcribunt Neſtorio⸗ euime. Neſtort. 3 8 rætetmin n Reftorius juſtè damnatus eſt, quod realem amnaret idiomatum communicationem: Et re- ipũ eſt objectum, quod negatã reali Idiomad ommnmcömunicati aret ipſa ioné: :Frranti atione nogaret ipſam unionẽ: Quiſ⸗ quis

18 Diſputatio V. quis enim negat bonæ conſehuentiæ conſequꝭ quoque ejus neget antecedens oportet. Ci. niani igitur revera ſunt Neſtoriani; Propug enim Neſtorii propoſitiones: Oppugnants ſini Concilii capitula Neſtorio oppoſita: Pug Neſtorii fundamenro/ quod hoc erat: Trinitij 4 eſt unius eſſentiæ, eſt impaſſibilis. Ergo& o verbum, videatur Centuria Magdoburgenſunſtranſtel 6o. Vociferantur Gompilarores Orthodowi Cumune not ſup.7. Neſtorium omnem proprietatum coninne nionem negaſſe,& dixiſſe, Mariæ filium nonſoenutem quidem omnipotentem, ſed nihil eum cum huun E nã naturã commune habere; Se autem noniz Reſt. Proteſtatio hæc contraria eſt facto ⁊ G Calviniani oppugnant, annõn realem idiom divinorum communicationem, 3. annònquata cot ipſorum communicationem verbalõ eſſe ſcribulla veli Quid igitur Chriſto homini relinquunt? noita Conm (nudunn trtulum. Ataſtutiores ſunt Heidelberedere unic Gu Idiomatum Communicationem ſcribuntjudelegnest nind admirtere, de modo loquendi diffetenꝭ 5 Dilin efle, deChriſto in concreto, in concreroin chenetquia oquendũ eſſe. Reſp.1. Latet anguis in herbaPinſomnſcz dulenter Calviniani verbis decipere ſtudenlim pius ut corde credit, ira ore profitetut. Verbalißecunduu nominetenus totam intelligunt compofitun⸗ ſonam Realiter verò alterutram tantum natnio 2. Arguit id ipſorum regula: Si prædicatumeutn coh vinu divina; Si prædicatum eſt humanunbudulct mana tantum intelligenda eſt natura. Qecubit eſt vera ptædicationum perſonalium awdcilejt Neſtoria na xr. ʒ. Arguit ipſa teſtimoniatihzn
Sᷣcripturæ Calviniſtica relblutio: Namteſtin uitinß hæc(Chriſtus adeſt Eccleſiæ ſuæ. Martb.1 ibellun Eſt omnipotens, Marth. 2 8. verſic. 18.) itai 7 Ma⸗ vunt, ut intelligant ſolum Peitatem ſeclusiMhlcc

deprimo Comm. Idiom genere. 4) utiæ conſeitate.H oecine igitur eſt realiter in cõcreto loqui? opottet. z. Eiñ verd communicatio idiomatum divinarum int; Propuynmanarumiᷓ proprietatum Vora eh eali participa pPPugnant factain Chri lo Ra⸗ ber ab alterutra vVclutraque PpPoſita: palurd ſimul denominato. rat: Trinit; Vacahulum CAacatianis uluspatut hoc s. Ergo Koco nanadiu—— proprium non deburgenjran ſit de ſubjecto in ſub ectum non fit muitis cõ⸗ oythodoxi mune non infer plures d ſtribuitut. Fe-palive ietatum cK iaseaaßeive, ſig nificatq; in couſortium quafi& filium norocictatemaccipere: Legitur hic vocabuli 9ℳ eum cum bias uſus, Hehr 2.V 14 de mcarnatione a. Cor. 13.. autem noliz. 2. Pet 1 w. 4. deinäbitätione pergiatiam. ſtfacto. 1 5. Pſtcommunicatioidiomatum von verbalis. alem idioned real Squia unio& cammuniratio tan quam re- z. aunõnqiata cohæent,& non eſt hypoſtaticu unio ubp als eſſe ſctulla vel intercedit inter naru ras 6arufp ickoms nquunt? wa Communio. Uade Netto riuslicet clamarer, le nt Heidelufredert unlonem, ramea quia communicationem em ſcribunde ſequentem negabat, damnarns eſt. endi diffete 6. Diſtingta ſunt communicationis Idomatũ cretozinchenera, quia diftinctæ occutrunt prædicationes de is in hethus hriſto in ſcripturã quæ ad tres referri poſſu tgran
ere ſtudenlus. P rimus dicitur icvhrn 10 i ſeu c6 v 2 tut. Verbiecundus eetne liæ tertius WeC compofiunſe nes. 1.1n tundamento, quod eſti- aptum urla unio. 2. Nonnihil in prædicandi modo: Mam ædicatunimnesin concreto prædicautur, non exquiſitè in ghumanubltractoſlicet quidẽ de abſtracto: Unde prdicatio A Hciturabſtractiva. Dacunt, 1 conſiderationt
tura. um hnubjectiſeu Antecedẽtis ⁊ Reriprocatione. ʒ. De- teſtimortoitionib. 4. Regulis quibuſdamà Patribus ex ſcri-
Namteſitur traditis FDiſtinctis nominibus. 6. Particu-
Manb duibuſdam àSpiritus in Scriptura præſcripris. ſ.18.) iut 7.— gadu ſeu communicatio idiomatum em ſeclusi&⸗ pi ſic dict)ef qtando propter unionem per-
— D ona⸗

50 Diſputatio V. onalem unius naturæproprierus de Chriſio ße rerutra ſive ab utraq; naturadenominato Prali itn urproprietas ſua ſimul vVendicerur naturu. 8. Rxempla hpjus generis ſunt varia ſu incommodè ad quioque pbſluut red gi claſ Vel enim divinæ naturæ proprietas piædiſa compoſitã perſond à diyina narur? no ina Joh..v.19. Qucunque Pater facit, hæc ſimiliter facit. ⁊. Vel humanæ naturæ prop Prædicatur de tota perſona ab humana natu B minatä, urpote traditio in manus peclatoii nit ciũxio/paſſiomors, illuſioflg llatio, reſun,
à mortuis, Marth. 10. 18. 19. Lnc. 3. 38 51.32. 3. Vel divinæ naturæ proprictas p rur de perlona ab hunana natura nominata 3 P. 1366 V. 62. 1. Cor. 15V. 47. 4. Vel hui naturæ proprieras præqicatur de perſonaai natura nominata, Zach.12. verſ10. hſalm Ac. 20 V. 2 8 Rom 1.V. z. 1 Corinth. 2. ey 36 V 20 64. 4. Tim z V. 16. Rom.5 v. 10 6 1.5. Vel de tota compolita perſona ab utraq nominata prædicatur propiietas umus natu divinæ, ſive humanæ Ioh.8 V.56.1.Cor10h Eph. 3.V. 9. Heb. 13. V8. Mart 1.2. 16 n 7 loquntn.
2
irfunr. c prtfezrtonum ckafis niß 1
u 2 gubjectum ſeu antecEdchs Chaum pra 1
Lionum. 3. Prædicatum 4 Patticulæ ditindip n 5 Shujus generis ſunt van peuunt alibi notavimus: A Theodoreronomt acuteul oſeth 6. ie Svoletwy, alrerr ati, commuriq́ kinh ſ attributorum in petſona: 4 higilio lib. ⁊. Col udiun⸗ nio. quod quæ naturarum ſuntp propria, comn
eutherlone Cyrilus nominzt Rpiſt 29. hi pa Dun

deprimo Comm. Idiom. genere r ebriſt ſu
inaro huldet Mowoinoin, IMonti pplobationẽ. Whü len Filius Dei humanæ naruræ proprirtates in per- pnt na ſibi appropria vit: Naxianenu⸗ imieobirsho
3 ee quod, ut naturæ, ita etiam attributa& præ- 3 8 uniantur ad unam perſonam: Pamaſce- 3 i. lib. 3. cap 4 4Mivtn æhnb hoceſt, alter-
M aionem„& mutuam attributionem quod Pro- cit, hæca“
rietas uni naturæ conveniens, communicetur& blittribuatur perſohæ in conctero: Btex Ioh. I. Veſ. vih dzu 4. olxeinw e0 qod ſicut yS aſſumptum cor- veccatorun edeie eus aflumit,& I. um eſſe dicit, ira& fua dicat, quæ ätio, rei
aciturin cotpor fihiappropriaas omnia que funt 5chumanitatis?& quc faciunt ad opus Redem btio- bähis: Scholaſtici& i nomigant Qommunicaꝝ ominztulzonem idiomatum es quodpròprietas uni natu 4. Vel kux con veniens tori perſonæ communicetur,& ad petlonaiit ipatur. o. Pſnim 4 11. Sabiectum(quodinteliige) eſt immediatũ. Wer helmediatum. Subjectum immediatum ſintellige, .10 1acione communicat onis& prædicationis) elt abutraoncrerum perſonæ velab utraque, vel ab una na- niubntgra denominatæ: ſubjectum mediatum eſt con- 1.Cor oretum naturæ vcldivinæyel humanæut nonnul- 16 Fomiloquuntur.
12. Sie ſubjectum prædicationum iſtarum ſit
oncretumperſone ſive concretum naturę, ſem per funt. rduabus naturis conſtans eſt intelligenda. n chaffs m 1. Itaq vocabulum hominis non nudum ho- haumplninem, nec vocabulum Dei Deum tantum, ſed kditindt hgmDeum&hominem denotat. Hanc inter⸗ is ſunt vnxetationem requirir ipſaunio, quæ non eſt natu- inatuteulis, ſed perſonalis Itaq; non licet in ferre: Cum Be- commusin Epiſt. 6o. Deus cit paſſus. Ergo etiam Pri as, lib. 2. Coleu divlna narura. ArOr o4 ü pria, comnæ an.xalarerferubxtia crtur: iſt. 2 9 ſenidem. Quamvis enim totus ſit mortalis&
r.
U

Diſputatio V. moriatut᷑, nenfd tamen rectè dixerit, animamnjtetut, ⁊c talem eſſe& mori. 1
r4. Prædicationes igitur hæ:(Chriſtusehtinguunt, ſus,& Deus eſt paſſus) conſiderautur vel nſeroternel
Neſtoriana,& ſic ex craſſa ruditate opponunundum F
vel in ſchola Chriſtiana, in qua docetur, coch
rari cas vel qubad ſenſum, vel quoad prædegudu, k
modum. Qnoad ſenſum ſunt æquipollentei enotntſi
incarnationem enim 5 9S notat Rumſubj perſona fili Dei non ſimplex, ſed compolituchalieperle cenda. Non enim quæritur de Deo incamaun ſibjeh ſed incarnato: Et unio non eſt naturalis, ſeucubſectume tialis, ſed perſonalis. Nihiligitur intereſt ſqununicatt ad rem attinet) ex qua Chriſtus ſubſtantia uj 19 hum netur, cum inſeparabiliter manente unitate ſpꝛaia næ idem ſit& rorus hominis filius proptet Muiwone nitatem,& totus Dei filius propter unam cumjepatundas
Peitatem, ut dicit Teo Fpiſt. 4 2. lubjectume
15. Quoad appellationes verd& prædi ꝛ0 Qun modum aliquid diſcriminis admittunt, ut pat ohen fat ex hoc B. Lutheri Syllogiſino: Hxc perſonaſuoueſealu ſtrato Chriſto) eſt paſſa. Hæc perſona eſt Der umie jac go Deus eſt paſſus. kiintcligan
16. Prædicatum eſt proprietas alreruttiueh4
turæ divinę vel humanæ ut increatum eſſe enPebeſtpal rem ccli& tertæ eſle, pati, mori. Alii nominiteſpa Lubjectum Qno quod eſt cauſa quare prædi Nln ſubjecto inſit& ſimul eſt ſubjectum ipluminlc rellige non iyyixs ſed cnvgxnxds, vetüm 3 i hutz brio ſenſu. olteninu
17. Quemadmodum verò per ſubjectuminben ligimus totam perfonam ad fagiendum Neſi Khn niſmum: Ita prædicatum diſtinguimus adfug vouteſert dum Eutychianiſinum Hinc patticulæ dillinißohen
ſeu limitativæ in prædicato adh: benur, quæiglte ltttit
ſam cxponunt, quare piædicatum de aheal i
cei

deprimo Comm. iomgener 53
animmicetur, 2oſtenduar ſubjectũ, cui idioma eſt pro- rium. 3.& hoc à fubiecto communicationis di- hriltutſtinguunt, urſunt, quã, quarenussut in, quantum, ur veluldropterreſpecturatione humanitus, divinitus ſe- e oppotuundum, Ehh. 1.V. 14 Rom. 1.V. 3. etur, c 8. Uſurpantur particulæ illæ al ter in primo. ad præicgradu,& aliterin ſecundo. Nam in primo gradu polleniſe notant ſubjectum nativum hoc cſt, oſtendunt Jaeumlubjectum, cui proprietas competit vᷣꝛnMs Ratu- mpoſitactaliter per ſe& propriè; In ſecuudo gradu oſten- o incauuunt ſubjectum ſecundarium, hoc elt, oſtendunt ralis, ſeutubjectum, cui majeſtas vænznxd per aliud, com- ereſt quununicarẽ,& per unionis gratiam competit ſtantan 19. Suntigitur particulæ iſtæ non venh ſe⸗ unitate arativæ ſed xxen& Moga diſtinctivæ, roptet huia monent naturas,& natutales proprietates, nõ am cumeparandas, ſed diſtinguendas eſſe oſtenduntque ubjectum cui idioma eſt proprium. & prædit 20. Quare damnamus Calvinianorum Fynec- nt, ut patochen, ftatuentium fenſum iſtarum prædicationũ erlona /non eſſe alium, ac ſi legatur in marmore ſepulchro- aeſt Deuum hic jacet Petrus, cum æwhxxin corpus Pe- kiintelligatur. Videarur Bexa Fpiſt. 60 pag 223 Ee rerutriuReſp. 1 ad Adtap.79. Prædicationem igitur hanc: m cſſe cu eus eſt paſſus, ita reſolvit/Peus id eſt caro Peitati glii nomiunitaoſt paſſa, Reſp 1 pag. 183 Conferatur Admon. e præditeoladianap Sohnius Tom.2 p. 2 89. Dancus in Im ipſum vam. lib. Chemnitiip. 4. z6, verin 21. Prius verò quàm contrarium Calvinianis oſtendimus, hypotheſes quaſdam conſiderandas 3 bjeckumihibemus. Prima: Vnio hypoſtarica non e eſſontia lum Neſuliſedperſonalis. Ergo Idiomatum Gommunicatiq nus adfopnon eſt eſſentialis, licet ſit realis, ſed perſonalis. ei9 læ diltinego Deus NS haber carnem& oſſa non eſſentiaꝝ rur qurilitet, licet realiterʒ Sed perſonaliter. Ergo& Do ſubyecu rnhus gloriæ crucifixus eſt non eſientialiterin ſu d D3 Pei-

. Deitate quæ non eſt paſſibilis non mutabili Peus 2 G pallus eſt perſoualirer&erealeiß ſehe ne uamalumpli,& ſbi propriam fecit, l 2 realiter& perſonaliter habet carsem human . Secnd Aiones ch paſſionen Vunt totin ſiri ſou Perſona Ajiud elt ſu bjectum quo 4. 3 lubjecpm quod: Quod patiebatur, erat oulh. ſtipertona Er quicquid de naturæ humanæ nihus pfonibus dicitur, illud omne ad Chriſtiperſonzrefertur. Nan naturu humau tiens fubſitel
3
bat vcl cu vzece 6, velt esm. Poltcius Neſtorianum clt,& ſcri ptun trarium. Ergo manerprius. 23 Tertia Nom ine flii Pei, nomine l nl hog loco non inrellig itur nudas homo nec Du ſed hachenS. Ergo antecedens prozol nis huyus(Deus eñ paſſus) non eſt fimpliciu præcise con crerum naturæ Connorat enimp. nam quæ conſtat divinã& humanã naturz eit regula; Nonina conrera ſ ve ab hnmana,. didina natura ſat denominatio, non deſipnan antum in Chriſto naturam, ſedperſonam ſe 3 in duahiun, eh ex duabus naturis Ut: gi turde Ch PIdicantur Beus& homo, ita de ipſo prædie: iam debept Dei, hominisq́; proprietares. prædicattur ea de Chriſto non o0c lel AErgonec proprietates Dei& hominis v de Ehrio prædicari debent: Cumq́; per& hterunionem, ſeu proptor identitatẽ perſonæ Poſt incarnationemeit cõpoſita,) pròprietat Curarum reciproceè de Chriſto prædicentur, ide§ Goncreto pexſonæ ad abſtract m natüræ noa Cebleuebti Io reſolutione igitur prædicatio hatum vitentur oportet duo extrema, ut ſunt ſtoriana perſone[olutio,& Hutychiana confu
24 Fils prxmiſſis non nudum hominem j. ü
i

utilt dep im Cohnm. lim Lentre.§ ralitetitiam Deum&ipſum Dominum gloriæ pro nobis
fecit ſMaſlum& crucifirum elle adeoque totam Chriſti humarerſonam elle realiter paſionis lubjeckum evinci- ſunt ur nus. 1 er Apertt⸗ Spriptu a reſtimonii⸗ ut Dominum quo 4oriæ crucikxerunt, 1. Cor. 2.v. 8.Deus ſuo(angui- ſemitEccleſiamRom. 1.V. 3. Dux vitæ inter-
erattouſi1e vit⸗ umana ectus eſt AA.z. v. 1. Filius Dei ſemetipſum pro
Deus proprio langui mhe amobis tradidit, Gal 2 W0. Deusp oP 91* guine
†
5 hunabiscquiſivit Keclefiem, Ad 10V3. Eremplur Bex« de corpore defuncti Petri ſcriptunlie 6eit imòapplieutio)us eſt Neũoriana. Nam
lſolurio corhoris& auimæ revera fit in morte. At nine ſ giſlolutio perlonshis aon eſt facta⸗ 1.Iob. 4.v.3 Er- er Deotorum,quodſupponitur⸗intelligiat. 5 prohe 16. Allæ ſin nõ omnem quicem improbamus, 4, mpliclte4 diſtinguimus inter Fecleſiait cam& Ealvini-
icam Illa eſrealis; hæe nominalis: Illa eſt diſtin-
tenimp. hetiva, monet, licet non fepatationes/tamen diſtin-
A atura. 5 iones elle admittendas; hæc eſt excluſiva& divi-
.
mana jf en cuin Neorio perſonam dividit.
fnane 1. Aperſone identitute: Utraq; nãtura cum „eie humana, ſubſiſtit vxet 34yg. P divinatum humana, fubltit vzicen AoTO- i pria igitur naturarum prædicantur verè, realiter,& cpropriède torã perſonã. In Symbolo igitur Apo- ates, Kolico confitemur, Filium Dei ex Maria virgine n eceſle natum, paſſum, crucifixum,& mortuum. Deus mins G in catne ſua ram verè eſt crucifixus, quàm Pperävere eſt homo Ratio eſt, quod caro aſſumpta ram er onæPeo Myn ſit propria væzrenxd perſonaliter, feu brictäper unionem perſonalem, quàm dirinitas?c1 ntut ib eſentialiter. æ noa. 2. Ah ird di vina magnitudine; cð pœnx gra⸗ dication witate Nam annõn infinitus Deus erat offenſus? ut funt annòn ejus ira nos manebat vannönjuſtitia divina con ² SaMolay& æqualitatem requirit? Num nudus mihem, homo hanc preſtare potuiſſet?sic igiturinferimus: i IIæ

4 Iræ divinæ magitudo,&pœ næ grayitasfuit utaulla creaturarumil par elle potuerit;] erö diviha cihilominus xAMoylæy& equal requirit. Ergo non nudus homo, ſed Deus pronobis eſt paſflus& crucifixus. 19. 3. Ab inßhito Mure ſeu 4 rgt ſuffe Nam Nge hoc ſuperat untverſa hominüq Rom. 5 V 17. Ergo non eſt nudi hominis edipfius eriam Hehvel: Infinitum Airgon eß i. pPræitari a fintto& nudo homine, cum ettedu quam fuperet vires cauſæ, nec ſit nobiliora Atqui angsUlud eſt infinitums Nudus hon nitusz& effecta ſeu merita ejus finita. Eigo ſt rum illud non eſtã nudo hommne: Et per fequessetiam Deus G. verẽ,& realiter pyn bis eſt paſſus· 30.. Adißrentia paſionis Martwum Nam nihil diſcriminis relinquitur inter DPDeipaſſonem,& martyrum paſſiones das homotantum pro nobis eſt pallus&cruc Apoitolus enim ſuas afllictiones nominat, pi nes Chriſti Col. 1 veſic. 24 Et Chriltus ſbie dici quod membtis ſuis accidit, Marth. 2 3 Atinquis, ꝙuomodo Deus yari potuit Piccthumanæ ratiò penitus pervettigare nequ qua ratione ſit kactum, quod Deus G. ſitp tamen hſce cohlideratis pis id credmur, ut 1Perſonæ identitas. 2. Sßontanea oblatio. nægraviras quæ nobis Incumbebat,& iræ i n mopnftudo. 4. rgs ſufficientia J. P numd ferenria. 6. Piaboli& hoſtium Chrih tenrio: Nonenimtamde bomine tollendoli rabant, quam de viſibih Dei Flio, Ioh. 19 v). M 26 Ver 6. 32. Ex hiſce ſenſus reliquarum hujus ge

de yn Comm. m Znere. 7
ra e percipitur. Nam utraque atora
o tuerit ubliſtit vnre Nods. Ergo naturat um propria Squprædicanrur vere, realiter,& de tota per- ſe elſona. 5
QuasrIORks. homins 1. An iſerant Idiomatum Communicatio⸗ ehper-
*
um rnt hnaliunio? Aßirm. Negit Bezain Colloq Mornp.
cum eehag. 176.
t nobili 2. Vrum unus tantum; An verd tres ſint diſtin-
Nudus lu communicationis Idiomatum gradus? 4. poſterius.
nita. liu propugnant Calviniani quide Cbriſto in eontre⸗
ne: Er rantum loquendum eſſe dolos ſeribunt. Videatur
erealitety adcelp.191 Sohnius Tom.p. 429. p. 41. Pa- eus inIrenico p.65.
z. An recꝭ inſerant cannini Deus eß paßſius,
Ego eh Deitan? N.
paſione 4. Vmumpredicationesprimi Communitationis i
us gei iomatum generis ſint ſguratæ cꝗ Verhales; An verd vopriæ ch reales? A. Poſteriuus. priu ingeminant Cal-
ominatſ.
riltus ibt dilniani Videatut Zwin glius Tem. 2 in Re ſp. ad
Mar n uth. Confeſſionem, Bez⸗ Belp. 1. ad adta pag.73 Et in Epiſtola 6o. Admonit. Neoſtadianap.
pati potui Sohnius Tom. 2. S ſtigarer b8 189‧
M0. O ſity S )M& oblatio 7
bat, vin
ntia 5. N
tum Chri
tollendo!
oh.19 0
arrumb uitur inter?
D 5

6 pißutui vr
wus,& Tle humanæ
kun ad
prsPyT4 TI0 S81T4. PFr An— 6 De. SECUNDO coMutncan nis Idiomatum genere. Reſt M. Iohanne Wag ner Gieſſenß.
TFRxS 8—
d Pinantur Caſi iniani carni cilhj; peht ee data quidem e efle dona magn rum non increata& itfinirz, ſed: re 0 natu nita Beva dicit pag 203. Coll og Mompelg naaſc tam digniratem, qua ſ pr omnes creatutæs ut coum daeſt. 6idem; Summahæc— non ell N creatum, ſed creatum donuw ie donanh chius in Diſpunat. de Prædicat po unionem Er in Confeſſpag 117. Quæ Chriſto ſe un np humanam naturam data falemur, ea non füch u eſſentiales Deiproprietates: Sed dona rantumij. 1iin 6 gratie, ur vcant habiruales⸗ quæ p⸗ artin eteleda naturæ humanæ perfectionem, partim ad oli Mediatoris perficienda, partim ad honoren; tis Eccleſiæ pertinen t. Zacharins Vrſinus in, Catech pag. 40. Negaturinter Chri ſtum&h os eſſe diſc timé aut? sſubſtantia, autin proſi ratibus,& donis. Admoniri⸗ Nooſtudians pu Profitemur„Communicatione m idiomatum ſpectu nar rarum, non inexiſtentiam ſed pri rionem, hoc eſt, non realem, fed verbalsm comi 5 nicationęm eſſe. Ihid pag 258. Realis Comm
catio diomatum tit lig mentum. 67 1
nzu v. am miſe atbu u An l hunan Aounc

deſecundo Comm. diom genere 59 uris ſingulis in perſona Chriſti realiter communi- n ellehtiales proprictates alterius naturæ nega-
thn& pernegamus. Keckermannus lih. 3 Sſtöm. L theolc.pz2Exnioneperſonkli oritur dignitas jumanæ naturæ tãnta, quæ amnium creaturarum, tque adeo etiam ſanctorum Ang lorum dignita- em longiſimè ſuperat,& ſecundum 4 divinitatis NIC4 1onoregradum obtinet. P. Marrn in Dialogo de tor- ore Chiſtipag 96. Rurſus poſtea ſed ftuitra Guculi e nilenam repetis, verbum Peum omnem ſham Gieſenß. Majeſtatem contuliſſe carni quam aſſumplerat ob ypoftaticam unionem. 2. Alii de Majeſtate Chriſti non in abſtracto, Chriſti din concreto loquendum eſſe fraudulentè? ſcri- ona magunht⸗ Sohniu Tom. cperpag 429.Perlonæ, inquit⸗ ſed cteau on naturæ communcatæ ſunt actiones& idio- dompelʒ ſata ſeu propr etates eſſint ales. Nam inperſona s creaturut ommunicationon in nztura. Parcus in renico itas non 4 26% Non homini⸗ed Humaniratiin abſtracto ſienomat⸗ Neitatis pertransfuſionem communica- nionemi ngamus. riſto ſeim3 Imptohantes aſertionts illas Galviniſticas heologi noſtri doceht ex Scriprurã, Chriſtoſe- na raprunundum carnẽ infinita ipfius 8 Ns idiomata rea- te ſunſt eſſe e ſententiam propugnaturi de⸗ eenieeiee honoten*. aafu ien
7
m genu vera h realk com icari hriſtum i 3 6 Aunicatio qua lius Des
autin u⸗ am muieſtatem& gloriam aſumpta carni chmmuni- ℳ. ⸗. k
3. caro habeat per unionis gratiam. 8 iomatin 3 Damſtenun dicit lib.ʒ. do Oyth ſ4 61 5. Divi-
m lcdpi khanarur klu proptiam ſuam gloriam& excellen- ⸗ humanæ naturæ communicat manens ipſa n alouum carnis expers. Wi puh— .

Dꝛputatio VI. 6. Dicitur communicatio hæc Vera, uh 11. perſonalis, ut diſtinguatur à communication Filo proy ſentialphyſica, accidentali& verbali. Corehenum! det enim unioni, cujus eſt immgediatus effehhumado Ioh. r.V4. Naxianzenuus dicit. Qualis eſt unto turi 6rg lis eſt communicatio. ünio vetò Eſt real v 11. 4 nalis. E.& communicatio. um Re
In cxplicatiuns hujus·gaucris 4 u qucoul circumantias eſt attendendus ut funt. g honini cui det Auiddetquanda c unnor Aer. ſiouts ſir
S. Cauſa huius datæ di vin« Maieſtatis ei guldnu Trinitas. Si igiturquæras. Oe Sæt derRelponde Line PaterFilius, Spiritus. Iade duodt tribuituriekprc Ioh. 3. v. 16 Gal 4. Verſ 4 Röm 8. V.32. Pph. 1. uncom pyilp.* d 9. Pſelm. 110 Ver. 1. idem tribuiturf munican Joh. 18.V. 37 Gal2. V. 10.Ioh. 10 v. 13Pſal ci⸗ 19. Bh iplcomn
„. Quemadmodum enim incarnatio& uid u eſt opus totius Trinitaris, ita& cõmunicatio quiaiion pter eſſentiæ identitatem: ſquidemi in operibi ſten& pat
extra omnestres perſonæ agunt,& cadem ts ed
& pariter agunt, Ioh. 5. v 19. Ficuti giturttiunſtnchi ſonarum unaeſteſſentia, ita quoq; uns earuʒ Dei eit porenris& chieyee. 10. Cum verò opera Trinitaris ſint conn (fervaro termino⸗ideò probediſtinguendum: it ter communicationis actum& tetminum: 6* Feſt commuvis, terminus ſoli competit ilio. aſtici(quorum verba dextre ſunt explicandj Err Incarnario tributtut Patri,& Spir tui ſu änchoative⸗foli Filio rerminative. Flegantet iee Fuſtin ſerm. 3 de remp. ſuſeepit carnem) Hinqu imh Proprietare: Sed tamen& Paterg Spititus⸗ Sinilur
defuit Majeſtate. Idem, dum una ſit divinits 1 Cen
plevit quidem carnem Chriſti& Pater&—
ſed non li ¹
—.

d ſecundo Comm. Idiom genere 61 erau 11. Ktaque idem opus adſcribitur jam Patri, jam aunicatinFilio proptereſſentiæ identitatem: Sedet lilius ad ali. Condextram Patris ſui, Eph. 1. verſ 20. Et filius carnem liatus efſuam ad celßtudinem dextrępropriam evexiſſe dic- alis eluuturã Gregorio Nyſend. trealisk 12. Admembrum ſecundum nimirum cui ſit da-
um? Reſpondent orthodoxi Patres ipfi perſonæ,
a gquæ conſtat divinã& humanã naturã, ſeu Chriſto unt. guhomini: Quemadmodum enim actiones& paſ- er ſoues ſunt totius fuppoſiti ſeu perſonæ: Ita quic- Laieſtaii iquid datur/ ad petſonam eſt referentum;ʒ Intelli- Reſponigitur verò hoc loco nomine homints non exquifi- tribuitute& præcise torus Chriſtus quia Chriſtus, ceuto- 1. Epb tum compoſitum, cui inoreata idi omata fint com- n tribuitununicata; quia fi vox hominis ſumeretur pto toto 18.Pſal.6Chriſto, communicaret fibiipfi. Nihil autem ſibi ipũ communicat. ⁊. quia Ckriſtus non eſt tertium arnatioquid, ſeu non eſt aliquid præter ſuas naturas. ʒ. municatiquia idiomata divina,n mo anus dixerit origina- nin opetiiter,& naturaliter totius eſſe Chriſti, quia Chri- cadem us;bed Deitatis& yspropris. Quarc, cum per- giturtuun ond Chriſti non it compoſtum aquod tertium una eauex Deitate& humahitate& præter ſuas naturas, ſed conſtet ex duabus naturis; ideò altius progredien- ſint comdum,& nquitendum, fecundum quam naturam ueudum Chriſto fit datum. Regula Pacrum eſt: Quicquid minum: de Chtifto prædicatur, vel ſecundum alterutram etit flio ãturamaccipiendum eft, vel ſecundum utramque exlicanticul. S 3. Spirtui 13. Reſpordemus vetòdatum eſle Chriſto ho- Pleganint ſive qud homo eit velſecundum humanam geminnꝰturamfire naturæ Rumanæ ſeu catui in perſonã
Spitituls Anallumptæ. dirinis 14 Conkmamysid primd x maniſeßd ſubieci ter K jyin Mnatione erißtur⸗ exponit 1. Foce aſracj⸗ Wloh.6. V.4 ca10 Cheittieit vivifica, Ieh.1 v7. . Fan-

i Sanguis Jeſu Chriſti emundat nos ab omnipe clintell to. ⁊ Particula diſtinciva Ioh. J. V. 27. Patetpi eltaper ſtatem judicandi dedit filio. quia klius homin; 1. 5 Hic particula, quid elt xnxmoſtendit ſubjett cAut part cui poreſtas judicandi eft com uunicata viChiltus humaæ naturæ: Inde adforibitur eticaculrieil hominis/quod poſfit mortuos excirare.3 d mnanh⸗ ne partium nciorum(ꝙ Adiuncorum homini Iconitiu v.Vo6 12.43.oh. 3 v35Pſal.s. w.7.
15. Setundd ex incarnationis ſne: gecund illaionn utramq; enim naturam Chriſtum exequi of1 60en uum oportuit. Nam homo peccavCrat. Homo h ha tur fatisfacere debebat. At quomodo ſatish Aur potuit/ſinfinita potentia per unionem perlon iumnum donatus non fuit.
16. Tertid ex vocabulorum Pmnpbaß Phꝛ Ach hn 4 ex gratia ipfi donavit nomen xæxœMnnSecuniA nn⸗ divinam verò naturam Chriftus omnia buhaen naturam, nihil ex gratia: Gol 2dicitur quvdo Lohan
Theſauri ſcientiæ& ſapicntiæ in ipſo int ein othmiul
diri In divinã vero naturã nihil eſt abſcondiu Quicquid enim eſt, pereſlentiameſt: Et loh jh ter operatu:& ego operor in quit Chriſtus 17. Quartb ex ßaruum oppoſtione: Prinitle enim eſt Chriſtus fecundum humanam natu Ergo ſecundum candem eſt exaltatus: Oppo enimad idem ſuntreferenda ſubjectm: Con
remus opottet I&hane phraſum quibus exini culn.
tio& exalrario Chriſti, Phil.2 w.9 Eph. 1 W. 20 ontlime Heb. 1.V. 4 deſcribitur Reſpectu F r⸗ ſubitn kenten
...—, 5 S 015 1 rem ignominioliſimamomkibusq́; Angelsuh butte ²
minibus infetiorfactus eſt, ita ur non homo vermis dicarur, Pfal ⁊2..7. Reſpectu gool len, omnem poteſtatem& Majeftatem eſt eych G Fpbeſ1· Ver ⁊0ebr 2. verf.7. 9. Philp. 2 veſi i Nuilum horum de diyina natura Chliſtiauis
1 3

N
de ſecundo Comm. Miom genere. 63 omnipen teſt intelligere, niſi Arianiſino bipatentes portas Patey velit aperire. homin 18. Sextö, Hinc Heb. 1. de divina natura prædi- ſubſelh catur participium æ de Rumana znchttron: Rom. 1. ta, vid Chriſtus ſecundum divinam naturam dicitur, na- fcaci?urd Dei Filius& Pattiuo⸗Gz Atſecundum hu⸗ 3 3 deſn manam natutam per& propter uniònem perſonalẽ omini conſtituitur Neifilius.
19. Veßrumè, dtemporis notatione Nam divina gecun illa dona Shyiito is t?mpore ſuut data, Dan y verſ. qui oſc 13.14.Cor.9, W. 24.1% 17.1 Ergöſecundumku- . Hom manam naturam ipi ſunt data. Verè enim dixit o ſatis Teo Quicquid in tempors atcepit Chriſtus ſetunum perſou humanam naturam Accepir uj qul non habmit ſunt⸗ ollala. Et Arhanaſiu, Quaciun ſcriprura dicit, in ph2 dcmpare data eſſs Chriſto, alla de Chriſto intelligenda gecuni/hr non ſocundum de natem, o ſecundum aßſiumptam 2 paheꝰumanitutem Crillus diqi lib. 10 Theſc. 9. in locum udcnoban 17 Non ſibi ziySà Patre gloriam petebat, hnt ahl Luãficut natura Peus, nou indigebat, ſed paternã condiugloriam in hominem, quem aſſumpfit, petendoüt t loh. om otraducit. Qumobrem quod eſt aſſumptum. ſen illi iactcata dona ſunt communicata. Atqui non griau Pe lona non diyina natura, fed humana conſtans mnatun o1poi& auima eit aſſumpta Ergo naturæ huma- Op 2 ncreatadona, ſeudivinitatis † ys idiomata 8 Cor funt com uniczta Non excelfus, ſed caro excelſi us enneleraltata. Alt limus non exaltatut. Aſſumpri, aſlumnentis pro vectio eſt. Humana natura ſo- itn⸗ boruitexaltari, echihonoibus ſublimari aut gclit rickeibos augeriled non NG. quia in homol“ ils, qu1a prius itis caruiſſet, quia minor eſſet „lſro vehente. ſt erch 0 Quare Majeſtas diyina competit diviaæ . qnſ ore Scn0c6& Perſczhumanc nature vn ſtiauis/& per

hoc eſt, omnia ſpiritualia dona ad converſionqurzonci
64 Diſßutatio VI.
& peraliud, nempe per unionis gratiam. Feu emo&p jeltas divina neque proprietate naruræ, neq; inemnile ſione& habituali inhærentia aſfu mptz compp.1W.1.
u
carni, ſed propter inhabitantem rö. 3492 Hum v6.Iſt: igitur natura eft receptaculum infini orum qo ʒ. rum non inhæfive dhxnxöy; ſed vzeenxdn, hubetejusglor non ſubjective in ſe, ſedit perſona. Pkraſis cgus: M⸗ (ineſſe) dupliciter uſurpatur, 1. Bffentialirer⸗ bitualiter& fubjective. 2. Perſonaliter, ut loco. naticnen
21. Demodo prædicandi ſi quis quærat jjnonctet ſpandemus, alud dMle pxdicarierre m ahllanelmo & aliud in abſeræto diei: Prædicationes illæ tunipeni Chriſti eſt vivifica: ſanguis Chriiti emuntilu
peccato)ſunt quidem abſtractivæ, cum antecelliczivin
in iſtis ßr abſtractum naturæ ſed non dicunnAiguitpie abitracto: Quicquid enim in abitracto diciuiteatut naturis, illud competit ipſis naturaliter& pupatti Itaqʒ in abſtracto quicquiddicitur de humaniperalun illud propter eandem ſpecie humanitatem oninvlig individuis competit oNon vi
22. Ad rertium membrum nempe quid ſiin Relpondemus, datam ipfi eſſe in Unitare peiinen. divinam Majeſtatem ſeu dona increata& in 141 Nam 1. Chriſto eſt datus ſine menſura hiihmuſe
falutem& pietatem neceſſaria, Iohan ʒv.44. quis ſanctis datur ad menſuram, 1. Cor. 12. hununm Eph. 4 V7. Sic igitur colligimus: Chriſto ſeiu dum humanam naturam dãtur Spiritus S. E onjunni ſp ritus redundantia,& plenitudo ſine menlihng Iohan.ʒ. V 34. ut ex illa plenitudine credentesi Njn piant Ioh. 1.v. 16. Et Vitam æternam habeant klclen 3.v. 36. Ergodanturipſdonainfinita,& 2. Ba gloria data eſt Chriſta ſe undum humaiam naturam, quam filius apud patrem habuit n
tel

8
de ſtcundo Comm. diom.genere. 6
tlam. ſurno& propter quam dicitur homo Deus,& quæ æ neg manifcſtat per iniracula, Ioh. 1.v. 14.0.17...2. nptx canæt. 1. 17.4poc 5. V. 12.Ioh. 2. v. 11. Heb. 2. V 7. Pſal. Hu w.6. Iſta verdò gloria eſt infinita. Ergo. norun 2. 3. Vel ex Iob. 1.W. 14. Etvidimus gloriam nu, hz us gloriam tanquam uni geniti àPatre, ita inferi- Pkrainus: Majeſtas unigeniti per carnem aſſumptam ſentialiun diyinis miraculis feſe excruit,& viſa fuit. Ergo naliter, utcundum poſſeſſionem, uſurpationem& denomi- aationem ipfi eſt communicata. Gloriam intelligi s quærat on creatam ſed increatam, nõ dimenſam, ſed im- nahlladhenſam, oſtendit gloriæ deſcriptio: Fſt enim glo- onesillja unigeniti à Parre; Peclarant effecta, in quibus ti emunſt viſa ut ſunt miracula, quæ Chriſtus fecit non a- m antectend virtute, ut Apoſtoli, ſed propriã, A. z. V. 14. n dicunguit piorum Confeſſio: Omuis ehim lingua cõ- cto diciteatut, quia Pominus jeſus Chriſtus eſt in gloria iter& patris, Phil. 2 w. 1I. viſam verò eſſe gloriam hanc
humanier aſſumptam carnem& non à priori ſed à poſte-
atem oriori, colligimus ex teſtimonio Jjehovæ, Exod zz w. o. Non vide bit me homo,& vivet. Auguſtinus di-
quid ſt ait: vidimus divinam Majeſtatem, per ejus huma-
tate peſitatem.
a& inf 23. 4. Ex communicatione lornsr AoO c
ura ſyitumanã naturã communicavit ſuam hypoſtalin. nverſionuæ non eſt quiddam creatum, ſed increatum, non
V44 Mimenſum, ſed immen ſum. Ergo cumaſſumptã hu- r. 14 ana naturã communicavit quoddam increatum.
hrilto ſAntecedens per ſe patet, 1. Quia hypoſtaſis ßlii Dei
s S. Boin tempore dara eſt aſſumptæ carni, Ioh. 1. verſ 14.
ne merſerbum caro factum eſt, de quo reſtimoniodicit
edentez Damaſtenus lib z. c. 11. lpfa hypoſtaſis Dei verbi,
kabean lada eſt carni hypoſtaſis. Ft ſecundum hoc verbũ.
& incutaro factum, in vertibiliter ſcilicet,& caro verbur
m humtintranſimutabiliter,& Deus homo: Deus enim ver
habuit bum,& homo Deus, 2. Quiaaſſ umpta humana na- t E tura
*„

„ 3 1 1 3 3 33 35 3 iü 5 1 3 1 3 1
₰„ ⸗ ſtum, quã hominem cum aliis ſanctis,& 40
—— ———
66 Diſputatio VI.
6.
tura ſubſiſtit non ſua propriã aut alterius ſtenl⸗
Sed in hypoſtaſi ipſius a8& perillam, Re
verſ.1. Epheſ Concil.anath. 5. z. quia indel ſtus eſt unus Dominus, 1. Cor. s. verſ. 6. per dre. omnia,& nos per ipſum, Marth. vʒ · verſic. 101 i rinth. ʒ. Verſ1 4. cap. 11. verſʒ 1. Tim. ⁊ verf 1.0.
4.verſ.. Unus autem eſt non per eſſentian per paraſtaſin, ſed per unam hypoſtaſin,, 6 1 Conciliis Epheſtno, ch Chalcedonenſt defiaitum] ſequeuti que hinc fequitur, humanam naturam eſſeyt nam, ſiquidem perſona ipfi competit nonꝝ 4. oiunſed ig) w. Modum igitur yrædica aintion ſtendit Damaſoenus lib. z. cap. 9. oſtendenu 4
Reſyond
nandam eſſe vFrhhrey, chmzre perſon a4Eſ.
ſubſiſtentem l s Aoee catam Arpuiti . Arguitit
24. 5. Ex Col z. w. 5. Omnis enim plei uſurpatiꝰ habitat in ipſo utinde nos accipiamus. Ri creata dona ipfi fecuadum carnem ſunt data; N
manam enim naturam intelligendam eſſe ½ particula vᷣMheaxnxcs, oſtẽdit ſcopus Apoſtolí
conferentis. Monent Patres, quia alias unip. habitaret in ſeipſo, dicit Cyrillus lib. ⁊. de probat. Deitatis plenitudo habitat in carneC Athanaſtus Orat. 4. contra Ariau. Pamaſcenun c.6 in Chriſti corpore, Gyrillus lib.. in Johan un 23. Leo ſermon. 10. de in carn. tanquam in pr ven i corpore& templo, Paulus Emyſſenu⸗ Konſlut viſt.7. 25 6. Ex intarnationis ch communicatinij Nam ſine reali infinitorum donorum commu ir tione opus redemprionis per humanam nati e non potuiſſet perfici: Id enim ſifieri potuiſſeiꝭ uhn
„
fuiſſet incarnario Filii Dei neceſſaria. Sunt ijn aſſumptæ carni communicata. L

deſecundo Comm. Niom genee. 6 el— 26. 7. Majeſtas igitur carni S æ quiaini terna, loh. 17.V.5. Dan. 7. V. 13.1 cutis rie
erſ6 zu Tut 21. verſc 68. Rſt Dei Patris, Philap. ⁊. v. 11. voſt throni Dei, Heß.s. v. 1Apoc. 3. V21c.. V.6.— ptituetrere Heip6 4.34 6 1. 1. Cor. 15. V. 2 5. r 4 5 ſententiam diſputatione tuun ſegucuticonfimabimns⸗ 2 qõᷣmunicata amnipg- un eſ. tentia, omniſcientia 4 poteſtate peccatum remit- tendi,& judicandi, à virtute vivificandi cultu dorationis, à communicata divina præſentia. 2 ræd 8. Quarrum membrum eſt, Quando Chriſtoſe-—„ humanam naturam Maieſtas diwina datae momento unionis/ Daniel 9. verſ. oein 4. Eſa.1 1. verſie. 1.⁊. Johan z. verſ 3 4 cap. 1W. 14. Arguit idexinanitio, hoc eſt, Majeſtatis divinæ nõ elurpatio,& quaſi occultatio. Arguit radiorum ſquorundam Majeſtatis in media exinanitione o- ſuat du itenſio. Nam declarata eſtin miraculis, in prædi- dam eſtrone futurotum, in re velatione eorum, quæ crãt Apoſijn homine,&c. tis, 44 19. Quintum membrum eſt quomodo inßnita. lias uni nn carni Chriſidaraꝰ? Reſpondemmus data eſſe i) lib. vdelpßilſimaattributa divina realiter ſed non eſlentias ncarne jirernon phylicè, non accidentsliter non vetbali) amaſten terverum perſonaliter. Nam aſſumpſit a G. carʒ in Joluhemin unitatem atque 9hhyiæy ſuæ vnlot. E- nam in wexitigitur eandem in hiæy 4 iꝗhhecr Hinc u Honldixit Naxianxenug. Qualis eſt unio talis eſt com- municatio. unium zo. Ex hoc igitur fundamento reſpondemus n comnCalyinianis ex realis Idiomatum Communicatio- anam Mnis aſſertione confufionem„& exæquationem no. ipotuilpis objicientibus: Non diſtinguunt inter cpœmmu- z. Sninicatioaenrſfentialep 6p m Kleutiali eſtinter perſonas Trinitati quæ ꝓpter
4—*
.
1
2 eſſen-

68 Diſputatio. VI. eſſentiæ identitatem ſunt æquales. Parer eninß nendo Filium cõmunicat ipfi totam fuam el tiam Pater igitur eſt in Filio,& Filius in Patre li igirur communicationem ab hoc myſterio ten vemus. Neque admittimus communicatio; phyſicam, quia attribura divina non inſunt hu
næ naturæ, ſicut calor introductus aquæ inhæ Sed correſpondet Communicatio hæc unionij
non eſteflentialis, non phyſica, ſed perſonals. go& talis eſt communicatio. Deinde annòn
cxæquatione, confuſione,& abolitione com;
nicatur eſſentialis calor ferro candenti, vit; mæ corpori? Ergo& vis vfvificandi, poteſts hu dicium faciendi& reliqua attributa abſque c C ſione& exæquatione communicantur aſſi Earhl. 8
QusTIoREs.
1. Vtrum Chriſto ſecundum carnem ſint im oreata, ch nita dona; An verd increata, inſni ipſius ys idiomata realiter communicataꝰ 4
Nerius. Prius renent Calwiniani: videatur Be Colloq · Mompel.p.⁊ 03. Etin Reſp. 1. ad Acti loq. pag. ↄʒ. Sadeel pag.2 o3. Danæus in Exan Chemn. pag 398. Keckerm. lib. z. Syſtem. The 2.h.321. 2. An realiter vecns Npn rarni Chri data? A. 3 ʒ. Vtrum inßnita dona Chriſto ſint data in m ſecundum divinum; An verd ſecundum hum naturam? 4. Poſterius.
Io *

tam ſunc S ius inPatn
ine PISPVTATIO FSEPTIM4A, mmunicii De⸗
nieln COMMUNICATA OMNIL
aquæ in
hc unin potentiã, Omniſcientiavi vivi- dperſon ficandi,&c.
inde anti Reß. Daniele Peppero Fomerano. litione cu
denti, vi Pn
adi, por— Arni aſſumptæ propterarctiſimam unionem ta abſqur Majeſtatem divinam, ſeu increata& immen- antur ſa dona eſſe communicata in præcedente diſ- putatione evicimus in genere: Idem in ſpecie ſpe- ——cialium quorundam exemplorum inductione o- 6 ſtendemus. 2. Si verò quis quærat, num ſimus omnium eh ynem ſuin S. 5 S inn idiomatum diwinorum humana Cbriſti communicatorum examen inſtituturi* Re- ſpondemus cum Hilaria lib. 6.de Tyinirste: Non eſt ideatut 4— 1440 Deohumanis judiciis fentiendum Neq; enim 4 ca nobis natura eſt, ut ſe in cœleſtem cognitionem ſuis viribus efferat. ADeo diſcendum eſt, quid de Deointelligendum ſit, qui non niſi, ſe authore co- gnoſcitur. Continebimus igitur nos intra divinæ patelactionis terminos. Et quæ ſcriptura de carne Chriſti prædicat, placidè examinabimus.
3 Siquis pergat quærere, num igirur eſentia diy vina ſi partibilis? num eſſentinlia idiomata ab eſſon ria ſint diſinda? Num Deuu alid ſuiparte ſit potens a) lia omniſius, alin inſtus? Reſp. 1. cum Apoſtolo, 1.Cor. 14. v. 11. Diſtribuit prout vult. 1. Idiomata conũderantur vel abſolutè& ad intra, nimirum
B 3 intra
rus ia En yſtem. Ii
1 data ini naum hun

70 Dißutatio VI7. irtra eſſentiam divinã; vel relatè quatenusade ruras referuntur, atque ita ad extra conſiderau Priori modonec intra ſe, nec ab eſſentia diſtingiꝭ tur; Poſteriori modo docendi& diſcendi cauſ liquam quaſidiſtindtionem intra eſſentiam ganße buta,& Intra attributa ipfa cogitamus; Atqʒ doc alii commodius tune attribura, quàm idiomat:. pellari. z. Hinc eſt diſtinctio inter attributa it quæ quaſi intra eſſentiam divinam manet Peculiaribus effectis ad extra in creaturis ſeſe
ris ſeſe proferunt, ut inde tanquam ex actu ſecu⸗
cognoſei,& deſcribi poſint, utſunt: Porentia, pientia,& c.
o.u1z guhinuin tor volue
ys facka eſt wohreon carnis. Ergo quatenus mana natura Chriſti pervenit per unionẽ in x viæ vʒe grs Mt eatenus ctiam per union] Pervenit in xgh4piuniverſorum,& ſingulorum diomatum. ⁊ quia 34 G. ſe totum, 4& toram plu tudinem Deitatis ſuæ ptrſonali unione aſſum carni communica vit, Gola. v. 9. Ergo nullumid ma prætermiſit inoommunicatum, 3. quia Spir ipũ non eſt datus ad menſuram, Iah. z. v. 34. 4.g
omnia ipſi funt data in manus, Joh 13 w.z. Fedn 1 omnia idiomata operantur, ſeu nq omnia foras ſij 6* exerunt. Ergo non omnia prædicantur: Conm tu 4 nicatio ſequit ur unionẽ& communionẽ, operai in ommuncationem, denominatio operationem gu
5 emadmodum igitur in primogencrei jn * u
.

d Cumm. Omnipotentia Omnipraſcc. 71 tehuszin
n conti ira& in ſecũ- onſidentta certos cancellos nos contineinustta& i-
ia diſtido. De primo communicationis Idiomatum ge- endi cuinere in Concilio palenſi dicitur: Propter unitatẽ ntiami Herſonæ ad hominem referuntur in Chriſto„quæ 4t Pe propria ſunt,& divinitatiadicribuntur⸗ quæ idiomnominis ſunt. Fulgentius lib.ʒ. ad Traſimundum di-
Unus, idemq́; Chriſtus eſt, qui quod humanũ
ributa in it: am 2 haber Deus, in veritate humanæ,& quod divi- turis ſt num eſt, habet homo, in veritate divinæ naturæ Si
„*** zui in primo genere prædicare- ,St. Euruis gitur quærat anhon vprimog p
incri ng De attribut train crlern attribura ſingula humana d⸗ o„ e5
adu ſeaniula divina de homine aſſumpto. Reſp. Aliud eſt
porentt arere de rigore propoliti Canonis,& aliud de impliciorum capru. Seu al ud eſt, quærete quid li-
ur bmieat& aliud quid expediat, feu ædificet, 1. Corinth. ſo. v. 23. Ex rigore propoſiti Canonis dicit Au-
guendu.
cun Kinn⸗ in ſermone Domini in monte: Qui eſt crea-
or, voluit eſſe creatura. Hieronymu in a.cap ad E-
nia ſuntc—
Multi timore trepidant, ne Chriitũ eſle crea- uram dicere com pellantur: Nos proclamamus, nõ
wſſe periculum dicere, Chriſtum eſſe creaturam.
e
uaunꝙ.
b Pamaſtenu non offendetur appellatione creatu- 6
niredi Chriftum ſervum, vermem, granum appel-
lare non veretur, ſed ſi de captu ſimpliciorum&
ngulorn gu quid expediat, quæratur, Durandi hanc regulam totampi
6 Proprietas unius naturæ, quæ videtur exclufionem proprietatum alterius na- debet abſolutè ſine determinarione præ-
cari de Chriſto, ne ſimpliciores vel offendantur,
relſeducantur„ S in illa occaſione hæretici falſas norobinionesſpargerepoffint. Longobardus igitur re- nlato ctẽ ſenſit yropter Arianorum inſidias, non fimplici-
om 5. ⸗„ Con terdicendum eſſe, Chriſtum filium hominis eſſe æ-
3 5 ternumsilium Pei non eſſe ab æterno, cepiſſe,& c.
tat 8e4 addendum, in quantum Deus, vel in quantum
ogebele homo. — 1
E 4 6. Pa-

71 PDiſtutatio VII. 6. Pariter in ſecundo genere non quæyis dehlu 11 rurã humanã prædicamus divine naturæ idiomp bedg ſedea tantum, quæ per aſſumptam carnem forielenptiol ſe exerunt, quæde carne Chriſti prædicamus& umntione quibus Majeſtarem divinam carni Chriſti eſſtgenplenun municatam evincimus. ine 7. Qnareprimd omnipotentiam divinam(yj Indeit Matem iudicium faciendi Chrißto ſecundum humn9.v.n⸗ naruram eſe datam monſtramus, 1. ex Dan. 7. u uhihtn⸗ Pedit ei poteſtatem,& honorem& regnum in hit omnes populi, tribus,& linguæ ipſi fervient: vuh ſtas ejus poteſtas æterna quæ non auferetur Deid tur filio hominis poteſtas æterna, incortupt nuni in omncs populos,tribus atque linguas, ut il Ponnsc Fum religiose colant, in vocent,& adorent. 6l 1oz datur ipſi poteſtas non creata, ſed increata, non limititios nita, fed infinita. Eſſe enim hanc deſcriptionei tia iirity pſius omnipotentiæ, colligitur ex ejus deſectii birut hre mM Dan. 4 verſez 1. Poteſtas ejus poteltas ſen ditleam terna,& regnum ejus in generatione& gen yuhhuihu tionem. gentes ſilt 8. 2. Fx Marrh8.W 18. Data eſt mihi or ionnizat poreſtas,& c. Patur Chriſto quã homo, 1. onnſ6 poteſtas, ⁊. in cœlo& terrã, ʒ. ut coopereturi z4
to mundoApoſtolis gentes docentibus. Ergodi qun K
ipũ non cresta, von multa, non magna, nõju Poum
tens ſed amnis poteſtas abſq; menlurã. Nan hnuh poteſtas dominatur in cœlo& in terrã, habt honauna mnia in manu, per hanc Apoſtoli miraculaeii julcinſi runt, Marth 8. V. 18 Ioh. 17w. 2. Byh. 1. v. 22.40 burlithte v7eh 10.1.Tim. 1.V. 12.2.Tim. 4. v. 17. Eyhels benzui 10.Marc. 16.V. 20. A4 2.V2. Ergo hæc poteſ uſe increata,& immenſa producit opera. Inde M enÿ 28non ſimpliciter dicitur ixsolæ ſed u ile 7t hh
Ante refurrectionem datum quidem eſt omne iit dicium filio, loh.j. V. ⁊ 2. Omniai pſi tradita? pan Mlwje
2
* *

de Comm. Omnipotentia, Omnipreſcc.
ſuxilarth 11.V.27.Omnia illi data in manus, Ioh. 1. ræil.z. Sed quia in ſtatu exinanitionis propter opus nemſRedemptienis non plenariè uſurparat; ideò poſt re- icamſurtectionem dicit xxdox ꝛEsoi⸗ ſibi datam intelli- riſti cgens pleuarium uſum,& uſurpationem. Poteſtas ſgiturin rebus divinisà potentia nõ eſt divellenda: inanhlnde i⸗n⸗& Mhæhs conjunguutur, Luc. 4. V. 36. c. um hMm.V. 1.1. Cor. 15 V. 2 4.1.Pet z. 4 2. Apoe. 17 v. 13 Dan yMxicikse Col 2. W10. Tit. 3. V. I.iz sclu xg0 S⸗ regnunin Bpiſt. Iude v.25. Eol Mæees eens Eph.1. rvientw. 2 1.Mhtets i6. Apoc.§.V. 12. aferem 9. Deinde appellationibus cœli& terræ totum coriupiuniverſum inrelligitur, ita ut Deus Pater dicatur 1as, uDominus cœli& terræ, 1. Par. 9. V. 11. Pſal. 135. v. dorent h.Pſal. 103. 19.Marrb 11..25. Aliud igitur eſt reata uimitatio,& aliud paraphraſtica deſcriptioPoren- ſctiytiutia di vina paraphraſticè illis appellationib. deſcri- us delcibirur. Poteſtas igitur Chriſto homini data exten- oteltas ſdit ſe ad omnem carnem, Ioh. 17. v. 2. Ad omnes po- ne& gpulos/tribus,& linguas; Dan 7. v. 14. Ad omnes gentes, P/al. 2 v 3. Ad ipſos inimicos, bſal. 110.v. z. ſt mihichd omnia creata,&ad animalia, etiam irrationalia, mo, 1Pſal.8.v7.c 8. 1.Cor. 15.V. 17. peretu 10. 3. Er Ioh.5. v. 2. Neq; Pater judicatquen- us Brpo quam, ſed omnejudicium dedit fllio. Et verſ. na nn Poteſtatem dedit ei judicium faciendi, quia filius r. Nu hominis eft, v. 23 ut omnes honorent filium, ſicut e hhonorant Patrem.Sive quis univerſaliter poteſtatẽ iracultjudicium faciendi intelligat ſecundum phraſin lin- 1wu Hebtaicæ de adminiſtratione, ſeu gabernatio- 1hhde regni Meſſiæ in Rccleſiã quod deſcribitur„Jer. xx potei ⁊V.c. 33. V. 15 ut plæriq; explicant Theologi 1 Inde leDan 7. V. 14. lpſe etiam Calwinus in Harm. pag. d mmi 776. Sive ſpecialiter cum Auguſtino lib. 1. de Tri- elt om nit. de viübili executione judicii univerſalis in no⸗ tractil vilimo die, quo tam mali, quam boni ſunt judi-
—

Diſputatio VII. ᷣm netheſu zurivuli luclentei
candi, Rom.14.V. 10. Manet nitie tem hanc eſſe increatam. Nam hac poteſtate yot Klius mortuoʒ ſuſitare,& vi vificate, corda ſcru ri,& occultas cogitationes in lucem proferte innute: re ita hinc colliginus: Poteſtas judicium ſal kbrehtunu univerfale faciendi eſt carni Chriſti communi ta, Johan.. Verſ⁊2. Ad. 10. Verſ4⁊ap. 17. v.z eoh Tmorh 4.v. 1. Heb. 9. V. 2 8. Aps. 1.V. 7. c. 20 uodoib Atqui poteſtas illa eſt poteſtas ſoli Deo eo kiti Pſaly. vS Pſjal 9. v. g. Heb. 12.W. 13. Ergo quæi 6 poteſtas ſoli Dco competens carni Chrůkicho ni
municata.
11. Secundò, 4 praſentia divina carni communicata in cujus defenſione ad tria arteni dum eſt membra, ut funt ⁊poſſe velle eſſe ler, Madoltendimus,. perfonali, 4: localitate vævzxs FA: Nam caro Chrilit ſumpta eit in illocalem akdzh8 Nos. Ergol eſt communicata& reſpectu hujus exempt loci circumſcriptione. ⁊ Ex Majeltate divinic; 3. ni Chriſti realiter communicard. Iſtud ex pron iß ſionibus, Marth. 18. V 20 cap. 18.Verſt20. Exe Inſtitutionis Cœnæ, Matth z6 verſ. 26. Hoeh e. ubſtantiali dfferentia V.& N. Teſtamenti, nigit 10.v. 1. 2. A feſſione ad dextram Dei: Regn erſni nim Chriſtus non ad modum mundani vriit. clunit ſed ad modum dexteræ Dei, 1.Cor1. verſ1. 3 niute regvat non abſens, ſed præſens. ʒ. Ex dominio; v potenti in medio inimicorum. 4. A manifeſtisiʒ hänſ pturæ dict s Npheſ 1. Verſzz.23 tap. 4. V. 20 ſeniſ pecialibus nonnullis exemplis Ad.y. v ½ Fi m 22..23.11. beuinu
12. Tertid,& rommunitaua omniſtientin: Ru enim Chrifto ſecundum humanam naturame 4 communicatam oſtendimus. erderprei 4 ſuhn quæ hoc modo comprchendimus: In Chrio.
ci nin erinaii umnamun Bios. gecun
ſ burqtilche
nu

—
de Ccomm. Omnipatentia Omnipreſ G. 3
nus peunes theſauriſapientiæ ſunr reconditi, Col.⁊. v. z. teſtateyaut rivuli iſtius ſapientiæ in hac. vita deriventur orda ſd credentes in hac vitã inchoatè, in alterã vita cõ oferemmate: Et ſapientia eſt plenus non comparatè cium Fttefhanue, 14 6. 8.c.7 verſ. 5⸗BEt Eliſabetha, commui 1.0.4 1.5ed citra omnem menſuram, 70h. 3.v. n adcoq; ſapientiã incrcatã ut oſtendit cum ipfis .ꝛ0 1oGtoribus in templo conferens: Et ſuper ipſum o conn duieſcit ſpirirus ſcientiæ& ſapientiæ, Eſa.11 v. 2.
rgo ougo Chriſius ſecundum humanam naturam eſt o-
ritielcniſcius.
13. 2. Aſecialibus nonnullis exemplis In ſtatu carn im exinanitionis ſæpe omniſcientiæ ſecundum ia attenmanam naruram ibi communicatæ oltendit ra- ſ ſeujos. Sccundum hanc igirur eſt omniſcius: Scie- ul Lt quid cſlet in homine, lob. 2 V. 2 vidit abſens 6 Chulsthanaslem ſub ficu,& vidit in cor ipfius, quod
er ſine dolo, Iohan. 1.. 48.49. Novit cogitatio- 6 bi Scribarum, Phariſæorum, diſci pulorũ.& mul- eiuum aliorum, Marth. 21. verſ. 2. Hominem hy- iam aquã plenam bajulantem, Mare 4. w. 13.Lus. d ex pw 3 14. Bjuſmodi verò vidit,& cognovit non qui- 6 Holhſdam lignis nec ex alienã re velatione, ſicut Pro- mentoihetæ, ſed ex divno ſuo ſpiritu, Matth. 2. v. 28. At 8 Poculta cordium cogn oſcere donum eſt non crea- ni Prim, ſedincteatum& divinum, 2. Par.6 v. 30. Pſal. Ver1.1. Reg 16. 7. 1.Cor. 2 v.11. domiut 15. Fadem ſententia confimatur legitimis cõ⸗ anifeſtiquentiis„ut 1. 3 cultu adorationis Jecundum t10 famqueenim naturam Chriſtus adoran dus. Er- uh ſecuadum utramque ormniſcius fit oportet, breces noſtras exaudiat,& defectus noſtros co- enti ſcat. 2. 4 indic and Facultate; Chziſtus enim flius hominis eſt, futurus eſt judex mundi, ban V7. Ergo oportet eum etiam quã homo B 1
**

76 Dißutatio VII. cn eſt, eſſe omniſcium ur occulta cordis judicet nec 2.1.Cor 4. Deniq; Chriſtus ſecundum aſſun naturam compatitur noſtris infirmitati bus, abeim c B.ſecundum eam videt noſtras miſerias. cenii 16. Quartò, A Communicatd vi vivißtuniſhe
hujus contmatione notamus vitæ reſtituiain S quæ docetur primò Ioh. ʒ. v. ⁊ 1 Sicut Paterſi con mortuos,& vivificat: Sic& Flius quos vulti 1 ßcat. Dr quo loco Athanaſus apud Thelnon Pial 1. Quando Chtiltus dicit, Pater dedi vitam inteſſ gendum eſt, carni datam vitam lus dicit in lohan lib. ⁊ c 144 pag 696. Nol ſi quum me hominem eſſe videatis, ſuſct tamen moituos me pollicear,& injudiciu cturum miniter. Dedit enim mihi vivifican tutem Pater/ dedit judicandi poteſtarem: het lubricam judæorum mentem hisretinere ſun ſic aliorum quoque curam non par vam 0 i Quapropter cauſam, quare hæc ſibi dataaha 3 G xerit. illicò fabjecitdicens: Qu a filius he
eſt. Urintellig⸗mus omnia fihi data fuiſſe
mihi: qui quum crcatura ſit, nihil habet Unigenitus veih Rilins, non vitæ particeps,l narutaliter ut Paterſt. Secundò, Johan. 6 1 6
55.6. Ubi caro Chriſti dicitur nos viviicß. ſere in vitam æternam Dicitenim Chriſtusp quem ego dabo, caro mea eſt pro mundi vi
edit meam carnem& bibit meum ſangui
bet vitam æternam,& ego ſuſcitabo eumin
Rmod e. Caro mea vetẽ eſt cibus,& ſangus
verè eit potus. Quiedit mcam carnem, 3
7
meum ſapguinem, n mewaner⸗& ego inillol nint hoc modo inferimus. 1. Chriftus dat carnenn
pro mundi vita, hoc eſt, ſuã morte acquiritij 3 rernam. Ergo Chriſto ſecundum carnem w kun
kicandidi vina eſt communicata. 2. Chrilt

de comm Omnipotentiu Omnipræſey. 77
per comedere carnem ſuam eo fine, ut inde vitam itatibu Kbeamus æternam. Sompetit igitur ipfi vis vivi- erias andi. 5. Caro Chriſti ideò,& eo modo eſt cibus, i viriſuia per fidem manducata alit nos in vitam æternã. reſtungo ris vivificandi per unionem perſonalem ipfi
cut at communicata. ut pater 3 17. Peinde conſideramus in ejus demonſtra-
ebne mali& pœnæ& culpæ ablatione, de quæ di- patet iltlehannerz. Ppiſ. 17. Sanguis Jeſu Chrifti Fi- ampitmDeiemundat nos ab omni peccato. Similia le- 6. Nelhntur, Heb 9 v. 14.1.Pex. 1. V. 19. Apoc. 1.. 6. Rom. 8 luſun. Epb.1.7.Col1wr4.G 10 Er hiſce ita ar- ſa guis Chrifti in uniratẽ aſſumptus emundat nos ab o egaten ipPeccato Ergo infinita vis emundandi ipfi eſt etinerm municata. Nam à peccatis mundare eſt opus patan vinum ſol Deo competens. bid⸗t5 1 Cbrilti eſt vivifies, 1. quia per- tultedo⸗ 3 quia applicat Vi vif- il habet ſioigiturconſiſtit in duplici divinarum gratiarũ enetequarum qu⸗dam ſunt privatæ,& æclesn-
anicehh ur mors& cauſa mottis;quæd ſit. quædam politvæ,& 6 ie i Chrillu⸗ 4 cult⸗ adorationis, de quo inter ndii vnianos ipſos non convenit: Srurmius in An- hujus decifionem ad generale iumreſervandam edle ſtatuit. Huic ſubſcri- . Conſenſu⸗ in præfutions. 6 ecentiores Calviniasi plærique diſtinguunt in- ertotum Chriitum&totum Chriſti: Totum Chri- czui m Chriſti: iquidem odoratio& in voca- ginon debetin humanam Chriſti naturam, carne Fd tintum in Deitatem. Dancus in FExamine libolls Cinhemnitie 13% 41 Primuminquit, noſtra ſen-
tecatin
isjuic dumaln

Diſputatio yI
ſtericum g0&c. 1 4
rentia eſt bre vibus explicanda, ita nimirum,
uidem Chriſtum à nobis adorari,& invocaj perſonam Chriſti(quæ unica eſt, ex utraquen conſtans) dividamus, ſeu ſeparamus. Noa acclhlo in totum Chriſti adorationem,& invocatig*0 iio proprie dirigimus, ne naturas, quæ in eã unior Wh confuſæ manhent, confundamus: aut humani rehe vinæ exxquemus. Noſtra enim illa& adoni in vocatio propriè& per ſe neqʒ fertur, neq; dten⸗ turin ipſam Chriſti carnem ſeu natutam hun ðitunt ſedin ipſam Chriſti Peitatem, videatur eti u lebrec
niuus Tom. 2.p. 42]. nunm 20. Opponimus verò opinioni huic, imòi u timenu
blaſphemiæ Calvinianæ. 1. Vnticinium Hji 11.V. 10. In die illa radix Jeſſe, qui ſtat in in populorum, ipſum gentes deprecabuntur. ſe dum quam igitur naturam Chriſtus eſt radixj ſecundum eam eſt adorandus. Atqui ſecin; 4 humanam naturam eſt radix jeſſe. Ergo. Cain mentum hujus vaticinii habemus in nagütin riente venientibus.
⁊1. 2. Opponimu ipſis vaticinium regii vnj. Davidis Pſal.1. verſ. y. 9. 11. ex quo ita infern*lj. Secundum quam naturam Meſfias eſt leo dei* Anc Juda, radix David,& ſecundum quam eſt mactatus, ſecundum eam eſtadorandus. Atqi nsTon lis eſt ſecundum humanam naturam. Ergo& welsch
22. 3. Conſideranda ipſis exhibemu⸗ u 14 ma ſcripruræ teſtimonia Hebr. 1. vVerſic. cap. jc. 15. 16. Philip. 2. Verſic. 9. 10. 11. Er quitp⸗ unu argumentamur: In cujus nomine flectantu mnium genua,& quem omnis lingua confien Dominum ad gloriam Dei Patris, is religioſoo eſt invocandus,& adorandus, Roman. 4. v. 11h 45.v.23. Arqui in Chriſti Dei,& hominis non ecti debeht omnium genua,&omnes iozu

7 de Cumm. Omnipotentia Omnipreſct. 73 ita nimimfteri eum debent Dominumad gloriam DeiPatris.
1.& innErgo&c. S 6. 4. Orponimu⸗ ſ exempla Se nus. Notæcusprocidens adora vit ipſum,. 3 4 inoatæci adoraverunt eum quatenus eſt filius 3. in ciunth ao. 0. Thomas Chriſtum quem manibus taut ila&unã. vz. G 9. flium hominis e de- kertut, gtteram Dei compellat inquiens Pomine ſuſcipe natutam piritum meum. lcem Petrus, Matth. 14. v. 30 De- ideatutei dique precatio mulieris Cananeæ ad cam refertut
kturam, quæ eſt ex ſemine Dayid. Itaqʒ licet non
ni hicjinoremus Chriſtum ut Mö⸗ ygn, adoramus icinium inen ut Rbennn. qui ſtt uß— cabuntur Qu 5TIONES. ſtus eſtradt Atqui ſu 1. An Carni Chrißiin vœchre/ yn aſumpra le. 2 tg(kaliter omnipotonti ſr commucata? A. Negan⸗
nnn lviniani, videaturß 2apag. 222 C olloq. Mom- Us 15 mizl
el. Compil. Orth. conſenf pag. 9. Lambertus Da- æus in Exam. lib. Chemn. pag 104 Sohnius Tom,
nium regül
3 1 An omniſtientia aſſumpta carni realiter ſit cam- eſt ler nuniat 4. Diſentiunt Calviniani, videarur Soh- ius Tom p221 Calvinus lib.⁊. inſt. cap. 14. f.a. . Panæus coutra Chemn. c 24.
ram i · Anpra/ſentia divina Clhrißo ſecundum huma- vhibenu ½ naturam realiter ſit commumnicata 4. Negant⸗ eſt 6 alviniunii vidæut. Admon. Neoftadiana pag. 2. 11. anæus cap. 30 p. 4 30.Sohnius Tom. ⁊ p. 373. Sa- ine ſe ele43Ber Epit 70. Urfinusin Expl Catechp. in 37 0 Aretinsin problem lot. 21.
itche An vis viiſrandi carni Chriſti realiter ſit⸗ mun 4.0 mmunicata? 4. Negat Danæus cum conſortibaus
bomins argumenra retenſetp.142 G/ 24 mne 5
*.
5 A
— E

80 Diſputatio 1IX.
5. An Chriſtu etiam qua homo religioſo admld mi niz cultu ſir adorandus? A Idem Dana u nguiu deitatis p ſertioni Calviniſtica angumenta humrh multa jneniut
dere nulla enumerat c.⁊9 p. 41. gee er put DISPVTATIO OCTAFA. zdir De a. hire Poſnird TERTIO COMMUNIC A wintze nis Idiomatum genere. lion Dein Reſp. Gerhardo Grawio, Oſuaburgo· Whhh henß h mmuni eſt uumi⸗ Egant Calviniani infinita dona carni nnm N ttieſſe data. Megant igirur in adtiorijmunitero ⸗ miraculis atque oficiis Chriſti unam ⸗ Auun⸗ ram agere cum communicatione alterius/ Non cuique proprium eſt, Panau⸗ ſcrrbit contr nn muitium pag.335. Adefficienda miraculan Kda caro Chrilti quam ad adita ab Apoſtolis minChiſvgt caro Apoſtolorum contulit, aut virga Mol urDum denda miracula profuit. Eꝛ pag. 332 Pivina(i hitohu potentia, inquit,(quæ eſt iys⸗ ſcu divinæ unbitucon propria) non utitur cooperatione humanæ ꝗ tionis ad ſuas, id eſtad merẽ divinas ipſfas FMhulti perationes peragendas, nein ipſo quidem Meh 6 lu toris officioſed eas agit ipſa,& quidem ſol⸗ enini rores Admonitionis Nebſtadiana 8. Anathem pi. 1. i MNos negamus quidem, inquiunt, Chriſtum ont u opera divina ubique per humanam narurani quum per inſtrumentũ efficere. Non cnimemuh omnes ſervat omnes, dat Spiritũ ð. ſua humn h

d ierio Comm. Idiom genere. 9r iß ain uled minus manibus vel pedibus Folius hæe neguPeitatis propria lunt ideoque homini Chtiſto omuluonreniunt, non quã homo, ſed quatenus Peus Deinde negant Calviniani, Chriſtum fecun- n naturam in vzree r8 25 aſ mptam⸗& exaltatam regere protegere& defen- p4, jere præſenter ſeu præſeute ſuã naturd humand. z. Du potiſimem inde ſunt ortæ controver⸗ e. Prior eft, de princjpio acionum jn vfcii⸗ Cbriſiz hoherir de praſenris Chriſti regno. Illas deciſuripro- CAlhonimus examinandum teftium Commusicatio- „ isldiomatum genus. Definimus verò illud ex Concilio Chalcedo⸗ Ween, his verb s: Communnitatio operationum, ſeu mmunio ofcii vperum eh leneßciorum Mediatoris ſuando utraq; natura in Chriſto agit, cum com- cari hunicatione alterius qupd cuiq; propridmn ei. Com- actiuniter dicitur: Nomina ofris comperunt Chriſto unaneundum utramq; naruram. S erius Nominatur xomwoli, vel xoiryiæ chshclcn contus vnner communicatio operationum⸗ culanok beneficiorum Mediatoris qua utraq; naturs in olis mi hiſto agit non nenkeihs, ſed wtetnesut loqui- a Molut Dannſcenus lib. 3 c. 14. nimitum ficut naturæ in iinaEhriſtolunt unftæ. Operationes enim utriusq; ivinætturæ concurrunt in offcie Redemptionis, utex- manæ at commune 2emxtnerh quod ad utramqi ſi⸗ nolrefertur naturam. 5
bſas 1% dem 1 6. Kohorontripliciter confideratur, originali- e ſhtformaliter& finaliter unſi 3 Originalitet conſideratur in principis. riſumolacipium, Quod agit, eſt perſona. Priacipia narumneagunt, ſont duæ in Chriſto naturæ, quarum raq naurales ſuas operationes ad officium con-
nimel d offi unn O ſeryatu digna ſunt Vocabula, quæ hoe
1oc
8

5 Diſutatio 11X. loco uſurpant Patres, ut ſunt chseyðr, cpyn o Chri elgenchigynkece⸗ rtMcxe, de quibus coi wihilu tur Damaſt. lib 3 c.15. 4 ernæe g. Forma officii coaſiſtit in xolvriæ aditernißt utriusq; naturæ: Ita euim offieium Chriſt ſmaN ponendumut nontantum doceatur unitas hjiruteq O, ieeeS, quod etiam qua prcho nus faciunt Galvinianiʒ ſed ſimul aſſerendijum din tutarum unio,& actionum communicatio hx quen rentia igitur ſpeeifica ſeu forma hajus geteiertns exprimitur verbis: Vrraq natura in Chriſtijfecunn rommunications alterius. tinquno 9 Agitenim in unitate peif. næ humanchw ra öuriſ„non tantum Phyſicis ſuis vitibuiyuimi etiam byperphyſicis illis donis ex unioneyeeſitMu acceyts& communicat's. Hunc eninſolotum nem aſſumgtæ carni Majcftas divina eſt erilt ie o. Argoit id,& docet. 1. Perſoni unituAn⸗ plicem enim diviſionem operum, neceſſ růhunin tur Neſtoriana diviſio yerfonæ. Et: ubi opisnicul pliciter ſeparantur, ibi perſonam etiam ſueelit neceſsèeft. E go quicu? que alia ad ſolaux Nhct tarem,& ali ad ſolam divinitatem reſiiuyn Neſtoriauam perſonæ divvlſionem introiitaputſeye Mejeſtas divina carni Chriſti eommuniſaniien enim humana natura Chrißi ad 20ntriteret vina& miracula non niſi humana confertih tur fruſtra ipſi Majeſtatem dirinam omniſe Enu am omniſcientiam,& reliqua attributa elinilil municata At imyium eſt covſequens: Conh cata enim ipli ſant, ut per hæc diinagatſ retur. Ergo. 3. Miracula, quæ ſunt opera onitit vina& Chriſte howini aſignantur/ ut ſanuMn min Dæmoniacifilio Davidis Matth. 1 z ſilis Dayid ſanatio duorum cœcorum Munhi
.

de tertio Comm. Idium genere. 33 S,% zo. Chriſtus ipfe dicit Iob.. v.3 Opera⸗quæ de- luibwtt mihi(ut homini) Pater ut perficiam, ex ipla o eradæ ego facio teſtimoniumperhibent, quia „in ater tniſit me: Apoſtolus Petrus,, Ac. 10. V. z8. n Chriſma Nazarech, inquit, unxit Deus Spiritu S.& runittireutcqui tranſiit benef⸗ciẽdo& ſanando omnes amn gpprellos à Diabolo. Uuctus verd eſt non ſecun- ſereum divin am, ſed ſecundum humanam naturam, unicziquidem eum in finem ut poſſet miraculoſas o- jus geerationes edere. Rrgo& virtus illa aſſ gnatur illi Criſncundum humanam naturam. Miracula igitur fe-
quando,& ubi voluit, Marrh 8 w. Marc. 7 V. humt e w. 2 5.oh. 11.V 4] c.20.b.z0 4.2 1.V.2 Diſ- is vitipulis mitaculorum edendorum poteſtatem con⸗ nioneſlt, Marrh 20.V. 1. Mare. 3 V.1 · Luc.y. W 1. Apo- nc enplorum hæc miracula ſunt conſequentia, ſeu fru- na elus exaltationis Chritti Marc. 16.W. 19.10. Inde
nomine jeſu ad iyſius glori⸗m edita, uniic. 2 w 4.6.3w. 6.13. 16. 1. Cor.. Vh. 10. Ahoc. ecel. v. 18. Fruſtra ignur nobis objicitur& Apoito- ubi s miraculafeciſſe Non enim e ſua virtute& pe- n etinſtate, ſed in nomine Chriſti fecerunt, AdA. z. V. 6. d ſolu. 4. Effecta divina, quæ de humana Chtiſti natu⸗ tem iin Scriptura prædicantur, ut ſunt: Conterere n intnput ſerpentis: Bencdicere omnibus gentibus& mmu miliis terræ: Pte peccarorum remiſſions effun- nnApeccatis mundare Peccata remittere⸗ Ani-
confus ſalvare: vivificare: Mundum Deo reconcilia- „omi: Pternam juſtitiam com parare? Alignantur butim illa ſeminimalieris. Geð. z. v S. Semini A- ns: Cahæ, Gen, 13 v. 3. 0.8.. 18. Sangu ni ſeſu, Mart. nagi18. Sangnin jelu Chriſti, 1Jab. 1.v. 7. Filio openminis Marth. 9. V.6 Luc. 9. V. 56. Getmini Davi- „utſis ler. 23. V. 5.c.33. w. 15. Carni Chtiſti, Iap. 6. v. anh 1 33.Corpori carnis Chriſti, Col 1.Werſ.22.5Ofi- m hm Chriſti regium, qupd Chriſto com petit ſecũ- dum

Diſputatio VIII. 4 dum utramq; naturam. Sienim Chriſtusbotdit,6 officio Mediationis peratur non niſi nnnenell ſuis proprietatibus,& virihus, officiumngj Reg Chriſto dici nequit fecundum utramqʒ na amoe At conſequentis affirmario eſt impia. Eig jnlene
1I. Finis officii& actionum Chriſti ehhsotone generis Redemptis, Salus,& Juſtitia: Proy unpoſ enim& noſtram ſalatem filius Dei deſtens. Ag ccœlo,& homo factus eſt. Hine ratio kiyuntor quate Chtiſtus non omnes infirmirares pelßliyel in primo xohhiæs gradu ſibi appropriaven euim hydropicus, lunaticus, aut claudus; aquã ſubmerſus aut igne crematus; quia h⸗ nem incarnationis non faciebant& panßvjn eo pugnabant. Similiter hinc paret, eun hekolt Chriſto habitet tota plenitudo Deitatiscohhtum ter, non tamen omnia idiomata divina deui carne pr entur: Neque enim dicitura immenſaiffinita; Quia horum uſus in ohi cutione erat nullus.
*
ſcribitur. 13. Oficium Prophericum eſt, quo( 4 voluutatem Dei nobis de noſtra falute n ad ſalutis viam nos informat. 14. Officium Chriſti Sacerdotale eſt,q ſtus divinæ legi, tanquam Mediator/ ſatisfi & apud Pattem intercedendo Deum nobin ciliat. 15. Ofcium Chriſti regium eſt, quolit tonnan
Propheta, Sacerdos& Rex yaſſim in Seriyn un
nam naturam Majeſtas di yina ſeu iu finitu dol Kunl
—

2 5 8 E— 2£——— m
de tenio Comm. Idium genent. 385 iluntdata,&[ecundum cam eſt exaltatus. Non e⸗ lunmexceſus, ſed caro exceſi eſt exaltata. umt1. Regnat autem non abſens, ſed præſens, nqn ad modum mundani Principis; ſed ad mo- Phm dextetæ Dei, idque oſtenſuri adtria reſpicia- ſielus oportet ut ſunt/ Quod velit praſens gubernares Pnuon poſſir 3· Quodpraſens gubetner. deſtus. Argumentis verò utimur i ſdem quibus in ttionputatione ſeptima ſumus uſi. Quod igitur tesftlit præſens gubernare,& ſic nobis adeſſe erinci- iarens expromiſionibus Marth. 18.V. 10 4 28.W 20. dusſhis promiſſionibus attcudendam eſt ad duo. uiahiu eſt lubje ctum egoʒ Poſterius/ wobiſcum ſunin yindi veſtrum ſum. Jubjectum ſeu Antecedens cuſo) polt incarnationem denotat non Deitatem tischtüm, ſed humanam naturam ſimul, ſeu notat adelfonam compoſitam conſtantem dirina& hu- cituna natura. Prædicatum ſeu conſequens vohiſ inchn ſum in medio veſtrum ſum) non abſentis, ſed
eſentis denotat dominationem. Nam Chriſtus mCi vobis adſum. Ergo Chriſto ſe opponit, qui getſn humanitate abeſſe aitʒ Phraſis enim(in medio in Scriptura ſemperyræſe nriæ gradum.& qui- uo n de Deo,& Chriſto eridenti6rem ſignificat. re nsceſt regula theologica: In medio alicujus loci⸗ is aut cœtus ſignißcat ſimpliciter in. Exem pla ſtlm ſunt abvia: Johannes Baptiſta dicit 1oh. 1. armedio vnſtrum ſtar, quem vos non noſtisJoh.20. 1 oiauſis lanuis venit Jelus& itetit in medio, Apot. idebam ſimilem filio hominis in medio cande- qultorum aureorum. Cap.. Hocdicit, qui ambu- einmedio candelabrorum aureorum. Ambulare min Deidenotat ejus& præſentiam,& gratiam⸗ nilhlocetzz. Cor. 6. W. 16. Quoniam inhabitabo in h& inambulabointer eos,& ero illorum Deus,
iti

86 Diſtutatio VITI. g iyſ erunt mihi popvlus, Apoc.. Agnusquipbemnet. medio throni paſcer eos/& ducet ad vivosKN Te rum fontes, Abr. 22 Eodem die nocu Dopoten aſtabat apudpPaulum,& dicebat Dominoi. vz. 3 leFx promiſſionibus his ita argumentan; jim Quitum temporis diſcpuls aderat,& cumiꝭ u10 quebarur, yræſetiam ſuam promittit h vſe Chriſtus non fola Deitate, fed Deitate.&h un ho rate ſimul diſcipulis aderat,& cum illis hj Pelefu tur. Ergo. ⁊. Nowina officii competunt Ciorun/ cundum utramq; natuiam, cum in his um 1 Qu agat cum communicatione alterius, quo Sbpat proprium eſt. Atquiin medio Fccleſiæ, 3. Do lorum eſſe, in volvirnomen vfficiquia noelheci aut orioſam Rorat præſent am ſed taiem, kin t retur largiatur gratiam ſpam, det ineremententiæ fuorum labot ſit irrits. Ergo Effect spiata onn nis hujus legitur, Marc. 16. v. 20 Ipfi pr Peregwo runt ubiq; Vominocooperante,& famo ele ſubec ſrmante, ſicutetiam iftius promiſſi onis efPihn peritur Eyp. 1. Co off. 1.1.Theſſ. e52 z.Pi 14 hye Chriſtus in dictis allegatis præ ſentiamn gnimemq eſt effectus ſeſſionis ad dexteram Dei. bechunCin quam igitur naturam Chriſtus fedet ai zmioun. ram Deiſecuudum eam præiens eit in mMn ſtri Atqui ſedet ad dexteram Dei facundunꝰ inilero nam aaruram. Ergo ſecundum eam ei 3 heg medio noſtri. Sn50
1 Quod poſfit oſtendimus 1. ex u
fonali- Nam naturæ duæ dirina& hum⸗
Slrs ſunt unitæ. Notamus hic, aliud eſſel Chriſti præſentem cſſe,& aliud eam præſen 1 i
bere. 2 Ex Majeſtate dirina realiter cani libiftii
2o. Quod deniq; Ohriſtus non modoſeRgu
gubernare velit& poſſit, ſed etiam præie ik
„

de tertio Comm. Idiom. Lenere. 3 Ahupernst. Bvincimus 1. ex ſubſtantiali differentia cet aihg N. Teſt⸗menti, Hehr. 10..1. a. ExDominin üe noh 18 potenti in medioinimicorum, Pſ110 W 2. Pf⸗ Poni 3. z à ſeſſi one ad dextram Dei, 1. Cor. 1 5W. argun à man feltis Scriptuiæ dict s, Eph. 1.w. 22 23. dertka v10. àſpecialibus nonnullis exemplis, Ad. Deitaul1. Hoc præſentis filii hominis Dominium eft. cumil ocleſia Apoc. 1v. 13.16. Rſt& in medio inimi- mpenrum, P/ 110.v. 2. Apot. 1.V. 18. min hizz. Quare piæientia Chtiſti ꝗeæbgrs non eſt terius 60; piælentiſſima gubernatione. 3 Beckhtkz Dominium ſeu regnum hoe eſt univerſale fchguſpeciale. Uiverfale eſtrerum omnium in cœlo vledtaun rerra gubernatio. Et hoc dicitur regnum po- detinettiæ. Confirmatur teſtimoniis Scripiuræ de Effed ta omni poteſtte in cœlo& in rerta/ Marth. ⁊8. v.20 hiß regno potentiæ in medio inimicorum, Pſ. ⁊ 10. te, Alin ſubiect one omnium,& feſſione ad dertram miſſiciei, P/s. 1.Cor. 15 Hebr. 1.Fph. 1.— .614. Speciale Chriſti dominum reſpicit Eccle- xſentium camq;; militantem vel triumphantem, Re- ram Deium Chriſti in Eecleſia militante elt gratiæ, ßive iſtos ſehatioſum, cujus fundamenta leguntur MattA. 13. ens elte a8.Marc. 16. Eph. 1. e5 4. Apoc. 1. c1. Datur in Dei ſauliniſterio verbi& uſu Sacramentorum. 8 dum ein 2. Regnum Chtiſti hebgns in Eccleſia tri- nphante eſt gloriæ ſive glorioſum, quod eſt ma- nus 1 nifeſtatio gloriæ ejus in vitã æternã/ cujus guſtum ina k MMendam præbuit diſcipulis in monte Thabor⸗ odunp 26 Atqʒſic ſeriptura deſeribit Kegnum Chriſti rlurn effectis⸗ Nam Regnum hotentiæ dicieur ab o⸗ eribus omnipotentis Chriſtiin toto terrarum or- Regnum gratiæ dicitur quod Chriſtus gratia, donis Eecleſiam ornet: Regnum gloriæ dicitur
us non ue etiun

———— —
——
6 ——
Aata in eœlo eh in verra eui omnin ſuhjella
38 Piſputatio v1II. in vitã æternã,& hesro gaudio ac honore quh untur Angeli& fanctiit rclo. 3
6 W
QusroNES. 1. Vtrum in adlionibues eh eperibus Chrij uhe
gais rantim ſit xohhia Zmehscery enpo
præter xotyyier⸗ NnM7eſit etiam vei yedh ita ut humana Chriſti natura agat in i non rautum ſecundum naturales ſuas proprieu eriam ſetundum Majeſtatem eh poreſtutem ſüin communicatam? Ah Poſlerius. Diſſentiun ani, videatur Danaus contru Chemnitium p 335Admonit. Neoſtad. 3 Anat. pag. 90 ½
Tom 2p. 415.
2 An dominium Chriſti non ꝛantum u Jederiam ipſius Clriſtipraſentisꝰ deu urum
Keundum humanam nnturam regat, protegat 6 num
Nndut abſonter An praſenter? A hoſt. ßernme OROLLARIVM. n Vrrum Chriſtus praſens guberneꝛ in meii yum Etelſiæ. An v. etiam in medio inimitotuni Poſterius. Qamwit enim praſenris ſlis homin Welſn vium ſit in Kecleſia quia Flius homanis in miin ſohhul
ngehn
delabrorum aureotunn hot eft& cc laſturum oi
ar eh ſeprem ſtellas hot eſt Eocleſias dewlor jeh
7iner, Apoc. 1.v. 13.16. Artamen idem ſlius ilnthe elae inferni, e mortis in mann ſun habet Apoas jughe v. 18. Er dominatur in medio inimicorum Pſiln cher diß Para ſ ipſiporeſtas in vxleh in rerra, Matrh. g⸗
18. Subiecha pſ ſunt omnin Matth. 1 1. v. 27 JohenSi 13 N.3Pfal. 8. Seden ad dexteram Dei Pſal. 11ciltin Pfal. 72. v. 5. hoc eh vegnat ad modum dex Villichh Cor. 15.v.25. Ex hiſte ia inſtrimus 1 CuipohdMe

₰.
5 X
I11. e tertio Comm. Idiom. genere. 85 houtſn⸗ dominatur etiam in modis inimicoruwi, ille re non tantum in Ecclaßa, ed etiam extra eam. A —— Chrißo ſecundum humanam naturam data ett 55, ſta⸗ in Cœlo ch in terra/ omnia jpſ ſiunt ſuhiscla erihu diEn dominaturetiam in mdio nimicorum Ergo. hominis clawes inferni e morti in mani⸗ ſun 3 eniunetApocal.1.v 13. Pygo hraſenri. ſli bomins do- . 66 ium non ↄf rtrcumſtriptum Eerleße rerminis ʒ. u an modum dextere Dei ile regnat non tan⸗ uſa Rreleia ſed ch extra eam riumn doxtera Deich iſm rporen, eh potenter dominetur. Arut Chriſtus ndug humanam naturam repnat ad modum de- m, Dei Ergo. 4. Majaſtas divina ch reliqua idio- .hit. ½ hriſto ſocundum carnem ſunt datas non ran- Eecleſta Pruſenter igirun dominnripotei ch 1 1ntiatur noh rantum in Friea ſen etiam ewrr Lat hhrgumentityaim prepugnat ut Tom. 3 ſenen. 44 r in rraKalu wider die Himliſchen Propheten. —in trackatu daß dieſe Wort Chriſti(das iſt M in Leib noch feſtſtehen /p 337 66 ſe9. Itemin erniectatu, vom Abendmahl Chriſti Bekaͤntnuß⸗ Mi inin uter alia Vag 456. fac. b. hec leguntur Verbad ufl weil ſie nicht beweiſen/ daß Gottes rechte Hand mini i ſonderlicher Ort ſey im Himmel /ſo bleibet mein ehſezeigte Weiſe noch feſt/ daß Chriſtus Leib nenthalben ſey/ weil er iſt zur Rechten Gottes in allenthalben iſt Wiewol wir nicht wiſſen/ wi e nhs zugehet denn wir auch nicht wiſſen/ wie eszu⸗ iemnet⸗ daß Gott es Rechte allenthalben iſt. Et n 47 Meine Gruͤnde ich ſtehe in ſol⸗ dri Stuͤckſind dieſe. Der er te/iſt dieſer Ar⸗ „peibielvnſers Glanbens/ Jeſus Chriſtus iſt we⸗ untlich/natuͤrlicher/ warhafftiger/ volliger Gott „10 Menſch in einer Perſon/ vnzertrennet vnnd „getheilet. Der ander/ daß Sottes Rechte 2 Hand

Piſpuratis yI.
Hand allenthalben iſt. Derdritte/ daß Gi Wort nicht falſch iſt oder luͤgen Der vierdi Bottmancherley Weiſe hat/ vnd weiß/ iw einem Ort zu ſeyn/ vnd nicht allein die eing die Schwermer von gauckeln/ welche die
localem nennen/ 7c. Idem docet D. Chemnitu
Lib.de Duab. Mat in Chriſtocap.ʒ o. p. 254 47
Quod ipratersa in quit⸗ de uliis creaturis qu 57. kecleßam ſunt/ at generali guberxationi Dei d ſunt, Juaratur⸗ Striprura manifeſtꝰ afirmun
ſio etiam ſocundum humanitatem, ut Domino vitres loquumtur Humanitati Cbriſti ſuiji
nnia⸗ non rantum in Eecleſia Sed in generi nihil exceptum ſit prater illum Mu ſuhjei nnia ac dliſerud. C expreßp nominanrur in ilij Aonepecora campi, volucres ccœlizpiſces maril
unq ſunt opera manuum Dei⸗ ie ſint in cuh in terra,ſiwe ſub terru, hoſtes etiam Clriſti⸗ uh dhinon diabolus, ch mors ipſa, Pſ S. Phil. æ. Apoc.4. 1Cn tneg &c. 6 Eꝛ hoc con ſplationem nobis prabet laniſi yroꝛen⸗ nempe Chriſtum nohis adaſſe in omnibus oparu ire pro
con ſuhſtantialis, cognatus, eb Fater noſter mdio inimicorum& Diabolorum, sorumj e primere ne nocere queant. Atpetis ut expreſſali tentoi hujus tibi monſtretur lirera. Reſpon. Proponiin ſonwe ſonria hec Chriſti vocabulo implendi, Eph.1 hiin cap 4v10u ch Dei illa preſentia illo votu proponitur Jerem. ⁊3 vetſ z.. Sap· 1 verl.7.
pien

y
talui prsPTATIO NON4. n/welcheh ocetDCu
3 3 C1 30. A ic8 TA TIIEXINANITIONMIS uberutin& Exaltationis.
uem uDn Reſß. Georgio Fieſio, Durlato Marehi Badenſ. nati Ch 4
ominanni Ommunicata eſſe Chriſto ſecundum catnem ælipiſun„inknita Deiratis idiomata Plputstionibus i ſwjuh ſupetioribus oſtendimus. Quonam verd eriam(hij vitorum horum Idiomatum, urpoe omnipo- hil Apoehhtiæ& fimilium uſurpatio exoluſiſlet redem- obipnult onenpaſſionem&mortem Chrilti, quaim ſab- n omniluſe pro medimendo genere humano debebat. Ee utr mjns mgeac isbumasi, Filis Pei i8 epat vrum, muleb opas Redemptionis noſtræ 1e9tebat utxc- heru utuyn nto sctuprimohiceatita loqui donse 2 S Reßon hio la vocabula adhiberi pofliut. Quis enmiaim-
itlitate& in infirmirate conſtitutus fatelligere inplini Ieillitate& in nh gere
nilote en ſuper omne nomen, quod datum oteſtnon en L e no 1 Chriſto, Philp 1. verſ 9.)a ctum ſecuadum eiuſ- dai Idiomatum commuaicatotum Chriſtus le- i7 ndum carnem quaſi deponeret& non uſur⸗
Hxc Idiomatum communicatorum in car- eocul aiio ſeu nen uſurpatio conſtituit ſtatum Kinanitionisde quo principaliter agitur, Phil 2. Bune excipit cum deſcenſu Chriiti ad— — atus

Diſputatio IX.
ſatus exaltationis, de his ſequitur ut collaiſun Mi inſtituamus.
3. D ſputatur verd inter noſtros Thelozunonknt Calvinianos de naturaad quam exinauirio, ꝰiltunhh diſcripta ſit referenda. Ne 4. Calwiniani aon agnoſcunt infinitorumii vem a matum Gommunicationem. Referunt igiturg erinauit nanirionem velad diinam naturam, eamqui e kep niunt, yer incarnationem vel ad vtramque in nenr videatur Sohniu Lom ⁊pag 2 46. Sadeel p. 19 Deitolt
5. Theologi nhſtri docent ex ſeriztu d eß pri dam exinanitionem eſſe adhumanam tantun iu turam. 1. Scckndum eam euim naturam Chi h ſeſeexinaniritfecundum quam erat unctus ſeqens vu& virtute alriſimishee. ſecundum quam Cemm Rnita dona erant data. Atqui hoc modo un exaltati crat ſecundum humanam naturam. Nam ili ſlatisco mus non exaltatur, ſeu non exceiſus, ſed carot nionen ſexalestur. Etgo ⁊ fecundum eam naturam of̃tun itus leſe exinaivit ſeeusdum quam fuit in k Dei. Atqui noa ſecundum dirinam naturn in forma Pei qu ppe quæ eſt ipfa form cpl 1.verſ 1 Sed ecundum humanam nutu Sz P 6. 3 Exinaniticnis deſeriptio id vel docere eſt quæ ex 2. Cor. 6. V9. Hehr. 12. v.. his tral& verbis: Chriſtus cum dives eſſet, proprer Sus eſt pauper,& propoſito ſibi gaudio erij pkxtulit ignominiã contempiã vel ex Phil ⁊ Fxina nitio eſt je ſu Chriſti in formã ſerulis bun fübjectie ulquc ad mortem crcis. Secuniu quam igitur uaturam Chriſtus ſabiit morteni cisſecundum eam ſeſe exinanivit. Atqui noꝛlotti cundum diyinam, ſed ſecundum humanam nenſi ram ſubiit mortem crucis, Ergo,&c. 4. Statulninn Calvinianorum definientium divinam
92

. 4 3 uiham Majeſtatem ſemper quidem habuiſſe, ſed non
oſtron ſreruiſſesimpium& blaſphemum eſt, quia Deus
uckbztüur 1 5 5.. 17. .
untinkuin 7. Non minus graviter errant, qui exinanitio- nem llam deſcribunt per incainationem. Nam Kketinanitio deſeribitur paſioneerucifixione/ mor- tutamn 4 ſepulturã. Præſupponit igitur incarnario-
14 vumem. Et aliud eſt miferationis inclinatio⸗ quã filius 46 Sullyci noſtri miſertus factus eſt home;& aliudipfa
4
ſetiziroprie dicta exinanitio, de quà hoc loco quæri-
manmr. m nautn g. Brisanitionem, tanquam neceſſarium con⸗ ameretiquens, fequitur exaltario, quæ eſt Idiomatum
undanqemmunicatorum plenaria ufurpatio. Quate i hot Mkaltatio non eſt novæ cujuſdam gloriæ& Maje-
turum Matis collatio⸗ſed cjuſdem Majeſtatis/ quam per u- cellis ſtionem ſecundum carnem acceperat,& propter neumnnficium ſacerdotale non uſurparat perfecta u- quamführpatio. Itac;exaltatus eft Chriſtus& in unio- lirinamue,& inglorifieatione, illie quoad Majeſtatis xx eſt ipl hu⸗& juras hi quoad xgñcn& uſurpationem: Ilu- humnintratur id exemplo Kegs Min crenni, eiusque inau-
uratione⸗ex Gal. 4. V. 1.2. Gradus glorificationis rio id veldt triplex, 1 præteritus& certi temporis⁊.præſens 11. perpetuus futurus& certi temporis. Pꝛære- eſſet pwttus eſt iridem triplex, ut deſcenſus ad inferos, Re-
* ſbigurrectio⸗Adſcenſio ad cœlos: Quæ ſingula oppu-
tzvelexnant Calviniani. S formiſunb Dedeſeesfa Chriſti ad inferes diſcrepantes wes lunropielones⸗ calvinus lih.⁊. Inſt. c. 16%. 10. 4 infernales„quos Chriſtus inhorto ac cruce um hunm ſuſtinuit? Nihil inquit actum erat. ſi corporea morte defunckus fuiſſet Chriſtus: Sed o. 4 iun* imulpretium erat, ut diyiuæ ultionis feveri- ta tem
Matu Exinanit. CExaltat. 23
on taatum eſt actus puriſſimus, ſed femper opera-
veſcenſum Chriſti ad inferos interpretatur per do-

—— — 32
5
„4 Viſputatio Me
ratem ſenriret? quò& iræ ipfius intercederth jn ioto⸗ tisfaccret juſojudicio. Unde etiam eum oyo gun cum inferorum copiis æceraxq; mortis houß⸗ Nece naſi conſertis mauibus luctari. Et pauið polt oplim gofi ad inferos deſeendiſſe dicitur nihil mi clignut cum eam mortem herxulerit, quæ ſcelerats apionſcirn Deoinfligitur. Subſoribit Garecheſis Keidlnlebdolo ſpag 4 1 Juuſt. 44. Addirur. inquiens⸗ deſeti nin! Inferos, ut in ſummis doloribus e gra viſſinin liadn tationibus me conſolatione hae ſuitentemillanzet minus meus Jeſus Chriſtus inenarrabilibuu Chiliß ſui anguſtiis, cruciatibus,& tetroribus, ing heunt⸗ cùm antcà, tum maximẽ in cruce peudensi kenſc demerſus/ me ab anguſtiis& cruciatibus it niſtn liberavit. Bexa in caput ⁊. Ador ad verßit effeltun fernumpro ſepulchroaccipit,& deſcendetei turæ Cꝗj teros idem eſſe contendit, quod ſepultun icuri er Fadem eſt opinio Buceri in rap. 27. Mamldeſcenli lampadius lib. 1. Epiſtol 4. Bullingerus in nine(ꝗ Ador per deſcenſium Ghriſti ad inferos tantan tem eſſe intelligendam contendunt. Zvrh ſribit Par. 1. oper. Epiſtol. 3. pag. 384. H quod in ſymbolo confitemut: Peſecudu terss ut nervum iſthic commiuueret hoeeh tis ſuæ fructus ac vis jis quoqʒ profuit, quiayn ferostenebantur. F. Ramis lib. 1 cap. 14.% de Religione Chaiſtiaud. Deſcendit ad u ait/ pre ſepulchro impofitus eſt. Ibidem ½ ita Chriſti de ſcenſus ad iuferos intell girori nimentum illario. Vrſinus in Frplicationiii vecher. pag. 3 16. Deſcenſum Chtilti ad infen gnificare, ait. 1. ſummos cruciatus, anguſti dolores, qu Chriſtus peryeſſus eſt in animi quales damnati experiuntur partim in hac yij in altera vita. 2. CGomplecti etiam ignomz maximam& extremam, qua eſt afectus Cun
— 2

3 de atu Fxinanit. Fxaltat. 27 Ausinten toto adu paſſionis. Fandem oyinionem yro- Nec aliena, in quit/ eſt ſententia corum Theo- iri tpgorum, qu per deſcenſum Chriſti ad inferos in- dicitut mlliguntextremamillam. triſt tiam& cruciatum uſeunſcientiæ, quipropinquè acteſſcrit ad infeina- Carithiſt Kdolores& eructatus. Opinionem am rejicit inquienihnius Tonmn 2 pag239. Fgo per deſcen ſum Chri- ibunKgulad inferos inquichs, neque ſepulturam neque chae lulluam acerbiſſmorum cruciatunm ante mortem Sinenablhriſti yerpeſſonem, neque lot ajem animæ ad & teitorhutum demnatotum migrationem, ſeu profectio- n etuce yeumʒ ſed potius vel generatim totum huwilitatio- & cnciis ſtatum à primo uque gd infimum gradum„vel AAur a mectum arque fructum piſsionismottis.& ſepul- it, K deſunræ Chriſti nempe deſtructionem Satanæ ſigni- „quod ſhlari exiſtim o, F. Marryr. pag. 428. 1. Com per n cah. 1 Mcenſum Chrii ad infetos inte ligit ſtatum a⸗ Pulinmæ Chritti à corpore ſeparatæ Bucanu pug⁊;ʒ⸗ adinferounbit ſen enumerat opiniones, quarum tres ap
onteudunt Pbar. 13. pit j10. Verum realiter,& yerè Chriſtum ad inferos belaleendiſſe, ut ſe dominum viyorum& mortuo- ſtenderet, atque de devicto inferno trium-
amiuuetethn or 4 oqipoſtußumageretpi⸗& ümpliciter credimus/ funda- lb 1chehtz hujus fidei noſtræ yetentes parrim ex ſyin-
lo Apoſtolico, partim ex ſcriptura biblicã. Nam
Deeatcuum iſtum literaliter eſſe intelligendura ereint endit Articulorum omniũ in hymbole Apoto-
Pnie paritas. Cum n. ſym bolumApoſtolic ũ ſit hiſta- hiltortarum, cujus ſingula capits non troß o o m Chuit e, ſeu allegoricè, ſcd literaliter funt inrelligẽ la⸗ ctuciutiu d& fecundũ literam deſcen ſus Chr. ſti àd unfe- tpelliz elherit inte ligẽdus, ⁊. Docet idẽ omniũArticulorũ un partim i erſitas. Articuli n, fidei inter ſe objectis differũt: cti etiun huidẽ quilibet fdei articulu? pec ul arem Chriſti
ua eſt alecl actum

96 Piſtuttie 1 sctum(quo vocabulo ge⸗ eraliter utimut)eon auhp morat, niſi quis in tem brevi com pendio oh BnoRohias Spiitum S. arguet Ergo& hu io. culi ſenlus a reliquis eſt diſtinctus: Etper quens neq;per paſſionem neque per motten kriech que per fepulturam poteſt?xplicari, ſedlttn kiſer eſtintelligendus3. Seripturæ teſtimonisj plh. W. 14.1.Cor. 15W.7. Heb 2 v. 1 Fph 4 v) v 1. Notamus hoc loco primò deſcenſun at 6 in Scriptura proponi duplicem: Prior en 5 cht
en meraphoricus qui eſt deſcenſus paſſions nus Chriſtus infernales dolores toto rempoh nanitionis ad mortem uſque crucs ſuſtiu 16.V. 0.Pſal 18 W.6. Eſal. 49. V. 16. ſal 6 3 10. Pſal. 36.V. 13.Pſal. S8.v. 17.P/ſal 1420 uha 2. 24. Hæc agunt 1. non de prorectioneiz humanæ Chriſti, ſed de eius exinanitione ½ queritur Chriſtus ſe in anguttiis,& doloti fernalibus eſſe conſtitutum. Ergo is iſtn infernomorte,& Diabolo triumphat. P reali, per quem intelligimus fingulatem ini ipſius Chrſti de ſuperatis doloribus iufer & inferis tiiumphantis manifeſtationem ſtam ſalutem. De hoc d:fceuſuagtur? O& 14. Qnodteſtimonium repetitur? Cor. 1½ 5.& de triumpho expl ca ur/ ur& Heb z de victoria mortis. Cecinit g tur Chr ſtus hoctriumphslenonin cru e,vec in morte ſepultura, quia durabai fttus exinanirioni it firmitas maxima, ut Diabolus porius, inken nie mors triumphum agere viderentur, Ergo cih luſ hoc cecinit in d ſcenſu adi feròsin noittin 3 ſolationem, ſeſe Dominum ae iudicem Di damnatorum oſtendendo. Nos idem cun; 1 noſtra reſurredioue cantabimus fed quoii && fructum. Ergo non co modout Chriltus? uu

0 11. de atu Fxinanit. e Fxaltat. 97 tevi conſrauſa proc teans,& aliuq eff-ctus„alind res.& uet igötidrei uſus; Rt Chriti obedientia eſt noſtra re- iſtudus hectio. De eodem deſcenſu ↄgit Apoſtolus, negiepen 4..10 Nam agit hoc de Chrilto incarnato, aplentit de Chriſto Domino, qui Rextſtincꝙœlo, ter- ur telhnek inferno quib. ambitus regniillius deſeribi- 1.1½ 1Philip. 1.0.2 Aboe 5. V 3. 4 Huec referri poteſt rinhlemon um, Colz. v. 14. 15 Siolendetur 7. 14. icem: Reriuctum paſſioni Chriſti ſedv. 15. deſcen- ſcenſus ni Chrilt ad inferos. Serundd⸗ vocabulum, Ae- loretnuK“ lebſa leriptur aceihide ſingulari Prælentis e ctucsſi ti apud inferos manifeſtatione,& ſic non 39 ui de logali progt ſſu. Tertid. vocabulum non locum phyſicum ſed infimam s entui n de rebus ſyiritualibus& cœle- ſtis& usaitſeme eſthæe vocabula⸗ Jupra& inſya, b anrut uidem e humanä ccufuerudine; n. Etzoihdehiniuntur autem locis ſed dignitate, indi- tiuniate, Mjeſtute.& abj Gticne, gaudio& horto-
⸗„— 5 3
dolonbu ife os poſtfepulturam ſeries articulorum fidei
nanifekun it. Urum verd ad inferos deſcenderit in mo- ceuſu gipto, quodreſurrectionem anteceſſit ut piẽ cre- petitunt(ʒ.xarherus Tom.6. Jen p*g. 76 6 picturam ve- ut, u KHm, qua Chriſtus triumphans cum vexillo de- tgtit Chgitur commendans; Et alii hißoriam Fimſonis u eneein npas Gax portas evellentis, vzsue znte exor-
ℳ 1 6 5
tis ertunij Folis in montem sdit otem tranſportantis⸗
olas yoroue de hoſtibus ſuis triumphanris huc referen-
iderentun l An verd in ipſo reſurrectionis momento cor⸗ dieKresuneru fus cum auimaunito, ut ſentiunt D. Toa⸗ nac iuliutnnk Morlinnu D Salomon Geſnerus ſiper Pjal. . Nesi criprura nuſpiamtradit nec articulatè mo- bimus ſitum uddefinit. Ilodigirur diſputare mgis nodout uſubtile, quam utile, ur!. d. docet, B. Turherus
G Quinrd.

——
——
—
„ pne 1
int Hu em deſtenſus Chriſtiad infetoigen eſfe,ut ſe Dominum vivoum& mottudiilts tenderet, idq; prxd xit Dawid P/ 100 venb ſcenus lib 3e 9. Huc accom modat ſenteuii poſtoli. Phil ⁊ Ur ipfi omae genu flecteren Kium⸗rexreſtrinm⸗& inferorum: Secunn eſſe, ſingulare Kecleſiæ bonum& gratiæ u ſeue victoriæ, Oſea1. V. 14. 1.Cor. 15.., Gia ricord' æ& conſolationis, nmye ut co nem Diaboli, inferniinſult bus, atqʒ pavo
7 remitte
yonendam ſuis eꝛ hiberer, Rom. 8. V. 1. 6 ti cien iæ, de quã yræclarè Fulgenrius: Reß plenum Redemptionis noſtræ eflectum, i illucusq; bemo fine peccato faſecptus ½
retquousqʒ homo feparatus à Deo peicii cecidiſet. . Deinde diſyutant Calriniani, ſoli
nam katui am corpus refufcitſe,& non riſſe Chriſtum hominem ad fuæ eartis tionem mediante communicatã Ma eftatei Ioh. 2 v. 19.6. 10. v. 17. Principium igitut ½ tionis adicribendum quidem eſt Frinirit ipſiy. Opera n. Trin tatis ad extia ſuit ſa, ſed virtus eooperaus kumanæ naturæ o Ratem divinam ſeu omnipotentiam reil communicatam. Acc edit quod actiones us perſonæ, feu totius fupyoſiti. Refafeiti ekactio. Ergo. Quare cum humana Chtilt ad[i ipfius refuſcitationem concurrerir; eſt nullum, quin eadem ad corporum noft ſurretiont m ſit concurſura, idq; do cetur 2.1. Cor. 15. V. 15. 1. Thef 3 6 lo 19. 11. Potrò pro eonditione corporum guu
torum penettavir Chriſtus corpore ſuo cor tu alia, utpote lapidem ſepulchralem, Man v.6. Numcruin verd quatuor qualitatum
—

de ßatu Exrinanit. · Txaltat- 59
um K nbiltas agil tas, ſubt liras, ad quam refertur vidhioetrab.tas oſtendere contur Bonaventurn en nwohtſz. v.7. DCſeripturæ de hs ſinguli ſi requi- egenbſihremittentte ſchol ſtici, adteꝛtm Apoſtolicũ, rum heor. 15 57 716. Ubi agicurdeimpal- emägilicate. Adtexruw, Martb 13 verſ 42. 1. Coyintb. r1 h verſ.. Ubi agitar de claritate. Ad textum, uimhe 3. verſie 7 Ubiagiturdeaglerte. Ad textum buraicſireb32. urr/ 30.Ubiagiturde ſubril tate. Chri- omig ur corpus glorioſum& his fuit kent Matumn. Proinde penetravit Chriſtus corpore rx cfelhun in relurre6ione lapidem ſepulchralem: Chri- o luſtchün enimprius reſurrexiſſe quam Angelus lapi- saDech devolvit, vel hine cpuſtat? quod nullus Erau-
—
iſt⸗hune addat finem ut Pominus refurgerer.
itſi utmulieres Dominum verè reſutrexiſſe eon- it,ſe zucrrent, Matth. 8. ven) 6. Bt aum quæſb Ange
aior eſt adſoribenda potentia quam Pomino
e ebne re 147, dos ſee ece ietz tio lapidts inquit, miniſterio Angelieo,ut Chri- melti Polſerreſurgere, gui proptia itrute diyias 63d cuul Cew 4 1 cap. 17. Dominum pfius reſur- unæ nlixiſſe docet, quam Angelus ge ccelo deſcendit. otentaltnetrarit Jahuas claulas, idque arguit. 1 Cla- od iſimusrertas I% 40 Ver/. 19. Lur 14. verz6. hiri. Rel 19.. 14. 2. Subit« Chriſti ayp ririo. 3. Di⸗ umanlipulorum vchem ens tetror, Tue. 24 W. 37.4.Opi- concluto de Spiritus 5. Affertio Erangeliſtæ ſohannis orpollnnuentis, mraculefam hanc fui e apparirionem, idꝗjoco.v z0. Miraculoſa verd nominari poreſt; ſed 16l pn reſpectucorporum gloriſicarorum, ſed reſpe- cotpollh naturali om imbecillitati ſubjectorum 6. Angn
tpoteſnn djcin ſrm 16.de tempore. Quomodðrep I- chtikn ke eum Potuit objedus repagul quem Ron coer- 6* cuetat

100 piſputatio 1N. eerat yondus lepulchri. Imò quomodo en ueret⸗ ferara domus excludere potuit quem inckrone mortis poria non potuit. Et ſerm 159.Sirati comn amepolcis, non elt mirabile, ſi exemplum⸗ 9 tur. non etit ſingulare: ſed potius recedau e ſper modus& pondus: Ilehoc ferit, euini tiet cun impoſſidile. 7. Penetravitin aſcenſione boKde omnes, uteꝝ opinione adverſariorum perwu ¹6 eclum empyreum: cœlos autem mteri nrle ære ſolidiores, ſunt, qui evindereconantur tich 37.. 18.§. Corpora glorioſa Angklis ſunti einqul Maih z.Vzo. Ergo non minus ac An [untpenetrart cotpora ſolida. 9. Sunt ſp 10o1 4 ½ Pg ntutæ kgibus ne eent. 10. 4 ddit rationem Bona venrura li.
49. 1 Corpus glotioſum inſi 5
non potelt raidari. Ergonecinpediri. 1gjt eirehſer: Quare omnia alja penetrare veli 5
jungitq; ſipenerrare non yſſer, de ftatu guh. 4 6 Ratum mileriæ derrudi poſſet: Cum enimi yoſlet, ineare erari etiam poſſer.
13 13Diſputaturea occalone koclocodei lirate& impalpabilitare corßori Chriſighri 5 rel quorum corporum glorioſorum; Cal
1 hanc ſibi præſeripſerunthypocheſin, cory
am eſt. quin tangaruf/& palpetur, Cal 4 Inſtc 17. Syllabam, ait, non proferunt
ptura, quapre bentinvſibilem eſſe Chriſt n pro cohteſſo ſumuat, quod nemo ſanus illis Dum itagartinnr, coꝑuntur dupiex facere corpuquia in feyiſibile, eſt ſecundum eoziu iue In eœna autem ſpecili diſpenarionis modoij 4 3 bile: Ce. tè de corpore ſuo glorioſo dicebaj ſtus, videt& palpate, quia ſpiritus carnem non hahet&c. Sohmin Lom% ob. Cireu ptioneminqnit, viſibilitarem, localitatem 6
*
——————— ———

de ſatu Fxinanit. Praltat. 101
dguontinere tantum ad infitmitatem huius vite, ſed uit qun proprictatem naturæ eſſentialem& perpetu- im ihac communem huic& futuro ſeculo tam in ſtnnſrito quam in nobis, Chriſtus ante,& pdſtaleẽ oiiʒ kkem manifeſtum fecit,& jam facit in cꝙœl& oehetiet, cum veniet ad judicandum vivos& mer- in iſtels⸗& deinceps faciet in omnem æternitatem utiorinſ. Enpoſituiſententiam noftram ex ſripurs utem niriter ſic progredimur: Invifibile dicitur vel bme aderechiiter, nimirum rarione potentiæ, quod plans AMnplieri nequit, vel comparatè ratione actus& Cexti minu cti: Corpus Ghriſti glorioſum non eit inyiſi⸗ „iratione poeatiæ. Cliſtus enim illud viden- æ lztun exhibere poreſt, modd volucrit: Ptactu illud navtnin tur ah homiuibus glorioſis; A nobis verd im- ſotieſtnillitati ſubjectis non videtur, niſi fiat ſingulari ehienſarione diyins. Confirmamus ſententiam hanct. ex princi⸗ ſh ſcis Opticis ã requiſiris viſonis ex quibus rei nferimus: Inter corpors glorificara,& oe ulos ie 3 ros nulla eſt proyortio: 11⸗ legibus naturæ tſvela lunt fubje cta quibus hi ſubjacent. E. ea ordi- ii à nobis non videntur. Ubi enim eſt im⸗ — cirjt ortion⸗litas, ibi nulla eſt ſenſio Scalig. ewert. oſorun1 hei. A coyporum lucidiſimorum narura Quod beiu htilius eſt, quamut ſpecem oculis noſtris pro⸗ on pottion lemaſe fundat, illud anohis non videtur. meleclqui corpora glorificsta ſunt longẽ ſubtiliora, mo nlamn ut oculis noſtris Ipeciem proportionalem à dipleitundant. Ergo. Majorem illuſtramns luce ſolis. cuhdine potius aciem viſus noſtri hebetat quamut vi- lariꝛitur. Ergo multd minus corpora ꝑlorificataxi- rioſoi em videri poſſunt, quippe qu= itit atclariſſima,& fulgidiſſima. 1 7. 3. Ab eremplode are G ignot Aer enim ns⸗

151„ piß vis præſeutiſfimus à nobis non videtur niſ iuh atus. Et in aſſarionibus aerem inter earns ignem igniri ſentiunt Phyfici/ aded utignisu earnem. Ignis verd iſte yropter tenuitatem; bis non videtur. Sralig. exercitas. ↄ dicit; Q verubus aſfantut/ab eo, quem non videmu“ nohtanguntur⸗ ſed ab eo, quem non vidi Aded verò tanguntur, ut etiam crementn verd corpora glorie f ſunt ſubtil ſima. Anazura corporis glorioß Actualis vihbi ſ ſpectu noſti eſt proprietas corporis Noxnj z eſt craſſum& denſum. Ergo non eſt pih — mek, ietei
corporis vyn heleß& iveinn cujuſi
1
orpus glorioſum. 5. 45 exempio eorum Sn
10. 1
hriſto reſurrtxerunt Matth 27. vrſ ju nimappatuerunt imaltis rantùm. Brgo non bus/Et quia apparuerunt non ex pro preui, vil funt, ſcd ex fingulari diſpenſai Hisaddimus exemplum corporis Chriüi Tuc. 24. verſ 31. Ubi Chriſtus diſt ipuliscih bilis factus,ſeu diſp⸗ruit eoram ipũis. Aiiſcher tur eſt corpus glorificatum ubi von videnj verd Chriſtus dpærnSe eſſet factus localitj n kie ſingulere, ihil miraculoſi& diſcedeni 6 vidiſſent diſcipuli. 3 13. Eahiſee faeile judicaii yoteſt de pilj
rate: Quod enim Chriftus yoſt Reſurrects n diſciyuli palpandum ſefe exhibuit, factui eſt non ex corporis neceſſitate, ſed lben tate, non ex naturali eorporis diſpenſationei Domini diſpenſatione, conferatur Pamut 4eap. 1. Pergimus dicers aliquid da Cbrißt n jn
ſcenſione 1 . Aſcendete igitur potuit C hriſtus exſ
tia ſcholaſticorum in cæxum non moru ſueti
*
ſed momentaneo · Nam omne corpus gloroh me

eſtetu Exinanit. Fnaltat. 103 nonilhmento eſſe poreſt. ubicunq; eſſe voluerit. 1. Cor. akren ju v.52. Cauſa eaim turdi& fuceeſſivi motus à ici,ilehutporibus gloriofi eſt remota, ut ſunt corporis toytet euritas& medii reſiſtentis. Verüm de ejuſmodi ijunz ærere magis eſt aegotioſum, qaàm krectuofum. uen xiſtinu diit lib. ⁊2. de tivit. Dei, cap. 30. Qui * qunttusllic talium corporum ſint futuri, temert de- etian cire non au deo, quia exco gitare son valeo. Ad⸗ n ſubil ihdum probabile eſt, Chriſtom fingnlari dilpen- Aduione ſucceſſivo motu videntibus diſcipulis a ter- coyoiubem uſq; peryeniſſe ut iſti aſenfionis hu- rgo not ocu atieſſentteſtes? Sed à nube in cœlum in e De iyſo Beatorum cœlo, de
erentiä aſcenſionis Chriſti& ſantorum age-
berenhu Uin collatone.
1 e Feltieeieahreſees erkerene aßo ad lextram Dei, quæ eit regni adminiſtratio lati zn a4 modumregum mundanorum, ſed ad mo- Bularm dexteræ Dei orpol iſtat 1. Cihiniani arianizanres duplicem fingunt onemad dexteram Dei⸗ Divinam enim natu- oram ſeſe exinaniviſſe& in tempore cxaltaam eſſe ubittibunt, atq; ſic utramq; ſedere à dexteris Dei ſlet hduinartut. Johnius in Bxeg Auguſt. Confeſ. pag· uloſ9. Chritus, inquit, ſedet ad denteram Pattis cunum utramque naturam. Kecktermannss licaiyog 64 em. Theol. conſedit Chtiſtus, ait · ad tus yolt. xtiam Patris ratione ut riusq; naturæ„diiae vi- ſe eibtelice& humunæ. Ratione divnæ vatur? dicitur ſRu ſbuled ſe. ſuhtenus opere mediationis&redem⸗ borsihetionis yeraorediit ad prikinam glorificarionẽ⸗ eei ante jaa fundament? mundi cum Patre,& hititnIftnebotat Ketſonererdhemarerenn⸗ onſ dit„d exteram Patris, züatenus Rovam oiil&juundan diniteten— emineutiam ſep r* o.
ontei

6
turæ reſpectu sunquam obtivuerat. erim . Verum dogma hoe expreſs yuguuien Seript rã,idque oſtenſuri has hyporheſes ynſeten pokimus. Prima, quæritur hoclaca nondeihii tili ur iusque naturæ in Chri ſto gloriã ſede riã datã quæ eſt effectum quoad xrij⸗ hypiH cæ Unionis, quoad xeñvn ſeſſionis ad den Dei. Sęcada ſeſſi o.adexteram Bei Mnl communitatæ Majeſtatis,& gloriæ incteatn eſt cauſa plenatiæ uſurpat onis Majeſtat s jr riæ ucreatæ, quam per Unionem Chriltu acceperat; Sedin ſtatu exinanitionis propi ciun Redemptiosis uon ylenaris ulurparixe kig Chriſtus patiende,& moriendo proprii Peie inanirit,& ſie in gloriam ſuam iktravit. Auple 23. litis ptæſuppoſitis ſic colligimus: kitundu xa unius tautum ſeſſionis ad dert ram Dii nmnodo nit: Et Chriſtus ſecundum divinam aatihin De iyſa dextera Dei. Non ſedet igitur ad ean otct dit, quod Chriſtus ſeeundum di iam nitilii ſtatuexinasitionis ſitoperatus,& couſena Patre, Ioh. 5. Ergo yer leſſionem ad derten unt gnum ipfi dati von potuit. Addo, qugd erietin tionem exceperit exaltatio, Phil. 2. Seruene uam igitut aturam Chriſtus elt exttanſdei cundum eam eſt exaltatus. Coufer deſc iprioiilnt
inanitionis,& a 1dexter am Dei collocatia Zeinirar. Phil 2. Obedientiz yeſRont& Hæc deſcribitur, Pſal11o. vr I. Cor. 15.V1
1.. 20.11. Uſurpationeplenati g uitrerh⸗
—
3
Smieis Erhelig mus Prinantionen dieotimort? defiatm eſſenonühen kil Nam intemporefaStan, morteinue inſerii
inhroniſationem ad ylenariam cc&li gt eiteubi betnationem eſſe non niſi unam, Quinind ſ

de ſtatu Fxinanit. eEraltat. 165 derteram Dei nominatur/ Heb. 1. 7 ſRoadde- ⸗ ſi eram throni Dei, Marth. 26. ſeiño ad dexteram — Dei. Arqui Mjeſtas Dei, Thronus& rentia Dei eſt noa niſi unn. Ergd non niſi una eſt hriſti ad dexteram Dei ſeſſio eſt, gni ad Loiloum Majeſttis& potentæ Dei adminiſtratie⸗ ningque ſcriptura non niſi unam tribuit Deo de⸗ u ieram,non duplicem, increatam& ereatam, neiv- Mmſeriptam& citcumſcriptam. Ergò daplex ad em nequit eſſe ſeſſio, una immenſa,& incitcum- lichi ptaʒ altera dimenſa& cireumſeripta? Addexte⸗ nuucnim Dei ledere, eſt ad madum dexteræ Dei onihasre. Si g rur du let ekſeſfio Chriſti ad dexte- uun Dei, h Celt, gubersatio ad modum dexteræ iohnni, erit& duplex Dei dextera, ad cu us modum unipliciter Chriſtus regnet. Cumque Chriitus ſe- iginadum divin am naturam fit ipſa ſublimitas, quo- hde lccundum eum per collocationem ad dexte- nan imn Dei potuit fieri excelñor? Num altiſſimut ralteitexaltari? Aanòn divina natura eſtimmuta- ieanis Mal z. couh z. Alirerigitur regaar Ckriſtus ſerundum di- niumnaturam, nempe per eſſentialem omniyo⸗ oſqltiem, aliter ſecuhdum humanam naturam, il 1 mpe yer collocatiohem ad Dei dexteram. Pro- letealiter comperit Chriſto virtus, cauſa,& mo⸗ decs regnundi ſecundum dirinam,& aliter ſecun-
ocm humanam naturam. Fout*5. Sedet en m Chriſtustantum ſecundum hu nam natuam ad dexteram Dei Docent id 1. gi ra ſcribiura leſtimꝰnia Marth 26. V.54 Heb. 1. ſüiariſtus dicitur homo Secundum quamnaturam ſiignarur ei tempus Et ſecundum quam venier in ibibus; ſecundum eam ſedet ad Dei denteram. Qudui homo noninatur ab humana natura. Tem-
3 vus
„

106 iſputatio IX. yus ei non aſfignatur ſoeundum diriuum u ram, qu ppe ſecundum quam caret principic kereſ⸗ ne ſed ſecuudum humanam tantum: Et jn neun bus venientem„idebimus Hlium hominis h Fcundd, ſecundum quam naturam Chriſtu præſtantior Angelis au„ſecundum eanſ ad derteram Dei. Atqui non ſecundun nam naturam, ſecundum qu im eſt ſun & ipſa[ublimir⸗s3 Sed ſecundum kun ½ chriſtus/ ſt præſtantior Angelis factus. Ri nleh chriſtipetitio.Ioh 17. V;. Theodoretu⸗ dicit ꝛi ½ 1Heb. ut homo accepit glotam, quam bau Deus. Namn gloriam Chrihus hie pett. E ecundum ilſam ab æterno eam habult, nei penn neqʒ; ejus uſum unquam depoluit. Idem àpi ſn e cogu ſcitur: Petit enim ſe glorificari. ſcu hri pit poteſtatem omnis carn s. Iob. 17. w. 2 H hijts rd accepit ut homo, Math. 28. verſ a. Ergo. h. Juuxaltatiunem antoceſerunt„ut(unt yal en mots, Pſal 110. verſ. 8. Phil 1. verſ.8. 9 dus acquiſitionis gloris hujus. Obtinet enim am ſeſionis ad dexteram Dei ex gratia. Phi* verſ Matth. ⁊ 9. verſ 4. Ergd obtinet ean mo.& non ut Deus. Quod enim habet ilud habet per naturam. Qrda g ſeriss vum ſidei in ſymbolo Apoſtolico. Secundum naturam Chriſtus eſt paſſus, mortuus, ſey i ſurrexit, aſcendit ad eœlos/ ſecundum eam enen dexteram Dei. Atqui on ſecundum diinn ſecundum humanam naturam., Chriltus h ſus mortuus, ſepultus, reſurrexit 3 alcendit ner lum. Ergo.&. Vocab ulum faciendi: De exaltij enimhaceſſi nis ad dexteram Dei loquenj ptuta tella ur, hune Jeſum factum eſſe Pomhn Abr. vtſ z6. Hahy. 7. verſ.26. Secundunſuſ

de ſtatu Fxinanit. eh Pxaltat. 107 thtic m vero divinm non eſt Dowinns celorum 3 m: Urræ fact s, led ſecundum naturam hamanam 44 koni exteram Dei eit collocatus. Ergo.7Argumentatis — Ahoſioli Petri. AM. ⁊ v. 32. C hriſtus ad dexte- nduneem Dei eſt collocatus. F. reſurrexit? Sccundum Feu vam igitur naturam Chriſtus reſutrexit, ſec undũ un em ſeder ad dexteram Dei. Atqui ſecundum hu⸗ namnarram Chriſtus reſurrexit. Ergo. 16. Portò ſefio ad dexteram Dei eſt illoealis ullolocorum ambitu circumſcripta. NMam 1. Der gunſtera Dei eſt llocalis,& implet omnia, Pſal. 13 4 3 10 Ergo ſeſſio Chriſti ad dexteram Dei nulli i uco eſt alligata.⁊. dere ad derteram Dei, eſt gu⸗ ernaread modum dexteræ Dei. Ergd rectẽ à præ-
. läuhnt Adextetæ Dei ad præſentiam gubernationis
ißcinth riſti argume tamur.ſed non abilſius eſſentia ad 17 Mujus eſlentiam. Mon cnim diſtincta ptædicamen- rerconfandenda, non eſſentia cerm præſentis, ſinn quæſtio quid ſit, cum quæſtione ubi ſit. Infer- vehigitur permittimus adveſſariis: Auditorium tinetcheol gicum Gcſſeuum eſt extra civitatem Mar- grtturgenlem. Ftadioſi ſunt in hoc auditorio. Er⸗ tinsio lunt extra civitatem Marpurgenſem. At mals m hneuplument Auditorium hoceſt pideunRrgo& Gucoſifiar layidei. Confanduntur enim diſtin- tecuita quſtiones, ubi& hoc notamu liud eſſe me- muplii rermini mutationem,& aliud ejus inflexie- am i a z. Chriſtus igirur ſedens ad dexteram Chilkheigubernarcœlum&terram& qucunque ſunt alin ea, Daniel.. Pſal. 8. Marih. 28. Epheſ 1. Ergo iDeteſio hxe nulle determinatur loco. Dominatut Mei bin medio inimicorum, quorum conatus cohibet, eſtheprimit evertit, Pſal 1I0.Ador. 12. Decœlode- heccheenſu us veniet in gloria ſua Marrh. 34.V30.e. 26. 6Ft nihilominuz etiam in gerlo. Seſio e
ndun fadu etudit

1085 Piſtutaio 1X. hæc loeorum ſyatiis non ſubjacet, ſed ubie
Majeſtate communicatã regnat/ ibi ſedeti xteram Dei. Non e vadent Calviniani diii
2. Quando verd dicitur ſedere ad denz Dei ſurſum,in ccelis, in excelſis, in ecieſtiu eelligitur non furſum lociſed Majeſtatis/ n turque ſeffi o hæc terrenis& mundanis ſeſl Improbamus igitur opinionem Pucani, dij 287. Inſt. Hunsha natura, quæ finita eſt det ubi eſt cum ſuo corpore, id eſt, poſt Ai nem in cœlis. Arnoninterris Illud enimſeh ſuu dextram Dei, qualirarem ſeu ſtatum/ hoci zen fuperccleſtibus/locum ſignificat. Nam zun am in Scriprura acjicitur excluſirs ranrumi Iorantum in ccœli. 2 Potius contrariumte zo Icriyrura n mpt Chriſtum excelſiorem cuj factum, Heb. 7. v. ⁊5. Alcendiſſe longè ſupr ccxlos Eph. 4. v. 10. 3Deus ipſe, qui inh nulli loco neluſuseſt, dicitur Deus noſterin Deus excelſus/ gloria in excelſis. NMum igituj loco eſtincluſus 4. Chryſtomu⸗ dicit To mil. ⁊ in tap. 1 ad Heb. In dextrã Majeflatis, kis, quid eſt? Num Deum loco includi; ſedſicut, eum dixit/ in dextraʒ non figura nam corporis Deo rribuit, ſed ſimilitudinemi ſtravit honoris, quem Filius æqualem habe Patte Ita cum dicit, in excelſis, non eum loj eludit, ſed oſtendit omnibus altiorem& onl eminentiorem eſſe. 2. Fubjungimus ſimilitudines qussdu Tutheri, exnatura deſurptas. quas yroponitlj nGerm in Trad. vom Abendmahl Chriſt Lentnůß/& quibus oſtendit, Chriſtum cotyln amfacile nobis ſiſtere poſſe cum id proniij
—

ni deſatu Fxinanit. ei Praltat. 105 idiſh rima ef de wiſtone· Oculi enim noſtri quãn pri- niniaum aperiunturin momente concipiunt objecta netililtra quingue velſer milliaria.& lic ſunt quodam-
nodo oculi noſtri in fngulis locis intra illa millia- ete ia b. 45. Secunda de Fnions, in evjus mcdio eſt nept ummul„quæin fin gulis Unionis lucet angulis, eſ60Tertia ds vote concionatoris quæ licet in ſe ſit nnauribus tamen ferẽ innumerabilibus concipi- 3 r Ibidem Quartn ds confradio ſerulo. quod ſ Raitiengaturin mille particulas, quæl bet amen parꝰ tpol tegram repræſcnrat faciem unius aftantis ho- balinis, pag. 4ß 1. Quinra de ſols Hic licet in ſy adetint unusacproinde figura ejus una in mari ta⸗ um hhen, velpiſcina, quilibet aliquot mille homi- Hum videt coram ſe integram ſolis figuram, pag. vttal z0. Intelligendæ verd ſunt fimilitudines ill⸗ ſiotengapplicatione non de identitate modi; Sed de
ngſheiineffabili poſſibilitate idque docet B. Turhe-
euii pag 60. Micht denck ich daß ſolches gewiß ſo s noluy/ſondern daß Gott ſolches nicht vnmuͤglich ſey.
3
Num gluribus idem exylicat p.461.
dicth z1 Denique exaltatignis Chriſti actus futu-
ajelatus eſt reditus Chrifti ad judicium. Qumadimo-
inchum enim viſibiliter abiit/ ita etiam viſibilitet nfguedibit, ut videant, in quem pupugerunt, Za⸗ ilituibhar. 12.
ulen za. Vißbilis igitur reditus Chriſti non contra-
on enatur inviſibili ejus præſentiæ, ſed tautum oſten- remitz alio modo Chriſtum reditutum quam cum obis adeſt.
e 3. Redibit vere adijudicandum viros& mor-
ho.. nihle Judicium hoe Chriſtus etiam homo exe- iluncerur. Cum enim ſecundum humanam naturam 5 id ntiſtus ſit ↄmniſcius, Tuc. 1. V. 40. Col. 2.. 3

no Piputatio IX. E/IIv.z. Ideo quæ vis intuetur. occulti cordium: Cumq; ſit omnipotens⸗ Dan. y. vij Mart.⁊ 3.v. 18. Ided ſenteutiam latam pyoti — 35. Doeet id ayertẽ ſeriptura Iah.5. v ſtatem deditei, ut judicium faciat„quia File minis eſt. Fururum igitur eſt, ut Filius lo veniat in glotia Pattis? Marth 16. W. 27 b ſtatuit diem, in quo judicaturus eſt orbenj rum cumj uſtitid per eum virum, quer decn Ac. 17. v. 31. Daniel 7.v. 13 14. Auſpiciebin
ſione noctis/& eccc cum nubibus quaſiij minis veniebat 6 z6. Atinquis, diſtinguendum eiſe jnn Kerum& executionem; Humanam natun Hi⸗ judicaturam quoad miniſtetium ſed nihili u quam quod ipfinaturæ proprietate cany⸗ Sohmniu Tom.⁊. pag. J10. Reſp. Effugium ho raturteſtimonio Chtiſti Iob.5. w 22 Dicip ęirſibi datam. Ergo& judicii miniſten executio: Altetum in præcedentibus eit 37. Perpis inſtare, ſanctos quoq; mundi caturos, Sap. 3 v F. c..v. 1 Matt. 19 V. 281 v. 1. Ergo exjudicio koc inferri non poſſej ſtum areanz eprdium judicaturum. Reſynin eit judicii exeeutio,& aliud ejus approbatiy M Gijudicabunt non xequendo utChriſtus hn cutionem ayprobando, 1. quia ſunt membti Rihudics, 2. quia yuxta doGrinam Apoltel feutentia yronunciabitur, ʒ. quia ſanctijudii ineredulos exemplofidei,& pœnitentiæ w. 31. Itaq; ſanct judicabunt approbando ju 7 um Chrifti,& ſubſoribendo ſententiæ de imi bu malis Angelis latæ, atque conteſtandò impion judicio perire. rd C
—————

de ſatu Fxipanit.&· Fralt. 1n . kuny Qusrionzs.
ta lhſn 1 Vrrum humiliatis ſiwe exinanitio Chriſi un⸗ ciat, Phil. 4. deſcripts, ſir referenda ad ditinam ut kiluahuramz wel ad atramq An v. ad humanam ran- 16. m A. Paſtremum. Piſenriunt Calwiniani, viden- rus eſtr Sohuius Tom.. p. 246. Fadeel.p. 19 4 m cent 2 ytrum Chrißus vasliner verz deſtenderit ad . Aiiciſero⸗ An vero jenſius iſtiun Articuli ſit tropoiogius? ibut duii. yriu. Poſterius vsrit inter ſe diſſentientes ar; ſe iſerd rorquentes tenent Calviniani/ videstur Cal- dumeſiunus lib. z lnſtitut. cap. 16. ſect. 1o. Catechefis nanamteidelbergenſis pag. 4 1.g. 44. Bezain cap. 2. Act. um ſciſucerus in cap. 27. Macth. Ramus lib. 1 cap. 14. roprietag. 54. de Rel Chriſt. Bullingerus in cap. 2. Effigitctor. Zvvinꝑlius Byiſt. 3. Oecolampadius lib. 1. dicümu; An Chriſtus virtute carni aſſumpra commn- dehtiblticsra reſurreuerit? Afrm. Diſentiunt Calvinia- videsrur Bcaz in Gollequio Mompelgar. pag. qrognus. t19 un 4. An corpiu Chriſtiglorioſimpenetrsverit C pe- etti nonietrare poſſir corpors naturalia? Af Negant Calvi- turum iani, Videatur Calvinus lib. 3. Intt.cap. 17. ſect.⁊9. us ayytiyyinglius part x Keſp. adLuch. p. 465, Fohnius ootChtihem. 2.p 16].Jaſecl. p. 798. ſuuti · Mn gloriaſmn Chriſticorpuus neceſſariꝰ exjſlat in inaniſe*N. uitſuiit s. An corpi⸗ Chriſti ubicunq; eVideatur G pal- gnitenirur ab hominibus? N. — pprhu 7. An cœlum, in quod Chriſtus aſtendit ſis iricu creatus, eh pars mundi Neg. Diſſenrien res ebtenkl?l“— eſkulii deantur Calviniani, ut Zanchius d⸗ opezib. dierumlib. 1. cay. 4. Peg 66. Bullingerus ſu- per

12 Piſutatio 1N. ekeck. Jot. 14.v. 1.P. Munkt
S mplerus lib. 1. decœlo c.z.
g. An aſtenſio Chriſti in xlumtunmnuu Fni ein gubernatuni. „. An dupler jir ſe eſio Cbriſti ad anm na Midinam altera ud humanam natuunj yend ꝰ N. Afymant Calvjniani Videaturboh⸗ 455 in Ereg. Aug. Confſl. pa8*79 Serten q
364. hſtem- Theol. S o. An igitur chriſu ſ zuram tantum ſedent ad dextram UeiA. II. Nium Chriſtus ſcdent ad dauteram pi vo aliquo loto N. Diſſentiunt Calwiniani„
Bullingerus ſuyer verba ChriſtiJohan. 140 tyr in Dial. pag. 76. Gonßidhsuo S 11. p. 678 1 4 k. An Chriſtu⸗ etinm hom⸗* ie C martuorum ßuturu G artans— — 7A. Neg. soba. * ee

M g S 2 ₰ 882
S
6 6
Sc
DISPVTATIO DECIMA, manam
OLITO BT HoRRiBrLI. E quod fingunt Calviniani, Electionis decreto.
Lidio Conrado Sualipeyio. Marpurgo Carto. ddumtmn] F 8 15 1. Calvin
iiſtun Ocendi cauſa decretum aliud dicitur eſſe detiti Reparationis, aliud Elecion is c Reprobatio⸗ „jij Deereto reparationis conſtituit S§. Trinitas „Geiuttere filium generi humano lapſo/ ut carnem aſ- neret,& falutem atque juſt tiam repararet. De- ro Blectionis ordinavit hæredes vite æternæ He⸗ el os omnes, qui perſeveranti fide meritum Chri- . erantapprehenfuri.. Perfonam Chriſti conſideravimus inantece- tibus. Scquiturigitur utde decrero Plectionis Reprobationis agamns, Calvinianorumq́; varios ores oſtendamus, examinemus. conſenriunt igitur Lutherani eh CalWinians. De Pleckorum c5. Reproborupn numero Ut enim nomnes ſunt electi, ira nec omnes reprobati. De remorione temporis Mon enim in tempore, ſed tempora ſumus elccti, Eyh. 1. 3. De reiedione. Electio enim nen eſt facta ab operum præ- onem.. De remotione auiunis qh diminutionis- emadmodum enim non numerus electorum: cc reproborum poteſt augeri, minuive. 5. De ltermino: Electi enim nünquam finalirer de- kciuntz

———
—
114 Diſputatio N. ficiunt; Et reprobi nunquam finaliter credun De contrario; Omnes enim non electi ſunt teyn . Diſentiunt vero de modo Electionu kh risnis, atqʒ ſic de cauſis utriuſqʒ. 6. Calviniani electionem fingunt eſſe l tam, factam extra Chriſti& fidei tanquanan rum conſiderationem: Reprobationem i elſe abſolutam, factam citra incrsdulitati
aminabimus. tauſ
7 Quod igitur Calviniani ejnſmodi iiugn propugnent electionem, videre eſt apud h lib.ʒ. Inſt. c, ⁊ 1%ect. 5..c. 2 ſec. 3. 7. Bezan Hie ad Adap. 163. in Colloq. Mommp.p. 428. yjn cret Miſcelaneip. S7. Pucanump. 124 Solmiumi 27. Polanum de cꝛterna Pradeſt p. 1 ⁊. Keckerm inſtem. Theol p z00.
8. Inepra ſunt effugia Aretii loco 6.p. 1lhe p. 14. Sturmii de Pradeſt 1h. 6. Sxegedini in tah) ohn
falsò ſe accuſari vociferantium. Intertoguʒnet ipſi de cæpis reſpondentde alliis: Quænue
numelectio ſit abſolutareſpectu merſti Chula fidei tanquam cauſatum? Affrmant id Calxt licet eam n oñ abſolutam eſſe ſcribant relyeiʒ tionum nobis imperveſtigabilium. Deinitne tum Chriſti& fidem annumerant quidem e vis effectis, ſed non ejus cauſis: Cauſas easl tuunt Iuſtiſrationis ſive æternæ bearitudinse non Rledianis. Alio effugo ſe evadere polnt nantui Neoſtadianip.1ʒ7 Admonitionis conmh mulam concordiæ abſolutam a ſuis nominaee ctionem ajunt, non reſpectu meriti Chriiti kin ſpectu bonorum operum. Reſp. Inconveniun Faudulenta,& hæc eſt tergiverſatio: Nam ol tum Chtiſti& fidem Calviniani electioni t lel

ninit dꝰ alſolutu Eleionũdecreto Cah 1 oneleunt, hon tanquam terminos à duibus/ſed ad quos, dEljnontanquam cauſas, ſed tanquam effecta. Calwi⸗ 0. k lib. 3.Inſt.c.2 1 ed. P. ædeſtinarionem, inquit, m futucamus æternum Dei decretum, quoapudſe con- K fdennturum haber, quid de unoquoq homimne fieri vg— eproatot Non enim pari conditiòneærvantur om nes:Sed ing uis vita, aliis damnatio ærerna Præordinarur. Ita S e ſuout in alrerum finem quiſque conditu⸗ ef, ita vel ndent ou vitam vel ad mortem prædeſtinatum dicimus. adett⸗ Reß.2 ad Adap 163 De pſo, inquit, decreto fas omnes,& earum effecta ordine antegredis- guætimus cuj us cauſam in ipſo Dei ſinu,& arca- Lere ct confilio fitã eſſe dicimus, Shniuu Tom.1 p. 257. eci..y Rjc ordo, inquit eſt conſiliorum divinorum,& de- Monhhrorum ut homines corruptos vocaret ad agni- Lbhnem Chriſti Mediatoris„VOcCatos fide donaret hhſde donatos juſtificare ad vitam æteruam de- vir: Rurſus ut ab æterno præſcivit fideles, hoc
etülhun quos ipſe fide donaturus eſſe decrevit, atque Scgeni, non alios elegit: Ita nunc in tempore fidem in um. lumeflicit,& accendit. Polanus ds æterna Deꝛ Pradaſt. lliis:(2 Cauſa, qua Deus ad elgendum impulſus fuit, ectu men propter quam electio eſt facta, non eſt volũtas: firmantiitepræ viſa fides: nec præſcita hominũ merita: nec ſctiban gnitas generis, vel ullius alterius prærogativæ: bilium hc meritum Chriſti: nec denique electionis finis; eraut qut/olum beneneplacitum Dei in gratuita ejus di- s: Caultione fundatum. Kectermannus in llem. Theol. ux beui oo. Quodſt quis quærat, cur nonnullos homi- ſe eus benevolo volunratiaffectu ſit complexus: Re-
mniinndemus cum Apoſtolo ad Rom. 9. id non aliũ- naſus v eſſe, quam ex abſoluto illojure, quod Deus tan- merit Mam primus,& ſummus Dominus habet in crea-
elp. lunas ſuas, ita ut cjus voluntas ftetpro rarione quia eito Muntasprima, id eſt Dei, eſt omnium rationum eenfura.
6 3. Cra-

—
———
—
—
16 Dißputatio X. „. Credimus verò, docemus& profiten ſtriptura, electionem non eſſe abſolutam ſel uid natam, idq; ſequentibus evincimus fundamulin quorum primum petimus 3 cauſis olioni hari. cauſis incluſis eh ordinatum illud reſpeu eunun eñ abſolutum. Atqui eledio cauſis inciuſis eñ m Pe va urpote miſpricordi Dei volumtate, meriro cjnj nð] applicatione meririper ſdem. Ergo reſpeciu en ſer quam cauſarum non eñ abſoluta. Cauſæ hæ li lle etionem non antecedant tempore, ãnteceiuiern men cam ordine. guet 10 De fingulis cauſis ſcorſim agemus kin liquid in genere proponimus. Milericori jal rur Dei volũtatem eſſe electionis cauſam i Bph.1. v. 34.69lohan. 13.v. 18.2.Theſ 2. 0 11.V.5.2. Timorh. 1.v.9. Meritum Chriſtich; nis eſſe cauſam legitur, Bph. 1. V 4.. 6. 9. R juſdem eſſe inſtrumentalem cauſam feu ne docetur, 2. Theſſ2. v. 11.Ioh. 3v. 16.0.6.0 ℳ0 1.V.9. 1.Cor. 1.V. 21. Iac.2.V. 5. 11. Secundum ab Articulo Iuſtißrativni z
enim ſunt cauſæ juſtificationis, eædem ſunti 6 ui
Plectionis: Nam benedixit nos Deus in Ci Sicut elegit nos in ipſo Epheſ. 1 V. 3. 4. Atqu; nominaræ illæ cauſæ ſunt cauſæ juſtiſicz Rom.3. v. 14. 15 28. Eygo che. Quemm gitur Deus ſer vat in tempore nos juſtificani ab æterno ſervavit nos prædeſtinando. Ai ſolutum m odum non ſer vat nos juſtificaudo„ bus ipfis Calvinianis. Ergo. Majoris vein ſu tet ex dicto Apoſtoli, Rom. S.V. 19. Quos pu navit, hos& vocavit,& quos vocavit, hozjh 6 cayit. Minoris probationis loco ſufciat v 63* hoc unicum Apoſtoli, Rom. 3. v. 24. Juſtiſch gratis pergratiamipfius, per redemprionem in Chriſto Jeſu,&ec. Ar ob)icit Polanup.⁊
1
—=

1 de abſoluto Flectiuni dereta Caln. 1 nusdRhecretum electionis& ſalvationis differunt: fi- abſoluuidem hoo fit latius, cum per prædicationem& cim ſiniſtros verbi dicamur ſalyari, fed non prædeſti- jeliari. Reſp. 1. Decreta iſta realiter non differunt, uureßenm utriuſque idem ſit objectum, finis,& actus. 2. Amiſeus in hominibus eligendis Miniſterium verbi emgitc præreriit, ſed adillud omninò reſpexit. z. Quod Loreehuerd per miniſtros verbi non dicamur prædeitina- Cauletſicut falvari, cauſa eſt, quod prædeſtinatio ſit in- otey arnum Dei decretum, quod ſolus fecit; Ipſe exe-
aendi modus decreto nihilominus eſt incluſus. ſimagenædeſtinati enim ſumus propter meritum Chriſti
Miletitet Miniſtros annunciatum,& fide apprehenſum. nis cauſu Non dicimus decretum& executionem unum 2.The orſus idemq; eſſe, ſed cauſis primariis,& impel- itum Chintibus non diſterre. 8. v4.6) 12. Verilſimusigitur eſt Canon Theologicus. cauſimiæi in Chriſto eſ,& mnnetper Vdem nn dubitet ad .16bupertinere Pradeſtinarionem, pie dixit Auguſtinus
nbulaperſdem, utpervenias adpredeſtinationem. luſiſu 13. Tertium ab Articulo peccatorum remiſionis: cxdenu Dei gratia nobis peccata in tempore remittit,
os Deuab æterno nos elegit, Eph. 1. W. 6.7.2Tim. 1. V. Rom. 11.V.5 4tqui non Pei gratia abſoluta, ſed uſeſilltdinat⸗„& fide meritum Chriſti ſibi applicante n Cueterminat⸗ nobis peccata remittit. R. Sic 14. Quartum praſeientia divinn: Quicquid tum eſtfecundum præſcientiam non eſt abſolu- um Præſcientia enim reſpectu objecti includit vjult rius& poſterius, quod excludit abſoluta Dei vo⸗ Montas. Patur verò in ordinatione fidei. Atqui E- ¹9 Geecio eit facta ſecundum præſcientiam, Rom. 3. v. vociſ1 per 1. 0 2.Ergo non eſt abſoluta.
15. Quare improbamus& damnamus horri- % ſjle decretumſ ſic vocat ipſe Calvinus lib. ʒ. Inſtitut. ienheh 3 6c 7.) Electionis Calviniſticum,& quidem
MMh H 3 quin-

us Diſputatio N. quintò propter Porrenda abſurda. Nam incen be reddit falutem: inefficacem prædicationem jmn & uſum ſacramentorum: Ft omnes promiſia Rvangelicas particulares: Ac proinde conſoluæ nem piis eripit& ad deſperationem deducit: jep pturam facit imperfectamac fi non omniaaiſn tem neceſfaria doceat. Satisfactionem Chtiiint dir inutilem adeoq́; bipatentes portas apetiti pium& blaſphemum Photinianurum doguur enim abſolutè ſumus electi, quorſum Chrilu nobis mortuus eſt? 16. Horrendum illud dogma Calvinilin abſoluto electionis decreto, varios alich yo gignit, quorum quidam funt generales ſi n 17. Generalium Prima eß de hominih Muibuus de Prædeſtinatione agendum; Cum ji Calviniani dogma ſuum eſſe horrendumii tur dam ipſorum opinantur coram omnibus detp eſſe diſputandum, nec in publico cœtu dil⸗ dum, videatur Beza in Collaq. Mompelgart p 310. 18. Contrarium verð requirit à nobis ni in tum Chriſti, Marc. 16 verſ.15. Monentutilt ei 2 Timoth. V. 16. Roman. 15. verſ4. Docenti ni Plis ſuis Prophetæ, Chriſtus, Apoſtoli,& pißi hi⸗ qui pro re natã doctrinam Electionis& Rhi tionis quibuſvis tradiderunt, ut legitur Eſnhi Mal. 1. V. 1.2. Marth. 11.V 21.6. 13.. 13. Ihh he 27.. 12.W. 39 Rom 9. Eph. 1. Qujuſcunq; iglu divinum habemus mandatum. queq́; futs non utilitatibus quibuſq; moti Prophetæ, Apoltoh Eit pii patres doctrinam hanc propoſuerunt, isjt moveamut, ut& de eã agamus. Atqui utyroh i mus doctrinam de Prædeſtinatione non ſonhn ram doctis, ſed etiam coram idiotis Knonli 3

tin I. 6. ij N. de alſluto Flectioni decreto Caly. 119
mytxiitui bemus varias utilitates, Prophetarum. Apoſtolo- Rtonn m&piorum Patrum exempla. Ergo. Nam annön Ac ſwiuſangel um eſt prædicandum univerſæ ercaturæ, tationenqæ ſub cœlo eſt, Mare. 16. V. 15. Annòn doctrina ac ſnonon rdeftinarione pars quædam eſt doctrinæ Ev- islagioten gelicæ? Deinde annòn quæcunque præſcripta ntezyouun?d noſtram doctrinam præſctipta ſunt? Rom. tinunent*4 Annõn omnis ſcriptura divinitus inſpira- quorſinſuilis eit 2.Tim 3. W. 16. annön omnes ũbi cave- debentà falſfi fratribus ſecundum monitũ Chri- „Marth. V 16. Quid igitur obſtat/ quò minus gmacii hac doctrina etiam coram populo agatur: N n coram populo agatur? Num pter improborum abuſum? Cerie non. Augu- ant getciu qicit: Non eit timendum,quia hæreticus nõ Pet, ut nobis loquentibus offendatur, qui verita- Va hnin non poteſt yel non vult capere, ne nobis tacẽ- enaum Pus, qui veritatem eapere poteſt falſitate capia- horrenit. Denique Prophetæ, Chriftus, Apoſtoli,& pii am omnstres ſuis monenteremplis, omninò neceſſarium ublicotcſe, ut de hac doctrinã agamus populumq́; infor- . Mmhemus. Auguſtinun! de bono perſew. c. 14 dicit: Cur d cationi, præceptioni, exhortationi, corre- Juiritinioniq; qnæ omnia frequentat ſcriptura divina, Moniſtimamus inutilem definitionẽ Prædeſtinatio- verſz Dquam commendat eadem ſcripturadivina. Soh- Apoſtohius igitur divortium faciens hac in re à Bexa ſcri- lectiouslit, Tom. 2. pag. 994. Non poteſt ſine manifaſta in ut legiuhiritum Dei bilaſphemia negari, hanc doctrinam c.1 hecleſie Dei utilem eſſe,& ſcitu& predicatu neceſ- Cujuſcuſriam. nquchl 19. Secumda eft de Differenria Preædeſinationi ophete ecionis eh Reprobationi⸗ Calviniani nonnulli poſuemPinantur differre utgenus& ſpecies. Nam Ble- s. Atuttionem 6& Reprobationem conſtituunt ſpecies tionenn rædeſtinationis, videatur Polanus d⸗ Pradaſinat. iotisAn6. Bupanus loco 36.p. 422.Sturmius rh. 3 Calwinus ˙ H 4 n n⸗

Diſputatio X. in in ſriptione cnp. ⁊ 1.lih. ʒ. Bexa Reſß· ⁊ ad 4in 233.%4. 20. Quamvis verd de vocabulis non faci ꝛ.
ſit movenda, artamen cum non habcamusy ud centem ſcripturam,& cautè in hoc myleioltoyi quendum, Calvinianis illis non ſubſotibi Pradeſtinationis ehim vocabulum in uniyetimcr die biblico non uſurpatur de Reprobation ofei cti dicuntur prædeſtinati,& contrà. Peindt 24 deſtinatio eſt ordinatio ad hominis finem hentit conſtitutio finis/& ordinatio mediorumiſinqui Atqui Reprobatio non eſt cõſtitutio finis ai mu quia omnis finis eſtrei perfectio,& optimn vzj Rt reprobario eſt extremum malum. Ergo tioh 21. Subſcribunt hac in re noſtris qui ben Galvinianis: Urſinus part. ⁊. Expl. Catech 1Pr 229. Notandum, inquit. in fcripturis nom nibu deſtinationis ferò de Flectis tantumm accipi j mi chiuslib⸗5 de N. D. c. ⁊. quæſt. 1.p.ßr4. ait hoc nomine fignificare folent Sanctor&h ctionem,& ad vitam æxternam deputationen iote mundi conititutionem factam. Addit R Keclermannus lh. 3. ſt. Theol cap. p. ⁊96 inquiens hæc inter feſe, ordinare ad finem dinare ad damnationem. Omnis enim fi ge naturã elt optimum quid,& perfectiorei duu mnatio autem eft extremum malum& fumm lun perfectio. be 22, Blectionis verd& Prædeftinationi z* buſa codem fenſuuſurpantur, Eph. 1. v 4. I Won lioquin aliquo modo diſtingui poſſnt, 1. du orainis Ex genere enim humano creduli ſei tur& poſt ad vitam æternam prædeſtinantui Cn riane obiechi: Electio circa homines: Præieio tio circa media etiam falutis verfatur. ʒ. Ml contratis Electio enim includit reſpectum

U de abſoluto Electionis decreto Calp. 121 „ 56 tMnatos:Prædeſtinatio magis finem, quam Plectio- neh 3. T erria eid elociohis obioco, quod 1. accu- te,& exquiſite loquendo non eſt Chriſtus ipſe, 6 hocnſt opinatur Polanus. Nam electi ſumus in Chriſto, ls ſit mus ſancti,& immiaculati. Ergò ante fuimus — uaculati. Elcctio alia igitur eſt ad vitam,& zlia ad eRephficium aliquod. Conti 24 Secundd nec propriè loquendo Angeli, ut Omini funtit Polanus in Pidaſtalia de predeſt. p. Pledio, 2 nedmquiens, et tum Beatorum Angelorum, tum ho- Kitutiolinum ſalvandorum: cui ſubſcribens Bacanus lo tioKofiz pag 420. ad quæſtionem, Eſtné Prædeſtina- malum ip hominum? Reſpondet, eſt& Angelorum. FHa- re nolent hoc ex Thoma qui ſcribitpart. 1. quæl.2 art. .Expl(u Prædeſtinatio convenit Angelis, ficut& homi- cripturiubus, licer nunquam fucrint miſeri. Reſponde- tantum zuus verò breviſſimè, nimirum Flectionis vocabu- . 1.pbiim eſſe æquivocum. Nam uſurpatur vel abuſivè Meut, hunt latiſſime pro ſegregatione,& omni præordina- m depunwne, vel propriè& ſtrictiſſime pro ſalvandorum tam. porum,& perſeveranter credentium decreto,& capahChriſtoelectione: Priori ſenſu dicimus, Ange- inareali ab æterns ad gloriam ordinatos,& à malis ſe- mnis uregatos. Poſteriori verò ſenſu Angeli nequaquam & petfeicuntur electi. Nam 1. Angeli boni nunquam malumknt lapfi. Venit Chriſtus ſalvare quod perigrat, 19.v. 10. Utdeſtrueret opera Diaboli, 1. Ioh. xdellini V.. Ad vitam igitur pott lapſum propriò eligi Bphronpotuerunt.. Quibus Chriſtus datus eit Me- u poliu lator ili in fide perſeverantes ſuntin Chriſto e- culecti. Atqui non Angelis, ſed hominibus datus eſt pnihnkiftus Mediator, 2. Tim. 2.V. 5 Etvenit Chriſtus net roprerillos, quotum femen afflumpſerat. Hoc ve- verluun? ierche 2. Atinquis, Angelos, licet non opus habue- üiuh ne

bunt adverfarti illi, quod volunt: Nam ali
rint Redemptore, attamen opus habniſſe coi 1.
vatore in bono,& in capite, Videatur, polanuomoe
ro. Bucanus pag. 75. Reſp. Falſa præſapponocelt hypotheſis, quafi Filius Dei aſlumpſerit cnpemq humanam propter Angelos, quam fuo exmn mus loco. Deinde Electio eft facta in Chriſtobtume quovis modo nec ut huic vel illi videtur, neqxe hic vel ille fingit: ſed ut docet Sp·ð. in Scripui ndu mirum quateuus eſt pro peccatis victima eci demptor: Eph. 1.v6.7. Qui igitur per Chtiſtus tedit ſunt redemptiilli ptopriè non funt eledti. ſby
26. 3. Velitaà cauſis Electionis: IMiſuhmer cti in Chriſtoquibus graria Pei in meritolil hiht fundata per Sacramenta& prædicationen ic
offerturquiq eam peiſeverapti fide appreh 10
Atqui hæcde Ang lis dici nequeunt,&c. vin Mon gratia in merito Ghriſti fundata, multorũ yw hœ & paucorum electio, fides juſtifigaus, Sactan Cui rum uſurpatio. Eigo.
17. Objicis,literam ipſam legi in Seripn ple 1.Tim zr. Reſp. 1. Stex vocabulo i argumentari ad Electionem.exquiſitè& ſti dictam, quærimus, cur Calviniani non dicat priè electa efle ſepuchra ex Gen 2ʒ. Verſs.b propriè electos ex Px. 14. verſ6. Cedros ex electas,ex ler. 12 V7. 2. Alud eit electumeiec aliud in Chriſto electum eſſe: Mon ſtatimqtei
lectum eſt in Ehriſto eſt electum. 3. Mult
ſtimonio Apoſtoli appellatione angelorunu Ku ligunt miniſtros Deiqui ratione ofcii ſui i& wn tur Angeli Mal. ⁊.V. 3 0. 3 V. 1.5ed largiamuti lig ſpiricuales illas eſfentias, necdum tamẽ obi
gneraliter clectum elle.& aliud in Chriſtope
eectum eſſe: angeii funt electi, hoc eitaben
cto& ipliaccepti. 1 13

X. de alſoluto Plectionis decreto Caly. 123 5 kunt 28. Tereid. Neque objectum Blectionis eſt Meatunomo conſideratus in præviione Dei ut laberetur,
.
14 umpſe
em, quod propugnat Fexa in Coloq Mompelg pag. luam ſi3. Reſp. ad Ads Colloꝙ pag 157.164. Sed obje- lictzichum ejus eſt homo conſideratus ut lapſus. Nam il videmn Plectio præſupponit meritum Chriſti, in quo Winſhndatur, eleci[mus in Chriſto. EyheſI. Rrgo& auts ſicnectio præſupponit lapſum: Præviſio enim ante- turper(dit decretum incarnationis Filii: vel itd: Qui- untelehs promiſſus eſt Chriſtus, illi ſi perſeveranti fde tionis Leritum Chriſt apprchendant, ſunt electi. Atqui ei in mariſtus miſſus eit lapſis, venit in mundum ſalvare
Flpnpe eſt. Electio non eſt factaante lapſus præ viſio-
prædicu quod perierat, venit propter oves perditas, Mart.
tiſde. V 24 Venit vocatum peccatores, Marth. o. v. 13.
ueunt, ortuus eſt pro diſperſis, Ioh. 11. v51. Ergo lapfi, fi
ta muloe nitentiam agant,& perſeveranti fide meritum iicashriſti apprehendant, ſunt clecti: Et per conſe- lens homo conſideratus in præ viſione Dei, ut la- legi in us. eſt electionis objectum. vocabl 2.9. 2. Ios Peus elegit, quos præ vidit finaliter vquiſttedituros in filium. Arqui homines nonnullos la- ani nondlòs præ vidit finaliter credituros. Ergo. n2ſnnſ 0. 3. Deus non vult peccatum, nec lapſum, 6. Ceinman. 5. Verſtc 5. E. non fecit decretum de homi- q eſt eledr creando ut laberetur, ſed de lapſo„ut regenera- etur. 3 z1. 4. Numquid ſic offenderunt, ut caderent? e anpnbi. Kom. 11..11. Numquid igitur Peus elegit ne oſcominem ut labetetur: Ablu. bedu 32 J Surmius gitur Salviniſt hac in re re- ecdumunltat Bezanin ſuà Diatribe theſ.. ut& Sohnius unt: M 2 p637. din(ui ihoceli
. Q

Dijhutatio X.
² 6 QussrronEs.
1 yrum eleio reſpeczu meriti Chrißi, ꝛanquam cauſarum ſit abſoluta; An veydilum cas ydinata? A. Poſterius; Prius propugnm Rl) viniani Videnrur Calvinus lib.z.Inſt cay qn
5.cap ⁊2 ſect.z. 7. Beza Reſp. 2 ad Actapi Coll. Momp. p. 4.28 Urfinus in Miſcell.p. yh nus p.414.ohhius Fom. 2.p.257. Polanusi deſt.p.12 Keckermannus in Syntag Theclz Frurmius dePrædeſt.th.6. . Num Praneſtinatio proßriè lohuen Ele Lionis&h Roprobarionis? N. AMrmat Pol xternà Dei Prædeſt p. 6.Bucanus lot. 3 x z. Num Chriſtu⸗ e Angeli ad vitam alu priꝰ eh exquiſiid lquendo ſint Eleci? N Bucanus Loc. 35. pag. 420. Polanus in Di Pag9 2 6 4. An homo conſtderatus in pra vißione Dei ſrobieum Elehionis? A. Diſſentur Bezain
Mompel. pag 428 Reſp ad Acta pag. iſ . Filenus patt. 1 Syhtag.
pag14.
12o 7

E S26288 srro xr.
An De-
buRIMA ELECTIONIs CAIS4.,
quæ eſt bona, gratuita,& miſericors nMiſcl Dei voluntas.
17o Reß. M. Iohanne Henrico Tonſore Alifel- ntag Ii diano Haſp.
i biun ER*. Ahm FOrribile Calviniſticum decretum horribiles nus lo ſpeciales gignit errores: Quos ordine oſten- ſuri& examinaturi, cauſas electionis ex ſcri- viumnura proponimus. Ehcit z. Sunt verò eædem cauſæ electionis, quæ ſunt lanuiſtificationis. Ut enim in tempore nos Deus ſal- t.ita ab æterno nos ſalvare decrevit, cum omnis awjſmharationis ſit axpers, cumq́; falvatio æterni decreti bntußi executio. Quæ igiturſunt cauſæ falvationis, eæ- Adpiem funt& Juttificationis, Kom. 8.Verf a. Quos Synu deſtinavit. hos& vo cavit,& quos vocavit, hos iſtificavit, Eph. 1.v.3. 4. Benedixit nos omni be- dictione ſpirituali. Quemadmodum elegit nos in ſo. Falvos fecit nos,& vocavit vocatione ſanctã eundum faum propoſitum& gratiam, quæ data idem eit nobis per Chriſtum eſum, ante rem- bra terna. Sed palam facta nunc per apparitionẽ eryatoris noſtri jefu Chrifti, 2. Tim. 1. verſ 9. 10. itificatioigitur electionis eſt executio: Et Quem- modum eligimur ita henedicimur. 3 Fulentius lib. 1. ad Monimum pag. 12. Quod nquam, ait, eſt in opere Dei, nunquam fuit in xdeitinationc Dei: Neque onim alia eſt ejus præ.
1 —

26 Diſputdtio N.
prædeſtinatio, quam futurorum operumz præparatio. Bernhardu ſcribit Tom.7 Pyiß Thomam præpoſitum de Beverla p. 147. Quzu eltllud? M ſericordia Dominiabæternoi in æternum ſupertimentes eum, Pſal. 101 rerno propter prædeſtinatiosem, in æternun t pter beatificationem. Altera carens princhuhn tera neſciens finem: Siquidem quos abis
prædeſtinat, in ærernum beatificat, intenß
dem pag 148. guoſce confil um Pei inſ tione tui. Conntere& dic: Confilium mei icationes tuæ Præſens namque juſtificatiin di vini eſt conſilii revelatiò,& quædam adi gloriam præparatio. ver
4. Quareprima eledionis cauſa e bonn 5 eh miſericors Dei voluntas. Seueſt mera Dio miſerias hominum introſpiciens, casqueſbie eſſe declarans, Eph. 1. v. 6. Prædeſtinavitno beneplacitum voluntaris ſuæ, v gjuxta ben tum ſuum quod propoſueratin ſeipſo, v u deſtinati fecundum propoſitum eius, quioy omnia ſecundum conſilium voluntatis ſuæ i v. 1. Miſerebor, cujus miſercor,& miſetitui
præſtabo, cujus miſerebor. v. 16. Igitur noun tis nec currentis, ſed miſerentis eſt Dei, v
vult miſeretur,& quem vult indurat o. 11
—
quiæ ſecundum electionem gratiæ fueruni v.z2. Netime puſille grex quia placuit lu dare regnum. 4 Cum aurem Calviniani fingant volun Dei non efle ordinatam, non fundari inm Chriſtifideapprehenſo; Sed efle horum neh abſolutam, quã abſolutè ſtatuerit, quos eligen ket: cumq;; proinde horribile fingant decretij ſcquitut, Deum hunc Calriniſticum ſimylici 6
— — —
—
——

de prima Elecioni cauf. 127 neſolurs nolle omnium ſalutem bromiſſiones Ev- venu ſgelicas ex iotentione Dei eſſe particulares Vo- tonem ad beneficiorum Chriſti participationẽ vnntbee particularem: i Deus alicubi univerſalirer Romittat eſſe illud voluntatis ſigni non benepla- ovetinati Etſinon ele&t vocentur, eſſe vocationem i1. eeitein en parte Deiineffcacem. luiden zus. Forrẽda& blaſphema ſunt illa ſingula. Qua- beatifctt hcx ſcriptura ea refutamus. Primd Deu⸗ igirur ꝰrid un juijceyno beneplacirꝰ vult ommium hominum eh ſin- lum heihorum ſalutem. Cotflunn. Atinquiat aliquis, injuriam fieri Calvinjanis, nquejultium plane nobiſcum loquantur: Sic enim Admonz- & quxtan Neoſtadianap 139. Vult Deus ſerd omnium cõ- rHonem,& ſalutem, quantum ad approbationẽ, cauſuuhlæritiam ſuam. Rt Polantu⸗ p. 190. in Didaſtalia. Sewelmelpn n egamus Deum ſeriò,& ardenteruniverſorũ, ciens eu fingulorum hominum æternam bearitudinem ædeltinmpetere. vvojn 8. Reſp. 1. Nec nos negamus Calvinianos va- tin ſeilus modis ſecum pugnare, ut fleri ſolet veritatis tumeitpdamenro relicto. 2. Opponimus huic frauduls- voluntti effugio aliorum aſſertio nes⸗quæ quidẽ candidæ, reor& niud admodum blaſphemæ: hexa Keſp. 2 ad Acap. 16.lgitun 4. Dico nunquam tempus fuiſſe vel efle, vel fu- atis ei um, quo volucrit, velit aut voliturus ſit Deus induntenbgulorum milereri Sed ab ærerno pro bonã ſuã ttir ſieluntate⸗& cã quidem cui reſiſti non poteſt, con- ſluu tuiſle,& quorum in Chriſto miſereretur,& quos 1 Clniltoinduraret. Calvinns lb. Iuſ c. ſe2. in uomines, inquit nudo Dei arbitrio citra proprium ſnlueritum in ternam mortem prædettinantun. Ey ele em. Dico eſſe Des creatos quos ad exitium oroecliros ſine dubitatione præfcichat, atqug ita fa- up m quia ſic voluit. Zanchius in Miſcellan Fag. 301.
emineus abſolurè yult clectos falſos fleri,& abfolute icumi

13 5 f. 3 ½ 3 3 3
Diſputatio X. itidem vult reprobos non ſervari. Rennecun
Prædeſt p. 1140 Hli, ui Deum omnium miſer fingulos falvari velle, bi imaginantur, totof
0
etrani„S m guum Peccatüm
8 is præn ifis confirmamus dogmah 3 yoltum⸗ tim Scripturæ teltimoniit 5 timis con ſequentiis.
9. Clallis teſtimoniorum ſeripturs yiß⸗ exprelse de omnium hominum falute inch particulas univerſales, ut 1. Tim.2 v. 4. Deiau omnes homines ſalvos fieri⸗& ad agnitionen tatis pervenire, Tt 2. W. 11. Illuxi tgra tiahi ul tifera omnibus hominibus, Rom. 11 0. z1 nn t omnes ſub incredulitatem, ut omniumi it retur, 1. Theſ.5.. 9. contt turie iram, 3 ca tardat Dominus promiſſionem ficut quiujti ſtimant ſed patiens el ſt erga nos, Marrh 1 on Venite ad me omnes, qui laboratis,& onetzihli ego reficiam vos, loh. z. v. 16. 17. Sic Deis
mundum, ut unigenitum ſuum filium datut mnis, qui credit in eum, non percat, ſed hab in tam æteraam. Non enim miſit Deus Kliun. in mundum, ut judicet mundum, fed mundus per ipſumc. 6.V. 39. FHæc eit volunj proſ trisut omnis, qui vider filium,& credit inemnjc
cat vitam æternam. Deu
10. In depravandis verò clariſt imis i n pturæ æ teſtimoniis/miſerè ſeſe torquet g ger(it ktin niana: 1. Per particulas univerfales, nbnin Feti ajuntfingulosger ſed genera finguhe vdeatur Baxapart 2. eſp. 4 dadoy 192.5 mu Da% vocem nſene in leni de ec en mnes nes, omuc genus amus pei N
c

e1 ſerni dprima ecionij cauſ. 19 um omninnque difterentias diſtriburum Reges privatos, enbbiteihnobilegfublimeshuwiles,o0ctoe, divi- umadnispauperes uvches⸗lenes, mares, fœmi nas, pue- namusdo adoleſcentes in linguis omnibus in moribus cſtintinnibus, in profelſionibus omnibus. 2. Appella- one(mundi) intelligi, inqulunt, optimam mundi um ſeipuhttem, hoc eſt,tantum electos, videatur Bexa payt. inum ſiu* Adap. 211. .— Tinp. Reſp.. Conſequentia eſt nulla Interdum &adtgiiticula Omnis) limitats eit accipienda. Ergo Uuritnam in allegatis illis teſtimoniis. 2. Urgemus Ron1 Tbiekieii Zand Prohriera⸗ ieræ u impingit vel in aliquem Mde⸗ Aricun 3 vel in a⸗ „ etuu manifeſtiores. ehaliqua pari⸗ abſurda ſem- noncatit ſenſus obrinen liherali. 3. Allertio illa Calvini- nee eripir ſolidam ipſts indiriduisin agone cõſti- teupis conſolationem: n deſperationis baratrum à06 Muinjicit Deum facit EcoAn quaſi fine ul- oratlidei& incredulitais reſpectu hos abſoluts eli. 17. R M, llos abſoluté& ſimpliciter damnet: fun dam- m n E vangelii de Chrifto„Sjusq; meriro everti 17 pereat iigo tanquam abſurda& impia eſt im probandg. üt Deulin lpecie ſie inferimus. Primd ex 1. Tm 2 Pro dum/ ſiibus eſt orandum, eos Deus vult falyare. Atqui Hæcel impiis eriam orandum ut ſuo nos docet exein- & crih Chriltus, ruc. 23„. 34. Prgo. Deinde. Quos us vult ad agnition em veritatis venire, cos vult clatiſiuivare. Atqui non tantum genera ſingulorum, ſed torquam fingula gencrum Deus vult ad aghitionem ſules ititatis venire: vocandos enim curat Deus etiam genenpœnitentes ad Ponitentiam. Ergo. Idemeyin⸗ %1urex5. de Mediatore: Exv. 6 de univerſali- iodehnemeriti: Rxv. 7. de officio Pauli. Quare pro sdichlMnibus hominibus eſt orandum,& Deus vult o- eburones homines fieri ſalvos, quia pariter omnium cgm Peus: quia unus eſt Mediator Dei& qui

—— 3
2
——
——— gt
.
di. Ergo.
rant& onerati ſunt, eos Chriſtus vult adke 6
13* Diſputatio VI. uia Chriſtus pro omnibus eſt mortuus: 1 Apoſtolus miſſus eſt ad prędicandum omuibi minibus, v.6.7. hinet 12. Secundd ex Tir. 4. verſio. 11. Quiabn debent impieratem, illis illuxit graria Dei 5 12. Atqui etiam increduli abnegare debent it tatem. Ergo. Deinde, Qui funt arguend iu luxit gratia Dei. verſ15. Atqui impii ſunti
13. Tertid ex Rom. 11.V 32. Quos Da
cluſit ſub peccatum, eorum vult miſereriſa 3 66 ſionem intellige non ſimpliciter coactivan dicialem, quæ fit voce legis, Gal. z. v. 10) 6 mnes homines, nullo excepto concluſt F peccatum: Omnes enim peccaverunt,& riã Dei. Rom. z.v. 12. Ergo. Autfalſum il dicitur, v. 33. O profunditatem di vitiun Deus voce legis omnes& fingulos ſub pecʒ concluſit, ut fingulorum miſereretur Rui . äembe ſi nonnullos concluſiſſet, ut abſolutè& ſn cos damnaret, nõ eſſet profunditas diviti crudelitatis,& miſeriatum.
14. Quartò ex Marth. 1r. v. 23. Quich
ſer
it inet
p. piiy ceui
& refocillare. Atqui omnes& fingulos Chriſtus vultad ſe venire,& refocillare: Wz 2. de reprobis agir, quos hac in vitatione j tur. Et Prowerb. 1. verſ 2 4 dicitur: vocal en nuiſtis, exrendi manum meam, 4 nh P aſpiceret. Deſpexit omne conſliumi rgo. 5. Vocabulum[ mundi) nuſpiam p ptura pro ſolis electis uſurpatum reperitut i1 ſurpaturin Scriptura duplicit rprimo proi bus, ut joh. 17. V. 9 Secundd pro omnibus h n, bus, lidelbus& infidelibus mul. 7. Eajoeoſi

io 11 us eſnn de prima Elecion⸗ cxuſa. 31 Sdicanune inferimus: Ule mundus iſthic iatelligitur qni einet credulos,& incredulos: Nam v 8in duas verſ. 11. qlles dividitur in fideles& infideles. atmundus illurit gui orum hos nan continet. E. mundus co inloco abnezuti gnificat tantum clectosſed genus humanum uiſuntapuale in huncmundum naſcitur. Deinde increduli Atquiininnanturequod non credant Filo. Ergo& Fi- zipſis eit datus. Deniq Evangelium de Chriſto .Vz1. Qunciandum eſttoti mundo, Marth. 5.V. O- m vultnieireatutæ quæ ſub cœlo eit Pilectio verò ba- licitetcci& meritum Chritti tam late eetendit quam iCilzut Patetipſum E vangelium,chusq; aanunciario. cehrocun q6. hoſterior teſimniorum Sorißrure laſis per⸗ e eneVolentia Dei erg⸗ worientes Deus non vult o. Auflli em moientium⸗Faach 18. werſz 3 0 33 verſ. dit Ser z verſ9 idq; juramento conitmar Ego izu Deus)urat ſed infeliciores, qui Deo juranti ee 3 non habent: Augufinus dictr 0. 16 A6 Cz itib 33. Quid eit Dei veri, veracisq́; jura. funditsipig promiſſi confitmatio,& infidelium q ædã 8 epatio. 1G 17 Bludere& hæc teſtimonia ſtudent Calvi- hriſtunhj Nam ſcribunt Prophetam loqui. 1. de mor- nes& t interitu tem porali, ſed non de morte xternd. 2.
&relocli go quolibet impio, ſed de eo tantum, qui ſe c̃-
hac inyitjt,& Pœnitentiam agit. 3 Euunciationem eſſe
dicitur hefinitam duntaxat de ilis, quibus con verſionis n mein krgratia intelligendam. 4 vel intelligendam omne eſlede voluntate Dei re velatd non occult. Satur Bexap. 19 6. Piſtator Vuper Biblia. Bucanus
nunbiz6 b.417. patun s. Relp. 1. Loquitur Propheta de illâ morte, icitenpn⸗ opponitur vitæ æxternæ. intelligit igitur& dproonttem xternam. 2. Famintelligir mortem, quæ Shnendium eſt peccati. Jam verd non tantum . 2 tem-
rum vultfalutem O felices homines, quorum

— —
*—
S
82 pißati XI. temporalis ſed etiam ærerna mors poœna jn⸗ cati, Rom.. Ergo. 3 De eã agit morte, quſſwo omnibus hominibus eſt communis, ſed qunn
con vertentes poſſunt effugere, Exech zzlen
Temporalis verd mors omnibus homiuidcnere
munis, eamqͥ; nemo poreſt effugere, Pſalsg kh 4. Ezech. 17. v. 14. dicitu: Nolo mortemmolu tis. Ergo non tantuùm non vult mortem ſtißen vertentis, ſed etiam pereuntis. 5. Textusiwult vatur: Siquidem in eo non legitur: Peuzuaſolu mortem impii/qui convertitur, ſed Peus uhent mortem impii(ſubintellige) ſed ut conven i Deus vult, ut ille pœnitentiam agant,& eunpnins tant quibus dat media converſionis, ut dicatio verbi& uſus Sacramentorum. Hleyar
rd media dantur etiam iis qui ea contemuj al.
que ſe opponunt Ador. 7. verſ; 1rape! ʒujjnplic Tuc.y. verſic.ʒ 1. Ergo.7. Diſtinctionemnne tis revelatæ,& occultæ attingemus in ſuijgel tibus.. 19. His addimus legitimas conſequen rum prima petitur&fne vreationis Condl Deus omnes homines in Adamo adimai quæ ad omnes propa gari debebat, Gen. 1 mnes igirur voluit ſalvari. Secunda j omnibus eit propoſita. Ergo voluntas funhj omnes per eam habe ent vitam. Lex euinfi inſtituta fuit ad vitam Rom y. verſ 10 ihn annexn conditions, quo die de arbore vetiit io deris morte morieris, Gen. ⁊. v16. Ergoißi rum parentum poteſtate fuit poſitum comei eã, vel non comedere, Fccleßaſtæ 7.w. zo · 16. Ergo f.talt decrero non fuerunt conditii pſum ſed ad vitam. Quarta ⁊ miſſions Fili ti mundoeſt datus, Joh. z. Quinta a5 unt Votktions Curar enim Deus vocandos om
5

du I deprima Elecioni cauſa. 133 ternones etiam cos, qui reſpuunt cœnam magnam. Deei in* Bapriſmi inſtitutione Inſtitutus enim iſte tc onuuir0 omnibus gentibus, quas Deus per eum vult efiugen zure Septimaʒ Aprecibu⸗ Si enim Deus abſo- onnin eerevit, illorum miſereri, hos abjicere, fru- oteſt eſ— eruntpreces, quæ funduntur pro infideli- ineni& hæreticis convertendis imò erunt contra oluntatem. Octa va, d conſolarionis certitudine, non un ʒerarioni⸗ periculo Si enim ſingulorum Deus ereunts pwult ſalutem, quomodo hominibus tentatis nonezrſolatio ex Scriptura poteſt ſuppeditari: mera ertiturileratio in ipfis ſequatur, oportet. ligehſeuno. Quare cum Peus velit omnes& fingulos tehtlanuines ſaſvos fieri, ſequitur& promiſſiones Ev- conyerloilicas de merito Chriſti& falute æterna non acramenwarticulares, ſed univerſales. iis quicn. Verum Calviniani ſtatuentes„Deum nolle 7. vertliciter omnium& fingulorum ſalutem, infe- 7. Dilud nec eam omnibus promitti. Promiſſiones Ev- attingenelicas ajunt ad ſolos Klectos eſſe referendas, culares eas reſpectu totius generis humani, li- itimasculuni verſales nominari poſſint reſpectu Rlectorũ; creulini lhiu in Miſcel p. z201.249[cribit, promiſſio- a Adanoide Dei Mifericordia.& de falute æterna, perti- i debebuhs tantum ad electos: particulam ſomnis) acci- ri. hecuhdam eſſe pro omnibus electis, non autem pro krʒo wibus in univerſum hominibus. Sturmius in t ritum. lMribeth. 15. Promiſfiones, inquit, etũ omnibus iomynn Ponantur, non tamen ad omnes pertinent, ſed ie de vhrolos electos.
„1 2 Sed& hoc dogma horrendum eſſe iiſdem
ſet lnirmamusfundamentis in præcedentibus alle- rnſt nis Repetimus inde duo: PrimòSritrure Zuu- i eſtimonis partitulas univerſalss includentia, cu- onit nodi eſt. 1. Chriſtipromiſſio, Matth. 11.V. 28. nie ad me omnes, qui laboratis,& onefati eſtis⸗ eusſom 3 ego

Diſutatio NR. egoreſciam vos. 2. Diſcipulorum in vcium n miio· Prædicate Kvangelium omni crenu 16.V. 16. Docere omnes gentes Maerh. 13.unſt Prædicari deber in nomine ejus pœnitentia, iʒ miſſio peccatorum in omues gentes/ Lucajx 3. Faddum Apoſtolicum Ad 17.V. 30. PTempor jusign orantiæ diſimilavit Deus N uncauten nunciat/ uromnes ubi; homine reſipiſcaut 23. Bvangelium prædicatum eſt apudunin ctcaturam, quæ ſub eœloeſt. 2 Sccundò, Teſtimumnia de intreduli Mui miſiones illa ſunt propoſita, ut 1. Ipſius Jehoi die manum ad populum incredulum expaniu rug Eſa 65 W212 Eadem leguntur,c.66.4. h 3 13 2. Chrifti,eos, qui hoftiliter repugnanu gregare ſtudenris, non aliter ac gallina con pullos fuos ſub alas ſuas, Matt.⁊3 v. 3. 3. Jo nis Baptiſtæ impcnitentibus auditoribus gelicas promiſſiones offerentis. 1 Cahi 4 Quare aliud eñ benefciorum vblminhl Un abplicatio Illa eſt uni verſalisʒ hæc vitio honn int particularis Vel aliud eft ipſa promiſſio, Mu rei promiſſæ participatio: Ila git univerlii k pertinet ad fideles,& infideles; hæcfidem teun niſ & ſic fit particularis. Piſtindt onis ratio ha quod promiſionem, ut eſt promiſſio, fides koni non conſtituat. Nam fides rebus promiſſsels uu numeranda: Et ſi fideles eſſent homines zuib ſiti ſalus promittiturjam aſſecuti eſſent quodipi n mittitur. Ergo ſalus i pſis amplius offerri nonpolj Quod obtinerur non promſtirurʒ Res vetòſi mifla fidem requirit, quia hæc illius eſt initrunj tum apprehendens. Inde A poſtolus Paulus mo Ad Judæos etiam incredulos promiſſionem&ah i Prionem in filios exten dit/ modò ad ſolos fidele nde etiam promiſſiones ſunt duorum enn
3.

N buhnnz depyima Elecioni cauſa. 1 umeminonnullæ agunt ſimpliciterde gratia Dei, Miſeri- enten Muhrdia& dilectione erga rotum mundum, ut Ioh.„ eſpaut16.1.Tim 1.V. 4 FHæ ſimpliciterfunt univerſalesʒ esgentonnullis incluſa eſt conſideratio mediorum, ut- nzo re Chriſti per fidemapprehenſi, hæ ſuntI mitatè Dets:Ruiverfales: In prioripromiſſionum genere conſi- inehteihrantur cœleſtia bona, ut miſfio Filii prædicario tum eſt mlan geliiprout offeruntur toti humano generi er ſt. juo; In poſteriori verò genete eadem beneficia dinenil aſiderantut prout ab hominibus falvifica fide 11. hüutPreheduntur.. eredun 2. Tantüm de univerſalitate promiſſionum ntureinangelicarum, quæ de miſericordi,& benigno n ei afctu,& miſcricordi Dei voluntate erga ho- hines lapſos agunt; Ordinis habitã ratione his er acglln lubjieimus de invi tatioue, ſeu vocatione. quæritur, an vocario, Jua a Partitipationem be- Miorum Chriſti in vitamurſit uni verſalis Negant i5 alviniani: Calwinu li. z. Inſt. c.1 4 ſoc. 1. ſcribit. jer um tres melius eluceſcat tum de Electorum vocatio- szheon, rumde excæcatione& induratione impiorum l bwnien dum eſt: Erde priori quidem jam aliquid diſ- llla ckurui corũ errorem refellens, quib. generalitas pro- e kaciiiſſionum videturæquare totum humanũ genus. ct onisni pauldpoſ: 5i quærimus quos vocet,& quã ratio- omiſiojiereſponder ſ Scriptura) quos elegerar. Er ſel. 12. ebusphuos in vitæ cõtumeliam,& mortis exitium crea- enthoni tut iræ ſuæ organa forent& ſe veritatis exempla, iellentſos ut in finem fuum perveniant, nunc audiendi ius ofenerbi ſui facultate privat, nunc ejus prædicatione ritur; Khagis ex cæ cat,& obſtupefacit, videatur etiã Bexa illius chiar. 1 Quæſt ehn Reſp.p. 117. oſtolsku 26. Verum oppugnant Calviniani Spirirum§. romilin Scriptura loquentem,& docentem, vocatio- ddaohem dici& eſſe univerſalem. 1. ratione inten- tduonnionis Dei, qui vult, ut omnes„nullo 4 Sx-

* 5 4 Diſputatio XI. 5 excepto adſe veniant. verbumque audiant, j iner Præcepit Evangelium in toto orbe annunci 3
2
Marth. 2 8. verſ1 9. Marc, 16. Verſ. 15. 3. Ruit univerſaliumpromiſſonum de quibus in prrcei tibus egimus. 4. Ratione ipſius cxcutioni ꝙjh 26. SFi quis igitur quærat, an adu omnen n n. ſint vocati? Afirmate reſpondemuss: Unipenion enim genus humanum actu vo catum eſt ribe cibus, 1 In primis parentibus. ⁊. In familuſ, m chi. 3. Tempore Apoſtolorum, Mart 16. iited Luc. 24 verſ47.Ad 17. Verſz. Col 1. verſsiuno Canontheologicus eft: Quò non pervenitiher poſtolorum, eò pervenit Ionus corum, Pal ihumn Kom. 10.V. 19. lt, 27. Pergis quærere, quomodo Vocatio jnnini rularis& cur multe gentes jam careaht aduii 9. biprædicatione? Reſp. Patticularis fit none no te& odio Dei, ſed propter malitiam howinnad ver cationem aſpernantium. Feu in cauſa funtnichi videntis Dei opera; Sed faſtidientis hom gitia. Deum igitur deſcrentes à Deo deſe h & Peus deſerit, quia deſcritur, I. Sam. 12.. 1Sam. 16 W13.Prov.z. v.3. Sed an iuſid poſen Prer cuhamparentum aduali priantur werb rarione? ke. Juitè& hi puniuntur propter cob onlpirationem, cum parentum veſiizis bæreant. Vrum quidde liberis ipſorum ſatun⸗ . 1Apoſtolus dicit de illis, qui foris funt vo non eſt judicare, 1. Gorinth.. verſi;. 2. Opuun funditatem divitiarum,& c Romanbr. 11. werſi 3. Deus eſt omniſcius, ſumme miſcricots& ude ens: vi igitut præ viderer infantes iſtos tinij Eecleſiis fele noſtris aſſociaturos, ex fummi bgi ad adultam ætatem cos pervenire

lutio erbunqu z de prima Electioni⸗ cauſa. 137 . Ruinntteret,& media ad Eccleſiam yerveniendi ſuppe- in toto aiaret.— c.16. un 28. Denique quæris num⸗ ui viſtbili verbi mi- em dequbuerio carent abſolutꝰſint reiedi? Abn6n nova,& oneiyju rara prædicati ipſis obringere poſſit? Reſp. 1. Molute& ſimpliciter cos non eſſe rejectos docẽt ærat, an nepla eorum, qui ſeſe Eccleſis noſtris adj un- cpondenut. Piſtinguimus ipſam vocationem Lvo- tu vocunn 01s modo: Vocantur quidem omnes homi- utibus uiled non omnes ecodem modo: Vocatio eſt u- olorum in modus ejus eſt dupler: Primus eſt apertus,& ec ectus, qui eſt extraordinarius, vel ordinarins.
eſt, quando quis per fingularem
henſationem vocatur vel per infigne miracu- louueonnh velimmediatè peripſum Deum. Ordinarius quando quis vocatur per viſibile& externum uomod niiterium. sam cue 9. Secundus vocationis modus eſt in directus, atticuluitnonnihil implicitus„& hoc modo variis modis tmalitiulweritatis indagationem vocantur adhuc Erhni- Seu inculinprimis adulti/& quidem cum ante exhibitum faltidienriſtum, tum poſt Chriſtum exhibitum, Hujuſ- entes i bdi verò pœnitentiæ præcones ſunt. 1. Noriria itun. an lturalis innara ſeu conſcientie zeſtimonium; Nam Seninlcientia teſtimonium reddit opus legis ſcriptũ prine in cordibus, Rom. 2.V. 15. 16. Rrgo coaſcien- niunturpn reſtatur Deum eſſe, eumque certo cultu colen- m parentuntmn. Atque ſic Echnici hiſce ſtimulis invitantur zerupnEccleſiam, in quã ille cultus Proponitur. 2. No- is, qulſona naruralis acquiſta: Deus Ethnicis manifeſta- b v nimirum in operibus mundi. Sunt igitur in- Rmnculabiles, quod cum cognoviſſent Deum, non mme miiut Deum glorificaverunt, Rom 1. verſ. 19.10.21. t iufantss il Conſtano de De⸗ eraòlirarum,& exhibiro chriſi⸗ iaturos e. 4. Miraulorum orbem ilum gentium perda-
tem eo enumn celebritu.. S ex genri
5 jtnts
8

138 DDißutatio XI. æilitate adpopulum Hobraicum, c Chriſtianum ſen verterunt. 6. Loci celebriran. Nam Hieroſohn hu in meditullio rerræ fuit poſita, ut ſcribit Kahli I⸗ enexra ſuper 1. Fecleſ ut ad omnes fama de Deol ꝛ raẽlitarum,& de Jeſu Nazareno pervetiret. cer zo. Tandem victi Calviniani teſtimonion q ſcripturæ claritate, nolentes volen tes vocationen ſihl Blectione generäliorem eſſe admittere coguni un ſed ne præconcepram opinionem de hornbil vccu cretò, hoc eſtde abſolutã quorundam Rlection clig abſolutã reliqubrum reprobatione abſicere en cuju pellantur, varias diſtinctiones excogitaruntii tenn horribiles ſenlus affinxerunt. Hujuſmodi ilin tehgn ctiones ſunt. 1. Inter voluntatem ſigni& bene⸗ puc citi. 2. Inrer voluntatem revelaram,& occuh pnot 3. Inter vocationem efficacem& ex pate Dein quoe efficacem. 4. Inter vogationemefe hutia cationis 5. Inter vocationem materiten volu Formalem 6. Inrer vocationem indiræ grair vudi oblatæ gratiæ. 7. Intet vocationem intemn ve externam. 3. Intet vocationem electorumpi ⸗ 4& communem, p. Inter vocationem ſubſe iui & præcedentem. 5. 51. Piſtindtiorn ibusiillis, hunc affinxerun iün ſum: Deum videlicer ſe gerere voluntate ſgu tul externa atque vocatione ex parte Dei ineſicach u. ſi omnium& ſingulorum velitmiſereri, cum un ine voluntate beneplaciti,& occulta, eos ſimplei n velit damnare, corum nunquam miſereri et Ueri nolit vehire, aut magis magisque indurare. u nus pag. 15 Inſt. Deus inquit non vult pecci vhuſt voluntate approbati vã ſeu voluntate revelati ſigni: Hæc enim illud damnar, prohibet pun ult autem voluntate beneßlaciri, ſive arcanã.j deatur idem yag. 417. Inſtie. CalWinus lb. 3. eap. 14ec.. Bexapag. 11 7.Quſt. Reſß. Shn

—
dprimu Elcionicuuß. 135
encil⸗ AAap. 17z. 17 F Surmiuus de Pradeſt zh. 13. Zan- NMnhiun 4Nat. Dei ib. z c. 4. quſt. z p. 310. Polanu.
hrnutſtipyeaß p.59.—
omnes fin 32, Verum diſtinctiones illæ ſenſu Calviniſti-
karedo peneto explicatæ. 1. in Deum ſunt contumolioſæ, quippe
telunquo faciunt hypocritam, ſeu deceptotem es v0
& præ- entczſtigiatorem bilioguem, quaſi aliud verbis teſta- eadniterum faciat; aliuc verò de codem ſubjecto corde
1onendhhecultatum premat? Periurum quaſ juramenti
uorundnlligione formatam promiſſionem non ſeriò edat,
obatione zhujuſmodi eſt illa, Exech. 18. vivoego nolo mor- nes ercgem morientis: Wrannum, quaſi eorum volunta-
nt. Huſuneſigui deploret inrerirum, quos voluntate bene- atatemipilaciti ⁊ ſe ad damnationem eſſe conditos non i- re velatan, norat. 2. Bugnant cum religioni⸗ Fundaments„ cem&eruuod eſt Scriptura ſacra omnia ad ſalutem neceſ- onemeliciria bertectè proponens, Arcana enim illa Dei
tionem noluntas non eſt in Scriptura revelata.. Scriptu- oneminii dici ſunt adverſa, Marrh.;. verſie. 37. Kxech. 13. cationenerſie.⁊ 3.cap. 33. V.1 1.Heb.6 Verſ18.19.. 4. Per-
ic cleſnrbaris con ſientiis ſunt peſtilentifimu. 5 Bonis mo⸗
catiouenſꝭiꝰu inimic.—
33 Subjicienda hoc loco quædam effent de u- nü iliima diitinione in volũtãtem antecedentem ere volun conſequentem, de qua legi poteſt ipſe Pamaſte-
heiie“ lib. 2 cap, 29. Ft Tertullianus lib. de Reſurre- Fi tione carnis Chriſti, qui ſcribir: Peus de ſuo eſt litmilelei0 3 eſuoe ccultu, eubPrimus, de— an— volun- um minas ex ipſo exiſtit; Conſcquens ex noſtra exiſtit
*
Hert ufa: In antecedente voluntate Deus proponit ue l
nobis ſuum; In conſcquente noſtrum: Ia Nonz e n æc Muhominum concernit: hed hac ui de re plura in colla- hak) 5 ißter tione. laciri ſiei Caluinu
24 — Qu

Diſputatio X.
m
6
QuksTIoREs.
1. An Deus ſeriò velit omnium ch ſingulumh
minum ſalutem? A. Negant Calwiniani Miehi⸗
Calvinus lib. z. Inſt.c.⁊ 2 ſect.⁊.& 3 Beza patt 4
ad Acta Coll. Momp p. 194. Admonitio Meoſti 2. Vrrum vocatio, qud ad participationem pnj ſionum Evangelicarum in vitamar eh vocamun dicarur: ſit uniwerſali; An verd tantum pari laris? A. priusʒ poſterius propugnant Galvinianiut
Calvinus ipſe lib ʒlnftit. c. ⁊4. fect. 1. Bezapn
Quæſt& Reſp, p. 117 Bucanus in Inſtp. 4270
nus in Didaſcalia de Prædeſt. pag ·;9. Stumiu
. Num expatte Dei vocatio aliaÿit inęſficu i eficax? N. Afrmnt Oalvinus lib z. Inſt. c. a4ſed
Polanus in Bidaſc. p.;9.Sturmius in Diat pgh
Bezap. 117.Quſt⸗& Reſp. Bucan usp. 427.lal. 4· Vrrum Beus vluntare ſigni ſe gert. aci
ch ſingulorum hominum velit ſalutemzʒcum tam ln
Iuntare beneplaciti ſeu occulta ſimpliciter eam m
N. Aſirmat Rea par.⁊ ad Acta Colloq p 1R
canus p.I5ᷓInſt Zanchius de Nat. Deb lib c. 4. ꝗ.j. p·z1 Piſcator th. 76. de Præ — deſt. Sturmius th. 18.
34(0)
psri
c4
lief — i⸗ tun mt n

ont SS26
un S
Cawinin DISPVTATIO XII.
t. 1.4 Ben
Admonii CAUs4 BLBCrronIs MRRr
burtichuin toria, quæ eſt meritum Chriſti.
n ven Reß· Cœleſtino Mislenta. Angerburg. Boruſ.
ugnan(q
4 ſed. 1.h usinluz Auſa electionis meritoria eſt interceſio,& . pag„ſarisfactio Filii: lpſe enim apud Patrem jra-
3 tum pro genere humano interceſfit,& aſſum- iogliaſtihptã carne non tantum noſtri causã ſed etiam loco lib zlalt& vice noftri Aureo ſufficiens perſolvit. Nam miusin lDeus non tantum eſt miſericors, ſed etiam ſum- ucanmcjuſtus. At nos legem divinam tranſꝑreſſi era- niſemus,juſtitiæ igitur divinæ, quæ peccata non re- aluumllin quit impunita, latisfieri oportebat. Quare ſinplitinChriſtus voſtri miſertus vitã ſuã ſanctã,& morte daCollgh legem pro nobis implevit/& ſic nos Patri reconci-
FRRSIS
e Na helia vit.
th.y6 de ⸗ Aliqualem: uidem reſpectum inter electio- th1 nem&metirum C riſti Calviniani hodierni agno- [cuer; Sed quoniam electionem ex ſolã,& abſo- lutã Dei voluntate definiunt, reſpect um non cauſe,
ſed effecti admittunt, videatut Polanusp. 12. 44de Preaeſt. Cauſa, qud Peus ad eligendum impulſus fuit non eſtmeritum Chtifti. Et. Meritum Chriſti non elt cauſa efficiens electionis, Syuymiu in Dia- ribepag. 63 Zanchiius de Nat Dei p 699. Effecta e-
nim iptis ſunt ulrima, ut gloria Dei eligentis,& glorißc.tio homiaum clctorum; vel ſubordinata, ut Chriftus Mediator,& g. Deindehodietni non- — nulli

3
141
promeruiſſe contendit non agendo fed patieni Denique in dubium yocant Calviniani uniyerſi tatem meriti Chriſti. De his ordine ſequentes ij dimus propoſitiones.
z. Sitigitur propoſitio prima. Eledi ſunu eh propter meritum Chriſti, acproinde meritum(j ſi eñ eleꝗionis noſtræ cauſa meritoria.
Diſpututio XIIL. nutli diſputant quid ſit illud, quod in nem meriti Chriſti pro nobis præſtiti venit! piſn tor novitatis ſtudioſus Chriſtum nobis ſalut
ien couil 7. Iusa Kone jhy zurj⸗ cula xedit 3. piælc
4. Confirmatur propoſitiohæc 1. Teßimmi pertiſimis Eph. 1. G 2. Tim. 1. Unde ita argun In quo, per quem,& propter quem ſumus elcd prædeſtinatiille eſt cauſa noſtra electionis. 4 electi ſumus in Chriſto, Eph. 1. v. 4. 6.9.10.2. Tint v9. per& propter Chriſtum, Bph. 1.w. 5. Biga
5. Dicit Apoftolus, clectos nos efle, noui chriſtum ZJic enim notaſiet finem; Fedin ſo oſtendit ſic fuadamentum& cauſam. Mn præ poſitio(in) apud Hebræos ſæpeẽ per ſeu yi
Hignificat, ut Geneſ⁊9.V 18. Deut. 2 4.V. 16.1
1228.4. 17.. 28. In Chriſto igitur ſun lecti tanquam in ſalutis fundamento unicoR Chriſtum tanquam per vitæ& ſalutis authote Apoſtolus Petrus dicit, 4d.z verſ 15. Authol vitæ interfeciſtis. Chriſtus ipſe docet, Ioban 6 nem ſuam eſſe vivificam, quia vitam amiſſni 1tituit.
eos et lui eſtfi fde: Chr
Deut
in C æten 5. aner inh tan⸗ pu 0 ſeſu lrer
— —
— —
6. 2. A conſonantia decreti cum executions M ritum Chriſti eſt cauſajuſtificationis, Romz V Gal.2. v. 16.A. 4.v. 12 c. 10. 43 c.15.V. 1100
1.V. 30. Ergo eſt etiam cauſa electionis: Kuen enirn ſunt cauſæ decreti& executionis dectei M eſt Deus quaſi homo ut mutetur, Num.⁊3. vor¹ In tempore igitur exequitur quicquid ab ætei decrevit. Ergo. Quod cauſaliter sſtin Dei 4
Di

I de Merito Chtißi. 143 quodi dem eſtin Prædeſtinatione. Juſtificatio eſt divini Spreſtiinonſilii revclatio. riltum i 7. 3. 4benedicione: Quomodo ſe habet Chri- gendo ſtus ad benedictionem: ita etiam ſe habet ad ele-
Ainittittionem. Eph. 1. 4. Benedixit nos benedictioni- Sorcine ſhus ſpirirualibus in Chriſto, ſcur elegit nos in ipſo
nte jactafundamentamundi. Atqui Chriſtus eſt rima ꝑ auſa benedictionis, ſeu cauſaliter Ie habet ad be⸗ chroinneedictionem. Ergo. eritori 8. 4. A PraſtientiaFlectio eſt facta ſecundum iobre ræſcientiam Dei, Rom.8 v. 29. Quos præſcivit, t. Uade ilos etiam prædeſtinavit conformes fieri imagini quemſinlii Dei 1. Pet.1. v. 2 Flectis ſecunãum præſcientiã oltra eleg ei Patris in Haactifictionem Spirirus. Etgo non
1. 6zult facta abſqʒ intuitu meriti Chritti& beneficiorũ bb1de apprehenſorum. Nam præſcientia Dei merito ectos neuc hriſti üde apprehen ſode terminstur. Quos igitur t nen Peus infallibi notitiã præſcivit per verbi auditum um 4 cu Chriſtum perleretanter credituros, hos ad vitã 5 leyehelternam elegit. Torquent feſe Galviniani in evertendo fun- hr ſoguan ento hoc varié: Piſcator meqhens, inquit, ni- ilaliud eſt, quam electionis decretum. Calwinus dmanu Epiſt. ad Rpm c.8 p 74. Notitia hæc inquit, à e 4 Kcito depẽdet Ibidem, hoc loco Paulus, quod vn 1 luper de propolto attigerat alio verho repetit. E⸗ le doceu 3 Inſt. rap. 23. ſoc 6. Cum non alia ratione ait, ua va auæ futura[unt providear, niß quia itaut fierent
lecrevit, fruſtra de præſcientia lis n ovctur. Kecker⸗ icumenpanno lib 3 cap. 1 hſtem Theol prænotio eſt amor cationisei. Pucanu⸗ pag 3 38 nſtirat. nominat notitiam v4z1um aftectu, nimirum cum d lectione&„obnz la elecipſoluta. ecutions 10. Reſp. 1. Diſt nCos gradationis gradus tur Mnumerat Apoſtolus: Quos bræſcivit, inquiens, grichitos prædeltinaxit. Abluldchoclocodixeris, quos alitet ciu Præ-

4 Diſputatio XII.
prædeſtinavit, hos prædeſtinavit. Ergo prrſi 4 tia non eſt idem, quod electio, ſeu electionis deilbt tum. 2. Apoſtoſus Petrus dicit electos noeſt 1⸗ vhyroih ſecundum præſcientiam. Et ſenſus beri monii Apoſtoli pauli eſt: Quos præſcivit ilu cundum illam præſcientiam prædeſtinavit ⸗ ſcientia igitur diſtinguenda eſt à Prædeſtini uri ne: Ineptẽ enim dixeris prædeſtinati ſunn cundum prædeſtinationem. 3. Aliquid i. miniseſſe inter benn& vEennVel hinch on quodillaad intellectum,? Tim.⁊. v. 19. hacili untatem, Byh. 1. v. 1I. referatur. 4. Prali ulel hæc nominatur præſcientia fidei,& conjui u cum divina approbatione Eyh 1. V6. Eg 1 ratione,& ſubjelto determinatur. 5. Conlußt patri in Filio ſuo, Marth. 3. v. 17.0. 17.V.1. ecti 17. Ergo Pater omnes amat, omnibuſq; dun[* æternam in Chriſtum perſeveranti fide ereic ecie 6. Ergo manet pruſcientiam illam ſigniſen u cogntionem fideiin Chriſtum. 7. Dictum li Kom.. V. 11. Ut ſecundum clectionem yj tum Dei maneret, incõ venienter nobis opſ Nam præpolitio(ſecundum) eo in loco vn cauſam ſed ſubjectum. Senſus Ijgitur niceh propoſitum illud Dei circa clectionem, iudj ne vel quantum electionem attinetmanclet 11. 5. Areconciliatione Deus nos elczi iratus, aut placatus. At non iratus. E. plcu 3 Atqui placatus eſt non niſi per meritum. Unu nim elt mediator Dei& hominum, homoſ chriſtus, 1. Tim. ⁊. v. 5. Reconciliati ſum ſtn er Chriſtum, 2. Cor. 5. v. 18. Ergo meritun ſti electionis noſtræ eſt cauſa. Er eledtio voij facta extra Chriſtum: Nam Deus extta Chil eſt ignis conſumens, Deut. 4. V. 14. Ergo factꝛel 2 Chrilto 6e per Chriſtum. Theophilactu⸗ in 1.
*
erlol
†

I de uſe Electionis Moitoria. 14
märit. l dicit⸗Benedixit nos per Chtiſtum: perinde a
oſuge nos per ipfem. S
Sdicitckgn1z. Inſurgit contra ſehtentiam hanc Spiritus.
entian. Fcriptura m⸗ nifeſtat am Calwinu lib 1. Inſt cap. ⸗
Quospul ſc. 1. Chriſtime itum inquiens indignm eht,
um prædeluod irat um Deun promereatur: Qu nonr pe
da eſtihutur in homine dignitas, q æ paflit Deum pro-
m. z. Uh z. Reſp. 1 Blſphema illa et vox Calvini. 2.
K hhnn es e pro nobis Liskecit, paſſus
Timvhnortuus eſt; Sed r heoS Infiaitum igitur
feratur hd eſt rgor, quod& infinito Deo nos reconci
h 1u4. Opponit Polanu⸗ pag. 4. de Pradeſ. Me⸗
ninatut(1 Chtiſtbinquiens, non fpit ab„terno. Ergo„
ventionis æterna non eſt cauſa Rep. 1. Agnus
t omni occiſus eſt b origine mundi. Chrikus igitur
ererantiſtdieherbnunc& ulq; in ſecula 21n mediatione
amilini; iltiſunt tinrerceflio, 2res[ponfi3 Nrgs
u eletie In perſolutione eſt intuitus& attusz uitus eſtæternus; Aractus eſttemporalis.
umelcdu; Oggeti Zanchu de Nat. Dei p. 699. ut& ieiiſ 5—
plo p 409 Flium Peieſſe prædeſtinatũ Quo- onu igtur prædeſtinationis pot ſt cſle caufa? nlus g 1 Confunditur decretum reparatianis cum
clectiotucreto electicnis. 2 Filus Heiclectus eſt ad falu-
nattinehnpromerendam& nou ad eam conl quendam.
. Demu Conganduntür igitur diverſi Hnes- Chriſtus on itatu
5 Wimpkædeit natus eſt(ut ita loquamur)bt nobis
ſi per meuutem acquiteret, nos prædeſtin⸗t[ſumus, ut eã
1ominum rfruam
Reconcilu 16. Secunda propoſitio: AM rationem merità 8. Brgonpyſ cyncuritobedientia Chriſti eh alliva e paſ⸗
auſa. tcha proinde chridus reconcijiavit nos Deo ſa m Deueutemq́; nobis acqu ſivit& vita ſua ſaudta,& paſ-
4.vihone ac morie ſua ſpontanea.
Tyeyliui⸗ 17. Con⸗

146 Diſputatis III.
17. Confirmatur fententia hæc spertis j l ptu æteſtimoniis, legitimis conlequcntis, ki je lurdis ex contraria opinione ſequentibus. jn
18. Primus reſtimoniorum Scrißture heuu jnld tur Marth. V. 17. 18. Nan veni ſolvere legeniaen implere: Propter quos Chriſtus venit in huhini mndum, propter eos Legem impłeyit Kau u, fruſtra, non propter ſe, fed propter nos honim i venit in hune mundum, Eſa. 9. V. 6. Pſal. 30.edie Hebr. 10 v7. 10. Ergo non proſe, ſed yroytinnn⸗ homines legem implcvit. Nam obedientia hjgin chriſto ptæ ita, ejusque impletio⸗eſt parziiſech Oicium autem Chriltus ſuſcepit, non yroiione pro nobis hominibus. etn 19. Secundus, Gal 4. v. 4. Ubi venit yleni“ temporis/ mißt Deus Filium ſuum fectome liere, factum ſub lege, ut cos, qui ſub lege enn dimeret: Quomodo nos, quos Chriftustein⸗ eramus fub lege, eo modo pto nobis Chriu fadtus ſub lege. Atqui nos eramus fub leg n iun4 tantum ratione pœnæ, ſed etiam obedien? ſtandæ. Ergo.
10 Terrim⸗Rom 8. V. 3.4. Quod imy erat Legi inq a i firmabatur xer carnem mittens Filium luum in fimilitu ine carns ri,de peccato damssvit peccatum in catneyt ſtiicacio Legis impleretur in nobis: Hncit mus: Impoſibiie illud pro nobis præliti Dei, eum in fnem nobis miſſus& datus 3 i obedientia Legis erat impoſſibile ih zn
go. n — Quartus, Roman.. verſ 12. 15. Sicut ſu znobedientiam unius hominis peccatores cohh tuti ſunt mulri, ita per unius obedientiam ſihen oouli rucutut multi. Ademi verd inobeciejj
co

11. 3 de cuuſ Electioni Mritonis. 145 is caulkqumplectitut& culyam& pœnam. Ergo Chriſti eſequenedientie, quæ directs illi opponitur, non ran- ioſe ronſtit in pernaruim perpeſtone ſed jr⸗ metiſah nſideranda eit⸗ ut ſubletã pœnã reltituatur vi- Chrilu ers& ſublato rratu relituatut Dei favor. em inglei obedientit Cpriſti intelligitur vita ejus * hehum inobedientia eſt deflexio a Lege. Erge 4. 9..edientia eſt actio conforinis legi. 2. Norario aprole ſihahuli. Nam obedientiæ aypelfatione inrel- Nan cheitur actio legi conformis,& ex Hebr. 1d. verſ. impletiouhſeribit ur per pontahcam Mediatoris Chriſti foſceptnionem, quâ voluntatem Patris cum de lectio-
ad noſtram ſanctificarionem eſt exſecutus. 3. Ubinerwinatiojuſtitie huius. Nom dicitur juftitia um ſuunfeifti. Pafio verò Chriſti fit noſtra, ſed propris quiſihli nequit juſtitis Chriſti. Quare ſicut inobedi- qucs chila Adami complectitut& pœnam& culpam, pto nobils& obedientia Chrifti„quæ ſuperabundat delt- K etmuſin Adæ, confiſtit in pœnarum perp füone, 6& e h dientia activa.
. Quintus, Roman. 10. verſ 4. Chriſtus eſt z 4. Quibectio Legis ad juſtitiam omni credenti. No⸗ cmatur Chriſtus perfectio legis, quia perfectè pro abis cam implevit Marth. 5. werſ. 13. Aut igi- eccitimhn Chtiſtus pro nobis perfects implerit legem⸗ in nobu: ſnos adhuc ad ejus yerfectam impletionem on wlitamur. Atqui yoſterius in hac nztutæ infir- niſſu dbate eft impoſſibile. ErgoPrius tenchdum aut inuhnegato ſequitur, nondum perfectam cdram
ovalentem partam nobis eſſe juſtitiam. ver 1 z. Brevirer ſie colligimus Chriſus nobis nbieſ miſus noſtr aſunmpſit carnẽfecit vluniat ius obeitri⸗ vœleſtis facus eſjub legeyut per obedientian mi rud i jnſi nſtitustemur, imnpie vin ut leg jn ſt-
batut yer niltuine
cari,

148 ihnttio XII. 2 nrio in nobi impletetur, Ihſe gtn en jni 1i Pꝛerea? Deo nobi factu et Juſtitia. are noni ſ
zum ej yn c or ſederiain hent a
Vin janasſ nhra eoyam Deo Mitia.
primn ſumit iun A dæſc vihtione Iuſtirie; quæ l coin
Peo valere debet, ſit oportet Legi dirinæ eih.
mis, Fod. 10.Dent. 27. Sernnda 3 pyoprio elinm taſ Sunt enim pſi ales, ut lexeos achuſate von eüehn Rom. 8. V. 23 Tortia ab abſudis Nam opitſu Pꝛſcarori ablrd gigurpluim„ut Nosiuizenie Aamo amiſſſe, quäm Chriſt s nobis acquiotia 2. Nos per Cheiltum eſſe reſtitut m imhangt Dei.3 Peccatum eſſe meram prirarionem, hoihil iamiabærentem concupiſcentiam. 4. Adheeit eſle ſub rigore legis, Chriſtus ivendo, ſiula cta yrq nobis legem non implevit.. Jaſtitunipaſſ choatam piorum,& juſtitiam Chriſti nobiinede tatam per fidem nulam plauè Rabere yeh hæc tantum eſt paſſiva, illa activa.6. Credenj regenerari in hoc mundo adimaginem Deinnic Eut diei per imputationem Deo ſmiles, nenßj gti, ſandti, veraces. 7. Non prodeſſe nobi tiones divinas à quibus paſones ofnnei habent efficaciam, fi tantum prodeſt mors Cn non paſſiokes rcliquas, ut lapidationes, fiisß u convitia: nec ejus reſutrectionem, conttaiij Rom. 4. V.23 Neq; ejus victoriam⸗ quæ nobbilt ſolationem ſuppeditat contra poteſtatem Diß
& inferni. 45. Verè ſcribit Cyrillus lih 11. in Ioh. n dag 89. Pro noſtris peccatis unigenitus Deilits homo factus, ut facrau hoſtiam n odorem ſ raris Deo Potti ſeiy ſum obiulit? ut cume nin ablarum ſt, quod a Deo nos ſeparat? id eſt ye

m de cauſe Eleftioni Meritoria. 142 gu dm⸗nihil nobis impedimento ſit quin ſi volueti- ſenus⸗Deoedhæ eamus as partic patipneipſius per ſia giritum§. frua vurreformantes nos adjuſtitiam,
ſanctficationem& ad im gnem pänap x ji 986. Per obrdientiam 4 icam Ch iRi,i⸗ tlezhn ſtadtqrämn ſtiam penttrayit natuäm niihn Piſtinꝛ 121745 ohedienti Chriſti I ipum ntaria,& ſpoetinea ErLetiptuta facht lpius mhutlentionem obedientiæ paſſi= non uaſi obodi- iſt 8 lltia actiraab hac ſit direllenda fd qod efluſio eltutaguinis Chriſti,& mors ür ultimus obedientiæ Pithiſti ⸗ctus,reliqua emniaincludens. Bernhardus P eir In vita paſlivam habuit adtionetn& in mor- us iinenatiram pafionem ſuſtinnit. uginiun P/. 68. pleyit Rſſus eſt, inquit Chr ſtus, quia volult, Martyres mehirdetiamſ noluerunt. hibe. Rariuncul s qulbuſdam oppugnat ſenten⸗ dinlim henc Piſtator: Chriſtüs, inquit, nos reddidit iazintlectos unica oblatione in ara crucis peracta⸗ Neonlseb. 10.. 12. Eigo obedientia Chrifti actva non proleltquirebaturad voſtram zultit am Reſp. 1. Voea- Ronlum ies[eu unicum opponirur non activæ todeltnhriti obedientiæ, ſed oblationum Lexiticarum idationluralitati,& crebræ repetitioni; Hæ enim ſæpius onem, perebanrur; Chriſtus verd unica oblatione nos ram ſbctificavit. a. Utramq; igirur obedientiam cen-
a potetngit,v.9. 10. z Conlummatio beneſicii Chriſti
ara crucis peracti non excludit, fed piæſupponit i mikitium, ac progreſſum ut& antegreſſas paſſio-
u ungi 3 tam n 23. Urget piſtator: Quod Chriſtus Patri ſuo
chu uebebat⸗& ob quod eſt exaltatus illud pro nobis vleuni
3—

———
—
——
i Piſtutatio XIIF. non præſtitit“ Atqui obedientiam adtiram ſtus pro ſua Perſona Patri debebat,& ob yu tam eſt exaltatus. Ergo eam pro nobis nenyn rit. Debebat eam pro ſua perſona. 1. Quia e homo eſt debitor legis. Chriſtus verd erath ⁊. Quia minor majori debet obedientiam. z n jus creationis id exigebat. 4. Proprer eamipij bedientiam præſtitam eſtcxaltatus, Philh. 3 9. Heb.2 v. 9. 19. Reſp. 1. Quemadmodum Chriſtun eſt natus& datus, Fſa. 9. v. 6. Ita eriam pron factus eſt ſub lege, Gal 4. v. 4. Et eſt impieii ad juſtitiam omni cxedenti, Rom. 10 2.4. 1 hominis eſt dominus Sabbari, Matth. 11. 0 Marc. ⁊ V. 18. KRrgo eſt Dominusetiaw Lez JMos dhbgr S eſt debiror Legis fed non h; D. 4. Obedisatia Chriſti eſt actio non hnt⸗ næ tantùm humanæ, ſed rotius Chtiſti Deiij⸗ minis. Ergo ſi humana Chriſti natura er. Ratuatur i ſubjecta, ſequetur& dirinan0 bito legi eſſe ſubjectam. 5. In allegatis igiun u moaiis yræpofitio(proprer) notat non caulnſ 6 ordinem Status enim exaltationis iaſetuh ſtatum exinanitionis. z0. Pergit Piſtator Lex obligat vel d entiam, vel ad yœnam, non ad utrumq;. 44 igitur lex nos obligabatab illo nos redewit yz ſus. Atqui obligabat nos lex ad poœnam h Chriſtus eam pyro nobis ſuſtinuit: Ptpeth qnens loce noſtri legi on yræſtirit obcdieniji⸗ 31. Reſp. Confaudustur ſtatus integritai eorruptionis· Ante lapſum lex Dei obligabat minem 4 ad obedientiam,& ſuo modo a hlu nam: Ad obedienriam ſimpliciterʒ Adpæœnãj ditionaliterʒ Poſt lapſum ſimpliciter obliga bedienriam,& pœnam: Ad obedentiam jurecne — 8 6.
4

—
I— a tauſe Elecionis Meritoria. r ebebu nirAdpœnam propter yronthie obedientiam pro nobis præ rit Chriſtus. tion, Inſtat Si obedientia Chriſti adiva ſeu vi⸗ riſtusi Chriſti fuit ſufficient ſſima& perfectiſũ ma· Er- obelenn pafliva nos fuit neceſſaris. Ergonon opus fu t⸗ (Prnut riftum yron obis mori. Mortuus enim eſturju- ltutu, um nobis acquireret? ⁊. Gor. ʒ 2
z Reſp. 1. Pivelluntur conjungenda⸗ Obe- ntia tota Chriſti& vitam ſanctam,& paſſionrm
odun ſm complectiter. 2. Nam homines layſos lex
3 lutiſigabat& ad pœnam,& obed entiam. 3. Et 4Ftcipeata alia ſunt commiſſionis alia omiſſionis. 4. motraq; obtdientiain ſe,& in ſuo genere, fuit perfe- iti M ur& ipſa incarnat o; Sed non alterutra fuit ominttecta adjuſtitiæ divinæ ſotisfaciendum. legs ſeuʒ 4. Teria propoſitio/ Chriſtus non pro eledorum ti eſt i um, ſedpro omnium, ſingulorum hominum et- tius Chi lorum Juipereunt pectati⸗ ſatiſecit eos redemit⸗ rilti uu patri reconcilin vir. uetur ki; Cõfirmamus proyoſitionẽ hãc partim apertis ln allgiyture teſtimoniis/partim legitimis cõ ſequẽtiis. notut vz6. Prima teſtimoniorum Seripturæ Claſſis, altatioui ines homines explicitd deſignat, Eſ;. V.ß. Rom V. c.8.V 31. I0h. 1.V.c. 12.V 32.Luc. 2.V. 10 2 1. Cor⸗ 1obliguſh. 14. 1. Col.1.v. 20.1.Tim. 2.V. 6.0 4.V.1 o. Tit. ⁊⸗ ad utfuntto· Heb. 2.. 9. illonouzy. Secunda claſſis comprehendit reſtimonia, ler ad pox Chriſtum pro 1oro mundo ſeſe obtuliſſe docent/ uſtinuit 1 1.Ioh. 2.. 2.c. 4.V. 14.Ioh. 3. V. 16.17. 0.. c. yreſictib.5 1.6.12.w. 47.0.13.V 2112. Cor.. V. 19. Matth. ur ſtumi-v.38. 1. Tim. 3. V. 16. lerDeit38. Inſurgit Zanchius in Miſcoll p. 150. Mundi 8 ſio wpellatione, inquiens, optimam mundi intelligi licuer Ittem, h. e. Eletos. Con quirunt hujus novæ ſuæ ciutpoſitionis exemyla, in quibus vocabulum Mun- dobeluiPro clectit tantum uſurpari ſtatuunt, Nam⸗ K 4 Joh

1/2 Diſputatio XII. 7h.6 V. 33 dicitur, Panis Deiverus eſt qui detnule lo deſ endit,& dat vitam mundo hocehliinp enp. 7 V2L. Urcredat mundun quia tu memlz wl Matti; verſic. 14. Vos eſtis lun mundi/ hoc cllohn ledorum. 39. Beſp. 1. 1oh. 1.V2.Johannes ſb emlno iſto ſemetip um ſuoſqte non comprehendi hh igitur mundi ppellatione intelligantur ſoli echnn conſequens e Johannem cum luis in creden nonfiſſe numro. 2. dcto Ioh.. v.zznnonup intellig electos,ſed omnes homines patetenz une 3 Aliud igitur eſt Dei intentio vitæque acquſiith & aliud ejus applicatio& collatio. Chriltunim illaminatre omem Rominem, Ioh. 1.V. 9 Feln 8 magis amayt tenebras? quàm lucem. 4. lMenud ſpondemus ad erplicationemdcti, Ioh. 17 uh Momtne eniin mundi eo in loco intelig16 quos Deus v lt credere& ſalos fieri Vuhitsa Peuscredere& ſalvos feri omnes homine eos qui pereunt. 5. la dicto Marth. 5. V inmn unt romeshonines ad quos ſint miſſiini . Hiverd non fol ſuntelecti, fed⸗tiam ini ber rentes. 6. Objicipoterat& llad 1. Timj i, Chriſtus cred tos eſtin mundo: Fed aliude 6 tumefleinmundo,& aliud à mundo, eredi
—
Chriſtus à pits in mundo; non dicitur àn Pän uia mundus eum non cognovit: Ioh 1weue
40. Bexa in Colloq Momp el mundi appl k neintelligi ftatuit genus humnanunfed indn Intelligi pitur aut eos, qui in Chriſtum eielin Et Part. 2 Reſp. ad Acapag 214. in Apoſtobe Kriburione priorem termuum(noſtris) elec populo juddieo denotarezir quit; P oſteriorn tius mundi)electes er gentibus. kui 41. Relp. 1. Unitas in partes in con venii diſtribuitur. ⁊. Spiritus · otioſæ tautolog? 1

io x U. de cauſa Electioni Meritoria. 15 Deiene S
ulatur⸗quaſ hie eſſet ſenſus: Chriſtus nontan- du qun pro electis, ſed etiam yro eledis eſt mortuus blumu vel ſola ineriptio Epiſtolæ Beramrefutat: Nan hannes non ſolis Judæis ſuam inſcripſit epiſto; m. Sedtoti Eccleſiæ ex Jodæis& genribus Sle. o mn, omnibusq, qui credunt in nsmine Filij Dei, non noh. 1. Unde hæ Eritee ntelgumvocatur Cathohcs. 6— a. Qure mundi vocabulumin oliegaris locis olobuſu patur univetfaliter: Nam Chriſtus dividit omundum in credentes,& infideles, I0h.3 V. 18. In- eritq; huicmundo etiam cos, quimagis teuebras, colki am lucem amarunt, v. 19. S em, loh1i 43 Tertia claſi comploctisur reſtimonia, in qui⸗ am lucii k docerur. Chriſtum etiam pro his ni ſel pſprum, mddipdpereunr mortuntn eſe, quæleguatur, Rom. 14, in loh16 1.Cor S. U. 11.Hebs W4.5.6 0 10. 26. 47 ſahhſb.29 1 Per 1.9.2. 1.10h151 mnee 4 Legitima um conſequentiatum krimz ſu- Mtitur dMne incarnatianis Chriſtas venitaq lerran- quchlmn id, quòd perierat, Marthe1. L 11.Lue 19.v. i, KPericrant verd in Adam⸗ univerli lingul ho⸗ ad Rines, Kom.. Zrgo, Secunda Adeſtrucione operium, dor ſell xi Diabolici Horenimplenaris Ghriſtus de- amundruxlt, 0%3 V5. Heba. v. 14 Ad egnum rerd non ciciaboli omntum& ſingulorum hominum perti- orit, ntpeceyta. Ergo Chuſtus regnum Miaboli ple- pol munarie deſtruendo bro omnium& lingulorum ho- nanniumpeccatis ſatisfecit. Omnium igitur pecca- n Chum Chirégraphum delevit,& cruci affixit, I2.. 1 1n vn Tertia, ab umiwerſalibus promiſionibus, eh
in mminarionibu de ſarifacione Chriſi. Eſſe enim u uueritum Chrifti in antecedentibus cit oſteu-
eleun K 5 46.Qbir-

14 Piſputatio XII. 46. Quarta, à Bapriſmiperteßrione a montzui enim Chriili baptiz anrur, quotquot baptiraunien Roman. 6. Verſ 3. Chriſtus igitur pro ipſs eſnuut tuus. unlt⸗ 47. Quinta, 3 Cœnz Dominice uſurpatim i Mam etiam indigni, ut Judas, acc piunt conije chriſti pro ſe cruciſixuim: Chtikus enim cititby Hoc eſt cotyus meum, quod pro vobis inmn traditur, Matth. 26. verſ. 18. Luc. 22verſ 1) Koi 1. Corinth. 1I. Verſ. 25. Ergo pro indigns ei ibet communitantibus Chriftus ſt mortuas. p 48. Sexta, ab adbortationibus ad prniieninn Omnes omnind homines etiem impii votn at ad pœnitentiam Exech. 3311.Ergo debencukee) dere in CliſtumNam fides principalis yœn riæ eſt pars. Ergo Chriſtus pro ipſis etiam ſeſc 3 tulit. hn 49. Septima Adamnatione inſidelium Heiß damnentur, quod non ccedant in Chriſtuu i verſ18. 19 36. Ergo Chriſtus eis eſt datu iyſis mortuus Nam credere in Chriſtum eſtmi iduciã ſtatuere, Chriſtum ſibi eſſe datum,& mortüum. 0. Octava 4 peccanribus in Spiritum. dam enim in Spiritum 6. pcccantes verã fdei runt præditi, Heb 6.V. 4.. 6. Ergo& pro iylucn ſtus rgor perſolvit. † 51. Quare gratia meriti Chriſti omnidl ſingulis hominibus cſtacquiſita, quæ illiituni eſt fructuoſa, qui merirum Chriſti ide ſibi 1 caat: Illuſtrari hoc ſolet geminz ſimilituiiij Prior deſumitur ⁊ eapriwitate babylonica c lün rione ex, E. 1. verſ z 4. Paral 36. verſ in poſterior ab annis Iubilaiun, Levit. 25. ven Omnibus enim& fingulis liberatio offerebiil ſed multi in captivitate& fervitute mant

. U de cauſa Flectionis Meritoria. berchtimatiam liberatienis reſpuebant Sice iam gratis Motqutiemprions humani omnibus eſt parta,& of⸗ itupirrur, ſed multi eam reſpuunt. Unde nec oů fru⸗ tur. Doninit Ja. Inforgunt contra ſententiam hanc heri⸗ odes uchturæ Calviniani, ſe inquiunt, Chriſtus eſt morꝰ Ciiaus yro omnihusbeminibus. Ergs etiam mortu 2 odprovbitpro adu damnatis. Aut igitur horvm reſpedu 8. Tu. ors Chriſti fuit otioſa, aut ipfi ex inferno ſunt rgo yro ilperati. Urrumq; verd eſt abſurdum. Ergo pro us eſt moiunnibus hominibus Chriſtus von eſt mortuns, ionlbu ulcanus in loco de Pradeſt pag. 426. Chriſtussee etiem inaraanis, nec Judæ, nec Cuiphæ ncc Herodis⸗ 1pe Juliani Redemptor eſt⸗ nec pro eis elt mor⸗ ies princiius. „proiplucʒ. Reſp. 1. Pari ratione inferendum erat⸗ riſtum nec pro Adamo, Noscho, Abrahamo, ione inßiln· mortuum eſſe, qui ipfijam obrinebent, quod dantin Cupaſſione ad ipſos per venire poterat, 2. Mortuus iſtus eiscki m pro damn atis eſt Chriſtus, non ut eos ex in- i Chituno liberaret, fed ur, dum vivercat, falvifica fide rirum Chriſti apprehenderent. z. Quia verd n ſibieſſedun nerediderunt in nomen filii Dei unigeniti, jeflẽ cnnantur, Ioh. 3. v. 13. S buin. Inſtant- Chriſtus eſt mortuus pro multis,
ycccantes S 53.v. 13. Ergo non yro omnibus. Reſp. Vex
s. Eigok hnm)] uſurpatur interdum vvrAngofeæeleud⸗ Somnibus ut Pan. 12. V. 2. Inter dum Auetkxds Paliquibus. iſua quih; Pergunt: Siomnes omninò homines Patri m clliꝭttecoraljet Erg nullus damnatur, ſed omnes et gemiti yaprur. Reſp. Confanditur mors Chriſti cum uls buhl fructu: Pt aliud eſt gratiæ acquiſirio,& . 4. P ſud eſus applicatio: Reconciliavit nos Chriſtut i, Leuit 10,& os ipſi recõciliari debemus per fidẽ ⁊ Cor. is lideni y. 19. Bernhardus ſorm 32 ſup. Gant. Tantũ quiſqʒ
riti Chriſi

6 Diſputatio XII.
A hiſce booiß poſſidet quantum vaſe fduckʒ . Urgent? Chriſtus eſt quidem mortuß omibus faflicienter ſed non efficientet„hoci irim ſangaiuis reſpicis ſuſcit, ſi cpaſiliun profolis eiccts mortuus ch, Pucan in M 57. Relp 1. Diſtictio hæc ex Scholalith quidem petita, ſed ſenſu longè dixerſo adit
Petantprincipium& n Deum(unt blalphe Pexa in theſde Pred h 13 dicht in ez diltu eſſe dxvgoMyien Et Part. 2. Reſp. ad Acta 3 meram, ait⸗ eHetergiverſarionem. Piſcamu ſerv. 1. Tim 2 W. 6.16 hæc diſtinetio, inq pet ſpeciem etudit vais⸗ ſcd revcra iueptaci im plicat contrad ctionem.
t Sc eee ne—
QusrIonEs.
. Vrrum mritum hriſtiſit elecuonis ei Verd eius effhctun Aprius, Pro poſteriori pu Viniani. vid atur Polauus pag. 12. de Fturmiusp ig-
1 4n Chriſtus n Aciw c5 Paſivd ah pro nohis ſaifererir ſen an utra regurati zñChriſli A Neg. Piſcatoꝛdicia ſeriprurs i⸗ zia Chriſti in explicat. Biblic ipaſim depravun . An Ghriſtus non rantum pro elecoru iampro omnium& ſingulorum hominum
viſoerit, e ſit mortuus? Aff Pro parte negu guam pro aris g ſocis pugnant Calviniani Calvinus contra Hęshaſium. BezReip Coll pz14.Aretius p. 40 Problem. Pareu plic. Gatech. U ſini p.zo4· Urſinus in Miſccl Polanus in Explic Flal. 8 p. 373. Bucanus
„

i n untunnt 7 fficu, i DISPyTATIO XIII.
14
8
us EcTIoKs1M. eunſni ſtrumentali quæ eſt Fides. Rchu Reß. Johanne Chiliani Tyapſtnienſi Fransð. tionem F
cdituze⸗ TREss I.
Bſolutum cüm faciant Catriniani Eleic⸗
— Musdecretums Theologi verd noſtri illud ox- diustum,& fide determinatum elleex Scri- 10Nurz docent: Ided illi fidem ſeribunt dependere iſtebiecreto Ecctionis tanquam effectum à ſuã ab- voyſeniutã causã; Hi fidemn oſtendunt fle cauſam ele- heg lioui⸗ inlirumentalem: 11 dari fid m ex horren⸗ decretoabſplute& faraliter non niſi electis, FIi 2 G hincuntdari cam etium illis qui veltemporaliter, trag ryui etiem finaliter aDeo deficiunt, diqa ſrjui t· Besa Payt. 2. Ræft 44 Aca. Pg. 233 ſer bir: ipiſin an falſum eſt, incredulitatem ſe caulam divini unznelius decreti de jufte perdendis aliquibus„Auam un ſnilumeſt, prævilamn fidem F bona opera cautem ule Prædeſtinationis, vel cleorumquod Pelegin Culini tum eſt dogma. Polanuus in Didaſcalia ae Prad⸗- 6. Neque fides ſt inſtrumentalis cauſa e⸗ n Ber ſctionis, quemadmodum Juſtificationis, qia wienthmetfide⸗ eſt tota effectum electionis, Ad. 1. hi s crediderunt, quorquot ordinati eant: quia h es hominum non eſt ab æterno, ut clectio: quis mni veritate alicnum eſt, rei ab xterno ẽxi⸗ Rentis

Diſputatio XIII. Rentis eauſam efficientem eſſe rem tempori mum exiſtere incigientem: qu a fides ſuo tem
art
etdu
demum ſequitut elect anem quia non eitei““ ratio electionis& Juſtificationis. Zanchiu j
ſtellaneis lib. 1.. z 0 Nego cauſam prædeltiui
nis effe fidem noftram-Affirmo autem, fidemt
ctum eſſe& aotam prædeſtinationis. Etiizj v Erfides fideiqʒ fructus ef da ſunt eledidnis:e autem ſunt cauſa. Piſcator ds Pradeſtins. ſ0
leant, inquit, qui ſibi im⸗ginantur, fiden cauſam electionis Deus non ſyectavit in koni an ſidem eſſer præſtirurus Evange lio, nec n vhermannus in ſynrag. Theolp. 301Otthodoit vinianos intelſigir) ſtatuunt Plectionis deci reſpectu Dei ira eſe abſolutum, ut uullum yl cludat aut fidem inChriſtum, aut bonorun“ xum ex fideprofluentiam condit onm.. 3. Aſſertiones illas Calviniſticas refutatuiij proponimus propoſitiones, easque ex ei confirmamus. Prima Fides elemionis eſ n
ſeu cauſa inſtrumentalis ſiðe ordinis quem Mi hominibun eligondis ſervat. 4. Confirmamus propsſitionem i xb authoritate Scripiuræ aſſorentis electionen Vam ſerundum praſtientiam Dei, Rom. 3 vh 1. Per 1. verſ. 1.2. Hnc inferimus: Patet præſcivit in Filium credituros, eos eleꝑit. clectio non eſt facta abſqʒ fide, ſed ʒertinet mniad fides ad electionem ejusq́; decretuni gredirur. Confequentiam oſtend mus 1. D
lam,
abaterno yræſcivit, qunam ver Rde gritian; atam eſſent a
e 1
b nu e
anetl
** 1
1 4m
ilt
ji
vpreheuſuri, vel uon apprehe i D Fgode utriſqʒ decretun fecit. vel aon feit
.——— — e— S
ſteriis contrsriatut Dei provideniæ Mn 18*„ 5 5 avtilh tur prius. Quare decrevit. vera& perieserasu
5„„„.„ P gratiam in merigo Chrilti fandatam ap 1
—
———
———

—
uuſe Eecioni inßrumentai. 15 tem hlvare, quodeſt decretum electionis Contrà in- idredulos damnare. qnodeſt decretum Reprobatio- ia wtis. 2. Præſcientia illa eſtipe cialis,& determinata Amnerito Filiizin quo ſole complacuit Patri, Matth. npr verſ. 17. Meritum verd Chriſtifit noſtrum nen uteniſ fide. Per fidem enim Chriſtus cſt in nobis, onishenos in Chriſto, Eph. 3. verſ. 17, 3. Nemo eſt neleleo acceptus nifi per fidem, Heb. 11. verſ. 6. Rom. hrulſ. verſ 23. Flecti verd ſunt Deo accepti, quia funt utur ecti ſecundum beneplacitum, Epheſ. 1.V.. Non duitili igitur fide. lion Secundd, 3 deſcriprione elecorum Deſeri- Ouuntur euim in Sctiptura, ꝓer Fdem, 2. Theſt. 2. Giotuer/ 13. Flegir nos Deus ab inito in falutem, in uulnctißcatione ſpiritus ac fide veritatis, Jo6. 17. ut bou/ 20. Pro hiz roge, qui credituri ſunt per ſerme- on meorum in me, 1. Tim. 1. verſ. 16 Miſericordiam uleleptus ſum, ut in me primò oſtenderet Jeſes Chti- e as omnemn clemen tiam, ad exprimendum exem- nriis qui credituri eſſent in ipſo in vitam æter- aco⸗ ⁊ verſie.. Deus elegit pauperes mundi us, dirites infide,& hæredes regni, qod ſeemiür iis, à quibus dilectus fuit. Mr. 1. varſic. eu paulus ſeryus Dei, Apoſtolus autem Jeſu dMupriſt ura dem elechorum Pei. Eph. 1.V. 12 Præ- Imſtinari ſecundum propoſitum ipfius, qui ante „ Chriſto ſperavimus, eſt, credimus. Nam in ſcriptura ſæpe ſignificat credere, utz. Ver 16. 1. Tm. 4. Verf 10. Exhis argu- 66 eentamur. 1. Peuselegit abinitio ſhoc eſt ab æ- dus rno)lide reritaris. Ergo fides eletionis eſt medi- uezu inſtrumentum,& ſuo modo Pars. 2. Blegir, icredituri eran tyxeiMeyes xtetR! go eleg t re- aon 6tu fidei intuitus. 3.Blegit Deus divites in fide, ie umq; diligentes. Dʒligenten h. c. Hdt Deuma. etentes. D/witein fide, h.c. conſequõtes Chriſtã a pot

—
65 Diſputatio XIII.
per idem eum omnibus ſais bonis. Ergo el
non eſt facta abfque fidei intuitu. 4 Q de t
ſaclecti delcribantur a fide,& ides dicitur cl 6. Excipit Calvinus in Commentaßiis ſh
1. Fyiſt. 2 ad 1heſ p. 565 1n ſanciſicntione hj
5
e ſde veritatis Inquiens duobus modis h poteſt. um ſauGtificet one, velper ſana nem. Mon tamen magi refert, utrumv ½ quands cerrum aſt, nihl al ud Felle Paulum it clectioni fabjicere propria ſgna, quæ ln 0 Incomprehenſibilem nobis patefaciunt,&u uſe ind viduo hexu cohærent. Erp. 566 Fide 35 lii,& ſpirirus glatia, qna regenrratiſumann ros nos eſl⸗oportet. Calvinum imiratur% & alii Galviniani, qui utgenf: 1. Paulumn 7 ſas electonis ſed lalutis& Juſtificstioni ner. 2. 5i ſtatuatur fides electisnis cauſ. rum non minus fanctitatem vitæ& bon n clectionis eſſe cauſam 7. Reſp. 1. Apoſtolus diſertè dicit el eſle ab initio. Ergo agit declectiones ut en ab æterno, entequam in effectum, feu nem in tempore traduceretur. 2. Comßeh qividenda; Naimn vocabnla illa in anih Spritus ch Vde veritatis, non refert ad vock vin ſed adelacionem Theſſalonicenſium. ʒ. non dirilim dicit ſanctificatio, ſed ſanc Spiritus Intelligit igirur non inchoatam ob riam ſeu bona opera quibus ſalutem derot ipfi GalyinianiſAud eſt ſanctificatio,& aluih &tirasquæ differunt, ut cauſa& effectus eſt caulaʒ) Sed intelligit miniſterium veibi eſt miniſterium Spiritus, 2 Cor 3. V 8 quinhn Ziicatin verbd vꝛritatis, I% 17.w. 17. Co bc Apoſtplus cauſas inſtrumchtales offetenj

on cauſa Plectpnis Inſrumentah. 16 tu 3 pprrhendentem: Offerens eſt Jandiſeati Spiri- idehe. Miniſterium verbi⸗ neminatur. Cor z. . weeerO adminiſtratio ſpiritus. mniPpreheadens eſt Aline Luanon prodei audi- ſnerbirKeb 4.4 obu n. Oſtendimus brerirer in jllo teſtimonio, 2. relptt elv. 13. 13 Blectipnis raufas. 2 eeereporrFäue hir vetbis, ver 13 lel Plecti 4 Domino) Meritoris, 55 eritum Chrißi 6 2. 14.) gloria Domin noſtri na, alßditurhis eſbitee1.4 b ſun)“ Chrifti, intellige, quæ ab ipſo nobis eſt parta.) F u as inſtrumentales duas proponit Apoſtolas? rtai aintuitus, himirum pradicatio verbi ſeu minjſe- m n Spirirus, doceturque his verbis/ in ſaniße⸗ Pl, Siritu.) Poltetior eſt apprehendens, uliee ge preponitur hæc iſtis verbis/ ſe veyn. tieaz. Rſt enim fides verhi correlatum. Nominatur ſiejtur ſides vVeritatis, quia veritatem in verbo reve- tam apyrehendit. Cauſa finalis eſt Jalus aferna. aüttendit hane Apoſtolus iſtis verbis ſ in Jalitem.) Gothajun&tum quaſi temporis ſimul oſtendit Apoſto-
dumih docetque electionem factam eſfe ab æterno, t. 1 0 tejacta ſreeene„& quidem his ver⸗ elenu. Terrid ex dico Apoſtoli Petri cauſus elsdionis nſium emn jncnlranti⸗„1. Per. 1. Verſ. 1. 6 2. Blectio o Ka lecun dum præſcientiam Dei Patris in ſandti- nehon katione Spiritus in obedientiam&alperſionem tnipguini Chriſti, hoc et„Pet fidem. Quos igi- ſicir Deus Præcognovit per Eyangelii riniterium Kchcedituros,& ſic ad fidei obedientiam venruros, einor elegit. Per obedientiam intellgimus dem 3 ſipturam ſcquestes, Ador. 6. verſ. 5. Roman. u verſ 5. cap. 10. verſ 16. cap.16.V.2. 2 Cor. 10. v. ul. The 1.. 8.
T 10 ay⸗

—
——
— —
ic2 piſputetio NIII. 15. Quartd, A conformitate decreti& enn nis· Qio modo Deushomine⸗ in rempore lilume 4. Börnhardus Bpiſt. 107. Præl ns juſtificato⸗ divini cenſiliirevelatio. Fulgentiu lh. 1. 4 6 nimumpag. 12. Qud nunquam ett in opere nunquam fuit in krædeſtinatione Dei N enigala eſt ejus Præeſinatio 4Am fut operum piæparatio. Ergo quod eſt inDRl re, fuit in prædeſtinatione. Atqui DRUSn homines non niſiper fiiemKRoman 4. 6406 . Quinrd ab exemplo Iudaorum Ginini Rom. 11.Verſ 20. Per incredulitatem defradil Qu Tuerðkide conſt tiſti, vx2j Genrilesien manſerintia bonitatezexcideatur. Er illi ruop 6non permanſerint in incredalirate inſetengo
Gentiles per fidem cœtui electorum in tenh eſ inſerantur, Jadæi prepter incredalitatem iher barter. Ego tale decretum D E U fecit no,& os prævidit perſereranti ſide greti
in mertco Chrilti fundatam ayprebenſuro legit. Exact flimacnim detreri,& ejus exech eltconvenientis.
12. 6exrd, à Correlaris Chriſtus ingreditii dion sdectetum: Flect enim ſumus in Ch ep rChrftem Bph. 1 V 4. in Eo&per Chrſtum. Theophylasu dieit: E nos per ſum, h. e per ſidem Iu ipſum. Argl ramur Aut elagit nos in Chriſto fimplicirer& Intð aut ordinatd gh relatè. At non abſolurd 6 ꝓliejter. 1. Qui⸗ cad m eſt grat a Dei eliget ꝗæ eit gratia peccara remittentis, hæc illu manifeſt⸗tio, 2 Tim. 1. verſ. 9. 10. Libersihih
A
vocavit vocatione ſud fanctä, non ſecuniiij
oera noſtra, ſcd fecundum propsſitun uui
69

11 mih empor⸗ ſecuiaria. Maniteſtata eſt autem nune rüluminetionem Falratris nott Jelu Chriſti on ahlaluta rerd, ſed gratia jn Chriſto media-
cahieani hnem
gratiam, quæ data eft nobis in. Chtiſto Jeſu antr.
tiure ordinata peccata remittit. Ergo. 2. Quia enctuthr ſtus nobis Prodeſſet ſine fide. 3 Quia omnes, ione Ribys Chriſtus eſt datus, tque ſic etiam Judas eient elect. Prgo ehegie ordinard en relard. Ergo oückülfigem. r. Quia fideseſtmeriri Chriſti correſa- Agibln Relatorun verdu um nð eſt abſque alteto. Kemnz Quia Scriptura nihilckunciat de nobis homi- bu niſi cum reſpectu ad fidem. 3. Qui⸗ in Wnthriſtolumurvon niſiperfidem ½ 3. r atenii Liepredeſtinsriof.irsndorumfrin adoprio- m Kihorum Dei„Eph. 1. 5ßeu prædeſtinando opramuris filioe,& adohtandg prædetinemur. dultiteigo non ſine ide: Nam adoprio in filios non eſt ctomnite fide, Iah. 1.V.12. Gal 3. 26. 5. Quia Kinr- ndii wege ſunt eledti, 1. Tim. V. 16. 6 Ambraſtus Euſurin cap. 1. 44 Bph. Præſcius Deus omnium nt een c¶ſent in Chriſtum: ſieut dicit ad eprebeſhmanos: Quos præſciii& vocavit nos; non ſo- KeueerJudeis ſed etiam ex gentibus/ Qnos ergd secare dicitur/perſcverant in fide Fl ſunt, ſtus itgoselegit ante mu ndum in Chriſto. Qui in Chri- nſunt irreperßdem, non dub iter ad ſepertinere pra- al61 Seprimd ex ratend ila Apaſtoli Rom 8. v. 29. lin. Quo Si hos præd ſtinavit, quos præ- ſwnltinsit; 18& vocarit?& quos vecavit/ Ros& n tiicayit quos aurem jaſtificarit/ illos Seglori- a Dirtt. Catenæ hujus gradus reliqui req iruat u hum etiam iyſa Ptæſcientia quærefertur non ad o opeia, Rom..V 11. neqʒ ad aliud quippiam⸗ dfidem E. cam& prædeitinatio requirit: De vel ibus enim idem cht judicium.

——
aligenti vfftrente& exhibente Datz caula iui
inſtrumentalis apprehendens& àp
. o3.7 canſn inſtrumentali gratiun
meutali offerente& exhibente⸗ danda eſ ei
licans er P*ſerhin,
.
latorum natura Atqui datur cauł? inſtrumen lis ↄferens, nimirum Bvangelium in uoz Dei nos in chtiſte*d vitam æternain elg certur; 2 7in. 1.erſg10 Brbo 4enhi cauſainkrumentalis apprchendens qu ell m Quæcunq; enim benrfieia in Frangelio uoh pe noſtràmn falutem offeruntut, teqũirdut ſdenjnn xnobis apprekendaneur.%
ahp. Nond. 3 requiſiti⸗ Eangelii 5 Quicquih t quſſiè requirit Brantzeliumidein reqüititelſin Auaxrargehümelt wyltetiunr illu denolie ſute ab æternis ſeculis abſconditum; vliims igi
diibus revelatum Kom16 0226.1.1n. ien 10. Arqui Evangelium requirit fidem kMzon
o(
votentia Dei ad falutem omni credenti Rni 6Ergo& electio
16. Derimd cauſt Fnali eledidnii, qu aterna, 2. Theſt 2. verſ 13. Quicquid v cernit ſalutec requirit fidemteſtibus e adverſariis: Juſius enim ſua fide viret, Hel. 34 Arqui electio concernit ſalutem. Erß rit Rdem in iniuitu nimirum Dei, 1. 1. Vndecim heneßciis Redemprion e qid annumratur ben cſiciis Rederuptionij dem, qua apprchendantur,requirit. Atqueh annumeratut bentficlis Redemptisnis, 42 13. 14 Nec enim peribus creatioiis anh
13. Duoderimdz ſatiſacinmne Satisfactioju⸗ ſti ingreditur electionem: Graria ninm Deh miuikon obtingit, niſi ſatisfiat juſtitic ſ⸗

de cuſe Blectioni Inſyumentali 167 bazueſæ. Ergo& electionem ingreditur Nam ſatis- tte ludio Ch iſtieſt ſetisfactio noſtra per fidem. Kiie 12. His addi poſſust fundamenta ab interceſ: eiien& conſenſu orthodoxorum Patrum: Chri- cim 3 Snim intercedit pro credituris„Ioh. 17. w. 10. n xiemlen eligitur verò pro quo Ehriftus non interce- k Scribit Auguſtinu Trad. 24 in lohan Ided di- it Dominus, qui ex Deo eſt, verba Dei audit, quo-
e Pan iam præicierat, qui fueranteredituri, ipſos dixit
eſüt Peeuonjatn tegenetationis adoytione naſce- turexDeo. 20. Elediverd ſumus non propter fidem, ſire bpracognitam fidem tanquam Cauſam merito- em, aut propter dignirarem fidei; Fedin fide,&
dſtundicunt gon 15 i8, ſed 4 756 wiss s. Fi⸗ iem igiturconſideramus non abſolutè, ſed relatè⸗ irilehn iim, ſedconjunctim nonin prædicamen- i ercicn Quslitatis, tauquam qualitatem nobis inhæ ntemSedin prædicsmento Rclationis,tanquam edinrrelatum meriti Chriſti. Cum nemine contende- Quiciusde appellatione, an nimirum malit fidem no- ntelthuhinare med um, ſive cauſam inſtrumenralem ele- ide iteionis, ſcu partem ordinis, quem Deus in homivit liluten uscligend s ferrat, modd non ſtatuatur eled onẽ m Dei Mefactam abſolutè, ſed eum intuitu bdei meritum riſti apprehendentis. Intelligimus verd non fi- Relmtem remporariam, qua ad tempus quidam credũt⸗ Redeiſepoſtez deficiunt, Luc. 8. 1.8ed fidem finalirer cquitt herſeverantem. Salvatur enim, qui in fide fin alite enytiuerſererat/ Mart 19..23. Mar. 13 V.t3. 2 Tim 4.v. ucteuit 3.Heh.z w4 Ergo quem petſereranter ſeu ina- ter Deusviditcrediturum, eum elegit. nob Rxagitant ſententiam hanc ex Scriptura o⸗
1 3
itt menſam Calviniani: Polanus ſcribit in Didaſc. p. ⁊6. tur ſliides hominum non eſt ab æterno. At cauſam effi- cientem

—
——
———
166 Diſputatio XIII. entem æteruæ electionis oporter eſſe ab tn ion quia ab omniveritate alienum cſt rei ab æteinotheo iſtentis cxulam eficientem eſſe rem in temyotejnn mum exiſtere incipientem. 22. Reſp. 1. Confunditur meritum cum meiinin eauſaefficiens cum inſtrumentali:Fidem nonli ſituimus cauſam efũcientem. ſed inftrumentik ieu medium: Plectos nos eſſe dicimus peo meritum Chrifti fide apprehenſum. 4. Laliautu Adæ in tempote contigit,& komines clectine pore vivunt,& tamen eorum reſpectu elth 6. in clectione.. Aliud eſt quærere de fide chhon ftente,& aliudde ejus intuitu: Electi enimſintctio fecundum præſcientiam. Roman · ð. verſay o r 1 23. Pergunt Calwiniani inſerendo Eelun mr lect onis non eſt ejuſdem caula: Atqui fidee rlate
tur Polanus in Diaſta p.1ð. Keckermannu in 5 Theol p. 302. en
4. Reſp. 1. Mirtimus yropoſitionem diſputant ipũ Philoſophi⸗ Nam deambulit uu cauſa efficiens, ajunt ſanitatis,& eadem ſaui cauſa finalis deambulationis. Ergò ſantti dem eſt cauſa& effectus. 2. Adaſſumption Pondemus Fides igitur accuratè loqueni eſteffectum electionis. Alia eſt locurio poß & oratoria,& aliã accurata: Kecurarẽ lohi ſdes non eſt effectum electionis, qua elecio ſeu qua totum eſtʒ Sed eſt effectum ſuperiohj eauſarum, utpote gratiæ Dei& meriti Chi Nam fundaturgratia Dei in Chriſto; qui kvuh lium nobis manifeſtavit, ex cujus auditu& ſicj mentorum uſu eſt fdes, ut docetur, Iop. ʒ. Itici euratè loquendo fides eſt effectũ graliæ Dei, Kuß
n ii l 1
riri Chriſii in Erãgelio annũtiatiʒ Pars rerdelt 4

1 d cauſe Eleclioni Inſirumentali. 167 e itionis: Uluſtramus id exemplis Lo Sie„Politico, itheologico: Nam contluſio eſt xffectus præmiſ- rmürum,& nihilominus pars ſyll⸗giſi, Liberi ſunt ectus parentum.& nihilominus cum ipfis,& Do- etitinminis atque ſetvis pats ſocictatis domeſticæ Ec- ahcinleßæ Chriſtianæ partes ſunt Doctores& audiro- keüinkuns, nih lominus auditores Chriſt ani ſunt effe- ſe itnPodtorum,& propter ipſam pattem effecta di- heulun hntur E cleſiæ, Exech. 6.V 20.1 Cor 4 v. 15 Itaqʒ minticra eſt regu la: quadam dicuntur de toto⸗ qud totum rehhelch qucdam propter aliquam ejus partem. 3. Alii rere ilpondent, fidem eſſe cauſem inſtrumenralem Rectionis, non quaſi electionem apprehendat ſed n zuod ſibi appl cet meri um Chriſti, in quo funda- rgraria divins. 4. Nonnulli ad Relatorum natu- trenhlmrimanres remittunt: Neminter ordinata feu 1ieiata eſt muruus nexus, eſt inrer ea non nuda, ſed elteuttun cauſalitas. Gratia verõDei, Meritim Chri- efn⸗& fides ſunt ordinata& corrclata/ Fides enim prehendit inerirum Chriſti,& in hoc funda- volticurn gratiam Dei. Ergo lunt otdinata. Ergo ab- im detdum non eft, affirmare inter media hæc eſſe mu- eiham nexum⸗ ſeu dependere unum ab altero. Pr uamris accurstè loquendo ſides non dependeat U unſele6tione„ ſed potius Grati⸗ Dei& Merito uriti tiſti atque ita à cortelatis partibus„8 quidem ſetsine legitimo in Scripturã præſcripto; A Fide xluin deyender electio⸗ ſeu primario correlatæ par- Aeel hſecundarid electio, tanquam dererminatum à is terminante, ſeu tanquam à causà impulſivã, kectunl merirorid. 5. Quidam, media, inquiunt⸗ . Sn„meritum Chrifti, 6 Fides, duplicem ſorti- heſtot tur reſpectum, alterum cauſæ reſpetu electio- ſesn alterum effecti reſpedtu vAkt„[eu ordinatio- etunh 6 mediorum.ð· Deniq; nõnulli diſtinguunt inter

vißun xnt
electionem yerſonarum.& ordinationem neil z rum: Fides inquiunt, à decreto ordinarienisuj diorum tanquam effectum correlatum zcau jn yendetʒ Perſonarum autem elect a à Gratia Dii jt merito Chriſti fundatä, fideque illam in Chins ejusq;ʒ merito apprehenden te dependet atq eihn, nus 43 rationem cauſæ obtinet hnl 2. Reſponſiones verd illæ non ſunt fbiiniin contrariæ: ðed altera alteram explicat. Nulljn kur improbamus. u 6. Inſtant Calviniani Crediderunt, quon ordinati erant. A. 13. v. 48. Ergo fides elec eſt effectum non cauſa. ſ 27. Reſp. 1. Quo ſenſu fides& effectunkn z
ſa dici poſſit in astecedentibus eſt expeſtun her Inſtantiam opponimus: Grediderunt quotub Deus juſtificaxe decrevit. Ergo fides Juſtci nis elt effedtus non cauſa. z. Deſeriprio igini ſidelium ab æterna electione,& confertur iter tio cum decreto. ʒ. Urgemus voca bulum Ouunid vionis. Ex quo colligimus electionem non ſizi⸗ folutam ſed ordinatam ſeu certo ordine or Nam docetur; homines fide eſſe illumina u ſtudio diſcendi audiverunt verbumn, hoc eſhh dine qui oſtendirur in Scriprurã. F. Eſſe hun rum dicti hujus ſenſum patet ex eodem Nam cum judæis verbum annunciaretur v Iyſi contradixerunt, v 5 Inde eis pœna denj tur, 46. quod nimirum gentibas verbum ij annunciari Harum igiturvocatio confirmait 47. ſtudiumq́; ipſarum,& reverentia ergi weidn Deicommendatur, v. 48. Qare de his oriiu divinitus praſeriptum non aſpẽrnantibus dicij Et crediderunt quotquot ordinati erant.
—
*
2. Feipis Hlae ratione homines ſemeti Odinare. At ordinantur. 1

K de cauſe Flectionis Inſyumemtali. 169 tnei Reſp. 1. Ordinantur non ncteixd ſed x. coneue. Vel ordinantur non abſoluto decreto⸗ dectoli meciis à Deo inſtituris yer quæ media Spiritus eilu fidemin hominibus non hoftiliter reſiſtentibus teculeendir z. Jequuntur homines non ordinem pitt, um, ſdDei; Nam verbum audiunt voeati. Ergo enculußn ſemetipſos ordinant ſed ordinsntur. 4. In de dinstione igitur hac dirinã ad tris eſtattenden:
* luhm: ad Deum ordinantem, ad homines, qui ordi- inturzadmedia, per quæ ordinantur, ut ſunt præ- Ctehlencario verbi.& ufus ſ. 8
tio verbi.& uſus ſactamentorum. b, 5e, innis, ſiper iſta media Deus date vel⸗
tfidem, nullihominesiſtis deſtituerentur.
Rdekezo. Reſp. 1. Quo ſenſu prædicatio dicatur Vni- ibus ctrſalis,& quomodo verbum omnibus cresturis Ctediupe œlo ſit annunciatum oſtenſumn eſt in queſtis- kih is de vocatione univerſali confirmatione. 2. Ji 3. Deſtim apud omnes& ſingulos homines non perſp- ne,& chit Evangelii vox. illud referendum eſt non ad in- nus oeihdentis Fei opera; Sed ad faſtidientis hominjs fla- ledichria, h. e. ad culpam cum parentum. tum iyſorum u cenoorum veſtigiis parenrum inhærentium. Poſten de eſſeilur redduot ſeſe yarticipes pœnæ, quis ſeſe red⸗ verbun nt participes peecati majorum,& quidem tum tuti ſlajorum ſedustione, tum propria culpa. 3. Pœna, iter er he poſteros manet, non eſt mediorum ſalutis yri- ununcintio ſimplex,& abſoluta, ſed tantum temporalis, ne ei jn pote poſteri extra eceleſiam naſcantur eutibseq ira fint foris. Men igitur pœna hæc excludit ocatichbſteros ab aditu ad Fecſeſiam. wenii Sed quomods Fecleſta membris poſſunt ſo ad-
ere, um carsantpradicatione verbi.
Reſp. Afferre nequeuntaudirum internum. rdunich em dat Deus per externum ad quem incitari ne koniu bebar 2 Gonfeienrie ſtimulis. 2.N oritia inviſi- libus mundi operibus propoſir?: Sciunt eim eſſe

Pißßutatio XIII. eſſe Deum, ſed ignorant modum redtè clen Peum, quem cum non quærant ſunt inexuſiijꝭn les, Rom. 1.V.20. 3. Exemplis eorum, quifeſechnl verterunt. 4. Famade vero Deo 2. Inſers Si Deus per prædicationem ſei omnibus dare vellet hdem, omnes audieiten bum fide donarentur. z3. Reſp. Deus in omnibus pet audituni bi eſſtefcax. 1. Sinulla obſtaculaD otrah ponerent d potius 1emoverent. 2. Si ſtudioh ſcendi audirent, juxra illud Chriſti Iaban., Omnis, qui audirit à Patre,& didicit, Me. zre 34. Vges omnes homines eſſe pares, einj: xquo omnes natura ſint ſurdi,& cæci, qurin quod Deus hanc ſurditatem in aliis ſanet, inhu non ſanet, niſi quod quorum vultmiſereatunj vult indurer? videatur Bexa Par. 2. Reß. anp pag· 157. z5. Reſp. Omnes ſunt pares reſpectutxtieh tis naturalis quia omnes natura ſunt filiiei Bph. 2. v. z. Sednon ſunt pares reſyectu cꝛiui ju actualis⸗& holtilis. Hiac Chriſtus iple⸗Leßhi tum Marc. propiorem regao Dei, quàm cx Phariſæos eſſe dicebat: Atq; divites quampi res longe difficilius ſalvari docebat, Marth. 19 z6. Denique Juuris, cur non omnes diſe Kudio audiant? 37 Beſp. Seriptura cauſam non rejicitii folutum quoddam decretum Caliniſticum, ci hominum malitiam: Mam quidam verbum iiz diunt ut habeant calumniandi occafionem utj dæi Acdor. 13. Quidam cum præjudicio ſoyhiſt opinionibus de mentati, ut Athenienſes, 4A0 j Quidam audiunt quidem libenter, ſed ſtadio Vtais, non diſcendi ut Herodes, LM. ⁊z. Quij
—

de cauſe Flectionii Inſirumuntali. 171 tiam in conſcientia con victi, errores, ne erraſſe vi-
ſeanrur, abiicere nolunt, utPhariſæi, Tur. 11 u am licet ve bum cum gaudio fuſcipiant, à ſufee- 3 otamen verbo yatiuntur vel nutu ſeſe deretreri? leſtu perſecutionum areſcunt, ne fructum fe- uinzuLueg. 2 . 6ecunda Propoſitio. Renati c Elsdiper mor- eti ½ pertata Spiriuus inhabitanris gratiam,&· ÿdem eeer excutiunt hi rantum ꝛemporaliter, ili ſaps — bl 2 Negant adveiſatii: Bexa in Colog. Mom⸗ idt 308 dicit⸗Qui ſemel vera fide à Deo donan- Urcam nanquam amplius amittere poſſunt. I51. ſehn Ego dieo, Davidem in adulterio perpetrato ctinuifle fidem& Spiritum§. neq; eam amißiſſe. kmil rud ne declatabo: Rbrius non amittit niſnellectum„ſeuratichem: etfi quamdiu ebrietas Mpur ejus occupat, ratio ſeſe non exerat ſed ſit f- lis bito. Vrſinus, in explicat. Carech. pag. 41. eheeum quidem ſecundum awitii poſſe ait, fed non ſunimum, illuftrat ſimilitudine ignis ſub cinere la⸗
iel zo. Verum propoſitionem propoſitam con⸗ gitmaturi præmittimusprimo, Diſtingui renaros ab sgilecis: NMam Renati æitimantur ex fide præſenti, Neci erfide finali: Panturigitur electi, qui aliquo menpore non ſunt renati, ut Faulus perſequens Ec- m Dantur etiarm renati, qui non ſünt electi, uiadrempus crodunt,& pcuitentiam non a- znt, ut Judas,& Himenæus. Secunds⸗ Totalis n niei& gratiæ amiſſio eſt duplex: Temporalis& fi- alis Renati poſſunt excurere fidem& grariam
icohſtiliret& finalirer Rlectitoraliter& temporali- ublednon finalirer.
1. His yrmiſſis confirmamus propoſition em am, yyhnd Scripturs 1eßimonii, ut. 1. Pxerhiel. 18.

—
i pßet
verſ a6. Fi ayerterit ſe juſtus 4 juſtitia ſuꝛ 4 u Juſtis poteſt ſea Dro avertere, ut propter malii Kincredilitarem pereat. Ergo fidem&gru
totshterpoteſt perdere. 2. Mareb. 18. verſzuj Ferve nequam nonnẽ torum debitum remiſ bi.&c. Quemadmodumigitur ſerxus illeni proprerpeccatum?xcicit gratia heri; lta R peccatis ſeſe polluentes exciduar graria DI 3. Marth. 25. verſ 28. Tollite ab co talei“ & dare ei, qui haber decem ralentz. Fline“ ligimus dona& gratiam D E I per pepcatz Lut. S. verſ 1z. Ad tempus crlnli tempore autem tentatiois recedunt. Qu ad tempus credunt& poſtmodum recedus tiam Deiamittunt. Arqui quidam Renatigieh Pus credunt. Ergo. Loquitur Sulvator non ehi ſuſcipiunt eum gaudio. 2. Quia ad temp dunt quof derogatur ipfi, de quib s ſtn v.12. 3. Quia tentantur& probantur, 7 recedunt..
J. Luc, 11. verſ24. Cum immunii
vitus exiyerir de homine,&c. Spiritus imm xedire, acaſſumptis ſeptem ſpirit hus detetio ccupare Poteſt priſtinum hoſpitium. Erge renatus excutere poteſt Spiritum S, gratiamq; amittere,& locum Satanæ rel nquere, Iutellꝗ boc loco verè renatus ex quo Spiritus immu
reverz eſt ejectus: Corporaliigitur obſeſſione j
1 „ℳ*
ritualis den oritur, idqʒ paterc&v28. 44 6. Rof. 8. ver 13. i Lecuadum ei vixeriris moriemini. Renari fecundum ca viventes moriuntur. Ergo figem, quam hhi gunttotaliterawittunt Hucreferimus commj Kctiones uibus fedulò aqmonentur püujj con
3

de cauſ Flectionis Inſtrumetalj 17 3
ii ntaminent peccatis æternam felicitatem ever- Galar 5. v. 19. 1. Cor 6. V 9. 1. Per. L. è. 11. iten m.. 0. Proprer incredulitateth fraai nt si non permanſeris in boaitate,& tuexkide- inn. Qui fracti ſunt, fuerunt in arbore falutis ſec nuleiderunt: Et qui lunt inſerti rurſus polune i i tere⸗ tgu 8. 1. Cor. 9.. 27. p cit ayſtolus geſ benato ſe contunderé cbryus ſuum, ne aliquzudb . O füciarur. Electüs 1 igitur poreltgrätam eſian ittere,& inutilis fieri. 9. 1. Tim. 7. V. 192 ktiae fdem& bonani cokſcientiam&e. e ni re⸗ en uli i bonam conſcientiam fidei naufragium acir- ſ qui quidam repulerunt. Ergo. nie 6 1o Hebr 6 We 4eap. 10. verf 16. 27. ennpoſli bile eſt eos, qui ſemelſuntilluminati, Ee. uidam renati blaſphemautes Eyange elium pec-
nt in Spiritum Eige gratiam e)ns emit-
in
uib 3 5 47. 11. Johan. 9.— 34. Omni isquipeceätum anu onmittit. ſervus eſt peecati: Nullus verò retinens
dem& Spiritum Sanctum eſt ſervus peccati, inn eman. 8. vVerſ. 2. 1. Johan. SV. 4. Atqui quidam rit
Kati Ergo.
h Snatus occidens amjttit fidem.
. kjorum, utpote Angelorum, 2. Per.2 4 Etpri-
143& imaginem Dei amiſerunt Eph 4. V. 24. Pein- eharium, ut 1. Aaronis, Fxod. 32. V. I. 2 Saulis t 16. V. 14. 3. Davidis, 2. Sam. 11 v. 14. undulerium& homicidium committentis? Nul- nits autem adulter locum habot in regno Dei⸗ Eb.j.
un 1
enati ſecundum carnem viventes fiunt leryi Pec-
. 1. Joan. 3. V. 15. Omnis homicida on habet vitam æternam in ſe manentem. Ergo
4. ecundò, exemplorum inducione,& quidem
Hotum parentum, qui gratia Dei exciderunt,„Gen.

1 Diſtutatio XII. Eph.5. v.z. Qui ſecundum carnem vivit moei Fph.5. v.5 Nullus homicida habet vitametenh in ſemauentein, 1 Iohan z w. 15 4. Salomott 1Reg. 11. V.15. F. Nineritarũ, Nahum1 6. tri Chriſtum abnegantis, Matt. 26. v.70. Lu it v.57. Qui autem negat Chriſtum, à Chtihen
atur, Matrh. 10 w. 2 T. Etqujcunq; noneſc i, Spirirum Chriſti non habet, Roman. 3 6. Thomæ, Iohan 20. Verſ15 8. Fimonis Acor. 8. V. 13. 9. Alexandri, 1 Timorb. 1. ve. 1o. Hymenæi& Phileti, 2. Timorhh. 2. v e 11. Demæ, 2.Timorh. 4. verſ 10. 12. Galatln Gal. 5. v. 4.6. 1 b 0. Tertid, legirimis conſequentiius. Nam hte tonßſtere nequeunt gratia Nei peccata nonin tans&ira Delpeccatorum pœ nam minitan je
enormia igitur peccata gratia Spiritus ð.umijn 4. Renati mortaliter peecantes opus habent ui⸗ pœnitentia. E.non luat in Dei gratis. 3 D ubnt illud Calviniſtieum homines in peccandoi mat,& ſecuros reddit. Non eſt igitur dogm ritus S. 4. Fides vera& lalvifica ſine operibi mortua, Iacob. 2. verſic. 17. A quocunq;ʒ igitut tatum mortale eommittitur, fides vera amin 5·Baptiſnus eſt lavacrum regeuerationis, abte vationis Tir z. v.j. Et qustquot baptizãtur ſtuminduunt, Gal.z. v. 27. Omnes igiturinkeni yer Baptiſmum regenerantur. Ergo ſi nulli rei ſidem,&egratiam Deiamittunt, ſequitur omnesti baptizatos ſalvatum iri, quod æe6VX ta enim pars baptizatorum veꝛos edit fidei fructi Tuc 8. 6. Sirenatinon poſluntdeficere& gratij Dei amitttre, irritæ ſunt adhortationes deg Dei non deſerenda, de vittutec lenda,de peccn⸗ necxutiatur Spiritus fugiendo, quales ſegu Ioban. F. vVerſ. 14. 1. Cor. 6. Verſ9. C cap.
16)

d cauſa Elecioni inßrumenta. 17 u Mnr. 5. W. 19. 10. 1. Per. 2. v 11 poc. 3. verſ1I. ti Hine igitur peccatum quod ex pxtüra ſua eſt le dilinguiterinwore, 6 renieſe ſ 4 pellit fidem& Spiritum§. hoc nonitem, sVe- 1 gitur ſcri phit Tertulianun c.z Praſcript Eſinẽ hoe nitum, ut probatus aliquis retro poſted excidat? cnl bonus Præ ceteris, lvore poſten evertitur, Fa⸗ mon omnigratia& fa pientis donatus à Domino imidololatriam àmulic ribus deducitur. n 1. Oponunt Varia Caliniani, unum aut alte- n eraminabimus Fleci inquiu t nunquam tu ſMunt fieri reprobi nec hoſtes Dei& Eccleſiæ.
80 grariam Dei nunquam amittunt, nee to- ter deficiunt, videatur Frſinus in Catechet. nnitz. Reſp. 1. Quando dicitur, prædeſtina- tuhen non po ſſe fieri reprobum, non incommodè Midam diſtinguunt inter ſenſum qisjunctivum& ati njunctivum, inter ſenſum abſolutum,& hypo- eccuet cum. 2. Alii diftinguunt inter nectßtatem imtuſæ,& infallibilitatis: Flectus non poteſt fieri ue Probus non propter abſolutum quoddam decre- uhn g neceſſitatem cauſæ, ſed isfallibilitatis Fi. utin Deus omniſcius preridiſſer hunc vel illum fi- nüti in numero Electorum non fuiſſet. 3 Addi- itu diltinguen dum eſſe inter eldionemn&ga 6, velgratiam aliam eſſe electionis,& ame intionis atq; ſanctificationis: Klecti mortaia ara perpetrantes non deſinunt eſſe electi, f4 tfiittunt gratiam renovationis& ſanct ficatio-
Pergunt inferre er dicto 1. Joh. 3. v. 1. 14 squi natus eſt er Deo, peccarum non facit n niam ſemen ipſius in eo manet,& non peteſt ire, quoniam ex Deo natus cſt. Ergo, in duit

176 Diſputati XIII. Zegedinus in Tvt. Com. p 111. electi non pei admortem. Calwinus ſußer epiſtolam pancp cir Manet illud fixum, quod Apoſtolus cout⸗ hunc eſſe regenerationis finem, ur peccatun⸗ leatut: Idcoque jultè& pit vivere, quicuni“ Deo geniti ſint/ quia Spiritus Dei peccanii⸗ nem corrigar, idq; intelligit Apoſtolus per Dei. Erpaulò poſtJimul ac regenitus eſtq
Spiritu Dei, nunquam poteſt in eo extingu Dei,& pietas. Ibidem: Ego non dubito, qun illud, quo electos ſuos regeheratDeus, ureiti rũptibile, ita perpetuam vim retineat.* 54. Reſp. 1. Pelagiani& Cathari hoct“ nio olim abuſi funt, cum fideles angelicapui Kngerent in hoc mundo eſſe præditos. Nh tur hi& fimiles ex cap. I. v. Si dixerimus, e tum non habemus fallimus nos ipſos,& i nobis non eſt. ʒ. Ex eodem hocc.3. w1 0n. qui odit fratrem ſuum homicida eſt,& ſeiij omnis homicida non habeat vitam ærern manentem. Vbi Emphatica yarticula(min probeè eſt notanda,& Johan. 3. verſ 36. Fei yoſſe renatum quempiam homicidam vi plum renati Pavidis docet. Fuper huucih manet ira Dei. Erge non gratia Dei 4. broſius teſtimonium illud refert ad ſtatumgi non gratiæ, ſeu ad Eccleſiam triumphantem militantem; Fed interpretationem illam non mittit ipſe textus: Siquidem Iohannes azit leiß Dei,& Diaboli, ut ipſi in hac diſcernuniurſ 5. Explicationem illorum textui eſſe conſe neamjudicamus, qui dictũ illud reduplicatiiꝭ telligunt, ur ſit ſenſus· Qui natus eſt exMeonõfj cat, nimirũ qua talis, quatenus exDeo natus el qua renatus. Gõᷓfirmatur interpreratio hæcert & quidem ex his verbis⸗ Omnis, qui odit fih l
—

S F S—— m—
1 de cauſa Elecioni Inſrimentalj. 1 (deuwehomicid⸗ eſt,& ſcitis, quod omnis homicida je nipn habet Vtam æternam in ſe manentem. Er ex Omnis, dui in co manet, non peccat. Et ex keh..V. 13 Omnis qui natus eit ex Deo non pec- et erled qui natus eſt ex Deo, conſervar ſei
beipeecommodamus huc aliorum Wolthhcentelectum nbn ſtatim peccare ſtudio& 6 geutut quamyvis erentu. S ln eoei——
77
hn Qu STIONES. etinet 1. Vtrum ſides ſir els ilnis rantum ehun:
5 cauſa inſtrumentalis? 4. Poſerin. Py— Caliniani, videaiur Polanus de Prædeſt uKeckermannus in[ylt. Theolp.z01. Pg.
i ditei. An Renati eh temporaliter e Nnalite po
ſint. viſue graria Dei? A. Negant octzmus Bpiſt. 179.p.333 Zanchi datilanus de Prædeſt p. 109.S0h
itamztrmiusth. 1z. de Prædeſt.— tici3 An elecipoſſnt amietere gratiam Dei ronalo vnfjt o non naliter quamvi remporalber?
us in Miſcell pag. s. nius Tom. ⁊ p.y64.
—
6
5, qu„
—————

8 pißutaio X1y.
S
preyrar 1 LNFIDEL IUM REPRO batione.
K ſohanne Rurupio. Herwordia-Wy½ THESIS 1. †
quæ eſt decretum vrernum de condemmi yœnirentibus ſou ſnaliter increduli.. 2. Vocabuium zMiheOlegitur, 1. Ch verſ7.1. Corinth 13.V. 5 quod vulgatusin reddidit reprobũ. Ambroſius lib. ⁊ de vocat gn rap. S. reprobationem nominat abdicationen genius lih. 1 a Monimum, Deſtinationen, plicium. pn 5. Cauſam Reprobationis in quirent n nian inmulus diſlentiunt, in quibuſdam tiunt. 4. Diſſentiunt degenere quod faciuntł nationem Calvinu jih 3. inſtir. cap. ⁊ 1.Bexan ad Aa pag. 1 32. Bucanus pag 391. Refuu nionem hanc Keckermannu⸗ lib. 3. hem pag·190.— n 5. Diſlentiunt de ſubiedo reprobationiq nulliajunt, eſſe homines in præ ſcientiã divini; ſderatos, ut non dum conditos.& lapſos e hitpart.⁊ Reſp. ad Acla p. 148. Manifeſtè vii hallucitari, quod diſerimen illud de homi ſuo tempote aliis quidem ad ſalutem aliis 1c exitium naſcendis à præviſo humani gen
„„ 2 3 er Ontrarium Prædeſtinationis eſt Reprh j

de Inſhun Reßyobationẽ⸗ 15 damo lapſu incipiant. Num enim, quſo Peus Spitex, prius, ordine cauſarum, apudſe, quale& orſum preſtant HRmum illud onniũ huiusmun- U operum opus cohditurus eſſet, non præſtituit: dpræviſo demum illius operis vitio; quid inde KBnlequi velle ordinavit* Abjiejunt opinionem ſec Neoterici plæriq„qui ſubjectũ Reprobatio- Sdicunt eſſehomines in peccatũ prolapſos, Fu- vh4 1. Inſtit. dicir: Reprobatio et prædetti- tioqua Deus abſq; ulla injaſtitia ab ærerno cõ⸗ l uit quorundam in Adamo corrupiorum non mi- ouelleri,& cos ſibi relictos morti propter peccata,& ouell. Ae æternoadj udicare& cKeckermannus lib. z. e 103. Reprobatio, inqnit, eſt decretum ſide relinqucadis cettis homnibis in peccato cFun ropterpeccarum in æternum daunnandis. l Diſſentiunt de adiuno moo decreti Nod⸗ rini kaciunt decrerum hoc hmplcirer hſolutum, tabliavchiun, qui dicit lib. 5. de Nat. Dei, cap 2. cltiti 6%½ Præ viſa peccara ſicut cauſa non fueruut Probationis paſſivæ, ſic neque adivæ: Fed di- inſuum beneplacirum, quia uc voluit Deus ſuam quibilizhlis patefacere iram atque porentiam: ſieutin e- isſuam miſericordiam. jhidem: Nihilciatius odhcu nihilvé certins quam voluntatem Dei ſplam ehrantum negati væ ſed etiamafrmativæ repro- z9r Ronis cauſam eſſe. Aii duns actus Reprobatib- i.agnoſcunr priorem abſolutum eſſe ajunt, ſed * poſteriorem Keclermannus lib. Mem. Theol. mlizog. Reprobatic, nquir, duplicem in ſe act um xſcieniludit. Prioracuseſt propofitum Peideſerendi s4 lſdã homikes, Ee ſibi relinquendi. Hic actuseſt Maniolupus pendens à[olo& abſoluto Dei arbitrio. illi iler actuspropoſit Reprobari onis, eſt, decretum ſluenanandi Propter peccata. Hic actus non eſt ablo- hunſed continet reſpectũ ad conditionẽ peccati. M 2 Fadem

Dißutatio XIV. Eadem eſt opinio Bucani png·1 0.Inſtitut. Tnli pag. 84 ji
7. Diſlentiunt de cauſa petcalorum&lami nis. Bexa Reſp. 2. ad Adap. 149.15 o.diſtinʒuenis eſſe diſputat inter cauſas Reptobarionis& da a rionis ſeu inter ipſum Reprobationis dectetu cjus executionem ſive patefactionem: Siril quit,eorum ſenrẽtiapræterquam quod caulᷓ eutionis decreti, id eſt damnationis quorun“ cum ipſius decreti faciendi cauſa maximo n confunditur, duplex quoque abſurdum inijjj kuirur,& c. At Calvinus lib. 3 Inſt. cap Aibn
E Dei ordinatione inquit injici hominiußj⸗
candi neceitatem.
8. Conſentiuntin genere decauſa Rehlu effciente, quam neganr eſſe peccata& incieii⸗ tem aſſerentes eam eſſe liberam, ſolam, nh“ ſimpylicem& immutabilem Dei voluntateni
ſas alias antegred ientem⸗ ſeu occultum, n!
abſconditum conſllium, decretum, proyii“
Calwinus lih. 3 Inſt. ⁊ 3 ſec. 4. Semper in jyw
tione, inquit,redeundum eſt ad ſolum ð
luntatis arbitrium, cujus cauſa eſt in iplowß⸗ dita. Et Iih. Inſt.c2 1ſec. 5. Non pari conii necreantur omnes: Fed aliis vira æterna mnatio æterna præ ordinatur. Iraque pro terurrum finem quiſq; couditus eſt⸗ ita veli⸗ vel ad mortem deſtinatum dicimus. BexuR Adap. 148. Non verè, inquit, dici videtut ſam contumaciam cauſam eſſe, cur Pets i ad iram deſtinarit. Polanusp. 147. Cauſa im; propter quam Re probatio æterna eſt factau peccatum. Btp. 135. Cauſaimpellens qli ad faciendum dectetum Reprobätionis mor elt ſola vohniæ hoc eſt, be neplacitum„Keuh eaq libeta ipſius voluutas, Z anchius ne Niti

1. de Inÿdelium eprolatine. 181 a.1ze5 c. 1p. 568. Præviſa impiorum infidelitas, aut apeccata, minime fuerunt cauſæ, cur à Deo fue- hetcmntreprobati,& c. Bucanus loso 56 p. 433. Annön ſoevila peccata/ inquit, ut incredulitas,&c ſunt Xeptobunuſæ decreti, cur quis reprobetur? Reſp. Non: ði produitm peccata eſſent caũſa Reprobarionis, nullus teladiontus eſſet, eum Deus omnes homines peccato- etqunellepræviderit. Sed ſolum Dei propoſttum, vo- umntticttas, qu in quovis ipfius opere,& juſta eſt,& u- di cauna om nis juſtitiæ regula. que hi Blaſphemam& horrendam eſſe aſſertionem .3 em Calviniticam oſtendemus ex Scriprura, e- nit injiu⸗⸗ cauſum Reprobarionis ve in abſolutd aliqu⸗ Voluntare. n6 in ſmplici detreto; neq; in Chiſti ie iuujtiti inſufcientis neque in Eanzelicarium pyo- ſe peciuiſonu⸗ Particularirate ſed in hi iniu per ibeun, ledulitarem in peccalis perſeverantibus ehe inqui- ſeuoeciui o · Simplicem Dei voluntarem von eſſe Reproba- de cumni cauſum oſtendim us ſimul in diſputationibus ſ ecedentibus, idq; docet 1. Miſericors Deivolũras, eltaa vult omnes homines ſal vos fieri, 1. Timorß. 2.
iuhilit b3. W. 16.Koman. 11. verſza. Tir ⁊. verſie 11. .No nti quia c eavit hominem ad imaginem& ennülitudinem ſuam, Gen. 1.V. 26.274.9.06. Coloſ. lisn b10. 1.Cor.1 1.V7. Sa. 2.V. 2. Sr. 17. V. 1. hoc iu 1i jullii 4 ſenctitate, h.4 vent Brgoo⸗ uiue e screavit ad ſalutem& æternam beatitudinem, dinninem ad damnationem: Non poſfuit uos ad iod* im, ſedad ſaluris conſecutionem, 1. Thoff;. v. eleuh. BErgo Adamus cum totã ſuã poſteritate in imtſui origine ad falutem æteraam eſt deſtina- terli idq;ʒ conttadictionibus ſeſe implicans non ne- uliinire audet, Calwmu⸗ lib. 1. Inſtir. c. 15. ſoc. 4. 5. 6. 8. iohthh, 1,1/t c.1.e7 3. Miſio Filii, qui mundo eſt neluillus, ut ſalyarer genus humanum, joh. 3 w. 16.17. zun

npaeſt ſimplex,& abſoluta, ſed ordinata. E
— ſe quirere eur non crediderit, varias
182 Piſßutatio XIE. Eſa.53W 6.2Cor. j 19Gal.4.W4. 1. Iohan. 3 14. 4. Turamentum Dei, quo confirmat Deus nolle mortem morientis, ſed ut cõvertatut impi à viã ſua,& vivat, Fxech. 18.V. 3 3463 3. vetſe. 1 Non vulk igitur utunus pereat⁊Pertz wghtn eſt Deus volens peccatum, Pſal.ʒ ʒ.. Deih 146 uniVerſalis bene volentia,(h miſoricordia, q* paſim inculcarurin Sctiptura, ut, LMc. 6v Palz4 32135144. Non ſt verò milericon & bonitas, ſed crudelitas, apſqueulla culpak bationi& damaationi addicere, 6. Dei 5 Eſt enim Deus fummejuſtus. Pſfal 116.werp 13 13. Quemadmodum verò injultuni
₰.— S.. quenquam abſque propriã culpã pœnis addic g
jta etiam injuſtu n eſt abſquepropria culpa regꝭ„ bare,& damnare Auguſtinu lil 3 contra lu ep.18. Bonuseſt Deus juſtus eſt Peus: Pe ſine bonis meritis liberare, quia bonus elt poreſt ſine malis meritis damnate, quia jultu henique dogma illud Calviniſticum Deun authoremprccati Caufa enim cauſæ elt etů 41 ½ ſa cauſari At cujuʒ Deus clt oſox ejus nonel thor. Ogit operautes malum.
11. Caſam Reprobationis non eſſe ſimplen eum conrmamus a contrario ejus: Nam e
Kcprobatio non eſt fimplex,& abſoluta, ſei j ditionata,& limitata. Deinde fi ſcripturam j lamus de cauſa cur hic vel ille damnetur hanc n bebit. quia non credidit in nomen unigenit i h 3.. 18. Quiincredulus eit Filio non ſih
vitam ſed ira Dei manet ſuper eum, Ibidem vurg
Spiritus S inquit Chriſtus arguet mundumde cato, quia non crediderunt in me lohan. 16. 1
tabi ſcriptuta caulas, utpote 1. Qui vebühh
.

de Inſdelium Reprolutione 153 inthe hoſtiliter& oppugnavit,& ſprevit. ⁊. Quia chtnkiritus 8. per verbum prædicatum trahenri reſti- 3c obſtaculorum politione nõ tantum naturaliter, etzn deriam hoſtilirer. 3. quia ſemen auditi verbip zn is eſt ex corde ſibi erip!, vel voluptatibus huju⸗ 3 ninunundi ſufocari. Hinc licet ad tempus crediderit,
u,ui verã tamen Rde non perſeveravit, conferatur di- ſenionis 1 3 37. i deniq quærere pergamus, veulach“ non Nnaliter prreveranti Ha⸗ Rduciam in meritum e riſi collocarit Reſpondebit ſeriptura, quia ma- l amayit renebras quàm lucem. nedi 12. Cauſam Keprobarionis non eſ Aurendam in ipau eientia eh particulayitare meriti Clriſti in ptæ- diſputat: onibus lufßeienrer eit oſten- „ Nam docet id 1. Cbriſtiſatiſacio Venit ipſe k alvaretur, quodperierat, Marth. 18.V. 1 1 Puc. uselt h verf 10. Johan. 12.. 47. Pro nde moituus eſt . buiro toto mundo, Johan. 1.v. 29.1Iohant 2. verſic 2. ie tiam pro impiis,& iis qui pereunt/ Rom. 5. V. 6. c. ſticun w. 16. 1.Cor. 8 V. 11.2. Per. 2.W. 1.Heb. 6 V. 4.5.6. ncalei Evangelii ds Chriſto umi verſalis annunciatio⸗ ſon eonſlium euim& mandatum Deieſt, ut annun- ietur omnibus in mundo hominihus, Matth. 8. 05 ſrerß1). Docete omues gentes, Marc. 16 Werſ. 15. eus untes in mundum univerſum prædicate Evange- dotdin jum omni creaturæ, Luc. 14.V. 47.47. Ac. 1. verſie. Labſolueay. 17. Verße. 30 31. Col 1. verſs Apoſtoli igitur ü ſetipuyangelium pertotum orbem annunciarunt, Cod nneiwerſꝛ 328 Evangelium Chriſfti prædicatum eſt nen Ueiuniverla creatura, quæ ſub cœloeſ. Et fonus eo- ſt Hlionum exivitin rotum orbem, Pſal.19. V.5 Kom. 10.. eumlihs. Epiſtolæ igitur nominantur Catholice quia vetmuninon uni alicui urhi, autregno, ſed omnibus Chri- me ltanis ſunt numeratæ 3 Chriſti lachryma. Deplo- ileniar enim Hierololymitanorũ interitum, voluit eos 1Qongregare, ſicut gallina congregat pullos. Rradſe

Piſputatio XIV. omnes vocat laborantes, Matth. 11. v. 28. Ergetl non voluit ipſorum interitum, ſed ſalutem., niſinl Crocodyli dixeris lachrymas,& ex Chriſto tuo fe iii ceris hypoocritam peſſimum. 4. Baptiſmi inſtitui Baptizandi n. ſunt omnes gentes. Qui a. baprizätinw Chriſtum induunt. REt baptiſinus ett lavacrũ regij nerationis, ſalvatq;ʒ. 5. Cœnæe Dominica adminißrzt pl 1io. Vult enim Chriſtus omnibus omninò homßi nibus offerri corpus ſuum pro iyſis in mortem iti h ditum,& ſanguinem ſuum pro ipſfis effuſum. Rg kg ipſorum vult vitamnon mortem: vult eos„niig ſbar re corpore ſuo vivifico. eſh. 13. Quamobrem manet, ſolam incredulitatennpune infidelitatem, ſeu finalem impœnitentiam eſſe KulWe probationis cauſam, idq;ʒ docent Scripturæ reſti ulitia nia arguunt ewempla Scripturæ teſtimoniumprim legitur Ojeæ 13.0 9. Perditio tua ex te Iſralexn vcrò ſalus tua. Huic addimus& illud. Sap. 1.v11t Deus mortem non— lætatur in perditionninun vitorum. Inferimus Cauſa perditionis eſt etid,& cauſa Reprobationis. Atqui non ſimplex voluntj Dei, ſed malitia& incredulitas hominum et euhn perditionis. Ergo eadem eſt cauſa Reprobationii 14. Objicis in teſtimoniis illis agi de perditions non de reprobatione Bucanus in loco de Prady dicit: tſi peccata nõ ſunt cauſæ reprobationisqujnm fuit ab æterno,ſed juſta Dei voluntas: Sunttam cauſa damnationis, quæ fequitur ultimo tempo 1 Reſp. 1. Eædem ſunt cauſæ damnation ſeu perditionis& reprobationis: Nam decretu & executio decreti ſibi exactiſimè correſpondeni Quare propter quas cauſas Deus hominem in rem pore damnat,propter eaſdem eum reproba vit, hon eſt, dam aare conſtituit. 2. Quicunq; fimplcite & abſolutè non vult finem utpote hominum ½ mnationem, is nec abſolute vuit ordin ata ad finej — 5 utpo

F.
de Inÿdelium Reprobatione. 185 h.1 1%
hrpote Reprobationem. z. Reprobatio eſt Dei ab- ei blura voluntas de hominum quorũdam perditio- rce ex adverſariorum opinione; Damnatio verd eſt Inominum voluntas de quorundam damnatione., Quednon voluntas abſoluta verum ordinata, quia wet rſupponit peccatum& incredulitatem, rurſus ex omniuententiai pſorum adverſariorum. Eccetibi muta- bi onnles in Deo voluntates? bisum 16. Inſtas. Loquitur Propheta de pœna tem- plufüyorali. Ergo teſtimonium illud malè transfertur mukReprobationem& pœnam æternam. 17. Reſp. Argumentamurà Minori ad Majus: minam pœnæ temporales ex abſoluto non immit- eniteninunturà Deg decreto. Ergo multò minus permit- nt Shitjuſtitia divina, ut inferantur ex abſoluto decre- telinn pœnæ æternæ quippe quæ infinitis modis ſunt uaerulitaviores. e geillul 18. Secundum teſtimonium legitur, Eſa.&. v. 2. Ltatur ixpandi manus meas totã die ad populum contra- erdtinlicentem,& ambulantem viam malam poſt ſuas onſngogitationes, Prowerbior 1. verſic. 24. Pro co⸗ homituuod vocavi& tenuiftis, extendi manum meam,& ulu Renon fuit, qui attenderet. Adde reſtimonia fimilia, s duæleguntur, Matrh. 2 3. V. 37.Luc. 14. V. 4. Hinc in lunolligimus: Hominum malitia h inſdelitas eßt in- repwlleritu⸗ ipſorum cauſa, Juorum ſnlutem Deus experi- luntas it. Ergo non abſoluta, eh arcana quadam Dei vo⸗ tur ulinnta. cauſe in 19. Tertium teſtimonium habetur, Joh. 3 verſ18.
s Nu Quinon credit jam judicatus eſt, quia non credit
mocninnomineunigeniti kilii Dei, v.z 6. Qui incredu- bonin selt Filio, non videbit vitam, ſed ira Dei manet um epouper eum. Similia leguntur, lerem 3 2. V33. Mare. ricinylin 616. loh. 6.W. 53.0. 16. W. 9. Quirunꝙ igirur eft quod non credat in Cbriſtum„eiies indicii torluu⸗ aua ei incredulitus non abſoluts Dei voluntas. At- M 5 Aui

186 Diſputatio XIV. qui incredulus iam ei iudicatun Juod non credu Chriſtum. Ergo. 3 10. Exceptiones Calvinianorum plæraſq; exa⸗ ſqo minavimus in Diſputationibus præ cedentibus/ 4 quas remittimus. 4 r. Subjungimus quædam erempla. Primm e phaiſiorum: Lu.. V. 30. Phariſæi& Legiſpe riti confilium Dei ſpreverunt is ſemetipſos/ non baptizati ab ipſo: Cauſa fimplex& ult ma con temprus conſilii Peieſt cauſa Reprobationis. Aj qui ea fut in Phariſæis& Pegiſpetiris propria iplo4 rum mãliria& infidelitas. Ergo. 12. Secundum Iudaorum 4 13. verſ 45. M dentes rurbas Judæi repleri ſunt Zelo,& contraii cebant his, quæ à Paulo dicebantur blaſphemai tes. His igirur reſpondent Paulus& Bainabas 45 Vobis oportebat primum loqui verbum Dej led quoniam repellitis illud& indignos vos juii; caſtis æterud vitã: ecce conwertimur ad gentes Rom 9. V31.31. Ifrael ad jegem juſtitiæ nonper venit, quia non ex fidec.11M20Propter incre litatem fracti. Iudai propter vauſum in ſeripturn velatam, nempepropꝛor intredulitatem ßadi ſunt N go non propter aliquam vetnltam. Pertium ad ec nam maguam vocatorum, Luc. 14. V. 24. Hieni vVenire noluerunt. Ergo non guſtabunt cœxam man 23 Vere igitur ſctibit Auguſtinus lib. de Ari ſalsð ſibi impoſiris Art. ⁊. Omnum quidem homint Deus creator eſt, ſed nemo ab eo ided creatus eihůii pereatquia alia eſt caufa naſcendi, alia pereuniij Ut enim naſcantur homines eſt beneficium, ut aua percant/præ varicationis eſt vjrium. ue 14. Hiſce& ſimilibus quidam ex Calviniansaug rum grege ſunt commori, ut veritati palmam diuiut deriut, Calvinianorum horribiledecretum, ut v cat Calvines iple, damnarint, conſenſum* tin

3 de Iupdelium Reprobativne. 187 inpublicis feriptis declararint, ut ſunt Iacohus Armi- Ferrtus Bertius, Iohannss Arnoldus Corvinus, mpuos ſequuntur alii nonnulli in Hollandia. rerlu 2. Utinam& reliquos ſuos ertores graviſſimos bjicerent veritati cederent,& Deolaudem da- emhpent Sed quod erat optandum, vix eſt ſperandum. nſeiham Chriſtus reditutus ad judicium parum fidei leneieperiet. Et via ſaluris eſt anguſta, In fine mundi k uccleſia demeſtica erit optima, dixit piè B. Lurhe⸗ probuu.** tityn 26. Quatenemo offendetur, quod inter Calvi- ianos viriperiti inveniantur atque quod ſeſe iis onnulli experientiſſimi nuper aſlociarint, libellos Lelotios mutarint. Deplorandum quidem illud; Sed unlis mutare poterit? Confideremus nos exemplum khngelonum in veritate conditorum, ſed propter zu ſeccatum ſuum ex cœlo æternum detruſorum. 8 tipnendamus exemplum Salomonis Quis illo ſapiẽtior? tmur N ullus St mortalium Pominus ipſi dicit/1 Reg⸗ ſuſitn 1 Dedi tibi cor ſapiens/& intelligens, in tan- rnnut aullus ante te fimilis tui fuerit ncc poſt ta 6 aelutrecturus ſit. Annòn verò hic omnium fapien- uyſihſlnus Peo vero defecit,& idololatra eſtfactus? Fentbicut leg mus, 1.Reg. 11. In ore igitur his inprimis Sleimis temporibus habeamus vaticinia& dicta
ezallegata. Examinemus decretum horribile E- nl ectionis& Reprobationis Calviniſticum, quod ex 8 ieeo facit ryrannum, hypocritam, perjurum, dece- torem,bilinguem,& ad deſperationis barathrum deeducit. Quo enim tenrarus apud Calvinianos ſeſe
igar num voluntate figni? num vocatione ex te Dei inefficacie num meriti Chriſti,& promiſ- m⸗ chionum Evangelicarum particularitate? Num fide, nnod ex decreto Calviniſtico datur non nifi abſo- iht electis? Conſolationes illæ certò ad deſpera- eitionemdeducunt tentatos,
di al ene
7. Nos

—
68 pſuttio XI. 2. Nos commendamus illud Bernhurdi ſerm z. pwi dep̃agm7 miſ Tria conſidero in quibus tota meꝛ jiſtu ſpes conſiſtit. charitatem adoptionis, veritatem jje promiſſionis, poreſtarem redditionis Murmuret x M jam⸗quantum voler cogitatio mea, dicens: quisu nAli es aut quãta eſt illa gloria, aut quibus meritis hancjillin obtinere ſperas?& ego fiduclaliter reſpondebo; Scio cui credidi,& certus ſum. quia in charitatenij miã adoptavit me quia verax eſt in ptomiſſion Muno quia potens in ex hibitione. 28. Sed de his confimilibus in ipſuagkmmus col ht latione. Prius quàm ad objectiones uaſdam Cu- z vinianorum reſpondemus, terminumilium Volu in. jturac cyedulinus damnat, de quo etiam diſputatum elt mnhſirept Colloq Mompel. exponemus;Namo bjiciunt cil canus loco ʒ 6.p. 4ʒ3. Polamus in Didaſtulea pag 1. zulae Srurmiu in Hiatyizspag83. Sipeccarum elt culisw⸗ Reprobationis/ſequitur vel omnes omninò homi⸗ nes eſſe reprobatos; quia omues funt naturi hli iræ, omnesq; pecca verunt& egent ꝑloriã Peiſcl jin no Rlectos non eſſe peccato obnoxios auteſſe naru
iuſed
meliores aliis ac propter ea obdignitarẽ vel fua non eſle reprabatòs. At urrumq;eſt abſuriunul & Scripturæ contrarium. e
25. Reſp. 1. Habemus præeuntem Feriptunmn
ſacram: ſuper incredulos manetira Pei, Iohan l 36. Et Sptritus Sarꝑuit mundum propter incredu ſiratem, Jah. 16.. 9. 2. Sola fides juſtificat. scl igitur incredulitas damnat. ʒ. B. Lut herus de liber Chriſti,& captiv. Babylon. Peccatã, nquit, in qui tum talia, non ſunt proxima damnatiouis cauſiei in quantum heęc peccata ſub incredulitate maeij 4. amnant igitur peccata non abſolurẽ ſed reſyj ctu finalis impœnitentiæ. y. Diſtinguimus int meritum& proximum rerminum: Ratione mh ui omne peccatum damnatʒ Sed ratione executiꝗ

de Inidelium Reprobatione. 189
nis proximi termini,& judicii ſola incredulitas. Alii diſtinguunt inter damnationis formale& ma- 6 teriale. S* 2 e Rffugia deinde Calviniani quædam propo- nunt: Alii duplicem faciunt Reprobationis actum. diſtinguunt inter cauſam Reprobationis& u damnationis. Sed in antecedentibus eſt oſtenſum „ u alterum ab altero oppugnari, decretum ab ipfis ge- ſ minari, voluntatem Dei mutabilem conſtitui, fun- damenta quibus in doctrina de abſoluta Electione
nin ibun
6%
ut pugnant, everti. zr. Porrò argumentis quibuſdam pugnant.
mil primaria deſumunt ex cap. 9. Fpiſt ad Romanos. Nam hun xſavi reprobatio fuit decreta nondum nati, cum meih nihil feciſlet mali, Kom.9. Wn 9. Ergo Reprobatio- ul nis cauſa efficiens non eſt peccatum, ſeu increduli- citn tas, Sturmius in Diax. p.85. z Reſp in genere. 1. Non attenditur ad ſco- lutn pum& quæſtionem Apoſtoli. Nam Apoſtolo pro- tglo poſitum non eit ex profeſſo agere de æterna ele- ut ctione, ſed de temporali Judæòrum rejectione,& nituin. gentium in tempore vocatione Adquæſtionem i hanc explicandam argumenta quidem nonnulla er æterna elcctione producuntur, ſcd ulterius ex- nem tendi ea non debent quam ad quæſtionem propo- aDei fitam. 2. A liud eſt typus& aliud exemplum: Re- ropu feruntur quidem Jjacobus& Bfavus a quibuſdam sjulü⸗ ad Blectionem, ſed tanquam typi, non tanquam h erempla. Typus verò cum antitypo congruit in tnnh quibuſdam, ſed non in omnibus. z. Agitur non ution tam de Perſonis Kſavi& Jacobi, quam deipſorum duhn poſteris, Gen. 5 v. 2 3 0.27. Verſ 29. Mal 1. 4. Vo- bſolu cabula diledionis c odii malè explicantur de æterna ſtigi electione ad vitam æter nam& de reprobatione æ- h terna. Nam vocabulum vdiſe ſignificat hoc loco ziotet Poſthabere poſtponere.& lubteste⸗t eluti ub-

argumenta apodictica, dicit Hieronymuus in cnß. 1
0 Diſtutdio XIV. ubjicitur Domino, ut& poſthabition em, ſeu hei glectionem ſignificat, Pſal. 78.v. 67.68.Prow.1z9 22.Luc. 14.V 26 c. 16.V. 13.Ioh. 12.V.25. 33. At vociſeratur Polanus pag. 1 1. in Didaſti. ia. Dedita opera ſophiiticantur Namn nihilreſpon denx ad verba, quæ ex loco Pauli ad noſtri argumẽt con firmationem ptopriẽ pertinent,& quorumgn tia locus ille citatur: nempe nondum natis pueſis quum nihil boni, vel mali feciſſent. Negent Apo tolum remo vere opera ram mala Eſavi quãm bo na jacobi:In his verbis eſt aervus incidant, ſi poſſunt, velſi andent.
34. Reſp. Quidam diſtinguunt inter eu peccatum originis,& inter meritum feu yer. catum operis: Hoc& non il ud excludtautumn videatur Auguſtinus in Epiſtols ad Sixtum Preit Nonnulli dicunt, verfari Apoſtolum in commin enin datione gratiæ: Verba igitur illa de excluſione de 60n perum ad ſolius Jacobi dilectionem eſſe referenꝭj Si qucras/ cur Apoſtolus, menrionem Eſayi injiein reſpondent fieri id occaſionaliter, nimirum oc 4. ßone Prophetiæ è Malachiãpropoſitæ, in qua 4 bus,& Rſa vus conjunguntur. Alii dupliciter vebi⸗ ea exponunt, literaliter:& mytticẽ. Literaliterhij vus eſt exemplum nimirum Deum ſuis, quas et ih gitur prærogarivis non teneri. Myſticẽ reprobati nis eſt rypus. Aſenſu verò myltico non ducuntir 6
Matrh Monent hiin applicatione typi ad æmmmis quæ nihil eſt aliud, quàm analogiæ ſi eu ſimilitudi hn nis, quæ inter utrumque vertitur/ explicatio) noh un eſſe longius à ſcopo deflectendum.Suar igirut quinn dam quitypum explicant de electione comparatt nimirum de electione ad fingularia beneficia i qua ctiam intelligitur exclamatio Apoſtoli. Remn i öaltitudo divitiarum.— n

de Inſdelium Reprobatiune 9r un 35. Addimus pauca: Remittimus igitur ad ca- h put, Gen. 25. ubi dicit Eſauv32. Ad quid mihi pri- mogenirura. Et v. 34. Parvi pẽdit Eſau primogeni- ra. Hinc colligimus Eſavum eſſe poſtpoſitum Jaco- ni bo propter mala opera, nimirum propter contem- oli ptum primogenituræ. At inquis ab Apoſtolo dici, & anrequam aliquid mali egiſet. Reſp. 1. Aliudeſt ma- nni iin tempore perpetratio,& aliud ad illam Dei in- N tuitus. Docet Apoſtolus poſtpoſitum eſſe Eſavum ſnig an tequam malum in rempore perpetraſſet, ſed non unercludit Dei intuitum. 2. Nam& hominum nati- vitatem iu tempore excludit, non tamen Dei intui- tintum ad homines. 3. Recte igitur dicit renæuu lil. rin rap. Rejectusit Eſau propter præviſam im- cun pieratem etſi eandem nondum exercuerat. Facile n jam inſtituitur collatio typi& antitypi: Quemad- mmodũ enim poſtponitur Pſavus propter primoge- eeul niruræ contemptũ: ita Judæi gentib.propter incre- nele duliraté, Rom 11.w. 30. Et ſcandalum, Rom. 9.. 32. mi 36. Conſiderandum exhibet Polanusp. 18 8. Di- ninn aſcal Pharaonem: Hunc enim excitavit Deusut ſtei oſtenderet virtutem ſuam- Repꝛobationis igitur quplit cauſa eſt ſola Dei voluntas.
. Reſp. 1. Non dicitur in rextu excitavi rt
5 ſi ſedin hoc ipſum excitavite.. Eonfunditurigitur c terminus 2quo, cumtermino ad quem, cauſa efli- nol eiens cum finali ad quam Deus mala dirigit.ʒ Sen- . ui ſus igitureft⸗etiamfividerem terebellem fururum, u nihilomin us feci te ſtare. ſeu fe ci ut reſtarestyran- euh nicemq́; tuam magna animi paticntia tulieamque en ad hunc rerminũ diſpoſui, ut oſtenderem in te vir- etutem meam,& ut annunciaretur nomen meum in ſuhniperſa rerra, 4. Particula igitur[n)non elt nNopneh Rcienter caufalis„ ſed eußmkh e⸗ ub entualis. 5. Quare confunditur factum Pha- Pon raonis cum fine 7 ad quem Peus illud deduxit:

nirentia Pharaonis eit medium declarationis po t tentiæ non per ſeyſed yeraccidens, non ꝙirn ſeheip otrennon ſua natura, ſed ſapienti directione,& yzre ütione.
192„ Diſutatio XIV. Nam nonideò Pharao eſt impœnitens, quia Deut oſtendere volebat in ipſo potentiam ſuam; ſet quia Pharao erat ſuperbus,& impoœnitens, ideò n6 Enem hunc nimirum ad potentiæ declarationent factum Pharaonis Deus dirigebat. Itaque impo iſcd
ʒ 8. Sed nondum blaſphemiarum Mnis Wi 3 quiunt, reſpondet Apoſtolus ad objectionem han De Judæorum Rom.9 v.19. Voluntati ejus quis reßen Itit. Reſpondet v. 20 O homo tu quis es, qui rectæt ſpondeas Deo, hoceſt, creatura in apſoluta& arczder na voluntate Deiacquieſcat, etiamſtilla ipſi videj& rur dura& horribilis: cur Apoſtolus nominati e6. non reſpondiſſet, incredulitas eſt in cauſa, fi aliueð jus mens fuiſſet, videatur Polanus in Didaſt yitur 10. Sturmius in Diar. pag 82. Bexapur. 1. Quß h Reſß p.113 14 ſattd 39.. 1. Blaſphemia hæc in ipſum Deum rejne dundat. Confundantur qui Deum malorun auie thorem arbitrantur. 2. Piſtinctiones voluntui revelatæ& occultæ, figni& beneplaciti& ſimi 4 in prima electionis cauſa ſunt examinatæ. ʒ. Ai rer objurgat Apoſtolus temeriratem. 4. Nomin tim infidelitatem eſſe cauſam oſtendit. vʒꝛ. Qu non ex ÿde, offenderunt in lapidem offenſionis, 1 deatur,& Rom. 11.v. 20. 0. Inſtant Figulus non aliam ob cauſamexei dẽ maſſa facit alud vas ad decus, aliud ad dedecuj niſi quiaita voluit. Ergò multò magis Deus n aliam ob cauſam alios elegit alios reproba vit/ ni quia ita abſolutẽ voluit, Polanusp.I8 2. 4 41. Reſp. 1. Blaſphemiæ cumulantur. Ne. odit opus fuum. ⁊. Explicant id nonnulli deju

de Iußdelium Reprslutione. 93 cwſon de facto. 3. Imò ponamus factim,& conſi- uineremus textum: Nam diverſimodè loquitur A- oſtolus de vaſis miſericordiæ,& iræ: Rla dicit, deheum præparaſſe; hæc ad interitum aptata eſſe, nõ Peo, ſed à Diabolo,& proprid carne. Sunt enim ec vala iræ, hoc eft Proprer incredulitatem manet Dei ſuper ipſos Io%.3. 2. tolerat ea Deus. 1 cramus verò quod diſplicet. 4. Hequidem magng e ei, cujus objectum itidem eſt diſplicens, ſni nis emendatio. ſeti 2. Peniq provocat Polanus p. 169 ad autho- ulquatem B Eurher⸗ qui feribit inpræfat. Epiſ. ad Rom. odex terna Prædeſtinatione originaliterfl uat, i credere aut non credere debeat. nüib 3 Reſp. 1. Vide etiam verba immediatè ſequẽ- tolum 6.26 ſuper Gen. 2. Oltendir B Lutherus fidei incuhutem, nõ abſolutum Electionis vel Reprobatio- is decretum. z. Patur fides non per enthufiaſti- ihm raptum, ſed per verbi auditum. 4. Mon enim pendet fides à corrupta natura„fed a benigna iplunharia, in merito Chriſti fundata,& in verbo an- ummnciata, per quod Deus eſt efficax Rom. 1. V. 16. ionez Fluit igitur inde non abſolutè, ſed ordihate, 4 eplactz. V.48. min—= n. Qusrioks. nii 1. An abſolutum Deidererum, ſeu abſoluta Dei Wonnta ſit Reprobationis cauſa⸗ N 4 irmant Calwi. ni videntur Calvinus lib. ʒ. Inſt.c.⁊ ſect.y c. ⁊r. eeteaz lect 1 Beza Reſp.⁊ ad Acap.143. Po⸗ Auitaus p.147.135Bücanusp.4 33. Zanchius lib. 5. de
—
Stepl An vera Reßrobationis rauſ⸗ ſie ineredulieas? 15. Negant iidem. nuhut
nm N p

PDiſßutatio X v.
St68 S pisPyraTIo xy. pPRESCLENTIA ET PROvV, denria circa mala occupata atq; ma lorum cauſis. Reſp. Reinholdo S eher /Tremonia Weſph. 5. Awinianos introduwiſſe ſen inxiſſo hotrii Indn lecionis ch Reprobationis Hecrerum ipſorum venl his oſtendimus idq; eæœ ſeriptura reſutavimujn cum autem veprobatus ſnaliter ſit impnitens inſil li cð incredulu atqʒ ſie Variis percutis ſeſe pollunt⸗ indagandum eit quomodo ipſn præſcientia, C provun entin divina ſqu eñ adio Dei omnis conſervaml herd gubernans dirigens eh ad ÿnes Knalirer etiummij ladiſponens eirca m ala cim Keprobaropumm ſnalirj tum etiam ſorum elodorum temporaliter peccuntimuj ſit occupata Inſiſtimus ſir veſtigii ipſprum Zwigj 6, voyum. Nam Huldrichus Zwinglius part.t· inlopyjn co de Providentia pag. 3 53.& ſeq. hant ipſam i Nionem pertraat.—
T5 15 1.
Oſtendemus igirur inter quæ in ter Lutherano] g Calvinianos quoad hanc materam ge cõſenhq & inter quæ ſit diſſenſio. 4 2. Conſenſio elt de ipsã præſentiã,& de præle ſi tiæ operationibus. 3 3. Docent enim ab utraque patre Peum cre ris eſſe præſenriſſimum. Nam Heus eſt infinitus immenſus, 1. Keg 8.V. 7. Pſfal.14.v. 3.loh11. Baru

de præſtientia e providentia malorum. 195 S 3v. 25. Immenſus verò eſt non immenſi⸗ e quantitatis, ſed eſſentiæ& virturis. Nam Deus ſ piritus, oh 4.v. 14. Spiritus verò corporeæ na- uræ eſt XpPers⸗ Luc 4. w. 39.Ab immenſitate hac it ipſa Pei apud ereaturas præſentia, de quã agi⸗ T har, ler. 2 3. V. 23. 24. Pal r 35.7.8.9. 10. A. 17.w. 28. Inde Canon eſt Theologicus, quem habet ilitupnftinus, Gregorius& alii: Deus eſt extra cun da . eta cundta, ſu pra cuncta, infra cuncta: Rxtra nni ncta continendo, intracuncta adimplendo, ſu- cuneta præſidendo, infta cuncta ſuſtinendo: ujnjſhxtra cuncta non ercuſus, intra cuncta non in- renulus, ſupra cuncta non clatus, iufra cuncta non beun Moſtratus. tinm. Mirtimus hocloco impietatem Cpnradi por ecru ji Calvin iani, diſputantis in lib. de Deo„pag. 239. ſeum ſuam habere ſpiritualem magnitudinem, n5 mimnſilem quidem, ſed aliquò modo tamen intelli- julnbilem. Quaderealibi. u. Præſentia porrò Dei non eſt inefßeax Scd lncaxnon eit otioſa, ſed negotioſa O perationes hntoipſiuspræſentiæ Dei conſiderandæ funt vel in glnſ⸗ erarionibun vel in terminis operatinum. 6 lpſæ oPerariones confiderantur vel materia- ervelformaliter, ut itz loquamur. Materialiter tiones conſideratas Deus ſuſten tat, conſervat,& idem bonas inſuper adjuvat, promovet; Mate- le actionum malorum ſuſtentat. Mam ne ma⸗ eitteliim quidem homo extendere poſſet niſi à Deo cõ⸗ renaubvaretur. 7 Certe præſentiam Dei apud creaturas ſtatue- ſeutlt otioſam,& proyidentiam diyinam agnoſcere lam, non eſt Chriſtiani ſed Epicuræi,& hæcne- utte lehte, eſt Deum non credere, b ſal. 14.v. 1. Curæ ipũ eteſt omnia, Pſal.z 6. Verſ7. Sap.6. V. 8.cap. 12.V. 1. 14.verſz. Pater meus operatur inquit 2 oh.

196 Diſpututio XV. Johan. 5.& ego operor nimitum omnia conſeryau do,& ſuſtentando, non noyas ſpecies producendo 4. 17. verſt 24. In ipſo ſumus, vivimus,& mo ¹ vemur, Heb. 1.v.3. Fiſius omnia porenti verbo ſu ſtinet. nr . Damnamus igitur delirium Epicuri ſtatuen ſi tis ex cœco atomorum confluxu fieri emnia,& i merè eſſe fortuitares creatas ſingulas& univerſiʒin ſine certo vrdine vagari& effectus ſuos produe winen tantum prout caſus& fortuna tulerir. 9. Lactantius lib. de ira cap. 1 P. 494. Hoe Ei curi recitat argumentum: ði eſt providentia beith æquè verſahitur illa circa mala. ac circa bona ſalib ſi circa mala verſatur, urique Peus aut vult muh jlla tollere,& non poreſt; aut poteſt,& non vulh ca aut neque vult, neque poteſt? aut& vult, 6 potel f7 Si vult,& non poteſt imbecillis: quod in Deu non cadir. Si poteſt.& non vultinvidus: quodn ud alienum à Deo. Si neque vult, neque potei & in vidus,& imbecillis eſt ideoq;ʒ nec Deus. izuij⸗ vult,& poteſt⸗quod ſolum Deo convenit/ undeej 8[unt mala? aut cur illa non tollit?„ 10. Reſp. Brevirer 1. Verſatur Providentia circa mala& bona ſed non eodem modo ⁊ ſtrahit Deusà malis non ßiuius, obrorto qua cuch lo à peccaro detrahendo quia hominem liberuni & rationalem creavit, Damaſcenu lib. z orth. haui c.17. Ratio, inquit, nunquam eſt abſque volunt neque voluntas abſque rarione: Sed cum ratioß uninducitur volunras; Sed senndsdehortan deterrendo prohibendo, comminando qua deitun in ſubſequentibus plura. 1I. Formaliter conſiderantur actiones in or ne conſtiruto. Huic verò res omnes condiiæ jin ſubjacent/ ut Deus reſpectu abſolutæ potebh
poſit eumretardare/ ſuſpendere,& promoret⸗

6 depræſcientia eh pryidentia malorum. 1 97 eriam penitus mutareʒ At non reſpecti potentiæ eclordinatæ. M 12. Circa terminos adionum a verſatur, ut o- ionnes caſus temperet,& moderetur. Nam fingu- arum rerum& actionum cventus in manu ipſius uiunt, eriam malarum, ita ut contra Satanæ,& im uieiupiorim voluntatem illos, quo libet, poſfit dirigere, ugtelad emolumẽtum piorum, vel ad correctionem, dunettimentũmve impiorum. tu 1. Diſſentiunt principaliter 1. de malorum pra- itrum cauſa. Calwiniani ſcxribunt. Deum præſci- ſtywite mala, prout ea abſolutè ſieri cõnſtituit,& decre- acciuhit; Ltherani ductu ſacrarum lirerarum docent, Debneum præſcire mala, homicidia, adulttria,& ſimi- porelia ex cauſis ſuis, ex quihus eveniunt Iuſtinus Mar- utk Reß. 8. ad orthod. diſputat, Præſcientiam non lis: le caufam ejus, quod futurum eſt, ſed id quod fu- leihurum eſt, cauſam eſſe præſcientiæ. Hinc eſt ca. vulmon Deuu non ided praſcit mala, ut eveniant?ſod Juia eohu cauſi ſuis eVentura erant; ided ab omni xternitute⸗ oconu revidit præſcivit pradixit. Eſt enim omniſcius. toll irgo ipfi omnnia ſunt præſentia, omnia intuetur& uulmon poreſt, uon providere, non præſcire F.g. Non lemm deò Pharao eft impius, quia Deus eum talem eſſe oht ultaut ab=terno decrevit: ed quia impietatem oninusprævidit, idcircò eam Deus prædixit,& ad cer- nullo5 fines direxit. ltehſn 14. 2. De modo auoni⸗ Nam Frmale Provi- itenrie in adminiſtratione conſiſtit, hoc eſt, in con- rratione& gubernatione. Cum autem mala ſub roridenttan divinam etiam cadant, de his igitur rtur, utrum Deus circa ea tantùm verſetur. r. n ltentando,& conſervando vires naturales, porẽ- sd animæ, ſeu ipſum materiale. 2. Prohibendo. Deteftando. 4. GComminando,& deterrendo. 5. wohibendo„diſponendo,& ad bonum finem de- eüh Nz termi-

W Diſputatio EF. rerminando. 6. Puniendo; An verò ſpecialis in u ſuper adtio Deo in malis fit adſignanda, qua malum hin velit, ad illud perpetrandum inſtiget, occafionesj præbeat/moveat, cogat atq; ſic ejus ſit author Pri mi doten Striptura; Poſteriis in ſuis ſcriptis incultant Cal jer viniani.— b 15. Examinabimus hæc bre viter. Sit igitur ytoi ppſitio prima: Deus malapræ ſcit eæ cauſis ſuisen 7 tus eeniunt eh non ex abſoluto decrero⸗ ſou non yn n. pꝛerea quaſi en abſolurè Veri docre viſſet, un ſic amium neceſſurid Venirent. 16. Mala ficri ex abſoluto decreto& ea à Dect præſciri ed quod abſolutè ea perpetrari velit, lenheie tiunt Calviniaui. Calwinus lib. 1. Inſt. c. 16 ℳ Quæ nobis inquit, videntur contingentia ſecreii Dei impulſum fuiſſe agvoſcet fides. Non fempe quidem apparet fimilis ratio: Sed indubie ic h bendum eſt, quæcunque cernuntur in mundo cot verſiones, ex fecretã manus Dei agitatione prodin hil Ftlib.3 Inſt. c.2 3 ſec. 6. Cum, inquit, non aliiuit tione, quæ futura ſunt/ præ videat Peus niſi quii ur fierent, decte vit: fruſtrã de Præſcientiã lis moſe tur, ubi conftat ordinatione potius.& nuru omnii evenixe Bexaparte 2. ad Ada Col. Momp. pa. 1 int Cum nihilpræſeiri futurum verè poſſit, niſi quohn verè futaxumeſt; Et vix quicquam magis mpium dici de Deo poſfit, quam fututum, aliquid abiq eout illud fururum decreverit. vel non fututumiꝭ fitmetur, quod fururum decre verit?Et rurſus nihtii de Dro dici poſſit abſurdius quàm fututum⸗ quo 10 Keri nolit, vel non futurum, quod fieri velit: R ipſa, inquit, clamar/ ut conſikum ⁊volunrate diſ vd, ſic& præſcientiam à prædeſtinatione dirch, nullo modo poſſe: Et, cum tam boni, quàmm ſiut in rerum naturã,& cum tam mala, quàm bohjj Kant: tam in his, quãm in illis hæc txia ncceſſu

depreſtientia ch proyidentiu malorum. 199 orjurgi oportere, Dei videlicet æternam præſci- nſun ntiam cum ipfius mmurabiſi voluntate& decre- Smmutabiliteretiam maxime mutabilia. Ergo præ- eir ex caus᷑ immutabili, hoc eſt, æternò decreto 555 Bucanus loco 14..158. Quæ homines, vel An- eliagunt, neceflariò agunt, quoniam Deus hoc eri ſuã Providentiã decre vit.. n 17. Prius quàm ex ſcriptura impietatem hane teutamus, quædam præwittimus. Pifferunt igitur Preſtientia e Proidentia Nam Scientis vocabulo iectuen taturidioma eſſentiale Dei, quod cum ipfiſſi- etpeuma Dei eſſentia ſimpliciſſimè convertitur; Prowi- Mentie vocabulo actus voluntatis denotatur, ratio- outiguhe cuus Deus foras ad creaturas pꝛogredirur, eaſ- t hdes Kemq 80 eorum actiones diſponit, regit&guber- ei at diverſimodè. Appellatione igitur Prowidentie nturimoraturactus,& efficax operatio; Præſcientiæ voca⸗ iagiuiculo habitus omniſcientiæ in mente Dei; non verò inqunauſa rerum præſcitarum. Deinde rectè monet Pa- eat heha/cenus in Dialogode Manich. hareſi, objectivè di- raſcitingui inrer o1 m6h4ey, iniyn lla eſt otius Kognitio rerum omnium, tàm præteritarum, quàm col MMuturarum iſta tan um futurarum, quæ cum non- cre ſelumin actum ſint deducta, præſciri dicuntur; hæc quumnntum præreritarum. um, 18. Fſt verò præſcientia illa duplex: Generalis, elunuæ ſe extendit ad omnes creaturas, ad omnesque eritlmninò actus, cujuſcunque ſint generis, Dan. 13. um uberſ.4 1. Oſ%e4 5. werſ.3 Syrae. 9. Verſ⁊ 4.23. Specia- ol equæ reſpicit ſolos electos libro vitæ inſcripros, min ecundum propoſitum vocatos Amoſʒ Verſie.. deſiu b. 1z verſ S. Rom 8.V. 2 9cap 11.V. 2. 4. Timorb. ⸗ anbe er16. Præſcientia generalis refertur ad intelle- — nutum ſpecialis in(uper adv oluntatẽ. quia cum ay- nreurobationc,& dilectione eſt cõjuncta. Scholaitiei 2 N diltin⸗

100 Dißutatio IV. diſtinguunt inter ſcientiam theoricam& pradtici nni Scientin theoritaeſt ipſis ſcientia nuda& ſimplich hu notitiæ. Srientia prahica cum operationis effietjic ciaeſt conjuncta. Picirur practica? non quatenu i præcisè formaliter,& ſecundum ſe ſpectatur, ver oj quaſi ex ea vis quædam& eſicacia rebus præſcitiii influat, ſed abuũvẽ/ connotativẽ,& relativè quoq; cum potenti voluntate ſit conjuncta. 4 Peicheoricam nominat Scotu ſcientiam abſtuc i vam. Tomns vocãt eam ſcientiam fimplicis inu. e ligentiæ. Alii ſimplicis notitiæ præ viſionem he in culativam, contemplativam. Scientiam practiam ſero nominat Srotus ſcientiam intuiti vam. Thommlci wn entiam viſionis Alii ſcientiam beneplaciti. ot 19, His præmiſſis ſic progredimur, Prims Sriil. entia, ſie praſtienrin Pei non ef cauſa rerum u6 ꝛarum ipſtu q; nullam importat neceſitatem; id pw ole bamus legitimis conſcquentiis, Patrũ teſtimoni i & illuſtramus exemplis. mit o. Nam 1. Nullum adjunctum eſt cauſa liun objecti: Conſentit cum eo non conttitucivò cujnſt ſalirer,& abſolutè, ſed conſecutiveè,& modltlt cum præter eſſentiam rei ac cedat. Atqui ſcieniuunꝝ ſive præſcientia Dei rei ſcibilis docendi cauſa dicutit tur adj unctum ur& ſenſus ſui fenſibilis. Ergorj 3u non eſt cauſa. 2. Infideles,& imponitentes u quam novit Deus, Matth. y. v. 1 Nrſcit, unde hthbn Luc. 13. v 27. ſubintellige ſcientia ppro alioqui novit eos ſcientia viſionis. Ergo ſcienyl Deiinfidelium ſeuindelitatis non eit cauſa. ʒ jt ſciẽta Dei rerum omnium eſler, ſequeretur omnij. quæ novit Peus, infallibilirer evcntre. Noyit yeihn ſe poſſe Abrahamo ex lapidibus liberos erciiui lapides in panemtranſmutare, Calvinianos inin Nebucadnezaris Nohn reddere, Chriſto in ſuih fenſionem plus quàm duodetim legiones Apg 4i

Iy.
de præſtientia& proyidentia malorum. 201 oinn
tu ul mmittere, Marrh. ⁊ 6. v. 53. In T yro& Sydone miracula facere, Marth. 11.. 21. Ergo hæc fecir 2 oeg facit. 4. Scqueretur⸗Deum omnium ſcelerum, uugiciorum homicidiorum,& adulteriorum eſſe unkeuchorem, quiailla præidet,& præſcit.. Seque- cictetur itidem, omnia creata ab æterno fuiſſe,& nihil häun tempore, ſeu potius cum tempore creata eſſe. ſttät ſcientia enim Dei actus fuit ab æterno. Cauſa vero alcitiun actu poſita ſequitur& effectus. 6. Sequeretur atuninaſuper, Deum nõ eſſe agens liberrimum, ſed quic- læ pniquid novit, illud neceſſariò evenire. Novit verò, ſe ſcienuoſſe novum mundũ, novum cœlum, novum ma- uitium e, nova elementa veteribus annihilatis creai. Et- nbeno hoc facit. retin 1. 7. Quare rectò dicit Auguſtinus in lib. de a. ſ cuhima che eius orig c. 7. Præſcientia Dei peccatores eſiuntæ noſcit, non facit. e Iib. ʒ de lib. arb cap. 4. Deus is bauimnia, quorum ipſe author eſt, præſcit, nec tamen mnium, quæ præſcit, ipſe author, Quorum au- undundem non eſt author, juſtus eft ultor. Chryſoſtomnen on coulom. 60. in Matt. Non putanda eſt prædictio i- cuti lius Chriſti ſcandala inducere: Mon enim quia edat. utura prædixit, ideò veniunt, ſed quoniam futura Sdocktant, ideò prædixit. Fulgentidus lib. 2. ad Monimum enlb4. Deus omnia hominum opera, ſive bona, ſive inpounala præſcivit, quia eum latere nihil potuit: Sed 1Mola bona prædeſtinavit. Soncina⸗ in Diſtin ʒ9. lib. ntiu enren Aueſt. ⁊. concl. 1. dicit: Quemadmodum impoſſibile eſt, me videre Socratẽ cutrere,& quòd roncible non currat. quia viſus meus fertur ſuper lum ſeturlumut eſt in mea præſentialitate, nec tamen vi- eun lus meus imponit illi rurſus aliquam neceſſitatem: ulteit noc divina ſcientia rebus præſcitis. caiu 22. 8. Muſtram us idem qualibuſcunque exem- . illis, urpote memoriæ præteritorum recordantis, er- u0 am actionum malarum quæ improbantur: 4ſtro- n egun W—

————
e
202 Diſputatio XV. nomorum ex ſyderum pofitu Ecclypſin prædicen tium: Naucleri tempeſtatem cœli minitantis: vyj l prudenri ingenium, ac indolem ſuorum auditoti perſpicientis ac quid de illis, ſecundum has velilks ke oecaſiones ſit ſperandum prævidentis: Architlj tu
dißcii nutantis ruinam indicantis. Denique ex
emplis vaticiniorum, Prophhetarum Chriſti,& Ah ſolorum de prædictione Judæ, Pſul 4 1.V. 10. Pſan le 69.V.26. Pſalm. 109. v.21 de incredulitate Judæot n Rſa.6 verſ 9. loban. 12. verſic. 40. De lapſu Adæ& aliis variis hominum peccatis quæ non ideò ſunß perpetrata, quia divinitus fuerunt præſcit? 4 xſi prca, ſed quia homines liberè ejufmod e nt rant perpettaturi, ideò factunt præ viſa,& yrx qu dicta.
23. A inqus, Scientiam Dei non dependeinn rebus præſcitis;Deum cognoſcere non per jpecis abitractas ſed per ſuameſſentiam: Et remporatn can non eſſt caufam ærerni. Concludis igiturresyreiim
ſcitas non eſſt cauſam ſcientiæ ſcd ſcientiam eſſe rerum præſcſtarum cauſam, videarur Lantiu de Nat Deilib 3.c.2. 3 24. Reſp. 1. Aliuceſt ſcientjæ,& aliud ſcien⸗ tiæ limitatio, non Hei ſcientia, quæ eſt ipla heh ſubſtantia, ſed ſcientiæ limirario pendet àn
præſci tis, quarum reſpedu Deus hoc modo,& u
aliter prævidet. 2. Dcirigitur Auguſtinus li hb. arbit ez Res ſveprælentes ſive præteritæ,. fururæ, nonaſcicutia, ſed ſcientia a re.& eyentuiij pehder, qui talis præ citurqualis eit, ira/ ut ſifuthari us non eſet, id etiam à Deo prævideretur. ʒ. Knii
Futuræ Doo,ejusq; bmuifcientiæ funt præſenteʒun
zreruo non exittentialiter, fed objective. 4. Ain igirur eſt rerum exiſtentia,& aliud Pei intuitus pi . Secundd, Mals non eweniunt neceſitai
ſolura, nec ab ſoluto& ſimplici Dei docreto; Au n

6 præſcientia e pro videntia malorum. 203
tu—
uutahe⸗ lib 3de arhc.z. commodiſſimè dixit? velocio-
es ſumus ad excufanda, quam ad agnoſcenda pec-
. ata, veriſimumid eſſe deprehendimus, originem
eccati quando inquirimus. Nam alii variis ſe co- 2vldet
vdicu ovocant. ben 6. Abſoluta 86 fatali neceſſitate peccatum eve- de, biiſſe, Deo abſoluto decreto ſic ordinante ſtaruunt eincteiltalviniani, ut oſtenſum eſt in antecedenrihus. Cal- & 40 hiinus lih. 3. Inſt c.a3.ſe 7. Decretum quidem hor- Atbile, fateor: inficiari tamen nemo poteſt, quin s fetunſtæſciverit Deus, quem exitumeſlet hahiturus ho- nen lbethoantequam eum conderet, arque ideò præſcive- aetunt uit quia decreto ſuo ſic ordina verat. 7. Verum abſoluta& fatali neceſſitate pecca- m Deiuhm non cveuiſſe, nec horribili Calriniſtico decre- aoſcetuuevicimus in præcedentib. diſpurationibus. Nam ntiameclamat 1. Mifericors Dei voluntas. 2. Hominis oncluiid imaginem Dei creatio. ʒ. Filii unigenti miffio. tiæ ſil· Deijuramentum.. Pjus juſtiria. s. Chriſti ſatiſ- lanilctio.7. Prom ſionum Fvaogelicarum univerſa- itas. 3. Evangelii de Chriſto univerſalis an?uncia- ientie io. 9. Chriſti lachtymæ. 10. Baptiſmi inſtitutio. a, gul. Sacræ cœnæ adminiſtratio. nitaton 28. Velad teſtimonia Scripturæ r mittimus, euheen primos parentes liberè,& non coacte lapſos itur Ile docent, ur Sf. 1. 14. Deusabinitio conſi- tcs heſlit hominem,& reliqut illum in manu conſilii entizni⸗&c. Reſpicit verò Syracides ad illud Moſis, eeliSen. 1. V. 27. Creavit Deus hominem adimaginem, alisei nxnin ſmilitudinem faam. Ercieſiaſte 7. verſe. 7. So- birſuummodo hoc inveni, quod fecerit Peus he mi- dchehſemn rectum E iple infinitis ſe immiſcuerit quæ- iuahelkionibus, ſimilia leguntur/ Rom. S.1Cor;. Qui li- unbern S Pontanea Volunrate 40 integrirate in qua con- iti erant defecerũt illi n ahſolura& fatali neceſſirate
Du dun adpec-
antur excuſare modis; alii ad fatalem neceſſitatẽ

104 Diſputatio XV. adpectatum perpet randum ſunt compulſi. Atquiptin parentes libera& ſpontanea voluntate ab integi tare defecerunt. E.
19. Legitimarum eonſequentiarum primay titur a voluntaris tonſtitutione Euius principiuce eſt volunras illudevenit non neceſſitate abſolun non decreto hortibili. Atqui voluntas omni adtionum moralium quibus annumeratur eti malum, eft principium Ergo non eyenit necch tate abſoluta, nec decreto horribili; Sed homò petravitillud libera,& ſpontanea voluntatM eſtcerta: Voluntas enim cogi nequit. Pamaſen lib. 7 c. 15. Rationis inquit privilegium hocel beræ poteftatis voluntas:liberumq́; arbitrium M nor conltat ex lib.z Eth in qno docet Philofopblut: quaruor dari actionum moraliũ principia, utiincat Libertas, voluntas, deliberatio,& Electio. 3.
z0. Secunda Aprincipiis neceſitatis· Duo eunzer ſunt ptincipia, quæ agentem neceſſitatis actioi ent addicunt, unum externum, alterum internum xz horum neucrumeft, quo primus homo tranht u diendi, fe upeccandi nsceſſitateè fuerit ahrepisoe go non neceſlariò peccato fuit addictus. Minon probamus. 1. Peus peccandi neceſſitarem prineſi intulit homini: Summò ennm eli bonus. Ergo lius peccati poteit eſſe author. Fulgenrius lib. Monimum cap 19 dicit: Deus non eſt ultoncin elt author. Auguſinus ad Proſperum ch Rilarimnol ſeribit, hæc regula inconcuſse tenenda, peccato præſcitos eſſe nn præ paratos.
1. Eternum rincepium eſt vel natura ſupetii ut Diabolus,vel natura communis. Diabolus Ajn wum ad peccandum non neceffitate abſolutã ab git quia ipſe ad peccandum ſolicitavit pet moi conllii,& petſuaſionis. Ergo Rherorice, non i ſice, nec coacte. Conſiliũ enim non elt abſolutæij

. nij olunn
de praſtientia& providentia malorum. 20 tatis. Ergo nec conſilii effectus, lapſus videlicet Adæ. Neque narura communis neceſſitatem de- i linquendi Adamo injecit. Erat enim illa valde bo-
na. Moſes dicit, viderat Deus omnia, quæ fecerat, nelus ecce erant valde bona. Natura verò agit ahot& eodem modo,& ad eundem efficiendum eſt deter- ui unhinata. Ergo cum ante lapſum fuerit valde bona, ſeauitur eam lapſus neceſſitatem non intuliſſe,& Mperconſequens nullum principium externũ tranſ- blſigren onis neceſſitatem induxiſſe. neapen z. Nullum principium internum dari poteſt, ueuo primus homo tranſgrediendi neceſſitate fuerit iihgubreptus. Nam primus homo adimaginem Dei e- tumq;uat conditus, eam que intrinſecè repræſentabat, ad- odocellehut ad naturæ integritatem illa pertinuerit. Ad iüprinhpeccatum igitur perpetrandum non cogebatur. zz. Accommodamus hue uberioris explicatio- eeſiu his ergd diſtinctionem inter neceſſitatem conſe- nectluuentis,& conſequentiæ. Iater neceſſitatem eau- teruniæ& effecti, temporis& infallibilitatis: Picirur mus aliquid neceſſarium ob neceflariam cauſæ cum ef- te fueectocohæſionem, quæ neceſſiras eſt conſcquen- taddutis. Deinde dicitur al quid neceſſarium ex effecti nereſiu heceſſitate, quatenus nimirum effectum veleſt, vel el bon ex cauſis contingenribus non variatis venturum w. Iuheſt. quæ neceſſitas dicitur confequentiæ& infalli- nonclbilitatis, prout res ipſæ infallbilirerin ſcientis,& oßrunhtognoſcentis intellectu cognitæ cerrò funt futuræ tcneniiel factæ. Peccatum rationecauſatumeſt contin-
entiz
Lenter commiſſum; Ar ratione neceſfitatis tem-
ſrelunporis& infallibilitatis poteſt dici necelſarium„6e unt. Duidem 1 Reſpectu hominis,cuijam actu inhæret. ſütate iht· Reſpectu Dei qui ilad ab omni æternitate præ- hiiivit. At nechæc infallibilitaris neceſlitas adpec- ghewithandum hominem adegit, 1. Quia rem ſive jam ſuhriſtentem, ſive p ævilam ſequitur& non antece-
05* U dit.

206 Diſßutatio XV. dit. Nulla autem cauſa effciens nedum neteſſaris fu poſterior eſt eftecto. 2. Quia Deus acttones vitio las præſcit non ut eveniant nec quaſi abfolurs enj Ree ex cauſis ſuis eventuræ eraut
ideò prævidit& prꝗſcivit eas. 34. Occurrit verò Beza hoc modo argumen tans: Sine quo finis creationis obtineri non potui illud evenit ſimplici neceſſitate. Atqui ſine peccat non potuit ille obrineri: Sine hoc enim nec miſet cordiæ, nec juititiæ locus eſt, adeoq nec gloriæ e nd clarationi· Ergo Bexa in Colloq. Mompel pag 413 par.⁊ · Reſp. ad Aca p. 175. Jukitia dicit Zvvinlu in ſerm de providontia Dei c.5 p.364 quomodoco Lu gnoſcetur niſi fit injuſtiria. 55. Reſp. 1. Non ſunt facienda mala, ut eyt o niant bona, Rom. 3. V. 9. Et Rom. 11.V. 12.Numqu ſic ofenderunt, ut caderent Abſit. Pſalm 1f. v.1 un Dixi Domino, Dominus meus es tu, quoniamb norum meorum non eges, Syr. 15V1 ⁊. Non dic ille me implanavit: Non enim neceſſarii funtei ho. mines. 2. Per in verßonem reſpondent Fulem c Auguſtin t. Fulgentius lib, 1. ad Monimumt. or 4 Juititia juſta non erit, fipuniendum reumnot E inveniſle, ſed feciſle dicatur: quin potius majoreie injuftiria, f lapſo Deus tribuat pœnamquem ſu tem prædeſtinaſſe dicatur ad ruinam. lbidem: ſericordia crudelis illa,& immiſericors eſlet hominemimpium faceret, ut eum ab impietate Mt berarer, nifi fortè laudandus fit à clementia, qui ho⸗Mal minem ſpoliet, ut veſtiat, vulneret, ut ſanet. Aug⸗ Vinus lib ʒ. Conft ſe. 2. Malevola elt benevolent uut ſi quis miſerũ aliquem eſſe vęlit, ut ejus miſereatuiji 3. Glotiã ſuam jam ante ſaris manifeſtaverat Deijun increatione univerſ,& juſtitiam in lapſis Angelni imò in creatione hominis, quem crea verat in uſc ia& ſanctitate veritatis, Eph. 4. V. 21. 4. Quh modui

præſtientia proidenti malorum. 107 ednodum ipſacreatio nõ eſt fimplicis neceſſitatis, ira euahuhec miſericordiæ& juſtitiæ declaratio. 5. Alao- Auitnninò ratione attributa illa declarare potuiſſer, ut- Seeuore nörealiter, ſed verbaliter in verho ſuo, ut ma- ziteſtavit infiniratem& ærernitatem. emoi z Quinimòaliud eſt quærere de fine per ſe,& bincinliud de iue peraccidens, aſiudde medio Oocet na- Aquiſura,& aliud de medio RRo⸗ poſitione: Homo, oceuimnuia lapfſus eftideò in eo declauat ſuam miſcricor- eohhue& juttitiam; Scd non ideò lapſus eit„utat- Memeibuta la declarare poſſer. Elegans eſt ſenten- ia dicta Auguſtini lib. 14. de Civit Pei, cup. 26. Deus eit zsnnarum voluntatum adjutor& remunerator: Halarum relictor,& damnator: Utrarumque or- ndi nihinator. S— 37. Tertiò peccata ſuhſunt Prowidentis diwinæ, it. hh⸗ quodea Vlitin bear homines 65 præ dellinet. adiga. es tu unpellar cogat; 8 ed quod eahermitkat⸗ limires præ ſti „ uMa Jfurores cohibeat, rrmat puniat ad ſalutares u- ecellriii⸗ diponat. 6 3 onden!* 8. Conveniunt Calviniani in eo ut in malis Mnin tionibus Deo ſpecialem actionem tribuanr, qua icnduntluntatem humanain ad mala ccat& impellat; * piu tde modo inter ſeſe digladiantur, inglites 1 in ſerm. Proid. cap. pag. 364. Numeni- namſe nam li n Aor ett eusquod nobise iuſtiria T6. iſerton Gum 4 ngelum tranſtreſorem Fncit⸗& homi- 5 wewoiple tamen tranigreſior nõ conſtituitur/utqui
ontra legem non venlat idemc. 6 p.67 Unumatq: clemeu 5 367 P
dem facinus, huta aduiterium, aut homicidium, etut Auantũ Dei eſt authoris, motoris, ac impulſoris o- elb eſt, crimen noneſt: quantum autem hominis utejtn tcrimé ac ſcelus eſt Illecnim lege nõ tenetur, hie nitelu tem lege etiam damnatur. Ut adulterium Da id, ninnoa ad alharem Drum pertiner, non magis Deo beecatun„qum cum PTautus totum atmen- V11 4
tum

108 Diputatio X. tum inſcendit,& impler pag. 336. Idem ergòfadi ji quod Deo authore,& impulſore fit, illi honor cumeſt, at Romini crimen ac nefas. Jbidem: At quies coactus eſt ad peccandum. permittoinq coadum elle. Calvunu lib. 1. Inſtit. c.13 ſeh. 1 Aben olon inceſto coitu Patris torum polluens dereli pile ſcelus perpetrat: Deus tamen hoc opus ſuu pronunciar ib 1.Inſtit c18jecf⁊. certe nili oper⸗ rcturintus in mentibus hominum⸗non recte di eſſet auferre labium à veracibus& à ſenibus pru dentiam? auferre cor principibus tertæ, ut enentto per devia. Iib. 3. Inſt. c. ⁊z ſoc. 9. Reprobi eyadet nequeunt peccandi neceſſitatem: præſertim cun; ex Dei ordinatione ipſis injiciatur hujuſmodi nzn. ceſſitas. Bexa volum. 1 oper. p. 4 17. Quod ſubjicijtuti non tantum ad damnationem, ſed etiam ad cujxig damnationis prædeſtinaſſe quoſcunq; libuit, ſh pe rum eſſe agnoſcimus. pell 39. De modo qubmodo videlicet Deus ad aſimtuh malns impellat inter eos non per omnia convetitzutie p. Martyr in Loc Theolp. ⁊00. Poterit Deus, inqui Nol ſi minus propriè loqui velimus, dici aliquonoiow aut initium aut cauſa peccati. Et in yiſt ad kn p. 40. Dei voluntatem, inquit, aliquo modo aipi ducendum peccatum concurrereſicq; Peumq quo modo pegcati cauſam eſſe. Zwvingliu D peccati eſſe autorem ſcribit. Sxegedinun in LC 233. Deus mala, inquit, agit, 1. Relinquendo hen minem in puris naruralibus. ⁊. Non oppobei ratiam non illuminaudo, pri vando bonis. 3 Oji caſionaliter& c. 40. Quamvis verò perſuaſum habeatpus⸗ bwee ſphemias llas Calvintanorum natraſſe, eſſe reih taſſe, ex abundanti tamen, quedam ex ſcriptut ſidetauda exhibemus. 41. Omnium igitur actionum tria ſunt/nM⸗
0 ₰

depræſcientia& propidentia malorum. 209 iee Deunatura.& voluntas humanstilludeſt ſu iveclule, iſtudt ommune, b oc particuſare. Deus 5 ad actiones malas⸗ primò⸗ Vniverſalitet narutam. In ipio fumus, vivimus& — A4. 17. 27. Piſtinguendum verd ett
ſermotum,& Arakiæ motustIlius,& non hujus us eſt principium; idque illuſtratur exemlo iu ccitiadicatinis. ocundð permiſi, non quidem umwoltmicteudo mãlitiam, cum jam anteã fuis deſide- s4iſuh faſciati elfent homines ſed permittendo in- biummitos pruritus ptorumperein actũ. Hinc David, 9. Reuig1.. 13 Non audivit populus meus vocẽmeã⸗ emts. Et permiſi cos ſecundum defideria cordis atut um. Er P aulus Ad. 14 w. 16. Deus præteritis 7 Qerarionibus ſiwit gentes ingredi vids ſuas⸗ ſedentus igirur permiſſi non à permictente ſed b a- oleunte perficiuntur. Fertid deſertiwnon ad malum mpellendo; Sedin malitia relinquendo. Delerit
tet Duiteim Deus⸗ quia ab hominibus deſettur Deum r omntur deferentes, à Deo deſeruntht 1 Sam. 12. oteritu. Nolite retedsrꝭ a tergo Do min iſedexvire Do- „ dic ljno⸗ v. 44 Ethon derelinquer Pomiuu⸗ populum inhiam. Similia leguntur, 1.Sam 16.2 1] Proverb liouonerſ3. Qgartò, Peterminati ve. Cohibet eaim reſc Mimites couſtiruit, quouſq; fi per iſurus ut Zwn et hittoria Jobi. Quintò, diſlite Bonüm nmin fiem divina ſapientia ex actionibus malis Relneere novit, üt conſtat ex pecato Judæorum Nongltiſtum brucifigentium. Breviter Beus concur: i doiuprohibond, 6& deterrendo cohibengo& detet⸗ nando putiehdo& dirigendo: Prohibet ants 6 um, cohtber inadtu, irigit poſtactum. tun At non Eoncurit Deus æfeisndo& coope⸗
n ſi on volendo, non impellenio non Ahproba
43. Mon concurrit Deus ſpu broidentia divin escatum qua tale eplciendo e cooperan do, 1 Quia
Ecavit

1 Dißutatio XV. creavit omnia valde bona, Gen. 1. v. 31. 4. Qun omnia opera Dei ſunt perfecta/ Deut. z2. v4 n Quia quicquid eſt cupiditas rationis& li oculorum,&e faſtus vitæ non eſt ex Patte, ſei mundö, 1. Ioh. 2.. 16. 4. Quia non permittenn id Dei bonitas⸗miſericordia jultitia, comminax⸗ nen minæ,& querelæ. 5. Auguſtinus dicit l z) b. arb. c. 19. Omnind noninvenio, nec invei poſſe.& prorſus non eſſo confirmo, quomedon buantur peccata noſtra creatori noſtro. 5 44. Non conturrit volendo e aßproban ip quia non Deus volens iniquitatem tu es⸗ Pſalgaen ⁊ quia infenfiffimo peccaa perſequitur odio ae . Verſ 12 Cap. 17. verſ4.cap. 13. verſ 9. Zach n zwe Sap. 14 V. 10. Prowerb z. 11.15.20. pſal. 44. nſhw Fecleſ;.V 2. Qorum verd Deu eſ cauſuinh nihil odis, Sepient. 10. Verſ. ⁊. cap· 11. veen 3 quia paſim ca prohibet additis minis uly eo. Peuter.; Exechiel 20 Roman ·7. Galat. h 4. quia Deus peccatum cum paticntia doloitjuth Rnxgohiæ tolerat/ Rom 9. V. ⁊. ler 3 V. 1Mſhh 27. 37. 5. quia quod vult illud eſt bonũ. 5qh quod quis valt, illud amar. 45. Repetimus hic diſtintiones intern nlpa chyne, inter voluntarem Dei antecui conſoquontem inter velle, non velle ch nole Pgu ficat approbationem ex interno voluie princip oproficiſtentem/ iſtui ſinyl cem voli d vis* gationem abſq; imped eadi ſtudio qn arerſat onem& fimul ſerius impediendi eohj kam. n 46 Non concurrit impellend⸗, 1. quia, yeechw aon dirat, ego impuifu Domini fect: Non e necellrii ſunt ri howines impii, Ercl 15 2. quia, uem xi manda vit impie ag re,& acnii dit lictutjam peccandi? Non enim conchſi

8*„„ v„ depraſcjentiu& pryidentis malorum. zn 1,. 3. 8 eitnumeraw jnädeliom„& inbtilium, lerem 21. nünni“ 12. 3. quia, nemo cum tentatur, dicat, ſe àDo- el ah bino tenrari: Iyſe en m nemiuem tenrat ad ma- ninnn m, Ineob. 1. W 1z. 4. quia ſeduxerunt populum itituuum in mendacio eumego non mißſem cos, ne
anaſem eis Jer. 35. v. 2. 3 uſuu R 33 3
neni 47 Quare ocrafionem peceatorum non pro- inn bar⸗licet id afũrmet Sxegedinus1. d. Calwinn I6 .
nſt. cap 24. Jec. 11. Zanchius lih. 5 ds nar. Deica. uinolt kr. 4. pag. 236. Nam mandar rri offendicula 6 wev4 populi Dei⸗ Eſa. 5. v.14 Dicit fer. 19. v. F iicaverunt excclſa Baalim, quæ non prærepi, elocutus ſum, nec aſcenderuut ia cor meum. cor ejun rale Iuid kn kſtendit. Rrgo ocaſonem F2o ike non poruir. Mhlta autem in facris efteruntur Detoyics, cauſ. aliter, qu ſunr intelligenda oxE Mes evenrnaliter, Damsſt. 7 4.2O. ut& illud, ditsnipm z.— un 8 Falfum etiam eſt Deumm Diabolo impera- nint urhomines ſeduear/ ur ftaruit Calwinus lbr.. rnii. e. 4 ſtd. Bexa Volnm. 1. oper pag 3 83. Nam ludeſtuob feductionem pusivit i pſum, Geneſ 3. 14. 20. verſ 9. 10. Quis vel hominum mini- diceiuim ſunm offcis ſio diſ genriſime fungentem nDinnit? 2. Jubet leoni iſti rugienti reſiftere, Epk. nielterſ27. Iatob. 4. V. 7. 1. Prrr.z. verſto. 3. Dia- iatelu blusyetit 1Deo poteſtatem feduc ndi, Iohan. 1. iſieſle 2. Ergo ejus non habet mandatum. Occur- leu hint quidem verba in ſriptura imperativa, quæ inplon præceptionem, ſed permiſonem fignifi- at, ut& 4. Kegum 2. werſ. 15. Matth. 9. veyſ32. N 1e8.v. i ſe 1. Quartd: Calwiniani iicer jam verbis ns⸗ i/ſuhn, revera ramen Peum pecenti cauſum Vciunt. eagAuia lapſum Adæ ſimpliciter voluit& decrerit. es dna primos parentes ad lapfum intus impulit. O 5 qui

3.qciaad damntioneun⸗& ad damnstionis cauſu crenit. 4 quia fia diltinetiane onn nia operaut u
„ 2 3
112. Dißhtatio AF. 5
.
Frquiaexabſoluto& horribili deareto reprobavit, 6.quiafuo detreto peecatis nc ceſſitatem imponit n 7. quiã Diaboio ſeductionam imperat. S. quiaoc; ca ones peccandi yræbet. 9 quis impils ut inſuu n mehtis uritur, 10.ui occulta vhipſis cooprz ⸗ tur. 1 1quiaiude ʒwinglius eum peccati autdo rem nomikat⸗
0. Eugia quædam Calyiniani⸗ quibus ſerin dere poſte opinantur, Pꝛ oponuht, vt7 Peuseſter nn
S& nullalegsten etur. Ergonnullam tranſgredtutie
Zuwimglius illſtrat ſimiliin ſer. do Prov e yphbal
Paurus ſitorumarmentum ineat& impleat kud
eſtʒ Herusſi uam modò præter uxorep gaoſcht
reusſtadujterii. Gauſa eſt. quia huic lex eitpolu illum nulla lex coðrcet: Sic& Deco lex noneſtyge
ſita. Ergo hon yeccat dum hoc ip ſum girinko iüi mine/quod honilni peccatumtſt, 4. Tencbht bent ration em lucis coram DeoBexa Par.1. l cReſß p1o3. 3.bonis fini iatentio Deum nit 1 Reſp. 1 Blaſyhemia eſt⸗ Deum inhi cum tauro canferre. 2. Quemadmodum noslegt ita Deusvivit natura. Iade lexeſt voluntatisdi næx enpreſſio 3. Peccata quædam ſunt ſuã natni talia, ut blaſpliemia, perjdtid quædam tantumn tione mandari: In his Deus poteſt quidem diyen ſare, ſed non inillis quia nequit ſemetipſum negj re. 4. Si tenebræ habeat rat onem lacis coranju Deo, juſtum eſt opus Dei ycierare, ſeipſum neg⸗ re&c. Erfi illud, quod natura ſuꝛ eſt peccatumeꝭ juſtum Dei opus/ ex coatrariorum oppoſitionejlſui ſtitia eſt injuſtum Dei vpus. Ergo Chriſtus venieni ut deſtruat opera Diaboli, deſtruer ſua opyerapu r erpeecatores ob Dei oyera. ⸗ Non ſunt facienii malaut cveniant bona⸗ Kom 3· Vð· 51 Pol.

depreſtientia e providentiu malorum. 213 Porrò pec cati cauſas hreviſſimè note mus? unnun ſigitur peccati cauſa exrrinſeca wl intrinotd. ohienſeca eß per je vel per accidens Peyſt eſt Pia- teeteon olus, Ioh. 8. V4 1 0%. 3.v. 8. Cauſur ille pecca- non voluntarem gogendo, ſed objecta propo- npemendo, foris perſuadendo intus phastaism eom- lnovendopravaſq cogirationes ſo ggerendo. Fx⸗ lu ſtihninſeca per accidehs eſt dupß̃lex: 1. Objecta in fenſus & appet tum moventia. 2. Lex Dei e quidem bona ſed ſus ſeveritate per accidens iunitontumaciores reddens homines: Omno enim pro- vritibibirum eſt Aulce. Intrinſeca ch propinqun percari Mn iuſ eß hominis volunras quæ libertate ſua abu- Aiens à Deo ſe in primis parent bus libere avercebat, i.. 14. Poſt lapſum hominis volunras eſt rUonn orrupta. Concupiſchnriaigirur ſua homo abitra- ahuttus& illectus ycccataperpetrat, Iac. 1 W 26. 4d Deo lumancacecdunt mal habitus acquifiti mentis igus- ipnäütia carnis iinhecillitas⸗ Mart. 26 w.69.——
ſ. Deniq ſubjung mus quædam de Indura- Berufione, præſertim cum Calriniani in diſput- de cau. entio uheccati ad cam fubinde prorocent. 1. Præmitti-
usigiturregulam Theologicam: Quando pr-
eſi deuietas literæ impingit vel I vliquem Articulum mohudei; velin alios textusmanifeſtiores dilcedend̃
eſt uſt alitera,& recurrendum ad phrales figuras& ſutbnquirenduseſt ſenſus convenientiſſimus
urlnn F4. 2. Indutatio conſiderata reſpectu ſui e ei gieratur reſpectu conſi quentium peccatorum tleneiß aula peccati, reſpectu priorum peccatotum pᷣœn Quareinduratio ratione ortus&prin- geipii eſt aDiabelo im pellente, ab hominum volun- unl ute avidiſſimè conſentiente: Adſcribitur Deore- „ pecku Perwiſſionis:& deſertionis. Hinc quodin
. bratione Dominica dicitur, Deum inducers in ten- erſuch o5 ꝛationsm
.

rationem id lacob. 1. V. 13. expſieatur negatiyè: M ocum tentaturdicst, fe à Deo tentari: Affirma vd„1.Cor. 10 13 Fidelis Peus et i non perm vin vos tenrari ſuper id quod poreſtis. Deo auten nonortus, non principium, non cauſa indurati nis, ſed finis ille bonus/ ad quem ipfius gubernati ne deducitur, adſcribirur. Deus igitur indur Dł 1deſerãdo, quia& ip ſe deſeritur.⁊. Satan ut hor bilia ejuſmodi perficiat permittendo. In yern ſone hac ſunt duo⸗merrum conſtitutio adhn falutares determinatio,& ordinatio- 56. OQuamobrem indurantur, qui juflamDe jram& vindictam ptccatis in ſe provocant. ih induratio pœna antecedentium peccatorum, yote inobedientiæ adverſus Evan gelium, Zcliini diæ, orationis maledicæ& blaſphemæ, perſecui nis,& impcxnitentiæ. 3
F.
QuAsTIoONPs. ꝛ. ytrum Deu mala praſciat ea cauſis ſuů nunbu uneveniunt An verd quia en abſoluro feri dum in einj A prius, Poſterius enent Calviniani vilune Zviglius in ferm. de Providen. Calvinus hb) 0 Inſt.c 16. fect.g.lib. z. Inſt.c.⁊ 3. fed. 6. Bezaytt inn a. An Deus per ſpocialm adionem pectaniilon sopererur pertats volit ſeri ad ea moveat, romzelitont sogat? N. Aßirmant Calwiniani, Videantur moducum gari eriam Urſinus in expl. Gatech. p. 209. Su) 0 mius in Diat p. 103. Bucanus p. 152.Inſt. 0 ʒ. An Calviniani ſui hypotheſihus revera ſirilbu Deum pectati anthorem? A. zn o)*
DB

uut DIsPyTaTIO Ly.
nihiuzt De
PB SACRAMFNT1S 1R i Genere. conſineß· HFNRIEC 0 GFNTHERO, DITM- int. maro · Boreali ntutit FusI5 1.
6 6 8 Rincipalis quæſtio, quæ Auguſtanæ Confeſſio-
ng nis Theologis inrercedit eum Calvin anis in Articulodecimo Auguſtanæ Confeſionis da- kNetihhnaris, eſt deesli veri,& fubſtantialis corporis& ingujnis Chriſti præſentiã in faerã Cœnã quã illi —hiritu. in Seriptura loquente perſuaß ſimpliei- NBercredunt& profitenrur; Hi negant/& omnibus enuſtribus oppugnant. Hilarius libr. 10. de Trinitat. lulhhimplicitste, inquit fides eſt/ in fide Juſtitia, in luionfeſſione pit tas. en.(ii 2. Oſtendimus in Articulò de Perſona Chriſti —— ſdehlum vöpoſſe; Monſtrabimus deinceps por· ſimũ pſum vö velle. Ut aurem ordine progrediamur⸗ inen doctrinam totam inter nos& ipſos debacramen- annis controverſam ſynopticẽ propon?mus⸗ prius de wihacramentis quxdam in genere proponimus. Cut 5. Gonveniust igitur Calviniasi cum Augu- nlkanæ Confeſionis Theolopis1. In Sacramento- ſiuntum numkro.( Excepto ſolo Urſino qui plura um duo[acramenta in Vet. Teſtamento fuiſſe Fontendit.) Utriuſq; enim Teſtamenti duo tan- um ſunt facramenta. 2. Ia ſueceſſione: Fuc- eſſerunt enim Noevi Teſtamenti ſacramenta acmentis Veteris Teſtamenti; Baytiſwus,
3

Diſputatio XVI. eireumeiſioni: Facra cœna Agno Paſchali numero materig, quæ uttiuſque factmen 4. Dillentiunt 1. de Bſſentia ſaeramenton vam Calviniani dicunt eſſe in retiope;Au ſtanæ Confeſſionis Theologi, in Actione 1. d convenienti& d fferentia ſacramento rum V N. Teſtamenti 3 De partib. abſtantialbus ſidem Calviniaui faciunt parteme ſſentialem ſu menrorums At noſtri docent ex ſeripturi eqi eam quidem ad ſilutarem uſum, Sed nonadſi mentorum ſubſtaatiam. 4. De ſacramentonn ne.. De prædicationihus ſaeramentalibu his ordine..
. Primd Sacramentorum eſentia non in heo ꝛioneʒ Sed in Acione ponſiſtit Goufitmamusyr s. ſitionem hanc 1 ab Indudions omnium ſartam nat vum. Namde Cirtumeiſtone dicit Jehova adiile hamum: Circumcideris carnem præputii Gnchn
v. 11. Deagno paſchali: Tollat un uſquiſq;guhni & immolet& edat arnes agni aſſas igni&n üqu panes cum lactucis agreſtib Exod. 12. Vz 4 De Baptiſmo dicit Ghriſtus: Baptizare omntgt tes, Matth 28.. 19.Et Apoſtolus Perrus: Bayiot tur unusquisq; veſtrum, Ad. 2. w3 8Deccn mini dicit Ghriſtus: Accipite, comedite: bilu Marth. 26. 16 27 1.Cor. 11.V.241 Genusi ſacramenti eſt Actio Forma eſt actio ſeu di ſatio certæ rei peculiari verbo Dei determina ſcut inſtitutio cujuſq; ſacramea iprxſenbi eircumciſiane eũ reſectio pelliculæ, Gen 17i In agno paſchali wactatio, aſſatio& conſi Fxod 12. 3.In Raptiſmo immerſioſen alperi quæ Martb. ⁊ 3. w. 19. Marc.16..16.Inccn mini manducario& bibitio Matrh. 26. Vet NMare. 1 4. Verſ. a2. 1 Corintb. 11Werſc4.
7

y de Sacramenti. 217
igregula Pntra achionem dvinit inftitutam nihi ſ rationem ſacramenti. Et: Sublatä actione
— pullum eſt ſacramentum. z. Nominantur gitur Seener a ſcriptoribus Fccleſiaſticis rirus& emn
onie Hæ veid is actionibos conſiſtunt. ld aded vefur eſt, ur Calviniani à verirate detennicti 1dipſum ſæpè affirment. Fexs ſtribit ol. 7. hui z1. Sacramentum ſic gefinio, ut ſir agio quæ- encſaigam ſacra ad qnem uſqʒ ſeculi divis itis Eecleſæ thommendata. Pt Par. 2. Qeßß. e5 Reßp. uaſ. 36. mein. 12. At quænam, inquit, eſt iacramente run for- Mſurnna Relp Illa ipſa Acio externa legitimè obſetva- achua⸗temq; adtio Spiritus S. interna. Bucanuu he. 46. pag. 601. Sa Cramentum eſt adio ſ⸗cra Eccleſiæ neniDeo mandata. Lonhm 6. Verum Calviniani parum ſibi eonſtantes, nin ergmentieſentiam ſcribunt in Relatinne conſiſtere. ici Keclermannus b 3. Theol. cap. 8.p 441. Rel⸗tio mcramentels, inquit eſt mutua illa hbitu do five ruhnie& ordo inter fignum& ſignatum FHæc eſt
lsgpia quaſi forma ſarramenti. Polants libt. 1. Pag. eepSacramenti formainterna, in quit/ae
ptutiali eſt. polcherrima Flaanzlogſa:& fimiſi- bendo ſigni& ſignißcati. Purante loc. 46.%.602 Ja- vzietamentum inquit, in quo prædicamento Reſp. concelattonis, quatenus conſideratur ur ignum, vel Sbicans, reſy ectu finis, ſeutermini, ad quem or- aguinatum eſt Nam fignum habet relationem ad Delemſignatam. BFſtigirur facramentum cxvch we66 eiſnteideftde iis, quæ adalſquid referuntur. Videgtur
e nun in exhlic Carteh p49
dol 7 Plentia jgjeur ſe cramentòrum ſecun dum
uhit ut conreniat omnihus facramentis. Quals
*
i ibitur fuit unio Chiſti cimn veteribus ſatrametis:

218 Diſutatio XVI. talis etiam eſt cum ſacramentis nbſtris: alioqui veh Fcramenta illa non ailſet Lerament unis pl illa non fuſſet omnibus ſacramentis con venien At illa non potuit eſſe alia, quam relativa. Ergo&l nunc eſt ralis, Vrſinus in nſtitut. Catochet ÿag. 431 Analogiam ſacramentalem his conatur probat verbis Bucanup. 60. Inſt Eſſe ſactamenti nihi i aliud eſt, quàm ad ſignatum& facram ntatumi 1 eſt, rem ſignificatam referti. s. Relp. r. Relatz alis ſunt ſecuadum elle,& alia ſecundum dici: In ſacramentis eſt relatio ſe eundum dici quidem,ſed non fecundum effe. 1.Veh diſtinguimus inter analogiam Se neralem, quæ eſt torius facramenti ad finem ſet uſum ſpiritualemʒ& fyesialem, de qu poſteà quæ⸗ dum ſubjungemus. Generalem analogiã in omnij but ſactamentis agnoſcimus; At negamus in hae cujuslibet ſacramenri conſiſtete eſſentiam. 1. qui adtia& analogiã ſignificatira rotis differunt ytæiud dieamentis. At ſacramentũ e ſſeutialiter eſt adiln ⁊. nia analogiæ ſignificativæ in Inſtitutiouis hu ieg jusvel illius ſacramenti verbis, ne quidem fitmeni tio. At cujuslibet factamenti forma in iyſius inn culeatur& docetur inſtitutione. ʒ. quia facrum ta V.& N. Teſtamenti differunt fecundum ſubitas tiam. Heb. 10. V. 1. Eigo analogl figuificativa nen oteſt eſſe farma omnium ſacramentoruim. quis illa theſi Calviniſticã, ſ⸗quitur ſacramentumhi eſſe ſine ſacramentali actione co tra illud: Ex u tra actionem ſacramenti propriam nihil habetrh rionem ſacramenti: Nam panis fractus, confeciji tus,& in menſa collocarus eſt figura crporis Chrie ſti. y quia innumerabilia eſlent facramenta/ cumj junumerabilia ſint ſigna res cœl ſtes tignificantii 6Annön quil bet cibus&potus vnlgaris atq; coni munis admonete nos poteit eibi& potus ſyirit.

de Sætramentis. 219 liNum igitur quilibet cibus& potus eſt propri cnn cramentuum i 7. Annön ex eadem ſequirur oyi- netitone omni⸗ ſacrific a, omneſq; tyyos Vet. Teſta- mtehihenti fuiſſe exquifitẽ ſac rameata, atque diſctimen Cater lacriſicium 4 ſacramentum eſfe ſublatum 7 clmd ez poſitã cheſi ſequiur ſacramenta V. Tez k kcuamenti fuiſſe longè clariora, quam facramenta cunu Novi. Quis enim tim claram dabit adumbra⸗ nem, B fignificationem in Baptiſmo& cœnd, ut ſenſtilla, quæ eſt in agno paſchali pafionem& ſan- ebihiinis Chrifti adumbrante,& præfi- echuiurante? kcunu 3. Secundò: Quare analhgiam ſatramentorum metti in genereʒ Sed ſas non eſ, eam extendere ad degumam cujuslibet ſaerqmentipropriam, ſou a ingu nimſacramenrormm diffrentiam ſtecißcam. Akzn 1. Eſt enim analagia ſeu con venientia ſacrae eeleientorum alia goneralis alia Pecialis Analagia ge⸗ utberalis eſt torius ſacramenri ad ſuem ſeu uſum ſpiri- ſeutulualem. Indaganda verò& ftendehda cſt analo- laue hæc generalis in iis rebus, quæ ſunt omnibus negueramentis communes,& non in iis, quæ cuilibes omieramento ſunt propria: Quibus enim ſacamen- idifterunt, in ilis non conxniunt. Hu)ufmodi ſeeutiuktem communia ſuat cauſa e fficiens& finis, item uleriternum elementum 4 verbum Nam in his nenn nia ſacramenta habent conformitatem. Erge iturius SheMoiey.— oni 11. Analogin peeialis eft qug ox ihͤ inſirution⸗ nil Pendet. S cuiliber ſacraments eipropria. Rit igitur ſuhs obortio, habitudo& iris facramentalis inter urnc tes ſacramenti matcxiales, utpete intet hymbo- ſenm fire Blementum externum,& rem cœleſtem, liheu internam. Obſervandus hic eſt canon theo. w pebien De unoquo ſacramęnts judieari debet on ris ipſius inſtitutioneranqunm dx gonuinn ſeds,

1 Dißputatio XV.
nalogia ſntramenralis reſtieit velin; gyum ſucramentum velſaramentipartes Analu
0*
Pcramenri integri et velatib, proportio,&n raris mj ſatramenti al ſum Piritunlem non nudd ranij⸗
Nnißtantom jAſimulexpibenrem F ſo ſacramentalis refete bat cireumciſionem ſyij⸗ Faalem, ſire eircumciſionem cordis, nimirumile qi eã rede ſecundum iaſtit ationem Pomini Pautur. Fie agni paſchais immolatio& mand gatio erar figura, oblaro, applicatio⸗&e oblguhun madationis& paſſionis agniimmaculati Chih e ortantis pes cata mundi. In Baptiſimo eſt n)⸗ inter lavacrum aquæ in verbo,& ablatiouem ualem à percatis Deniq; in ſacrs Ccxnaelt Iola inter manducationem ſacramentalem rituslem, quæ fide perficitur. 1z. Analogin parum ſueramenti inter proportis ſWꝓ chabitudo elementiſiweſ yni adlyem ocleſtem. r xMola non eſtuniuſmodi inon bus facramentis, ſed diſtinæta. Nam alia ſuntgbli & ſymbola ſacramentorum v. Teſtamenti Kilts in Movi. Bſtaliaillorum, ali horum ratio&. 15. Vnem communem omnium ſicrime uhn torum hohieingentibus, eamq; in ² do conſituentibus, argumenta in præceden Propoſira conſideranda exhibemos. Nam cramentorum N. Teinſttutione nulla ſir menuti ſignificationis ſive figurationis& adumbttioh Fmbolicæ Deunoquoq; yerd ſatramentoſ Caride bet ex propria inſtitutione, ſive divinat vatione 28 16. Tertid:Diffehentin inter Mrament N Teſtamenti von tůntum eßß modal ſe eihnnl ſanticlis. b 17. Oſendimus: 1. ex Heb. 10.v. 1. Te

lni Saramenti. 241 wihnm habuit Futurorum bonorum, non iſam imagi- hrerum. Per vxiær intelligit Apoftolus adume nitionem⸗ ſeu præfigurationem, quam oxtnb 2 vocant, quandonimirum rud bus lineamentjis mjquid adumbtatur, utfi quis carbone/ aut creiã rdsineet hominem. Per rkn verd& eiuceintel- iobenhiturabſolura,& perfecta imago, adeoqᷓ; ipſa ſo- niſniſelabſ⸗c⸗ Ut igitur corpus ab um bra, ita ſa- eutitmenta N. T. diffctunt à ſactamentis Vet. Teſt, e i corpus ah umbta cjus differt fubſtantis Kulis, 2 EX Chl. 2. V. 16.17. Ne quis vos damnet hcniibum aut potum reſpectu diei feſti, aut novilunii, ciunſbbatonlum qua junt umbra rerum Futurarum; orpu eſt Chriſtz. Oſtendit Apoſtolus ritus Mo- nncos& ſüigna efle negligen da, ed quod habeamus⸗ mmſod ignificarunt nimirum ipſam Meſſiam,& m corpus. Cnlwinus ſuper caput hocp 2y0.dicit:) ntilnpPponit Aßoſtoles nudum umbræ aſpectum cor-? Niniibtis ſoliditati ac deliri hominis eſſe admonet, 1 umbrat prehenſare, cum liceat man bus unntare folidum corpas. Moftra igitur non ſunt nuun Wdæ umbræ ſed potius præſentiæ Chriſti hm- i⸗ Ohjiciofutura bon⸗ denotare fururam qus ns Rper fidem in htiſtum, velæterna bona, quorum e rilien fruitio dittertu rin Reſuttectionem mottuc⸗ g futurum uſqʒ ſeculum, videatur Calvinu, e Reſß 1. Quæ Apoſtolus Heb 10 6hColz. minar bena furura, ea non fuerunt in V. Tefta- ientoſed ſunt tantum in Novo.& diſcernunt Te- menrum Novum aVereri. Atqui gratia, quæ eſt* ui fidem in Chriftum, fuit in V. Teſtamento,& 6 atanrum eſtin Novo neqʒ diſcernit Teſtamen- nN aVeteri: Apokolus Petrus dicitAq̃. 1y. v.1x.

422 Diſtutatio XVI er gratiam Domiui Jeſu Chriſti credimus ſi quemadmodum&e illi. z. Rectiſſi ne verdper“ na futura intell gicur Chriſt s iocarnatus Chriſtus ſecundum caraem. Nam 1. Apoſt diſertè appe lat Chriſtum, Coloſl 2. verſ 17. 0 ſunt umbra futurorum inquiensʒ corpus Chriſti. 2. V. Teſtam nti figurarum termi compylementum eſt Chriſtus 1 officio Redemy nis. Gum igitur opponantur umbra& im g fecta ſiveipſa veritas, n ↄtatur Chriſtus inear qui figuris illis fuit præfigurarus. ʒ. Authot Eyiſtolæ ad Hebræos poſteaquam propoſuit tionem inrer umbrarm ſive umbratiiem delineii nem.& abſolutam imaginem, facit meutionen crificiorum V.& N. Teſtamenti, cãqʒ confen ubi unice Chriſti redemproris ſacrificio. t⸗ 21. Infas Sufficit, ſi dixetimus, quodV. Te mentum ſit ↄxiæ reſpectu paſſionis Ghriſti, ui ſpectu oblationis Chriſti in N. Teſtamento hln Subſtantia igitur utriuſq; Teſtamenti eſtykn 12. Reß Mon ſuficir: Nam 1. N. Teſt tum longẽ eſſet infetus veteri cum hoc reheh Populi Judaici ſanguine ſit eonfirmatami reſpectu Chriſtianorum non ſangune ſed f ſangninis confirmaretur. ⁊. In hoc, phraſis: eſt ſanguis Teſtamenti) veramn veri& realis ſat o nis præſentium deelararet: In illo, phraſi?:kih⸗ mens elt ſanguis Novi Teſtamenti?) abſeutiihi ſanguinis Chrifti fignificaret. z Quam ſgur⸗ quem tyzuminullo N. Teſtamento inonſtrabii Calriniani, qui ràm exacto& exquifitè reyreſe tet Chriſtum, ipſiusq́; paſſionem& mortem eandem repreſentavit a gnus paſchalis?Vetusigih Teſtamentum hae ratione longã eſt clariis qu Novum: vel, ſequitur/ paxem eſſe utriuſq; Feſ⸗
8

iſi cn nti obſcuritatem. 1 Metonymia& xires ſacra- Annenterum rinæjmagini,& corpori noyas figuras, 1 lcpnificati td L gnifictiones,& um bras ab udè ſo iioter Teſtamenta V.& N. Teſtamentitantum differentia m dalis. ſequitur jam ĩnde ab origi- ae Feclefiæ ad hunc uſq; diem& ad fiaem ſeculi uhtum aumero Teſtamcntum fuiſſe,& fururum ofioolſe: Modalis enim diſtinctio non novam impor- trem, fed tantum rei modum.. iln z. Torrium argumentum ſumimus ex verbis in. 4 9
20. duæ acijiciustur voces: Hic cſt meu ſan⸗ rünuhis Noni Teſtamenti, Mart. 26. v28. Quibus ver⸗ teihus ſubſtanriale diſcrimen docetur. Sgna igitur
Hiec eit ſanguis Teſtamenti, Exod. 24.5.3. Heör.
ihci. Teſtamenti ügnarunt,& repræſentarunt, nom
nshuhituerunt ſuum ſigsatum., nempe carnem 6e onchguinem Chꝛißi: Nondum enim caro Chtiſti Telmi conceptaʒAt ſigna ſeu ſymbola N. Teſtamenti
menta Nor.& Vet. Teltamenti d fferunt
14. Verum Sadeel d⸗ Sacram. mandut. pag. 301.
ſubſtantia, ſed in ratione exh bitionis, quam eku le hodie clariorem& præſtantiorm abt utne- ho nus Bucanu lor 46. pag. 639. ſeribit: Differunt u nficandi modo ſeu conditione: Vetera cnim Quenueciarunt Chriſtum tanduam venturum, n a cundim fanquam exhibitum declarant: Et uiul poſt: Hæc tamen non fficiunt; quò m nus enta noſtra& veterum, quoad ſubſtantiam
hali
tiner, ſint eadem, videatur criam Bexa 9hr. 4. geh Leftion.(h Reſponſ. Zuæſt. 70. Vrſinu in Raplican. echetis Pag. 472. Keciermannis in% emat. 3 Teol.
de Facramenti. 1½
Prrinducit.
ntionis cœna· Nam fœdera i forinæ V. Teſtamen.
ul conferunt carnm& ſanguinem. Ergo ſa-
kantia. Et pauld Pen Piſcrimen, ait, eſt non in

224 piſputativ XV. Theolp 4ſ0 Krgumenta ipſorũ ptæcipuahre fut 1.Chtiltus Rerhodie idem eſt& 1n fecula, Heb z 13 Ergo non minus fuitin V. T. qm in Noroh, Ergo dierentia non elt in fabſtatiã, ſed tantun in modoj Vrſin. in explit. cateth p. 479. But p11 ½½, 4. Patres candem nob: ſcum eſca n comederunt& eundem potum biberunt. E ſactime torumd Kehn rentians eſt in ſubſtantiã Bexapar 2 Qſt lhſien p. 46. Keckermp. 450 Ma feſtatũ ⁊ man felteii 4o differt honfubitantiã⸗ ſed n do. InV. T. Chrzur ſtus fuit manifeſtandus; In N. eſt mahif ſtatus 5 Calinn II4 Inſtit.e. 14 ſec.2 3 Bexa part. W R. pag. 46. 6 Rel 1. Gonfunditür uſus pirtuni fugu& eicacis cum ſubſtatia Chriſtusiiẽ e heri, kodie,& in ſecul⸗ quoad uſum ſpiritualen ſeu qũ oad ſalutis viam ſed nõn q ioad ſacraen rarioner. 2. In Veteri ig tur Tefta meure 2 cipatio Chriſti fuit tantũm ſpirtualisʒ In arulu elt ſpiritualis&[ubſtantils. 3. Cririen fal Calvmiaui comimitrunt iaſerendo partic (nobiſtum rextui Apoſtolico e ed nonlegiz
tut. 4. QOifpititualemiillam efeam konedei
eos ita deferibit Apoſtolus/ ur facile percipi polij eonferti ebsinterſe& n nobiſcum: Namon fuerunt ſch nlbe ger marettanſierunt/vr0i in Moſen ſunt baptizati in nube& in mari, ½ 4 typi noſtri farunr, verſz. Comeitio& bi node qua agit Apoſtolus eſt piis,& im viis⸗ et u animalibus irrationalibus comimunis,*7 8.5½ Ergo non eſtea quæ yerfic rat fideʒ Sed ſyiritu dicitur, quia ſpititualiter cælitus dabatut„&n
ſpirituales adumbtãbat. 6. Diferunt ering ra Veteris& Novi Teſtamenti modalitet non tantum Verum etiam ſubſtantlaliter.

teui Luſe
de Satrament 225 16. Quartö: Fides Facit qudem ut ſacramentum⸗ oſir ſed von ut ſir. Requirirn irunadſaluhayem. m ſoA non a ſacramenti ubſtantiam. win 17. Nam mlntenrio,& fides dantis non eſtfor⸗ 3 cn& hars ſu bſtan tlalis Heramenti. Ergo nec fides nit mentis. Quantum veroò adipſus cramenti eſ- „rg riem ateiner pareſt ratio kide tum dautis tum utt wecipientis. 2. Fides non expreſse pokitur in ver- uinſtirutionis, duſbus actio faeramentalis de- dnbirur Rrgo non eſt forma nerpars fubſtantiali 8 t nean Fubſantialia verd in cu juſvis ſacta- ſenti inſtitutione cxpreſseproponuntur. 3-Fides beſſe poteltaſa eramentis, ut parer imindignd cõ̃- lnicantibus, S& hypocritis, Ergo noteſtlubſtan- ieriieeramentorimpars 4idts eſſe potelt ex- uim cramstumip homine fideli, ni mirut ex ver- geuauliru, Rom Td. v. r Ergononelt ſactamento- chiuhm forma. Forma cnim eſſe neqhit extra ſuum unllrmatum. Fides non eſt actio ſacramenrtalis In- rutionis verhis expreſſa. Atſacramentorum for- o aeſt actio acramentalis. 6. Fides non eſt niſiu- eiEh. Ergo& facramentum nöneſt niſi imcoum, fifides eſt ſacramentorum forma ßr onul- il pihmeſt ſaeramentorum diſcrimen. Formã enim uninguiturſacramenrumun um abaltero, ſednon nne. 7. Fides ſacramento confertur, vel prius col- & enimrur Komanor. ʒ. verſo. 1L. Ergo non onetejus forma, nec ſubitantialis pars ſedterminus Liquem, finis& ſalu taris uſus. 9§j fides conſti- tuihſtlacramentum. Ergo incredulitas evertit illud. eiilirä enim form? Ponitur formatumi;& ez ſubla- desiplatollitur atnon hoc: Incredulitas enim etnminum non tollit inſtitutionem diyinam, Rom. mz.. Si ſides eſt forma ſacramenti, ſequitur tiali pocritam adultum non reverâ baptizari, ſed aptiz andum cſſe ubi relipuerit. 10. Sequitur itidem
.
—

126 Piſtutatio XVI itidem infautes ex hyporheſi Calviniſticꝭ non cte dentes, verum non accipere baytiſmum. 8 Erratigirur Piſcator ſtatuens in Reſpon. adii Hata Hoffmannip. 70. non niſi bibenti cum fide ſi num eſſe ſanguinem Chriſti. Et pag. 148.fidem a tui veluri animam ſacramenti. Keckermanni yi 463. diſputat infideles neq; ſigni, neqʒ rei ſgrat ſeri participes. 1. Quia nihil habet rationemſi
cramenti extra uſumdi vinitus inſtiturum, Kerke ann l.d. Vyſinus in diſß ⁊ 4.2b. 10 Sohniu Ion 1 pag · 138. 2. Quia ſides rem ſacramenti pereiit Sohnius Tom. 1p.238. e 29. Reſp. 1. Vocabulum uſus intelligitu
de actione facramentali divinitus inſtituta, kh* eſt de Sacramenri ſubſtantiãʒ vel deactione ſin tuali& uſu ſalutari, qui pertinerad ſacrameuti fi . Gonfunditur ipſum eſſe cumrꝗ brodeſſe Piẽ verẽ dicit Auguſtinus lib ·ʒ contra Donatißuh Mon intereſt, cum de ſacramenti integritate ſauctirate tractatur/ quid credat,& quali feinbi tus ſit ille qui accipit ſacramentum: Intereltqui ylurimumad ſalutis viam, ſed ad ſacrameni is ſtionem nihil intereſt: Fieri enim poteſt urdor habeat integrum ſacramentum& perverſimſi Quare ſatramenta conficiuntur non fide uren ſeũ verbis authoris. z0. Quintò: Finis ſacramentorum eſt ſint organa, media. ſwe inſtrumenta offerentia hibentia, e conferentia divinampromiſſonemł gelii propriam de RRmiſſione poccatorum iuſtitis ira xternn Er ſigilla di vin« erga no⸗ hene volun ꝙ ſdei in nobis ronÿrmanda. Ita non ſunt ſignà⸗ ꝛum ſignantia ſed etiam gratim diwinam zxhiben eh obſignantia. z1. Arguit id 1. Ganſideratio rotius EVnn Nam doctriaa Evangelica eit organum i or

de Sacnamenti 227 inlſi dorum beneficiorum divinorũ, ut ſio oſtendemus mun loco de efficacia verbi acturi. Ergo& ſacramenta, nin quippe quæ ſunt quædam quaſi epitome doctrinæ enti n Bvangelicæ: Junt verbum vibile: Habent omnẽ agi uam virtutem, operationem,& dignitatem ex ver- Kechem bo, Auguſtinu dicit in han. Trad. So. Accedente „neh verboad Elementum, fit ſacramentum. 2. In ſer- habetni da Dei receprio Nam per ſacramenta homines fœ- tinn deri Deiinſeruntur, quod de Circumciſione legi- 10hi tur Gen 17. De Baptiſmo, Marrh. 14. Marc. 16. Rom. rimti 16 Rph.5 Tit. 1.1. Pet.z. De agno Paſchali, Exod.
. De ſacrã cœna, Marzh. 26 Marc. 14. Luc. 22. 1. ſut jul Cor 10.11. Ergo facramenta ſu nt media divinam vinnhrtiam offerenria,& cooferentia. z. Aperriſim⸗ itulſyibeuræ eſlimonia loh ʒ v.4. 12.. 16. Bh.. ad lim v16. Tir. 3. Verſ;. Ex his ita colligimus: Quo, ex nſnl duo,6 per quod tegeneramur, illud ſuo modo re- Dhu Benerationis eſt cauſa. Atqui lavacro aquæ, ex a- ntiiun Lu6 per aquam Baptiſmi regeneramur. Ergo. 4. 40 hi, ut: Aquæ Jordanis, Exod. 15.(5. 40 Aquæ di-
ayii, quæ geflerunt typum ſpiritualis ablutionis
qheun ber3. w.21. j Inſtitutionis promiſſio verbis Ba- iny in annera Mac 16.W.16. 6. Sacramenta igitur
Britiam divinam offerunt& applicant, applicatam 4h bbägnaur Nam ſynt ſigilla promiſionum divina- noni tum. Pulchréèdicit Hugo;.de Fasram c.2 p 9. Do-
agratiæ ſpiritualia, quaſi quædam antidota ſunt uniatiübilia; In facramentis vibilibus, quaſ qui- rlie raſchlis hominiporriguntur: Jam ſicut, uod eſt in vaſe, non eſt de ipſo, ſed cum ipſo hau- itur, ſic gratia non eſt à Sacramentis, neque de Fa- anuh eramentis, ſed oriturã fonte æterno,& ab illo hau- iiturab anima in ipſis ſacramentis. S wn z. Horrendai gitur eſt vox Zwinglii part. 2. jn rat. fdeip. 41. Credo, imo ſcio omnia ſacramen- win 4 tam abeſſe, ut gratiam conferaut. ur ne adferant⸗ gul— P 2

—————
118 Diſputatio XVI. uidem aut dißpenſent. Qua in re forſan audacior ſe ribi videri poreropotentiſſime Cæſat. Sed ſtat ſen. n tentia. Wolftangu⸗ Muſculus in Locip.ß 15. Nulli jnquit ſeriyturis robant facramẽta medium eſe per quod conferatur peccarorum remiſſio. Rutio nes ipſorum ſunt, 1. quod ſacramenta nominentut n. igna. 2. quod non ſacramenta, ſed Deus juſtifcer 3. quod ex Elementis non fit ſpectanda gratia, neb je animus ad ea convertendus: 33. Reſp. 1. Dicuntur ſigna non nuda, inania in se in ſignificatione tantum poſita: Sed exhibentiu u & obſignantia. Ft dici quidem ſigna poſſunt 2 eſpectü uſus ſalutaris,& alterius partis. ⁊. Deusi, jultißicat vueins principaliter; Sacramenta zein ℳinſtrumentaliter, idq; clariſſimum eſt er Iit v. Deus(hoo eſt cauſa principalis)ſalvos nofi cit(fructus leu effectus) per lavaerum regenerutis nis, quòd oſt deſcriptio cauſæ inſtrumentalis ʒ dhe vant ſacramenta non ex opere operato, necſus vii tute neq; per inhærentem qualitatem ſed ex Dei ordinatione. 34. Sextd: Praditationes igitur ſacraminuli uin
von ſunt tantum ſgnificativæ Nam ſacramenunoi ſunt nuda rerum ſigna,& tantum ſignificantiuy ſigna exhibentia& obſignautia. Etgo prædici tiones perſonales non tantum ſunt ſigniicatii Attendendum verò eſt in his, 1. ad fingula veidl quæ ſunt plærunqʒ propria. ⁊. ad integram yrxii cationem quæ ſi diſparatum de diſparato prædicj tur, eſtinuſirata,& ſingularis quia ad nullam pi dicationum uſitatatum claſſem poreſt referti n prolixius in diſp.ʒ· eſt oſtenſum. 1 35. Oppugnant verò fententiam hanc Cabijn niani quidam ex ipſis prædicationes ſacramentiijui eſſe tro picas ſcribunt: Compilatore⸗ Orthodoxicj ſenſupng 223. Sacramena inquiunt non ſunt. 3 1 4)
S

de Sacrumenti. 229 „ ipſæ, neque pro rebus ipſis accipiuntur, ſed ſigna rerum, quæ aliud funt,& aliud ſignificant. Eꝛ pag. i 284 prædicario ſacramentaſis eft quories res deſ- mit ppoprædicatur. Probant exemplis ut circumciſio eniſu et fodus, hoc elt ignum fœderis, Gen. 17. w. 16 nk Gen. 41. Agnus eſttranſitus hoc eſt ſiguum tranſi- wi tus, Ex. 12.v. 11.3c. uz z6 Reſp. 1. Mittimus non expreſè prædica- tiones illas legi in ſeriptura: Et Zvvinglium ulti⸗ ouni mam ex nodturno didiciſſe monitore. 2. Qſten- ele gmus ex Gen. 17 tres prædicationes, ut circum. ſguſi tißo eſt pactum, v. o. Eircumciſio eſt ſignum fœ spn deris, v. 11. Pactum meum erit in carne veſträ in eunſedus perpetuum, verſ 1z. Quæ propoſitiones& nunt terbis& fenſu inter fe differunt. z. Circumciſio shuweſtügnum non ſgnificatis, ſed exhibens,&e obſi unngnans⸗Rom. 11.V. 11. 4. Exod 12 W. 11.12. non de mmepartetanrum, ſed de integro loquitur Jehovah ſat eheramento,& quidem proprie. Nam monentut eniſrasliræ, ut feſtinanter manducent Paſcha, cum ſit phaſe Domini, hoceſt, cum ea nocte Angelus ſit urjn tanſiturus per Egyptum,& primogenita percuſ- iſucun hurus. S 37 Alii prædicationes ſacramentales eſſe/ a- unt, relarivas,& analogicas. Illuſtrant exem- nt ſgühlis,ut: Hic filius eſt ipſemet Pater. Hic amicus * ſnen alter ipſe. Keckermaunu in ſſtem. Theol. lib. z.c. 8. iutegu442 ſun 38. Reſp. 1. In prædicationibus ſacramentali- nltibus prædicatur res cœleſtis de terreſtri non propter otelirrrinſecam relationem; ſed propter arctiſimam ionem. z Prædicationes à Keckermanno alla- umhutr non ſunt propriæ, quia contraria non prædicã- lon turaffirmatèʒ Sed metaphoricæ: Senſus enim 0n eſt: Filium eſſe ſimilimum Patri.
P 3 Qu

13 Dißutatio AV 1.
——
—
QussrIonEs.
1. Vrrum ſutramentorum eſſontin in relatione; 4 verd in adione conſiſtat? A. po Merius · Prius tenent. Calwiniani in theſihus allegati.
2, An inter ſatramenta V. eh N. Teſtamenti ſt⸗ convenienuia ſuhſtantialis? N. Ahirmant Calviniuni itidem citati.
z. An ſides ſumentis pertineat ad ſacramenti ſi⸗ ſantiam? N. Propugnan? calwiniani, videatur hi.
ſcator vol. ⁊ loc.17 ch. ⁊ 2. Sadcẽl. de pact. Man yag 4. Vtrum ſacramenra ſint ſigna tantum jin in An verd etiam aftrentin eh obſgnantia! 4.y ſerius. Prius ſtaruum calwiniani, Vvideatur b. Matÿy tyrin Loc. p. 1555.Beza yar. ⁊. Reſp.y. 115.Aretitsi Par.⁊.p.174. 3 5. An igirur pradicationes ſatramentaleſinttunn Inm ſigniſicarivaʒ vel relativa& an⸗ zi ogice? N.
(0)% 6

* bIsPyT4TIo XVII.
De-
In§ A C R A M EN T O 3 Baptiſmi. ſon Roß. M. Balthnſare Molitore, Gieſſenſ Haſſo. ii 3 uu TRRESIS I.
PAcramenta M. Teſtamenti exquiſitè ſic dicta un tantum duo ſunt? Bapriſinu⸗ e Gœna Domini: n Mam 1requiſita Sacramentorum non pluri- iu bus poſſunt applicari. ⁊. Et numerus iſte colligi- itr er 1. lohan. 5.. 8. Ubitres numeranturtefles
in erris, ur ſunt ſpiritus, hoc eſt⸗Miniſterium ver- nenl bi, 2 Corinih. 3. V8. Aqua hoc eſtBapriſmus. San- nuh guis, h e Cœna Domini. Certè ſi plura duobus eſf.
ſent ſacramentaylures eſſent tribus teſtes in terra.
Eecleſiaſtici ſcriptores numerum iſtum college-
unt, ex ejuſdem cap. v. 6.c loh. 19. v. 14. Ubi diei-
ur Chriſtus veniſſeper aquum eh ſanguinem· Qui- hus duo proponi ſacramenta/ veteres xie credide-
runt. 4. Oſtendit idem collatio cum ſacramentis V.
Teſtamenti: In locum enim circumciſionis ſucceſ- ſit Baptiſmus: Er agni paſchalis cœna Dominica,
idq; colligi poteſt ex Marth. ⁊6. V. 19.e2 1. Cor. 5. v.
er ol.2. Verſ. 11. 12. 5. Cumq́; in hiſce duobus,
quodpertinet ad hominis ſalurem, nõ deſideretur, quid præſtat plutaexcogitare?
1. De dixeris Art. 13 in Apol. Aug Confeſ Abſo- lutionem annumerari ſacramentis propris dictis: NMam r. propriiſſimd ſacramenrum non eſt/ quia non habet externum elementum. 2. Nonnihil P ½ latius

Pißputatio XVII. latius ſacramentum ibi deſcribitur. z. Secundum
3
quid Abſolutio ſacfamentum ibi dicitur, nimirum Propter applicationem ad fingulos homines. Velaliud eſt ſacramentum proprie,& aliud yr
priiſſimè ita dictum. i 3. Conſenriunt Calviniani,& Auguſtanæ Con- feſſionis Theologi in loco de Baptiſmo in pauciſ. i mis, utpote de causã efficiente, ſeu de inſtitutoye q Bapriſmi: Gaudet enim divinz authoritate: Et in conſimilibus. 4. Diſſenriunt 1. De Papriſmni unitate. 2. De Ma- n, teria. z De Adminiſtratore. 4. De effeco ch efcucis hl PeMdelium inſantibus. 6. De numero regenernt. n um. 7 Ve Bapeiſmi neceſirate. Ordine illa exami- nabimus. . Primò: Bapꝛiſmus non eß dupleæ, ſed unu ni. mero. Pocet id Apoſtolus, Bph. 4. v. J. Unus Do. i minus, una fides unum Baptiſma Ur igitur unuselt Chriſtus, una ſalyifica fides, ita Baptiſmus non eſt niſi unus. Atqui Chriſtus, ut& ſalvifica fides nu- Mur mero eſt una. Ergo& Baptiſmus. Inde in ſym ihei bolo Conſtantinopolitano dicitur: Confitemur unum Baptiſma in remiſſionem peccatorum. Non t igiturjuvat Bexam effugium, dum ſcribit, Bapti- ſtis ſmum eſſe quidem unum ↄvhdhhſed æ ſceg0 dupliilitu cem. Nam Bapriſimus non eſt unus ſpecie, ſed nuir mero: Fr interior à peccatis ablutio non eſt Bnc priſmipars⸗nec ipfe totus Baptiſmus, ſed Baptiſnijn fuctus⸗& finis. ſio. 6. Contra diſtinguunt Calviniani i externum ſeu ancn ineernum ſeu ſpiritus. per Ba-j priſimum aquæ fieri ablutioaem ſordium corporis je per ſpiritus Baptiſmum fieri ablutionem cordin ſeribunt, vidcatur Catechiſmus Heidelbergenſis pag. 41. Scribit Galwanus lib. 4 Inſt c. 15%d. 8. Apoſto- jue lifunt exterioris duntaat ſigui miniſtti: Chriſtus jn
.
1

de Bahtiſmo. 233 I. 5***
knterioris gratiæ auctor. Bexapart. 2. Reſß. ad Ada ſ ol. p. 437. Duos vumerat baptizatores, Eꝛ p 14. Wilpurat, externæ auperfionis miniſterium eſſe ho- ininem Internam autem aſperſionem ſanguinis
Phriſti fieri per Spiritum S. Fundamenta ſunt, Aglar quod ſpiritualis circumciſio deſcripta, Deut. 30. tlu g ſt diſtincta à circumciſionis ſacramento, Gen. c7. 2 quod circumciſio alia ſit carnis ſecundum iaiteram; Bralia cordis in ſpiritu, Rom.. v. 27. 28. 9. 3 quod Apoſtolus Petrus, 1. piſt. 3. V.2 1. Ba- u htiſmum, quo corporis ſordes abluuntur, 4 bapti- fühmo conſcientiæ diſtinguat. 4. quod Herbrandu nternum,&internum Baptiſmum agnoſcat, videa- duelur Bexa Reſp. 2 ad. Adapag 47. Fo. ZvVinglius Tom. .70.— 7. Reſt. 1. Gonfundunt Calviriani fructum Luh lcramentorum cum ejus ſubſtantiã; Diſputat A- Uigioſtolus⸗Rom z. de fructu circumciſionis: Dicit ilnim, circumciſio prode ſi legem obſetvas. Quan- Uieilo igirur negat, circumciſionem externam ic car- 6 he, elle circumciſionem, intelligit ſalutarem& n5 :(hlum Sacramentum. 2. Quod Apoſtolus Petrus eccmegative efferr, affirmativè non erat allegandum. nſentqnis Chriſti miniſtros à Chriſto balneatores efle edgeonltitutos affirmabit? ʒ. Res cœleſtis facramen- uheiorumäre terrena non eft diſtrahenda„led potius io um ca conjungenda: Deus enim emundat nos 4 s liheccato mediate, nimirum mediante lavacro aquæ averbo. 4 Herbrandus& alii Theologi diſtin- anihuunt non ſeparant:Internus enum Baptifinus cum iuterno eſt cohjunctus,& fit per externum. 5 Cal- liuneinian verò revera contra Apoſtolum Paulum du- nonnlicem faciunt Baptilmum Nom extetnum dit- ilheitre, ajunt, ab interno Ef ciente, Mediis, Subje- ſt Kis, Fine, Objectis, ſeu perſonis baptizandis,& unporum intervallis. 6. externus Baptiſmus Cal-

Diſputatio XVTI. vinianis aut eſt totus Baptiſmus, aut exterui Bayti x ſii pars. aut fructus. Ar eſſe ipũs nequit pats, qui jij hypocritæ& infideles totum nõ acciperent Bapti ſmum. Eſt igitur ipfis totus Baptiſmus: Et per con j ſequens duplicem fingunt Baptiſinum contra heri pturam,& contra ſemetipſos. g. Secundò: In ſacramento Baßtiſmi loso aqu 3 ½ liuu quiVis liquor adhiberi nec poreit net debet. N. 1. de materiã Baptiſini non oportet nos aliter fea tire, quàm docent ſacræ literæ. ã quibus, qui teceditn ipſi non erit matutina Inx Hinc eit regula: Peunonn quoq; ſacramento iudicari debet ex propria ipſtu ini i vutione, tanquam genuinꝰ ſede chprimo fonte. Chrij ſius verò aquam ordiuavit. Hina ſcriptura dilettꝭſi aquam nominat, oh z. v.5. Niſi quis renatus fueri ex aqud& ſpiritu,&c. Apo olus Paulus Baptiſn nominat la vacrum aquæe Eph. V. 26. Bt Chriltn venit per aquam& lang uinem. Ft aquaintenin teltatur, 1.Ioh 5. V.6.8. 2t Johannes igitur Bapti ſta, Apoſtoli& diſcipuli Chtiſti mandati Preceptoj ris ſui obſervantiſimi non alio liquore, quumaqj baptizarunt, ohan. 1.V33 Marth.3. V. 1 6. Lut.z. 11.Al 8.v.38.c. 2.V 44.0 12.0. 47. 1 Cort verſ Fph. v. 26. 3. Chriſtus non alio liquore, qua eſt baptiꝰatus/ nec alium corporis ſui conticj conſecra vit,. . Siigiturin caſu neceſſitatis defuerit ꝛql (quod vix cred bile eſſe cenſemus) potius piis cibus infans Deo eſt committendus, quam fubſia tia Baptiſmi mutanda. 4 10. Quare qamnamus Cinion em Bex ſei entis, Byi⁊ pag. 22. Deſit erlam aqua,& tam bapti ſmus alicujus differti cum ædificatione n podt, nec debeat, ego certè quowis alio liquors 10 ½ minus ritè, quàm aqua baptizarim. Improbatoß nionem hanc vopntus Ton. 1 4 245. Signume

1 de Baptiſino. 235 6ne ernum inquiens, hic eſt aqua vera,& naturalis: öucco⸗ vinumoleum, lac, mel aut alius iiquor. Et Fu- — I. 47. Juſt. 18. Materia externa eſt aqua iluter⸗„pura, munda,& naturalis,&c. nec aliu li- 11. Tertiò: In taſi extrema neceſiraris Bapriſmi miniſtratio potius Laicis, etiam mulieribus ef per- di enda, qudm Baptiſmu⸗ intet mittendus. iguüng. 1. Confirmamus id 1. 4 pradicatuone verbi⸗ Nam Laicis& mulieribus in caſu neceſfitatis licer urm hominem prædicatione verbi,& pro- nifſionum divinarum conſolari, ut oſtendunt ex- Ghm mplascripturæ, ur Priſcillæ, Ad. 18.v. 26 quam inſcnſpoſtolus nominat ſuam coadjutricem, Rom. 16. ſquner z. Quatuor filiarum Philippi, AM. 22. Verſ. 9. lusPu ſm. 16. verſ z. Deboræ, Iud. 4. Huldæ, 2. Reg. 22. i liriam, Exod. 15. verſ. 20. Hannæ, Lu. 1. Annæ em hatris Samuelis, 1. Sam. 2. Loidis,& Runicæ, 2. Ti- unſoth. 1.w. 5. o. 3. v. 15. Ergo licet etiam eis in caſu imnineceſſitatis baptizare, cum illud hoc ſit majus, teſte ohautpean in Coloq. Mompely. 4 10. uubzu rz. 2. Ab approbaris exewplis Nam Zephora zor Moſis circumcidendo iratum Deum placa- aliolh it, Bxod. 4. verſ.25. Mulieres ſub tyrannide An- orpoltiochi circumciſionem adminiſtrarunt, 1. Mac. 1. verſ63.2. Mac. 6. verſ.10. Baptiſmus verò ſucceſ- ſitui&rcircumciſioni. Hic igitur arctioribus cancellis nus yu hon eſt à nobis includendus, quãm olim fuit cir-
Baytin uſt, neti
nduseumciſio.
4. Ne dixeris cum Calvino lib. 4. Inſt. c. 15 ſod. iniohn1. e Bucano pag. 13. Inſcitè ad imitationem tra- imahi, quod egit ſtulta, temeraria& iracunda mu- viilier. Nam Zephoram ſtultam temerariam,& ira- ni undam fuiſſe non legitur in Moſe, ſed de ſuo com- im miniſcuntur Calvinus,& Bucanus. Factum illud 1 robatũ eſſe à Dominoinde patet, quod eo perato
tecon-

236 Dſputatio XVII.
reconciliatus ſit Dco Moſes.& Angelus deſtitetij vexare Moſen. Et annõn factum illud funt imitz tæ fœminæ Iſraeliticæ 1. 3. Ab adminrſtratione gennh huiiui mil inde ab unitio Ercleſtæ N Teſtamenti Laicis in caſunjj eſitatis e 0 Calvino lib 4. Inſt. c.11 Jso. u 16. Mirto, quod quæ propria erant ſacerdotum ut panes propoſitionis, in caſu neceſſitatis ad lain cos potuerintreferri. Prærereo quod Clemenli 3 e c2ſtatuat, Ananiam fuiſſe Laicum,& tamen
— Mulene 2 17. Piè dicit Hierbnymu in Dial contra luĩ vian. Tom. 2. Baptizare, ii neceflitas regit ſcimuse iam licere Laicis Tertu lianus in 1 Me Bapriſ adqijzci
rationem. quiaquod ex æquo ab omnibus acchyih
turex æquo ab omnibus dari poreſt. n 1. Diſcriunmen hacinte inter viros& fani nis
nas non 3.. 28. 3 8. 1
eitans. 8 4
19. Ordinem Sunie grclen turbar Diitinguimus enim inter caſum neteſſitatis eſt⸗extraordina artuc,& ordinarium. MNeceſſitute verò intelligimus non reſpectu Dei, ſed reſpec noltri. Ns enim obligamur Site mand Pi& ſervate ordutma Deo kn M 23. 19 1oh.. V.
. z0. De. 635 ctiam 6 em pertinet perperam fieri, fi privati hamitun epin alminiſtrationem ũbiulutpent FHomein

de Baptiſmo. 237 e ſunt voces Boxæ, qui Epiſt. r2. nominat Pſeudo- peilum va ⁊u0% keſß ueſ. 140. fabu- eunn am quſt. 144. Præfert Baptiſimum à Diabolo ad- hiniſtratum Baptiſmo mulieris in caſa neceſſita- lejspaptizantis. Ainh 1. Reſp. 1. Blaſphemia hæc Chriſtianò eſt in- igna. 2 Num Diaboli qui abinitio in veritate nõ ueun tit loh. S. teſtimonium in Ecclelã eſt recipien- Uu nectum? 3 Annön Chriſtus Diaboli, etiam vera di- roduolhenris teſtimonium improbat, reſpondetq; Tace, bacuni obmuteſce Marth. 1. w.25. 3 ah zz. Fundamenta, quibus apinionem ſuam de- coudere ſtudent Calviniani; exi gui ſunt ponderis, Ciit. quòd ſacramenrorum adminiſtratio ſit altera utus hyirs Miniſterii Eccleſiaſtici„Mareßh. 2 5. Quod mu- kri non permittatur docere, I. Tim 2. v.IT. Quod Mlem non permittarur cœnamadminiſtrare. Keſp. elinsn Confunditur ſtatus ordinarius,publicus,& ſo- in hnnis cum ſtatu neceſſitatis,& exraordinario. 2. abeniſpatitatis ratio inter Baptiſmum& Cœnam eſt potelt haxima: Nam Baptiſmus eſt Sacramentum ini- intet ihationis; Cœna confirmationis: De Baptiſmo di- Chriſtus, niſi quis renatus fuerit ex aqud,& ſpi- ſu non poreſt ingredi in regnum cclorum; Ar en de ſacrã Cœnd: Baptiſmus ſemel tantum ad- ebecklniſtratur; Coœna ſæpius iteratur. Fieri igitur umnpetbbtelt, ut in agone conftitutus, jum antein publico run etu acceperit cœnam Domini, cujus commone- quhektiporeſt a Laico.. urobeh 23. Quartò: Bapriſmu Leccurorum remiſtonis— uuverarionis non nudum ef ſnum ſed lagitimum, ordmarium imedium, ſeu inſtrumentum. „il 4. Confirmamus propofitionem hanc r. 2 a. nntis prophericis· Exech. 36 25 Spargam ſuper ie aquam mundam,& mundabimini ab omni⸗ 6* inquinamentis veittis,& ab uniyerſis idolis iuh veltris

Matth. 18 V,6. Ergo ſalvi eruat. Sunt verò in gra
peccatis, Pſal 51. Etnatura ſunt filii iræ, Fyheſziſt
Part.⁊ opor. ad Carol. Imper. Art. 7.41 Baptiſu
238 Diſputatio XVII.
veſtris mundabo vos, Zach. 13. v.1. In die illa eritg
Fons patens domus David,& habitantibus Jeruſuc lem in ablutionẽpeccati,& immunditiei. ⁊.%ht
miſſione divind Inſlitutionis Bapriſmi verbis annexi jjnt
Quicunque crediderit,& baptizatus fuerit, ſalyußn
erſt, Marc. 16. verſic. 16. Atqui infantes credunt
tia& fides ipſis confertur aut per generationemn aut per regenerationis medium nempe per Baptirjg ſmum. At non illud, quia omnes concipiuntur iniih Ergo hoc. 25. 3. Ab apertiſimis Scripturæ teſtimoniu: Deuhj ſalvos nos facit per lavacrum regenerationis& reꝝe novationis Spiritus. Tir.z. v. ᷓ Chriſtus 0 Rccleſiam layacro aquæ in verbo Eph. j. v.46. 4t; Rx aqua Baptiſii renaſcimur, Ioh.z. verſʒ. Apegni catis bapti?ando abluimur, Ad̃. ⁊ 2. Verſ. 16. Pe Boptiſmum Chriſtumin duimus, Gal. ʒ. verſc. 1ꝙj oꝛ Falvos nos facit baptiſma, 1. Pet. 3. V. 21. Quarechn
præcedente diſputatione hunc repetimus ſyllogino In um: Quo.ex uoy per quod 4 peccatis mundumu g venaſcimu regeneramur. Cbriſtum induimuu G ſalare
Vamr. illud regenerationis ei medium e⸗ inſtrumenne rum. Arqui lavacro aqud ex aqua, per aquam bn ptiſmi qpeccatu můdamur renaſcimur. 3 Chriſtum induimuus, eh ſalwamur. Ergo. zri 26. 4. Arpis, de quibus in diſputat. præcedetj te eit dictum: Repetimus inde unum de Arcã Noz n Cum hac enim confert Ayoſtolus Baptiſmum,% Epiſt. z. verſ. ⁊1. At arca Noæ non erat nudumj gnum, ſed medium conſetvationis ex diluvio. N go Bapriſmus non eſt nudum ſignum/ ſed mediu ſiberationis à peccato.
47. Improbamus igitur opinionem Zwwin

——
de Bapriſno. 239 vhbiunuit Eoleſiapublice recipit eum, qui prius rece- innutprus eſt per gratiam. Non ergò adfert gratiam Ba- tinin tiſmus/ſec gratiam factam eſſe ei, cui datur, Ec- atnuuleſiæ reſtatur. Credo igitur, 6 Cæfar, Sacramen- uitium eſte ſacræ rei. h.e factæ gratiæ ſignum. Erp. 64. unt hu“5 Baptifmum confert cum cucullo Monacho- uſuze um Cœnobia ingrediẽtium, cujus rei cucullus eſt ium nengnum. Calwinus lib. 4. Inſt cay. 15ſec 21. Non e einquit, bapt zantur fidelium patentum liberi, uſuui tülii entunc primum fiant, ſed ſolenni potius ſi-
zno in Fecleſiam ideò recipiuntur, quia promiſſio- e is beneficio jam ante ad C hriſti corpus pertine-
ant. Fundamienta ipſorum præcipua hæc ſunt, 1.
nicheuod nullum elementum abluat fordes animi. 2. v Cuuod Peus& ſanguis Cbriſti nos mundet à pec- etbohris, 3. quod multi ante Baptiſmum fuerintrege- ur, Whhierati. Adu as. Reſp. 1. Non nuda aqua, ſed aqua verbo imus, 60Hei conjuncta nos ſalvat. 2. JFalvat nos non quã bezuleſtelementum, ſed quã eſt ordinatum à Deo rege- unekeehherationis medium. 3. Salvat non ex opere ope- dihato, quatenus eſt adminiſtrants aſperſio, nec per iſnherentem quandam qualitatem; Sedex ordina- melunb one divina. 4. Deus nos ſalvat xvglns principa- uhhter; Baptiſmus p=txs inſtrumental ter, Deus imrrs& per ſe; Baptiſinus Mvighs& ex ordina- nur hhone divinã 5. Aliud eft gratiæ oblatio, aliud in dihunollatio,& aliud ejus obſignatio ſeu confirmatio: eunun Qui ante Baptiſmum ex auditu verbi percepe- ſtolu htunt fidem, eis Baptiſinus eſt gratiæ obſignatio, nofirm tio& auctio, ut Abrahamo circumciſio, tioniul Kon. 4. v11 nſgnun Quintò, non tantum infantes elecorum nu
nero adſcripri ſedomnes omnind in Uimiſtum baptixari opiim peccaris ablunntur, verdhde donantur,( Chriſto nhl verunrur.
zo. Do-

Diſputatio XVII. z0. Docetid Apoſtolus, Rom. 6. Verſz. Quot. quot/ inquiens/baptizati ſumus in Chriſto Jefu, in morte ipſius baptizati ſumus. Et Gal z. v.⁊7. Qui i cunq; in Chriſto bapriz ati eſtis, Chriſtum induiſts. Quicunq; igirur in morte Clriſti baptixuti cmibumi induerumntʒ Apeccatis abluuntur; vVera ſde donantur n eh Chriſto inſeruntur. Atqui omnes infantes in Chbriſti ſunt baptixati, Chriſtumq; indusrunt. Eygo u Indui verò Chriſtus abſque regenerationis gratiæ i nequit: Et ſine fide nemo ipfi placet. he 11. Aliud verdò eſt gratiæ regenerationis obla
tio,& aliud ejus apprehenfio; fen applicatio: Ade iß ultiores quidam vel peccatis contra conſcientiamji vel actuali repugnantia, vel hypocriſi in corde lax tente efficaciam Baptiſmi impediunt. At in infan tibus hujuſmodi obſtacula nõ reperiuntur. Omnes R igirurper baptiſmum regenerantur. n 2 Quare errant Calviniani ex ſuo hortibiliun decreto⸗ſtatuentes, ſolos electos regenerari,& qui ſt dem non eo tempore, quando haptizantur, fediuoꝝ demum tempore, quando Deo viſum fuerit. Bes iſo in Colloq. Mompelp. ʒ97. Vis& fructus, inquit, Ba o priſini nõ ad tempus certum referri debet, quohod mo aqua baptizatur: Non enim credibile eſt, oe mnes interne baptizari, qui externe aquã aſpetgã h tur. Ibidemp399. Foli electi, inquit, regenerantit 1 reliquijuſto Peijudicio relicti ſunt in peccatis&nlit miſeria. Eꝛ part.⁊. Q ¶ R. quſt. 111. Suo demun tempore, inquit, regenerari infantes, fi ſint in el ctorum uumero. 8.
33. Sextò: Inſfantes in pertatis concepri eh nut uando ſecundum ordinationem divinam baptixan i rurefficaci operatione Spiritus&. per Bapriſinum rege nerantur, Ve rahde donantur, qua Chriſtum apprehen ⸗ dunt eh · in ipſo habent iuſtitiam qh viram aternam in
34. Confirmamus 1. 4 regeneratione: Infantesj
rege

8 q Baptißno. eenren„oh3. v.. Ti. 3. v. F. Fyh.. V27 Kgovera non deſtituunt fide: Bona enim ſpiritua- cielol⸗ apprehendir fides. S juu 2 Ab aperti phius Cbriſti roſtimoniis Mart. . j 6. Qu ſcandalizaverit unumde puũillis iſtis. nui inme credunt ehc. Marc. 9. Verſ. 4* Quiſquis udalizaverit, unum ex pufillis credentibi in me, nhin eatur&e c. 10U. 13. 14.17. Lic. 12..15.16. 17. Bebemugülli baptizatiin Chriſtum credunr. Ergo actua- lact n habept fidem. 1 8 etetzs. Verum Bexa Part. 2. Roßß. ad Acha p. 37.98. len l rulosdiſputar, intelligendoseſlenon ærate, ſed outeplicitare: Et fuiſſe graudiuſeuios quinter au- poeiltores Chrilti converſarentur,& qui yoſſent
ediun ndalizari⸗ 3 repeilu. Reſp. 1. Urgemus feopum Chriſti mo- utu, ris ut fimiles effciamur parvulis, Ubi ſi quis ani erh horum parvulorum numero exmere velit in- rcgenhtes, ſcquitur eos non ſalvari& regaum cœlorũ ptirnt gredi, ſi in ætate infantili decedant 2. Annon vilunitriſti ordinario& adjunta prom ſſio eſt gene- ſultuad omnium temporũ parvulos ſe 6iahete* endeu Quid cauſæ quod grandiuſculis potius debe- efici ſimiles? Aunòn cum ærate creſcit mali- n hac depravatã natura? Apoſtolus dicit, guiteh..Fratres ne ſitis yueri intelligentiã. luntiſu malitia ſitis infantes. 4. Conſiderendum ſibemus vocabulum Getn ex TLuc. 18. verſ 15. kutsib beenim ſignikcat infantes adhuc lactantes,& de ſicitur, quodtalium fit regnum eœlõrum, ut& 5 anals. v.z. Ex ore infantium& lactentium peife- niuni audem. 5. Srandalizari etiam poſſunt in- „nes. Varia enim ſcandaſorum ſustgenera. cnjuni. Ne dixeris Chriſtum loqui de merè natura-
inns infantum qualitatibus,& monere, ut in ij
utibus reddamur ſimiles, Nam 1. Num fimi-
3 Q. les

½ Diſputatio XVII.
les debemus reddi infanti turcico, ut ſalvemurjij Nam Chriſtus dicit, niſi converſi faeriris,& ju vi ur parvuli nequaquam ingrediemini in regaum cœlorum, Matth 18. v. z. Quicunq; non acceyetij⸗ regnum cœlorum, krpuer non ingredietur illuch Marc. 10.V.1. 3. Remittit igiturnos Chriſtasa eflicacemð·piritus Soperationem in infantibus, cuui non reſiſtunt, nec obſtacula ponunt/ ut adulti. ſu 59. 3 4 cauſs complacentie Infantes placeutli Deo ut jam eſt oſtenſum. Ergo veram habent Kuiſt dem. Sine fide enim placere Neo eſt impoſſibilti Meb. 11.v.6. Et quit quid eſt abſq; fide, peccaun eſt, Rom. 14. v. 24 ni 40. 4. 4 ſdei proprietutibus Hæ enim præditit canturde infantibus rits baptixatis. Ergo verhhet fant præditi: Nam noſcunt Patrem, 1. Iohan b verſ. 14. Sunt Chriſto accepti. Marth. 13. verſ ß Sunt in Chriſto per fidem, Eph. 2. Piligunt iyſunii Si quis enim non diligit Pominum jefum ſitunii thema, 1. Corinth.16. verſ⁊. Chriſtus igituryn ipſos manſionem facit/ fohan. 14. V. 21. Perſidehiit habitar in cordibus iyſorum, Epheſ 3. v. 27 Nßu proinde fieri debemus ſimiles parvulis, Mat n v. 3·Maro 10 W15Luc 18.V. 17. 41. 5. Ab eßecis Baptiſini ch ei: Nam inſj tes baprixati ſalvantur, niſi poſtea per Tegnan pc ccata gratian Priexcutiant,& in impœitenu perſeverent: Eſtenim ipſorum regnum cœlon Marth. 18. Verſz. cæp. 1 9 werſ.14. Mare. 10. Ver üi Ergo infautes baprizati veram habeut fidem n Nam qui credit, uou jud catur: qui non gredh jen judicutus eſt, quia non credit in nomen i geniti, Ioh 3. w. 18. Qui crediderit& baptiz ¶ juerit, ſaieus eitʒ qni verd non credidrit, coh demnabitar, Mac. 16. v. 16 Omnes fili Deich per fid em in Chtiito Jeſu Galat. 3. verſ. 2. 3

de Bapriſno. 143 un iisesjultiticat, Rom. 3 4. Gal 2.3.Eÿh. 2. Nemo ve-
eüen 6. Qui in Chriſto non manet, ejectus eſt foras, eluhan. 1 5 verſ. 6. Extra Chriſtum nulla eſt ſalus, 8 upd.. v. 12. c.10. 43. Chriſtus verd eſt noſter,& ihos ſumus in Chriſto pet fidem. Adhæc: Infantes ecitihaprizati victruntmundum& Diabolumquia ſub ouus non manentpoteſtate. Rrgo vera ſunt prediti uee. Omne enim quod natum eit ex Deo, vineit bigo undum: Er hæc eit victoria, quæ vicit mundum, Deotlides reitre, 1. Ioh. 5. v. 3. ablhi. 6. 4 Collatione cirtumcißonis eh Bapriſmi⸗
em circumeiſio in infantibas erat ſigaaculum buRechltitiæ fidei. Kom. v. 11. Ergo& Baptiſmus, qui tuuin ljon eſt minoris virturis/ quam circumciſio: Unde t annpoſtolus Petrus nommat Baptifmum insgarnken ti Mu yn s vyeheloe1. Byiſt. 3. v. ⁊1. Obſignatur ve- b 1Dlh in infantibus fides per illum ipſum Baptiſmum minunſlisà Spiritu S. collatus.
ire poteſt ad Patrem niſi per Chriſtum, Joh. 14.
Chulu 43 Praterco, quod ſi infantes non habent ve- „e fidem B ptiſenus eis non profit? Quod enim nHheipiturfine fide, non prod ſt ed obeit Et quod pan antum Bptiſinus ea ratione aypud Calvinianos 6 ſiiſhi.c. 15. ſec. 15.5i fides deſit, erit ingratitudinis poltploltæ teltimouum quo rei coram Dio pera- nternn 4. Ubi& hoc addimus Deum operari inih⸗ „ ſunribus fidem pro ipſotum modo: Ft Hdem pſfo⸗ n hieim nominari actaalem non reſpectu externa- at operationum, ſed internarum, qualis eſt ap- chenſio Chritti.
1 45. Qgare rectè rejecta eſt opinio Bexa in Col. ci äem. pag. 3 77 Infantes propriã fide carent. Idem ehber in præfat. Keſponſ. 1. 4d Ada pag 221 Pt winu⸗ libr. 4. Inſtirut. vap· 16. ſec. 20. P. Martyr.
on ſit tolerandus: Scribit enim Calvinus libr. 4.
ram h

244 Pißutatio XVI. in 1. Cor. e. 7. pa 179178. Scio, inquit,nonnul. lis,& quidem non contemnendis hominibus, vi. kt
ſuæ fuſſe infantes habere fidem, quaſ Deusin eis
mirabiliter/ atqʒ ultra naturæ curſum operetur.
46. Reſp. 1. Deus pote ns eſt omnia fatert ſuperabundanter plura, quan Petimus aut intelli n imus ſecundum virtutem quæ oprratur in nobis, Fpheſz. verſao · Cum igitur nobis conſtet deejus voluntate, deſinamus nmari modum. 2. Nau modumn non femperin vatural b Spercipimus, u alibi expafium: Igvoramus quæ ſit via ſpritun & qu ta ione cemp ugantur eſſa in ventreytæ gnautis, FceE 6 7 Septimd: Infantes ante Bapriſinum ſnij lii iya non gratiæ, Epheſ.a. verſʒ Proinde ex jun non naſtuntur liberi ſani. qui ſunt in ſecdere Dei, 6 45. Confirmamus Cenfſſionem hanc, 14 zmagine ſecundum quam ſdeles generant Nan gnt neraut non ad Dei⸗ ſed ad ſui imaginem, que mißl eſthoe eſt peccati, Geneſ.j. v. 3. F idelium iʒitu liberie carne naſcuntur. Qxbd v.cx arne uuſci xur, eſt caro, loh. 3 v.6. Caro autem& ſengis n0 yoſdebunt regnum Dei, 1. Cor. 15. V 0, Kd igitur dinit Tertulianu Fiunt von naſcuit Chriſtiani. Communiter dicitur non generatioſ regeneratiofecit Chriſtiauos. Auguſtinu lib.1 poccat. merit cap. 12. Neqʒ parvuli de quibuslij ſandis juſt ſque procreati patent bus origiu peccati rcatu abſolvustur, niſi in Chriſto be bapi?ati. Tes Magnu⸗ Eyit 98 Filiipromiſſion inquit, renaſcus tur, nonin utero matris, ſediu tute Baptimatis. 49. 2. A contrari
4 Sanctorum liberi auteb. ptiſmum naꝛura ſunt hlii iræ, Fph. v.3 imm
k imn undo ſemine, o. 14.V4 Conepti& 3 6

Paptißno⸗ 16 itqin äcti in peceate P/ſal 51. verſ. 17 Ergo anre Bapii- unlnum on ſunt filii gratiæ, non ſunt Chriſto inſer- o. 3 A redemptione· Qu*s Chtiſtus vita ſua ncta,& mo te dura redemit, illi ſunt miſeri pec- katores, adeoq;; on ſacti, Koman.. verſe. 3. At- gui Chriſtas vta ſancta ſua,& morte dura redemit mues,& ingulos homines, 2. Corinth. verſ.15. rgo. pan. F1. 4. Amedi⸗ regenerationi Omnis enim ear⸗ mi ali generatione naſcimurpolluti, Gen. 5. v. z. cx. . P/ſal. 5 1. V. 7. Iohan. 14. V. 4. E/ſa 43. v. 8. . z Jehova igitur ipſe figmentum coꝛdis goſtri nominat malumab ipſa pueritis, veexcuſ- ſone à ventte, Gen. 6. V..c. 8. v. 2 1. Ergo oportet, ut enaſeamur,& regeneremur, quod fit per Bpti- inum, o%.3 V 5. Niß quis renatus fucrit ex xqua, K ſpiritu, non poreſt ing edi in regnum cœlorum: Duicunque opus habent medio regenerattonis empe Baptiſino,illi pergenerationem,& hæredi- ario jure non flnt ſan cti. Atqui omneninfantes pus habent med. o regenerationis ncmpe Bapti- Uno. Ergo. umKl 52. 5. A Papriſmi eßeis Nam lavacro quæ m1udamur, Ephef; verſ.27. Baptiſino abluimur, ut o1 2.& quidem à peccatis, AA. 22. v. 16. Ergo tronplane fuimus immuudi& peccatis eom- Ai Ergo non ſancti. Quotquot autem eum uiecipiunt,eis dat poteſtatem filios Pei fieri, his, qui rin vomine eins, qui non ex ſanguinibus, in hihbeq; ex voluntate viri ſedex Des vati ſunt Ioh. 1. Plineherſ 12. 13. Fiupt igitur,& non naſcuntur filii 53. 6. Ab exemßlis Caini, Eſawi, Paidis, Abſo um Nam abAdamo fancto nätu⸗ eſt ain non ſandtus, ab Iſaaco Rſau, à Davide Abſo-
6„*. C 3 louus
opetau bis coult

—
246 pißutato IPII. lomus, Contrà ab impio Achabo ſandus& ⸗ Hiskias, Jeroboamo Abia, 1. Reg. 14.w.1 Augu iu ſinus lihr. 1. de nuprii c. 17. De juſtis& ſegirimiu nupriis. non filii Pei, led filii leculi generantur. S4. 7. Ea Pyporheſt Calwinianorum Nam in Fantes ſecundum Calvinianos non ſunt capaees f. 1 dei. Ergo ſecundum eoſdem non poſſunt eſſe filiꝭ Dei, nec in fœdere gratiæ, Joh. v. 12. 55. 8. 4 Iudaiſmo Oyinio enim hæcjudairatet Eigo meritd improbatur: Nam Judæi ſe eſle argumeutabantur, ed quod eſfent ſemen Abtao hæ. Sed reſpondet ipſis lohannes Bapriſta, Luc. zu. swu Ne cæperitis dicere intra vos ipſos: Patrem habejn mus Abraham. Chrißus Ioh. 8.. 44. Pater veſteſhtb Dabolus eſt, cujus oyera facitis. Apoſtolu Paucer lu Roman.9 Ver/6. Non omnes, qui ex Iſrall ſun qꝙ hi ſunt Iſrablitæ, neque qui ſemen ſunt Abrahi omnes filii. ß 66. Quanwis igirur fidelium liberiante Baytii ſmum pertineant ad fœdus Dei, nont⸗men ſunt 1 ipſo: Rſt ipſis jus sd rem ſed nondum ſuntin ren patent ipſis gratiæ,& regni Chriſti fores, dum ſunt yper eas ingreſti. uhr 57. Zwinglio Calvinianorum quæ ſir oyini ipſerum oſtendimus verbis. Scribit Zvwinglib par. ⁊ in ſdei ratione ad Carol Imꝝ. Peccatum orig nale damnationem non meretur, fi modò quis pj zreutes fideles natus fuerit. Ibidem Chriſtiau rum liberi multð magis quàm nos ipſi Dei filich & dici poſſunt. Irem Baptiſmo Bccleſia publ recipit eum, qui prius receptus eſt per gratini Calvinu libr. 4. Inſtitut. cap. z 6. Infans hæreditui jure ſecundum proiniſſionis formulam jam àn tris utero in fodere continetur. Fezapar. 2. A R. quaftin. 116. Hoc quidem verd dixerimi tetrenlente yiorum yatentum fide fieri, ur
—

luinel nſcituri infantes ſandi ſint, id eſt in fœdere geuhenſeantarac proinde ſerventur. Fundamenta prę- ulttei,uaſunt, 1 quod ipſis prowiſſio ſit fata/n17. uligunv. 7. 2. qod Scriptura ſanctos eos pronunciet, norn em. 11.V. 16. 1. Cor. 7.W. 14. onluu„8. e. 1.Foœdus conſideratur vel ex yarte Dei, vel on holuer parte hominum. Exparte Dei ſic ſonat: EroDeus . ſnat:ſeminis tui poſtte. Ex partehominũ ſic tuus. nim Hoc eſt pactummeum: Circumcidetur ex vobis n ſuhmne maſculinum, Gen. 17. v. 10. Promiſſio igitut eſleniſlla non eſt abſolura& immediata, ſed mediarat Baytiſlpromiſione non tantum requiritu oblatio ſed os tiam applicatio& apprehenſio. Niſifiat applica- v. io prom ſſio non prodeſt: Fit autem applicatio tis on carnaligeneratione, ſed ſpirituali rxMyet⸗ Sqielie cujus medium& otganon eſt Baptiſmus. 3. emen ſuine Apoſtolus Rom. 4. 059. Gal3 c5 4.docet, os eſſe veros Abrabæ filios, non qui ſunt filii carnis, nlbened qui ſunt filii fdei. 4. Rom. 11. non excludit nontnpoſtolus regenerationis medium: Nam non di- nobdunſtit, ramon ſanctos fuiſſe ante circum ciſionem ſeu iltinKareBaptiſmum. 5. Nomine ſanditatis eo in loco otatur non ſenditas interna, ſcufidei, idque vei W uubjecta docet matcria: Agit enimApoſtolus de re- gridiherobisſudeis, qui nõ erant ſancti ſed excæcatizſed perueerterna. Vrinu P.5. Sanctitasinquit, hic non nſmiguificar immunitatem apeccato⸗vel integritatem iumlturæ: Sed hanc pofteritatis Abrahæ dignitatẽ, ꝙ il Peus proyrer fœdus eum Abrahamo initũ ſemper pecchliquos ex ejus pofteris con vertere& verã internã anctitate donare voluit,& ꝙ omnes poſteri Abra- . he jus externæccleſiæ obtiu uerunt.ð Quilde ſan- l itare internã intelli gunt,illi de primitiis. quę reli- mt nuæ manſerunt⸗ explicant, velde poffibilat. Non limpolſible eſ, ut pyoſteritas ad ſalutẽ aſpiret/ quia ſe um tota gente Judaica Deus fecit yactũ 7 1 Cor..
ſüſ d.1 4

148 Piſputaio XVII. Agit Apoſtolus non de ſanctitate ſpirituali: Mar tus enim infidelis intern ſanctitate nequit dichun ſandus: Sed de ſanctitate Eecleſiaſtica fire legilin quã liberi ex alterutro parente Chriſtiano natidin cuntur ſandi, k. e. mundi/ in Eecleſia nati, ut redzin aditum habeant d bona Eccleſix. Phrafis igituno deſumpta eſt ex Lev. 11. Ubi agitur de animalibu) immundis,& mundis. u S9. Octayd: Paptiſinus, excepto caſu neceſſiistiti nded ef neceſſurius ad ſalutem, ut, qui ex aqua hſiit riru regeneratus non fueri regnum Dei intrare ntte poſit. Quare non tantum neceſſarius eſt, ſed nj ceſſarius eftut medium ſalutis. 6o. Confirmatur aſſertio illa 1. Aperto ſtripiuit teſtimonio Iohan.3. V.;. Amen, amen, niſi quis renzm tun fuerit ex aqua& ſpiritu, non poteſt ingreditean num Dei. Urgemus adverbium juraudi(Amit, amen) quod eſt certitudinis nota; particulam 1 4 cluſivam ¶niſi⸗) lpſem comminationem: Verbutni impoſſibilitatis non poteſt:) Copulatiram 3
7
quæ aquam& ſpiritum conjungit: Subjeckmj tionem: Qnod enim ex cara? natum eſt 5 61. Me dixeris cum Calvino libt. 4. Inſtit cap. tu d. 15. eh in Harm. p. 754. Chriſtum non de Bay ſimo verba faeere: Poſterius prioris eſſe exegelut Nam loci circumſtantiæ gloſſam illam relutan je Oſtendit Chriſtus Nicodemo in viam ſaluris itn quirenti, magni faciendum eſſe Baptiſmum, que⸗ Phariſæi eontra ſemetipſos contemnehant/ Luh v. z0. Adhunc igirur digitum intendit, qui naq rali aqua conſtabãt, Iohan. z. verſ. ⁊3. Quemq per diſcipulos Chriſtus mox erat inchoatur Johan. 3. V. 22. Et fi nomine aquæ non aqua Bap mi eſt intelligenda, ſed Spiritus Sanct. erit l hujus hæc inepriſſima paraphraſis: Niſi quis*
6

6 3 de Baptiſno. 249 Riatn⸗ fuerit ex ſpiritu,& ſpiritu/ non yoteſt ingre- eſliiin regnum Dei. Ciile 62. 2. 4 yegenerationis medio Medium rege- lel erationis ad ſalutem eſt neceſſarium. Atqui Ba- clſt ünn eſt medium regenerationis,/ ur th.; 1. ek demosſtratum. R. ui 5 z. 3 4 cireumciſione: Hæc enim erat neceſſa? ria ad ſalutem, adeò, ut cujus maſculi caro non hht tæcidebatur, anima ejus de populo,& Ecclefa Peiexriryaretur, Gen. 17. Ergo& Baptiſmus, qui nſucceſfit circumciſioni. Klu 64. 4. Judæi igitur Hieroſolymis congregati, Ad. 2.& quid fibrad ſalutem fit neceſſarium quæ- lu htentes, ab Apoſtolo Petro ad pœnitentiam& Ba⸗ MMelnptiſmum remittuntur: Ut& Paulus à Domino onpoidAnaniam,& ab Ans niã ad Baptiſmum, A.. iunſ. Vers igitur dicitur in Auguſtana Conſoſ⸗ nolhn ſiene Art. 9. De Baptiſmo docent, quod fit neceſſa- inati rius ad ſalutem, quodq; per Baptiſmum offeratur Co gratia Dei. ngt 65. Quare Scripturæ& Auguſtanæ Confeſſiò- uc n ni contrariatur illud Calwini lib. 4. nſt c. 15 ℳ%c. 20. Quantum damni invexerit dogma illud malè ex- loitum, Baytiſma eſſe de neceſſitate falutis, pauci niumn inimadvertunt. Pexa ſtribit Epiſtola 8. p. 63. Ne- otit urh ut tunc invaluerit oyinio de ſummã& yrer- hanile los neceſſariã Buytiſmi ad ſalutem neceſfitate, quã in ie fricani Pelagio reſiftentes invererunt⸗ e iſt Trelcatius p. 194. Infanti nece arius, inquit, eſt Ba- ntau Ptilmus⸗ non fimpliciter ad inviſibilem ſed ſeeun- ninte dum quid ad viſibilem ipfius inſitionem in Chri⸗ unſium 6& coryus Fecleſiæ. ent i
wi QuAsrTIoREs. b Uunm numero unus tuntum An verd duple⸗
—

25 Diſputatio XVII. ſit Baptiſinus? A. prius. Poſterius propugnaun Zwin glio Ealvinisni, ur Zvinglius part.1 pa o. Bexayar. 1. Reſß. ad Aa Collo Momp p. 44. Caterhi⸗ ſnu Heidelbergenſisp 41. 2 Num liceat alio liquore baptizare, quim aquã? N. affirmat Bexa Bpiſt.2 p22 Sadeelt 4. . An in caſu neceffitatis Iiceat ptivotis etiam religiofis mulieribus baptizare? A. Megat Cah nuu Iih 4 Inſt c. 15 ſed. 20. BexApur. 2. LSRl 140.Er in Ppiſt. 11. Putanus in Inſt p.9. Weltatiu in loris pag 18 8. 4 4. UtrumBaptiſmus regenerationis tautumſit ſignum: An verd etiam medium ² A. poſterius Pyius renet CnlVinus lih. 4. Inſt. c. 15. ſoc. 1 622 Bexap.2. Q.( R. quaſt. 111. Er in Coll Mom p. 366. Vrſinu⸗ in Explirat. Catechet pag. J03.
eonſenſup. 325. 6 5. An infantes eo tempore, quo baptizanturre generentur;& actuali ſint præditi fide: A. Negat Ealwinun Iih. 4. Inſt. cap 16. /10. Bexa in Coll Monh .3 0.377.Erpart. 2. Qch R. queſt. 74. in *6. Num ſanctorum liberi ante Bapriſmumſint ncti!N. Affirmat Zvvinglius par. ⁊ 1deirtio enci ad Carolum Imper Calvinus libr. 4. Inſtir c. 1.. Berapar. ⁊. Q. R. ueſt. 126. Aretius in Problemen ₰ 7. An Baptiſinus ſfit neceſſatius ad ſalutem? Ai Megativam tenet Calwinus lib 4. Inſt.c. 15 ſed. 20 Fexa part. ⁊.& R quaſt. 114 6 Fpiſt.p.6z. Muſculus in Locispag. 7 33. Trel- catius pag. 194.

SSo Sc DISPTATIO XIIN. A CRADOMININOsSTRI „ eſn Chriſti Cœna. 6501 Reft. Caſßaro Ebel, Gieſſenſi Haßß.
TREsIS I.
Uemadmodum Baptifmus communiter di⸗ citur Facramentum initationis, quod per eum renaſcamur,& Chriſto inſeramur, jeh z. Per 26. Acor 2. V. 38. Tr. 3. V. 51. Perr. 3. v. 2 1. uobhiſta lacra Cœna dicirur Facramentum confi matio- iit fieis, quod eo fides noſtra confirmeiur& augeatur, . 22. v. 19. De Baptiſmo, eyuſqʒ e fücaciã in præ- edente contulimus Piſputatione. Sequitur igitur tehinttplacide cor feramus de Sacramentali manduca- wihione in ſacrã Domini Cœz.
. Caput verd omninm controverßarum quæ orentur inter Calviaianos,& Auguſt-uæ Con- eſionis Theole gos eſtlacra Cœnd, ut diſp.4.th. 2. uribus monſtravimus. 3 Authorem hujus controverſiæ fuiſſe Carol- hdium hominen ferum, ſine ingenio, ſine doctri- a fine ſen ſu communi, dicit Philippus in kyiß. ad en. Occaſionem ibidem ſubjungit, controver-
m inquiens Cœna Domini rantim odio Lurheri,
on aliquã pietatis opinione movit. 1. Capita verd diſſenſionum in genere ſunt. 1 de reali ſubſtantialis corporis Chriiti præſentia in
miniſtrationeCꝙnæ. 2. De orali coryoris Chriſti mandu-

171 pißiiutio XIIx manducatione& ſangvinis bibitione. z. De it dignorum ſeu in fidel um manducauione& bibi tione.. De ſede propria ſac amentalis mandu; cationis,& bibitionis. Quæ ordine ſed breyite; explicabimus. 8 i . primd: Chriſti verum torpus ejusqᷓ; veru ſan gui in ſacra Cœna in his rerri⸗ adminiſtratã ordinan i, inſtituentis Chriſti virtute/ verd, realiter, 5 ſubſtantialiter adeſt. 4 6. Prius quam ſſertionem illam confirmauu ræſupyonimus, Theologos noſtros in deſcriytis⸗ ne præſentiæ hujus uſurparevocabula(vere, reali ter, ſubſtantialiter) non ut modum denorent qu eſt impeiſcrutahilis; ſed ut veritatꝭm ſobjectii culcent, adrerſaribque, qui aliena ſepẽ loquunt lingua xlatibulis protrshant. i ni propoſi innem ipſam coni mamus. 1 3 perſon« ditenti⸗ Majeſtuts⸗ Qui eniq Fuam nobis pra ſentiam in ſacra Gwaa promilt non fuit nudu homo, ſed Jedyhgr O Deus&hc moqai ſuperab undanter poteſt plura„quim n cayimus, vel intelligimus. In quo rota pleiitui Peitatis hsbitat eorporaliter,& in quo omn theſauri ſapientiæ ſunt reconditi. Eigo eam fac* kr exhibere poteſt. Pie dixit Auguſtinu Qun miramur? Quare non credimus? ConfidetaA thorem, 4 tolle omnem dubitationem. Amb ſu quod mihi, inquit, non dat corporis Chrit* propriet?s, dat mihi verborum Chriſtiveritas. F gentius ad Monimum, nulla, ait, eſt in promiſ,/ ipſius f.Iſitas/qu a nulla eſt in faciendis dific tas. Hugo de fancto vicors lib. 2. a⸗ Sacram. cap.1 Cogitaf⸗cientem,& deſinet eſſe mirabile, velſi ramincredibile non erit. lt 2. At inquis, Si Chriſtus eſt cauſa efficiensij⸗ Riruens, non eſtmateria Cœnæ: Inſtiruens non

biut de Cxæna Dominica 1½ ueKitutum, pötrigens non porrectum. Reſp. 1. Spi- tus 3. eſt efüciehs, mareria& fluctus Baptiſmi. otünheus en im nos ſalvat per faracrum tegentrationis tevovartonis Spiritus Fanct. quem effudit in nos ubeude, Lir, 3. W J6. 2. Chriſtus quando ſe a- ninſunii ſuo 10 uaviſlimum odorem„Kerrebat, erat uun Seuſaeficiens& miteria. 3. Hieronymus dicit: eeſtconviva,& con virium. in 2 A verborum inſtiturioni⸗ Veritars perſi- oſweite e preßrisrate Omnis Artieulus fidei pro-
ociduſ
s& perpicuis alicubi proponitur verbis. Fides luniim noſtra alicqui niterctut opinionibus homi- innn non Diverbo. Arqui ſacra Domini Cx- euſn eſt articulus fidei⸗ Ergo alicubi Proponitur ohriie,& perſpicuis verbis. Ar nuſ piem propriis neſeneretur verbis, ſi verba Inditutionis eſſent epca& bgurata, Peinde narratie rei geſtæ hi- ric non eſt tropica, ſed propris, niſi forlan gra- Bime quædam cauſæ in ipla hißoria indicutæ iter feri jubeant. Atqui deſeriptio[acræ Cœnæ Bvangeliſtis,& Apoſtolis Lcta eſt narratio rei ehitoric⸗ Egoeltpropria,& verba ſunt ac- eienda, ütſonant. Undeib ferimus: Quod cor- ro nobis eſt ttaditum in mortem ilud eſtpre⸗ in ſacra Cœna. Atqui corpus non terk 18
—
u o metonymicum, uon analogieum, fed verum iaien
ſubſtantiale po nob's eſttraditũ in mortem. E. uteih 10 3. A Novi Teſtamentidiverſitate· Nam cin N Teſtamentum differuntſubſtentia, Heb.10. it,c1 Col 1.V. 18. Coofratur Dißß 16 1% 16. e5%. ſgo Cona Dominica non eſt umbr⸗ futurorum nrum, ed habet pſum corpus, ipſam expreſ- mimagintm,& nennudam figuram corꝝoris,&
ogoins Chriſt. Vel: Cuzus ſacratentum pa- icu 6 ato habyit vxieſumbram, ejus ſactamentũ lnæ habet ipſum 5= f.u lubſtautlã, ſcu eſſen-

Peſtamentum prælerre Noo, quippe quod eſſi
—
voluntate& benevolentia in terris teſtatur higo
cent, ſubſtautiale Chriſti corpus ſubſtantialem
ris adminiſtratæ, Ergo ſimpliciter illud eſſe cre
24 Diſputatio XIIN.
tiam. Atqui ſactamentum paſcharos Rabuit uc bram corporis Chriſti. Ergo[ecan ntum C haberipfam ſubitzstiam. Et ercvulequens pütt 6mum ſubſtantiale Chriſti corpus iplilii auſqn. ſubitanti 1s fasguis adeſt in ipſa Cœuæ actionq niſi velis vivæ inngini ſuperinducere figutas, V
inferius,& longe obſeurius Veteri rcali ſanguine chrilti corpus præfigurante. 3¹ 11, 4. A reſtinm Authoritate: Quod de divindu voluntare& beuevoleutiateſtatur in terris, illudin terris elt præſens. Atqui ſangu s Chriiti de dirini ſe Ioh.5.v. 8. Tres ſunt, quit ſtimoniũ dantiuteriſi Spiritus, aqua,& fanguis Nomine Piritusintelli itur Miniſteriũ Rvangelii, ꝙ eſt miniſteriũ ſpii 2. Cor.z. V.8. Nomine aqucBaptiſmus: Mundamu n 1 percatis aquã verbo Peijuncta: Nomieſ guini lacre Domini Cœna, ſeu ſanguis ſub vino. r. Ne obrertas, ſasguinem CRriſti abſentem: gerrenobis teſtimonium in rerra exiſtenribus&deß gentibus: NamnApoltolus diſtinctè enumetatteei in cœlis& in terris,& hosjllos opponit: Treit quiens, reſtes ſunt in cœlis: Pater, Filius, 3 Spiritus ð. Et tres in terris: Spirirus, aqua& ſangui z. 5. A4b Evangeliſtarium conformitate: Nah; Evangeliſtæ, verba Iuſtitutionis aliquoties,& qui* dem diſtinctis temporibus repetentes, apertè done
ſanguinem adeſſe in adtione Euchariſtie, in histeß i⸗
ei denum,& non ſcrupolofius rimandum: Scriptsj res enim Canonici idem ſæpius reperunt, ut noiſtb fide confirincur,& dubia eximaut: Cum Abraljh mo effœto,& Faræ ſterili promiſſio eſſet factai ſemine.quater illam promim onem Jchovarepet i

de Cœna Dominica. 27 en. 12. 15. 17. 18. ne Abrahamus ratiunculis ex ſtolida ratione depromptis dubius redderetur, ſed rcõlentientibuc repetitionibus in fide con firma- etur. Apoſtolus Paulus ſeribit, Phil. 3. V. 1. ſe ea- em pius ſcriberc, ut afferat ⁊0 dcpaMz.
utecti 14. 6. Ab interpretarione e conſenſu Apoſtoli quſtePauli, I. Cor. 10.. 16. Calix communicatio ſan gui- ettis Chriſti eſt. Panis participatio corporis Chriſti elt Panis participatio corporis Domini eſt. Hine ſeinferimus: Cujus panis eſt communicatio, illud hani eſt præſen Atqui panis eſt commu-
icatio corporis Chriſti. Ergo.
At dicis, per communicationem corporis etelligi conjunctionem ſpiritualem, ſeu ſocieta- ineßiem 6 conjunctionem ſanctorum cum Chriſto, ſt muiltide atur Vrſinus in Vol. Theolog p. 367 369. im 16. Reſp. 1. Dicit Apoſtolus, panem, ſeu exter- m ſymbolum eſſe communicationem corporis uguhrifti. Ergo non ſe1 fidei id acceytum eſt ferens et ium. 2. Docct Apoſtolus panem eſſce commu- cationem corporis Chriſti. Ergo non tantùm eneficiorum corporis Chriſti. z. Diſtinde no- ppouinat Apoſtolus corpus& ſanguinem. Eigo non u btelligirparticipationẽ fidei. Nam fides uno atu aubotum apprehendit Chriſtum. 17. 7. A partibus Vuhſantialibus Cœna. Nam ſits Ccœnæ ſubſtantialis non abeſt, ſed adeſt in ione Cœnæ. Atqui corpus Chriſti& ſasgnis pas ſubſtastialis Gœnæ E. huil 18. 8.4 b ahſurdorum enumeratione Nam opinio rihalviniftica Chriſti Sacremcntum& Tetamentũ rrumpit, nuclcum erpit, putumina tantũ relin- nin tex ſacramnto nõ ſacrameniũ facit. ðcribit n. . en p. ⁊ eontra Confeſſtonem Lutheri, in cœna ueee prater pané& xi ũ,& fi qus dicat corpus rete cſſentiam,&cal. terh.c. corpus pf m
. natur le
N

256 Dißutatio XIIN. naturale in Coœna aut adeſſe aut ore, dentibuſqus u manducari errorem vocat, qui verbo DEl pet
omnia conttarietur. Calvinks eh Bexa apertè ſori.u bunt, corpus&[anguinem Chriſti täm longe ane& vino abeſſe, quam lon gè ſapremum coœlut⸗ diſtat ab inima rerta. Bexa in Gol Mompol pag. 141 Cum corpus Chriſti, inquit⸗ in cœlo fit,& noai“ terra uſq; ad nòviſſimum diem; ided mente nan ſtra is locum ccl aſcendere oportet⸗ ubi eſt cor yus Chriſti⸗ ut ibi eo perftuamur. Er Reſponſ 10 a AAMaphg 36. lpfius cprporis,& ſanguiuis Chtizt fti, quanumvis glorificati uhſtantiaim nonvidez mus poſſ reipla cum pane,& vino præſenteniſtu tui, al tet, qunẽm phyſica& lorali præſeutia. Agi menta Galvin anòrum magno numero collegit. Sxegedinuts in tabhulis p. 182. i 19. Reß. kdilla generalitereſleduplicẽine na noſlri cum Chriſto conjunctionẽ/ alia eſtkr iſ
alia, quæ jllius eſt cauſa efficiens eſt eſſentiæ Rih Cyrilo tres is Apologia Auguſtans Coneſſioni cituu rur: Unaeſt fecundũ eſſenriamaltera fit fide teni 17 charitare. Unio eſſentiæ Conliſtit in ipſa adione 1.
uæ manducatione,& bibirione ipſa ſacramenin deſcribitur Unio fidei in falutari cõſiſtit ulu Hlin ſi diſtinguitur intet cœae ſubſtantiam& ejus fruchini
feu ſafurarem uſum prior unis agit de Gœnæſu t Kantia, poſterior de ejus fructu, feu ſalutdri uſu. mq
20. Scun Verba Inſtitutioni⸗ xœæ 7 gn ibt
n ſecundum lirram e natiwam ſipnifcationẽ ſiſet inrelligendaʒ& non in ſenſum tropicum rorquendi xſj . Funt verò Inſtitationis ſucræ Cœnæ vethi ali narrantia, quibus facta,& dicta n annullaChh di enumerantur; Alia diſponentia,& ſubſtautiꝭ rh cujuſin odi inter alia hæc ſunt: Atcipite, com 1*, hoc eß torßus meum Accipire, hibite, Ku f janguis muun Novi Teſtamenti. De his quiti utm

. de Cœna Domini. orejultrum ſecundum literam ſint intelligenda; ttelo nativo ſenſu in tropum fint Buuſtmativam defendemus. iſiinh az. argumentum igitur confrmatio nmimus 4 dogmatum ſe⸗ Perpicuitate⸗ Mmune dogma fidei perſpicuis alicubi cwloltiherbis, ut in ahrecedenribus oſtendimus, g ipſi idcnalrmiani contra Pontificios ex hſulm. 119. verſe. 0) Eph..v. 19. 1.Cor. 3. V. 15 2. Per. 1.. 19. id af- uimant. Hioronÿmus dicit: Rx ſoliʒ allegoriis& nguris non poſſunt cohſtitui,& comprobari do.
277 An ve- transferenda. Af.
nis primꝝẽ MNam o- Proponitur
nata idei. opal praſini 1 2 0 1. Ergoiſtorum locorum vorba in primis ſub- zntialia ær 75 Ardfuntintelligen is.* . 2 A natura qh. proprietate reamen Quic- onẽ iid ſub forma Teſtamenti ſolenniter proponſtur, 6 eliud claris, perſpicuis„& manifeſtis verhis conci- cnj itur„ne litis anſa præbeatur hæreticis: Proinde ſtetfletba Teſtamenti Proprie X x5 ſnrd ſunt ntelli- inhuda. Gal. z. V. 15. Rtiam hominis teſtamentum rmatuim nemb ſpernit, aut ſuperordinat. Ju- onlulti dicunr: Non aliter ſignicarione ver- mütibrum recedioporret, quam cum nanifeſtum eſt, deciud fenſſſe Teltatorem. Quorſum nomina niſi Kdemonſtrent volunratem dicentis? Fquidem v unn arbitror Juenquam dicere quod n on ehrirer. ju eſt recedendumã verbis Teſtatoris, quia ra-
i.
præſumitur fuiſte intenrio, qualem verborum
z. Jam verd ſedes propria dogmatis de ſacta
Ou oprieras imporrat. In dubio turius eſt non rece- ida verbis lechillis tenaciter inhærerẽ ſine extra-
zinrerpretatione. Si contrarium volebat Teli „tnulla erat diffi cultas ita diſponere. Arqui Chti- s facram Cœnam ſub forma Teſtamenti ſolen- erpropoſuit,& inſtituit. Ergo.
R 2. Funt
na, eſt Mart 26 Mare 14. Luc. 11 2 Corznrh. 10.

58 Piſputatio XIIX. 25. Sunt nonnulli qui ſacram Domini Cœnan negant eſſe Teſtamentum. Reſp. 1. Apertè nom natur Teſtamentum, Marth. 26. Marc. 14. hiceho ſanguis meus N. Teſtumenti Luc. ⁊ 4. 1. Cor. 11. Hc oculum N. Teſtamentum elt in meoſanguine z Adſunt omnia requiſita Teſtamenti: T eltatorei iple Chriſtus. Legata bona ſunt beneficia per Chiß parta. Sigilla viſibilia ſunt panis& vinumſ Inviſibilia corpus& ſanguis. Intercedit mpr Tol ſtaroris: Adſunt reſtes 12. nimirum ipſi Apoltohn Hæredes conſtituuntur omnes fideles. p, 16. 4lii, Teſtamenta Jſaaci, jacobi& Darihn tropis plurimis efferri ajunt. K. Vaticinia potiyul illa ſunt quàm Teſtamenta icq́; innuit Patri rqn Jacobus dicens, Gen. 9. verſ1. Con gregaminijbi annunciabo vobis, quod eventurum elt vobis inn 6 viſſimis diebus. n 17. 3. 4trium Fvangelißarum e Apoſtoli hn li conſenſu In cujus dogmatis annorationeon n qui id deſcripſerunt? per omnia con cordant/ ejn verba in primis ſubſtantialia v rd inrᷣ⸗ ſunt ligenda. Atqui in annotatione Oœnæ Matthæu Marcus. Lucas& Apoſtolus Paulus per omni cordant: In prima enim Cœnæ Parte omnes ſo: Kantur, Chriſtum dixiſe: Accipite comedire/h eit corpus meum. In ſecunda parte variastur n ba ſenſu in variato: Bibite hic eſt fanguis meus T. Matth. ⁊6. Verſ 8. Marc.1 4. Verſ4. Hic cz eſt M. T. in meo ſanguine, hoc eſtpropter mebln ſanguinem, cujus eſt communicatio. Lucxu ul 1. Corinth. 11.0. 2 Præpoſitio enimlin) apud iit bræos ſæpeproprer ſignificat, ur Gen. 29.2 13.t 24 v.16. Ador. 17.V. 1 8. Epheſ. 1.V. 4. Ergo. Chü. t credamus vel Chriſtum, vel unum ſaltemeri angeliſtis innuifle,& notaſſe, ſi dogma illuda intelligendum, ac verba ſonant. Hioronmu⸗ ini

d Cana Pominica 2/5 Moris inquit, eſt ſcripturarum obſcuris
bnniteſta ſubnectere,& quod prius ſub ænigmati- 6Muhpus dixcrat, apettã voce proferre. Chriſtus diſci-
pulis oinnia diſſolvit, Marc. 4 verſ 34. Etiam ea, methnuæ minoris ſunt momenti. ði igitur aliuddixiſſet, enit ealiud intellexillet, omninò cum tauti referat, beui Cœnam Dominireae judicare, ut annexus fit rea tRütus judicii, alicubi id expoſuiſſet vel Spiritus.per uteru Apoſtolos faltem id declaraſſet,yuxtailluꝗ: Nihil irumienim eſt ohettum, quod non reveleturꝰ oc aul-
ige tum, quod non ſciatur, Marth. 10, verſic. ⁊6. Mart. i acchl werſte. 22. Luc. 8. verſc. 17. Quare exemplo di-
. Vuieipulorum Chriſto omnipotenti,& promictenti pinidem habcamus: Hi enim ſimpliciter aſſenſum Conphrbuerunr, Chriltoq;ʒ aflerenri crediderunt, licet mntlhate hæc, ubi videbatur Chriſtus obſcurius loqui 8 muſitarint, aut interrogarint; Nullo modo wunburbari ſunt, hoe cum audiſſent, dicit Chxſaſtomu⸗ annouiflomil.s z in March. S n cou s. 4. 4 rempore inſtitutionis, eh rei inſtituta no⸗ itats, ac Maieſtate- Chriſtusjam morti vicinus no- um Facramentum hactenus jnauditum inſtituc- e1.Cor.11.Werſz. in eoq́; ſumma bona legabat. e credamus oportet,& perpicus ipſum loqui oluiſſc,& pro ſua ſumma ſapientia locutum eſſe. nn ommuniter dicitur Ihæ 1s[unt probanda; ſnpedn wen otyc ſunt tradenda. 2„ vnſi 12. 5 4repi in verbi⸗ Cœnæ rejecione Verbo- cchium Cœnæ, quibus ſubſtantialia Cœnę deſcri bun- cttihut,( ut funt: Ascipite. comedite, hoe eſt corpus aneum Accipite, bibite, hoc eſt ſanguis meus)nul- am eſttropicum vel figuratum. Ergo ſingula ſunt ropria. Vocabula/ edire e bibite) ſunt propria. 1. uia acramentorum eſſentia in actione conſiſtit. ugo non in nudis figuris, relationibus,& gni- etionibus. E,& vocabula Cœnæ ſubitantia-
R 2 lia

260 Diſputatio XIIX. lia(oqite e bibite) actionem ſignificant. P. Ma
claſſe 4. L. G.c.19 ſeh. 3 6. Sacramenta tota in actio.
ne conſiſtunt, qua ſublata non amplius funt Saera u
menta. 2. Quia vocabula illa propriè intelligu n tur reſpectu panis& vini. Ergo etiam reſpectu cor⸗ poris.& ſanguinis Chriſti fquidem in una,& ez) dem ſimplici propoſitione idem vocabulum nol⸗ eſtumul proprium,& tropicum. ʒ. Quia come ſtio,& bibitio,de qua agitur in verbis Cœnæ com petit eriam indigais· At non comeſtio tropica. Von eabulum(Hoc) duo ſignificat principale,& minii principale. Principalia ſunr corpus& ſanguis. Minn nus principalia ſunt ipſa organa, utpanis&vinim verbum ſubſtautivum(eſ) verè exponitur xj vnxds pro eo, quod revera exiſtirʒ nõ autem k⸗ nx pro eo quod ſignificat. Nam1. figuræ, umpe bræ,& ſignificatiõnes V. Teſtamenti prærerierusi Corpus autem eſtin Chriſto. Heh. 10.v. 1.Col 2. 16.17. 2. Si Chriſtus per ſignificationes,& um bras cum diſeipulis agere voluiſſet opus non fu ſet Sacramento novo. ʒ. Agnus paſchalis long apertjus ſignificare poruiſſet/ quãm aliud qudi Novo habemus Teſtamento. Vocabulum Cot pus) ſgnificat verum& ſubſtanriale Ckrilti coher pus: 1. Nam inde dicit, Meum corpus Novi I ftamenti, diſcrimen illudã ſguris& umbris V. T ſtamenti. 2. Subjicit æeoooeaohebqui figura umbram:& ton Calviniſticam evertit;dumdici Juodpro vobis traditur. Traditum aurem pro nob non eſt corpus tropicum aut figuratum. Ergo. 30. 6. Ab adwerſariorum Mbnzaie Adye b ſarii à vera Chriſti ſententia aberrantes indies felu no va effugia, nova figmenta& interpretation meditantur. Ergo veritarem ſaeræ Cœnæ deſerus
Rjus enim, quod interpretationibus di verſis& chn trariis exponitur, veritas gnoratur. Et! A verita M abel·
ic

de Cœna Dominica. 261 icuſperratio, eſt ad varia diverticula deviatio. Præ- uteramus igitur variis fluctuanrium adverfariorum whuſu pinionibus perſpicuum,& clarum ſenſum, quem ohii rmonſtrat,& non omni vento doctrine cin- innumferamur, Eph. 4.V.14.
lenitu z1. Buceru ſuper c 6. lohan p 147. nominat In- ſtitutionis verba, vex ſuper hanem Burenius Conſul Bremenſis in Coll. Brem. e Cona Dom., cum D. Morlino c5 D. Heshnſio vo- ettria impotenris verba. Bexa in Creoph pag 3. ſertionem verborum teſtamenti Chriſti vocat mbram aſini. Calwmus lib. 4. Inſt. cap. 17 ſed. 20. ertores nominat præfractos literæ exactores. eiheeſp. 1. Sunt verha ſapientiſſi ni, veraciſſimi& po- tznönariſſimi eurbers.Hisigitut meritò inhæremus. mtt Apoltolus Paulus pro 15hn7% verborum Teſta- etienti cum Abrahamo facti ad unicam ſyllabam ieugnavit Galz W.16. Nond cir in ſewinibus, quaſi cuin nultis, ſedin ſeminetuo, quafi uno. Ergo multò et ctnags noſtrum eſt non à literali ſenſu ultimi Te- tameatirecedere.— ini 3. Vicorinus Strigelius in Epiſt. ad Rambeccum yotileiadebat, in certamine de Cœna oculo ſiniſtro in- in eſſe ad verba Chriiti, dextro in naturas conun kriſti. Reſp. Rar o quatenus ſenſualem demon- „Kin trtionem petit,& ſibi ipſi demonſtrationes fin-
zit captivanda eſt in obſequium Chtilti, Auguſti⸗ dicit: Si vides, non eit fides. jt m 33. Carolaſtadius lubjectum ſeu pronomen nine(Hoc) depravabat, Et per adverbium(Hic)ex- lcabat, hoc fenſu: Hic ſedet corpus meum.. I. „tetmpiogit d torſio illa vel in principia Grãmaticæ, S it annotavit etiam Caſvinianus Muſculus pag. 768. e Contrariatur Apoſtolo aſſerenti panem eſſe ugc icie corporis. 3. Zinglius par. ⁊ pag. 1zein E- ſitolã ad Matthæum Albertum. Garoioſtadius, in- nki f quit,

pus meum, inquit, id eſt, hic panis eſt nuicio
3
*
ur etiaui Bexa Epiſt.;.
16 Diputatio XIIN. quit, magis offendit, quam ædificat. Caroloſtadũ o ratio non aſſequitur, quod res poſtulat. Bexa volz. 5.69 Nos totis/ imquit.animis repudia mus Carolo. ſadii inrerprerationem pronominis hoc. 4 34. Zingliu part. ⁊ in yiſt ad Matthuum 4l zerump. 156. Nos cardinem hujus rei, inquit, in breviſſimã ſyllabã verſari arbitramur, videlicet in: hoe verbo ſef) quod accipitur pro(ſignificat.) Vi⸗ deatur etiam Polanu pag. ⁊57. Butanus in Inſt jug il (z1. Reſp. 1. Tropys non eſt in copula, ſeu non ji in ſycategorematicis, fedin Categorematicis. ⁊ Panis ſacramentalis eſt hiz corporis Chriſti. RErgo non ſignificat illud. z. Verbum(Eſthabet ui ſimpliciſimam ſgnifcationem. Ergo nequit reð folviin aliud. Ergo nec ſuſtinet tropum. 4. N e. eſt per ſe pars enun ciarionis. Ergo nec afficitur uoo po. Fropus enim elt in enunciationis partibus. 3 Scribit igitur Keckermannus lib z. Theole 8. hug u 444. 65 44. Alii volunt eſſe tropum in copulu i⸗ quod& ipſum non poteſt probati. Nam ſifumuti copulam pro voce,& verbo copulativo non poteſt un in ea eſſe tropus,& c. ni 35. Oecolampadius& alii arripiunt prædicatũ vy
& vocabulum corporis pro ſigno corporis politu cl eſſe opina atur. Sohnius Tom. 1 23. Hoo eit cors in n
ſeu ſgnum memoriale corporis mei. Reſp. 1. Nol ſignum corporis pro nobis eſt in morts traditu Noratur verò voce corporis id, quod pro nobs eſtit mortem tradit m. 2. Etpanis don eſt 9ubin K gni, ſed ipfius corporis. ʒ. Scribit igitur Keckems 3 mus lib. 3. e.8 pag. 444. Oportet vocem corpori yroj prie ac cipi in iltaprædicatione, id eſt/ ea ſignibet tione qua corpus diſparatè opponitur pani videi.

de Cœna Dominica.
ndererminatione prædicati adverbialiter ꝓ(Qua
enu) accipiendum eſſe, cenſet. Reſp. 1. Contor-
ſo hæcin Grammaticam impingit,& diverſa præ-
camenta inter ſe confundit. F. Lutherus Tom z.
en. Germ ſol. 450. Zvvingliana Logica, inquit,
ubſtäntiam proaccidente, quodpro qualiter ulur-
ipat. 2. Bera Epiſt. 5.dicit: Certè verba illa? Quod
iupr wobis traditur noceſſarid ſunt de ipſa ſubſantia
uriintelligenda. Keckermannep. 444 h. Theol. Hoo,
incoſlhinquit, ef corpus meum, ut innuat, feloqui de cor- tepoten yore ſuo propriè ac native accepto.
37. Bucanus Loc. 49 pag. 693. Figurata præ
catio eſt, inquit, non in fingalis veibis feor-
im,& in ſe confideratis,&cc. Fed in 0ra attribu-
topun ſone. Trelcatius pag. 203. Tora, zit⸗ prædicatio
o neeiſi etonymica eſt. Keſp. 1. Tropus oſt in nomini-
bus,& non in rebus. 2. Et in una dictione. Rrgo
bon in integra prædicatione. 3. Keckermannius lib.
i3.Inſtir. Twol peg. 445. Sunt nonnulli, inquit,
qui fatentur nec in prædicato, nec in verbò co⸗
di pulativo ineſſe tropum, ſed in ipfa copnexione pre- dicati cum ſubjecto, id eſt/ in ipſa forma hujus hropoſtionis. Verum hæc fentent conſiſtere non 8. Keckermaunus lib. 3. Inſt Theol c. 8 pag 442
didingurt inter proprietatem Logicam& Rheto- ricam: Prædicationes has(Panis eſt corpus Chti-
ſi: vinum eſt ſanguis Chriſti) non Rhetotieè, fed Logics ait eſſe improprias,& vocari a extrinfe- ecas, Fclativas anaiogicas. 8. 1. Meræ ſunt nugæ, &inanes verborum profuſiones. Nam irregulare, & improprium logicum haber regulam, ad quam— eit redigendum,& judicandum. Quæ autem ilia inLogicis? a. Reſolurio ipſorum improprietatem on Logicam, ſed Rheroricam oltendit: Nam pa- nem dicunt elle corpus ſignificativ h.e. vocabuſũ

164 Dißßutatio XIIN.
corporis poſitum eſſe opinanturpro ſigno corporis Quam improprierarem Rhetor dicet Rhetoricam non Logicam. z. Exempla, quæ Keckermannus proponit, examinavimus Diſp. 16.1.38. 39. Quamobrem cum B. Turhero Tom. z len pa. 489. dicimus: Pomine Jjeſu Chriſte, controyerlia n in mundo agitata fuit ſuper verbis Teſtamenti tui, quæ quidam aliter intelligunt/ quam fonant. Verum quoniam nihilme certi docent, ſed omnia ii perturbant,& incerta reddunt, fidem con- ke ſcientiam meam ipſorum gloſſis commirtere non potui,&c. 4 40. Tertio: Particula ſin, cum,& ſub) Ciſi t vVerbis nihil addunt, nec 4 implicitate deducunt, ſed jn Prædicationem, in primis Eocleſaſicam panis eñ cor· 44
pius) exponunt. t
41. LLnt prædicationes ſacramentales 5
facra Pomini Cœna. Prima eg. Dauiuica, utpote ipſius Chritti& Rvangeliſtarum v.g. Hoc eſt cor k pusmeum. Hoceſt ſanguis meus. Secunda e4 Pollalira utpote Apoſtoh Pauli, qui mutato ſubjecto i mutavit prædicatum, 1 Cor. 10. verſ 16. Panis, in-) quiens eft communicatio corporis Chriſti. Tuuig In eft Fccleſtaec, nimirum cùm vererum, tum recen- tin tiorum Theologoum, adeoque ipſius B. vuſe Habet eam Auguſtinus in ſerm ad infantes adal- rare; Panis inquiens elt corpus Chriſti: Calix eſt ſanguis. 5 42. Prædicationes illæ non ſunt conttariæ, ſed ſubordinatæ; Nam altera altcram explicat. Neci ſunt ejuſdem authoitatis: P iotes iyſius ſunt Spin ritus 3. Poſterior humanã gaudet anchoritate. Len gitima igitur cenſerur adhibitis explicationibuß abipüs propugnatoribus daris: Nam panis eſt cot jn pus Chriſti non pereſſenriam, non per converſio- nennec per nudam relationem, neque per nomi- nüm

de Cœna dominica. 265 ceihl aumpermutationem, ſed myſtice& facramentali- ſe S terhoc eſt, vi unionis ſacramental s, ſive adhibi- Re
tis particulis exegeticis, in, cum,( ſub, ut ſit Ien- us mediante pane& vino tanquam divinitus or- ſe dinatis organis exhiheri nobis corpus,& faogui- Hal nem Chrilti.. rbiz I 4. Uſurpando has particulas verbis Cœnæ ni. Ruhiladdimus, neque ab iis recedimus; Sed 1.à Pon- ericiis& Calyinianis nos ſej ungimus: Ab illis pro- tranſſubftantiationem, ſeu muta- Sontionem panis in corpus; vini in ſanguinem Chri- tti; Ab his propter abnegationem præſentiæ ſub- kli ſtanrials corporis& ſanguinis Chriſti in ſacra cœ- abain his rerris adminiſtrãta. n 44. 2. Exemplo Apoſtoli Pauli reliquarũ pro- poſitionum verum ſenſum oſtendimus NMam præ- n huius Paulinæ,(Panis af cammumicati⸗ uorporis Chriſti) ſenſus eſſe nequit alius, quàm cum Hpane eſt corpus Ghriſti. ExArticulo de Perſonæ Chriſti paria ex- muemplatradimus: Mam prædicatio hæc, Iohan. 1. Verbum caro factum eſt, his verbis redditur, Chih imorh. z. V. 16. Verbum habitat, vel manifeſta- umturin carne. Fic quod Rom. 9.legitur, Chriſtus eſt l Peus, id eodem ſenſu aliis verbis repetitur, 2. Cor. irm19. Deus erat in ipſo: Et Ad. 10. v. 30. Deus krill erat cum ipſo. Neque ſic à ſimplici& plano ſenſu deceditur. 46. 4. Veneranda igitur antiquitas hiſce parti- eieulis in hoc myfterio eſtuſa: Auguſtinus in concio- slubede Cæn⸗ Dominica Hoc acci bite inpansinquit, ne uod pependit in cruce,& hoc accipite in calite, euod effuſum eſt e Chriſti latere. Qhtyſalomu⸗ Ho- npninil. 14 in 1. Corinth. Cum illis, ait rebus quæ vi- pelneturſimul adeſle creditur corpus& Chri- euſli Ambroſtun de Myſt. c. 9. Nos verè ſul myſterio car-
— —

266 Diſputatio XIIX. carnem corporis ſui ſumimus. Item: Sub utraque ſpecie totus ſumitur Chriſtus. 5. Modus ille jo. quendi in quoeidiano occurrit uſu, ut Hoc eſt vi- num. id eſt, in hoc vafe eſt vinum: hoc eſt thelau- rus, id eft, in crumena ca theſaurus. 6. Fi conſtaret) inter nos& ad verſarios dere ipſa facilè conveniri jj inter noꝛ poſſet deitis particulis exegeticis. 47. His ſtantibus, dicimus, corpus eſt ſub pane non naturalirer& phyſicè, fed ſacramentaliter& myſtice, non per phylicam inolufionem, ſed perk cramentalem unionem. l 48. Quartò: Corpus Chriſti in uſiu ſacra cænt j non rantlm tritualiteʒ Sed etiam oraliter mandu· catur e ſangui hibitur. 3 co 49. Ad verum verborum Cœnæ oſtendendum jn ſenſum triplex in verbis Cœæ docet ar mandu- g catio: Priuelt iptiu pans. quæ dicitur phyſt ca. Secundaeſt manducatio xurparis Chriſti ſub, ſur cum.& in pane, quæ vetuſtã appellatione nomin. tur factamentalis, feu vyſtica. Tarxiaxitſpiritualis un aæeſtmeritorum,& heneticioruin Chtiſti ap ijt prehenfio Illa eſt velextra Cœnam. de qua agiur ii oh.6. vel in Cœna.doceri q;ʒ his verbis: Hoc fucite u in mei commenmorationom. Quæ verba intelligen 6, funt. non de hiſtoricã,& frigdã memoriã ſed deſhn de Chriſtum cum omnibus fuis beneficiis apprey hendente. Mam meminiſſe etiam ſidere bgniil cat, ut Pſalm. 10. Verſic. 3. Hiin curribus,& hi in equis: Nos autem nominis Domini Dei noittitej cõrdabimur. zl Fo. Controverſia verò princi egrione Corhoris Chriſtiſacramentali eh or⸗ ſirmamus eam 1. 4 reali corporis Ghriſti ſub paneyr⸗j ſantia ch ſat ramentali royporis 1 hriſti cum pan ⸗ nione: Nam corpus Chriitiin Cœnã fub pape re Urercit prælen& cum paue factameutaliter

de Cxnadominica. 26) *— tum. Ergo man ducato pane, ſacramentaliter man- uhn ducatur corpus Chritti. uct 51. 2. 4 literali ch nativo verborum Cœnæ ſen⸗ ſu Nam in præcedentibus evicimus verba Cœnæ innon figurate, non merouymics veltropick eſſe in- acit telligenda ſed propriè ui ſonant. Ergo inferimus, eeit ore corporeo corpus Chriſti mediante pane man- uciü ducari fanguinem mediante vino bibj. . 3. Ab organi Chrißo ſadd determinations: ewlit Quo organo accipitur panis, eodem aceipitur cor- pus Pomini. Atqui panis accipitur ore Rrgo corpus Mj Chriſti mediante pane ore accipitur,& manduca- in tur: Chriſtus enim non tantum de pane, ſedetiam de corpore fuo dixit: Accipite, comedite: Pe ſan- olut guine& vino bibite. Ergo unuminſtrumentum re- oct ſpectu utriuſq; definivit, non duodiitinta„unum icu oris, quo panis,& vinum, alterum fi dei, quo corpus is(iü ſanguis accipiatur, manducetur.& bibatur. ien z. 4. Ab orationibus exhibitiwis; In quailibet ull enim oratione exhibitiva unica, qua res duæ, plu- un reſvé conjunctim ſumendæ cxhibentur, verba ex- eh hibitiva ad rem præcipus ſumendam, præcipuè tb ſunt referenda idq; docet commuũis loquendi mo- bii dus, ut: Accipe, hoc eſt, triticum: Suadet ratio noi Monet vel ſyntaxis. Quare velhinc inferimus ore eneich corpus manduczri,& ſaaguinem bibi. Nam verba ſin illa funt Cœnæ ſubſtantialia. Si igitur de Cœna nbee volumus certi, proprie accipiantur oportet⸗ iDe ldqh idem arguit unio ſacramentalis. Rt annòn pa- nis[acramentalis, cui unitum eſt corpus Chriſti, lh datur, ut manducetur?
u 54. J. 4 aſprriome Paulinn Nam panis be- nedickus eſt hwia corporis Chritti, 1. Corinth. 10. 16. Brgo panis benedictus eſt organumſeu me- iſi dium per quod corpus Domini communicatur,& mum duo corpus Pomiaipyltice et unitum.. qui

V
268 Diſputatio XIIX.
in actione Cœnæ manducat panem benedictum, man lucat corpus Domini: Manducatio enum ſa. cramentalis reſpondet unioni ſacramentali. 3 5 6. 4 Novi Teſtamenti inſtiturione: Chri
ſtus ahrogato V. Teſtamenti ſacramento inſtituit? Novum. Ergo non inſtiuit tantum fidei corporis, & ſanguinis kuftionem adhibitis externis ymdo. zx lis, utpote pane& vino.ſed inſaper oralem corpo. e ris manducationem. Nam panis& vini uſupito u inV. Teitameuti Ccœ na erat uſttata ut conitatex y TLuc.22 Fidei veròfruitio eſt omnibus ſacramen- 5 tis eommunis r 6. 7. A diſtindtione manducationis ſacramenta x
li& ůritualis Fiuis& ſautaris uſus, à re ipl⸗ elt hr diſtiuctus. Atqui ma ducatio ſpiritualis eſt ſacræ x cCœnæ fructus Ergo manducatio ſactæ cœnæ pro pol pria eſt ſacramentalis, quæ fit ore corporis& non jit mere ſpiritualis. 3 7. 8 4 manducatione indignorum Quime nim manducationem& bibitio uẽ his verbis de jt cipite, comedite hot eſt corpæu meum edc⸗) Chriſtus 6. inrellexir, illa fidelibus,& infidelbus eſt commu Mi nis. Atqui non comeſtio& bibitio fidei, ſed ois Ml piis;& impiis eit communis. Ergo. on
58.. A diſtinione ſumptianis janguini⸗ ch er
poris: 1a ſpirituali manducatione non diltinguir zit tunſumptio ſanguinis à ſumptiope carporis. Atinz man ducations lactamentali diltioguirur Ergot manducatio ſacramentalis non eit ſpꝛritualis: Hæch veto fitüde: llla igitur ore. ſ
59. Mittims varia abſurda ex contraria opiii nione pullulantia. De hujus quæ tionis& aſſertio z nis fructibus, videatur Dn. Chemnitius in lib · de Fun dam CnAc 1lutſunt, conſolario noſtræ cum Deoj con unctionis allumptionis, ſandtificarionis/obj lationis, applicationis& reſurrectionis.
—
1
5

„ de Cxna Dominita. 269 nemn den———
rhm etiam indigni, e inſdeles, verum Cbriſts corpus . iun nbpans comedunt,( werum Vantuinem ſuh vino j.
Ca.„ 2 8
61 Nam 1 id docer Apoſtolus 1. Corintz. 11. 7. Qhilquis ederit panem hunc indigne
ertent Qun*
reus erit corporis Pomini,&c Indi gue manducan- tes de pane conſetrato mandugando rei funt cor- Poris Domini. Ergo re verã iljud comedunt, ſicut
corpus Chriſti cruciũgentes ejus fiunt rei. 61. Cavedixeris nomine indignotum intelli i infirmos in fide: Nam Propter hos pœnitentes
iniſ Cœna Domini poriſmum eſt inſtitura: Et hos Chriſtusrecipit, non rejicit. Neque dixeris, fieri phltlibi
eos reos ob contemptum hmbolorum⸗ Nam Apo- ſtolus perſpicus dicit, feri cos reoð cotporis,& ſan- guinis Chriſti, non fimplicirer malè tractando, ne- que oblatum teſpuendo, ſed manducando, additq; n heri eos reos non ſimpliciter Chriſti, ſed corpo- hſu ris& ſanguinjs,& in genitivo efert S⸗ rage v0e G notant reatum in reipla, quem cohtrahunt indigne corpus Ckriſti mandu cando. Idem voca bulum Parivo junctum obligarionem ſignificat ad 0. onam. 5 5 7 jn 6z. 2. Indigniparticipant panem benedictum, qui eſt commuũicatio corporis. Ergo& pfum cor- p 5. 3 Indigninon partem accipiunt ſacramen-
iogun u. Ergo inregtum ſactamentum. 4. Fides fi vepor- ühhun nigentis, ſive urentis non conſtituit Sacramentum. Brpo inctedulitas non evertit illud 5. verbum
ercom audibile accipirurab infidelibus, cur non etiam ſiont verbum vifibile? 6. De agno paſchali comede-
jtiuibant digni& indigni,boni& mali. 5 g0& de Do- onini Ccena. 7 Angulinu tonrra Fultenbium Do⸗ gůui varſtam⸗ Jydas prodtor, nquit, bonum Chriſti ions opus,& Fimon Magus bonum baptiſma Chriſti

mus in teſtimonium: Bonus in ſalurem; pelumus in mortem.
vificat cos obincredulitatem. 2. Actio alia eſt na
pollutum magis eum perdet. P 1
20 Diſputatis XI percepit ſed, quia b benè non ſunt uſi malsi. tendo deleti ſunt. Bernhardus in ſermone de Cœnsz. 383. Sanein menſauna, inquit, de unopanc con.
fecrato Petrus& Judas accepit: Bonus in vitam
peſmus in pœnam: Bonus in heneficium;ʒ peſſij
64. Non licet verð inferre, indignos vir jic Chriſti corpore, fi illud accipiant, vivificai. Nan
Accipiunt quidem corpus vivificum, ſed non vi k vli
turalis, quæ ſemper in ſuis objectis operatur& alj⸗ voluntaria, quæ pro agentis arbitrio eſt alia, atqu alia. 3. Chryſoſtomus in Homil de Prodit. Iuda; Sic ut cibus corporalis, inquit, cum ventrem in venerj adverſis humoribus occupatum, amplius lædit: I
5
pirirualis iſte cibus, f aliquem reperit malignitan 65. Sentd: Ex Capire ſexto Iohannis impertinen rer explicatio Verborum Cœn& deſumitur. Nam Manducatio, Iohan 6. man feſte eſt tropica, idqu⸗ conſtat ex verſ.47)4. At manducatio Cœnæ elt propria, niſi quis abſurdè ſtatuere velit. panẽtroyi ce manducari: Et nuſpiã in Scriprurꝰ propriis yer bis tradi ſacramentalem manducationem.⁊. Ma ducario Iohan. 6. eſt cohtinua& omnium tempo rum. At manducatio in Cœna eſt no va, ante nun quam uſurpata. Hæc igitur ex illa nequit explicatꝭ 3. Una manducatione totus Ghriſtus mauducs tur, lohan.6. verſ 1 1Ar in Cœna ſub diſtinctis ſym bolis corpus manducatur,& ſanguis bibitur. 4 Manducatio carnis Chriſti, Iohan. 6. fieri nequit a judicium. Nemo enim credere poteſt ad judi- eium; Ar in Gœna indigni mandu- cant ad judicium; 1. Cor. uu.
Qu

de Cœna Pomini.
Qusronns. 1. An Chriſi verum corpus, oiunq́; ver
cap. 17. Beza uæſt. ⁊14. Urfinus in Rxpl.
₰
⁊ Vrrum verba Inſtituriomis vö jyrd ſc⸗ ſecum- nari niſicationem ſint intell. ſpicum ſint toryuenda⸗ Apriun. Diſentiunt Calwinjani in b.allegatis. 3. Anharticnla evegetica, ih, cum& ſub, murent ö%nrö7 N. 4. Vtrum rorpus Chriſi in xſi⸗ Jacra Cœna ran-
m iritualiter; An verd etiam oraliter mandute- rur Chſangui bibaturt 4 Poſterius prius renent Juot- uot ZVwinglio, Calvino ſubſtribunt.
5. An indigni. eh · inſdsle⸗ verum Chriſti corpuus ſhpane concedant e verum ſanguinem ſub vino ha. iune7 4 Neganridem. 6
.

v
QuIBusPAM FIDEI AkRTICi
6i, uſum ſacramentorum.
zn
686 SS PISPVTATIO XIX.
lis, quos Calviniani indirectè,& ſecun· i⸗
3
dariò oppugnant. e
. 3 1
Reß · Hermanno Matthia Harhoff /Suſarenſi g Weſtphalo. 83
Srendimus errores Calviniſticos direqs i
fidei Articulos impingentes, corumq́; veth tarem principaliter oppugnantes: Sequin igirur, ut errores ipſorum enumeremus in fidei qu buſdam Articulis quos indirectè, conſequentet. & ſecundariò oppugnant,& ut coſdemrefuremus Hujulmodi ſunt de eficacia Verbi De attriburis nn nullis Deieiuus habitatione in cœlis, eh ipſo cœlo⸗ be S panitentie purtibus· De libero arbierio in naturaliuj De haredibus vita aterne; De diſtinetione Lradun in vira æterna: Do corporhus gloriſcatis: De legibij humanis& Magiſtratu latis Depœna hareticis 4 giſtratu inſerenda. Conſiderabimus illa ob temyo ris anguſtiam breviſſime. 2. Primd: Homo regeneratur con wertutur, e jt p̃dei particeps non abſolutꝰ, lclzs chhscee Sed ordinatè, ceteips ens nds per externa, c ſilia medis nempe per auditum e meditationem ven
z. Cauſa enim regenerationis eſt principalis velinſtrumentalis. Principalis e Deus; Inſtrumen tali ſunt ſat ramenta, de quorum eiicacia in præcj
denti“

Iliſlimartiſʒ jidheypncth. entibus contulimus Piſputationibus; E verzum. dtiodiltiactionis eſt, guod verbi Wraeis 46 Sier promanet ab uno Deilpiritu, 1. Cor 2. W. 11. eln1 ve Bſi 4. 13. ohnn.6, 4. lohan. 2. verf 2y. Sedper Iermoncm Dei viyf;
4.. 12. 1Per r w. 23. A. 10. V. 1 Uuds poſtoli dicunturcooperarii Dei, 1. Cor. 3. v. 9. iailtri⸗ per quos oredimus, 1.Cor...5. Gratia o Deuz eſt efficax, Galat. 2. V.8. Matt. 10..20. Bfficacia verð illa competit verbo Dei, non
enec quatenus e litera leripta vel ſpnus phy- sneqʒ quaſi ejufinodi qualitas ſir1 neeaturis, bin Rominibus, Sedæx ordinatione d ivina. Coh⸗ namus effieaciã illam verbi quatuor argumen- elaibus Claſſem primam fumimus ab apepri ſripture imonii Nam. Erange lium eit potentià Dei Slalutem, Roman. 1. W.16, h.e eſt medium& in- umentum in quo,& peruod potentia Dei ſeſe ciciter exerit/& dcclarat. 2. Doctrina, cui tenderimus, nos ipſos ſervabimus,& al os, qui ſunt, r. Timprh. 1.V. 16. 3. Oür fidem gignit, e 4 tultitia quidem prædi- önis(intellige ſecundum opin onem fapien- ujus ſeculi) led per quam Deus nos lalygs t⸗ 1.Cor 1. Verſ1.. Sermo Dei, quiagit in is, 1. Theſ z. 13 6. Fvangeliumper quod Dei gignimur, 1. Cor4 w.1 F. 7. Per quod Spi- Saccipimus, Gal. zWz. S. Per quod cohæ⸗ s.& cos[ortes promiſſionis in CRtilto reddi- br Eph. 5. v. 6.„. Armamilitiæ, per quæ Deus otehs„& cfirar, 2.Cor. 1. v. 21. Ad 11v. 14 Fetbum, per qdod credimus olan. 17. Va6. per quod ſalramur Aq. 11. V. 14. 12. Quare tauditu eſtʒ auditus autem per verbum Pei⸗ R

24 Dißutatio XIR. Rom. 10. v.17. 13.Et ſacræ litrre poſſunt nos erudi ad ſalutem, ⁊ Tim. 3 V. 15. Hine inferimus: Pet verbum Kdei Deus eſt efficax, per illud fidem g gnit, nos credimus, alvamur& ſervamur. Ergo ek regenerationis,& ſalutis medium. Claſſem ſecundum ab adjunii Encomiis, qui huu Spiritus S. verbi eficasium ornut ut[unt, 1. Mi niſterium viyificans 2 Cor. 3. V.6. 2. Sermo vite AA.5. v. 20. Phil. 2. v. 16.. Evangelium faluti noſtræ Eph. 1.V. 13. 4. Verbum vitæ æternæ, lob. v6. 5. Verbum ſalutis Ad. 13. v. 16. Mz fterium ſpiritus,⁊ Cor. 3·V.8. 7. Lex Syiritusyit Rom. 8.V.2. 3. Lex libertatis, Iac. ⁊. v.12. g.Adm niſtratio ſyiritus& juſtiriæ, ⁊. Corintb. v„ 10. BEvangeliũ gloriæ Chriſti, 2. Cor. 4. v.4. 11.5 angelium gloris beati Dei.1. Tim. 1. v. 11. 126 dius Spiritus, Eyh. 6 V6. Ex his colligimus: Setn viviſicans, vitæ æternæ, ſalutis, juſtitæ, vitæ kgl riæ, eſt ſuo modo vitæ cauſa. Atqui verbunh ralis eſt ſermo. Ergo. . Claſſem tertiam 4 ſimilibus verbi eßeutiß denotantibus Nam confertur 1. Semini immorij li, quo renaſcimur 1. Pet. T.V.23. 2. Imbri, Bſ. w. 10. 3.Pluvie qua irrigamur. Oſe. 6. v.3 P/ſ.67. 4. Semini fructificauti. Luc. 3. V. 8. 11.1. Matt.] V. 8 Eh 3. 5. Agriculturæ. Quemadmodumig yluria& ſemen ſe habet ad arvum/ ita& ſuo me T haber verbum ad corda noſtra At pluvia/& men ſunt cauſa arvi: Siquidem arvum pluriã 3 mineDeo benedicente alteratur,& mutatut, urj müm gramen, poſtea culmos, ariſtas,& tritic produat⸗ Marc. 4. V. 8. Eſa. 61. V. 1 1. Ergo modo verbum eſt cauſa fegenerationis. 8. Claſſem quartam 3 exemplorum induj utfunt 1. Judæorum& Proſelytorum, feu audi/ rum Petri? Ad. 2. v. 37. 2. Bunuchi Gandac;

3 de quihu(amArticul indecs ppignm. 275 olnug⸗ Ethiopum, Avr. 8. Vzeh 37. 3. Corneb, incitſtn ſ domeſticorum, Ad. 1 0 V. 44. 4. Antischeno- per iuit rum, Aoor. 11. B. 2b. 27. F. Lydiæ, Aor 16. v. 14.
ttemmuh5 Bpheß rum, 4.19. v45 Judæorum quorun
iun. mRomæ virentium, A.23.124 hunilu 5. Verbum g tarprædicatum, auditum, aut je- hatium organum ſ. u mediem, per quod Deus efi- Fug encter⸗ manum& medium Fjutis o peratur, fidem
in nobis gignir,& excitat.— 1 10. Nominsmus verbum medium erdinarium
in reſpectu ad extraordinarias Dei vias/ atq; opera- ioner: Quamvis enim Daus velit, ut nos fnus al- ligati ad ſüa media; tamen iyſum ad ea aon eſſe ut ſine iis re ita exigente agere poſfit, Cenhi erem Plum Johannis Bapriſtæ In utero matris Do- mtininum præſentem agaoſcentis,& exhibentis de- iscolu larat, Tuc. 1.v. 44. ukitt 11. Modus excſtandr& gignendæ hujus fidei. ſeltinmotione voluntatis,& iifuminatiore men⸗ i: Nam Spiritus.& voluntatem movet, atyerbo ntellecto aflentiatur,& in co acquieſcat: Et men- emilluminat, ut verbum intelligat.
4. 1Mi 1. Qgamobrem impiam aflertionem impro- hamus Calvinianorum ex ſuo horribili decreto omaem verbo efficaciam derogantium: Pexa Reß. d Ada pag. 116. In regen eratione, inquit, yro-
Sefallitur,& in Dꝛ um ipfum injurius eſt, quiſquis nanmnut hominibus, yex quorum os loquirur, vel ipfi tur knlterno Dei verbo, vel ſacramentalibus fignis Suilu Peum exiſtimat, vel tautillum divinæ illios ſue vir- 6 ult luti hominibus renovandis,& gtern ⁊ vitã in Chri- entin o ſervandis attribuere. Videatur Stiam Gnan⸗ emlmnh diſpun. deEuch Controwß. 6aph. 4 Oecolampadius hnn 3 ref. lið. Suentofoldii ds Surſiu verb⸗ Dri uucit“ 2 Secun⸗
ctum,& cogitatum non eſt inanis ſonus, ſed ordi-
rer quam dicit Apoſtolus, nos eſſe Dei opus, val-

276 ieti I 13. Secundd: Deus eſt immenſu omhißatont ch ſummè bonu. Deus eſt inſinitis, ch immenſu P/ſal. 144.03.Magnus Dominus,& laudabilis nimis,& magnitudinis ejus non eſt linis. Baruch. 3.. 1 Maßnus eſt/& non habet finem excelſus,& im menſus, Ier.23. P.24. Nunquid non cœlum& rer-1 ram ego impleo dicit Pominus?3· Reg.ð 47 C. licœlorum tenon capiunt, Iohan. 11. Verſs. Er. celſior cœlo eſt;& profundiorinferno, Sapient. 1 verf 7. Spiritus Domini replevit orbem tetta- rum, P/sl. 135. Verſie. 7.8. Siaſcendero in cœlum tuillic es: Si deſcendero in infernum àdes. Deußi eſt omniporens, Zachar 8. verſ. 6. Luc. 1. v. 37 1.Tim.6. verſ15. Bph.z. V.20 Fiquid autemdict tur, non poſfe, inreliigendum eſle vel poſſe inimitꝭ ratis, vel quod lud non velittanquam naturæ ſug; contrarium cnſemus. Deus eſt ſumiꝛ honus ſic beneficus& benignus, Mart. 19. v. 17. Mars ish V. 13. Luc18. 16.
14. Immenſtarem DEI oppugnat Beza vol 1. p.589. Lambertus Danaus de Eletchhis harericorum p. 116. lohannes Pincier de Cœna Domini libr it 370. 37101Deum eſle ubiq; præſentem, nodſuß eſentia; Sed vi⸗poreltate,& Majeſtate ſtotgunki Hos ſequitur Voyrſtius in Trad. de Deop. 2 40. Umniſt potentiam Dei opppgnat P. Martyr in Dinlogo pahil 6 8. Beza Vol. 1. pPag. 299. Eꝛ in Colloqᷓ. Mompel patuh 33.In QR p.6B Tigurini in Reſß. Ae Teſt Brentiſ qui opnanur Eeum iafinita ſua potentia efficenjj noa poſſe/ ut Chriſti corpus eſſentialiter ſit præſen in pluribus locis. Baniratem Pei oppugnant Calvj nus libr. ʒ Inſtit. cap.⁊ 1 ſed.7. Bexa in Coloh Mohn tum Electionis& BRprobationis hortibile proz pugnantes, Deumque quoſdam ahſolurd ch ſimpli cier ad damnationem,& dãmnationis vauſas pt& j
deſtinãſſe aſſerentes. 15 Tet

c quiluſlamArticuli imrs⸗ oppugnuti. 27 Tertid; Cœii vopabulum de Peo uſurpatum vinit le Non quandam incluſionem; en inÿnitum itiuu Pe Majeſtarem, ch lucem iuacceſlilam Banh 16. Ccœlum r.eſt aEreum„Tewit. 2 6. verſt 19. ercclu Peur 18. V. 2 3. Marth. s. w. 26. 2.4 yderium, Gen. oncuuh. v. 15. e22. Deu. 1. 3. Majeſtaticum, Mart.. Rro. Lue 1r..2. 1.Tim.6. V. 16. 4. Mytticum,
eeb. 1 erſ. ⸗ Peatum ſeu beatorum&
. Abſurdi ſunt Calvinianj Deo infinito& menſo eoelum dimenfüm adfcribeates, ex quo Siritusß. in die Penteeoſtes adyenerit,& in quo Peuspreces exraudiat quodque ſit domicilium ha- qutuitationibus ran quam conclavibusdiſtiuctum, vi. uelpilieatur Vrſinu in Compen p. 34 346. ganu 15. Quattò: Cœlum Bearorum non eNprotriò di. locu nec eparricula uedam mundi ung cum
iquie ſubſtahninis creata.
19. Non e propris dichus lotun, quia eſt quoddam iritbale,& ſupernaturale. F. trunſcendit omnia nnind natural a,& phyſica. Etgo erhis nequit
dicari t Brent. Tom. 8 p. 378.inter licem mudum, feu ſeculum: Prius eſt corpo-
elin Seconſtans 10 cis/& fem poribus, ſuq; divi nitus z n triptorem poreperibit; Poſteriuseſt pirituale inunem löci,& ſemporis rationem tranſcendens, lo erpetuò manens: Sic& duplex eſt cœlum, cœ-
e& terreſtre.
0. Non eſtparticula quadam muni unq cum ve⸗
ihite ⸗ ihſant iis ersara, ſeu, noi epar mundi ambi- ewlo elln95. T. Quis cjus creatio deſeripta nextat in Geneſi: Itdd enim cœlumenjus crea- ocmn narrat Moſes dicitur expanſm„eſt aſpe-
bile,exaquoſamatexia productũ ge in co magna
hinaria fuerunt pofita. 2. Quia coli creati
lyentur⸗ conflagrabunt,&e iner bunt ſecua-

2758 Diſputatio XIX. um ſabſtantium. Pſal.102. v2. Matth. 24. 45 Mart. 13. V. 31. Luc. 2 1. V. 332 Feꝛ. 3. v. 10.11 z. Qnia celum Btaterum reſpectu reliquorum jn eclotum crit cœlum novum, Eſ 65.. 17. 1 Pet. z 17. 1Pet. z. v. 13. hoc. 21. V.1. Eigo unz cun iſis non eſt creatum alioqui reſpedtu iſtorumnoj vum non diceretur. 3 ſ
21. Quamvis cœlum Beatorum non fit loeus quidam phyſicus: Eſt tamen finirum& alieubij( Fiquidem non eſt infinitum: Kr Beatorum cæt non erunt immiſti Diaboli, quia magaus hiatu eſt inter ſinum Abrahæ& infernum, Lub. 162.16 1 — pbllt
Sunt qui habitaculum ſeuæpillud, in quo ſuntheij ti, centent, non eſſe extrinſe cum aliquidſed intrij ſecum, hoc eſt, non eſſe quiddam diſtin dtum& du verſum à Beatis: Fieut corpus primò die creatun Btiam cœlumultimum eſt in alique võ nõᷓ enii
ſeco ſedintrinſeco,& conſervatur ſolius poteni Deimanu. Sed hoc ſuo loco relinquimus. ſ
22. Veterem notamus diſtinctionem, quae ſtinguitur inter ereatum generatum⸗introductun
pr præparatum,& factum: Greatus eſt mundu neraturjam homo⸗introductum eit peccatum R
man.. Præparatum diligentibus Pcum eſt Cc½ jum, Eſa. 64. v. 4. Mafth. 25 V. 34. 1. Cor. 1. i
Fiunt artificia. 8 u 13. Quintd: Partes pœnirentia duæ ſunt n eñ contritio ſen rerrores incuſũ conſcienria agnit varo. Paſtorior ſden qua roncipirur en Rwangolio ſ 6 ahſolutione, ehcredit proprer Cchriſtum remi ho c conſplatur conſeientiam. ye torrorius liberi
hf
*
24. Mam 1. cum pœnitentia ſit quædame F
verſio, duplex ejus agnoſcendus eſt termin quo& ad quem. Terminus 3 u includit a ſh tionem peccati ejus deplorationem, deteſturis l

dequihuſdamAyticulis indiec? oppugnari. 279 . Mui atq; metum iræ divinæ, quæ eſt ipſa contritio,& 1. duzun humiliatio Terminus ad quem eſt gratia,& favor deduni Deit Unde Apoſtolus pœnitentiam nominat con- 6n veronem ad Drum, Ã 20.v. 11.AdDeumautem
„
1 lzu erenimus non niſi fide. 2. Duo ſunt doctrinæ ſpelle eleſtis capita„Lex& Evangelium. Duæ igitur
ſunt hominis converſionis partes conttitio& f. t ui des: Illa?x ez. hæc ex Bvangelio orirur. 3 Chri- oli duas has partes yafim inculca-
us& Apo banr. Quod Mattpau e.z V. 2. totaliter pœnjten-
6 6
iam nominat; Id explicat Marcus e 1. v. 16. per onverſionem& fidem. Luc. 24. V. 47. dicit Chi-
i us: Ita oportuit prædicari in nomine eju⸗ pœni- vahhtentiam, 4& remiſfionem eccatorum. Apoſtolu ali—— 4 Petrus dicit, J 2.v. 38. Pœnitentiam agite,& ba- G ſut tizetur unnſquiſq; veſtrüm in nemine Jeſu Chri- rinbiſtrin remiſionem peccatorumʒ Similia leguniur. iqu hRm. 1.2₰. 1.Per. 12 4. tuſi; 25. 4. Oſtendunt idem converſorum exemplæ: lnqin Aqam voce legis, quam trausgreſſus fuerat aecu- ncienſitur,& conteriturʒ Brigitur verò voce Erangeiii
E 3
ditã promiſſione gratiæ de ſemine mulieris ca- ur ſerpentis contriturs. Sic voce legis perterre- cttexEvangelio conſolationem audiunt,& fide verã ſe erigunt David, 1. Reg 12. Pſal.5 1. Ezechias jeegrotans, 4· Reg ⁊0. Eſdras, Eſd.9. Daniel, Dan.. Mulier peccatrix, Luc. 7. Publicanus, Luc. 18. Pe- ni luſ rus, Mari.26. Latro, Luc. 1 z. Paulus, Ador.9.22. uſtin 1. Nmoth. 1. rh s. In ſpecie eontritionẽ e ſſe pœnitentiæ partẽ. onſtat erIer.3 1.. 18.1 9.Poſtquã oſtendiſti mihi, mnihercuſſ femurmeum, coufuſus ſun& erubui. Fidẽ eſſe penitentie partem, con Kat ex collatione loco- um, AA. 1.V.38. ehc. 16.7 31. Nam Apoſtolus, 4. dis ea. v.38. Interrogantib quid ſit faciendum, ut ſalvi iRantreſt ondetpœnitentiã aʒite. EtAM 16. 1. i 56 euſtodi

46 ißututio XIX.
euſtodi quærenti quid ſit faciendur; ut ſalut conſequstur, reſpondet, crede in chriſtum: No oftendit verd duasſed unam ſaluti viam. Er quo Fohannesdicitur prædicaſſe pœnitentiam, Mar. v. 2 id explicatur A.19. v. uo4 predieæuti dem in Chriſtum.
27. Quare improbamus opinionem Calvin ib.3. Inß. 2.3 ſec. Bege volum 1.222 negantiun contritionem& fidem partes eſſe pdenitenti. j e. Sextd: Mortißoatio curnis ſenpoccgti eh viwii⸗ Feario ſon reno vntio Hiritusjuſitieeu now homiri⸗ 5 von ſunt propriꝰpexnitenria partes. 29. Tohannes Calwinus lib. zenſt. c. 3 ſect.5. poni tu tentia eſt vitæ Koſtræ inquit ad Deum converſicoi
uæ conſtat carnis mortikieatione& ſpiritus viij⸗ 3 videatur etiam Se 1. 5. 3*3 canu⸗ loc. 30. Lueft
zo. Reſp. ortifcatio 6e vivifcatio ſi knſt in Caliniãno explicentur funt fructus ycnitent jl Bom. 6.. 19. Nam mortiſicatio ipfiseſt malor h. affectuum repreſſioʒ& viviſcatiò ipſis eñ beneji Fendi ſtudium. Ergo pœnitentiæ non ſunt pane Renovatio non ef coufundenda cum ipſa yoœ rentiaʒ ut neẽ bona opera,cum horum cauſa. Nanj 1. bona opera ſequunturjuſtificatum& ſidem. Fizin des autem non eſt niſi in converſis Et quiequiꝭ u non eſt exfidepeccatum eſt, Reb. 10W.6.. Bon igitur opera noi fluntin remiſfonem peccatorunjj Kt pernitentia datur in remiſſiònem peccatorunjn A. 3. v. 18. z. Nominantur fructus porniteutii i Marth. z. v8. Tucz. V.8. A26.W20. Gal.5. V 4. Et fl renovatio con ſtitueretur Pars pœnite tiæ, annõn de convefione perpetud eſſet dubitʒ dum annhn pœnitentia inrerta redderetur?! choatur enim rehovatio rantuin in hac vita, c wmshiti in ſ 3 Recgitur ſᷣribitłi

Auiandniaindieppignui 2 * oo a ℳ 42. Mla difttihutio non ſatis Logien enderur qua pio partibus pœxitehriæ ftatuuntut oticeti eawwiz. g viteatic bpiſeeorgepjug⸗ uluſlAeonl. ctatio honi: Funt enim hæcnen par- eponitentiæ, ſed novæ obedientiæ, ac proinde efecta. Conferatur Areriu⸗ part. 1
31. Seprimd: Homins lera agendi poteſtas, 3. Jecundut Calyinianos amnia dependene ebſoluro,guoc Deus fecit⸗ decreto. Omniãigi
erſecundum eos funt fataliter. Ex ipſorum igi- ir opinione arbitrii libertas homini ne quidem i naturalibus eſt relicta. Fcribit Calvinus lihr. 2 . 4 e. Ego contendo, Peum quoties nfacere vujt ſuæ Froyideutiæ,& in rebus exter- bominum voluntates flectere, 4. verſare, nec a eſſe lberam ipforum clectionem, quin ejus li- ettati Dei athitrlum dominetur. Lib. 17 nſtir c. 16. 6 dicit, ne quidem penes hominem eiſe viarum hi 3 n mpia e abſurda eſt hæc Calyini aſertio. ia, eſt, quia pugnar cum apertis Scripturæ teſti- ioniis„ur Gen. 4. v7. Fub te erit appetius tuus. m 30. W. 14 In arbitrio viri eR, Kye faciar. ſie enfaciat⸗ loſi 4.1. Optio nobis datureligite niodie, quod yobi Splacet. ⁊. Keg 4.V. 12. Trium ti- nidarur optio: elige unum, qod voluetis ex his, ut aciam tibi. 3.e3..5. Poſtula quod vis, ut dex 34 Abſerdas eft, quia cum legitimis pugnat Hoſcquentiis&rationibus: Nam 1. quorſ F onum& ad virturem adhbrtatio,& 3 mzlp. iuſlidertas an6n 5 xaturilihet

homo, inquit, proponit, eus diſponit. Deinde li
432 Diſputatio XIN. tate, tyrannied urgetur legum ohſervatio?. An⸗ nõn virtus& vitiũ Iunt præ? ligentis? Annõn yræe ligees agit liberẽ? 4. Quid aliud eſt homini liber- eatem naturalem derogare, quàm eum ex claſſeaui] malium rationalium eximere.& irrationalibus an numerare? Certè ratione urimur, ut ptæterits cum futuris eomparantes judicemus, quid ſij præcligendum.
35. Noramus aliud eſſe clectionem, aliuddiſꝝ poũtionem& exccutiunem; feu aliud eſſe electioj nem,aliud eventi m& ſucceſſum: Unde Salomon
bertas eſt naturæ, gratiæ,& gloriæ: Illa hominem Hcit liberum à coactioneʒ iſta à peccati domiq/ hæc a miſtrii: De libertate natu æ eſt quæſtio Hancigitur propugnantes addimus, non exclule re nos cooperationem& auxilium Dei in actioni pus bonisʒ yrohibitionem deſertionem, coibi tionem,& determinationem in mals. Quare lib. ra eſt voluntas noſtra à coactione, licet nõ ab omj neceſſitate. 3 z6. Octavd; Erhnici ſaniores/ ut Ariſtorelu Ci rerꝰ, Ariſtides c. mediante notitia naturali nonſin ſalwnri: ch proinde in eodem domicilio eum patrin chis eð Prophetis non viunt. Nam liud eſt quæt re,& aliud quærendum habere,& obtinere:Ethn ti mediante notitia nãturali Deum potetant qu rere,& tum demum inventum in verbo redtè ech prare. Hoc cum non ſiut inſecutifunt inenculi les, Rom. 1.V. 19. 37. Quare cos hæredes vitæ æternæ conſtitu in te nequimus. Confirmamus 1. Ab ignorantia angelii, Ethnici ignorarunt Fvangelium, quij quod eſt myſteriũ Rom16. v.25 26.27. Col 1. 17. 1. Cor. 2. V.7. 8.9. Ehh. 3 V. 4.. 8.9. Myſterior
„
verd proprium eſt, ut cognoſci nequeant aliii

.
de quihuſlam articuli jndn⸗ oppignati. 23
obſcnh. entine quam ex revelatione,& nenexnstui? Docet
Servator, Marrh. 16.V. 17 Beatus es SFimon Jonat uia caro& fanguis non revelavit tibi, ſcd Pater iueus, qutin cœlis eſt. Quiſquis verd ignorat Evan-
elium adDeum pervenre non Steß& preinds
on falratur: Extra Ecclefiam enim non eſt
. 45 ignorantis Chriſti: Notitia naturalia norat Chriſtum, ejuſq;ʒ beneficia, Matt. 11.2.25. 6. V7 Rom. 10. V. 14.17. Fph. z. V. 3.9. Ergo ex
dhoi nemoſalvatur; Lilgtr enim ſalvarur pet co- oriatllsitionem,& fidem Jeſu Chriſti ſalvatur, Ioh. z. v. iperui 16 18. Rom. z. V. 11.2.26.25.c.1 o.V. Gal.⁊. V. aiueius 3.22. Ita ut nec Patres V. Teſtamesti, ſine
ide in Chriſtm ſalutis faci ſint compotes, AA. 4. v. c. 10. v. 45. Heb. 11. V 6. Rom. 14.V. 24.Heb. 1z. .8. Ap6. 13 V8.
39 3. A0 adunda notitia n aturali⸗ eœeirsre, eh erſechione Notitia enim naturalis eſt vana,& ſebebris circumfuſa, Gen. 6. V. 5. Pſal. 14 3 Pſa.9. . 60. V. 2. Ioh. 5 V. 5.18. . 18. Opponit ſele idei ſalvifcæ, 1.Cor. 1.v.21. 3Rom. 5. V. 6.7. Proinde ſapientia naturals à Deo reprobatur, 1.Corinrh. 1. V. 19.20. 2.Cor.10.d.
milu.6. Rom. 1.V21.22.
chin namobrem graviter lapfus eſt Pelagius. eum menl ſcholaſftici ſtatuentes homines in pri- in reetmo millenario falvatos eſſe per legem naturæ, in ſecundo perlegem Moſis, in tertio yer! egemChri- i. Kidem errori noſtro ſeculo ſubſeripſitEraſm us, uti videre eſt in præfat. Tuſcul. Quæſt. Propugna- it eandem opinionem Vritu Zingliu in Chri- ianä fidei erpoſitiene ad Chriſtianum Regem, uam Bulingerus in præfatione Cgneam Zwin-
vocem nominat. Verba Zvvinglii, par. 1. ſe nu
b3

aliud facere, ſeu implere ipſam jegem: Gentes eiz
1 I
hæc ſant Deinde ſpera udum elt rbi riſurum g . actorum, prudentium, fidelium conſtantium j kortium, virtusſorum omnium, quichnq; à condij
to mundo fuerunt ſodalitatem ꝑtum& confu bernium. Hic duos Adam, redermptum ac redem j Prorem: Hic Abelum, Enchum, Noam, Abraha mum, Iſaacum, jacòbum, Moſen, Joſuam, Gedeo nem, Samuelem Pinher, Heliam, Heliſæum, Ileie
ac deiparam virgis em, de qua ille præcinuit, Darinnjt dem 5 Fzekiam„Jofiam, Bapti Sam„Petrum Pau
lum: Mie Hereuleen. Theſeumn Seratein, Arilidemt
Antiganim, Numam, Camillum, Carones, Scipioner jjt Hic antekeſſotes tuos,& quotquot in fide hincmi i Lrarunt m jores tuos videb i. 5 4 Zingliumn quidam Zyyingliano:um m plicirer defendere ſtudent, quidum excuſant. De fendere eurs conantur Henrieh Pullingeru, Rulig
phns Gualtheyts in ſuapro Zvinglio 4 pologia Nam f. factores inquiunt, legis juſtißcantur, Rom. ⁊. 1jn Gentes verð ſust factores legis, Rom. 2.. 14. Brgo 4. Reſp. 1. Aliud eſt, fcere al quid legis 6 j⸗
quæ fuerunt legis.ſeu aliquid legis fecerunt, liberij
litatem exercendo, temperanter vivendo⸗&ec. belj non impleyerunt ipſam legem; Scripſerunt aliquiij de virtutibus, quæ diſponunt nos in proximumg parùm deiis/ quæ diſponunt nos in Deum. 2. Fi Stores igitur legis juſtificantur, ſi perfecte legen impleant. Atqui gentes legerm perfectè non im plererunt, 1. quta Ethnſchrur virtutes fuerupjje imutilæe,& imperfectæ. 2. quia extra fidem. Deh igiturdiplicuerunt, Heb. 1 1.V.6. Non reſpectu ſuh ed reipectu perſonæ, non canſaliter, ſed ſubjecti fuernnt peccatum, Rom. 14—8. 3. quia nonz Peigloriam, ſed ad propriam ipſorum laudemre
rebantur. 43. Bxcu

8 huiluſlam Ayfjculi jndne opugnatin 15 ir
eli 4½. Brcuſere Zwinglium conatur Sohninn h. 5. eeenietl menrem hanc e nginſi u0 hetir tor SreSiadonain m cannhöicos illos contulet, uberius gratiam Iuam * ans slargitum eſſe, ut infpiratione dirina per Chri- utt non abſque Chriſto ſint ſalyatj. Lrehfre mRuehc eſt: Icribit in enic p. 24. Heroibusil⸗ en, ſu Zwingliu Dei couſpectum tribuit ſub condi- SeꝛFiquidem in fide hint migrarukt: Expreſs mdieit: ut quotqfuot in ÿde hinc migraverunt. 4. Reſp. 1. Debs convertit nox.& dat fidem Ferbum,& lacramentorum uſum“ Fides enim uditu eſt, Rom. 10.. 17. Bt Baptiſinns nos fal- „1.Per.z v.24. Verpo verd g Sacramenthruhn chniei ſua ipſoru culpa fueruntdeflituti. e winginhpinio ill Bathufiaſticum converſiònis fingit idumenytum. 3. Si Ethnici illi Chriſtum cogno villent⸗ „Pulinhei aliquam ejus mentiontin in copioĩſſinis ſis inln i iptis feciſſent. 4 Nutna horren dam Romme ido-
ciutuhhatriaminvexit, veram igiturfidem non kabuit. Rem. Peinde efcuſare Sonatur Zihlium fi⸗
Peander Veridicus Soribit enim in ſeri pto ſus manicop 99. Zyyinglium allegorict locutum non aliter ac ſi quis virum brudentifimum inet alterum Fobr⸗ tem, virum elõquentiſfi- malterum Ciceronem,&c.
no nm 36. Reſp. Impingit hMiei ille in veritatem 8 henoricam&e principla Rhetoricæ: NMam 1. quæ
Tygurinorum defenſione. 2. Allegorica tapRora eſt, quandh ex ſimili ſignificatut ſinile. igirur in ea conſenſio cademe; qualitas. Quis
wingliifuerit mens patetex allegatis ipſi us ver-
Nonn ocam dabir inter Pthnicos 1& Chriftianos— unſeißt quos vera eſt diſlimilitudo,& diſſenũ 5 Echnt- 3 enim nihil conftitit de vero Deo tlinuno, nihil hun Cchriſto nihil e Rde, nhl deſero cultu Pes

236 Diſtutatio XIN ₰ ræſtando, nihilde corporum reſurrectione nihil; de vita æterna. Quod igitur de Ghriſtianis afft matur,de Erhnicis negatur. n 47. Qnre cum Auguſtino ad Iulianum 3— ap.3. dicimus: Aa korte Fabriciis, Regulis, Fabii Scipionibus, Gmillis cæter1q;; talibus proviſui eltis aliquem locum inter damaationem regnum gue cœlorum; uhi non fint in miſcria, ſedin beutin rudine ſempiterna qui Deo non placuetunt, cui Fnefide impoſſibile eit placere, quam nec in operijn bus, nec in cordibus habuerunt? Mon opinorpet dirionem veſtram ad iſtam poſſe impudentias proſilire. Ad eundem Introducis honinum ge nus quod placere Deo poſſit fine fide Chriſti, leg naturæ. Hoc eſt, unde ves maximè cnriſtuei teſtatur Eccleſia. 48. Nond: Diſtindos graduspramiorum, l, ix in vira dterna futuros piẽ credimus, conſꝛemun Aocemits. 49. Nam 1. Apoſtolus dicit 1. Gor. 1 5.v. 44 Alia clatitas eß Solis alia clariras lunæ,& aliaclꝭ ritas ſtellarum. Stella enim à Kella differt in cluri tate: Sic& reſurredt o mortuorum. Et Daniel ei v.3. Qniautem dodifucrin fulgebuntſicat leß dor irmamenti Et qui ad)uſtitiam erudiuatmi tos quaſi ſtellæ in perpetuns æternitates. RHi jra inferimus: Quæ& quants eſt diffe entia ſ larum interſeſe, ca& tanta eſt differeutia Kon num reſurgentium in altera vita. Atqui differe tia ftellarũ eſt in diverſitate graduum claritatis differentia reſurgentiũ erit in diverſitate guduh claritatis. Fo. 2. Differentia erit in altera vita pœnal Marth. 11. v. 22.24. Remſfius crit Tyriis Sih niis, quam Eorozaira& Bethzaidæ;nec non So mis quam Capernaum. Ergo differentia erith Rioriun& gloriæ. zu 37
——
S—

n de quibuſlum Artiuli indirec⸗ oppignati. 287 Cirſu I1. 3. Pominus reddet unicuique ſecundum pera ſua,& unuſquiſq; habebit mercedem juxts ulnnium laborem, Rom. ⁊ v.6. 1. Cor. 3. V.S. Jam vers 1 operucn& 1 borum eſt differentia ſe cundum gra- ultunu⸗ Ergo retributionis pꝛæmiorum erit diffeten- ui aſecundum gradus. ſueninat⸗ Paret metet: Et qui ſeminat in benedi⸗ gunui onibus, de benedictionibus& metet. Hinc in- Mon i timus: Utdifferuntyared, e largirer ita different olſe inmia vitæ æternæ. Atquiparcè, eh largier diſe- cit c at gradibus. Ergo. eſiei3. 5. His nou incommods additur parabols
entorum-Nam præmiis variis,& quidem gra-
jm ins(iſdus differentibus diverſitas ſeu differentia lucri Scompenſatur. 6. Btargumentum à diſpari An- clorum gloria: Nar Bentorum gloria in vita gter- ſaerit fimilis ang lorum glori, Mart. 22.. z0. At-
ui Angelorum gloria differt gradibus. K.& gloria
prenim mu min
rſuetoram 7. Atq; teſtimonia ſanctorum Patrum ueduibu⸗ his verbis ſententiam ſuam exponit P. 1arryrp. 811. De Patribus fatemur ingenuè, quod 3 hMemiorum d ſerimina ſtatuerint. geou Qare errant Vorſtius in Teſſaradscade An amen oßoriana, Schunfeldius in Diſßutatiomibus Caſel- eteti ni, c cui eadem opinio arridet. P. Martyr Claſ z. din n. 17. p. 829. qui nullam præmiorum diſtinẽtia- likunhemin vita æterna admittunt., 1. 5. In ſolutiene argumentorum iyſorum no- und indæ ſunt diſtinctiones. 1 Inrer procreantem cau- ſeiltn,& menſuram: Dittindta dabunturpræmia n
opter, ſed ſecundum opera. Cauſa igirur ſorum eſt mi ſericors Dei voluntas Menſura ſunt ti Iipla opera. 2. Inter juſtificandum.& juſtificatum. eſuinter vitam xrefnam& 1d, quod eſt in vita etn terna; Affertio noſtra eſt non de illis, quibus
11 propo-

2 8
238 Piſßuratio XIY. 5 propoſita elt vita Srerua,& de juſtitexadis, ed 6 Peeimdrees humuna 3Mngiſtaeng
1
modo late( 3 ihAis violara bbligant conſeientii inde qui ha lehe malitiozd?rAt; ectat⸗ . Nam 1 Sinon[olumprapteriram ſed
*
jarn proptet cꝙſcjentiam Magiltrarvi eſt obre
perãdum„ſeqtitu jeges Magiſträtus violatasco u FKichtiam etiam obligare Ar verum prius, Romt
. 5. Neceſſicare fübditi eſtote non folum prop iram, Ied briam pröpter cunſcientiam. 2 O ſs opponit fele poreſtati„Dei ordinätiouireh' Rit, Rom. 13 v.i Brgo rönſcientiam lædi⸗ Quinit Peiordinationi ſeſe opponit/ in Deum pfumpehil ent Artendendun eſtjn reſtimoniis his ad ii Julionem deedatgurücarumn rertium abab ſoularpatui Gſteudit Apoſtolus Magiltrat ſe obreinperandum. Argumento uritut à Maſo on rantam enim Maßgiſtrarus honorari deb 2 tut leges Magiſtratus contemptim violat;
atceeum tät . At diſpurat Enlwin. h. 4. In.0. 10 e ſeges human obſervaru ſint neceflaric, vas tuchej violatas conſcient am nõ obligare, eum ronſcienj j tis non eum homiclbus, ſed cum Deo ſit negotiſ cum Magiſtratus nequeat pcenis Lretnie i
c Lumq́; leges divinæ,& umanæ reſpectu cohſcien u riæ diltinguantur: Ilæ en m dicuntur pertinere j forum conſcientiæ; hæ ad forum terrenum ſ 59. Reſp. Dſtinguendum omnind eſt it genus, quod eltoriaind morale,& à Deo prx ptum, vide licet obedientia erga illos/qui prxſii & ſpecien facti ejulq; eircumſtantias; Ratione heris leges humanæ obligant conſcientiam, liet hon ſemper ratioue ſpeciei facti? Interipſãs le

quihuſlam Aniculm indirems oppugnati. 289 Quædam enim velexi pſojure diyino,& naturæ i.
bitus in creatione inſitis ſunt erutæ, ferunturq;
kebus divinis: Magidtratus enim eſt cuſtos primæ lecundæ tabuls, has violatas obligare conſci- hentiam nullus dubitat; vel feruntur de rebus hu- anis& quidem yel contra ſacraslitetas& legem haturæ, quibus libertas Chriſtiana evertitur,& cõ̃.
entiæ hominum gravantur, his ne quidem ob- mperandum, rantum abeſt, ut conſcientiam ob
ent:vel ferunturde rebus humanis in verbo Dei ecexpreſse, 6 determinatè prohibitis, nec man
ei onſitis, quæ violantur vel ſtudio, ex contemptu& tink alitia. Obligant igirur conſcientiam; velexim. uDeunoviſo, ex debilitate,& non ſtudio peccandi
oniconſcientiam obligare non purantur. renn. Undecims: Non Vcundum loges Moſnicas ulien/es /6A ſccundum leges legitimas Romanas n Re- to uiib. Roman⸗ tontroWerſia oborts ſunt dacidenda.
hu 51. Nam 1. Peges illæ humanæ ſuntaccommo- roniete magis ad noftrum Reipub. ſtatum, mores,&
npin Snpora hujus ſoculi. Leges forenſes Moſaicæ non em. Ergo meritò his præferuntur. 2. Le es fo- teles obligabant uſque ad tem ceſſintuv.1 o. Marth. 9. V. 7. Epb. 2.V.1 iter non obligaur poſt exhibitum Meſſam. 3. ligatio igitur legum forenſium Moſaicarum it tantum temporalis. 4. Rede igitur ſcribit vinus lib. 4. Inſt. c. 10.ſoc. 16. Quod jactatur, 4 ſchibuldam fieri contumeliam legi Pei per Moſen e cum abrogatã illa novæ aliæ præferuntur, va- mum eſt. N eque enim aliæ illi Præferuntur, kihnmagis probantur, non ſimplice collatione, ſed eenporum, loci, gentis conditione: aur illa abro- iui ur quæ nobis lata nunquam fuit: Siquidem ntis
ſienn eam Dominus permanum Moſis tradidit, quæ ouſciei
entes omnes promulgaretur,& ubique vigeret: ln 93 Sed
3
3 2q;
uhtüt

2 Pißutatio XX. 6 Sed cum judaicam gentem in fidem,patrocinium/ & clientelam ſuam ſuſcepiſſet illi pecvliariter etã ij legislator eſſe voluit: ac quid ſapientis legislatotis ij erat, ſingularem quandam ejus rationem in feren- ij dis legibus habuit. S 62. Porrò diſtinguendum eſt. 1. Inter genus&ki ſpeciem: Genus in legibus Lorenſibus.& ceremo- nialibus eſt morale,& omnes obligat. At ſpecies ſeu C determinatio generis non eſt moralis ſed ad ſolosi pertinet Judæos Quemadmodum in lege ceremvin niali ea, quæ ad cultum ſpectant, in genere omnetſt obligant; At determinatio cultus, quæ vel reſyille ciebat Chriſtum mittendum, vel alia peculiaria fi da, ſolos obligabat Judæos: Sic lex korenſis ratiò ne obedientiæ præſtandæ obligat omnesAt reciʒi yro plurimas muratienes in circumſtantiis pro remyd re, loco, perſonisfactis. Obligat igitur nos urruq lex reſpectu principii communis, ſubjecti,& fin
ſed non reſpectu circumſtantiarum. ⁊. Norand ug eſt/quod Scæ vola, vel alius ſit author legũ Rom mi narum, non qua Ethnicus ſed qua homo divinit hiſ donis mulris naturalibus ornatus. 3. Diſtinguet dum igitur eſt inter cauſarm proximam,& remotꝭ Cauſa quidem proxima legum Romanenſium komo; ſed remota eſt Deus: Omnis enim ſapie
tia eit à Deo, r. 1. V. 1. Rom. 1 V 19. no
63. Brrant igitur quotquot leges forenſes Mlu ſaicas in forum Ghriſtianum revocandas,& ſectj D dum eas judicandum eſſe cenſent. De Cariſa dicit Philippus in Epiſt. ad Mconium⸗ Carlitadj damnabat omnes leges ab Ethnicis conditas, c rendebat jus in foro ex Moſe dicendum eſſe. Vadium hæc in re imitantur Herbornenſes.
64. Hiſce reſpondemus leges Juſtinianeas) ferri legibus forenſibus Mofis nõ reſpectu genetii fed ſycciei non ſimplicitet, ſed comparatè idẽit
8
2

——— 2
d quiluſlam Anticuhi indirecde oppugnati. 291 emwi propter diqũmilem Reipub formam. 4. propter di- l kuun verſam terræ condirion em. 3. propter tem poris di- ientis kl verftatem: Con ſideratur enim populus Judaicus, atiouem uivel ut populus juſtit am colens, velut populus pe- culiaris, ex cujus numero Chriſtus erat oriundus, . lunn Datæ igitur huic populo quædam ſun tleges, ut eſ- ufbielerjuſtus& hæſuntunir erſales,& nos etam obli- liguluju Laut, Quædam ipñ datæ ſunt, quæ ipfitantum Rei- otalili pub competebant,& hæ(unt leges temporarię nec um ult ſunt in noſtrum forum revocandæ. alinu li. 4. t inzeun Inſt c.20 ſec. 16. Quod jact⸗ turinquit,« quibuſ- tus qutlam fieri contumeliam legi Pei per Moſen latæ, elalupeicum abrogata illa aovx allæ præferuntur, vaniſti- ic lernum eſt. Neq; enim aliæ illi bræferuntur, dum ma- is probantur, non fimplici collatione ſed tempo- — aut illa abrogatur, quæ
at omneʒj ſtuntit um, loci,gentis cõditione aut ill utigmun obis lata nunquam fui§iq uidẽ non cam Domi- ſihchius per manũ Moſis tradidit, quæ in gcutes omnes rum tromulgaretur,& ubiqʒ vigeret: Sed cumj udaicam uujlgentemin fidem, Patrocinium& cli entelam ſuam lcepiſſet illi pecul arirer etiã Legislator eſſe vo it: ac quod ſapientis legislatoris erat, fingularem uandam ejus rationem 1 feren dis legibus habuit. ecanusp. 208. Lex judicialis Moſaica, inquir fuit ſuris pofitivi: proinde non coguntur Ckriſt ani todein modo ſuas palitias adminiſtrare, quo Reſ- ab. lſraelitica fuit adminiſtrata. 6 Duodecimò: Hareticu ſimplex ab Eccleſis Sfieienrer judicarus potel quidem 4 Magiſtratu pro- ib, ſon non debet capitaliterpuniri. 66. Status alius eſt Fccleſiaiticus, alius politi- tus: Utriuſque eſt curam habere veritatis,& re- zulare hæreles,& hærcticos. Perſonæ Eccleſiaſti- bonen xtres in tractandis hæreticis gradus conſiderare heter ne eſt diligens ↄbſerdatio, ꝙh inquiſieio cheii certis notis Petenda, ne innocentes habeãtur pro onhu
—
——

291 Diſputatio XIX. reis. Secundus eſt correprio e admonitio· Mon ſtrandi enim funt errores ex apertis Scripturæ te- ſ Kimoniis:& id quidem non ſemel⸗ ſed bis, tervè eſt aciendum, ur docet Apoſtolus 1. Timorh. 2. V. 17 Tertius eſt excommunicatio: Hæreticum homi. nem poſt unam ac alteram admonitionem fugæ, 5 Tit. ʒ. 1. Tim. 1. Marth. 17. Rom. 16. Bxclußionem z hanc vocat Apoſtolus actum, quo reus tradirur Sa- tanæ adinteritum carnis, ut ſpiritus falvus fiat 67. perfonæ politicæ confiderare tenenrut hæ reticorum delicta: Nam hæretici aut ſunt fimpli⸗ ces, aur ſimul ſeditioſi& blaſphemi: Hæreticus“ implex falſam doctrinam ſimpliciter propugnat; hæreticus ſimul ſeditioſus, turbas mover⸗ ſeditio- nemq́; excitat, velindubiratam& Martyrum ſan⸗ oti uine confirmatam docttinam apertè,& direieti blaſphemat: In talem meritò Magiſtratus capiu liſupplicio animadvertit, non ob hæreſin, ſed oh motam ſeditionem. Vel delicta hæreticorum ſunt velhæres vel fehiſinata, vel manifeſta dagiria, qun à Magiftratu corporali pœna rectẽ puniuntur. 3 83. At ſi peccent hæretici hæreſibus ſpargendi pellendi quidẽ ſunt ex ſuis functionibus, ac coẽr cendi ne amplius nocere queant; Sed non ſuntin retficiendi. r. Quia de hæretico interficiendo N. Teſtamenro nullum habemus mandatum. Eſa. 11. V.6. legimus: Habitabit lupus cumagn
& pardus cum hædo accubabit. Et v. 9. Pon noc punt;& non occident in univerſo monte ſancti meo, quia repleta eſt terra ſcientia Domini. Quo vaticinium„quia generaliter de pace Eccleflæs concordiæ civium Reipub Chriſtianæ loquitur mul includit modum propagandi Eccleſiam, him rum abſq; profuſione ſanguinis. 6 69. 3. Chriltusjubet, ut Zizania non evellaih musſeã creſcere permittamus. Mattk. 1z. Sama A ritano

8—
d quiluſlam Articuli indirede oppugnanti. 295 mih ranos infideles ad petitionem diſcipulorum igne gein de cœlo deſcendente exuri renuit, Lur.. Verſ 54. ſelbzun Apoſtolus igitur Paulus, hæreticum, inquit, homi- Tnht; nemfuge; Sed non interfice, Tir. 3. v.10. Nomine tticinh Zianiorum, Marth. 1. intelligendos eſſe hæreti- niticn cos probamus primò ab explicarione ſeminis: U- s. lu bicunque enim ſeminis à Chriſto fit mentio, do- tetth ctrina fidei non morum intelligitur: Poctrinæ sllnt utem fidei opponuntur hæreſes non ſcelera: Fic xetii ſemen dicitur quadruplex reſpectu diſtinctorum taut iun eectorum; At in fe eſt unicum. Ratione igitur eni i Stnn⸗ Zizaniorũ nomine falſa inrelligitur do- in Grina. Secundoò, quia alioqui nulli facinoroſi„ monti lent occidendi: Nam Zizania evelli& ex tirpari Mmn prohibentut,& quidem non aliqua, ſed omnia. ver tü Tertiò idem arguit Zizaniorum natura, quæ quo- keutia culmum ac folia adeò ſunt ſimilia tririco ut nifi
oiſtun
—
ſ djuſtampervenerint maturitatem ãtritico diſtin- 6 guinequeant: Tale eſt etiam ingenium hæretico- F um qui ſubdole imitantur veros verbi doctores f- e
ctapietate.
u 70, 4. Adreligionem nemo debet cogi: Qul- ſbn us religioſus debet eſſe ſpontaneus, non coactus, kopulusque Dei voluntarius, Pfalm. 110. verſic. 1 Docet idem praxis primitivæ Eccleſiæ; Fue- mntquidem hæretici, ur Meſtorius, Arius& alii, proſcripti, ſed non interfecti: Qua de re alibia- cuu gemus fuſius.
71. Quare improbamus judicium& conſilium zii itorum Calvinianorum, qui hæreticos legitimè judicatos capitali Pœna coẽrcendos eſſe ſuadent, ideatur Bexa Vol 1.pag. 129.1 50. Zanchtus in Mi- rrh Mellan pag·80. Antoniu Faynus in vita Fexa, Buca- nus loco 4 9 pag 777. Dancus Ethic. Chriſt. lib. 2. cap. rii a. Atſcribit Bexa vol 1.pag. 153. Lex divina n1. jubet
†

154 pjutano 1. jubet falſos propheras oecidere, Lowir. 2 4. verſ 16. Peut. 1.V. 6..17.0..c. 18. Verſz0. Idem haber Bucanus. d. 6 7. Reſp. Ler illa erat forenfis& non moralis; Inde in N. Teſtamento non eſt repetita, ſed abo- Rira. Feudiſtinguendum eſtinter generale,& ſpe- ciale. Generale eſt, hærericos eſſe puniendos, ſpe- ciale erat, capitali pœa ia V. Teftamente eos affi- cere, per quod conſulere voluit Dominus poyulo“ Judaico. Attendendum igitur elt ad circumſtan- tias, ut 1 perſonarum qula agunt leges illæ de iſto 7 populo, quem potesti manueduxerar Dominus ex Pgypto. Gravius igitur ſupplicium dictabat non 5 cuivis Pfeudoprophetæ, ſed lurgenti? medio hujus“ populi. 2. remporis Nuper enim admodum Deus hunc populum ſibi in peculium elegerat, ſuumque 7 fvorem multiplicibus ſignis,& prodigiis ſatis ſu. n perq́; declaraverat· Ergo horum memoriam citò deponere, grande erat nefas,& morte yiandi. 3. TLort, quia Chananæaregio, in qua pop alus iſte? vivebat, erat quaſi domiciliũ Pei, in quod Judæos tanquam hoſpites intromiſerar. Rationem ſuf- cientem licet vix quis reddere poſſir, non multum ramen aberrabit, ſi dixerit capitale fuppliciũ Pfeu- doprophetis his ideò fu He indictum, ne in popu; lo in factibnes diſtracto dubia redderetur Meſſs præſenria, quem exillo populo,& ex illa regione
*
juxta promiiionem Dei expectare debebamus.
*
Qusrionks.
An verhum Deiſepradicarumſive lequm j vegenerarionis medium? Seu An Deus convertat e ſem donetper pradicationem verbi ſui? A. . An Calwiniani oppugnent Dei Omn ipoꝛentiam Miſoricordiam, ¶ Bonitaem 4.
—

egerh
wüz
de quibuſdam Articuli indireiꝰ oppignati. 29
3 Num Cœlum Beatori ſit creata mun-
4 ambiens reliquos cœlos univerſos? 4. An legitime We partes inr, S 6 Num carnis,„ e hinu
ℳ ſjen ⸗ Cailviniſtico explicentur, ℳ nr accurate loquen- dopœnitentiæ partes? N.
6. Num Ethnici janiores ſint„ 3 edem
cli domicilio cum Pariarebi⸗„65 S vi- vant? N.
4n ſune gradu⸗ rum„G glorie in vi- ta cterna ſint futuri? A. . An leges& Magiſtratu civili latæ, 6 3 ee
violar⸗ obligent conſcientiam? 4.
9. Num leges ſpronſes Moſaitæ in Rnpu noſtram nt revocandæ e num ſecundum eas ponius, quam ſo⸗ cundum leges Iuſtinianeas ey miles controwotſi i ob- rtæ ſint decidenda? N. 10. An Magiſtrarus C hyiſtianui in hererieo: Juf rienter judicatos capiruli ſupplicio dobeat ani- 5 N.
3[(2)% †

196 8
LIBERO 4AD
Pyßutatio XN.
Scc Se5
DISPyr4TIO NN.
De.
TRESIS I. Stendemus errores Calvinianorum, quos
1ApPHORORUM uſu, eorumq́; abrogatione. 1 Reſp. M. Johanne W etzelis, Buſiccano Haſo
—
—
alunt in fidei Articulis, quos diretè, vel in- rit: directe oppugnant, cosq;ʒ ex Scriptura refu- lur tavimus. Reſtat igitur, ut quomodo adiaphon nd
oppugnent, monſtremus,& pro verit
müs.
ate pugne· IM
b 2. Deplorandum verò eſt ob rerum iniſterenjn
tium uſum tam miſerè Eccleſias ab ipſis turbari,& ite ſimpliciores ſcandalizari, uti proh dolor quatuor d diſtinctis vicibus eſt factum,& adhuc fir indies: tt
I. Erare Cariſtadii, anno Chriſti 1522. referente Sleidano lih. ʒ eino noxMxia Sn ſuſcipiebatut.. 2. Tempore Sphingis Interimiſtitaanno 1548.anno- 3 tante Sledano lib. ⁊0. 21. Diabolus ſub prætextu a-
S
1
diaphoriſtico hoc ſuduit, ut Eecleſiis Proteſtan-jxe tium poculum illud Babylonicæ Thaidis(duen SMhvylealtn cinghelenr Ge s gyelæs an. Apoe. o
17. V 5) denud propinaretur. z. Annis abRinc ½ 26. inutilibus,& futilibus de Exorciſmo Eccleſiæà
Calvinianis turbabantur. 4. Hiſce temporibus ab j
iiſdem inutilia moventur de Decalogi,fut loquun- tur) redintegratione, de ne& conſimilibus.
z. Judicium dehis ſuum ex
panis Buchariſtici fractio- zu
welo ponensChriſtopho- i
1U

3
3
de Adiaybori e diſtrib. Decalogi. 297 usPelargus D. tunc adhuc veritatis amator,& de- fenſor in Diſputatione de Fradione Panis in Aca- demià Francofurtanã Anno 1606. habita. Ut mira, J inquit, th. 1. 2. Tewiarhan ſerpens ille tortuoſus, 3 7... obliquitate in ſeducendis mortalibus uti 3
ſolet:& latenrer obrepit, cum yer pacis imaginem e occultis acceſſibus ſerpit: iſtaq; ejus eſt a⸗ ione uria, ea circumveniendi homines cæca y& late- broſa fallacia, utaſſerere videatur noctem pro die, enenum pro ſalute, deſperationem ſub obtentu pei perfidiam ſub prætextufidei. Ita in convellen- dis Chriſtianæ ſidei articulis obliqua interdum non
oli aperta ingreditur via,& mentitur veriſimilia, ut dicii veritatem ſubtilitate fruſtretur, perq; cuniculos ſluris noſtræ eardinem ſubvertere laborat. Num- nodo u
i enim non ſuperioribus annis motã, De eKor-
CMo controverſia hoc potiſſimùm agebat calli- dus, ut cum Baptiſmi virtutem,& ef caciam ele va⸗ re cum peccati Originalis magnitudinem& fœ- iplstuditatem minuerc; cum fidelium luberis kpon
n quan dam ſanctitatẽ aſſcribere, vix apertè amplius dhuc ieuderet⸗per obliquum arietes admoveret ritui ve-
rn uſtiſſimo,& ſiſignificatio attendatur, utiliſſimo, elilihi quem ex omni Becleſia proſcriptum magno favore no 1 eupiebat,&c. ub pun 4. Sed ad rem: Nominantur igitur res indiffe- lelülui tentes ex ſua natura adiaphora Reſpectu modi, uoad nos pervenerunt,?raditiones. Deſcribimus 3 euin idiaphora his verbis: Adiaphora ſunt ritus, geſtus, Anti ag actions⸗ externæ qua eapreſſo Dei verbs nec man- h era, nec prohibira ſunt, ſodboni ordinis,(. diſciplinæ au/a in Fecleßam ſunt introduqe,( recepræ. Vel Adiaphora ſunt ritus, geitus, atque actiones exter- 3 næ, quæ pro ratione circumſtantiarum, temporum. 3 atque locorum liberein Eccleſia uſurpantur, ut o- nchilh mnia decenter, ordine,& adædificationem in Ec- T cleſia
—
——
riſici

108 Diſputatio XX. cleſia fiant. Hieronymus ad Auguſtinum ſcribit: b Indifferentia ſunt, quæſive fecerit aliquis/ ſive non i feceritʒ tamen neque juſtitiam inde habebit, neq; it injuititiam. 6 . Quamvis appellatio in facris non reperiatut, ⸗ res tamen hinc inde proponitur, Apoſtolus docet, r 1. Cor.y.v. 1 quædam ita eſſe comparata, in qui- ijn bus frater, aut foror non eſt obligata ad neceſſa- jer riam fervitutem,& ad cultum Deo præſtandum 1 idq; ibidem exremplis illuitrat Sic& ciborum uſus, & abſtinentia, arque dierum obſervatio in liberon arbitrio hominis Chriſtiaui eit pofita, ñ modò ſu-xur perſtit?o& levitas caveatur, Mattb. 11. 1.Tim4.1. Coy. 8.
een 6. Finis adiaphororum eſt decorum, ordo&itut xdißicatio: Omnia enim in Kccleſia debent kiethhri decenter, ordine& in ædificationem proximi. e . Mon ſunt igitur adtaphora ipſe cultuiꝭ Deo præſtandus, nec ipſa doctrina, ſed huic inſer ſerviunt, s. De abrogandis quibuſdam adiaphoris ha. cenus in Eccleßiis, quas vocant, Lutherants te Ne ceptis in fraudem veritatis Galviniani varias mon vent lites. Politici nonnuli anxiè ſunt folicitinic annòn ſub prætextu concordiæ Calvinianis abtojn gationem petentibus fit cedendum. Ordine de hih Zcturi aſſertionibus quibuſdam rem ipſam propo nimus.) . Aſſertio prima: Theologi orrhodori ſen Au guſtane Confeſſionis Nheologi ſalwa con ſciontin cj dere nequeunt Calwiniants, adiaphororum h Nenus in bend conſtituris Eccleſtis abſque ullo ſeun Adals receprorum& uſitatorum abrogationem peteni ʒ 10. Formula contordia his verbis nos inform] Credimus, docemus,& confitemur, quod tenin pot

. *
— de Adiapbori eh dißrib. Decalogi. 295 horibus perſecutionum, quando verſpicua& con- uiete ltans confeſſio ⁊ nobis exigitur, hoſtibus Evange-
lii in rebus adiaphoris non fit cedendum: Bt ſta- ni tuimus tali tempore etiam in rebus verè& per adiaphoris non permittendum eſſe, ut adverſarii eonu rlia nobis adiaphora obſervanda imponant, vel igue obtrudant, five id manifeſta vi, fire dolis efficere
6 conentur. boſu 11. Confirmamus ſententiam hanc 1. apertis cächu Stripturæ 1eſtimoniis. Prius legitur, Gal.y v 1. Qua libertate Chriſtus vos liberavit in ea ſtate,& nolite irerum jugo fervitutis fubjici. Qui igitur per Chri- ſtum àſervitutis jugo ſunt liberaci, illi non debent ſeſe irerum in gratiam hoſtium veritatis jugo ſer- ſtecn vitutis ſubjicere. Atqui fideles a ſervitutis jugo per lecleuiin Chriſtum ſunt liberati. Ergo. Subjicerent verò ionenzu ſeſe jugo ſervitutis, ſi hoſtibus veritatis in uſu rerũ upbent indifferentium cederent: Nii enim iſti vellent ju- dinlii go ſervitutis fideles implicare, uſum carum libe- rum relinquerent. dimh 1z. Poiterius teſtimonium legitur, ⁊. Cor 6. v.
cnn lin 14 Nolite ducere jugum cum infidelibus: Quæ
——
——
ſ enim proportio juſtitiæ cum injuſtitia, quæ com- zuriſu municatio lucis cum tenebrjs, qui conſenſus Chri-
2 cai ſti cum Belial, aut quæ pars fidelium cum infideli
dum. O
bus, proinde exite de medio illorum, ſeparamini, m ren ſln
immundum netangite. Hinc ita argumentamur: Quicunq; trahit jugum cum infidelibus ille con- cihtar lucem cum tenebris, Chriſti cum Belial. At ui cedit hoſtibus veritatis, in primis tempore per- im lecutionis,& con feſſionis edendæ in uſu adiapho- ſ b torum ille trahir jugum cum infidelibus: Squidé n e tempore agitur non ſim pliciter de re indifferen— ti ſed de aliquo fidei noſtræ Articulo præcipuo, nẽ- biuui pe de Libertate Chriſtiana. Ergo conciliat lucem „ cum tenebris, Chriſtum cum Belial.
vel
emu 13. 2.

z00 Diſputatio XX.
—
Pomini noſtri. Ne in minimo igitur adiaphoto;
rus ſum. Servator ipfe, Marth. 10v. 3z2. Qui con
13. 2. Ah exi mplis in ſtriptura approbatis Nan Moſes, Fxod. 10 v. ⁊6. dicit: Guncti reges pergent; nobiſcum: Non remanebit ex eis ungula(hoc elt minima cerem onia) quæ neceſſaria funtin cultun
ceſſit Moſes hoſtibus veritatis. Panicl in adver- ſariorum gratiam ne quidem feneſtris clauſis pre- ij cari voluit, Dan. sV 10. Eleazarus, ⁊. Mac. 6. verſ 9 13. mavult in infernum præmitti quàm in gratiam] tyrannorum caruis ſuillæ eſum fimularc. Omnium ij clariſſimum eſt exemplum Apoſtoli Pauli: Namzj circũciſio tempore Apoſtolorũ erat res indifferensj juxta decretum Goncilii primi, Ad 1 idque docetge Apoſtolus 1. Cor. 7. Si quis vocatus eſt circumciꝝ ſus non attrahatpræputium⸗in præputio quis vo. catus non circumcidatur. Timotheum igitur, qu9 Judæi incircumcifum effe ſciebant, in gratiamu% firmorum fratrum circumcidit, ne ejus mi averſarentur Ad. 19. At animadvertens falſos frnj tres ingreſſos eſſe,& circumciſionem⸗tanquam ne ceſlariam urgere, ne ad horam quidem cedere yo
14. 3. Adolium Chriſtianorum oſfoio Pſalmi ſa dicit, Pſal. 110 w. 10. Credidi, propterea locu-
feſſus nie fuerit coram hominibus, confitebor cuuj dem coram patre meo cœleiti. Apoſtolus diciri Rom. 10.v 10. Corde creditur ad juſtitiam, oreßij confeiſio ad falutem. Confeſſio tempore perlecuj tionis maxime debet lucere: Nam quicusq; tupꝭ temporis racet neque calidus, neque frigidus, ſeq repidus eit,& idololattiæ latam aperit feneſtramj 15. 4. Ada nno, qod ea ceſfione inſertur ipſs 3 6
vVerſaris Hi enim in fua malit a confirmantut, a oppugnandam veritarem,& perſequendos eſ 7 confellores animoſiores redduntur: Nam Satanj 1 5

de Adiaphori e djſyi. Decalgi. zot di uzn kedendo non miteſcit. Hac i giturfeneſtra aperta⸗ cinzut lia molitur: Idq; de tempore Interimiſtico hiſto- atulini luculen ter fatis teſtantur. 16. 5. Adammo, e5 andalo quod inſertum ſde- Banibus Hi enim ſi fuerint infirmiores, offenduntur, 6 dubii de tota Evangelica veritate reddunturʒ Si rul fuerint firmiores cedendo conſcientiam lædunr
5 n cum ob fimulationem, tum ob libertatis everſionẽ,
ahhniut
imu Aboc. 1.V. 15. 16. Icio opera tua, quia neque frigi- olol ui dus es neque calidus: Urinam frigidus eſſes, aut
ealidus: Sed quia tepidus es,& ucec frigidus, nec etut ti
46 calidus, incipiam te evomere ex ore meo. Imò tota Bccleſia perturbatur, vaſtatur: Curſus Evan gelii eitimpoditur. . Quamobrem hoſtibus veritatis cum man- otteun dato,& coactione piarum ceremoniarum vel abro- gationẽ, veljam abrogatarum reſtaurationem ur- ae gentibus, ne ad horar quidem eſt cedendum:Non dueti im pliciter enim agirurde aliquo adiaphoro, ſed de onarticulo Libertatis Chriſtianæ, quæ quod de adia- qude phororum uſu ſemel liberè decrevit, lludibers et- m obſervat. Articulo veròillo everſo, ipſa etiam umfül veritas Evan gelica corruit. iuu 13. Falſum igitur eſt, quod ptætendunt quidam az 6. Politici de re le vi agi,& non aliquo Articulo fidei: vncouith Cedii gitur adverſariis poſſe. Agirur enim deler- kyol tate Chriſtiana, qua labefactata corruit ipſumum d juſ damentum Religionis Chriſtianæ, quæ libertate, tenpt an uch tur, ur docet Apoſtolus Gal2 4.3.
quam habemus 1n Chriſto Jeſu tanquam baſi niti-
cgue ſij⸗ 19. Aſfertio ſecunda- Eredimus, docemus, h ron⸗ ertiu jremur Ecoleſia Pei ubivis terrarum, e Zuocunquen
conim re inra ham rationem, Juæ Krießu Dei atiliſima gh etlegurnb d adiſicationem eſnſdem maims accommbdatn Fudi⸗ ut: hin ur. Ea ramen in ys omnem lavitstem ſꝑiendam
empore licers pro rẽ ndta ceremonins rules rales nutn-

z02 Dißntatio XX. eh offendicula cavenda in primis verd inßrmorum in jil de rationem habendam, Chiu parcẽdum eſſe cenſemus, Bpit. For. Concor.p.515. 20. Ut omnia ordine ſiant, monet Apoſtolus. Ne ij verò contra præceprum Apoſtoli in cujuſdam a diaphori abrogatione(ſiforlan abrogandum ali. k quod cenſcatur)peccetuwꝰ ad tria eſt attendendum, j ut 1. Adſtatum Eccleßa: Si euim perſecutioneho- h ſtium verirtis eſt preſla, qui ſub abrogatione adia- m phori cujuſdam falſum dogma ſpargunt,& obtru- t dere ſtudent, nequaquamiu libero adiaphororum uſu eſt cedendum, quia non permittit Libertas up Chriſtiana,& quæritur falſorum dogmatum in ih crultatio. 2. Ad modum abrogationis Si enim Ec- je clala fuerit libera,& ſuojure pleniſſimè utatut, ab-ʒ. rogare adiaphorum aliquod poteſt, f modò maniſiti feſtis exemplis abuſus e)us major, quam uſus poſſit oſtendi; Sed fieri id deber, conſenſu omnium Ee. cleſiæ ordinum,& non ad hujus vel illius tantumim hominis placitum. ʒ. Adÿnem: Si enim pericu- jin lum ſic, ne abrogatio illa infirmioribus ſit offendi- jn culo, aut Kcclefiam turbet, aut veram doctrin⸗mihe aliis luſpectam reddat, omninò adiaphororum ab-n rogatio eſt intermittenda. Spectandum eſt in e juimodi caſu non tam ad Libertatis Chriſtiane pri-uin vilggia, quam ad ædificationem proximi. Contor-jn dia Mrit pag. 791. Accuratè expendatur, quid fin-j gulis remporibus ad conſervandum bonum ordi; nem,& ad piam retinendam diſciplinam, atque adige zynekiæv⸗E vangelica profeſſione dignam,& ad Een cleſie ædificatonem, quaàm plurimum faciat. Quo i uſque etiam infirmis in fide, in rebus illis externis boua cum conſcientia cedere poſſimus, Apoſtolus Paulus perſpicuè, non modò verbis, verùm etiam ſuo ipßus exemplo docuit. 21. Aflertiotertia: Saris ef ad weram unitatem 8 Eecls

de Adiaphori eh diſtrib. Decalgi. 303 Eecleſia conſentire de doctrina Evangelis, ch admini- ftratione Sacramenorum. Nec neceſſe ubiq; eſe ſi⸗ ailt mile traditione humanas en ritus aut ceremonias ab hominibu⸗ inſtitutas. Sicut inquit Paulus: Vna ÿdes, — unum Bapriſmna unus Deu e Pateromnium, Augu-
ount fana Confeſſio Art.y.—
Sinn a. Rituum& adiaphororum conformitas non peleun eſt neceſſaria, nec poſſibils. Non eñ neceſſaria, 1. brot quia Adiaphora ſunt hominum inventa. ⁊ quia ad gen ſalutem non pertinent. 3. quia natura ſunt muta- 10 aütu bilia,& pro conditione Recleſiæ,& temporum mu- etmltl taripoſſunt. Non efÿoſibilinidq́;. propter huma- don ni ingenii inconſtantiam 2. propterjudiciorum u diverſitatem. ʒ. propter varias Eccleſiæ conditio- niſinn nes. 5. propter varias temporum& perſonarum eit imin viciſſtudines.
quin 2 Quare diſpnantia jejunii non vumpit unitn ſenſuonit vem pdei Auuſtinus Epiſt. 118 Quod neq; contra Sreliiun kdem inquit, eſt, neq; contra bonos mores injun- bieun n⸗bedum, pro eorum, in-
Ve. 6 ujm
giruriadifferenter e oridus lu ter quos vivitur, ſocietate fervandum. Liber Chri- vennii itianæ conco diæ p.5 16. Credimus, docemus,& coafitemur, quod Eccleſia alia aliam damnare non dandni debeat: proptereà quod hæc vel illa plus minuſvẽ tis Chilu exrernarum ceremoniarum, quas Dominus non proxini inſtiruit obſervet: Si modòin doctrina, ejusq́; ar ndatun ticulis omnibus,& in vero Sacramentorum ulu in- um boun rer eas ſit conſenſus. Hoc enim vetus,& verum di- ipliumi ctum eſt: Piſſonantia jejunii non diſſolvit con- qigum ſonantiam fidei. 70 mumfiu 24. Tantumde generalibus; Pergimus age- ebsilum re de ſpecialibus. Aſſertio quarta: Diſtributio Pe- imts h calogi in Focleſiis noſtris recepra qua in prima rabul⸗ isNetint vria⸗ in ſecunda ſeptem numerantur precepta recè e pi rerinetur. 4 nun⸗ 2. Conſentiunt Calviniani,& Neb Coh-

304 Dißßutatio XX. Confeſſionis Theologi. 1. de denaris praceptorum i Pecalogi numero· Decem enim verborum meminit il Scripturade lege Domini agens, ut Exod. 34. v. 28. 1 Peut. 4. v. 1 cap. 10.V4. lnde tàm Hebræis quàm“ Græcis Decalogus dicitur, quod inteprete Augu- ſtino decem verba, ſeu decem ſententias contincat, 2. de duabus tabulit: Continentur enim decemilla? verba duabus tabulis, Exbd. 3 1.V. 18 c. 31.V. 1.cap. 34.V. 1.4.29. Deut. 4.V. 1 z c.5. V. 2 2.c. 9.V. 10 11. c. 3 10. V. 1.3.1. Reg8.v. 9.2. Paral. 5. v. 10 Matth. 12. v. 37. 3. De tranſpoſitions praceptorum in ipſo ordi- i „e Piaculum enim eſt nullum, ſi ſalva libertate hi chriſtiana præ cepta tranſponantur: Nam& Chriſtus Mauth 5. præcepta tranſpoſuit. 4. de De-löc
calogi integritute Nam nihiliſtorum, quæ ad De-irn calogi eſſentiam pertinent, eſt omittendum di 4 quidem nejota Chriſto teſte perire debet de Lege. iti
26. Diſſentiunt verd da diſtributime iſtius denarijun numeri,& de denominatione ſpecialipræceptorumutꝰ ijt denarium numerum compleant. Nuſpiam in ſeri- l ptura præcepto cuilibet numeri arithmetici ſuntin adjecti- Et prout numeranturpræcepra Decalogi; ii Exod.2 0. Deut.;. non tantum ſint decem verba, ſeu y ſententiæ, ſed longe plures. At decem tantum ejn rant excerpendæ, ſub quibus reliquæ continentur. Pii igitur Patres& alii docti diligenter inquiſive runt in ea, quæ cohærent& quæ non cohærent, utz numerum denarium præcisè complerent-In hujus inquiſitione in diverſas abierunt ſententias Hine variæ Decalogi ſubdiviſiones& diſtinctiones fue. runt receptæ.
27. In noſtris Eccleſiis uſitatæ eſt,& liberè re· il tinetur Decalogi diſtriburio, quãà tria præceyta e primæ Decalogi tabulæ inſcriytæ fuiſſe aſſetitur/ x ſecundæ ſeptem. Primi igitur præcepti hæc ſunt i verba, hic fenſus: Ego ſum Dominus Deus tuus. h
Non

de Adiaphori& djril. Decalgi. zo5 nrih Non habebis Pcos alienos coram me. Mon facies hornm tibi ſculptile. De conc upiſcentia verd duo tradun- utut turpræcept*rideatur Lurh. Tom.4. len. pag.337. Er n L m. 3. Ien p34 8. Ex Calviniani diviſionein illam eynni appro bat Sephau& Sxegedinus in Loc. Comm Tit. de tehuli Tegihu⸗ Moralihus. Calinus lib. 2. Inſtit. vap. 3 ſoc aretinin Necin d'viſtonem, iuquit, præceptorum no- ſeendam, male ſtudium inteaditur, medò ejus ge- vaeris rem eſle novetimus, in quã Liberum cu q;ju- o icium eſſe debeat, ob quam von ſit conteutios? rtnbtumdiſſent este pugnaudum. Zacharia⸗ Vrſinus in Klin Enplicat. Catechet. p.ö84. Obſervandum eſt, ſimo- tur. Rui ö ſestentia,& doctrina Decalogide vero Deo,& ſpolit hhero cultu Pei integraret nentur de verborum nu· orum ſei nerarione non vuioso pugnandum eſo. omineun 28. Divifionen ig tur llat Propugnaturi præ- ire ieheil mittimus primd, ſiue couſtientiæ vulnere hanc vel einijuilam Decalogidiittibutionem uſurpiri poſſtmo- diynhn id id fiat. 1. Non ex coacta nceeſſi tate. ſed ex legi- Nuhiuih imo Libertatis Chriftianæ uſu. 2. Nou in contem- uimi hum reliquarumreformatarum Becleſiaum, quæ
uynlu iteram dutributionem tentnt z. Denique moid hecepta ipſa rectè declsrentur,& nreli gantur:In un criptura enim præcepta nuſpiam nnt ultnata. Contrzſeriptutamn igitur non peccatqui iiane vel illam formam faira libettate Chiitiaoà ulurpat. 2. Secundò ineprẽ& parum ronſid ratè divi- loilla novitatis argutur quippe quxbant quil- mis Pacribus Fait recenta. Sc gitutcolligiur. k. Diſtributio 1l Decalogi in vetei etiam Fc- tleßa fait in uſa, abſque[caudalo cbfervata, aec mbropterez controſerla ab eis, qualiem tenehanp⸗ e ercitara. Ergo hodie etiam reii eti poreſt, ec propterea turbæ excitari debent: S 4 ndrins lib. 5.&uluelun circa annum Chriliz1s.

præcepta traduntur. Sie igitur inferimus? Qu
Pißpututio XM
Auguſtinu Tom. 8. ſußer Pſalmum 32 eiyca Ankum chriſi 400. Iſdorus alegante Gloſſa ordinaria ſupen li cap20 Exod. circa annum chriſi&20 Venerabilii Feda in Epiſtola ad Roman cirta annum Chriſti 70. Pernhardis in lib. de conſtientia, Bandinu in ſummni Thealogira lih. z. Diſt. 37. Origenes Hom. 8 ſuper Erod Lombardus lib. 3. diſt. 37. 8 40. 2. Diſtinctionem illam Patrum nomins-i torum declarat antiquiſſima conſuetudo diſtin gnendi p æcepta jn Bibliis hebraicis, Deur.. v. 4ji c ſeyq. Nam cuilibet præcepto litera, Samechtan quam initii nots adjicitur. 41. 3. Sic rectè conjunguntur ſculptilis ad cultum facta cum Diis alienis, ranquam genuo &e lyecies, tan qum præccptum& præcepti declati ratio. 4. De graviſſimo concuyiſcentiæ vitioolt quod eſt originale,& actuale, atq; cujus narutaeliue duplex totis prædicamentis diſtineta, redẽ durz.
totis prædicamentis diflerunt, commodius diſiin guuntur, quamillezqus predicamento onveniunfi Arqui concupiſcentia vriginalis/& actualis toti yrædi anentis d ferunt( doeendi cauſa hiſcetent minis utimur; At Dii alicni& ſculprilia ad culiuo facta yrædicamento conveniunt: Pifferunt eninh ut genut& ſpecies, Ergo. 3 . Aſſertio quintæ: Prohibirio d⸗ ſculptibiliie ad cultum non ſaciendi peculiarẽ prac epruu Aprahn prods non habendis Diis alienisdiſtineꝰũ noñ conſtitu Sedch̃pracepto primo ef cõjungenda ejuſij eñ appi 43. Quare rectè uno prohibeutur præceßt Di alien᷑,& ſeulptilia ad cultum factaꝰ ſeu im gines idololatricæ idque evincimus.. Ab iii 7are Deorum alie norum ch ſcuhtilium ad cut Fdarum Ququid enim eſt Dcus abenus, ilon prolubeturpeimo præeyto. Atqui omnis img l

de Adiapbori e dili. Hengi. 30 5 vzu ein ad cultum facta eit Peus alienus, G⸗n. 36. verſ. 19. V4. Deur.
hinn odo. v. 4. 2 3 n31 1. L1
li10 ſmn d. 18.c. 18. V. 64. 1 Reg. 12.v.28. Sap.3 V 10.c.1 5. nlhſ w. Ergo. Vei fic à genete ad ſpeciem colligimus: Baninuiin In qubcuuq; precepto prohibetur univerſum ge- m n nusin coprohibetur quoq; qͥ vælibet ejus generis
ſpecies. Atqui in yrimo Præccpto prohiberur uni- Patunni verſum Deorum alien orum genus, Arg⸗ prohibe- ohluehit, turetiam quælibet ejus ſpecies: Et perconſe quens uci utetiam ſculptilia ad cultum facta, quæ ſunt ſpecies litent quæ dam Deotum alienorum.
.. 46 idololatria primo pracapro proliirn? ntur ih Nam omnis idololatria primò prohibetur præce- re Adoratio verd imaginum cſt quædam idolo⸗
htria. Ergv. Unde idolatræ iſti ſcortari dicuntur utpoſt Deos alienos, quia ex laſcivia carnis ejulmo- gerſut dinovi cultus inſtituuntur, Iud 2 w. 17. Eſu.57. V7. iltinãn uil ler. 2 V. 20.Apoc. 2. w. 2 6 S inſeiu 4.. A modo culei Quicquid enim præter onnol ſolum verum Deum adoratur illud eſt idolum„ut nenn docerut. Deur..v. 1 Martp 4. V. 13. Atqui ſculpti- „Kthlia ad cultum facta prerer ſojum verum Deum ado- i ali rantur. Ergo. Deinde, duando Deus colitur eo uhtlt modo, quemi ple non Præſcri pit inverbo ſuo, tum :dim coluntur Dii alieni, Sommittiturque idololatria. Atqui quando colitur Deus per imagines, tum co- iter co modo, duem ipſe non præſetipſit in ſcri- uh prura. Ergo,&c. Eſt enim idololatria non tan- Iini tuen cum relicto Deo colitur velignis, vel ſol, vel
ſdaliuc quid, ſed etiam quando adoratur Deus ſimul ℳ eum idolo, Exod 20. 2 23 0.32. V.. Ad. 17.w. 231 . 19. Rom. 1. W.21. 22.4 5 nö 46 4. A præeeptorum affirmatione;& nepa. tione: Qnodlibet enim Præceptum negatiyum ijn abet pecüliare affirmativum Opponuntur 5 l rerd ſculptilia ad cultum facta& Dii alieni 3 eultui
——

308 Diſtutatio XN. 6 cultui vero Deo præſtando. Gum igitur herum unum tantum præceptum ſit affirmatiyum eſt o rundem unum præceptum negativum. ſe 47. 5. Moſes igirur& Prophetæ ophonunt im cultum dolorum,& cultum Deo præſtandum in nuenres cultum idolorum ẽ diametro adverfari 1) primo yræcepto, ut, Levir. 19. V 4 cab. 27. Wurſ.1. im Peut. 11.V. 16. Io/.2 3.V. 7.8.0.2 4.V. 14. Iud.⁊.v. 120 jii c.3. V.7. 1.Sam. 7·V. 3.1. Reg.1 1.V. 4.9.6.18.V. 2l 48. 6. Idem innuit ipfe ſchova Comminatio-
„
nem enim pœuarum,& promiſſionem præmiotum] yrimd præcepto ſubjuncturus„annectit eam proe hibitioni de imaginibus. 42 8 49. Alſertio fexta: Prohibitionem de imaginibuiæ non ſimpliciter Lutherus abjetit ex Decalogo turbawitic C proinde ſacrilegium non commiſit. 55 5o. Annumerat ehim prohibitionem illampr,; mo præcepto Tom. 3. Ien. Ger. in tradaꝛn wider dil himmliſchen Propheten/ bag 32. Br in colloquiijj conivalibus. Peiade prohibitio illa ex multotum. Theologorum ſententia eſt ex parte ceremonialisꝭ ex parte moralis. Ceremonialis eſt/ quatenus ſim pliciter de non faciendis,& non habendis ſculptijj libusintelligitur. Cum enim Judæi longo tempo reejaſmodi idololatriam conſpexiſſent in Pgn yto ad eam erant propenſi, Amos.·V. ⁊6 Ioſa4.jit 23. Deut.3 1. w. 16 cumq́; in terram Canaan⸗ qui ferè ſimili abominatione erat polluta, eſſent intrej ducendi; ided ipfis imagines ferre prohibitunn erar, videatut Ioſephus lih. 2. contra Apionemp. 46 Lurhertu Tom 3 len. Ger p41. 51. Moralis eſt, ſi in univerſum de idololattiꝝj intelligatur, idq; innunt verba: Non adorabi h neyue tole. Hæc prohibitie primo continetij præcepto de Diis alienis: Ubicunq; enim prohi bentui Dii alieni, ibi prohibentur ſcul tilia ade

de Adiaphori e diſtrib· Decalogi. 309
igin v
unn 10.. 4. 23. Dent.2 3. V 36. 15m.7. V. 3. 4. Ergo. un
Prohibitionem igitur illam, quæ primi præcepti eu eſt deelarstio, appendix/& exemplum, noninto- pueſun tum Tutheru omſit. 52. Appendicis verddeclarationis& exempli explicita mentio extra facrilegium omitti poteſt, Fmodd[abſtanrialia retineantur. Atqui prohi- vitlut pitio de ſculptilibus idololatricis eſt appendix, de- claratio,& exemplum piimi præcepti. Ergo in M Cn rompendio quodem, eujuſmodi eſt Catehtimus onenſuh F. Turheriejus explicita mentio extra facrilegium⸗ unciu modd prohibitio de Diis alicnis rerieatur omitti poteſt,& quidem præeunteſetiprura quæ primum nenln præceptumitarecitat? Pſal. 8 1.V. 10. 11 utprohibi- rDuum tionis imaginum explicitam mentionem omittat, ſ. enmq; ſub Piis alienis intelligar. itiunli z. Aſſertio ſeprima: Piſindio inter nonum c nmnu decimum prateptum commodiſimè ſumitur a concu⸗ 8. keinnb piſcentie natura. ioilucn 4. Nam Deut. 5. duæ diyerſæ dictiones pouun-
——
—
hanecu tur, quibus inter concupiſcentiem originalem& selhgit actualem accuratè diſcernitur, idq; probs notavit habubli Pominus Chemnitiu pur. 2. T. Conm pag 246 In uliluh Exodo licet verborum ifta dihindio non obſer- eilih vetur: concupiſcendi tames voeabulum bis pro- n1 ponitur. Verberum verò Dominus eſt parcus. Si
—
enm(u igirurde coseupiſcentia unum rantumproPonere
ollutt, voluiſſet præceptum, certè ſuis digiris idem voca- ſent pui bulum non bis ſeripliſſet.
mh 5 Quod vero quorundam objetorumin no- no 4& declno præceytis fat mentioid multi Thes-
—
run dei logi in volucris Moſaicis adſcribendum eſſe cen- b Mnn ſent. Nam 1. Moſes generali hac claufula(ner o⸗
ino ou mnia quu illiu ſunt) moner concu piſcentiam oti-
icnq ginalem,& actualem reſpetu
tum, quia hæc ſunt Dii alieni, Gen. 35. V. 2 4. Exod.

z1 Piſtutatio XX. quæ habet proximus, hic prohiberi præceptis. 2. Unde in Exodo& Deuteronomio objecta hotum præceptoruw transjocantur.. Er Apoſtolus ge nerale planẽ objectum adjicit dicens 1. Cor40.4 6 6. ne ſtis concupiſcentes malorum. Hæc alii dej quibus agemus in iyſa collatione. c 56. Aſlertio odtava: Imsgines liceꝛ facere, eaſʒ in templis tolerars. ſe
ireſt aiſiedio/ qua diſtinguitur inter
etxoyowotiæ& etnMerol. Generale vocabulem* eſt xohagoiln hotans imagines, quæ fiunt veladre- cordationem, vel ad ornaiumvel ad cultum. Fidx- Aamolæ eſt lpeciale vocabulum notans imazines i quæ fiunt& cultus adorarionis cauſ. vin 8. Einoyowoi ſou factura imaginum nuſpiam; ſmplicirer oñ prohibien; Nam primd ienagines rit Deo ipſo,& quidem utreli gioni ſuo modo mſervim rent ſant factæ, Fxod. 25 v. 40. 4d Nw. 44. Heb. 8. 5. Huc referimus viſiones Prophttarum& Apo ſtolorum, Ad. 10. V. 17. 19. 6.16.V.9. Miraculoſas viiones: atq; imaginem Chriſti fudario impr ſui ſam,& Abgaro Edeenorumre i miſſam, utreferi Rvagrius lihr. 4. cap. ⁊ 6. Nicephoress libr. 2. cap. 7 Pamaſtenuu lib..de orth. ſde c.7. Nec gon porteun toſas apparitiones. 6 59. Secundò, quis natura& intellectus eas fo· mant, Tertid, quia eſt ars eximia, Exod.⁊ 1. V. 2 ½ 4..c.35. v.30. 1. Reg. 7. v. 13. Qartd quis licet Regibus atria ſua,& monetas imaginibus exorns; re,⁊. Per. 9. V.1 g. Marrh. 22.V. 20. 3 60. Imagines autem in templis feruntur non obſcœnæ, nõ ſuperſtitioſæ, non ſcandaloſæ, ſedhi Koricæ. 1. Quia utcultui inſervirent à Deoſun factæ 2. Atqʒ in templo feruntur, 1 Reg. 7. v36. ⁊ Par. ʒ· V. 10. Exod. ⁊ 8.W. 3 3. Num. 21..8. 3.Qui imagines Salomonin à Deo ſunt ayprobatæ&in

n ch di z ibeüſn templo toleratæ, 1. Reg.8 v. 10. 4. Quia liberè à nio obſeh primitiva N. Teſtamenti kceleſ⸗ ſunt uſurpatæ. Briel ideatur Zuſehius l. 7.c.14. 5. Quia am poſſunt icens u erri extra templum, cur non in 1pyſo templo au- run ſu vön ratio templorum eſt ceremonialis? 6. Quia n ocent.monent, teſtificaniur, afficiunt/oriaut.* ue l 6r. De imsgiar Dei notamui, non iyſam Dei eſſentiam, ſed objectum, euremi in i Deus diliun manifeſtavit king „qurfa Qu s T o N B veladch 1. An Auguſtana confeſi onis Thoologi ſalu⸗ con- n notn ſcienria in libero adiaphorurum eaaert hoſ 1 ca
imzinn 1. An Pißriburio Decalogi, ud in vnn„l n prinbſ eria, in ſocundd ſe e eiie, 6 uiſuonehi uriliter poſſir rerineri? 4.
4. Ande ved duo—— wlen epra? A.
16 l 4. Num Jacrilegii ⸗ 1 arguendu 8. eb hiſti uue quod prohibirionis imaginum epliontam neneinem egin n Catechiſino non iniecerit? N. uphiri h 5. An liceat imagines W aaſi in——
7. Nen re
kile⸗ ini ku
„)
em li ſu on aul nſeniten
ut n 1

z pißutatio XXI.
8 S 82. Qu1BusDAM ADIAPRHORIs ½ vinianis. ei Reſp. Hermanno Philippo Orthio, Partenber- on genſt- Haßo. TRES1S IL.*
Xaminavimus ea, quæ movent adverſarii deeſt Adiaphoris in genere,& in ſpecie de Pecalo-us go. Reſtat igitur, ut quædam ttingamus deus Adiaphoris in Lcts de Baptiſimns& factz Cœniee atq; lis Konnullis: Sententiem faniorum Theoa logorum Aſſertionibus quibuſdam includimus. 1o 2. Aſſerto Prima: Exoyciſmuu per ſt non eñ per· In catum Non igirur ſimplici eh ab/olura naceſſitareo ⸗ abrogandus, inprimis ubrogationem ejus, ad verſurii u urgentibu ad extenuandumpeccatum, eh epfcacian j
Bapriſmi.
3. Bxorciſmi inventorem,&authorem eſſecjn leſtinum Pontificem, probabile non eſt: Nam me- minerunt ejus Chprianus libr. 4. Epiſt. Epiſtola 7. ad Magnum. Gregorius Nazianzeaus in orat.ʒ. de ſun- no o lavabro. Ambroſiu libr. 1. de Sacramentts cap. j.l Augnſtinus lib. I.de peccaror. merits eh remiſſcap z4mn Erlib ⁊. d. Muyt e concußiſten 18.Cornclius Ppi- ſcopus Romanus de Noato apud Fuſel. lib. 6.c. 43. n
4 Libers adhuc etiamxorciſinsin wultis re tinetur Eceleſiis Bvangelicis; in qu buſdam non] uſurpatur. Ur igitur ſententiam noftram rotundt eponamus, ſtatum quæſtionis legitimo modoin n

de Adiapbori in Papt. S Cœna eht. z1z
. Qbare 1. Romovemus ritus Papiſtices, qui differontäritu Bvangelicorum authoritate⸗obſer- M»atione& uſu: Cœleſikus Papa Epiſt 1 ad Eyiſcop. Calie cap. 12. in Iure Canon Decrer Par. 3. de conſet erat. diſtin. 4. C. LIIJ. Sive parvuli, fivejuvenes ad AbRehh regenerarionis veniunt Jactamentum non prius a(. fontem vitæ adeant, quàm exorciſmis,& exſuffla- tionibus Clericorum ab eis ſpiritus immundus ab- jiciatur. 2. Remoremus 4 ftatu quæſtionis cor- is yotalem obſeſionem: Quamvis enim infans ante Beptiſmum ſir ſub poteſtate Diaboli, cum ſit filios iræ Eph. 2 Non tamen ab eo corporaliter obſi- derur. z. Nos admittitur eriam ejus fimplexne- entarii ceſſitas: Nuſpiam enim Eꝛorciſmus eſt manda- heceil tus, nuſplam prohibitus. Annurweratur igitur re- bus indifferentibus,& non ncceſlariis. 4. Qua- hei re cenſttur exorciſmus ceremonia quidem anti- luintqua, ſed tamen liberrima, ira ut ea Eccleſia quæ mi exorciſnum omittirz alteram non damnet, quæ jeſut eum rctinet, atq; uſurpat. 5 un mjn 6. Quæſtio verò tata eſt MNum Eorciſmnuun tan⸗ amn res rors genere,(. per ſopectati ſit damnandus, n G neceßfurid ex ilis Eocleſpis, in quibus ſalwa libertate Chriſtiana rerinetur lit relegandus. N egativam xue- thoteni bimur. Nulla enim res indifferens per ſe eſt vixioſa. nel 7. Imd uſus habet Kxorciſmus noncontemnen- dos. 1. Reſßecu cognitioni⸗ heccati Hujus enim nmnarrocitatem ob ocuſos ponit. 2. Paßecu⸗ bahriqan unriIlle enim admonetur, cum originalis hujus lablie, Gumſ rum liberationis à poteſtate Satanæ quæ median- Coul te Baptiſmo eſt coli ta. Infan⸗ enim, quamdiu eſt ertraregnum Dei, ſ Piritualiter Diaboli tyrannide mitu propter originals vitium vinctus tenetur Eph. ⁊. c5 ubillu 4. Johan. z. Luc.11. imot. 2. 3. Reſßeciu Fecle- inn n ſie ſen eireutantium Hli enim ritum hunc au- innni ientes dei luæ taltimonium exhibeat/ miſetim

314 piſputatio XXI. generis humani⸗ in qua infans eſt natus agnoſcen- z do,& eficaciam Baptiſmi à miſeria hac,& yranni- de Hiaboli liberãntisyrædicando. 4. Keſpeliu Mi zt niſerii Admonemur enim hoc ritu maximi facien- j⸗ dam eſſe eam poteſtatem quam verbi diyini Mi. j niſtris conceſfit Chriſtus, ut Diaboli machinatio zu nes demoliri.& hemines ex ejus carcere erepros in an regaum C hrifti traducere poffint Mart.10. Luc. 10. j Adars. 16.I05. 14.— o g. Bxoreiſmus igitur uſum habet krxnMxi] & rnkcæyrendn ſeu Turexdy. Nam grayiſfima com-N monefadtione ob oculos ponit miferiam infantis jo poteſtarem& tyrannidem Fatanæ ſpiritualiter ba-lu ptiꝛaadum poſſidentisgratiam Dei potentet Peruc Bayr ſmum infantulos exregno& poteſtate tencſer brarum liberantis& ipſius Miniſterii efficaciam/jn quod eſt Miniſterium ſyiritus vivificans⁊. Cor ʒ v.6. Exoreiſmus igitur eſt pictura peceati graviſtjq mi, in qus concipimur.& naſcimur: Fſt pictura ſummæ poteſtatis& ryrannidis Diaboli: Rſt yin ctura effica ciæ Baytiſmi: Rſt pictura efficaciæ Mii niſterii: Rſt pars Confeſſionis tempore perſceu- tionis.„ . ArobveftuntCalvinianiloquesdi iſtam for- mulam eſſe imyiam,& abſonam. Quid enim, in⸗ quiunt/ eſt exoroiſare, annòn incantare? Quid Spij ritus imnmundus/ annõn ipſe Diabolus? SWDiabo] jus debet egredi ex infanre, annbn fequirur quod reuliter& corporaliteriy ſum obſederii? 10. Reſp. 1. Quonium loquendi formulamac cuſant Calrinianided ſingula verba oſtendimui ex Scriprura. Vocabulum igirur adjurandi. eodem, ſenſu, quo uſuryatur in Exoreiſmo, leg tur, ſal. verſ 7. De fpirituali Piaboli invaſione,& ½ ejectione videatur, Lus. 21. v. 16. Coloſ. 1. v.3 4 NHue ſuo modo xeferri poteſt illud, Marc.i6. 2u

. tuuu 4 o. 4 Fpb. 4 v 17 Ergo iſdem Diabolum arcere jnjun- itumuii gitur. De Miniſterii Recleſiaſtici poteſtate legitur m pechiii Marth. 18. Tuc. 10. 19. 2. Quamvis igitur exor⸗ ur cijare ſeu adurare ſenſu politico ſign ficer jusju- andum exigere, ſeu ad jusjurandum adigere:Senſu
tamen theologico ſigtuficat ſub authoritate divi-
de Adiaphori in Papt. S. Cxna eht. 3i
napræcipere,& edicere, ſive gravi,& ſerio mandas
o mandare, ut Theſſal 5. v. 27. Marth. 26. v. 6. udetihn 3.Par. 18.v. 15. 3. Non ſtatim obſeſſionem,(q æ 6 bl ed corporale ſupplieium, quanqo Piabolus dicitur miſeint hominiineſſe eſle intelligendam, oftendit exem- nx ſyiiun plum Judæ. 4 Quando homines ex poteitate te⸗ m Deiſum nebrarum eripiuntur,& in regnum kHil i Deitranſ- o& houlut feruntur, Diabelas ſpiritualiter inhabitans ejici- iniſteti chut tur, 1. Tim. z. Rſa 49.(52.
iniatt 11. Quamobrem licet loquendi iſta formula ura yecipi vidcatut duriuſgula: Per ſe tumen non eſt im pia. cimu; li Male igitur faeiunt zdverſarii Exoreiſm um per ſe SDihilj damnabilem eſſe contendentes,& in ejus obierva-
ictun tiaul tione reatum yeccati longd atrociſſimi ſtaruentes.
——
—
5 tenyni 1½. Sub]ungimus ſententiam Dn. Chemnirii er
har. 3. T. Com. p z91. S doctrina depeccato originis loquesiiu de poreſtare eh regnb Satana eh ds ephcacia Paptiſnt,
n. Quilen plans& confeſſione concedatur, ſubſtantia, inte- cantit i gritas,& efficacia Baptiſmi, non eſt all gata 4d pre-
iadolui ſcriptum illum ritum verborum Rxorciimi, ſed Fe- nbn cqin cle ſia habet libertatem, ut doctrinam illam aliis blederit. verbis, Seripturæ magis conſentaneis proponat.
rendi omi& expli cet. vetbuolu 1z. Aſſertio Secunda: Siꝑnatio erucis e interro- njmnin gatio rede rerinetur in adminiſtratione Paprini. no lez ilhl 3 14. Signatio Srucis rerinctur non ob uſum abol min operativum, quaf ipfi ſingularis infit ef-
16. Cu kcaciazneq; ob uſum idololatricum quafi hacdefi-
uiA natione cultus Deo pſteturʒ Sedob
Fe pii locum Diabolo non concedere jubenturs,

reilla victimarum legalium diſfectione sdumbra-
cum, Hiſtoricum.& ſignificativum/ nernpe utCbri. ſti crucifixi memoriam refricet nec non ob teitifi. 4 eationem fidei Chriſtum crucifixum apprchen- it dentis. 3 o 15. Suſceptores Baptiſmi inrerregantur, non b folum ſaa, ſed etiam infantum vice,& quidem: 3 1. ut fidem ſuam coram ipſa Eecleſia profiteantur. i 2. ut iciant quale teſtimonium baprizato ad annos diſcrerionis pervenienti perhibere debeant. 3. ur, cum ſint propatres parentum loco eonſtituti, co- gnoſcant in qua de ctrina infans ſit educandus. * 16 Allertio Tertia: Fradio panis conſotrati fe til præſontativa n repraſentetur fractio rorpori Chri- Us ſtiin Gyuceʒ E ſignißcariva quh denoretur umio memt 10 hyorum in corpore C krti non eit de ſacre Cœne eſen Di ria, imnd Seriprura eft contraris. 17 Qnid de fractione panis fentiant calini ² ni, ex ipſorum conſtat verbis. Bexa in Fyiſt pag. 2.al Quifraionem, inquit. panis 2on adhibenr, Ghti⸗01
ſtum quodammodo non immolatum neque rete ti ul
ur
tum,& toridem penè Chri ſtas, quorſingulates pa- vn nes tradeevidentur. Vrſinus in Explicat. Carechet io pag 531. Fregit panem non modò ad diſtribuen gum, ſed etiam ad fignifieandum. Polanupag7 160* Fractio panis eſtde eſentia Cnæ Dominicæ, ideo“t que non omittenda. Bucanupag. 716. Fractio pa nis non eſt ceremoniaindifterens ſed eſſentialis a0 2 facramentalisad finem, ſeu ſcopum, adeoque alk ÿrmam ſacræ Cœnæ omnind pertinens. Treltno viu in locipag.⁊0. Fractione panis uſus eſt Chti ſtus non tantum diſtributionis, ſed m ortis ſuæ ten præſentandæ cauſa. Eſt enim eſſentialis& ſacralt mentalis Cœnæ Dominicæ ceremonia, ad nem 6 ormam illius pertinens. 13. Quem verd in finem Calviniani yre fun

—
u 4e Adiapbori in Bapt. S. Cæna c. 3i eetenth étione panis, ranquam pro aris& focis pugnent, un gu oſtendunr Compilatares Orthodoxi conſenſu p. 210. hoc modo argumentantes: In myſterio panis ineſt emgn doctrina,& confeſſio humanitatis Chrifi proprie- ic, i ratibus ſuis à divinitate diſtinctæ. Rrgo non con- lelu rinet fidem cerporalis in paue præſentiæ.* apiun 1. Aſſertionem illam Calviniſticam examina- edu turi præſupponimus diſtindtionem inter adum Cæœ- cotuh n principalem, e miniſterialem. Acus principales n ſu ſene vel Diſpenſaroris, vel Communicautis. Actio uni diſpenſatoris ſpectatur 1. In feparatione, hu- dunilj jus panis& vinià quovis alio communi pane& vi- no hic actus exprmitur vocabulo ſaccepit.) 2. In ſlu Diſtributione panis& vini: Hunc actum expri- munt Evangeliſtæ vot abulo(dedit) Apoſtolus enin Paulus 1. Cor. 11. vocabulo( Vregir)& quidem in i Parte priori de pane: Nam fine additione diſtribu- lin tionis ſolius meminit fraßtionis. Ergo intelligit n diſtributionem, in qua ſignificatione idem voca- bulum ufurpatur, Mare. 8. V. 19. Joh.6. V. 11. Actus i communicantis ſpectatur, 1. In acceptjone& ˙. proponitur verbo(accipite.) 2. In manducatione
— —
& bibitſone, exprimiturq; votabulis(edite& bibi-
te.) Adu Miniſterialis eſt fractio panis inſerviens
den ibanbe Comprchendirur illa ſæpé ſub hin di ributione. Vel diſtinguimus inter fractionem panis
vlih. præparativam,& ſignificativam: Ila eſt piæpara-
ſacramentalis inter communicantes diſtribui poſ- nuti ſit. Nihiligitur intereſt, ſive ante Gœnæ admini- dnun niſtrationem panis frangatur, cum utrobique finis ſuii obrineri queat; Hæc nemps repræſentstiva, o ua repræſentetur fractio corporis GRRIsTI in cruce omnind improbatur, ut Scriptutæ con- iiuh traria.
3 i tio ad diſtributionem. Itaqneceffaria eft, ut panis
21Nota-

zi8 Diſputatio XXI.
21. Not mus verd duplicem in opinione Cal⸗ vinianorum crrorem. Prior hic eſt: Ex fado CGhri. t Ni libero eh exrerno pro rempors, ch mere 3 Chriſs jt nſurparꝰ, opus Fngere ſimpliciter neceſſarium, 6 jt
ſentialem partem Cœnz, on kcet, nec ſobrii eß z
. Nam 1 Mdus fractienis panis nuljus 1* Chriſto vel Apoſtolis nobis eſt præſcriptus. Ergo in nec ullus ſub ratione ſimplicis neceſſitatis,& tan- ui quam pars Eœnæ debet obtrudi: Fruſträ colitur lu Peus mandatis& inſttucis hom num. Et ad ver- At pum&adteſtimonium: Li non dixerint ſecundum Ne verbum hoc, non erit eis matutiua lux.
2z. 2. Chriftus datã occaſione,& pro conſue- ſti rudine ſua panem freg t. Ergo fracto aliqua panis jue ſub ſimplici neceſſitate nrquit injungi. Rectè& bis
verẽ dicit Aretius Calwinianus Problem. 82 p. 2 Joke
Fuir frackio panis in ufd adkuc tempore Chriſtinis tam in convictu, quàm in Eleemoſynis. Katio vi.ieb detur eſſe, quod Hebræi ſemper fint uñi panibus la jot tis,& minus crafſis, qui commodius,& facilius lor frangebantur, quam ſciaderentur: tales erant a2y⸗ hſ mi panes: Et apud nos hodie panis Alpiaorum ho-lal minum lati,& non ſpiſſi qu facile franguntur, neeht perinde ſcinduntur. 3. Pariter ſe habent panistſt tractio,& vini in poclum infuſio. Ar vini infuſioyi nð eſt actus yrinipalis, ſed miniſterialis inſerriens iyj diſtribuioni. Ergo. 5 24. Poſterioreta ſic monſtramus: FradioniÿaC nis tontra Scripturam, eh ineprꝰ aphngitur Mniſonn E ropræſentatio fraion corporis Chriſti. u 15. Nam r. corpus Chriſti non eſt fractumih Ioh. 19. 36. idq; t) po agni paſchalis fuit præfigum ratum, Exod. 1 2. V. 46 Fractio verd panis Calvini- n ſtica, ſeu diminutio panis in particulas fractum/ & comminutum sſſe corpus Chriſti ſubinfert. Sichr intei

de Adiaphdyi in Bapt.S. Cxna, ec. z13
igitur argumentamur: Quæ inter ſe diſſentiunt, önze inrer ea nequit eſſe convenientia, analogia,& fimi- unſu litudo: Fimilia enim ſunt quorum eſt eadem qua- lu uſ litas: Ergo non diſſentiens. Atqui fradio panis, W& corporis Chriſti inter ſe diſſentiunt: Fradtio n⸗ ni de pane verè affirmatur; De corpore Chriſti vers prün negatur. Ergo inter illa nequit eſſe convenientia,
b teſtimn analogia& ſimilitudo. Vel: In ille, quod affirma-
iuotinet ei: lrſih 0
1** eccrt turde uno& acgatur de altero nequit fundari fimi-
1½ litudo,& alterum nequit repræſentare alterum.
n ninlin Atqui fractio verè& propriè affirmatur de pane: diruiai
Mi Negatur de corpore Chriſti. Ergo,&c. iual s. 2⸗ BRrempla Apoſtoli, 1. Cor. 11.V2 ex in⸗ neKe ftitutione Pomini de dogmatibus ſacræ Cœnæ eſt tackoih zudicandum. Jem verd in verbis Inſtitutionis no- inſung bis præſcriptis ne quicquum haberur de fractio- lnhih ne corporis Chriſti repræſentanda fractione ya- c nnpnli nis. Repræſentatio igitur illa Calviniſtica eſtce- moht ſeh rebri humani figmentum. 3. Figuræ Chtiſti paſ- tſtiizu ſonem præfigurantes ſunt V. Teſtamenti propriæ, modii non Novi, quod expreſſam habet imaginem,& utituc ipſum corpus, Coloſſ.⁊. Heb. 10. Atqui fractio panis nis Aimn Calviniſtica dicitur yræfigurare yaſfi onem C hriſti. ilefuruu Ergo Vet. Teſt. eſt propria,& non Novi. Rrgo non et le hheu eſt pars Cœnæ. 4. Fractio yanis Calviniſtica ſa- io. An pit Judaiſmum, ſapit& Papiſmum: Judaiſmum itetulsum Iapit quia nos adhuc verſari ſub umbris aſſerit ty- pos& figuras ſacramentales eſſe completas negat, umu P à Chriſt corpore ad umnbras,& figuras reducit? Et iuſpji quis fractionis Calriniſticæ terminus ad quem, c uis typi hujus antiypus? Num crucifixie Chriſti non elh adhuc peragenda. Papiſinum fapit; Dicit n. Bei- huls ſiini Varminus lib. de Miſa cap. 27. lacrificulum miſfiſi- ecd uli eantem fangee hoſtium non addiſtribuendum, ſ fed ad certum myſterium fignißcandum. 5. Fi
nilui Chriſtus fractione panis Fuchariſtici corporis ſui
pafio-

Diſputatio 3 paſonem adumbrare voluiſſet non faſtuliſſet f. guram agni paſchelis, qæ incomparabiliter eyi- dentius paſſione Chriſti repræſentabat. 6. Com it mendat ſcriptura effukonem laugainis. Siigturs: fract o eſt neceſſaria ad repræſenrandam frictionẽ corʒorisʒ pariter nect ſſaria erit effuſio vini ad de- 3 notandam effuſionem fanguinis. At conſeqiens ſ eſtabſurdum. Ergo&cc. 3 n 17. At rgent Calviniani, 1. Exemplum Chri-ic Ki. 2. Bjuſdem mandatum in verbis Iuſtitorio-
nis. z. Obſervationem Apokolicam Ad. ⁊. V.26.5 c20..7. 4. Pronunciatum Apoſtolium⸗ 1. Cor. en 10.. 16. panis, quem frangimus, abune yattici- in patio corporis Domini eſt. 5. Panis Chrilti re-i præſeutat onem ex r. Cor. 1 1. V. 24. 6 Spiritua-4 jis unitatis fidelium ſigaificationem, ex 1. Gorintb. 3 33 or 28. Reſp. adprimum. 1. Aliud eſt inſtitutio; 6 g aliud imitatio: Chrilti actio eſt noſtra quidemis: inſtitutio, ſed non ſtatm imitatis. 2. Aliud eſtu genus, S0 aliud ſpecies facti. ʒ. Aliud eſt 7 5r& br aliud 7o wohoy Illud,& non hoc oſtenditur ex ver-1 bis Inftiturionis. 4. Chriſtus fregit paaem, utlu eum præpararet ad diſtribuendum,& aon ad re-o⸗ præſentandum.„ 9. 4d ſpcundum, 1. Verbum mandati(Faite han præcipus referendum eſt ad ea qæ in ipſa act onetr Apoſtoli præ tabant: Subjungirur nim, Luc. 120l v. 19 n57 actui fractonis, ſed manducationis. Btt Apoſtolus verbum mandati ad actam manduct-5! tionis,& bibirionis referens, 1. Cor. 11. V. 26. uoen tieſeunq⸗„inquit panem hunc ederttis, non hiciß frangrt s. 2. Si quis transferre illud velit ad ei4 qax tecit Chriſtus, diſtinguendum omnias eritent iater actus prinipales& miniſteriales/inter adia-it phota,& ell.ntialia. tu

de Adiapbori in Bapt.. Cana,. 21
non kiſ, z0. Adtertium, r. Oecumenius ꝙh Theophyla- nlt, Ad. 2. intelligunt cibi vulgaris ſumptionem
eunbuqparcam& frugalem, quibus ſublcribit Bevain no-
agiu ſhtis ad N. Teſtam. 2. Explicatio colligitur ex textu- nindni nwicem ſumebant cibum. 2 effulo u 31. Ad quartum, 1. Detali fractione loquitur . At uApoſtolus, per quam fit commuuicatio corporis chriſti. Atqui per communicationem in Erenl üt communicatio corporis Chriſti; Fed per panis ecbsl conſectati dißtributionem. Ergo. 2. Inde idem A- licumhpoſtolus, 1.Cor. 11.. 22.ut declatet, ſe diſtributio- oſtolem intelligere, omiſſo verbo Dedir verbum Fegit u, öuntaxat ponit. z. Phrafi igitur Hebræa frange- ſe ſignificat diſtribuere, ut& Ge ef 24. Eſa. 8. Marc. 6. 32. Ad quintum, 1. Quod Apoſtolus dicit de corpore Chriſti impertineſter refertur ad panem. iuliih. Senſus dicti Apoſtolici eit planus: Hoc eſt cor- eltullhus meum⸗ inquit, quo4A pro vobis Fangirur, hoceſt, ui raditur in ignominiofiſimam& atrociſſimam Aunortem, qualis corum eſſe ſolet, quibus oſſa,& mẽ- oltenut bra corporis humani conß ingi ch arteri conſue- ke 5. Vocabulum igitur Fangendi in teſtimo- m kuiioApoſtolico porius de fractione corporisin cru- „quam de diſtributione in Oœn explicamus. uliß Nam Lucas, quem Apoſtolus eſt ſecutus, vxnAkee fractum explicat per vMheso⸗ traditum, ut& lenſepi legitur, e.ð z. v. ÿ. Phil. ⁊. W. 8. Accedit, quod, n ſcut corpus diciturftactum ita ſanguis dicatur ef- tus, nimirum in ara crucis. Quinimò Chriſtus in Coœna fieri vult commemoratſonem mortis ſuæ. Rd veròpotiſſimum facit determinatio illa corpo- tis, quod ſit pro nobis fractum, hoc eſt, crucifirum. Denique huc tendit tota paſſionis hiſtoria,& præ-
dum on dicationes Propheticæ de Chriſti morte. 4. Sive
riulei i igitur Vocabulum Fangendi, metaphoricum, fiye
X ſynec- 3
bartes nõ
——

1 piſputatio XXI.
uſurpatum progenerali, nos tibi repugnantes non y
habebis. 5 33. Qua exſt. Cor. 10 V. 17. proferuntur de ſea gnifcatione unitatis ſpiritualis, intelligi nequeunt de unitate maſſæ, ſeu panis, quaſt ille litfrangen n dusut multi de eo participent. Nam ſequeretur, u unum tantum eſſe corpuss ſpirituale, qui in una,& eadem Rccleſia de una,& integta maiſa ſimul,& e: ſemel participant: Sequeretur unam non eſſe ſpi- ne rituale corpus qui di verũſfimis locis ſejuncti ean- ar dem cclebrant Cœnam: Fequeretur Apoſtolum Paulum tum Philippis exiſtentem non potuiſſe deʒ unitate illa ſpirituaſi cum Gorinthiis gloriari: Set queretur in Rccleſiis Galvinianorum, quaternism tantum communicantibus de uno pane quadript partibili participantibus intercedere unionem ſpitu titualem. Quæ cum fint abſurda, intellige nda et.e 1. Unitas uſus ſacramentalis: Omnes enim Chii ſtiani de uno patticipant pane conſecrato, ut hoc mediante, veri Chriſti corporis fiant participes?ya
Quo ſenſu unus etiam dicitur Baptiſmus, Epheſ4.te.
⁊. Unitas Shsheelæs in pane: Panis enim eſtidemie vMhet. 3 Unitas maſſæ reſpectu granorum ex qui-U bus eſt compoſita: Sicut enim ex multi granis u-ne nus fit panis: Ita ex multis fidelibus conitat unumpo
corpus myſticum. ra 34. Aſlertio quarta: Confeſioprivara recd Chu⸗ ꝛiliter retinetur in Ercleſis in quibus o recepta. jn
ʒ 5. Gonſeſſis alia eſt laudis, qua Deum cclebra% mus, ipſiq; velpublice, velprivatim grarias agimus. Alia ſaudis qua delicta noſtta confitemur, deploed ramus corumq́; remiſſionem petimus Hujus va⸗ lu. riæ ſunt ſpecics; Prima ſoli fit Dco, eſtq́; fimplici ſin ter neceſſaria. Secunda offenſo fit proximo, dici- ul
rurq; fraterna. Tertia coram Miniſtro Eccleſiæ, u
tul

4 Adiaphi in Bapt. S. Cwna, chc 32½ cui Peccatorpeccara ſua vel in gene re conßre cur vel certa quædam conſciẽtiam gravantia exponit, inteligin audiat,& cognoſcar. Uäuh 36. Qhamvis hæc confeſfio non ſit ſimplicit er 6 neceſſaria: Suis ramen non caret utilitatibus ut mſn ubi recepta eſt, piò retineri poſſit,& quidem pri- tuceqiu md proptet explorationem,& examen communi- 5 ni cantium. Secundò propter abſojutionem remiſſio- unanc nempeccatorump etentibus privatim& ſingulatim slockhui annunciandam, cujus leguntur exempla, 2 Reg. 12.
5
ueteuh 13. Marth. 2.v.2. Mare. 4.W 5LMc W. 20. 0.. eult 4 19.W.3 c.13.V4]. Tertiò propter ipſos udi- inthiszun
rores, ut prohent feſe, ne in dignè de pa
ne hoc co- nolun medant,& vinohoc bibant: Erut a
blolutionem 3
e uno uſu privatam audientes peccata remiſſa eſſe certius fta- tceder uun
tuant,& fluctuanres dulciſimis promiſionibus ſe- tdvinl ſe erigant, quæ leguntur, Marrh.16.w. 19 cap 18. Omiui 18.Ioh. 10.V. 23. Marrh. 18.w. corka. PDiffert igitur plurimum confeſſio hæc pri- oris hh vataa confeſſione auriculari Pontifciorum, utpo- Baptlt re. 1. Cauſa meritoria. Meritoriam enim eam eſſe Pauisti remiſſionis culpæ fingunt Scholaſtici. 2. Fine
Augnu Urgeét cam Pontificii propter ſatisfactiones impo-
netmihi nendas. z. Neceſieate Nam adeò cam fingunt elibuscoil Ponrificii neceſſariam ut que peccata non enume- nturnon remittanrur. ſupinun 35. AMertio quinta: Plareneule orbiculare⸗ u ibuehnh Sn ſacre Sœn urtaione ⸗ noſtri nſurpantur Verus „quant ſunt panis c in Euchariſtia maimꝰ idomea. ungu 33. Deplorandum eſt, Cal vinianos quoſdam
coniten ed prolapfos, ur adiaphoris conſcientias onerare 5 etimm h Kudeant,& in els quæ pn ſunt adiaphora„ ſed di- poocijh vino inſtituto fancita liberum ulum permittere i i adhiberi, idque Chriſti authoritate eit ſancitum. 8 8 1

214 Diputatio XXI. ideoq́; anobis mutari nec poteſtnec deber. Ar Fe vn Epiſt. ⁊. ſcribit: Ubi panis aut vini vel nullus eft eſſe uſus, vel nulja vel nullo certo tempore copia, num Co Cœna Domini nulla celebrabitur? Imò rite cele- Px⸗ brabitur, ſi quod panisaut vini vicem, vel exuſu 6o communi, vel pro temporis ratione ſuppler, panis Ne aut vini loco adhibeatur. Thidem: Itaque à Chri-* ſti ſentenria in his aberrat, qui nullo prorſus novã- ha di ſtudio pro pane& vino ſubſtituat, quæ erſi non parem, fimilem ramen alimoniæ analogiam ha- A beant. Epiſtola 25. provocant ad authoritatrm Gal- cc vini. Bexam verd ch Calwinum defendere conatur, Antonius Sudeel Tom. 3 p. 94. Verum Beza volum. 4 3.220 364. contendit non alio pane, quàm ciba- M rio eſſe utendum. Nahum p. 18. ſcribit:?ynufiaſte, & Metuſiaſtæ non utuntur pane, ſed ſpuma panis,. quæ planè inutilis eſt ad corpora alenda,& foven- da. Ibidem nominat panes nu nularios. 40. Reſp. 1. Placentulæ illæ conſtant partibus 14 panis ſubſtantialibus urpote ex op imã formã,& c aquã inter ſe commixtis. Paptes panis ſubſtantia- me les, quæ ſint, vide Gen. 18. v. 5. 6. 1 Reg. 17. verſ. 12. 1t 13.Exech. 4.. 4. 2. Conveniunt igitur placentu- tid læ illæ cum pane, quo uſus eſt Chriſtus& ſubſtan- ii tiã,& ſapore. 3. In Ruchariſtia magis ſunt ido- neæ, quãm panis cibarius, cum comedi poſfiurã ſe- nibus pariter ac juvenibus, ab ægrotis pariter ac ſa- nis. J. Ufum yanis cibarii& grandioris verba In- ititurionis non præcipiunt. Kes igitur eſt indiffe- rens utrum ſit magnus, an parvus, ficut& indifferẽs ⁊ eſt, utrum ſit azymus, an fermentatus. J. Placen- tulæ ilæ multorum ſeculorum conſuetudine ſunt receptæ vide arur Epiphaniu⸗ in Ancorato, 1. Cor. 14. v. 4O Chryſoſtomus Hom.ʒ in Exiſt. ad Kpheſ Ergo ci remerè à nobis non dehent mutari cum id nulla 6 gravis poſtulet cauſa.. 1

de Adiaphoris in Bapt. S. Cæna. 325 nuria4 41. Arinquis placentulas illæs ad nutritionem
iwlul eſle inutiles, Nahum.p. 18. Reſp. 1. Inſtituta ſacra mborecun Cœna non eſt propter ventris implerionem, ſed ur lnbii propter ſanctificationem, idq; docet Apoſtolus, 1. Meen Me Cor 11.V. 21. 2 20 Unde Canon Concilii Niceni: one ſht. Non multumnit, ſumimus, ſed Pparum ut agnoſca- eme hti mus, nonad faturitatem, ſed ad ſanctificationem aullonuh hæc ſumi. a. Panis ille non nutrit propter parvi- inui tatem, licet per ſe ad nuttirionem ſit aptus ficut a-
F
onit ui qua Bapriſmi propter paucitatem non abluit fordes id auhunli mdefenun Vetinunn liopuui ſubwertantur.&ꝗ diruantur.
.ſechtiul neſuhun outtin
ilæculun erchiii ttesubln 1n dutizuim Chrin* tiſii nju menneiylu gii prninti Kesi ui ſen 9 nehtitl. n ctlunii nAunu
xiuhi
muui n
3
3
3
nicisdifferunt/ cum necuſu, nec ſacrificiis ſint ac-
corpois. 42. A ſſertio ſexta: Neceſſurium non ei ut Alla- ria in Templis Papiſtice ſuperſtitioni dedicaris reliqun 43. Contendit Perru Martyr Loc. Com. Claſ 4. c 23ſec.2. Altaria in N. Teſtamento non eſſe ha- benda, cum correlativum Altarium deſierit. 44. Reſp. 1. Moſtra altaria plurimum à Mo-
commodata. 2. Reyera nihil ſunt aliud quam
menſa, ſicut quilibet locus in quo edimus nomina-
tur menſa, Pjal z. 3. Nomen habent à gonſue-
tudine primitivæ Fecleſiæ: Nam benefici Chri-
ſtianiad ſuſtentandum Miniſterium offerebãt do- na ex quibus etiam panis ſacramẽtalis ſumebatur, qui inde ohlatio, vel oblatum dicebatur.
45. Utautem deſtruantur⸗& loco corum men- ſa collocetur, neceſſarium non eſt. Nam 1. Nihil
eſt immundum, nifi ei, qui exiſtimar, Roman. 14.. 2 Chriſtus remplum Hieroſolymitanum, quod
ſpeluncam latronum nominabat non demolitus cit, imò concianes in eo habuit, Marth.⁊ 1. Job. 10. 3 Apoſtolus Rpheſitemplum Pianæ nõ diruipræ-
cepit/ ſed concionando effecit, ut aumen Dianæ ſit
—
contemptum, Ad. 19. 4. Athenis aram son tollit,
ſed ab ipſa con eionis ſuæ exordium capit; Ad. 17.
X 5 46. Al-

326 Diſputatio XXI.
46, Aſſerrio ſeprima: Veſtis alha eh tonſmiles. uas multis in locis induit Miniſer, cui mandatum e ohcium dipenſandi ſaramenta, nereſſurid non ſunt. exuendæ eh abſicienda. Nam 1. Inſerviunt non ad facrificandum, ſed ad Ecclefiæ miniſtrum digno-
ſcen dum& diſcernendum ab aliis. 2. Faciunt ſæ-
he ad fqualidas& laceratas veſtes tegendas, quibus Pauper minifter eſtindutus. 3. Sunt oraamentum, & de munificentiã Dei monere nos poſſunt. 4. Per ſe funt jrreprehenſibiles,& non minus diſplicent Deo, quàm veſtes Calvinianorum.
47. Qhare nn ſubſcribimus Peya wol 1. p. 255.
feribenti; Recté ac ſapientei feciſſe yõᷣdicamus, qui
torum illum habitum, hiſtrion bus, quam Mini-
Rris verbicövenientiorem,& Paganiſmi reliquias exFccleſiis ejecerunt.
48. Allertio octava: Ceree Candels multis in lh⸗ ei vetinentur abſue ſuperſtitione aq exxitandam de- Vorionem in an izmnis hominum„6 artnn myſtorium indicandum euln; vensyabilitatem eh dig niatsm cõ nendandam.—
49. Scribit Beya volum 1pag. 25. Se candelas illas approbare non poſfe. Verum reſpondemus i- pPi Pjuſimodi ceremoniis devotitnem excitari roſlein auimis hominum conftat ex 1. Corinth. 1. Monnulli enim ob ſpem cettam vitæ xternæ.& Re⸗ iutrectionis baptizabantur ſuper mortuorum ſe- Pulckra. 2. Qumnq́; cerei ad ſummas ſolennitares,& feſtivitares exprnan dasjutpote ad Promoriones A- caicmitasadhibeantur, mhil omnins obitat quò minsinadminiſtrarione Cœnæ eorumufus, iſtis in locis quibus eft receptus, retineatur.
S0. 4lertio nona: Neceſſayium non ey ut ſymbo- ſa E achariſtion manu pyin⸗ atipiantur quqm vre.
F1, Sonius Tom 1.p. 240. Reccptio, ait, Keri de- bet mann, non orc, ut fu perftirio ponriſicia viretur.
Buca
no
Bur guit ſr ueit
Dei
tior Chr inp
did nit
adh
5 ma deh biti his Fce (75 det ſtu
cet ore
riti
S rel
M⸗ caꝝ ſcr
do
fcite
huj
ſive
Qu
cch

Gnſuihn vaduun
ſtrum ig aciunt ſe. ndube tumeutm dihlicen
uhuh
cmus qui uam Mini- ni teliquits
mili inb. undam i · nMerium iatumö- candelas demus i excitzti
orinth. 1
tnæ,& Re uotum ſe· nitates&
his verò attendendum eſt/ ne inutili novatione
otiones. obltat qu
65
huzjus ſacramenti ufum:
—
de Adiaphori in Bapt.&. Cændehc. 3
Buranus Loco 48p. 724. Qui offulas integras in-
1..„—* uit. ori non manibus inſerunt, adhuc papiſare ſeſe.
& ſuperſtirionis fomitem foveres neſeio quã ratio-
inficiari poſſi ntRariones enumeratp.723Nam
6She five Aaheß&eproprie de manu intelligtur. Deinde nec eſt verifimile, nec ex hiſtoriã inititu- tionis Cœnæ Dominicæ, nec ex fomã diſcubitus
Chriſti& Kpoſtolorum colligi poreſt, Chriſtum in primã Cœn fingulis Apoſtolis panem in os in- didiſſe. Imò mos ſuinendi cibi& potus ore conve- nit non adultis,& grandioribus, ſed vagientibus adhuc infantibus. S 5. Reſp. 1. Utrum panem illum ore, an verd manu ſumere debeamus, nuſpiamin Scriptura eſt
definitum, auſpiam mandatum, nuſpiam prohi-
bitum. Ergo adfaphoris rectè annumeratur. In
Fccleſia turbetur. No va ſunt periculoſa. ⁊ Verbum (rMaheßAey) adeò elt generale ut nec polüt, nec debeat ad certum ſumpionis aſtringi modũ: Chri-
ſtus manibus cruci afixus ihac 156t Gacccpir a⸗ cetumcertè non manibusquibus afũxus erat, ſed ore, I0h. 19.2.30 Diſcipuli Chriſti acceperunt Spi- ritum 8 Joh. 20. V.22. Ut& Galatæ, Gal 3 Verſic. 2. Certe non manibus. Pi omnia propter Chrdtum relinquentes centuplum accipientin vita æterna⸗ Matth. 19. V. 29. At non manibus. Judæi verba Petri capiebant auribus, non manibus. 3. Recteigitur ſcribit Bexa Eyiſt. ⁊. Thom« Tilio pag. 19. De ſecun- do ſic paucis ſentio umprionem videlicet fmpli- citer,& abſolutè ac prorſus neceſſariò requiriad Ut autem hæc ſumptio? mahu fiat, non item. Ibidem pag. 20.
ſive acceptio
Quemadm odum ut cibo corporali reficiamur ne⸗
ceſe eſt, ut eum ſumamus, uta. manibus ſumamus, non item: Ita etiam fide recipi Chriſtum oportet,

318 Diſputatio XXI.
ut vitam æternam ex co hauriamus: quæ ſpiritua lis per fidem ſumptio ſacramentali ſignorum ſum- or ptione tam adumbratur ſi vola, quam ſidigiris, ſi Be ore ipſoquàm ſi mauu figna accipiat, ut ea poſteà comedas,& deglutias. Nam certè ore ſumere,& N manducare duo funt, cum non quicquid ſumitur, fr manducetur, aut bibatur: ac proinde ſumptio ſa- ve crameutalis minime dici poſſit ab iis expungi, vel an omitti qui ore duntaxat abſque offcio manus, illa ya accipiunt,&c. I3. Allertio decima: Egrorantibus in privatis 5 adibus ſar ram exhibere Cœnam permiſſum eſ, idq́ u- L.⸗ tilirær ße eh Chriſti ordinationem non violat.. eu 54 Vrſinu in Explicat. Catechet pag 5ez. Cum C ab uno, inquit, tantum Cœna ſumitur, id fit con- ce tra uſum appellat onem, inſtitutionem,& natu- m ram ſacramenti. Sadsel Tom.. pag 143. In ſum-. vi ma, inquit, damnamus privatüm uſum hujus ſa-& cramenti. Treicarius pag 2 10. Acœnæ participa- hi tione, ait, excluduntur groti morituri. Nam no communionem hanc non privatam,& domeſti- ne cam, ſed Fccleſiaſticam& publicam Chriſtus eſſe co volit. ſec
Verum reſpondemus 1. Chriſtus in diver- vo ſorio, loco privato,& nonin templo, neque[yna- tio gogaaliqua Cœnam primam inſtituit,& celebra- m vit. Ergo externis circumſtantiis vel multitudinis, Pl. velloct cam non allegavit. 2. Non extra Eccle- Re ſiam ipſis porrigirur ſacta ſynaxis: Ubicunquee- mu nim duo veltres ſunt congregati in nomine Chri- vo fti, ibi eſt Eccleſia, Marth. 18. 3. Lacra ſynaxis ad rit Ridei facit confirmationem: Erad hominum[alu- kri tem eſt initituta. Ego non aßtringirur certb ali- veh
8 1
1
cui loco. Salus enim hominum ubivis locorum eſt quærenda in primis ipſis in sgone mortis con- dan lituris. d
56. Al

gaotum ſin n idits,
ut er polti
te ſumete, quit funitu linpti l. rungi, ve lomnuila
A in yriuii met ig u. olat.
ſu. Cun
ut, id it con.
6. In ſan. m hujus ſ. 2patticipꝛ
uri. Nm domeſti.
riſtus eſe
s in diret- eque ſya. 4& celebri ultitudinis
utraBoce.
icunquee. mine Chi ſynauis a ninumſilt
mortis con
Spiritus S. retundit, inquiens, Pſalm. 150. verſic. Laudate Dominum in chordis,& organo, laudate
de Adiaphoyi in Bapt.&. Cæna, c 29
I6. Aſſertio undecima: Concentus harmonici,
organa mußica, ſeu muſica inſtrumentalis utiliter in
Becleſid ferripoſſunt.
77. P. Martyr in L. Com. Claſt z cap. 13%6. 26.
Necjure, inquit, poteft retineri fracta illa,& con- fragroſa mufica, qua ita detinentur aſtantes, ut verba, etiamſi velint, percipere minimè que- ant, videatur etiam Fexa Reſponſ 2. d Aca Coloq. pag. 26
5. Reſp. 1. Stoicam illam Melancholiam
„
eum in cymbalis bene ſonantibus. Et Pſalm. 3ʒ. V.2. Confitemini Domino in Citharis, in Pfalterio de-
cem chordarum pfallite illi. 2. Contrarium etiam monſtrant exempla laudatiſſimorum regum, Da-
vidis, Salomonis. Exechiæ, Joſaphat, Joſiæ, Eliſæi, Sc. 3. Reg 10 4. Reg. 3.2. Paral. 2 0.29.35. 3. Ad- hibetur Muſiea inſtrumentalis, ad cultum divinũ, non ob meritum, ſed ob alios varios uſus: Admo⸗ nemur enim harmonico hoc concentu fraternæ con cordiæ,& confeſſionis harmoniæ. 4, Animi ſe curi ae torpentes co excitantur, ad veram Dei in- vocationem commoventur,& ad verbi auſculta- tionem alacriores redduntur: David ſua Cithara
malum ſpirirum à Saulo abigebat, 1. Sam. 16. In
El'ſæo ſpiritus excitabatur cantu harmonico, 2. Reg.ʒ verſ 15. Augußtinas in lib. Confeſt fatetur, ſe muſica harmonia adeòd commotum fuiſſe, ut ex de-
vot one ſæpeè lachtymas inter canendum profude-
rit Ambroſius lib. 9. Confeßt teſtatur, ſe Mufica ſub Arianorum perſecutione animum ſuum erexiſſe,& vehementer confirmaſſe.
. Levitatem verò in modulationibus ſacris
damnamus. Hieronymus lib. 3. Comment ad cap. Eyh. F.dicit: Audiant hæc adoleſcentuli, audiant ii, qui- X 5 bus

3 Dißutatio XXI. bus pſallendi in Kccleſia offcium eſt: Deo non vo⸗ ciu ce, ſed corde cantandum. tio
6o. Deinde diftinguimus inter harmoniamſ- Her pſam⸗ſeu concentum& ipfam cantionem: harmo- Re nia ipfa percipirur ab omnibus.& omnes ea ad ver- leg bi auſcultationem excitanrur, licet non ſemper in( cantio ab omnibus percipi queat Reſpectu harmo- ſitu niæ igitur Mulice ufus eſt univerſalislicet reſpectu ver cantionis ſit ſæpe particularis. 5. Aſierrio duodecima: Saltationes ſou chores ad per ſo non ſunt Vitioſa. Animi igitur& delectationis juß rauſa tanquam con viviorum, e aliorum negoriorum Pat lariorum appendices ferripoſſunt. act 61. Muſicæ iaſtrumentalis uſus eſt in faltatio-— nibus. De his quædamatti gimus. Suntigitura- ctiones alit boncutpietas aliæ maſæ⸗ut adulteriũ, homicid um. Aliæ indifferentes quæ ſunut uſur- pantur bona ſbene ſunt, hisahnumeramus falta- po tiones jocoſas easq; magis convenire ccuſcemus æ- u⸗ ratijuvenili/cui cirtumcurfitate volupe eſt, quam: provectiori, magis perſonis pr vatis, quam publi- reri cis. Habenda 7erò eſt ratio circumſtantiarum, vemporis Folerandæ enim non ſunt rempore re- 14 bus ſacris deſtinato. Loci Tolerantut in loco pu- ſent blico& in præſentia honeſtarum fœminarum,& non in ſuſpecto. Morus: Geltus impudicus impu- viir dicameßicit faltationem. Finis Non ſint levitatis argumentum, libidinis fomencum, ſed corporis inu cxercit um animi delectzmentum. 6 63. Hisoblervatis ferri pofunt, 1. quia per ſe turi ſunt res indifferens. 2. quia eatum Scriptura me- nen⸗ minit& nen improbar, ut Masth. 11. Verſtr. 7. Fe 7 eleſz Verſc 4. Veriſimile verd non elt, cum ſalta- min tones ilæ fociæaate Chriſtum fuerint in uſu cas rium alicubi, ſi per ſe eſſent opus caruis iinprobatas eſſe. 6. Imò jempx inquit Kocilſiaſtes eit xltandi ʒ. quia f di ciunt

Se
de Adiaphori in Bapt. S. cæna c.
331 ſciunt ad virium cum corporis, tum animi recrea-
rionem,& conſervationem, 4. Auia mediocrirare
ſer vata ſunt ſplendor virtutum homiliticarum. 5.
nenttamo Remittimus adaccuratum F. Lutheri judiciũ quod
nnescitſer legiturin t non ſenpi
hectihmo.
6
n n 3 * dluini m n
ſtin ſin. untig tura.
ut adulteti un ut uhut.
romus ſalt- euſemusæ.
ell. qum
uam publi-
antiatum
emyole 1e
Poſtilla Eccleſ ſuper Rvangel. de Nuptiis in Cona Nos cum feliciter feopum nobis propo- ſitum attigerimus, hiſce Muficis kinimus: Vos Ju- venes Cantate, plaudite, ſaltate.
64. Pomino& Pontifici noſtro chriſto Jeſu ad dextram definitæ Majeſtaris paternæ evecto, ac juſtiſſimo mortuorum& vivorum judici ſit cum Patre⸗ ſandtoq́; Spiritu, kus⸗„& gratiarum actio„Amen.
QusrIoRRs.
1. An Exorciſmu in quibuſdam Eecloſtis un arun poſſir in cluſſe rerum mediarum tolsrari; An Verdran- udm resper j⸗ maln ſi abrogandus 4A. prius.
4. An cruci ſi Lnario, c Fetum itert retiner ipoßi 15 A.
. Num libum auodintor in uſi Jacre Cx næ ſit neceſſuriò in Fuſta aliquoꝛ Ae a e
in locoyu. entandampaſt onem. ¶ mortem Cbriſti?
ibarun, 4
4. An ritu privata Conſiſ onis. eh Acleun
icus inpr riliter retinentur? A.
ſ ur leritt
. An placentule orbiculares Au. 2 not ſu⸗
. corpoti in uſe, verus ſint panis? A.
guia petl cinun
vtyſt. 7. h
ſt, cumſ utinuwe probatte ni 3 Wl
l
6. Num Veſtes albe, C conſ miles ie induun- tur in Auibuſdam hei Zir⸗ neceſſarid ſint
nende 7 W.
7. An candel⸗ Anlulum⸗ in„r* a. Cæœne.
minilrgrionem actenſe junt in ciuſ⸗ rerum indifferen- ium elicita rum? A.
S. Num altaria in Templi ſthein vilis ddc Jut*
Num
.
5
5

332 Diß. LXI. de Adiaph. in Bapt. S. Cœna,. 9. Num neceſariꝰ hmbola Fuchariſtca arii ſint. accipienda manu Mm ore? N. 10. An Ani alicui agrotanti in priVntis adibus li- ceat exhibere Cænam? 4. 11. Num Muſica ch ᷣpealis ex Ee eleſiis noceſſarid ſir proſcribenda⸗ . Num in Repub. Gbriſtiana ratione prri . j ſalturio? N.
EI RN.