2
— .
BIBO
pROf PR.VBR 0051089
———.——
—.—

—
§ § 8 8
(Moretti)

GAsP. ScIOPpII CONSILIVM RB GILVM
1NM ovo
A duodecim Regibus& Imperatoribus Catholico Hiſpaniarum Regi demontratur, quibus modis omnia bella feliciter profligare poſſit.
àA C C E 5 5kT
Stemma Auguſtæ Domus
AVS T RI AF
Feram eius purtim ab antiſuiſimi Vindoniſſe Comitibu⸗ partim a Catholicis Gothorum e ſpanorum Kegibus originem locupletiſtmis monumenti teſtatam
exhibens.
IT E M
Claßicum Belli Sacri.

cHRISTILA NISSILMO 1 CAT HOLLCO 4 FL 0 6 M O N A RC H ℳ
PHILIPPO TERTIO
aVSTRIO. BvRGvNDIco. BBRLGIco.
GoTHICO. HISPANICO. INDICo.
BALEAkRICO. 5ARDICO. SICVLO. NEAPOLITANO. 1NSVBR1ICO.
MAGNO MFXICANI ET PERVANI
. ORBIS IMPERATORl-.
O CEANI
RTIRNVMERAILIVM 1N Bo INSVL ARKVM
TVM cCLAVSTRORVM AFRIC R TOV A 1 ₰
DOMINO
1NCLITO. PIO. FEL IC I. PATRI PATR IP
pEvOTVS NOMd MalsrariavR E I V 8
61 3 GASPAR SclopPpPlvS
—
————„

MINB
WNorurzM à te hoc tempore
claſſem inſtrui,& magnũ haud dubie bellũ diligentiſſime cõ- parari, per vniuerſam Europã fama percrebuit · Et boni qui- dem omnes bonaq; fide Ca- tholici animis ac linguis Maie- ſtati Tuæ fauent, vtqʒ quod agis proſperè& ex ſententia procedat, comprecã- tur. Qui verò Chriſti& Eccleſiæ Romanæ hoſtes, qui hoſtium Chriſtiani nominis fæderati qui denique ſectariorum beneuolentes ſunt, ſuumq; patrociniũ eis profitentur, quicquid olim meruerunt, aliquan- do exſpectant,& nullo non dirarum genere conſilia tua conatusqʒ proſequuntur. Quid mihi ſit animi, nihil apud Te cõmemorare attinet. Nec enim heri aut nudius tertius, ſed 1am pluribus abhinc annis meam erga Eccleſiam Catholicam, erga Auguſtam domum Auſtriam, erga Te ipſum denique fidem ac deuotionem tibi cognitiſſimam eſſe, apud Conſi- liarios& interioris admiſſionis Cubicularios tuos, præcipue verò apud Sereniſſimam&religioſiſſimam materteram tuam MARGARITAM AvSTRILAM Sacratiſſimi D. N. Imperatoris germanam, faſſus es. Hoc amplius autem& habito mihi honore löge meritis meis maiore,& regiam in me munificentiam aſidue exercendo, cumulatiſſimè prættititti, quod nihi, cum me admiſſum incredibili humanitate au- A 2 di-

½
5 LD diuiſſes pollicerite memini/ te quæ tua de me eſſet exiſtimatio rebus ipfis mox declaraturum. Non igitur neceſſe habeo vereri ne parum Tibi probẽ, quod Tibi in tãtæ molis expeditione nunc occupa- to conſilium ſubijcere non dubitem · Nimirum nec morem meũ conſtanter obtinerem, nec Fidei, quam AvsTRIE domus Conſiliarius profiteor, ſatisface- rem, nec deniq; regiæ tuæ erga me liberalitati grata voluntate reſponderem ſi nunc hoc rerum articulo diſſimularem, quæ à Te ſciri ac probe obſeruari Tua totiusq; AvsTRLAE domus cum hoc tempore, tum etiam in poſteritatem vchementer intereſſe ſtatuo. Sed quoniam ſimul mihi in mentem venir, Tibi ſpe- ctatiſimæ fidei ac prudentiæ Conſiliarios minimè deeſſe, inter quos clariſſimi nominis Heroas D. Pe- trum Toletanum,& D. Baltaſarem de Zunica fami- liarius noui, quodqʒ eorum nobilitas, ingenium, rerum vſus,& erga me multis teſtata documentis beneuolentia poſtulat, honoris cauſa nomino: ne tã- quam præſente Roſcio, nihil iuſtam impudentiæ re- prehenſionem veritus, geſtum agere in ſcena velle videar, haud quicquam ad te afferre cogito, quod ex me potiòs natum quàm ab ijs profectum exiſti- mari debeat, quorum prudentiæ, multis rebus in otio ac negotio proſperè geſtis illuſtriſſimæ, neino quantacumqʒ eius virtutis laude polleat, non ſit vł⸗ trò faſces ſubmiſſurus.
De Afonſo Aragonum ac Neapolitanorum im- mortalis memoriæ Rege, ataui tui fratre germano, literis prodiũ eſt, dicere fuiſſe ſolitum, omnium op- timos

coNs1LIVM RRGIVM„
timos Conſiliarios eſſe mortuos · quod mihi perinde de hominibus, quorũ dicta ac facta literis ſunt con- ſignata, quàm de libris, præcipueq; Hiſtoricis, ve- rè ac præclarè dictum videtur. Quæ enim alijs an- te nos contigerunt, non aliã ob rem ſtilo ſunt ſigna- ta, niſi vt inde diſcamus, nobis quid ex vſu ſit. De ſimilibus enim ſimile fieri iudiciũ, verũ eſt. Omnia (ait Apoſtolus) Contingeb ant veteribus ils in ſgura, ſcripta ſunt autem ad correptionem noſtram in quo⸗ ſnes ſxculorum deuenerunt. Et Salomo Eccleſiaſt. 1. Quid eſ quod fuit ꝰ Ipſum quod futurum eſt · Juid eit quod fa⸗ cum eſt? ipſum quod faciendum ei· Nihil ſub ſole no⸗ uum nec Valet quiſyuam dicere, Ecce, hoc recens oſt. iam enim præc ſfit in ſæculis quæ fuerunt ante nos · Et cap. 7. Ne dicas, Quid puti cauſæ et quod priora tẽ- pora meliora fuere quam nunt ſunt? Jtulta enim eſt hu uſcemodi interragatio. Quoniam igitur totus mundus (vt ait quiſpiam veterum) agit biſtrioni am,& eadem ſemper luditur fabula ſeu Comædia, mutatis tãtum hiſtrionibus: propterea nos ſpiritus ſanctus facien- dorum ac fugiendorum conſilium à veteribus pete- re iubet⸗Deuter. 32. Memento dierum antiquorum, cagita generationes jngulas Int errog a patrem tuum e annunc iabit tibi? m aiores tuos,& dicent tili. Et Iob. 8. Interroga generationem pritinam& diligenter inueſtiga patrum memoriam(heſterni quippe ſumus e ignoramus) c ipſi docebunt te: loquenturtibi ſ de corde ſuo profe- rent eloquia. Vides/ Rex optime, quos tibi ſpiritus ſanctus Conſiliarios deſignet atqʒ à te conſulivelit, Maiores nimirum tuos, aliosqʒ veterum, qui multis abhinc
1. Cok⸗

Iofua y.
scoppI1 abhinc ſæculis abierunt in communem locum-
Age igitur animo& cogitatione finge, tibinunc à Deo duodecim maximorum Regum& imperatorum
Senatum dari, Ioſuæ puta, Gedeonis, Aſæ, Ioſa- phat, Amaſiæ, Theodosij Magni, luſtiniani, Ca-
roli Magni, Henrici Aucupis, Othonis Magni, Ru- dolphi primi& Caroli quinti · His nunc vripotes Cõ ſiliarijs, ad quos ſi referas vt tibi ſubijciant, quæ ad bellum, quod pro tuenda Pei Chriſtianiq;ʒ nominis gloria& ad compeſcendos perduellium conatus ſu- ſcipere cogitas, feliciter profigandum neceſſaria, ac vel præſtanda vel cauenda videantur, ſingulos in eam, quæ ſequitur, ſententiam cenſere exiſtima.
§. IOSVE MACNVS HEBRFORVM DVX. H te, opinor, præterit, me Dei juſſu iuſtiſſi-
mũ Palæſtinæ incolis bellũ intuliſſe, mihiq;ʒmul tiplices victorias ac triũphos a Deo ſepius promiſſos fuiſſe. Nihilominus vſu mihi venit, vt milites mei à pauciſſimis hoſtium in fugã conuerterentur, ac non- nulli eorum occumberent. qua ex re quoniam om- nem meum exercitum animis concidere& incredi- bilem in ſe metum concipere animaduerteram, ani- mi incertus ſcidi veſlimenta mea,& pronus cecidi in terram coram arca Domini vſq; ad veſperã/ me- cumq; omnes ſenes Iſraẽl, miſimusq;ʒ puluerem ſu- per capita noſtra. Poſtquam diu fiebili voce ſuppli caui, dixit mihi Dominus: Peccauit Ifraẽl, tulerũtq;ʒ de anathemate. nec poterit ſtare Iſraẽl ante hoſtes ſuos, eosqʒ fugiet: quia pollutus eſt anathemate.nõ ero

CONSILIVM REGIVM⸗ 5
ero vltra vobiſcum, donec conteratis eum, qui huius ſceleris reus eſt. Anathema eſt in medio tui Ifraẽl, non poteris ſtare coram hoſtibus tuis · Hoc audito reliqui nihil ad diligentiam fecimus, vt ſacrilegus, qui Anathema ſeu rem Deo conſecratam rapucrat, inue niretur, inuentumq; lapidibus obruimus& om- nem eius ſubſtantiam igne conſumpſimus. Hac re geſta auerſus eſt furor Domini a nobis, proſpereqʒ reliqua bella profligauimus. Cenſeo igitur exemplo noſtro doctus etiam atqʒ etiam caueas ne ſit Anathe⸗ ma in medio tui, hoc eſt, homines ob Hæreſin,[a- crilegium aut ſimoniam ſiue ambitum, Eccleſiæ ſen- tentia anathematiz ati ac deuoti. Aliter verendum
eſt, ne populus tuus nõ poſſit ſt are ante hoſtes ſuos,
eosqʒ fugiat.
S. GEDEON LNVICTISSIMVS HEBREORvM DvX.
— Deus ſummum populi ſui Imperatorem me delegiſſet, cuius auſpicio atqʒ ductu bellum ad- uerſus hoſtes Madianitas gereretur, triginta millia hominum aduerſus centum triginta quinq; hoſtium millia eduxi · quoniam mihi victoriam ſe largiturum non vno ſigno confirmauerat. Sed reſpondit mihi ex oraculo: Multus tecum e populus nec tradetur Ma- dian in manus eiun ne glorietur contra me ſaẽl di- cat Mei virilus liberatus ſum. Statim ergo viginti millia dimiſi. Iterum verò reſponſum mihi fuit.
Adhuc populus multu eſt. In trecentis tantium vᷣiri li⸗ berabo vos cꝙ tradam hoſtes in manu tua. Non niſi er-
60
. Tudies 5& 7.

3
go rrecentis viris, ijsqʒ omnium ignauiſſmis in hoꝰ
ſem moui,& prodigioſam victoriam obtinui. Hine diſcere potes/cauſæ iuſtitiam& iuſſum diuinũ non⸗
dum ſatis eſſe, vt ſibi quis indubitatam victoriã de- ſpondeat. quamuis enim à Deo bellum gerere iuſſus eſſem,& de cauſæ conſtaret iuſtitia, quoniam reli- Lionem veram ac libertatem noſtram tueri certa- bamus: tamen præcisẽ mihi victoriam Deus negat, propterea quod periculum eſſet, ne propter numerũ „vet militum meorum glotia eius minus eſſet illuſtris. Ni . mirum omnia propter ſemetipſum& in gloriam ſuam operatur dominus impium quoq; ad diem malum. Ma-
gis autem illuſtris eſt eius gloria, ſi populus eius nul
4is ſuis viribus res maximas geſſerit, quãm ſi aliquid rrouat& ipſe momẽti ad victoriam feciſſe vide atur. Equu uidem paratur ad diem leli ſed dominus eſt, quiſalutẽ
hfal.a6 tribuit. Huic autem non e voluntas in fortitudine equi nec in tibijs viri beneplacitum eſt ei ſed beneplacitum e8t
ei ſupertimentes eum, gin eis Jui ſerant ſuper miſeri-
pal. 3* cordia eins. Non ſalnatur Kex per multam irtutem. Gigas non ſaluabitur in multitudine fortitudinis ſuæ. Falaæ equus ad ſalutem Ecce oculi Vomini ſiper me⸗ muentes eum& qui perant in miſericordia eiu · Itaqʒ quamuis prudẽter facias, fortitudinem equi& tibias
viri, hoc eſt, equita tum& peditatum diligenter cõ- parans, ſimultamen omnem victoriæ ſpem in ſolo
Dei miſericordis auxilio collocatam habere, certiſ- ſimoq; tibi perſuadere debes, adeo nihil in iſtis ad victoriã eſſe momẽtivt facilius eam minus paratus⸗
quãàm omnibus vincendi inſtrumentis egregiè inſtru ctus,
—

CONSILIVMREGIVM.„
dtus, à Deo ſis impetraturus Fac, vt·Deus iuuare
te velit, poterisq; rotius orbis aduerſus teconſpi-
rationem ſocurus contemnere. Volet autem iuua- re, ſi gloriam in ſolidum eidederis, ex animo vires
tuas contemnendo,& ab ip ſo ſolo victoriam expe- ctando. Protector enim eſt omnium in ſe ſperan- tium. Laſſo dat virtutem,& his, qui non ſunt, ſiue, Jun nihil eße ſe agnoſcunt/ fortitudinem& robur mul- tiplicat. qui ſperant in Domino mutabunt fortitu- dinem, aſſument pennas, ſicut aquilæ, current,& non laborabunt, ambulabunt,& non deficient:
ASA REX IVDA.
Ecem annos pacificè regnum obtinueram, ac ciuitates meas muris muniueram, turribus& portis ac ſeris roboraueram, cùm Zara Aethiopiæ Rex cum decies centenis millibus militum,& tre- centis curribus bellum mihi mouit. Ei ego cum quingentis octoginta millibus perrexi obuiam, qui omnes viri erant fortiſſimi. Et quamuis viderer ad hoſtem pellendum ſatis habere virium, in meo præ- ſertim regno, in quo tot munitæ vrbes forent: ta- men vbi aciem inſtruxi, Deo dedi gloriam, omnes meas vires contemnendo,& in ipſo ſolo fiduciam omnem collocando. Sic enim in concione audien- te omni exercitu Deum inuocaui: Pomine, non eſt apud te vlla diſtantia, vVtrum in pautis auvilieris, an in pluribus. adiuua nos Domine Deus noſter. In te enim, S in luo nomine habente ſduciam veni mus contra hanc
———————— E
B multi-
——————
Pfal. 170 Iſai. 40⸗
2. Paral. 14. 15.& 16.
—

3. Rez. 2.
Fazech. 29.
16 6 6 1 ObPEIL wultitidinem · Domipe, Meu naiter u e nohpreua⸗ leat contfa te hamo. Noli nunc dubitare, quin ibi fucrint homines qui me hominem ignaui animi,& imbellem judigarent quod tam valido exercitu vi- ctoriam ſtatim deſperarem& ad miraculoſum Dei auxilium confugiendum mihi arbitrarer Si enim hodie ſie vſu venite vides, vt quo quisqʒ eſt religio- ſior:eo perhibeatur ignauior ameo tempore neds- fuiſſe crediderisquorum perinde deprauatum eſſet iudicium · Nam vt ait pro auus meus Salomo: Ni- vil ſt/ ub Vole notum net valet quiſquam dicere Ece hoc recens e præceſit enim in ſæculis quæ fuerunt ante non· Sed ego eius memor quod Samueli dictum à Deo fuerat: Gloriſ cant es me glorifcabo, vires meas quawuis hominum iudicio minime contemnen- das⸗ nullo loco habere 4 à ſolo Deo victoriam SPecare optimum iudicaui. Sic enim ſeri intelli- gebam, vn bellum non iam weum⸗ ſed Pei ipſius eſ et⸗ Nam fi vinceretus qui juſtam cauſam ſolius Dei fiducia propugnabid homines propterea puta- tent eueniſſe quoniam Deus vickoriam eitribuere aut noluerit aut non potuerit: quoruw vtrumuis gloriam eius vehementar minuset. nai ſi volit eos juuatequi toto coxde in ipſum credunt, ingratu& fallas videhitur qui ſpem corum⸗uos ſibi nouit de- dititũmos fruſtretur ac deſttuat. Sin autem non poſſit: hacula arundineo ſimiis iudicabitut qu cim cum nanu appyelhenderunt confyadtus cg innitent ilus ſupen eum, comminutu et, In hoc meo couhilio quam nilul falſus füerims duentus& reddita Nei
er

———
coNsILIVMRBRSIVM. rr — vox declarauit. Vix enim ſuppli- cate delleram; cům extertuit Dominus Aethiopes⸗ & in fugam cbnuettit. IMlos ergo perſecuti fuimus, & rueruht v3q; ad intetnecionem Dominò cæden- te,& tonterente, exercitu verð illius præliante. Domum verd eum ttiumpho reuettentibus öccur⸗ rit nobis Propheta Hei, ſicq; nobis rem geſtam gra tulatus quld pᷣotro faciendum nobis eſſet præmo- nuit: Dominus Vobiſtum qnia Nos fuiſti cum eo⸗
Vor engo ehnſortamini;& non diſſolnantur manus ve⸗
Ky. Prit enim meyces operi Neitro. Opus videlicet noſtrum fuerat magna fides noſtra, quà nobis per⸗ fuaſeramus Peurm omnipotentem eſſe,& victoriam in ſe ſpetantibus datutrum. Huic operi merces fuit miraculoſa victoria,& incuſſus ex ea timor omnium in vicinia gentilium animis. Itaq; per Fidem de⸗ uicimus regna, fortes facti fuimus in bello,& caſtra vertimus exterorum. Sed proh dolor? opus hoc in finem vſque cuſtodire parum penſi habui. Nam cuùm anno regni mei trigeſimo fſexto Baaſa rex Iſraẽl vrbem Kamam in finibus meis munire cæpiſ⸗ fet, ra vt nullus ruto poſſet egredi,& ingredi de re⸗ gno meo: ego Deum tentate veritus, fideq; illis ha- bita, qui vociferabantur, Deum non ſemper facere miracula, non, vt prius„Dei ope fretus arcis hoſti- lis munitionem armata manu impedire ſtudui, ſed ad artes conuerſus miſſa ingenti pecuniæ vi ad ke- gem yriæ, vt is rupto fxdere, quod cum Bdaſa Ra-
bebatbellum ei faceret, perfeci. In hoc multiptu-
dentiam meam laudarunt, qui otioſus,& quietus B 2 nec;

1 1
5
neq; adito Martis communis periculo hoſtem po- tentiſſimum ceruicibus meis imminentem depelle- re,& conſilio meam ac regni ſalutem expedire ſci- uerim. Sed me ſingularis ſtultitiæ mox Dei pro- pheta ſic condemnauit: Quia haluiſti ſduciam in rege Vyriæ, c non in Vomino Heotuo idcirco euaſt Jy riæ Kegis exercitus de manu tua. Nonne Aethiopes mul- to plures erant quadrigi c equitibuc multitudine ni⸗ mia quos cum in Vomino credidiſſes, tradidit in m anu ua? Oculi enim Dom ini conte mpl antur vniuerſam ter- ram, epræbent fortitudinem hů qui corde perfecto cre- dunt in eum tultè igitur egiſti e propter hoc ex præ- ſenti tempore aduerſum te hella conſurgent. Vides/ quid huius mei operis merces ſuperioris operis mer cede interſit. Solo enim diuino fretus auxilio,& vici,& vicinis omnibus terrori fui. Nunc quoniam humana ope hoſtem ſubmoui/primum cuaſit Syriæ regis exercitus de manu mea quem alioquin 1fras- litis ſuppetias ex fœdere laturum ſimul cum Iſraẽli- tis certo ſuperaturus cram: deinde contemni à fi- nitimis populis cæpi vt mihi hellum ultro inferre minimè dubitarent, quippe quem viderent nihil in Dei auxilio ſpei habere, adeoq; largitionibus,& cauponando potius bello quam belligerando ini- micos expugnare. Cenſeo igitur in eo me imiteris, quod mihi proſperrime ceſſiſſe& Dei oraculo lau- datum fuiſſe demonſtraui: caueas autem, ne facias, quod mihi cum damno, tum dedecori fuiſſe intel- ligis ⸗
105 A

coksILIvMRRciIvM 108 ApRarRRX1vD4.
FVod tibi Aſa pater meus modò dedit conſi-
lium, eodem mihi bonis,& malis eius rebus
pariter edocto vtendum putaui. Quamuis enim eſſem diues& inclitus multum& vsqʒ in ſub- lime magnificatus,& ædificaſſem in luda domos ad inſtar turrium, vrbesq; muratas præſidijs occupaſ- ſem, quamuis etiam ad manum in Regia mea vnde- cies centena& ſexaginta robuſtiſſimorum virorum millia haberem, exceptis alijs, quos in varijs regni vbibus diſpoſueram: tamẽ ſimul ac de bello, quod mihi Moabitæ, Ammonitæ,& Edomitæ inferebant, attigit nuncius, timore perterritus totum me con- tuli ad rogandum Pominum,& prædicaui, ſiue in- dixi ieiunium in vniuerſo luda, omnemq; populum meum cum vxoribus,& liberis in attium templi ad deprecandum Pominum congregaui. Non eſt quod dubites, quin quales nunc ſunt homines, tum quoque fuerint, multiq;ʒ me nullius prorſus animi omniumq; mortaliũ ignauiſſimum iudicarint, quod Rex tam armis virisq;ʒ potens vsq; eo ad primum de hoſtili aduentu nuncium pertimuerim, vt tam- quam omni iam falute penitus deplorata ad vota ac ſupplicia muliebria confugere viderer. Sed ego iuſtiimam longeqʒ aliam, ac pleriqʒ ſuſpicari pote- rant, timendi cauſam habui · Mea ſcilicet felicitas ac potentia mihi ſuſpecta erat, maiuſq; à meis, quàm ab hoſtis uiribus damnum uerebar. Fieri
ehM
2. Paral. 1. 18. 3e 10.
— 2———

* 1 .
Judic. 19 8 30.
2. Reg. 24.
14 5COoPP1
enim uix poteſt, quin aliquam populus tam nume- roſus,& fortis in ſe ipſo fiduciam habeat, feq; uiri- bus ſuis uictoriam conficere poſſe exiſtimet. At enim nihil eſt quod magis uictoriam etiam ubi iu⸗ ſtiſima cauſa defenditur, impediat. Deus enitn ſibi ſolitamquam exercituũ domino, uictoriam ac- ceptam referri cupit, ac ſi quis uel minimum in qua cumq;ʒ re creata niſi propitio ipſo ad eam momet- ti ineſſe puret, eam atrociſſimam contumeliam,& gloriæ ſuæ imminutionem interpretatur⸗ Itaque cum maiores noſtri fædiſſmæ libidinis vindicandæ cauſa Dei iuſſu tribui Beniamin arma intuliſſent, bis ingentem cladem acceperunt. Erant enim eh
Vortitudine c numero conſdentes. Sibi quippe victo-
riam ſine vlla dubitatione propter tres cauſas pro- mittebant. primum, quia iuſta eſſet belli cauſa. de- inde, quia Dei iuſſu arma cepiſſent· poſtremò, quia ipſi explerent numerum quadringentorum milliũ, cùm Beniamitæ non eſſent amplius viginti ſex mil- lia& ſeptingenti. Sed vehementer eos fugit ratio. ſiquidem hæc poſtrema non victoriæ, ſed maximæ cladis eorum cauſa fuit. Nam à fottitudine& nu- mero auxilium ex ſpectare, hoc eſt rem crearam ho- nore ſoli creatori debito afficere. quod qui facit, ei nihil exploratiſſima cauſæ iuſtitia ad victoriam prodeſſe poteſt. Dauid quoq; populo numerare iuſſo, occaſionem eipræbuit, vr ſibi de numero ac viribus ſuis placeret, quam poſtea offenſam clade feptuaginta millium luere coactus fuit. Merito igitur ſum veritus, ne populus meus sn ſibi e

coNsILvM RRcIvM.„ de numero& fortitudine ſua placuiſſet, ae propte- rea clade aliqua inſigni factam Deo iniuriam expia- re cogeretur. Optimum proinde factu wihi viſum eſt, ſi qua eis id genus fiduciæ acceſſi Het, eam falu- tari metu compeſcere& propriarum deſpicientiam virium in corum animis excitare. Eam ad rem pri- mum omnium leiunium vfui fore eredidi, quoniam ſmul cum cibo confidentia in ventrem ſun ſolet. tum ieiunos& ſiccos in attium domus Domini con- uocaui, eisqʒ in medio corum conſtitutus huiuſimo- di Dei inuocandi ſuiq; conemnendi formulam præiui. Domine Deus patrum noMtrorum tu e Dea in cæxlo dominaris cundtij ragni⸗ Gentium ⁊ in manu ua eũ fortitudoc· potentia nec quð quam tibipot ꝙ reſie⸗ re. Ecce hj Ammqn e Moabeh mons Je jr nituntu⸗ nos eijcere de poßaone Juam tradidiſti nobi. Deu⸗ noiter enſo non iudicabis do5 In nnl qundem non eſt tanta fortitudo, v pœÿimu⸗s huic multitudmi ngſhſ eneq& irruit ſuper nos. Jod cum ignoromus Juid agere dslea- mu hoc ſolum habemis reſidui, vt oculos ungtras divi- Samus adte Mouit bæe oratio mea omvium ani- mos vt& ipſi vera cordis humilitate me imitaren- tur& à ſolo Deo, ſuis contemptis viribusauxilium exſpectarent. Fructus autem is fuit, vt pugna iam non noſtra, ſed Dei ipßius eſſet. uec enim vinci iam poteramus vt non Dei ipũius gloria ſimul minuere- tur. Viſus nempe fuiſſet opem ijsqui toti ab ipfo penderent aut noluiffe ferre, aut non potuiſſe. Igi- tur ſtatim Propheta fic nobis Dei nomine reſpon- qu: Attendite umnis Iucda C iu Kux Loſapbat. Haæc
dicit

Pfal. 43.
Phl. 15.
2. Paral.25
16 S C I6PPILI
dicit Dominus vobis Nolite timere; nec pantati hanẽ multitudine m non eꝗ enim veſtra pugna, ſcd Dei. Non igitur e ritis voß qui dimicabitis ſod tantummod⸗ confidenter date c idebitis auxilium Domini ſuper vo. Ego qui ſcirem, quantas confidentia ſiue Fi- des illa de Dei omnipotentia vires habeat, cum eos poſtridie in hoſtem ſub ſignis ducerem, huiuſmodi apud eos vſus ſum Allocutione: Audite me viri Iu- da, credite in Domino Deo Neſtro, e ſecuri eriti/ credite prophetis eius c cundta euenient proſpera. Neq;ʒ di- ctis euentus non reſpondit. Mox enim Deus uer- tit inſidias hoſtium in ſemetipſos, ita ut omnis eo- rum exercitus mutuis concideret uulneribus. Oen- ſeo igitur, Hiſpanos tuos, quibus tot incredibiles uictoriæ, totq; Tropæa in omnibus orbis partibus fixa animos poſſunt ſuſtollere, ſimili ratione uires ſuas contemnere, inq; ſola Dei gratia fiduciam omnem collòcare doceas, vt ex animo de ſe profi- teantur, quod de ſe ſuiſqʒ maioribus populus meus: Non in gladio ſuo poſſederunt terram,& brachium eorum non ſaluauit eos: ſed dextera tua, deus,& brachium tuum,& illuminatio vultus tui, quoniam complacuiſti in eis. Igitur nec ego in arcu meo ſperabo,& gladius meus non ſaluabit me. Hi in curribus,& hi in equis: nos autem in nomine Dei noſtri non tam pugnabimus quam inuocabimus·
AMASIAS REX IVDA.
bellaſſe, ac tributum mihi nolle porro depen
E Vm accepiſſem Edomitas tributarios meos re-
—ĩ—

CONsILIvMRFGIVM. 77 dere, meq; iuſtiſſimum belli ſuſcipiendi titnun habere nihil ambigerem,& trecenta millia iuue- num bello idoneorum in populo meo numerarem: tamen ne quicquam viderer negligere, quod ad vi- Soriam vſui eſſe poſſet, mercede conduxi de po- pulo Iſtaẽl centum millia robuſtorum. Sed cum jam in procinctu ſtaremus, venit ad me Propheta Dei,& ait: Orex, ne egrediatur tecum exercitus Iſ⸗ raẽl non eſt enim Dominus cum Iſabl c· cuncti ſlij Epbraim · Juod ſi putas zn robore ewercitus bella conſi⸗ ſtere, ſuperari te faciet Deu⸗ ab hoKibus. Dei quippe eſt e adiuuare in fugam conuertere. Dixi autem ad prophetan: Quid ergo fet de centum talentis, Juæ dedi militiꝰu Iſacl? Et reſpondit mihi: Habet do- minus nde tibi dare poſit multo hů plura · Eo tan- ti feci auxilium Dei/ vt eius cauſa iacturam centum talentorum facere animum inducerem,& conp̃denter magnaq; fide eduxi populum meum, Deoq; iuuan- te hoſtes vici,& condignis ſupplicijs rebellionem eorum contumaciamq; vltus ſum. Si cauſam quæ- ras, cur Deus Iſraẽlitis adeſſe ſe neget/& ijs„Qqui eorum vtuntur auxilio, pœnam minetur, non a- lam inuenies quàm quia Ifraẽlitæ erant a0f) Deo vero eg· alſyß Vacerdote doctore,& eiecerant Sacer- dotes Domini de tribu Leui /alioſqʒ de nouiſfimis populi Sacerdotes ipfi ſibi conſtituerant. Cenſeo igitur ſedulo caueas, ne in robore exercitus putes bella conſiſtere, eaqʒ re militem ſtipendio condu- cas qui ſit abſqʒ Deo vero& abſq; Sacerdote do- Kore. Hoc enim niſi caueris, pro explorato tibi
C con-
2. Par. 1.
1. Paral. 18 36 tz

Theodoret. Miſtor. Eccle Faſt. lib.5. ca. 8.& 24.
18 6 S 1OPP LI confirmo, fore vt ſuperari te Deus ab hoſtibus perꝰ mittat ·
THEODOsSIVS MAGNVS IMPERATOR.
Vm legendis facris literis didiciſſem, veteres Mos Reges ac Duces Fidei merito viciſſe re- gnafortes fuiſſe factos in bello,& caſtra vertiſſe exterorũ: propterea magna ſemper fide prælia ini- re fui ſolitus. Per fidem igitur Gothos recenti vi- ctoria& Valentis Imperatoris cæde inflatiſſi- mos aggreſſus ſum,& victoriam ijs, quas per eam- dem fidem Aſa& loſaphat adepti ſunt, ſimilli- mam reportaui. nam boſtes vix cxpto prælio ſta- tim terga verterunt,& non à meis modò militi- bus, ſed& a ſeipſis mutuo interfecti conciderunt. Similiter cum Eugenius Valentiniano filio nefarie cæxſo Tyrannidem inuaſiſſet, ego armis in eum sũ- ptis non alia re, quam Fide, vt non mea ſed Dei eſſet pugna, perfeci,& victoriam Deo prodigioſe adiuuante iluſtriſſimam fui conſecutus. Cum enim exercitus mei Duces magnopere mihi aucto- res eſſent„ne copias meas tam numeroſo hoſtis exercitui opponerem ac velut ad perſpicuam la- nienam ducerem, ſed potius bello ducendo agen- disqʒ delectibus hiemem totam confumerem vt primo vere nihilo minore militum numero hoſti poſſem occurrere: ego pro fidei meæ plenitudine conſilium eorum aſpernatus, Non e notrum(in- quam) committere, Mt ſalutarem cruci armaturam tam

—
cORsILLVM REGIVM. 15 tam parum vuliduh eviſtimure, Nerculis Nerò atuæ tantum virium opinne noſtra tribuere videa mur nam t Crux norum tu hoſtilem exercitum Hertules an- tetedit Verdm cum exercitum'meum nihil ora- tione iſta erectum, ſed adhuc animis fractum ac iacentem animaduertiſſem, ſacellum quoddam in- greſſus no Gem ibi totam precibus ad Deum fun- dendis peruigil exigere ſtatui. Sub gallicinium ſomno oppreſſus duos quoſdam veſtibus albis ami- ctos equiſqʒ candidis vectos videre mibi viſus ſum, qui me bono animo eſſe& prima luce audenter in hoſtem mouere iubent,&alter ſe oannem Fuan- geliſtam, alter Philippum apoſtolum eſſe ait a Deo miſſos, vt mihi prælianti ſint auxilio. Igitur expergefactus milites meos hortatus ſum, vt om- nimetu excluſo alacriter arma expedirent, neque pugnantium multitudine victoriam metirentur, ſed corum, qui ſe duces nobis fore promiſiſſent, poten- tiam perpenderent. quibus verbis cum eos magno- pere conirmaſſem, rectã in hoſtem moui. Victo- riam conſecuti fuimus tam admirandamt ipfi gen tiles diuino miraculo cam obtigiſſe vltro fateren- tur, ex quibus poẽta Claudianus hiſtorica tamen üde ſic euentum illum deſcribit: cauto non proſuit hotti Munitis heſnße locis. Ves irrita valli Concidit, e· ſcopulis patuerunt clauſtra reuulſis. Te propter gelidi Aquilo de monte procellis Obruit aduerſtus acies, reuolutaſ tela Vertit in auctores turbine repulit hoſter ·
Oni-

————
—
Sodie. In- Kin. lib. 1tit. 27. de officio Praf. præto- rio Africæ.
20 s10 lOPyP
Onimium diledte Deo cui fundit abantri
Aecolus arm atas hit mes cui militat ætber,
Et coniurati veniunt ad claſica venti· cenſeo igitur idem facias/ quod feciſſe me audiui- fti. Deus idem ipſe ſemper eſt, neqᷓ;ʒ minus hodie, quam olim, ab ipfo ſolo pendentes adiuuare: hoc eſl, gloriam ſuam aſſerere cum vult, tum poteſt · Magna igitur Fide Deum glorifica,& prodigioſis victorijs femper ab eo głorificaberis·
IVSTINIANVS PRIMVS IMPERATOR.
Vm mihi de Vandalorum in Africa erga Ca- tholicos tyrannide„deq; contumelijs quas ccleſijs non vno modo profanandis Deo opt. max. faciebant, renunciatum eſſet: Gatholici Ke- gis& Imperatoris ofßcium hoc à me exigere iudi- cauivt ne diutius barbariem eorum tolerarem, ſed juſto pioq; bello iſtos Dei;& Fecleſiæ hoſtes per- ſequerer. Non me quidem fugiebat, me nulla pro- prie ab illis affectum fuiſſe iniuriaeosqʒ centum fere annis Africæ poſſeſonem approbantibus Ko- manis Imperatoribus tenuiſſe/ adcoque legitimos eius eſſe dominos: tamen cum Arianam eorum hæœ- reſin, tum immanitatem,& erga Catholicos ſæui- tiam meruiſſe non dubitaui qui armis meis ad pœ- nam expeterentur Exercitum igitur validiſſmum coegi,& Beliſario duce in Africam miſi. Vt tamen omnibus teſtatum facerem, me non vllam in huma- nis viribus, ſed omnem in Dei gratia fiduciam ha- bere,

CONsILIVM RECGIVM. 27
bere, edicto vetui, ne quis infidelis aut Hæreticus in exercitu meo militaret. Sic enim intelligere omnes potuerunt, me à ſolo Deo victoriã exſpecta- re, quippe cuius prætimerẽ offenſam, ſi eorum vſus eſſem auxilio, quos absqᷓ; vero Deo,& abſq; ſacer- dote doctore eſfe intelligebam. Merces igitur fuit operi meo, vt gentem bellicoſiſſimam, quæ de tot Romani Imperij prouincijs, de ipſa deniqʒ vrbe re- rum domina gloriosè triumphauerat, ſub iugum mitterem, Africam vno ſolo trimeſtri ditioni meæ ſubijcerẽ, Regem Vandalorum bello captum& ar- gentea catena vinctum Conſtantinopolim in trium- pho ducerem, rabiem deniq; Vandalicam cum ipſo nomine funditus exſtinguerem. Hic belli Africani ſucceſſus excedere mihi viſus eſt omnia mnirabilia ope- ra Juæ in ſæculo contigerant · Cenſeo igitur chm vel Dei& Eccleſiæ, vel tuas etiam publicas iniurias bel lo legitimo vlciſci cogitas, ab exercitu tuo Hæreti- cos milites edicto ſubmoueas, teq; non militum numero, ſed Dei ſolius adiutorio ad victoriam niti eo modo planum facias. Quæ enim alia tibi cauſa eſſe poteſt tolerandi milites Hæreticos, niſi quo- niam eos ad victoriam neceſſarios eſſe putas? nam ſi minimè neceſſarios, ac vel ſine illis vincere te poſſe exiſtimas, in malam rem abire eos jube,& lu- cri fac, quod eis dependis ſtipendium. Sin autem propterea eos retines, quoniam in robore exercitus putas bella conſiſtere, ſuperari te deus faciet ab ho- ſtibus· Dei quippe, non militum eſt, Sadiuuare,& in fugam conuertere⸗ CARO-

3
———
——————
22 6 C IOPPI1
caRo1VS MACNVS IMPRRATOR.
Libro Capi- ſ. 2 Vm anno Chriſti No. VVormatiæ frequentiſ- ſima& celeberrima haberem Comitia, no- 85
mine totius Germaniæ Galliæq; populi, hoc ett, Epiſcoporum, Abbatum, Ducum, Comitumq́;; re- gni meiis quem recit a bo,libellus mihi fuit oblatus. Fcimus, Nex optime, res Eccleſiæ Deo eße ſacratas, ſcimus es eße oblationes ſdelium ꝙ pretia peccatorum. uapropt er/i quis eas ab cclesijs aufert, proculdubio ſa- crilegium committit · Oferunt enim illas Deo deles pro remiſtone peccatorum ſuorum ac parentum e ſiliorum⸗ aut pro Juocumqᷓ vVoluerint, ad ſeruiendum ex 6 Deo in ſacrißcij⸗ Miſarumq ſolennijs, orationibus, Luminarijs.
pauperum ac Clericorum alimonijc ceteris diuinis cul-
rilus c· Eccleſiæ rilitatibus qui ergo inde eas auſert, Juid agit njſi /acrilegium? Talis autem in ſacri Cano- nibus Anathema pronunciatur. Icimus autem anathe- matos homines wel Vacrilegos non ſolum infames eße, ſed etiam d regno Dei extorres eri ſi in talibus defece- rint non dubita mus. Proinde hoc Maieſtati veſtræ om- nihuq Janttæ Dei Eecleſiæ ch noſtri ſdelibus ſiue ſub- diti notum eſſe cupimus quod cum his qui ab jᷓ Volunta- te aut conſenſu vel datione rectori illius Eccleſiæ, cui ipſæ res iuite eſſe debentur,& m aime proprij Epiſcopi, res Eccleſiæ à Aegibus petere aut retentare, vel auferre aut inuadere, vel vaKare præſumpſerint, cum talibus ergo nec in hogtemnec ad pugnam ire nec cibum ſumere; nec ad Eccleſtam, vel ad Palatium, aut in itinere pergere, 4 nec

CONsILIVM RFEGIVM. 23 dec etiam noſtros homines cum eorum hominibus, aut ca- balos vel reliqua pecora nutra cum eorum pecoribus, aut ad paſtum ire/ aut/ſimul habit are vel manere nec vVllam participationem cum eis niſt pro emendatione, ante pu- blicam emendationem e· Eccleſtæ ſatisfattionem vm- uam ſcientes aut libenter habere debeamus ne pro eo- rum iniquitatiꝰus atq; agitij vVna cum eis nos p noſtri uod ahit poreamun. cimiis enim quia perit iutu pr⸗ impio. Tales Nerò d nobis Maieſtan Veſtra ℳ᷑ nos de- les habere vVult, ſegreget, c in ergaſtulum ſub publica pænitentia redigat e puſtulata concedat. V ergo hæe omnia à Maieftate vera, c à nobis, ue a ſucceßßori- lu veſtriscꝙ notris, futuris te mporibu⸗ abf vlla diſp- mul atione conſeruentur, ea Maieitas etra ſeriptis Ec- cleſaicis inſerere iubeat,& inter ſua Capitula interpo- lare præcipiat
Hic ego prudentiam ſæculi nequaquam in con- ſilium adhibui, qua qui præditi ſunt, Regibus ne- quaquam committendum putant, vt omni ſe iure Eccleſiaſticas opes diſpenſandi ipſi ſpolient, ſed poſtulationem corum velut pietati,& rectæ rationi conſentaneam probaui, ac mox huiuſmodi Legem, quæ hodieqʒ in Capitulorum meorum codice viſi- tur, promulgaui.
Mouimus multa regna,& Keges eorum propterea ce- eidiſe, quia Eccleſias Poliauerunt„res earum vaKa- uerunt, abulerunt alicnauerunt, vel diripuerunt /Epi-
copiqᷓ S Facerdotibus, atqᷓ Juod magis eſt, Eoclesijs eo-
rum ahſtulerunteg⸗ pugnantibus ſeu militibus loco Mipen-
dj dederunt. quapropter nec fortes in bellonet in ſide ſa- biles

————————————
Eur Gethi ün Hiſpania per Sarace-- hos puniti.
24 CO
biles ſuerunt„nec victores extiterunt, ſed terga ultẽ vulnerati c plures interfecti verterunt/ regnaq ere⸗ gione? c quod peius eſtyregna cæleiia perdidtrunt aiᷓ proprijs hereditatibus caruerunt/ hadtenm carent. Qualiter Dominus talium criminum vᷣltrices pœnan per JFaracenos, eh alio⸗ populos Nenire permiſit, cunctis earum geſta legentibus liquet& njſi nos ab his caueamus imi- lia nobis ſuperuenire non dubitamus · Probibemu erg⸗ omnino ſub pœna ſacrilegij generaliter omnibus cundt a- rum Eccleſtafticarum rerum inuaſiones, vaſtationer, alienationes, Vacerdotumq́ reliquorum ſeruorum Dei oppre Wones„Verationes, atqᷓ cunttorum generum iniu- rias. Ji qui ex iure Eccleſiaſtico hact enus noſtra largi- tate aliquid poſſedit⸗ Jilla deinceps habere oluerit præ- cipimus At ad proprios Spiſcopos Veniat, ab eis c 4 præpoſitis Eccleſtarum, Vnde eſſe videntur quocumſ; modo iuſt? potuerit, ea impetrare ſatag at e nihil ex ei aliter ambiat aut concupiſcat, vel accipiat, ne cupidum rerum ſanct arum/qui in eis eſt igni fauilloſius exurat Vnde c in ſacris Canonibus ſpiritu dei conditis, decre- tum habetur ita Vi quis oblata dederit vel acceperit præter Epiſcopum vel eum; Jui conſtitutus eſt ab eo ad diſpenſandam miſericordiam pauperibus c qui dat c Jui accipit, eAnathema ſit. Feimus autem Anathema- tos homines ch in præſenti ſeculo infamer eſe ac perdi- tos e à conſortio ſdelium in omnibus; abuß pane, c⸗ aqua, ſeri alienot, ai ꝭ abcj Eceleſiæ ſatisfact ione de hae ita receſſerint, d regno Vei fore extorres. Quam foueam qui cauere diſimulat ſeu reruſat nſtra ſe ſciat per omnnia ſocietate carere, uia non ſolum qui faciunt⸗
4

CONSILIVM RFEGIVM. 27 ſed, ey qui facientibus praua conſentiuntrei ſunt. Ja⸗ tiu enim nobis ect regnum non habere terrenum, Juam æternum perdere. Plu verd me credo Deum poſſe per Fand orum ſeu ſacerdotum ſuorum merita adiuuare, qud m omnem miluiam ſæcularem.
Verdm quoniam non modo res,& perſonas Deo ſacras velut Dei ad nos Legatos, inuiolabiles prę- ſtari, ſed etiam ius eorum auctoritatemq; pœnis ſanciri gloriæ diuinæ, proindeq; regnorum ac re- rump. felicitatis intereſt, hanc quoq; Legem ad- uerſus eos, qui ſacerdotibus inobedientes ſunt aut eorum in peccatores ius impediunt, ferre mihi vi- ſum eſt.
Volumus atqᷓ præcipimusvt omnes ſuis ſacerdotiꝰu tam mairis ordinis Jua m inferioris a minimo v ad maximum vt ſummo Deocuius vice in Eccleſta Lega- tione funguntur⸗ obedientes exiKant. Nam nullo pacto agnoſcere poſſumus Jualiter nobis Rdeles exiſtere paſint, Jui Deo in/ deles, e ſu ſacerdotibus inobedientes appa- ruerint, aut qualiter nobis obedientes noltrisqᷓ miniltris ac legati obtemperantes erunt, Jui illis in Dei cauſts c Ec⸗ cleſtarum vtilit atilu non obtemperant · Potius namqᷓ iuxta vVeritatis vocem ille metuendus eſt, qui poleſt ani- mam corpus perdere in gehennam qud m ille Jui cor⸗ pus torquere c honores te mporales poteſt auferre. De illi dict um eſt Qui vVos audit, me audit, c& Jui vVo Pernit, me ſpernit. Et alibi Qui o tangit, tangit pupilam oculi mei. Et iterum · Qui vVos recipit, me recipit. Vi ergo ſulti vraculi iubemu, t omnes eis pro viribus ad eorum peragenda miniſteria& ad malos, e peccatores
D atqꝙᷓ
Libro y. Ca- pitulorume. 401

3
26 5LO P aifᷓ negligetes homines diſtringendos ſeu puniendo ſum mopere obedientes exiſtant · Qui enim in his; quod alſit, negligentes eisᷓ inobedientes fuerint inuenti ſciant yenꝛ jn rer ſe nec in noſtro imperio honores retinere, licet etiam ſilij tumliolie noſtri fuerintnec in palatio locumneᷓ nobjſcum aut cum Khifaatites notrin ſocietatem aut com munionem vVllam habere, ſed magi ſub maꝑna diſtrictione pœnas luere. In his namq́ omnium noctrorum ſdelium volumus agnoſcere ſdem ac beneuolentiam uonia mſi hæc fideliter impleuerint/ tunt Deo e nobis ſᷣdeles erunt · Ji autem, quod alſit ſecm ogerint, tunc non ſolum inſideles ſed etiam infame⸗ a reprobi manifeſt? apparentes notabuntur, eorumᷓ domus public abuntur cæ· ihMt exiliabuntur. lam non dubito, quin ſponte tua colligas, me infamia notandis,& proſcribendis omnibus Hære- ticis, Schiſinaticis& facrilegis, mihi ipſi eorum au- xilio in bellis, quæ ſubinde geſ interdixiſſe: neqᷓ; id aliam ob cauſam/ quàm vt me Anathema de me- dio populi mei velle tollere,& ſolius auxilij diuini fiducia niti teſtatum facerem. qua quidem re ita mihi Deum feci propitium? vt pœnam, quam per- petuo fere concubinatu merueram,/ differret, neqᷓ; minus ea cauſa continuis me victorijs ac triumphis afficeret,& aliquot ante obitum annis verę ſpatium pænitentiæ,& emendationis mihi concederet cenſeo igitur meum erga res/& perſonas ac jura Eccleſiaſticorum in proſcribendis facrilegis Hæ- reticis alijs q;ʒ anathemate percuſſis exemplum imi- teris, quod tanto ſtudere debes impenſius, quoniã vindoniſſæ Comitesmaiores tui. Comitijs illis anni 770.
—.———
4——

CONSILIVM RFEGIVM. 17 770. interfuerunt,& ſimul cum ceteris regni pro- ceribus non ſuo tantum, ſed& poſterorum adeoq́; Tuo etiam nomine, ſe cum ijs, qui res Eccleſiæ à Regibus petere aut retinere auderent, in hoſtem aut ad pugnam minime ituros proteſtati ſunt,& à me, vt eos à communione noſtra arcerem,& infamia notarem, tantopere contenderunt.
HENRICVS AVCEPS IMPRERATOR⸗
Roœlium cum immani Hunnorum exercitu com- miſſurus, tametſi cauſam iuſtiſſimam tueri me ſciebam, quia tamen in mentem mihi venit, Ana- chema eſſe in medio mearũ copiarum, multis Equi- tibus ac militibus priorum Regum,& Imperatorum largitione Monaſteriorum,& Eccleſiarum reditus poſſidentibus, Eccleſia ſticorum quoqᷓ; non paucis ambitus ſeu ſimoniæ perſpicuè reis: quoniam in illa temporis anguſtia tollendi Anathematis facultas non dabatur, quod ſolum erat reliquum, Votum concepi de peccatis illis penitus recidendis,& ex Imperio toto proſcribendis, ſi victoriam Deus mihi tribuiſſet. Audiuit Deus votum animi non aliunde, quàm ab ipſo, victoriam exſpectantis, vtqᷓʒ illo conflictu triginta ſex Hunnorum millia cæde- rentur permiſit,& eorum terrore Germaniam alias- que prouincias liberauit. Cenſeo igitur, etiam atqʒ etiam des operam, ne quod in medio tui populi ſit Anathema: ac ſi ſpatijs excluſus iniquis id ſtatim tollere non poſſisſaltem voto eius rei concepto
Deum tibi propitium reddere ſtudeas.
D 2 oTRHO
Luĩeprand Hilt.2. ca.g.

Luitprand. Rid. 3. c. 21.
23 c 10 PPILL oTHO MAGNVS IMPERATOR.
Vm frater meus Henricus ingenti ex ercitu vn- diq; me ſepſiſſet, meorumq; militum plurimi quotidie ad eum transfugerent, primarius quidam Germaniæ Princeps qui magna militum manu ſup- petias mihi venerat, quod me in tantis poſitum an- guſtijs nihil ſibi negare auſurum ſpe certiſſima præcepiſſet, ea fiducia me rogauit, vt Abbatiam Lauresheimenſem ſibi permitterem, ex cuius opi- bus ſtipendium militi ſuo poſſet perfoluere. Ego⸗ qui ſcirem, me non ipfius aut militum eius ſed Dei ſolius ope diſcrimini præſentiſſimo eripi ac victc- ria potiri poſſe, impiam& ſacrilegam eius petitio- nem coram omni exercitu huiuſmodi oratione cõ- fut aui: Obedire Deo magi oportet qud mn hominibus. Quis ſapiens non videat te hæc non humilit ate petitionis,
ſed comminationis aud vritate dixiß̃e? ſeriptum et,
Nolite ſaundtu m dare Canibus. Laᷓ ſi Vis cum ceteri inf delilus me prodito ad hoſtes tranfugere quanto citius, tanto meliu. Princeps ille tanta mea conſtantia perculſus& rubore perfuſus ad pedes meos acci- dit, ac faſſus culpam ſibi veniam dari petijt nec multo poſt Duces mei inſignem de rebelhbus vi- ctoriam retulere, me interea in ſacello ſupplicante cauſamq; meam Deo commendante. Sed quarto- decimo poſt anno cum vxorijs blanditijs precibuſ- que victus ſocrum meam Bertam Abbatia Meren- ſteinenſi donaſſem, ſtatim filio meo Luitholpho con-

———————————
CONSILIVM REGTVM. 29 contemptui eſſe cæpi, ita vt palam rebellare& ar- ma ferre contra nihil dubitaret · Adeo vel exem- plo meo verum eſſe comprobatum eſt, quod de ſe profitetur Deus: Gloricantes me gloriſ cabo, Jui autẽ me contemnunt, contemnentur. Cenſeo igitur, ſi qui Monaſteriorum opes à te petere non dubitant, aut inde ſtip endia militibus conſtitui ſuadent, eos velut canes Ate abigas& in maximam malam crucem potius, quam propter illos Deus irritetur, faceſſere iubeas.
RVDOLFVS PRIMVS IMPERATOR
Vm ex Pontificum& Imperatoris Friderici ſe- C cundi ſimultatibus Germania noſtra in partes eſſet diducta,& inteſtinis diſſidijs atq; bellis colli⸗ deretur, fa ctum eſt, vt ego& frater meus AMbertus turbis illis inuoluti quamuis præter animi ſenten- tiam Vuettingenſi Monaſterio damni non mini- mum inferremus. qua de re poſtea admoniti, quod Principes Catholicos decebat, faciendum omnino nobis putauimus, vt damna illa farcirentur cumu- lateq; Monaſterio ſatisfieret, quoniam aliter nul- lum nobis erat dubium, quin Deum haberemus in- fenſum, nobis qᷓ; bella porrò peſſime procederent. Quo autem pacto damna illa à nobis compenſata fuerint, ex his tabularum noſtrarum ſiue inſtrumen ti publici verbis cognoſces:
Kudolſus Lantgrauius eAlſatiæ, en Albertus frater ſuu, Comites de Habjburg vVniueſis Chriſti ſidelibus * 6 præſen⸗
6———————
kranciſcus Guilliman-- nus origin⸗ Habsburg. li.5. pog.1810

36 sc1oPpPII
præſentium in ectoribu in perpetuum Nonrint qu voße fuerit oportunum, quod cum Venerabililus in Chri-
Pe alijs Mab iburgenſibus vide ibidem yag. 256.& à37.
No eAbhati ꝙ Conuentui Monaſterjj de Vuettingen Ci- Nercienſi Ordinis Conitantienſi Dirceſisper nos e no⸗ Vros in publici g communibun bellis, ſeu ſpecialibusc alids damna plurima ſicut jdem aſſerunt/ c nos reco- gnoſcimus fuerint irogata, MNos augias noftran, vulgo Frunnoue didt as in villa e· banno g terminis parochiæ dietinc hon ſitas prædidti eAb ati e Conuentuie eorum ſucceſſoribus& monaſteriopro L NN. libri monetæ Va- il ienſis cum omni iure, quod nobi in eisdem compete bat, vel competere videbatur, bona ide ſine omni Fraude vendidimus tradidimus proborum conſtlio median- te, ſub hac conditionevt cum prædict æ augiæ longi vl- tra ſummam pretij prædittam: quam ex ipſa venditio- ne ad ſius noKros recipimus alere cenſeantur, reſiduum pretij earumdemtam in recompenſatione ſeu ſatiofuctio⸗ ne damnorum prædittorum/ qudm in remedium cedat nſtris ꝙ noctrorum parentum ani mabus in hoe facto ta- liter ordin antesvt eadem augias partim ratione vendi- tionipartim ratione donationis partim ratione ſatipfa- Eionis ſine contradictione qualibet, prædiꝭtu⸗ Abbas ꝙConuentu e eorum ſucceßores in perpetuum vValeant paÿdere cↄ Quàm vero iſta noſtra à maioribus noſtris in nos propagata religio& Dei propitiandi Eccleſia- rumqᷓ;; damna reſarciendi ſolicitudo fructuoſa no- bis fuerit, orbi iam vniuerſo eſt cognitum. Tuam quidem præſentem magnitudinem non ab alio fon- te profluxiſſe rectè decreueris. Cenſeo igitur, ſi
quid

CONsILIVM RFGIVM. 31 quid bellorum proximorum occaſione Eccleſijs& Monaſterijs damni forte datum ſit, ne id neglectui habeas, ſed in eius compenſationem rebus relictis incumbas, vt quibus artibus à nobis maioribus tuis tantum tibi partum eſt imperium, id tu nunc ijsdem conſerues& amplifices.
CAROLVS QVINTVS IMPERATOR.
Vam ingentem veriſq; lacrimis vel hodie complorandam in Argerienſi expeditione
annò 1541. cladem acceperim, ſatis tibi notum eſſe oportet. Sed veram eius cauſam non ita facile ex alijs acceperis. Itaqʒ vt meo exemplo diſcas, tibi quid ex vſu ſit, neq; ad eumdem forte lapidem impingas, quid reuera ſuerit, quod tantam mihi ca- lamitatem attulit, expediam. Cům Imperij Co- mitia ea æſtate Ratisbonæ habuiſſem, poſt multas moleſtas& laborioſas cũ Ordinibus actiones tan- dem de ſententia maioris partis Principum,& Or- dinum decretum publicaui, in quo erant nonnulla, quæ Catholicæ rei conducere, ſed Lutheranis ad- uerſa viderentur. Ea cauſa Lutherani, quod eis ſo- lenne erat, nihil ſe opis ad bellum Turcicum colla- turos denunciarunt. Et quoniam frater meus Fer- dinandus, tum Hungariæ Auſtriæqʒ populi auxilia eorum omnino neceſſaria iudicabant, victus eo- rum precibus animum flexi,& inſcientibus ac pro- culdubio reclamaturis Catholicis Imperij ordini- bus, priuatis literis à me ſignatis publicum illud
Comi-

————
1. Reg. 14.
32
Comitiorum decretum verbo quidem declaraui aut mitigauire ipſa vero irritum feci ac ſuſtuli· Ztatui enim Eccleſiaſticis tam Lutheranis, quàm Catho- licis/prouentus cuiq; ſuos annuos eſſe permitten- dos non habita ratione diuerſe religionis in Came- ram quoq; Spirenſem, Supremum Imperij tribunal Lutheranos& Catholicos Aſſeſſores ac Præſides nullo religionis diſcrimine admittendos. Decre- tum quoq; Comitiorum anno 1530. Auguſtæ fa- ctum, cuius auctoritatem integram eſſe Catholici Ordines etiam atqʒ etiam poſtulauerant, in Luthe- ranorum gratiam ſuſpendi, eoqʒ pacto cùm Hæreſi eorum, tum multiplici facrilegio impunitatem dedi. Horum ego nihil profectò feciſſem, ſed neqʒ frater meus auxilia eorum iſtis conditionibus accipere voluiſſet/ ſi probè fuiſſemus memores, non in robure exercitus bella conſiereʒ ac Deo æqus eſſe facile ſalua- re in paucic in multi. Pt frater quidem hoc inde fecit lucri, vt eodem ipſo menſe ingenti accepta clade& amiſſo Pe ſto à Budæ obſidione Turcarum aduentu reijceretur, maximamq;ʒ regni partem So⸗ ymanno cederet. Meæ verò ad Argeriam calami- tatis altera hæc acceſſit cauſa. Cum claſſem& exercitum firmiſſimũ illuc appuliſſem, in quo xxxI. millia fortiſſimorum militum numerabantur,& Aſ- nagam eunuchum, Argeriæ præfectum/ miſlo orato- re partim promiſſis, partim grauiſſimis minis dedi- tionem facere cohortatus eſſem, ſubridens ſiſcita tur Parbarus, quanam fiducia expeditionem illam
ſuſcepiſſem tamq; minarum plenus eſſem.· Homo Mells

cONsILIVM RFEGIVM. 33 meus intento ad claſſem digito, Iſta/ inquit, fidu-
cia · quãàm eius orationem merito Barbarus riſu ex-
cepit, meqʒ auerſo Deo bellum gerere ac mox va-
næ iſtius fduciæ grauiſſmas daturum pœnas pro
explorato habuit. Mihi ſcilicet qua cauſæ iuſtitia, qua militum ex Hiſpania, Germania& Italia lectiſ- ſimorum numerus animos addebat, vt aduerſus octingentos Ianniz aros& non magnam Numida- rum imbellium manum nihil ad victoriam præterea requiri arbitrarer. Verùum maximo meo malo, tã- liq; clade, qualis numquam vlli ante me Regi aut Imperatori, Fmul coœli, ſoli& maris infeſtiſſimi vio- lentia obtigiſſe legiturverum eſſe comperi Regem non ſaluari per magnam virtutem ſuam, Deoque non eſſe voluntatem in fortitudine equi, neqʒ; in ti- bijs viri, ſed in eis, qui ſperant in miſericordia eius, ab eoq; ſolo auxilium exſpectant. Cenſeo igitur omnia Hareticorum& Eccleſiæ rebellium auxilia nullo numero habeas& vel vltro oblata aſperne- ris, teq; nec cauſæ bonitate, nec vllis humanis viri- bus niti, ſed ſolius propitij Dei fiducia bellum ge- rere apertè feras. Sic enim?vt Dei, non tua ſit pu- gna, effeceris⸗
OPTIME MAXIME REXR-
Vdiuiſti ſingulorum fententias? quarum om- nium duo ſunt capita. Vnumvt tollas de medio Anathema,hoc eit, primum Hæreticos, tum ſacrilegos/ demum Simoniscos. Alterum vi effi- E cias,

34 OP
cias: vt bellum ſit Dei, non tuum. Priori capiti partim re facta opus eſt; partim voto ſatisfieri po- teſt. Hæreticos enim milites omnino ab exercitu tuo ſubmouere prius debes quàm in hoſtem ducas, Amaſiæ& luſtiniani exemplo,& Caroli Magni monito. De ceteris quoniam non ita liquet, voto faltem ſolenni Deo te obſlringes& ex animi ſen- tentia promittes, bello feliciter confecto ſedulo te facturum omnia, vt ſi quæ ſiue tuo/ ſeu quo alio no- mine Eccleſijs ac Monaſterijs bona aut iura inter- aerſa ſint ¶quemadmodum non nemo queritur) di- ſgentiſſime inueſtigetur omnibusqᷓ; bona fide ſa- tisfiat. Horum nihil ab illis tibi ſuaſum iri certus ſum, qui Eccleſiarum bonis cupiditatis oculos adie- cerunt,& in eorum participãdi ius ſiue ſe ipſos, ſiue propinquos& neceſſarios ſuos admitti iam olim miſerè deſiderant. Sed Tuæ, Rex, prudentiæ& pietati conuenit plus tantorum Imperatorum Re- gumqᷓ; conſilio credere,& eorum exemplo doctio- rem fleri. Vides quam religiosè& folicitè ex maio- ribus tuis Rudolfus Imp. damnum Monaſterio illa- tum ſarcire ſtuduerit, cuius facti fructus ad nemi- nem magis, quam adte, hodie quoqʒ pertinet. Vi- des, quantam auus tuus cladem in Argerienſi expe- ditione acceperit, quod Eccleſiaſticorum caufam aduerſus prædones ac ſacrilegos de Lutheri parte Principes non ea, qua bportebat, con ſtantia tuta- tus fuerit. Vides, quàm inſignem Henricus Au- ceps voti ſui de ſacrilegio ac ſimonia abolendis fru- ctum ſtatim ceperit. Vides quam ptæſens Otho⸗
ni
—

—
coNsILIVM REGIVM 57 niMagno perſolutum fuerit præmium ob ſacrilegij deteſtationem quamq; ſtatim vltor ei à tergo Deus ſuperuenerit, ſimul ac vnius modò Monaſterij bona ſocrus ſuæ auiditati addixit· Audis, quæ Carolum Magnum cauſæ impulerint, vt tam grauibus pœnis ſacrilegia omneſq; rerum Eccleſiaſticarum inua- ſiones ſanciret. Quia(inquit) ſunt res Deo ſacra- tæ, ſunt oblationes hdelium, S pretia peccatorum⸗ Operunt enim illas Deo ſideles pro remiſtone peccatorum
ſuorum ad ſeruiendum ex ijs Deo in ſacriſ cijs; orationi- lus luminarijs pauperum alimonijs. Puta iam hinc
eos ſtare, qui magnopere Tibi auctores ſunt, vt
Diui Brunonis familiam in clariſſima Italię Garthu-
ſia ad Ticinum Deo ſeruientem ac pro incolumita-
te Tua dies nocteſqʒ ſupplicã tem bonis ſuis exuas,
& Monaſterij fructus in Equeſtria ſiue Militaria be-
neficia conuertas.quod quidem bono animo& xelo,
ſed non ſecundum ſcientiam vt ait Apoſtolus face- re cos puto, quonia m eis cumde opulentia Mona- ſterij, tum de tuo in fructus eius iure manifeſtè fal⸗ ſa,& pluribus non modò ſedis Apoſtolicæ ſed ip- ſorum quoq; Magiſtratuum Mediolanenſium ſen- tentijs confoſſa auidi quidam homines,& ſuæ vtili-
tati hac occaſione velficantes perſuaſerunt. Al
trinſecus autem ſtare Carolum Magnum cum om-
nibus Germaniæ Galliæq́; optimatibus in ijsque
Hettone,& Ramberto Vindoniflæ Comitibus, maio
ribus tuis exiſtima, qui non quidem improbentatqʒ
adeo vehementer laudent id genus Equeſtria tti-
pendia ſiue Commendas inftiuſed id de tuo te fa- cere
——

36 56 75 P1
cere æquum dicant, non de rebus Deo conſecratis⸗ quas glorioſæ memoriæ princeps Ioannes Galea- tius Vicecomes non de Ducatus(in quo Tu ei Cæ ſario beneficio ſucceſſti) ſed de peculiaribus bo- nis hoc eſt, de patrimonio ſuo pro remiſſione pec- catorum ſuorum obtulit, non vt inde ſtipendia mi- ſitantibus dependantur, ſed vt Deo ſeruiatur ſacri- ficijs, orationibus luminarijs& pauperum alimo- nijs. Non habeo dubium, quin omnibus eorum? qui aliter ſuadent, argumentis vnius Garoli, tanti pellatoris, tamqʒ Græcis ac latinis/ rum ſactis& profanis literis exculti Imperatoris multum apud te præponderet auctoritas, cùm præſertim te do- mum tuam deducat& maiorum ruorum exemplo erudiat. Meminiſti te inter Alfonſi Magni Hiſpa- niæ Regis poſteros vigeſimo quinto loco numera- ri. Bum à Catholico Kege Recaredo, Gochorum Apoſtolo originem duxiſſe& Roderico Regi fan- guine connexum fuiſſe omni caret controuerſia · Ro dericus verò à Saracenis Hiſpaniæ regno exutus& occiſus fuit anno Chriſti 714. lam Carolus Ma- gnus annis poſt id factum circiter quinquaginta& ſexre ſcilicet adhuc recenti caufam tantæ iMlius cladis hanc fuiſſe teſtatur, quoniam Rodericus& Vuitiza Eccleſias ſpoliauerint?reſq; earum vaſta- uerint, abſtulerint, alienauerintdiripuerint& Mili- tibus locoſtipendij dederint. Quod ſi nunc in ter- ris cxiſtat idem Carolus,& tecum pariter in re præ- ſenti videat, quod ipfe& innumeri mortalum ha- bemus cognitiſimum, quanta ſit religioſorum Ti-
cinen-

cONsILIVM REGIVM. 37 einenſis Carthuſiæ in cuſtodienda vitæ regula ſoli- citudo, in celebrandis diuinis officijs impigritas, in victu abſtinentia ac frugalitas præcipuè verò in alendis pauperibus ditioni tuæ ſubiectisinqᷓʒ acci- piendis hoſpitio peregrinis lberalitas quæ quidem tanta eſt, vt propemodum fidem omnem excedat: certè& ipfe ſic cenſeret,& tu Kex ſponte tuam ad illius ſentẽtiam adiungeres, haud quemquam quic- quam Monaſterio ill poſſe eripere, niſi vel cultum diuinum parum amet vel pauperes innumeros fame confici penſi nõ habeat: quorũ vtrumq́; longiſſimè à te abeſſe oportet, ſi cupisvel potius quia cupis eam inſiſtere viam, quam velut Kgiam Sancti Hi- ſpaniæ Bpiſcopi maioribus tuis præmonſtrarunt/ quamq; clariſſimæ memoriæ vir Garzias Loayſa educator ac magiſter tuus Syntagmati Concilio- rum Hiſpanicorum inſeruit. Ba primum diledtio- ne Dei abſoluitur, tum tutela pauperum& afflicto-
rum, de qua operæ pretium videtur aures tuas hoc
corum monito aſſidue perſonare.
In iudic ando pupillis eñto miſericors; vt pater, epr⸗ viro, matri illorum: c& eris elut altij mi obediens, miſerebitur tui nagi, qud m mater, Eccleſiaſtici. loh qud ait; Oculus fui cæco,& pes claudo. Pater eram pauperum,& cauſam, quam neſciebam, dili- gentiime inucſtigabam · Conterebam molas ini- qui,& de dentibus illius auferebam prædam. Nam c hanc regiam eſſe Nirtutem Kex Falomon approbat dicense Rex, qui iudicat in veritate pauperes thro- nus eius in æternum fimabitur. V i ergo⸗ 5 Ner,
Wt 2
——.
via Regia.

——
——————
————
33§ OP 1 t thronu inu à Domino in æternunt ſirmetũß oñ deſſe iniß care pauperem epupillumꝝ non ceſſes ſubuenire⸗ iduæ q oppreſſo, non ceßes defenders aduenam eh de- ſolatum diuit ij non reſes fulcire mendicum cc. Intelligis, opinor, quam parum rationibus tuis conſulant, ac reuera ſolio tuo ſubuertendo ſumant operam, qui te curam& prouinciam alendi paupe- res& aduenas, Carthuſienſibus adimere, hoc eſt,
tot calamitoſos cum ſumma rerum omnium luctan-
tes inopia, prodere cupiunt. Etſi autem minime eis difficile fuerit, ex togatorum iſtorum vulturum grege, qui ſiue Literarum, ſiue iuris ſe prudentiæ oſtentatione venditant, inuenire aliquem, qui tibi ſoracum aut rhedam onerare queant libris de iure iſto, quod profeſſores eius partim iuſtum, partim iniuſtum eſſe vltro profitentur, peſſimo publico editis, vt ad Te iſtos Monaſteriorum& Eccleſiarum reditus diſpenſandi jus& arbitrium pertineredo- ceant: Tu tamen prudentia tua digniſſimum fece- ris, ſi haud perinde iſti hominum generi, quod lu⸗ cro quantumuis turpi omnia poſteriora ducit, quàm tot Sedis Apoſtolicæ præiudicijs ſed& ipſorum quoque Mediolani magiſtratuum ſententijs fidem habueris. Si S. Iobi exẽplo facere volueris(quem- admodum facturum te perſuaſiſimum habeo) hic quoqᷓ; pater eris pauperum ð& cauſam eorum, quam adhuc neſciuiſti, diligentiſſimè inueſtigabis, conte- resq́; molas iniqui,& prædam, quam nonnulli iam ſpe deuorarunt, de dentibus illorum auferes · Hoc modo dignus maioribus tuis Hiſpaniæ Regibus vi-

—
CONSILIVM REGIVM 39 deberis, quorum nonnullos honoris cauſa Patres pauperum appellatos inuenio: tamquam Kegem Suintilam magni& Catholici Recaredi filium,& San ctium Deſideratum. Etiam præſtantiſſima Re- gina lohanna Henrico ſecundo nupra Mater puu- perum audire fuit ſolita. Si Carolo Magno credi- deris, plus tibi ad conficiendas victorias hoſtesqʒ ſubiugandos Sanctorum, id eſt, Religioſorum ac Sacerdotum, ſed& pauperum preces, quàm omnem totius orbis militiam, profuturas perſuaſiſſimum habebis. Nicephorus Phocas Conſtantinopolita- nus Imperator, id vt crederet, animum inducere non potuit, ſed quoniam hoſtes vincere impensè cupiebat, id autem ſine militum opera fruſtra ſibi ſperare videbatur, donationes Monaſterijs atque templis à quibusdam pijs Imperatoribus relictas prorſus aboleuit, lege etiam lata, ne Eccleſiæ im- mobilibus locupletarentur bonis, Epiſcopos male impendere cauſatus, quæ pauperibus largirentur, cm milites interea egerent. Quantum autem lu⸗ cri cum ipſe, tum imperium eius ex iſta Monacho? rum& pauperum aduerſaria, bellatorum verò fau- trice lege fecerit, nemini, qui hiſtorias legerit, eſt obſcurum lpfe quidem domi ſuæ ferro cæ- ſus pœnasdedit, Imperium verò ingentibus malis obrui ac tantum non peſſum ire cæpit. 1d quidem Imperator Baſilius iunior in Nouella ſua luris O- rientalis Codici inſerta luculentè teſtatur. Quo- niam(inquit) non modꝰ Monachi; quorum teſtata eſ ſnt
legem,
——

40 s c1OPPIL1 legem quam Micephorus contra Dei Eecleſius ſandtaᷓ lomos cond iditpræſentium malorum e niuerſalis hu⸗ iu ſubuerſtonð ac confiſioni cauſam fuißte c radicem. uippe quæ non mag ad Eccleſtarum C Monacterio- rum Juã m ad Dei ipſiu iniuriam&⸗ contumeliam ſpe- carit cx quoniam eorum ſententiam res ante oculos po- hita cõprobat ¶ſ quide m ex quo tempore lex iſta eſt ohſer⸗ nata nihil penitis boniin hodiernum% diem Vitæ no- ſtræ occurrit, contrò verd nullum omnino calamitatis ge⸗ nus defuit propterea Imperium nottrum quod 4 Deo pro- ſectum eſtper præſentem aure am bullam ſtatuit, Nt præ- dict a Mic ephori lex ab hoc præſenti die ceßet, ac dein- ceyps infirma e irrita permaneat·
Si jam quæras; nihil ne damni Baſilio dederit, potiorem Eccleſiarum& pa uperum, quàm Equitum ac Militum rationem duxiſſe: eum annos amplius quinquaginta proſperè imperaſſe, bella ingentia fcliciter confeciſſe, toto deniqʒ vitæ curſu fortuna- tiſſimum fuiſſe comperies:
Sed quid alienis apud Te exemplis vtendo tem- pus contero? Piuus Philippus pater tuus quẽm non erat, cur vel religionis, vel prudentię ſuæ pæniteret/ hoc ipſum conſilium de Ticinenſis Carthuſiæ fru- ctibus in Equitum ſtipendia conuertendis auerſa- tus eſt,& Monaſterio calumnioſis id genus litibus negotium in poſteritatem exhiberi vetuit · qua qui- dem re non ſibi magis ac reipub.& pauperibus conſulere quam ijs ipſis, quorum improba Mona- ſterio inhiabat auiditas, peſtem ac perniciem auer- tere eum voluiſſe cenſeo · Nam vt ſupra monentes
audiſti

CONSILIVM RE6GIVM. 4* audiſti Germanię Galliæqᷓ; proceres, ſi quis Eecle- ſie bona abſqᷓ;ʒ voluntate aut conſenſu eorum, quo- rum commiſſa ſunt fidei, à Regibus non modo ac- cipere, ſed vel petere modò audet, is impius eſt, fa- citq;ʒ iniquitatem& flagitium, cuius pæna non ipſe tantum, qui ea facit, ſe etiam qui facienti conſen- tit, aut vllum cum eo habet commercium, inuolui- tur. Et quoniam illi non pro ſe tantum, ſed etiam pro ſucceſſoribus poſterisqʒ ſuis/ hoc à Carolo Ma- gno contenderunt, vt facrilegi& infames decla- rentur, quicumq; negotium Eccleſijs ac Monaſte- rijs faceſſere,& Regibus, vt eorum fructus redituſ- que Militibus commendenturauctotes eſſe non du- bitant: te pietati ac voluntati maiorum tuorum, quorum ipſe ſanguis es, reſpondere ſatagentem omnino in co peieuerate ac, ne quid aliter flat, prouidere oportet. Nam in frequentiſſimo illo Germaniæ Galliæq; conuentu quarti tui tritaui pa- trem Kambertum, Vindonitſæ& Altenburgi Go- guihimant mitem anno pioxime inſcquenti, poſt Chriſlum puta natum 771. fato functum, eiuſq; fratrem** Hettonem Argentinenſem Epiſcopum, quem anno 78 o. deceſſiſſe ſcribunt, tamquam primarios regni proceres conſediſſe ac ſententia ſua ecleſiurum &Monaſteriorum cauſæ ſusfragatos eſſe, nemo vel min imum dubitauerit, qui vel mores Germaniæ& Imperij conſuetudines norit, vel quanta GComitum prius Vimndoniſſenſium& Altenburgenſum, poit Haboburgiorum in conſtituendis ac ditandis wo- naſter js liberalitas, vel dicam magnificentia fue-
F,
—

Ipid cap.7. Paß 100.
42 5 G OPP Io
rit, non ignoret. Rambertus certè, quem dico, S. Trutberti Monaſterium à proauo ſuo Orberto Vin- doniſſæ Comite anno Chriſti 65 o. conditum reſti- tuit,velut eius pronepos Luitfridus Iuitris GComes (tam rara enim& ampla illis temporibus appella- tione honoratur) in tabulis publicis anno voo· fi⸗ dem nobis facit, cùm Otbertum ac Kambertum in- ter ſuos maiores eiuſdemq; Monaſterij conditores numerat. Ab hoc autem Ramberto Tu continua nec vmquam interciſa ſerie vigeſimus quintus nu- meraris, quemadmodum& Matthias Imperator ac Bohemiæ Vngariæq́; rex Ferdinandus· Quaprop- ter vos ipſos Kamberti ore Anathema facrilegis palam dixiſſe,& Carolo Magno vt Bccleſias& Mo- naſteria lege lata aduerſus improbas cupiditates muniret ac ſarta tecta præſtaret auctores fuiſſe merito exiſtimatis.
Quod ſi mihi ex altera quoq; parte Chriſtianiſ- ſimorũ& Cacholicorum Hiſpaniæ Regum dicta ac facta in medium proferre libeat/ quibus ſuam in cõ̃- dendis, ditandis, reficiendis& inſtaurandis Eccle- sijs ac Monaſterijs pietatem teſtatam fecerunt, Ti- biqʒ ad iura ac bona Eccleſiaſtica lege ac legioni- bus tutanda exemplum præiuerunt/ vix iuſto volu- mine rem perſecutus fuero. quod facillime mihi credet, qui ſciat vnum lacobum Aragonum Re- gem, cui rerum belli geſtarum magnitudo Expugna- tori cognomen peperit,plus quam duo Eccleſiarum millia condidiſſe,& ordinem ſeu familiam Mona- chorum, qui à Mercede appellantur, in eorum/ qui à ures

CONSILIVM RFGIVM⸗ 4 ½ Turcis& infidelibus capti iniuſtiſſimam ſeruitutem ſeruiunt: redemptione occupati inſtitutorem fuiſſe. Ceterorum Hiſpaniæ Regum munificentia in con- dendis Archiepiſcopatibus, Abbatijs& Equeſtri- bus beneficijs ſeu militaribus Commendis magis enituit, quãm cui quicquam lucis aliunde poſſit ac- cedere. Itaqʒ ſi minimè iniquum videtur, cum quis Regum vnum alterumue Monaſterium ſtatuerit ac perpetuis fructibus dorauerit, id eius pietatis er- ga Deum& religionis argumentum interpretari: quanto æquius videri debet Hiſpaniæ Reges pie- tatis& religionis primas ferre, quorum ſoli tres plures fortaſſe Eccleſias ac Monaſteria excitarunt 3regijs plane reditibus inſtruxerunt, quàm om- nes ſimul Romani Imperatores Galliæq; Reges? Neq; dubium eſt, eos, qui iam multis abhinc ſæculis in Hiſpania regnarunt, non minus hac vir- tute, quãm fidei Gatholicæ ſinceritate meritos, vt plus eis, quàm ceteris chriſtianis Regibus, Sum- mi Pontifices& ſanctiſſima Concilia honoris de- ferrent. Nolo hic de Sueuorum in Hiſpania Re- gibus, tamquam a maiorum tuorum cognatione & fanguine alienis, eſſe longior quamuis ad Hi- ſpaniæ gloriam non mediocriter facere intelligam, in ea wulto prius& Reges 6 chriſtianos& catho- licos,& innumeræ multitudinis Catholicæ domi- nos, qudm in Gallia, inueniri. Nam Reciarius Sueuus multo maximam Hiſpaniarum partem iam tum anno Chriſti 448. imperio ſubiectam habe- bat 6 Chiſtianam Catholicam fidem cum vni- uerla
Reges Hiſpas niæ mu topri us chriſtiani fuere, quàm
Franciæ Re⸗

Recaredus Rex& Apo- Folus Gotho LUm⸗
Catholicns.
ApoRolicus.
44 8 GEO PIPLI
uerfa Sueuorum gente cumq; Hiſpanis& Roma- vis Hiſpanienſibus profitebatur? quod contra an- no demum 496. Clodouæus Francorum Rex cum tribus non amplius ſuorum milhbus fidem in Chri- ſtum& facrum baptiſma fuſcepit, cùm& ceteri Franci diu paganam infidelitatem retinerent/& Burgundiones ac Gothi magnam Galliarum par- tem tenentes Ariana labe eſſent inquinati. Huius Rcciarij in regno ſucceſſor Ariamirus anno 561. primum Bracarenſe Cõcilium auctoritate ſua con- gregauit, à quo gloriht mus aiᷓ pijſim us ſlius ho- noris cauſa vocatur, quod etiam Mrom qui proxi- me poſt eum regnauit anno 720 in fecunda Bra- carenſi Synodo fieri videmus. Sed venamus ad gentem Gothicameius qᷓ; non modo Regem, ſed& Apoſtolum Recaredum, à quo te originem ducere, apud hiſtoriarum peritos non minus certum& ex- ploratum eſt, quàm lulium Cæſarem olim RKomæ imperaſſe. Huic ab vniuerſo Concilio Toletano tertio anno I89. ſic acclamatum legimus: Cui à Deo æternum meritum njſt vero ſatholico Kecaredo regi? Cui à Den æterna corona niſi vero ortbodoxo Ke- caredo regi? Cui præſens glaria c æterna, njſt Vero amatori Dei Kcaredo regi? Ipſe nouarum plebium in Eccleſia Catholica conquſit or. Ipſe mereatur vVeraci- ter Apoolicum meritum, qui Apoſtolicum mnpleuit ophcium. Ipſe ſit Deo c hominibus amabilis, qus tam mirabiliter Peum gloriſfcauit in terris. Idem Conci- lio Cæſarauguſtano ſecundo glorioſis c ſand iſ muRKex vocatur anno 5 92. in Concilio verò To⸗
letano
————

CONsILIVM RFEGIVM⸗ 45 letano anno 597. Chrictianiſi mus, quemadmo- dum& anno 599. in concilio Barcinonenſi. Si- militer autem& Ginchilanus Gothorum in Hiſpa- nia Galliaqʒ Rex à Concilio Toletano ſexto cap. 19. Chriſtianiſſimi appellatione ornatur annoʒ8. Sed& Siſebuthum Regem anno 616. pulſis ex Hi- ſpania ludæis Chritiamſſmum cognominatum fuiſſe grauiſſimi ſcriptores fidem faciunt. Regem Eruigium Leo Papa anno 6 84. præcellentiſtmum anqs Cbriſtianiſmum Kgem appellat. Gregorius quoq; feptimus kamirum& Sanctium tertium Ara- gonum keges Chriſtianiſſimos vocat, quo titulo limiliter Alfonſus magnus Legionis& Caſtellæ Rex à loanne Papa octauo afficitur. Carolum Magnũ anno demum 81. in Maguntino Concilio Chri- ſtiamſſimi appellatione honeſtari Papyrius Maſſo- nius homo Gallus, aſſentientibus alijs Hiſtoricis, annotauit. Sed is nempe honos non tanquam Re- gi, verum vt Imperatori, tum non niſi à prouin- ciali Concilio delatus fuit. Imperatoribus enim id cognomen ab Eccleſia tribui ſolcre ex Concilio- rum vetetum actis& Sanctorum Patrum ſcriptis apparet. 1taqʒ Caroli Magni poſteris, qui non ſimul Imperatores eſſent, eum titulum nuſquam tribui legimus. Ioannes Papa 2 2. Clemens 5. Bonifacius 8.& Martinus 5. conſtanter llluſtres Galliæ Reges, numquam veiò, quod conſtet,
Chriſtianiſſmos appellant. Bt Pius Secundus in
Mantuano Concilio anno 1460. Carolum VII. Galliæ Regem primum fuiſſe teſtatur„qui vltrò ſibi adſcito
Chriianil-- ſimus.
Quando Ea- rolus Magnus Chriſtianiſ-- mus fuerit di
uando Re⸗ c2 Galliæ Chriſ iani ſſi⸗ mi appellarꝭ cæpt
—————

Rlfonfus co- gnométoCa- sholicus año 748 b
Idem cogno- men in ſuccef ſoribus cõti- PUatbm
46 5 G 10P b11
adſcito Chriſtianiſſimi titulo ceteris ſe Principibus omnibus prætulerit. Verum quoniam amplius ac dignius Catholici, quàm Chriſtianiſſimi, nomen videtur, cum qui Catholicus ſit, eum iam Chri- ſtianum eſſe omnes intelligant, quam ob cauſam Chriſti Eccleſiam non Chriſtianam, ſed Catholi- cam in fidei Symbolo Apoſtolis vocare viſum fuit: propterea Fccleſia appellationem ſuam cum Hi- ſpaniæ Regibus honoris cauſa communicare vo- luit, vt qui Regem Catholicum nominari audiunt, ſtatim de Hiſpaniæ Rege ſermonem eſſe ſciant. Alfonſum primum Hiſpaniæ kegem Pelagij Re-
gis generum tumuli eius inſcriptio Catholicum no-
minat, quod ipſum omnes variarum nationũ ſcri- ptores faciunt,& Cardinalis Baronius, minime alioquin in Hiſpanos ambitioſus, duplici titulo id ei cognomen aſſerit. primuùm, quia Catholicam
propagarit religionem: deinde, quoniam ſucceſ- ſerit Kecaredo, cui totius Cõcilij acclamatio eum honorem prius detulerat. Subinde verò Alfonſi ſucceſſores eodem cognomine inſigniri ſolitos, ta-
bulis& monumentis publicis, quæ hodieq; extant, doceri nominatimq; ex Caſtellæ regibus Ordonmum l. circa annum 827. Sanctium CGraſſum 930. Alfonfſum V1. 1o66. Alfonfum VIIIL. 1160. loannem 1 1379 ex Aragonijs verò Pe- trum 1. circa annum 1094.& Petrum II. 120. Et ilta quidem hoc con ſilio referre hic volut, vt quod maximos Reges& Imperatores ſupra t.bi conſuadere audleras/ id tibi ettit
Pte
————

CONSILIVM RFEGIVM. 47 prer veram apud Deum hominesq; gloriam, diuino muncre 4 tot Regibus ad te propagatam, omnino facicndum eſſe intelligas. Spero etiam non te- mere quemquam tanta dehinc affectum fore confi- dentia, vt à te Monaſteria& Eccleſias moleſtis li- tibus agitari aut quouis modo vexari, hoc eſt, pe- riculum adiri velit, perdendi præclari illius nomi- nis, quod tibi maiores fidei Catholicæ propaga- tione& defen ſione, tum regia in clerum pauperesqʒ liberalitate pepererunt, vbi te ſubinde ad petram, vnde exciſus es, attendere, hoc eſt, S TEMMA tuum inſpicere,& virtutis maiorum ex eo in me- moriam reuocari compererint.
Accedo nunc ad alterum caput eius conſilij, quod tibi à duodecimuirali Senatu datum dixi. Facere nimirum te jubent, vt bellum Dei ſit, non tuum. Hoc enim ſi perfeceris, victoriam te ex- ploratam domiq; conditam habere fine vlla dubi- tatione exiſtimare debes, cum Deo exercituum Do mino vincendi& gloriam fuam vindicandi nec vo- luntatem, nec facultatem deeſſe certum ſit. Hoc autem conſequeris ſi corde perfecto in eum cre- dideris nec enim committere Deus poteſt, vt eos vinci ſinat, aut quicquam eis neget, qui fide per- fecta dant illi gloriam. Exemplum illuſtre habes 1. Paralip. 5. vbi pauci Iſraẽlitæ ingentem Agare- norum multitudinem partim occidiſſe, partim ce- piſſe narrantur, hac reddita eius rei cauſa: Fuit enim bellum Domini. quæ porrò res fecerit/ vt bel⸗ lum eſſet Domini, ibidem docemur: non videlicet

————
Rebr. 11.
· Patal. 16.
48 S E cauſæ juſtitia nec tuendæ religionis neceſſitas, fed Juia Deum inuoc auerunt ckm præliarentur, exau- diuit eos, quod credid Pent in eum, contemnendo puta vires ſuas Deumq;ʒ opem ipſis ferre cum vel- le, tum poſſe firmiſſimè perſuaſam habendo. Sic enim in ſe credentes Deus ſine gloriæ ſuæ ia ctura deſtituere nequit, ac propterea Apoſtolus prodi- gioſas multorum victorias inter magnæ fidei effe- cta numerat: Per fdem deuicerunt regna, portes fadi ſunt in bello, caKra werterunt exterorum. Nam vt ait Hanani propheta: Oculi Pomini contemplan- iur niuerſam terram e præbent fortutudinem his ui corde perfecto credunt in eum.
Verum de hac vincendi ratione ijs qui carnis & ſanguinis vel ſæcul modò prudentia ſunt piædi- ti, non facilè perſuaſero. Mli enim omne victoriæ momentum in militum genere& numero, commea- tu, nummis, armis, rei militaris vfu alijsq; præſi- dijs conſiſtere imbiberunt: ſi quis autem Kex ijs non abunde inſtructus& paratus quamuis iuſtiſſ- mam cauſam diuini fiducia auxilij bello perſequi velit, eum inſigmter fatuari& mox victum ac ſub- actum ludibrio omnibus fore nihi prorſus dubitãt? Huius poriò notæ Conſiliarij ipſum pæne fidei no- ſtræ fundamentum conuellunt, omnibusq; ſæculis reworam fecerunt reipublicæ ac verè fuerunt fun- di Chriſtiani calamitas. Tantum enim abeſt, vt victoriaw Princeps Chriſtianus, niſi armis, viris, equis, annona, ceterisq; humanis vincendi adiu- mentis egretzic inſtructus parare nequeat, aut ſpe- FalE

CONSILIVM REGIVM. 45 re non debeat, vt numquam maius, ne vincatur/ ſit periculum, quãm cum iſtorum copia multum ho- ſtes ſuperat. Arduum enim eſt homini/ nihil in ijs, cùm adſunt, fiduciæ collocare. Hoc autem qui facit Deigloriam imminuit aut cum rebus creatis communicat, ac velut ſcriptura loquitur, expan- dit manus ſuas ad Deum alienum& negat Altiſſi- mum. quod quantæ ſit cautionis Pſalmo4ʒ. ſic ſignificatur: Ji expandimus manus notras ad Deum alienum, nonne Deus requiret itta? ipſe enim nouit ab- ſcundita cordis. Et l0b 31. F putaui Aurum robur meum, e2· ohryeo diri, Fducia mea? ſuæ elt iniqui- tas maxima, c negatio contra Deum altimum
Atqui Deus fortis eſt zelotes, qui alteri gloriam ſuam dari fert grauiſſime. Cuius virtus quoniam in inſtrmitate petcitur, hoc eſt, perfectior appa- ret, magisq; illuſtratur, cum infirmiſſimis inſtru- mentis res maximæ peraguntur/ propterea non ita facile ijs quos diligit, victoriam tribuit, ſi natu- ralibus& ordinarijs victoriæ conficiendæ adiumen tis ſatis ornati, quàm ſi ab ijs imparatiores fint ⸗ Hoctibi Gedeonis& Amaſiæ ſuaſoria ſatis planũ facere debuit. Qui hodie aliam rem eſſe, Peum miracula priſcis illis ſimilia hodie non facere, re- gemq; imparatum fruſtra opem diumam exſpecta- 1 cõtendunt, eos ego nõ optimæ ſane notæ Chri- ſtianos„& in ſacris hiteris hoſpites, in hettorijs eiam omnum ſæculorum aut parum verſatos eſle, aut oicuantet aliudqʒ agendo eas legiſſe facile de- mon-
—

———— —————
————
Deut.z⁊.
3*§ S IOPPILI monſtrauero. Populus tuus Hiſpanicus totos iam nongentos annos pro aris ac focis, proq;ʒ dei glo⸗ ria& pccleſia Catholica aduerſus Saracenos, pa- ganos, 6 Hæreticos continenter pugnauit, ſæpius tamen, ſi verum quærimus, cùm viribus eſſet infe- rior, hoſtes vicit, quàm cum aut par hoſtibus aut ſuperior videretur. Hoc fatis cõſtat omnibus, qui veteres ac recentiores Hiſpanarum rerum hiſtorias legerunt. Alfonſi quidem Alburquerquij, fortiſ-
ßwi, prudentiſſimi,& rebus in India geltl laſtiſ. ſimi Ducis milites Turcos aliosq; Saracenos& pa-
ganos non minus animatos, quãm armatos, felici- ter fuderunt ac fugarunt, cum Kngulis Hiſpanorũ quingenti hoſtes eſſent oppoſiti · quod ipſum ferè diuini Herois& omnium, qui poſt homines natos vſquam fuerunt, Imperatorum gloriam ſupergreſſi Ferdinãdi Cortesij copijs vſu venit. qui perſpicuo id miraculo contigiſfe neget, quis eum Chriſtianũ, imò quis hominem ſaltem eſſe credat? Gens a ſ̊6 conſilio eſt ꝙſine prudentia/ ait de Iſraẽ litis Moſes⸗ Vtinam ſaperent c intelligerent c nouiſtma prouide- rent. uomodo perſequatur nus mille ꝙ duo fugent decem millia? Monne ideb, quia Deiu vVendidit eos, ch Dominus concluſit illos?
Vides/Rex, conſilium ijs& prudentiam deeſſe, qui diuinas cauſas& viribus humanis ſuperiores in Hiſpanorum tuorum victorijs non perſpiciunt. Nõ igitur committes, vt eos potius, quam clariſſimos illos duodecemuiros à me excitatos audias/ ſed ita
potius

—
CONSILIVM RFEGIVM. 71 potius te cõparabis vt Fidei magnitudine ſucceſ- ſuum proſperitatem ac Victoriam Deo vel extor- queas⸗
Ceterum quoniam nihil impẽ ſius molitur Satan, cui caro& ſanguis ſiue humani ingenij infirmitas hac etiam in re operam nauat, quàm vt Magnam fidem, qua ſe vinci teſtatur Deus vt etiam obediat voci hominis, vel prorſus nobis eripiat, vel certè deterat& imminuat: propterea operæ pretium mi- hi facere viſus ſum/ ſi Reges ac Principes Catholi- cos de illius cùm neceſſitate, tum inſtaurandæ, au- gendæ& cõfirmandæ modis accuratius monerem, & eorum ſuaſorijs, qui de repub. non aliter diſſe- runt, quãm ſi nihl vmquam de Chriſto in audiſſent, ea reponerem, quæ non Cornelius aliquis Tacitus, ſcriptor impius, qui Atheorum, quales fere diſci- pulos facit, Ganon eſt, ſed verus non modò fidei, ſpei& charitatis, ſed etiam Prudentiæ Chriſtianæ theſaurus, librorum dico à ſpiritu ſancto dictato- rum Codex diligentius quærentibus ſuppeditat,& omnium ætatum exempla magnopere confirmant. Septem quidem iam anniſunt, cùm eius argumenti librum ſcripſi,& quicquid in eamdem ſeutentiam dici poſſe videbatur, Matthiæ Heldo, aui tui ui Caroli Conſiliario,& Imperiali Procancellario tribui, quoniam ei viro nihi Catholicæ fidei con- ſenuatione,& Eccleſiarum ac Monaſteriorum ad- uerius facrilegos Principes tutela antiquius fuiſſe acccpetam,& ex contlijs eius repudiatis, vcjut 8 3 ex
Ioſu. 10½

52§SC IOPPL ex fonte ac ſcaturigine, omnia illa mala, quæ poſt- modum vniuerſam Auſtriam domum& Catholicos Germaniæ ordines afflix erunt& hodieq; exercitos habent, deriuata fuiſſe intellgebam. Sed nempe magis oportunè/ vel dicam attemperatè fieri non potuit, quàm vt hoc tempore ad Te ceterosq;ʒ Ca- tholicos Reges ac Principes mitteretur liber/ quo k Fccleſiæ hoſtes infeſtiſſimis animis ad ſubruen- dam Auſtrię domus m agnitudinem palã graſsãtur⸗ 3 Tu in iuſto pioq; bello Eccleſiæ cauſam propu- gnare cogitas. Singulari humanitati tuæ aſſigno⸗ quod alias meas lucubrationes ſuperioribus annis videre volueris,& quemadmodum à nonnullis fa- miliarium tuorum flo certior, tibi non vulgariter probari oſtenderis. Nunc te pietati hoc dare pàr eſt, vt ne Te pigeat libro huic cognoſcendo hors pauculas impertiri non quoniam à me ſcriptus eſt, ſed quoniam in eo declarantur ð confirmantur illa, quæ ſanctiſimos, ſapientiſſimos inuictiſimosqʒ Ke- ges& Imperatores tibi ad rem ex ſententia ge- rendam neceſſaria iudicaſſe accepiſti. DBVS, Rex ille Regum, te Eccleſiæ ac rei- pub · Chriſtianæ bono longum ſeruet,& quoniam Te multo verius, quàm Cyrum Perfarum regem, Paſtorem eius eſſe,& voluntatem eius complere conſtat, faciat vt etiam magis Tibi, quàm Cyro⸗ repræſentari videamus, quod ei apud Ifaiam pro⸗ mitti legimus: & i Paminxe Cirig wencyeeie ahra
—
———

———
CONSILIVM RFOIVM. 73 di dexteram, Vn ſuhijciam ante faciem enus gentes c dorſa regum ertam, ch aperiam cora mn eo ianuas, c portæ non claudent ur. Ego ante te ilo Elorioſos terræ hu niliabo? porta ærcas cont eram Jectes ferreos con- ſingam Etdabo tibi theſauros aſtonditos ch arcana Jecretorum⸗ Sic vi iat, voueo, ſic ſpero. Mediolano a.d.⁊ o⸗ lanuarij Anni 1619. 5
sTEMMA

Frrata Claſſici ſic emendabuntur.
Ag. 5. verſic. vftimo pro, monetur, legemonitun. Pag g.v. 11. pro⸗iurari lege⸗ iuraui. Pag. 16. verſ. antepen. pro, Cpone ſiguum Parencheſios. Pag. 19. verſ. 7. pro⸗ trihus lege· tribu. pag. 27. verſ 30lege deſerendi pag 28. verſ.37. dele, Gent& regnum. Pag ⁊0. verſ.z0. pro cuiu legeetu. pag.32 verſ.z0. lege, induendo rum. Pag. 40. verſ. 13. pro Wunelege„Munc. pag. 56. verſ. 36. lege conſulere. Pag. 57. verſ. 11. pro, Princi- pes lege. Participes Pag-9. verſ. 27. lege⸗ redacce ndas Pag. 6 verſ z9 lege, ipſis datam Pag. 65 verſ. 38. pro, credends⸗ lege, petenda. Pag. 66. verſ. penuit.proſemel lege⸗imul-

—
——————

—————
——

MM A
TA DOMVS
R E
REX c4TRHo1IcR
ceterique Auſtrij Principes
„.„ Attendite ad petram, vVnde exciſt eſtis, ad cauermum laci, ds qua præc ſt eſtir, Ji. 1.
Virgil. 111. Aeneid.
Eequid in antiquam virtutem animorque viriles Ft pater Aenea auunculut excitat Hecor?
———.—

CATALOGVS MAIORVM
R
3 quibus ipſe recta ſerie deſcendit-
Imperatores RomanorumxxIv. Arolus Magnus. Ludouicus Pius. Arnoltus Henricus Auceps. Otts Magnus. Conradu Salicus. Henricus 114.Henricus1v. Henricus*1. Fridericus Barbaroi Philippus. Fridericus 11. Alfonfus Rudolphus 1. Albertus 1. Henricus v1I. Care'n Iv. Sigiſmundus. Albertus 11. Fride- ricus 1v. Maximilianus 1. C⸗ v. Ferdinandus. Maximilianus 11. Im res Græcorum 171.
Iſaacius Comnen lexius Comnenus Ifaacius Angelus.
Sandtius Magnus vel Maior. Ferdinandus Magnus⸗ Alfonſus v1. Alfon ſusvt1. Alfonſus 1 Arago.
Reges Germaniæ 11. Ludouicus Senior Carolo mannus:
Reges Gothorum, Caſtellæ g Legionis. xx Ix· Leuuigildus. Reccaredus. Veremundus 1. Ranimirus 1. Ordonius 1. Al- fonſus Magnus. Ordonius 11 Ranimirus 11. Ordonius 111. Veremun- dus 11. Alfonſus v. Sanctia. Vrracz Ferd mnandus 11. Sanctius 11I.Alfon⸗ ſus v111. Alfonſus 1x. Ferdinandus Fauctus. Sanctius 1v Ferdinandus 1v. Alfonſus x1. Petrus Crudelis. Henricus 11. Ioannes 1. Henricus 111. Io⸗ annes 11. Iſabella. Philippus 1. Philippus 11.
Reges Soprarbienſes& Aragoniæ xx. Eximinus. Innicus Ariſta Garſias Innici. Santius Abarca. Garßas Abar- ca. Sanctius Galindus. Garſias Tremulus. Ranimirus. Petronila. Alfon- ſus Caſtus. Petrus Catholicus. Iacohus Expugnator. Petrus Magnus. Ja- cobus Iuſtus. Alfonſus Benignus Petrus Ceremonioſus. Eleonora. Ferdi- nandus Honeſtus. Ioannes Magnus. Ferdinandus Catholicus.
Reges Nauartæ; ſeu Vaſconumxi. Sarſias 1v. Sanctius Garſias. Bamirus. Garſias Rawiri. Sanctius Sapiens) 1. Henricus. Philippus 11. Carolus 11. Carolus 111. Gaſto
oxius.
Reges Portugalliæ x. Alfonſus 1. Sandtius r. Alfonſus 11 Alfonſus 111. Dionyſius. Alfonſus ⁊v Petrus Crudelis. Ioannes bonæ memoriæ. Eduardus. Einmanuel⸗ Reges Siciliæ v. Rogerius. Carolus 1. Carolus 11. Fridericus 1. Petrus 11.

Reges Franciæ xxx. pharamundus. Claudius Comatus. Merouæus. Childericus. Clodouæus, Clotharius. Robertus 1. Hugo Capetus. Robertus 1r. Henricus·1. Philip⸗ pus 1. Ludouicusvr Ludouicus vit. Philippus 11.Ludouicus vz1I.S Lu- Aouicus 12. Philippus 111. Philippus 1. Philippus v1. Ludouicusx.Io⸗ annes Valeſius.
Reges Burgundiæ 111. Rudolfus 1. Rudolfus 11. Conradus.
Reges Angliæ x1v. Egbertus. Edelfus. Alardus. Edouardus ſenior. Rdmundus. Guilelmus: Henricus 1. Henricus 1 1. Ricardus. Ioannes.Henricus 11.Edouardus 11. Edouardus 111· Edouardus 1v.
Reges Vngaris x- Bela 1.Bela 17. Geiſa11. Bela 111. Andreas 11.Bela 1v. Stephanus v. Ca⸗ rolus Martellus. Carobertus. Ludouicus. 2 Reges Pœloniæ x. Boleslaus 1 · Mieſco 11. Caſimirus 1. Vladislaus. Boleslaus 111. Cafimi- rus 11. Vladislaus Cubitalis. Caſimirus Magnus. Iagello Vladislaus. Ca- ſmirus 1v. Reges Boemiæ v111 Vratisaus 1. Vladislaus. Premislaus. Vuenceslaus. Ottocarus. Vuencei-
Rus11. 10annes. Vladislaus.
Imperatores xxxI1I. Beges SRELLIN

VINDPONISS, ALTENBVRGI,
R 25 5 R G 4„
PHILIPPVM III.
REGEM CATHOLICVM.
* Vilibaldus patrĩeius feu præfedus Vtraiuranus ſeu minorjs Burgundiæ, keneris nobi itate& opum affluentia clarus vt fcribit Aimo anno z6.
2 Drbertus Gomes Vindoniſæ& Altenburgi, conditor Monaſteri S. Trutberei obijt 667.
3 Ambertus ſiue Ambrindus, conditor Ambringesburgi in Alſatia s32.
3 Mettobertus beſlo Alemannico interfedus 724.
ambertus inflaurator Monaſterij Hetto Epiſcopus Argen- 8 Trutberti obijt 771. tinenlis obijt 780.
6 Guorramus n conditor Arcis Scharfſtein in valle Trurbertina obijt 324.
Tuitfridus 1. obijt anno 333. Luithardus Comes, inter funda- tores Monaſterij Gengenbach⸗
3 Luitfridus 11. cuius extat Diploma, in quo vocatur Somes Uluftris,& Otbertum ac Rambertum maiores ſuos nominat, multaqʒ donat Monaſte- rio S Trutherti anno 900.
„**.—— Nunir idus cond tor opidi prope Hugo, conditor& A bbas
S. Trutbertum obijt 913 Monafierij Hugeshoue. 10 Suorramus 11. cognomento diues obijt 946. —.—— Tandolus vel Lanzelinus 1. conditor Birchtilo Comes Brißacæ Monaſteri) Sulzbergx, vbi& ſe- cõditor Monaſterij Vuald- Fultus yyx chirch, viuebat 1005.

——————
—
——
———
FpiſcopusAr genting obijt
—
Lotharinga obijt 1077.
13
1027 cõdidit Vuernerus Pius, primus Gomes Habsburgi obijt 1096
arcem Habs- burg, ab eaq; fratris Rlios ac poſteros
14 Otto Gomes Habsburgi 1105.
15
cognominari Vuernerus 11 obijt 114.
voluit.
Vuernerus 111. obijt 1163.
16
17
Adalbertus bellator egregius
obijt 1199.
„——— Vuernerus Ratbotus Comes⸗cuius vxor Ita
Lädolus r1. GComes Briſiacæ obijt 1036
peteh t Con- ditor caſtri& comi tatus Zeringẽſis ab Henrico V. Imp fa- dus dux Carinthię 1o61. obijt 1078.
— Rudolfus con- ditor Monaſte- rij Otmarsheim
—
— Berchtoldus 1I. fadus dux Zerin- genſis 1081. obijt 1111.
15 1 Rudolphus 1. Comes Habsb. Land Gonradus dux Ze
grauius Alſatiæ, dominus Lau- fenbergæ obijtzꝛ.
19
Adalbertus 11. obijt 1240.
ring.& Recor Burgundiæ obijt 1157.
Berchtoldus 1v.
10 Rudolphus 11. ex Comite Habsb. dux& Re Gtor o- be Landgrauio factus Imperator bijt 1184.
1273. 0bijt 1291.
Berchtoldus ve
1 Albertus Dux Auſtriæ, factus Im- obijt 1186.
perator 1299. obi)t 1308.
1 Berchtoldus vr⸗
Hermannus Mar⸗ chio poſt Mona- chus Cluniacen- ſis obijt 1074.
Hermannus 11.
Marchio Badenſis 4 quo deſcendunt hodierni Marchio nes, quorum qui ſunt Catholici ab Hxretico pulſi gẽ tilium Auſtriorũ ope in integrum reſtitui defiderãt?
obijt 1218.
——— Albertus Contractus Dux
Auſtriæ.
3 Leopoldus Probus Dux Auſtriæ
obijt 1389.
24 Frneſlus Ferreus Dux Auſtriæ.
15
yridericus 1v. Imperator 1440.
obijt 1493. 16
Maꝛimilianus 1. Imp obijt 1519.
—
Fridericus III. Pulcher Imperator 1314 obijt 1330.
27 philippus 1 Rex Hiſpaniæ 1504 obijt 106. 28
Carolus v. Imperator 151. obijt 1538.
—— Margarita, vxor Philippus 11.Rex
Octauij Farneſi) Hiſp. obijt 1598. 0
Ducis Parmæ. 30
A lexander Po-
liorcetes Dux
Parmæ.
3 Rainutius Dux Parmz.
3 Philippus 111. Rex natus 1578*
31 Philippus 1v. Hiſp. Princeps⸗
Ferdinandus Imperator 1756. obijt 1564. 19
Albertus cum Trica Dux. A uſtr Albertus Nitabil Mundi Dux. Albertus 11. 1 1438. obijt 1435. Ladis laus Rexkohem. 8 Vngar.
Maxmilian. 11. Carolus Archi- Teonora vxor Imperator obijt dux Auſtriæ Guilelmi Ducis 1575. obijt 1590. Mantuæ.
30 Rudolphus 11. 3 Ferdinandus Rex vincentius Du Mathias Impera- Bohemiæ&
ariæ natus 1578. W Dux Mant.& Montisf. Stem- N

II. ßtemma Regum Gothicorum 6e Caſtellæ ac Legionis vſque ad Philippum III.
1 8 Fuerianus Dux prouinciæ Carthaginenſis
Vxor Theodora Regi) Gothorum fanguinis. —2—
— F. ⸗ 8—
SLeander§ Iſidorus Theodoſia Regina vror Leuuigildi Regis S. Fulgentius 5.Florentina
Epiſcepus Hiſpalenßs. Gothorum, quẽ Liuua frater regni con- Fpiſcopus. Virgo⸗ ſortẽ dixit anno 568. obiht Catholicus?86.
S. Herminigildus Rex Reccaredus Chrittianisimus& Catholicus Go- & Martyr occiſus ss. tchorũ, Sueuorũ& Hiſpanorum Rex obijt 6o1.
4 Geila vel Agilanus frater Liuuæ& Suinthilæ Regum& patruus Recimiri Regis.
5 Petrus Dux Cantabriæ.
C ⸗ 6 ⸗ Alfonſus Catholicus Froilanus Dux Cantabriæ.
Rex739. obijt 757.——— vxor Ormiſinda flia Veremundus Rex 758. obijt 791. Aurelius poit quam Froilam Pelagij Regis qui cæ- occidit Rex 766. obijt 774. pir 714. obijt 737. cu- 8
jus filius Fauila Rex Ranimirus 1. Rex 844. obijt 351.
obijt 79ʒ.
9 S————— Ordonius 1 Rex31. obijt 862. dofin- Froila Rex Maure- 1
0
da vxor 757 ob.768 gatus Alfonſus 111. Magnus Rex 862. obijt 910. Silonis 1 ſpurius——11— qui cꝙpit Alfõſus 1 RexsOrdonius 11. Rexiz. ob. 323 Froila1 Kex 323. ob. Garßas regnare CaftusRex obijt 12 9 4. 1 RX10 774. 0b. cæpit 774. 789. Ranimirus 11. Rex 931. ob. 50. Alfonſus 1v Rex94. ob. 3. 754. pulſus re——3— 1
gno, ſed Sãdtius Craſ- Ordonius 111. Rex90. Ordonius 1 Malus Rex
poſt reſti- ſus Rex 955. ob. 955.
tutus 791. ob. 67. 14 COMITES CASTELEE. Veremundus 11. Podagricus Nunius Ralura electus ludex Qa- Ranimirus 111. Rex32. obi)t 999. 1(tte llæ. Rex 567. ob.952. 15 Conſaluus Nuni) Iudex. Alfonſus v. Rex 999. 0b. 1028. 1 1— Ferdinandus Conſaluus bellat Eximina Veremundus Sandt ia Regina 1038. cuius maximus Comes Caſtella circa vxor lacobi 111. Rex 1028. maritus Ferdinandus Ma- annum 912. Ducis Aſtur. ob. 1035. gnus primus Rex Caftellæ, 1 1 hlius Sandtij Magni Hiſpa- Garſias Ferdinandi Comes, Eximina Dia niæ Imperatoris. obijt 106. 1 Ca vxor Ro- 17—— Sanctius Comes obijt 1025. derici Viua· Sanctius 11. For- Alfonſus vr.Fortis Hiſpaniæ 1 tij Cidi. tis Rex 1065. Imperator 1073 obiht Eluira, cuius maritus
obijt 1073. 1109. Sanctius Magnus.
1 Ferdinandus Magnus. 15 Tara-

—
———.——
araſia Regina Vrraca Reginn obiſt 1126. vxor Henrici cuius maritus Raimundus Qomitis Burgun- Comes Burtundiæ Regij dię à quo deſcen- generis obijt 1098. dunt Reges Por- 19 tugalliæ. Vide A lfonſus VII. Rex1I2re⸗ Stemma v. nunciatus Imperator Hi-
ſpaniarũ 1135. obijt 1157.
— 10
Ferdinandus 11. Rex Legio- nis 1r57. obijt 1183.
1T
Alfonſus 1x Rex Legionis 1200 obiht 1230o. VorBe- rengaria hlia maior Alfonfi vrr. Regis Caſtellæ.
6. 22. S Infans alfonſus Ferdinandus III. Sanus de Molina.
1 Maria vxor San- trix ſilia Philippi Sueui &ij 1v⸗ Imp.
Rex Legionis,& Caftellæ——— 1216. 0b 1252. Vxor Bea- Héricus I. Rex Berengaria Blanca ma-
Oob. 1216
— Sanctius IIT. deſideratus Rex Caſtellæ 1158. obijt 1160. Vxor Blanca lia Garſiæ Regis Nauarræ.
Atohus VIII. Rex Caf. 1160 ob. 1214. Vxor Fleo- nora filia Ricardi 1. Regis Angl.
Caſtel 121 4. mater Ferdi ter Ludoui-
nãdi fancti
ci ſanGi Re
Regis Hisp. gis Galliz⸗
Alfonſus x. Sapiens,& Aſtro Emmanuel Infans Caſtellæ.
logus Rex 1272. eleGus Rom Imperator 128. ohijt 1258.
verdinãdus de la Cer Sanctius 1v. Rex 1284.0b. da. Vxor Blanca filia S. 1297. Ludouici Reg. Gall.
²5 1— Ferdinandus 1v. Rex193.
— Altonlus Ferdinädus II. obijt 1312.
at la Cer- de la Cerda. 26
Ka. 1 Alfonfus x1. Rex 1312. Blanca vxor Ioan. Emmanuelis. „— 27— Petrus Grudelis Henricus II. ex Fleonora
Rex 1350.0b1359 C. Maria Padilia. i— 28 nuelis. obijt 1379. Conſtantia, vxox 18 Ioannis Ducis
Lancaſtriæ. 1390 Vxor Eleonora filia
Ioannes I. Rex 1379. obijt
1 Ioannes Emmanuel, cuius
vxor Blanca de la Cerda 14——l—
Ioanna vxor Conſtantia vxor Henrici II. Petri Reg. Por⸗
kegz Caſtell. tugal.
Guſmanna Rex 1369. VXo loanna Rlia Ioannis Emma
S Petri 1v. Reg. Arag. Catharina vxor Nenrici III. caſtria. —
1474. — 31
———— Henricus III. Rex 1390. ob. Ferdinandus Honeſtus 1407. Vxor Catharina Lan Rex Aragon. 1412.0b⸗
1416.
—3⁰ 30 Toannes I. Hex 1407.0bijt Toannes Magnus Rex
Aragon. 1416. ob. 14794
k NMenricus 1v. Rex Ifabella Regina 1477. VXor erdinandus Catholi- 44. obijt 1474. Ferdinandi Catholici 1471
obijt 1504.————
cus obijt 116.
Ioaun

N Panna Rezina vxor Philix⸗ yiI. Auftriæ Archiducis, quʒ obijt 1os.
33 Carolus V. Imp. eæpit regna re in Hiſpnania 1516.
14 Philippus II. Rex r56. vxoe Anna filia Maximil. II. Imp.
Philippus III. Rex 1593. vxor Margarita filia Caroli Auſtriæ Archiducis, ſoroe
Ferdinandi Regis Bohemiæ 8 Vngariæ.
III. Stemma Regum Aragomæ vſq; ad PRILIepPvM III.
coMITES ARAGOd ximinus ſiue Ximenus Azenarius I. Comes
Rex Aquitaniæ. Aragoniæ obijt 795.
7 Innicus Ariſta Rex quin- Eximinus S 1v. Comes Galin? tus Suprarbienſis ob. s7o. 1 dus Go
3 Garſias Axenarius Comes v. mes II. Sarfias Innici ſextus Rex ob 332. 1 ob. 815. Fuprarb. vxor Vrraca filia Fortunius Eximinus Comes vI. vltimi Comitis Aragon. ob. 868. 1 Eximi- ob. 385. Vrraca, vxor Garſiæ Innici. nus A- „—4— renari⸗ Sandtius Abarca primus Fortunius II. Rex Suprarb. us Co- Rex Aragoniæ obijt 333. fadus Monacus 9o1 ncs 1I;
7 Sarias 1. Abarca ob. 69.
6 Sã dius II. Galindus ob. 990
COMITES BARCINONIS.
7 Sarſias II. Tremulus Potentiſſimi.
obijt 1000. Goffredus primus Comes
Sandius Magnus, vel Ma-—————— ior Hiſpaniæ Imperator Sunerius tutor filij fratris. Miro Ca⸗ obi)t 1034.Vxor prior Ca- mes1I. ja domina de Aiuar, alte- Borelius GComes 1v. 4 Eluira Klia Comitis Ca 6 Feliæ. Raimundus Borellus Comes. Com. III⸗
—
Serßas perdinandus Ma Ranimirus ex priore vxore Berengarius Comes.
RNa gnus, à quo de- Rex Aragonæ dictus Chri- F
uræ ſcendunt Reges flianiſſimus ob1)t 1063. Raimundus Berengarius Vetus.
Vide Catellæ. Vide 10—
Stêmna StemmaII. ganctius 1v. Rex Arag. ob. Raimundus Bereng. II. Som. 1V. 1094. Capur tupæ dictus
Ferus. Aifonſus 1.di- Ranimirus II. Monachus, Raimundus Berengatius III. RArag. dtus Hiſpan. Rex Arag. ob. 1147. Comes.
ob. 1114. Imperator 12 3 ob. 1134. petronilla Regina Arag. Raimundus Berengarius 1v. Comes ob. 1173 vxor Berengarij Barcin. Princeps Arag. Vor Pe- Comitis Barcinonenũs. tronilla. obit 2.
Alfon-

13 Alfonſus II Caftus Rex Arag. ob. 1196.
14 Petrus II Catholicus obijt 12rz. 15 Iacobus I. FExpugnator ob. 1276. 16 Petrus III Magnus obijt 1285. Vxor Conſtantia nepris Friderici II. Imp. ex Manfredo Rege Siciliæ.
Ionſus III. Benelicus ob.
— lacòbus II. Iuſtus ob. 1327. Fridericus Rex Siciliæ 18. Dux Athenar. ob. 1337. Alfonſus 1v Benignus ob. 1 1336. Petrus II. Rex Sicil. ob. 19 1342. Petrus 1v. Ceremonioſus———
N ob 1388. VXor Fleonora Fleonoravxor Ludouicus Rex Fridericus ſim⸗ ßlia Perri hculi.— Petri Ceremon. Sicil. ob.1335. plex Rex Sicil⸗
—— Toannesl Rex Qrag. ob. 139.
——.L—
— 20—
1376. Eleonora Regina, vxor Io- Martinus Rex 1 annis I. Regis Caſtellæ. Arag. ob 1410. Maria Regina 11 1 vxor Martini Ferdinandus I Honeflus Martinus Rex Sici- Regis Sicil. Rex Aragoniæ obijt 416. liæ obijt ante patrẽ. ob. 1401. ——
Joannes II. Magnus Rex Alfonſus V Sapiens& Magnanimus Rex Aragon.& Nauar.ob.1479. Arag. Sicil. Neapol. obijt 146. 1
23 Jerdinandus II Catholicus Ferdinandus Rex Neapol. ob. 1494. obijt 1516.—
14 Alfonſus Il. Rex Fridericus Rex Neap. Ioanna Regina vxor Phi- Neapol. ob. 1495 poſt Ferd.II. exadus lippi 1 Auſtriaci. 1 regno15or. 25 Ferdinand. II Rex 1 Carolus V. Imperator. Meapöl. ob. 1496. Alfonſus dux Calabriæ 26 prorex Valentiæ. Philippus II. 27
Philippus III.
————————
—
Stemma Regum Nauarræ, ſeu Vaſconum.
Lainus Ca!uus Iudeꝝ Caſtellæ. 4 1 Garſias Rex Nauarræ San- Ferdinandus Laini. ij Magni klius occiſus Lainus Ferdinandi. 1053. 3 2 Nunius Laini. Sand jus Gaßias obijt Lainus Nunij. 1076. 3 Didacus Laini, vir opulentim̃mus. Bamirus, cuius vxor Rodericus Viuarius, dictus Cid, id el, dominus Chriſtiana fi ia Rode- Regum multorum domitor& triumphator. rici Diaz Viuarij⸗ quam Vxor eius Eximina Diafia ſili ducis Altur,& vulgo perperam vocant neptis Afonb v.regis Caſtellæg Eluiram. Chriſtiana, vxot KRamiri Regis.
Garſias

. Gatſias Ramiri obije 176. ——
Jandius Sapiens ob. 1195 Blanca, vxo
Sancius Fortis obijt 123.
—6
1 Blanca Regina vxor Theo-
baldi GComitis Campaniæ, qui obijt 124 rhẽobaldus I1 Henricus Craflus ob. 1274. 8
Rex obijt 1271.
Toanna Regina vxor Phi-
lippi Pulchri Regis Galliæ
quioh jt 1z14 7
rSanctij III. Regis Caßtellr. 6 Alfonſus vIII. Rex Caßellæ.
7 Berengaria vxor Alfonß 12. Regis Legionenſis. 8 Ferdinandus Sandus. 4 quo xIIT. gradibus diſtat Philippus III. 4 Sido vero x1x.vide Stemma II.
Ludouicus Hutinus Rex N aarræ& Galliæ obijt 1346.
15 Joanna Regina vxor Phi- lippi I1I Regis Comitis Aurel quiob. 1346.
11 EarolusII Rex Nauarræ Sbijt 1356.
12 Carolus III. obijt 1414. 1
3 Planca, prima vxor Ioan- nis II. Regis Aragon.& Mauarræ qui obijt 1479. 1
4
Fleonora vxor Gaſtonis Comitis Foxij, poſt obi- tum patris regnauit dies
Gaſto Foxius ob jt ante pa- trem 1470.
Franciſ- Catharina Re- cus Phæ gina. vxor loan- bus Rex nis Labretani. Nuar. 1
1482. 0b. Henricus La- 2484. bretanus Co- mes Bearnij.
Ioãna vxor An.
tonij Burbonih,
qu obijt 1362. 1
HMenricus 1v, Galliæ Rea,
1. Ipſe obijt 1472.
— Phiippus Longus Carolus Pulchen Rex Nauar. obijt Rex Nauar. 1z23. 13241.
5 Satharina, vxor Gaſtonis Foxij Gandalæ Comitis. 16
Anna, vxor Ladislai Regis Gaſto poxids ad Kauennam cglus 112.
Vngariæ.
17 A nna, vxor Ferdinandi Imp.
18 Moxmilianus II. Imp.
12
Anna vxor Philippi II. 20
Philippus III.
Toannes Viceeomes
Narbonenſis.
1——— Germana vxor ſecunda Ferdi- nandi Catholici,
Stemmz

—
— —————„————
Stemma Kegum Portugalliæ.
1
Rginaldus Comes Burgundiæ regi i. e ome giæ proſapiæ v047 Vxor Adeliſa filia Riccardi Ducis bote
— 2
Guido Gomes Vernonen⸗
Guilelmus Comes
ßs 8 Brionienſis Vxor Io i
anna kilia ducis Burgun.
diæ. Raimundus Co- diephanus Go. Calliftus n. 3 mes Galeciæ, ma- mes Burgundig. Papa
Henricus ducta vxore Ta-ritus Vrracæ fiir 16
Ta ſia filia Alfonſi vi Regis Alfonßivt Regis Guilelrus Puer
Cattellæ Comes— Caſtellæà quo Comes Burgun- galliæ per?1 annos.o ijt deſcendunt Ca- diæ 1112. Kellæ Reges. occiſus 1124. 4 Vide Stemma II Alfonſus I. Rex Portu- galliæ obijt 1183. 5 Sanãius I.Rex obijt 1218 6 Alfonſus 1I. Crafſus rex 127 4‧ Altonus 111. Rex 1275. Sanctius II. 8 Capellus Dionyſius Rex 1325. Rex 1146.
9 Alfonſus 1v. Ferox Ren 1357
10 yetrus Crude is Rex 1363
Ioannes 1 Bon memo- Ferdinandus 62 riæ Rex obijt 1433‧ obijt 1333
12 Fduardus Rex 1433
13 Ferdinandus Infans ⸗ Dux Viſei obi]jt 14700
14 FmmaruelRex11.
3 8—
Klabell⸗ Auguita, vxor Ioannes III. Rex Caroli V. Imp. ob. 1539. 1557.
16 1 Philippus II. Rex⸗ Ioannes Princeps S obijt ante patrem Fhilippus 11l⸗ 1554. gebaftianus Rex cxſus in Africꝰ
137.
Orige
—

VI. Origo Kegum Franciæ& Burgundiæ, quorum Sanguis in Philippi1ll.
proſapiam eſt deriuatus.
1 varmundus ſiue pharamudus Marcomiri filius primus Re Frncorum in Germania creatus 417. obt 431.
Clodio GComatus Il. Rex obijt 448.
3 Meroueus III Rex obijt 455 Ab hoc Reges Francorum vſque ad Chilpericum Il!1 dicti Merouingi.
„ ⸗. 4 Childericus 1v Rex obijt 434. Hoc Rege Franci Gallias incolere cæperunt.
Clodoueus v. Rer Romanos omni Gallia exegit, fadus Chriianus 496. obijt14. 6
Clotharius x1. Rex obijt 564.
7 Radegundis, vel Blitildis, vxor Amberti viri nobilis inter Frantoscuius patrem Sigebertum Vocãnt⸗ 8
Arnoldus. 5 S Arnolphus Maiordomus Clotharij Regis junioris oh 639 10 N ð clodolphus. Vualchiſus. Anſegiſus Maiordomus Auttraſiæ Retum 11 1 obijt 685. Martinus Dux Au- S. Vuand re- 11 Araſæ occiſus ss7. gilllus. Pipinus Craſſus Princeps Auſtraſiæ ob. 71 12 12 Chilbrandus Dux Carolus Martellus Auſtraſiæ Princeps peditatus Francici 13(ob. 741. 13 Pipinus Breuis ex Maioredomus Rex Theodericus Comes. Franciæ 751 Sbijt 768. 3. Mupo Abbas& Robertus Lomes carolus Magnus Rex Franciæ 769. Im- Dux Andega- Andegauenßium perat or Romanus 8o1. obijt 314. uenfis. obijt 367. 15 6 15 15 5 Ludouicus Pius Imperator obijt 340. Cöradus Comes Robertus Rex Franci 16 minoris Burgũd. obi)t g22. Ludouicus ſenior Rex Germaniæ ob. 376. 16 16 17 Rudolphus 1. Hugo Magnus Dux carolomannus Rex Bauariæ& Italiæ Rex Burgund. Francorum obit 337. obi)t 380. A quo originem 17 18 ducit Philippus Hugo Capetus Rex Arnolphus Imperator obijt 899. I11 Vide Stem- Franciæ 88.0b1t 996 19 maX. Ab hoc deſcendunt Luitgarda, vxor Ottonis Magni Ducis omnes Galliæ Reges Saxoniæ⸗ qui obijt 318. vſqʒ in hanc diematq;ʒ 10 6 etiam Philippus III⸗ Menricus Auceps Imperator ↄ19 obijt 536. Vide Stemma 13. Muius poſteros vide Stemmate VII. Stemma pupckro
(Moretti)

——.——
——
VII. Stemma Imperatorum Saxonici& Sueuici fanguinis vſque ad Philippum III.
20 Henricus Auceps Saxo Imperator cuiusorigo ex Franciæ Regibus modo eſtdeclarata.
— Henricus Rixo- Otto Magnus Imperator obijt Heduigis, vxor Hugonis Magni, ſus Dux Baua- 973. Vxör Edgitha flia Ed- mater Hugonis Gapeti, à quo de- 1iæ fadus 343. mundi Regis Angliæ. ſcendunt Galliæ Reges Vid. Stemma IM O b1)t 9.———
1 Ludolphus Dux Alemanniæ Otto II. Imp. obijt 933. Mezelo Dux Ba- ſiue Sueuiæ ducda Ita ſlia uriæ obij 9„7. Hermanni Ducis Sueuiæ Otto III. Imp. obijt 100
1 obijt 337. S. Henricus II. 2
3 Imnperator 1002. Otto Dux Sueuiæ& Bauarig pbijt 102 4, obijt 932.
24 Kenricus
25 Eonradus I. Salicus Imperã- tor 1024 0bijt 1o39. Vxor Gi- ſela filia Hermanni III. Ducis Zueuiæ⸗ neptis Conradi Regis Burgundiæ.
26 Menricus III. Niger Imp. obijt 1056.
27. HMenricus 1v. ſenior Imp. obije 1106
Menricus v. lmp. Agnes, vxor Friderici Vuaiblin ob¹)t11z. genßis de Hohenſlauffen Ducis dueuiæ.
— Cöradus 11.Imp. Friderichs Vnoculus Dux 1129. 0bijt 1152. Sueuiæ.
1
30 Menricus Imp. Fridericus x. Barbaroſſa Imp⸗ ane patm bijt. 1152. obijt 1190
—
bhilippus Imp. 1199. ob. 1208 nenrieus vt. Imp: 17obijt
Vor lrene filia 1ſaacij Angeli 1198 Vor Son auß 3
Imperaroris Conſtantinop. Regis Neapolis, 2 iciliæ. Cuncgundis, vxor Betrin Wor rdi- 5 b.129 Vuenceslai Ottocari nandi Sandi Regis Fridericus B Imp. 1210. ob.. — S2, ccradus IM Manfredi sRex Neapol.& Feßſt us Philppum III. nu Alfonſus 1. Rex Imp. 1234. ob. Sicil. obiht 1286. Impo mrätur gradus x1 Caſtel. 1 1154 ante patr Vide ↄtemma 34 Conradinus Conſlantia Regins. vxor„ 123. gandius 1v. Rex Nepol& Petri Magni Regis Arag,
Sicil. 126] 41
Fer-

35 Ferdinandus 1v.
36 Alfonſus x1.
37 Henricus 1r.
38 Ioannes r.
29 Henricus 11re
40 Ioannes 11.
41
Iſabella Catholica. 42
Toanna vxor Philippit. 43
Carolus v. Imp.
44 Philippus 11.
Philippus 111.
37
facobus 11. Rex Arags 36
Alfonſus 1v. Rex Arag
Petrus 1v Rex Arag. 38
Eleonora Regina, vxor
Ioannis I. Regis Caſtellæ⸗ 39
Ferdinandus 1. Rex Arag⸗ 40
Ioannes 11 Rex Arag. 41
Ferdinandus Catholicus⸗ 42
Ioanna vxor Philippi r. 43
Carolus V. Imp. 44
Philippus 11.
25 Philippus IIrT.
vul.
Origo duplex Philippi III. ab Imperatoribus Græcis Conſtantinop.
1 Saacius Comnenus, vir nobiliſæ
Imperator 1057. abdicauit ſe Imperio Monaſterium ingreſſus 119.
2 Alexius GComnenus Imp. 1051. obijt 1118.
3 Theodora vxor Conſtantini Angehi
4 Andronicus Angelus.
5 Iſaacius Angelus Imperator 118⸗ obijt 1204.
6 Irene, vxor Philippi Sueui Imp.
— 7.— Beatrix, vxor Ferdi- Cunigundis, vxor Vuen- nandi San Gi Regis ces lai Ottocari Regis Bo-
Caſtellæ, 4 quo ad hemiæ, à quo ad Philip- Philippum 1Il. ſunt pum III. Sunt xr1.gradus,
x111 gradus. Vide Vide Stemma XV. Siemma ll.
Origo

origo quintuplex Philippi III. ab Hugone Eapeto alijſque Capetinis Galliæ Regibus
1 vxo Maznus Parißiorum& Andium Gomes cuius maiores Sremmate vi. recenfentur⸗ Vxor Heduigis lia Henrici Aucupis Imp.
2 Fugo Capetus Rex Galliæ 553⸗ Heduigis, vxor Friderie
obijt 6 · Ducis Lotharing.
3 3 Robertus 11. Rex 997. obijt 1030. Ita, vxor Rarpoti GComiz ti Vindoniffæ.
4 Henricus 1. Rex 131.ob. 1060. 4 Vuernerus 1. Comes
7 philippus 1. Rex 1061. ob. 1105. Habſpurgi. 6 A quo ad Philippum IIs
Ludouicus vI. Crafus Rex 1110. funt xv11. gradus⸗ ob1133. vide Stemma I.
7 Ludouicus vII. Rex 1138.0b.1150
3 philippus 11. Auguſtus Rex 131. ob. 1223.
9 Ludouicus vIIRex 1224.0 b.1126
— 10— SLudouicus 1x. Rex 1227.0b.1270 Carolus 1. Tardus Res =— 11..—— Sicilia 3e Neap. lanea⸗vxor Fer- Philippus 111. Audax Rex 1271. 11 dinandi de la Cer obijt 1285. Carolus 11 Rex Siciliæ- da.——2 Ab hoc ad Philippum 115 12 Philippus 1v. Carolus Comes Valeſius ob. 1323. unt? gradus. Vide Ferdinandus de pulcher Rex 1 Stemma XIIl- la Cerda. 1286 ob. 1313. Philippus vi. Valeſius Rex 1313. ob. 13 0. 13 13 14 Blanca, vxor Io- Ludouicus Hu- Ioannes Valeſius Rex 1350. ob. 1364. annis Emmanue- tinus Rex Gal- 15 lis. 14 liæ& Nauarræ Philippus valeſius Dux Burgundiæ obijt 1oannes 1. Rex 1314.0b. 131. 1404. Cattellæ. Ab hoc Ad Phi- 16
Ab hoc ad Philip lippum 11. Na- Toannes Intrepidus Dux Burg. ob. 1417*
pum Calel- uarra Regem 17 lx Regem ſunt ſuti gradus Philippus Bonus Dux Burg ob. 1467.
VI1 Sracus. Vide Stẽma1v 18 Vide Stẽma1l. Carolus A udax Dux Burg obijt 1477.
19.— Maria vxor Moximiliani 1. Imp. obijt 1451
20 Philippus 1 Rex Caſtellæ Dux Burg 2I
Coarolus v. Imp. 22
Philippus11. 23 Philippus 111. Rex& Dux Burgund.
Origo

—
Origo Philippi!II. à Regibus Burgundiæ-
7 Veo Abbas& Dux Andegauenſis, [2 cuius originem à Clodouæo Franco- vum Rege Stemma ſextum exhibet. 2 Eonradus Comes minoris Burgundiæ. Vxor
Ermentruda Hlia Luitfridi Comitis Vindo- niſſæ
——— Rudolphus 1. Rex Burgundiæ 866. obijt Adelhaidis, vxor Ricardi I. 912. Comitis Auguſtodunenſis. ———.————————— g obijt 937. Rudolphus Hugo Dux Boſo
2 Beatus Rudolphus II. Rex Bur Vxor Berchta ßlia Burcardi II. Ducis
Rex Francig Burgundiæ Comes Aleman 526. 0b. 937. ——— Conradus Rex Burgundiæ obijt 994. Adelhaidis vidua Lotharij Regis Italiæ, vxor Ottonis I. Imp. ——— 6—— Rudo/fus 117. Gerburga, vxor Hermanni II. Ducis Giſela, vxor Henrici Ren Burg. ob. Aleman. Rixoß. 3o 32.
7 Siſela, vxor Conradi II. Imperatoris obijt 1043.
Menricus II Niger Imp. 4 quo ſunt x1x. gradus ad Philippum 1II.Vide Stemma VII.
Xl. Origo Philippi III. à Saxonicis Angliæ Regibus.
*
E Sbertus Rex Angliæ primus 30x. 2
Ede lſus Rex 838.
—— thebaldus Alardus Rex 372. Ethelbertus Rex 359. Pthelredue Rex 553. Rex 36z.
4 Fdouardus ſenior Rex yoo.
5 Edmundus Rex 940.
6 Fdgitha, vxor Ottonis I. Imp. à quo Philippus III. diſtat 14gradibus. Vide Stemma VII.
C Origo

XII. Origo eiuſdem triplex I Normannieis Angliæ Regibus ·
vilelmus Dux Normanniæ& Ren Angliæ 1067.
*.— B.* Guilelmus Ru- Henricus I. Rex 1101. obijt 11250 Adelfora vxor Ste phai
s Rex 1053. 3 Comitis Bleſenũs⸗
Mathilda vidua Henrici V· Imp. cuius vir 1
Gaufredus Comes Andegauenßs. Stephanus Rex 1136.
4 obijt 1153.
Renricus II. Rex 1153. Vxor Fleonora klia
Ze heres Guilelmi Ducis Aquitaniæ& Comit. Pictonum⸗ —— Ficardus I. Rex110. Ioannes Rex anno Vxor Ade la filia Ludo 1100 nicivI1. Regis Gallig.—6——.
5 Henricus IIl. Rex1216. Ricardus Comes Sos⸗ Fleonora vxor Alfon- 7 nubiæ eledtus Kom⸗ KvI11 Regis Caftel. Edouardus I. Rex 1273 Imp · alij faciunt liam Hen 8 rici II. Edouardus II. Rex 1303.
7 5 Berengaria vxor Al- Fdouardus III. Rex 1327. fonſi 11 RegisLegion. 16
8 10annes Dux Lancaſtriæ Ferdinandus Sandus Vxor Conſtantia filia Petri Rex Caßtelæ. keg's Caftellæ.
9— 11——
Alfonſus x. Rex Cad. Sathara VKor Phiippa, vxor Ioannis I.
Ab hoc ad Philippum Henrici11l. Re- Regis Portugalliæ, à quo III ſunt x11 gradus⸗ g1 Caftella à quo ad Philippum 1II. ſunt ſex Nide Stemma I. ad Philippum i1l gradus. Vide Stemma V.
Sunt ſex gradus. Vide ↄtemma 1

FII GOrigo Philippi III. à Regibus Vngaris
& Poloniæ⸗ 7 Pla Rex Vngari oh. eſco Dux Poloniæ ba⸗ 1065. PtiZtus y6 2 2. Geiſa Magnus 105 6 Boleslaus Rex primus Poloniæ 3 Almus. Mieſco II. RexPolon 102. 4 4 Bela II. Rex. 1141. Caſimirus I Rex Pol. 1047. 5 5 Geiſa II. Rex 116r. Vladislaus Rex Polon. 1082. 6 6 Bela III. Rex. 1196. Boleslaus III.Rex Pol. 11oz. 7 7 Andreas II Rex. 1235 Caſimirus II. Rex Pol. 11340 8 8 Bela 1v. Rex. 127]. Cunradus Dux Maſſouiæ. 9 7 Stephanus v. Rex. 1272. Caſimirus Dux Siradiæ.obij 10 1268. Maria heres regni vxor 7o CaroliII Regis Siciliæ, Vladis laus Cubitalis Rex cuius originem habes Poloniæ 1306. Stemmate VIII. 11 11 Caſimirus III. Magnus Rex Carolus Martellus Rex Vng. Poloniæ 1333. 12 12 Garobertus Rex Vng. 1342. Fliſaberha vxor Carobertẽ Vxor Eliſabetha Regis Vngariæ. M——
rz Ludouicus Rex Vngariæ&e Polo- niæ obijt 1332. 14 Keduigis regina vxor Jagellonis Ladis lai Kegis Poloniæ 138. obijt 1399.
17 Taſimirus Rex Poloniæ 1447. obijt 1490.
16 Vladislaus Rex Vng.& Bohem⸗
17 Anna vxor Ferdinandi Imp.
18
Maximilianus Il. Imp. Rex Vng. 19
Anna vxor Philippi II. 20
Philippus III.
G 2 Origo

1
Origo eiuſdem à Regibus Bohemiæ.
B Meten Princeps x11. 3
viatisldu I. Rex 1056.
vnajslaus Princeps.
vladislau?. Rex 1158.
rreil Ottocarus Rex1199. 6
Vuences laus Ottocarus Rex Vxor Cunegundis klia Philippi Imp.
N 1 aru.* S 15 Menricus Lueemburg. v11Imz⸗ Vuenceslaus ſenior rex.
xlitpethi eorlganit Regis— loannes Rex Bohemiæ⸗ Carolus mw Imp.
sizirmundus Imp.
eindette Alberti II. Imp.
Elifabeth Auhri ia Regina. vxor Caſimiri regis Poloniæ.
vladisuus tex Vng.& Bohem⸗ Anna vpereia Imp. unn 1. Imp. Rex Bohem. Anna bnun 11.
„R111* VS 11I
LECTORl

——
LFCTORl SCIOPPIVS 8.
VoRIAM minime jgnota eſt plerorumq; W vania Jui Item mata adornare g Gene a- laga d gerere ſolent dum fere qucqund vel ſt com menti ſunt, vel ab obſcuris nullu⸗ 75 nec nom ini nec dei auctorilu⸗ acceperunt modò gratiam a Principius ineant, ceterum Juæ grauium S iniellig emtium VMrorum de pſis futura ſit exitimatio, parum penſ habentes, chartis illinere non dubitant: propte- rea faciundum mihi Videiur, v ebrum, Juæ aliter quam Vulgo perſuaſum eht in recenſenda maibrum Catholic· Ae- Lis ſerie collocauimus aud oritates eda mus, aut digium ſaltem alluc int enda mun, Inde explorata hauriyi Veritas poht. Primum Ftemma luculentiſpmis Hſtoricorum wete- rum; monumentorum documemtis comprobatum inuenies in Franciſci Guihmanni domic& accuratimi an- riqjuitatum inueſtigatoris libro, quem Habsburgiaca ſiue de vera& antiqua origine domus Auſtriæ inſcriptum Mediolani anno 1605. eddit que m cum legeri Laeinm, Eieingerum: Arnoldum Vionum alioſyue id genus nugones cum ſomnijs commentis ſui Kanm„ℳ0, faceſſere⸗ Procul iubebu⸗ In ſecundo Ftem mate nibil eſt, quod non conſentaneum ℳt j quæ rerum Hſpanicarum Jcriptores Juatuor volumi- nibu comprebenſt c& à Vuechelianit editi ſeriptum relique- runt, nſt quod Alfonſi Catholici lins nepotes acRatri po- Veras ita digeſß, que mad modum audlor h Febaſtianis
*— ⸗ 3. ⸗—*. 3 3 Falmaticenſis Epiſcopuqui æati corum ſuppar fuit adeoqs
6

Vnlto plus⸗ uàm poeriorer ſdei meretn
In tertio Aragonum Kegen c Comites ita diſpoſui quem⸗ admodum grauiſtmun poluiſimus ſeyipto Hieronymus
Zlanca Cæſarauguſtanus auct oritate tabularum vetutjſ⸗
Nmarum faciendum demonſtrauit. In quarto Vaſæi ꝙ Marianæ aliorumq; HNiſtoricorum induſtria mihi ſatisfteri paſſus ſum niſi quod iliu Hſpa⸗ norum Alcidæ, Koderici V iuarij Cidi, ſiliam Ramiro Na- narræ Kegi nuptam Chrilſtian am vocaui Judmn ceteri luir am x ſororem eius Solem, Vanct io Aragonio nuptam dicunt, Juod contra Franciſcus Didacus Dommicanæ fa- miliæ Nheologu qui regni Valentin Annales condidit; c anno 16 13. edidit luculente probat, Cidi ſliabus alt eri Chriianæ, alteri Mariæ nomen& illam quidem Rami- vo MNauarro, hanc autem Koderico Zerengario tertio vurci- nonenſtum Comiti matrimonio iunct am fuiſſo⸗
Luinti Item mati veritatem Duardis Noniu Luſita- vu vir dodtiſt mus nemini non facilem probauerit ·
In ſexto Caroli Maꝑni maiores Jigeberti audt oritatem ſecutus recenſui. Capetinos Vurgundos. Arnolplo tamquam(arlingorum conſanguineos deduvi ÿð argumen 1i e autoritatilus permotus, quæ partim Guillim annus afert, partim Mfonſus Delbenius Epiſcopu A bienſis, qui de origine Hugonis Caperi„de regno Vurgundiæ Trantiura-
næ g Arelati de Principatu Fabaudiæ, deq; gente ac fa- milia Marchionum Gothiæ e V. Aeꝑidij libells Lugduni non ita pridem editi accuratiſſme diſputauit·
In ſeptimo Conradi Falici maiores eo poſui Juos Guilli-
mannus eo, quo dix, libro nominat/ qui eriam proprio, at
ſeparato libello Gene alogiam ei Imperatoris expediuit. J„
———.————

In ſeptim e octau Philippi Jueui Imperatoris liam
Beatricem Ferdinandi Jandti Caſtellæ Kegis vxrorem fa- eio. Id verum eſſe Princep⸗ AMoriqgraphus HAieronym Furita in Aragonicis Annalibus tu m oannes Mariana, poſtremo Conſaluus lleſcas in hiſtoria Pont icia prætit erit. Germanos nonnullos, qui aliter ſeripſere, hoe in errorem in- duxit, Juod plures Philippo flias fuiſſe neſt ierunt, de quibu in Chronico Auſtrali Matthæi Vappenheimij anno 1217. diſertim legimus Philippus quondam Romanorum Rex habuit quatuorfilias, quarum vnam duxit Rex Caſtiliæ& Hiſpaniæ, alteram Rex Bohemiæ, tertiam Otto Romanorum Rex, quartam Dux Brabantiæ. In nono peruulgata ſunt omnia Præterquod Hugonis Ca- peti ſororem I riderico Lotharingo nuptam, ex eaqs am Ha ſpurgenſium genitricem natam dixi. Ea de re Guilli- mannus mili ſde m fetit, Jue madmodum etiam de deci- mo Ftemmate quod nagnam partem ab Afonſo Delbeni confrmatur⸗
De cAngliæ, Vngariæ, Poloniæ eh Fohemiæ Regils nihil poſujſſe Videor, quin id ab earum natinum AMloricis magno conſenſu tradatur · Vicubi tamen alucinatum me comnperero(id quod feſinanti Vſu veniſſe mirum non eſ1) non com mictam, Vt mea culpa in errore maneas diutius.
Ego Don Auguft inus Valeriu C. R Theologus Cngr gatio- nis Somaſchæ,& Conſultor§. Oicij Papiæ de ma ndato Ad- modum Reuer. Patri Vicarij eiuſd.S. Ofñcij Iuigenter hoe perlegi Stemma,& typis dignum iudico,& approbo.
Imprimatur Frlacobus Prior,& Vic. Inquiſ. Papiæ.

G ASP. S CIOPPII
ScCONsILIARII RBGII
M
R
S LV R
HELDVS RFEDIVIVVS
T Ad Carolum V. Imperatorem Auguſtum
R De Chrictiani(æſari erga Principeꝝ Eccleſiæ rebelle
opcio, deqᷓ eris compeſcendorum Hereticorum, Eccleſiæq in pacs colloc andæ ratinnilus
—
Typis Petri Bartholi, Anno M. D C R1x.

—————— 2——— ——————

EQvACNAM me præterit, libri huins mei indite ſiue tituloſuic ionem nonnullis motum vieße me inſedatiori ingenjj neque pacem ſere poſſe ac Germanos inter ſe ancipiti bello ac periculoſo velle collidere. Verum ui ex ſerip ti actionib uſq meis me cugnouerunt vel qu hodie Jacri Ao⸗ mani Imperij tatus jit, non penitu gnorant, ab ea me Vuſpi- cione facilè, apinor, dimittent ·
Primim enim in Eccleſiaſtico meo aduerſus Angliæ Ae⸗ gem edito, diſerti m teſtatu ſum nequaquam me Catholici ar- morum aduerſus Protetantes Imperij Ordines ſumendorũ au- ctorem eſſe quad quidem ipſi quieſcant neqʒ eis adueyſus pa-
q a conuenta quicquam machinari lieat. Etiam ſuperioriꝰu auni Komæ Jumimo Pontiſci ac primarijs Cardinalilu tum abline Juinquenniũ Keꝑi Catholicocg· atus Conſliarjs præ- cipuè verò Mluſtriſ mi viris illis, quos extra ordinẽ in conſliñ ire mecũq agere Nex iuſſerat, bellum aduerſis Clereticos Ger maniæ hoc tempore ſuperuacuum, imò noxiñ Ve aliasqs Im- perij in priſtino Kaiu colocandi rationes ſuſcipi cum poßetum debere mulii de monſtraui in quam ipſam ſententiam apud complures Germaniæ Principes ac proceres non ſmel dſſorui. aq; merito mihi polliceri poe videor, haud temere ex Cauho⸗ lici futurũ qui libri huius inſcriptione deceptus me lellum ex. petere aiqʒ hoc velut cantu Martem accẽderovelle ſuſpicetur.
Deinde verò tanta eſt Caluiniſtarũ imporiunit as, ch tur- barũ in Imperio com mouendarũ libido, vt qui Claſſicum ca natnon tam belliquãm pacis auctor videri debeat. Nec enim
obſcurum eſt, pacem Germaniæ à Decreto ill pendere quod de ₰ ℳ 2 Nelicio-

4
Religioni pars an 1 5 Augnſæ Vindelicorum commu- ni omnium Imßerj hdinum conſenſu cohditum/ at deinceps in omnilus Imperij conuentibu renouatum fuit · Hoc autem de- cretum Caluiniſtæ irritum facere,& antiquare omni vVñ mo⸗ liuntur Velut Kegilu ac Principilus Cbrigtianis binis libelis, Juorum alter Turbatus Imperij Status, alter Informatio de famoſo Cõpoſitionis negotio inſeribitur per Picut eſi demonſtraiũ. Et quoniam illi apertiſt me ferunt, ſe decretum lud Pacis ratum habere eiqs parereſine præſentiſimo fami- liarũ ſuarum interitu nequaquã poſſe(nã᷑ſi aut rapta Eccl ha- rum bona reſtiuere aui in poerum à vacerdotijs et beneßeiÿ Eccleſtaſtici ſub moueri arceriqs debeantvelut decreto illo de religionis pace ſanciturrem il mx ad baculum tegetem ue m endicitatem ſt minus ad re im reditura m ſatis proſpi- ciunt) proptere a pro eæplorato haberi debeteo tantñ abeſſe t pacis conſtlia agit ent/vt etiam quot idie ad commouendum ci- ule bellum magis ac magi imulentur. Cauſa quippe qua ſe impelli conßtenturvVt decreti illius abrogationem tantopere cõ⸗ cupiſcantrei ſcilicet familiaris augeſcente liberorum numero angutia in dies incrementa ſumit, eoſq⸗ ad tent andas res no- uus inſt am mat. Quapropter ad Pacem vmnia quæ hoe libro cõplexu ſum octare cenſenda ſunt;tům anim andis arman di/q⸗ Cat holicis Imperj hrimcipbusc Ordinibus perßcere co⸗ ner, vᷣt ne Caluiniſtis diutius turbare/ abroganda Cæſari c& ſupremo Imperij Nribunali Fpirenſt poteſtate omnem juris ad- m iniſtrat ionẽ ſu Maminare ac ſhere negandis aduerſus Tur- cos auvilijs Comitiorum decreto prom Ms patriam tantum non prodere, Epiſe patus e Mona Keria ſacril egẽ inuadere at di- tioni ſuæ ſubijcere Pacem tam profanam Juò m Religioſam nefarie Volare formam deniq; Imperij mutare& quem- admo-

5 ad modum ſe fac uros palam minantur, dißfingere libeat.
Eꝛſi aute n præcipus patriæ meæ conſulere edendo hoc libro cõſtitui, quod eum maximi⸗ Juibuſdam Principibus quibunle- gendum dederam, miriß cẽ prob atũ fue ſcirem nipil tamen ment iar i eddẽ opera bene me de exteris Juoqʒ regnis ac pro- uincjs mereri voluiße dicam. Nec enim ſoli Catholicorũ Ger- mani cñ eiuſmodi inquietis, turbulentis monſtris conflict a- mur. Quas in Belgio Gallia Vngaria Polonia turæs de- derint Hæretici, præcipueqs Caluini aſſeclæ, vix Juiſquã ert tam rerum imperitus quin cognit um habeat. itur ſatholici, Juibus in ea proumncius ius eſt, quoſqs portentorum iſtorum ſeu Vhrannis, ſeu rebelliones alicubi exercent ac ſolicitos habent, diſcere hinc poterunt, ſibi quid expediat, vt ſuã ac ſuorũ ſalu- tem tueri ferociamet importunitatem Calumnijſtarum compri- mere iniquiſtmum eorum iugum, ꝑ dominationem impoten- tiſimam a ceruicius ſuis depelleree cum armorum eis ca- piendorum neceſras venerit, Vict oria m ſili certiſimẽ deſpon dere ac debinc animi otioſt eße Pabliq;ʒ pace ui poſint ·
iſpani quidem rerum domini ac pluſquam dimidij orbis domitores maximo cum bono ac rerum ſuarum in poſterum incre mẽto adſe maioreſqsſuos pertinere intelligent, Juod Pſal- mo XLIII. ſtriptum egt Non in gladio ſuo poſſederunt terram,& brachium eorum non ſaluauit eos, ſed dexte- ra domini,& brachium eius,& illuminatio vultus eius, quoniam complacuit in eis⸗
Kex Galiæ Chriſtianiſimus ad regnum ſuum pacatè obti- nendum nihil /ibi poſihac Nurcis federatis opus eße diſcet, Ge- neuæ quoqʒ& aliorum æreticorum patrocinium prioriꝰus re- gibus exitio ac verẽ fundi Gallicani calamitatem fuiße agno
ſcet, uel hi Prophetæ verbi⸗ monetur quibu 4 maſia⸗ rex udæ
4 obiurga-

6 iurpatms fuit cnm Edomitas robeller ſuo armi ad opieiñ redadturus centum millia militũ ex Jſraðliti mertede condu riſfet O rex(ait Propheta ⁊. haral.⁊.) ne egrediatur te- cum exercitus Ifraẽl. non eſt enim Dominus cũ Iſraẽl, & cunctis filijs Ephraim. quod ſi autem putas in robo- re exercitus bella conſiſtere, ſuperari te Deus faciet ab hoſtibus. Dei quippe eſt adiuuare,& in fugam conuer- tere: tum etiam loſaphat pj alioquin regi exemplo doctu, d quem hæc alterius Prophetæ vox eſt: Impio præbes auxi- lium,& hit qui oderunt Dominum, amicitia iungeris,& ic circo iram domini mereris/2. Paral. I9.
Fimiliter quos Caluiniſtæ alicubi nulln iure ditioni ſuæ ſu-
hiectos habentac veluti mancipia indigniſrmẽ conterunt, vt in libertatem ſe indicare Jueant ſolo Deo fyeti arma expe- dient neqʒ aliorũ ßatholicorum auxilia nultum morari o lent vli Machabæorum caſu didicerint, Jud m ei parũ pro- Perẽ ceßerit, imo quã prorſis exitio futrit, ad tuendã reljgionẽ ac libertatem à Komanorum potentia præſidium expelt are. Omne deniq; qui propietate ac vera Keligione aduerſis in- ſdeles aut ſet arios bellum gerunt AkTRM vrNcRRpr hic addiſcent⸗ſeq; omnino inuict os fore ſcient ſiſola diuina po- tentia conſſi Lell aloam experiri neqʒ gloriam in ſolidum Deo debitam cum quacumß; re creata cummunicare uelit· Habes, Ledtor, conſilium, quod in canendo Belli Jacri Claſſco ſecutu fui. Faxit DeusVt aliquandoſapiantqui-
zu ipſe populorum curam commiſit c nationem igtam Con-
Nliarirum, qui mollilus ſententij Mereticorum nata turbis, e ſeditionilun ingenia alere ſolent, in maximam malam crucem faceßere iubeant. VaLE. Mediolano Menſe
Januario Anni MporTN. SERE-

7 S F R FENILSSLMIS 1LLVSTRISSIMIS.
BT REVERENDISSIMIS
Sacri Romani Imperij Principibus atq; Ordinibus Catholicæ fidei cultoribus.
6 41 4X 5CToPoLV K
S EMo eſt omnium⸗cui Germaniæ noſtræ flatus vel mediocriter ſit perſpectus⸗ quin vobis acrem/ac difficilem dimicationem proximis Comitijs ſu- beundam intelligat. Apparet enim extrema om- nia faduros Caluiniſtas?vt illa tantopere celebra- ta Keligionis par, quam maioribus veſtris ma- gno cum rei Catholicæ detrimento Proteſtantes extorſerunt nunc aut penitus antiquetur⸗aut multis certẽ capitibus immuterur ac ve- lut diffingatur. Pugnabunt videlicet, vt omnes omnino Hæretici Autonomiam, credendiq; quicquid libeat, libertatem obtineant: ipſi pari iure cum Catholicis, ad ea quæ adhuc reliqua ſunt, Eccle- ſiarum,& Monaſteriornm collegia admittanturEccleſiaſticis Re- ligionem mutare,& continentiæ fidem Deo datam irritam facere, ſuiſqʒ ſacrilegis/ inceſtuoſis/& caninis/ vereqᷓ; innuptis nupti ſa- crum matrimonij nomen prætexere, ſimul tamen Eccleſiaſticis be- neficijs frui ius faſqʒ ſit⁊ ijs/ qui Eccleſiaſticorum ditione tenentur, non minus, quãm qui ſolius Imperatoris& Imperij poteſtati ſunt ſubiectiauitæ fidei,& Eccleſie Catholicæ nuncium remittere,& Hæreſin palam profiteri,& exercere liceat: nemo deniq; nec Impe- ratori, nec Imperiali Curiæ violatæ pacis publicæ,& Eccleſiaſtico- rum bonorum per vim raptorum rationem ſi nolit, reddere neceſſe habeat. Non eſtis autem vſq; eo rerum omnium imperiti quin moquouis iſtorum capitũ permiſſovt etiam reliqua non concędatis paucis annis an menſibus Religionem Catholicam ex omni Ger- mania relegatum,& ex terminatum iri intelligatis. Itaqʒ niſi fdem Deo⸗& Eccleſię datam nefariè prodere.& fędiſi mamiſtorum Apo- ſtaſiam imitari velitis(A qua quidem re longiſimeè vos abeſſe opor-· tet.) ita vos comparetis neceſſe eſt, vt quibus verè pro aris ac focis, proqᷓ; veſt rã ac poſterorum æterna ſalute, cum monſtris vigilantii- Mis,
—

mis/& proprio ipforum propheta Caluinõ eſte yPrpdia ſadlde, e dolo coopertis, mox lege ac legionibus ſit dimicandum. Ptſtautem dubium non habeo quin vobis conſilium dere tanta tapientibus omnia in mentem veniant, quæ cuiuſcumq; ſtudio& attentione in- ueſtigari poſſunt, non tamen propterea operam luſurus videor, ſi& ipſe vocem mittam⸗ quę alios minus fortaſſe cautos admoneat, alijs
autem periculorum, que oſtentantur/ magnitudine perculſis ani-
mos addatefficiat guidem certè vt ne ad eundem, quem aui ac pa- rentes veſtri, lapidem offendatis. Quod quidem cuiuſmodi ſit, non meis malui, quàm Matt hiæ Heldi, Imperialis quondam Procancel- larijverbis explicare. Eum propterea excitarè.& rediuiuum vobis repræ ſentare conſtitui, vt cum omnia, quæ no bis, ac reipub. noſtræ nunc incumbunt mala, prudentiſſimi viri acumine tanto ante pro- ſpecta ac prędicta fuiſſe, Deumqʒ pænas confilj ex magno gloriæ di- uinæ,& Catholicæ fidei zelo profecti, præ ſæculari Granuelæ alio- rumq; pſeudopoliticorum prudentia repudiati, ne nunc quidem expetere deſij ſſe apparuerit, vos quid cæterum aduerſus Caluiniſtas, nouam Paſſauienſem Tranſactionem cuiuſquemodi artibus ac technis extorquere vobis molientes agendum, quiq; vobis ſcopuli præcipuè poſthac cauendi fint rectius conſtituere poſſitis/ non quò vobis integrum exiſtimem à Fide Lutheranis data recedere& Au- guſtanam Confeſſi onem, cui per Decretum de Pace religionis non minus quãàm Catholicæ religioni, in Imperio libertas ſæpius pro- miſſa eſt/nunc velle proſcribere(padtis enim conuentis ſtare Ca- tholicorum hominum maximè Germanorũ eſt officium) ſed quod nequaquam vobis committendum cenſeamvt Caluiniſtarum minis permoti veterem Religionis pacem abrogetis, eorumq; perfidiæ (qua tamen non tam ipſos, homines ſcilicet illuſtriſſi mis familijs editos/ quos à maiorum candore& integrit ate vſq; eo degeneraſſe non eſt conſentaneum, quam Miniſtros eorum,& Conſiliarios labo- rare crediderim) cauſam Eccleſiæ Catholicæ per nouam Compoſi- tionem prodatis. quod enim Carolo Imp.ſuaſit Heldus eo nunc ad- uerſus Auguſtanæ Confeſſi onis ſociosʒ pactis ſtare paratos nequa- quam vobis vti licet. Sed aduerſus Caluini fectatores res omnis eſt integra, ſi pre ſertim verba illi ad rem conferant, quodqʒ iam diu mi- nimè obſcurè minantur⸗ arma vobis deprecantibus priores capiant. Agite igitur Heldi ſententiam meis argumentis pertradtatam legi- te⸗& intelligite,& quod vnum eſt reliquumFacite. Fonus enim eft intellecu omnabus facientibus eum Plal. 110. Mediolano Kal. Febr. Anni M D C X II I.
HELDVS
————————

„ HELDVS REDIVIVVS s 1V B
Ad Carolum V. Imperatorem Auguſtum SV5 O R A
De Chriſtiani(æſaris erga Principes Eecleſtæ rebelles oplcio cxc.
VS Sacratiſſime& Inuictiſſime Imperator vt quid mihi aduerſus Proteſtantium Principes atqʒ Ordines, toties iam de vi ac ſacrilegio poſtu- latos/videaris ſuſcipere debere, pro ea quam ti- bi voui aciurari fide liberè aperiam. Parebo Ma- ieſtatis tuæ voluntati,& quamuis fratri tuo Fer- dinando Romanorum Regi, Antonij perenotti Granuelæ conſiliùm impense probari ſciam, te diſi mulatis of- fenſis fædere cum Proteſtantibus inito, Germaniæ vniuerſæ vires/ad Turcam omni Vngaria exuendum conferre debere exiſti- mantis/ quæ quidem res non immeritò vereri me facit, ne me idem Granuela more ſuo apud Ferdinandum criminetur/ quod mea in conſulendo vehementia vtilitatibus eius obſtem, ac partim ne au- xilia ei 4 Proteſtantibus in vngariam ſubmittantur, partim ne Proteſt antes in filium poſterosq; Imperium propagare ambienti ſuffragentur, impediam: non tamen committam, vt tanta in re, vbi Dei gloria,& totius pæne generis humani ſalus agitur, fidele à me conſilium tibideſit. Ipſam porro Sententiam meamtribus om- nino capitibus complectar quorum primum erit, quid ex officio in Religionis cauſa aduerſus tuos,& Fccleſiæ rebelles facere debeas⸗ alterum, quibus adiumentis, ſiue medijs/tibi nitendum quaqʒ fi- ducia res tam ardua ac difficilis aggredienda ſit: poſtremum, quid te maneat quasqʒ pænas Deus d te poſterisqʒ tuis/ex petiturus fit/ſi quòd abominor, homines nequaquam ſpiritus, ſed carnis modò,
& ſæculi prudentia præditos ſecutus, fidele meum conſilium repu⸗
diaueris· Quod conſilij ſpiritus bene vertat/ incipiò
C H18 Corpus Fccleſiam eſſe probè, Imperator, nouiſti. Eius Brachium ſiue manum dexteram ipſe te Chriſtus con 8 flituit.
Grankela eon lia Ferdinan di priuata vtẽ litati veliſt⸗ cabantur. Holdus Gra- nuel ob inte⸗ griratem,( religioni⸗ Le-— lum inuiſib⸗
Suaſoria hu⸗ ius hartitis
Imperstor eſ manus, ſue brachium Es⸗ cleſia ·

—————
————
Manu ſue Srachij in cor⸗ yore human⸗
vſir.
Voſyius oxte- vior Foclaßa⸗
Eib Fecleßa 1 popnl
15 gituit Partes ergo tuæ ſunt judicare populos quemadmodum
Scioppij Claficum
Iſai.; 1. ſcriptum eſt: Frachua mea populo⸗ iudicabunt. Et Pſal.⁊. Reges inteligite ⁊erudimini Jui iudicatis terram. Iudicium verò in kuendis bonis,& coercendis malis conſiſtit. Rom. 13. Principes non ſunt timori boni operis, ſedmali. Viergo non tim ere pot eita⸗ renn? Fonum ſac, 6 habhebis laudem, ſiue præmium ex la. De⸗ enim Miniſte r eſttibs in honum. Fi autem mals fecerigtime · non enim ſine cauſa gladium portat. Dei enim miuſter eſt, vindex in ram ei qui malum agit· ðed nihil attinebit, te multis verbis offi- cij tui commoneri, fi quam ad rem corporis tui, Brachium tibi ſuiſit,attenderis. Veſtibus nimirum totum corpus tuum induit, eſcam ori/ quod capitis membrum eſt⸗indit, ac ſi quis corpus ci- bo prohibere aut quodcunq; membrum indumento ſuo ſpoliare conetur, ſtrenuè propugnat. FEadem ergo tibi omnia pro Eccle- ſia facjenda eſſe exiſtima. Veſt es eius exteriores ſunt arum& ar⸗ gentum„Mmbri« auree, 4 F̃liabus Tyri ꝙ; diuitibus plebis, ſiue à rebuspublicis& regibus muneri datæ(Pſal. 44.) ſiue aurum c argentum ßliorum Eecleſiætem a⸗& ferrum nomini Dei oblatum ¶Ifai.6o.) Quibusveſtibus Deus ccleſiam foris glorificat Iſai. ßᷣo. Pomum malcatis mos gloriſcabo. Aggæi z. Meum eſt aurum⸗ neum eß argentum, dicit dominus?G nplebo domum am glo- ria. Iſai.⁊ 8. Wegotiationes& merce⸗ Threrunt ſandtfratæ ſiue oblatæ& conſecratæ, domino, hon condentur neqjʒ reponentur:quis his, Jui habitauerint( chald. qui miniſtrant.) coram dom ino, erit negotiatio eiu vt manducent in ſaturitatem& veſli antur qʒ „d vetah atem Id eſt/ ſacerdotes veſcentur/& veitientur ijsquæ Peo conſecrata fuerint. ad compenſationem& redemptionem pee catorum quemadmodum Oſeæ de Sacerdotibus dicitur. Pec- ata populi mei comedent. Id eſt /Victimas pro peccatis luendis Peo oblatas. Ezech. 44. Vctimam pro peceato ipſicomedent/ ᷓ om- ne votum in ſrael ipſorum erit?& omnia libamenta ex omnibun qu⸗ eft runtur Facerdotum erunt⸗& primitiua ciborum veſftrorum da- iiris Facerdots, vt reponat benedictionem domuituæ. ler. 3. Con- Vuent ad bona Domini ſuper Frumento,& vino, c oleo, G fatu pe⸗ gorum, G armentorum. Er inebriabo animam Facerdotum pingue- dine& populus meus bonim MEAJ adimplebitur. Ergo quæ Ec- clesijs offetuntur pro peccato /ſunt Von⸗ Dei, ex quibus ſi Sacer- dotes meliorem partem ſiue duplicia, percipiant„ijsq; ad victum amctum vtantur, non eſt/ cur eo nomine quiſquam ipfis inui- deat. Peus enim de ſuo, nonde alieno/hanc eis partem donat⸗ Iſai. 6 1. Vo Sacerdotes miniſtri Dei noſtra fortitudinem gentiun vomedeti in gloria earum ſuperbietis. ſiue vt Aquilam tranſtuli-
ge S. Hierony mus teſtatur Et in Cloria earum purpura veſtiemini. 6 ſiue

Belli Sacri. 1r ue quemadmodũ qo. reddidere: Ee in diuitijs oMrus eritis admi- rabiles hoc eſt⸗cibus veſter erit fortitudo gentium, ſiue Iac regum. (Iſai.So. nam reges ſunt nurici Eocleſis, Iſai 49.) veſtitus autem veſter erit purpurãſiue opulentia populorum, propter quam om- nibus admirationi eritis. Pro confuſione ve ra duplici rubore landabitur pars veſtra? in terra enim veſtra D LTCLA poh Aebitis. Tuum igitur eſt, Cæſar, fungi Manus officio,& hunc ci- bum capiti Eccleſiæ, ſiue ordini Eccleſiaſtico, præbere, atqʒ hoe veſtitu corpus amicire. Quod ſi quis alterutrum, hoc eſt/ ſiue eſcam, ſiue amidtum Fccleſiæ debitum/ aut rapiat, aut poſſideat, vel quocunqʒ modo ei faciat iniuriam/ tum tu Brachiumſeu Ma- nus/ non ſin? cauſa Fladium ancipitem porta ſed ad faciendam vinditam in nationibus, nc repationes in populis ad allꝑandos re- ges eorum ſiue Principes/ in compedibus nobiles eorum in ma- nicis ferrei(ad quem verò finem? vtrum hactenus tantum, vt eos paucis poſt annis ẽ captiuitate liberes, ac dimittas? nequaquam Pominus enim eos tibi tradidit, non tu viribus tuis eos in poteſta- tem tuam redegiſti ſed)vt facias in eis Iudicium conſtriptum quod eſt autem illud Iudicium,& vbi conſcriptum extat? audi Prophe- tam Iſai. So Gens, G& regnum, Juod non ſeruierit, ſed detrawerit ribi, peribit/ G Lentes ſolitudine vaſt abuntur, donec vniant adte curui& adorent veſti gia pedum tuo rum vocentqʒ 1e ciuitatem Do-
mini, Fron Fani Iſrael, proq ære quod prius tibi abſtulerunt⸗ Mrant aurum G pro ferro ahe rant argentum, c pro lignis as6. prolapidabus ferrum hoc eſt/ donec ex Hæreticis fiant denuò Ca- tholici, veq; Pontifici ſubijciant,& quæ ſacrilegè rapueruntcumu- latiqũ mè/& velut cum vberrimo fœnore reſtituant. Quòd ſi hoc modo Eccleſiæ ſeruire vult iqj; in terram demiꝰ Pontificem(velut Eccleſiæ promittitur, ſed in Epiſcopis impletur, quemadmodum Apocalʒ· docemur) adorare& puluerem pedum eius oſculando lingere(Iſai.49.) tuumq;& aliorum Imperatorum, Regum, Prin- cipuùmqʒ haud paulò ipſis virtute, nobilitate, potentiaq; ſuperio- rum imitari exempla velint, erubeſcant/& conturbentur in ſa culum ſaculi,& con fundantur,& pereant, Pſal. S2. Atq; huius rei ſatis illuſtria tibi.cim ex ſac ris literis, tum ex hiſtoriarum monumentis partim præ cepta/partim Exempla afferri poſſuut. Deut. Iʒ. Fi au- di eris in vna vrbium egreſo e de medio tui lio⸗ Zelial(ſiue ino- bedientes,& iugum Fpiſcoporum abijcientes)& auertiſe habita- tores vrbis ſuæ, vt ſeruiant Dyj alieniv quos ignora runt ipſi& pa⸗ rres eorum,(ſiuevt nouam religionem ſectentur/ non acquieſcen- tes ijs/ quæ docent Sacerdotes Juod eſt Juaſi Icelus Idololatriæ. 1.Reg. 15.) 742 re ſolicitè,& diligenter rei veritate perſpecta, ſ inuæneri certum eſe Juod dicitur, J T A TM percuties habi-
Caſarin oppᷣeid erga ilos, Ju Eecleſis cib?, aut amictum eripere conan- zur.
Judicium ad- verſus Eccle- ſie hoßes,( Sacrilegos
Principos eon⸗ NRriptum
Aduerſus ei- nit ates reli- Lione m muran ves quid ſuſai- piendum

———————
—
Auaro oriam infantes Har⸗ vit orum Deu⸗ occidi inbeat.
Aduerſus yincipes reli⸗ Lion⸗ mutan- ver quid Deu⸗ Jatert iubear⸗
Rea impiu 4 Sacerdoꝛe in
Vnßa tdejſu.
7d½ in h0 n6 rom Dei.
niqui Prin⸗ cipes, Sacer-- Aori rebelle⸗ Vopnlum ſeln nente Eccle- Nas diripien- 260.
Frxa 7Uo 44 Fſari ſatien Aum.
12 Scioppij Clafſieum vatorer ihiu⸗ vrbis⸗ in ore gladin& delebi⸗ eam ↄmniaq Jue in ils ſunt ſy; ad pecora(etiam infantes,& pueros, ſiue vt 1. Reg. 1. legimus pa rMulum G lactentem qui hoc modo ſeruantur, ne adul- tiores faũi patrum ſcelere implicentur,& in æternum pereant?quæ cauſa eſt/ cur etiam Peus Eꝛech.⁊1.ita comminetur: Eijciam gla- dium meum de vagina& occidam in te iuſtum;& impium) quic- Iuid etiam ſupeleclalis fuerit⸗congregabin in medio platearun eiu⸗ S cum ipſa ciuitate ſuccendes ita vt vniuenſa conſumas Pomino Deo tuo& ſit tumulus ſempiternus, non ædificabitur ampliis. Num. 25. Cum Principes populi Ifrael familiariter cum Moabitis co mediſſent,& ad ora ſſent Peos eorum, ſuoq; Exemplo populum ad eadẽ facienda perduxiſſent, iratus Dominus ait ad Moyſen: Tole cuno Principes populi& ſuſende eos contra Folem in pa ꝛil ulis vt aue7tatur Furor meus abAſrael. Ioſue 10. Cum addudts eſent quinꝙʒ Kegesqui pugnauerant contra populum domini vo⸗ cauit Joſue omnes viro⸗ Wrael, S ait ad Principes Exercitus ſui? Ite G ponite pedes ſuper colla rex um Morum uo fato ſuſpendit Neges or ſuper Mupites paium omnino ſollicitus quo id animo cæteri Reges accepturi eflent, quibus ſcilicet æquius viſum iri ſcie- bat, eModi am captiuis pon Prnntpe aut 7ege dig naim ſupplicio⸗ aut pana corporis eis remiſa. I. Reg. 15. Dixit Samuel. AMAdducite ad me Agagreem Amalec, queM Jau belo cepit, Mee interfecit⸗ ſed timens populum G obediens voci eorum pepercit,& oblatus cñ ei A gag ping uſimun, C ant SAmuel, Neut fecit abuqʒ libe- rin m¶lie res gladius tuu ſic ahſqʒ liberi?s erit matertuaʒ Et 1n r⸗ a concidit eum Samu¶el, coram domino. Id eſt/ loco victimæ eum domino obtulit. Tob. 29. Conterebam, cum adhuc rex eſſem, uo las, Hue dentes 7niqui, G de dentibus ilius aufe reb am pradam. Iniquum intellige, quem 10b 24. deſcripſerat, qui nempe eſt rebellis lumini, fiue Sacerdoti inobediens, qu tranafert rermi- noy diripit greger(vt lupus, ſeu Tyrannus) paſcit eos ac ſuluertit vnm paupe7umn hoc elt inuadit in Prouinciam Sacer- dotis,& vult ipſe populos paſcere, ad ſuam religionem cos cogen- o 4 4 verd via aucrtendo, Ju viglat ad pradam agyum nos ſuunm, ſed Eccleſiarum& monatteriorum demerit E& vincamn eiul⸗ Ju ⸗n vi oppreſtt /vindemat: Ab huius ergo generis Iniquo præ- dam auferre, Cæſar, debes, id eſt Fecleſiaſticis hominibus erepta rellitnere tum etiam molas, aut molares dentes eiuſdem conte- rere, ſiue poteſtatem, Imperium aut Principatum cius quo vim facit/& Aeuorat plobem domini ſicut eſtam pani( Plal. 13.) abo- lere: nan denrer eſſe vires,& potentiam Imperij/ Daniel.. do- cemur, vbi Romanum Imperium dicitur dentes ferreos habere mano 7nban Somedat, atq ccmmundat Ratio⸗ cur homines impios

Belli Sacri. 13 impios imperio exuere debeas d Salomone ſic redditur Prou. as. Fegnantibun impijn ruinæ bominum Et prou.29. Momines peßilentes iſipant Ciuitatẽ. Sunt nempe Ty ranni omniũ im maniſſimi, qui po reſtate,& Imperio, non ad vindictam ecorũ, quimale agunt, neqʒ àd laudem& præmium, ac patrocinium bonorum(qui verus demũ ac diuinus poteſtatis vſus eſt)ſed ad ſubditos opprimendos,& d verita tis vid in errorem/ac mendacium,& ꝙ conſequi neceſſe eft, in perpe tuum animarum.corporumq, exitiũ abducendos vtuntur At enim omnẽ ili fuam poteſtatem& Juriſdidionẽ tibi acceptam referunt tamquã, qui tuo nomine, ac loco populis præſint. Te nempe Paſto- rem totjus Imperij Deus conſtituit/ ne popalus domini eſet ſout oues abſq; paſtore: quemadmodum de Ioſue legimus Num. 27. in quem Moyſes/ Rex& Sacerdos, partem tantùm gloriæ, ſiue Im- perij ſui, nempè ſæcularem/ ſiue Regiã tranſtulit alteram eamq; digniorem,& celſiorerm Eleaz aro Sacerdoti tribuit: Tole Johue ium Nun da ili partem gloriæ tuæ, vt audiat eum, ſiue ſubdita ei ſit, omni nagoga Pliorum ſrael. Pro hoc ſi quid Agendnm erit, Eleaxar Facerdos dominum conſulet,(à quo ac- cipiet exemplum Deutoronomij fiue Legis. Deut. 17. eiuſqʒ verum ſenſum ex ore ipſius requiret. Aggæ.2. Interroga Sacerdo- tes legem. Malach 2. Labia Sacerdotis cuſt odient ſcientiam& le- gem requirent ex ore eius/ quia Angelus domini eſt.) ad verbum pſiuhoc eſt, ex iuſſu,& mandato Sacerdotis e redietur. G ingre- dietur 1pſ⸗ oſue,& omneflij I/rael cum eo. Apſe autem erit ſuper mnM¶ltitudinem, G velut paſtor exibit,& intra hit anxe eo„6 ed ucet eovelint roducet. Cum igitur Optimates gregi⸗(Jer. 25.) Jui- bu paſcua diſtribuiſti vt paſcat vnu⸗ Auſqz eo qui ſuh manu ſun Vunt(lere 6.) ſue, vt beneficio tuo Principatu ſuper populos ſibi com miſſos potiantur(nam ſic etiam principes regni Aſsyriorum, paſtores regis dicuntur. Naum.ʒ. Dormitauerunt paſiore tui Nex Aur ſepulti ſunt Principes tui.) Cum igitur Principes German i ſeducere incipiant greges ſuos faciantq; vagarã in montihus, vt de monte wagno Romanæ Eccleſiæ in collem humiliorem Lutheri, aut Zuinglij tranſeant G& obliuſca ntur cubila⸗ Vu(Ter. ᷓo.) duſ. yerdantq;, G dilacerent, di pergant, erjciant gregem paſcu⸗ do- vini(Ierem.⁊3 Mantqʒ oue Domini in deurationem omnunn he. Viarum arih errentq; greges un cundti montihus, e5 Vuper omnem Jaciem reyrra diſperſ(Ezech. 34.) Quaretu, Cæſar, Chriſte Po- mini, Cyre myſtice. cui dixit Deus: pæaſtor meus en G omnem v untaten ueamn complebis.(Iſaiæ 44 Nquare, inquam non requiris bregem de manu paſtorum iſtorum,& ceſa re faci eps, vt vltra non paſcant æ regenm, nej̊ paſcant ſemetipſon?(Pzech. 34. Fac perpe tuò aures tuæ perſonent his Ier. 1ʒ. verbis Captus e g rex domini.
Dic
Tyrauni om· nium peſin Lui ßut⸗
Prinsipes Fm- perij ſunt Vi⸗ carij Impera- roris in ſuis Pronineß⸗⸗
Populus Regio Rex Sacerdos Vubisdus.
Principum ſu ̃a Imporaror praſtars debe⸗
Prineipes Catbolici L*⸗ herani us- les ſint Paſo⸗ r&h⸗
Summn a Nor quid einſ- modi paſtori- hus facers M⸗ bea.
5—

. 11
— oß curars eon ſrientiã Prin oipnm⸗
Sed ad verb Jaeerdoris pa⸗ ſesre populot.
Minora pelea- 76 Principum non Folerares Caſar.
Triamſi ipſ e peccaris von habersnt.
NMhM⸗ args minus volera- r⸗ Hareſin de⸗ 36.
14 Scioppij Claſicum
Dis Negi vhi efgreæ, qui datun eſt tibi pecun inelytam tuum quid icer, cum viſtanerit te, ac villicationis tnæ rationes à te repoſcet DoMinu tu enim docuiſti eos aduerſum te⸗6 erudiſti in ca put tuum⸗ Facilitas nempe tua,& in vindicandis rebellibus/ ac ſacrilegis leni- tas, vel dicam diſſolutio, ſpem impunitatis eis oſtendit/& multa malẽ eos docet vt teipſum caputqʒ tuum nefario bello petere tan- dem audeant. Miſi ergo in ordinem eos redigas/& Principatums atqʒ Imperium eis abrogesperindè certè feceris ac ſi oues luporum ſdei,& procurationi committas. Quamuis enim fuam illi religio- nem⸗ ſiue nouam illam à Luthero confictam ſcripturæ interpreta- tionem ex animi ſententia veram eſſe iudicent, adeoqʒ recteẽ& of⸗ icio congruenter facere ſe putent, cùm ſubditos eadem religione imbuunt aut etiam vi ad eandem ampledtendam cogunt? quia tamen Deus re, q omnem Iſrael tecum ad verbum Sacerdoti egre- ai, C ing redi, nec aliter⸗ quam Sacerdos cenſeat/gregem à te pa- ſci iubet. non eſt æquummaiorem te voluntatis,& errorisipſorum uãm ſalutis ouium rationem ducere. Si optimates gregis, ſiue ſummi Paſtoris Vicarij, ſuos greges in pratum crebris herbis pe- ſtiferis/ ac virulentis oppletum ducere paſtum velint/ proptereã quod eas herbas pecori non modò non noxias, ſed etiam ſalubres eſſe perſuaſum habeant/ quomodo ſummus paſtor cui Dominus ouium gregis vniuerſi curam commiſit/ſine ſcelere ac perfidia iſtiuſmodi Vicarios toleret, ac non protinus à Præfectura ſua re- moueat? Certè ſi Principes iſti/ ad immolandas humanas hoſtias⸗ ſubditos adſuefacerentſi lenocinia adulteria, iceſtus, ſodomiam peccato carere exiſtimantes( velut integris regnis, ac prouincijs perſuaſum fuiſſe/atqʒ etiam præ cipuos philoſophorum eiuſmodi errori auctoritatem dediſſe ſcimus.) ea cum ipſi perpetrãrent?tum alios impunè perpetrare finerent, dubium non habeo⸗ quin vltorem gladium in eos exſeras/& homines vſqʒ eo peſtilentes non gradu tantum deijcias ſed prorſus etiam de medio tollas⸗ ſiquidemvt
rectè poẽta cenſet,
E turpe, turpe, ſeu putes ſeu non puten⸗ Quid igitur? num tu Hæreſin vno quouis iſtorum ſcelerum non multo grauius eſſe cenſes? Si peccauerit vir in vi rumplaca ri ei po- reſ Den ſtaufem in Deum peccauerit viruis pro eo orabit?ꝰ ſiue quis ei peccato, quod directo?& vt ita dicam, immediatè ipſum Peum ignominia afficit, veniam à Deo impetratum iri credat? 1. Reg. 2. Itaq; cum Manaſſes Rex Lutheranus ſeduxiſſet popu- lum& pec care feciſet Iudam vᷣt irritarext Bominum gloriam eius cum dijs alienis communicando,(4. Reg. 21.) vrj diligerent moue re pedeſuos G non Juieſperent.(ler. 14.) hoc eſt⸗vt nequa- quam moleſleferrent⸗ſe in Regis ſui impietatem— Alaret

Belli Sacri. 15
ularet vnuſquiʒ j poſtprauitatem cordis ſui mali(Iet.p6.)xreeꝙ in adinuentionibus ſus( Pſal. 80) Vuccenſa eM indig natio Dei, quæ extingui,& quantumuis Sandti hominis depre catione mitiga- ri non potuit(4 Reg. 2.) velut Ierem. 14. legimus⸗ Dixit do⸗ inu ad me noli orare pro populo Mo in bonum Cum ieiun aue- rint non evaudiam preces eorum,& ſobtulerint ctima non ſuſci⸗ yiam ea ed yladio fame peſte abſumam eon. Et Ier. 17. FrMete- rat MoMſas& Samuel coram me, non eſt axnma mea ad populum Mum ÿroprer Manaſſen regem Juis ergo miſo rebitur tui Ioruſalems t Jui coneri abꝛtur pro te ꝰ aut quis ibut ad rogandum pro pacs 0 quaſi dicat idem quod Ioſue: DeunſandtusC furtiꝰ amula- ſor efvec ignaſcet ſceleribus vcſtris loſ. 24. Ex quibus omnibus apparet, genus Ty rannidis eſſe omnium longe teterrimum, cum populus Principis ſui/ſiue vi aperta, ſiue( quod adhuc multo peius, & calamitoſius eſt) blanditijs verborum doloq́; à vero Dei cultu abducitur, cum eius delicti pænas tam in hoc, quam in altero ſæcu- lo Deus expetere, neq; vlla cuiuſcunqʒ ſandi deprecatione fledi ſo- leat. quò pertinet etiam locus hic Iſai ⁊4. Vſirabit dom iuu ſuper Feges terræ, Jut ſunt ſuper terram Juia tranſt reſ ſunt Teges mu⸗ ſaue runt ius diſpauerunt fadus ſempiternum. Propter hoc male- dicꝭio vorabit terraum, q peccabunt hahitatores eius, deoq inſa ni- ent cultores eius etiam relunquentur bomine pauci. Luait Vin⸗ demia infirmata eſt vitivingemuerunt omnes qui latabantur corde. Graualut eos Iniquita ſuset corruent, et non adijcient vt reſurgant. Jam verò Lutherus ipſe fatetur, eos qui errant in religione,& Jntentiam Juampiam falſam verbu ſcripturs perperam intodoci⸗ probatan pro vera amplectuntur⸗ ſiue qui perperam ſcripturas in- telligunt, ex Dꝛabolo Deum facere, ſiue diabolo honorem Deo debitum, deferre. Itaqʒ cum tu ipſe Lutherum pro auore Schiſ marir proq manfeſto, ac pertinaci Hæretico, imo pro dæ mone ha- beau humana ſpelie indutocuius ummanita⸗ atq; rabies nudlius ora- none ſaris explicari poſit Lutherani vero Principes eum velut Prophetam Dei, tertium quippe Eliam,& alterum Ioannem Bap- tiſtam complectantur,& foueant, eiuſq; doctrinam, ſiuè nouam ſcripturarum interpretationem, quam ipſe poſt Apoſtolos nun- quam in vniuerſo Orbe, neqʒ audicam, neqʒ lectam fuiſſe gloriatur⸗ pro Apoflolica ac diuina populis ſuis commendent, itaqʒ Diabo- lum Dei loco adorari coliq; faciant,& ſic omnium Tyrranorum, qui vnquam fuerunt immanitatem longè, longeq; fuperent, profedò niſi parum cordi habes Dei gloriam, neqʒ peſte, ac pernicie ouium- Precioſo Chriſti ſanguine redemptarum, quicquam commoueris. nullo modo committes vt populi quos tibi Heus educendos,& in- ducendos commiſit, à vicarijs tuis in errorem abdudi pro veri- tzte
Princißet in Hareſin ſuhds ror yertraben- res ſunt imm niſimi Tyrsn vi.
Nam ob hures Nn ſubdiri i bac, G in al⸗ rera viyns pl⸗ Nuntur⸗
Tom. 3. or) 7en. aduerſus Paparum ſol⸗ 223.5.§. 2.
Harevici ere⸗ dentes Aiabo⸗ dum loco Des adoraut, aih Luhornt.

16 Scioppi j Claficum
tate⸗ menda cium amplectantur& Diabolum pro Deo eolant? Quod enim ipſi populi non modò nihileo nomine Principibus ſuis Cſar[uccenſeant, ſed vltretiam gratias debere ſe putent, multiſqʒ& Aebetpermit- aſſiduis precibus vt ſibi cum venia,& bona gratia tua Lutheranis vr⸗. eſſe liceat, tibi moleſti ſint, non magis tamen hoc tua refert/ quam ſi ex animi ſententia Mahometem prophetarum maximum eſſe credant& 4 te Turcicæ impietatis libertatem impetratam cupiantʒ pulcherrimum opus eſt ait Seneca eti am inuitos nolenteſqʒ ſeruareʒ rogantibus peſtife ra largiri blandum G affabile odium eſt. Tuum non eſt Imperator, greges tuos ibi paſcere, vbi ipſi volunt/ tametſi paſcua opt ima,& vberrima ſibi inueniſſe videantur, ſed vbi iuſſerit Sacerdos ſiue Pontifex Romanusad cuius verbum tu,& vniuer- ſus Iſrael egredi,& ingredi debes, cui etiam honorem debitum exhibitur um te iuraſti Quhd ſi quit autem ſuperbie rit nolens obe- dire Facerdoti Imperio ex Judicis deceeto morietur homo ile, G auferes malum de Iſrael vt cuntus populus audiens ti meatnuluſqʒ
deanceps intumeſcatſuperbia· Deut. 17.
. SNn
Iu⸗ Cafure⸗ Iquæras vbi ſit eiuſmodi Iudicis decretum, in ipſo veſtibulo Proraſtantes Iuſtinianæi Codicis id tibi monſtrabitur. Imperatores enim Ianm Karstiei⸗ Gratianus, Valentinianus,& Theodoſius,dati z Deo, vt iudicarent terram⸗lege lata ſic ſanxerunt. Cunctos populos quos clementi« no-
Kræ regit Imperium in tali volumu Verſari religione, Juam Diuum⸗
Petrum Apoſfiolum tradid ſe Komanis Lelig ſqʒ adhuc ab ipſo
inſinuat a decla rat⸗qudmqʒ Pontifeem Damaſum ſe qui elaret. Hanc
legem ſequentes, Chraſtianorum Catholicorum nomen iubemus am-
ylelti reliquon dementes,& veſanon iudicamus Hæretici dogma-
ri infamiam volumus ſMinere. dauina primum vindicta paſ etiam
noſtra vltione plelendo.l. 1. C.de ſumma Trinitate. Et Imper. Theodoſius,& Valentinianus I. 3. C. eod. Qmkia prouocantia De
um ad iracundiam ſcripta,& pias mente ohendentia ne ad aures
Juidem hominum ventre volumius Itaq; ſancimus huiuſinodiſeripta
comburi G perfecſimo anteritui mancipariꝰita vt in nuliu co
gnitionem venire poſint: hin qui talia ſeripta aut tales libros babe⸗
2 lhiwo ſap ve, aut legere ſeanuerint, vlrimum ſupplicium experturis. Rur- kiiei⸗ ahicin ſum Impp. Arcadius, Honorius,& Theodoſius I. 4. C. de Hæret. Hareſin volumus eſſe publicum rimen, Juia quod in religionem diuinam committitur in omnium fertur iniuriam C. nam, Sæps Dieſpiter neglectun inceſto addit integrum ait poeta/ ſiue gladius domini occidit in populo iuſtũ,& impium, Eꝛech. 1.) 1 etiam
610—

Belli Sacti. 17
lhnorum omnium puhlicarione perſequimur? p/os Vuoz vola-
mM amoueri ab omni liberalitate ſucceſſione Juolibet titulo ve⸗
niente. Praterea non donandi, non emendit, non vendend, non po⸗
Premò contrahendi cuiquam coxuicto relinqumus facultatem⸗ ſup rema Juoqᷓʒilius ſe riptura irrita ſit. Jed nec ſlion hæ redes evi⸗ ere, aut adire permittumuniſid paterna prauitate diſceſſerint.
In eo etiam aucoritatis noſtræ aculei dirigantur, qui eo⸗ domibu⸗
ſui dam nanda p rouſione defendunt ſiue Jui domo eos excipiunt
Et Martian. Imp.l. 8. C. eod. Vrimo ſupplicio coerceantur, qui Mlicita docere tentauerint. Aequum nam eſt Vtim maniſſima Fa-
orilegia par pænæ magnitudo percelat. Et Imperator Frideri-
cus in Authentica G az aros ibidem ⸗ Omnes He reticos vtriuqʒ xen Inheri⸗ ſoru Juocunq; nomine cenſtantur, perpetua damnamus infamis zroſtripui.
di ſfdamus atq; bannimu⸗ cenſente ↄt om nia bonæ talium con⸗ ſcentur/ nec ad eos vlte rius reuertantur /it⁊ Juod flij eorum, ad Vucceſſionem eorum peruentre non poſint, cum longe xrauius ſic⸗
æternam: Juamn temporalem maieſtatem ofendere.Sic igitur habes, Imperatordecretum Iudicis/ ex quo interficere debes quem- Nareiiet, 6 cunq; ſummo Sacerdoti non obedientem idqʒ Vatim quemad- Sᷣcifnatie ⸗ modum Peut. 13. præcipitur. Fi Juis tibi voluerit perſuadere, łim interß̃eiun vtſerutas Djs alienis, Juos ignorarunt patren tui¶ ſiue vt nouam religionem amplectaris.) non acquieſcas ei, nec audias(quibus/
argumentis ſuam ſententiam probet.) neqʒ parcat ei oculus tuus.
ↄt miſerea ris ſcdNatim interſeie vt omnis Iſrael audiens timeae.
Atqʒ huius rei tibi Dauid exemplo eſſe poteſt, qui de ſe gloriatur
Pſal. 100. In matutino interfciebam omne⸗ peccatores terræ,
quiterram, ſiue populum terræ peccare in Deum faciunt ⁊dque
verboy iue per conciones, vt Lutherus interpretatur, Iſai.⁊ 9. Ju
per dulces ſermonen 6 benedictiones ſeducunt corda innocen-
numRom. 16. Jh ſcripeuras intelectu dificles deprauant, E⸗
oon Juiſe ab t non cuſtodiunt ſermone ſuo traducunt G excidere
faciunt a Rrmitate, G cognitione Chriſtu, 2. Pet. z. huiuſmodi
ergo pecca ores terræ ait Dauid, an mnxtutino hoceſt, ſtatim vt
exorti fuerant, interficiebam, vt d erderem de ciutate domini
omnes operantes iniquutatem ſiue vt nullus inueniretur, ui non
aut æſeeret veritati ſod crederet iniquitati ſiue impiæ doctri-
næz Kom. 2 Quemadmodum verò Deus vt nobisveram religio- C, p 4. nem tantòtaciuus perſuadeat etiam temporalia bona mercedis cc ½%. loco pollicetur(Ifai 1. S audi⸗rutis me lona terræ comedeti. na Cabocꝛeit 1. Timn. 4. Puetas ad omnia vtalus hprom Monem habens vntæ quæ aet hctub aud⸗ nuns efi& ſutura Marci 10. Amen dico vobis, nemo fℳh quu reli-
Juerit domum alt Vo propter me u nohn ACCipiat Centies tan⸗
em nunc u tempore boc, G in ſacMlo futuro 2
1nl-

Varetet ſuns innui rerum⸗ ques renent
Joſeores⸗
D malꝰ qu4 Fuis non Lau⸗ dot turtins ⸗
Garolus V ha- zebat inſtiſi- mam cauſam KHarericos ſub ingum redigen Ai.
Iaelir« 1iin- Jo veligioni⸗ Palaſtinam otenparumns⸗
18 Scioppij Claſicum
—
Similiter vt Catholicos omnes, in primis vos Magiſtrãtus àd gloĩ riam ſuam& veritatem fidei noſtræ ab inimicorum/ſiue Hære- ticorum iniuria tuendam ac vindicandam magis excitet, atqʒ inflammet, ſolam hæreſin,& Sacrilegium, ſiue bonorum Fccle-
ſaſticorum occupationem,& rapinam/ ſatis iuſtum Hæreticoʒ;
ze ſacrilegos etiam ſuis bonis ſpoliandi titulum eſſe voluit ac pijs Imperatoribus vt legibus latis eorum bona publicarent/ aut con- ſiſcarent, mentem dedit, quemadmodum ipfarum verba legum
modò audiuiſti. Itaq; cum Ponatiſtæ Catholicis hinc inuidiam facerent eòſq; improbæ cuiuſdam alienorum bonorum cupidita- tis⸗ propterea inſimularent, fic eis F. AuguMinus Epiſt⸗XLVIII⸗
„d Vncentium reſpondit: Faluò res veſtras appelatis Juas nec iuſf poſſideris( nec enim ius eſt/ vt hoſtes Pei⸗ bonis eius fruan- tur.)& ſecundum le ges re gum terrenorum/ ſiue Cæſarũ amittere iuſt ehti fruft raq;dicitit Nos eis congregandis laborauimus⸗ cum ſtriptum leg atis labores impiorum JuKcomedent. Siuevt eſt in 70. Theſauri dantur iuftis diuitis impiorum. Prou. 1. De quo eodem iuſtiſũi mo acquirendi hæreticorum bona titulo, Iob
27. fic docemur: Væc eſt pars homini⸗ imp apud Deum,& bere- dita violentorum(.hypocritarum auarè rapientium& poteſtate ac principatu abutentium.) quamn ab omnipotente ſuſcipient. We- poten impy non ſaturabuntur Pane· Præaparabit quidem ſibi vel⸗ mentæ ſed iuhus veſti etur ilus comportauit Juaſiterram argen- rum ſed ilud innocenn diuidet. Quãre ſivel Imperator& Domi- nus Hæreticorum principum non eſſes/ neqʒ in eos vllam iuriſdi- Gionem haberes⸗ tamen ſola etiam Catholicæ fidei in Prouincijs corum conleruatio, aut propagatio,& Ecclefiarum ab ipſis dir e- ptarum⸗aut in Fiſcum ſacrilege redastarum recuperatio, ac reſti- tutio ad bellum ipfis inferendum,& occupandas tibiqʒ ac fami- liæ tuæ vindic andas Prouincias eorum, exacuere te debebat, cum tantum ea ex re præ mium percipere tibi liceat, nec enim religio- nis propagatione vllus eſſe poteſt iuſtior/ ac probabilior rei ſuæ
augendæ, ac finium proferendorum titulus. Itaq; Iudic. XI-
Iephte Dux Iraelitarum ſic cum Rege Ammonitarum diſputat- Pomi nus ſubusrtit Amoryhaonpunante con lo populo do- mini G tu nunc vi⸗ poſde re rerram eiu 5 Nonne ea, Juæ te po- dere fecit Cbhamos Deu ruustihi iure debenturꝰ quaſi dicat. Non- ne tu propterea iuſtotitulo regnum Ammon poffidere tibi vide- ris quia auſpicijs religionis tuæ& vt Dei tui cultus propagare- tur, maiores tui eam prouinciam occuparunt? a Ju4 Deus
voſter vidor obtinuit in nohram cedent poſeſionem, id eſt nos ſi⸗ militer optimo titulo Amorrhæis cæſis, aut eiectis ter ram eorum poſſidemus, quia vtfalſam illorum religiouem euelleremus/ no⸗
3 Lramq;ʒ

Belli Sacri. 15 Kramq; veram inferremus arma eis primum mouimus. Rede autem diſputaſſe Iephten, Ipfe Deus Terem. 49. ſic affirmat. Hac dioit dominun Nunquid Iſnaol non habet lion& aut heæ ros non eßß eie Caur igiturMolobon Deus Ammonitarum, hereditate poſſedit Gad, ſiue terram illam quam Tribus Gad occupauerat:& popu⸗ lus eius Melchom Vrbabus Gad habitauit equaſi dicat: iniquiſ- ſimum eſt⸗ cum adhuc ſuperfint Ifraelitæ de tribus Gad, qui ter- ram iſtam optimo titulo occuparunt, eam ab Ammonitis, falſam religionem colentibus teneri: nam falſæ religionis defenſioaut propagatio, occupandi terram eorum, qui veram religionem ſe- quuntur nequaquam iuſtus eſt titulus. Sunt ergo Ammonitæ malæ fidei poſfeſſores. Ideo ecce dies veniunt, dieit dominus G auditum faciam ſuper Ammonita fremitum p ræ Ijx eritq cuita⸗ eo rum in tum llũ diſſipata Rliæ qʒ ſiue ſuburbana eius/ ⁊gneſuccen⸗ dentur, G poſidebit Iſrael poſires ſuo, S. Melchom Deus eo- rum in tranſnrationem ducetur. Facerdotes eius, G Principes enu ſimul. Podem prorſus modo iniquiſimum eſt⸗Lutheranos Catholicorum terras tenere,& iure tu Cæſar auditum facies fre- mitum prælij, ac VVitenbergam in tumulum diffi pabis/ igneqʒ ſuccendes poſſi debuntq; Catholici, ac ſub ditionem ſuam redi- gent eos⸗ qui ſe prius poſſederunt,& Lutheraniſmus in tranimi- grationem ducetur, ſiuè ex G ermania exterminabitur, Prædican- tes eius,& Principes eius ſimul. Hoc quò minuts rece a te fieri dubites/ audi decretum Lateranenſis concilij, Innocentio III- Pontificecelebrati, cui tam Orientis, quam Occidentis Impp- Regumq; Hicroſolymitani, Galli, Hiſpani, Angli, Cyprij/mul- tarumq/ rerumpub. Legati præ ſentiam& aſſenſum commoda- runt. F. Pomanus tempora lus requiſitus G monitus ab Eocleſiæ⸗ terram ſuam ab Aæ retica faditate purgare neglexerit/ xxommu¶- nicationi vVunculo nnodetur. Erſi ſatifacere intra annum con- wempſerit Vaſalos Pontifeæ ab edus aelitate denunciet ahbſolutos⸗ ( ten ram exponat Catholiei? occupandam, JAu edm erterminati⸗ retic ſine vlla contradiiiove poſideant. Audi etiam quid Imp. Fridericus II. in conſtitutione ſua in eandem ſententiam ſanxerit: Fratuimus(.inquit.) hoc Zdico in perpetuum valituro⸗ vt poreſate Conſule ſeu Kectores Juibuſcunqʒ fungantur offejo⸗ pro deſenſione ſdei præſtent publicè auramentum, Jnod do rerru⸗ uæ uruſductioni ſubi ectin vnauerſos Hæ retico ab Eccleſia denota- ton bona Nde pro viribus extermina re ſtudebunt. Fi verò Dom- nu rennp oralis(ſiue Princeps. Comes&c.) requiſtus G monitus ab Eecicſia, terram ſuam purgare negleæerit ah bareticapraui- eatepolt annum 4 tempore admonitionis elapſum, terram alnus aponimnu⸗ Catbolicis ocRpanddJui ealn exterminatis hæ retaci
S 2 ℳℳ
Nateeici nud⸗ inſt⸗ rienlo poſ Mdenses, Jn6 Vuorunt Catbo lisorum
Ao ßrobtered 2 Deo ꝓunitzn
Principe⸗ He- reſin in Prouin cijs ſiis rols- rantes. Sunt Catboli- corum prads
expoſiti⸗
Magiſtratus renentur 1T& re extirpat io⸗ nem Haretis⸗ rum⸗

² ²
Mon ſplum N⸗ rerici, ſd etiã Cabolici Ha- reticis Fauen ve1 declaræn- rar Infamon.
Quales Conſt- iarij Caſari Carolo diligen r Sauendi·
Narerics Prin oipes Deu atiam 4 ſuhdi 25 puniri facit Falomonis Jm perium ſubdi- 7 ex cutiunt proprer eiu Aareſis.
2* Scioppij Clafſicum
ahſjʒ vla eontradidione poſideant. in ſdei pietate conſeruene Credentes præterea, receptatores defenſores& fautores Aæreti- corum bannimus Rrmiter Katuentes vVt. ſy poſquam qJuilabet ta- lium fue rit ab Eccleſia Excœmmunicatione notatuz Vatisfacere contempſerit int ra annumo ex tunc ipſʒ iure ſit factus in faminec ad publuca offcian ſe⸗ conſiliæ vel ad eligendun aliquo adbibea- rur neqᷓ; ad teßumonium admittatur? ſit etiam inteſta bilis, vᷣt nec reſtandi libe ram habeat facultatem, nec ad hæreditatis ſucceſio- nem accedat. Qæxd ſ fortè Judeu exſute rit eius ſententia nul- lam habeat ſymlatem nec cauſæ aliquæ ad eius audientiam per- Ferantur. Huiuſmodi ergo eſt Pecretum Iudicis, ex quo in eos⸗ qui ſuperbierint nolentes obedire Sacerdotis Imperio animad- uertere Cæſar iuberis: hoc pacto molas⸗ ſeu dentes iniqui conte- rere, his modis piædam de dentibus illorum auferre debes, niſi quidem quamprimum ſubditornm aliqui diuinis, ac humanis le- gibusteneri atq, conciliorum decretis& Imperialibus Edictis parere grauabuntur Magiſtrat um arbitratu ipſorum leges nouas ſügere, veteres omnes abrogare ac refigere fas/& æquum⸗ ac reipub. conducibile& ſalutare exiſtimas
C tametſi ea⸗quæ ex ſacris literis, ex Sð. Concilijs,& S8. Pa-
tribusex ipſorum deniq; Imperatorum maiorum tuorum conſtitutionibus ĩam audiſti ad ſumendas de Hæreticis pænas& abrogandam Principibus hæreſi imbutis poteſtatem⸗ Pontifi- cumq;& Epiſcoporum obedientiam ac bonorum Deo conſecra- torum incolumitatem ſupplicijs ſanciendam ſatis te inflamma- re debentʒ nihilominus vt eosqui mollibus fententijs hæretico- rum ſucceſſus alere, teqʒ obiccta falſæ clementiæ ſpecie ab ołfcio detrahere conantur, tibi nequaquam audiendos, ſed velut homi- nes aut inſigniter improbos, aut rerum gerendarum tu rpiter im- peritos procul habendos/imo cane peius,& angue vitandos eſſe magis intelligas, age vaca, G vnde opera Domini quæ ipſe verba ſig norum ſuorum appellat/(Pſal. 104.) otdubitare non debeas, quin vetet Deus eos ouium fuarum pallores? ſiue populi fui prin- cipes eſſe, qui non ad verbum ſummi Sacerdotis: ſed fuo modo, & arbitratu populum ducere conantur/ſiue falſam religionem⸗ aut Hæreſin amplectuntur? cum eiuſmodi Principibus inſtinctu Dei, ſubditos ipſos, aut etiam alienosnullam inimicitiæ cauſam cum eis habentes/ ſæ piſi mè Imperium abrogaſſe ſibiqʒ vindicaſ- ſe conſtet. Exempli cauſa. Salomonem optimo iure totius I(rae- lis regnum tenuiſſe/ nemo eſt qui ambigat. Huius tamen ſeruus Ieroboam Ieuauut manum ſuam Contra ipſumu uiui rebedlioni hæ
Fuit

Belli Sacri. 21
Feit eauſu Juia Deus per Prophætaum Ahiat Jeroboams ſi locu- ru füerat: Ecce ego ſtindam regnum de manu Falomonis, da- bo ribi decem tribu eò quddereliquerit me G non ambulauerit in vij meis. Te autem aſumam, C regnabis hper omnia, que Aeſide rat anima tuan eriſqʒ Ne ſup ra Iſrael. Si ergo ambulaueris in viÿ mei, G feceris qud rectum eſt coram me,& cuftodieris præ- cepta& Mandata meaꝛ ero tecum& ædiſicabo tibi domum ſdelem, ſue ſtabilem.z. Reg. 11. Cùmq; poſtea decem tribus à Roboamo Salomonis filio defeciſſent/ ac Ieroboamum Regem ſibi conſti- tuiſſent, eoſq; Roboamus armis ſibi ſubijcere rur ſum pararet, perſpicuè Peus, cur bello ſuperſederi vellet ſic eos docuit: Ane anim fatum eß verbum hoc.. Reg. 12. ſiue mea hoc geſtum eſß vo- lantate. 2. Paral. 11. Nihil ergo peccauit Jeroboamus, cum aduer- ſus regem ſuum legitimum rebellauit,eiqʒ maiorem regni partem eripuit. alioquin neq: Deus bellum aduerſus eum ſuſcipi vetuiſſet, neqʒ domum ei ſtabilem ſicut Dauidi, daturum ſe promiſiſſet. Quamuis autẽ Deus eum ſua voluntate Regem factum fuiſſe hoc loco affirmet, tamen alio loco de eodem,& ſucceſſoribus Regibus Iſrael⸗contrarium teſtatur Oſeæ S. Ipſtregnauerunt,& non ex me: Principes extite runt& non cognou quod perinde eſtac ſt nullo eos iure Regnum tenere dicat Cum enim Peus ſit Pex vniuerſe terræ altiſſmu regum qu⸗ poteſtatem habet in regno hominum,&⸗ Iuemcunqʒ volaerit ſuſcitabit ſuper ilud⸗ſiue Vicariũ ſuum con- itituet( Paniel;.) certè qui aliter regnat, quam ex Deo& igno- rante, ſeu non probante Deo,principatum gerit, Dei Vicarius, ſiue Rex/ bono cum iure, ac titulo perhiberi nequit. Cauſa verò cur Ieroboamum neget iuſto titulo Regnum d ſe ipſo datum ob- tinere, hæc eſt,quia hac lege Regem eum conſtituerat, vt amhu- laret in vijs domini e⸗ cu odiret omnia mandæata eius, inter que præcipuũ erãat vr conſtitue ret per ſinꝰ ula⸗ tribuun Iudaces G. Magi- Pros, ſiue Cõſiliarios leuiticæ tribus(. Deut.6. 18 8 Deut. 19. 17) quorũ ſiverba varia rentær& dfleiler at qʒ aanbiguum videretur iudisium vt faceret ſubditos adſcendere Hyeroſolymã ad Summ⸗ Pontißcẽ.& ſacrum conſiftoriumſeu ſynedriũ?umq occideret Iu ſententiæ Pontiſicis obedire nolet( Deut.17.)vtq; ipſe Nex,& omni⸗ ¶Wrael ad verbꝰ Pontaeis eg rederetur ꝙ ing rederetur( Num. y.) roboam verò huiuſmodi mãdata nequaquã cuſt odiuit.& eiecit Sacerdotes leuiticæ tribusvetuitqᷓʒ ſubditos adſcendere Hyero- ſolymam/ fecit Sacerdotes de nouiii mis populi, quibus duos vitu- los ¶tanquam Auguſtanam confeſſi onem,& Apologiam eiuſdẽ) colendos per præconem edixitſe deniq: vno verbo caput Tcleſæ Ifraeliticę cõſtituit,& primatũ in regno ſuo velut Henricus in An klia ſibi adſciuit(z. Reg.12.27.& 2.Paral. 11. 14.& 13.5.)propter
hanc
3
Famq; robal⸗ lionem Dess ratsm habez
Jeroboam vs- be Uando nibi poccauit·
Torobvaß n66 Juaquam ins- No ritulo vs- gnum iuſtè ac⸗ Juiſiuum 8⸗ nnit⸗
via nöman- neq Ponrißes ſummo ſubdi- diiu
byd Srbiſins Fecit, ſoqz C4 put Eceleſie conſtitui.

Ia; iurs 3 robebi ſuhdito Fuit ragno Po⸗
iatus⸗
Paaſa Rex pro Prer Hareſin um Vniuerſa Familia inter- pf⸗
Nareſi fraus⸗ ac uis pleriqʒ Mmn 3 Qid adhoc Tnemplũ Pul- wera ris illa Anglorũ con- iuratio?
Achab Ren Caluinianus.
NiſauRegem Par enicum ne- quauam pro
Rge babe.
Regnm mns oÿicium.
22
„— Scioppij Clafficum banc verò cauſam(ait ſcriptura ʒ. Reg. 13. perauit domus Jerb- baam⸗ ſiue⸗ nullo iuſto titulo regnum tenuit,& nerſa eG d⸗- lera d⸗ ſuparfiis terrs, nempe à Baaſa, Jui inſidiatus o ſli⸗ Jeroboameumq G omnem domum sius int orfecit, ac reg nauit pre eo(z. Reg. 17.) Siquæras, an Baaſa fine peccato,& iuſto titulo domum Teroboam vita,& regno exuerit, Deus ipſe iuſtè id fa- ctum præſtat. z. Reg. 14. conſti tuet ſᷣbi dominus Negem ſuper IM rael. Jui percutiet domum Jeroboam. Etʒ. Reg. 16. Ego re Jaaſa paſui ducem ſuper populum meum ſrael. Fuit igitur Baaſa le- gitimus Rex⸗ fed quoniam ipſe& filius eius, nequaquam ad præ- ſcriptum, ſiue legem Dei, cnius erant Vicarij ſed ad Ieroboami exemplum regno præfuerunt, hoc eſt, cum ipſi peccarunt in reli- gione tum peccare fecerunt Iſraelꝰ propterea iure Z ambri ſẽ ruu eoruu rebelauit/ omnem q domum Faaſa propinquos G amico eius interfecit. G in ſolis eius ſedit iuxta verbum domini quo4 locutus fuerat ad Jaaſa. Sed cum idem Zambri; non modo eandem quam domus Ieroboami,& Baaſæ, religionem ſequere- tur, ſed etiam inſidias,& tyrannidem ſtatim ſub initia regni ſui exerceret, Ambri cum exercitu in eum mouit, obſeſſumq́; tanto terrore impleuit, vt ſe ipſum cum omni domo regia incenderet ʒ· Reg. 16. Porro Ambri Rex factus ſuperiorum Regum religio- nem, vel hæreſin ſecutus eſt/ filius verò Ahab præter duos vitulos aureos etiam Zaal Deum Fidoniorum, cum coluit ipſe⸗ tum à populo colendum curauit quod fimile quiddam eſt ac ſi præter Auguſtanam confeſſionem& Apologiam ex vicina Gallia Cal- uiniſmum induxiſſet, conſilia quidem certè eius non minũs, quãm Caluiniſtarum hodie/ fanguinaria fuerunt,& permittente ipſo Regina Iezabel prophetas Domini/ qui velut collegia aut Mo- naſteria, tribus diſtindtislocis in Iſrael habebant/multaqʒ Irae- litarum millia, etiam in aula Regis/ in veteri Religione inſtitue- bant,& confirmabant, ad necem quæſitos,& in uentos interemit- Huius ßlius Ioram tametſi Balaiſmo, ſiue Caluiniſino patris ſui diſceſſit⸗binos tamen vitulos coluit, ac propterea Eliſæus nequã- quam pro legitimo rege eum habuit, quamuis Retznum ab auo & patre, conſentiente populo, hæ reditario iure accepiſſet/ quin etiam dignum non duxit quem vel audiret vel reſpiceret/ʒ· Reg. 3. Sciebat quippe Propheta ſaniſſimus, neq; populum Kegi- bus ſuis tanquam Pei Vicarijs, maiorem quam Peus velit/pote- ſtatem tribuere neq; Reges ea quæ non accepiſſent/ poſteris ſuis
relinquere potuiſſe. Reges Dei miniſtri ſunt,& paſtores. gregi? Pomini, itaq; omnia ſua conßilia, dicta/ ac facta, ad Dei patroni ſui honorem,& vtilitatem referre⸗& gregem eius in innocenti⸗ cᷣrdn paſeere atʒin inteleꝭibat manun Juurum velut Dauid
regis
3₰

Belli Sacri. 23 regis offñcium deſcribit Pſal. y7.) deducere neceſſe habent! Sin autem vel Deum ignominia,& contumelia afficiant/ nouam re- ligionem ſectando,& legem Dei⸗ ſiue tollendo, ſiue perperam in- terpretando(.quod quidem omnium peccatorum eſt atrociſſi- mum) vel populum domini fraudulenter, ac ſine conſilio,& intel- letu ducant: iam Reges, ac paſtores eſſe deſinunt,& Tyranni, ac lupi eſſe incipiunt. Itaqʒ Eliſæus Ioramum iſtum non modo in honore nullo habuit, ſed etiam bomicidæ lium contumeliæ cauſa vocauit/& miſſum ab eo nuncium in ædes ſuas intromit- tere noluit. ꝗ. Reg.. Iehu verò eand. ob cauſam tametſi ſubdi- tus eſſet Iorami, contra eum coniutauit, ipſumq; cum omnido- mo ſua,& vniuerſos optimates eius,& notos,& Sacerdotes in- terfecit, ac Regnum inuaſit. Quòd verò in eo prorſus nihij pec- carit, hæc Dei ipſius ad eum verba docent. 4. Reg. 10. Quia om- nia uæ e rant in corde meo, cont ra domum Achab Mudiose Fheiſti, Vlm tui/ ad quartam generationem ſedebunt Vuper thronum MWael. Iam vt ad regnum Judæ conuertar, quia Ioram filius Ioſaphat impulſus ab vxore ſua Jua erat Acali Caluiniani Re- pi⸗ Hlia in vj 7egum Iſrael ambulabat⸗ E fornicari fece rat ha⸗- iratores Ieruſalea, præ uaricari Iudam, ſiue quia ſubditos in falſam religionem inducebat/ propterea rebelauut regnum Edom, ne eſſet ei ſubditum,& Lobnai quqʒ ab eo receſſorænt eiuſq; ac poiterorum ditioni ſe in perpetuum exemerunt/ ſed etiam mor- tuũ ſubditi ſui nequaquam velut Regem ſepelierunt, neq; exe- quias ei fecerunt, ⁊. Paral. 21. Athaliam Reginam Iudæ, qhi⸗ Faal Deum colebat, ſiue Caluiniſmo dedita erat, g Juæ in tem- plo domini ſantiſcata ue rant j ornauerat fanum Zaal. 2. Pa. ral. 24. 7. Summus Pontifex coniuratione cum Centurionibusac militibus facta interficiendam curauit,& Ioam eius loco Regem conſtituit, cum priu⸗ dediſet in m anu eiu tenendam legem, Fa⸗ ramento eum adegiſet, vr populus eſſet domini, fide vt vera tan- tum Religio in regno toleraretur. ʒ. Reg. 11.&2. par⸗ 23. Quo- niam verò Ioas poſt modum Iuriſiurandi quod pontifici dedetat, oblitus in gratiam Principum ſuorum, Autonomiam, ſiue quam quiſqʒ vellet religionem ſubditis liberam feciſſet, vt intelligeret, ſe regni jure excidiſſe, imm¶ſit Deus Syros un Iuds am, Jui ighomi nioſa in eun iudicia exercuere,& populus à coniuratis interfe- dum Regijs Exſequijs nequaquam dignatus eſt ⁊. par. 24. Bius filius Amaſias/ ideò quòd Idumæ orum religionem ſuſcepiſſet/& Deo⸗ ſiue veteri religione diſceiũ ſſet, fadta contra ipſum coniu- ratione profugit, ſed mox reprehenſus vitam cum regno ſimul amiſit. idq; à Subditis ſuis coniuratis factum, ipſius De opu di- oitur ⁊par. 2. Et4. Reg. 14. Oꝛias eius filius tametſi nouam
religlonem
Qu⸗ ven ex R⸗ Le Tyranum ox Paßors lu⸗ ꝓum faciant⸗
Jehu aduernſus Regem ſuum propter Hers- n rebellat.
Ac proÿtores
4 Deo laudau rur& pramijs aßicitur. Jorã ab Vxore haretica depra uatus Hareſin inducie.
Ac propteres FSnbditi aduer ſus oum rebel⸗ lant.
Athalia Regi- na propter Cal niniſm ſum- mi Ponrißcis iuſu interfe- da.
Einſ ½ Regn? Carbolico dau um—.
Quipoßeaqn Principibn re ligionis liber- ratem tribuie regni inre o⸗ Iidit.
Amaſias prs⸗ prer ſuſcepram Hareſin.
A coniurarit iuſte occiditnr

Ozias uis Ponrißei mi- .„ naeur eiuſq; munut inma- dir.
Reno iurs pri nr.
Saul regnum perdiait Sacer doris munert innſ0.
Nex o lepram aorporis iure* Ponriſice regn⸗ ꝓrinaims
Nam alioquin luren lepra
ſociſſa·
Hareſi& ino hedientia erga Eynſcopos eæſt Ipra animi.
Feret venerabilior, G& faltus eſt execrabilior. Wam qJuouis homine
24 Scioppij Clafficum
religionem non ſeGaretur tantum, quia neglexit dominum inꝰ uadendo munus Sacerdotum,& ſuperbe Pontifici minando, à Deo lepra percuſſus/ d Pontifice verò,& Sacerdotum collegio e templo eiectus& regno priuatus fuit. ⁊. Paral 6. In quo exem- plo animaduerſionem meretur/ quod Pontifex eum nequaquam Regem vocat⸗ex quo Sacerdotum partes ille ſuſcepit? ſed tantum nominè ſuo eum appellat, vt iam Regno eum excidiſſe,& in or- dinem hominum priuatorum redadtum eſſe doceat? id quod S. Chryſoſtomus opportunè monuit: Vngreſus(inquit) OTa vt Facerdotium vſurparet etiam reg num perdidit. Ingreſſus l vt
priuao yœhthac erat magi⸗ deteſta bili Won nominauiteum Pon- rfex Kegem neqʒ titulo Princapatus appelauit, propterea Juod ipſe prauenien ſe ſe dignitate deiecerat. Eodem verò modo Saul quoq; regno excidit, quod cum in hoſtem moturus Deum prius Sacrificio propitia re cuperet, Samuel verò Sacerdos, qui ſe ven⸗ tnrum, ac ſacra facturum promiſerat moram faceret ipſe holo- cauſtum Samuele non expectato obtuliſſet. Ex cuſat ille quidem ſe Samueli: deſcenſuri(inquit) erant Philiſtæi iœut arena mari plurima contra merd qno populus omni metudilapſun eratae⸗ Juod nemo in toto Iſrael gladium aut lanceam haberet. Eo verò fa⸗ ciem domini noæ placaueram eo Juod tu uxtæa placito die? non venera. Neceſſitate itaq;ʒ compulſun obtuli holocauſ um Sed re- ſponſum à Samuele accepit Vultẽ egnKi nec cuſtodii mandata Dei tui quod ſi non fec ſen, iam nunc præparaſſet Vomnu re- gnum tuum ſuper Iſaelin ſempiternum, ſed nequa Juam reEnAmn ruum vltra conſurget, Quæſiuit ſhi dominus vrum iuxt⸗ cor ſuum⸗ Peinde verò& illud in vziæ hiſtoria obſeruatione dignum eſt⸗ lepram corporis iuſtiſũ mam fuiſſe cauſam Regis d Solio pertur- bandi,& in ordinem redigendi Vabitauit in domo ſeparat a ple- nus lepra, ob quam ei ectus fue rat a Pontiſice Joatham verò hliu eiu ulernabat palatium,& iudic abat populum terræ· Namde leproſis lex erat Leuit. 13. Quicunqʒ maculatu ſue rit lepraſepa-
„ahitay ad arbitrium Faceraqtiꝰ ſolus habitabit extra caſtra⸗ quid itã? quia lepra morbus eſt contagioſus facilèqʒ ad alios tran-
ſit. Itaq; nec Reges ea lege excipiebantur. At enim lepra animi⸗ ſiue Hæreſis, aut inobedientia erga Sacerdotes/ velut cancer ſer- pit teſte Apoſtolo2. Tim. 2. ſiue contagioſa eſt/ ac velut modi- cum fermentum, totam maſſam/ ſiue totain congregationem ho- miuum ſimulviuentium ifeit. Itaq, cum huiuſinodi nec eibum ſamite⸗ nec in domum, qui ralis eſin recipitennec Aue ei dicite, ime auferte malum e vVohi ipſin G expurg ate ei uſmodi fermentum⸗ 1. Cor. 5.& Ioan. epiſt 2. Quid autem ſi Rex iſe ectus

Belli Sacri. 27
fectus fuerit, hoc eſt, ſi Dei vocem ex ore Sacerdotis profedam contempſerit, legemq;ʒ, ſeu Scripturam in ijs/ quæ ad ſalutem omnino ſunt neceſſaria, aliter quam Sacerdotes docent, intelle- xerit, an etiam ipſum ad Facerdotis arbitrium ſeparatum, ſeor- ſum ab alijs habitare, adeoq; regno exutum, ac priuatum viuere oportebit? quid ni? cum lepra corporis nequaquam tantum ho- minibus noceat, quantum lepra animi? Rex autem d Deodatur⸗ vt paſcat populum, vt ante eum egrediatur,& ingrediatur ad præ ſcriptum Sᷣacerdotis, ſiue Dei ipſius/quiverbum& Spiritum ſuum in ore Facerdotis poſuit, ibiqʒ in æternum relicturum ſe promiſit vt omnes legem& ſcientiam, ſiue Textum,& ſenſum ſcripturæ d Sacerdote requirerent: quem ſi Rex contemnat,& ab eo leproſus iudicetur, cum lepra ſua multòfacilius aliorum ani- mos, quam quiuis priuatus inficere queat, Deus eum munere Vicarij ſui iam excidiſſe, Saulis Regis exemplo declarat. 1. Reg. 15. Is enim neglecto Facerdotis mandato Regi impio, quem bello ceperat?pe percit, neqʒ meliores oues,& armenta occidit, quemad- modum iuſſus fuerat ſed timen populum, E obedienu voci eorum ea ſeruauitvt Deo immolarentur. Itaq; mox à Samuele audiuit: Melior et obedientia Juam Vctimæ Juonam quaſt peccatum ariolandi eß repugnare&ᷓ Juaſi ſe elus Idololatriæ nolle acquie⸗ ſcere· Quſa ergo proiociiſormonem domini.& proiecit te domi- nus ne ſe ex ſuper IWrael, G tradidit regnum tuum prorimo meliors te. Si Rex non obediens ſed repugnans ſpiritui, qui in Sa cerdote loquitur(non enim vo eſtu Jui loquimini ſod ſpiritu⸗ Patri veMri qu loqutur in vobis Matth. 20. Itaq; Paul. 2. Cor⸗ 13. An enperimentum Juæ ritis eiun qui in me loquitur Chrſund quod ſimiliter omnes per impoſitionem manuum facti,& gratia ſandti Spiritus donati presbyteri, ſiue Epiſcopi, dicere poſſunt, cum Deus eum ſpiritum paſtoribus in æternum promiſerit vt oues ſuas ſcientia,& doctrina paſcere poſſent, ler. ʒ.& Iſai. 9.) Siergo Rex Sacerdoti repugnans non ſua ſpontè, ſed timens po⸗ pulum G obedie ns voci eorum proijcitur ⁊ domino, ne Rex ſit ſuper populum: quis dubitabit/quin eum, qui ſpontè ſua repu- gnat.& populum ſimiliter repugnare facit, Regno indignum ha- beat? Allenigenam Deus Peut. 17. populi ſui quamuis volentis regem eſse prohibuit.& Paul.1. Cor. 6. Vetat Chriſtianos Ethni- cis ſiue Alienigenis Iudicibus vti/ ipſoſq; ſibi iudices, qui Chri- ſtiani ſint c onitituere iubet. At enim qu Eceleſtam non audit& Deum in Sacerdotibus loquentem contemnit, debet nobis eſse velut alienigena, ſiue Erhnicus, atq; inſuper velut pablicanut, ſiue omni odio dignus, Matth. 10. Et ſi nos ſabtrahere debemus ab omnfratre ambulants inordinate? neqʒ cum ilo comm ſteri. D 2. Theſ⸗
N Neves lepra laborans in ordinem ſt rodigendus.
Alioquin lon gẽ plurimon os dem leprs in- Rcin⸗„
Faul RNex m ru populi.faezt conrra. Sacen- doris praſtri- Pium.
Jraꝙ Dess re- gno enm abdi- Sar.
Nam per S- cerdotum(h Ehrſcoporum os Spiritu Di loquitur.
Alherius reli- Lioni homi- nes Chriſtia- Norum 6 Regesnesiu- dices eſe poſ⸗
ſunt
„

Aegi lepraſp, ordin em Ecels ſ rurbanri ſuhditi adha⸗ vors nõ deben⸗
Regen ſunt bys chia Eccleſia, u cancro in- ecda amputa⸗- 3— Tadem eſß ſen ðtia Luciferi ab Aranaſio⸗ C Hilari proats.
Jmperator Ppi ſeoporum de- 6 retis inobe- die nz occidi inſu.
Scelus eſt Hæ- reticum impe- rare Catholi- 66.
Machabai
206 5cioppij Claſicum
2. Thef. Idq; partim ipſius cauſa, vt ſiue ignominiæ, ſue cuiuſ- cumq; damni metu reſipiſcat, partim ne impunitas illius alijs eiuſdem delidi libidinem pariat,& ſic ordo Eccleſiæ turbetur⸗ certe ſaluo officio Regi leproſo,& ordinem Eccleſiæ turbanti ſubditi adhærere nequeũt/ ſed ab eo velut Dei non iam Vicario. verum hoſte⸗& æmulo je ſubtrabere, neq; cum eo commiſceri mul- to minus autem ab eo iudicari debent. Reges Brachia ſunt Ec- cleſiæ. Iſai.; 1. Zrachia mea populos iudicabunt Quod ſi nune prachium cancro teneatur quo tolerato paulatim cætera mem- bra infici& ad extremum corpus vniuerſum interire oporteat: inſanus ſit oportet⸗ qui neget id amputari, ac membra, ſi modo poſnt ad capitis/ ſiue ecleſiaſticorum imperium aliud eius lo- co reponere debere. Lucifer quidem vir religioſun Epiſcopu bo- vub remplum Faluatorim,& alter Elias(velut Sandi Athana- ſius,& Hilarius de ipſo iudicarunt.) ſummæ impudentiæ eſſe tra- dit Hæreticum Regem Catholicis imperare velle. Fic enim Con- ſtantium Imp. appellat. CAm Anticbrift um ſuſceperis pro Cbri- o qua yonte nuſi adulteræ, domina voluuſtu populo Bei? ſuby cere Eocleſtam Dei tuo Kegno uæ illius tant hm diminam Mate- atem metuit/ tuo futili Imperi? non aliter Juam OxiaG14 Conſanti morbidus en, penfer en Arianus es. Lepra eſtin te, deoqʒ vrgemus te ſecedere d populo Dei ſiout ili Facerdotes Po- mini de templo Oxiam compulerunt egredi. Non æſt licitum Mæ⸗ yericum conienire cum Cat holicis inſanum cum ſanisplenum im- mundis ſpi ritibus cum 7 1 Jubus inhabutat Spuritu Vei: præ- ceptum ſ Iubi Imperator Veu 17. n0n olum non dominav Epi- ſropis, ſcd G ita obedire corum Matut, ↄt ſi ſubuertere eorum decreta tentaueris, morte mori iuſus ſin. Eodem loco Deus præ- cipit alienigenam nonferi Principen ne ſolicet ad ſuam ſectam ryahat alionne reuocet in Aeg)ptum, hoc et 4d dolorum cultum, Juaſi dicat, quis es tu⸗ Conſanti, Jui tibi hanc vſurpaſi aucori- ratem quam tibi Deu non tradidit: G tradidiſet primo in loc⸗ Chrahla num te eſẽ oportuerat? quia ſcelus efalienigenam ſe ruo⸗ Dei iudicare, inimicos religionis domeſticos Vei.
6
E D vt ad exempla ſubditorum reuertar qui Regibus ſuis imperium abrogaruntcum aliter religionem ſuam tueri non
yrepter religio poſſent certè Machabæos non culpa modò vacare/ ſed maxima acg 1 quoque laude dignos eſſe fateamur oportet, quod cum eos An- rlelarunt./ xiochus Syriæ Rex Deum ritu patrio colere prohiberet?veràmq
religionem

Belli Sacri. 17
teligionem omni vi ex Iudæorum animis euellere conaretur/ ipſi tanquam Sacerdotes& cuſtodes legis armis in libertatem ſe vin⸗ dicarint.& Dei inimicum pro Dei Vicario, ſiue Rege ſuo agno- ſcere detredtauerint. Quis verò neſcit Conſtantinopolitanos Im- peratores, nullam aliam ob cauſam Italiæ totiuſqʒ Occidentis Imperio excidiſſe, niſi quia fegem. ſcientiam ſiue verum Scri- pturæ ſenſum ab ore Sacerdotis requirere, q ad mandatum eius egredi G ing redi recuſabant? Iconoclaſtarum namq; Hæreſin ſetabantur& omnem ſacrarum Imaginum cultum, ac venera· tionem ſacris literis prohiberi contendebant, neq; Pontifici Ro- mano aliter docenti/ ſiue aliter ſcripturas interpretanti credere, & obedire volebant. Itaq; primum anno DCCXKII. edixit Pon- tifex, ne nomen Imperatoris Hæretici, neqʒ in literis, ſiue priua- tis, ſiue publicis, neqʒ in ære⸗ argento plumboue reciperetur: poſt anno DCCXXX. Imperatorem Conſtantinopolitanum Hære- ſeos nomine communione fidelium,& Imperio ſimul priuauit, ex quo fadtum, vt ab eius ditione Italiæ totiuſqʒ Occidentis po- puli ſe ex imerent, nec deinceps vectigalia ei perſoluerent: Tan- dem deſperata Græcorum Impp. emendatione Imperium occi- dentis Ca rolo magno Germanorum, Gallorum,& Langobardo- rum Regi commiſit: qua de re tuum, Carole Cæſar,& Eccleſiæ inimicum Luther um audire operæ precium fuerit. Eius in libello ad Germaniæ Wobilitatem hæc ſunt verba. Jmperatori Canſtan- rinopolitano ereptum Fuit Imperium nobſq;ʒ Germanis nomen, ac vituluneius artrabutus? Eo pacto Papæ Facti ſumus ma ncipia eſtiq nunc aliud Komanum Imperium, Juod Papa ſuper Germanos ex truxit. Quoniam igiturper Dei voluntatem G prauorum homi- num conſilium ſine culpa aliqua noſtra nobis Imperium obtigit, eius de ferendi auctor eſſe nolim. Quamkis enim Pontiſces id iniu- Ve alijg e ripuerint non tamen non inußs accepimus. Sed etiam in Biblijs ſuis G er manicis Apocal. 13. vbide capite beſtiæ vulnera- to ac rurſum ſanato ſermo eſt, hæc ad oram verba poſuit. Impe- rium Koma rum deſertum a Gracistranlatum ad Germanos per Papam Quod Germanos Pontificis mancipia recipiendo occi- dentis Imperio fadtos dicit, Imperatores fidem,& obedientiam pontifici debere ſignificat, quaſi ſcilicet liber non ſit Imperator, niſi ei, quicquid libeatcredere,& facere liceat. Ioſua ſummus Iu- dæorum Imperator mandatum acceperat/ vt ad verbum, ſiue mandatum Eleazꝝari Pontifeis egrederetur, q ing rederetur. Quis autem niſi inſanus eum Fleaꝛ ari mancipium⸗ nec libe rum fuiſſe cogere inde velit? Nonne libertas eſt poteſtas faciendi, quicquid lex rectaqʒ ratio permittit? Atqui iegem requirent ab ore Sacer- Aoti, Ju4 Angelu Domini eß Malach. 2, fiue quia legatione ——
Græcit Impers voribus adem- pium occiden- rale Imperium Propeer inobe- dientiam ergo Pontiſcom.
Pontifex d Germanos Im perium tran- Nultt ipſo Lu⸗ rero ree. Exrae Tomo 1. Ger. len. pol⸗ 312.6 in Vs vembergica o⸗ ditione frau⸗ dulenter omiſ Jum
Fider,& oc dientia quam Caſar Ponti- ſei deber non pugnat cum i bertase.
Quid iber⸗ ras? Vide Ee⸗ cleſtaſtici wo⸗ cap. 1 16.
₰

mperator Bernent Pa- yam Perpi⸗ Dahm.
Cbrißus per o Potri loquitur
Vox Petri eß vo Cbriſti⸗
Petro mérien⸗ wentitur Deoy S Spiritui Sanco.
Idem eſ in ſue ceſore Petri⸗ Ceſarem non deber pudero⸗ uod ſit Pap⸗ ſubditm⸗
28 Scioppij Claßcum
Dei fungitur& Spĩritum Sanctum vt legem interpretari poſſet⸗ accepit. itaq;ʒ tum demum liber eſt Imperator · cum facit quæ- cunq; ei lex à Spiritu Dei per Sacerdotem loquentem declara- ta permittit· Quod fi autem Sacerdotem ſpernat ſibiqʒ contra verbum eius egredi,& ingredi permittat, non magis hber eſt⸗ quam ſi Deum ipſum ſperneret, eiuſqʒ verbum nihili faceret, id quod hæc Apoſtoli verba docent. 1. Theſſ.;. Qui præcepta me⸗ hernit non hominem ſernit ſed Deum qui etiahn dedit Spiritum ſuum Sanlum in nobis& hæc ipfius Chriſti. Luc 10 Q von audit me audit qui vos ſpernit me Pernit. Matth. 10. Mn enim vor efi hn loquimini ſed Spiritus Sanctus qui apud von manebit⸗ ¶oan.10.)2/jz in ſcmpiternum(lſai.yg.) Et de meo accipiet qus annunciahut vobis. Ioh. 16. Quod ergo Chriſtus dixit. Ioh. 10. hahere ſe alias oues nempe Gentiles, Juas ipſe addulturus ſit, id de Petro quem totius ouilis paſtorem conſtituit, intelligi debet. velut ipſe Petrus in concilio Apoſtolorum Act. 15 hoc modo do cet: Vo ſcitis Iuia Deus elegit per Os meum audire gentes ver- hum Fuangelij S credere. Ex quo apparet, quos Petrus docet eos ab ipſo Chriſto doceri:& qui petri vocem audiunt eos ipfius Chriſti vocem audire. Nam Chriſtus diſertim de ouibus quas Petrus adduckurus eſſet, vocem inquit, meam audient Ioh. 10. Ni- mirum Spiritus ſancus, quem Chriſtus ait, de ſuo accipe re, in Pe- tri ore poſitus non ipſe Petrus loquebatur. Atqʒ hanc ob cauſam⸗ cum Ananias roganti Pet ro falſum reſpondiſſet, non e(ait Pe- trus Ad.ᷓ. hommnibus mentitus ſed Deo · Tentauit Fatana cor ruum mentiri te Spiritu Sano. Jed Ipiritum ilum Fanctun Deu non in ore tantum Petri ſed etiam in ore ſeminis eiuſiue ſucceſſorum, vfh in ſempiternum manſurum in Ecclefia pactus eſtIſai.y9. Ergo qui mentitur, aut rebellat ſucceſſori Petri, non homini, ſed Deo,& Spiritui Sancto mentitur, aut rebellat. Quare non eſt, Imperator quod te Pontifici fidelitatem/& obedientiam præſtare pudeat. Facis enim, quod Deum Eccleſiæ ſuæ promi- ſiſſe non ignoras Iſai. Go. Venient ad te curui lij eorum qui hu- miliaue runt ſeſiue ſucceſſores Impp. Romanorum& adoratunt oeigia pedum tuorum. Keges gentium minih rahunt, ſiue vVt Mi- nihri apparebunt tilu. Gens vero,& regnumn„Juod non ſeruierit ribn GentE reg num, ſiue quod obedientiam& fidelitatem non præſtiterit periꝰit.Iſai 49. Aeges videbunt& conſurent Prinei- pen E adorabunt propter dominum Juin ſdelas eſtꝛ ¶ elegit te. Vultu in terram demiſfo adorabunt te& pulus rem pedum tuorum oſculando eou lingent. Facis etiam, quod ante te Fridericus Ae- nobar bus Imp. potentiſſi mus/ priuſquam ã peſtibus quibuſdam deprauatus vlſet ex officio Cæſaremfacere quemcunq: i velut

PBelli Sacri. 25
ðᷣelut ex his verbie, quæ libro Feudorum quarto, titulo centeſimo leguntur, diſces: Ex facto incidit ſcto Fridericum Principem noſtrum cum ab initio Dux eſſet,& pro ducatu Kdelitatem Faceret, Aiuino nutu poſtea Imperatorem creatum perita ab eo ſdelitate Pro ducatu, petenti domino reſpond ſe ⸗ non teneri ſe Ndelitatem facere cum omne hominum venus ſihu ſdelitatem deleat, C ip/⸗ Joli Deo, G& Nomano Pontaßei. Sic ergo perſpicuum eſtneq; man- cipia eſſe Pontificis Imperatores, quamuis ipſi velut Pij terræ, huic Deo ſuo quem Peus Deorum, qui ſolus Deos facit/ non ali- ter, quam Moyſen olim Pharaonum Regumq; omnium Deum conſlituit, faſces ſubmittanteiqᷓ;ʒ propter Deum fideliter ſeruiant ac miniſtrent, neqʒ etiam iniuriam vllam Græcos Imperatores accepiſſe cum Occidentales Chriſt iani Imperio eorum ſe exeme- runt? poſtquam eos Peo ac Spiritui ſandto per os Pontificis lo- quentirebellare,& ab omni emendationis ſpe penitus derelictos eſſeex ipſius Pontificis ſententia ſatis conſtitit. quid enim? ði Ioſua noluiſſet ad verbum Eleazari ducere populum Iudaicum⸗ nonne populus quod ſuum erat, meritò feciſſet,& Ducem eiuſ- modi ſuas ſibires habere, alijq; ſe meliori locum cedere iuſſi ſlet? Præ ceptum enim Peifuerat huiuſmodi: Ad verbum Facerdotis E redietur G& ing redietur ipſe& omne⸗ ſli Iſrael cum eo, G cæ⸗ eeræ mu¶titudo. Num. ⁊7. Igitur ſi Ioſua ingredi voluiſſet aliter⸗ quãàm Sacerdos præcepiſſet? nec ipſe popujum quamuis volen- tem ducere, neq; populus eum ſequi ducem debuit. Saul qui- dem regni ius perdidit eo ipſo, quòd negleo Sacerdotis manda- to, populo fuiſset obſecutus/ quemadmodum ſuam ipſe culpam Samueli confitens, peccaui inquit qui4 Preuaricatus ſum ſormo- nehn domini& verba tua, timens populam, obedien voc eorum, 1. Reg. 15. Iamvt aliqua etiam eorum exempla commemorem, quos non ſubditi. ſed alieni propter Sacerdotum vocem contem- pram& bona Eccleſiarum occupata regno exuerunt, Clodouæus Galliæ Rex nullo alio, quam Hæreſeos extinguendæ colore in Alaricum Aria num arma mouit, eumq́; interfecit, theſauroseius occupauit,& Aquitaniam ſuæ ditionisfecit, verba, quibus mi- lites adͥ bellum inflammauit huiuſmodi ab Hiſtoricis referuntur: Valdè moleſts fero quod hi Ariani partem tenent Galiarum. Famus, milites, cum Dei adiutorio, 1/, ſuperati⸗ redigamus eeyram in nſtram ditionem. Moc ſolum vot noße cupioꝛ nobi⸗ aduerſum immaniſſimos hoſtes, non Vro coniugihus, aut liberi? non etiam pro acquirendis diuitij?, certamen eſe ſod potihs Pro inſepa rabili I. Trinitatis vnitate/ uam 1 nefandiſſimo errore diuidunt. Feſtinemus 1gitur ad yrælium& duina pro- eedicne conſ, boMiles phalanges aggrediamur intrepidè⸗ L Præter-
Fyidorieus· Barbaroſſa f rerur ſo Pont Fiſidẽlitsten debere„ in re.⸗ bu nempe Ee⸗ cleſiaſtici ra⸗ giminin· Imperatoren ac Reges ſuns Dij kerrs
Papa Deus Deorum ſed Doi benoßcio⸗
Rex potius po⸗ pulo⸗ quammn S cerdori obedis⸗ regni ins por⸗
Reges propren
ſubdttis ab alienis 7e gno Holisti⸗
Clodouen Aquitaniam
Ariano Rago
eripuit rantðũ propter HAs⸗ Jin·

JMÿnMlum D⸗ „5G Imporan ver Romshuu zronrun.
EMborfn⸗ Regi Hareiico vanzñ proprer Nareſin blð on.
Boli Vands- diei canſa ſol Mareſi, J% diberars Af oñ lMMiniann⸗ voloba⸗
Inÿßinianns vnlo wilin⸗ ohebetarni J*i ehe Ca⸗ bolisus.
Nagʒ wratm⸗ Ioſam Dau v Foriam vi zri⸗ 3ui.
Fipinus Peole⸗ Ja Aduerſu⸗ oarum oypreſ- ſorem Aefon- dns.
R⸗ oreaſione⸗ Auitani« Do minꝰ eßritu. Carolum M ꝓnñ defenſio ßᷣ Aei, c Pontiß- ois Lanxobar- AiaHPania⸗ C Saxonie do ninum feti·
3. Scioppij Claſſicum
præterquãm verò guod Deus ope illi mirabiliter ſæpè latã/ quãmi juſtam belli cauſam haberetſatis declarauit, tum etiam Anaſta- ſius Imperator ampliſſima legatione vltro miſſa, coronam aure⸗ am⸗ cum orbis terrarum approbatione eiimpoſuit, hocqᷓ; verbo- rum elogio eum affecit. quod Chriſianum nomen 4 Gothorum fu⸗ vore deſendiſſet quod ſua vnius manu Dei, bowinumqᷓ; boſtem⸗ ſiue Hæ reticum occidiſet, Juod eum propteres Deus ac Keligi⸗ ſu generis humani patrem eeciſet. Eandem belli cauſam Chil- debertus Clodouæi filius in Amalaricum Alarici filium ſororium ſuum habuit, hæreſin videlicet Arianam, ad quam Amalaricus Catholicos cogebat. Profectus ergo in Hiſpaniam cum exer- citu Childebertus, Amalaricum prælio congreſſum occidit: To⸗ letum,ac præ cipuas Hiſ paniæ Vrbes cepit,& acta preda ingenti Victor domum redijt. Iuſtinianus etiam Imperator nullum aliũ belli Vandalici titulum habuit, quam Catholicæ fidei,& Eccle- ſiarum defenſionem. Vandalorum namq; Reges approbanti- bus Romanorum Imperatoribus ipſos quaſi centum annos Afri- cæ totius Imperium tenuerant ſed quemadmodum Juſtinianus? veluti cauſas belli aduerſus illos ſuſcepti commemorans teſtatur? hoſtes erant cùm animarum propter Hæreſin, tùm corporum propter crudelitatem, qua Catholicos ad Hæreſin adigere cona- banturʒ poſtremò Eccleſiarum quas partim ſui perfidis opinio- nibus prædicandis maculabant, partim in ſtabulaꝰ alioſq; profa- nos vſus conuertebant. Cod. lib· r.tit. ⁊7. Itaqʒ Deus mirabilem Catholico Exercitui(nam ne quis paganus/ aut Hæreticus in exercitu ſuo militaret Imperator edixerat.) victoriam tribuit⸗ v Rex Arianus bello captus, catena vinctus, Conſtantinopolim dudus, Vandalorum Imperium funditus extindtum, Africa de- niq; tota vno trimeſtri recuperata fuerit ita vt affirmet Iuſtinia- nus cuius belli ſucceſſum excedere omni⸗ mirabilia opera, Ju 4 Vaculo contigerunt: ðimiliter Pipinum nulla res alia quàm Eccle- ſiarum defenſio Aquitaniæ dominum fecit. Cum enim anno Chriſti yßo. exercitum in Aquitaniam duxiſſet Eecleſias à VVai- phario Aquitaniæ Duce ſacrilegè occupatãs vindicaturus⸗Duxqʒ datis obſidibus Eccleſias Epiſcopis ſe redditurum promiſſi ſſet⸗ ſed fᷣdem datam ſæpius fregiſſet tandem anno DCCXV. reuer- ſus pipinus periurum ac ſacrilegum occidit,& Aquitaniam ſuæ ditionis fecit· Quis verò neſcit vnam Catholicæ fidei,& Roma- næ ecleßæ defenſionem Carolo magno ad pellendos Italia Lan-
gobardos Pontificis oppreſſores ad profligandos in Hiſpania Sa-
racenos, Chriſtiani nominis hoſtes/ ad Saxones fidei Chriſtianæ,
quam ſuſceperant deſertores ſubinde ad officium redigendos
arma induiſie, eumq: Langobardiæ, bonæ Hiſpaniarum partis& Saxonia

is.*„ Belli Sacri. 37 Saxoniæ Regem ẽonſtituiſſe, cum alioquin regnorum illorum oc- cupandorum neqʒ iusvllum neq; occaſionem haberet. Cum igi- rur partim verbum Dei ſcriptum 4 concilijs,& Pontificibus de- claratumpartim verba ſenorum Dei/ ſiue opera eius iam audiue- ris quæ Reges ac Principes, qui Verbum Nei in Sacerdotis ore poſitum contemnunt, neqʒvt ipfi docent, populum dominiduce- re, ac paſcere volunt/ ac Dei non Vicarios, ſed hoſtes ſe præbent, ſiue a fubditis, ſiue ab alienis, nullã niſi defenſionem honoris di- uini cauſam aduerſus eos habentibus redtè ac laudabiliter regno exui. atq; in ordinem redigi teſtantur: quid nunc Imperator, du- bitas/quid tibi aduerſus eosfaciendum ſit, qui ſubditi tui ſunt, qui fidelitatis Saeramentum tibidixerunt, quorum velut Vicariorum tuorum facta præſtareac non minus pro ipſis/ quam pro te⸗tuiſq: adtionibus rationem Deo reddere neceſſe habes? Tu ne vt patia- ris ECcleſiam Romanamæ cuius te filium profiteris, cuiuſqᷓ; te ad- uocatum ſemper fore iuraſti, abiſtis pro Meretrice Babylonica, tam apertè,& impudenter infamari? Tu nevt Pontificem. Petri ſucceſſorem, cui honorem debitum ſemper exhibiturum te con- ceptis verbis juratus es, nullam aliam ob cauſam, niſi quod S. Bi- blia perinde vt Luthero placet, interpretari non vult, ab iſtis tan- quam Antichriſtum traduci, ac deuoueri, impune permittasꝰ? quid? ſite quiſpiam ſubditorum tibi Principum periurum ac mendacem, ſi Auguſtam coniugem tuam adulteram,& veneficã eſſe dicat, ſi vectigalia tua intercipiat, ſi familiares tuos pulſet, an dubitabimus, quin grauiſi meè commouearis, quin atrociſſimam iniuriam vindices, quin perduellem iſtum, atq; imminutæ Maie- ſtatis reum ad Supplicium expetas? quomodo ergo, niſi te, ac tua plus⸗quam Deum amas nec ad officium tuum propagandæ,& conſeruandæ diuinæ gloriæ curam pertinere credis/ teqʒ Sacra- menti illius, quo Pontifici,& Eccleſiæ ſolenniter te deuinxiſti, turpiter oblitum videriparum penſi ducis quomodo, inquam committes vt impune iſtiferãt qui Deum fregiſſe fædus iactant, quo ſe Spiritumac Verbum ſuum,& legern ac ſcientiam ab ore Sacerdotum in æternum non ablaturum promiſit/qui Ecclefiam Dei ſponſam, adulterium feciſſe, multiſqʒ iàm ſæculis homines, vt non obedirent Veritati, faſcinaſſe confidentiſſimè inſimulant: qui vectigalia Dei⸗ſiue Eccleſiæ bona, ad vitum eorum, qui Deo in templodie, ac nocte ſeruiant, deſtinata ſacrilege rapiunt: qui domeſticos DenSacerdotes, ac Monachos, omnis generis contu-
melijs afficere prorſuſqʒ excarnificare,& interimereludum io- Lumq; putant?
CApP.
Conelußis zri- mi membri ſi⸗ aſoris ad Ca- rolum v. Ca⸗ ſarem
Cayolus iniu⸗ riam vam atnb cem ſi fadd ns Juaquam impunivam dimitisrst ⸗
Mulro igirur magis iniuriã Deo fadam punire dshst⸗
1 —

Alterum ſia- ſpria membri de modo⸗ac m⸗ Aj„ Juibu⸗ Carolus puni- re Harerito debear. Næreſis mater Seditionum a⸗ bslorsm.
Tuibers vibil mgib in vori⸗ Ium Vurba ac bells.
Tom. 1. Ger⸗ Jon. in adi⸗ Comin ſfol. 444 C Tom. 9. Vyyi. Vol. 103
Impeysion„d zelum aduer- ſ ha retico⸗ ſo comparare-⸗ duber
Qu⸗ porißimi anxilio niti Cæſar Abeat.
Fide oporte Loſtes vincere.
Scioppij Claſicum
cpPvVT v.
8 E P quantum video, non tibi voluntas, Imperator, deeſt fa⸗ ciendi officium⸗ tantum de modo/ac via coe rcendi iſtos Dei rebelles ambigis, ac propemodum, vt d nefarijs iſtorum armis
Eccleſiam defendas, arma tibi induenda eſse conijcis. Namvt
Spiritus ſantus hominum eiuſinodi peruerſa loquentium,& cir- ca fidem naufragantium, nobis ingenium deſcribit Prou. 22. Arma C gladi in via peruerſi. Quod ne quis minus veriſimile iudicet, iple Lutherus eius rationem ſic reddit: Falſa doctrina, & bomicidium perpetuòꝰ mul eſſi volunt, c debent⸗ ficut rota ſx⸗ era ſeriytura omnes hiſtoriæ, G quotidianus rerum vſut teſtan- rur. Diabolus enim hominem totum cupit interfeltum Animam Iuidem per mendacem doctrinam, corpus verò per cedem. Vhi- eun ʒ ern oprius facit.(id eſt vbi hominibus perſuadet vt falſam Scripturæ interpretationem arripiant) Vatim alterum ſimiliter molitur. Neq; verò ignorare Cæſar potes, quam ſe ipſum Luthe- rus idem ingenio inſedato,& turbulento eſse præ ſe tulerit/ cum coram te in totius Imperij conſeſsu VVormatiæ palam fateri ni- hil dubitauit? chil ommum re rum adßectu iucundius ſihi paſ accide re qua mſiex ſua doctrina tur bæ, ac diſidia oriantur Cuius rei cauſam hanc alicubi in libris ſuis reddit, quod commotio tur- barum ſit vnicum miraculum ac validiſſ mum documentum ex quo de veritate doctrinæ ſuæ iudicium fieri queat. Itaq; huiuſ- modi cla co ſuos ſectatores ad arma exacuit. Doctrina mea de- bet vociferariG cædere. Hic modo mihi nullam Deus det patien- tiam aut mnanſuetudinem Mic dico. Non non, non/ Juamdi ve- nam moue re potero, vt etiam Cæſari KegibuPrncipibusDiabolo cuicun qʒ 1lia rumpantur. Cum igitur huiuſmodi ſit Lutheri ac Lutheraniſmi ratio, nihil alucinaris, Imperator, cũ tibi ad Ec- cleſiæ defenſionem armorum inducendorum neceſſitatem mox venturam ſuſpicaris · Sed quoniam Rex prudens 1turus commit- rere bellum ſedens p rius cogitat/ ſipeſit cun decem milubus occur- rere ei Jui cum vnginti millabus venit adſe. Luc. 14. operæ pre- cium feceris? ſi prius belli gerendi rationes ſubducas/deqʒ copijs quas in hoſtem ducas, conßilium ineas. Caput autem omnis eiuſ- modi conſultationis eſt/ vt bellum non tuum ſed Dei eſse cum animo tuo ſtatuas, Deumq́, cauſæ ſuæ nequaquam defuturum perſuaſifũi mum habeas, tametſi hoſtes, ac rebelles tui multum te viribus fuperent. Fides enim eſt„per quam omnibus ætatibus ſandi Regesac Heroes⸗deuicerunt Kegnafortes fac ſunt in bel- lo, caſtra verterunt eterorum Hebr. 11. Pauidi cum Gigante

Belli Sacri. congreſſo nulla res alia tribuit fortitudinem,& victoriam quãm ſides, ſiue firmiſſi ma perſuaſio illa/ qua Deo gloriæ ſuæ diuinæ ⁊ Philiſtæorum impietate defendendæ, nec voluntatem, nec facul
tatem, fiue vires deeſſe credidit. Philiſt æi enim ſi vincerent, futu- rum ſciebat Dauid/ vt gloria Dei non mediocriter minueretur, quippe qui tantas non habere vires videretur. vt populum ſuum ab hoſtium poteſtate, ac ditione vindicaret. At enim Deum for- tem amAlatorem eſe meminerat.(Ioſ. 24.) qui gloriam ſuam,& opinionem potentiæ alteri nequaquam tribui patiatur/ eumq́; omnipotentem eſſe nequaquam dubitauit. Cum itaq; hoc modo apud Philiſtæos argumentatus eſt, tum te ſimiliter argumentari docuit: Hoi ad me venit cum gladio,& haſta E clypeo Eg⸗ autem venioad hoſtem inermis in nomine domini. Itaqʒ belum hoe eſ yſiu Domini: ac propterea Dominus tradet haſtem in manu⸗ meaEhſelet omni terra, quia eßt Deus in ſrael, noueritqʒ vni- nerſa Eccleſia hæc Jua non in gladio nec in haſta ſaluat dominus. 1. Reg. 17. Tamquam diceret: Quicunq; gerit bellum Domini. ſiue qui cum hoſte viribus ſuis inflato, congreditur in no mine Domini fidem habens in Dei omnipotentia, is certò vincet. Ego autem Pomini bellum gero, quippe in quo gloria Dei agitur. Nam vincente, me conſtabit Peum eſſe in Iſrael, ſiue illum eſſe verum Deum, quem Ifraelitæ colunt: eundemq; omnipotentem eſſe, vt etiam inermi aduerſus armatum Victoriam queat tribue- re. Itaqʒ Victoriam exploratam, ac velut domi conditam habeo, tametſi armis,& viribus, quæ opinione hominum ad vincendum requiruntur, inſt ructus non ſum. Won enim in areu meo ſerabo⸗ neq; Cladiu meus ſaluabit me. Pſal. 43. Nimirum Deo ad tuen- dam nominis fui gloriam nihil armis, nihil viribus noſtris opus eſt/atq; adeo nunquam magis quam in noſtra inſrmitate virtu⸗ eius perfentur( 2. Cor 120) quæ cauſa fuit cur Gedeoni aduer- ſus Madianitas XXXII. millia militum educenti victoriam tri- buere noluerit: Multu(inquit) inquit eſt papulus tecum, nec tra- detur Madian in manu eius ne glorietur contra me Iſfrael, G di- ratmeis vi ribu labe ratus ſum. In trecentis tantum viris lube- rabo von C tradam in manu tua centum triginta Juinqᷓʒ milli Madianitarum. Iud. 7.& 8. Et quoniam Gedeon in repromiſione De non hæſitauit difidentia ſod con fortatꝰs eſt ſide,& contra ſpem⸗ in ſpem credidit. dan gloriam Veopleniſimẽ ſcienJuia Juæcunq½ promiſit Deu, poten ef, S facere( quemadmodumde Abraha- mo Paulus Rom.. loquitur cuius fidem fides Gedeonis æqua- uit velut Hæbr. 12 diſcimus.) Propterea Deus viciſſi m glorifica- uit illum,& Victoria illuſtrem reddidit. perpetuòfacit enim De- us quod de ſe pollicetur. 1. Reg. 2. Quicunqʒ glorifcauerit me⸗
67.
Qua ve Dau Aſidem ſupp ⸗
ditariu.
Pericalum glo ris Dei.
Quieunyn xo⸗ rit bellum Do⸗ miniy vuncit⸗
Bellum domd-
ni gerit Juem vincere gloris Dei inte raß⸗
Deigloris w git illuſtratun cumMdta Vs Fpris deſunꝰ⸗
Dou non vuls Vicoriam tri⸗ buere Gedeons multon mili⸗ tu babonti⸗
——
S——
6

Eloriſcanten. ch ſaniſcan 7e Denm vi- eiſm„5 6o Llorißrantur. Gloriſcau Deð JuiMedÿ ui dem humanis vyitur, ſad in Volo Do eon- Naiu.
Qui cõfdit in Med huma- „9„ Des non daygloriaw.
Nam oi cole⸗- gam volat 4. dinnʒi⸗
Moyſi mdie⸗ NAe Ae poren- vis Dei.
A Doyunitur
Qi⸗ non ſan⸗ Fifcauer⸗ Deum priore- iqm ·
Poſtoriore i Deum ſandi- cauit„
yids infra 64p. 15.
Rex magrum Exercitum ha zens quomodo Deum glori-
hest.
34 Scioppij Claficum
gloriſcabo eum PtIſai. 8. Timorem quem ꝛimet populus no ⸗ cati, neq; paueati( A viribus hoſt ium, quod ijs pares non ſitis) Paminum evercituum iyſum ſanfeate& erit vobis in ſandti⸗ Fcationem. Maximè verò Deum glorificat, aut ſandtifcat/ ſiue Peodat gloriam, qui plurimum ei credit, neqʒ vel minimumde omnipotentia eius dubitat? Sicut vicifim Deum ignominia af- ſicit, qui nimium adiumentis humanis con fidit& cum illa desũt/ bellum domini ex ſententia confci poſſe minus credit, tanquam Deusſine collega/ſue ſolus ſatis virium non habeat, gloriam ſuam tuendi. Qui ergo fiduciam habet in prudentia, aut virtute, ſiue fortit udine ſua, aut in Exercitus ſui numero, armis atque vi- ribus, aut etiã in loci oportunitate, is licet bellum Peigerat/ſiue ypro Pei gloria, veraqʒ religione pugnet. Peum tamen non ſancti- ſcat⸗ ſiue non dat Deo gloriam, quia non credit in eum perfe- do corde, neq; omnipotentiæ laudem eitribuit, cum eivelut col- legam Media ne mpe,& adiumenta humana adiungat imbecilli- tatem eius quaũ ſuppleturus: quę quidem res Peumfortemæmu- latorem, qui gloriam ſuam cum quacunqʒ re creata communi- cari fert indigniiũmè, inc redibile eſt, quam offendere ſoleat. Moy ſes 8 Aaron iu petram percutere virga& aquam educere⸗ quod de potentia Pei hæſit aſſent diffidentia,primo ictu nihil pro- fecerunt ſed vt mox rurſus omnipotentiæ diuinæ in mentem eis venit, pleni fde repetito ictu aquas largiſũi mas eduxerunt· Itãaqʒ eis iratus Peus hanc pœnam denunciauit: Num. ac0. Quia von credidi i mihi vt ſandi faretis me caram ſlyn Iſrael nœhñ vnde- hititerram quann dabo ein. Btrurſum? Non intrabit Aaron* rerram tanc eð quodine rodulus fuerit ori meo· Et Num.7. Mo- rieri tu Moy ſes Jut frater tuun Aaron, Juia ofe ndiſti me 18 cont radiiene multitkdint, nec ſandiſeare me voluM cora oa ſuper aquan contradiioni. Et nihilo tamen minus Num 20. legimus: Aac cß aqua cont radicionis vbiſanſcalu⸗ dominu eor ſli Iſrael. Nimirũ priore icu Moyſes Peũ non ſantiica- uit fiue non dedit gloriam Deo/ quia ninurum hæſitauit in fide⸗ neqʒ ſatis credidit, Dei virtute aquas de petrã elici poſſe · Sed poſteriore demum ictu ſandtificatus fuit Peuscum ſcilicet Moy- ſes fidei ſuæ ſcintillas reconflauit ac rurfum accendit ſiue in ßde ſe denuò confortauit, prioribus ſcilicet eius miraculis in ine moriam ſibi reuocatis: quam valdè efficacem reſuſcitandæ fidei rationem eſſe, poſterius demonſtrabo.
F
Imiliter Aſa Rex Iuda quamuis quingenta odoginta millia fortiiimorum militumaduerſus decies centena millia Aethio 3 pum

Belli Sacri. 35 yum in aciem educeret⸗Deum tamen gloriſficauit, fiue fanctifica- ut᷑/ palàm confeſſus, ſe nihil prorſus ſpei in exercitus ſui robore collocare, ſed hac vnica niti fiducia, quòd cum Dei gloria eo bello ageretur(nam ſi viciſſent Aethiopes⸗Deum Iudæ orum præ ſuis Pijs/ aut etiam præ ſe ipſis contempſiſſent, vt imbecillem.) ple⸗ niſſi me ſciret, Deo vindicandæ gloriæ ſuæ, nec voluntatem, neq; vires deeſſe, Domine(inquit 2. Far. 14.) non eß apud te vlla d Man tia, vtrum in paucis auvilieri? an in pluribuadiuua no domine Yeu noſter. In te enim,& in tuo nomine habentes duciam veni- uMcontra hanc multitudinem, Domine Deus noſtertu ernon pra- aaleat contra te bomo. Quia igitur ſic Deum glorificauit Deus viciſſi m eum glorificare voluit, rueruntq́; Aetiopes vſqʒ ad inter- necionem⸗ Domino cædente/ ac terrente, exercitu autem ilius præ- liante. Sed poſterius Deo gloriam ſuam non tribuitcum aduerſus Baaſam Regẽ Iſraelitarum fædus, cum Syriæ Rege inijt, eiuſqᷓ; copias multo auro,& argento condudtas in hoſtem immiſit, quo verò euentu/ſic ⁊. Par. 16. commemoratur. Venit Propleta ad Aſum regem G divit ei: Qia hahuiſti ſduciam in Kege Vyriæ,& non in Domino Deo tuo ideno euaſi Syriæ Negit exercitus de ma⸗ nu tua(quem alioquin Iſraelitis opem laturum, non minis quam Iſraelitas deuict urus eras.) Nonne Aetbiopes multò pluren erant- Juos cum in domino credidi ſe? tradidit in manutua oculi enim Aomini contemplantur vnuerſam terram, G præbent Fortitudinẽ bi, Jui corde perfec credunt in eum. Itulte igitur egiſi& pro- prer boc ex præſenti tempore bella aduerſum te conſurgent. Cre- dibile eſt, Conſiliarios huius regis multis argumentis bellum ad- uerſus Iſraelitas diſuaſiſſe, quod id ſcilicet neq; honeſtum aut iuſtum,& magno quoque periculo coniundtum eſſet Nam quod 4 veteri religione deſciuerant Iſraelitæ, quod Sacerdot es Leui- ticos eiecerant,& ſummum Pontificem contemnebant, ipſiq; Sa⸗ cerdotes de infima plebis fece ſibi conſtituerantatqʒ inſuper oc- cupata Rama Iudeæ ciuitate vires ſuas augere,& impietatem ſuam propagare conabantur, hoc conſiliarij illi exiguum quiddã, nec regi veterem Religionem retinenti magnoperè vindicandum cenſebant? non aliter, quãm tibi, Carole Cæſar. Granuelanus ho- die perſuaſum cupit, non ſatis iuſtam aduerſus Proteſtantes belli cauſamte habere quamuis illi ab auita religione turpiter defe- cerint, Sacerdotes ac Monachos fidei ac patrocinio tuo com- miſſos vi eiecerint, Papam velut Antichriſtum execrentur, te ip- ſum ac Catholicos omnes Antichriſti mancipia,& beſt iæ adora- tores dicant Prædicantes ipſi ſibi conſtituant Catholicorum Im- perij ordinum prouincias occupent, itaq; numero ſuffragio- rum in Comitijs Imperij paulatim Catholicis pares
ni
kContemnnd⸗ ſuns viren, c in Deo Volo ᷣ duciam z„ho⸗
sando.
Pans Regin is Dei eauſa multum de auxiliÿ hum viſolicit
Quib Argw mentis Aſa Re gi belum ad- verſus ſtrael 744 duaſum vide arur.
1eauſam non
oſatin inßð̃⸗

2. Vor⸗ delß vimis yoricu- Joſum ob ho- Pinm viros.
. Deam vn Nwper mira- onla ſantro.
Aegi Aſa pra denyia ſacnli⸗ hay barnis⸗
Anoram yuoA
ℳ
fecit
ſns pruduntis
ymrum A/a K
6 Dei
mandato Abuerit
miratuloſam vĩoriam ℳ6i ꝓclicers.
36 Scioppij Claficum
niſi quicquid ipſis libet, ⁊ te impetrẽt omnia tua poſtulata, quam- uis æquiſſi ma& conseruandæ reipublicæ neceſſaria calumnien- tur,& impediant. Deinde autem periculaſæ plenum opus ale⸗ futurum cenſebant aduerſus Iſraẽlitas, Hæreticos illos quidem, & veteris fidei deſertores, conſanguineos tamen,& cum IJudæo- rum non paucis affinitate coniuntos, adhæc numero copiarum⸗ armis, atq; viribus multò Iudæis ſuperiores,& Syrorum ſocios, ac fæderatos præ lio decernere, omninoqʒ ſatius eſse⸗vnam Iudeæ ciuit atem Iſraelitis permittere, quàm perdendi vniuerſi regni pe- ricuſum adire. Nam vt Rex viribus hoſte inferior, Dei tamen au- xilio fretus bellum ineat, minimè ſe ipfi audtores eſſe: Deum quippe non ſemper miracula facere& hoc quidem tempore ni- hil præcepiſse, neqʒ opis Regi quicquam promiſiſse/ Itaqʒ ſpe ac fid ucia aux ilij diuini armis in hoſtem muſtò valentiorem experiri, nihil aliud eſſe quam tentare Deum! qua quidem re pio Regi ni- hil magis cauendum videri. Sed Rex Aſa medium ferire cu- piens vt neq; ad extraordinariam Dei opem confugeret De- umq́; in hoſtem pollentiorem mouendo tentaret, neq; Iſraelitas Ramæ arcem excitare tot iq; Iudeæ iugum velut imponere ſine- ret, Regem Syriæ prece, ac precio ad violandum, quod cum Iſraelitis habebat fædus eorumq́; ciuitates occupandas per- pellere pro re nata optimum iudicauit. Quam verò ſtolidum cius conßilium fuerit, paulò prius ex Propheta audiuimus. Qui enim Peo fretus non tantum Iſraelitas, ſed etiam c onfæderatos& au- xiliarios eorum Syros, bello ſubact urus/ cæteriſq, populis vicinis omnibns, ne ſe commouere auderent terrori futurus erat(.id quod Ioſaphato poſterius contigiſſe. ⁊. Paral.⁊0. 29 diſcimus.) is auxilio diuino parum confiſus,& ad artes conuerſus nihil aliud lucri fecit, quãm quod pro Syrorum domino eorum ſocius,& particeps fad us, d cæteris contemni cæpit, vt ei bellum facere ni- hil metuerent, quippe quem nequaquam diuinitüs adiuuari, adeòqʒ aſutia ſe tueri bellumq; cauponari potius quàm belgera- ri intelligerent.
E A PV N ⸗
F ST autem animaduerſione digniſſimum, quomodo 4 Pro-
pheif eorum refellatur ratio, qui propterea, quod Deus ni-
hi neq; de bello aduerſus Ifraelitas ſuſcipiendo præ cepiſſet/ neqʒ
vitoriæ ſpem Iudæis feciſſet, nequaquam Aſæ Regi auxilij diui-
ni fiducia faciendum cenſebant vt hoſti viribus fuperiori copias
ſuas opponeret.ac periculi accerſiti, Deiq tentati pœnas tandem luere

Belli Sacri. 37
lnere mereretur: Nonne(inquit Propheta omnibus Granuelanis cont radicens.) Aet hiopen mudto plures erant, qJuadriois c equs- vibut,& multitudine nimia Juon cum in domino credidiſſes tra- Aidit in mavu tua? oculi enim domini contemplantur vniuerſam terram, C prabent fortitudi nem bis qui corde perfecto e redunt in eum. Quaſi dicat: quid opus erat, vt Dei perſpicuum man- datum haberes tibiq́; victoriæ ſpes fieret/ cùm iam ex perimento ſado cognouiſſes, Regem, qui ſuum facit officium, id eſt qui po-
pulos Peo ſibi commiſſos ab hoſte tuetur(hoc enim ad officiũ
eius pertinet.) ſolius de Pei omnipotentia Fidei merito victoria potiri? non mandauerat tibi dominus/ vt cum decies centenis Aethiopum millibus prælium committeres, nihilo tamen non mi- nus in ſolo Deo fiduciam habens'id feciſti,& admirandam Deo tribuente victoriã reportaſti. Ac ne forſan dicas, vna Hirundine ver non fieri, interroga generationem priinam, G diligenter inue Aiga patrum memorꝛam:& inuenies d ſæculo non eſſe auditũ; vt quis faciendo/ quod ſui eſt officij, itaq; Dei voluntati parendo, Deum adiutorẽ non habeat, modò corde perfecto in eum credat, ſiue omnem in Dei omnipotentia fiduciam collocet. Hæc eadem tibi. Carole Cæſar/ dicta putacumqʒ quid officij tui ratio à te re- quirat, iam didiceris, noli committere, vt iſtis, qui Deum iam mi- racula non facere dictitant, tibiqʒ incredulitatis auctores ſunt, aures præ beas/ aut iube vt te doceant, quando Deus miracula facere deſierit, hoc eſt q uando gloriam ſuam tueri, aut noluerit⸗ aut non potuerit. Ipſum quidem de ſe ſic profitentem audi- mus. Malach. 3. Ego dominus S non mutor. Ad quem Propheta Pfal. 101. Gæl(inquit) mutabuntur, tu autem idem ipſe e G hermanes. Iam verò teſtatur ipſe Deus.Iſai. 4g. ſe gloriæ ſuæ tam amantem eſſe, vt propter illam peccata populi ſui etiam atrociſ- ſima punire differat. Fcio Iuia prauaricans præuaricaberis, vran/ſEreſꝰ rem ex vVtero vocauite. TVamen Propter nomen meum⸗ longe factam furorem meum, G laude mea infrenabo te, ne inte- reas Propter menpropter me faciam vt non blaphemer, gloriã meam alteyi non dalo. Atq; hanc ob cauſam contigiſſe apparet, vt etiam illis, Ju 1krabant in nomine domini, ſed non in veritate⸗ ve in ikKitia tantm quia voca renturinomine Iſrael(ſicut eodẽ Iſaiæ loco legimus.) ſiuè, quia pro populo domini haberentur, miraculoſas vitorias tribuer:t/ quòd alioquin gloriam ſuam ad alie nos Deos translatumſeqʒ non ſatis potentem viſum iri ſciret. Sic 2. Parzl. 13. Corruerunt ex Jerobo ani erercit⸗ Juingenta m1lna C vehementiſime confortati ſunt vicores Iudai, ev Judd Peraſſent in domino Deo patrꝰ ſuorum. Et tamen Iudæi nõ multo Iraelitis meliores erant, quippe qui varia Idola etiam priapum colerent
yrayets aii⸗ Aebuiſſa ·
Fneien⸗ onim eÿ̃eium ſunm re in De ahuxilio donſ. Sit
vyerum vo ſy Juod Deus 0 di⸗ non faeis wirabuls.
Deus nanuh mnnsiun.
Den propies gloriam ſuam populum ſuum Juamuis mu- ritum non pa vit.
Ne gloria, ſus porentis ſu opinio minus⸗ rur.
udai Iſraelo- tas mi raculo⸗ vincunt. Nõ u a hoßti Fut mliores.

&rl qni in v⸗ beri roligisne⸗ a Fabardotð yraſonis dn
Aebab RN⸗ i hin⸗ miraonlo- 25 4 Doo ins
gi gloris Poi id ponls 3.
QomA% Jo⸗ Jayba ſooeri — beut, von Mm ſ0 Doi aſob⸗
38 Scioppij Claficum
colerent.& effeminatosſiue meritorios pueros, palam relerarent/ velut z Reg. 15.12 diſcimus. Sed quoniam ante conflictum au- dientibus Iraelitis conteſtati fuerant, ſe in pugnandi neceſitate conſtitutos neqʒ ſui periculi audtores, omnem fiduciam, non in Idolis ſuis, fiue in noua religione, ſad in Deo patrum ſuorum& in præ ſentia Facerdotum eius collocatam habere, vt bellum iam nõ ipſorum, ſed domini eſſet, perfecerunt. fiam ſi victi ſuccubuiſſent, aduerſus Deum,& Sacerdotes eius gloriati fuiſsent Iſraelitę quaſi ſcilicet non is eſset Peus, quem Sacerdotes Leuitici Hieroſolyme colebant, quippe qui Iudæos in ipſo confiſos nihil iuuare potue- rit, quaßiqʒ ipfi adorandis vitulis aureis,& eiectis Sacerdotibus Leuiticis nihil peccaſsent: qua ex re quoniã gloriam Dei non pa- rum minui neceſse erat, omnino ſibi præſtandũ belli exitum Deus iudicauit,& Iudæ is opem tulit, ne fruſtra in ipſo fiduciam habuiſ- fent⸗ pæn⁊ quam ſuis peccatis meruerant, in aliud tempus dilata. Similiter Achabo Regi impio,& Idololatræ aduerſus ingentem Syriæ Regis exercitum victoriam tribuit/ vt à ſeptem millibus Ifraelitarum, centum millia Syrorum interficerenturnon aliam ob cauſam niſi quia gloriæ diuinæ ſic fieri intererat. Dixerant enim Syri Deum Iſraelitarum non ſatis virium habereæquè ſuos in vallibus,& campeſtribus/ quam in montibus, tuendi: in eaq́; opinione cum ipſi, tum alij confirmati fuiſsent, niſi etiam in valle Iraelitas Deus victores præſtitiſset. z. Reg. 20. Eodem modo Regi Ioſaphato,& populo eius victoria diuinitus obtigit, non quia ipſinon grauiſſi mis peccatis iram Dei meruiſsent( velut de Rege. 2. Par. 19. 2.& de populo 2. Par. 20. 33. legimus.) ſed quia fecerant, vt bellum illud Dei eſset, non ipſorum, hoc eſt, vt ab ho- ſte vinci non poſsent⸗niſi gloria Dei ſimul minueretur. Kex enim Totum ſe contulerat ad rogandum Dominum ieiuniumqᷓ; in vni- nerſo Iuda p rædicauerat, vt omnin pᷣypulus ſimuliter cum paruulis vxort bu, liberſqʒ ſuis in templo cong regatu Deum precubus ez laudibus placare ſibi ſtuduerat, Rege totius regni nomine palam profitente, ſe viribus hoſti longe imparem, in Deo patrum ſuorum omnem fiduciam habere, quem& poſse victoriam largiri perſua- ſiſũ mum haberet( Vu inquit es Deu in cœlo domina ri cundis retnin gentium in manu tua eſt fortitudos ꝙ potentia, nec Juiſ⸗ uam tibi poteß reſere.)& velle quoq; populo ſuo opem ferre minimeę deſperaretnon modo propter exploratam cauſæ iuſtitiã, ſed etiam quia Deus ſic facturum ſe, quoties in templo inuocare- tur, promiſiſset. Itaqʒvtrouis modo propter gloriam ſuam Peus, ipſos, quamuis grauii ma alioquin ſupplicia commeritos eo bel- jo juuare neceſse habuit, ſiue, ne padti oblitus videretur⸗ ſiue, vt vires ad tuendos/qui in ſe ſperarent, habere ſe oſtenderet Atq; oc

Belli Sacri. 39
hoe modo bellum non tam ad Iudæ os, quam ad ipſum Deum per- tinere cæ pit. quod maior ipfius ſcilicet quam cuiuſquam in eo res ageretur ac propterea nihilerat, cur Iudæide victoria quicquã dubitarent, aut de ratione inſtituendi pra lij ſolicitè conſulerent, quod quidem Propheta Dei inſtindtu⸗ſtatim monuit: Nolite tů- mere, necpaueatis hant multitudinem non eß enim veßra pugna⸗ ſed Dei non eriti voh qui dimic abitis ſed tantumodo conſidenter Vatt, G vide bitis auxilium Pomini ſuper von.
C A PVT VLII.
N Imirum qui ſibi neq; manus, neq; arma expedienti, ſed tantum ſtanti victoriam nihilominus 4 Deo tribui poſſe credit, maxima gloria Deum afficit, ac velut ſibi parere COGIT, quemadmodum Ioſu. 1c. legimus, quòd Beun obedierit voei ho- minicum ſolem ad loſuæ Imperium ſatio Vniun diei Kare focit. Nam Ioſue quod à Deo victoriam ex hoſtibus, hac exceptione, ue lege ſibi promiſſam meminiſset, vr ne inſirmaretur ſde/ nee in repromiſione Dei hæſita ret difdentia ſed confrma retur in ſᷣde, Aan gloriam Deopleniſime ſeienquod quæcunq; promiſitpoten⸗ e G facere( ſic enim à Deo compellatus fuerat Ioſ. 1. Con for- 1areyc eßo robuus vValde, Eoce yræeipio ribi con fortare G. efto robuhut. Moli metuere, Juon iam tecum eft dominu in omnibus, A quacunq perreveri) cum vna die hoſtes penitus deleri non poſie iudicaret, omnipotentiæ diuinæ nihil difficile ratus, coram omni populo folivt ſtaret præcepit⸗Et Deus ne ingratus vide- retur erga loſuam d quo tanra gloria affectus fuerat/ præcepto eius naturæ ordinem ſubiecit: quemadmodum etiam Chriſtus Fidem habenti montes obtemperaturos, einsq; iuſsu in mare translat um iri, nihil deniq; impoiſi bile futurum affirmat. Matth. 17. Luc. 17.& Mar. v. quia nempe tantum poteſt Deus, quantũ credimusquemadmodum etiam incredibilitas noſtra/ vires eius debilitat, enmqʒ velut impotentem reddit/ cuius rei in Chriſto exemplum habemus Mar 6.& Matth. 13. Nam in patria ſua non poterat vNum inſigne miraculum facere, propter incredulitatem popularium ſuorum. Non en im poterat, quod nolebat. Atqui nolebat eos honorare faciendis miraculis, qui ipſum non hono- rarent neqʒ omnipotentem Deum eſse, ſaltem propter ſigna⸗ quæ iam vidiſsent crederent. Won eß, inquit, Propheta ſine honore⸗ niſiin patria ſua. Quaſi dicat, quia nouerunt matrem meam.& conſanguineos meos propterea me contemnunt, neq; animum inducere queunt, etiami multa prius ſigna humauis viribus ma- iora
Magna do⸗ hominis Do Juaſi cogit ·
Deu obedinid voci Iſu ·
No vidansum orga vum in- graius.
Crdati vihil eſ impoſibilo.
Deun non po⸗
eft miracula Facere propter hominum 3 crodulitatsm.

Dau omnis
Vaeit propter
ſiam glori.
Qui ergo glori Fca enm per mgnam ſde, omnia 46 6 impstran⸗
Joſapha ad vineendos h Ven nibil niß Ndem populi Nui roquirit.
Qnand 35 V Dei Judd⸗ hominum Jan vm inter iy-
ℳ
e— 40 Scioppij Claficum iora à me patrata ſciunt, vt me omnia poſſe credanẽ. Itãqʒ nols raris,& inſignibus eos beneficijs afficere. Sed Cananæa illa mu- lier Matth. 15. itemq; Centurio Matth. 8. fidei ſuæ magnitudine, quã de omnipotentia Chriſti habebant, coegerunt eum, vt quic- quid ipſi vellent, faceret. Cum enim vſqʒ eò gloriam ſuam amet Peus vt quicquid facit, ed referat, ¶. Prou.iß. Vniuerſa propter ſemetipſum operatur Dominus etiam impium ad diem malum.) propterea glorificantes ſe glorificat(i. Reg. ⁊.) neq; fidem eo- rum, à quibus omnipotens creditur, deſtituit. Hinc verba illa- mana e ſden tua fattibi ſicut vi. Tantam ſdem in Iſrael non inueni taq ſicut c redidiſti Fat tibi. Fipotes credere, omnia poſ⸗ ſhilia ſunt eredenti. Noli timereetiamſt mortua fuerit lia tu⸗ rantumm odo erede, E· reuiuiſeet· Nunc Peimorẽ,& ingeniũ cũ haud ignoraret Ioſaphat nihil arma, nihil milites ad ſuperandos hoſtes requiſiuit, ſed in ſola fide populi ſui vidtoriam conſiſtere iudicauit. Audite me viri Iuda(inquit) eredite in Bomino De⸗ veftro G ſecuri erits, credite Prophetis eius, G& cuncta euenient prohera. FErat omninò bellum iliud Pei ipſius/non Iudæorum, velut paulò priis didicimus: nihilominus non poterat, ſiue, non volebat Deus hoſtes cædere niſi id facere eum poſſe Iudæi cre- derent: Ipſi autem multò plures honorandi Dei,& omnipoten- tiæ laudem eidem confeſſione ſua tribuendi cauſas habebant⸗ ↄlius populus: quippe qui ſe populum eius peculia- rem eſſe gloria rentur⸗ plurimaqᷓ; eius miranda facta/cum vidiſ- fent ipſfi tum d maioribus accepiſſent. Itaqʒ ſi iam ipſi parum in Dei omnipotentia confiderent, certè excuſationem hoſtes eorum haberent⸗qui quod Deum parum noſſent, ſuis copijs ab eo reſiſti poſſe minime credebant: Ft Peus multo iuſt iores grauioresqᷓ;; Iu dæis ſuccenſendi,& imminutionem gloriæ ſuæ vlciſcendi cauſas haberet, bellum quidem certè non Dei eſſet, ſed Iudæorum. Tunc enim eieſt bellum, cum altera pars, tametſi cauſa eius iuſta fit, neq; ipſa periculo ſe obtulerit, omnem in Deo tanquam omnipo- tente fiduciam collocat, vt ea ſuperata periculum ſit/ ne Deus nõ omnipotens eſſe videatur. Cum autem neutra pars eam in Deum fidem habet, ſed ſuis ſiuè viribus, ſiuè artibus nititur, neq; iam vtravincat, gloriæ diuinæ quicquam intereſt/bellum non Pei, ſed hominum eſſe rectè dicitur etiamſi pro tuenda Religione Deiq; gloria ſuſceptum fuerit: quid enim prodeſt eam colendi rationẽ, quam ipſi probar i credo, armis tueri, ſi vel Deo non ſatis virium
eſſe credo ſuum honorem tuendi, niſi meis conßilijs/ aut viribus
*
adiuuetur( quod eſt gloriam Dei cum re creata communicare,
aliumq; Deum præter ipſum colere,& quemadmodum Pfal. 43.
ſcriptum eſt uanu ad Deum alienum etendere, ſiue ipſum Re- ligionis

— J— Belli Sacri. 41 ſigionis totius fundamentum fadto ipſo euertere. vel in me ipſo ſatis ad reportandam victoriam præſidij eſſe confido neqʒ Deo gloriæ ſuæ miracu!ose defendendæ occaſionem relinquo? Vcerq; enim Deum grauiter offendit,& qui ſatis potentem non credit Deum ad tribuendam victoriam,& qui quamcunq; rem aliam præ ter Deum, ad conficiendam victoriam ſatis capacem eſse per- ſuaſum habet,& ſiue in ſua rei, militaris peritia,ſiue in milite ſuo⸗ Rue in auxilijs amicorum ſiue in loci oportunitate, ſeu quacumqʒ demum in re confidit. Nam Victoria eſt a ſolo Deo. Pſal. 117. Dextera domni facit virtutem Prou.⁊ t. Eq aus Juidem pa ratur ad diem beli Dominus autem ſalutem ſiue victoriam rribuit⸗ Zach. 4. Won in ewercitu neqʒ in robore ſod in ſpiritu meo dicit do- minus 2. Paral. 25. Siputas in robore exercitus bela conſiſis re ſu⸗ perari te faciet Deus Dei quippe ft, G adiuuare, G in fugam eonuertere. Ergo ex re creata facit Deum/ qui ab ea victoriam ex ſpectat Ita dum vtantultẽ vitia in cont raria currunthoc eſt⸗ dum verentur tentare Deum, extraordinariam ab eo opem ſiue miracula ex ped ando, aut omnipotentiam eius negant/ hoc eſt, in Deum omnino non credunt,(. nam credere in Deum, qui non ſit omniporens, eſt nihil omninò credere.) aut honorem Deo ſolide- bitum, cum alijs rebus communicant, eiq; velut collegam adiun- gunt, quod faciunt illi, qu putant aurum robur ſuum, C obri?⸗ Aixerunt Fducia mea: quæ e iniquita marima E negatio con- tra Veum altiſſimum(Iob. 31.) ſiue eſt peccatum contra decalogi praceptum, quo cauetur? Won habebis Deos alienos voram m& Ego enim ſum dominu Deus tuus fortis Lelotes id eſt, ſum Deus, quiferre non poſlum, gloriam meam cum quacunqʒ re alia com- municari. Itaq; quamuis reliquæ Iudaici populi tribus(Iudic. 20.) iuſtiſſ mam belli aduerſus Beniamitas cauſam haberent, quamuis etiam Deiiuſsu,& auctoritate bellum ſuſcepiſsent, bis nihilominus ingenti clade affectæ fuerunt nullam aliam ob cau- ſam, niſi quia Dei gloriam cum rebus creatis communicabant⸗ hoc eſt/ quia forritudine,& numero copiarum ſuarum confide- bant, nec vllo modo fieri poſſe exiſtimabant, vt cum ipſi quadrin- genta millia militum fortiſi morum in exercitu ſuo numerarent, Beniamitis, qui numerum XXVI. millium non ex cederent, ſu- perarentur. Sic Iſai. zo. tanquam de maxima contumelia Deus cum Judæis exſpoſtulat,& pænam eis comminatur, quòd in auxi- lijs Aegyptiorum aduerſus Aſsyrios ſpem ponerẽt Vx flij deſer- wores, Vt faceretis conſilium(reſiſtendi Aſsyrijs.)& non ex mx⸗ ꝙ ordiremini telam, non per hiritum meum(vt aliter/ quam mea potentia defenſum vos iri crederetis.) vᷣt adde retis peccat? Vuper peccatum Jui ambulati vt deſcendatis in Aehptum ſe- rantes
v iforia ℳt 2 ſolo Deo no 3 modj1 bn mvit.
Tdololatrs eß Jui in medpje huwanit son-
Fdi.
Tndei in bel⸗ iuſto, Dei cas ſa ſuſcepto&h viribus longd ſuperiors vin cuntur.
Quia in viri- bus ſuis RAu⸗ ciam habe 3
banb.
Deu non vnle populũ ſuum ad infdelium auxili confs Lor6„

Fed vnl vt in ſu Anwili⸗ anÿda nt.
Fadai diteb⸗ ſe nolle Deum zentare exrn ordi narium& ab eo auxilið
enecando⸗
42 Scioppij Claſſicum
„ante auxilium infortitudine Pharaonin C habentes ſduciam in vmbhra, ſue protedione Aeghpti. Et erit vobit furtitud Pha rao- nis in confuſionem. Omnes con fundentur ſuper populo Jui ei⸗ prodeſſ⸗ non potuit non fuerunt in auwilium G in aliquam vtili- vatem, ſcd in confuſionem& in opprobrium · Et Iſai. 1. Væ u deſtendunt in Aeghptum ad auwilium ix equi herantes& haben 1en pduciam ſuper juadrigis quia multæ ſunt⸗ C ſuperequitibus⸗ Juia præualidi nimin Et non ſunt conſ ſuper ſanctum Iſrael, G S dominum non requſiue runt. pſe autem conſuret contrn do- n¶m peſimorum„G contra auwilium ope rantium iniquitatem· Aegyptus bomoꝛ& non Deus: G. equi eorum caro& non Piritus⸗ Er dminus inclinabit manum ſuam G corruet auwiliator G c4 Aet cui præſtatur: auvilium ſimulqʒ omnes conſumentur · Simili- rer Ezech! 29. Pharaoni propterea malum comminatur quia is Pei æmulum ſe faciat, in eoq; Iudæi fiduciam habeant? velut etiã ipſe Peus ſit · Eece ego ad te Pharao Kex Aegypt 4ii dicis⸗ me- n eUfuuiut(ſiue regnum) egofeci memetipſum liueneminem ſuperiorem ne Deum quidem agnoſco. Zefthrerræ dabo te ad Aehorandum? G ſcient omnes hahitatores Aegpti Juia ec o ſunn dominus. ¶ſuper quo inniti populus meus debebat, non tu) yro e⸗ Juod fuii haculus arundineus doimui rael Innitentibus eis ſůu⸗ yerte comminutus e⸗ Imminuam Aegptionne imperent Len- rnbus. neqᷓʒ vltra erunt domui MWaelin condentiadocentes iniqui- ratem, ↄt fuiant, G& ſequantur eon& ſotent Juia ego ſolus ſum Dominu Deu.
E
S T autem obſeruatione dignum, Iudæos iſlos/ cum à Pro- phetis monerentur ne ab Aegyptijs aut Aſsyrijs aduerſus hoſtes ſuos opem peterent ſed Peum ſandtificarent/aut glorifi- carent, hoc eit/in omnipotentia eius confiderent/ ſic reſponde re ſolitos fuiſſe: Peum iam non facere miracula,& extraordinarium ſine miracuſofum ab eo auxilium aduerſus holtes viribus ſuperio- res exſpedare non eſe aliud, quam tentare Deuru Itaqʒ ſatius eſse ijs adiumentis, ſiue inſt rumentis ad ſe defendendum vtqueę ad manum haberent. Iſai. 9. Ecce non et abbreuiata manus Vo- mini, vtſalua re nequrat(quemadmodum vos iactatis)neq agg ra nara eſt auris eiu vt non exaudiat quaſi dicat: vos Iudæi falsò perſuaſum habetis/vobis proptereã tortamq; ingentes calami- tates vſq; incumbere, quòd Deus mtracula facere deſierit/ ſiue
quòd iam vcſtri cauſamiraculosè hoſtes profligare aut nequeat⸗ aut

———————————————
PBelli Sacri. 43
aut nolit. Fateri ſane oportet/ vos nunquam vno tempore tot mala ſimul atq; nunc Regs Achaz ſuſtinuiſſe NamSyriæ Rex Raſin magnamè Iuda prædam abegit, Phaceas Rex Ifrael CXX. millia Iudæorum virorum bellatorum, in die vno occidit,& du- cenra millia mulierum, puerorum& puellarum, cum infinita præda Samariam abduxit. Idumæi ſimiliter multos ex Tuda per- cuſſerunt/& ceperunt prædam magnam. Philiſtæi quoq; com- plures vrbes veſtras ſuæ ditioni ſubiecerunt ꝛneq; vllam Deus vo- bis opem fert.( ⁊. Paral. ⁊8.) ſed non eo id fit, quod aut manum nunc breuio rem habeat⸗quam ↄlim cum manu extenta, ſiue pro- digioſa potentia veſtros maiores defendit/ aut ſurdaſter factus fuerit, ſiue voluntatem iuuandi,tuendiq; populi ſui in perpetuum amiſerit. Vera autem rei cauſa eſt, quia iniquitates veſtræ diuiſo- runt inter vos, g Deum veſtrum⸗ ſiue alienarunt eius voluntatem 4 vobis G peccata veſtra abſconde runt faciem eius à vobis ne ewau⸗ di ret/ in primis quod auerſteſti ne eatis paſß tergum Dei veſtri, ſed conditis in nibili, ſiue in his calamitatibus veſtris quas Deus propter peccata veſtra vt ijs admoniti vitam emendetisimmittit nequaq uam ad Pei opem confugitis, ſed Aſsyrios/aut Aegyptios ad ferendas vobis ſuppetias aduocatis. Iſai.ʒo. Fĩ quieſtati ſalu eriti. In lentio ꝙ in ſpe erit fortitudo vra(victoriam vobis tribuam/ ſi non confugeritis ad opem Aegyptiorum, ſed in me credideritis.)& dixMun nequaquam? ſed ad equo Aegyptiorum fugiemus. Quoniam ergo in medijs ordinarijs omnem fiduciam collocatis,& miraculoſum meum auxilium aſpernamini, mihiq; inc redulitate veſtra, occaſionem manifeſtandæ gloriæ meæ velut præ ripitis, propterea ab hoſtibus vincemini. Mle homines 4 fa⸗ cie terroris vniu fugient.⁊ · Paral. ⁊ 8. Humiliauit dominun Vudæ⸗ propter Aegem Achax, e qudd Nex ile nudaſſet Iudam auwilio⸗ dum contemptui habuit dominum à Rege Aſsyriorum poſtulans auxilium Adduvit qj dominus cont ra Iudam Kegem Ayriorum⸗ ui& aMiæit eum nudio reſMente vaſftauut. Igitur Acha ſo- liata domo domini& Kegum ac Princ ipum dedit Negi APrio⸗ rum munera G tamen nuhil ei profuit 4. Reg. 16. Aſcendit Nex Srie& Kex ſrael in Jeruſalem ad præliandum cum ½ o hſide- rent Acba non valuerunt ſuperare eum. Mſit autem Achaz nuncion ad Kegem Aÿhyriorum dicen Jeruus tuun& Mlius tuus Loſum: adſcende, G ſaluum me fac de manu Negum Jui conſur- reverunt aduerſium me. Et cum collegiſſet quicquid auri inueniri pote rat in domo Dominiq in theſauris Keꝑit miſit Negi AMyrio- rMm nAnera Jui G acquieuit voluntati eius. Adſcendit enim i Damaſtum vaſtaut eam/ c Kegem Sriæ interfecit. ſai. 7. Nnciatkm eſ damki Dauid ſiue Als regis, Juod fadus feciſſet . F 2 Fe
Judaicus po- pulus ſb Ro ge dcha ca- lamiioſimu⸗
Non Juia De- us opem ei ſen re, au noller, aut non zoſes
Sed Juis ipß ab Aſyrjs ch Aegyprÿjt ops petshans.
3

Den Jdais oert miracu- Joſum Auj⸗ nm.
Sed id Rex Achax yepn- a.
Er erdinari
meds Vri m vn.
Jndai nihil viß fadus cum Aſayrh in ors hacbant.
Den velst ciů in fidelibus ſa An Peri⸗
44 Scioppij Claſſicum
Kex Syriæ cum Nege Iſrael contra Iudam dicentes; Adſtendamus ad Iudam,& auelamus eum ad nor G ponamus Kegem in medi⸗ oiulium Tabeel. Et commotum eſt cor Acha· G cor populi eiun⸗
ſient mouentur ligna hluarum d facie venti: Et divit Pominus ad
Ifaam Egredere in occurſum Achax dices ad eum vide vt Vlea ſeu ſecuro animo quieſcas? voli timere e cor tuum ne for- mñdet a duobun iſu regibus eò quòd conſilium inieruut contra te in malum. Iæc dicit domi nus non H ahit⸗G non erit iſtud(vt ipſi ſcilicet regnum tuum ſibi ſubijciant,& inter ipſos partiantur.)ſed mox Vaſin daſinet eſe Nex Syriæ& Phacea Ne Wael. Si non cre- diderꝰtis, non permanebitisid eſt/ ſi non in me/ fiduciam habue- ritis, ſed ad auxilium humanum confugeritis, etiam vos ex regno
veſtro eijciam. Et adiecit domi nus Ioqui ad Acha dicens pers tibi ſirnum à Domi no in profundum ue in excelſumſupra. Et du- vit Acha non petam G non tentabo dominum. quaſi dicat
Achaz? nihil opus eſt⸗me Deo neceſitat em faciendi miraculiim-
ponere eoqᷓ; modo vires eius periclitari, ac velut earum experi- mentum capere velle, cum in promptu habeam ordinarium ho- ſles repellendi Medium: habeo nempe auri,& argẽti affatim neq. parum eſt, quod Sacerdotes ex Eecieſiæ thefauris? itemq; Princi- pes mei de ſuo conferre poſſunt Mittam ergo munera Regi Aſ- syriæ, vt copijs ſuis in Syriam& regnum Ifraeliticum immiſſis⸗ duos hoſce reges ab Hieroſolyma auertat,& domum redire
cogat. Neq; verò Rex tantùmſed onmnis etiam Iudæ populus? le- gatione miſſa fædus cum Aſyriorum rege faciendum cenſebat⸗
pam̃ mq; nihil niſi fædus ſermonibus celebrabatur, tametſi pro-
h iæ omni vivt in Pei auxilio confiderent,& eiuſmodi cum in- ßdelibus conſpirationes mitſas facerent audtores erantelut Iſai-
8. Jegimus: Congregamini aduerſus nos Ifraelitæ,& Syriæ po- puli,& vincemn G audite vntuerſe procul terræ( quaſi dicat? etiamſi non Syri tantùm/& Iſraelitæ ſed etiam oniuerſus orbis derræ nos oppugnat.) confortamini G vince mini: aceingite vo⸗ & vincemini ite conſiluum ſiue fædus aduerſum nos/ G diſipa- hit ur: loqumini verbum⸗ quo vobis victoriam gratulemini& non Fet Jund nobiſeum Deus quo nos nitimut/ eiuſq, potenti dextrã greti tuendi noltri cauſa fæ dus cum alijs facere nolumus. Ma⸗ enim ait Domi nu ad me ut in ma nu fort: e rudiuit me, netrem
va populi huius(docuit me confortari in fide neq; perinde ac
Rex Achaz eiusq;; populus ad humana Media confugere) ducenn NWon dicati coniuratio ⸗ omnia enim u⸗ loquitur populun ſtey con⸗ iuratio e(nihil aliud in ore habet populus quam fædus cum Aſsyrijs: fed Deus non vult eius fæderis mentionem fieri.) Er vimorem populi hulus ye mcati neqʒpakeati(nolite hoſtium
3 1 vIres

Belli Sacri. 4
vires timerẽ, ficut facit populus, qui Peum non glorificat. vt in ipſum credat, eiusq; potentia ſe defendi poſſe exiſtimet,) Do- In ſ conſden- minum ewercituum ipſum ſanctifcate, c erit vobis in ſanci- Nationem. Gloriſtat enim ꝓloriſcantes ſe(i· Reg. 2.) c præ-, bet fortitudinem hir, Jui Corde perfecto credunꝭ in eum 2 miib·
Par. 16.
6
3 TQ. ex iſto etiam Exemplo perſpicuum eft, Deum ſu„ gloriæ cauſa, etiam impijs/ ac ſceleratis hanc gratiam Deu Prohter facere/vt miracula exhibeat, modo ipfi ſua incredulitate eum non impediant. Deus enim velut ſupra commemoraui, per- e petuò idem ipſe ef, neq; vnquam gloriam ſuam alteri tribuit, ſemper quoqʒvires ei tuendæ neceſfarias habet. Itaq; non eſt% ½, c„. Imperator, quod verearis ne quia tu peccatiʒ indignum te fa- ſar propear yu cum putas/ cui extraordinariam Deus aduerſus Hæreticos re- Iarh ſac non belles opem ferat, propterea ab alijs Hæreticis iuuari quæras, deber de aun5 cosq; in ſocietatem belli adſciſcas. Excepta enim increduli- tate, ſiue virium diuinarum diffidentia, nullum peccatum eſt tantum, non homicid/um, non adulterium, non Idololatria,non deniq; Hæreſis, vt Deus ſuæ gloriæ tuendæ propterea deſit/ quem nobis ſacræ literæ eo ingenio deſcribunt, vt in atrociſ- fimis quoq; peccatis eorum, qui honori diuino impenseè ſtu- dent/ conniueat'. Pauid quidem adulter erat,& Vriam virum D*id; Dau⸗ atrociſimum fortitudine animi, pietate in Deum,& fide erga Regem nemini peccaſum ign ſecundum nefariè interfecerat. Et tamen de iſlo 3. Reg. 15. ℳiz. ſcriptum eſt? Cor Abis Eegis non erat perfectum cum domino Deo ſuo, ſicut cor Dauid, qui fecit rectum in oculis Domini,& 4 non declinauit al omnibus, Juæ Præceperat ei, cuncti diebu⸗s U½ vit Juæ ercepio ſermone Vrie. Et paſſim in ſcripturis, velut— fumma/ ſeu perfectio,& tanquam Idæa optimi Regis. exem-— pli cauſa commendatur, non aliam ob cauſam, niſi quia quæ- ſc Regit c⸗ cunq́; ad conſeruandam,& propagandam Dei gloriam, veramq; mendas⸗
religionem pertinerent, ſummo ſemper ſtudio perſecutus fuit, omniqʒ corruptelæ eorum, qui faciendis inſniti lihris iniquita- nem ſeu falſam doctrinam operabantur,&(. quod ex Eccleſiaſtæ
cap. 12. colligere licet.) à ſummi Sacerdotis obedientia alios abducere ſatagebant, hoſtem acerrimum ſe præ buit. Pſal. ⁊25. Poprer wa⸗ Domine(inquit.) dileæi decorem dom us tuæ„G locum habi- ximum eint rationis glorie tue. Odiui Eccleſiam mnalignantium, ꝙ cum vere eligio-
. ni Zelum, G impij non ſedeo. Pfal. 138. MWunne qui oderunt te Boninez
ode rn⸗„dium

46 Scioppij Claficum
oderam ſuper inimicos tuos tabeſtebam/ perfecto odis derau
ilos, G inimiei fati ſunt mibi. Pſal·Iod. Facientes preuaricatio- „em, ſiue qui alios à vera Dei colendi ratione auertunt odiui. In
Pauid nohus- vores in reli- gio ne Kstim invsrÿcisbar⸗
Syeoimins pi⸗ SᷣiDauidich
Danidi g⸗ L Ass⸗
Danid yarum inbumani⸗ mnedj sonß-
ſwn fuiß⸗
matutino/ ſiuè ſtatim interfciebam omnes pec catores terre(illu-
ſores,& inobedientes, qui pecca re homines faciu nt in verbo. Iſai-
29.) vt diſperde rem de ciuitate Domini omnes operantes iniqui- ratem. quemadmodum Deut. 17. præcepe rat dominusinterſci⸗ ſcilicet ex decreto Iudiciseum qui nodlet obedire Sacerdotis impe- rio, neqʒ legis verum ſenſum ab eodiſcere, vt cunctus populus?i- neat⸗ c nulu deinceps intumeſcat ſuperbia Nihil autem falſo Dauidem verbis iſtis de ſe prædicaſſeſacra hiſtòria luculentè te- ſtatur. Nam 1. Paral: 13. ſimul ac regno inauguratus fuit⸗ conſi- lium inijt Arcæ fæderis Hieroſolymam accerſendæ? quæ dum maxima cæremonia reportatur, ipſe Dauid Regis habitu depo- ſito. Ephod lineo indutus palam coram omni populo Vuhſilje c ꝛoti v ribus ſaltauit ante dominum, ac mox ab vxore, quòd maie- ſtatis regiæ decus parum cuſtodiſſet, ſic acerbè dictis acceptus. Quam glorioſus fuit hodie Nex ſrael, diſtooperiens ſe ante an- ciã ſeruorum ſuorum G vudatus eſ Juaſt ſi nudetur vnu⸗ de- ſturris: velut pium regem decuit reſpondit: Vuit Vominutqui udam ante dominum⸗ qui elegit me ducem populi huius potiun⸗ Juam Patrem tuum vilior ſam plun quam HaltuſumG ero hu- nilis in oculis meis, G& cum ancidii, de quibu locuta es glorioſior apparebo·. Reg ·ß. Neq; multò poſt indignum ratus ℳ habitars in domo ccdrina, arcam autem ſaderi? domini eſſe ſub pelibu⸗ Templum Deo,& Arcæ magnificentiſi mum ædificare conſtituit? & poltquam eam rem Salomoni reſeruarididicit, deſtriptionem yorticun,& Templi& omnin⸗ quod cogitauerat adiſiciy vVna Eum impenſin, qua præpa rauerat, filio tradidit. 1. Paral.⁊8.& ⁊9. Sed nihil eſt/ quo maiorem Deo gloriam dederit⸗ quam omnem in ipſo fiduciam collocando aliosq; ad idem faciendum, cùm exem- plotum creberrimis monitis extitando. Quamuis enim propter peccata ſua non ſe iudicaret dignum, euius cauſa Deus f gna⸗ſeu miracula faceret,& extraordinarium ſibi auxilium ferret. nihilo- minus quia ſciebat, gloriæ diuinæ plurimum intereſſe non deſti- tui, ſue confundi eos, qui præter ius fasqʒ oppugnati& in peri- culo nulla ſua temeritate cõſtituti, in ſoloDeo nitũturneqʒ de or- dinarijs ſui defendendi Medijs, ac rationibus multum laborauit & quamuis ea in promptu haberet(ſicut Triginta heroas prodi- tioſis viribus pollentes,& fortaſſe non multò minus bis mille mil- ſibus, ſiue binis millionibus bellatorum habuiſſe eum legimus⸗ 1. paral. 11& 21 nequaquam tamen ad æa cor appoſuit ſiue nihil in ijs ad conficiendam Victoriam momenti eſſe S Sed io omino

Belli Sacri. 47 domino ſperauit hoc eſt expetijt/ ac deſiderauit Deum facere, quod eum poſſe, ac velle credebat/ tantumq́; abfuit à metu ten- tandi Deum, vt ſigna/ ſeu miracula ſecum fieri ſubinde precare- tur. quippe quibus Pei gloriam multò iluſtriorem fieri,& alio- rum inde pietatem magis accendi intelligebat Pſal. I. Precium meum cogitauerunt repellere, ſiue regno me exuere. Fed ÿer „ea in Deo eſt. Sperate in eo omnis conregatio populi andits coram ꝛlo corda veſtra. Deus adiutor noſter. Sed vani lij bomi- vum, mendacen ſli hominum in ateris, vt decipiant ipſide vani⸗ rate in idiyſum( homines qui mutuo auxilio nit unturad ſe tuen- dos, inter ſe fruſtantur/ ac decipiunt) nolite Perare in iniquitate/ S rapinas nolite concupiſcere(vt nimirum medijs humanis ad veſtridefenſionem nitamini, que ſunt iniquitas,& rapina, quan- do Deoæxequantur, quod fit, cum creduntur aliquid poſſe, ex quo Anarus ab Apoſtolo Vdololatra dicitur. Solus Chriſtus ra- pinam non arbitratur eſſe ſeæqualem Deo. Phil. ⁊. Siue ſolum Chriſtum Deo æqualem credimus ſine iniuria honoris diuini.) diuitiæ ſi aplua nt(ſimiliter arma/ ac viri) vlite cor apponere· Femel locutus Deun(mecum per reuelationem) duo hac audiui: Juia poteſian eſt Deꝛ,& tibi Domine miſt ricordia id eſt cauſa,cur etiam in bona cauſaſiue aduerſus vim iniuſtam me defendens, non ſim magnopere de Medijs humanis ſolicitus,& cur ſi ea ad- ſint nihilo plus gaudeam, hæc eſt/ quia didici Deum eſſe poten- tem,& miſericordem, ſiue habere facultatem,& voluntatem con- ſeruandæ nec alteri dandæ gloriæ ſuæ, fiue miraculosè ſeruandi eos, qui in ipſo ſperant. Pſal. 85. Keißice in me domine, da impe⸗ rium ruum puero tuo, G ſaluum me fac. Fac mecum num in bonum, vt videant qui oderunt menc confundantur/ quoniam adiu- niſti me· Pſal.1 4. Wolite conÿdere in Principibunnec in ſlij homi- num, in quibun non eſ ſalus(quaſi dicat: Victoriam non confici multitudine,& robore copiarum.) Veatus cuius adiutor Deus. Pen eius in Pomino Des ipſius. Pfal. 146. Mon in fortitudine eui voluntatem habebit, ſiue habere ſolet dominus, nec in tibijs viri beneplacitum eſ ei(id eſt, non iuuat, ſed auerſatur eos qui equi- tum ac peditũ robore nituntur, eosq; Deo velut collegas adiun- gunt⸗quibus iuuantibus vincat.) beneplacitum eſt domino ſuper rumenten enm,& in eir qui ſpe rant ſuper miſericordia eius. Pſal.17. In te Deus eripiar à tentatione G in Deo meb tranſꝗ rediar mu- rum. 4ui Deus p ræter dominum? Jui protector eÿ omnium ſperan- tium in ſe, ſiue extraordinarium eius auxilium, aut mitraculum exſpectantium& armis quidem ac viris/ſi adſint, vtentium(.nam ea niſi ex pecnliari mandato Pei negligere eſſet temerarij /ac ten- tantis Deum.) nihil tamen in eis fiduciæ habentium. Pſal. 32⸗
NWon
Sedin Deo. rauii.
Ab eoz extrs ordin ariũ au- xilium ſubin-
do exeani⸗
Me hums na ſunt ini- Juitan U ra- pina eum ſi⸗ ciam homini⸗ bus prabenu·
ynde Dauidi nara tanta in Deum Fducis
Dauid eupin ſecum ÿeri ſi- Lnumſeu mi- raculum.

Donz non irs miraculos o iuuat, cum Medijs huma vis inſirudi ſunt
Scioppij Claficum
Non ſaluatur Nex per multam virtutemſiue potentiam exetcitus ſui. Giga non ſaluabitur in multitudine fortitudinis ſuæ. Fal- lax equus ad ſalutem(.fallitur qui ſe vidtorem fore ſperat, pro- pterea quod equitatu hoſtẽ ſuperet.) ecce oculi dominiſuper me⸗ tuentes eum E qui ſperant in miſe ricordia eius. Pfal. 107. Deur tu repulii nos G non ewibis in virtutibus noſtris, ideſt, non eſſe ſoles nobiſcum, quando vel minimum in noſtris virtutibus, vel vi⸗ ribus ad victoriam momenti eſſe credimus, da nohis auxilium do- mine(extraordinarium ſcilicet, ſiue prodigioſum.) quia van⸗ ſalus hominis/ ſiue quia humanis Medijs non conficitur vitoria⸗ etiamſi abundè adſint. In Deo faciemus virtutem,& ipſe ad ni⸗ hilum deducet inimicos no ros Pſal. z9. Zeatus vir, cuius eſt no⸗ men Domini ſpes eius, e non reſpewit in vantates G& inſania⸗ falſas ſiue reſpedũ nullum habuit ad auxilia humana vt ab ijs
opem peteret. Pſal. Iniquitatem Kadexi in corde meo non
Medijs hums
nis nimi;ũ cõ
Faeres eſt Ido-
olatriam cõ mituro.
Daui perpe- nd per Kdem miraculoſum
obꝛinnit suni
lism.
evaudiet Dominus: id eſt, non erit mihi adiutor, ſi à Mammona iniquitatis, fiue pecunia,& ſimilibus belli gerendi neruis /qui di- cuntur, auxilium exſpecto, quodieſſet Idololatriam committere, & velut alienum Deum inuocare. Aſplo enim Deo eſt auxilium. Pecuniam igitur,& equitum peditumq́; turmas/ itemq; pruden: tiam ſuam,& rei militaris vſum pro Peo habet, qui proptereã quòd ijs abundet. vidtorem ſe fore ſperat. Pſal. 43· In te⸗ Vel⸗ inmico noh ros ventilabimus, G in vomine tuo ſernemus inſur- genten in non. Von enim in arcu meo Perabo⸗& gladius meus non ſaluabit me. Mon enimn egredieris in virtutibus norin Si obliti Fuerimus nomen Dei nofiri G ſi expande rimus manu⸗ noſtra ad Deum alienum nonne Deus requiret ia ꝰ ipſe enim nouit abſcon- dita cordis. Pſal. 19. H in currihus, G hi en equi ſpem habe pant · no autem in nomine Dei nœſtri unuocaumun. ILitAr ipſ incuruati ſunt/& ceciderunt? nos aut em ſurre vimus. erecꝭ1 ſa
u. Pſal.26· Bominus protector vitæ mex 4 Juotrepidabo Sicon-
ſMant aduerſum me caſtra non timebit cor Meun·(illuſtre eius rei Exemplum 1. Reg. 26. legimus) SFi exſurg at aduepſus me Pr lium, in hoc ego ſerabo ſiue petam,& ex ſpectabovt faciat mecũ ſignum in bonum⸗ ſiue vt prodigiosè,& extraordinario modo me iuuet⸗ ſicut eum poſſe& velle credo.(Credo videre bona Oomin⸗ (ſiue ſigna, aut miracula in bonum.)in terra vinentium. Euhecla Dominum vuriliter ageꝛ confortetur cor uumc VMune dominß⸗
O P t.
TQ. hæc tanta Pauidis fides eum perpetuò iam inde ab
eo tempore, quo a Samuele Rex inundus fuerat/ victorem
4. fecit „

Belli Sacri. 49 fecit Cum enim paſceret adhuc gregem ouium Patrisſui, veniſ- fentq; Leo& Vrſusac tuliſſent Arietem de medio gregis non dubitauit vel inermis, ac ſolus eos perſequi prædamqᷓ; ex ore eo- rum exſculpere: hac vna fretus fiducia quod cum Deus ipſum elegiſſet regem, eius potentem dexteram ſibi officium ſuum fa- cienti.& gregem Patris cuſtodienti nequaquam defuturam co- nijceret. Fecit igitur⸗ vt illa cum beſtijs pugna non ipſius/ſed Dei eſſet: niſi enim viciſſet, veritatem verborum Dei, regnum ipß deſpondentis in periculum venire neceſſe erat. Itaqʒ Deus non ſe tentatum à Pauideſed ſibi gloriam maximam datam eſſe, hac fiducia iudicans pracinvit eum virtute, docuitqʒ manus eius ad pralium G& poſuit vt arcum ⁊ relum hrachia eius(Pſal. 17.) quibus mentum Leonis,& Vrſi apprehendit, eoſq; ſuffocauit. Eadem fiducia mox Gigantem Philiſtæum⸗ vndiq; armis ingen- tibus tedt um ac munitum pene nudus aggredi auſus admirabi- lem victoriam retulit. 1. Reg. 17. In cundtin deniq; ad Juæ perre- rerat dominus eum adiuuit. 1. Par. 18.deditq́; pauorem eius ſuper omnen gentes. 1. Par. 14. Sed neq; Ionathan filius Faul Deum tentauit, cum vno armigero ſocio tota caſtra hoſtium aggredi non formidauit, ſed potius gloriam Deo dedit, cum eius omni- potentia fretus rem tantam auſus eſt. Vxn inquit, ad adoleſcen- tem armigerum ſuum, tranſcamus ad Kationem incircumc ſrum borum, ſi ſorte faciat dominun pro nobin Juia non eß domino dif- ſile ſaluare vel in multin vel in pauci. Oumq́; ipſi Philiſtæi acclamaſſent Aſcendite ad non G hlende mus vobis rem:iam Deum ipſum contemni ab ijs ratus, quaſi quem non crederent eas vires habere, quibus adiuti duo ſoli homines tota caſtra ſu- perare poſſent, ingenti ſpe plenus ad armigerum? Aſcenda mus inquit, ſc que re me tradidit enim Dominus eo in manu ſrael. Et Philiſtæi cùm vidiſſent faciem Ionathæ, alij cadebant ante ilum alios armiger eius interſfeiehat ſequens eum. Et accidit Juaſt mi raculum 4 Deo, magnuh tumaltus ewortus eſt in caſℳtri⸗ Phulaorum, G verſius fuut gladiu vniuſeuiuſqʒ ad proxtmnum ſuum, C cædes magna nimi.1. Reg. 13. Deniq; ſi verum quæri- mus/quicunq; in fungendo officio fiue ſe ſuiſqʒ aduerſus vim in- iuſtam defendendis Deo dat gloriam, hoc eſt perfecto corde in eum credit, ſiue bonus ſit, ſiue malus⸗ ſiue ordinaria defenſionis Media habeat, ſiue ijs careat, Deum facit commilironem, atq; adeò omnes ſuas partes in Deum imponit, ipſoq; iam pugnante pro vtriuſqʒ cauſa potiũs teſt em ac ſpectatorem pugnæ quãm mi- jitem agit. Sic enim Aſæ ſupra exemplum habuimus⸗ qui cum aduerſus decies centena Aethiopum millia aciem eduxiſſet,& confeſſione omnipotentiæ diuinæ,/ quã nitebatur, vtillud bellum
G ipſius
*
Non ventauit Deum erße- dando mirs⸗ evls.
Jonathas ſ. dei magnitis- dine miracis- loſam vicori⸗ am conſegui- tur⸗
Quomoo Jui Deum ſbi commili- ronem facere —

Machabai mi raculoſo Dei auxilio freti ſemper vic e- runs⸗
Sed eum Ro- man confa derari ab ho- Eibuu⸗ vic̃i ſ⸗ erut.
50 Scioppij claſicum
ipſius Dei eſſet/ effeciſſer. exterruit Vominu⸗ Aethiopes G rued runt vſjʒ ad internecionem quia Domino cæœdente contrit ſunt& exercitu ilius præliante. 2 Paral. 14. Ita cum Ioſaphat/de quo itidem ſupra diũtum, ſuo ac populi nomine palam profeſſus eſſet⸗ ſe nuſlam/ niſi in Deo aduerſus ingentes hoſtium copias fiduciã habere⸗ eoqᷓ; pacto feciſſet, vt pugna Pei eſſet, non ipſorum, non ipſi dimicarunt, neq; quicquam aſiud fecerunt quãm confidenter Neterunt. Deo⸗ cuius ea pugna erat vertente hætium inſidias in ſe⸗ metipſo ita vt omnes mutuis vulneribus conciderent. ⁊. Par. ⁊o· Similiter cum Sennacheribus magnus Aſsyriorum Rex Iudæis inſultaſſet,& Regi Ezechiæ diffidentiam auxilij diuini, exemplo aliorum deorum qui populos ſibi deuotos tueri nequiuiſſentin- cutere conatus eſſet.(·ſiuut inquit dij cæte rarum Lentium non yotue runt libe ra re populum ſuum de manu mea ſic& Deus tuuin uo conſidis, erue rẽ non poterit populum ſuum) Bechias autem ñdem fuam de omnipotentia Peu ſpemq; inde conceptam pro- pterea nequaquam deponeret?factum eſt vt Peus ſuam cauſam per ſe ipſe quieſcentibus, neq; ſe commouentibus Iudæis tutare- tur. Egreſun enim Angelus domini percuſit in caſtri Aayrio- rum centum ↄloginta Juin milna relerſu j eß Fennacheribus⸗ cum i nominia un terram ſuam Iſai. 36.& 2. Par 32. Similiter Tudas Machabæus 1 Mac. 3. cum ſui conſpecta hõſtium multi- tudine animis conciderent, dicerentq Qxomodo poterimus pauci pagnare contr⸗ nritudinem tantam C tam ſortem 6 noy f⸗ t gat ſumkus ielumio hodie? fide ac fiducia plenus Facile eß inquit, concludi multos in manupauco rum( non eſß di rentia in conſpe- Dei liherare in multis G npaucis Juontam Non in multitu- ne ErercitA, ico ria helli ſed de cælo furtitudo en. Ipſi veniunt „d nos, 1 multitudine contumac G ſuperbia, vt diperdant no⸗ G vwores nehras Plios noßres G vt Polteht no no verpugna- bumus pro anim abu⸗ noM 7̃C leghus nhrim E ipſt domius con- reret eo ante faciem noſtram Vos autein ne tihmnAc 7łi e04 naßi dicat: ad victoriam nihil vobis neceſſarium eſt præter Fidem fir- mam, de omnipotentia Dei deq; eiuſdem voluntate iuuandi eos/ qui proverdreiigione ſolodiuiuo auxilio freti pugnaut. Hac ide Mac habæi perpetuò victores fuerunt quippe qud tecerauis vt omnes illorum pugnæ non tam ipſorũ quam Deiipfius eſoent. Sed quamprimum audiuit Juda nomen Komanorum, Juia ſunt potenten vrabus facuuntq regnare„Jubus auvilio ſe voluntre- gno autem deturbaut, Juob volunt miſitʒ Tegatos KomamCon- Vituere cum iMs ſoietatem, G vt auſerrent a Tudæis 1ugum Græ corum(1. Mach. 8.) Deus gloriam ſuam imminui, ſibiq; Roma-
nos tanquam collegas dari indigneè terens⸗ ceſſauit cum 1uda Facere

Belli Sacri.„r
Facere ſena in bonum& extraordinariam fuam opem, velut ab eo contemptam, ſubtraxit; Ex quo mox factum, vt Iudas in prælio caderet·Sed etiam fratribus eiusq uamdiu non niſi Deo freti ſunt⸗ omnia ex ſententia proceſserunt: ſimulac verò cum Romanis amicitiam renouarunt/ quòd e tutiores ſe fore crederent ope diuind deſtituti hoſtium inſidijs oportunos ſe præbuerunt, àc perempti ſunt quorum tamen mors tamquam cauſa Religionis fuſcepta/ cùm aſia ipſorum peccata, tům etiam hunc errorem facile(ni fallor) ex piauit& in Sanctorum Dei martyrum cenſum cos retulic. Similiter XLIV. Iſraelitarum millia ingentem Aga- renorum multitudinem fiducia diuini auxilij freti collatis fignis viceruntvelut 1. Paral. 5. ſcriptum eſt: Traditi ſunt in manus Iſraelitarum Aga reni Jula Deum nuocaluuhntcuhn præ liaren- rur,& ewaldiutt eos ed quòd credidiſent in eum. Vulnerati en hoſti hu multi corruerunt centum verò milia capta ſunt: Fuit eyim belum domimi hoceſt agebatur iam eo bello de gloria Dei. quia Ifraelitæ ab Agarenis pro populo Dei habebantur?& ſpem in ipſo non in aliquo præſidio aut auxilio humano repone- bant. Itaqʒ tametſi fortaſſe propter Idololatriam? aliaqʒ peccatã meruiſsent, vt Deodeſerti hoſtibus ſuccumberent, ne tamen Agareni ipſum Peum, in quo confiſ eſſent lſraelitæ, velut impo- tentem, ſuiſqʒ viribus inferiorem contemnerent, diſtulit Deus 1ſ raelitarum pænam/ eiſqʒ vidoriam tribuit/ quemadmodum ipſe nos confilium ſuum docens Deut. 32. Generatosinquit, peruenſa⸗ G inſdeles Vlj. Itaq;ʒ niſuccenſus ℳ in furore meon vt vaſtet eon gladius ſed propter ram inimicorunmn diuli ne fortè ſuper- lu rent haſes eorum,& dice rent⸗ manus nuſtra excelſa& nen Do- minu fecit hæc omnia.
Adem fides Carolum Martellum, Francorum principem per- petuò victorem reddidit. Quamuis enim Eccleſiaſticos cru- deliter diuexaret, monaſt eria euerteret, pecunias ex decimis Ec- cleſiarum redactas, in ſtipendia militum conuerteret? Sanctum Eucherium Aurelianenſem Epiſcopum, à quo propterea repre- henſus fuerat, in exilium miſiſſet nihilominus, quia Dei auxilio fretus Chriſtianor um/ præcipuèqʒ Eccleſiarum aduerſus Farace- nos, domitores illos orientis, Atricæ Dominos⸗ Hiſpaniarumq́; victoresdefenſionem ſuſceperat, vtqᷓ; bellum ipfius Dei eſpet⸗ efecerat/non magnis Copijs Francorum(quadraginta millia fuiſse memorantur) quadringenta hoſtium millia profligauit, G 2 trecentis
Peceatum diß
dentid morts
sxpiarun⸗
IMaelita vin- cunt, Juoni agebatur de Dei glo ris⸗
Eriam ſi A De⸗ puniri meruiſ
ſenu⸗*
Carolus Man tellus Eccleſis Kicorum per⸗ ſecutor.
Fide ſua mi- raculoſam vð coriam obti- Net.

Simul 1amen in hae vira ps nn Adependit.
Ob ⸗gregjam oprram in con nrſione inß̃- Aelium nau- 74
Cayolu M⸗- Inus agit pa- nirntiam.
Fxplo Achab G Dauid.
gl⸗ Feuei⸗ vantus pecca- vor mirculo- Fam vndoriã Herare Anſus
Fuit⸗
32 Scioppij Claſſicum
trecentis ſeptuaginta quinq; millibus interfeis, cùm ex Francis non niſi mille cecidiſſent? qu4 Faracenorum alamitas(ait Aemilius) multitudine militum ſlendore Ducum occiſorum⸗ om nium ſæ culorum memoriam ſuperauut. Sed non eam ſolam Deo ſignum cum ipſius Exercitu faciente victoriam obtinuit: Pæ nam verò vexatarum, acdireptarum Fccleſiarum poſterius luit, quando& ipſius maxime retulit, neq; Pei gloria detrimenti quicquam inde facere potuit. Longa enim torſione, G& verenda morte conſumptu eſt? velut§. Bonifacius, Germaniæ Apoſtolus, teſtatur. Voluit nimirum Deusvt in hac potius vita peccatorum ſuorum atrocit atem expiaret quãm in æternum periret, ſimulq;ʒ vt documento alijs eſſet Principibus/ab Eccleſiarum bonis, ſuas ac Miniſtrorum manus continendi quomodo enim alij id impu- neè ferant, ſi Martellus, quo adiunante§. Bonifacius inſtar cen- tena paganorum millia ad Chriſti fidem conuertit, ne cum hoc mundodamnaretur⸗ante obit um à Peo corripi,& inuſitatis mor- bicruciatibus, ac tormentis iniuriam Ecclesijs factam luere ne- ceſse habuit? ſitamen ſiue hoc, ſiue alio modo Deum offende- rint ſapientiſſi me facient, vt tortoris manum præueniant,& ipfi ⁊ ſe pænas expetant, quemadmodum Apoſtolus docet 1. Cor.
. Q4 non dtjudicatis cypus Domini ſed perindè id comedi-
tis ac panis aliquis quotidianus,& cibarius, neqʒ reuera Chri- ſti corpus, ſed non niſi eius sSymbolum/ ac velut teſᷣera fraterni- tatis eſset 1deò multi inter vo nhrmi ſue ægroti, S dormiunt⸗ ſiue morte temporali puniti ſunt Aulti; Juo Pominus corripuit⸗ vt non cum hoc mundꝰ dam narentur. Qhdſ autem noßmetipſo⸗ udica remus,& peccati pænas à nobis exgeremus, non vtiqᷓ; iu- dicareuur. Magnus quidem certè Carolus hoc aui ſui exemplo⸗ vt apparet, cum perpetuo concubinatu immo adulterio/ iram Dei meruiſse ſe intelligeret, extremos vitæ ſuæ annos agendæ pænitentiæ impendit, neqʒ ſolum peccata ſua Eleemonyni.& ini Juitates ſuas mſericordis pauperum redimere(quod in omni vita antcadta S. Panielis conſilium ſecutus ſtudiosè fecerat.) ſed etiam ↄlicio carnem ſuam operire, aliosq́; dignos pæniten- tiæ fructus facere voluit. Nam etiam impium illum Achab ea humilit ate temporalis pænæ debitum expunxiſſe legerat. z. Reg. 21. Et S. Dauidem de ſe ipfo ſic teſtari Pfal. 6 8. operA 1ndeiu- vio animam Meam 6 poſu veMimentum meum cilacium: Chri- ſtum deniq; agentes in cilicio pœnitentiam Matth. 11. commen- dare meminerat. Neq; tamen vnquam veritus fuit, ne propter concubinatum in bellis, quæ religionis& Eccleſiæ cauſa ſu- ſceperat, ab hoſtibus vincerctur, quod ea bella non ſua ſed Dei eſſe ſciret, omnemq; in Dei omnipotentia,& Beati Petri Apoſtolorum
——

—
Belli Sacri. 53
Apoſtolorum Principis, aduocatione/ ſeu patrocinio ſpem haberet. Itaq; cum Saxoniam ſæpe rebellem, ſæpè armis re- petitamtrigeſimo demim poſt anno penitũs ſubdomitam ha- beret, eam Chriſto,& B. Petro, quorum cum ductu& auſpi- cio/ tum viribus auxiliarijs viciſse ſe fatebatur, gratæ deuotæq́; voluntatis cauſa donauit,& inter Epiſcopos adminiſtrandam diſt ribuit, velut ex ipſius diplomate, quo Bremenſis Epiſcopa- tus inſtitutio ſancitur, apparet. Faxones inquit, Juob Dei vir- rute vicimn s in Haptiſini g ratiam perdurimus prinæ li- bertati donatos, C omni nobis debito cenſu ſolutos, pro amore Mius, qui nolis vitoriam contulit, ipſi tributarios, G ſubiu- gal⸗n deuote addivimus videlicet/ vt Jui noſtræ poteſtatis vu- gum hactenus ferte detrectarunt victi iamn Chrio, ac Sa. cerdotibus eius omnium ſuorum zumentorum, ac fructuum, to⸗ tiuſq; culturæ Decima ac nutrituræ, diuites ac pauperes le- galiter conſtricti perſoluant. Proinde omnem terram eorum antiquo Nomanorum More in prouinciam redigentes, E inter Epꝛſcopo certo limite diKerminantes, SFeptentrionalem ilius
artem, Ju4 pꝛſeium vhertate ditiſima, G pecoribus alen- dis hahetur aptma⸗ Chrio, G. Apohiolorum Principi Petro⸗ pro gratiarum altione deuot obtulimus ſihiqʒ in Vgmodia⸗ in loco Zremen vocato, Fccleſam, C Epiſcopalem Katuumu⸗ Cathedram Go. Sed etiam Theodosij magni Imp. Exemplum quantas Fides in Deum ad ſuperandos hoſtes vires habeat⸗ perſpicuè docet. Profectus is fuerat contra Eugenium Tyran- num, cum omnibus Orientalibus copijs& ingenti Barbaro- rum ſpontè ſequentium multitudine. Cum verò ordinum Du- ces Copias eius adhuc pauciores eſſe dicerent, quam quæ tutò in hoſtem tam potentem ducerentur adeòq; expeditionem diffe rendam ſuaderent, vt primò vere alius Exercitus con- ſcriberetur⸗ hoſtesq; militum numero vincerentur? ille enim- verò nequaquam tantam imbecillitatem omnnipotenti Crucis ar- maturæ tribuendam dixit, que ex aduerſo Herculis magin eſer oppoſita. Eercitui enim meo Crux(inquit) præit: Ty- ranni autem Copias Mercules ducit · Hæc locutus iter inijt⸗ Conſtantinopoli autem egreſsus in ſuburbio ad Eccleſiam ve- nit, quam ipſe S. Ioanni Baptiſtæ(quem præcipueè colebat) conſtruxerat. Fam ingreſsus eſt⸗vt fimul& preces ad Deum funderet,& Baptiſtam ad ferendum ſibi auxilium inuocaret. Re ibi diuina peracta, in Italiam contendit. Accidit autem⸗ vt in Alpium faucibus, in locum periculoſum, cum copijs ſuis/ imprudens incideret, ante,& 4 tergo ſibi imminen- tes holtes habens,& nullo humano conſilio, aut præſidia
ex
Sawoniam ay- mis ſubadam Eecleſia duws⸗ vih.
Thodoßus j de ſua mira- eulosd hotes
visis.
3 3 * 3 † 5 *

————
Riu Fides pe riculi magni- vndine illm- Vratur⸗
Gaina Prin- beps Herericu⸗ Potentia ſua⸗ Fretus.
74 Scioppij Claficum
ex ipſis velut Orci Cancris, ſiue faucibus expediri ſe poſſe ſatis intelligeret. Id quod dubium non eſt⸗ quin diuinitus contigerit, vt tãto illuſtrior Fides eius, ex eoqʒ ei gloria redderetur. Quam- uis enim causã belli haberet iuſtiimam,& ſolius diuini auxilj fiducia niteretur, quia tamen ſatis numeroſum ducebat Exerci- tum ne vel ipſe poſtea eo confiſus videretur/ vel auxilij diuinitus lati magnitudo minis clarè perſpici poſſet, in extremas omnium rerum difficultates, ex quibus emergi non poſſe videretur, rectè incidit. Ad Deum igitur conuerſus, totam noctem in Oratorio, ſiue Sacello ſuppliciter orans conſumpſit. Circiter galli cantum contra animi ſententiam, ſomno oppreſſus& in nudo ſolo prouo- lutus Ioannem Euangeliſtam,& Philippum candido veſtitu,& candidis equis vectos vidit, qui eum forti animo eſſe metum abij- cere,& cum diluculo aciem inſtrudtam in hoſtes educere iuſse- runt, ſe auxilio ei à Deo miſſos,& in prima acie pugnaturos eſe confirmantes. Quibus fide habita prodigioſam,& vel ab Ethni- cis inter oſtenta, ſeu miracula, numeratam vidtoriam reportauit. In ipſo enim prælij ardore vehementiſi mus ventus aduerſus ho- ſtes obortus in ora illorum irruit ordinesqᷓ; ſoluit: tela/& ſagit- tas/ quæ contra Theodoſianos emittebantur/ vi quadam in eos, qui remiſerant, reiecit,& clypeos cum multa purgamentorum congerie,& puluere incredibili illatusex eorum manibus rapiens & lora conſcindens, eos in illorum ora peruoluit. Itaqʒ hoſtes manifeſtè Imperatori diuinitùs ſuppetias ferri cernentes/ ad pe- des eius veniæ petendæ cauſa humiliter ſe abiecerunt, ſtatimqʒ in gratiã recepti Ty rannum vinct um Imperatori obtulerunt. Adeò nullum tempus eſt, quo non faciat Peus/ quod prophetam teſtan- tem audiuiſti: Oœul Domini contemplantur vniuerſam terram⸗ C præbent fortitudinem his, Jui perfecto corde eredunt in eum. 2. Par. 16.
P
E D libet nunc duo tibi, Imperator, exempla commemorare, 8 quæ longè max imam cum rerum tuarum ſtatu ſimilitudinem continent, vt quid tibi aduerſus Proteſtantes faciendum, quaqᷓʒ ſpe nitendum ſit, facilius iudicare poſſis. Gainas Gothus Arij peſte infedtus ex tenui milite Dux Romanorũ factus/ omnibuſqʒ equeſtribus& pedeſtribus copijs præfectus cum omnes militares præfecturas Gothis ſuis commiſiſset& ipũi iam Arcadio Imp · formidabilis euaſiſset ita vt Imperator conſulares quoq; viros⸗ quos barbarus aduerſari ſibi ſuſpicabatur, poſtulanti dederet⸗ neq;

Belli Sacri. 55
neq; quicquam negare auderet/ liberum Arianæ ſuæ religionis exercitium,& vnum, intra Vrbem Conſt antinopolin, templum Arianis tribui poſtularet, minime conueuire dictitans, vt ipſe Romanæ militiæ Dux in Eccleſia extra Vrbis mænia orare coge- retur. Imperator metu perculſus S. Ioannem Chryſoſtomum⸗ vrbis Patriarcham, vt tempori cedat, vnamq. Arianis Eccleſiam tribuat, quaſi fupplex precatur. Ille enim verò nequaquam ſe commiſſurum teſtatur, vt Catholici ex vlla Eccleſia eijciãtur,& blaſphemiæ Arianorum locus detur, Imperatorem quoq; graui- ter monet⸗vr ne Sanctum canibusdare in animum inducat„& Imperio potius cedat, quam vel vnam Hæreticis Eccleſiam pro- dat. Cum vero Gainas ex diuerſa parte æquum eſse diceret, ſe Romanæ milit iæ Principem vnam Eccleſiam habere: omne tihi, inquit Chriſoſtomus, /acræ ades patent. At ego(ait ille) alterius religionis ſum& quod peto, rectè me petere puto qui plurima pro Romanis certamina pertuli. Aꝛ tMinquit vir ſancus, ranto maiora habes laborum præmia Patri⸗ Pulſun egenut C lacer, ad hAutu Impe ratoris Patrem venſi ab eo Vuſceptu Nomani⸗ copyjn Prafeltuornamentis conſularibus donatu, opibut auctus merito nuncne ingratus videare moderationẽ obtine. Amicum ſdumq; re Komant Impe ratori ac liberis eiu Futurum, le geh ſeruatur⸗ iuraſli in Juibun e& ila etiam, qᷓuæ Læ rericon jna yben con- entus agere prolubet quo pacto igitur, vt ea nunc er rꝓta FatAla- boras, neqʒ periuri crimen reformida?? Hſs verbis cum ñ̃lentium Barbaro impoſitum fuiſſet, Arcadius nihil, quod Catholico Imp. indignum fuiſſet, admiſit, ac Propterea mox à Deo conſtantiæ mercedem retulit. Cum enim Arianus ille Princeps ingentem Barbarorum vim noctu ad Imperiales ædes incendendas miſiſset, cæleſtis quædan manus ingentibus corporibus, inſidiatoribus,& incendiarijs illis apparens/ita eos exterruit, vt terga verterent,& nouum Fxercitum clam ab Imperatore in vrbem accitum rati, mox cum Duce ſuo vrbe excederent. Cum igitur eodem excm- plo multa haheas Iinperator quibus ſeditiofas, g impudentes Principum Hæreticorum poſtulationes confutare poſſis/ cuiuſ- modieſt, quod partim ipfi te Sacramento adegerunt, Romanæ Eccleſiæ aduocationem commodare,& Pontifcis honorem in- uiolatum tueri, omnes autem conceptis verbis Sac ramento dato, ſe tibi, atq;ʒ Imperio perpetuò fideles& obedientes fore, neqʒ leges vmquam migraturos promiſerunt, quarum Principem in Codice Iuris Cæ ſarei locum illa obtinet, quæ omnes Imperij ſub- ditos iubet eſse Catholicos, ſiue Romanæ Eccleſiæ fidem ample- &tinequaquam debes committerevt potentiam corum pertime- ſcens vel ipſe contra quàm iuraſti facias, vel iusiurandum, quo tibi
Religioni⸗ exercitium li- bers ab Imp⸗
poſtulat.
EFi Imperator grariſicari prę melu cogitat.
Sed id. Chry ſoſtomus im- pium eſſe do-
cet.
Fe Hareries Principis fa- Mum retunais.
Deu mirs- culosè Impe- ratorem ad- uerſus Hære- ricum illũ une rur.
Corolus Imp⸗ iſtud Arca 4 Exemplum
imitari dubet.

Othoni Ma- Ini Exomplð.
IJd Car olu⸗ Imp. imitari dobes.
Oybe Rege r yrum ob deſer 7am Caboli- orm ſaem in haribulo ſu⸗ Pendin.
56 Scioppij Claſſicum
tibi Eccleſæ,& Imperio deuindi ſunt, violare eos impunè finas; ſi bellum tibi moueãt,nempe Dei id bellum erit, nõ tuum, adeoqʒ nec de vitoria quicquam debesdiff̃dere. Won tueris, qui dimi- cabis· Itaqᷓ; ſa tantum conſidenter/& videbis auxilium Domint Mperte.2· Par. 20. Alterum, quod tibi recitaturum me dixeram, Exemplum eſt magni illins Othonis Imperatoris: qui cum in Al- ſatia Henrici fratris rebellis,& L.otharingiæ ac Burgundiæ Du- cum potentiſſimo Exercitu vndiqʒ concluſus eſvet⸗ plurimiq; mi- litum eius ad hoſtes profugerent, quidam Imperij Princeps partes eius cum magna militum manu ſecutus, quod eum in tantis an- guſtijs poſitum nihil ſibi negare auſurum, perſuaſiſſi mum habe- retvt ſibi Abbatiam Lauresheimenſem donaret, petijt, eius opi- bus ſemiliti quæ deberet/ſtipendia diſſoluturum dictitans. Sed Imperator Deo deuotiſſimus, ſacrilegam principis mentem toto pectore deteſtatus/ circumfuſo& audiente Exẽrcitu: Obedire inquit portet Deo magis qudm hominibus. Qui Japiens non vi⸗ deat, te non tam humiliter hoc ame petere, Judn tacita de fectio⸗ nis comminatione mihi rehus mei ſine tuo auwilio dipdenti in ip/ſo articulo extorquere velle⸗ Fcriptum e N nolite ſanum dare canibu. Itaqjſiewempl cæterorum perſdorum ad hoſtes vistran- ugere Juanto cieius, tantò idem Fceris melih. quaſi dicat? non eſſe cur belli ſocium,& adiutorem habere velit hominem Fccleſiaſticis bonis tam ſacrilege inhiantem, Deoqᷓ; ſe magis propitio vſurumvideri, ſi nullus tanta impietate affectus in exer- citu ſuo inueniatur, cùm ex vnius Achan ſacrilegio fugam exer- citui immiſoam& cædem non paucorum ſecutam legendis ſacris literis didicerir.Statim itaq; pietatis ſuæ fructum cepit: nam Prin- ceps ille rubore perfuſus confeſtim ad pedes eius accidit, ſeqͥ;gra- uiter peccaſſe confeſsus, in gratiam recipi petijt: non multò autẽ poſt. Imperatori in Eccleſſa oranti,& canſam ſuam Deo, cuius vnius auxilio fidebat commendanti, nuncius de cæſis hoſtibus inſperatus aduenit. Finge nunc, magnum hunc Imperatorem,
accepto parumper è Beatorum ſedibus recedendi commeatu, propter te ã ſtere, eumqᷓ; quid tibi aduerſus Principes Eccleſia- rum inuaſores/tibiqᷓ;& Eccleſiæ pariter rebelles faciendum cen- ſeat⸗conſule· Nimirum facere te monebit quod ex officiode- besquodq; fadt urum te conceptis verbis iusiurandum dediſti. Dicet ſe Regem Boleſoden bello captum/ nullam aliam ob cau- ſam⸗ niſi quia à ſuſcepta ſemel Eccleſiæ Komanæ fide perfidiose deſciuerat, in patibulo ſuſpendendum curaſse, Deoqʒ fretum,
quo id animo Reges alij accepturi forent, nihil penſi habuiſse. Co mmemorabit ſe in ſummis rerum omniũ anguſtijs eum Prin- cipem⸗ cuius vnius auxilijs ſalus ſua niti videretur quod vnam
Abbatiam

——————
3
Belli Sacri. 57 Abbatiam dono d ſe poſtulaſſet paldm audiente toto exercitu ve- lut Canem proditorem perfugamq; reieciſse,& omni potius ope humanã priuari, quam permiſſovel minimæ rei ſacrilegio totius orbis Imperio potiri voluiſſe· Itaq; magnopere ſe tibi auctorem eſſe dicet, ne Mauritij Saxonis opera vll am ad rem vti velis. Præ- terquam enim quod 1 fidem Deo,& Eccleſiæ datam fregerit,& Ræ reſin ſedteturtum etiam vendidiſſe Senatui Lipſienſi ius oc- cupandi Monaſteria, quæ apud ipſos ſunt vt multò ſatius videa- tur, eum cum cæteris perduellibus diuinæq́; ac humanæ Maieſta- tis le ſæ reis, tibi aduerſari, quam ſui maioris emolumenti cauſa, tecum aduerſus Principes ſuos, ſuæq; prorſus farinæ homines comparatas Sacrilegio copias coniungere Id enim perinde fu- turum, ac ſi Deus ſuis viribus honorem ſuum vindicare nequeat⸗ ſed cacodæmoneꝰ ac deuotis eiusvti adiutoribus neceſſe habeat-
E Q. verò eſt, Imperator, ꝙ hoc tẽpore Deñ ijs, qui perfect⸗ corde in eum eredumt non æquè ac ſæculis prioribus opem
ferre exiſtimes. Voluntatem enim gloriæ ſuæ vindicandæ ne- quaquam depoſuit,& vires ac potentiam, qua hoſtes ſuos vlciſca- tur nondum amiſit? quorum alterutrum ijs videri oportet, qui Deum iam miracula patrare negant adeoq; vndende auxilium corrogare,& quã Dei amicis/ quã inimicis vti te volunt. Et tamen non ſunt hi primi, qui ſiue potentiæ Dei, ſiue voluntati diffi- dunt. Nam vt de illis hic taceam, de quibus ſupra narrauietiam Gedeon ludic. s. in eand. ferè fententiam ſic cum Angelo diſpu- tat: I Dominus nobiſcum eſt, cur apprehenderunt nos mala hæe omnad Vhu ſunt mira balia euusquæ narrauerunt patres noſtrt atqʒ diweruntde AMehpt⸗ edurit no Dominus nunc autem de reliquit nos dominu, Gtradidit in manu Madian. Sed in hoc Gedeoni ſunt diſi miles/ iſta qui diſputant, quod Gedeon ſimulac quid ſui eſſet officijſiue quid ſe Peus facere vellet, didicit, adeò con- firmatus eit in fidevt centum triginta quinq; hoſtium millia, non niſi trecentorum militum mann aggredi auſus fuerit, cum prius altare Deo ædificaſſet, aram verò Baal deſtruxiſlet, vt omnino ſo- lo Deo confidere neq; quicquam à Baal,& cultoribus eius, hoc eſt d falſæ religioni deditis, præ ſidij exſpetare ſe oſtenderet. Iſli autem belli couſiliarij tui.niſi copijs& armis hoſtes multum ſu- peres nequaquam aleam belli adeundam tibi contendunt, vtqᷓ; certo potius Hæreticorum, ac proinde cacodæmonum, quàm incerto Pei auxilio confidas aucores ſunt. Neqʒ verò mouere H te
Carolut y nz debuit vti au- vilio Ma uri- Saonis Duciv.
Dens hodie n mini facit miracula qu olim.
Cum eius res ner volunrars noc facultær amiſerit.
Friam priſci⸗ ſeculis dice- bant nonnullo Deum miracs la facere de-
Me⸗

53 Scioppij Claſſicum Oöieiones
Inndamn u teImperator debet, quod contradici ab alijs poteſt, Gedeonem vnrendunt, habuiſſe peculiare belli ſine neceſſarijs præ ſidijs ſuſcipiendi man- datum⸗ habuiſſe complura ſigna, ſeu miracula, quibus confirware- 1,„ tur deq; proſpero belli euentu certus fieret habuiſſe deniqʒ ſpiri- raculvſam vñ tus ſandi dono⸗tantam fidem, quanta victoriam conficere poſſet, qorispolieri ſicut Iud. 6. hiſce verbis ſignificatur Syiritus Domini ⁊xduit Gedeon, ſiue irruit ſuper Gedeon quemadmodum alibi ſcriptura loqui ſolet de donis ſpꝛritus ſancti quibus vel intellectum, vel vo- luntatem hominis mouet interdum nec opinantis nonnunquam ad recipiendam Spiritus gratiam ſe præ parantiseamqᷓ;expectan- carilu ha- tis. Quod enim ad Dei mandatumattinet, cum Romanus ſis Im- * mandar peratorEccleſiæ nutricius, defenſor& aduocatus, ſiue dextrum Dei eatreſũ· corporis Chriſti brachium, quid te facere Deus iubeat tibi obſcu- xerleſiam ad· rum eſſe nequit. pPalãm eſt id agere Hæreticos Principes vt Ec- verſun Hare cleſiæ bona ſacrilegeè diripiant,& complures in ſectam ſuam per- vitadefendin ducant, hoc eſt, eſcam corpori toti præripiant?veſtitum adimant/ 4. membra non pauca amputent. quid igitur ceſſas? quid dubitas? non ſine cauſa gladium portas ſed Dei miniNer es⸗ bonum facien- xßenim ra- ri in honum Vnndeæ autem in i ra mñ eꝛ Jui male agit. Rom. 13. Itaqᷓ; unm conſurge conſurgeinduere Fortitudinem F rachuum domini con- % Vurge ſicut in diebu⸗ antiqui in generationi bus ſæ culorumIlai.ʒ 1. Signis ac mir aculis Gedeonem confirmari res poſtulabat quippe Rabe ordina culus extraordinaria eſſet vocatio adeoq́; ſatis incerta. Sed lon- S vatte ge alia tua⸗ Cæſar eſt ratio, quem à Deo vocatum& Imperio jegit ime præfetum eſſe, nemo neſcire poteſt? tum etiam non ip- N/ ſepo ſe periculum tibi accerſis? ſed aliena viin periculum coniectus es/ vicl nponit yt aut grauiſſi mè peccare⸗ſiue gloriæ diuinæ,& Eccleſiæ cauſam Ha reticorum auiditati petulantiæqʒ prodereaut aleam pericu- loſi belli aduerſus hoſtes potentiiimos experiri neceſſe habeas⸗ itaq; Dei opem extraordinariam meritò tibi polliceri pofis:neq: multò plura, quam Gedeon,ſigna habes/ quæ animum Ged⸗n, qu« tibi confirmare,& omne dubium„atq; incertum de belli exitu iyſ miraculo· diſcutere debent. Cum enim quæ ſupra tibi Regumac magiſtra- Jam vndorià tuumprodigioſo Dei adiutorio defenſorum Exempla recenſui⸗ ondoant. non propter ipſos ſed propter nos/in Juon fner ſeculo rum deue- verant, ſcribi Peus fecerit tamquam figuram/ fiue Exemplar eorum, quæ nobis, in ſimili caſu, rerumq; articulo poſitiseuen- tura eſſent(quod quidem Apoſtolo Paulo 1. Cor. 0. perſpicuè affir manti minus credere nefas fuerit.) tuum nunc eſt/ ea omniã ad te reuocare, neq; quicquam dubitare, quin Deus, qui idem pſo nec vnquam mutatur, eodem quo illos modo, te ſimiliteratq́;; illi pr o Pei gloria ex officio propugnantem, prodigiosè adiutum⸗ defenſumq́; velit · hides/ ququtam huic negotio neceſſariam etſi
Nabit plur⸗
*8

Belli Sacri. 59 etñ peculiare Pei donum eſt · ꝓratia quam vocãt⸗ Trarit data, nequaquam verò gratum Deo acceptumqʒ faciens, certò tamen js datur, quibus fungendo muneri ſuo eſt neceſſariadum ne ipſi quò minũs eam accipiant, impediant. Itaqʒ ſi quod capitis mem- brum, ſiue Sacerdos quiſpiam, Chriſti gloriam annuncians ſignis ac prodigijs ad confirmandam doctrinam ſuam, tamquam ſigillo diuino, quod diplomati idem faciat, opus habeat, dubium non eſt⸗quin Dominus cooperetur, C ſermonem conſrmet ſequentihu⸗ ſie nisvelut non modò Apoſtolis fecit, ſed omnibus etiam docen- tibus,& baptiz antibus, ſiue legitimè miſſis Presbyteris,& Epi- ſcopis facturum ſe promiſit. Matth.⁊3.& Mar. 16. Euntes docete⸗ G baptixate omnes gentes. Ecce ego vobiſcum ſum cvoperans6 ſermonem conſrmanſeſuentibu ſ nis non modo quoad vosvi- uetis/ ſed etiam omnibun die bus vſqʒ ad cœonſumationem ſeculiz ðĩ tamen qui docent/ ac baptizant/vrediderint ſiue tam magnam ßdem de omnipotentia mea habuerint. Sgna autem eos qui cre⸗ diderint mihi datam eſſe omnem poteſtatem in cælo,& in terra, hac ſoquentur⸗In nomine meo damonia eijcient lingui loq uentur noui ſerpente⸗ tollent& ſmortiferum Juid bi berint, non eis noce⸗ bit, ſuper ægros manus umponent. benẽ habebunt. Eſt ergò gra- tia fidei Sacerdotibus neceſſaria ad fungendum munus ſuum& propterea eam Peus ipſis impartitur per impaſitionem manuum Prenbyterijtametſi multi hanc gratiam ipſis datam negligunt, ac veluti ignem ſub cineribus occultari/ac ſepeliri patiuntur/ ſicut ex Pauli admonitionediſcimus 1 Tim. 4. Woli negligere æratiã⸗ quæ in re eſt Jux data eſt tibi per impoſitionem manku¶um Presbyterj⸗ Ptz. Tim. 1. Admoneote, vt reſuſeites ac veluti flatu rea ccendas ſeu reconfles gratuam Dei, quæ eß in te perimpoſitionem manuum mearum non enim dedit nobis Deus piritum timoris ſed vᷣirtutis⸗ ſiue fortitudinis ac roboris in quacunqʒ virtute ad munus noſtrũ neceſſaria imprimis virtutem ac robur fidei, vt con fortemur de⸗ pleniſims ſeientes Juia Juæcumqj promiſit Deus potens eß G fa- cere adeòqʒ faciet vt Euangelium nol rum non ſit apud audito- res in ſermone rant m ſod in virtutes E in Spiritu ſantto E 1n plenitudine m ulta. Rom. 4.& 1.Theſf. 1. Similiter cum te Peus Ecclefiæ ſuæ brachium, ſiue Imperatorem conſtituit, tu ab Eccle- ſiæ capite per Colonienſem Epiſcopum ipſius Chriſti gladium ac- cepiiti poſtquam conceptis verbis eo te ad Religionem& Eccle- ſiam Catholicam defendendam tuendumq; Romani Pontificis honorem, vſurum iuratus es ⸗nemini dubium eſſe debet, quin ſimul ſpiritum, ſinedona ſpiritus, ad fungendum brachij munus neceſlaria acceperis. Vt enim Apoſtolus docet 1. Cor. ⁊2. Spi ritus ſanctus in hoc myſtico Chriſti corpore, id vnicuiqʒmembro
H 2 Char iima
Magus ÿdei donum conrin Lit omnibuus, Juibus ad fun gendum mu- nus eſt nocſ. Varium⸗
ßᷣod doni ilut reſuſcitandũꝰ non negligen- dum e.
Caſari don magn 4 ſdei ad exercendꝰ munus ef ns⸗ ceſa rium.
Jd igitur o certò contin-
gere crtdend eℳt⸗

Voporum do- num magn. ÿdei accipiẽt. alium virum immutatus ſuerithoceſt à ſpiritu Peidona quędam
———
60 Scioppij Claſſicum
chariſma, ſiuẽ donum impartitur/ quo ad vtilitatem tõtius cor⸗
Imperaꝰore Ac Reges per
vndionem pi ik, nia Moyſes poſuit ſuper eum manus ſuns. Et de Saule. 1.
Exemplum
Sanlin⸗
xemplum
Dauidis.
Ixemplum Henrici Au⸗ 6Rpis.
poris eivſus eſt. Bt quoniam inter præcipua membra nominar Gabernationes ſiue Presbyteron Juipraſunt hoc eſt, Eyopo⸗ 4 Spirituſancdo poſitoꝝ Negere Eoclæſiam Vei(1. Tim.. Adtor.⁊0.) tum Opitulationes ſiue ſæculares magiſtratus in primiſqʒ Keges⸗ quos Eeœleſiæ ſeruturos ac veluti muniſtros adſuturo eſfe⸗ Iſai. 6o. prædictum fuerat, certè nemo, niſi impius& Hæreticus du- birare poteſt, quin neceſſaria ad imperandum dona, per conſecra- tionem, ſiue Benedictionem Epiſcoporum acceperis, quemadmo- dum Deut 34. de Ioſua legimus: Voſue repletus eſt puritu apien-
Reg. 10. quoda Samuele Sacerdote vnctus in Regem, ſimnl n
acceperit quibus ei ad populum regendũ,& de inimicorum ma- nibus liberandum vfus eſſet: id quod ſtatim re patuit, cum Rex Ammonitarũ Galaaditis impotentiffi mè comminatus diceretur? ſe dextron vculon omnium e ruturum⸗ p/ſoh opprobrium in miuenſd Irael poſiurum eſe. His auditis inſluit vßirtus Domini in Faul⸗ G iratu et furor eius nimu C coacto Exercitu Ammontta caci⸗ dit, it aqdiie rßit vt non relinq uorentur in ens duo pariter · Scde Dauide quoq; 1. Reg. 16. ſcriptum eſt, d dae lan qua Sahnuel eum vn vit, ac deineps directunn in 100 Veꝛ pritum fuſſe hox eſt⸗ inſi- gnĩa quædam ſpiritus ſanẽti chariſmata in ipſo apparuiſſe. Eorũ verò chariſmatum præcipuum fuit, mx ꝑna illa fdes Jua mox ob⸗ turautt o Teoni& Vrſi fortiſq; factus in belo gigantem occidit. Id enim fde fadtum ſupra ex Hebr. 11. didicimus. Sed etiams. Vdalrico Peus per viſum/ quam efficax fit ad conferendam Re- gbus ſpiritus fancti gratiã Epiſcoporum Benedictio oſtendit, cũ Henricũ Aueupem Germaniæ Regem, propterea quòd is ex præ- poſtera& intẽpeſt iua quadã humilitate indignũ ſe iudicaſſet, qui ab Archiepiſcopo Moguntino vngerttur Gladium ſine eapulo te- vere⸗dixit⸗Reges autem, quibus Epifcopimanusinter vngendum impoſuerint, nõ modo gladiũ fed fimulcapulum ac cepiſſe docuit- vt dubitare nefas ſit quin inter inaugurandum non tantum oleo,
Qu n ſed etiã gratia Santi ſpiritus quantũ quidem Cæſarium munus Fan graia requirit⸗ ab Epiſcopisvnctus fueris,& Ficei quoq; Virtutem⸗ſiue
Imperatori per n AM-
vaoMM Cn—
Frarur.
Tam mpera-
Fortitudinem acceperis/ ine qua bela Domini nemo præliariſi. Reg. 13. 17.neq; ita proſpe re vt cupit, populum Dei aduerſus hoſte sdefendere, victoriamq́; ad mirabilẽ reportare poteſt, quare te nõ můs quã Timot heñ admoneri ab Apoſtolo puta, ne negli-
oy non nel- ga ſed reſuſtites gratiã qu el an te qux data eſttub yer mpaſii⸗ vem manum Sacerdotaliumoleo Eccleſiæ precibus ſantificato itare debet. te vntzentium. Non enim dedit tibi Veus iritum Tmoriled
vittutis

M xRM
Belli Sacri. ꝙ1 virtutis vt propheræ verbis de te profiteri queãs: depletuſum. for⸗ zitudine Spi ritu⸗ Domini iudi cio virtute. Mich..
C A P. XV.
V O autem paão eiuſmodi gratia reſuſcitetur, id te San-
Q qorum hominum Exempla docere poſſunt. Illi enim in pri-
misres à ſæ culo geſtas memoria repetebant vt Fidem, periculorũ
imminentium mole fere obrutam ac ſepultam/ velut ẽ cineribus eruerent,& rur ſum accenderent. Pfal. 1 18. Momor fui iudicior? ruorum ſe culo damine& conſolatuſum/ ſiue robur fidei accepi⸗ ac fortitudine indutus ſum. Pfal. 76 Cogitaui dies antiquos, G. annos ſaculo rum in mente hahui: ExercitabarE ſcopabam Sÿirit? meum,ſiue exercendo me in meditatione rerum à Deo miraculose geſtarum⸗gratiam ſpiritus quæ erat in me reſuſcitabam Mmor Fui operꝰ domini G& mirahilaum tuo rum al initio. Deus in ſano via tua; qun Deus Mnagnuſiout Deu noſterꝰ Tu e Deus qui facis nirabilia. Worã fetiſu in populis virtutem tudã ſiue illuſtria ſpeci- mina omnipotentiæ tuæ dediſti. Et dixi tandem diu meditatus:
vunc cxœpi cõfirmari infide: hæc Mutatio demteræ excelſi id eſt/per- ſuaſiſſi mũ habeodexterã Deitã eſſe potentẽvt omnia, quæ nunc
videntur deplorata in melius commutare poſſit. Pſal.77. Quanta Patyes noſtr? narrauerunt nobi narrantes Paudes Domini Vr⸗ tutes eiu mirahilia eius quæ fecit⸗ Qanta mandauit p at ribus noſtris nota ea facere ſljn ſui vt cog noat generatio altera vt yonant in Veo Pemnſuamn. nec hant ſi ut patres eorꝰ generatiouæ non direvit( Hebr. præparauit) cor ſuum& non ef creditus cum Deoſiritus eiusid eſtnon crediderunt Spiritum Dei eſſe ſpiritũ Virtutis,& omnipotentiæ. Itaq; qMamks eſſent intendentes ac mittentes arcum⸗ſiue quamuis armati in hoſtes progrede rentur⸗ tamen in fugam conueſiſant in die beli. Sic ergo diſcimus, cum
etiã populus Domini ab Infidelibus& impijs oppugnatus ſe tue- tur eũ tamen inferiorẽ diſcedere, ſi Fidem magnã non habeat, nec in Deo ſpem ſuam ponat: Fidẽ verò proptereã ei non contingere⸗
quia non p ræpa rat cor ſuum ad recipiendã ſcilicet Fidei gratiam.
præparatioverò conſiſtit præcipuè in memoria miraculorũ, quæ
Peus antiquitus patrauit:quorũ qui obliuiſcitur, maximè efficaci
reſuſcitandæ Fidei adiumento caret.Itaqʒde ij ſdẽ Ifraelitis Pſal-
mus ·obliti ſunt(inquit) Venefactori eiun& Mirabuluum eius Juc oſtendit ei. Quare Regibus magniſqʒ Principibus nõ minus quãàm Sacerdotibus, ſacrorũ librorũ neceſſaria eſt lectio.Sicut enim Epi-
ſcopi/ac Sacerdotes? vt gratiã dodrinæ,& intellectus ipſi datã re- ſuſcitent, attendunt lectꝛoni, velut 1. Tim.. facere monẽtur? ſi⸗ militer Reges vt ne gratia magnæ fidei,siue roboris, ac fortitudi- nis ad prælianda bella domini neceſſaria, quam cum vnguntur/
accipiunt
Quomodo a6 cepte gratia ein/modi re⸗ ſuſcitentur⸗
Primim me- m0r1A reperen do priſca E- vempla⸗
Regibu, G Principibus equs ac S cerdortꝰus ne⸗ ceſfaria eſt · Bi blorum ledio

Sie ramen, v vextum c ſen Vum a ſummo Sateraote a6⸗ vipian⸗
uid ahdus Biblio- rum vin proſi.
Alius modus veſuſcitandi actepram ma Lna ſdei gra⸗ rinm.
32 Scioppij Claſicum accipiunt, ſepeliatur,& propter negligentĩam ipſis pereat. Tepem Vomini à cuiticis ſiue legitimeè miſſis Facerdotibus acceptam ſecum babereneam j omnibun diebus vitæ ſuæ legere meritò debent, dum tamen ſcienttam/ ſiue verum legis ſenſum vbi is ambiguus difficilisqͥ; fuerit, ex ↄre ſummi Facerdotis requirendum ſclant: Deut: 17. Malach. 2. Itaq; Ioſuam Deus non modo ad magnam fidem ſic exſtimulat. Confortarę,& eho rohuſius valde;ʒ nolà me⸗ rue re& noli timere quoni am tecum eſt dominus Deus tuus: ſed etiam quomodo gratiam roboris, ſiue Fidei per impoſitionem manuum Moſis acceptam, reſuſcitare debeat, ita præ monſtrat: Non recedat volumen legis ab ore tuoſod meditaberi in eo diebus ac nodtibus, Nimirum?o nitum eſt eloquium tuum Domine, vehe- menter, G ſe ruus tAuus dilevit illud. totæa die meditatio mea eſt, Pſal. 118. Concaluit int ra me cor meum, G in meditatione me orardeſcet ignis ac fides velut cineribus obruta lectis tot mirabi- libus Dei operibus rurſum accendetur, Pfal. 38. Propter hanc cauſam; hoc eſt/ vt fidem in cordibns filiorum inflammaret Ma- tathias r. Mach. 2. iam moribundus? Mementote inquit, operum patrum quæ fecerunt in generationi bunſui& accipietis ꝑioriam manam. Anania, A aria, 6 Miſaelcredentes, ſiue per fidẽ liberati ſunt de Hamma Daniel laberatun eſt de ore Leonum. Et ira coCitate per generationem& generationem, Juia omne Ju Perant in eo non infrmantur. Iraq; confurtamizi, G viriliter agite in legeE a verbis viri peccatoris netimu¶eritis. Huius Exem plo Iudas Machabæus I Mac. 4. cum rria inermium, hoc eſt⸗ neqʒ clypeos, neqʒ gladios habentium ilitum milia adue rſus ca Nra G entium vValida&· Toricatos,& equitatu in circutu eorum⸗ & hos doctos ad prælium educeret quod ſciret non armis, ſed fide hoſtes vinci vt fidem in animis ſuorum reſuſcitaret, hoc modo verba fecit: Me rimueritis multitudinem& impetum eorum. Mementote Jualiter ſalui fadti ſint patres noſtri in mari rubro · Et nunc clamemus in cælum, E mſtrebitur noſtri dominus G con- reret evercitum iſtum, ante faciem noram hodie eſcient omnes Centes/ Juia eſt, qui redimat e liberet Iſrael. In quibus verbis altera inſuper ratio reſuſcitandæ fidei cernitur/ ſi quis nempe ſe coram Deo humiliet, ſuam neceſſitatem/ infirmitatem,& indi- gnitatem ſimpliciter exponat, cor ſuum effundat/ ac velut Ter- tullianus loquitur/ ſupplicem inuidiam Deo obyciat. Cuius rei Io- ſaphat nobis Exemplo eſt. 2. Par. 20. Domine inquit, in nobi⸗ qnndem non æſ tanta fortitudo vt poſimu huic multitudini reſi⸗
Mere Juæ irruit ſuper non. Sed cum 1noremus, Juid agere debes-
mu hoc ſolum habemus reſidui, vt oculos noſtron dirigamu ad te⸗ vt tu ſcilicet Fidem in nobis accendas, qua ſola victores fieri poſ-

.„— ——— 2
Belli Sacri. 63 fumus Credite(ait idem mox ad populum) in Domino Deo ve⸗ Ero,& ſecurieritis? oredite Prophetis eiu& cundta elenient pro- Fera. Sic Dauid hoſtes vndiq; in ſe tamquam in parietem incli- natum irruere videns Pſal. 5 1. humilitate ſua ſpem, ſiue auxilij diuini fiduciam, ex fide potentiæ Dei conceptam impetrare ſtu- det⸗ Monne Deo ſubiecta erit anima mea ah ipſo enim ſaluta re meum. Deo ſubiecta eoanima mea Juontam ab apſi patientia⸗ ſiue, vt eſt in Hæbræo: ab ipſo ſes mea. Sperate in eo omnis con- gregatiopopuli& erit adiutor veſter. Vt autem donum fidei, ac ſpei impetretis, ſiue, vt gratiam, quæ eſt in vobis⸗ reſuſcitetis, undite coram ilo corda veſtra. Pfal. 36. Neuela Domino viam
Mam G Fera in eo. C ipſe faciet ⸗Spem verò vt impetres, Vub- ditu eſto Domino, G ora eum.
.„„ Aliu⸗ odu⸗ ED non alia magis ratione ſanctos latentem in ipfis Fidei veſaſtieandi
grariam reſuſcitare ſolitos video/ quam dandogloriam Deo, gratiam ma eiq; qu verbis quã factis ſeruiendo. Verbis gloriam dederunt Z⸗ ſde⸗ Deo omnipotentiam eius proliuè commemorando ſuasq́ʒ vires⸗ 620 præ ſertim magnas contemnendo, quodq; nihilprorſus in ijs con-· riam Deon fiderent, palam conteſtando. Ita Rex Abias cum ſub ſignis habe- ret belli coſiiũ mos viros quadringenta millia, apertè nihilominus teſtatus eſt ſe nulla alia re confidere, qu am quòd in Exercitu ſuo Dur ſet Deum, G Facerdotes eiu qui clangerent tubis contra boſter. Propterea Deus ipfius,& ex ercitus fidem auxit, vt vndiqʒ ab hoſte circumdati non ad arma ſua, fed ad Dei auxilium con- fugerent. Omnes viri Iuda vociferaeiſunt(⁊. Par. 13.) G ecce ili clamantibun perterrut Deu hoſtes, Gtradidit eos in manus eorum vt cæde rentur ex eis quingenta milia: vehementiſſime eonfortati ſunt Flij Iuda, e0 qud peraſent in domino Deo patrꝰ Vuorum Similit er Aſa Rex ne ſuo officio deeſſet, in hoſtem quin- Benta odtoginta millia, omnes viros fortiſimos eduxit, ſed Deo tamen gloriam dedit, eius ope ſe nihilominus egere publice pro- fe ſſus.⁊. Par. 4. Er inuocauit Deum dicens Pomine non eßt apud re Vla diſtantia, vt, vtrum in paucis auælieris, an in pluri bunꝛ adiuua no Deus noſter. In te enim, G in tuo nomine habentes ſ. duciam venimus contra hanc multitudinem Tæterruit itaz do- min hoßte, vt Fugerent. Et ruerumt /9: adinterneconem quia Domino cædente contriti ſunt& Exercitu luus præliante. Joſa- phat quoqʒcum haberet ad manumvndecies centena& ſexagin- ta robuſtiiũ morũ militum millia/ bello tamen ingruente, ſuas ipſe
Vres

Fadis dare gloriam Deo⸗
E verbi ch Jadis dare glo riamn Deo.
Vtinam ita animati fuiſ- ſent Catholici in tranſado· n Paauienſt
64 Scioppij Claſſicum
vires contemſit/cotumq ſi contulit ad rogandum Deum omniq; regni ſui populo ieiunare,& in templum connenire iuſſo, de- dit Deogioriam eo, quo ſupra commemoraui, modo, fiduciam nempe de auxilio Pei in animis ſuorum excitando. Fadtis ipfis gloriam Deodedit Gedeon, cum primum coado xxxij. millium exercitu cxxxv. Medianitarum millibus opponere ſe auſus fuit. Fuit enim illa non parua Fides. Mox autem quia videbantur Ifraẽlitæ adhuc gloriandi occaſionem habituri, ſi tanto numero hoſtes ſuos viciſſent, Dei iuſſu tantum decem millia retinuit, ce- teris domum redire iuſſis, in quo multò etiam magis Deum glo⸗ rificauit/ Deo nimirum dante gratiam pro gratia,& fidem ipſius ſubinde adaugente. Sed quoniam adhuc amplius gloria Dei il- lut rari potuit? non niſi ex omnibus copijs trecentos milites, eoſq; ignauiſſi mos retinuit. Poſtremò vt pleniſſimè Deo daret gloriã⸗ ipſe vno tantum armigero comitante in hoſtium caſtra, vh erat Matio ſiue armatorum vigiliæ, deſcendere nihil dubitauit/fado ipſo profeſſus quod Pauid poſtea verbis fecit: F conſMant ad- nerſum um ca ra non timebit cor meum. Dominus enim proteor vitæ meæ, 4 u0 trepidabo? Pſal. 26. Eſt autem inſignis glorifi- candi Dei ratio, ſiquis ita ſit animo affetus/ vt etiam ſi Deus opẽ eiferre nolit, ipſe tamen mori potius ſtatuat, quam Fidem de omnipotent ia folius Dei deſerat, aut ſpem in vlla re creata col- locet· Exemplo nobis ſunt tres viri illi Daniel. 3. qui ſtatuam Regis adorare iuſũi, niſi in Caminum ignis mittivellent, conſtan- ter reſponderunt · Tœcœe Deus noſler quem colimun poteſt eripere non de camino ignis.quod ſitamen noluerit, notum ſit tibi Nex, Juis Deo⸗ tuos non colimus, G& Natuam tuam non adoramus. Hoc erat magnam Fidem, cum ingentivitæ pro Dei gloria amittendæ de- ſiderio coniunctam habere, quod& in Ioab principe Exercitus Dauidici animaduertimus. I. Paral. 19. Intelligens enim belum ex aduerſo& poſ tergum contra ſe ſeri ad fratrem& collegam conuerſus: confortare(inquit)& agamus viriliter pro populo noſtro,& pro vrbibu Dei næſtri.quaſidicat: Habemus cur in Fi- de de auxilio Dei corroboremur neqʒ de victoria quicquam du- bitemus, cum Dei gloria hoc bello agatur. Pominus autem, Juod in conÿpectu ſuo bonum eſt, faciet. Sic Iudas Machabæus non mi- nůs pro Pei cauſa mori promptus quãm auxilij diuini fiducia plenus ad milites ſuos? Accingimini⸗ inquit, G eſtote Vlj poten- re ſiue robuſti,& confortati in fide, vt pugnetis aduerſus natio- nes ha Juæ conuenerunt aduerſum non diperdere non, Gſanta noſra? Juontam melius eſt non mori in belo, qudm videre mal⸗ genti nahræ, c ſanorum, ſiue Religionis. Jicut autem fuerit voluntas in cælo ſic Mat. 1. Mac.ʒ · Omnes porrò ei

— M———
Pelli Sacri. 65
ei rationes pfalmo aʒ. ſimul robis repræſentãtur memoria re- rum à Deo miraculosẽ pro populo ſuo geſtarum, humiliatio ſui ipßus, Deideniq; quã verbis, quã fatis glorificatio. Dexs auribus no I ris audiui mus patres noſtri anxunciaue runt nobis opu„ Juod operatus en in diebus antiquis Ma nus nempe⸗ ſiuè potentia tun diperdidit Lentes c plantaſti eonzpatres noſtros. Non enim in gladis ſuo poſſederunt terram G Frachium eorum non ſalaabit „0 Fed detera tua, C hrachium tuum,& iluminatio ⁊ultus tui⸗ Fuoniam co mplacuſti in eis. Hæc ergo nos audientes ac legentes. Pidei gratiam, quæ eſt in nobis reſuſcitamus? ſmiliterqᷓ; arcu,& gladio aduerſus hoſtes noſtros armati, non tamen ad arma, vi reſqʒ noſtras cor apponimus, ſed ſolo auxilio tuo nitimur. In te inimico nof ros ventilabimus G in nomine tuo ſternemA inſur gentes in nos. Non in arcu meoꝛego populus tuus Ferabo e gla⸗ dins mel non ſaluabit me TMſaluabis not de apligentibus non g odientes nos confunden. In Deo laudabimur ac vcores cele- brabimur tota die& nomen tuum cõhtebimur in ſaculum tibiqʒ vi- Goriam referemus acceptamn. Cum verò tanta iam ſit Fides no- ſtra, tu gloriam tuam magis illuſtrare cogitans nobiſq; materiam exercendæ& apertius declarandæ Fidei ſuppeditaturus, nunc ad tempus repalſii& confudiſti nos G non egredi ſiler in vVirtuti- 5 naſtraſiue copijs noſtris victoriam tribuere dittuliſti. Auer- Mi non retrorſum poſt inimicos nog ron Juos cum perſequi vele⸗ u ufugdm nobih inieciſin Poſuuſti nos opß robri vicuns noſrin. Fumiliaſta von un loco apfliiont: propter te mortMamur tota Aie. Ninilominus nos conſt antes in Fide noſtra permanſimus?& corroborati ſumus: nec obliti ſumus te& non receſit ret rè cor noftrum, nec declinauerunt ↄ reſus noſtri aſomita tua& nihiquod ab ofßcio noſtro alien um foret, metus hoſtium nobis extorſit, ſed neq; in medijs humanis, hoc eſtin noſtris copijsin amicorũ auxilijs/ in noſtra rei militaris peritia vllam fiduciam poſuimnu quod eſſet Dei velut obliuiſci, aut certè collegam ei dare? tamquã is ſolus victoriam tribuere non poſſet. Iꝛ obliti ſumAs noten Dei „Mℳtri GKexpandimus manus nohtras ad Peum alienkm: non he Ven requi ret iſtaꝰ pſe enum nouut ahſcondita cordis quod u
mirum honorem eius Ulibatum conſeruemus, at ʒ;ʒ eriaſi v oc ide rit in ipſo tamenſolo ſera re neq; ad vllam rem crcatam opis credendæ cauſa contugere velimus. Hoc ergò modo qui affecti ſunt,& Fidem conſtanter ret inent, neqʒ gloriam vn Deo debitam cun rebus creatis communicant, his ſheus ipſe adauget Fidein⸗ tantumq́; eius incre mentum largitur, v ſig num cum el n bonam tantum non Facere cogatur. Scd etiam u qunꝰ 4 principio Deo innixus fueti./polteriũs tamen periculorum imminentium ſpeciæ
1 perculius
Diſtits hnt Carholtei Ger mRn Juid vk bis aduerſue Haroricot F eievdsm ·
Conſidursni verers oM—
pls.
In Deo eonÿſt bellum gerant
Friamſ ali- Iudtu 4 Doo deſeri videsv tur.
Nõ ramen 32 vndori« abſj- 6tant.
Neq; ad me- a ordinarim conſfugtant.
lob. 13.
Fidem magn conſtau re- tinere oporisi⸗

66 Scioppij Claſicum
perculſus Fidem, velut redum clauum amittatꝰ eoq; pacto Dd
Jetrn Nher ua ambu- lans mergitur
Quin grati⸗ Videi non roe
ſnſoihani⸗
Renoraudo iw memorid pris v wiracmla.
Weme vmnd Vae bellum g6 rens vidiu⸗
Fnib·
Sed nö omne⸗ Rdem habent⸗ ui hhmini- u videntur Fide praiti.
gloriam minuat non habet cur ex ſententia ſibi proceſſutum exi- Himet. Bius rei Petrus Exemplo eſt Matth. 14. Iuſſus enim ad Chriſtum ſuper aquas ambulans accedere primum ingenti fide plenus de nauicula deſcendere& per mare pedibus incedere ni- hilformidauit. Sed mox viden?s ventum validum de Clriſti om- nipotentia dubitare, ac propterea peſſum ire mergiq ca pit. Itaqʒ chriſtus ad illum? Modicæ ſᷣdei(inquit) qua redubitaiꝰ Nimi- rum petrus⸗ſi verum quærimus, Fidei gratiam, quæ in ipſo erat, neglex erat, neq; reſuſcitare curaueratꝰ? alijs nempe Chriſti mira- culis in meworiam ſibi reuocatis, in primis illo, quod Matth. S. deſcribitur⸗ cum ingentem maris æſtum ſolo verbo ſedauit. Hu- iuſmodi enim reſuſcitandæ& augendæ fidei rat ionem ipſe diſci- pulos docuit Matth.16. Quid cog itatin inter vohmodice dei quin panes non babetis? id eſt/ quare ſoliciti eſtis de panibus ac non creditisme, quot velim panes, etiam verbo creare poſſe? non re- cordamini quinq; panum quibus quinq; millia hominum cibaui neq ſeptem panum in Juataor milia homnmnum?
6 A P. XVII.
Eniqʒ ßi bene calculum ponimus, nullum ex omni memoria exemplum commemorari poteſt hominis bello ſuperati⸗
qui iuſt am cauſam Deo ſolofretus,& corde perfecto in eum cre- denstueretur: nec enim fallit vnquam, quod vniuerse propheta affirmat- Oculi domini contemplantur vnikerſam terram, e for- nitudinem pre bent hin qui cerde perfedo e redant in eum ⁊. Par. 15 vtrum verò quis in Peum perfecte credat/ neq; magnam fiduciã ſuæ partem in humanis victoriæ parandæ inſtrumentis collocer, id red if me Peus ipfe cordium urbiter perſpieit. Nan ehim vculi carnei ſunt ipſi nec ſicut videt homon& ipſt videt Tob 10. Hom⸗ nam videt ea quæ parent/ dominus aut em inturturcor. 1. Reg⸗ 16. Itaq; cæſi fuerunt Ifraelitæ 4 Philiſtæistametũ arcam fæde- ris domini in caſtra afferendam curaſſent/ ſeq; de manu inimica- rum ſaluatum iri crederent. 1. Reg. 4. Vidit enim Peus eos ira affeos eſſe vt qui Deo niñ per Arcam⸗ auxilij ferendi rationes nullas eſſt crederent/ quod erat omnipotentiam Pei circumſeri- bere, eiuſq;ʒ gloriam non mediocriter imminuere. Itaq;ʒ merirð Peus homines tam parum fidei de omnipotentia ſua habentes ab hoſte cædi fecit/ ſicut& poſteriũs offenſam non diſimulauir⸗cùm populus Regem⸗ qui ſemel in bellum proficiſceretur/ſeq;ʒ ab ho- kibus liberaret, petijt/ quaſi Peus aliter quam opera Retzis rueti
eos

Belli Sacri. 97 eon non poſfet: quãmuis& propter Arcam tàm parũn reueren- rer habitam,& populari autoritateinuito/ vt apparet, Pontifice, in caſtra arceſitam pledi meruerint. Id enim perinde erat? ac ſi quis hodie ab infideli, aut Hæretico Rege Fidei cauſa ad igaem gondemnatus Sᷣacroſandtum FEuchariſtiæ Sacramentum a Sacer- dote communionis cauſa acceptum occultet, eoqᷓ; fretus flam- mas contemnat. Quamuis enim prima facie magna fide prædi- tus videri queat/ nihominus cum& Sacram Hoſtiam indignius tradtet, neqʒ niſi hoc modo Peum auxilio ſibi eſſe poſſe exiſt imet, itaq; parum admodum diuinæ omnipotentiæ tribuat/ mericò 4 Peodeſtituitur. Poſtremò ſi quis ſecum cogitet;quis tum Iraeli- tici populi ſtatusquiq;mores fuerint Arcam fæderis capiac Phi- liſtæos vincere G loriæ diuinæ, cuius cauſa miracula fiunt? non mediocriter retuliſſe inueniet. Iſraelitæ enim Sacerdotum filio· rum Heli⸗auaritia& libidinibus offenſi ceſakerant 4 Facrifeio Domin, multiq; deuotione erga Deum refrigerata in Idolola- triam lapſi fuerant/& Baalim atq; Aſtaroth chlebant, quemad- modum omnibus ſæculis vſuveniſſe comperimus vt contemptus Sacerdotum ex improba ipſorum vita ortus, pietatem plero- rumqʒ reſtingueret/ ac vel religionis mutationem /vel Atheiſmũ deniq; induceret. Quod ſi ergo victores diſceſi ſſent Iſraẽlitæ⸗ nihil ſe peccaſſe credidiſſent, neq; minus deinceps quam priùs, negligendi cultus diuini cauſam ſatis iuſtam ſacerdotum nequi- tiam putaſſent. Deus ergò vt gloriam fuam vindicaretac non Ifrasſitas tantùm, ſed nos etiam(quorum cauſa Apoſtolus iſta ſcripta fuiſſe affirmat Rom. ⁊y. 4.& 1. Cor. 10. 11. propter Sa- cerdotum ſcandaloſam vitam nequaquam ã cultu Dei,& ab ip- ſa Sacerdotum communione diſcedendum eſſe doceret/ vt multa Iſraẽlitarum millia eo prælio cæderentur,& Arca caperetur, per- miſit: ſiquidem ne quam ea ex re gloria ſua iadturam faceret, pe- riculum haud eſſe nouerat. Non enim Ifraelitæ modo, ſed ipſi quoq; Philiſtæi de potentia Dei ex rerum antiquitus geſt arum memoria ſatis certi erant. Itaq; cum Arca in caſtra veniſſet/ vo⸗ oiferatus eh omni Iſraẽl clamore grandi& perſonut terra V- mue runt autem Philitæt, G ingemkerunt dicentes: væ nobis; Juis nonſeruabit de manu Deorum ſablimium iMlo rum? i ſunt BhJui percuſerune Aeꝑyptum omni plaga. Quoniam ergo omnino nos vinci oportet, agite con fortamini& eſiote viri ⸗ ne ſerniatis Hæ bræis ſicut ili ſeruierunt nobis: id eſt/ſatius nobis eſt/ fortiter occumbere, quam iſtis ignauitũimis hominum, qui tamdiu nobis tributarij fuerunt, ſubijci. Etiamſi autem Iſraelitæ vincerentur, fore tamen Deus ſciebat. vt id tam Philiſtæis quam ipfis/non pra- pter ſuam imbecillitetem, ſed propter peccata ipſorum
2 glſie
Potiſus ed ſa cur I¶ae lita bhili- ſei victi, Arca c4pl fueris ·
Proprer Sacar⸗ dotum impro- hiratẽ non eſt 3 vera religio
ne diſo odandh

65 Scioppij Claſſicum
giſſe videretur. Nam etiam GentilesIſrarẽlitarum vicini eos, quamdiũ Deo ſuo propitio vterentur/ omnino inuictos eſſe cre- debant, velut ex oratione Achior, Ducis Ammonitarum quam apud Holofernem Iudith;. habuit, apparet. Perquire inquit, V en aliqua 1niquit as eorum, an con ſpectu Dei eorum:& adſcenda- us adl⸗ qkoniamtradet ilosnihi Deut. Fi veroò non eſt ahenſi coram Deoſuo non poterimus reſiſere ilis quoniam Deus eorum deſendet 1lon G erimus in opprobrium vniuerſe terræ. Sed ſi gloriam Deo Ifraẽlitæ dediſſent, ac peccatum ſuum humiliter confei eſſent, vt alias ſemper/ ita tunc quoq; Fide hoſtes ſupe- Caſar aduer raſſent. Quare non eſt, Imperator, cur Eccleſiam aduerſus Hæ- reticos defenſurus/de quocumqʒ belli inſtrumento& apparatu Ina e re pe. plus, quamde reſuſcitanda fidei gratia, quam in te eſie dixico- riſmum ſoli- gitare velis. Brachium non alioquam corporis ſui ſpiritu ad ſtrin- eitu ehe du gendum gladium, hoſtemq́; proterendum mouetur. Fat ergo roboris habe bis, ſi Spiritu Fidei, quem in corpore ſuoſiue Eccle- ſia Chriſtus poſuit, te indueris. Non in Eercatu, neqj in robore, ſed in ſpritu meohdicit Dominus Lach. 4.
Tertium Suaſoriæ membrum, quæ pæna Cæſarem,& familiam eius manſura ſitſi Hæreticis parcat, neqʒ hoc conſilio vtatur.
CAP. XV1II.
Nnla vo gra- Võd ſi autem Granuelaniac ſimilium carnis prudentia præ- en ditorum conſilia ſecutus Dei& Eccleſiæ inimicos parum C ℳr, uan Oderis ac dum inanem falſæ clementiæ gloriolam colligas, fiue parcendꝰ Hars libi, ac Pei auxilio ſubdiffidens, aut etiam tuorum ambitioni icis nimium indulgens in Hæreticos vltorem gladium ſtringere du- bites, alioſqʒ plures ab eis corrumpi,& in perpetuum animæ cor- porisq; ex itium abduci patiaris? tametſi quo modo id accepturus ſit Peus, conied ura de animo tuo ducta facilè ſponte tua intell- gere potes, haud tamen alienum fueritnonnulla eorum Exempla, quibus ſimilia conſilia malè verterunt, ex ſacris literis tibi recita- ri. Heli ſum mum Sacerdotem ac populi Iſraẽlitici Iudicem ſci- re potes/ virum ſine omni malitia, imò Sanctii mum fuiſſe,& Pontificatum ſua in Peum pietate meruiſſe, nec enim hereditario iure conſecutus eum fuerat, cum ab Athamar filio Aaronis/ non ab Eleazarofratre originem duceret. Huius filij quod Zelia
xempl? Neli G hliorꝰ eius.

—„
Belli Sacri. 69
Belial, ae velut paulò prius audiſti, auaritia lux uriaqʒ fua populi animos offenderent,& 4 Sacrificio Domini detraherent patrisqʒ iam grandæui monita contemnerent, vt Deus non ipſis modo⸗ ſed& patrigrauiſi me ſuccenſeretac dignitatem Sacerdotij vir- tute partã ab ipſorũ familia in perpetuum auferret impietate ſua meruerunt. Audire eſt operæ pretiũ, quibus verbis Peus offensã ſuam declaret:Loquẽ in quit, focutus ſumvt domus tua, G domu patriu tu mini raret in conſpec⸗ meo. G mpin guaretis vo pri- mitijn omni ſacrieyj populi menn Aÿj un ſempiternum. Nunc autẽ ahſit hoc a me ſed uicunqʒ honoriſicaue rit me, Cloriſcabo eums M AAt em Me contemMAnterAknt gnobiles G oonteMptt. E4 1gi- tur MnAg honoraſti ſlꝛon tuo5 uam me cum 3 n0 ſe pl 140% indigne agere, eos non corripuſt⸗(ea quidem verborum grauita- te,& effic acia quam res poitulabai) ꝓracidam brachuum tuum G Frachaum domu patri tni, G p⸗ r magna doms tuæ morietur cð ad virilem ætatem ve nerit neqʒ expiabitur iniqhut as domAs tus vtmi& munerabus /ſ in æteruum 1. Reg. 2.& 3. Habes ergò Imperator/ cur metuas/ ne Imperium obirtutem, in primiſq; pietatem,& catholicæ fidei zelum domui tuæ datum ab eadem transferatur, ſi plusdomum tuam, quam dominum honoraueris⸗ hoc eſt, ſi propterea vt Imperium in familia tua conſtabilias, plus quam par eſiHæreticorum principibus indulſeris ac populos tuę Rdei commiſſos ⁊ vero Dei cultu abduci/ itaq; gloriam diuinam imminui permiſeris. De Rege Saule 1. Reg. 15. legimus eum à Deo huiuſmodi mandatum accepiſſe; Keceſai, hæ cumj fecit Amalec populo meo nunc ergò vade C percute Amalcc,& demo- lire vnikerſa eiuse nec parcas ei, ſed anterhce ⁊ Vro vſyʒ ad mu lierem( pa runlum at ʒ latantem bokem G ouem, camelum S aſinum: Sed poſtea victis,& inte rnecione cæſis Amalecitis, neq; Regi eorum, quem viuum ceperat vitam etipuiſse⸗ optimi g re- gbus oui um c armentorum, G veſt hun& Vniuerſit, qu⸗ pulchra erant pepertiſe, perem ptis reliquis quæ vilia eſent, ac reproba. Cauſa neglecti diuini mandati fuit partim Inanis gloria, quod Regem bello captum non occidiſse, ſed ſexuaſse, Clementiæ opi- nionem ſibi apud omnes conflaturum iudicaret, ſeq;; pium ac deuotum pleriſqʒ viſum iri ſi ouium greges& armenta Deo ſa- crificaßet, conhderet: partim Metus populi quem propter aua- ritiam prædæ inhiare intelligebat, neq; ſine ſeditionis ac motus periculo ea prohiberi poſse iudicabatquemadmodum poſteriùs à Samuele obiurgatus confitetur?peccau inquit, quiaprauaricatu⸗ ſum ſermonem domini, G kerba tua, timen vopalum, eh obedien⸗ voc eorum. Quod ſi vanam illam Clementiæ ac pietatis glorio- lam non plus amaſet, quam obtemperationẽ mandato Pomini,
dubium
nteligite An Nriaci Princi- pes E erudi⸗ mini⸗
Exemplum Saulis⸗
En clemnnie Afrint
Eree merns Vubditorum Harsricorã.
Ca Sauli non obrigerit donð magva Fidt

——————
Quo lamen prius ei conti- goran.
NVarsꝛieis bel- o eapis ne JAua pay erndum
O Prin ciße⸗ Anßriaci qud ch vobis Ee cleſiu fraudi eſt veſtra cle- menin?
Rex Achab glorioſim yu- vAbat ſuam rlementiam Auſtria cam pradicari. Sed id peſims ipſi vertil
70 Scioppij claſieum
dubium non eſt, quin ei Deus ſpiritum Fidei ae roboris datutiis fuerit, vt eius auxiliofretus vniuerſum Exercit um non modo ni- hil timeret, ſed ſuo etiam terrore a petenda ex Amalecitarum rebus præda depelleret, quemadmodum eiprius adhuc nouitio Regi contigiſse 1 Reg. 1T. hæc nos verba docent: Inſiluit ſi⸗ ritus Deiin Saul cum hoſtium poſtulat a audiſſet/& iratus eſtfu⸗ roreius ni mis. Et aſumen binos boues concidit in fruſta miſitqʒin omnes termino ſrael per mans nuntiorum dicon: Quicun; von ſecutus ſus rit me ad belum ſic ſet bobus viun. Inaſit angöti⸗ nor Domini populum g eg reſ ſunt quaſi vir vnus trecenta&t ri⸗ ginta milia. Hunc ſpiritum Sauli tribuit Deus, um adbuc eſet
aruulus 1n culiſui velut. Kiu vmius anni( i. Reg. 13 1.&15. 17.) ſed poſtquam cor ſuum ewaltauit Peiq; mandato gloriam ſuam potiorem duxit, ſpiritus Fortitudinis, ſiue Fidei ab eo re- eeſſit vſq; eòvt ipſe populum timeret, ac mox arripuit,& exa-
xitauit eum ſpiritus Vei maliſiue Diabolus(/. Reg. 16. 14.)atq;
inſuper Dei ſententia Regniiure in perpetuum deietus eſt. Qxa ſrelu Idololat riæ eſt⸗(ait ei Samuel)nodle acquieſtere ſiue obedite: Pro eo ergd uod abieciſti ſermonem domin etiam ahiecit te do⸗ minus, ne ſis Nex ſuperſrael: ſciditq regnum ſraẽl a te,& tra- didit iludp rovimo tuon meliori to. Hoc memorabili exemplo mo- nitus etiam atq; etiam, Imperator cauebis, ne ſi quando tuos ac Dei perduelles/ diuino ac humano iure mori iuſſos, in poteſtatem tuam redegeris/ ſiue clementiæ famam aucupabundus/ ſiue ini- micitias aliorum⸗ quibus illi amicis& confæderatis vtuntur per- timeſcens eis parcas,& gladium in vindictam malorum tibi ab Pccleſia datum,ſic feriatum geras. Vt enim mitiore, quam Saul⸗ pæna afficiaris/ ſaltem vt quod Regi Achab ſimilem ob cauſam Deus comminatus fuerat⸗ in te tuiſqʒ aliquando ſentias, periculũ eſt. qua de reʒReg. 20. hæc leguntur: Gum Fenadad Kex Syriæ prælio ab Aſaðliti Dei grstia victus fugeret in Ciuitatem diwe- runt ei ſe rui ſui: Eccs audiuimu Juod Nege Domus ſraẽl cle- mentes ſint(quaſi dicant pro ingenita Auſtriacæ domui clemen-
tia non facile animum inducunt,vt hoſtes, ac rebelles ſuos debitis
ſupplicijs afficiant, ſæpiuſq;ʒ periclitari, quàm ſemel(curitati ſuæ conſulere malunt.) ponamus itaqᷓʒſaccob in Iumbis noftris,& funiculot in capitibus noſtrit G egrediamur ad Negem Aſral⸗ Forſitan ſalaabit anima noßras Quod cum ita feciſſent, Achab cui pulchrum, ac glorioſum videretur, Regi capto parcere non modò vitam ei non ademit(quamuis id vnum modò rogatus fuiſ- ſet) ſed etiam fraternam vltro beneuolent iam detulit, ac fæde- ratum ſedimifit. Porrò lucrum, quod ex ſiniſt ra ſua clementia fadurus erat, his Prophetæ verbis contineturMæt dicit domi nu⸗
—

Belli Sacri.
Via diwiſtii vrum dignam worre⸗ de mannrA, erit anima tu⸗ panMa eiun populus tun! pro populo eiur· Similem fore Iſ⸗ ratlitaruni rationem/ ſi Cananæ is oc cidi iuſſis peperciſſent,& prædinerat Deus& euentu poſtea fuit comprobarum. Verbi graria Deut.7. Gum tradiderit tibi dominus gentes Mapertuties e4 ad internecionem. Non inibis cum eis faduu nec mſere⸗ beri cxrum ne ſint in ruin am tui. Sdiveris in corde tuo: Plu⸗ „er ſunt gentes iſe Juamegouomodo potero delere eas? noli neruere, quis Deut in medio tui eft tradet qj Erges eorum in ma⸗ vub raa G. diiße rdes nomina eorum ſub calo Exodiz 4. calue ne vmMam cum habitatoribus terræ vlius iun gas amicitias n⸗ ſint ribi in ruin am Deut.⁊0. Cum ciuitatibut Juæ d te valde pro- cul ſunt ſedus ini re poteris De his autem ciuitatitun quæ da- huntar tibi nxlum omnino permittes viuers ne Forte vobiſcum habit ante doceant vonfacere abominationeuas ipſloperatiſunt Dajn ſuiſiue ne in ſuam religionem vos abducãt. Num.33. S no- lueritin interſie re hahitatores terraerunt vobis quaſiclaui in veu⸗ lis, G lancea in Inten ihu,& aduerſabuntur vobis in terra habi- tationi vrſtræ, G Juicuid ilin eogitaueram facers⸗ Vobir fa⸗ niam. Ioſ. 23 Fi volaeritis rum Gentibus his amicitias copulare⸗ iam nunt ſtitvte quod daminus non deloat va ante faciem veſtram⸗ ſad erunt vobin in fueam ac iaqusð̃ effẽditulum ex latere veſtro⸗ id eſt: Deus præcepit vobis vt nequaquam tributarias vobis fa- ciatis gentes iltas ſed oœcidati? omnnem animam vnuenten. Sin au- tem contempto Pei iuſſu ſiue miſericordia dudti/ ſiue propter metum potentiæ earum/& diffidentiam diuini auxilij eis peper- ceritis/ faciet Deus/ vt poſteriùs etiam cum volueritis delere eas nequeatis/& ipſe vobis ſemper erunt ſcandalo& in religionem ſu- am vos perduceht, neq; etiam vlo tempore vos quieſcere ſinent, quin commouendis turbis, ac ſeditionibus negocium vobis ex hi- beant. Iudic.⁊. quia cum poſſetis interficere habitatores terræ huius bellovidos, quemadmodum vobis præceperam/ tamen id facere noluiſtis/ ſed feciſtis eos vobis tributarios? propte rea nolo delere eos a facie veſra etiamſi iam velitis, vt habeati hoßen& Pyj eorum ſint vohi in ruinam. Evperiar vox in hi⸗ ipſi gentihu⸗ ↄtrum cuſtodia ti Viam Domini(quemadmodum Paulus de Har reticis ſcribit eos à Deo relinqui, vt in ijs experiatur, ac probet catholicosvtrum cuſtodiant viam Pomini,& ex Eccleſia non exeant. 1. Cor. 11. Oportet& Hareſen eſe vt& Jui probati ſunt. mannfeſi Fant in vc bꝛ) Iud. 3. Ie ſunt Gentes, Juas Dominus de relquit/ vt erudiret in eis Iſraelem G omnes qui nun noie raus bela C bananæorum doſux duce geſta⸗ c paſtr diſcerent lij eorum ertare vum haſtibu d babert Fonſurtndinsm praliand vtq; i8
1ſih
7*
Den*harti- con omnino in ber deleri.
T populo ſu auxilium mi- ra culonð pro⸗ mittis.
Cum Tureis, non cum HA reticis fadus Facere yoſos
Catholici.
Qui partuns
Harericis, Juid lucri ex⸗ Pedars dbsr An*
Recopniſtib⸗ Caholici Gor manie Ordi- vendiuini vs⸗ ritatsem Ora culi.

Iden lusr? vot
sboliei ax ps
Scioppij Claſicum
ipſin experiretur ſraelem vtrum audirent KMandata domini;„6 von hoc eſt, vtrum in veteri ſua Religione permanerent, an ſeſe à Gentilibus peruerti paterentur. Euentus porrò quis fuerit, ſie ibidem exponitur. Habitauerunt fli Iſrael in medio Gentilium (quibus prius pepercerant, ac fædus cum eis fecerant) q duxe- runt vᷣxᷣresKlia eorum; obliti ſunt Deiſui ſeruientes Vaalim S A eroti Dijs eorum. Hoc ergò primum lucri ex toleratis Cha- nanæis feceruntvt maior ipſorum pars in Hæreſin /falſamqʒ reli- gionem concederet. Aliud lucrum fuit, quod numquam ferè cùm ab alijs tum ab ijs ipſfis, quibus pepercerant, ſecuri viuere po- tuerunt, ſed ſubinde armis aduerſus eos experiri neceſse habue- runt/ plerumqʒ etiam in ſeruitutem diuturnam& iniquiſi mam redadti ſunt. Iud.ʒ Feruierunt Neg⸗ M ſMpotamiæ odto annis: Et poſtea NegiMoab decem( olto anni Iudic.4. abin Kex Chanaan er vignti annos vehementer eos oppreſit. Iudic. s. Oppreſi ſune
valdè a Madianiti ſeptem annis lud. 10 Tradidit eoꝰ Dominu⸗ in ma nu PhliMæorum e Ammonitarum a pti qʒſunn G vebe- menter oppreſi per annos FVM. lud. 13 Tradidit eos in manus Phila KAorum JL annim 1 Reg. 4 Pagnauerunt Phuliſtai G ce⸗ ciderunt de Iſracl xXRMMmilia peditum& Area Den capt⸗ efn⸗ 1.Reg. 13 faber ferrarius non inueniebatur in omni terra Irael. Cauerant enim Philæn ne ſortẽ facerent Hæbræ gladium aut lanceam. Cumq ventet dies prælſ non ÿn anuent u enſin G lan- Sea in manu totaus popAli, qJu e rat cum Faulezexcepto SaulS Jo- nalha lao eius 1 Reg.14Erat belum potens adue rſum PhilMtao⸗ om nibus diebus Saul⁊. Reg. 8 Percuſt Dauid Phuliſtæon, G. humi- auit eos, tulutq; frenum tributi de manM¶ Philiſteorum Vnde di- ſcimus, Iſraelitas ſub Ducibus Samſone, Heli,& Samuele, itemqʒ ſub Rege Saule tributum Philittæis pendere ſolitos,& Pauidem primum fuiſſe, qui hoc, velut frenum ex manibus Philiſtsorum ex cuſſerit/populumq in libertatem vindicarit⸗
n
Vapropter cum ijs quidem ui valde procul à nebinſant&ᷓ
z quibus propter nimiam religionis dii militudinem peri-
cu Am non eſt, ne in errorem inducamur tanquam cum Mahu- medanis, Ethnicis,& Hebræis fædus tibi facere, Imperator li- cet⸗ non item cum Hæreticis/ qui vicini ſunt, qui quod pleraq; nobiſcum habeant communia, facilè nos ab auita religione ad nouitates ſuas carni præſertim blandientes, poſſunt abducerꝗ-
De his prædiõtum eſt fore, vt vᷣeiut Fina eMdantur Vnuenſÿ 5 5
———

—.—
Belli Sacri. 73
Vuin toMere volneris manu ſua armabit ſerro lig no lancra b„ i ne; uccenſa comburet vſʒ d nihilum. 2. Reg. 23. Qaie cum eos Peus in manus tuas tradiderityereuties eos ſhjᷓ; ad 1n hernecionem non inili cum ei fædutnec miſerebe ri? eorum SIn autem clementiæ famam aucupaberisaut etiam amicos eorum formidabis, eoſq; cum poteris, occidere non ſuſtinebis faciet Deus, vt poſtea cum occidere eos volueris nequaquam poſſis? eruntqʒ t ibi ac poſteris, ſucceſſoribusq; tuis in foueamac laqueũ & offendicuſum ex latere vᷣeſt ro,& aduerſabuntur vobis in terra⸗ & religio eorum erit populis veſtris in ruinam vt plurim Hæreſin illorum amplect antur: cui conſequens erit, vt vos partim ipſipar- tim Turcæ,& in fidelcs continuis bellis exerceant, ſibiq; tribu- tum pendere ſubigant, donec aliqus Dauidico ſpiritu præditus de medio veſtri exfurgat qui frenum tributi de manu inimicorũ veſtrorum tollat,& facienten ꝑ raua ricationem ode rit ac pe xſeqJua- VAr omnerh operante⸗ iniutatemG peccatore⸗ terræ, qui terram ſcilicet Hæreſi ſua inficiunt in matutino interfcꝛat,& de ciuitate dom ini di ſerdat, quod Dauid ſefacere ſoli um pſalmo centeſi- mo gloriatur. Vt autem neq; præcepta neq; exempla Hæretico- rum de medio tollendorum tam illuſtria haberes, certè auiditas rorum, qua Catholicorum⸗præcipueq; Eccleſiaſticorum bonis inhiant, atq; in poſterum multò etiam magis⸗vt apparet, inhia- bunt, vt maturè& quemadmodum Dauidemde ſeprofitentem modò audiuimus in matutino eos diſperdas tibi perſuadere de- bet Capite vobun Vulpes paruulas(præcipitur vobis Regibus, Den venatoribus letem. 16. 16.) Ju2 demoliuntur vineas ſiue va- ſtant Fccleſias ac Monaſteria, Cantic. ⁊. Cur autem, dum adhuc paruulæ ſunt, capi eas præſtet poetarum neſcio quis hanc reddit rationem, quia Laueo vetuſta non capitur vuulpecula, Capꝛtur Jundem 1lla/ capitur autem ſerius,
Prin um enim vmribus augentur, cum, quod fieri ſolet/ alios ſiue veri ſpecie ſiue ſpe prædæ obiecta, ineſcatos in erroris& Hære- ſeo ſuæ ſocietatem pellexerint/ atqʒ tum Exemplo Ericij illius, quem Lepuſculus precihus fupplicis delinitus in cauum ſuum re-
ceptrar legem ab hoſpite non accipiunt,& more, atq; ingenio ſuo vßi. Catholicos, ſi minus ſe ferre queantexire iubent. Ad hæc qoniam multiplicantur ac libe ris augentur, fieri neceſſe eit, vt ßnul in dies nagis aliena concupiſcant, nam ↄvnde habeax querit nemn⸗ ſdoportet babere Poſtremò etiam proptet ea fidem tibi da- tam non feral un qui parentibus his naſcentur, quibuſcum tu frdufat ere Gran nelani monitu ſuaſuqʒ vojesquia cum haud ipſi Prin um coupeudj quæit uiq;ʒ ſui cauſa, velut parentes ex
K 12
Deut Mereti- c ſine iſuri cordia ſorro, e igne 1oAi inbes.
Nareriri i„ marutino ſo malurs 1oUon- A.
Rarioprims.
Seeunds.
Tertis⸗
—

Proteſtantes yutant ſe ſal⸗ na Conſcientia Pacem religio nis violare-⸗
Zele.
Sic enim Tu- zherus dotuit Vyide Eccleſia- Nici cap.16. 17.
Nareſicorum a„nilijs n
JMuA Wen⸗
Anm.
74 Scioppij Claſſicum
ſia exierint, ſed errorem ſimul cum lade nutricis hauſerint, neq; iamvulpeculæ, ſed Verue ces fint(quamuis cornupetæ& ſatis fe- roculi) ac Lutheri dorinam ſine fraude/ ac dolo amplexi tene- antnoſtram quidem Religionem ingentibus calumnijs ac men- dacijs apud ipſos traduam oderint, nequaquam ſibi religioni ducent, quamprimum dabitur occaſio, à pactis conuentis diſce- dere⸗ quippe quibus aut noſtram, quam putant, Idololatriam ſta- biliri, aut verum Dei cuſtum, quem apud ſe ſeruari perſuaſum habent impediri, vtrouis certè modo Peum grauiter offendi exi- ſimant. Didicerunt enim 4 Lutheronos Papiſtas eſſe Aeœhptios⸗ ac velut iniuſtos Eccleſiaſtic arum opum poſſeſſores ſine peccato ſpoliari poſſe eoſyʒ demum eſe duletto⸗ Dei ſlios, ve roſyʒ GChriſtia- nos qui vitam opes atq; famam e conferant vt EpWopatus de- nftentur, G omne Kgmen Epiſtopale penitus tolatur ⸗ 1los vt- ciſm qn Epſcopi pareant(te putaImperator ceteroſq; ca- tholicos omnes, in primis Keges atq; Principes) eſe peculiari⸗ Fatanæ mancipia&ᷓ hoſte ac perduelles legis diuinæʒ& quicMan Facere, Juod Tutheran ſiun incrementa coerceat progrVum ſi- Mat e impediat eſe Th rannidem, cu pſi ſumpti armis ſe oppo- nere debeant Omnem uppe Papiſta rum poteatem cenſum 4u S MagE ratum exſpꝛrare⸗& ab rogari ab pſ⸗ Deo, Jua mprim m alnquid ag unt Juod Euangelio ipſorum aduerſtur Itaq;non eſt Imperator quod in poſteritatein aliud 4 Lutheranis⸗ quam re- pelliones, motus, Catholicorum vexationes,& Eccleſiarum⸗ ac Monaſteriorum direptiones exſpectes niſi Vulpes paruulaspriuſ- quam corroborentnr, ceperis?& in matutino peccatores terræ diſperdideris 2 2. Par. 16. Cum Rex Ifraẽl Ramam ludeæ ciuit atem obſidio- ne premeret, miſit Aſa Rex Iuda aurum& Argentum ad Regem Syriæ, vt is rupto fædere, quod cum Rege Ifrasl habe bat⸗in pro- uinciam eius inuaderet /cumq; ſic obſidionem ſoluere cogeret? quod cum ex ſententia proceii ſſet, venit Propheta ad Aſam,& dixit ei: Qxia habuſti ſduciam in Kege Shrie,& non in domtuo Deotuo, 1ccurco euaſit Syrie Kegit ewercitus de mnanu 1n(quem alioquin Ifraẽlitis ſuppetias aduenientem cælurus Syriawqͥ;tibi fubacurus eras. Multe 1gꝛtur egKiEproßter hoc ex præſenti
zlelecins tempore, aduerſum te beda conſurgent. aledicus enim homo
Iui in runda Pi glorta im 75 auxilia- yijs vitur⸗
conſdit in homne E pontt carnem brachium ſuum C 4 Domino recedit cor eius, ac derelin quit venam a Jua Tm Vile nlAM Domi⸗ num, ler. 17 Idem tibi, Imperacor, vſu venturum noueris li cũ Hæreticis,& Schiſmaticis fædus feceris/eorumq; aduerſus alios Hæreticos auxilijs vlus fueris. Non enim ipfi modò de manu tuà euadent,(quos alioqui ſimul cum ceteris Deo fretus ſuperare poteri.)

Belli Sacri. 75
poteris.) ſed vndiq; etiam bella aduerſum re conſurgent, neq; ij ipſi, in quibus confiſus fueris, te quietum eſſe inent, quin nouis ſubinde rebellionibus tibi ac poſteris tuis negotium faceſſant. 2. Paral. 20.& 3. Reg 22.Jrruit pauor Dmin Faper vnikerſa reg na terrarum cum audſent, Ju04 pu⸗ aſfet Pominu contra nimiconaſuphat, ac populi eius. Pofhæcnt amcitia ſaphat cum Ochoxa rege Wacl, cuius operæ fuerunt mpjſima(nam præter binos vitulos aureos, etiam Baal adorauit/ ſiue non tan- tüùn Auguſl anam confeſionem,& Apologiam, ſed& Zuinglia- niſmum ſectatuseſt) Et Particeps eiu fuit Ioſaphat, vt faceret vahen ue trent in Ophir propter aurum feceruntqʒ claſſem in gaber. Venit autem Propheta ad Ioſupbat dicenꝭ: Juia ha- buſtu ſe du cum Ochboiapercuit Pominus opera tua. Confra- Vunt naues net potuerunt zrein Opbir Vides, Imperator quanti ad rerum omuium proſperitatem referat, in ſolo Peiau- xilio confidere/ neq; eorum, qui Deum/ ſiue veram religionem oderunt, amicitijs implicari. Cum enim audiſſet Ioſaphat⸗ingen- tem holtium muſtltudinem in ſe ingruere, neq uaquam ad affinem ſuum Iſras tarum Regem, vt ſibi auxilio veniret, miſit, tametſi Ifraslitis opem ferentibus ſe copiarum numero atq; robore mul- tò inimicis ſuperiorem fore intelligebat, iquidem ipſe ſolus vn- decies centena.& ſex aginta fortiſi morum militum milja in aciẽ educere poterat(2 Paral. 170) ſed quod ſciret non in robore exercitus bella conſiſtere,& Iſraẽlitas velut Hxreticos Deo exo⸗ ſos eſſe, rotum ſ contulit ad rogandum Dominum eiuſq; exttaor- dinario,& miraculoſo auxilio adiutus omnibus vicinis terrori eſſe cæpit. Poſtea verò quãm felicitate nimia ebrius Ifraẽlitas Hære- ticos minus odit,& propter affinitatem cum eorum Rege prius contractam? ſuam cla ſſem cum ipſorum claſſe emittere nihil du- oitauit/ Deus vt odium Hæreticorum ßbi debitum memorabili Nemplo ſanciret, naues cius vniuerſas perdidit, ac ne Cataplus Indicus ſperatum aurum apportaret, impediuit Itaq; caue Im- perator, ne cum Hæreticis illis tuis aſfinibus, Chriſtierno Daniæ & Henrico Angliæ Regibus fædus facias, aut quicquam rei com- miſceas vt velillos aduerſus hoſtes ſuos iuues/vel auxilijs eorum aduerſus tuos hoſtes vtaris. Terreat te confrada Regis Ioſaphat clams, auriq; Indici iactura: terreatte illa Prophetæ vox, quæ eundem Regem ſic obiurgauit⸗ npio præbes auxilium, C his, Jui oderunt Dominum amcitia iungeris, ac propterea ⁊ ram Do n erert 2. Paral. 19. Perſonent aures tuæ verbis illis, quæ ad Regem Amaſiam homo Dei 2. par. 2.feciſſe legitur/ O Keæ ne egredtatur tecum exercitu⸗ ſraelnta rum, ad ſubdomandos re- belles tuos. non eß enum Pominus cuhm rael,& cundis ſli⸗
Eybraim
O Carols,)A Mriaci, Juam hac verè dies euentus vot d⸗tuit?
Du Viuuli Es teranorum, S Baal Caluins Marum
Toſaphat Na- reticorum an⸗ xilium repu- dians mirac- lonð vincis.
Sedcum Mays vicis ſe cõiun- gen claſom⸗
perdi?.
Cataplus Ci- cerons oß L
fotua.
Carolus V R⸗⸗ gi Joſaphar ᷓᷓ⸗ milix. Tutherani I/. ra elitis.

—
76 Scioppij Claſſicum Belli Sacri⸗
Fphraim, quippe ui Sacerdote Pñi eiecerint alioſqj, de nouiſwi⸗ populi Facerdotes ipſi ſihi conſituerint.(⁊. Par. 11.& 13.) ntq , De veroG ahſh Facerdote doctore& abſj lege(2 Far 15 Qudſ autem putas in robore exercitun bela conſere, ac propte- rea infidelium,& Hæreticorum auxilijs tibi vrendum eſſe ſupe- rari te faciet Deus ab hoſtibun. Dei quippe eſ adiuuare/& in fu⸗ gam conuertere. DIXI.
Ego D. Auguſtinus Valerius Papienſis Congregationis Jo- maſclæ Keligionis J. Maioli Papiæ Clericus Kegul⸗ Theol. Conſultor I. Opcij librorũ reuiſor ſupradieꝭi Conſilium Regium Gaſparis Feioppij cõſiliarij Kegyj⸗ de mandato Adm. Reuer. P. Vicarij J. Ohhcij Kegiæ Ciuit atisg Principatus Papiæ diligemtiſt mẽ recugno uc non tantum nibil in eo deprebendi* Juod aut honis moribus aut ſatholicæ eritati aduerſetur, aut jure in cõtrouerſtam erti poÿt, demũ quod non ſacr. ſeripturæ⸗ Jum morũ Pontiſcũ Jel Vanẽtarũ General. Wnod. te- flim onio confirmetur/ ſed omne etiã leci ione& memo- ria dignũ inuenique madm odũ e anne vñ Claſſicum Bell Sacri omnibus quidem perutile Imprimaturvterqʒ liber. Fr. Iacobus à Marteniſio Vic. Gener. Inq. Papiæ.
Fapiæ, ex 1pographa Petri Bartoli 1619.

— ²—
7

* — 5 Z3 S 8 —=—————

=

E

g 14 1ence