S5. PROSPERANTE TRIADE HANC PHIEOSOPHIAg PNACTIC4 FNOPSTN und tum inſeytis quæſtionibus Sus pRxsIyro cluriſſimi Zxtellentiſſimi juxta at Conſultiſimi viri PN. HERMANNI KIR. CHNEK.I 1. UD. C. P. C E⸗ SAk. ORAT. ET HISTOR. IN CELEBER⸗ rima Cattorum MaunTIARAy Profeſſoris diſertiſſimi Publitæ cenſuræ exaſtiandam ſubyjcit WILNANMDUS VELBRU GGEN Montanus. MAkrukct Garrozun Ex Officina Rodolphi Hutvvelckeri, ANNo DoMR c C IR. S. SNoOPSTS PHILOSOPRHIAE PRACTIC Aß. 7. Omini, ut Scæreris rebus creatis, finem cer- tum à Dꝛo in natura quenr actionibus ſuis tũ inter- nis tum externis conſequatur, propoſitum eſſe ipſa teſtatur ratio& rationis confirmatrix expertentia. e principem quidem finem actionum ſua- tum habet in eo defixum propoſitum ut ſe tucatur & quam diutiſſimè conſervet vel individualiter vel in ſpecie. 3 Quod cum ſolus per ſe facere non poſſet ad ſocietatem ei con- fugiendum politicam erat. Vnde Oeconomiæ& Reipub. conſtitutio. 4. Fertur namq; naturalis ſecundum appetitum inclinatio ad ſui & ſuorum cofiſervationemteſte Cicerone 1de ofic. Hinc naturalis juris eſſe dicitur defenſio ſui ipſius& ſuorum, in!der Quod etiam plu- ribus eleganter demonſtrat Cickro in Miluniana. Hinc homo animal ſocia bile à philoſopho definitur. 8. lecit prima humaræ ſocietatis fundamenta à ſolitaria indiyi- dualis hominis exiſtentia abhorre ns creator noſter Gen 2. yrꝰ hiſce ver- bis Non eſt bonum hominem eſe ſlum,& munivit eundem lege ſua, Gen 9. y. 6 Qus quin humanum anguinem ehuderit ejus jangui pierßim eßjndetur. 7. Itaq; natura is rationis lumini conuementer ait Cjcero Non nobß olum nati ſumus ehc. g. Qod cum yerum ſit, videndumut parte m quisq;ʒſuam jaſtitiæ monitis obtemperans, cuiq;ʒ tribust& videat quo jegitimè tribuatur. nec ex ignorantia quippiam omittendo alieui alquid detrahat, vel non⸗ ut debet, tribuat. A 2„ juſti. „. Iuſtitiæ autem, quæ omnia diſtribuit actionumq; noſtrarum ut virtus perfecta& una eſt directrix, cum præpediti calgine, lapſu protoplaſtorum introducta, mentis, metam& ſemitam videre& tene- re non potuerint ſinguli ut univerſi, collatis in medium rationibus mortales experientia duce præcepta& leges ſetundum quas vivendum ſit ut finem quiſqʒ à natuta ſibi propoſitum conſequi poſſet, conſtitue- runt, conſtitutas methodi formã informatunt. 10. Hæc præcepta in unum ſyſtema collecta præcipuam philoſo- phiæ partem, quam practicam appellantconſtituunt. 11. Definitur ea quod ſit compages diſciplinarum practicarum, quibus affectus& voluntas hominis inſtruuntur& ad bonum civile in hac ſocietate humana diriguntur. 12. Verum ut natutalibus operationibus ſubordinati ſunt fines, & natura ſine intermedijs nihil ad extremam perducit perfectionem ita& in operationibus& actionibus humanis perintermedia nos ratio naturalis ad ſupremum finem& ultimum deducit bonum- 13. Primò enum homo ſe tuetur& ſua ſuo individuo conſervan- do ſubordinata. Inde præcepta quædam conſtituta ſunt quomodo ho- mo ſui cauſa vivere& actiones ſuas dirigere debeat ad finem. qui eſt: fe- cundum rectæ rationis præſcriptum, ſe conſervare. 14 Deinde autem cum ipſe folus ſe tueri recte,& beatè vivere non poſſit vel propterea ſaltem quod natura focietatem appetat vel quod ſui conſervationem individui non tantum ſed& ſpeciei deſideret& eadem natura, homo ad conſortium omnis vitæ liberorum procreandorum cauſa confugit, eamq; concordiã domeſticã munit ac firmat. 1 Tandem cum ne ſic quidem tutus& ab omni violentia liber eſſe in familia ſua poſſit, plures vires aſſumere ex majore per ſocietatem & civilem concordiam unione conatur.. 16. Inde ttiplex hominis conſideratio. Vna quam habet homo ad ſui ipſius conſervationẽ Altera quam ad familiæ, Tertia quam ad Reip. Quartam addunt quidam, quam homo ad Deum habet/ ſed quamvis treß priores quartæ ancillati debeant, non tamen cum illa in diſciplina- rum pradticarum præceptis confundendæ, Leges enim tradendarum artium id non patiuntur. Theologis illa relnquenda relatio,&ab il- lis mutuanda, quando ejus uſus in praticarum diſciplinarum aliqus 17. Ad occurrit. — Ad primam relationem& finem primum refero Ftlicam, Ad ſecundam Oeconomicam, Ad tertiam Foliticam has diſciplinas ſubordinatas ſibi quidem invicem eſſe nequaquam tamen confunden- das arbitramur ur nonnullos, neſcio quo vento agitatos ſomnnte vide- mus. 13. Ethics autem eſt prima diſeiplinarum practicarum. Charitas namq;à ſe ipſa incipit& profluunt primitis actiones ex am ore ſui ipſi- us, ut ſe quis tueatur& defendat, Non quidem imus inficias multa quæ in Ethicis proponuntur, materialiter ſine ſuo conſiderandi modo Ethi- co conſiderata Oeconomicis re bus ut& politicis accommodari poſſe, ſed diverſitas tamen finis diſciplinam jam conſtituit ſpecialem. 1. Finis Ethicæ eſt ſe ſecundim redam rationem tueri Recta enim ratio a) propterea requiritur ne utile quæratur extra honeſtum. 4) In honeſtum enim cum animam lædat, tale utile non totius inſervit ho- minis conſervationi, cum principaliori ejus parti vim inferat. a) Quam non immerito vitæ ducem haſ Maʒ appellat, ah ea jta ne latum quidem quod ajunt unguem recedendũ Nam ut bopocles inquit: Qamcung rem bona cum ratiune cœperi. Bonum illius recle ſperabis exitum. b) Tum enimn amnplius utile non eſt ſ non ſt honeſtum I qund negare Ia- chiayelus non erubeſcit, refutatum ramen yide upud Antimachiavelum. Populariter tamen loquendo cum lapja conſuetudo de via deſlexerit, ut in- quit Cicero, ⁊. de offic. honeſtorum ac utilium neceſſe eſt diyiſus habere rationen videntur latius Bodin j de Rep. 20. Oecurtendum itaq; internis hoſtibus& omnia impedimenta removenda quæ hominem à Deo& honeſto ſeparant. Qupd cum faci- ant affectus inſtruenda eſt hominis voluntas ne eorum ſe ſubjiciat im- petio Affectus tamẽ non radicitus ut quigã naturæ hoſtes volunt evel- lendi, Gum non omnes ſint mali, ut Agahetus& Sagittaris in Ethicis ex- ercitationibus recte nobiſcum ſentiunt: Sunt enim dati ã natura nobis expergefaciendis, hoc eſt, ut ſint calcaria& incitamenta ad benè viven- dum.videatur Clar Dn yræceptor Coclen quæſt. Erh 40. E Sagittar. exerc. F- ?bic. lih.⁊ Fxert 7. Et quidem hic inter maſculum& fœminam non di- ſtinguimus, ut maxime enim non adeo ut mas fœmina ad virtutem a⸗ Pta ſit, non tamen propteres plane à virtute debet eſſe remota. TLicet A 3 enim enim kragile fœminarum ſit judicium, non tamen eſt omnind nullum, i mo non omnium æquè fragile, Hic quin& certi gradus dentut dubium videtur eſſe nullũ Nam& inter fœminas olim repertæ funt& adhuc re- petiuntur caſtimonia/ morũ ſanctitate, pietate, temperentia prudentia multis ſæpẽ vtris præſtantiores, mattonæ ut rerum veterum hiſtoriæ& experientia quotidiana& uſus, qui rerum gerendarum ac dubitatio- num optimus ac certiſſimus magiſter à philoſophis appellatur ſatis ſu- perq; teſtatur& demonſtrat. 21 Stc itaq; ſtatuimus cum Ehicus omnia ad ſui conſervationem ferat ipſi conjunctionem hominis cum Do non ultimum&ſupremum finem eſſe, ſed ſui eonſetvationem, cum enim Ethicus fe hominem con⸗ ſer vare ſine Dei benedicti one& auxilio non poſſe videat, cupit conjun- gere eum cum Deo, ut exinde ejus profieiſcatur ſalus& conſervatio. Quod autem propter aliud expetimus illud ultimum& ſupremum eſſe non poteſt. Rejicimus itaq; hic omnes omnium contra ſentientium opiniones. ⁊2. Hoc loco etiamn interthicos movetut controverſia, an Chri· ſtianorum Ethica à Theologia ſeparata eſſe debeat? Nos quidem affir- mativæ calculum ferimus. Diſ Pan. Sult. Paul abłitæenchalii Etbico Iheol. 23. Huic ſtudie cum in juvenibus affectus prædominari videan- tut, cum 4riſtotele, quidam convenientem juvenilem minus ætatem eſſe arbitrantur, ſed errore decepti; dum enim maturè adole ſtentes in Ethicis inftituuntur præceptis, virtutem ſectantut vitia vero& turpitu- dinem fugiunt, a) quam enim in juvenili ætate opinionem im- piberunt, ſemelq; receperunt ab ea divelli non poſſunt,& ſtatuere aliud eſſe honeſtum aliud turpe quam quod opinione& præjudieio quodam præotcupati perceperunt. 4) Lalt lb b.c.. 24. Arbitramur etiam neminem in ſtudio juris absq; Erhices co· gnitione feliciter progredi poſſe, Naen ut tritum illud ſonat: vbi deſtuit Fthicus ibi incipitietus Rectẽ igitur Piccolomineu in introd. bpiloſ mor· cap re errare ait eos, qui luri Givili navant operam, nec primo accurra- tè addiſcunt pettinentia ad virtutes& ſummum bonum, qui enim legi- bus incumbunt neglecta diſciplina morali minimeè verſantur in civili Philoſophiaſ qui ergo veram& non ſimulatam Philoſophiam affectare dicentur ex Vipiano! I.ʒ cuju Dde juſt. E jur.) Vete enim civilis— phia ef phia eſt pars ejus Theotica, pars autem pratica jundta Theoricæ mu- nere ejus redditur Fhiloſophia, at ſejuncta ab ea non eſt Philoſophia, ſed levis quædã peritia, Philoſophari enim eſt rem in ſua principia redigere. 23. Affectus hominis in duas claſſes dividuntur, nempe in eos, qui ſub appetitu cupiendi ſunt,& qui ſub appetitu iraſcendi. 26. lile fertur ad bonum voluptuoſum&omne jucundum ſenſibus & corpori. Hic feilicet appetitus iraſcendi circa ea, quæ yucunditati& bono ſive verum illud ſi five apparens repugnare videntur repellenda. 27. Sub appetitu capiendi funt, amor& oppoſitum odium, deſide- rium, concupifcentia, adverſutio, gaudium, triſtitia. a3. Hiſce affectibus cuſtodes conſtituit Ethiea ne limites relin⸗ quentes palatium rationis,& ipſum hominem deſtruant. 29. Primus cuſtos eſt Caſtitas, quæ legitimam per generationem ſpeciei conſervationem inttoducit& contra illicitas libicines tuetur. 30. Secundus eſt Sosk1ErAs, quæ guſtui ſubordinata eſt, ut nempe deſiderium& amorem, ut& odium& ayerſionem circa guſtui & gulæ grata tempote. 31. Tertius eſt in cujusq; conditionis hominibus. PaRsIMo NI4, quæ liberalitatem ab impetu prodigalitati Ii berat/u&magnificentiam illam in inferioris, hanc in ſupremæ ſortis hominibus. Et opum deſide- tium nimium& amoremut& odium cum averſione earundẽ ordinat. 32. Vtra autem deterior ſit prodigalitas ne an avaritia ambigiturꝰ Avarum prodigo deteriorem aſſerimus. Sagitt. in exerc Erł. 33. Sub appetitu iraſcendi ſunt affedtus ſequentes, ſpes, deſperatio, confidentia, audacia, timor& ira. 34. Cuſtodes horum affectuum ſunt„Fortitudo, Magnanimitas, Humilitas& clementia, prima timorem& confidentiam in juſtis reti- net cancellis, altera timorem& nimium bonorum appetitum cohibet, ultimæ iram& miſericordiam temperant. 3. Mixti affectus ſunt verecundia, æmulatio, miſericordia, indi- Snatio/invidia imprudentia, contemptus dignitatum,adverſa lætitia. 36 luſtitia diſtributiva in poenis primus cuſtos eſt miſericordiæ & adverſæ lætitiæ, mediumq; inter hæc duo tenet. 37. Charitas cuſtos eſf indignationis, adyerſe lætitiæ& invidiæ, nec illis imperium illegitimum concedit. 38. luſtitia tandem diſtributivs in præmiis effcit, ne inyidia im- perium in rationem conſequatur. 39. Hæ Hæ virtutes præceptis gubernant internam hominis Remp& eundem ad finem ſui nempe honeſtam conſervationem deducunt,& ſic per conſpirationem virtutum amicabilem uniuntur membra omnia & omnes operationes hominis in finen unum conſpirant& quaſi in jucunda vivunt amicitia. 40 Hoc modo rationis ueræ reſidua poſt lapſum ſeintillula im- pecillirati naturæ opem ferte eic; ſuccurrere ſemper annititut. Quod fa· cilimè in cæteris quoq; virtutibus demonſtrari poſſet, ni inſtituti ratio aliud efflagitaret, Sufficiat delibaſſe lymphas kchicas& perennem vir- tutum fontem deſignaſſe digito/ ad magis namq; ardua cognoſcendia- nimos rapit deſiderium, Adſecundam igitur hominis conliderationem & relationem progredimur. i. Secunda conſideratio hominis eſt, quatenus cum familia con- fertur, videns enim ſe vitam ſuam in individuo& numero cum perpe- tuitate conjungere non poſſe& numeroʒ ad ſpeciei ſe confert conſer- vationem illamq; perpetuam reddere annit· tur Ariſt.. Oecon ʒ. Ptima igitur cura eſt quæ ad homines pertinet uxorem complectens, Nam naturalis ſocietas maximè inter fœminam& marem, driſtoteler d. loc. Conjugio ſolo fit ut homines conditionis mortalis ſucteſſione perpe- tua immortalitatem conſequantur,& huc vota omnia parentum ten- dunt. 1d lib. I. cult. 42. Nbn, inquit divina ſapientia, eſt bonm hominem eſe ſolum facia- nis ei ad utorium, Quod coꝑnoſcens philoſophus hominem animal ſoci. abile definire voluit Ampiectitur ſecundum primam ut dictum curam homo uxorem ex naturæ ordinatione, non ut virginem habeat, non ut libidinibus ſatisfaciat, ſed ut ſe ſuumq; nomen& memotiam ſui in libe- ris proereatis conſervet, ut Rempub.&Eccleſiam ornet, augeat, muniat- Inde altera circa liberos procreandos cura eſt. 43. Tertia cura hominis in conjugio jam viventis eſt, ut proctea- tos liberos conſervet jjsq;ʒ alimenta ſuppeditet, a) quilibet enim effi- ciens eflectum ſuum amat& fovet. Cit. r. de ofic. elegantiſſimè hãc de re ita ſcribit, Trincipio generl animantium&c. a) lure naturæ enim liberd ã parentibus alimenta debentur, adeo it eriam a hoc cogi purenten niß alia juſta adſit cauſu ex qua hoc recuſent poſ⸗ ſint. Quod uri defendendum omnin ſijcipimis ita ꝙ contra parili ruti- ane de alendꝰ parentibus quod Greci anmnxgyd eſt. iden aſtrimu · 44. Con- 44 Conſervate autem eon in ampla familia non facile poteſt ſine miniſterio ſervorum Inde illa ad inſtrumenta domeſticæ quoq; admi- niſtrationis adquirenda extenditut. 4 Ordo verò actonem humanatum merito cum dicatur 6& ſemper dicta ſit anima, Deus etiam, qui ordinis non confuſionis author eſt.ordinem in actionibus noſtris cettum eſſe voluit. 45. Ordinavit autem ita ut maritum principaliorem generationis cauſam ob fortiorem ſexum& quodammodo in pœnam transgreſio- nis primæ, dominum fœminæ& ejusdem caput conſtituerit. Inde mari- rali poteſtas oripinem truxit. 47. Conſtituitur hæc poteſtas per nuptias ſive matrimonium, Quod quomodo conſtiruatur primitus hic conſiderandumvenit. 49. Conſtituitur autem conſenſu(« non ſolum contrahentium (ꝰſed etiam parentume in quorum poteſtate contrahentes ſunt. a) Licet nudis e tacitus ſi. Vnde etiam inter abſentes per epiſtolam yel in- ternuncium interponi poteſt Item inter mute ſurdos Alber. Gentil. xit. de nupt. c lib 2. b) Horum conſenſus ſolu ſipfeit ſiſint ſui juri q ad contrahendim inatri. monium per ſe idonei. c) Horum conſenſis neceſſurid regniritur omni jure jure diyino, Gen ⁊4. yjo FCc4 yꝙExod 22 v. 7.c 34. rß Zepperde LI. Moſaic. lih. 4 c I6. P471 Heig 22 part, I.n. I. Iure uoq; narurali, AFquum enim eſt ut pa renter qui ai illam un ætatem liberorum educarunt hoc honori jabean ut matrimonio conſentiant eh aliu liberi parentibus reyerent iam ꝙy obe⸗ dientiam debent Lege naturæquam qui quæſo præſtarent, qui inyiri illi Ne mutrimonii ſde oiſtrint erentẽhorehde grad p.z9 Dn Hœnon. illuſtr. diſp ⁊ rhz Diſent Guibert.in tit.de rit. nuht. num. r p IVr jure quoq cwili e canonico patri conſenſim requiri in nupti liberorum demon- Nrat Dn Noenon de loc. contraium tamen matrimonium hujumodi ob mrilirarem publicum non diſſolyi rel ſatuit flxnon d dip⁊ hnc ſcar- valin copula ſecuta fuerit contra bezam de dirortii p I44. 0 ſe. 49. Secundo loco conſiderandum venit inter quas perſonas cujus ætatis, gonditionis&c. matrimoniũ contrahatur. Nuptiæ autem inter quoſdam prohibitæ funt, quos neceſſitudo conjunxit,neceſſitudeſt vel cognatio vel aff nitas In cognatione conſideratur line a&gradus, Linea rectaeſt vel obliqua. In linea recta ſocietas conjugalis in infimtum 4). prohi- „ — prohibita. In linea obliqua intet eos qui ſibi invicem ſunt loco paren- rum& leberorum, ſocietas conjugalis itidem eſt prohibita b, Inter cæ⸗ teros autem collaterales eognatos ad tertium uſq; gradum mncluſive eſt probibitio e) Inter adfines quoq; qui parentum liberorumq; item fra- trum& ſhrorum loco ſibi invicem ſunt ſocieras conjugalis eſt prohibi- ta. Junt alia adhue conjugia quæ licet lege Dei exprelsè non prohibe- antur tamen ut ſcandala vitentur legibus ciwilibus&Eccleſiaſticis con- trahi prohibentur de quibus videatur Zepper ey alberit Gemtil. dd trala a) Leyit. I.vð y Vyib Zepper. de LI. Moſ li. 4 7 p. 449 E ſeh. Hint vulgo dicitur Adamum protoplaſtum ſi hodie viyeret uxorem reperire non poſe Deſcendentes enim in liberorum aſcendẽten in parentum numero cen- ſentur Zepper. d.loc ex gl in! nuptiæ. de rit mußt· Neg bic Papam Roma- num diſpenſare poſe cum Bexa tit. de diyon e Martyre. claſ ⁊. lo corum comm loc Ij. defendemus angum Levit. 15. Ratio probibitionis in linea veliu eñ rtyerentia nafurali parentibus debita& confuſio ſngui- ni inceſta Tiraq leg conn j.num. 7. Plures rat iones adaucentem yide Zep perum q loc. b) Teyit 19 verſy. IʒT4 Veluti inter patruum e neptem ex fratre inter ayuntulum e neptem ex ſorore, inter amitam ꝙ jneptem ex fratre, inter muterteram e nepotem ex ſoroye arg ita deinceps. c) Hinc conſobinos matrimonio jungi polſe expreſin jui dirini textibus moti tueri non refarmidabimus, per toxt Gen ⁊9 Leyit. 1ꝰ loſ Iÿ. verſi⸗ alber Gent tit. de nupt. lib; cup II. Cujus coniugii aliquot exempla recen ſer Zepper de ILI Moſaic lib 4.cap. 19 p joy IMſtinianis qu; boc matti monium approbat ð. j. Inſt. de nupt Conſen it. ¶ lex Artadii e Honorii jnpp Icelebrandu C de nuptii· primun Theodoſtumlajorem cbnſobrins- rum nuptius prohibuiſe ex conſlio ambreſti, teſtũ eſt Aureliu Vilior ꝙ Paulus Diaconus Zepp d loc. ſo. Fdelium quoqʒ cum infidelibus& contra, conjugia jure divi no ſa ſunt prohibita. a) Gen 6 kxod 34 Deut.y ʒ Reg. II E/d. 1. Io vʒMatth.ſ yz2 Ch. vꝙ Marc ro vxI Luc. 16.v. I.. Cor.. verſIꝗ Cujus ratio redai poteſtne ſcilicet lihri ab inſdelibus d puritate doctrinæ ſeducerentur aut vitæ tur⸗ yitudine deprayarentur. Hinc Abraham juramento ſeryum ſii obſtrinxit, * nr ex profani Cananei ſed domo fatri ljuco peteret conjugem, Gen ⁊4. yerſz. E 4. F1. Gontractum tamen ree diſſolvi non putamus, 7 Corin y v Jo. rr r ac̃ 16 vt niſi infidelis iple à fideli diſcedat, cy cor v1. ſ2. Porro conſiderandum eſt, quo ætatis tempore contrahendum matrimonium, de qua quæſtione diverſæ ac diſcrepantes diverſorum ſententiæ, conſideratione verò dignæ reperiuntur. Quidam fœminis decimum quintum viris trigeſimum ætatis annum connubio aptum conſtituunt, Heſiod ꝓgy ptii quoque ante trigeſimum& Lacedæmomi ante vigeſimum quintum annum marrimonia iniri non voluerunt, Ne- noph in Spart Rep. Solon quintum ſeptenarium matrimonio aptum eſſe cenſuit, teſte Philone lib ⁊ de opif mund Et Germani hoc nomine lau- dantur quod ſera apud hos Venus extiterit Corn. Tacit. de mor. Germ. Plato vult ut uxorem quis quis à trigeſimo anno ad trigeſimum guin. tum ducat. Ariſtoteles veto ætatis anno Ig. fœminas, 36. viros matrimo. nium vult contrahere polir. y. cap 16. Hmnc quæritur an ſenibus ducendæ uxores vel vetulis nubendum, Negat lun q pol. 29 Ab affirmativa nos ſtabimus. B In uxore ducenda potiſſimum ad opes a& formæ præſtantiam ö) reſpiciendum negamus. Negligendam tamen non eſſe familiam c) aſſerimus, Nimis tamen nobilis& potens uxor ne ducatur, Pominam enim ſic non uxorem duces, dominosq; non affines parabis, Fraſn in in proyerb 1. Cbiliad. r cent 1. Tiruquel leg. Conn j mum 3j. Optime igitur Ovidius. Si qua vples aptè nubere, nube pari ) Divifias enim qui tantum ßpeclant, imprudentid quadam non uxorum do- mino jed doti ſervor feri eleganter Plutarchis ait de liberor educ: Ay. gentum enim teſte blauto in Aſin ui accipit imperium yendidit Kint lepi de Mart juli cunit, Vxorem quart locupletem ducere nolim, Quæyiti uvori nubere nolo meæ. b]) Hanc Juidem non omnino contemnendam, magi tamen ad pulcbyitudinem internam reſiciendum, cum beneea exiſtimamus, Rars adhæc jorriſæ ſunt pudicæ, unde hoc Oyidii. 6 2 L.5 Lij eſt cum forma mugna pudicitiæ, Et illud luvenali Sat.10. Rura eſt adeo concordi⸗ ſun dtg hudicitiæ. Crimen vero hoc in onnet dui diffundunt vg mnerſile atuumt, maxi- mamn ili iſiſexui faciunt iniuriam cum prættrito noſtro ſeculo reper- ræ ſormoſfimmæ, quæ G& pudiciſimæ fuerunt, de bleru— hoc verum fuerit non de omnibus. ) Dor enim magna eſut inquit Rratiu, parentum virtus, nec lube⸗ Jolum Janguini verum etiam morum ad poſteros. propagatur. Mali enin coi nalum oyum,Fraſin in proyerb. Chil 1 cent 6. proy a3. Nec honeſtatem ad· ultæ, neg exemplo. neg præcepti inſtitutæ ſectantur Tira] conn yn. ro. 4. Vltetius inquirendum in quem finem conttahatur matrimo- nium. Matrimonium in hoc contrahitur, ut ſit individua omnis vi- 3 tæ 4) conſuetudo inter marem& fœminam 4) Præcipuus mattimo nij finis eft kberorum procreatio c. a) Vnde yidemus matrimonium ad tempus non poſe contrabi, cum matrims- nium contrabatur, ut ſit perpetua& indiyidua, hoc eſt, per totam vitum durans ſocietas& conſuetudo, pugnat itag joe cum nutura matrimonii Ideoqᷓ etiam ad rempis contrabi po ſẽ negamis. b) His verbũ primò remyetur ligamia cum omnipolhgamia i jure diyino& humano prohibita& damnata, ac propterea ex komano orbe reliiſime eliminata. Frunt, inquit Chriſtus duo in curne una, Mattÿ I9 eh Marc. 7o. explicans quod Gen ⁊. eadem de re ſtriptum exſtat Hinc etiam deſinitur yiri& mulierinon yirornm& mulieri yel contra conjundio. Quin etiam ne ludæi qui ſu Romani Impp. viverent, plures uxores ſmul ducere lics- ret, decreyerunt,I nemo. ¶de ludæi Pugnat denig cum yeritate Fthica. In matrimonio requiritur ſumma amicitia, at ipſa ratio docet ſummam ami- citiam non poſe conſtare inter pluren ſed inter duos, Ariſtoteles li. Ethic. 7. 9. c T0. Quia qui multi amicus nemini amicus Piccol in yhiloſ mor. grad.y c I. Deinde remoyetur iudem verbi horrenda ila hominum cum hyuti con)undio Leyit 19 y 23. Porro excluditur etiamdeteſtanda ila g ffœdiſima marium yel fæminarum inter ſe conjuncio, de qua Apoſtolus 44 Rm.26 27. c) Hic quæritur utrum matrimonium conſiſtere poſtit inter oos quierte- tuam ſihi inyicem promiſerunt vinginitarem/uod ut nege mus yidꝰo⸗ ob/ oiſtet plane nibil pugnat enin cum matrimonii ſne principli quod Deu inſtituitut procrearentut inde liberi, ſicg multiplicaretur genns huma- num. Ceſante enim cauſa ceſſat effeltum. Fine ceſunte ceſabit& ſnitum. Matrimonium igitur non ſubſiſtit. ſ5. Bleganter Ariſtoteles in Appemdice ad c.6. li r æcon. dicit homini- bus nihil poſſe evenire melius& præſtantius, quam concordiam inter maritum& uxorem& conſentientem voluntatem in domeſtica ſocie. tate elegantiſtimis motus rationibus, quas recenſentem, vide Keckerm. in ſyn prud. vcon c2. ſ. Requiritur autem in marito ut erga uxorem ſit humanus,(« eam adverſus omnes injurias defendat ¶ cpnjugis infirmitates pru- denter toleret ſc eam quoq; manifeſta dilectione fe proſequi, inviolata conjugii neceſſitudine oſtendat(d Tandem ſibi ipſi lex ſit maritus ſeqʒ ad virturem omnem componat, ut poſſit conjugi eſſe exemplum caſti- tatis, manſuetudinis tempetantiæ aliarumq; virtutum. ſe a)byrac 4 Colaſʒ 1. Petr ʒ lun q pol 39 Keckerm. in ſyn Econ c.2. b) Jd quod Ariſtoteles plurilus in loci in vconom eleganter vſtendit Defen- o enim uxori d murito debetur Ariſtot in aßp lib I. xcon.& ejus lib c.ʒ. 4 OQuanquam ſi lumana aut horitas non ſuhiciat, diyinam habemit ſa- cratißimi præpotenti Dei legibus expreſſum, qud maritus uxorem tan- quam ſe ipſum foyert jubetur Gen 20y.ꝗ ICor IIey Jo.I. Perrz Ppheſ⸗ v 26. aliig innumeri ð ſeripturæ loci Kechermd loc. Athuf cap.⁊. polit. cAgumeno eorum uæ tradit riſtotelet d lon G quæ habentur xybeſj. vy ſeqq Videarur Keckerm d loc. d) Sic efficiet ut uxor eo accurratius ſi fungatur ofcio Ariſt. d loc.& ex eo Reckerm.c ⁊ Oecon. e) Commodiſimè enim atteſtante trito ilo adagio per exempla allicimur, quod præſertim in fœmini apparet, quorum ſexus ad mitandum nuturd compoſitus eſt videtur Ariſt. ¶ Keckerm d loc. 77. In uxore requiritur obedientia ſa& fides( berga maritum, ejus ingenium legem ſibi eſſe exiſtmabit ¶c Moresq; hcet moroſos patien · ter tolerabit(d Non ſit curioſa ſe non loquax(ſ Non ſumptuoſa verum ſit caſta& pudica ſg& erga maritum comis( h plura recenſet Kecker. d.loc. 4) Hane enim uxor ut murito præſtet, diyini numualibis& ciyilibus pre- 55 cepru ceytů cautum eñ Diyinu enin lex vult ut maritus uxri inpeyet. Cenq rpeꝛn ʒ. 1. Cor 7 Epheſ; Colaſſz. Num zo. Proy zr ¶c. Melch. lun g pol. 35, 4lthuſc 2 polit Rod I.de reß ʒ. Lege naturæ qu fœminus viri ſubeſe reſtatur plinius lib& cap.ʒ· Melch lun. d loc. Suadet ¶r ilud Ariſtoteles r. Oeton Altbuſeh keckerm. d loci b) Ouo nomine celebrantur potißimum Sophora ie quu Exod. 4 Michol ſ⸗ qua Reg·19. dbigail.I. Reg ⁊ſ. Vxor Tbeopompi.Policen. lib.. M. Bruti uxor Plutarcᷓ in Bruto ¶ aliæ quam plurimæ. Perfidiæ quog ergi muri- ros nomine, qui male audierunt recenſet aliquas Melcb. lun d 4 3. 1 c)driſtot. d. lot. d) Ariſtot. in Gecon. e) Foyum ſaltem quæ intra domeſticos geruntur purietes cinum ſiſcipiat nee extermit viri negocii ſe immiſceat. f) Fæminæ enim plerungq ſunt loquaculæ. lun d loc. g Matroni enim pulcberrima dot vita pudica, Plautus in Ampb. h) Nam mulier comi maritum exilarut Srach⁊. 59. Poſtquam poteſtatem adeptus eſt vir uxoris caput redtè dici- tur Inde animadvertendi in eam poteſtatem conſequitur, eamq; caſti- gandi(ſed in humanitatis debet conſiſtere emendatio illa gancellis. a) Non mulliu hic farine conſitlu eñ inter poliricos Tbeologo& Idos an vyerberihns cvercendi mxorem poteſtatem habeat maritis luri veritate& ipſa equitate tum etiam voluntate diyinu inſpecta affirmativæ jubſcribe⸗ re non tergiverſabimur. Omnia tamen prius teutania murito, priuguan 3 ad verbe ra progrediatur ſiademus. 3 59. Relatio, quæ eſt inter genitos& genitores alteram producit poteſtatem quæ patrla dicitut, cujus fundamentum eſt pater, ut præci- pua in con jugio perſona. 1 So. Conſtituitur nativitate, legitimatione, adoptione, diſſolvi ur ² eadẽ morte naturali& civili Itẽ emancipatione& dignitatib. nonnullis. 61. Ex hac patria poteſtate,parentes olim in liberos jus vitæ&ne- cis obtinuerunti a quod eõtra fas&rationẽ noſtris morib moderniseſſe abrogatũ. Bodino ut jargiamur nõãũ ab illo nobis ſt videtur perſussũ. ⸗ a) Apud Gallo Romanot Vide Bod de Kepub 4.* b) uippe quod e juri diyino hoc congyuere legatur moderatum nimirum yoteſtati parentum eſ debere uſum ſiye exercitium per text. Deutr. ⁊ y. 19. ſeq Proy.19 v·1; ꝙ ſen ad Fpbeſb. v. 4. Naturali quoq; ratio ſua det W pattium poreſtatem in pietatt non in atrocitate conſiſtere ꝙ caſti- Lali. gãtionem anq emendationem non etiam endelem feritium huferyt de. beye. Miſ Bod d.c. 4 ubi multi ſtendere conatur argumentines omnin hoc jus c contra rationem hodie immutatum. 62. Hinc educatio prima licet matri committenda, autoritate ta- men paternayuvari mater debet. 6. Deinde inſtituendi ſunt in ſcholis, quarum ſumma tum utili- tas, tum neceſʒitas eſt, ut ejeganti oratione demonſtrat Althuſiusanne- xa politicæ. Scholæ enim religioni E viptuti ſunt nutrices. De qua re videatur Tholo/li. 1de rep cʒ lib I6 c I alin quam plurimi in locð. Hippol de Colib. de iner unb. c. I Pan. 4. pol. Cbꝛiſt c.⁊. Altuſc ð pol. Caſli Spber ciyit c. Zepp. pol. Eecleſc. 64. Hæ an publicæ potius quam privatæ eſſe debeant, intricatæ in· ter politicos eſt conttoverſiæ, publicas tamen cum præcipuis politi cis ſa privatis præferre non dubitamus. aRec jerm diß pract de Oecon. probl a4.& lib 1.yſt. pol c.g. lun ꝗ. pol. 4ʒ ariſt Spolit 1 Caſlib.& Spbur ciyit.c I Pn Hoenon diſß pol.b.th. 1. lit. C diſp ʒ.thy. 30d 6. Q autem anno juventus in ſcholas introducenda quæritur, de qua equidem quæſtione, diverſæ diverſorum exſtant ſententiæ; quas vide apud Melch. lun part.⁊ quæſt polit Noʒ ſeptimum annum aptiſſimum eſſe exiſtimamus. Cum Keckerm lib x ſt tol c ꝗ ꝙ Ranon d diß y tl. 14 lit C. S6. De reliquis ad ſcholas& liberorum inſtitutionem pertinenti- bus videatur zepper in polit·Pcl Caſc ayvit pol& ſegq Rænon diß pol. ec. S Liberi autem cum educandi funt opus habent parentes, mini- ſterio ſer vorum Inde ſervorum uſus inventus ſa receptus&adhæc usq; tempora retentus. Sciendum autem eſt præduram illam ſervitutem qua dominis in ſervos vitæ necisq; poteſtas etat,& quæ a brutorum condi tione parum aut nihil diſtabat(ð ſublatam eſſe(c aliquam tamen ſer- vitutem m oderatam illam quidems&minus aſperam, ſed tamen vetuflæ magna ex parte ſimilem non diſceßiſſe ab uſu ac ne poſſe quidem ſi ſta· tus reip ſal vus eſſe de beat. a) TemporeNimrodijul primis liberos hominen ſervire coegit. Bodin. b) Quam etiam naturæ contrariam eſſe aſerimis, ſcilicet contemplatione na · turæ puræ non corruptæ huod tamen Ayiſtoteles negare videtur y Pol per rationen quu ex eo recenſetleclẽrn in ſyn Oecon c 4(cDe c) Deducunt ilam ſervtrum abrogationem ex lege Machtmetbica, quu nem ſery oinnes liberi ſunt. Hoc Chriſtiani ne Mabometani auſteriorer repu- rentur æmuluti eſe cenſentur. dh In Boruſia Haßia VVeſtphalia, Polonia, Moſcoyia. Gallia,Lituunia An au- tem Polonorum Cmetones ſeyyñ potius quam liberi annumerandi ancipiti⸗ eſt controyerſiæ: Negandum tainen arbitramurſo yos eſe. Collatione enin falla eorum cum ſetyi yel etian priſci Latini, ilorum meliorem quam horum condit ionem eſe apparet, Cmetonum conditionem deſcriptam yide in ſtatuti Polon Latinorum vero apud Cajum.I Inſt I.ð. 4. 6g. Servitus hæc an revscanda acertime invieem& magno nume- ro digladiantur politici Nos ſervorum multitudinem Reipub. maxime fioxtam eſſe exiſtimamus, ſecundum ſcitum illud& ſapientibus plenè perſuaſum: Vomi tot baſtes eſſe qut ſeryos quod quidem proverbium ſatis ũgnificat mancipia nec amicitiam nec fidam ſocietatem colere. Id quod exemplo horrendo ex loviano Pontano Bodinus ndeRepub.;. de- monſtrat. . Hinc exſurgit alia nec infrequentiot quæſtio, an injuſto bello capti fiant ſervi, quæ controverſia cum in foto ſoli determinari non poſ⸗ ſit ad forum poli eſt reſer/anda poteſtq; pro deciſione eſſe illud caßii li. 37. ab armis omnia pendent, quibus qui prævalet ejus legibus neceſſario omnes obtemperant. 70. Juſto autem bello capti qui ſunt, ſervi fiunt. Quid enim æ⸗ quiusꝰquid rationi& humanitati magis conſentaneum.quam juſto bel⸗ lo captos ſervate(d victum iis& amictum ſuppeditare& humaniter curare ac pro tantis beneficiis obſequium& operas exigere Bod dc.j. a) Quod tamen magi ex æſuitate q humunitate quam ibſo jure Jen cre dimis, cum in hoſtem deyiclumn, quidyi liceat, ſic omni jure etiam id, qusd ipſe alteri facere cogitayit ſibi ipß eyenit. Vnde nila occidetur inju- ria. Licet vero interdum crudelitatem aliquam ſapiat jam in noſtra præſi· dia dedulium hoſtem occidere, non tamen eñ contra ſtriltum belli jus ni eciali aliqua lex militari hoc prohibeat. Hodie tumen apud Chriſtia not capti in bello nunquam ſervi funt, niſt quatenus hoc jure contra imma- nißimo Turcas etiamnum utimur, qui viciſim noſtrosſi quando cupiunt in inclementiſimam durißimamg jervitutem redigunt Seneidiu in pr. Inſt. de jur perfnu ro. Seryot dſeryando etiam dillor omnet fere ſtatuunt Idi quot propterea nulla de cauſa ab imperiti Erummatici coungii docet Bod. d.loc p.yʒ. Poſitis 71. Poſitis iis quæ ad ſocietatem pertinent Oeconomicam. quo ad tres relationes& poteſtates familiarum: nunc videndumde iis, quæ ad ſuſtentationem ſocietatis Oeconomicæ& famiiæ conſetvationem per- tinere videntut. 7* Requiruntut autem facultates& opes, quæ poſſeſſionis appel. latione continentur. 73 koſſefio hæc accommodanda fini familiæ, nempe ad vitæ pro- longationem& ſic ad vivendum& ad commodè vwendum. dliter fquidem vivit aliug viæ adminiculi utitur ruſticu ali plebejus, aliu nobili alii princep alii briyug aliij publica rundem perſona. 74. Diiduntut inſtrumenta ſuſtentationis& media conſervandæ vitæ ratione fubſtantiæ in mobilia& immobila, corporalia& incorpo- ralia Ratione finis in domeſtica& agratia&c. Piutes partitiones poſ- ſeiswonis vide apud Keckerm in Oecon. 7/. Modia acquiſitionum debent eſſe honeſta& legibus divinis& humanis convenientia An inter hæc locum ſibi etiam vindicare poſſint uſutæ jdeoq; an in benẽconſlitutis Rebuſp tole randæ,& admittendæ non immeruò dubitaveris, ſimpliciter neganti Caſo in Sphær civit.c.7. ſubſeribere juris divini& humani vetat ratio, ſi tamen mordeat in Caſi negativam deſcendimus ſententiam Alioquin eam emptione venditio- ne per ſe nilul deteriorem eſſe cum Lamb Dan& communi Politico- rum, Theologorum, Ictorumq; ſchola ſa aſſerimus. a) Lamb Dan lih ⁊ Prh. Chriſt.c 1;. Vvh Zepp. 4 de l. Aoſaic. c. Heig. part.⁊ quæſt Dn præc Goecl d jErłde uſur. Heig part. ⁊ quæſt 1 Dn. li non diſp pol 5ð 1h ⁊2 lit F. 76. Acquiũita quoq; adminiſtranda legitimẽ& conſervanda ſunt. Nam. Non minor e virtus quum quærert parta tueri. Modos autem, ut acquirendæ ita etiam conſervandæ poſſe ſʒionis vide apud Kec xerm:in Oecon. 77. Poſteaquam breviterdictum de prima hominis ad ſe ipſum relatione quatenus nempe ad proprium comn odum& ſui conſerva- tionem actiones humanas refert& corporis& animi functiones& ope- rationes, Reſtat ut de tertia& politica, quatenus nempe homo, utcivis om nia ſua ad politiæ commodum referre tenetur, relatione aliquid& bre viſtime quidem huic diſputationi inſeratur. C 79 Poſtea — y9. Pſt autem politic⸗(4 ars modetande& ordinunòæ Reip. 6) Dicta 2on rñjð woylrejcc. ohrelæ autem 2e x vhecs, hot eſt. ciyitæ- ⸗Dupliciter autem ſumitur vocabulum politiæ aut enim ſgnificat vri- nem, quem ciyitus quædam ſibi delegit in rebus ſu publict gubernandi c regendi, aut deſgnat cœtum hominum bublicum certo loco babitantium ꝙ certo ordine gubernatorum.— in— Plt. pol. Dan. polit. cbrißt lib.rc..z. 79 Reſpubl. autem eſt enie vel ſocietas omnium rerum humanarum& divinarum inter cives bene beateq; vlvendi cauſa inſti- tuta& per fummam majeſtatem& fundamentalem poteſtatem ordi- nata. 20 Objectum politicæ eſt civitas ſæſeu homo ſcialis. a) Caſlih. I. Sphær.ciyit.c.. Henning Arniſt polit doltr.c.I. Keckerm in præ⸗ cogn M. poi. Rects enim inter civitatem&— dißerentiam conſtituit Arni ſd. loc. gl. Homo ſocialis dividitur vel ratione ſexus in maſculum& fœ minam. Ratione ætatis in puerum, ad oleſcentem virum& ſenem, Katio- ne functionum politicarum in plebejum nobilem,&c. g2. Finis politiæ eſt commoda& juſta Reip conſetvatio, vel felici- tas practica. 93. Artis præcepta verſantur circa ritè communicanda ad Rei- pub. conſtitutionem neceſſaria& communicatorum tectam ordina- tionem. S4. Per communicationem fundamus Remp per ordinationem informamus, conſervamus, augemus, præſervamus&curamus candem, Inde quidam ſa quatuor politica conſtituunt munia Fundationem, con· ſervationem augmentationem, curationem& mutationem. a) Iiter quot eſ Bornitiu quemn yide in partit·pol. 35. De igitur re ſociali ſive de rebus quæi in commune conferuntur primo aliquid dicendum Fruſtra enim de ordinatione quæritur, ſi ordi nandum abſit& actio efficientis ſemper præſupponit matetiam reci pientem. 36. Res autem ſocijalis eſt omne bonum, quod ſui eſt ſua natura communicativum Bonum illud vel internum eſt vel externum. 37. Illud vel animi, vel corporis, vel uttiusq;. 33. Hæe 85 Hæc bona vel inæ qualitet ab om nibus in mediuen& commu- ne conferumur vel æqualtter. 99. qualiter conferuntur in medium ea, quæ omnibus æqualiter natura ad ſocietatem civjlem juvandam conceſſit. Tale quid eſt liber- tas Non poſſunt enim ciitatis& locietatis civilis jure uti,qui non ſunt liberi. 90. Libertãs tamen hæc, ut maxime ab omnibus conferatur in principio, tamen ordinata jam Rep. propter diſtincta munia& diſcre- pantes functiones alia, atq;ʒ aliavel obſcurior, vel illuſſtior ab hoc, vel il. lo Reip præſtatur, vel mediate, vel immediate. 1. Immediatè Reip. una& cadem ſemperà civnbus præſtatur li- bertas Publicas enim quod attinet cauſas nulla inter patresfam.& ſilios fam eſt differentiu. Quod oſtendunt magiſtratus tutela/militia& alia arg 1 ꝗ D de hiui jui vel alieni jur ſunt! ʒ C de Caſtr pecul. 5. Mediate autem præſtatur libertas, quandoq; illuſtrior& ple- nior, ut dictum eſt, quandoq; debilior& obſcurior quatenus nempe per privatum commodum& priratam diſciplnam publica ſecutitas pub- licaque quæritur utilitas. Filii namq; ſub patris ſunt, ſiut privati conſfi- derentut, poteſtate& nihil fetè in privatis poſſunt ſine patris ſuj volun- tate& conſenſutt. Inſt de hi qui ſui vel al jur ſunt,& ibid.& tit D. de pecul. Item It. Cde hatr poteſt Inſt ibid tt. Inſtitut per quu perſ cuique acquir Item t. C de Caſtr pecul Item t de emend propinq. t1. de obſerꝝ a lib e libert pant. vel burr hræſt. Idem ferè judicium de pupillis& minotibus ferendum, quamvis in his major ſit, ſieffectum juris& libertatis ſpectes,& illu- ſtrior libertas. Tuitio enim turorum& curatorum in pupillorum ver- git commodum& minorum argumentum eorum, quæ injure de tute- la& cura tractantut. 93. Inæqualiter, quæ in medium conferuntur, partim ad mentem & animum referuntur tantum.partim ad animum& corpus ſimul Par. tim plane extra hominem ſunt poſita. 94. Quæ ad animum tantum referuntur ſunt virtutes mentis. 2. Eſt hæc vel ſapientia, vel prudentia. 36. Sapientia eſt virtus mentis, qua verum in quavis re perſpi- eimus. 37. Prudentia eſt virtus mentis qua vitam moderamur. C 2 59 4d 53. A animüm&corpus ſimulquæ referuntur ſunt virtutesmo- rales quorum exercitium sorpus requirit. 5 Qæ extra hominem ſunt poſita ſunt opes& facultates. Iod. Gpes autem vel ad commoditatem, ut comrmodè vivere ci- ves vel ad honeſtatem, ut honeſte vivere illarum adminiculo, vel ad ne- ceſſitatem, ut vivere abſolute& vitam retinere auxilio earum poſſint: 101 Opes dividuntur, quæ diviſio proprie hujus loci eſt, in putli- cas&privatas Privatæ, quæ privatimſ⸗ publicæ, quæ pu blice ſunt utiles. a) Quod tamen commodo Reip fut. 102. Ad publicas opes teteruntur omnes Reip. reditus ſive ætatii ſive fiſciſint. 0 Rebusita collutis proxima polnici, ſecundum politicæ præ· ſcriptum labor erit, ut in ord nandorum ingenia inquirat, virtutes illo- rum exquirat, vitia exploret, cognoſcat loci, in quo civitas conſtituenda, naturam, diſpoſitionem, ſalubritatem(a& aptitudinem bene beateq;ʒ vivendo acc ommodatam ¶ð. (a Primu hæc cura reſte Strabone lib 6 in condend urbibus eſſe debet, namn cum ů d nabů ſeparuri non poßit, perpetuog velut connatus cobereat am- hiarq ey ladat/yel duod culidos immodicẽ vel quod fyigidon dᷓ ſiccos aut humidos nor ephciat ejs prima quoq; cura merito nobi gerenduvideatf. 7.de Rep. IHyppol d Collib. de increm urb c.⁊. b) dn nemnpe fertili ſit. quæ altera cura in chndendi urbib eſſe debet, ut vyu. denter cenſuit portius Cato. Col lib.Ic. ʒ. Patr.&llypol d loc. Si autem fertilitus naturali alſit an ciyili adjit quæ in negociationibis conſiſtit. Quibus quæ claret urdes plerung; magnas eſe videmu Nipp d tit c 4. An etic aſuam ſuf̃cientem præbere poſit inquirendun eſt. Mortalium namq natura jacilius cujug rei indigentiam, quam aquæ ferre poteſt. Infelicem Wam omnino dicemus patriam, quæ aqua careat, vel eam noxiam pra beat. hiligentiſima igitur aquæ ratio labendi eſt proſuciendum etiam de tui- tione nceſſaria Vnde ecs vallo fuſa mænibis munitas eſe non purum ex⸗ pedit. arcen enim dymuri muniti paucorum opera magnam boſtium manum arcere po funt Cujiu ejuidem rei exempla extant plurima, quæ hic adduce- re& recenſere, neg noſtri eñ inſituti, neq in re tum aperta opus. Hæc neceſſurio vequiruntur in loco in quo civitas conſtituenda, ſunt inſuper aliæ. minus quidem neceſſariæ utiles tamen e; exoptandæ commoditatet qua- vun beneficio u iwf in incredibilem excreſtere magnitudinem videmis de quibu quibus videatur Fr hatritius lib de inſtitReip Hypn Coli in en⸗ ditioni pleno quem ſeripßt,traliatu de inciementi ur bium. 104 lnquirat ettam in ir genia vicinorum an paci ili conſulart, an invidiæ deditnan diverſorum ſint abis, quorum Reſp. ordinanda, inge niorum& morum ut pax& tranquill tas fetvari poſſit. toy. Proſpicere porro debet politicus de remediis, ſi qud fortè minus aptum fini Reip veloccurrat, veloccurrere poſſit Principiis ob- ſta, ha bet poiiticorum illud vulgatiſimum, ſero medicina patatur, te laqʒ pra viſu minus feriunt. 106 Atq; hæc ſunt, quæ ad communicatticem pertinent Reip. par. tem, ſequitur ordinatrix. 107. Ordinem ſuppeditat juſtitia, quæ eſt, vel commutativa, vel diſtributiva. 103. Illa æqualem generat ordinem, hæc inæqualem. 109. qualis ordo ordinat cives, ſecundum ea, quæ æqualiter in medium ſunt collata. Quemadmodum enim omnes libertatem ei con- contulerunt, ita omnes vult eſſe lberos, quemadmodum ad augmen- tum reip. omnes facultatem, ſecundum naturæ in ſexu ordinationem generandicontulerunt Ita omnes vel mares vel fœminas eſſe ſinit& re⸗ ſpectu matrimonii quatenus ad adtum generationis accedunt maritos & nxores re ſpectu actualis generationis parentes& liberos, in ſuos, id eſt cognatos& aſũnts& alienos reſpeu bonorum externorum domi- nos& ſervos. u0 Inæqualis ordo inæqualem bonorum reſpicit communionem, proinde ctiam inæqualiter reſpectu inæqualis contributionis frudus ejus diſtribuit Segreg at hic ordo pauperes ã dwitibus, Hi ſiquidem ad ſplendorem Reip magis ſunt apii& ſumtus petferendos, illi ad la bores proni ſi in plebe permanent, prout cujusq; fert ingemum& habilitas, vead agriculturam, vel ad venationem refert, ſi præſertim rure ſtrem agant vitam, ſi urbanam, animum ad artificium applicat mechani- cum. 1u. Intermedii intet planẽ divites& pauperes divitias enim non metimur tantùũm ex bonis extẽrnis, ſed& internis)ſunt, qui vel ad mer- caturam exereendam vel ea præſtanda, quæ ad ornamentum& volupta- tem quod faciunt pictores& celatores, vel quæ ad exetcenda corpora pertinent pta ſtanda, quod gymnaſtici faciunt, apti ſunt. C 3 12. Inter — ———— * 1. Inter eos quos antea divit es conſlituimus, illi maxime libe- rales ſunt, qui animi dotibus inſerviunt Reip. 11z. 1ndeq; ſapientes vel prudentes exiſtunt, vel ob morum pro- bitatem viri boni. 1 14 Sapientiam Philoſophia genetat, prudentiam experientia& negociorum civilium exercitatio crebra quæ prudentia deinde politiam generat. 1 Inæqualis ordo quoq; aiias perſonas vult eſſe publicas alias pri- vatas. s. Publica perſona eſt quæ eſt eum aliquo impetio publico. 17. Privata, quæ rẽ priwatã curat& imperio publicarũ eit ſubdita. 7Ig. Imperium eſt poteſtas mode randæ Reip. 119. Eſtq; vel abſolutum& ſummum ſeu primum, vellegitimum & abſoluto ſubordinatum. 120. Sive imperium eſt primumvel ã primo ortum. a1. Abſolutum ſeu primum eſt, quod imperium vel legis civilis, vel hominis ſupra ſe nullum agnoſcit. naꝛ Legitimum vel ⁊ primo ortum eſt, quod legum imperio ſub- jacet& primò ſubordinatum ab eoq; mod ficatum eſt. 125 Abſoluto imperio cohæret mayeſtas[a quam cum Podinode Rep s. definimus ſummã l⸗ perpetuamſꝭ legibusq; ſolutam(i poteſtatẽ. 2) Pnt mujeſtes à magnitudine dilla Magnitudo enim imperiorum quoad ad· jundum poteſtati talem majeſtatem cauſat Foſti. Pratæis in lexico jur. ich verbo MAlESTATiS. Vocabulum auem majeſtati æquivocum eſt. ꝙ uandoq proprie quundog per vim repræſenlantam tropicè acci- pitur. Proprie tribuitur Deo Pſalm rod. Sit domini majeſtus æterna& audeat dominit operibus ſuil. non diſtinguemiu. Sucerdotia D de rec. arbitr. Apulde munds p. mibi 404. Abſolutiſima namnq hoteſtas ſine omni defeliu perfetla in ſolo Doo reſidet, Pſalm ⁊. Pſal. 74. 5. verſi. 2. pul. de mundo lib 27. Cum autem Deis in hů teni adminjſtrato- vet conſtituerit regen printipes eot ui ad clayum keip. ſedent eoidem quoq; radii majeſtati ſuæ illuſtravit, ut eſſent in bi⸗ terri, DEæterni remporariæ imagines. Bernb ſerm. ß. art Hinc majeſtas principibusl cæteri qui ſumma in kep hoteſtate ſunt attribui cœpit, Apul de munio p. 0.7 Hinc populo Rom. majeſtas attribuitur! j de capt.&poſtl er Prin- cipi. ult. de hered inſtit. aliug in loci hræori u majeſtatem attri- butam videmus in 1 Dde jurid· b) I⸗ b Ea enim eſt natura ſummeæ poteſtatiut ſuperiorem agnoſtere ſne inpli- catione cont radiliioni non poſit. Supra enim quod aliquid ſuperius non eß ilud ſummum Arniſd loc ideog etium, ut indiyidua it E& in payter reali- ter ſecuri non poßit. neceſario requiritur. c) Vt tum diu duret quam diu imperans& imperiun viyit ſtat igitur monur- chia quouq imperat monurcha Stat Ariſtocratia, quam diu Imperam op- timaten Sꝛat domocyalia quamm diu imperat populis. Moritur quog demo cratiu quando vel Keſß. omnino evaneſcit vel in ariſtocratiam aut Demo- crutiam commutarur. Moritur Ariſtocratia quundo itidem vel imperium interit, yel in monarchiam aut democratiam commutatur. Moritur deniq monarcbia, quando imperium ſmul cum ipſo monarcha occidit vel quando Ariſtocratia, vel democratia inde exſurgit Qubit igitur ad tempis ſum- ma hoteſtas in ciyes tribuitur, ut elapſo tempori propoſtt ſacio eandem deponant c verum d ſe geſturum rationem populo vel hrjncipi veddant eor jus majeſati non habere yerißimum eſt. Vnde e ovincitur Diato- rem komanorum majeſtatica jura non labuiſe uamvi ab eoſ Ltyio tre- dimus nulla fuerit proyocatio. Videntur hod t l⸗ Rep h. d) Hæc tota d ſummna poteſtate priſut pey leget autem in telige leges ciyiles, Narualibus enim& dwin leglus principem obſtridum eſſ⸗ nullum eſt dubium Cirili quoq legi qua ſaluʒ opuli juprema lex eſſe jubs- tur brinceps l aligatu. Hoen d jp pol g. 1h Bcd. de Rep& Scep/ in orat ea de queſt. hit Marp in al dojor hab Vnde etidin nemo non impro- but ilud luliæ no vertæ Antonini Baſiani Caræcallæ, expet en concubi- rum priyigni. Si liber licet an neſci te imgeratorem eſe e leges dare non accierei Et turpi Anaxur hus ui dlexandro perſuaſit blandd orati- one, Iuſitiam ob id loyi aſidere u intelligeretun nihil injuſti q principi- hus Reri poſe Arrian in biſt. dlex Contra Dłl enim e naruræ ſtaruta Jummæ poteſtati nibil licet, arni/ lib.I c.xi. Palit. arg hinc etiam exſur- xit decifo controyerſtæ an princeyu ſe jubditi cum quo ad ea quæ ad maje- 7em pertinent tum an etiam ex contralju cum ii inits obligetur. Quarum utramg ſolidiribus afhrmantium momenti edodi juri c ration; conti- neri aꝑnoſcimu Nibil enim tam naturale, quam ea, quæ promiſimu ſer ya- re. Eſt enim ds eſentia contralum inter oſtam ſeryare fidẽ. broinde non litebit principi magi deſraudure ſuldiũ quã ſubdit⸗ brincipẽ taleyq cã- tracis inſuher iuit non ut perſona pubi priuc Juſtinens ſed ut priyatus cum priyato hriyato contralen cumq omni vir honun ſdem jernei net quenquum j contraltibus circumvenirẽ cupiat, maxine etiam boc ſui muneri exſti mabit pyincept. 4 Munia autem majeſtatis cum Imp in proem. Inſt dus conſti tuimus, legibus armare Remp.&armis eandem decorare ſeu legibus do- minari& abſolutam belli gerendi habere poteſtatem. Vnde apparet errare kodinum, qui ſeptem majeſtti fundtionen I deRep& con. Nituit&Pflugium quiu in politica itidem ſeptem ſed alias conſtituit Bor- nitium quoq; ſui lib. purtit poli;; de mujeſtate in duodecim majeſtatem conſiſtere funlionibus exiſtimut. 125 Dividitur autem ma)eſtas, ſecundum Rerump. formas in Mo- narchicam, Ariſtocraticam& Pemocraticam. 126 Majeſtas monarchica uni adhæret, qui monareha dicitur, unde prima reip ſpecies monarchia exiſtit. n7. Eſt autem monarchiaReſp. in qua penes unum ſunt majeſtatis jura, quiq; cæteris cum ſumma pofeſtate præeſt, ac proinde poſt Deum immortale m majorem ſe videt neminem. 129.Vt autem in cœleſti illa Rep. unus Deus unicẽ cunda regit, mo- deratur& gubernat, ita inter terreſttes reſp. omnibus ferè uno, quod ajunt ore conſentientibus politicis ſa ea præſtantior& perfectior eſt in qua penes unum ſumma eſt poteſtas. ) Ex yeteribus Plato Nenophon Plutarchis jſoerates Seneca Dion, Curfius, Herodotis& alii quam plurimi Fx recentioribis Kyppol in print. e Bod. 6. de rep 4 Clariſ ac conjultiſ Dn Præſes dißß. pol. q 1h I. Tholoſy de rep. 3 C 4 Patrit I de regnotit. z& T Caſlib 3. phær civit. c Agrippa de politii Dn Ali hu/ c z2 polit Lipſ ⁊ civ docr t ⁊ AmiſI pol c.rd Mel. lun. pol 4 Camer in operſucciſ c&g& alii quos yide apud Hænon diſß. hol ꝗ 1h I; allegatos. 125 Conſtituitur autem monarcha ordinariè, velextraordinatiè. 130. Ordinarie conſtituitur. I. cum Deus ſeeleribus populorum offenſus divino conſilio regna& principatus transfert à gente ad gen- temqualis fuit translatio illa, cum regnum populi Iſraelitici Sauli pro- pter impietatem ejus ereptum& Davidi ejus que poſteris hereditario quaſi jure datum, 1 I. Cum imperium conſtitutum& occupatum in gente aliqua barbara, quæ nullis antea legibus vixit Verum ut talis ade- ptio legitima ſit tria requiruntur, ut conſtituenʒ tale imper.um habeat juſtum juſtam. LL. definitam aut faltem conceſſam cauſam, 2. ut in novo ilo principatu vitetur omnis immanitas, ſævitia& crudelitasʒ ut ſubju- gati populi non tanquam pecora interneeione deleantur, ſed prudenti lenitate à ferina vita ad morum comitatem, honeſtatem vitæ& politi- cam obedientiam transferantur& traducantur, I II. eum bello& ar- mis juſtẽ ſumtis imperium vi invaſum& conſtitutum& tum jure belli acquiſitum dicitur, ſed iſta occupatio, ut legitima ſit tequiritur ante o- mnia juſta belli cauſa& occaſio præbita ab eo conttra quem bellum ſu- ſcipitur, oujusq; regnum invaditur, Si enim alter alterum gravi injuriã provocaſſet& ad ſumenda arma compuliſſet tum provocatus ſalvo ho- nore non potuit non ſumete arma,ſi vicit victi provinciam jure belli vel in perpetuum, vel danec pto injuria ſatisfactum fuerit, detinete poteſt. 131. Ordinariè electione eãq; tacitã vel expreſsã. 132. Tacità cum ſucceſſorio jure imperium ei defertur. 133. Expreſta cum ſpreto natalium jure liberis populi ſuffragiis novus monarcha eligitur. 134. Maximus hie politicorum conflictus, utra potior eſſe debeat, Præfert electionem ſucce ſʒioni Machiavellus.(a Nos cum ſolidioribus, argumentis ipſaq;ʒ experientia& uſu, qui in docilis rerum gerendarum magiſter nonimmerito dicitur, urgente, tum pracipuorum politico- rum(ꝰ authoritate permoti idem ſentire non poſſumus. a) Tdiſc. Io. b) Inter quos Bodin 6. de rep. y. Conſultiſ& diſertiß Domi- nus Præceptor Præſes Herm Rirchn. in ſuu rep diſß 4 1l.⁊. lit 4 Lipſ. lib⁊ ci dolj.c.4. Petr Gyegurj de rep 4. E I Caſʒ. Sphæer civit I. Hænon. i. pol.ꝙ 1h. ⁊3 Arniſ in yolit.c. y y 204 Keckerm diſp pra 29. T4.h 39.lob. Gerard.q.pol 2 decad ⁊ VVeih is peculiari tr de quæſtions hac Zepper de LI Moſais lib.z.c.y. 13. Gordius quaſi nodus hie à politicis involvitur; An fœminæ regnd præeſſe poſſint. Placet Bodino(a& plerisq; politicis negatiwa, contra Caſum(¶5 Lipſium ſc Chaſſanæum[d quam diſſenſionem nos diſtinstionis fœedere diſſolvere tenta bimus Sic igitur ſtatuimus regul- riter fœminas à ſummo iſto impario excludendas ſe nec niſi in duobus caſibus admittendas, ſi aut prudentia& virtute excellant, quales aliquot extitiſſe ex huſtetiis,tam ſacris ¶J quam prephanis ſg cognoſcimus aut ſi bella& ſeditiones alia ratione præcaveri non poſnt quam fiſtirpe Sn i D maſculs maſeula deßic iente fœminis ĩmperium deſetatur qꝙam ſententi iam. 5 tacile contra ejusdem expugnatores tuebimur& defendemus. a) 2 6 do Rey Petr Gyeg 7 de kep.4. Dau foün cbrit c2. Dn. præce⸗ ptr Goclen 3. Eꝛh 9& Lor. b) In Spher ciyit c.z. c) 2 cmwAdoct. cʒ. d) ln Catal glor. mund purt ⁊ conſh e) vinutnahin ad ſubdii iuſtitiam æquabiliter onieine ceſarii aut nullas aut pauciſimus faminus inſtrudlas eſe yidemiu. ) Quuli fuit ebora de qua lud 4. 3 Artemiſia de qua Herod lib ʒ. Cornelia racciorum nater ujntil lib 1 & andaet lin d. c ay Iabela Hſuniæ ꝙ Fliſaberhu anlu regina de qua Caſus in Sphur ciyit. ec⸗ h) Quam etiam nobiſcum amplectuntur Nœnon diß bol9 5 1b Joh Gerard q pol 4 decad ⁊. 136. Ariſtocratica majeſtas non uni. ut monatchica, ſed minoti ci- vium parti æqualitet adhæret. 17. In hac Rep. imperantes dicumut optimates. 133. Propius hæs ad monatcham accedit, quam democratia, 1 deoq; etiam ea perfectior. 139. Talis fuit ſtatus Reip. Romanæ ſub Impp Antonino, Valenti- niano Diocletiano, Gonſtantio, Theodoſio&c qui collegas in admini. ſratione imperii aſſumſerunt. Quod Reckermarnnus monarchicum fuiſſe lib·⁊ ſyſt pol c. ⁊ exiſtimat. Taſis quoq; ſtatus fuiſſe videtur politiæ Iſtaeliticæ ſub ſenioribus, apud quos hodie kein ſtatus reperiaturcif quirit Bodin.li ⁊ c 6 de Kep 140. Democratica majeſtas adhæret vel ſaltem— ci⸗ vium parti. 141. Imperium hic quiem eſt penes populum non tamen à tore populo exercetur, Nomine enim totius populi quidam alternatim ſe- cundum univerſi populi ſufftagia iura ſummæ vteſiuti adminiſtrant Bod. ⁊ de Rep c7. r4⁊ Natura democratiæ poſtulat, ut ſit konowm æqualitas x libertas, quæ in eo conſiſtit, ut eee per vices—& pæ Teanf. 4 Deme- w 13. Democratia Ariſtocratiã& Monarchiã deterior& imper⸗ Rctior. kichrer axiom pol 4. Peucer in Chron od ð de Key 4. Diſ Machiay in Li- vium notatus a Bod d joc. 144. Atq; hæ tres ſunt Rerump formæ, quas imperium redtum& vero humanæ ſocietatis fini accommodatum ptoducii. Quando veto ab honeſto defledtit& utie apparens quætittum vitia Rerump. producit. pro monarchia tyrannidem, pto Ariſt ocratia Oligarchiam pro populari ſtatu ſive democtatiaOchlocratiam ſeu Anarchiam generat. 4. Bſt vero tyrannus, qui ſpretã& neglectã publicã, ptivatam& propriam tantummodo quærit utilitatem. 146. Non autem ex uno aut altero adtu ſtatim tyrannus eſt judi- eundus ſ« Humanum enim eſt ertate& peccare, in peccatis autem perſeverate diabolicum, ut habet tritum ilud adagium. a) Caſſn vit polc ſꝛ 147. Tyranni potro ac boni regis diſcrimen exponit elegantet Bod. 2.de Rep 4. 142 Videatur etiam dicß vci ad tyramos apud Caſinan in yit. pold. cap 6⁊. 149. Incidit ic ſerupuloſa& anfractuoſa quæftio, ſi princeps in tyrannum degeneret an eum e medio tollere liceat. ad quam re ſponde- mus licere modo prius à toto populo vel regni Ephorts tyrannus& Reip hoſtis ſit judicatus. Tum enim cuiibet etiam privato tyrannum occidere licet. 170. Tyrannus à politicis communiter dividitut in tyrannum absq;ʒ titulo& ryrannumexetcitio. 11. Tyrannus absq; titulo eſt, qui Remp vi vel malis artibus cemn- tra voluntaiem populi invadit ſibiq; ſine ullo juſto ſucceſſionis electio- nibve titulo ſubiicit. 12 Tyrannum exercirio ſupra de finivimus. 13 Aiſlotrati cum degeuetat oligarchts inde exiſtittum vide- licet pauci e pꝛocerſpus vi imperium ad le trans ferunt, reliquis penes quos pariter erat à gubernatione remotis. Gregor kcht. axiom pol 9 Caſn c 6ʒ. vit pol. 1/4. Hi paucorumi affectus, non rati non lex non juſtitia, non æ- quitas, ſed impetus regnat. D2 7 Demo⸗ . Demoetatiæ abertatio ſeu greſſio eſt Oehloetuti effuſ⸗ populi vel potius furentis ac turbulentæ plebis impotentia, ubi nulla publicæ utilitatis ratio habetur, fed furibunde omnia, teſte Oroſio, per vertuntut. 16. Vnde tandem emergit anatchia, qua nihil pernicioſius nihilq; periuloſius Rebusp unquam extitit. Ibi& tunc enim eſt tum publica- rum tum privatatum calamitatum ilias& lerna.Iud I. v2j. Bod ð de Rep 4. Caſn cʒ · vit.pol Dan I.pol Chriſt ·c ult. 17. Ex analogieis autem juris majeſtatiei partibus deſcendunt magiſtratus& nuniſtri qui magiſtratuum excquuntur juſſa& eos con- ſilio& auxilio juvant. 173. Non incongrue hie ſubjicitur quæſtio, an præſtet magiſttatus perpetuos habere an annuos, vel ambulatorios. Pro ambulatorii; pu- gnant, Iob Gerar ꝗ tol ꝗ. decad.⁊. Pro perpetuis inter Ictos clariſſimus Kit- terhuſius. Diſtinctio inter cives tum intet diverſas Retump formas de- niq; inter minores majoresque magiſtratus faculam hic fortaſſis nobis præferet, ut majores magiſtratus ſint perpetui: annui atq; ambulatorii minores. Deinde in democtatia ſint mutabiles magiſtratus ad tollen- dam invidiam.ſub monarchia perpetui. ¶⁊ ubi princeps æqualitatem non curat, ſed qui idoneĩi maxime ſint conſiderat. 2) Secundum Bod 4 de Rep. 4. Gregor Tholoſb. deRep.j Althuſc.2 polit. 19. Vt autem duæ ſunt majeſtatis functiones, ita etiam duplices conſtituemus magiſtratus, ut quidam ea, quæ ad belli geſtionem qui- dam ea, quæ ad juſtitiæ adminiſtrationem pertinent, curent. 160, Bellum autem cum Al. Gent I.de jur beli ⁊ publicorum(a ar⸗ morumjuſtam(5 contentionem definimus. a) Vnde monomachiam ilicitam, omniꝗᷓ jure dirino& lunano tegularitet brobibitam e ſi cum Bod.lib 4. de Rep 6. camer pahrit. ⁊ medit.hiſt.c.I. Keckerm lib 1ſt pol.r. b) Iuſtam contentionem deſinimus quia I ah eo bellum eſt ſuſcipiendum, qui eju ſuſcipiendi poteſtatem habet. Quali eſt ſummis magiſtrati. vetr. Greg lib TI. de Rep c.. Althuſ.c ⁊9 polit. Caſm c y. vit pol Quundo autem inferior magiſtratus inconſulto ſupsriore bellum ſiſcipere poſit Vide apud caſin d loc. II quia non niß ob juſtas cuuſus bellum ſuſcipiendum. Cauſe autem juſtæ ſunt yariæ, de quibus yide Tholoſ lib. rI. de Rep c.I.& Caſm. 6. vit pol Sint qui ob infdelitatem yel ampliſications imperii vel etiam xropriam ßroyriim gloriun q commodum bellum juſt ſuſcipi exiſimum un yt⸗ furatos vide apud Rocer lib. ʒ de jur belli c.i.& Cahn c ʒb. vi hal 161. lus Belli jure divino, gentium& naturali introdudum. Vid. Cahn c 34. 16. Licet vero ad conſervandam communem tranquillitatem& malè feriatorum coercendam contumaciã ſuſceptum per ſeneutiquam injuſtum ſit, eo manifeſtius tamen juſtum& natureæ lege conceffum ap- paret quo defenſivum magis deprehenditur(a Hinc dubitamus ſolo religionis nomine non alis coneurtentibus offenſis ſuſcepta bella ex⸗ cuſare ſð maximẽ quando, nec divinirus tale quid generaliter daman- datum eſſe invenimus. 2) Quia deſenſor propriæ ſaluti in millo percaſe videturʒ C aI. Com. de ſicar. ¶ quod qun vb tutelam corporis ſui fecerit jurs feciſe yndetur⸗ un habet regula jurij ciyilů, Demuſt benes uit turpi puci boneſtum belum eſe preferendum. b) rides enin non homini ſed DEI Tamum donum eſt non humuni unm⸗ ſed tantum DEl gratia propagari poteſt Inſidelitas Turcus& Surratenos rerum dominio non privat, quia inſtdelitas non tollit ju humunum ex x rerum dominia deſcendunt Caſmn c ʒ6. vit. pol. Ferret de luſt. C inuſt. bello num 6h. e ſeg Bellarm. Comtroy 16. 163. Oinnia autem tentanda priusquam ad arma deveniatur Te- tentius redle autumat, quod& conſiderati homints eſſe Cicero Roma- nx lud eloquentiæ lumen ac numen dicit. Tuius enim eſt teſte Ovidi Contendete verbi⸗ Auam pugnare manu. 164 Si autem prelio decertandum ſit prudens magiſtratus matu- ram cum magnatibus& viris prudentibus rejq; militaris peritis de bel- lo ſuſcipi- ndo& ejus apparatu deliberationem inſtituet. Quæ autem hic ei ſint conſideranda, Vide apud Veg.ʒ de re milit.c.ʒ. Altb.c. ⁊5. pol. Cuj vit pol c.3g Lipſj cin dod.c ad quos lectorem brevitatis cauſa remittimus 16. Huc igitur referendi, qui imperium habent militart. Idq; vel ſupremum vel intermedium. 166. Supremum habent Imperatores(4 quorum offcium eſt mi litibus de tebus neceſſariis proſpicere, interqʒ eos diſciplinam militarem ð) exercere. belliqʒ negocia ſalubriter dirigere. b a) Cuorum ———-— —— 1) Duonmm umnm quam pluret eſe expedit, qu Fieh zuleat poreſaten Bod b de kep. dlthuſe 29 pol Iun. quæ. pol 72. De hujus autem elrcin quæg in eo eligendo hectanda Vide Hæn diß pol y.hI4. b) Cu quanta cum utilitus rum ntceßirus vide apudl.iy/ gcin doftc.Iz alios Partet aute eius duæ ſunt exercitium coercitio, de quib ride Ræn 4 loc. 167. Intetmedium habent duces inferiores, legati, quæſtores præ- fecti,centuriones&c de quibus videatur Obrecht. in de admini- Kratione belli. 16g. Sed cum nihil ſine conũilio poſſent vires corpotis, conſili hie requiruntur. 169. Hut refer ftratagemata, an autem hoſtem iis circumvenite liceat gravis& intricatæ eſt dubitationis, affirmativæ, ut veriori& pro babilori calculum noſtrum adjicimis, quam etiam à communi politi corum ſchola ſ⁊ fruſtra reclamante Rantzovio lib. ⁊. de bello c.6. rece- ptam eſſe videmus. Illud tamen obfervandum. ne fides data(b hoſti irangatur. a) Lipſᷓciy. dolr c Iymnum ʒ ꝙſegj Khybtol.d Colib in hrincipe c ⁊2. Alz. Gentil lib ⁊.de lur kelli c ʒ Dan.y Palit Chriſt. c. b Machiun z diſt c 40. cahn in vit. pol c.jr Althuſc ⁊9 poiit. Peti. Martyr inloc comm ielo⸗ Hœnd fp pol7. 1br. b) Quam ram ⁊ publica quam prinuta perſon hoſti datam ſeryuri vult jus Gentium Ab ila ſimpliciter ſi quidem ejus trallandæ boleſtatem habet. 45 hac quo ud poteſt e ſui ſolius reſpellu quod tam ſupremi juri axioma in- iolabiliter defendemis ſequendum 4rg hinc eſt, quod popheræ Nebucad. no⁊añ perfidiam tuntopere damndrint, quod Jocietatem cum rege laeli- turum perperun initam falleret Cum hoſtibus enim atteſtante jq̃s in lult. de legat luri gent ium eſt communis Vnde juiſt Mhimam lam Machiaveli- zantium opinionem eſe apparet licere ſtilicet principi ſdem dutam falle re vel ſervare brout hibi conducert videyit Vnde poꝛro extruimis bæreti- v datam jidem abtg piaculo frangi non puſſe, keligis enim& olſernuti⸗ jurjurandi nobi preſtiti æſtimania e denienda eſt non ex circum- Vant ii ¶y conditionibus hominum ubu cum agimus nobi ren eil ſed ex majeſtate( ſanitate DEI, cujus nomen lurejurando implorayimus, quem ꝛehem appelapimu ꝙ ex aupuſtu vonsrutivne ehſanttitate reljio- ui quem proſitemur Cæterum guod ipſe Deu veiit impi⸗ Ndem datam ler- yan yuri nec frderi inita perſdꝰ rumpi manifeſtꝭ aſeritur aud Txech.yy Docent idem horrenda ſupplitia diyinitis irroguta in eos, qui fdera cum hoſtibus initu Cy iuramento conß̃rmata non ſands ſervurunt kede igitun concluditur, quod omnibus i quos dignos iudicarimus quibus cum federa inire mus data ſden ſi ſeryanda, ſ præſertim interpoſitum hit ju iurandun⸗ Vide lal jus Bod.ſ. de Re C Ramum in explicatione ʒ præcepti Decxlogi. 0o. Huc igitur conſiliarii teferendi bellici. 11. Gum vero conſilia nihil ſine executione poſſint, vel proſint, inſtrumenta quoq; executionis paranda. 172 Suhtq; ea, vel animata, vel inanimata. 173. Animata rurſus vel rationalia, ut eſt miles gregarius, vel irra- tis nalia, ut ſunt Elephanti,equi eameli&c. 174. Inanimata ſunt machinæ& arma, quæ vel antiqua vel nova. De antiquis, Vide Lipſium de veter Romanorum militia De novis Gui- donis Pancirolli doctiſſimum ttactatum de novis repertis. 7 Ad juſtitiæ ad miniſtrationem(⁊ vel judicandi facultatem re- ferendi ſunt, qui vel cum appellatione judicant, vel ſine ea, qui vel jus dicunt, vel de factꝰ tantum judicant. Qui judicant pũ vel judicem in- ſtruunt. Qn judiciis. quo ad actualem ekecutionem, vel in citatienibus inſerviunt, ur ſunt viatores apparitores&c. Qui vel ipfi litigant vel li- tigantibus opem feruntzilli aclor reus, hi provocatores advocati. a) Quæ vinculun&ᷓ citodia humanæ ſocietati ꝙ keip rede dicitur Pror· rõ Creg Toloſro de Rep y Cenſſtit autem in tribuendo ſuum cuig o⸗ narumg& præmiorum diſt ributione. Hac ratiore fiat judicium de reliquis maieſtatis& ſupremæ pote- Aatis functionibus, bre viter ita delmeaſſe ordinatricem ſuficiat patiem quæ ad conſervandam, ampliandam& curandam Remp per- tinere videntur alia fortaſſis habe bit diſputatio. peleamur pag 2 7b. 4r li rd. verlu& numero, cxteri eru n comextu fatile dignoſei poteruß. F 1 MI5. incurn irspüßtra — g1z S1enqueg