45 G TRE 1 M 4 R

8 4— 3
1 b 8 1 A 6 5p ₰ 1 7
A
DE PRIMO ACADEMIAE
GISSENSIS RECTORE
DISSERKRIT
TRES ERVDITORVM SENTENTIAS RECENSET 1 VNAM FALSITATIS CONVINCIT
——
DVAS RKRELIOVAS IMNTER SE CONCILIAT
4 E T
AD ANNlVERSAKRIAM SOILEMNEMOVE
LEGVM ACADEMICARVM PKRAELECTIONEM CaLENDIS IVLIIS B. C. D. INSTITVENDAM
T=à-tdAE PROCERES TZV RELIOVOS LITTE.
2AKvàad LITTEAATOKVvAOVE Fayrorks cuεᷣs PEM,QVE AcðHE οs 3
DECENTI RATIONE INVITAT
RECTOR ACADEMIAE LVDOVICIANAE D. ERNESTVS FRIDERICVS NEVBAVER
3
8. THEOLOGIAE ARCHAEOIOGIAE PHILOLOGIAE GRAECAE ET ORIENTaLIS PROF. ORDIN AIVMNOR. PRINCipPALIVM EPHORVS ET DEFINITOR SENATVS PHILOS. H. T. DECaNVS.
6AE Trers EBEKH. HENKR, LAMMEKRS Acap. TrrOGN. 1746.
* 4 4 4 631.. 1 3 f —.
———ÿ—ÿ—,

—

———————————
SSSSSSsSses ese
1.. ['Lo Haſſiacam, praecipue eccleſiaſticam&
Ludouicianae noſtrae academicam, vbi in ani⸗ mi relaxationem ſubinde olim luſtraui, verifſi- mum eſſe deprehendi, quod celeberrimus quondam hi- foricus Haffacus, IO. HEKM. SCHMlNCKIVS nti- quitt. Trixlarienſ. p. 2. ſeribit: fi vla certe Biſtoria, Haſ hiaca eſi ieiuna. Vt rem exemplo confirmem, miratus haud parum ſum. quam incertas ſibique inuicem con- trarias eruditorum de primo academiae noſtrae Ludouicia- nae Reclore hic illic legerim ſententias, vt non ſemel in comicum illud erumpere debuerim: Reiflus probe, in- gertior 25 multo, quam dudum. poſtquam itaque veriorem mihi, hac de re aliquando ſollicito, indagare tamdem licuit: da- bunt, vt ſpero, Haſſi noſtri peregrino homini veniam, hac de re aliquid commentandi; praecipue quum ne- minem adhuc vel legerim, vel viderim, qui has tricas explicare, nodumque hunc ſoluere potuiſſet, nee vetu- ſtiſſimum primumque ciuium academicorum album ⸗). A 2 quod
4) Id tantum adhuc habemus, quod in reſtanrats anno ſupe- tioris ſaeculi quinquageſimo academia eſt confectum; cui poſt iubileum, anno praeſentis ſeculi ſeptimo celebratum, nouum eſt ſubſtitutum.
——;ÿ——
—————— n 4———————Q——

4 DE PRIMO ACADEMlIAE
——-————
4 quod matriculam vocant, litem quodammodo direm- 1 turum, amphus in academiae noſtrae actis reperiatur. Neque vero quidquam a perſona, quae mihi hoc anno eſt impoſita, vel tempore hoc, publico actui conſecrato, alienum me facturum credo, li rem hanc in luce qua dam ponere allaborem.
Tres omnino, quod mireris, inueniuntur de pri- mo huius academiae Rectore ſententiae, quas ſigillatim
enarrabo, additis vniuscuiusque opinationis patronis 5* teſtihusque.
* Prima ſententia eſt, IOAN. WINCKELMAN- NVM, primarium quondam theologiae Profeſſorem, 4 doctrinae meritorumque gloria per orbem euangelieum
notiſſimum, primum ad gubernacula rei publicae hu- 4— ins litterariae ſediſſe. Teſtis huius rei eſt locupletiſſi- J. mus, IVSTVS FEVKRBOKNIVS, theologus ille ob 1 igneum in haereticos omnis generis feruorem nemini 5 ignotus, qui, quum anno clo locx. reſtauratae aca- * demiae Giſſenae magiſtratum primum ſuſciperet, in oratione ſua auſpicaln& id expreſſis verbis ediſſerit: Ctterum, inquit, qusd praediciaus Sereniſſimus noſter Prin- 8 cep⸗ ex Facultate Theologica, vtpote omnium Facultatum,
quoad ordinem, prima, etiam primum Retlorem conſlitui
clementiſſime voluerit, eo ipſs ceſttudo ipſius ſe paternb ve-
fhiigis ſapienter inſiflere velle, pubtice declarauit. Anunale- enim noſtri academici c/] centeſiantur, quod Celſilſimus Prin- cep⸗
5) la 1O. TACKII sad. Ciſena reſtaurata p. 45. 4) Aut non intelliguntur cetti academiac huius annales, vt de hiſtoria
. 6- — gq;·ñ q·———
—
— ⸗ eOG S— 5,————= 0--

GISSENSIS RECTORE. 5
rep⸗& Dominus, Dominus LVDOVIS, Haſſiae Land. &razius cet. Dominus noſter gratioſi ſjmus, auguſtiſſimae me- moriae, primum ſcbolae Giſſenſis Reclorem pio grauique con- hilo deſggnarit Dn.(OANNEM WINCKELMANNVM, SS. Teclogiae Dollorem celeberriwum, eiuzdemque Profeſ ſorem primarium,& de tota Cbriſli ecclitſia optime meritum, cuius anima ſit in benediclione perpetua. Eidem ſententiac adſtipulari videas clariſſimos auclores Ziſtoriae eruditio- ni Maſſorum A j. Adſcribam verba ex vita WINCKFEL- MANNI, ab iis delineata: Er retirirte fch auch ley den entſtandenen Maréurgiſchen Kirchen-Händeln nach Eieſſen. vvurde Drofeſſör tleologiae primarius und Prediger, und Siel;ſe Half), vvie pag 1.(ſeribendum erat pP. 145.) ko⸗ gedacht vvorden, den Grund zu dieſer Vniverſitat legen: vvie er dann der erſte Rector daſelbſi gevveſen, und in einen Iabr und 7. Monat gey 7. Rtudenten immatriculiret Bat. Vltimos hoſce auctores ſequutus eſt vir admodum reue- rendus clariſſimusque M. FKID. BALTHASAR GRANDHOMME e), qui iam magna cum laude ac fidelitate paſtoris munere fungitur, ſcribens:
A 3 academia
hiſtoria tantum eius ſit ſermo, aut deperditi ſunt, ſi qui exſtiterunt. Nemo eniw tales, in ipſo academiae primordio confeGos, percontando exquitere potuit.
7) XKurtze Hiſtorie der vormaligen und Ztgenvvartigen Gelehrt- Heit derer Heſſen, trimefri 7cundo, anni clo locc xxv. p. 175.
„) Diſert. epiſfolica ad virum mannificum atquæ excellentiſſ, Do- minum IO. MELCHIOREM VERDRIES, ua ikuffras aca- demiae Giſſenae fundatisuem deſcribie, alque fmul de d'wi- nate re clorali, eiden collata, deuota mente gratulatur, Giſſae, clo locc xxviis, in 4. p. 9.
—————õ——

—C—ꝑ————— 9 2— —————————— —*—————
— 6 DE PRIMO ACADEMlIAE cademia ſine moderatore& diredtore von magiu, quam cor- puu ſine capite& nauu ſine nauclero ſubſiflere queat, primus quoqãe ACADEMIAE noſtrae REC 70 fuit conſiitutus P. io. WINCKELMANNVS, theologus primarius de to- ta eceleſia Cbriſti meritiſſimus. Sub cuwius Realaratu tanta 3 academia noſira cepit incrementa, vt intra anni ſpatium ad 3 COC. gonarum artium atque ſcientiarum cultores in matri calam, vt vocant, academicam retulerit. Denique oel. . hodie apud Marburgenſes philoſophus, 10. TILE- MANNVS, dictus SCHENCK F), idem in vita eius 3 refert: Aac, inquit, occaſione ILIDOIICT G DARM. 6 SrAeε LAMDGRALII animum induxit acade- ’ miam Giſſae fundandi, cuius in inauguratione anno I606. 3 9) VINCKELMANNVS noſler theologiae Profeſſor prima: 3 rius& Redlor declaratus fuit. Et nifi me omnia fallunt, in PHIL. MVYLlII concione funebri, Giſſae dicta, nec non 3 10. STEVBERI oratione in obitum Minckelmanni, Mar- 8 burgi recitata, eidemque iuncta, legere memini, pri- 4 mum nouae huius academiae Rectorem fuiſſe VWIN- CKELMANNVM. Verum ad manus iam non eſt. neque vllibi conquiri potuit. Secunda ſententia eſt, GOTTFRIDVM ANTO- 1 NII, Sereniſſimi quondam Principis LVDOVICI V. es dicti, confiliarium, primum academiae Giſſenae
Cancellarium ac Profeſſorem iuris primarium, ICtum aeui
————
—=⸗
„„„————,——
y) vitis Profeſſerum t heologias, qui in it. acad. Mdarburgenß ⸗ ſua fundatione ad noſtra vrque tempora docuerunt, p. 163.
9) lnauguratio academiae proprie anno ſequenti ſeptimo eſt peracta.

1 1 1 6
GISSENSIS RECTORE.
₰
——— 1 aeui fui famigeratiſſimum, Primum quoque ei usdem fuiſſe Rectorem magnificum. Non ſolum THEODO. RVS REINKINGK, Profefſor tunc temporis Ludoui- cianus& Conſfiliarius Darmſtadinus, ad ſumma mu- nia alibi locorum poſtea euectus, celebratiſſimusque, 4 oratione parentali in exceſſum viri magnifici& conſultiſſimi Dn. GOTHOFREDIANTONIIZ), id memoriae mandanit: obtents deinde& publicats academiczs priuilegis, academiae Cuncellarius& iuru Profeſſor primarius deſignatur. Primus Re- ckor magnificuus nominatur: primam collegio buic aedificando poſuit lapidem: primum actum docloralem exercuit; verum etiam laudatus ante FEVRBOKNIVS, qui ſupra hanc primam dignitatem WINCKELMANNO vindicauit, alio loco eamdem GOTTFRIDO ANTONII adſeruit, ſibi ipſe ſic contrarius. Etenim in concione funebri i], quam in ipſum habuit, haec leguntur: II ie aber ber- nacth Anno 1407. Aurcb fönderliche Scbickung Gottes und Kayſerlicher Maieſtät Mildig keit allbie eine Vniuer ſität iſi auf- gerichtet vvorden, da iſi unſer D. Gothofredus der erſie Ma- Enificus Reator pvorden, auck Cancellarius academiae, und primarius iuris Profeſſör, bat auckh den erſien Sein Zum Cvllegio mit helfen legen, und durch ſein fleiſſtges profitiren,
conſuliren
b) lalerta eſt HENINGI VITTE memorii, ICtorum noſtri aeculi clariſſimerum renouatis, decade I. p. 51.
*) Erſtat illa tum ſcorſum, Giſſie 1618. 4. impreſſa, ſub titu- lo: Eine tröſtliche Leichpredigt ber Begräbnsſſ Herrn Gothofr. Antonii, tum Marburgi ch locxxv. excuſo romo 71. Gieſſiſcher aerlefeuer Leichpredigten„ be vvährender Vniuerſität von
der Doſtoribus und Predigern zu(ieſſen x;x unterſchisdenen malen gebalten, num. XVI. p. 195 inſerta.
———ʒͤoeee:e:e—öow—e

8 DE PpRIMO ACADEMIAE
———
conſuliren und diſputiren, und fonderlicbe Geſcbicçlichkeit, Aie vniuerſdtät vveit Cerübmt gemacht. Porro PAVI. LVS FKEHERVS 4/) in vita ANTONII jdem habet: S&tudioſt, ait, tunc plurimi cum eo ad gymna
ſium Giſſenſe tranſiuerunt, in quo priuilcgis acade micz 36. tenti& publicats academiae Cuncelarius& iurꝝ Profeſſor primarius deſignatus, primus Realor magnificus nominatuu, primum in collegio aedificando poſuit lapidem,& primum a
Qam doctoralem exercuit. Eruditiſſimos ac ſupra iam lau- datos Maſſiae litter atae coleclores, eodem in tomo, quo WINCKELMANNVM primum dixerunt Rectorem, alibi primum Proreckorem magnificum noſtrum GOTTFRIDVM ANTONlII feciſſe, paullo poſt, oe- caſione tertiae ſententiae, pluribus audiemus. Quid? quod cum laude commemoratus M. GKANDHOM- ME in nouellc litteraris Francofurtaui!] Ppriſtinam iuam ſententiam, ſceptra academica Primum hic rexiſſe WINCKELMANNVM, retractauit, huncque hono rem GOTTFRIDO huic ANTONlII tribuit. Vsque adeo ſibi hac in re non ſatis conſtant ipſi Haſſorum fi- lii, quique multum temporis illuſtrandae hiſtoriae pa- triae inſumſerunt.
KReliquum eſt, vt tertiam quorumdam doctorum Haſſorum ſententiam breuiter enarrem, qua ſtatuunt, primum academiae Rectorem fuiſſe OANNEM GE- OKGlIVM, Ducem Holſatiae: Prorectoris munere ſae-
pius
4) theatro virorum erüditione clarorum f. 10²2.
!) Frannek ſurter ꝑelebrte Zeitungen anni clo lace xLil, num. LXII.„nd derſelben Anhang.

——
—
GISSENSIS RECTOKE. 99
pius laudato GOTTFRIDO ANTONlII ſungente. Ita
volunt laudatiſſimi ceteroquin auctores libri iam ſupra
nominati: Kurtze Hiſlorie der vormaligen and gegenvvär-
tigen Gelebhrtbeit derer Heſſen, m) ſuae ſententiae de WlN-
(KELMANNO primo Kectore tacite ſic reclamantes.
Ne viris clariſſimis falſi quid adfingere videar, ipſa eorum verba excerpam: Die erſten Herren Proſeſſöres éey dieſer neu auſgeriebteten Vniuerſität vvaren; unter demn Redlorat der Durehl. Firſten und Herrn OH. GEORG, Hertzog⸗ zu Holſtein Cc. GOT56OFER. ANTONI, I. V. D. Prof. Primar. Cuncellarius und Dro- Rector Magnificus cet. qui- bus dictis reliqui omnium ordinum Profeſſores enar- rantur. Eamdem ſententiam tuetur celeberrimus nu- per vicinae Marburgenſis academiae Profeſſor hiſtoricus, 10. ADOLPHVS HAKTMANNVS: n// PFſa, inquit, etiam ſolemnu academiae Huius(Giſſenae) inauguratio die praeſcripta(VII. Oct.) ſuſeepta fuit, renuntiato primo aca- demiae Rexlore magnificentiſſimo, Sereniſſimo Principe& Do- mino OAVME GEORGIO, Dace Holſatiae, GODE- ERIDO vero AVTONII, 1. V. D. G& Prof. Drimario, conſtituto academiae Cancellario& Proredlore magnifico.
Habes hic, beneuole lector, tres eruditorum& in hiſtoria patria partim verſatiſſimorum virorum opi- niones de primo Ludouicianae huius Rectore, aliis!O. WINCKELMANNO, theologo, aliis GOTTFRIDO ANTONlII, ICro, alis denique IOANNI GEOR- . B GIO,
m) I. c. p. 146. vbi ex inſtituto agunt: von der Vniuerſität 2u Gieſſen. „) Hiſtor. Haſflacae part. II. cap. VI, 5,2 5, p. 243.
7
A———

10 DE PRIMO ACADEMIAE
GIO, Holſatiae Duci, hanc praerogatiuam vindican- tibus. Quam doctiſſimorum hominum diſcrepantiam non numquam conſiderans, ita mecum cogitare coe- pi: Fierine poteſt, vt in re, quae ante centum circiter & quadraginta annos, diuino typographiae beneficio dudum inuento, peracta eſt,& quidem in ſolemni a- cademiae alicuius fundatione& inauguratione, prae- ſentibus aliquot mille teſtibus omnium ordinum, Prin- cipum, Comitum, Baronum, Nobilium, Doctorum, Magiſtrorum, litterarum cultorum, tantum ſit ſenten- tiarum diuortium? Quod ſi iis, qui hiſtoriam Hafſia- cam numquam excoluerunt, aliquid hic ignoſcendum eſſet: quomodo, qui tot annos deſeribendae hiſtoriae Haſſiacae,& litterariae cum primis, operam ſuam im- penderunt, non ſolum ſibi ipſi ſuaeque alibi prolatae
ſententiae, ſed etiam ſibi inuicem aduerſari potuerunt, nemine rem accurate& cum fundamento quocddam de-
cidente? Videamus vero, an non in veritatem facti pene- trare& certum quid determinare poſſimus. Vt ab vl- tima ſententia, OANNEM GEORGIVM, Ducem Holſatiae, primum academiae Kectorem ſuiſſe, ordia- mur: ea, licet clariſſim is Aaſſiae eruditae collectoribus placuerit,& licet eam quoque celeberrimus quondam hiſtoricus Haſſiacus, HAKRTMANNVS, ad. optauerit, prorſus falſa eſt atque erronea. Et quam- uis HAKRTMANNVS eam addita quadam nota corroborare voluerit, illa tamen iplſa tota quoque a veritate abludit. En eius verba: Qaae cete-
roquiu
——
——H——
——j—·,

————
GlSSENSIS KRECTORE. 11
roquin& ea die& primo ⸗cademiae huius fundatae anno a- da fſwerint, diſerte docet liber in 4. anno 1609. editur, ſus titulo- IOA VNS GEORGII, Ducis Holſatiae, regimen academicum. Verum enim vero Dux ille Holſatiae ne- quaquam tempore fundatae clo loc vil. Academiae fuit Rector, ſed altero demum anno inſequenti clo loc ix. Calendis lanuariis honore Rectoris fuit cohoneſtatus. Teſtatur hoc ipſe ab HARTMANNO allegatus liber, hoo inſignitus titulo: IOANNIS GEORGII, beredi NMrvvegiae, Ducà Slesvvici, Holſatiae, Stormariae ac Ditbmarſiae, Comitis in Oidenburg& Delmenborſi, cet. re- gimen academicum in illuſiri Haſſorum Gieſſena, anno Cbri- ſii faluators MDCV. eſtque Giſſae excuſus MDCX. vbi ſtatim in principio p. I. exſtat oratio 1OSEPHI LAV. TENBACHII, Med. D.& Drof. erd. ac p. t. Academiae Giſſenae Rectors Magnifiei, Habita Calend. lanuar. anns MDCIX quum Magifiratu academico ſeſe abdicaret, eodem que inueſtiret Iluſiriſſ. ac Celfiſſ. Principem ac Dominum, Dn. IOANNEN GE&RORGIZ, Beredem Nervvuegiae cet. Cuius& reſgonſio(ſeu oratio auſpicalis) memoriter re- citata ꝑ. 7. ſqq. legitur, ex qua, vti& LAàVTENBaA- CHII oratione, patet, Rectori academiae Magnificen- tiſſimo IOANNI GEOKRGIO, heredi Norvvegiae cet. pro more academiarum adiunctum fuiſſe Prorectorem CONRADVM THEODOKRICVM, philoſophiae mo- ralis tunc hie Profeſſorem& Paedagogiarcham, pueris ſub DIETERICI nomine ob inſiitutiones catecheticas,r he- toricas, alias notiſſimum. Vt plane diuinare haud poſſim, quomodo adſerere potuerint laudati hiſtorici, Recto- ris magnificentiſſmi 1O. GEOKGlI Prorecdorem fuiſſe
B 2 G0TT-

3 DE PRIMO ACADEMlIAE
GOTTFRDVM ANTONII. Ipſa quoque inſpectio IOANNIS GEORGlI regiminu academici Planum facit, nequaquam ibi doceri, multo minus, vt clariſſimus vult HaARTMANNVS, diſerte doceri, quaes& ea die(VII. Od.)& primo academiae huius fundatae anno acta fuerint; ſed exhiberi, quae tertio academiae fundatae & inauguratae anno geſta fuerint. Scilicet allegatio il- la HARTMANNIANA ex praciudicio eſt deriuanda, Principem IOANNEM GEORGIVM ipſo in- augurationis tempore rei publicae huius litterariae re- gimen geſſiſſe, res vero illo anno factas demum anno Clo loc Ix. eſſe typis deſcriptas. Sine dubio cel. HàRT. MANNVS illo libro, vtpote rariori, fuit deſtitutus, vel, ſi eum habuit, oculo fagitiuo, aut dormitante in- ſpexit. Ipſe, qui librum hunc poſſideo, rem accura- te enarrare potui. Ceterum meditanti mihi, quanam ratione vir hiſtoriae Hafſiacae callentiſſimus HART- MANNVS,&, qui eum in hoc raeizaν videntur in- duxiſſe, Haſſiae eruditae ſoriptores, in errorem hune litterarium incidere, primumque academiae noftrae Re- dorem 1O. GEORGIVM, Ducem Holſatiae, dicere potuerint,& quidnam huie mendo anſam forte prae- buerit, rem tamdem inueni, ſcilicet quod ſine dubio alicubi relatum legerint, primum academiae Giſſenae Rectorem magnificentiſſfimum°) fuiſſe IOANNEM
GIORGIVM,
0) Sub auſpiciis b. noſtri MATTHIAE NIC. KORTHOLTI, eloquentiae quondam Profeſſoris meritiſſimi, CHRISTODH, ARNOLDVS DE VOIGT, eques Bremenſis, orationem pan- cgyricam Sereniſfimorum iuuentntu Principum, qui primum
academiae
y———ꝭ—ę—ꝑCx—’—
——

· GISSENSIS RECTORE. 3
————ò;—
GEORGIVM, heredem Norvvegiae, Ducem Slesvvi. ci, Holſatiae cet. id quod veriſſimum eſt; ſed non pri- mus fuit academiae Kector, nec tempore fundatae a- cademiae, verum anno altero poſt hac dignitate fuit honoratus. Diiudicandae reſtant duae ſententiae, IO. WIN- CKRLMANNVM, theologum,& GOTTIKRIDVM ANTONII, ICtum, Rectoralem dignitatem primum geſſiſſe. Vtraque eſt vera, neque ſihi inuicem contraria, ſi modo diſtincte rem omnem tibi concipias: quod ne- minem tamen hiſtoricorum feciſſe,& vulgare illud, MARTINVM CHEMNITIVM, ni fallor, agnoſcens auctorem: qui bene diſtingwit, gene docet, obſeruaſſe, mirari ſubit. Quomodo autem, inquis, diuerſae hae opiniones poterunt couciliari? Rem breuiter oſtendam. Simulac clo loc v. die x. Oct. illuſtre Gymnaſium Giſſae a Sereniſſimo Principe LVDOVICO V. fdeli fundaretur, animus ei erat, in academiam illud commutandi,„) quam primum Priuilegia Caeſarea fuiſſent concef- 4 IA: 9rns a z ſa.
——
ademiae Ludouicianae ſaeulum praeſentia ſua illuſtrarunt; honofi conſetratam, in eiusdem illuſtris academiat ipſis ſacris ſaecularibus, die XXI. Oct. anno clo loccviI. habuit, typis exſctiptam, vbi acadewias Giſſenae primo ſacculo Rectores wagnificentiſſimos enarraturus, primo ſoco ponit IOANNEM illum GCEORGIVM, ſccundo IOACHIMVM EKRNESTVM, eius fratrem, Holſatiae Duces, PHIIIPPI filios.
„)Sicuti in 10, GEORGlII, heredis Nor vvegiae, Ducis Sleſuici, Hoel- ſatiae cet. ve2imine academice p. 76. memoriae proditur, quod LVDOVICVS anuo 160j. menſe Auguſto de erigenaæ ſchola& Academia hac cogitatsonas ſuſcepiſſet.
—

14 DE PRIMO ACADEMIAE
ſa. lIgitur Rector quoque magnificus Gymnaſii, ſeu d ſcholae illuſtris& Principalis, ſtatim conſtituebatur, facto ab ordine theologico, eiusque primario theolo- go, IO. WINCKELMANNO ſcilicet, initio. Hic ¹ per tres anni poſt milleſimum ſexcenteſimum quinti menſes,& toto anno ſexto, Rectoris munus ſuſtinuit. Sub initium anni ſeptimi ad GOTIFKIDVM ANTO. 8* Nll, ordine ſic ad ICtorum facultatem, quam dicunt, deuoluto, iſtud deferebatur: quo ipſo anno 4), im- petratis tamdem d. XIX. Maii priuilegiis imperialibus,
ritu ſolemni die VIII. Oct. inauguratio academiae cele- brabatur: vbi, qui adhue Gymnaſii illuſtris Rector fuerat ANTONII, nouae Academiae Rector proclamabatur. Quocirca haec lis, fueriine WINCKELMANNVS, theologus, an ANTONII, ICtus, primus Acade- miae Rector, in logomachiam abit. Certa ſeilicet * ratione WINCKELMANNVS fuit primus Rector ma- gnificus, certa ratione ANTONII. WINCKELMAN- NVS Kedor fuit academiae erigendae, ſeu proprie ib- luſtris& Principalis ſcholae Giſſfenae: ANTONII& eiusdem,& poſtea quoque academiae erectae& ſo- 8 lemniter inauguratae. WINCKELMANNVS fuit Re- dor ante inaugurationem academicam: ANTONII& ante inaugurationem,& ipſo inaugurationis tempore. 7)
Quod
7) Quod anno, quo inauguratio academiae peracta eſt, nec b WINCKELMANNVS, nec 1O. GEORGIVS, Holſatiae Dux, led ANTONII, Rector fuerit, auctores recentiores, qui hac in re alucinati ſunt, vel ex notiſſimo IO. IVSTO WINCKELMANNO, IOANNIS flio, obſcurius con- diſcere poterant, qui, licet nihil de primo ſiue Gymnaſii, 6 ſiue Academiae, Rectore totidem verbis commemoret; inter
—

——
GISSENSIS KRECTORE. 1
Quod autem WINCKELMANNVS primus fuerit Redtor, praeter fuperius laudata teſtimonia, fic explican- da& cum altera ſententia amice concilianda, ex variis anni clo Dev.& clo locvr. documentis imprellis pa- tet, vhi partim ipſe ſe ita ſeripſit WINCKFLMAN- NVSr), partim ab aliis 7) hoc nomine tituloque Rectori, magnifici fuit inſignitus. Tam felix quoque eius fuit Rechoratus, quam qui feliciſſimus, trecentis in album academicum ab eo relatis, vt p.§.& 6. percepimus, quod, niſi memoria me fallat, in concione eius funcéri atque o- ratione parentali quondam legi relatum. Porro qui vitam WINCKELMANNI Üiteeris conſignarunt, referunt o- mnes, quater ipſum Rectoralem ſuſtinuiſſe dignitatem. Sic 10. HIMMELIVS f) theologus olim lenenfis, de eo
teſtatur,
varia tamen chronodiſticha, annum obtentorum a Caeſare priuilegiorum exprimentia, in der Beſchreibung der Pürffen- thumer Heßſen uud fHerifeld part. IV. cap. VII. f. 447. R& hacc duo exhibet:
In noVa aCaDeMla regente
DoCtore GVDefreDo Anthonll.
r) la WINCKELMANNI nfderatione tabalae Naph. Eolini lconi die XXVI Auguſt. clo loc vi. titulo ſuo& hunc adpo- ſuit: Iu Schola Oilſena Pruncipahz Prof, ae pro tempore Redlor.
„) Ex multis allis iam excitaſſe ſafficiat CAaSp. FINCK II A 5. 1. philoſ. de analogia, clolocv. habitam& WINCKEL MANNO inſcriptam, vbi expreſſis verbis: Gymnaſi Giſfenſie&stor ma- fniſius„SS. Tbeol. D. es Prof primar. Geceleſiaſtes cef. audit: vei& fit in MENZERIA'5p. cheol. prior. de leſu Chrifto Jtu- 9 αιꝙπ eodem anno VI. Decembri defenta eidemque dedi- cata. Eodem modo anno inſe quenti ſexto in dedic. MEN- ZERI collatiomis poſterioris doflr. Zvvwingli enm A. C. laluta- tur Principalis& illuſtris Scholae Giſſena« Redlor mapnificus.
r) Aemoria 1O. WINCkKELMANNI, quam„atitam e& 4-

16 DE PKRIMO ACADEMlAE
teſtatur, quod recturam acad. Giſſenae quarta vice dex ·
terrime adwinifirauerit. Suffragatur F REHERVS, 2)
jisdem paene verbis: Redluram academiae Giſſenſis quar-
ta vice adminiſtrauit. Quod ſi autem primos hoſce fa· ſces KRectorales numerare non velles, num erus quater- narius compleri haud poſſet. Fait ergo Rector primum inde a x. Octob. anni clo Iocv. vsque ad finem anni ſe- quentis, ſecundum clo locxlv. tertium clo IocxviII.& quar- tum cClo Ioc xxlI.*)
Denique quod primus ille WINCKELMANNI magiftratus, tamquam verus academicur, conſiderari poſſit, inde quoque clarum fit& euidens, quia alio- qui prima Facultas, quam vocant, theologica ſcilicet, in rectorali munere praeterita fuiſſet, quum tamen ſe- cundum ſtatuta Marburgenſis academiae,&, quae ad cius
——-————ÿ—
ius threnologia, Ienae 1627. habita, HENNINGVS WITIE memoriis theel, noſtri ſaeculi clariſſ- decade ſecunda inſeruit, p. 208.
4) theatro virer. eruditione claror. f. 427.
*) Newini, quantum ſcio; idem in hac academia contigit, niſi b. MICHAELI BERNHARPDO VALENTINI, medico& phyſico quondam meritiſſimo& per orbem e- ruditum celeberrimo. In VINCKELMANNO id praeter- ea fuit ſingulare, quod iam ante in academia Marburgenſi
bis Rectorem egerit, ſcilicet clo Io xcv.& clo lc. docente
m clariſſ. TILEMANNO vitis Profeſſornm Theol. Marburg. pag-
164. coll. p. 168,& 170, not. b) ex quibus locis claret, alte-
ra vice ipſum extra ordinem Rectoris officio functum eſſe,
loco IO. MOLTHERI, Fridbergam abeuntis, cui quadri- meſtris tantum fuerit magiſteatus academicus.
7——.— 1——— ———y——z
—
—
2n

GlSSENSIS RECTORE. 17
——
eius exemplum conformabatur, Giſſenſis, ordine qua. tuor facultatum, theologicae, iuridicae, medicae, phi- loſophicae, Rectores creari debeant, nulloque modo credibile ſit, ſub ipſum condendae academiae initium ſtatim contrarium obtigiſſe. Quod ſi obiicias, quia
ANTONlII cancellarius erat, ab eo initium fieri,& poſt
eum theologus Rector eligi debebat, hiſtoria refragabi-
tur. Etenim GOTTFRIDVM illum ANTONlII anno
poſt milleſimum ſexcenteſimum odauo KRector exci- piebat non ex theologorum, ſed ex medicorum ordi- ne, 1OSEPH. LaVTENBACHIVS,& anno nono ex phi- loſophico Senatu Prorector CONR. DIETERICVS.
Sic collegium theologicum prorſus fuiſſet praetermiſ-
fum. Quid? quod anno decimo, quum ordo Facul. tatem theologicam tangeret, ſecundus Profeſſor theo-
logus D. BALTH. MENZEKVS)) Kector, vel pPotius
Prorector, fuit creatus; rectore conſtituto magnifi-
centifſſimo Dn. IOACHIMO EKRNESTO, herede Nor-
vvegiae, Duce Sleſvvici, Holſatiae, Srormariae ac
Dithmarſiae, Comite in Oldenburg& Delmenhorſt. Id quod nequa quam fieri potuiſſet, niſi primarius theolo- gus WINCKELMANNVS iam illa dignitate fuiſſet perfunctus. Sed neque id omittere debeo, quod, niſi Kectoratus inaugurationem antecedens pro vero habi- tus fuiſſet, ſaepius laudatus ANTONlII per trimeſtre ſaltim ſpatium ſceptra tenuiſſet academica. Ergo ſicuti tempus inde a Calendis lanuariis anni clo Iocvii. vsque
C ad
„) Vide IO. GEORGII, Leredis Norvvtgiae cet. regimen acade- micum p 127.
A 8—— 5 FgE—4¼,¼ —„——“—“ r.ͤͤ8ͤ8ͤ8ͤ8ͤ.8ͤ8ͤ868ͤ8ʒ8-ʒ⁊-⁊-öÿ—————

48 DE PRIMO ACADEMIAE ad VIII Od. ad academicum ANTONlIi Rectoratum fuit connumeratum: ita quoque tempus a. x. Oct. clo locv. vsque ad finem anni ſequentis ad veram Rectu- ram academicam, a WINCKELMANNO admini- ſtratam, erit referendum. Taceo, ante ipſam inaugurationem, ſcholam, quae tunc hic orat, illuſtrem& Principalem, non num- quam academiam fuifſe iam nuncupatam. Sic enim, vt alia non adferam, in ticulo tomi I. diſputationum theo- loicarum(Giſſenſium)exſtat, quod ſint in academia Gißfe- na publice habitae, quum tamen ex dedicatione, clo Iocvi. die IV. Sept. ſcripta, pateſcat, eas omnes ante auſpicium academiae,& ſic ſtricte loquendo, in illuſtri gymnaſio, academiae tamen deſtinato, fuiſſe ven- tilatas, annis poſt milleſimum ſexcenteſimum quinto& ſexto, forte etiam ſeptimo. Sicuti enim, vt vulgo di- ci ſolet, cingendaus Habetur pro civco? ſie academia eri- genda habebatur pro erecta, omniaque, ad eam neceſ- faria, iamtum, exceptis priuilegiis Caefarianis, ade- rant, quamuis careret nomine. Quot, quaeſo, Reclo- res academiae Marburgenſis fuerunt, antequam illa pri- uilegiis Imperialibus donaretur? Et tamen eos omnes nemo Rectores academiae illius vocare dubitauit. Hoc modo quilibet videbit, facile litem illam com- poni poſſe. Neceſſe itaque non habebat clariſſimus M. GRANDHOMME, vt generatim ſententiam ſuam, primum faſces academicos hie geffiſſe WINCKEL MANNVM, reuocaret. Veriſſima fuiſſent verba eius, de primo Rectore ſupra laudata, ſi extra contextum eum antecedentihus conſiderarentur. Quia vero in proxi: me praecedentibus poſuerat, ditlo anno MDCV'll. ⸗ca. demi-
———————P——

——;—;/:—
GISSNSIS RECTORE. 19
demiam fundoſſẽ„ priuilegiaque ab Auguſto impetrata die VII Odt in templo oppidano promulgari inſſiſſe LrDO- VICVM V. fidelem, Haſſiae Landgrauium: nemo mentem eius ſententiamque aliter capere poterat, quam WINCKELMANNVM tempore factae inaugu- rationis academicae inſignia tenuiſſe Rectoralia, quum potius ante eius inaugurationem iisdem fuiſſet orna-
tus. Et hoc quidem reſpectu bene priorem ſuam ſen.
tentiam abdicauit; licet in eo verum dixerit, quod primus fuerit Rector. De eo tantum ſollicitus non fuit vir alias hiſtoriae patriae non imperitus, quomodo & WINCKELMANNVS& ANTONII primus Kector dici potuerit.
Hiſce omnibus obſeruatis palam quoque eſt, Fudi⸗
cioſiſſimum FEVRBORNlVM, p. 5.& 7. laudatum, ftbi
hac in re proprie non contradixiſſe, vt qui vno loco de ſchola Giſſenſi, altero de ipſa academia loquitur.
Sed ſatis ſuperque de eo, qui primus Rector fue- rit Ludouicianus, diſputatum fuit. Praemittenda haec cenſui publico conſuetoque actui panegyrico, a me, lam Rectore, futuro Veneris die, ſeu Calendis luliis, Deobene iuuante, ex ſtatutorum praeſcripto celebran- do. Sapienter enim ita conſtitutum eſt, vt ſemeſtri Kedorali exacto Deo O. M. pro conceſſis ſuis benefi- ciis publicae preces perſoluantur, isque imploretur, velit porro Rectori in omnibus ſuis coeptis ac negotiis clementer adeſſe, eumque ſua gratia per alterum quo- que ſemeſtre ſpatium regere ac gubernare totamque academiam ſaluam atque incolumem conſeruare. Ea- dem occaſione in memoriam reuocandae ſunt littera- rum cultoribus leges academiae ſaluberrimae, praele- C 2 genda

—
20 DE PKRIMO ACAD GlsSENSIS KECTOKRE.
——————————
genda quaedam Keſeripta Principalia, ad ciujum ſalu tem promulgata typisque exſcripta. Agite itaque, ciues
cademiae cariſfimi, frequentes ad publicam hanc ac ſo- lemnem legum praelectionem, ab eo, qui academiae
noſtrae eſt a litteris, me directore, Peragendam, confluite, eamdemque pia attentaque mente percipite, fuſis ſimul ad ſupremum Numen pro SEKENISSIMO PRINCIPE, patre patriae elementiſſimo, academiae
nutritore indulgentisſimo munificentisſimoque, pro SE-
RENISSIMO WVENTVTIS PKINCIPE totaque au-
guſta eius domo, pro ſalute eceleſiae, patriae, eiusque
tum Haſſiacae, tum Romano- Germanicae, denique pro
academiae noſtrae incolumitate& incremento, votis ar- dentiſſimis. Vtque Veſtra eo magis excitetur attentio, propoſitum mihi eſt, breuiter ſtrictimque de prouidentia diuina circa eceleſiam noſiram euangelico- Lutberanam, no- ſira aetate conſpicua, quaedam ediſſerere. Argumentum, vt puto,& Veſtris auribus,& theologi officio, non
indignum, tempori praeſenti accommodatum& cum
ea oratione, quam ſub auſpicium anni, dignitatem rectoralem capeſſens, de prouidentia diuina circa academi
am Giſſenſem, recitaui, quodammodo conueniens.
Reliquos omnium ordinum Proceres, in primis collegas ho- noratiſſimos, decentiſſima obſeruantiſſimaque ratione rogo, vo- lint ſua quoque praeſentia ſplendidiſſima huncce actum ſolemnio- rem lplendidioremn que eſficere, ſieque publice declarare, aeſtima- ri adhuc& maximopere ſuſpici litteras ſacratiores, immo in deli- ciis ſummoque pretio apud omnes hodieque haberi. Mea oratio incomta erit, in fumma feſtinatione,& inter perpetuas interpel- lationes ac diſtractiones conſcribenda, ideoque a nulla alia re, quam a breuitatis ſtudio argument ique dignitate, commendanda. P. P. Dom. III. poſt Triait. fen in faſtis huius anui d. XXVI. lunii,
A. O. R. clo locc xx vI. Sub ſigillo academiae maiori.
———ͤ————

Aresre(us⁰.) ¹
PRIMO ACADEMIAE
GISSENSIS RECTORE
DISSERIT s Colour& Grey Control Chart 33e3 Blue Cyan Green vellow Hed Magenta Wuite Grey Grey 2 Grey 3 Grey 4 Black
———,—ü—=
n 44 L7T 28 roxvn Qu2 F 22 T70KES CES DENÄ/QVE AAd DEAl,OS DECENTI RATIONE INVITAT
RECTOR ACADEMlIAE LVDOVICIANAE
D. ERNESTVS FRIDERICVS NEVBAVER
S. THEOLOGIAE ARCHAEOLOGIAE PHILOLOGIAE KaAECaE EI ORIENTaLIS PROE ORDMN
——-—— ——