ram cauſæ cognitionem wohl beurlauber den moͤgn. a Nruc hieca llig heiſſen “ erus m fup lexeſfé dehet, qua omnes aliæ leges tantur et reſtringuntur, welches um deſt ſlicher geſchehen kan, wenn durch laͤngern zug viele Unordnungen, aus Mangel der! 33 5d,u) ge ninſpection, bey denen Gemeinden einreiſſen, welchem nicht anders als mit Beurlaubung eines hereits viele Monath ſuſpendirten und in ſei⸗ ger Halsſtarrigkeit verharrenden Geiſtlichen vor⸗ gebeuget werden kan, da im Gegentheil, wenn die Unterſuchung allemal durch einen ordentli⸗ chen inquiſitions-proceſs gehen und durch Ur⸗ thel ausgemachet werden ſolte, viele Jahre dar⸗ uber verlaufen, und ein ſolches wichtiges Amt unbeſetzet bleiben koͤnte, welches dem Endzweck der Chriſtlichen Religion und aller Seel⸗Sorge zuwider laufet; und da nun 4) einem Evange⸗ 2 3 ſchen Landes⸗Herrn das Beſte ſeines Landes, und abſonderlich derer Chriſtlichen Gemeinden billig am Hertzen lieget, daß die ſo noͤthige Seel⸗ Sorge dabey nicht vermindert, verſaͤumet, und durch allerhand tramites et præœtextus hindan geſetzet werde, ihm auch, zu ſolchen ſo guten und Pblichen Zwecke zu gelangen, alle Mittel erlau⸗ het ſeyn muͤſſen, obgleich ſolche von dem via or. dinaria iudiciali abweichen, cum princeps dt legum ſuarum arbiter non miniſter; be⸗ worab da 75) dergleichen Beurlaubung derer 29 Hirchen⸗Diener nicht ungewoͤhnlich in unſeren uirn . Univ.-Bi 1( Kir⸗ eiden ſolke, ſten Zeiten in dergleichen Faͤllen allein uͤbrig ge⸗ blieben, elidiret werden koͤnne, damit dadurch offenbahr werde, daß er irreprehenſibilis ſey: auſſer dem aber 6) die intendirte dimiſſion bey ſolchen Umſtaͤnden eine implicita et indi- recta remotion ſeyn moͤchte, die nur hono⸗ 10 ris gratia und faſt eben ſo bewandt zu ſeyn ſcheinen will, als wenn demjenigen, der die re⸗ inotion meritiret, unter den Fuß gegeben wird, daß er ſelber reſigniren muß, als wel⸗ ches in effectu eine remorion iſt, und ſine ſufficiente cauſa legitime probata nicht ge⸗ ſchehen kan, c. 10. X de exceſſ. prælat. e. 6 et 9. de conceſſ. præb. ja aus vielen andern Urſachen dieſe intendirte dimiſſion alhier zweifelhaftig gemachet werden 11 köᷓnte, da 7) er ſein Amt, als Superintendens, zwar von Ew. Hochfuͤrſtlichen Durchlauchtigkeit hat, aber dabey Oberpfarrer bey der vornehm⸗ ſten Stadt⸗und Pfarr⸗Kirche iſt, welchem der Nath ſowol fuͤr ſich, als die Reformirte Buͤr⸗ gerſchaft unterthaͤnigſt denominiret und vor⸗ ſchlaͤget, und die vocation zu ſolchem Ober⸗ Pfarramt ihm in gewoͤhnlicher Form ausſtellet, und darauf ſelbe zur gnaͤdigſten confirmation Ew. Hochfuͤrſtlichen Durchlauchtigkeit præſen. tiret, wie ſolches der religions- receſs vom 4. Oct. 1701. deutlich darleget, daraus aber er⸗ Seæbm. Conſ. T. III. P. f. olcher am beſten per iuramen tum purgatorium, als welches in denen aͤlte⸗ D. THEO CELEI luramen denen aͤllte. uͤbrig g. it dadurh libilis ſey dimiſſion a et indi. ur honoc. t zu ſeyn der die re⸗ gegeben als wel⸗ und ſine nicht ge SILI.OGE t werden neendirte tendens, uchtigkit vornehm⸗ elchem d de irte Bur⸗ und vor⸗ em Ober⸗ ausſtellet Ermation it præſen D. JOAN. FECHTII, THEOLOGI DONDAM APUD ROSTOCHIENSES CIELEBERRIMI, DEOUE UNIVERSA ECCLESIA PURIORE IMMORTALITER MERITI SELECTIORUM EX DNIVIRSA THEOILOGIA CONTROVERSIARUM RECENTIORUM PKRCIPUE ACADEMIA 1DOvCIAnNA. IN USUM DlISPUTANDI EXERCITIORUM COLLEGIORUMQUE PRIVATORUM Drei EDITA D. KEINH. HENRICO ROLILIO, PROE. THEOL. PUBL. OKRD. SENATUS ECCLESIASTICI ASSESSORE AC DIOECESEOS ALSEFELD. SUPERIN- TENDENTE, FACULIT. THEOL. H. T. DECANO. 3 GESSEÆ, APUD JOANNEM MULLERUM. A. M DCCXXXVI. DVoluui capit; ha Je tens! Thedl refale muni equid rorib etiam heuai 864 888- 882. 8 ger 8 * Ser 8 g 86 e 8 88g 885† EDITOR LECTORIBENEVOLO ⁴e val Laæedr. D virtutes proprias, quibus, haud A ſecus ac communibus, præfulgere eccleſiæ miniſtrum divus Paulus in epiſtolis, quas vocant᷑, paftoralibus voluit, non poſtremo loco pertinet, quando cæpitis ad Titum primi commate nona requirit, 7,2à Jorarde J rds Aeratyovras&Aνεν, ut Po- tens ſit eontradicentes redarguere. Quo ipſs Theologiam polemicam, quæ hoſtes veritatis refellere docet, commendare Kpoſlolum, com- muni hactenus creditum eſt conſenſu. Verum equidem eſt, verbum insκνs non ſemper er- roribus intellectus, ſed nonnunquam vitiis etiam moralibus ſive peccatis oppoſitum depre- bendi, uti inter alia conſtat ex fob. III, S. 2. 1. Zim. EDTrTORIS PREFATIO. conſtructum, ut in loo noſiro, reperitur, errorum intellectus refutationem idem 4e- Hignare, dubio carer. Voc enim per s rs yeyras alii indigitantur, quam qui ſaniari doctrinæ contradicunt„ 2ut cam ppugnant, guorum proinde errores refellendi faut, as veritas, aivinitus nobis commendata„ prerin. Hi inſtar depoſiti, ſancte cuſtodiatur. Lodem planc ſenſu& libz vox illa ſumitur. Iia Paulus, avitam fadzorum conſuetadinem EatAturur, Rem. I, 22. Deum omui die manum ſuam exrenudere teſtatur, Teds Nad⸗ Are.9SyrA e] AyriAyra, ad populum increda- lum& cantradicentem„ divine norr Cnape Veri. vari, quæ ea ſeria iutentione illis annuncis- batur, ut cenverterentur æternunique ſalva- rentur. ALidem ſimilem iv modum illis„ qus 2 Paulo dicebantur, contradicere perhibentur Act. MIlII, 25. in hæc verba. Sereht ye, rols 62 τ IlauAs Aeyε⁵ o, Arrityoyres aal CAag- Oaurere. Neque alis modo paſſtve verli ha qus forma adbibetur. Sic Altor. IIIIT, 22. Judæorum, Rome aegentium, primores Paulo ſigmiftcaſſe dicuntur, dle religione Chri- ianorum, quam ſcctam vocant„ manife- ſtum r. Tim. V, 25 Kpoc. II, 19. Sed ubi u⸗ ſtun ubiq mund tur a cont gus cant imo e*de man aliten quun At dn ku c eim ind gue ref res Ju qecr deci ficu bau acr- gkte reperitur, idem at. er 185 2, ui ſaniori pugnan:, ant, Al , pretin Eoden ur. Ita etudinem maui die — eds Aad, incredæ. „pe veri. annuncis ne ſalvs- Tis, que bahenſ s yor Tais 2a1 CAao- verbi hu- III, 22. primurti ime Chi. manife⸗ ſuun EDITORIS PRFEFATIO. ſtam ſibi e„ Ir. vayrraαleν dνa, quod ubique illi contradicatur. Ipſe quoque mundi Salvater Luc. I, 34. poſitus Aici- tur aiε σᷣπρμέν A ινμέινιμεεονν, in ſignum„ cui contradicitur, id eſt, ut hene natawit Geor- gius Pafor h. v. contra quem ceu ſcopum tela contradittionum ſuarum hoßees dirigunt. Quin imo& æeraoylas vocabulum, inde deductum, eodem uſurpari ſenſu, ex epiſt. Jud. comm. 11. manifeſium eſt. Quare firmiter concludimus, aliter exponenda non eſſe Aypoſtoli verba, quam de adverſariorum refutatione. Quod ut amplius pateſcat, ſequentia ex illorum contex- tu conferre juvabit. Er commate quidem de- cimo, immediate noſtrum ſequente, cauſam indicaturus Apoſtolus, propter quam redar- guendi ſint contradicentes, multos eſſe docet refractarios, vaniloques ac mentium dacepro- res, quibus oporteat os obturare, tanquam qui totas domos pervertant, docentes quæ non deceat, turpis lucri cauſa. Movx commaté Auo- decimo teſtimonium Epimenidis parum honori- cum de Cretenſibus adducit, ſuoque calculo paud obſcure approbat, jubens Titum, uf acriter eos arguat, quo ſani ſint in fide: non attendentes fæbulis judaicis,& mandatis 16 3 homi- EDITORIS PRFfFATIO. —--—— bominaum, wverſantzium veritarem. Dul- Chre hec ita Tapacν b. Fechtius aa Ä. I. Sunt enim etiam in Cretenſium ecclæſiis multi refractarii, qui veritai ipſir diluide propo- ſiræ, vel exr toto, vel ex Parte reſiſtunt, Variis argumentorum multiloquiis ſimpli- ciorum animos decipientes,& hi maxime ex circumciſione, vol qui adbuc ſunt, vel Tui quondam fuerunt Judæi. His, opus eſt, ut ſoliats aiſputationibus ora obturentur. uippe qui non pro ſe tantum errant, ſed integras domos falſa dautrina pervertunt, ea, quæ minime vol⁴ decent vel conducunt, docentes, idque fœdi tantum lucri cauſa. De quorum moribus unus ex propriis ipſo- rum prophetis teſtimonium dixit: CEres ſemper mendax„ mala beſtia, venter iners eſt. Quod equidem, utcunque alias mendaces fint Cretenſes, omnino verifſi- mum eſſe deprehenditur. Quamobrem eosdem exacte refuta, neque ullum i vſis er- rorem pacis amor⸗ condona, ut in fide Chri- ſtiana, perinde ur reliqui, ſani reddantur- Nec amplius, aniores reaaiti, attendant Judaicis fabulis„ aut mandatis hominum, Veritatem davinam averſantium,& Ppæ- riſæo⸗ — riſaunn faraii 4 jnj 7¹ Nauj ul 7„ 1 niniß Parten guuqu aæᷣ. ventut einnt, ta aum Bellorun ſiienti etate opus mus 1 Pun nn tem ul Lighur te mon lumen runt, tat os EDITORIS PRKFATIO. 1 — riſæorum exemplo ſuas traaitiones eidem præ- ferentium.(um igitur validiſſimum hine pro Theologia pelemica enaſcatur argumentum, non utile ſolum, ſed& ſummie neceſſarium , in eo a futuris elaborari theologis, ut, miniſlerio olim admoti, etiam quoad hanc partem, officio ſuo facere poſſint ſatis. Illi Tuoque ex Doctorum numero, quibus forman- dæ ac ad miniſterium præparandæ ſtuadioſeæ ju. ventutis demandata eſt provincia, rem fa- ciunt, munere ſuo apprime dignam„ ſi, jux- ta cum aliis, in quibus erudiri illam oportet, Bellorum cum hoſtibus veritatis gerendorum ſcientia eandem imbuant. Ei noftra quidem tate, ſi recte ſentio, ejusmodi vel maxime opus iſt diligentia. In ea namque incidi- mus tempora, ubi veritatis cœleſtis profeſſio ſin minimis ponitur a multis: qui dum pieta- tem ubique crepant, nil tamen habent prater aleνrν ris iuoesas, cum pietas ſine verita- te monſirum ſit informe, immane, ingens, cui lumen ademptum. Nonnulli pietatem præfé- runt, ac, ne ſiniſtre de illis ſuſpicandi ſuppe- tat occaſio, veritatem magnopere commen (4 dant EDITORIS PREFATIO. dant, ſed contraris inſtituto, quo fanaticis ubique patrocinantur, atque Anoqpð, tam- etſe craſſiores, in ſinam recipiunt, inti- maque illorum familiaritate frunntur, abun- de, quanti faciant veritatis cuſtodiam, oſten- dant. Sed& in mmenſum hodie excreve- runt controverſiæ,& prater veteres, recen tiores agitantur quam plurimæ, quarum in- tuitu majori, quam vel unquam autea, pus eſt ſtudio in Theologiæ polemicæ tractatione, omnique contentione id agenqum, ut vera Scripturæque confor mis in omnibus ſententia te- nearur, propugneturque aaverſus deliriorum quorumvis defenſores. Qui, e ſanclioris aiſciplinæ cultoribus, eccleſiæ Dei olim inſerwi⸗ turi, fegnius hit ſuo funguntur etcin, poſt. habitisque muagis nece ariis omnem, ad con- cionandi artem, operam conferunt, more græviſſimis, inde a Luthero, Theologis ve- hementer improbato,&, ut nibilomninoſciant, fuiunt,& verbi miniſteris ſemet prorſus reddunt indignos. Neque enim eccleſiæ mini- rorum tueri rite poterunt partes, niſi requi- ſita ab Apoſtolo adverſarios redargnendi facul- tate tut nme lr, cecle hulte num. lnu ttiti utai frma ex Tes. itern palen mis feru- . Jo. trad enim yriwa trode in miſun cont, — fanaticu F„ tam- excreUVé- , recen. rum in- 1, Opus lZatione, ut ver⸗ entia te⸗ iriorum andlioris inſervr- , Peſ. ad coh more ois ve 719 ſa lant, prorſus 7 4 min- tatt EDITORIS PRFATIO. tate polleant. Laudem preinde haud vulga- rem ex Mademiæ noſtræ civibus illi promeren- tur, qui, ut jure quodom ſuo locum inter eccleſiæ miniſtros aliquando teneant, ſumma hactenus ope anniſi funt, ac annituntur etiam- num. Hi enim, lettionibus dogmaticis, ali- isque futuro theologo neceſſariis, minime cen- tenti, collegium in univerſam 7. heologiam diſ- putarorium flagitarunt, plurimum ſic con- firmari poſſe notitiam, quam de rebus ſacris ex variis præleclionibus hauriunt, exiſßtiman- tes. Quibus graxiftaturi, poftquam ſemel iterumque b. Rudrauffii noſtri Iheologiam polemicam, ſuperioribus annis, tum lectiſſt- mis quibusdam juvenibus, diſpurando excuſ fſeramus, eidem inſtitute in poſterum dicare Jo. Fechtii. 2, heologi ſummi, S&llogen con- troverſiarum, conſultum duximus. Quacunque enim in Lectionibus ſuis, pablicis pariter ac privatis, tum ad vVeteres tum zecentiores con- troverſias enodandas, attulerat vir beatus, eæ in hac Slloge miro artiftcio in compendium miſit, brevibusque lineis præcipua plerarunique controverſiarum fundamentz propinævit. Quo EDTrORIS PRFTFATIO. Qao factum eſt, ut non ſolum ſæpius illa recuderetur, magnoque in preuio ab omnibus haberetur, ſed& in aliis Academiis præci- pui quidam T heologi, tum ad habenda in il- lam collegia privata, tum inſtituenda excer- eitia diſputatoria, eadem uterentur. Quo- rum exemplum ſecuti& nos, in Srcligymnaſio Tremonienſi, ubi non alia, quam ademica methodo, ad Miniſterium ſæerum praparari ſo- let ftudioſa juventus, vicennio abhinc, in hanc Gllogen de novo impreſſem, collegia lectoria ac diſputartoria habere capimus,& aliquot per annos continuavimus, eo quidem cun: ſucce 7t, ut plurimi, ad munera ſacra dudum admoti, fructum inde ſe percepiſſe ingentem teſtati ſint. Laxit Deus, ut heæc opera noſtra Imuc quoque ſtudioſe jnventuti, cujus uſibus con- ſecrata eſt, commoda adferat nunquam pæhiten- da! Gieſſc e muſeo Kl. ſan. A. K. S. MOCCTAAVI. — ius ill mnibus præci- in il. excer- Le mnaſio aemica ari ſo- n hane ctoris 401 per cceſſu dmoti, teſtati ra lic us con- eniten- . No- Se haseaSeetehn Feces e 8 ** 5 Vaine Nobiliſſimorum Studioſorum, Quibus de Sylloge hac ſententias ſuas prima vice conferre conſtitutum eſt. JIOANNES THEODORUS EKBEN, Altena Marco-Weſtfalus. ELIAS LUDOVICUS KIRSCHBAUM, Gieſſenſis. JIOANNES GEOKRGIUS BUFF, Steinbaco-Haſſus. TIOANNES DANIELBLUM, Yſenburgo Büdingenſis. JOANNES FRIDEKRICUS BENDEk, Kirchhayna-Haſſus. IOANNES PAULUS MGLLER, Grebenavia Haſſus. HEN. HENRICUS MaARTINUS HAMMES, Braubaco Darmſtadinus. IJOANNES BEIZIVS, Grünberga Haſſus. JOANNES HENRICUS CHKIST. KLOEBKEk, Homburgo ad Marcam Weſtfalus. JOANNES GEORGIUS CASIMIKRUS LACCKHARD, Reichelshemio Wetteravus. JOANNES HENRICUS HEUSER, Grünſtadio Palatinus. IOANNES JACOBUS FENNER, Lauterbacenſis. JOANNES CASIMIRUS ENGEL BACH, Felda-Haſſus. JOANNES LUDOVICUS FRANCkK, Gieſſenſis. 1 ADOLPHUS ALBERTUS DP. PELIUS. Haſſo-Niederamſtadinus. §TL Hoir ſens el tum ir II. III. Lunqu Literis Prehe! 51E K c bctn hs “ Fr Pce rchgs ſece eih Shre p e e e 8 SVLLOGE CONTROVERSIA KUM D/SAPU T7. 7. de STUDIO THEOLOGIF. I. Heologiæ ſtudium, ut ſtudiis. we, ceteris omnibus eminen- tius eſt, ita animo ſanctio- re quam cetera omnia tra- ctari merito debet. Exod. 111.5.— II. Huic ſtudio quoties incumbitur, Spiritus S. in verbo lecto gratia ſua præ- ſens eſt, illudque ad finem ſalutarem, quan- tum in ſe eſt, dirigit. Jac. 1. 17. 2. Tim. 1I11. 16. III. Nunquam igitur Theologia, quo- ceunque modo accepta, dummodo ex S. Literis hauſta, mero naturali ſtudio com- prehenditur. 1 A V. 2 DE STUpIO THEOLOGIE. — IV. Etiam irregenitorum Theologia, e S. Literis accedente humano ſtudio com- parata, eſt a Spiritus ſancti gratia. 1. Cor. 11.14. V. Quanquam ob impedimentum, ab homine poſitum, non ſemper ad gratiam uſque ſanctificantem procedat. Act. VII. 5 1. VI. Majori ideo jure Theologia, etiam in impio exiſtens, vera Theologia, ſi 8. Lite- ris conformis ſit, dicenda eſt, ac Theologia naturalis, quam veritatis nomine dignatur Paulus, Rom. 1.18. 25. VII. In eminentiori tamen ſignificatu Theologia cum pietate conjuncta veræ Theologiæ titulum meretur, dum ſimul finem, omni Theologiæ præſtitutum, actu ipſo poſſeſſum in ſe complectitur. 1. Joh. 11.4. IIX. Non neceſſarium eſt Theologo, ut apodicticis femper utatur argumentis. IX. Immoderata prurigo, novas vel circa doctrinam theologicam, vel circa Scripturarum interpretationem, propo- nendi propugnandique ſententias, tan- quam ſcandali pleniſſima, a Theologo me- rito exulare debet. 2. Tim. 1v. 3. 4. 1. Cor. 11X. 9. 13. 1 X. Ana. — X. thodu ſcentit König logica hacten intime menit Kövi — 4. DE THEOL OGIA. 3 ologa, X. Analytica tractandi Theologiam me- 0com- thodus accuratiſſima eſt, et juvandæ di- 1-Cor. ſcentium memoriæ apprime accommoda. Königius. im, ab XI. Studium Biblicum a Theologiæ ſtu- ratiam dioſo præferri ſtudiis reliquis omnibaus, A.vII.] philoſophico, philologico, curioſo, anti- quario, polemico, poſtillatorio, omnino etiam debet. 2. Tim. 111.15.16.17. §. Lite XII. Nunquam ad ſolidam rerum theo- cologia logicarum notitiam perveniet, qui ſtudia ignatur hactenus recenſita cum ſcripturario non intime conjunxerit. Poſtillatorium ta- nificatu men inter omnia minimum parit fructum. a verx⸗ Koönigius. n ſimu naen D1S PVT. I. 1. 1 de THEOLOGIA. logo, ut ntis.„— I. was vel Heologia eſt notitia veritatis divinitus jeel circa revelatæ, cum promptitudine ean- propo dem defendendi, ad ſalutem æternam et 8, tan- ſtudium veræ pietatis directa. Tit. 1. 1. logo me. II. Hinc Academica et Scholaſtica Lu- 4.1Cor cheranorum Theologia vera proprieque dicta Theologia eſt; veræ autem Theolo- X. Ana, A 2 giæ 4 DE THEOLOGIA. giæ nomen non meretur Theologia quo- rumlibet hæreticorum, qua talis eſt. III. Vera Theologia revelata nunquam ſine lumine Divino, ſeu gratia hominem illuminante, conſiſtit, quanquam homo ipſe per eam non ſemper ad ſalutarem uſ- que fidei et ſanctitatis gradum illumine- tur. Joh. 1.9. IV. Theologia quoad neceſſarios fidei articulos, cum in ſe tum ratione teſtimo- niorum Scripturæ, ex quibus illi educun- tur, Divinam habet certitudinem, in cete- ris certitudo illa abſolute neceſſaria non eſt. Luc. 1. 4. V. Sinc omni controverſiarum notitia ne intelligi quidem Theologia, a nobis de- finita, poteſt. VI. Theologia viæ a Theologia patriæ gradu tantum, non eſſentia differt. 1. Cor. XIII. 9. 10. 12. VII. Theologia Catechetica, ſi ſumatur, ut litera ſonat, non eſt fundamentum con- ciliandi Photinianos cum Chriſtianis, et Papiſtas cum Catholicis. Hebr. vi. 1. IIX. Non datur Theologia theoretica, voce preſſius accepta, quia et principium Theologiæ proprium, et medium aſſequen- di finem Theologiæ utrumque, in defini- tione tione quoac 2 Tin . ltterar Mtus. ne, e tiam — —— a quo- quam anem homo em uſ- mine- s fidei ſtimo- lucun- cete⸗ a non notita bis de- patriz 1. Cor. matur, n con⸗ ais, et „1⸗ oretica, cipium ſequen⸗ gefini- tione DE RELICIONL.„ tione expreſſum, quoad priorem analogice, quoad poſteriorem univoce practicum eſt. 2. Iim. 111.15.16. IX. Dona in Theologo adminiſtrantia non ſemper conjuncta ſunt cum ſanctifi- cantibus. Phil. 1. 15. 16. 18. X. Theologus tamen notorie impius plus ſæpe deſtruit vita ſcelerata, quam ædificat ſcientia orthodoxa. XI. Theologia Syſtematica hodie ita eſt neceſſaria, ut ea carere nequeamus, et im- pie illa ſuggilletur. XII. Theologus, etiam irregenitus, non literam tantum, ſed verum Chriſti et Spi- ritus S. ſenſum, præciſa ſalutari applicatio- ne, ex Scriptura haurire per Divinam gra- tiam poteſt. Luc. xI1. 47. 1 DISPUT. II. de RELIGIONE. I. LU ſola religio vera eſt, et ſalutem præ- ſtat. Act. 1v. 12. Matth. XI1. 30. II. Naturalis religio, qua et gentiles moratiores ſalvati eſſe dicuntur, quam et Prophetæ hodierni et Prophetiſſe com- A 3 men- 6 DE REILIGIONE. — mendant, ſpectrum eſt in oculis Divinis. 1. Cor. 1I. 14. Eph. 11. 3. Tit. 111. 5. 6. 7. III. Nulla religio, publica profeſſione hodie a Lutherana ſeparata, cum eadem in fundamento concordat. IV. Keligionum igitur Syncretiſmus, aut ſaltem tolerantia, qua errores veritati adverſi nec rejiciuntur, nec refelluntur, ſummo ſtudio vitanda eſt. 2. Cor. vI. 14. 15.16. V. Religio Fanatica, quo magis pieta- tis ſpecie blanditur, eo ſeverius fugienda eſt. 2. Tim. 111. 5. VI. Sociniana Eccleſia et Ariana ho- dierna, quia myſteri Divinitus revelati nihil credunt, Eecleſiæ Chriſtianæ non ſunt. Eph. 1v. 4. 5. 6. VII. Qui itaque e Socinianis et Arianis ad Ecoleſiam noſtram accedunt, rebapti- zandi ſunt, ſi fuerint baptizati, quia baptiſmus eſt beneficium, ſoli Eccleſiæ Chriſtianæ conceſſum. Ibid. IIX. Fratrum ſpiritualium titulo, qui ejusdem fidei confeſſione uniti ſunt„ re- ctius appellantur, quanquam non ſint re- geniti, quam qui doctrinam tenent, nobis adverſam, etſi vitam hi ducant inter Chri- ſtianos honeſtam. Eph. 1v. 3.4. 5. IX. Re- dio ci religie frucku lus De ereatu XI. — Divinis. 9 S. 6. 7. feſſione eadem eiſmus, veritati Uuntur, .VI. 14. is pieta- agienda na ho- teevelati aæ non Arianis rebapti- „ qula Lccleſiæ lo, qui unt, Te- ſint re⸗ t, nobis er Chri⸗ M. Re- DE SCRIPTURA SACRA. 7 ———— IX. Religio, quantumlibet orthodoxa, uæ comitem non habet vitæ ſanctitatem, vana eſt, id eſt, a ſcopo, religionis indoli inſito, aberrat, fructuque ſalutis caret- Jac. 1. 26. NX. Religio, cum bonorum operum ſtu- dio conjuncta, ſola vera et immaculata religio eſt, ſi comparetur cum vana et fructu ſuo deſtituta: quemadmodum ſo- lus Deus bonus eſt, ſi comparetur cum creaturis. Jac. 1. 27. Matth. XIX. 17. Xl. Keligio tamen vera eſt, antequam opera ei accedere concipiantur, cum ex operibus tantum vera eſſe arguatur. Jac. 111. 8. XII. Nil minus religionis nomine quam Monachatus Pontificius dignus eſt. Matth. XV. 9. DISPU7. T2. de.— SCRIPTURA SACKRA. I. AAlva principi Theologici, quod eſt Scriptura. unitate, neque agnoſci ullæ hodie revelationes pro immediate Divinis, neque judicium de iis ſuſpendi poteſt. A 4 II. Quio- 8 DE SCRIPTURA SACRA. II. Quicquid immediate a Deo revela- tur; et intra conſcientiam pro tali revela- to ſine formidine oppofiti agnoſcitur, id quoad vim obligandi ad credendum pa- rem prorſus habet cum Scriptura aucto- ritatem, licet canonicum non ſit. Joh. 11X. 47. III. Inſpirata ſunt ſacris Spiritus ama- nuenſibus et verba et res quælibet, etiam minutiſſimæ, non quidem ſemper ad ſcien- dum, tamen ſemper ad ſcribendum. 2z. Tim. 111. 16. 2. Petr. I. 21. IV. Non loquitur Seriptura ad erro- neum vulgi captum, ut Belgæ nonnulli, multo minus ad affectum vulgi et credu- litatem, quæ in ſe falſa ſunt, dictat, ut no- vifſime Burnetius audaciſſime deliravit. Joh. XxVl. 13. 1. Joh. v. 6. V. Prona vel ad Naturaliſmum vel ad Atheiſmum via eſt, manifeſtas Soripturæ hiſtorias et miracula in allegorias et effe- ctus naturæ convertere. VI. Omnis ſenſus Scripturæ ex Spiritus ſancti, ſenſui intime conjuncti, intentione et operatione falutaris eſt, h. e. ad ſalutem hominis efficiendam tendit, Rom. 1. 16. quanquam in effectu propter oppoſitum obicem nonnunquam reddatur non ſalu- taris. VII. Sorp clariſl X. Mer⸗ rius nun 4. revela- revela- tur, id um pa- aucto- t. Ioh. 1s ama- , etiam d ſcien- 2. Tim. 1erro- nnulli, credu- ut no- liravit. vel ad ripturæ et effe⸗ Spiritus entione ſalutem 4. 1.16. ofitum on ſalu- VII. DE SCRIPTURA SACRA. 29 VII. Non poteſt ad veritatem ſenſus Scripturæ ſine illatione Enthuſiaſmi quic- quam requiri, quod ipſa litera intellectui non ingerat, præciſa ſalutari ejuſdem ap- plicatione. IIX. Homo irregenitus, ad ſtatum rege- nerationis tendens, a Spiritu S. per Scriptu- ram in plurimis vere illuminatur, ante- quam fidem plene et ſalutariter concipiat. Eph. 111.9.. IX. Fanaticum eſt, venditare ſenſus Scripturæ myſticos, non ab ipſo Spiritu S. clarifſime monſtratos. X. Nunquam verbum Divinum in ſe litera mortua eſt, nec Divina virtus exte- rius eidem accedit, cum Deus a verbo ſuo nunquam ſit ſeparatus. Hebr. Iv. 12. XI. Concluſio ex una propoſitione re- velata et altera natura nota educta, reve- lata, non naturalis eſt, et verbo Divino æquipollet. Matth. xxii. 29. 31. XII. Correctio perpetua verſionis Bi- bliorum Lutheri vernaculæ, ſive in iis, quæ aut exigui aut nullius ſunt momenti, ſive in illis, quæ ſacro textui viciniora videri poſſunt, non infructuoſa tantum eſt, ſed et ſcandali plena. A5 DISPUT 10o DE LIBRIS SVMBOILICIS. D1SAP 7. P. de LIBRIS SIMBOLICIS. J. Ccleſiæ unitatem adverſus luxurian- tium ingeniorum proterviam certo- rum Symbolorum agnitione conſervan- dam eſſe, omnibus ſeculis creditum fuit. II. Ad ejuſmodi Symbolorum multipli- cationem ſine gravibus caufis devenien- dum non eſt. III. Nonnunquam tamen, exorientibus controverſiis, Eccleſiam diſtracturis, quæ ſopiri nullo alio conatu poſſunt, novæ con- feſſiones neceſſariæ eſſe intelliguntur. IV. Adſtrictio ad tales libertati filio- rum Dei, a Chriſto ipfis partæ, adverſa non eſt. 2. Tim. 1. 13. V. Harum ſubſcriptio, niſi novitatum pruritum ſtudio promovere et portam aperire inteſtinis in doctrina diſſenſionibus velimus, in omnibus categorica eſſe debet, non quatenus, ſed quia verbo Divino con- formes ſunt. VI. Nemo ex eadem cauſa vel ad offi- cia Eccleſiæ vel ad ſubſcriptionem admit- tendus eſt, niſi qui doctrinæ in iis conten- tæ Divinitatem prævia exploratione agno- verit. VII. fenſu/ Alctor. qu in yim, D. D. X Vni wrian- certo⸗ ſervan- m fuit. ultipli- fenien- ntibus „quæ econ- filio⸗ ſa non tatum ortam onibus debet, o con- ad off admit⸗ onten⸗ cagno- VII. DE LIBRIS SYMBOEICIS. 1I1 VII. Subſcriptio Librorum Symbolico- rum obligat ad dogmata in iis contenta, non ad accidentalia alia.— IIX. Noſtri tamen Libri Symbolici, con- ſideratione tempofis, quo editi ſunt, æque ac Symbola antiquiora ſui temporis reſpe- tu, ab erroribus immunes merito pro- nunciantur. IX. Libri Symbolici accipiendi ſunt in ſenſu ſii fontu, e quo profluxerunt, S. Codicis, auctorum, qui eos concinnarunb, confeſſorum, qui ibs conſfanter adheſerunt, et conſequentia- rum, quas verba poſita legitimas admittunt. D. Dannh. in Chriſt. X. Ut ſtupenda in Rep. opera et toti Univerſitati ſalubria: ita et Libros Sym- bolicos ſingulari afflatu Divino conſcriptos et Eccleſiæ donatos eſſe, ob peculiaria Di- vinæ providentiæ documenta, et ſalutem totius Eccleſiæ per illos promotam, pie dicitur, argumento loci Jud. 111. 9. 10. XI. Cujus rei et doctrinæ in Libris Sym- bolicis intuitu periculoſum eſt, ſine ad- jecta declaratione eos Humana Scripta appellare: cum nec vocationem ad mini- ſterium, ſi peculiaria Divini nutus ſigna appareant, humanam ſed Divinam vo- cemus. XII. Cum 12 DE ARTICUVLIS FIDEI. XlIl. Cum Auguſtana Confeſſione Con- cilium Tridentinum tam conciliari, ac cum ipſo verbo Divino, nequit. DIS PUTZ. VI. de AKRTICULIS FIDEI. I. Undamentum ſalutis Chriſtus eſt, ſeu doctrina de gratuita remiſſione pec- catorum, per meritum Chriſti fide appre- henſum; quæ vera eſt et nulli fraudi ob- noxia fundamenti acceptio. Eph. II. 20. 1. Cor. III. II. II. Articulus igitur fidei eſt, quicquid in hoc fundamento continetur, et ſine quo haæc ipſa, quæ in fundamento continentur, neque inteiligi neque procurari queunt. III. Amor DEI et proximi, ſi veræ Deo- que gratæ ſunt virtutes, fundamentum jam conſtitutum conſequuntur, tantum abeſt, ut fundamentum conſtituant. IV. Nunquam Scriptura fidem, qua fundamentum conferendæ ſalutis eſt, per amorem deſcribit, ſed ſemper per fiducia- lem apprehenſionem gratiæ, merito Chri- ſti nitentis. Joh. I. Iz. XVII. 8. V. Au- 8 ſine bilis expo vele eide. X veyh letin eſt, ſeu de peo- appre⸗ di ob- I. 20. ioquid ne quo hentur, eunt. Deo- ntum ntum t. „ qua ſt, per ducia- Chri⸗ 7. Au- DE ARTICUILIS FIDEI. 13 V. Auguſtini illud: credere eſt amando in Deum ire; ſeu credendo Deum amare, aut a forma ſanorum verborum aberrat, aut de effectu fidei, poſtquam jam juſtitiam contulit, intelligi debet. Gal. v. 6. VI. Hæreſis eſt error in fundamento fidei. VII. Quæ definitio, niſi ſtudio vel tri- cari velis, vel cœcutire, nihil habet vel ambiguitatis vel obſcuritatis vel difficul- tatis- IIX. Quo quid majorem cum funda- mento fidei et ſalutis connexionem habet, eo neceſſarius magis illud eſt et fundamen- talior fidei articulus; quo magis recedit, co minus habet neceſſitatis. IX. Quo magis directe vel fundamen- tum vel articuli fundamentales convel- luntur, eo gravior hæreſis eſt, quo minus, eo tolerabilior. X. Ut mos, haæreſin cuivis diſſentienti ſine gravi cauſa imputandi, plane deteſta- bilis eſt et Eccleſiam præſentiſſimo excidio exponit: ita conatus, errores quoslibet vel diſſimulandi vel excuſandi, non levius eidem creat periculum. XI. NMu minori diligentia forma fanorum verborum, quam ipſa ſincera doctrina firmiter retinenda eſt. F. C. XlII. Per- 14 DE ESSENTIA DIVINA. XII. Pertinacia ad formam hæretici re- fertur, qua is dignus readitur, ut ab Ecele- ſia cxcludatur. DISPUT. VII. de EKSSENTIA DIVINA. J. D definiri et non definiri poſſe, controverſia eſt, in mera ναμα᷑νν et diverſa definitionis acceptione conſiſtens. II. Negativa tamen, ut omnis exulet hæc defendenda eſt unquam. III. Eſſentia Divina una eſt, unitate nu- merica et ſingulari. IV. Digna eſt ingenio Bohmiano Dei deſcriptio per æternum nihil: et æque te- nebroſa ſectatorum ipſius interpretatio, creaturam, ſit nihil concipere. V. Notitia Dei naturaliter inſita eſt per- .. 3 minos intelligit homo, naturali non tam facilitate quam neceſſitate, citra ullum ex effectu ad cauſam diſcurſum, propofitio- 19. 20. cap. 11. 14. 15. VI. Vox offenſio, præferenda eſt affirmativæ, nec quod Deum concipere abſque reſpectu ad fectio habitualis, qua quamprimum ter- nibus de DEO veris aſſentitur. Rom. 1. i poſe, ua,,x Et nſiſtens. exulet x, nec ate nu- ino Dei que te- retatio, ectu ad eſtper- um ter⸗ aon tam Illum ex poſitio- Kom. 1⸗ VI. Vox DE ESSENTIA DIVINA. 1/ VI. Vox ratione originationis le. ſuæ, a DEO ipſo expoſitæ Ex. I1I. 14. eſ- ſentialem DElI conceptum, qui eſt a ſe eſſe, ſeu independentiam exprimit. VII. Dantur Athei ſpeculative tales. IIX. Nemo hominum naturam ſuam ita exuere poteſt, quin aliquando ſtimulis de Divina exiſtentia compungatur. IX. Per juſtitiam ſibi eſſentialem Deum non poſſe peccata ſine præſtita ſibi ſatis- factione dimittere, idque naturam ipſam docere, evidenter Paulus demonſtrat KRom. 1. 32. X. Verius eſt illud Auguſtini, inque natura ipſa fundatum: quo plus Deum cognoſcimus, eo plus amamus, quam illud Fanaticorum: quo plus Deum ama- mus, eo plus cognoſcimus. XI. Attributa Divina de DEO pro- priiſſime dicuntur, utcunque ſint incom- prehenſibilia. XII. Deum improprie lucem eſſe, recie colligitur ex 1. Tim. vi. 16. 4 D1SPU7. 16 DE PERSONIS DIVINIS. DISPUT. IIA. 8 PEKRSONIS DIVINIS. I. DEa⸗ eſt ſuppoſitum intelligens; quæ eſt definitio nec intricata, nec quæ intelligi nequeat. Quin ſimplex etiam homo, Patrem, Filium, Spiritum audiens, ſuppoſita intelligentia concipit, quan- uam perſonæ definitionem ignoret. II. Nil impedit, hoc ipſo, ceu naturali ſuo ſignificato, vocem Gvszeus ſeu per- ſonæ accipi. Hebr. 1. 3. III. Non poteſt perſonæ termino, a tertio uſque ſeculo a tota Eccleſia uſur- pato, infenſus eſſe, niſi qui ipſi myſterio Patris, Filii et Spiritus S. ſit infenſus, idque cum Socinianis ex Eccleſia eliminatum cupiat. IV. Perſonarum Trinitas exauditur, quam primum a non occupato Apoſtoli verba audiuntur, 1. Joh. v. 7. V. Perſonarum Trinitatem crediderunt Patres Ante-Niceni, quanquam in expri- mendis perſonarum differentiis ſolida ver-d borum ſanitate non ſemper fuerint ufi. VI. Fruſtra illa in DEO Trinitas in gentilium ſcriptis quæritur. Recte Jac. Tho — Thom. nu diſ ſuna ſui ten VII proban plane IIX rentis * Nieetat textu t luperen wenta, I. did. z *. eſſe, lo di XI differ dionis 1l8. DE PERSONIS DIVINIS. 17 Thomaſius: melius de fide ſacra merentur, qui diſcordiam profanæ Pbhiloſophiæ cum Chri- 18. ſliana intercedentem fideliter detegunt, quam qui tenebras inter et lueem paciſcuntur. gns; qux VII. Argumenta, quæ ex ratione pro nec quæ Probando Trinitatis myſterio adducuntur, lex etam plane contrarium evincunt. maudiens, IIX. Si Dyvinitas angeli in V. T. appa- , quan. rentis per argumenta, ex nomine et pro- ret.* prietatibus DEl deſumpta, et angelo in u natorali textu tributa, non evincitur, nulla in N. T. ſcu per- ſupererunt pro Divinitate Chriſti argu- menta. mino, 2 IX. Spiritus S. a Patre Filioque proce- ſia uſur- dit. Joh. Xv. 26. myſterio X. Generationem Fili DElimpropriam ſus, idque eſſe, longe periculoſiſſime ab H. A. Koel- minatum lio dicitur, contra Joh. 1. 18. Xl. Qui in operibus ad extra, præter wauditut, differentiam ordinis, quamcunque opera- Apoſtol tionis inaqualitatem reſpectu Divinarum perſonarum aſſerunt, Divinæ eſſentiæ uni- edidetunt tatem lædunt. Joh. v. 17. 19.. nia expti XII. Creatio, Redemptio, Sandtificatio, olia er. dum appropriari Divinis perlonis dicun- lint uñ- tur, ratio appropriationis non poteſt quæri, Ttinitas in niſi in ſimilitudine ordinis operum cum ordine perſonarum. C⸗ Nelr 6 p!SpV7. DE CREATIONE. DIS PUT. T. de CRKEATIONLE. J. vel abſolute, ut Spinoza cum Atheis et quibuſdam e Reformatis recentioribus, vel ſecundum quid, ut Burnetius, gentiles nænias Divinæ revelationi præponunt. hiſtoriam in meras fabulas, rudi Judæo- rum populo paſcendo a Moſe excogitatas, converti. III. Et Præadamitarum figmentum, jam- diu exploſum, his deliriis ex inferis iterum revocari. tioni evidens eſt, ut repugnet creaturam ab æterno creari. V. Hoc nifi fit, convinci inteſtabilis erroris Athei ex natura non poterunt. VI. Aquas ſupracœleſtes exiſtere omni-. no credendum eſt, ſi ſimplicitati Scripturæ, velimus. Gen. 1.6. ſ. moveri. Joſ.x. 1a. 13. Eecl. 1. 4. 5. IIX. Lu- A** mundo æternitatem adſcribunt, II. Intolerabile eſt in eodem Burnetio, totam fere creationis et antediluvianam IV. Mundum initium habere adeo ra- quæ ſaeroſancta nobis eſſe debet, inhærere VII. Terram item conſiſtere et ſidera b 1 Dhic tellur I. politie cleſia vis fe XIIN X. utpot tionu ſpec udici nere bemt omn. DE CREATIONE. 1. IIX. Ludibrio ſe et Theologorum et Philologorum expoſuit, qui indicia motus telluris noviſſime in Scriptura venatus eſt. IX. Aſtrologia judiciaria, tot legibus et ſcribunt, Politicis et Eœcleſiaſtieis ex imperiis et Ec- um Atheis cleſia exacta, iniquiffime hodie in quibus- entionbus, vis fere Calendariographis toleratur-Deut. g, gentiles XIIX. 10.11. 14. onunt. NX. Utcunque exceſſus naturæ quilibet, Burnetio, utpote ventorum, tempeſtatum ‚inunda- lluvianam tionum violentia, ita et Cometæ, ipſo ad- di Judæo- ſpectu ſuo horrorem nobis incutere, iræ cogitatas, judiciique Divini ſuper peccata nos admo- nere et ad pœnitentiam nos invitare de- um, jam⸗ bent; vis tamen aliqua peculiaris et ſuper- is iterum naturalis, futura fata ſignificandi, iis attri- buenda non eſt. Pſal. cxLilx. 8. Jer. X. 2. adeo ra- Xl. Creationis univerſi finis eſt gloria reaturam creatoris. Prov. xvi. 4. NKll. Quæ quia ex rebus corporeis a ne- teſtabiis mine rectius quam ab homine agnoſci et runt. prædicari poteſt, fines creationis omnes in ce omni- imperſcrutabili ſapientiæ Divinæ abyſſo re- cripturæ, conditos eſſe dicendum non eſt, ſed uni- inhærere verſa potius ob hominem, et terrena quæ- libet, pleraque etiam cœleſtia, et forte et ſiders omnia in ejus uſum condita eſſe intelli- z guntur. Deut. 1v. 19. IIN.Lu⸗ V 8 2 DISPUT. DE ANGEIIS. DISES7. X. de ANGELIS. J. (Qu* cum Balthaſ. Bekkero vel angelis bonis malisve parum eſſe cum rebus humanis negotii, vel unum forte tantum in hoc mundo exiſtere diabolum, propu- snant, omni tamen vi ſua diabolorum chiliadas ex mundo exigere non poffunt. II. Quam ſententiam, ejusque funda- menta, pronam ſternere viam ad Scriptu- rarum ſacrarum contemptum ipſumque Atheiſmum, dubitari nullo modo debet. III. Idem incurrit periculum, qui cum Vandalio oracula Gentilium omnia meras ſacerdotum Gentilium fraudes et præſti- gias fuiſſe, eontra clariſſimam hiſtoriæ fidem aſſeruerit. 7 IV. Stupida eſt recentis hominis per- ſuaſio, angelos ita in animam hominis pe- netrare poſſe, ut et ſecretas ejus norint cogitationes. Jer. XvI1. 9. 10. V. Angeli intra hexaeémeron conditi ſunt, Hiob. xxxllx. 7. Quo die? nec pro- babiliter quidem ſciri poſſe putamus. VI. Eorum notitia ex naturalibus ar- gumentis probabiliſſime eluceſcit. VII. In cäer ofſ Il b08 ſimil dum guas dicit DE ANGELIS. 21 — VhIl. In aſſumptis corporibus neque edere proprie et bibere, neque generare poſſunt. IIX. Non negandum eſt, quosdam mor- el angels bos obſeſſioni Dæmoniacæ perquam eſſe um rebus ſimiles, nunquam tamen fieri poſſe putan- e tantum dum eſt, ut naturali morbo affectus lin- „ Propu- guas loquatur, quas nunquam audivit di- bolorum dicitque. poffunt. IX. Bekhkeriana iſta temeritas, quæ ob- ne funda. ſeſſiones omnes, in Sacris relatas, pro lSeriptu- ſymptomatibus naturalibus habet, pro- pſumque fanæ S. Literarum tractationis jure con- debet. demnatur. qui cum X. Non abſurdum eſt, hominibus a ia mers dæmone obſeſſis certis in caſibus natura- t præſt lia quoque applicari medicamenta, argu- ri ſidem mento hiſtoriæ, Matth. xvI. 15. ſ. recen- ſitæ. ninis per⸗ XI. Si dantur angelorum ordines, ut minis pe- revera dantur, dantur et Archangeli. us norint XII. Si locus 1. Theſſ. 1v. r6. Oomnium impliciſſime, ut litera primo intuitu præ- mconditi fert, accipiatur, Archangelus creatus in- nec pro telligitur. nus. alibus ar- VILIa d; DISPU7. DE PROVIDENTIA. HO1SEUT. AF. de PROVIDEKNTIA. I. Ui Divinæ providentiæ veritatem ho- die, in Gallia præcipue, inficiantur, Philoſophorum gentilium omnium deter- rimos ſequuntur, a cæteris Sectis pleriſque ideo flagitioſæ impietatis accuſatos. II. Qui providentiam negat, nihil cau- ſæ habet, cur aut Deum credat, aut vir- tuti ſtudeat. III. Fruſtra caſtigatur conſervationis trita deſcriptio, qua dicitur eſſe continua- ta creatio. IV. Gubernat Deus mundum abſoluto et independente ab alio quovis, ſeſe ſupe- riore, imperio, ſed juſtiſſimo. Kom. 1Xx. 20.21. 22. 1 V. Summa ſtultitia eſt, ſublunaria, quæ quaſi theatrum ſunt infinitarum mutatio- num, eximere gubernationi Divinæ, et eidem ſubjicere cœleſtia, a mutatione aliena.. VI. Concurrere Deum frequentiſſime cum actionibus humanis extra ordinem, easdem vel flectendo vel determinando, Divinæ promiſſiones et comminationes, immo immo tillme VII curiit! lus ve minat, IIX reddit I. tta ſub dem re V. 20. DPE PROVIDENTIA 21 tem ho⸗ ciantur, n deter- vlerilque 4 hil cau- aut vir- vationi ntinua- bſoluto ſe ſupe- om. IX. aria, quæ mutatio- ine, et utatione entilime rdinem, ninando, aationes, immO immo ipſa eventuum conſideratio, aper- tiſſime arguunt. VVII. Ad peccatum permittendo con- currit Deus, et actionem ſuſtentando; ſo- lus vero homo ad eandem ſeſe deter- minat. 3 IIX. Non ideo creatura independens redditur. IX. Nunquam gratiam ſuam peccanti ita ſubtrahit Deus, quin ea menſura eun- dem revocet, qua converti poſſit. Rom. v. 20. X. Ubi in Sacris de DEO legitur: in- Aurabo cor Pharaonts, commodius in verna- cula noſtra vertitur: ich werde, quam: ich wil Pharaonis Hertz verhaͤrten. Xl. Nec Deus operatur omnia ferian- tibus creaturis, nec creaturæ agunt omnia otioſo exiſtente DEO. XII. Si Deus manum ſuam vel ad mo- mentum rebus quibuslibet ſubtraheret, e veſtigio reciderent in nihilum. 34 DISPV7. 24 DE VISIONE DEI BEATIFICA. +. DISPUT. XII. de VISIONE DEI BEATIFICA. I. I dictatum juſtitiæ Divinæ naturæ ipſſ impreſſum eſt, Rom. 1. 32. ſequitur, per eandem naturam liquido innoteſcere, dari aliam poſt mortem hominis vitam. II. Non nudæ probabilitatis argumen- ta, idem confirmantia, ſunt innatus omni- bus naturæ inſtinctus, etiam poſt hane vitam aliquid vel metuentis vel ſperantis, et moratiorum gentilium conſenſus. III. Nimis profanum eſt dicere, in V. T. de vita æterna nihil fuiſſe aut revelatum aut creditum. IV. Specialem hujus vitæ rationem ſola revelatio exponit, quanquam ob ejus emi- nentiam et majeſtatem non omnia ſint revelata. 1. Cor. 11.9. V. Felicitas futuræ vitæ viſione DEI exprimitur, non oculari, ſed intellectuali, interprete Apoſtolo 1. Cor. xIII. 12. VI. Primus igitur et efſentialis beatitu- dinis conceptus eſt notitiæ DEI perfectifſi- ma et eminentiſſima, amorque Divini nu- minis intenſiſſimus et indefecatus. Joh. XVII. 3. B. Königius. VII. Ca. 4. turæ ipſi ſequitur, loteſcere, vitam. lgumen- s omni- Jſt hanc perantis, us. in V. I. velatum nem ſola ejus emi- nnia ſint ne DEl Ulectuali, 112. 3 beatitu⸗ erfeckilli Divini nu⸗ ub⸗ Ioh. V VIl. DE VISIONE DEI PEATIFICA. 25 VII. Quæ quia in hac quoque vita, quanquam inferiori gradu, inveniuntur, 1. Cor. xIII. 9. Col. I1I. 10. vita æterna quoad eſſentiales partes etiam credentibus in hac vita adſcribitur, I. Joh. v. 11. ſ. Hülſemannus, Schmidius, Oſiander. IIX. Quoad perfectionis gradus et bo- na vitæ illius nondum revelata, Rom. 11x. 18. beatitudo fidelium ſalus eſt in ſpe, V. 24⸗ IX. Utramque ſalutem, et inchoatam et conſummatam, eamque totam, Chri- ſtus promeruit fidelibus et contulit. Tit. 1.4. 5. Matth. xxv. 21. X. Laudanda eſt B. D. Königii mode- ſtia, dicentis; Ipfam Divinam eſſentiem glo- rificatis corporls oculis Viſum iri in altera vi- ta, nec prafracte negandum, nec ut apodicti- cum aſſerendum, ſed futuræ potius experientiæ reſervandum eſt. XI. Probabile eſt, Paulum adhuc via- torem, quoad animam ad plenam gaudio- rum cœleſtium perceptionem admiſſum fuiſſe. 2. Cor. x I. 4. XII. Magno certe argumentorum pon- dere D. Dannhawerus: Licet cælo beatorum in ereaturls nomen lacumque fimpliciter dene- gare nolimus, quod a DEO fabrefactum, Hebr. B 7 XI. 10. 26 DE MORTE TERNA. XI. 10. A X¼esooxoliſov(r α Priv. nempe non ad xoinvir ſed ad res reflexo) 2. Cor. v. 1. 4 z damnatorum diſtinctum, Ep. ſud. v. 5. in quod Elias ſublimatus, Paulus raptus, quo datur alind iαμeeoe, adeoque Divinum, a creato diſtinctum: quls tamen auſit creatio- nus tempus diemque deſognare? quls ad hexaé- meron reſiringere? DISPU T. XIII. de MORTE TEKNA. I. Nimæ demortuorum a tempore ex- ceſſus ſui non dormiunt in loco ſta- tuve tertio, ſed vel cœleſti gloria vel pœ- nis infernalibus afficiuntur. Luc. xvi. 23. 2. Cor. v. 8. II. Major tamen futura eſt in reſur- rectione et pœna et gloria, tum diffuſione ejuſdem ad corpus, tum intenſione. Hiob. XIX. 26. 27. 2. Theſſ. I. 7. ſ. III. Omnes fere veteres patres ſtatuunt, animas ante reſurrectionem omnes certo re- ceptaculo incluſas neque gaudium ſentire, ne- que pænas. Dorſcheus. IV. Ex quo recte concludit, eos non credidiſſe purgatorium. V. Ani- — V. tum m ſeivetu tea inc renius. VI. nas d damn IXII. VII maliten et vol nobili ſitate, m u mos tem. Il. per? habe⸗ Gerha IX. Dropt tame ſit, f X. wen, IXy, pe non Cor. T. 1. ad. v. 5. tus, qud winum, t creatio- dd hexat- ore ex- hco ſta- vel pœ- VI. 23. n reſur- ffuſione e. Hiob. latu unt, certo Te ꝛtire, M⸗ eos non DE MORTE TTEKRNA. 27 V. Animæ hinc decedentes non tan- tum memoriam retinent eorum, quæ hic ſciverunt, Luc. xVl. 28. ſed et novam an- tea incognitorum notitiam acquirunt. Va- renius. VI. Non obſtante graduum quoad paœ- nas diverſitate, nunquam tamen pœna damni ſeparata erit a pœna ſenſus. Matth. XXII. 13. VII. Pœna damnatorum infernalis for- maliter et primario conſiſtet in intellectus eet voluntatis, tanquam facultatum animæ nobiliſſimarum, inordinatione et perver- fitate, quaque Deum non apprehendent niſi ut iratum ſævumque judicem, extre- mos et ineffabiles ipſis cruciatus inferen- tem. IIX. Unde fieri non poteſt, quin ſem- per aut peccent damnati, aut legem non habeant, quod abſurdum. 1. Joh. 111. 4. Gerhardus. IX. Ignis non elementaris, et tamen proprie dictus, eſt aqua non humida et tamen proprie dicta. Qualis ille futurus ſit, ſi non eſt elementaris, non liquet. X. Nec liquet ubi ſit infernus, qui ta- men, quia paratus eſt, ereatus eſt. Matth- XXV. 4I. V. Ani⸗ XI. 28 DE IMACGINE DEI. XI. Tternum puniuntur damnati, quia æternum peccant. NlI. Non eſt abſurdum, pœnarum in- ſernalium ut gradus, ita et graduum eſſe intervalla. DISPUT. XIT. de IMAGINE DEI. I. On poterat DEUS ſalva juſtitia et ſanctitate ſua hominem condere, ra- tione præditum, ſine imagine Divina. II. lmago autem Divina formaliter et primario conſiſtebat in notitia practica, non omni, ſed ea, quæ hodie ſupernatura- lis eſt, myſteriorum nempe Divinorum, ad ſalutem æternam ordinatorum, eaque pro illo ſtatu perfecta et ſine labe. Col. III. 10. Eph. Iv. 24. III. Acceptio imaginis DEI Eccleſiaſti- ca, qua pro ipſis animæ facultatibus ſine Scripturæ fundamento ſumitur, plus in Theologia ſemper turbavit, quam profuit. IV. Non dari poſſunt pura naturalia, ſive quæ rebellionem ponant in homine virium ſuperiorum et inferiorum, ſive quæ poſita — poſiu e titiam ex V. 6 nitatis i ulb, ſe nem Di Oſiande VI. homini reyelatic ei erant VII. quia tali inveltig raliter, ſum ſa plane homin IIX. — ati, quia rum in. um eſſe ſtitia et ere, ra na. Uier et raGica, natura- rum, ad que pro ol. III leſiaſti⸗ us ſine plus in profuit. turalia— homine ſive quæ polit⸗ DE IMAGINE DEI. 29 poſita earum concordia myſteriorum no- titiam excludant. Joh. v. 23. V. Gratia Divina et inhabitatio SS. Tri- nitatis in primo homine non ſupernatu- ralis, ſed naturalis fuerat, quippe imagi- nem Divinam indivulſo nexu conſequens. Oſiander. VI. Non neganda tamen ſunt primo homini dona alia ſupra naturam pofita, revelatio inprimis extraordinaria, et quæ ei erant connexa. Gen. 11. 16.. VII. Ut cani ſagacitas naturalis eſt, quia tali animali et ad hunc finem, utpote inveſtigationem ferarum, deſtinato natu- raliter debetur, qui tamen amiſſa per ca- ſum ſagacitate canis eſſe non deſinit: ita plane de imagine Divina reſpectu primi hominis ſentiendum dicendumque eſt. IIX. Sacrificia in ſtatu integritatis lo- eum non habuiſſent. IX. Non poterat primus homo cum qualitatum aueegoiæ creari, qnia hæc eun- dem ad varias inordinationes ſollicitaſſet. X. Nec quisquam a primis hominibus poterat generari deformis, quia omnis de- formitas eſt ex Sοneoeta. XI. Arboris vitæ uſus, æque ac reliquo- rum alimentorum, non arguebat inter- num 30 DE PECCATO ORIGINALI. num in homine moriendi principium, niſi ab externo remedio impediretur. XII. Arborem vitæ et arborem ſcien- tiæ boni et mali a diabolo ita cognomina- tas fuiſſe, a falſo iiſdem adſeripto effectu, ut de utraque olim D. Seb. Schmidius, de poſteriori recentiſſime G. Nicholiius, Anglus, ſenſit, ob ſimplicitatem literæ Gen. 11.9. non eſt probabile. D1S UVZ. TD. de PECCATO ORIGINALI. I. Mpropria, nec unquam imitanda, imo in Deum iniqua quorundam locutio eſt: Deum peccata peccatis punire. II. Quanquam vero exiſtere originale peccatum ſolis radiis in Scriptura perſcri- ptum fit, cum Ferrando tamen et Jo. Be- lino, ſcriptoribus Gallicanis, dicendum non eſt, gentilibus quoque illud innotuiſſe, aut ex ratione deduci poſſe. Rom. vI 1. 7. III. Exacta peccati, proprie dicti, de- ſcriptio 1. Joh. I1I. 4. originale quoque peccatum manifeſte involvit. IV. Tres ab Apoſtolo Jac. 1. 14. 15. in- 1 inſinual tio, con ſugpelti cum im cum ple tis meri V. gem, te vum, e eſſe, ant telligatu Principi Tontra fenditu VI. Juſdcir ejus re lemus. VII. Extenu. tiæ acel IIX. oad! 3 nam p IX. wens ſit u pe ditur. ium, niſt n ſcien- nomina- effetu, dius, de „Anglus, en. 11.9, LI. da, imo utio eſt: originale perſerr Jo. Be⸗ lum nol uiſſe, aul 11.7. icki, der quoquè .14 198 in⸗ DE PECCATO ORKRIGINALI. 31 — inſinuati peccati originalis motus, tenta- tio, conceptio, conſummatio, quorum ille luggeſtio eſt ſine conſenſu, iſte delectatio cum imperfecto conſenſu, hic commiſſio cum plena conſenfione, actualibus pecca- tis merito omnes accenſentur. V. Quanquam peccatum omne ad le- gem, tanquam ad principium manifeſtati- vum, exigatur, tamen plurima in ſe mala eſſe, antequam Deus eadem prohibere in- telligatur, ipfi nempe ſanctitati DKl, ut principio boni malique radicali, adverſa, contra Szydlovium aliosque merito de- ſenditur. VI. Primum peccatum Adami poſteris juſtiſſime imputatur, etſi nec rationem tjus rei reddere, nec mente concipere pof- ſemus, KRom. v. 12. VII. Qui primum Adami peccatum extenuant, Deum ipſum in juſtitiæ et ſævi- tiæ accuſant. IIX. Peccatum originale non tantum quoad formam totius, ſed et quoad for- tam partis, poſitivum involvit. IX. Cum concupiſcentia in ſe indiffe- tens fit, per determinationem ad tale eſſe, quæ poſitivum quid eſt, peccaminoſa red- gitur. X. Pec- 32 DE PECCATO ACTUALI. X. Peccatum Philoſophicum, Jeſuita- rum Divionenſium inventum, quod ab eo, qui de DEO non cogitat, commiſſum, Deum non offendere nec damnationem attrahere docetur, et ſanæ rationi repugnat et Scripturæ. Pſalm. LXXIIX. G. 1. Theſſ. 1V. 5. peccati originis ſubjectum eſſe tantum corpus, et eum corpore decrementa ca- ere et incrementa. XII. Ad prius abſurdum creatio animæ immediata, ad alterum confuſio peccati originalis, quod æquale in omnibus eſt, cum motibus ejusdem, qui ob tempera- menti inæqualitatem in uno magis ac in altero ſe exerere poſſunt, ipſum ſeduxit. DI1SPUT. XVI. de PECCATO ACTUaLl. 1. Rimum diaboli peccatum ſuperbiam fuiſſe perquam veroſimile eſt. aliorum Aſſgnute Ill. 111 4. WV. ccipia: rotitia; XI. Monſtroſa eſt P. Chawini opinio, niſi cun cunſcieun peccalo, Portam. V. P. ditualise Doralis, VI. Creatur I cap Sonden VII. bel cogf IM. Rntibus mnoris IX.I Ph. Lim II. Ingenioſa hanc in ſententiam inter- Nlud ta pretatio loci Ep. Jud. v. 6. eſt Bryani Tur-: Chnl neri: non ſervantes proprium principatum i adler alio Jeſuita od ab eo, miſſum, ationem epugnat 1.Theſff. 1 opinio, tantum enta ca- o animæ — peccati bus eſt, empera gis ac in ſeduxit. LI DE PECCATO ACTUALI. 33 aliorum pomæria inſiluerunt, ſtationis ipſis aAſſignatæ deſertores. III. Hominis vero incredulitas. Gen. 111. J. 5.6. 7. IV. Jeſuitarum et Moraliſtarum prin- tipia: ad peccandum formaliter requiritur votitia peccati, nullum eſt peccatum formale, viſi conſcientia hic et nunc judicet de malitia, tonſcientia circa illicitum intrepida excuſat a jeccato, flagitiis quibuslibet latam aperiunt portam. V. Pœna peccato dictata mors eſt ſpi- titualis et æterna, Gen. 11. 17. non tem- horalis, niſi ex accidenti. VI. Non poteſt Deus ſalva juſtitia ſua treaturam innocentem, juſtitiæ et injuſti- æ capacem, ad quamcunque afflictionem Condemnare. Gen. xXIIX. 25. VII. Multo minus, quod horrendum eſt ſel cogitare de Deo, morti æternæ objicere. IIX. Poteſt tamen pœnam, impiis pa- ntibus debitam, a filiis, quoad cauſam inoxiis, requirere. Exod. xx. 5. uperbiam IX. Male ex Marc. 111. 29. concludit Dh. Limborchius, peceatum in Spiritum S. am intet⸗ lud tantum eſſe, quo opera miraculoſa, rani Iur a Chriſto virtute Spiritus 8. patrata, diabo- minepuumlo adſeribuntur. da c. X. T4 DE LIDERO ARBITRIO. X. Tamen ex hoc ipſo loco recta col- ligitur, illud in irregenitum etiam cadere, ſed ad internam uſque convictionem illu- minatum. XI. Infantes non ſunt ſine actuali pec- cato, ob ſolum tamen originale peccatum, niſi fide donentur, damnari poſſunt. Marc. XVI. 16. XII. Multo minus Maria Deipara pec- cato exempta fuit. Rom. 111. 23. 571S?b. 7, XVnI. LIBERO RBITKIO. I. T notitia DEI ex natura vera: ita et vera ad legem naturæ conformata dantur opera, quod iiſdem fere verbis te- ſtatur Paulus. Kom. 1.1§. C. 11. 14. Quæ tamen ad perfectionem, quam in nobis imputando efficiendoque operatur Spiri- tus ſancti gratia, collata, vera non ſunt, ſed mendacia, 1. Joh. 11. 4. II. Has interiores naturæ vires non ipſe homo, ſed Deus, merito Chriſti motus, dirigit ad inquirendum veriorem DEI cultum, Act. XVII. 27. Unqde et pæda- gogicæ dicuntur, Gal. 1II, 24. — III. In tinent tem dit pleſle, ferbun accepte WV. genus pracic. Aiquid eum, Majori- ſionis, men eſf rir hor daltiga V. dona, tia, no irregen VI atie, le a re de de ſequer 14. 1. VII rualib ecte col- cadere, dem illu⸗ uali pec- ccatum, nt. Marc. ara pec- 9. 1: ita et formata verbis te- eur Spirr ſunt, ſec non ipſt ſti motus. em DEI et pæu Jll. DE LIBERO ARBTTRIO. 55 III. In ſe conſideratæ ad naturam per- tinent; qua ex intentione D EI ad ſalu- tem diriguntur, ad gratiam, non quidem preſſe,(quo ſenſu gratia non agit niſi per verbum et ſacramenta) tamen analogice acceptam.— IV. Non ſunt tolerandæ hæ et aliæ id genus propoſitiones, Synergiſtarum: jacto prædicationis fundamento poſſe hominem aliquid, quanquam languidum et modi- cum, ad converſionem ſuam conferre, Majoris: voluntatem eſſe owralaoe conver- ſionis, Rathmanni: in natura hominis lu- men eſſe, ex quo converſio profluat, Dreie- ri: hominem libere converti. Quæ omnes caſtigantur a Paulo Phil. 11. 1 3. 1 V. Totum miniſtri Eocleſiæ officium et dona, quibus illud adminiſtrat, eſt a gra- tia, non a natura, ſi maxime miniſter ſic irregenitus. 1. Cor. XII. 4. ſeqq. VI. Falſum eſt, collationem ulterioris gratiæ gradus ſuſpenſam eſſe vel depende- re a recto uſu primæ, ſi Arminiano ſenſu de dependentia cauſali; verum, ſi de con- ſequentia ordinis intelligatur. Matth. xxv. r4. f. VII. Adeo vires liberi arbiteii in ſpiri= tualibus nullas habet homo per naturam, 255 C 2 ut 386 DP voLUNTATE DEI. ut ne quidem habeat potentiam paſſivam, converſionis gratiam admittendi. Rom. 11X. 7. I. IIX. Potentia illa a fola gratia eſt, Ez. XXXVI. 26. Et tamen non irreſiſtibilis, Matth. xxIII. 37. IX. Nec hanc irreſiſtibilem neceſſita- tem, ſive in naturalibus ſive ſpiritualibus, unquam defendit Lutherus. X. Non poſſunt a Semi- Pelagianiſmo excuſari Pontificii. XI. Nec a Prædeſtinatianiſmo(ſuppo- ſita etiam per Ph. Buchium Prædeſtinato- rum fabula) Calviniani. XII. Non poteſt homo, ſalvis Reforma- torum hypothefibus de decreto Divino, reſpectus omnes antecedente, deque præ- determinatione actionum humanarum, plus boni facere, quam acu facit: quod Juſtiſſime iiſdem jam olim Remonſtrantes objecerunt. — DIS PUTZ. AIIX. 1 ⁴e VOLUNTATE DEI. I.. Oluntas DEl antecedens, id eſt, uni- verſalis et ſeria, hominem ſalvandi, adeo — adeo cl nilt ab ſit, 1,1 UL.I relle L idem! Ill. Deus, diis ſuf IV. trio Di quam: præſidi- V. 4, 6 luntate tem pr VI. dittion, habean Occulte lalum polle. VI thetie homir IIX vit pie — allivam, . Kom. eſt, Ez. ſiſtibilis, neceſſita- tualibus, janiſmo (ſuppo· ſtinato. forma- Divino, zue Præ narum, t: quod zſtrantes — DE VOILUNTATE DEI. 37 adeo clare in Sacris expreſſa exſtat, ut non- niſi ab animo penitus perverſo negari poſ- ſit. 1. Tim. 11. 4. 2. Petr. 111.9. II. Eadem claritate deſcriptum legitur, velle Deum et medium ſalutis, id eſt, fidem univerſis impertiri. Act. xVvI 1. 31. III. Æqualiter omnium ſalutem vult Deus, eouſque, ut neminem deſtituat me- diis ſufficientibus ad illam perveniendi. IV. Liberrimo et imperſcrutabili arbi- trio Divino tribuendum eſt, quod uni quam alteri extra ordinem plura ſalutis præſidia tribuit. KRom. xI. 33. V. Eſt voluntas DEl ordinata, non con- fnſa eſt conditionara, conditione, quæ vo- luntarem antecedentem ſequitur, conſequen- tem præcedit, non abſoluta. Dannhawerus. VI. Qui ordinatam potius quam con- ditionatam ideo dicendam eſſe putant, ne nabeant Calviniani, ſub quo errorem ſuum occultent, non advertunt, eundem eos luſum circa terminum ordinatæ ludere poſſe. VII. Eorum ex Reformatis, qui Hypo- thetici dicuntur, ſententia Deum facit hominibus ex inſtituto illudentem. IIX. Mich. Molinoſii in exceſſu pecca- vit pietas, cum, ſi alicui revelaretur, Deum GC; ipſum 38 DE PREDESTINATIONE. ipſum abſolute damnare velle, eidem in- junxit, ut voluntati Divinæ etiam uſque ad æternam damnationem ſe reſignaret. Impium enim eſt, rem tam injuſtam et horridam de DEO vel cogitare. IX. Particularitas voluntatis ſalvandi in DEO in ipſum ſalutaris fidei, qua ma- 2acpeeja eſt, fundamentum impingit. X. Unnverſalitas tamen voluntatis fal- vandi, ut fidem efficiat et fundet, non ſemper et neceſſario formaliter et pofitive mentem hominis ſubintrat, ſed aliquando ſufficit, ut virtualiter et negative. XI. Quia Deus non delectatur tantum omnium ſalute, ſed et eandem, quantum intra ordinem a ſe conſtitutum ficri pot- eſt, per media fini fuo proportionata pro- movet, efficax merito ſalutatur Divina vo- luntas. XII. Particulariſmus fœdum monſtrum eſt, quocunque modo pingatur et colo- retur.— H4SPU. XIX. de PRAÆDESTINATIONE. I. M iieulus de prædeſtinatione ſine omni incommodo ratione doctrinæ articu- lis — — lis cete tum co antecee II. Dryvinc II. 13 Ill. Divin mode talis m et prin WV. ralis m tum 2 Avum N. hom Hebr V. coino eredel vero ita er tante mag biſcu idem in- m uſque lignaret. uſtam et ſalvandi qua Mr- git. tatis ſal- et, non poſitive liquando tantum uantum cri pot⸗ aata pro- ina vo- vonſtrum et colo · DE PREDESTINATIONE. 39 1 lis ceteris præmittitur, tanquam immedia- tum. conſequens diſtinctionis voluntatis in antecedentem et conſequentem. II. Non obſtante, quod fides in intuitu Divino electionem praæcedat. 2. Theſſal. II. 13. III. Meritum Chriſti, quod valorem Divinum intime involvit, eo ipſo com- mode non poteſt vocari cauſa inſtrumen- talis moralis electionis, cum ſit meritoria et principalis. IV. Nee fides cauſa inſtrumentalis mo- ralis minus principalis, cum ſit inſtrumen- tum apprehendendæ gratiæ eligentis pal fivum, cauſæ phyſicæ anaiogum. V. KReſpexit Deus in eligendo fidem hominis finalem, uſu Leriptura loquendo. Hebr. I11.6. 14. VI. Qui e noſtris credentes et el lecdos coincidere docent, ut quamdiu homo ſit credens, tamdiu ſit electus, quamprimum vero deſierit credere, ut ex juſtificationis, ita et electionis gratia excidat, termino tantum electionis aliter utuntur, eumque magis ampliant, in re ipſa amiciſſime no- biſcum conſpirant. VII. Neutri autem ſententiæ imputan- dum eſt, quod contra uſus theologicos C 4 pec- 40o DE PRRTDESTINATIONE. peccet, adeoque fundamentum fidei quo- dammodo convellat. IIX. Quanquam S. Huberus volunta- tem antecedentem cum electione confu- derit, adeoque in ſententia ipſa nihil dixe- rit analogiæ fidei adverſum, locutio tamen, tanquam formæ ſanorum verborum e dia- metro adverſa, tolerari nullo modo de- bebat. IX. Nemo unquam noſtrorum aliud abſolutum electionis decretum Reforma- ris adſcripſit, quam quod ipſi in Synodo Dordracena nomine abſolutiffimæ gratiæ dogmatiſarunt, quod nempe anteceden- ter ad decretum ab omni reſpectu, non conſequenter, ſit liberum. X. Falſum eſt et in gratiam Calvinia- norum confictum, Lutherum abſolutæ electionis fuiſſe patronum. XI. Inſcriptio in librum vitæ cum ele- ctione non æquipollet, cum fidei vita vi- vant et geiewaiea, qui non ſunt electi. Hab. II. 4. XII. Gentilium infantes electos eſſe probabile non eſt. Marc. XVI. 16. Joh. 1II. ſ⸗* DISPVI. Te D vino. Il. mileric inliniti eſt dec tionis n IlI. vini Sch prateri pam, tate ſi Deum conan vunt. I. Calvin radione rumo eſt co et ine V reject DE REPDROBATIONE. 41 dei quo- volunta- confu- hil dixe- otamen, mee dia- nodo de- m aliud eforma- Synodo x gratis eceden- u, non dalvinia- bſolutæ DIS PUT. XX. de KEPROBATIONE. I. I) eenun reprobationis poſitivæ abſo- [ lutum vere horribile eſt, dicente Cal- vino. II. Nec minus in juſtitiam pariter et miſericordiam DEI infinitam, ſuppoſita infiniti pretii ſatisfactione Chriſti, iniqguum eſt decretum præteritionis, ſeu reproba- tionis negativæe. III. Quod dum mitigare quidam e Cal- vini Schola annituntur, dicendo, reprobos prateritos eſſe ob novam adjectam cul- pam, repulſam nempe Evangelii, volun- tate ſigni, non efficaci, ipſis oblati, dum Deum ab injuſtitia et crudelitate liberare conantur, fœdæ eundem hypocriſi invol- um ele- vita vi- t electi. dos eſſe 6. Joh. vunct. IV. Permiſſio lapſus, ex plerorumque Calvinianorum ſententia æſtimata, quibus ratione decreti Divini, quo et cauſam re- rum omnium et eventum decernit, nihit eſt contingens, omnia neceſſaria, fortiſſima et inevitabilis eſt lapſus procuratio. V. Supralapſariaſmus a Dordracenis eft rejectus. Mareſius. Non eſt rejectus, DSFI. C 5 ſed 42 ſed deſertus. Samuel Andreæ. Uterquc vere. b VI. Conficta ex humano ingenio citra omnem Scripturæ auctoritatem, ex mero Syncretiſmi ſtudio, Ambr. Catharini et Latitudinariorum in Anglia eſt media in- ter Arminianos et Calvinianos ſententia, quoſdam homines abſolute et irreſiſtibili- ter eſſe electos, alios ex prævifione fidei et DEREPROBATIONE. — operum, ex gratia ſufficiente quidem, ſed in hominis Poteſtate, utrum aam accipere an repudiare velit, relicta profectorum. VII. Non fuiſſe quandam olim Præde- ſtinatorum hæreſin, contra Prædeſtinatum Jac. Sirmondi, nec Jo. Awræus, nec G. Maugvinus, nec recentiſſime Ph. Buchius ſufficienter demonſtrarunt. IIX. Keprobationis cauſa immediata eſt infidelitas, mediata et merito omne peccatum. 2. Theſſ. 1. 8. IX. Proſcriptio doctrinæ de abſoluta reprobatione impietatis eandem arguit. Joh. 111.20. X. Vera de reprobatione doctrina, f publice proponatur, ad coèrcendos in off- cio bonos et abſterrendos a ſceleribus ma- los efficaciſſima eſt. 2. Thefſ. 1. 9. XI. Cum in Formula Concordiæ pleri- que D. — que Ca resoiſe th qua! tuit, 7, adeſtie XII. quodi (quibu ſalutun dius dſe — fE Uterqut genio citra vex mero tharini et media in. ſententia, rreſiſtibili- ne fidei et idem, ſed acciper dorum. m Praæde- eſtinatun „ nec G „Buchius nmediata ito omne abſoluta n arguit. ctrina— 1 los in offr- eribus ma 9.. 1 rdiæ pler au DE CkSrO REDEMPDTORE. 43 que Calvinianorum in hoc articulo erro- res diſertis verbis et aperte fint condemna- ti, qua temeritate Ph. Buchius ſcribere po- tuit, intactam in ea eſſé Reformatorum de pradeſtinatione doctrinam? XII. Ex eodem veritatis fonte profluit, quod idem aſſerit: nonnullos Lutheranorum (quibus et Lubinum noſtrum accenſet) ab- ſölutum prædeflinationis decretum longe rigi- dius aſſerere, quam Reformatorum ullums? DISPUT. XNI. — de CHRISTO RKEDEMPTOKE. J. Ui nomen JIESU a quacunque alia origine quam ab Hebræa voce deducunt, Angelo nominis hujus ſignifi- cationem evolventi contradicunt. Matth. 1. 2T. II. Cum Divime maſeltatis uſus Chrifte collatus eſſe dicitur, Phil. I1. 9. 10.(is enim citra dubium per nomen ſuper omne nomen intelligitur) recte exinde conclu- ditur, ad prolatum et auditum nomen Jeſu exteriorem reverentiam, qualis DEO debetur, Chriſto exhiberi poſſe et Eccle- ſia diſponente exhiberi debere. III. Dum 44 DE CHRISTO REDEMPTORE. - III. Dum Nazarenum vocatum iri Chri- ſtum Prophetæ(in multitudinis numero) Prædixiſſe dicuntur, Matth. 11. 2 3. mihi probabiliſſimum eſt intelligi Propheras oraculorum Divinorum interpretes, cum in typo nihil videatur efficaciter prædici potuiſſe, quin alii Prophetæ typum et ma- nifeſtaverint et evolverint, argumento loci Ep. Jud. v. 14. IV. Aviculam quandam minutam in Mthiopia inferiori in nemoribus ſub dilu- culum nomen Jeſu Chriſti articulate mo- dulari, Jo. Ant. Cavazzo tum credi pote- rit, ſi deſierint miſſionarii Romani fabellas Vendere loco verarum narrationum. V. Quakerorum quorundam inſania, omnes de Chriſto hiſtorias in meras alle- gorias ſub pietatis ſpecie transformans, plane deteſtabilis eſt. VI. Laudanda econtra eorum induſtria, qui Chriſtum totius Scripturæ nucleum etiam in V. T. ubicunque argumenta pro- babiliora id permittunt, ſtudioſe quærunt et detegunt. Joh. v. 39. VII. Plura ſunt argumenta, quæ epiſto- lam Chriſti ad Abgarum dubiam, quam quæ ex mente Guil. Cavei genuinam red- dunt. IIX. DE — II.J unquam a Iberic ac dimor polita. IX. 1 qux a] ſtituto X. 6 Lccleſia mine lat oppolita coſdem doctrinæ wonſent. NXI. T nnen, ut motitian liate in turæ ad XII. Krument mpropt ſtusipſe igitum OkE. — n iri Chri. numero) 23. mihi Prophetas etes, cum er prædici am et ma. rgumento nutam in ſub dilu- ulate mo- edi pote i fabellas um. inſania, deras alle- formans, induſtria, nucleum nta pro- quxrunt æ epiſto n, quam nam red. IX DE CHRISTO REDEMDTORE. 45 IIX. Nec Chriſtus a probatis auctoribus unquam Chreſtus vocatus eſt, nec eidem a Jiberio apotheoſis decreta, non magis ac Simoni Mago ſtatua, ut Deo, Romæ poſita. IX. Illa in Romana Eccleſia ſocietas, quæ a Jeſu denominatur, nihil minus in- ſtituto et vita quam Jeſum imitatur. X. Societas amantium Jeſu in noſtra Eccleſia a Bar. Welzio, ſub Juſtiniani no- mine latente, inventa, illique Romanæ oppoſita, obſtricta voto, ut ad Barbaros, coſdem converſura, concedat, inſtituto doctrinæ Chriſti nec ipſa uſquequaque conſentanea eſt- XI. Utrumque et Jeſu et Chriſti no- men, ut primum auditum, immediate in notitiam officii nobis tam fructuofi, me- diate in notitiam Divinæ humanæque na- turæ ad officium neceſſariæ deducit. XII. Cum Redemptorem noſtrum in- ſtrumentum DEI vocavit Lutherus, ea improprietatis libertate uſus eſt, qua Chri- ſtus ipſe, qui Spiritum DEI Matth. xI 1. 28. digitum DEI appellavit, Luc. xi. 20. DI8 p07. 4s DE NATURIS IN CHRISrO. HISUT. XXTM. de NATUKIS IN CHRISTO. * I. Ui dixerit rem levem eſſe, Filium DEI dicere dεμνισιν potius, quam ꝗuοsssor, animum arguit aut ab univerſæ per totum orbem Eccleſiæ conſenſu alie- num, aut vocum innovatione ſine cauſa omnia turbantem. II. Non poteſt ſincere vel ſatisfactio pro peccato, vel meritum vitæ æternæ, vel redemptio ex inferno credi, niſi credi= ta Divinitate Chriſti. III. Qui tolerandos eſſe Divinitatis Chriſti inficiatores contendunt, ſubditis infidelibus ſimiles ſunt, qui fidem ideo præ ſe ferunt, ut Principem co tutius prodant. IV. Ea ipſa numero Divina natura, quæ in Patre eſt, Filio eſt communicata. V. Unde recte dicitur 2uνε5εss. VI. Non revocat Socinianos ad melio- rem mentem, qui eos facit Arianos, neque aliquid ea promotione lutratur, ut hoc prætextu Nuclei ſui editionem excuſat Gardinero Sandius. VII., Quum toties legatur Chriſtus, dum D dum inte humana ſimaque Matth.X etablurc diebus c lis pro! llx. tis ſente gua et e ctam tu muni pr Argumen upft etiar Turak( ſeridun IX. Gynodo Aaumic tis calti XX nis naſc fümul Sumen XI. Adam NlI. mentu 10. — 5T0. 2, Filium us, quam d univerſæ ſenſu alie- ſine cauſa ſatisfactio e aterna, niſi credi- hivinitati ſubdita dem ideo co tutis a natuta, unicata. ad welo dos, neque r, ut hoc n excuſat Chriſtus, dum DE NATURIS IN CHRISTO 47 dum inter mortales vixit, ad auxilia, omni humana ope majora, invocatus, clariſ- ſimaque Divinitatis ipſius confeſſione Matth. xv1. 16. celebratus, nonniſi temere et abſurde a P, Chauvino negatur, eum in diebus carnis fuiſſe adoratum et a diſcipu- lis pro DEO agnitum. IIX. Non eſt improbabilis Fr. Vavaſſo- lis ſententia: Chriſtum neque eximia ali- qua et excellenti præ aliis forma, neque ctiam turpi et fœda, ſed vulgari et com- muni præditum fuiſſe; majoribus tamen argumentis nituntur, qui excellentiorem pfi etiam præ Adamo formam, ſi in na- turali ſua conſtitutione conſideretur, ad- ſcribunt. 19 IX. Theologorum Drentanorum in Synodo Dordr. locutio: Chrifus eſt maſſas ddamicæ corruptæ particula, merito impieta- tis caſtigatur ab Hülſemanno. N. Non pugnant: vi Divinæ promiſſio- nis naſci Chriſtum, Gen. 111. 15! et tamen ſimul vibenedictionis primævæ naſci, ar- gumento loci Gal. 1v. 2 3. XI. Non incarnatus fuiſſet Chriſtus, niſi Adam peccaſſet. Matth. XTIX. 1I. XII. Pudoris plufquam virginei argu- mentum eſt, cum Jo. Bapt. Thierſius, Gal- lus, 48 DE PERSONA CHRISTI. lus, reprobat ſtatuas et picturas, quæ Je- ſum puerulum nudum repræſentant. DISPUTZ. XMIII. de PERSONA CHRISTI. J. b D* in Chriſto naturæ, eæque integræ atque completæ, in unam coaluerunt perſonam, antea ſimplicem, nunc compo- ſitam, 1. Tim. 11. 5. idque per incarnatio- nem, Joh. 1. 14. II. Quando à ννονει carnem adſumpſit in unitatem perſonæ ſuæ, Hebr. 11. 16. recte inde infertur, carnem eſſe adjunctum ſeu adſumptum 18 X⁴ys. III. Quando dicitur Deus manifeſtatus eſſe in carne, 1. Tim. 111. 16. caro ſub- jectum manifeſtationis conſtituitur,& Adyee adjunctum. Quanquam his terminis, niſi veritatis hoſtes fraudem ſub iiſdem oocultarent, carere poſſemus. IV. Intime non communicari, quod 1 intime tamen unitur, nonniſi ſtolide et contra perpetuum quoticanumqjue vo- cum uſum negatur. V. Illa propoſitio: Chriſtus Kerundum humanam naturam eſt Deus, hoc ſenſu an intel- — jntellect naturam ſecundu ſe et ſe eanne ne la, clar VI. lius Dei exiſtit er ſiit extr⸗ VII. tum om nione el 17. fed pecuhan Mare. VIIU vere D M., Deitas Deitasi II. ſue integra oaluerunt o compo: acarnatio adſumpſi r. I1. 16. Ijunctam nifeſtatus caro ſub· tur, ¹ A0- terminis, b liſdem ri, quod ſtolide et mque vo- ſecundum hoc ſenlu intel⸗ DE PERSONA CHRISTI. 49 intellecta: Chriſtus, poſtquam humanam naturam aſſumpſit, non eſt Deus tantum ſecundum Divinam naturam eſſentialiter, ſed et ſecundum hum. nat. perſonaliter, carne nempe a perſona 1 Aι non exclu- ſa, clariſſime exhibetur Luc. 1. 31. 32. VI. Chriſtus ſecundum carnem eſt Fi- lius Dei naturalis, non adoptivus, quia non exiſtit extra Deum, ſicut adoptans alias exi- ſtit extra adoptatum. VII. Frater vero Chriſtus eſt non tan- tum omnium hominum, naturæ commu- nione et intentione affectus, Heb. 11. 16. 17. ſed et affectu ipſo et quaſi adoptione peculiari fidelium, Matth. xIi. 49. 50. Marc. 111. 34. 3 5. VIII. Quam vere Deus homo eſt, tam vere Deus paſſus eſt, IX. Ab abſtractiva loquendi forma: ipſa Deitas in carne habitans paſſa eſt, quia&t Deitas incarnata eſt, quam magni nominis Theologus, inviolata ipfius doctrinæ veri- tate, defendit, abſtinere malumus, quia Scripturæ uſui non æque, ac abſtractivæ, in ſecundo communicationis genere, con- yenire videntur. X. Qun genera communicationis idio- matum in Scripturæ exemphis maniſeſte Pro- g0 DE PERSONA CHRISTI. propoſita arrodunt, ipſam proprietatum operationumque communionem ſublatam cupiunt. Xl. Humana natura Chriſti omnipotens rectius dicitur per denominationem intrin- ſecam, quam extrinſecam: ex quo tamen non eſſicitur, humanam naturam eſſe De- um, cum et corpus hominis ſit animatum vivumque intrinſece, nec tamen ipſa anima. XII. Quare nec humana natura in off- cialibus minus principaliter, Divina vero principaliter agere dicenda eſt. — DISPUT. XXNIV. de. ℳ OFFICIO CHKISTI. I. On poteſt idonea allegari ratio, cur a triplici officii Chriſti diſtinctione, eaque vulgata, debeat recedi. II. Ut Chriſtus non pro ſe, ſed pro aliis ſatisfęcit, ita non pro ſe, ſed pro aliis legem implevit; niſi dicere velis, Deum legi ſub- je Ctum eſſe et pro ſe legem implere. Ipfi juſtitiæ naturæ repugnat, pro ſe et pro aliis ſimul a quoquam hominum, quicunque ille ſit, vel legem in univerſum velaliquam legem impleri poſſe. III. Vere — III. tata ſun IV. id eſt, Erin V.N Ki uni⸗ norum morten rum tan vult: ſec Alexanc tis Chril tenditur ad ſalut VI. in Chr rede er fachon VI. kentian neſurrec maloge Pratere RXVy. 2 1. VII tionem lui tep J. — prietatum nſublatam mnipotem em intrin⸗- quo tamen um eſſe De- animatum pſa anima. ra in offf- vina vero Il. ratio, cur a lone, caque d pro alis aliss legem m egj ſub. lere. Ipf 2 et pro alii quicunqut vel aliquam IIl Vete DE OFFICIO CHRISTI. 71 III. Vere Chriſto peccata noſtra impu- tata ſunt, 2. Cor. v. 21. IV. Vere Chriſtus peccatorum pœnas, id eſt, infernales, noſtri loco ſuſtinuit. EGTLIII. 5. fqq. V. Non illuſoria tantum eſt mortis Chri- ſti univerſalitas per ſententiam Calvinia- norum hypotheticam, qua pro omnibus mortem ſubiit Chriftus, ſi credant, quo- rum tamen maximam partem credere non vult: ſed et per doctrinam Innocentii x. et Alexandri vii. PP. MM. qua fructus mor- tis Chriſti etiam ad non prædeſtinatos ex- tenditur, qui plurimas gratias accipiant, ad ſalutem, licet non æternam. VI. Ex hypocheſi negatæ operationum in Chriſto communionis et Particulariſmi recle et ingenue negat Jo. Vlackius, ſatis- factionem Chriſti eſſe infiniti valoris. VII. Quamquam communior ſit ſen- tentia negans;, effectum meriti Chriſti eſſe teſurrectionem impiorum; fidei tamen a- nalogiam non lædit ſententia affirmans, et præterea litera Scripturæ nititur, 1. Cor. kv. 21.22. Duo Dd. Hannekenii. VIII. An Chriſtus etiam poſt eonſuma⸗ tionem ſeculi, itemque an meriti tantum ſui repræſentatione, an vero diſerta oratis- 2 ne, 72 DE OFFICIO CHRSTI. ne pro nobis ſit interceſſurus? impune i- gnorari et in dubio relinqui poteſt. Ger- hardus. IX. Recte Origenes ad Celſi objectio⸗ nem: cur Chriſtus, ſi Deus ſit, tam multa fuerit paſſus, cum pauca ad redemptionem ſuffeciſſent? reſpondet: non redimere nos tantum, ſed et conſtantiæ et patientiæ er- emplum nobis relinquere debuiſſe Chri- ſtum. N. Non potcrat Deus citra ſatisfactio- nem, a Divina gerſona præſtitam, remit- tere homini peccata. XI. Chriſtus non eſt Rex mundanus, Joh. XIIX. 36. XII. Neque talis futurus eſt ante finem mundi. I. Cor. xv. 25.26.) DISV7. XXL. de STATIBUS CHRISTI. I. On datur ſtatus inter exinanitionem et exaltationem medius. Pſalm. cx. ult, II. In conceptione Chriſti virtus altifſi- mi Luc. 1. 3 5. Mariam obumbrans, ipſa vo- cis proprietate omnipotentia Dei eſt, ſup- plens in Maria, quod ex ſe eſſicere illa ſola non gon pot am, ot. prelenti cundæ eanaſce Il. nitius: nativit⸗ 11. 7. u facta, n WV. U inmorte illa dura V.( ſemedp radiis ſ VI. Chriſte &X Teſuij vortuur impune oteſt. Ger- 1 objectio tam multa :mptionen dimere no atientie ex uiſſe Chri ſatisfactio am, remit nundanus nte finem —— DE STATIBUS CHRISTI. 53 non poterat. Obumbrabat autem Mari- am, ut Deus arcam teſtimonii, Ex. xx. 34. præſentia ſua uterum ejus Divinitate ſe- cundæ perſonæ ita implendo, ut, quod ex ea naſcebatur, Filius Dei vocari poſſet. III. Kecte vereque in Harmonia Chem- nitius: ideo tam breviter ſimpliciterque nativitatem Chriſti deſcriptam eſſe Luc. 11. 7. ut ſciamus, omnia ordinario modo facta, nec quærenda hic eſſe miracula. IV. Status humiliationis terminatus eſt in morte, mortem includendo, quouſque Illa duravit. Phil. 1 1. 8. V. Chriſtum etiam ſecundum carnem ſemetipſum ex mortuis reſuſcitaſſe, ſolis radiis ſcriptum eſt Joh. x. 18.. VI. In Epiſtola tamen ad Kom. 1. 4. ubi Chriſtus dicitur demonſtratus Filius Dei ex reſurrectione, non ſua ex mortuis, ſed II. mortuorum, ii potius intelligi videntur mor- tui, qui eum Chriſto ſurrexerunt, Matth. xxvII1. 73.54. Non tamen exeluſo Chri- anitionen m. CX. ult rtus altilſ ns, pſa V ei eſt, ſu⸗ ere ilaſou non ſto, tanquam primogenito ex mortuis- Varenius. VII Nihil ſanguinis Chriſti unquam computruit, aut corrumpi potuit. 1. Petr. 1. 18. 19. Act. II. 27. IIX. Immerito de eo dubitavit Auguſti- P 3 nus: 54 DE STATIBUS CHRISTI. — nus: et ex hujus aliorumque Patrum in- commodis de ſanguine Chriſti locutioni- bus P. Allixius immerito abſentiam ſangui- nis Chriſti ex ſacra cœna collegit. IX. Chriſtus non eſt novus legislator, quomodocunque leges cqnſiderentur. X. Nee mitigavit legem veterem in ſe, ſed imperfectam tantum obedientiam ob meritum ſuum credentibus non imputat. XI. Quamquam minus periculoſa et conformior ſit Scripturæ propofitio: Chri- ſtus in triduo mortis verus homo perman- ſit; tamen inter Theologos negantes et affirmantes de re ipſa conſenſas utrinque eſt, falvo utrobique et realiſſimæ mortis et hypoſfati- cæ unionis myſterio. Varenius. XII. Abſurde et contradictorie faciunt, qui omnipræſentiæ carnis Chriſti Euty- chianiſmum imputant, dum multipræſen- tiam ejus in Euchariſtia concedunt, cum humanæ naturæ, in ſe ſpectatæ, et omni- Præſentia et multipræſentia æque ſint ad- Verſæ. DISPUVT. Vos an innatæ AG. x. II. Deus ejuſden rare ad cultum nonniſ ad ean MI. ſuaſio miner IV peeca tisfact telcer V. ter v tuto V ſperl gual 7. — Datrum in- locutioni. am ſangui- it. legislator, entur. erem in ſe, ientiam ob imputat. iculoſa et itio: Chri- o perman egantes et rinqae oſh et hhpoſtati. je faciunt, riſti Luty⸗ ultipreſen- unt, cum et omni⸗ e ſint ad⸗ — DE vOCATIONE AD sSALUTEM. 75 DI1SPDT. XXVI. de VOCATIONE AD SALUTEM. 4 J. NOecationis, quæ fit per verbum, præ- ambula eſt vocatio per ſemina notitiæ innatæ et radios luminis rationis tenues. AGt. xvrI. 27. Dannhawerus. II. Per inſtinctus illos naturæ interiores Deus poſt præſtitum meritum Chriſti, et vi ejuſdem, directe intendit viam homini pa- rare ad converſionem, ſeu veriorem Dei eultum, quamquam illi in ſe conſiderati nonniſi accidentaliter, id eſt, pædagogice ad eandem concurrant. Hülſemannus. III, Vana eſt Herberti de Cherbury per- ſuafio, ex ſolius luminis naturalis uſu ho- minem ſalvari poſſe. IV. Cum ſine ſatisfactione pro pœna peccati nemo ſalvetur, Act. Iv. 12. et ſa- tisfactio illa nullo naturæ argumento inno- teſcere poſſit. Matth. xVr. 17. V. Quoſcunque Deus vocat, efficaci- ter vocat, dummodo ordini a Deo conſti- tuto vocati non reluctentur. VlI. Vocatio per famam ab Eecleſia di- ſperſam, dummodo, quid Eecleſia credat, qualitercunque innoteſeat, ad Vocatio- D 4 nem 56 DE VOCATIONE AD sALUTEM. — nem per verbum potius, quam naturam referenda eſt. VII. Si America inſula Platonis Atlan- tica eſt, jam Salomonis tempore Divini verbi notitia eo penetravit: ſi poſt Chriſtum demum habitari cœpta eſt, pri- incolæ, aut ipſorum majores, ab Apoſto- lis vocati fuerunt. IIX. Proprie loquendo non datur voca- tio ad Eccleſiam, niſi per Evangelium. KRom. Iv. 15. Gal. III. 21. IX. Reſpectu hominis tamen ex acci- denti et occaſionaliter Lex fit pædagogus ad Chriſtum, adeoque et Eccleſiam. Gal⸗ III. 24. X. Gratia revocans in Eocleſia, ipſa ex- perientia etiam poſt quoſcunque lapſus te- ſte, univerſalis eſt et ſeria, ſufficiens atque efficax. Eſa. LXVv. 2. Ez. XxXXLII. I 1. XI. Solennis tamen revocatio, quæ fit per prædicationem verbi, extra Eccleſiam neque promiſſa, neque neceſſaria eſt- Joh. XTI. ZG. XII. Quum Deus deſerere malitioſe peccantes dicitur, de ſubtractione gratiæ, non aſſiſtentis et ſufficientis, ſed partim juſtificantis partim abundantis, ſeu majo- ris gratiæ gradus intelligendum eſt. Jer. III. I2. DiISPU7. K Egen imR ſeriptorit men et ſ lis vitæ, ſignificat. 1. Hetr. 1. I Qu amplexur I. fegene ſificatior am vitæe Ill, R. lmum, t. 1II. 5. 1. 23, IV, N AII. 5. g de ab(an Per aqus intelligi ui eni Ptuseſt, . V. TENM. DE REGENERATIONE.„7 —. naturam e AXYVII. e s Atlan. KEGENERKATIONE. e Divini I. li poſt Egenerationis vox, quamquam diver- elt, pri. ſimode et in ſacris et in eccleſiaſticis Apoſto- ſcriptoribus accipiatur, communiter ta- ur voca- gelium. ex acci. gagogus m. Gal. ipſaex plus te 2s atque 1. quæ fit cleſiam ſt. Joh. aalitioſe e gratixæ pattim ama]o- ſt. ler 918007. men et ſpecialiter virium novæ et ſpiritua- lis vitæ, quæ in fide confiſtit, collationem ſignificat. Joh. III. z. 6. Tit. III. z⸗ r. Petr. I. 3. II. Qua vires illæ credendi tendunt ad amplexum Servatoris fiducialem, Joh. 1. 12. regeneratio ordine naturæ prior eſt ju- ſtificatione; qua tendunt ad ſanctimoni- am vitæ efficiendam, Gal. v. 6. poſterior. IlI. Kegeneratio infantum fit per bapti- ſmum, tanquam per organum ſacrum, Tit. III. s. adultorum per verbum, 1. Pet. 1. 23. IV. Non poterat H. Grotius loco Joh. II. 5. gloſſam magis ſe indignam magiſ- que abſurdam comminiſci, quam dicendo: per aquam et Spiritum ſpiritum aqueum intelligi, id eſt, virtutem emundantem. (ui enim regja via incedere poteſt, ine- ptus eſt, ſi ambulet per anfractus. V. Per regencrationem animum ſta- D5 tumque vs DE REGENERATIONE. *— tumque hominis penitus immutari, ut, qui antea in malum omne impetu— ruebat, poſtea id, quod äaum Deochus gratum eſt, pro viribus et ſincere ſectetur, dubio omni caret. I. Petr. r. 22. 23. VI. Non tamen ideo eſſentia, natura et ſubſtantia hominis, ut volunt Weige- liani, immutatur, aut deificatur et chri- ſtiſicatur; niſi voces illæ priores, quod fre- quenter fieri ſolet, Pro interioribus animi qualitatibus accipiantur. VII. Nec etiam, cujus natura et ſtatus ex malo in bonum penitus immutatur, ſta- tim impeccabilis redditur. Eph. 1v. 22. ufque ad fin. KRom. vII. 21. IIX. Kegeneratio adultorum, quia fit per verbum, ordinarie inſtantanea non eſt, ſed ſucceſſiva. Gal. xv. 19. Muſæus, Kö- nigius. IX. Et ſicut fides, ad quam producen- dam regeneratio tendit, creſcere poteſt: ita et vires eredendi augmentum capere et ad perfectionem, non momento, ſed ſucceſ- ſive contendere, inconveniens non eſt. aquam V genitus e nis, in f bent. Xl. N voce prꝛ gnifican aliisque pue cum neſcio ꝗ Ingant! NXI. voluntar tanæ cal peccato men, vi rus eſt, 2ctum. pat: 1 munqdi: que pe Dei ma Dei, 9 Quenſtedius. X. Regeneratio ut amiſſibilis, ita et rei- terabilis eſt. Gal. Iv. 19. Unde regenitus et is dici poteſt, qui aliquando vel per 85 aquam peccare næ et Jol Ik. — ri aut, qui uodam hengur 5 ſecketur, 3 1 3. „ vatura n Weige- ret chri guod fre- us animi et ſtatum atur, ſta- IV. 22. quia fit a non eſt, eus, Kö- roducen- dteſt: ita ere et ad ꝗ ſuccel non eſt ta et rei- regenitu 9 vel ptl 2quach DEREGENERATIONE.», — aquam vel per verbum, vi participii, re- emtus eſt, vel ꝗui pro præſenti, vi nomi- nis, in ſtatu eſt, in quo regeniti eſſe de- bent. Xl. Nulla tamen ratio eſt, cur regeniti voce præ aliis magis vulgaribus et idem ſi- gnificantibus, utpote converſi, pi, fidelis aliisque, in docendo delectemur, præci- pue cum ob metaphoram in illa latentem neſcio quas fanaticas fibi chimæras ſæpius fingant ſimpliciores. XIlI. Qui ex Daeo regenitus eſt, peccatum voluntarium non facit, et quamquam Sa- tanæ carniſque tentationes eundem ſine peccato eſſe non patiantur, Dei tamen ſe- men, verbum Divinum, ex quo regenera- tus eſt, in illo ſimul manet, ut in peccandi actum, quamdiu regenitus eſt, non erum- pat: immo, quia plurimi profani hujus mundi filii dicunt, poſſe Chriſtianum uti- que peccatis indulgere et tamen filium Dei manere, ego Johannes edico: Filius Dei, quamdiu filius Dei manet, non poteſt peccare, quia ex Deo natus eſt, et eo ipſo Sata- næ et carnis operibus penitus renunciavit. 1. Joh. 11I.9. 5 DSPVT. 60 DE CONVERSIONE. DISPUTZ. XXII. de CONVERSIONE. 1. N Onverſionis initium, medium et finis a ſola gratia Dei ſupernaturali eſt, ni- hil ab homine. Phil. 11. 13. II. Gratia Dei præveniens naturalem in homine non tam repugnantiam, quam repugnandi neceſſitatem tollit. Apoc. 111. 20. III. Quando igitur homo non repugnat gratiæ, ex ſolo gratiæ beneficio, Jer. xxxr. 18. 19. quando repugnat, ex ſuperaddita nova malitia eſt. Act. vIr. 5I. IV. Non poteſt homo vel evitare vel repugnare compunctioni animi, per pri- mum gratiæ gradum in ipſo effectæ, quo minus exſurgat, quamquam poſſit conce- ptam ſemel compunctionem ſtatim iterum comprimere, eique refiſtere, ne radices agat. Act. xxIV. 25. Jer. xxIII. 29. V. Gratia convertens ab illuminatione mentis incipit, quo nomine omnis in re ſa- cra informatio venit, quamquam ultimum fidei ſalutaris effectum non ſemper attin⸗ gat. Act. xxvr. 18. Joh. 1.9. VI. Non ideo a gratia vere illuminatus non nonl eſt— et malit Matth.X VII.( miniex) tamen e perpetue IIX.( ſata et ſ ad Deum tur auter aut tollit KRom. I1 IX. G wine ta tur Hpi Rom.) Perienti Converſi tarne, hominis Tätius, J. Claud. diate e ſionem non me DE CONVERSIONE. 61 — non eſt, qui in plurimis erroribus mentis et malitia voluntatis cœcus permanſit. Matth. xxI 11.37. VVIl. Quum gratiam inhabitantem ho- met fins mini ex juſto judicio Deus ſubtrahit, gratia eft ni- tamen convertente et revocante eidem perpetuo afſiſtit. Eſ. IXV. z. Ap. 111.20. acunn IIX. Gratia Divina, ſemel homini col- dcr lata et ſacramento confirmata, quantum ad Deum, nunquam retrahitur, ſuſpendi- lepugnat tur autem quoad hominem nonnunquam, el.Xxxl. aut tollitur ejus effectus, ob infidelitatem- eraddita Kom. 111. 3. IX. Quamquam Scripturæ phraſi in ho- tare vel] mine tantum regenito cum victoria lucte- per pii. pur Spiritus inhabitans contra carnem, e, quo Kom. VII. 14. ſqq. Gal. v. 17. tamen ex- tconce. Derientia ſimul ſole clarior teſtatur, in ipſis terum converſionis initiis luctari ſpiritum cum madicez farne, nec uno momento voluntatem phominis ad Deum plene converti. Chem- — nitius, Hutterus.. zinre ſ⸗ X. Non ſunt Enthuſiaſmi, ut putat uitimum Claud. Pajonus, rei, qui Deum imme- er atim diate eum verbo et per verbum ad conver- ſionem concurrere docent, id eſt, verbo mimtu non moralem tantum, ſed phyſicam eti- non am 6² DE CONVERSIONE. am aut phyſicæ analogam operationem adſcribunt. Kom. 1. 16. Luc. 11X. I. XI. Nec etiam UEnthuſiaſmi accuſari poſſunt, qui Deum cum verbo in uno ho- mine majori virtute et ſucceſſu, quam in alio agere adſeverant. 1. Cor. xII. 11. XII. Nulla naturalia impedimenta, ut- pote organorum, locorum, vitæ, diſcipli- næ, minus apta diſpoſitio, ita remorari converſionem poſſunt, quin per inditam verbo virtutem poſſint ſuperari. DISPUT. XAXÄX. de POENITENTIA. I. JOenitentiam partialiter aceeptam ſano ſenſu diſpoſitionem et præparationem ad fidem mediumque perveniendi ad fi- dem vocare non verentur Theologi, ex Matth. 1 1I. 3. Act. 111.48. — ⏑A-9— II. Non, videntur pugnare hæc duo: Homo nullo modo eſt cauſa procreans vel eliciens pænitentiam, fed tantum ſubjectum patiens. (Oſiander.) Et: Subjectu" quod pænitentiæ eſf homo, viribus ſupernaturalibus ad pænitentiam eliciendam ſuf;cientibus per converſionis gra- riam inſtructus.(Konigius.) III. Pœni- — III. P necſeroj IV. P N. D per omr polutarr Matth. VI. ad genu quoad ſf que cons VII. tiarum Luchari ſunt, 1 ſine im IIX. omitten non ha habere NX. oonkeſſ ne fteg dusc verſale — dum ir cleſia 2 comy — rationem 11. accuſari uno ho⸗ quam in 1. 11. enta, ut- diſcipli- remorari inditam am ſano ationem zdi ad f- logi, 3 ac duo: el elicin „ pitiens itentis 2 mitent tum ſonis gt III. Pœni- DE POENITENTIA. 63 III. Pœnitentiæ janua nulli hominum, nec ſero pœnitenti, clauſa eſt. 2. Pet. 111.9. IV. Pœnitentia tamen ſera raro vera eſt. V. Difficilis eſt eorum pœnitentia, qui per omnem vitam in impietatis ſe cœno volutarunt, non tamen impoſſibilis. Matth. XIXx. 26. VI. Confeſſio et abſolutio privata quo- ad genus mandato Divino, Joh. xx. 23. quoad ſpeciem ordini Eccleſiæ uſquequa- que conſentanea ſunt. 1. Cor. xxv. 40. VII. Eadem non ſine ſalutari conſcien- tiarum et exploratione et conſolatione 8. Luchariſtiæ uſui ab Eccleſia conjuncta ſunt, 1. Cor. x. 28. neque hodie amplius ſine impietate et offenſione divelluntur. IIX. Non ideo confeſſio peccatorum omittenda eſt, quia aut peccata mortalia non habemus, Matth. vr. 12. aut non habere nos putamus. Pſalm. xIx. 13. IX. Merito abuſus, qui in audiendis confeſſionibus et in impertienda abſolutio- ne frequenter committuntur, a piis docto- ribus caſtigantur, non tamenilli ita ſunt uni- verſales, quin legitimus piuſque uſus, quan- tum in hac infirmitate ſemper fieri in Ec- cleſia potuit, aut fieri etiamnum poteſt, a complurimis ubique obſervetur; aut ita cou- 64 DE POENITENTIA. confeſſioni et abſolutioni proprii, quin in aliis quibuſcunque Eccleſiæ actibus notari, optarique emendatio æque poffit. X. Abſolutio miniſtri quoad ſenſum ſemper eſt conditionata. Joel. 11. 12. 13, Eſa. 1. 16. 17. 18. Tarnovius. XI. Eadem non eſt voluntatis Dei an- tecedentis annunciatio, quia hæc pertinet ad pios et impios, abſolutio vero miniſtri ad illos quoad præſumptionem miniſtri ſolos. XII. Contritioni involvitur odium et deteſtatio peccati. Per quam juxta Chem- nitium non retinetur, ſed abjicitur propoſi- tum perſcverandi et pergendi in ſceleribus. Hoc tamen bonum propoſitum, quando nondum acceſſit fides, perinde ut ipſa con- tritio, non eſt ſpiritualiter et ex omni parte ita bonum, ut Deum homini con- ciliet et amieum reddat, KRom. XIv. 23. Bona tamen et contritio et bonum iſtud propoſitum eſt, in quantum eſt legi con- ſo forme, et qua ex Dei intentione via eſt ad verum bonum, juxta theſin primam. J Nilinc tione um doc II. Il Burmann idem jut dærentem nlidus ju tilicatio vram rhr ta ſecund tt cordis turæ ſu III. J. on ſignit 18, Utey IV. B nem n is conſe, V. P dE JUSTIEICATIONE. 9 — 3 , quin in DISPUT. XAXX. us notari, de, . JIUSTIFICA TIONI. 1 ſenſum I. 1. 12.13, Iſtinctio Pontificiorum inter juſtificas L Nionem primam et ſeeundam falſæ tan- s Dei an. tum doctrinæ palliandæ eſt inventa. cpertinet II. Illa quoque juſtificatio ſecunda o miniſtri Burmanniana, qua Deus nos, jam per miniſtri fdem juſtificatos et aliquam præterea in- hærentem juſtitiam habentes, etiam pro odium et talibus juſtis agnoſcat, ut ſicut prima ju- a Chem. ſtificatio opponitur aucuſationi hominis r propoß. coram rhronò Divino de peceati ſui reatu: ſceleribus, ita ſecunda ocurrat accuſationi hypocriſeos quando et cordis non regeniti, nullo nititur Scri- ipa com pturæ fundamento. ex omm III. Juſtificationis vox Apoc. xxI I. I T. mini con non ſignificat augmentum juſtitiæ inhæren⸗- Iy. 2), tis, ut evidenter vox irs convincit-. um iſtud IV. Bona opera non poſſunt citra offen⸗ legi con⸗ ſionem medium vocari ſine adpoſito ſalu⸗ via eſtal ti conſequendæ.— V. Fidei vita primario et reſpectu juſti⸗ ficationis unice in apprehenſione meriti Chriſti eonſiſtit, Gal. 11. 20. quæ eſt actuo- ſa totius cordis et voluntatis in Chriſto re- combentia. Königius. DIlI K VI. Se- mam. 65 DE JUSTIEFEICATIONE. VlI. Secundario et reſpectu ſanctificatio- nis in virtute progenerandi opera. Gal. v. 6. Unde deficientibus operibus mortua eſt fi- des. Jac. 11. 17. VII. Quamquam Chriſtum, non qui- dem abſolute et proprie, tamen cum ad- poſito, dici peccatorem imputative, Scri- pturæ non diſconveniat, 2. Cor. v. 21. Pſalm. IXIx. 7. impium tamen eſt, cum Antinomis recentioribus dicere: nos non maxgis peccateres eſſe, quam Chriſtum, qui pec- catum pro nsbis factus æque ac nos ercen ſit: ita noſtra peccata ipſo actu in Chriſtum translata eſſe, ut nos amplius peecatores non ſimus; electum hominem, quamvis adulterium, furtum, ido. lolatriam commiſerit, non eſſe illum adulterum, furem, idololatram, ſed id porius de Chriſto affirmandum? nullum unquam in terris tantum rransgreſſorem fuiſſe, quanrus fuerit hriftus IIX. Verum eſt illud Aug. Confeſſionis: c in Papatu de fde mirum olim erat ſilentium. IX. Qui ex Pontificiis fimulatæ pacis cauſa concedere videntur, meritum Chri. ſti fidelibus imputari, jam olim Becano, et hodie Jo. Dezio indice, nihil aliud in- telligunt, quam gratis infundi peccatori reconciliato juſtitiam ſanctificantem: ade- oque in effectu idem quod ceteri docenr. X. Fal- 5 X. F ulu rece in dogm diſſenlun juſtitia, pro nob ad conl remiſſio opus no hac juſti Et tame rani, de XI. nia, ap eſt: 0? ſuifſeatua XlI. bus vide cig, zui Clentian lut onus ac Davi eſe ex E. DE JUSTIFICATIONE. Giscatio. .Gal. v. 6. rtua eſt fi- non qui. ncum ad. tive, Scti. or. v. 21 eſt, cum : nos non m, qui pec „* 2 runslat g; electun rtum, ido adulterum de Crill rris tuntun i Urilu nfeſſionis: entium. atæ paci tum Chi m Becand il alud i peccatol gtem ade docen, 1 Fal X. Falſum eſt, ſi utamur verbis vulgari uſu receptis, vix pofſe leprehend ullum in dogmate de juſtif. inter nos et Pontif. diſſenſum. Vulgaria verba ſunt: Utrum juſtitia, agendo patiendoque a Chriſto pro nobis præſtita, ita nobis imputetur, ut ad conſequendam noſtrorum peceatorum remiſſionem et coram Deo juſtitiam non opus nobis ſit ullis operibus, immo ſi per hæc juſti eſſe velimus, ſalute excidamus? Et tamen confidenter affirmabunt Luthe- rani, zd negabunt Pontificii. XI. Scandaloſa Anomorum in Britan- nia, approbata ab H. Witſio, propoſitio eſt: Omnia peccata, etiam futura, una ju ſuficatione condonari. Jer. X IXx. 10. XII. Sicut et illa: Deum nulla in fideli- bus videre peccata. Vocem eſſe ſpiritus menda- cis, qui dicat fidelibus, habere eos peccata con ſcientiam vaſtantia et quæ ipſis incumbant ve- lut onus gravius, quam quod portari queat: ac Davidem, dum id de ſe querebatur, non eſſe ex vero locutum. E 2 DISPU7. 6 DE UNIONE MVYSTICA. DISPU7. IAATI. de UNIONE MYSTICA. J. Ummi amoris Divini argumentum eſt, Deum carni noſtræ animæque uniri et noſmetipſos intime myſticeque inhabitare. 2. Cor. VI. 16. II. Non eſt hæc unio ſubſtantialis, ſed ſubſtantiarum. III. Vera quidem quies animi in ſolo DEO ejuſque unione nobiſcum quærenda eſt, ſed medium tamen Quietificæ hujus unionis non eſt renovatio, ſanctificatio, abnegatio, mortificatio, ut Molinofius vult cum Myſticis, ſed fides. Oſ. 11. 20. IV. Per hanc unionem Dei ſubſtantia ad ſubſtantiam hominis fidelis propius, quam ad reliquas res omnes approximat. Joh. xXIV. 13. V. Monſtroſa eſt Weigelii et E. Me- thi ſententia: daß Chriſtus weſentlich in den Glaͤubigen wohne und ſie eben das Fleiſch, welches Chriſtus im Mutter⸗ Leibe an ſich genommen und in welchem er am Stanum des Creutzes gelitten, an ihrem Leib tragen, alſo daß alles, was ſie thaͤten, nicht ſie ſelber, ſondern der H§HCrr DE — Hen ſie alſo VI. U ſwentum ejus pot VII. ita unir perſona ſit: Ego ſticam em intellexit mnia Cl vam noW IIX. bus ade copulal ex juſti N.! in Joh. nos in( eſſe. 3 unter ſ ſeyn u Todt, wir d Herna ab: ie der Ge DE UNIONE MTSTICA. 69 ntum eſt, ne uniri et nhabitare. ialis, ſed i in ſolo quærenda icæ hujus aificatio, olinofius ſ. 11. 20, lubſtantia propius proximat- Ez. Me- ſentlich in eben dab Mutter, welchen litten/ a lles, ws zudern Her HErr Chriſtus in ihnen verrichte, und ſie alſo gantz ohne Suͤnde ſeyen. VI. Unio myſtica adeo non eſt funda- mentum omnis juſtificationis noſtræ, ut ejus potius ſit effectus. KRom. v. 1. VII. Lutherus dicendo: per fidem nos ita uniri Chriſto, ut quaſi una cum ipſo perſona fiamus, dicereque fidelis de ſe poſ. ſit: Ego ſum Chriſtus, unionem non my- ſticam et phyſicæ analogam, ſed moralem intellexit, h. e. fidei, in juſtificatione o- mnia Chriſti per identitatem interpretati- vam noſtra facientis. Schomerus. IIX. Quando in verbis ſtatim ſequenti- pus addit Lutherus: fidem nos Chriſto copulare, unionem myſticam intelligit, ex juſtificatione fluentem. IX. Id evidenter patet ex Commentario in Ioh. x v. ubi diſcernere jubet hæc duo: nos in Chriſto eſſe, et Chriſtum in nobis eſſe. Jenes gehet uͤber ſich, dieſes gehet unter ſich. Wir muͤſſen zuvor in ihm ſeyn mit allem unſern Weſen, Suͤnd, Todt, Schwachheit, und wiſſen, daß wir davon von Chriſto befreyet ſeyu. Hernach gehet es wieder von oben her⸗ ab: ich bin in ihn gekrochen und aus der Gewalt des Teuffels Phtrkten ſo er⸗ ¹ zei⸗ o DE UNIONE MvYSTICA. zeiget er ſich wider in mir und ſpricht: gehe hin, predige, troͤſte, diene dem Nechſten, ſeye gehorſam und gedultig. Ich will in dir ſeyn und alles thun. X. Formula Concordiæ, rejiciendo er- rorem: quod non Deus ipſe, ſed dona Dei duntaxat iz credenribus habitent, non reipi- eit præſentiam Dei univerſalem, ſed ſpe- cialem, cum damnationem illam non ar- ticulo de DEO, ſed de juſtitia fidei inſerat. XI. Cum Apoſtolus dicit: miſit Deus Syiritum ilii, clamantem Abba, Gal. 1V. 6. approximarionem Spiritus ſubſtantialem a clamore gratioſo aperte diſtinguit, adeo- que et ſubſtantiam Spiritus propius acce- dere et dona ſua magis exerere enunciat. XII. Divina τ Aiνꝙꝝ natura carni ſuæ, quo- ad ſubſtantiam ſuam, propior eſt quam aliis creaturis, quia illam penetrat et ab ea 42A‿r G- eſt; quod de nulla alia creatura in ordine ad Dei unionem dici poteſt. — DISFPUTZ. AAAII. de KENOVATIONLE. J. Enovationis cauſa non eſt tantum ver- bum Dwinum, ſed et ſacramentum Baptiſmi. Tit. 111. 5. II. Quo menti in ſtendo„ ut cont I. motus diſpoſit dei, m correc WV. ctos in ſtantia, Petrun et tam V. propeꝛ niſi qu C4. — d ſpricht diene dem gedultig thun. neiendo er- d dona De non reipi 2, ſed lpe- m non ar dei inſerat miſit Deu Gal. 1V. 6 ſtantialen guit, adto pPius acct enunciat. miſoæ, quo r eſt quan rat et ab ei creatura it eſt. DERENOVATIONE. 75 II. Quo et infantes vere, ad analogiam cauſæ phyſicæ efficaciter agentis ſanctifi⸗ cantur, non tantum objective, imaginem menti infantis, cum ratione uti incipit, ſi- ſtendo, qua fidem ſuam roborare poſſit; ut contra Jurium cenſet El. Saurinus. III. In anima infantis æque ac adulti motus veri excitantur ad Dei amorem, non diſpoſitiones tantum, quæ ſint ſemina fi⸗ dei, multo minus temperamenti tantum correctio, ut cenſent alii Keformati- IV. Horrenda doctrina eſt, poſſe ele- ctos in peccata, conſcientiam directe va- ſtantia, ut pote Davidem in adulterium et Petrum in abnegationem Chriſti incidere, et tamen gratiæ jacturam non facerc. V. Peccati radix, in omne genus viti propenſa, non tollitur per ſanctificationem, niſi quoad reatum. Rom. VII.14. VI. Renovatio tendit non ad acquiren: dam novam vel ſubſtantiam, vel eſſenti⸗ am, vel corpus cœleſte, aut filiationem naturalem, ſed ad aceidentalem Dei ima- ginem. Col. I11. 10. VII. Quam tamen in perfecto gradu hac in vita nunquam attingit. Phil. 11I. 12. IIX. Poteſt homo ita renovari, ut ſem- per per gratiam vitare poſſit malitioſa pec- E 4 cata 7² — eata et quæ ſunt contra conſcientiam,. Rom. v. 20. DERENOVATIONE. IX. De mutatione cordis renovati ita loquendum eſt, ne ex carnali homine ſpi- ritualis aut ex ſpirituali carnalis reddatur. Kom. vrr. 14. 1IX. 9. X. Quare animus hominis per renova- tionem intus et in corde mutatur couſque, ne concupiſcentiæ innatæ in actus malitio- ſos neceſſario erumpant, victoriamquo contra Spiritum obtineant. Gal. v. 24. Xl. Nulla poteſt DEO imperfediæ re- novationis culpa imputari. Rom. IIX. 3. XII. Sæpe etiam ex renovatis, qui ſe ab omni proæretico peccato liberum eſſe pu- tat, eidem obnoxius eſt. Quæ falſa opi- nio cum obrepere homini facile pofſit, Periculoſum eſt, peccatorum confeſſioni ob blandam hanc et fallacem perſuaſionem ſeſe ſubtrahere. Pſ. XIX. 1 3. DISLUT IIM.— — de VIRTUTE VERBIET SACRKRA- MENTOKUM. J. U/ numero virtus eſt, qua in sonver- ſionem agit verbum, et qua agit Mi- niſte· Joh, xx. nuſte rium data hæc II. Vi que a M IlI. N guam ab IV. I cleſiæ n citer aue regenitu V. N ralis, in! 4.13, ſec loga, mo humana VI. proprie mittat, et Min VII. ſacrame tiam co IIX. nudaiY ſtrume tutem b ſunt, 3 D vIRTUTE VERBI 753 ſcientiam, niſterium per verbum, illa tamen imme- . diata hæc mediata. z. Cor. 17.7- noyatiita II. Vis haæc nec a verbo unquam, ne- dmine ſpi- que a Miniſterio eſt ſeparata. Eſa. Iv. 11. reddatur, III. Nec ab impio etiam miniſterio un- quam abeſt. Phil. I. 18, er renova- IV. Per accidens fit, ut irregenitus Ee- couſque, cleſiæ miniſter per verbum minus effica- malitio- citer audientium animos moveat, quam riamquo regenitus. .24. V. Vis verbi Divini non eſt mere mo- ffeciæ re- ralis, in perſuaſione conſiſtens, I. Cor. 1I. „,1I. 3. 4. 13. fed fimul phyfica, ſive phyſicæ ana- qui ſe ab loga, movens animum vi interna et omni eſſe pu- humana virtute ſuperiore. Hebr. Iv. 12. falſa op VI. Cum Deus ipſe et ejus verbum le pofft, proprie convertat, illuminet, peccata re- mittat, nec hæe tantum declaret, idem et Miniſterium facere ultro intelligitur. Joh. xx. 2 3. I. Cor. III. 5. 4 —— VII. Eandem cum verbo virtutem et onfeſſioni uaſionem acramenta habent, quæ præterea et gra- tiam collatam confirmant. Rom. v. 11. ACRA IIX. Verbum et Sacramenta non ſunt nuda inſtrumenta, multo minus talia in- ſtrumenta, quæ ultra nativam ſuam vir- neonvet tutem, ut operari poſſint, elevanda ragit. ſunt. niſte. K S IX. De⸗ 74 ET SACRAMENTORUM. ———yy— IX. Deus nemini Spiritum et gratiam ſuam eais niſi per verbum, non ante verbum vel poſt verbum. Articuli Smalcaldici. X. Non imprimitur per Sacramenta character indelebilis. XI. Duo tantum ſunt Sacramenta N. T. proprüiſſime dicta, I. Joh. v. 8. XII. Cum Apologia A. C. tria Sacra- menta proprie dicta numerat, ſole clari- us eſt, ſub conditione hoc aſſerere, ſi Sacramenta dicantur ritus, habentes mandatum et promiſſionem. Palam et- iam eſt, terminos analogos de proprieta- te vel magis participare vel minus. DSPVT. xXIT. 85 de LEGE PEI. J. Ex naturæ in ſtatu integritatis, ubi omnium facultatum rectitudinem, excluſa quacunque concupiſcentia, requi- ſivit, a lege naturæ in ſtatu lapſus perfe- ctione tantum differt, non eſſentia. Rom. II. 15. II. Katione tamen eorum, quæ hodie lex naturæ ignorat, ſenſus bonitatis et æqui- tatis poſt lapſum reliquus lex naturæ di- citur, — citur, ut nus. III. U lute loqu 18. reſpe to notiti ta natur niſi in c tutum n virtutun W. non in! ſanchirat V. L pta ds antece ſuaſion cipiens 1I. 14. VI. eſt. Pſa VII cer op tilium faciliu ligion II introc U M. ratlam ſaa m te verbum alcaldici. acramenta amenta N. 8. tria Sacra- ſole clari⸗ ſſerere, ſi habentes Palam et- proprieta us. tatis, ub litudinem ztia, requi pſus perie ntia. Ron ur hodt tis et qul natura d citur, DEILEGE DII. 75 citur, ut virgo deflorata virgo. Hülſeman- nus. III. Ut notitia Dei poſt lapſum, abſo- lute loquendo, vera notitia eſt, Rom. 1. 18. reſpectu ad notitiam revelatam habi⸗ to notitiæ potius ſimulacrum: ita et dicta- ta naturæ atque hinc ortæ virtutes, non- niſi in comparatione ad perfectionem vir- tutum revelatarum et in gratia factarum, virtutum ſimulacra vocari poſſunt. IWV. Kadix et fons juris naturæ ultuno non in voluntate Divina, ſed in ipſa ejus ſanctitate et juſtitia reſidet. V. Lex naturæ preſſe proprieque aece- pta dictatum eſt rectæ rationis, ſine ullo antecedente vel diſcurſu vel confilio et ſuaſione alterius, ipſo naturæ impetu præ- cipiens res faciendas fugiendaſque. Rom. II. 14. VI. Hæc lex plane et a Deo immutabilis eſt. Pſalm. v. 5. ſeꝗꝗq. VII. Profana et impia eſt Joh. Spen- ceri opinio, Deum ineptos rudeſque gen- tilium ritus in leges ſuas cooptaſſe, ut co facilius Iſraelitæ et gentiles ad veriorem re- ligionem adducerentur. IIX. Sacrificia non ſunt legis naturæ, introducta tamen legi naturæ non incon- Srua 6 DELEGIPEI. grua eſſe, gua gratitudini erga Deum elarandæ inſervire exiſtimantur, dici poſ- ſunt. IX. Lex poſitivo- moralis a Theologis antiquioribus merito ignoratur. X. Nec gradus in conjugio Divinitus Prohibiti ſunt legis moralis poſitivæ, ſed naturalis, quamꝗquam paulo laxiori ſenſu acceptæ. XI. ſus morale tertii praæcepti eſt, cultum Deo publicum pratare indennite zerto tempore. Nulla ſuſficiens rario ex lege Divina elucet, * irdicet voluntatem Dei de uvd præciſc ax ebdomade dierum. Non in liberare noſtra poſitum eſt extendere diem ſanctiftcarionir ad Viceſimum vel triceſimum, contra charitatem Dei et proximi. Septimus dies, e permutatio- ne ſepridui recurrens, non eſt juris moralis poſitivi. Dorſcheus. XII. Lex moralis neque quoad juſtifi cationem, neque quoad maledictionem, neque quoad rigorem exactionis, neque quoad coactionem abrogata eſt, ſed in vet. novoque T. cadem ſemper manet. DlISPVT. de. Oeda gelü abigendi II. Ey proprius 111. 16. III. Id Act. v.! tius in N N. I homine requirit I. Tit. V. P homine nifi ord Deum qe. ¹ dici pol Theologis Divinitus ſtivæ, ſed DE EVANGEILIO. 77 DISPUVT. XAXAV. de EVANGELIO. J. Fouda ſuperſtitio eſt, fi externis Evan- gelii elementis vis eurandi morbos aut tiori ſenu abigendi ſiniſtra quælibet adſcribatur. 7, cultum o tempore. ina elucet, præciſe ax zate noſtra tatiunis Al chwritatem dermutatiu- nis muräli ad juſtifr ſctionem, 5, neque ed invet. t. DT Il. Evangelii et requiſitum et effectus proprius eſt fides, ut Legis opera. Joh. I11. 16. III. Idin V. I. ſufficienter revelatum. Adt. xv. 11. Rom. 1.17. Quamquam cla- rius in Novo. 2. Tim. 1. 10, IV. Evangelium ad effectum ſalutis in homine operandum antecedenter non requirit eonditionem operum. Rom. I11. 28. Tit. 111. 5.. V. Pactum Evangelicum, a Deo cum homine initum, plane gratuitum eſt, nec niſi ordinis, intra quem Deus oblatam gratiam diſpenſare velit, obſervationem a nobis requirit, nempe ut pœnitentia acta in Chriſtum credamus. Marc. I. 15. VI. Deus eum per Evangelium, fide receptum, juſtitiam nobis et ſalutem con- tulit, a nobis requirit, ut pie et juxta le- gem vivamus. 1. Petr. 11.24. VII. Am⸗ DE EVANGEIIO. 7⁵⁸ VII. Ambigua neque carens periculo locutio eſt: Deum vi novi fœderis Evan- gelici requirere conſequenter et poſt col- latam gratiam mandatorum ſuorum obe- V dientiam. IIX. Minus periculoſa: Evangelium poſt juſtificationem nos remittere ad le- gem, nobis obedientiam in jangentem, Rudrauffius. IX. Promiſſiones Evangelicæ de remiſ- ſione peccatorum et largienda vita æterna ſuſpenſæ ſunt a fide. Marc. xVi. 15. 16. X. Promiſſiones Evangelicæ de illumi- nando intellectu et ingeneranda fide non ſunt ſuſpenſæ a fide, ſed ab uſu mediorum fidei et ordinis a Deo conſtituti. Kom. x. 17. Calovius. XI. Ex quo ſequitur, Evangelicam et intellectus illuminationem et voluntatis emendationem in homine nondum rege- nito exiſtere poſſe, ſi mediis illis utatur. Actor. xxvr. 28. 4 kKll. Pericopæ Evangelicæ, ſemel con- ſtitutæ et in uſum univerſalem atque lon- gævum deductæ, utiliter retinentur, nec ſine offenſione mutantur. 840 Ani niſt fit, 9u adſint: tiei, q cleſiaſt II.( dicatio mento beban r— s periculo leris Evan- t poſt col- orum obe⸗ vangelium tere ad le- ungentem, de remil- ita zterna 1.15.16. de illumi- fide non mediorum i. Kom. x. ngelicam et voluntatis sddum rege llis utatur. ſemel con· atque lon- gentur, nec DDUT. DE SACRAMENTIS 79 DI18 PUT. XXXVI. de SACKRAMENTIS VETERIS TESTAMENTI. I. Anius de intentione miniſtri in admi- niſtrando ſacramento Bellarminus ſen- ſit, qui virtualem ſufficere docuit, ſi non adſint actualis et habitualis, quam Fana- tici, qui valorem actuum Miniſterii Eo- cleſiaſtici a pietate miniſtri ſuſpendunt. II. Qui vero hune valorem verbi præ- dicationi denegant, aſſerunt tamen Sacra- mentorum adminiſtrationi, meminiſſe de- bebant, iisdem argumentis utrumque vel negari vel affirmari. III. Conferunt quidem Sacramenta gra- tiam ex opere operato, ſed non ſine bono motu utentis, h. c. fide. Gal. 111. 27. Joh. 1. 12. IV. Non datur duplex circumciſio, Abrahamica et Moſaica, ut cenſuit Spen- cerus. Joh. vII. 22. V. Neec Zgyptii primi fuerunt circum. ciſi, ut voluit Marshamus. Jer. 1x. 26. VI. Non eſt biblica hæc propoſitio: cir- cumciſio eſt ſignum fœderis Divini, nec invenitur Gen. xVII. 11. VII. 80 VET. TESTAMENTI. VII. Nec hæc propoſitio eſt biblica: circumciſio eſt fœdus Domini, nec inve- nitur Gen. xVII. 10.. IIX. Agaus Paſchalis ſacriſicium erat proprie dictum, Exod. XII. 27. non ta- men in preſſiori, qua cetera ſacrificia, ſi⸗ gnificatione. IX. Idem, qua ſacrificium erat, non Euchariſtiæ ſed mortis Chriſti pro nobis toleratæ figura fuerat. 1. Cor. v. 7. X. Materia cœleſtis Sacramenti agni Paſchalis Chriſtus fuit, qua immolandus- Ibid. XI. Unde ſine fide, Chriſtum recipi- ente, prodeſſe non poterat. Hebr. XI. 28, XII. Sacramenta V. I. non minus quam Sacramenta N. T. media erant gratiæ juſti- ficantis conferendæ et obſignandæ, nec munditiem tantum et ſanctitatem legalem conciliarunt. Num. 1x. 13. Gen. XVII. 7. DISFPUTZ. AXAVII. de BAPTISMO. J. Mortor⸗ ſunt et in gratiam Pontiſi⸗ ciorum confictæ Henr. Dodwelli de Baptiſmo ſanguinis ſententiæ: ſanguinem mar⸗ — martyr ſii myſt ſmguin dare;! jura; p nis uni virtute II. lex. ad Stepha cenſuit 2ati fu fidem! III. fantes nem 1 nem. V. 1 4 DE BAPTISMO. 18 eſt biblca: martyrum eſſe Chriſti, pro corpore Chri- nee inye- ſti myſtico intellecti, ſanguinem; hunc ſanguinem æque ac Chriſti a peccatis emun- cium crat dare; utriuſque ſanguinis communia eſſe 17. non ta- jura; propter myſticam utriuſque ſangui- cnfcia, ſi- nis unionem Chriſtum proprii ſanguinis Vvirtutem per matyrium applicare. erat, non Il. Recte apud Euſebium Dionyſius A- pro nobis lex. adverſus Cyprianum, in defectu, et 7. Stephanum KRom. in exceſſu peccantem, nenti agni cenſuit eos rebaptizandos eſſe, qui bapti- molandus zati fuerint ab hæreticis, SS. Trinitatis fidem negantibus. um tecipi⸗ IIlI. Non omnino certum eſt, utrum in- CDr. X118, fantes in primitiva Lecleſia per immerſio- ninus quam nem fuerint baptizati, an per adſperſio- a jufti nem. eje⸗ IV. Nec, adultos omnes immerſione em legalem baptizatos eſſe, a Gabr. Towerſon, Anglo, n. XVII.7s Divinum immerſionis inſtitutum urgente, — vualide probatur ex Act. 11X. 38. V. Baptizandi vox immerſionem ſua natura non ik avauns involvit. 1. Cor. x. z. VI. Qui eum Carolo Maria du Veil, Anglo, contendunt, ad Apoſtolicum im- ponti⸗ merſionis inſtitutum tanquam neceſſari- 2m o, um merito hodie regrediendum eſſe, o- Hodwelli de mmnes in Occidente Chriſtianos, tanquam anguinem F Ba⸗ mar· Sn 8 22 DE BAPTISMO. Sarrisss, conſequenter condemnant, aut ſcrupulum certe condemnationis juſtum iſdem injiciunt. VII. Iniqua in ſanctitatem Baptiſmi Jo. Claudii locutio eſt: in infantibus, qui adulti facti nunquam ſe convertant, bap- tiſmum aliam cfficaciam actualem, niſi condemnationis, non exſerere. IIX. Si circumciſio minimæ præputi particulæ cordis omnimodam a vitiis re- purgationem notare potuit, quidni et Baptiſmus per adſperſionem mortem pec- cati et ſepulturam? Kom: Vi. 3. 4. IX. Ut omnis Sacramenti forma in a- gendis et dicendis, hæc vero in repetitio- ne verborum inſtitutionis et annexa pre- catione conſiſtunt: ita nec infantes ulli, ne quidem privatim, niſi utroque obſer- vato, baptizandi ſunt. X. Pactum baptiſmale non aliud eſt, quam quo Deus gratiam filiationis bapti- zato offert, et illa per fidem a baptizato acceptatur, atque adeo animus ejus et conſcientia in eadem intime acquieſcit. 1. Petr. 1II. 21. XI. Quo accepto beneficio ad volun- tatem ſuam voluntati Dei conformandam bapti⸗ eſſe o virtar cet ir lluc 2 dbs, cleſia tio o Grot lico eleſiæ ſunt, admim Il. ubi v aute Mat quoc ſaeer II 7 DE BADPDTISMO. 33 ——— mnant, zut baptizatus ultro obligatur, quam ad rem nis juſtum et vires ſimul confert Baptiſmus. Tit. III. 5- XII. Non poſſunt Reformati ſalutis ſuæ eſſe certi, quouſque organicam baptiſmi aptifmi Jo.&r tibu, qui Virturem inficiantur, quod vel nupera do- nant, bap- cet inter Jurium et Saurium concertatio. alem, niſi DISEUVT XTXI. de praæputũ§8. EUCHARKISTIA. a Vtiis re- J. uidni et dan pec. Ulud Tertulliani: ubi Eccleſiaftici ordinis . non eſt conſeſſus, et offert et tingit ſacer- ,4 dos, qui eſt ibi, ſolus. Sed et ubi tres, Ee- loima mm a. lſa eſt, licet laici; recte a Nicol. Kigal- n repetno- tio contra Gabr. Albaſpinæum et ab H. annexa pfe- Grotio contra D. Petavium de libertate, nſantes uli, laico in ea orbis parte, ubi miniſtri Ec- oquc obſer- cleſiæ ordinati non ſunt nec haberi poſ- ſunt, conceſſa, utrumque Sacramentum alud eſt, adminiſtrandi, exauditur. onis bapti- II. Et aptiffima redditur ratio: quia, baptizato ubi vel tres ſunt, Eccleſia eſt. Eccleſia nus ejus et autem ex jure ſibi a Chriſto conceſſo acquieſct. Matth. xVI. 19. quemcunque velit, et quocunque momemoo velit, conſtituere ad volun-· ſaeerdotem poteſt. ſormandam IIlI. Fanaticum autem eſt aſſerere, quod bapt· F 2 in 34 D 88. EUCHARKRISTIA. in ſtatu Eccleſiæ ordinario fidelibus qui- buſvis inter ſe liceat adminiſtrare Lucha- riſtiam, et quod hæc functio nullibi in Scriptura ad miniſterium ſit alligata. 1. Cor. 1v. 1. 2. Cor. v. 20. IV. Cum nullum in Euchariſtiæ inſti- rutæ hiſtoria indicium compareat, quod Chriſtus ſuimetipfius in cœna hoſpes fue- rit, fruſtra id aſſeritur. V. Quo tamen non obſtante Miniſter Eœcleſiæ,(dummodo abſit ordinis in quo- cunque loco uſitati contemtus) fibi ipſi vel porrigere vel ſumere ſacra ſymbola æque poteſt, ac omnes poſſent alu, ſi in menſa propriis ſumenda manibus, quod utique Eccleſia ordinante nihil Prohibe- ret, exponerentur. VI. Qui S. cœnam nunquam ſine ad- miniſtrantis communione celebrari debere contendunt, finem ſecundarium, qui in ſignanda civium Eceleſia communione conſiſtit, laudant, primarium, qui eſt gratiæ Divinæ obſignatio, Prætereunt. VII. In ſymbolorum LEuchariſticorum ſeparata conſecratione non repræſentatur, ex inſtituto Chriſti, mors ejuſdem. IIX. Sacrificium eſt Euchariſtia, quia comeditur in ea et bibitur id, quod ali⸗ quando verum fuit ſacrificium. IX. — IX. tranſi 2d C integr lu gra n dig X. qua nan (. Nl prec 2 e9 Dar 14. gelibus qui- are Lucha- nullibi in Aligata. 1. ariſtiæ inſti⸗ reat, quod holpes fue· te Miniſter linis in quo- 8) fibi ipſi ra ſymbola 7 at ali, fl in bus, quod hil prohbe- am fine ad- brari debere um, quiin mmunione m, gui eſt etereunt⸗ hariſticorum praſcntatut, uſdem. zariſtia, quia , qod all⸗ n. IX. l DE SS. EUCHARISTIA. 85 IX. Non alia fit in eœna ſymbolorum tranſmutatio, quam ur, dicente in Epiſt. ad Cæſarium Chryſoſtomo, panis naturæ integra manente, per conſécrationis ſacerdota- lis gratiam, panis carporis Dominici appellatio- ne dignus eſniciatur. X. Ut ob eoncomitantiam naturalem, qua poſito Patre ponuntur omnes perſo- næ Dvinæ, in nomine unius et ſolius Patris baptizare non licet: ita nec ob eandem concomitantiam in cœna cum pane ſolum diſtribuere corpus. XI. Materia S. Euchariſtiæ ſolum eſt corpus ſolusque ſanguinis Chriſti, qua ta- men mediante et Chriſtum ipſumtet Spi- ritum S. et totam 88. Trinitatem fide ſi- mul accipimus nobiſque unimus. 1. Cor. XII. 13. 2 XII. Reformati veram canam integre ad- miniſtrant in ſua Eccleſia, qualiſcunque tan- dem eorum doctrina ſit, quam de hoc ſacra- tiſſimo animæ epulo adverſus claram literam inſtitutionis in Ecleſiis ſuis fovent, qiſſemi- nant, inculcant. Poſitis enim Gacramenti ali cujus partihus eſſentislibus, in atu ritus a Deo praæcepti legitimo, ponitur in Eceleſia, cui ſola Sacramenta propria ſunt, ipfum verum et in- tegrum Sacramentum. Iob. Wagnerus, Dannhawerus. F3 PISPU. DE TESTAMENTIS. P7IS PUVTZ. XXXII. de TESTAMENTIS. I. 4 Eſtamentum et fœdus Soripturæ uſu non aliter differunt, quam quod illud mortem, fœdus confirmantem involvat, hoc ab eadem præſcindat. II. Fœdus eodem Scripturæ uſu eſt di- ſpoſitio Divina de ſalute noſtra, qua ra- tione candem adipiſci debeamus. ditione pædagogica perfecte ſervatæ legis initum a DEO cum homine fuerit, ne- quaquam tamen promiſſiones habuit tan- tum terrenas, ſed etiam ſpirituales atque cgœleſtes. Königius. IV. Redte Chemnitius: Fetus Teſta i mentum eſz litera occidens, miniſterium mor- tis et damnationis, generans ad ſervitutem, et doctvina ſeu lex tradita tabulis lapideis. V. Idem: Mvum Teſtamentum eſt Syi- ritus vivifcans, miniſterium juſtitiæ, Syiri- tus et vitæ. G VI. Ex quo recte concluditur: wetus fædus neminem juſtifcare potuit, Gal. I11. 21. Hebr. vir. 19. 19. Novum una ſalutis via. Dorſcheus. VII. Et tt' antt. untiuo irpem ie juſtitic nem, eſt abt IX. runt, idde ec I2. c. III. Pactum V. T. quamquam ſub con- X. hanc uberic pturæ uſu quod illud minvolfat, uſu eſt di- 4, qua ra- 8. m ſub con- vatæ legis üerit, ne⸗ aadvit tan- uales atque eu Tofr Lerium mer- ſervituten, Iopideis ꝛum eſt Ki⸗ litic, S irt. Gal. II. 21. — ſais Vis. VII.It DE TESTAMENTIS. 35 — VII. Et porro: Nvi Teftamenti Virtus er antrorſum et retrorſum ad ſanttos patres ſub antiquo fædere, immo ad caput uſque atque ſtirpem generis humani penetrævit. IIX. Lex moralis in N. T. neque quoad juſtificationem, neque quoad maledictio- nem, nequc quoad rigorem exactionis eſt abrogata. Luc. x. 28. IX. Fides eorum, qui ſub V. T. vixe- runt, quoad ſubſtantiam eadem eſt eum fide eorum, qui ſub N. T. vivunt. Act. Iv- I 2. C. x. 43-C. XV. II. X. Revelatio tantum eorum, quæ ad hanc fidem pertinent, in N. I. clarior et uberior eſt quam in V., quamquam utro- bique ad generandam ſidem ſufficiens. Xl. Ut ſine incarnatione et paſſione Fi- li Dei ſalvari nemo poterat, Rom. 11X- 32. ita nec ſine notitia hujus incarnatio- nis et paſſionis ſalvari quiſquam five in V. ſive in N. T. poteſt. Joh. xvrI. 3. XII. Non dantur niſi duo Teſtamenta quoad ſubſtantiam talia. Jer. xxxr. 31. f. Hebr. 11X. 6. ſ. DE FIDE. DISPUT. ZL. TNlempeſties et damnoſa ſubtilitas eſt, notitiam ex partibus fidei eliminare, et ad conditiones, quæ neceflfario ad ean- dem prærequiruntur, referre. II. Abſurdum eſt notitiam fidei aſcien- tia rerum ſacrarum diſtingucre. Eſa. LIII. 12. Hiob. XIX. 25.— III. Forma fidei, qua juſtificat, in re- ceptione, adeoque in paſſione confiſtit, Joh. 1. 12. quæ tamen eo momento, quo recipit, vivax et actuoſa eſt, beneficium, quod accepit, arcte tenendo. Gen. xxx¹. 26. Gal. I 1. 20. 3 IV. Non ad omnem non repugnanti- am fides conſequitur, ſed ad eam tantum, quæ receptionem gratiæ juſtificantis im- mediati antecedit. Act. xxvr. 19. V. Qui enim primo gratiæ gradui non repugnat, repugnat autem vel ſeccundo vel tertio, fidei particeps non redditur. Act. xxvI. 28. VI. Apologia Aug. Conf. cum inquit: illz virtus juſtificat, quæ apprehendit Chriſtum, hac autem virtus fides ſt, operi juſtifican- di — di virti adverſ caritate virtus tutis vi tes ſig opus VII opuse plexus benria mi. G VI iſt ole patro non rentid IX de gr. ta, a per i deſer ſeria⸗ dlib X ſtatu donſt ablo. llitas eſ ninare, et ad ean- ei aſcien. (a. LIII. t, in re- confiſtit, nto, quo neficium, n.IILI. pugnant ntantum ant’s im. 7. adui nou ſecundo redditut m inquit: Chriſtum juſtiñcan. di DE FIDE. 89 di virtutem non tribuit, ſed occaſione ex adverſariorum argumento ſumpta, quo caritatem, quia maxima juxta Apoſtolum virtus ſit, juſtificare contendebant, vir- tutis vocem ad eam notionem, qua vi- res ſignificat, quæ majus ipſa charitate opus efficiant, deflectit. VII. Maxima autem fidei virtus ſeu opus eſt meriti Chriſti ſemel recepti com- plexus, in eodemque totius animi recum- benria: poſt illam charitas Dei et proxi- mi. Gal. v. 6 VIII. Eadem Apologia: velle credere eſt obedientia erga Deum, Socinianis non patroeinatur, qui fidem per obedientiam, non tam verbo Evangelii, Chriſtum offe- rentis, quam legis præſtitam definiunt. IX. Fidei vita primaria, interno animi de gratia accepta exultantis motu defini- ta, a carnali fecuritate ſecernitur, partim per internam ejus formam verbo Divino deſcriptam, partim per exteriorem, ſi a ſeria contritione ortum duxerit et peccan- di libidinem vere extinguat. 2. Petr. 11. 20. X. Si Chriſtianiſmus pro eo hominis ſtatu accipiatur, quo in gratia Divina is conſtituitur, ſola fide ex parte hominis abſolvitur. Act. I1x. 37. F 5 XI. Si 90 DE FIDE. XI. Si pro Chriſtiani hominis officio, recte docuerunt etiam Catechetici libelli, Chriſtianum non eſſe, niſi qui er recte credat et pie vivat. XII. Non credunt infantes fide aliena, vel parentum vel patrinorum, ſed ſua, a fide adultorum eſſentialiter non diverſa. Hab. I1. 4. DIS PUVT. TLI. de BONIS OPERIBUS. I. Onum opus in rigore Divino non eſt, niſi quocl legi perfecte conformatum eſt, cum quoad omnes animi corporiſque facultates, tum quoad res omnes et acti- ones, ab iiſdem proficiſcentes, tum quo- ad intenſionem omnium agendi virium, toto vitæ tempore ſine ulla interruptione exerendarum. Deut. vI. 5. 1. Cor. xIII. s. II. Unde bona opera vere perfecteque talia ne quidem in renatis dantur, nedum in gentilibus. KRom. VII. 19. III. Vera tamen ſunt bona opera gen- tilium, qua legi quodammodo conformia ſunt, Rom. II. 14. ut vera eſt noritia, quam de Deo habent, Rom. I. 18. licet imperfectiſſima. IV. Ve- — WV. ſtianot um pe lio Sp imperl V. bono lam: malur VI. theri⸗ niſj pe dum! virtut — is officio, iici libelli, er recte ze aliena, ſed ſua, n diverſa. non eſt, rmatum rpotſque es et acti- tum quo⸗ l virium, rruptione „EIIS. fecteque nedum DE BONIS OPERIBUS.»r IV. Veriora ſunt etiam legaliter Chri- ſtianorum bona opera, quia ad principi- um perfectius regulantur, et fiunt auxi- lio Spiritus ſandti, non obſtante corum imperfectione. Kom. 11.7. V. Recte interea B. Lutherus: in omni bono opere eſt peccatum. Idque juxta regu- lam: Bonum eæſtimatur ex integra cauſa, malum ex quovis defectu. VI. Quamquam juxta Catecheſin Ly- theri quotidie multifariam peccemus et ni il niſi pænam mereamur, Jac. 111. 2. dubitan- dum tamen non eſt, hominem renatum virtute gratiæ fibi inhabitantis ab omni peccato voluntario fidem excutiente ca- vere ſibi poſſe. Rom. v. 20. 21.„ VII. Id niſi poſſet, nunquam ſalutis ſuæ certus foret. IIX. Nec tamen unquam ita ſecurus ſtatus ſui regenitus eſſe debet, quin ani- mo ſuo recolat, peccatis mortalibus, etiam ea in re, ubi minime putaverit, jactunam ſe fidei facere poſſe. Phil. 11, 12. Pſalm. XIX. 13. Ideo enim vetus regula eſt: Chri- pera gen⸗ onformis notitiꝛ, „15. licet W Ve. ſtianorum vita perpetua pœnitentia. IX. Ad abſolutam Chriſtianarum virtu- tum perfectionem in hac vita pervenire nemo poteſt, nec quiſquam legem in ri- gore 6 52 DE BONIS OpERIBVS. gore Divinitus requifito implere. Eecl. VII. 21. X. Datur tamen perfectio ſecundum quid ſeu inchoativa, Phil. 111. 15. Col. IV. 12. et impletio legis, qua ſua volun. tate non peccent renati, ſed inhærens tan- tum peccatum ſentiant, contra votum ſuum recurrens. 1. Joh. I11. 6. 9. Jac, I1. 8. XI. Regenitus, qui Kyiritu Dei regitur, ex vero Dei Dævinæque voluntatis amore of nium facere ſtudet et adverſos peccati motus cohihet ac luctando vintit, ne unquam niſi per fubitaneam obréeptionem ſecundum illos agut. Gal. v. 16. Rom. vIII. 7. 13. Schomerus. XII. Lucza illa carnis et ſpiritus ubicunque reperitur, vita ſpiritualis reperitur, quam Siritus Divini gratia in homine accendit, er ur fortius roſiſtitur pravis concupiſcentiis, ma- Jores facit renovatio progreſſiu, cujus ultimum b in hac vita complementum eſt, ut ſemper in. tus mali in ipſi: ſuis initiis et primo quaſi par- tu comprimantur. Idem. 5 - XX. 28 Il. bus er⸗ contra interye ri ad r terven IlI. prie ài IV forma i ipſe la gra V. doctri liam deript junC mod V. barb⸗ DISPU7. daro 5 DE MINISTERIO 33 ˖/˖—·¶·¶·¶·—*— re. Ecc. DISPUT. XLII. de ecundum MINISTERIO IlasT. . 15. CO.. ua volun- Ocatio mediata ad Miniſterium Ec- xrens tan- cleſiaſticum recte dicitur Divina. Act. ra votum XX. 28. Eph. Iv. 11. 5,9. Jac, II. Ut non deſinit Deus cooperari re- Kus creatis concurſu generali, quamquam regiun, contra intentionem ipſius actioni multa Amor⸗ interveniant: ita ſpeciali concurſu voca- cari mut ri ad miniſterium poteſt, etſi plurimi in- n nih„ terveniant abuſus. 1lbr aguu. III. Non datur hodie Apoſtolatus pro- mctus. Drie dictus, ut contendit Hadr. Saravia. arunnu IV. Neque Lutherus immediate ad re- dr, qum formationis opus vocatus eſt, quamquam genlt, u in ipſo reformationis opere extraordina- mu, me ia gratia et ſucceſſu a Deo fuerit beatus. ,e, V. Qui hodie vel vocationis ſuæ vel g. doctrinæ certitudinem immediatam, aut aliam quamcunque, niſi quæ eſt ex litera Scripturæ oum teſtificatione Spiritus S.con- junctæ, jactant, a Fanaticiſmo ſe nullo modo liberare poſſunt. VI. Non tenemur hodie abire adgentes barbaras, easque, quod magno conatu egit Baro Juſtinianus, conyvertere. VII, Qui Vemper M. o 2u Mpa DSPUT 34 ECCLESIASTICO. VII. Qui in Barbarorum regionibus eommercia tractant, rem Chriſtiana cha- ritate dignam faciunt, ſi et Barbarorum ſa- lutem per homines ad eam rem idoneos procurent. IIX. Excommunicatio major non ad ſolum miniſterium eccleſiaſticum pertinet. 1. Cor. v. 4. Matth. xI IX. 17.— IX. Non conduceret Eccleſiæ, ſi unus omnibus reliquis præficeretur Epiſcopus. etiam ſuppoſita doctrinæ veritate. X. Etiam irregeniti miniſtri quoad do- norum miniſtrantium poſſeſſionem offici- næ ſunt Spiritus ſancti; quamquam ob am- biguitatem et ad vitandam calumniam ter- mino abſolute poſito haud facile uti debea mus, argumento loci 2. Cor. vI. 16. Xl. Si dona ſint paria, miniſter regeni- tus plus ædificat, quam irregenitus. Imo idem dicendum, ſi regenitus minora ha- beat dona, irregenitus autem ſit nortorie impius. Pſalm. 1. 16. 17. XII. Si vero miniſter regenitus propo- nendi exigua aut nulla habeat dona, irre- gemaus excellentia, cujus tamen impietas K O¹ te ſciente II. dienti⸗ Anti- eſt effe Deus, IlI. reſulu IV. onerit non ſi 7. G rquun nude Publice nota non ſit, plus ædificare hunei quam illum non immerito creditur. pr MAGTRATU POITTIO.„, regionibus DISPUVTZ. ALIII. ſtiana cha- de arorumia. MAGISTRKATU POLITICO. m idoneos 1. or non 2d Mni Magiſtratui, etiam infideli et he- m peninet⸗ terodoxo, vi mandati Divini et con- ſcientiæ parendum eſt. Rom. xIIT. 1. e, ft unus II. Inde qui ſubditos vinculo liberat obe· piſcopus dientiæ, hæretico magiſtratui præſtandæ, . Anti-Chriſti notam aperte incurrit, quæ quoad do. eſt efferre ſe ſuper id, quod eſt et dicitur em offtei- Deus, 2. Thefl. 11. 4. amobam. III. Magiſtratui exercitio tyranno vi num ter⸗reſiſti non debet. Kom. xIII. 2. euti debea. IV. Clerici naturali et divino jure ab 1.16. oneribus magiſtratui pendendis exempti ſter regeni/ non ſunt. Kom. XIII. I. 7. Matth. xvrr. nitus, 1mo 27- Quamquam gentium etiam more ninora he- rxduum eſt, privilegio exemptionis eoſdem ſit notorie Laudere. Gen. xTVII. 22. V. Magiſtratus imperium immediate rus ropo. eſt a Deo, non a populo, majeſtatem t p ire- radicaliter pofſidente. Prov. IIx. 15. 0peraRom XIII. I. Eſt enim magiſtratus 7ica- rius Dei, non populi. Rom. xIII. 4. Sap- licne hunc Pop ditur. . 57. VI. Cum Reges non a Deo eſſe dicun- DgEUI tu 4₰ 96 DE MAGISTRATU POLITICO. tur, abuſus poteſtatis, non poteſtas ipſa a Deo removetur. Oſ. IIx. 4. VII. Cura veræ religionis in remp. in- troducendæ, in eaque conſervandæ, ipſo naturali jure ante omnia cetera magiſtra- tui incumbit; quod qui negant, gentili- bus ſunt deteſtabiliores. IIX. Vera autem religio non eſt nuda morum doctrina, ut Tolerantes in Anglia et Belgio ſomniant, ſed myſteriorum Dis vinorum notitia. Joh. XvIr. 3. Qua illa deſtituta cadaveris inſtar vita et ſpiritu de- ſtituitur. IX. Quos in rep. hæreticos leges fun- damentales et pacta ſancte inita ferre ju- bent, eos violare nefas, niſi publicam rem turbent. 2. Sam. xxT. 1. ſeqq. X. Qui per conniventiam feruntur, aut ſe nobis inſinuant, in illos inquiſitione ſæ- vire, iis eripere vitam, eoſque fortunis ſpoliare, Chriſtianum magiſtratum non decet, ſed Anti Chriſtianum. XI. Non tamen ideo in ſinu noſtro a- perti Chriſti hoſtes tolerandi ſunt. XII. Jus regium 1. Sam. IIX. IT. jus verum eſt, in extremo neceſſitatis caſu Regi exercendum, ut tamen ſimul oſten- datur, id fi in tyrannidem, ut facilius quam . quam gener lui ec xIII. Ill O. — eſtas pa emp. in- dæ, ipſo magiſtra- gentili⸗ eſt nuda n Anglia rum Di- Qua ulla diritu de- terre ju- lcamtem untur, aut ſitione ſæ fortuni- tum non noſtro* m. x. II. Jul ftati calo muloſtem ut faciiu quaſb DE MAGISTRATU POLITICO. 97 quam in aliis reip. formis fieri poſſit, de- generet, a Deo ſtatus immutationem ob tui contemtum ſperandum non eſſe. Ot. XIII. 10. DlSPUT. XLIV. de STATU OECONOMICO. I. Olygamia Patrum in Vet. Teſt. quam- quam naturali potius, generalius ta- men dicto et in certis tantum ciroumſtan- tiis obliganti, quam poſitivo juri adver- ſa, tolerata fuit, non circa eam diſpenſa- tum. Act. xIII. I8. II. Kecfe illa prohibita eſſe dicitur Lev. XIIX. I8. III. Cognitio rerum matrimonialium divino et naturali jure, jure item eceleſia- ſtico veteri, ad Principem pertinet, ſtoli- dumque eſt, denegare Chriſtiano quod conceditur gentili, ut recte in ipſa Rom. Eccleſia contra Galeſium defendit Lau- nojus. IV. Qui tolerari poſſe conjugia in qui- busdam gradibus divinitus proh'bitis cen⸗ ſent, nou omnes illos gradus aut morall G pofiti- „ DE STATU OECONOMICO. poſitivo aut naturali jure prohibitos eſſe dicere neceſſe habent. V. Naturali autem jure gradus illos, quamquam inæqualiter, prohibitos eſſe, et pœna transgreſſoribus univerſim dictata, Ley. xIIX. 24. et obligatio gentilium ad eosdem convincit, 1. Cor. v. 1. VI. Conſenſus parentum non de hone- ſtate tantum eſt contrahendi eonjugii, ſed de neceſſitate. Num. xxx. 4. 14. VII. Impotentia ante nuptias contracta ſolvit matrimonium, quippe quod ſub ta- cita aptitudinis conditione, caque honeſta, fuerat initum. VIII. Si tamen a ſpadone fuerit cum ſciente et volente contractum et conſum- matum, non levia videntur argumenta, quæ tolerandum eſſe ſuadent, argumento loci 1. Keg. 1. 2. 4. Theologi Lipfienſes, Gryphiswaldenſes, Regiomontani. 1X. Cœlibatus in ſe non eſt perfectior conjugio, ſed conjugium cœlibatu. Gen. 11. 18. X. Malitioſa deſertio quoad vinculum ſolvit matrimonium. 1. Cor. vII. 12. 15. Nec Antonii a Mara rationes contrarium evincunt. XI. Nes 0. DE STATU OECONOMICO. 99 ibitos elle XI. Nec votum impedit matrimonium, ſſ quis ſe continere nequit. 1. Cor. vrr. 9. dus ilos, XII. Votum tamen continentiæ abſolu- itos eſſe, te conceptum, niſi de potentia continen- mm dictata, di certus fls, impium elt. ntilum add.— D7SPUT. XI.V. . de jugi, ſe ECOLESIA. J. 1) Era Kocleſia eſt, quæ compleclitur et docet veritatem in Scriptura revela- tam. Joh. xvi1. 17. mde hone- contrada od fub ta- e honcſta, II. Quamquam vero ſola fide membra Ecclefia formaliter conſtituamur, tamen dilettio ſimul eſ vinculum et colligatio, qua rgumenta, colligantur et copulantur plura membra Ecelcſte agumento zner ſcſe, Col. 111.,1 4. Apol. Aug. Conteſ- Liphenlts, ſionis. tani. 4 III. Non eſt primus fidei articulus: credo perlectior Eacleſiam, nec initium informationis ad fi- atu. Gen. dem Chritanam ordine vel naturæ vel — doCtrinæ ab auctoritate Eccleſiæ facien- vinculum dum. Rom. x. 17. 11,12. IV. Tota Eccleſia vifibilis non eſt in-. contrat' fallibiliz. zwert cum et conſum- XI. Nes G 2 V. Sola teo DE ECCLESIA. — V. Sola Lutherana Eccleſia, five fidem]cantu . 0 ſpectes, in Auguſt. Confefſione compre- tol henſam, ſive congregationem exteriorem, Non eſt vera Eccleſia. Dom XI. VI. KRomana Eccleſia non eſt vera Eo- cleſia. In Romana tamen Eccleſia ho- mla dierna quædam membra ſunt veræ Eecle- n ca ſiæ; in Romana autem Eccleſia ante Lu- N therum integræ etiam veræ Eccleſiæ partes busdW fuerunt. teme VII. Komana Eccleſia quoad verbi Di- tur, vini alienam a gloſſis propoſitionem et ad- 1.21 miniſtrationem Baptiſmi, quod ad eſſentia- utſan lia e jusdem ſpectat, non eſt nulla Eccle ſia. lire: VIII. In Romana Eccleſia qua tali, et ut ejus eſt Lutheranæ quoad doctrinam oppoſita, per vi hujus doctrinæ nemo ſalvari poteft. ma IX. Non negant, nec negare poſſunt Pontificii, in ipſa Lutherana Eccleſia plu- rimos ſalvari. X. Romana Eeclefia Catholica dicenda non eſt, argumento loci 2. Cor. xI. 5. 12. Qui e noſtris Romanos Catholicos appel lant, eodem id ſenſu et libertate faciunt, qua Judæos vocamus Judæos, Apoc. 11.9. Lutherani vero ægre non ferunt, ſi non di- cantur ſive fidem compre- cteriorem, tvera Ee- xcleſia ho- veræ Eecle- mante Lu- eſiæ partes verbi Di- nem et ad- d eſſentia- aLccle ſia. a tali, et ut moppoſita, poteſt. re poffunt ccleſia plu- ca dicenda . N J. 5 1 1 icos apbe te ſaciunt, 1 oc⸗ 11⸗ 9, ,1 non⸗ di⸗ cantut DE ECCLESIA. 10r cantur Catholici, quamquam vere ſint Ca tholici, quia neo Deus ægre tulit, ſi dictus non fuit Dominus, quamquam vere fuerit Dominus. Oſ. 1 I. 16. 17. Xl. Lutheranam Eccleſiam Babelis infa- mia non notant, niſi qui ipſi confundere in eadem omnia adlaborant. NXII. Si tamen exterior illius ſtatus in qui- busdam locis ita corruptus eſſet, ut gravio- rem etiam appellationis cenſuram merere- tur, exemplo urbis Hieroſolymitanæ, Eſa. 1.21. Ezech. xVI. Per tot. tamen ſeparatio, ut ſanctius vivi poflſit, inſtituenda non eſt, ſive a toto Eœcleſiæ corpore, ſive a parte ejusdem, aut per conventus privatos, aut per inſtituta clancularia collegia alia, ſchi- Ima tandem inducentia. Epheſ. 1v. 1. fq. ————:—.:—-— DISPUT. ALLVI. de— CONCILIIS. J. Ullum datur Concilium, quod Eecle- ſiam univerſam exacte repræſentet, adeoque nullum Concilium vere œæcume- nicum et univerſale eſt. G 3 II. Quare 10²2 DE CONCILIIS. II. Quare neo Coneiliorum univerſalium canones, ſive quoad doctrinam, ſive quo- ad mores, eo quod ſunt talium Concilio- rum canones, ab erroris periculo ſunt im- munes, III. Recte Edm. Richerius, Pontificius Gallus, in fronte Hiſtoriæ Conciliorum ge- neralium: Conſtantinus M. atque alii Impera. tores Chriſtiam, velut communcs ELpiſcopi et exteriorws diſciplinæ aſſertores, octo prima Con- ciliz univorſalia pro juris divini, naturalts et canonici vindiciis indixerunt et congregarunt. IV. Non poteſt Imperator ſine imminu- tione majeſtatis ſuæ hoc jus alienando transferre in Pontificem, ut, quod ſua na- tura eſt imperii politici, fiat juris eccleſiaſti- ci. KRom. XIII. I. V. Qui vero Concilia conrocandi jus habet, longe magis jure gaudet fuffragii in Conciliis una cum aliis laicis, rerum ſacra- rum peritis, ferendi. Act. XV. G. 22. VI. Synodorum naturam imitantur ſi- milemque effectum habent inſtituta ſupre- mi Magiſtratus auctoritate colloquia, im- mo collationes ſententiarum per epiſtolas inter abſentes. 1. Cor. v. 3. 4. VII. Hoſpes V ret, dem V poris no: vidi quan P aCh inda tion X ſede ſitat 1 ptur X Eccl agitt quæ et j⸗ · werſalium V ſiye quo- Concilo- oſunt m- Sontificius liorum ge⸗ Vi Impers. Epuſcuni et rima(on- aturalis et 4 98½ vünt. imminu- Aienando od(ua na- eccleſiaſti- ocandi jus uffragiiin rum lacra- 2 1 itantur ſi- tuta ſupre- oquia, im: :r epiſtolas III. Hoſpes DECONCILIIS. 103 VII. Hoſpes ſit in antiquitate, qui igno- ret, innumeras particulares Synodos non de moribus tantum ſed et de fide tractaſſe. VIII. Liberalius æquo etiam de ſui tem- poris Conciliis dictum eſt illud a Nazianze- no: Nullius Concilii inem latum et fauſtum vidi, nec quod depulſionem malorum potius quam atcoptionem et incrementum habuerit. IX. Non eſt alia vel oſtenſa in verbo vel a Chriſto et Apoſtolis conſecrata veritatis indagandæ via, quam colloquia et diſputa- tiones. Matth. xxI 1.34. X. Concilia res credendas non definiunt, ſed definitas in Scriptura, veritatem a fal- ſitate diſcernendo, declarant. XI. Quare norma Conciliorum eſt Sori- ptura ſacra eaque ſola. XII. Quum in Conciliis ad anteriores Eccleſiæ doctores provocatur, id tantum agitur, ut oſtendatur errorem, de quo quaſtio eſt, et noviter eſſe introductum, et jam olim ab antiquis rejectum. 6 4 PISPUT. DEANTI-CHRISTO. DISPUTZT. ALVII. Rom. de Deos ANTI-CHRKRISTO. dr J. gume Erſuaſum nobis eſſe debet, luce meridiana id, o clarius eſſe, quod omnes Anti- Chriſli nofæ, pra omnia clogia, quæ apud Paulum inveniuntur, vol exacle quadrent in Rom. Pontificem. Calixtus. II. Primaria illa nota: extollere ſe ſuper nus, omne'id, quod dicitur Deus aut religio, et oſten. pro⸗ tare ſe e&ſſe Deum, non tam de poteſtatis vate ufurpatione quam arrogatione, non tam V 1 de praxi quam docrina intellecta, et omni V „ 7 4 ee et ſoli Pontifici et ſemper competit. 1s1 III. Anti Chriſtus, qua primatum ſpi- tion ritualem, in Bonifacio IIr. qui, ut Roma- na Eccleſia caput omnium Eccleſiarum di- qitte ceretur, a Phoca parricida obtinuit, qua temporalem, in Gregorio vII. qui dicta-— I tus de omnipotentia Pontificia condidit, Me adultus factus eſſe merito dicitur. unt im IV. Non lædit Imperatoriam Majeſta- tem, qui eandem ſubeſſe Pontifici, tan- 4 quam præſuli, profitetur: ſicut Apoſtoli] Ciun non læſerunt Imperatorum gentilium ma- jeſtatem, quam ſacroſanctam habuerunt, Kom. 2 DERANTI-CHRISTO. 10) Rom. XIII. I. fq. quando ſimul docuerunt Deos, quos colucrunt, eſhemonas. Eph. 1 1. 2. V. Nemo unquam Imperatorum Re- gumque Pontificis arrogatam ſupra omne . id, quod dicitur Deus, atque adeo et ſu- viinc, pra ſeſe poteſtatem agnovit, nedum ſciens vemumar, vVolensque ei ſeſe fubjecit. Calixtus. VI. Non eſt infallibilis Pontifex. 4. Non eſt infallibilis Pontifex Roma re ſe ſaper nus, ſive in rebus fidei five facti, ſive dum d, et oſten. pro cathedra fert ſententiam, five dum pri- poteſtatis vato nomine decidit. meridiana non kam VII. Veræ ſunt Cleri Gallicani de Ponti- omn*... 1.. etomm fice, ſi is etiam pro univerſali Occidenta- hett. lis Eccleſiæ Epiſcopo habeatur, propoſi- natum(pi. tiones, quarum prima eſt: Papam in tem- ut Roma. poralia nullam habere poteſtatem, ſive eſiarum di- directam ſive indirectam. inuit, qua VIII. Secunda: Concilium eſſe ſupra Papam, vi Concili Conſtantienſis, non tantum de tempore ſchiſmatis ſed univer- ſim intelligendi. 9 qui dicta- condidit, jeta. 2—. 1. n ehäln INX. Tertia: Ad canones Pontificis judi- tifci, G ium eſſe adſtrictum. Quicquid contra at Apole fecerit, irritum eſſe. atilium maà abuerunt, X. Quarta: Si Pontifex præcipuam ha- 140 Kom. G 5 beat 106 DEANTI-CHREGTO. beat in rebus fidei auctoritatem, ejus ta- men Aeciionsig. non accedente Eccleſiæ conſenſu, certas et infallibiles non eſſe. XI. Monſtroſa fuit Romana Eccleſia, ſi juxta Ant. Arnaldum duo habuit princi- pio capita, Petrum et Paulum, etiam quan- do ſententia juxta Innocentium x. cum ſubordinatione intelligatur Pauli a Petro. a DE I prævil zccele dinari Dei be IIl. earun ſibi e men XII. Abfurdum eſt, Pontificia Prineipe in ho Evangelico titulum tribui ſanctiſſimi Datri, ſub ſpecie ceremoniæ civilis: abſurdius, ſub eodem prætextu, ut magno ltaliæ Do- mino, ejusdem pedibus oſcula figi. DISPUVT. XLEX. de MORTE ET RESURKRECTIONE. I. Eus non eſt cauſa mortis, meritum e- D- vel decernendo vel infligendo præ- cedens, Ez. xxxIII. II. et nec quidem ſe- cundum naturam ſuam eſſe poteſt. Matth. XIX. 17. Eſt tamen cauſa mortem, ſi præ- ceſſerit meritum, et interminans, Pſalm. VvII. 12. 13. 14. et infligens, 1. Sam. 11. 6. II. Fatalis eſt vitæ terminus ordinarie ad præ- Lla. N hema teſte et co rectie optai V. ſchen proci gato⸗ potel Apoc tepu V plisc rem 19. 0. DE MORTE ET RESURRECTIONE. 107 — 1, ejus ta- præviſionem cauſarum, mortem libere vel e Lccleſie accelerantium vel producentium, extraor- on eſſt. dinarie ad abſolutum quidem, ſed juſtum ccleſia, i Dei beneplacitum. Hiob. xIv. 5. uit princi- III. Non amittunt animæ demortuorum am quan- earum rerum notitiam, quam in hac vita m x. cum ſibi comparaverant, Luc. xvi. 28. non ta- a betro.] men probabile eſt, novam eos rerum, quæ aPrineipe in hoc orbe geruntur, ſcientiam acquirere. mi Patrb, Eſa. IXIV. 16. bſurdius, IV. Orationem pro mortuls nos non probi- ltaliæ Do- bemus. Apologia Auguft. Confeſſionis. Po- igi- teſt enim iisdem a Deo et quies in ſepulcris —e ſet conjunctio corporis cum anima in reſur- rectione et beatitudo totius compoſiti ex- optari. V. Animarum poſt mortem in aſſumto ſchemate apparitio non niſi per fabuloſa et procurata aut Satanæ aut aliorum præſti- eritum e. giatorum technis exempla veriſimilis reddi endo præ- poteſt, et animarum beatarum pariter, nidem ſe-· Apoc. XIv. 13. atque damnatarum ſtatui R. Matth. repugnat, Luc. Xvr. 26. m, ſiprer: VI. Ordini Divino, in Scripturæ exem- „, Plalm. plis oſtenſo, præcipue humatio, in pulve- 2am. 11b. rem corpus honeſte reſolvens, Gen. IIT. dinariead 19. conveniens eſt: a qua quo remotius præ- alii 10 NI. 108 DE MORTE ET RESURRECTIONE. DF alii ſepeliendi modi, qui vel corpus vi qua. manei dam eonſumunt, vel a corruptione præ- Brow ſervant, recedunt, eo minus Chriſtianitmo ejusde convenire putandi ſunt.— XII VII. Non datur locus poſt mortem in- tone: termedius, in quo ſive pro pœnis hic pro- nno; meritis ſatisfaciant animæ, ſive delictorum„nnia pœnitentiam agant et ſalventur. Hebr. IXx. et Ph 27. hilitan VIII. Ut bis demortui extra ordinem, ex rat ad declarandam Divinam potentiam, bis aonc naturæ debitum ſolverunt: ita et extra or- dinem eorum animas in loco ſtatuve tertio fuiſſe et labe originali commaculatas man- ſiſſe abſurdum non eſt. IX. Quamquam mors corporalis ex ac- cidenti decretæ reparationis ſit pœna pec- cati, tamen non corporalem ſed æternam mortem Deus homini in verbis: quo die peccaveris, morte morieris, eſt interminatus, Calovius. X. Duplicem reſurrectionem corpora- lem poſthac futuram ignorat Scriptura. Joh. v. 2, 8. 29. cap. vI. 29. 40. XI. Reſurrectio ejusdem carnis ad eum modum concepta, quo fluvius, quam-t quam ſemper mutata aqua, idem fluvius manet, ECTION. —— tpus vi qua- Ptione præ- rriſtianiſmo mortem in- nis hie pro- delicdorum r. Hebr. Ix. ordinem, ntiam, bis et extra or- tbuve tertio latas man- oralis ex ac- pœna pee- ed æternam 8: gul die erminatus. corpora- Scriptura. nis ad eum u15— quam- jem fluvius manet DE MORTE ET RESURRECTIONE. 1⁰5 manet, ut eandem in Keligione Medici Th. Brownius repræſentat, non eſt reſurrectio ejusdem numero carnis. XII. Non ideo carnis reſurrectio ex ra- tione non innoteſcit, quia, ut carnis reſti- tutio negetur, dicente Tertulliano, de una omnium Dhiloſöphorum ſchola hendeer nam et Philoſophi gentiles reſurrectionis poſſi- bilitatem negarunt, de qua tamen, quin ex ratione innoteſcar, inter Chriſtianos non dubitatur. Di PD V. LII. de EXTREMO JUDICIO. J. Articulare judicium, ut ante ita et poſt mortem in quamlibet animam latum, Joh. 111. 18. eidemque veldamnationem vel ſalutem addicens, Apoc. XIV. 13. Phil. 1. 23. non tollit judicium univerſale et ſolenne, quod ſententiam fert in totum compoſitum. Matth. xxv. 31. II. Inepte a Greg. Franco pro ſignis ex- tremi diei propriis venditantur tum ma- eulæ ſolares, tum quod ſol ex Mathemati- eorum 110 DE EXTREMO jUDICIO. corum calculo xxxvi. ſemidiametris terræ nobis appropinquaverit magis quam antea. III. Neque Eclipſes neque Cometæ in- ter ſigna extremi diei propria merentur re⸗ cenſeri. IV. Per ſignum Filii hominis, jamjam venturum demonſtrans, ommum proba- biliſſime incelligitur majeſtas venientis, conſiſtens et in ſplendore corporis Chriſti, et in clatitate nubis, eui inſidebit, et in co- mitatu angelico perquam glorioſo, et in ſonitu vocis, inſtar tubæ, vehementi atque terribili. Matth. xxv. 30. V. Locus extremi judicii, quia nuſpiam revelatus, impune ignoratur. VI. Provocatio ad vallem Joſaphat ut ipſo nomine ſuperſtitioſa, ita quoad rem ipſam Chriſtianæ erga proximum charitati eſt adverſa. Matth. v. 44. Act. vr 1. 60. VII. Publicabuntur generaliter in hoc judieio, ſine ulla tamen exprobratione, im- mo cum laude ob actam de iis pœnitenti- am, etiam electorum peccata, ſub præ- dicata ubique Scripturarum et rerum et perſonarum judicandarum univerſalitate comprehenſa. Apoc. xx. 12. Eccl. xi I. 14. Rom. XIVv. 10. 12. Hülſemannus, Scher- zerus. VIII. b J VVII. um eſt, et none Joh. 111 IX. U dicium ſtus no mundu cap. VI. X. Ile Sloria l mnande conſum 4.10. Xl. to dem thi et P⸗ ſaniores tig gloric hodicgqu XII. bus fing verbise docetun conſum ſed mill reluleit⸗ — s terræ lantea. etæ in- turre⸗ amjam proba- nentis, Ahriſti, in co- Ret in latque ſpiam phat ut ad rem hatitati .60. in loc ne, im⸗ nitenti⸗ ub præ- rum et rſalitatt 111.14 Kher VIIl. DE EXTREMO jUDICIO. I11 VIII. Norma extremi judicii Evangeli- um eſt, cui credendo ſalvabuntur fideles et non credendo condemnabuntur impiĩ. Joh. I1I. 18. Marc. XVI. 16. IX. Unum datur tantum extremum ju- dicium et unus dies extremus, quo Chri- ſtus non partem mundi, ſed univerſum mundum judicaturus eſt. Joh. v. 28. 29. cap. VI. 39. 40. cap. xl. 24. X. Idque conjunctum erit cum æterna gloria ſalvandorum et æterna pœna da- mnandorum, Matth. xxv. 31. 46. et cum conſummatione univerſi, 2. Petr. I1I. 4. 10. XI. Non poteſt certo et ſolido argumen- to demonſtrari, ullam fuiſſe inter Cerin- thi et Papiæ chiliaſmum differentiam. Nec ſaniores Judæi unquam alias in regno Meſ ſiæ glorioſo delicias, quam quales Chiliaſtæ hodieque ſomniant, expectarunt. XII. Cum Chiliaſmus recentior omni- bus finguliſque articuli xv-1. Aug. Co. verbis e diametro ſit adverſus, utpote quo docetur, Chriſtum non appariturum in conſummatione mundi ad judicandum, ſed mille ante annis, nec mortuos omnes reſuſcitaturum, ſed pios tantum et ex im- piis 112 DE EXTREMO JUDICio. pE C piis ſceleratiores, nec piis et electis datu- rum vitam æternam, ſed temporalem, ex 1. 19. qua ad æternam poſt mille annos tranſituri 16. hon ſint, nec impios homines ac diabolos con- terram, demnaturum, ut ſine fine crucientur, ſed eſſeigne illos juxta æternum Evangelium poſt æter- IV. nitates æternitatum ex cruciatibus iſtis li- quit: ⸗ beraturum, inque priſtinum primumque ⁊e riyen felicitatis ſtatum reducturum eſſe: quomo- ne dep do ulla ſpecie dubitari poteſt, hunc ipſum enim na Chiliaſmum in antitheſi rejectum eſſe at- ruptum que damnatum? dam, qu — mutatio DISPUT. L. Ir ULTIMA. ralinon de V. P CONSUMMATIONE MUNDI. qua TI . mundi exigens Kobabilius eſt, conflagrationem univerſi judicium extremum ſecuturam eſſe, quam anteceſſuram; nec contrarium Ap. XX. II. dicitur, niſi et mortuorum reſuſci- tationem, v. 12. eandem ſequi velimus, s quod abſurdum. lna II. Peribit autem mundus ſecundum dan ſubſtantiam, Luc. xxr. 33. tna ua III. Cum omnia corpora cceleſtia Deut. cuta ſit IV. 19. miamg ¹ tempon VI operum ſtagnun pPiorum datu- m, ex nfituri d con- ir, ſed Rzter- ts li⸗ umque uomo- ipſum eſſe at⸗ ND!. aniverſt m eſſe, im Ap. reſuſci eümus, undum a Deut 1 10 194 DE CONSUMMATIONE MUNDI. 11; — — 1v. 19. una cum orbe terreno Pſalm. cxv. 16. hominis cauſa condita ſint, non ſolam terram, ſed et cœlum univerſum periturum eſſe igne, ultro intelligitur. 2. Petr. 11 1.7. IV. Cum Apologia Auguſt. Confeſſ. in- quit: naturam ſeneſcere et fieri paulatim de- teriorem, de morum corruptione in homi- ne depravato id intelligendum eſt; nec enim natura ipſa ſeneſcit, nec naturæ cor- ruptum magis quam antehac ſtatum quæ- dam, quæ in variis orbis partibus contigere, mutationes arguunt. Vi enim ſupernatu- rali non naturali interiturus eſt mundus. V. Perabſurda et in Dei potentiam ini- qua Thomæ Burnetii opinio eſt, etiam mundi conſummationem ad naturæ leges exigens, et conflagrationi ejusdem longum temporis ſpatium concedens. Vl. Cum in deſeriptione ultimorum Dei operum, quæ in conjectione impiorum in ſtagnum ignis Ap. xx. 15. et introductione piorum in æterna gaudia Ap. xxi 1. 5. con- ſiſtunt, nihil amplius ſuperſit Chriſto agen- dum, 1. Cor. xv. 24. ſed omnis prophetia, tanquam jam penitus impleta, ſinem aſſe- cuta ſit, quippe cui addi nihil et nihil de- mi amplius queat, Ap. xx. 1. 18. oOmneque homi- 114 DE CONSUMMATIONE MUNDI. hominum genus in fine omnium rerum ſit vel in civitate ſancta, vel extra eandem, Apoc. xxII. 14. 15: atque adeo jam tum omnia nova facta, ſeu in priſtinum ſtatum pro beneplacito Divino reducta ſint, Ap. XXI. S. quomodo d rouard axis raνεur, reſti⸗ tutio omnium, Act. 111. 21. ctiam ipſorum hominum et diabolorum damnatorum, poſt plurimas æternitatum æternitates, re- parationem et ſalutem complecti poteſt? VII. Si ideo damnati e pœnis ſuis elucta- buntur, quia cruciabuntur non æternum abſolute, ſed in æternitates æternitatum, id eſt, certas limitatasque æternitatum perio- dos, finem aliquando habituras, tum et ſal⸗ vati iterum excident e ſalute, quia et ipſi re- gnabunt in æternitates æternitatum, Apoc. XII. 5. atque adeo circulus omnium re- rum Origenianus reducetur. VIII. Non ideo finem habituri ſunt da- mnatorum cruciatus, quia rationi noſtræ crudele et tyrannicum videtur, Deum lon- ge optimum benigniſſimumque creaturas ſuas, quantumvis rebelles, æternis ineffabi- libusque tormentis ſubjicere: quia æque rationi noſtræ crudele videtur, creaturas Dei, quantumvis peccantes, in innume- ras DE CL — ras aterl tamen o Apoc.x II.( manam mortis 14. ne¹ 3 2,LOn 14 ergc ſtrGos ſalvanc J.( num ec xterna lutæ ⁊¹ nuitur nec ext tum in ponitu Serpte quod fy XI. cunqu Mattl 4. Tin nem; ſunt. NDl. — rerum undem, m tum ſtatum t, Ap. , reſti⸗ plorum torum, tes, re⸗ oteſt? elucta- ternum um, id nperio- met lal⸗ tipſite⸗ „Apoc. nium te⸗ ſunt da⸗ i nofiræ um lon- reaturas neffabi⸗ ia æque reaturas anume⸗ ras BE CONSUMMATIONE MUNDI. 115 —·——QꝑꝗꝑᷓꝑQ—C—BQ᷑—Q᷑—˖/— ras æternitatum æternitates cruciari, quod tamen de iisdem enunciari in confeſſo eſt- Apoc. xx. 10. IX. Cum Chriſtus ideo aſſumſerit hu- manam naturam, ut hominem a vinculis mortis atque inferni redimeret, Hebr. 11. 14. nec aliter redimere poſſet, KRom. IIx. 32. non autem afſumſerit angelos, Hebr. II- 14. ergo nec angelos, vinculis inferni con- ſtrictos, Ep. Jud. verſ. 6. ex inferno, olim ſalvandos, redemit.* X. Quando ſupplicium infernale æter- num eo modo dicitur, quo et vita glorioſa zterna erit, Matth. xxv. 46. vulgare abſo- lutæ æternitatis ſignificatum ipſa litera in- nuitur, quæ majori iue per non mors nec extingui Marc. 1x. 44. Perque tormen- tum in æternitatem æternitatum durans ex- ponitur Apoc. xx. 10. Quibus verbus nihil Scriptura drvina jignifccare conſuevit, niſi quod yinem non habet temporu, ait Auguſtinus. XI. Deterrima ante finem mundi quem- cunque tempora, qualia prædicit Chriſtus Matth. xxIV. 37. fq. et deſcribit Paulus 2. Tim. 11. 1. d. cum Chiliaſtica ante fi⸗ nem mundi felicitate conſiſtere non poſ- ſunt. H 2 XI. 116 DE CONSUMMATIONE MUNDI. XII. Diſtinctio inter Evangelium de fide b ab Apoſtolis prædicatum, Evangelium de 2 regno, quod noviſſimis his temporibus in Eccleſia perſonuit, et Evangelium æter-⸗ num de reſtitutione omnium rerum, no⸗ viſſime ab Angelo(mare an ſœmina? nam: et apud Pſellum Timotheus dubitat, an- ig non detur etiam daρμαέςειιν ⁷μν,) non qui- dem per cœlum, per terram tamen, publi- co ſcripto volante, evulgatum, ipſa no- vitate ſua veris Evangeli profeſſori- bus ſuſpecta merito habetur. 3. N de voto. an dieſes vinculum inter eccleſiam et 13 dpum dem vinculo matrimoniali et ſpi- e. 26. X de eleck. von ſolcher Wichtigkeit angeſehen wor⸗ 14 t ſolus papa inter Catholicos illud dis- ee poſſit tanquam vicarius Dei, 6. 2. 2. 3. X de tranrlat. epiſc. eſignare poſſit epiſcopus absque pon- 15 conſenſu, — z. X eod. EIEGLER de epiſc. lib. III. c. 26. f. . /77. in feudis fieri ſoler, quorum rationem eneficia eccleſiaſtica habent. 8PEN de iur. eccleſ. P. II. tit. 19. c. 1. FI. 2. 77. b wenn 10o) allenfalls eine dimiſſion, 17 ſreſignatio offici eccleſiaſtici, geſche⸗ t ſolche wol ohne wichtige Urſache, nicht in kan, eben ſo wenig als ein Lehn ſine ſta et graui nicht reuociret werden SCHIL- keine geringe Suͤnde ſeyn, wenn u verſtoſſen ſolten, die die Gaben ihre ſicht heilig und untadelich darbring Dann wir ſehen, daß ihr einige hi gebracht habet, die doch wohl ge haben, aus dem Amte, it ſie do tadelich beehret worden ꝛc. gegen welg ne Erinnerung leicht gehandelt werden wenn die hohe Landes⸗Obrigkeit, auch geiſtlichen Oberbothmaͤßigkeit, die Geiß ſo ihm etwa nicht anſtehen, ſchlechterdi mittiren, und ihnen ihr Amt aufkuͤndigen! 2114) im gegenwartigen caſu um deſto be cher iſt, als ſich der Superintendens N.i weitlaͤuftigen exculpations⸗Schrift ve Anſtoß exculpiret zu haben vermeine durchgehends die Schuld auf ſeine Fra welche ihm aus bloſſer jalouſie ſo viel ſalen und Widerwaͤrtigkeit, woruͤber er ſich ſehr beklaget, verurſachet: Rationes decidend 22 Weil aber dennoch 1) hierbey anfaͤng groſſer Unterſchied inter principem e eum, qui ius ſupremum circa ſacra und weit mehr als epiſcopalem po exerciret, quippe quæ dependens e dum limitata eſt, 23 STRVYK. de zur. papali princip. c. 1. — deenen alte. uͤbrig ge⸗ t dadurk libilis ſey dimiſſion net indi. ur hono- t zu ſeyn eer die re⸗ gegeben als wel⸗ und ſine nicht ge⸗ tendirte t werden tendens, ichtigkeit ornehm⸗ chem der tte Buͤr⸗ und vor⸗ n Ober⸗ usſtellet, rmation præſen- vom 4. aber er⸗ D. JOAN. FECHIII. Colour& Grey Control Cha Blue Cyan Green vellow Hed Wnite Grey 1 Grey 2 Groy 3 Grey 4 81 11.O ACADEMIA TuDOviCIANA 1N USUM DlIspUTANDI EXERCITIORUM COLILEGIORUMOUE PRIVATORUM DENUO EDITA Oem 1 2 3 4 5 6 5 8 9 1 6 8 4 9 TENPDENTE, FACULT. THEOL. H. T. DECANO. GIESS E, APUD JOANNEM MULLERUM. A. M DCCXXXVI.