ALMAE LVDOVICIANAE Raths. RECTOR lerichis- D. IOANNES CHRISTOPH. ae. KOGNH dictione IVR PROF. OKRD. ACAp. SVND. CONSII. AVIL. HASS. COM. a CAES. anpiEND AM DORATTONENM A VIR EXPERIEVTISIMILS ET ENCELLENTSSIMLUS DOMINVS D. IO. WILHEILMVS BAVMER PROFESSIONEM IN ORDINE MEDICO PRIMARIAM DIE XXVIII. FEBR. A. S. R. CID I5CC LXV. RITE AVSPICABITVR PROCERES ACAD EMIAE ENCELLENTISSIMOS OMNES LITTERARVM FAVTORES CIVES ACADEMIAE 4AMANTISSK TIMOS HVMANISSIME ET PERAMANTER INVITAT DE PRIMIS CONS TITVTIONIS CRIMMINALIS BAMBERGENSIS EDITIONIBVS WAEDAM PRAEFATVS. p. P. DIE XXIV. FEBR. CcID 15CCLXvV. SVB SIGILLO ACADEMIAE MaAlORlI. B—᷑—ꝛO⸗õ&Xp—ᷣ—ͦ—ꝛ—xxx⏑’’F⏑;—: G6ISKSA E,. EX OFFICINA BRAVNIA. A o⸗ 8 & NONNVLLA DE PRIMIS CONSTITVTIONIS CRIMINALIS BAMBERGENSIS EDITIONIBVS. §. I. Summa dicendorum. VVM a primis ſtudiorum meorum annis hiſto- ria litteraria,& praeſertim librorum rariorum cognitio, in amore atque deliciis ita mihi fuerit, vt omne tempus, quod aliis concatenatis occu- pationibus ſuffurari& adhuc poſſum, huic rei impendam: nolui quoque hiſtoriae litterariae, imprimis iuris crimina- lis, amatoribus certiorem de primis Conſtitutionis crimi- nalis Bambergenſis editionibus relationem diutius inuide- re; maxime quum viderim, ea, quae hac de re ab aliis prolata ſunt, oculatae fidei repugnare. Namque poſſidet Dn. Collega coniunctiſſimus D. Lvpovlcvs GoporREDVS MOGEN, Hiftoriarum profeſſor ordinarius, primam anno C10 10 VIII.,& ego teneo ſecundam anno 5 10 X. typis A 2 euulga- 4= K euulgatam Conſtitutionis criminalis Bambergenſis editio- nem. Vtramque ante oculos habeo, ſeduloque inuicem contuli. Maximae raritatis eſt vtraque editio, dubitoque, an vllus, qui de iis mentionem fecit, vtriusque copiam ſimul habuerit; ſaltim nemo hoc indicauit, vti ex iis, quae ſe- quuntur, patebit. Igitur his inſtructus ſubſidiis, poſt- quam varias ICtorum relationes& iudicia recenſui, certio- ra de his editionibus& plane in dubium non vocanda dabo. 5. Il. Fariorum relationes èæ iudieia recenſentur. 1. CHRISTIANI THOMA SII. SCENAM ergo aperiat cHRIsTIANVS THOMA- SIVS, a) qui in ea eſt opinione, ac ſi Epiſcopus Bamber- genſis conſtitutionem criminalem anno xοο 1 X. primum Pꝑublicauerit, cuius editionis titulum ſequenti modo refert: Bambergiſche Halsgerichts und rechtliche Ordnung in pein⸗ lichen Sachen zu vollfahren, allen Staͤdten, Communen, Regimentern, Amtleuten, Voͤgten, Verweſern, Schult⸗ heißen, Schoͤppen und Richtern dienlich, fuͤrderlich und be⸗ huͤlflich, darnach zu handeln und recht zu ſprechen, ganz gleichfoͤrmig gemeinen geſchriebenen Rechten. ac. Daraus auch dis Buͤchlein gezogen und ſleißig gemeinen Nutz zu gut geſam⸗ let und geordnet iſt. In fine additur: Gedruckt zu Wentz (lego Mentz) durch Johannem Schoͤpffer auf Laurentii im Jahr 1510. a) In diſſ. de occaſione, cauceptione ac imtentione C- C. G Hal. 1711. §. 35. 2—. — — —,——ꝛ—ꝛ—,—-S— ditio- aicem oque, fimul ze ſe- poſt. ertio⸗ canda 0M4- mder- imum efert: pein⸗ ne, Schult⸗ nd be⸗ ganz Sauch eſam⸗ Wentz tü im 1701 — & AS 4 5 §. III. 11. IAC. FRID. LVDOVICI. PROXIMVM poſt rHüoMAslvM locum afſignare debemus IAC. FRID. LVvDOVICI, qui, b) vſus editione de anno Gio 10 X. a THOMASIO ipfi commodata, Conſti- tutionem Bambergenſem Carolinae adiunxit. Iuit LVvDoO- vIci, quod aetatem Conſtitutionis Bambergenſis concer- nit, in ſententiam rHOMASII. Titulum editionis de cio 1X., his litteris exprimi curauit LVDOVICOI: c) Bambergiſche Halsgerichts und rechtlich ordnung, in peynlichen ſachen zu vollnfarn, allen Stetten, Communen, Regimenten, Ampt⸗ leuten, Vogten, Verweſern, Schulteyſen, Schoͤffen und Richtern dienlich, fuͤrderlich und behilfflich, darnach zu han⸗ deln und recht zu ſprechen, gantz gleichfoͤrmig gemeinen be⸗ ſchriben rechten, ꝛc. daraus guch dis buͤchlein gezogen und fleißig gemeinem nutz zu gut geſammelt und verordnet iſt. Fi- nis ita ſe habet apud Lvbovic-: Gedruckt zu Wentz durch Johannem Schoͤffer auff Laurencii jm Jare da man zalt nach der geburt Chriſti fuͤntzzehen hundert vnd zehen jare. §. IIII. 111. 10ANNIS PETRI de LVDEWIG. PERTINENT huc etiam verba 10. PETR. de LV- DEWIG: d) Damus interim varias Legum eriminalium Bam- bergae editioner. Prima prodit Moguntiae I710. J. praeluſit- A3 que 5) Conſtitutiones crimiuales cum notis practicis IAc. FRID. LVDO- VICI. Hal. 1726. c) Iu Neis ad praefat. Pag. 7. 6) In Praefat. ad Seriptores rerum epiſcopatus Bambergenſis p. 15. 1 6 ℳ D., que illa Carolinam. Atera lucem vidit an. IsI. TZertia an, U7Fo. 9. V. HOS excipiat BvRC. GOTTR. STRYVIVS, e) qui, relata THOMASII ſententia, haec ſubiicit: Verum, prima eademque genuina editio prodiit anno 1508. Prima pagi- Ordnung, cum variis figuris, machinas& inſtrumenta lu- dicii Criminalis praeſentantibus. Verſa pagina Imp. exhi- denck allezeyt der letzten ding, ſo wirdt dir recht thun gar ge- ring. Sequitur Prooemium, quod ante adduximus, cui haee verba litteris maiuſculis ſunt ſubnexa: Wyr baben auch in dieſer unſer Ordnung umb eygentlicher Merckung und Hebelt- niß willen des gemeynen Manns, hgur und reymen(nach ge- legenheit der Geſetz, ſo darnach Folgen) orden und Seae laſjen. Paſſim igitur inſertae figurae, rem ipſam de qua agitur, repraeſentantes, cum verſiculis ſupra ſeriptis. In gangen ſt) furter darnach gebandelt und gericht werde, ſo HDaben wir die, im druck ⁊u manig feltigen„ und furter in un- ſere Ampt und Halſgericht zu ſelicken ver ugt, jedoch bebal- ten wir uns und unſern nachkomnen bevor, ſölcb Ordnung ⁊u erclern, e) In Bifouja turis. lenac 1718. cap. 9.§. 27. Ttir d3. *) qui, prima a pagi- erichts- nta lu- . exhi- latere rum& ubibus 2: Ge. ger ge. 8, cui n auds Bebelt- cb ge⸗ rucken e qua . Ia unſer 7 auf- b, ſo n un- Hehnl 77 24 rn, — B. 7 erclern, mern und mundern etc. Getruck zu Mentz durch Tobann Schoeffer uff Bartholomei. Im jar do man zalt nach Chriſti geburt fulltzeben bundert und acht Iart. §. VI. V. IO0AN. ADAMI KOPPII. VERIOREM 10. AD. KOPPIVvs, f†) profitetur ſen- tentiam, GEORGIVM ſcilicet Epiſcopum Bambergen- ſem anno Gl0 10 VIII. Ordinationem criminalem, ann. Clo 10 X.& GCID 10 XXXI. recuſam, publicaſſe; atque de his editionibus haec narrat kKorPlIVvs: primam huius Conſtitutio- nis criminalis editionem de ann. Ios. ad manus habuit g) STRV- vIVS, ſecundam THOMASIVS; Tertiam ipſi poſſidemus,& quidem isdem figuris& verſiculis, de quibus STRVVIVS men- tionem e prima fecit. §. VII. VI. c-HRISTIANI GOTTLIEB BVDENI. VTRIVSOVE editionis de anno cio vIII.& CIo 10 x. mentionem etiam, ſed tribus ſaltem verbis, facit cHR. G60TTL. BVDERVS; S) §. VIII. VII. I0AN. FRID. EISENHARTI. SED 104AN. FRID. EISENHARTVS, 7) primam tan- tum f) In hiſtoria iurit, Part. V. thef. 6.& not.I g) Id vero STRVVIVsS aperte non dixit,& muültas de eo dubitandi cauſſas habeo. Vid. infra§. XIII. 5) In Biblioth. iur. Select. edit. gva pag. 443. 1) In Iaſtitut, hiſtoriae iuris litterariac c. 13.§. 9. 8.. tum memorat editionem, eamque MoxviIII. publicatam eſſe ſcribit. At enim vero per incuriam Typographi pro MPDVIII. poſitum eſſe MpxvrfI. ex ſequente§. 10. manife- ſtum eſt. 8* §. VIIII. VIII. IOANNIS FRIDERICI CHRISTII. PRAECIPVE annotari merentur, quae 10. TFRIp. cHRISTIVvS K) de editione an. cio 1 VIII., cuius inſpicien- dae copia ipſi facta eſt a praefecto bibliothecae ciuitatis Halenſis publicae, retulit. Verba eius haec ſunt: Titulus inſcribitur: Bambergiſche Halßgerichts und rechtlich Orde⸗ nung, in peynlichen ſachen zu vollfarn, allen Stetten, Com⸗ munen, Regimenten, Amtleuten, Voͤgten, Verweſern, Schulteyßen, Schoͤffen und Richtern dienlich, fuͤrderlich vnd behuͤlfflich, darnach zu handeln vnd rechtſprechen, gantz gleich⸗ foͤrmig gemeynen Rechten, daraus diß buͤchlein gezogen vnd fleiſ⸗ ſiig gemeynen geſchriben Nutz zu gut geſammelt vnd verordnet iſt. in fine habetur getruckt zu Mentz durch Johann Schoͤffer uff Bartholomei, im Jahr, do man zalt nach Chriſti geburt funf⸗ zehen hundert vnd acht Jare. Conſtat articulis plus ccxx. baec conſtitutio,& omnes icones, numero XXII., rhytmis(quo- rum aliquos cHRISTIVS excerplit,) Mtinckae ſunt. §. N. VIIII. GERMANI PHILOPARCHI. AGMEN claudat GERMANVS PHILOPARCHVST) ſequen- K) In diſſ. de 10. SCHWARZENBERGICO p. 12. feq. 1) In des klugen Beamten auserleſenem Criminal⸗Proceß. S. I. c. 1. §. 18. Nuͤrnberg 1760. 4. eſſe pro Wiſe. RIb. cien- iitatis tulus Orde⸗ Com⸗ eſern, ) vnd gleich dfſeiſ⸗ ſet iſt. er vff ſonf CIXX quo- & SS= t 9 ſequentia enarrans: Unter allen war der erſte Georg, Bi⸗ ſchof von Bamberg, dieſer war beſorgt, eine Criminal⸗Ver⸗ ordnung machen zu laſſen, und ſind davon zwey editiones vor⸗ handen; die eine von An. 1531. und die zweyte von An. 1543. Beyde ſind von Schoͤpffern zu Mayntz gedruckt worden. Der Titul iſt: ſed piget reliqua excerpere, Vtpote ma- nifeſto falſa. §. XI. Repraeſentantur editiones de an. Clò 10 vIII.& clo 10 x. ORDO iam poſtulat, vt ipſas, quas ante oculos ha- beo, repraeſentem editiones. NVtraque formam, quam folio vocamus, habet,& III. foliis conſtat. In vtraque pa- Finaruc numeri deficiunt. Vtraque ornata eſt iconi- us, ligno inciſis, numero XxII.& rhytmis plane iisdem. Articulorum numerus in vtraque eſt CCLXXVIII. Interim hoc praecipuum habet editio de an.-io 10 VIII., quod in illa icones variis coloribus nitidiſſime ſint diſtinctae. Vtrum id in omnibus exemplaribus editionis de an. CI 10 vII. factum ſit, equidem affirmare non auſim. Pa- ginae vtriusque editionis exacte conueniunt. En titulum R finem editionis de cio 10 VIII. accurate expreſſum: BAm⸗ bergiſche halſgerichts vnd rechtlich Ordenung, jn peynlichẽ ſa⸗ chen zuͤ volnfarü, allen Stetten, Commune Regimenten, Amptleuͤten, Voͤgten, Verweſern, Schulteyßen, Schoͤffen vñ richtern Dienlich, fuͤrderlich vn behilfflich, Darnach zu handeln vnd rechtſprech, gantz glichfoͤrmig gemeyns geſchri⸗ ben Rechten ꝛc. Dar auß auch diß buͤchlin gezogẽ vñ fleiſſig ge⸗ meynem nutz zu guͤt, geſammelt vnd verordnet iſt. Verba fi- nalia ſunt: Getruckt zuͤ Mentz durch Johannem Schoͤffer auff Symonis vñ Jude, jm Jar do man zalt nach geburt Criſti fuͤnffzehenhundert vñ acht jare. Titulus editionis de an. — B CIo 10 X. 10 SS. l CI0 10 X. idem eſt, praeterquam quod in his quinque voca- bulis: halßgerichts, Schulteyſen, glichefoͤrmig, gemeinen, vnd, alia occurrat orthographia. Finis ita ſonat: Getruckt zuͤ Wentz durch Johannem Schoͤffer auff Laurencij jm Jare do man zalt nach der geburt Criſti fuͤnfftzehenhundert vnd zehen jare. Vtraque editio in ipfis articulorum argumentis exacte conſentit,& omnis diuerſitas inter vtramque ab incuria typographi, vel vocabulum omittentis, vel aliam ortho- graphiam eligentis, vel ſphalma typographicum commit- tentis, ortum ducit. Interim nec in editione de an. CIO 1 VII. ſpalmata typographica, in oaulos ſtatim incur- rentia, deſunt. Dabimus quaedam illuſtrationis cauſſa. in edit. de cio 10 vIII. in edit, de cio 10 x. legitur legitur geſtraft geſtraff myßbreuͤch mißbruch genyeße geneyße Taſchen richter Raſchen richter verſtaundt verſtandt volgeter vorgeter domit damit beſchwernuͤſſen deſchwernuͤſſen loͤlchen ſolchen Keiſerlichen Keyſerlichen Mentz Wentz. Imprimis vltimus a typographo, in editione cio 1 x. pro Mentz Wentz exprimente, commiſſus error diuexauit TVPOVICIYm)& THOMASIVM. mm) §. XlI. m) c. l. p. 309. umI) cit. loc. pro auit A. ½. K 11 §. XII. bytmi& lemmata iconibus appoſita. GRATIAM me apud eos, qui eiusmodi elegantias aeſtimare didicerunt, initurum fore confido, ſi rhytmos, pro tempore plane elegantes, lemmataque alia transſcri- bam, praeſertim quum nemo hactenus omnes& vniuer- os excerpſerit. Ipſe Praeſul GEoRGIVS de iis ita pro- nuntiat in fine praefationis: Wir haben auch in diſer unſer ordnüg vmb eygentlicher merckung vñ beheltnuͤß willen des gemeynen manns, figur vnnd reymen(nach gelegenheit der geſetz, ſo darnach uolgen) orden vnd drucken laſſen. Iconi primae in fronte libri conſpicuae, nil, niſi titulus Conſti- tutionis, ſupra relatus, ſuperſeriptus eſt. Icon ſecunda ſequens articulorum indicem& praefationem praecedens, repraeſentat Chriſtum in nubibus cum duobus angelis iu- dicium extremum habiturum, cui haec inſcripta ſunt: Gedenck allezeyt der letſten ding, So wuͤrt dir rechtthuͤn gar gering. In dem vrteyl darjnnen ir vrteylt, werdet ir geurteylt. Mathei am vij. Der herr thuͤt die Barmhertzigkeit vnd das Vrteyl, Allen den die erleyden das vnrecht. Pſal. c. j. ij. Kumpt her Ir gebenedeiten Get hin jr vermaledeiten. . Icon tertia ante art. III. Das volck kumpt zuͤ mir, vñ ſucht die vrteyl gotes. Moyſes Exodi am xyvi. B 2 Fuͤr⸗ 12²& B& Fuͤrſich dich von allem volck mit weiſen mañen vnd die do foͤrchté gott, in de, da ſie die warheit und die haſſen die geytigkeit vnd ſetz auß in die do vrteylen das volck Ihetro. Exodi am xyyj. Icon quarta ante art. V. Geſellen mercket ewer pflicht Seel ond ere verwuͤrcket nicht. Icon quinta ante art. X. Meyn ampt ond pflicht mir gebeuͤt Zuͤſtraffen boßhafftige leuͤt. Vff ewern befelh ons gethan. Bring wir gefange dißen man. Icon ſexta ante art. XVII. Was iſt die ſach oder argkwan, Das der verclagt hat gethan. Herr Richter laßt mir nemen an Eynen ſchadhafftigen man. Icon ſeptima ante art. XXVI. Vil verthuͤn vnd wenig haben Zaigt argkwenig diße knaben Zuͤ uͤbel vil die ſtrefflich ſeyn Dardurch ſie komen offt in peyn. Icon octaua ante art. LVI. Seyt ſich auff dich erfunden hat Redlich anzeygung der myſſethat Fuͤrſtu nit vnſchuldt auß nach radt Die peynlich frag ſoll haben ſtatt. 1 conl ht. conl =. K 13 Icon nona ante art. LXXIIII. Du ſolt nit falſch gezeuͤgnuͤß gebẽ Als lieb dir ſey das ewig leben. Icon decima ante art. LXXXX. Herr Richter ſetzt mir einen tag, Dz ich meyn recht volfuͤren mag. Icon vndecima ante art. LXXXXV. Richt wir nach diſes buͤchs lere Do mit verwarn wir ſel vnd ere. Die uͤbeltetter laß nit leben. Exodi. am. xxij. Der do gerecht vrteylt den boͤſen, vnd der do verdampt den gerechten, der yedweder iſt ver⸗ worffen bey gott. Pꝛouerbioꝛum. am. xvij. Die myet vnd die gab, erblenden die augen der Vꝛteyler. Eccleſiaſtes, am. xx. Forcht, vnfleyß, veyndtſchafft, gunſt, vnd gab Von recht vnd warheit fuͤret ab. Icon duodecima ante art. CXXIV. Wo du gedult haſt in der peyn So wirt ſie dir gar nutzlich ſein Darumb gib dich willig darein Icon decima tertia ante art. CXXV. eadem eſt cum icone prima machinas& inſtrumenta iudicii criminalis repraeſen- tante. Caret inſcriptione. In altera pagina eiusdem folii occurrit Icon decima quarta ante art. CXXV. B 3 Wenn 14 SS K Wem trew ſtraff nicht bringet fruͤcht Der kumpt dick in des meyſters zuͤcht Des werck vnd zeug wirt hie angetzeygt Wol dem der ſich zuͤ tugent neyget. Icon decima quinta ante art. CCXXIX. Welcher vnuerurſacht Diſe leich hat gemacht Sol komen in die mordtacht. Icon decima ſexta ante art. CCL. Herr der Richter tugentreich Laßt allen koſten rechen gleich. Icon decima ſeptima ante art. CCLXV. Die weyl der thetter iſt hyndan, Seyn guͤter ſchreiben eben an. Qui rhytmus in editione Ae C 1 X. deeſt, licet icon adiit. Icon decima octaua ante art. CCLXVII. Betrettẽ hab ich das meyn Schafft mir dz als es ſol ſin. Icon decima nona ante art. CCLXX. Herr Richter, alleyn zurecht Bit geleyt ich armer knecht. Icon vigeſima ante art. CCLXXII. O Richter hie in diſer welt Ewer er vñ ſel gebt nit vm gelt (Iudex marſupium alloquitur,) Taſch was wiltu geben mir 8 Meyn vrteyl wirdt genedig dir (Lictor on r &= K 15 (Lictor adhortatur marſupium,) Taſch woͤlt ir lenger leben Meim herh muͤßt ir gelt gebe (Marſupium reſpondet, Mit gelt wz ich wol beſchwert Falſch richter habé mich gelert Soͤlt ich des nit lachen Im feld vnd vnder dachen. Kan ich dieb vñ rauber mache. vf land vñ waſſer raubt man ſer Noch raube taſcherichter mer. Icon vigeſima prima ante art. CCLXXIII. Auff boͤß gewonheit vrteyl geben Die dem rechten widerſtreben Iſt diſer blinden narren leben. Icon vigeſima ſecunda ante art. CCLXXVI. Ir herren denckt an ewer pflicht Vnd rat das yedem recht geſchicht Foͤrchtet gott vnd ſeyne gericht. Lieben herren rath vns ſchlechten, Wie halt wir vns gemeß dem rechten. Interim lubentiſſime largior, venuſtatem valde diminui, ſi quis icones ſimul ante oculos non habet; qui tamen defectus optime ſuppleri poterit, ſi articuli, quibus ico- nes praefixae ſunt, conferuntur, eorumque tenor inſpici- tur. Modo hoc ſcias, articulorum ordinem in Conſtitu- tione Bambergenſi& Carolina non eſſe eundem. §. XIII. 16., §. XIII. Collatio hactenus dict rum, vli vera a fulſts ſecernunzur. NVNC omnia praeparata ſunt, vt de veritate rela- tionum memoratarum(§. II-X.) iudicare queamus. Vera eſt eorum ſententia, qui editionem de an. Cio 10 vIII. pri- mam eſſe aiunt, m) atque 10ANNI I. B. de scHwaR- zENBERGn) honorem Auctoris aſſerunt; o) ſi modo per manes LEVYSERI honorem vocare licet.) Lapſi igitur hac in re ſunt THOMASIVS, LvDOVICI, de LvDEWIG, & m) Praeter ſupra excitatos id defendunt BOEHMERVS, ENGA- VIVS, MEISTERVS, de SELCHOW in hiſtoria iuris part. IV. c. z.§. 2.§. 347. Horix in progr. wahre Veranlaſſung der peinl. H. G. O. K. Carls des V.§. 11. ) De Vita& Scriptis SCHWARZENBERGII, GOTTILOB AV- GVSTVS IENICHEN anno Glo 1occ LVIII., quum Licentiatum juris renunciaret. orationem habuit, ex ſchedis beati Viri mihi com- municatam. Fere in omnibus CHRISTII veſtigia preſſit. 0) BVDER, CHRISTIVS, de SELCHOW, HORIX, loc. cit. p) Vid. LEISERI praef. ad HERZOGII Sammlung auserleſener Reſponſorum criminalium, in Meditat. ad Pandectas ſpec. 633. ibi: Inter omnes lureconſultos, quotquot vnquam conſiliis principum ad. hibiti ſunt, nulli ineptiores fuerunt iis, per quos Carolus V. Im- perator ſuas de criminibus leges compilauit. Exegerunt illi moni- mentum inſcitiae ſuae, inertiae, indiligentiae, aere perennius, quod nulla vmquam deletura eſt vetuſtas. Totum hoc ius mancum, mu- tilum, obſeurum,& ſibi ipſi contrarium elt. * & D=. K 17 & peſſime eHlrorARCHVS. Nec vVIlam meretur fidem ENGELBRECHTVvS, qui, referente LVDOVICI,) vetu- ſtioris editiopis de an. clo cccC XXI. mentionem iniicit. Si coniecturae locus datur, ego ſubſtituendum putarem an- num Cio 10 XXXI. Editio de anno cio 10 X. extra dubitatio- nem poſita eſt. De editione an. Clio 10 XXXI. excuſa fidem fecit KOPPIVS,& in annis lo 15 XXXVIII. CIO 10 XXXXIII. Cio 10 LXXX.& Clo 1OIXXXIIII., ordinationem noſtram re- petitis vicibus excuſam eſſe, alii teſtantur, quorum fidem in dubium vocare nolo. r) Deinde neque THOMASIVS; neque LVDOVICI,(cuius editio plane innumeris ſcatet mendis,) neque sTRVVIVS, neque cHRISTIVsS, vel ti- tulum, vel verba finalia, vel ipſum articulorum textum accurate exprimi curauere, quod ex collatione excerpto- rum(§.II. III. V. VIIII. XI.) facile euinci poteſt. Relatio- nem ſaltem STRVVIANAM,(§. V.) quia nimium a veri- tate recedir, examinabo. Refert nempe STRVVIVS, pri- mam editionem de an. 1508. faltim hunc titulum conti- nere Bambergiſche Halsgerichts⸗Ordnung. Quod falſum eſt& oculatae fidei repugnat,(§. Xl.) imo exemplar Ha- lenſe, quo lRISTIVS vſus eſt, contrarium exhibet.(§. VIIII.) Narrat deinde STRVVIVS verſam paginam primi folii exhi- bere Imperatorem throno inſidentem cum adſidentibus ab vtroque latere Eledtoribus. Et hoc falſum eſt. Nam verſa agina primi folii in vtraque editione, quam in manibus Jaeo vacua eſt. Secundum, tertium, quartum, quin- C tum 4) cit. loc. in praefat. ſec. edit. r) De LVDEWIG cit. loc. Bihlioth. Lipen. Ienich. Edit, nouifſ. Lipſ. 1777. fub voc. Bambergeuſia. 18. tum& ſextum folium continet indicem articulorum,& in ſeptimi demum folii pagina prima cernitur icon ſecunda, Chriſtum Saluatorem iudicium extremum habiturum re- praeſentans. Conſentit cHRISTIVvs, icones ſaltem XXII. in exemplari ſuo numerans. Poſſideo editionem Con- ſtit. criminal. carol. de an. clo 10 LXXXI. Gedruckt zu Franck⸗ furt am Mayn, durch Nicolaum Baſſeum, fol., iconibus quibusdam ornatam. In hac editione folio ſecundo icon occurrit, Imperatorem cum ſeptem Electoribus reprae- ſentans. Inde fortaſſis error originem traxit. Nam nec verba finalia, quae SrRVVIvS exhibet, ad fidem genuinae editionis expreſſa ſunt. Erronee legit Getruck pro Ge⸗ truckt; Johann pro Johannem; vff bartholomei pro auff Sy⸗ monis vñ Jude; nach Chriſti geburt pro nach geburt Criſti; fuffttzehen pro fuͤnffzehen; und acht Jarr pro vñ acht jare. Interim quoad verba, uff Bartholomei, adhuc ſubſiſto, quia& cHRISTIVsS ita legit. Certe, ſi exemplar, quod referente cHRISTIO in Bibliotheca ciuitatis Halenſis pu- blica aſſeruatur, ita habet, duas eodem anno editiones& quidem intra tam breue temporis ſpatium, quod eſt inter diem Bartholomaei& Simonis& Iudae, prodiiſſe conſecta- neum eſt, quod tamen mihi perſuadere non poſſum. Quidquid interim ſit, in exemplari omni exceptione ma- iori, quod amiciſſimus Collega Du. M0EN poſſidet, legi- tur auff Symonis vñ Jude. Fortaſſis, ſi a concatenatis laboribus tantum mihi otum ſupereſt, editionem accura- tam — „ — ů.,·.,— .. 19 tam Conſtitutionis criminalis Bambergenſis matris& jiliarum Brandenburgicae& Carolinae, procurabo cum variantibus lectionibus, CHRISTII diſſfertatione& oratione b. IENL- cHEN, aliisque. Poſſideo enim Ordinationis Brandenbur- gicae de anno GIO 1OLXXXII. editionem, quae eximiae rarita- tis eſt, quamque nec THOMASIVS nec LVDOVICI vidit. . §. XIIII. Inuitatio ad orationem. SED iam vela contrahenda ſunt,& ad id properan- dum mihi eſt, cuius cauſſa haec omnia praefatus ſum. Nam- que a SERENISSIMO LANDGRAVIO, Almae noſtrae NVTRITORE MvNIFICENTISSIMO ex Acade- mia Erfordienſi in hanc Academiam clementiſſime euoca- tus eſt, qui docendo, ſeribendo& medendo maximam fa- mae celebritatem adquiſiuit, Vir Experientiſſimus Excel- lentiſſimus atque Celeberrimus Dn. 10ANNES WILHELMVS BAVMER, Phil.& Med. Doctor& Proféſſör ord. Eminentiſ ſimi Elettoris Mogunt. a Couſilus Acad. Elect. Seient. vtil. Aſ ſaſſor ord. ad Profeſſionem in ordine medico primariam, iuncto Phyſicatu per praefecturam Giçlenſem additaque inſuper dignitate Conſiliari rerum metallicarum. Muneris igitur adeundi cauſſa, more conſueto, futu- C 2 ro 20 8 ⁸ ro Nuuis die orationem ſollemnem VIR CELEBERRIMVS recitabit, dicturus de ratione, qua ſtudia medica ingredienda ſunt. Quam ſollemnitatem, vt grata frequentia ornare velint MAGNIFICVS neeen een CETERIQVE PATRES ACADEMIAE CONscCRIPTI, OMNES IN HAC VRBE LITTERARVM FAVTORES, CIVES DENIQVE NO- STRIAMANTIS SIMI, ea, qua par eſt, obſeruantia rogo- P. P. Gieſſae d. XxXIv. Febr. cio 10cCC IXV. b ——— „agaice Seeuden Colour& Grey Control Chart 2393 8 1 Blue CQyan Green vellow Hed Magenta 8 Wnite Grey 1 Grey 2 Grey 3 Grey 4 Black ——— A 1——— n in realibus; V wie auch: Von der Unſtatthaftigkeit der 3 oen 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 O. Joyann Kyrinopy dow * zweyten Lehrer der Rechte, Hofrath und Com. palat. caefar. ' Gie ſſen, 1764. bey Johann Philipp Krieger.