CHRISTOPH. FRIDER. AYRMANNI, Prof. publ. ord.& h. t. Rectoris, REI STIPFNDIARIAE 1N GIESSENSI ACADEMIA ortu, progreſſu,& ſtatu præſenti, ac neceſſaria prorſus emendatione, PROGRAMMA PVBLICA AVCTORITATE propoſitum. 61ESS4ẽ.— Typis Eberh. Henr. Lammers, Acad. Typographi. 4. 1747. — 24—:.ꝛ—— —— 3„. 4 1 — A — —— 7. ☛ F E 2 3 4 n 5—* K ☛— 3 ᷣ— — 8 28 0 3(86 SSSSSeeseesSe RECTOR ACAD. LVDOVICIANAE Chrihwophorus Frider. Ayrmannus, Drofeſſõr publ. ordin. STIPENDIATIS PRINCIPALIBVS S. D. Ita academica militiæ ſimilis eſt, quam ſicuti alii 1 ſponte& impenſa propria ſectantur, alii merce- de ac præmiis propoſitis ad eam alliciuntur,& ſtipendiis aluntur, ita præcipui quoque in Academiis doctores& profeſſores ſalariis publice conſtitutis fruun- tur,& iuuenes ſubinde diſcendi cupidi ſtipendia aliena überalitate erogata accipiunt, ac certa munerum pro ſingulorum meritis impetrandorum ſpe lactalttur. Qua- propter& Sereniſſimus quondam Landgrauius Philip. pus vere magnanimus, qui tum Haſſiæ uniuerſæ præerat, cum anno 1527. Academiam Marpurgenſem condidiſſet, in fundationis eius litteris ſapienti conſilio hac inter alia diſpoſuit: Er habe zur Ehre GOttes/ gemeiner Chri⸗ ſtenheit/ beſonderlich aber ſeinem Fuͤrſtenthum/ Landen und Leuten zu gute/ zu Marpurg ein loͤbliches Vni⸗ uerſal-Studium aufrichten/ daſſelbe mit treflich gelehr⸗ ten und hocherfahrnen Doctorn/ ſo er allenthalben in⸗ uer und auſſerhalb Landes berühntiteſt habe bekommen 2 und ) 4(☛ und an ſich bringen moͤgen/ beſetzen/ und hinfuͤhro mit trefflichem Impens, Koſten und Stipendien/ von den Cloſter⸗Guͤtern ſeiner Fuͤrſtenthum ehrlich und weſent⸗ lich zu unterhalten/ beſtellen und fundiren laſſen/ da⸗ mit Chriſtliche und andere heilſame gute Lehren auf allerley Weiſe/ zu Dienſt und Lobe dem der ſie gege⸗ ben hat/ und zur Liebe des Naͤchſten/ gebraucht und getrieben/ auch die Jugend/ die doch ſonſt zur Lehre und guten Kuͤnſten ſolle und muͤſſe angehalten werden/ in Gottesfurcht/ Tugend und guten Kuͤnſten aufgezogen wuͤrde ꝛc. Und damit an gemeldtem Studio, ſo viel zu Anfuͤhrung/ Unterweiſung und Aufziehung der Ju⸗ gend vonnoͤthen/ in keinem Theil Mangel erſcheinen moͤgte/ habe er daſelbſt auch ein weſentlich und nüftzli⸗ ches Pædagogium inſtituiren/ und daſſelbe mit gelahr⸗ ten und erbaren Prælectorn verſehen laſſen/ welche e⸗ beufals von gemeldten Cloſter⸗ Guͤtern ſollen gehalten werden ꝛc. Und weil es auf ſolche Weiſe hinfuͤhro mehr an Schuͤlern als Lehrern fehlen duͤrfte/ habe er fuͤr noth⸗ wendig/ nuͤtz und gut angeſehen/ daß er zugleich auch etliche Schüͤler und Studenten daſelbſt verlegen und unterhalten/ und dieſelben mit jaͤhrlichen Stipendien ad Studia ziehen und kauffen lieſe/ damit er/ wie gemeldt/ Chriſtlichem Nutz und gemeinerLandſchaft zum beſten/ gelehrte/ geſchickte und gottsfuͤrchtige Leute/ Prediger und Amtleute/(deren zu Erhaltung gemeines chriſtli⸗ chen und weltlichen Friedens ſchwerlich zu entrathen ſey) in ſeinen Landen von Tag zu Tag pflantzen und aufziehen moͤge. Derohalben er aus allen und jeden ſei⸗ nen Staͤdten und Flecken/ nach gelegenen Sachen und einer 1 18 einer jeden Vermoͤgen/ eine Anzahl ſeiner geiſtlichen Lehen and Beneficien hinfuͤhro zu Unterhaltung etlicher Stipendiaten verordnen/ geben und folgen laſſen/ ſo daß eine jede Stadt oder Flecken/ ſo bald derſelben Beneficien eines oder mehr ledig worden/ ihre zugeſchriebene An⸗ zahl Perſonen(o ſie jederzeit aus ihren Buͤrgers⸗ oder Nachbars⸗Kindern/ die arm) from und erbares Wan⸗ dels/ und von ihnen hierzu fuͤr geſchickteſt angeſehen ſeyn/ erwehlen ſollen) dem Rectori zu Marpurg(nam Ephorus ſpecialis tum nondum erat conſtitutus) unver⸗ zuͤglich præſentiren/ welcher/ ſamt ſeinen zugeordne⸗ ten Facultatis artium Decano und Conſiliarus,, ſolche Perſonen eigentlich und nach Nothdurft examiniren und erforſchen/ ob ſie zu ſtudiren geſchickt ſeyen oder nicht/ die Geſchickte admittiren/ die Untugliche aber verwerffen/ und den Staͤdten wieder zuſchicken/ und an deren ſtatt andere und geſchicktere Perſonen zuzuſchicken begehren ſolle. Welches auch alſo mit den angenom⸗ menen Stipendiaten jaͤhrlich/ oder ſo offt vonnoͤthen ſeyn wolle/ geſchehen und gehalten werden ſolle. Da als⸗ dann ein jeder Stipendiate bey ſolchem Stipendio, dar⸗ auf er ſtipendüret/ ſo fern er ſich dabey fleißig/ fromm/ ehrlich und wohl beweiſet/ ſieben Jahr lang nach ein⸗ ander zu Marpurg(ſcilicet in Pædagogio& Academia) ſtudiren und bleiben moͤge/ ꝛc. So wolle er auch ſeine Getreue und Unterthanen von der Ritterſchafft und Buͤrgern/ ſo Beneficia, welche nicht Pfarren ſind/ zu conferiren haben/ dahin bewegen laſſen/ daß ſie dieſel⸗ ben gemeldter maßen auch leihen/ und dergleichen Stipendien davon aufrichten moͤgen/ ꝛc. Und damit A 3 denn P Marpurg mi Stipendiaten iſt ein Inſpector oder Ephorus geſetzet/ wel⸗ O) 7( welcher/ damit ihnen nichts entzogen werde/ Rechen⸗ ſchafft geben/ und ſie zu allen Fleiß und Gebet auhal⸗ ten muß. Hæc prima fuerunt Rei ſtipendiariæ in Academia Marpurgenſi initia, eaque res poſtea hune quoque ſuc- ceſſum habuit, ut idem Sereniſſimus Landgrauius Phi- lippus a. 1660. peculiarem ordinationem eius euulgaret, præſcriptisque legibus illam in tuto collocaret. Tum vero cautum inter aliæ eſt, quæ oppida vicique Haſſiæ, & quanta Stipendia annua, ex ſuperfluis beneficiis& præbendis eccleſiaſticis, Stipendiatis principalibus ſol- uerent, quorum indicem, qui ad manus Aſt, raritatis cauſa ſabiungam. Allendorf an der Werra 20. fl. Als⸗ feld 60. Arheiligen 60. Bergka 20. Berſtadt 40. Viebesheim 20. Biedencap 20. Borcken 20. Caſ⸗ ſel 10. Darmſtadt 20. Daurnheim 60. Echtzel 80. Eſchwege 60. Franckenberg 4c. Gemuüͤnden an der Werra 10. Gieſſen 40. Grebenſtein 40. Groſſen⸗ Linden 25. Groſſen⸗Gerau 20. Grüuͤnberg 40. Gu⸗ densberg 40. Homberg 40. Hofgeißmar 40. Im⸗ menhauſen 20. Igſtadt 20. Kirchhain 20. Lichtenau 24. Langgoͤns 20. Marpurg 40. Milſungen 20. Nidda 40. Neuenkirchen 20. Niedenſtein 20. Ober⸗ Liederbach 1o. Pfungſtadt 40. Rauſchenberg 40. Rothenberg 40. Sanct Goar 40. Schoͤnſtadt 20. Schotten 5o. Sontra 20. Spangenberg 20. Treyſ⸗ ſa 4c. Waldcappel 48. Widdersheim 20. Wetter 40. Wolfhagen 40. Wolfskehle 20. Witzenhauſen 20. Ziegenhain 40. Zierenberg 2c. Zwingenberg 20. Vnde enaſcitur ſumma locorum ρρ᷑& pepguniæ annuæ in 4 )3( in Stipendia numerandæ 1847. florenorum KRhenenſium. Ad quam Stipendiorum ſummam in poſterum perpetuo ſoluendam ſingula oppida& vici ſeſe obligare debue- runt litteris a. 1559. conſcriptis, quarum hic fere te- nor fuit: Wir Pfarrer/ Burgermeiſter und Caſten⸗ meiſter zu N. thun kund hierin offentlich bekennende/ nachdem der Durchleuchtig Hochgebohrne Fuͤrſt und Herr/ Herr Philipps/ Landgraf zu Heſſen ꝛc. gnaͤdiglich bedacht iſt/ eine hochnothwendige und nuͤtzliche Refor⸗ mation und Ordnung der geiſtlichen Lehen und Sti⸗ pendien halben/ zu Uinterhaltung und Auferziehung gelehrter Lonte in allen Facultaͤten/ ſonderlich aber der Theolcgia, gemeinem Nutzen und dem gantzen Vater⸗ lande zu Ehren und Wolfahrt ins Werck zu richten/ und derowegen mit uns auf eine jaͤhrliche ſtändige Geld⸗ Summen) die wir eines jeden Jahrs zu dieſem Wer⸗ cke entrichten und lieffern ſollen/ gnaͤdiglich handeln laſſen/ damit dieſelbe Geld⸗Summa in ein ſtaͤndig Erbregiſter gebracht werden möͤgte/ daß wir demnach auf S. F. Gnaden gnaͤdiges Begehren bewilliget ha⸗ ben/ und bewilligen hiemit in Krafft dieſes Briefs vor uns und unſere Nachkommen) nun hinfuͤhro alle Jahre/ und eines jeden Jahrs beſonders/ aus denen von unſern gnädigen Fuͤrſten und Herrn darzu verord⸗ neten Altarien⸗Renthen/ Zinſen/ Einkommen und Gefaͤllen/ in einer Summa N. Gulden auf zwey unterſchiedliche Ziele ꝛc. zu entrichten/ und auf unſern Koſten jedesmal gen Marpurg zu lieffern ꝛc. Des zu Urkund und ſteter Haltung haben wir gemeiner Stadt Inſiegel an dieſe? Brief wiſſentlich hencken laſſen/ c. Primi —————— Primi huius Kei ſtipendiariæ Haſſiacæ conditoris Philippi Succeſſores Landgrauii Sereniſſimi Haſſiam uni- uerſam ita inter ſe partiti ſunt, ut Domus Caſſellana cum inferiori Hafſia Academiam Marpurgenſem ſpecialiter ſibi reſeruaret, Domus autem Darmſtadina in ſuperiori Haſſia Gieſſenſem Academiam more& exemplo veteris Marpurgenſis inſtitueret, ita ut huius quoque bona ac reditus,& nominatim Stipendia quæ dixi principalia diuiderentur. Pars igitur Stipendiorum iſtorum Mar- purgenſium, cum veteribus inſtitutis& legibus rei ſti- pendiariæ, hodienum in Gieſſenſi Academia conſerua- tur,& nouis ſubinde Stipendiis ac beneficiis aucta fo reſcit. Ac Statuta inprimis Gieſſenſis Academiæ titulo 106.& ſeqq. liquido demonſtrant, quanta ſollicitudi- ne Sereniſſimi quoque Landgrauii Haſſo- Darmſtadini ſtipendiariæ rei curam geſſerint. Nec illi ſolum vete- res leges identidem renouarunt ac confirmarunt, ſed & nouas conſtitutiones, prout res poſtulare viſa eſt, ſanciuerunt. Quorſum vel maxime pertinent, quæ in nouiſſima ordinatione, dicta General- und Haupt⸗Ver⸗ ordnung/ a. 1720. typis exſcripta& euulgata, ſalubri- ter conſtituta proſtant p. 20. ſqq. Quo ſactum eſt, ut licet poſt primam Stipendiorum fundationem rerum ad victum neceſſariarum pretia enormiter aucta fint, & adhuc indies intendantur, nihilominus in Gieſſené Academia continuo triginta circiter Stipendiati, quos olim Minores vocarunt, alantur. Quibus regendis ſpe · cialiter præfectus eſt Ephorus, ex Profeſſorum ordine le- ctus, cum Magiſtro quodam docto ac bene morato, quem Maiorem vocant, qui vicaria quaſi opera ipſis in B menſa ——N — 1 menſa præſideat, eorumque ſimul mores ae ſtudia mo- deretur. Adiunddus hiſce eſt peculiaris Oeconomus, qui rationes accepti& expenſi curet, itemque Præpoſi- tus, qui pro pecunia ab illo numerata menſam bis quo tidie ſufficienter inſtruat. Ipſi vero Stipendiati ordinarie quidem ſtudio Theologico vacare debent, unde& E- phorus Theologus ſit neceſſe eſt, admittuntur tamen pau- ci luris ſtudioſi. Sed præterea ab uniuerſis ac fingulis neceffario exigitur, ut cum Theologiæ aut luris ſtndio ſedulam ſtudiorum Philoſophicorum& humaniorum culturam coniungant. Hine ſpecialior quoque in eos inſpectio Facultatis Philoſophicæ Decano& Profeſſori- bus demandata eſt, qui& ſemeſtribus eorundem exa- minihus cum Ephoro intereſſe ac præefſe debent. Cete: ra auttem omnia Stipendiatis cum aliis huius Academiæ ciuibus communia ſunt, unde& Rectori& reliquis Profeſſoribus honorem& obſequia debita exhibere, nec ſolum Ephori& Maioris ſui, ſed& aliorum publicas & priuatas lectiones ſedulo frequentare tenentur. De- nique currioulo eorum academico hodie quinque ordi- narie anni præfixi ſunt, quod ſpatium tamen ſubinde citius nonnulli abſoluere conantur. Eoque ſeuerius i- pfis quotidie inculeatur, ut ſingula breuis temporis mo: menta bene collocent, neue unquam otio ae voluptati- bus indulgeant, aut prætextu panis lucrandi(quod Sti- pendiato principali indignum eſt) plane allotria tractent, praſertim cum plerique ex ſcholis inferioribus ad Aca- demiam rudes& impoliti accedant. Quodſi vero cur- riculum iſtud ſuum bene ac laudabiliter confecerint, præ ceictis ipſos adhuo ſpes certa manet munerum tam ſa. 11nss crorum ) r(☚ ——— erorum quam ciuilium, pro meritis in eosdem ſuo tem- pore conferendorum.(Quibus ut eo digniores ſe præ- ſtare ſtudeant, ſæpe ad nauſeam ipſis commendatur labor edendi publica quadam exercitatione academica ingenit atque eruditionis ſuæ ſpeciminis, gradusque magiſteria: lis hac& ſimili ratione ambiendi, quem tamen labo- rem plerique obtentu paupertatis detrectant. Quapro- Pter hoc ſaltem neceſſario nune ab ipſis exigendum fuit, ut ſi quidem aliquando præmia ſtudiorum velint conſequi, ante omnia ab Ephoro ſuo teſtimonium vitæ, diligen- tiæ ac doctrinæ, fide dignum impetrauerint, quo ſine vel ex Academia diſcedere nefas in poſterum putandum ſit, tum vero illi inprimis, qui ad ſacrum aliquod mu- nus aſpirant, ſiue Stipendiati ſint, fiue alii huius Aca- demia ciues, ſimile quoque Facultatis Theologicæ(cu- ius membrum quoque ordinarie Ephorus eſle ſolet) te- ſtimonium producant, quo ſine omni prorſus promo- tionis ſpe excidendum ſit. Hac vero& plura alia, de re ſtipendiaria pridem ſalutariter conſtituta,& uſu recepta, tanta æquitatis& utilitatis luce refulgent, ut mirum ſit, dubium ſuper his aut controuerſiam a quopiam moueri potuiſſe. Quoed ne in poſterum cum manifeſto eiusdem rei ſtipendiariæ totiusque Academiæ detrimento fiat, Sereniffim us Al-⸗ mæ Ludouicianæ Nutritor, Princeps ac Dominus no- ſter longe clementiſſimus, cui inter grauiſſimas quoque regiminis principalis curas adeo Muſæ noſtræ curæ cor- dique ſunt, ut nobis merito Herculis Muſagetæ inſtar ſubhmiſſo mentis eultu deuenerandus ſit, is inquam Se- reniſſimus Princeps, Keſcripto ſapientifimo nuper ad 5 2 Aca- b G) 2( — 4* Academiam mifſo, priora quædam huius generis Re- ſeripta breuiter repetiit, confirmauit,& ulterius de- clarauit, atque ut in poſterum ab uniuerſis ac fingulis ſancte obſeruentur, folenniter iſtud publioari iuffit, cu- ius quidem tenor hic eſt: Vn GOttes Gnaden Ludwig/ Landgraf zu Heſo ſen/ Fuͤrſt zu Herßfeld/ Graf zu Catzenelnbogen/ Dietz/ Ziegenhain/ Nidda/ Schaumburg/ Iſenburg und Buͤdingen ꝛc. Wäͤrdige/ ſo dann Hochgelaͤhrte/ reſpective Raͤ⸗ the/ Liebe Getreue. Ihr erinnert euch/ was Wir zu Abhelffung der bey dem Seipendiatenweſen auf unſerer Univerſitaͤt Gießen vielfaͤltig eingeſchlichenen Unord⸗ nungen und Mißbraͤuchen/ und hingegen zu Einfuͤhr⸗ und Beybehaltung guter Ordnung/ vor verſchiedene gnaͤdigſte Reſcripta an euch erlaſſen/ und zu dem En⸗ 1 1. de nicht nur bereits per Keferiptum clementiſſimum 1 vom 22. Dec. 1732. gnaͤdigſt verordnet haben/ daß ſaͤmt⸗ 3 liche Studioſi Theologiæ auf beſagter unſerer Univerſi⸗ 1 taͤt die Collegia fleißig beſuchen/ auch ſich dabeneben 1 eines rechtſchaffenen Ehriſtenthums und erbaren Wan⸗ 1 dels befleißigen/ im Gegenfall aber/ und wenn ein 1 ſolcher Studioſus von der Facultate Theologica desfalls 1 kein beglaubtes Zeugniß beybringen koͤnne/ keine Be⸗ foͤrderung in unſern Fuͤrſtlichen Landen zu gewarten 1 haben/ ſondern auch ferner die Sripendiati insgeſamt/ 1 2. in Conformitaͤt des unterm 9. Febr. vaꝛ an euch erlaſſe⸗ nen gnaͤdigſten Reſeripti, zur Cultur der hoͤchſtnoͤthi⸗ gen Studiorum philoſophicorum& humaniorum, nach 1 Maß⸗ oooooſſſſ 8 ——-——;;;;——=— Maßgab derer Statuten/& pro hodierna ſtudendi me. thodo, allen Fleißes/ und allenfalls durch dienliche Zwangsmittel/ von ihrem Ephoro angehalten we rden/ auch zu dem Ende/ vigore Keſcripti vom 17. Jan. 1743. die Profeſſores Philoſophiæ alle halbe Jahre bey denen gewoͤhnlichen Examinibus Sctipendiatorum ohnfehlbar erſcheinen/ und nebſt dem Ephoro eines jeden Fleiß o⸗ der Unfleiß pflichtmaͤßig annotiren/ und daruͤber be⸗ richten/ weniger nicht/ in Verfolg des unterm 6. Apr. 4: 1744. erlaſſenen gnaͤdigſten Beſehls/ zu Vorbeugung alles bey denen Stipendiaten/ ſonderlich in den letzten Jahren ihres academiſchen Auffenthalts/ ſich geaͤuſ⸗ ſerten Unweſens und Ungehorſams/ führohin kein Stipendiatus von der Univertitaͤt abziehen/ viel weni⸗ ger aber ſich einer Befoͤrderung zu getroͤſten haben ſol⸗ le/ wenn er nicht von ſeinem Ephoro ein gewiſſenhaf⸗ tes Zeugniß Diligentiæ, Studiorum, Morum& Vitæ, produciren koͤnne. Nachdem wir aber zu unſerm nicht geringen Be⸗ fremden wahrnehmen muͤſſen/ was geſtalten dieſen un⸗ ſern heilſamen/ und auf die Erziehung tuͤchtiger und ge⸗ lehrter Subjectorum fuͤr Kirchen und Schulen ſo wohl/ als die Aufnahme unſerer Univerſiraͤt/ eintzig und al⸗ lein abzweckenden gnaͤdigſten Verordnungen bis dahero uicht in allen Stuͤcken behoͤrig nachgelebet worden/ auf dieſe Weiſe hingegen der loͤbliche Endzweck eines ſo nuͤtz⸗ lichen Inſtituti ohnmoͤglich erreichet werden kan; So iſt unſer nochmaliger gnaͤdigſt⸗ und ernſtlicher Befehl hie⸗ mit/ daß nicht allein oblaudirten ſo wohl/ als auch ab⸗ B 3 ſon⸗ 8 1 1 1 *) 4(8 —.* ſonderlich denen der Ferien halben von uns ergangenen nachdruͤcklichen Befehlen und Verordnungen fuͤhrohin auf das genaueſte nachgelebet/ ſondern auch ins kuͤnff⸗ tige die Stipendiati, welche Theologiam ſtudiren/ nach dem ihnen behoͤriger Maßen gleich vom Anfange vor⸗ geſchriebenen Merhodo ſtudiorum, denen Statuten und Herkommen gemaͤß/ nach Beſchaffenheit eines jeden Alters und Profectuum, ein und das andere nützliche Collegium in Theologicis, Philologicis& Humaniori- bus, zwar alljaͤhrlich bey ihrem Ephoro und dem Majo- re Stipendiatorum zu beſuchen/ dabeneben aber auch die Collegia der übrigen Profeſſorum Theologiæ& Philoſo- phiæ nicht zu verſaͤumen/ ſondern ſolche ebenmaͤßig ſo wohl in Lectionibus publicis als privatis zu frequentiren/ mit Ernſt angewieſen/ beſonders aber ihnen den gan⸗ tzen Tag mit Informationen und dergleichen Privat⸗Ar⸗ beiten/ oder Muͤßiggang zuzubringen/ wie ſolches dem Vernehmen nach vielfaͤltig in den letztern Jahren ge⸗ ſchiehet/ allerdinges unterſaget werden ſolle. Zu welchem Ende denn ihr der zeitige Kector Acade- miæ alle dieſe unſere widerholte gnaͤdigſte Verordnungen forderſamſt durch ein gedrucktes Programma publiciren zu laſſen/ und uͤbrigens/ daß uͤber ſolche nach allen Puncten ſteiff und feſt gehalten werden moͤge/ allen Fleißes zu ſorgen habt. Verſehens uns/ und ſeind euch mit Gnaden wohl gewogen. Darmſtadt den 22 Mar⸗ tii 1745. Ludwig m. pr. Quod vero in ſpecie ad ferias attinet, quarum in Keſcripto hoc clementiſſimo mentio facta eſt, ſciendum, Ppro G) 1†( ●. —————— pro veteri ſtudiorum academicorum ratione, ab hodier- na paululum diuerſa, crebriores olim& diuturniores per- miſſas fuiſſe a Lectionibus præſertim publicis vacationes. De quibus ideo& Statuta huius Academiæ Tit. z1. fic diſpoſuere: Cirea Nundinas Francofurtenſes tum ver- nales, tum autumnales, menſem unum, item circa fe- ſtum Natiuitatis Chriſti, videlicet a 24. Decembris us- ue ad 6. lanuarii incluſiue, porro unam ſeprimanam circa feſtum Pentecoſtes,& octo dies circa Caniculares, nec non unum atque alterum diem durantibus Nundi- nis oppidanis, lectiones publicæ intermittantur. Qua- propter ut Stipendiati eo eommodius ex fundo veteri ali poſſent, placuit, ut durantibus feriis menſa eorum gra- tuita plane ceffaret, ipſisque interea domum ad paren- tes& propinquos ex Acedemia diſcedere liceret. At maximum hinc enatum eſt incommodum, cum inde ab initio præſentis ſeculi de feriis abrogandis laboraretur. Nam gratiſſima quidem res fuiĩt Studioſis plerisque reli- quis, quod annuæ feriæ ad ſex tantummodo hebdoma das circa Nundinas Francofurtenſes, poſt feſtum Paſcha- tis& ante feſtum Michaélis celebrari ſolitas, reductæ efſent, attamen Stipendiati, ceſſante more veteri adhue per alias quoque ſex fere hebdomadas menſa gratuita, retineri in Academia haud potuere, unde vel ſic ſæpis- fime ut ante Lectiones publicæ priuatæque interruptæ& turbatæ ſunt. Huic igitur aliisque Rei ſtipendiariæ in- commodis pridem etiam Serenifſimus Almæ Ludouicia- næ Nutritor, Princeps optimus maximus, quem modo laudaui, omni licet præconio mortali maiorem, mede- ri voluit, Reſcripto glementiſſimo a. 1741. ad Acade- miam ) 16(◻☛. miam ſuadentibus& applaudentibus uniuerſis dato, au- ius tenor hie fuit: — Vn GOttes Gnaden Ludwig/ Landgraf zu Heſ⸗ ſen/ Fuͤrſt zu Herßfeld/ Graf zu Catzenelubogen/ Dietz/ Ziegenhain/ Nidda! Schaumburg/ Iſenburg und Buͤdingen ꝛc. Wuͤrdige und Hochgelaͤhrte/ reſpective Raͤthe/ liebe Getreue. Wir haben uns geziemend referiren laſſen/ was ihr auf die/ wegen Abſtellung der hoͤchſt⸗ verderblichen Ferien bey unſerer Univerſitaͤt zu Gieſ⸗ ſen/ und der daraus/ beſonders bey den Stipendiaten eingeriſſenen Unordnung/ euch zu reiffern Uberlegung vorgelegte Quaſtiones unterm 16. Jan. a. c. unterthaͤ⸗ nigſt berichtet und vorge chlagen habt. Nachdem Wir nun die von euch desfalls beſchehene Antraͤge uns grö⸗ ſtentheils gefuͤllen laſſen/ und dannenhero hiemit und in Kraft dieſes gnaͤdigſt verordnet und gut befunden haben/ daß zu Vorbeug⸗ und gaͤntzlicher Abhelffung dieſes Ubels/ vor das 1. Nach dem von euch beſchehenen Vorſchlag/ der Mißbrauch der Ferien quovis modo reſtringiret/ mite hin die ferix vernales ſo wohl/ als die autumnales, laͤn⸗ ger nicht als auf drey Wochen permittiret/ diejenigen Stipendiaten aber/ welche die rechte Zeit des Abzugs nicht erwarten/ oder zu rechter Zeit ſich nicht wieder einfinden/ anfaͤnglich mit der Privation ihres Beneſiciĩ auf ein halb Jahr beſtraffet/ damit aber dieſe Poena nicht eludiret werden moͤge/ ſolche de gradu ad gradum exaſperiret/ und von der temporali ad totalem geſchrit⸗ ten/ ( ten/ der priuatus auch/ bey anhaltender Wiederſetz⸗ lichkeit und har tnaͤckigem Ungehorſam/ zu Wiederer. ſtattung des pro rata genoſſenen ohne Ausnahme au⸗ gehalten 2. Vor geendigtem Quinquennio eines bereits præſentirten Stipendiaten/ weder von den Communen noch den Familien/ welche das lus præſentandi haben; einige Præſentation angenommen/ ſondern die Præſentati die gantze Zeit uͤber bey dem Genuß ihres Tiſches um ſo mehr/ als ſie an ſolcher Zeit zu Erlangung der noͤ⸗ thigen Wiſſenſchafften nichts entrathen koͤnnen/ ohnbe⸗ hindert gelaſſen/ hingegen z. Der bisher unter den Stipendiaten im Schwan⸗ ge gegangene hoͤchſt⸗ veraͤchtliche Verkauff der Stipen- diorum ſo wenig/ als deren ohnentgeltliche Uberlaſſung an einen non præſentatum, fuͤhrohin keines weges ge⸗ duldet/ ſondern vielmehr ein ſolcher die Fuͤrſtl. Gnade nichts achtender/ und dieſe unſere Fuͤrſtl. Verordnung uͤbertretender preſentatus, nicht nur ſeines Bene ficit verluſtig erklaͤret/ ſondern auch dabeneben mit behoͤri⸗ ger Straffe der Wiedererſtattung der Koſten des pro rata temporis genoſſenen Beneficii beleget/ der Ertrag des Beneficii ſelbſten aber bis zu geendigtem Quinquen- nio dem Fiſco Stipendiariorum heimgewieſen/ ſo dann 4. Zu Aufrichtung und do beſſerem Vortheil des Fiſci academici, im Fall ein Stipendiate ſeinem Bene- ficio renuntiirte, oder Kranckheit und anderer legiti- men Urſachen halben/ abweſend ſeyn muͤſte/ und uͤber⸗ haupt in dergleichen Faͤllen/ das vacante Stipendium unter keinerley Prætext einem andern berlaſſenſſondern viel⸗ 3 —4¼——— vielmehr in Fauorem Fiſci Stipendiarii bis zur Ruͤck⸗ kunfft des Krancken/ oder Endigung deſſen Quinquen- nii, eingezogen/ hieruͤber aber ſowohl als uͤber alle vorhergehende Puncte feſt und ohnverbruͤchlich gehal⸗ ten/ auch einem zeitigen Ephoro darinnen zu diſpenfi- ren keines weges erlauber ſeyn/ ſondern ihm hierunter alles arbitrium benommen/ deſſen Autoritaͤt hingegen in allen uͤbrigen Faͤllen/ nach Anleitung der Statuto- rum academicorum auf alle Art und Weiſe beybehal⸗ ten und befeſtiget/ auch zu Abwendung aller beſorgli⸗ chen Confuſion, und Zerruͤttung der Diſeiplin unter den Stipendiaten/ daß dieſelbe mit Vorbeygehung des Ephori ſich an andere haͤngen/ und von denſelben/ Re- Gdore excepto, wieder den Ephorum ſelbſt Schutz er⸗ langen doͤrffen/ ihnen zu Vermeidung aller Parthey⸗ lichkeit/ und daraus entſprieſſenden ſchlimmen Folge⸗ rungen/ keines weges geſtattet/ uͤber dieſes 5. Zu do beſſerer und leichterer Fortſetzung des Sti⸗ pendiaten Tiſches/ von den Stipendiaten/ auſſer denen zu den Ferien ausgeſetzten 6 Wochen/(wie in Sach⸗ ſen bey denen Convictoriſten⸗Tiſchen ebenmaͤßig ge⸗ ſchiehet /) woͤchentlich 5. albus erleget/ und ſolche jedes⸗ malen auf 6. Wochen prænumeriret/ die gantz Armen aber damit uͤberſehen/ und aus der uͤbrigen Beytrag erhalten/ ſo denn bey einem hiernaͤchſtigem Landtage auf Vermehrung des Fundi ſtipendiarii, wenn es die Umſtaͤnde alsdenn permittiren/ reflectiret/ und ſolche zu ewem erklecklichen Beytrag recommendiret/ und endli 6. Za jetztgedachter Vermehr“ und Wiederauff⸗ helffung G)(8 helffung der gefallenen Stipendiaten⸗Caſſæ, auch zu Einbringung der aufgewachſenen groſſen Keceſſe, ein Vergleich mit denen Debenten getroffen/ quid pro quo angenommen/ ſolches zu Capital geſchlagen/ und alſo wenigſtens was bey der Sache moͤglich iſt/ tentiret werden ſolle; So habt ihr euch ſaͤmtlich/ und beſonders ihr der Ephorus, hiernach unterthaͤnigſt zu achten/ dieſe un⸗ ſere gnaͤdigſte Verordnung behoͤrigen Orts zu publici⸗ ren, auch im uͤbrigen dabey feſt und unverbruͤchlich zu halten.. Und gleichwie uͤbrigens auch allerdings dahin zu ſehen iſt/ daß die studioſi und Stipendiati in Gießen ih⸗ re ſtudia ordentlich und mit behoͤriger Application treio ben moͤgeu/ alſo verordnen und wollen wir Krafft die⸗ ſes gnaͤdigſt/ daß was die Stipendiaten uͤberhaupt an⸗ belanget/ diejenige/ welche bey der verordneten Pruͤ⸗ fung nicht tuͤchtig befunden worden/ noch Collegia mit Nutzen zu hoͤren im Stande ſind/ ſchlechter dinges re⸗ mittiret/ und nicht immatrieuliret/ ſo denn beſonders die Stipendiaten nicht pro lubitu ihre Collegia anfan- gen/ ſondern ſolche vorher behoͤrig tentiret/ und ihnen das noͤthige vorgeſchrieben/ bey dieſer Pruͤf⸗ und Anweiſung zu denen ihnen convenablen Studiis aber auch regulariter bey dem Titulo Statutorum 107. behar⸗ ret/ und nebſt dem Ephoro, alle Profeſſores Faculta- tis philoſophieæ darzu adhibiret/ aus denen hoͤhern Facultaͤten hingegen nur alsdann/ wenn ein oder ande⸗ rer Stipendiatus dabey iſt/ welcher per diſpenſationem Jura oder Medieinam zu ſiudiren Erlaubniß erhalten/ 2 ein *☛) 101( ● ein Membrum pro ordine alternativæ darzu beruffen werden ſolle; alſo verſehen Wir Uns/ daß ihr ſolches alles gnaͤdigſt vorgeſchriebener maßen pflichtmaͤßig be⸗ ſorgen und bewuͤrcken werdet/ und ſeynd euch mit Gna⸗ den wohl gewogen. Darmſtadt den 9ten Febr. 1741. Ludwig m. pr. Quin eodem tempore per fingulas Haſfiæ Darmſia- dinæ Præfecturas Keſcripta principalia huc pertinentia ad Præfectos earum miſſa ſunt, eius qui ſequitur tenoris: Pr. pr. Nachdem Wir die bey Unſerer Univerſitaͤt zu Gieſſen im Schwange gehende hoͤchſt, verderbliche Ferien möglichſt zu reſtringiren hoͤchſt⸗noͤthig gefunden/ und zu dem Ende guaͤdigſt verordnet haben/ daß fuͤh⸗ rohin ſo wohl die Herbſt⸗ als Fruͤhlings⸗ Ferien laͤnger nicht als drey Wochen dauern/ dererjenigen Landes⸗ Kinder Vaͤter und Vormuͤnder aber/ welche ſolche u⸗ ber die beſtimmte Zeit/ und wenn die Collegia bereits angefangen/ bey ſich behalten/ in Contormitaͤt der des⸗ falls unterm 28. Martii 1727. bereits ergangenen gnaͤdig⸗ ſten Verordnung/ zu Erlegung eines Thalers vor jede Woche executive angehalten/ keinem unſerer Landes⸗ Kinder ante triennium continuum auf andere Univer⸗ ſitaͤten zu gehen erlaubet/ keiner der Vermoͤgenden ſine ſpecimine academico& atteſtato publico profectuum & morum in unſern Landen befoͤrdert/ beſonders aber diejenige/ ſo ein Stipendium zu genießen die Gnade ha⸗ ben/ wenn ſie vor der Zeit von der Univerſitaͤt weg⸗ gehen/ oder nicht zu beſtimmter Zeit revertiren/ und die Ferien nach ihrem Willkuͤhr extendiren/ ichl mur 1 d ) 1 ☛ ſo gleich ihres Beneficii nach Befinden auf gewiſſe Zeit/ oder in totum priviret/ ſondern der privatus auch zu Wiedererſtattung des genoſſenen pro rata angehalten werden ſolle; So iſt unſer gnaͤdigſter Befehl hiemit/ daß ihr euch darnach achtet/ und dieſe unſere Verord⸗ nung in dem euch anvertrauten Amte denjenigen/ ſo es noͤthig haben/ bekannt machet/ auch dahin ſehet/ daß ſolcher ohnverbruͤchlich nachgelebet/ und die Contraue: nienten jedesmal angezeiget/ und zur Straffe gezogen werden moͤgen. Verſehens uns ꝛc. Darmſtadt den 9. Febr. 1741. Nouum quoque eodem pertinet Reſeriptum prin- cipale, d. 5. Octobris a. 1743. ad Academiam datum, ex quo aliqua decerpere viſum eſt. Nachdem uns die Anzeige geſchehen/ was geſtal⸗ ten der Mißbrauch derer allzufruͤhzeitigen Ferien bey unſerer Univerſitaͤt zu Gießen allgemach wiederum einzureiſſen beginne/ ꝛc. So hefehlen Wir euch hiemit gnaͤdigſt/ daß ihr euch fuͤhrohin hierunter nichts zu Schulden kommen laſſet/ ſondern jedesmal ihr der zei⸗ tige Rector vielmehr darauf beſtens bedacht ſeyd/ daß ins kuͤnftige niemand/ er ſey wer er wolle/ ſich erkuͤhne Ferien zu machen/ bis der Stipendiaten⸗Tiſch(wor⸗ unter auch diejenigen Wochen/ da die Stipendiaten vor ihr Geld ſpeiſen müſſen zu rechnen ſind) voͤllig zu Ende gehe. Item in alio Reſcripto clementiſſimo d. 24. Jan. 1744. ad Academiam dato præcipitur, daß dem vorgedach⸗ tem puncto Feriarum ergangenem Reſeripto ſtricte nach⸗ gelebet werde. 40 a C3 Ad 7 7 7 1 4) 22(9 Ad vos igitur propius nunc mea ſe conuertit ora- tio, qui in hac Academia ſtipendiis& præmiis pro- poſitis ad ſtudia artium& ſcientiarum, ceu militiam quandam litteratam, peculiariter delecti& conſripti e- ſtis. Audiuiſtis, inter prima ſtatim initia Academ iæ in Hasſia inſtitutæ, Serenisſimum eius Fundatorem Philip- pum veritum eſſe, ne aliquando diſcentium magis quam docentium inopia laboretur, atque ideo vel maxime rei ſtipendiariæ animum adieciſſe, vt ſic ad ſtudia nonnul- li ſingulariter pertrahantur& quaſi redimantur. Ve- ſtrum igitur eſt, qui bonam partem prouida& liberali eius cura adhuc ſuſtentamini, totos vos ſtudiis per inte- gros curriculi academici annos conſecrare, ut ſic in do- ctos& utiles eccleſiæ ac reipublicæ viros aliquando eua- datis, quem finem ab initio laudabili ſtipendiorum in- ſtituto propoſitum fuiſſe percepiſtis. 1 uod ut eo facilius conſequamini, certa vobis via ac methodo incedendum erit, de qua breuiter ſententi- am meam exponam. Primo autem cuilibet ſtudioſo ad finem iſtum con- tendenti quotidie cogitandum eſt, quid diſcere in Aca. demia debeat, quid didicerit ac ſciat,& quantum ſit quod neſciat. Deinde omnia vitæ academicæ temporis momenta ita diuidenda& collocanda ſunt, ut nulla di- es ſine linea abeat, profectusque in litteris æque acmo- ribus& pietate indies magis magisque creſcat& augea- tur. Studium autem omne academicum inprimis au- ſcultatione idoneorum& peritorum magiſtrorum, ac lectione bonorum librorum abſoluitur, quibus tamen & propria meditatio adhibenda eſt. Quo vero quis rudior *) 23( rudior& imparatior accesſit ad Academiam, quoue pauperior eſt, ne copiam librorum neceſſariorum fſibi comparare queat, eo frequentius doctores publicos& priuatos adire ac conſulere debet, ut eorum manudu- Gione atque inſtitutione fideli fruatur, quæ nee gratis facile tenuioris fortunæ ſtudioſis denegari ſolet. Audita porro quotidie annotanda, librique meliores mutuo ſal- tem accepti excerpendi, omnia denique ac ſingula cre- bro repetenda& memoriæ infigenda ſunt, cum fere tan- tum ſciamus, quantum memoria tenemus. Non tamen propterea in nuda ſcientia ſubſiſtendum, ſed cuncta ma- ture ad uſum transferenda ſunt, eum non ſcholae ſed vi- tae diſcere debeamus, quam ob rem etiam exempla alio- rum illuſtria ad imitationem proponenda,& conuerſa- tio cum doctis, probis ac bene moratis, quouis modo commendanda eſt. uoniam vero ſtipendia, ut prædixi, initio po- tiſſimum ex cenſu& bonis monaſteriorum& eccleſtarum Haſſiæ veterum conſtituta ſunt, ut neſas ſit aliter ea quam ad pios uſus erogare, facile per vos ipſi poteſtis intelligere, ordinarie ea ſtudioſis Theologiæ eſſe deſti- nata, nec admittendos facile eſſe Juris ac Medicinæ ſtu- dioſos, niſi iſtorum exemplo ſtudia ſua vitamque Theo- logice, hoc eſt pie& Chriſtiane inſtituant. Porro igitur confiderare debetis, quæ ſtudia ſint omnium Stipendia- toram communia, quæ ſpeciatim Theologiæ& Juris Studioſorum propria, dum rariſſime inter vos Medici- næ Studioſus cernitur. Ac eommunia quidem omnium illa cenſenda ſunt ſtudia, quæ proxime efficiunt, ut quis fit primo vere pius& Chriſtianus, deinde honeſtus ac bene 1 48 4*— ——„,— bene moratus, denique pro more ſeculi noſtri ſolide at- que eleganter eruditus, quæ tria ad cuiusuis hominis lit- terati felicitatem ac beatitudinem æternam& tempora- lem, qui primarius eius finis eſt, necęſfario hodie requi- runtur. Cum e contrario Theologiæ& Juris ſtudium pfoxime ad utilitatem& felicitatem aliorum in eccleſia aut republica procurandam, qui ſecundarius Theologi & Jurisperiti litterati finis eſt, referatur. Cui propter- ea non aliter animum decet intendere, niſi ut propriæ ſi. mul felicitati inuigilemus, aut ſaltem illi, quod non raro fieri deprehendimus, non officiamus, quemadmodum viciſſim ſic propriæ felicitati incumbendum eſt, ut fimul utilitas inde ad proximum perueniat, aut ſaltem per nos nullo modo illi noceatur. Quo mutuo& amico ſtudio- rum nexu demum etiam certiſſime Dei gloriam, qui ul- timus finis merito dicendus eſt, cunctisque hominum actionibus præfixus eſſe debet, promouebimus. Ex quo & illud ſequitur, omnia noſtra ſtudia ad propriam pro- ximique in eccleſia& republica utilitatem& felicitatem eſſe referenda.— Vt vero quis vere pius& Chriſtianus, tum honeſtus & bene moratus ſit, non in Academia ſolum, ſed ad extremum usque vitæ halitum perpetuo ſtudendum ac laborandum eſt. Quapropter hoc ſaltem ſtudium non ſicut cetera certis ſtatisque in Academia lectionibus& collegiis alligari poteſt, ſed qua priuatim qua publice a ſingulis quotidie etiam inter reliqua negotia tractandum & perſequendum, nec ullo in vita momento plane deſe- rendum eſt, niſi, quod abſit, Dei proborumqne omnium gratia ac fauore velimus excidere, qua maior hominis in *⅝) 27 ◻3 —— 3— infelicitas cogitari nequit. Pertinet autem huc inpri- mis accurata& ſolida Keligionis Chriſtianæ cognitio, cu- ius fundamenta licet paruo& contemto vulgo Catechis- mi libello comprehendantur,& a pueris diſcantur, tanti tamen momenti ſummis etiam eccleſiæ doctoribus ſem- per viſa ſunt, ut ſe nunquam in vita ſatis ea ediſcere& abſoluere potuiſſe faſſi ſint, manifeſto argumento, aliud quid hane rem in receſſu ferre, quam ipſam qualis in A- cademiis docetur& diſcitur Theologiam, in cuius ſtudio illi pridem ad perfectionem profecti erant. Vt propter. ea periculoſiſſime ineptiant, qui proprium Theologiæ ſtudioſorum eſſe exiſtimant iſtud Keligionis Chriſtianæ ſtudium, reliquis ſufficere rati, fi Catechiſmi non pror- ſus obliti fuerint, quem tamen plurimi prouecta etiam ætate vix amplius exacte recitare poſſunt, a liberis ſub- inde admonendi, ne prorſus memoria eius intercidat. Inniti autem vel maxime ſtudium hoc debet quotidiana Bibliorum ſacrorum lectione, perſcrutatione,& ad vi- tam moresque applicatione, ideoque crebro& alii li- bri exegetici, morales& aſcetici adhibendi ſunt, præ- ſertim qui ad veram pietatem excitant& conducunt. Coniungenda ſunt cum hiſce preces indefeſſæ, ceteraque omnia, quæ ad praxin veri Chriſtianiſmi requiruntur, nec priuatim ſolum in ſeceſſu, ſed& publice in ecoleſiis & coetu aliorum peraguntur. Ex quibus ſtudiis& ex- ercitiis quotidianis deinde pronus erit ad vitam hone- ſtam, virtuoſam, beneque moratam gradus, cuius ſtu- dium item nullatenus uni alteriue Theologiæ moralis, E- thicæ ac Politicæ collegio alligari poteſt, ſed ex lectio- ne ſedula ac continua omnis generis præceptorum ſcri- ptorum- ) 26 ptorumque moralium& politicorum, exemplis item& conuerſatione perficiendum, ac totius vitæ praxi confir- mandum eſt. Hac vero occaſione manifeſte perſpicitis, quanta præ ceteris Academiæ ciuibus veſtra ſit felicitas, quod Sereniſſimus veſter Nutritor ſpecialiter vobis Ephorum ac Maiorem praæfecerit, qui vos ſingulis diebus inter preces, in menſa, omnique vitæ actione, ad pietatis, virtutis&. honeſtatis ſtudium ineitent& manuducant, voceque& exemplo ſuo vobis præeant. Profecto non Deo& patriæ, ſed Satanæ ac æternis tenebris, quod horrendum dictu eſt, conſecratis veſtra ſtudia, ſi quod hactenus nonnulli auſu nefario conati ſunt, diſciplinæ, ab ipſo Patriæ Patre optimo maximo pie& ſalutariter introductæ ac firmatæ, voſmet ſubtrahatis,& præfectis veſtris honorem atque obſequia debita denegetis. De- cebit potius in poſterum quoque luris ſtudioſos, qui communi vobiſcum menſa fruuntur, Religionis Chri- ſtianæ& pietatis ſtudio impenſius dare operam, niſi ſe & ſui ſimiles a beneficio principali in perpetuum excelu- ſos eſſe cupiant. Keliqua autem veſtra ſtudia tam communia, quam propria Theologiæ aut luris ſtudioſis, utique certis di- ſciplinis ac collegiis definita ſunt, in quibus partim Epho- rum& Maiorem veſtrum, partim ceteros Almæ Ludo- uicianæ Profeſſores ac doctores auſcultare ſingulis curri- culi academici annis debetis, prout vobis iuſſu Sereniſſi- mi Nutritoris ab Ephoro& Facultate philoſophica, in qua cum alios, tum me ipſum, habetis& Theologiæ & Jurisprudentiæ non ignaros, conſultum& præſerip- tum ⁵ℛ̃) 27(☛ 8 tum fuerit. Stultum enim foret, rudi& imperito iu- ueni, qui Stipendio principali militiæ inſtar ad ſtudia, ut dixi, conſcriptus& quaſi redemtus, ac ſingulari cu- ræ Ephori, publica item auctoritate& ſalario ad id con- ducti, demandatus eſt, arbitrium relinquere ſtudii cer- ti, quod adhuc ipſi ignotum eſt,& doctoris, de quo ſatis per ſe iudicare nequit, pro lubitu& cæco impetu deligendi. Quin hoc etiam nomine vos felices præ aliis praædicare conuenit, qui niſi Ephoro& monitore fido deſtituerentur, non fruges& pecuniam fruſtra in Aca- demia conſumerent,& inutilia terræ pondera præſta- rent. Ad communia autem quorumuis, qui ſolide& e- leganter more ſeculi eruditi fieri cupiunt, quales hodie & Theologos& Juriſperitos eſſe decet, ſtudia primo requiritur non vulgaris Linguarum variarum cognitio, quæ& pro vehiculo ſeu infundibulo omnis eruditionis habendæ ſunt. Ac Germanicam quidem vernaculam& Latinam linguam, quæ eruditorum quaſi vernacula eſt, perceptis in Scholis& Collegio quodam ſtili funda- mentis, per totum curriculum academicum debetis ex- colere, optimos auctores legendo, imitando, ſtilumque & linguam crebro exercendo, quod nec ſummi orato- res turpe ſibi duxerunt, eoque minus vobis, tametſi iam veterani ſitis, indignum putandum eſt. Linguæ Gallicæ notitia vix carere hodie eleganter eruditus po- teſt, Anglica Theologis, Italica Politicis inprimis utilis eſt. Linguam Græcam pari cum Latina ſtudio decebat & Theologiæ& Juris ſtudioſos excolere, ſi ad ſolidam eruditionem aſpirarent, Hebraa vero Theologi etiam 2 Carére O) S(☛ carere nequeunt, ob neceſſarium utriusque linguæ cum Theologia exegetica nexum, quo& reliquæ linguæ ori- entales conducunt. Facit huc ſcriptorum veterum ſa- crorum& profanorum lectio& explicatio, cum arte Grammatica, Critica, Antiquitatibus, Mythologia,& quæ præterea ad Philologiam ſacram& profanam re- quiruntur. Porro cuiuis neceſſaria eſt ars Khetorica, in Collegio practico eo diligentius tractanda, quod hic præter artificium dicendi& moris elegantiam, vox, vultus, geſtus, ad decorum componuntur, morum que, linguxæ,& actionis vitia& ruſticitas corriguntur. Cui ſtudio& Poéſis pro ſingulorum ingenio atque inſtituto adiungenda eſt. Hæc vero ſunt illa ſtudia, quæ proprie humaniora, X elegantiora, ac liberalia appellantur, utpote ad humanæ vitæ decus,& ciuiliratem morum li- berali homine dignam apprime facientia. Deinde neceſſario cum his connexum etiam eſt Hi- ſtoriarum ſtudium, quo rerum huius uniuerſi ſingularum, cum nominibus auiuſuis propriis, notitiam accuratio- rem conſequimur, quarum generalem& vulgarem co- gnitionem per Philologiam eum linguis, verbis ac nomi- nibus appellatiuis, quaſi aliud agendo adipiſcimur. Quæ prima fundamenta ſunt omnium reliquarum ſcientiarum & artium, circa res uniuerſas& ideas earum uniuerſales potiſſimum occupatarum, quas ſine iſtis ſubſidiis nemo facile aſſequatur, unde& docentes eas exemplis fere il- luſtrant& declarant, ex communi vita, experientia aut hiſtoriis, repetitis. Ac Hiſtoria quidem rerum diuina- rum Religionis Chriſtianæ& Philologiæ ſacræ, Theolo- giæ item& Hiſtoriæ eceleſiaſticæ ſtudio continetur. Hi- ſtoriam 49 2—˙ ſtoriam rerum naturalium Phyſica ſibi inprimis vindicat. Hiſtoria autem rerum& actionum humanarum peculia- rem diſciplinam efſicit, ob varios in vita uniuerſa cete- riſque artibus& ſcientiis uſus nobiliſſimam. Diuiditur ea ob amplitudinem rurſus in partes ac ſpecies varias. Vniuerſalis Hiſtoria introductionem in ſtudium Hiſtoriæ uniuerſæ ſubminiſtrat, adeoque omnibus neceſſaria eſt. Cum eaque coniungenda Geographia, Chronologia& Genealogia. Succedit Hiſtoria ciuilis& politica, quæ in Hiſtoriam particularem præcipuorum regnorum& rerumpublicarum introducit. Quorſum& Hiſtoria Germanica pertinet, ad elegantiorem Jurisprudentiam omnino neceſſaria. Sequitur Hiſtoria eccleſiaſtica Iu- daica& Chriſtiana, qua Theologus carere prorſus ne- quit. Denique Hiſtoria litteraria tam generalis, quam ſpecialis ſingularum diſciplinarum, eo inſignioris uſus eſt, quod artium& ſcientiarum uniuerſarum originem„ Pro- greſſum, fata, incrementa, methodum& adminicula exponit, notitiamque eruditorum hominum variæ xta- tis ad exemplum& imitationem, librorumque bono- rum ad priuatæ& quotidianæ lectionis ſubſidium, ſug- gerit, qua ſine omnis auſcultationis academicxæ fructus cito periret. Cum Hiſtoria quoque pro cuiuslibet in- ſtituto coniungenda ars Heraldica, numaria, diploma- tica,& ſi quæ ſunt huius generis alia. Vniuerſis vero ae ſingulis porro vel maxime neces- ſarium eſt Philoſophiæ ſtudium, quo ad ſolidam& ex- actam rerum uniuerſarum ſcitu utilium, qua dininarum, qua naturalium& humanarum, cognitionem median- te inſito cuiuis lumine naturali,& ratiocinatione inpri- D 3 mis .—— **) 10(2— mis recte inſtituta, peruenimus. Quare pro fundamen- tali eius parte merito habenda eſt Logica, quæ rectum rationis humanæ in cognitione rerum uſum common- ſtrat. Cuius explicationem uberiorem& applicationem deinde cum partes reliquæ, tum ceteræ quoque artes ae diſciplinæ omnes docent. Ad quam rem in genere quo- que ars dialectica& hermeneutica conducit. Abſurdum foret, in his recentiorum doctrinam& methodum ne- gligere, ſolisque Ariſtotelis& Scholaſticorum veterum placitis inhærere. Vtilitate tamen non carebit, priua- tim ſaltem veterem methodum& terminologiam attin- gere. Pars Philoſophiæ generalis eſt Ontologia ſeu Me- taphyſica, partes ſpeciales autem ſunt Theologia natura- lis, Philoſophia naturalis ſeu phyſica, Philoſophia mo. ralis, ſiue Echica, Politica generalis,& Jurisprudentia naturalis ſeu uniuerſalis, quibus& Politica ſpecialior& Oeconomia commode ſubiungitur. Quæ partes cum Hiſtoria ciuili arctisfime connexæ ſunt, ut prorſus altera alterius ope indigeat, ſi ad uſum vitæ debeant recte conferri. Ac inſignis inprimis artis ratiocinandi explicatio & declaratio continetur ſtudio Mathematico, cum Phi- loſophia neceſſario coniungendo. Cum enim in hoc uniuerſo, ſapienti Dei conditoris conſilio, cuncta con- ſtent decenti ordine& numero, magnitudine& men- ſura, quæ communi quantitatis nomine comprehendun- tur,& pro obiecto Matheſeos habentur, facile apparet, generalibus ſaltem eius partibus, Arithmetica& Geo- metria, neminem carere poſſe, quarum illa numeran- di, hac menſurandi leges complectitur. Aocedit quodl Mathe- 9 Mathematici exactisſimam docendi ſeu demonſtrandi methodum adhibeant, omnia ad ſummum certitudinis gradum& ſenſuum euidentiam reuocando, quam pro- pterea merito in cunctis reliquis diſciplinis ſtudemus imi- tari, quæ res tamen Matheſeos ignaro prorſus eſt im- perceptibilis. At ſpeciales deinde huius ſtudii partes, Geodæſia, Coſmographia, Aſtronomia, Optica, Mu- ſea, Mechanica, Architectura,& ſi quæ ſunt aliæ, pro ſingulorum ingenio& facultatibus attingendæ ſunt. Propria vero Studioſorum Theologiæ inprimis illa cenſere conuenit, quæ ſtudio Theologico proprie ſie dicto continentur, quod ſeilicet ſolidam& exactam Dei veri, rerumque diuinarum& ſacrarum, petitam ex in⸗ dubia plane reuelatione diuina,& clarisſimo Seripturæ ſacræ lumine, cognitionem profitetur, cum facultate eam cum aliis communicandi,& ſic eommunem omni- um ſalutem æternum duraturam procurandi, coniun ctam. Partes itaque Theologiæ reuelatæ aliæ ſunt ma- gis theoreticæ, aliæ practicæ, quanquam totum hoc ſtu- dium ad praxin veri Chriſtianiſmi in nobis& aliis ul- timato referendum ſit. Introducttionis inſtar in hoc ſtu- dium habenda eſt Theologia dogmatica ſeu thetica. Cui ſubiungenda eſt Theologia exegetica, cum Hermeneu- tica ſacra, in perſcrutando& explicando vero ſacrarum litterarum ſenſu ex ſubſidiis philologicis aliisque occu- pata,& ſie pro fundamento omnis eruditionis Theolo gicæ ſubſternenda. Succedit Theologia moralis, ad praxin vitæ vere Chriſtianæ referenda, item Theologia polemi- ca, præcipuas controuerſias cum Pontificiis, Reforma- tis, Socinianis, Fanaticis, quin& Judæis aliisque, com- plexa, 19 — 90 2(*. plexa,& ex Hiſtoria inprimis Ecclefiaſtica illuſtranda. Addunt aliqui& Theologiam ſymbolicam, patriſticam, myſticam, ſimilesque partes alias. Nec inepte his ars homiletica, itemque prudſentia Chriſtiana& paſtoralis, cum Juriſprudentia eccleſiaſtica& conſiſtoriali, ſub- texuntur. At Juris ſcudioſorum propria ſunt, quæ ad Juris- prudentiam ſpeciatim ſic dictam pertinent, cum eaque connexionem quandam habent. Latiſſime autem hac diſciplina patet,& inprimis verſatur in cognitione, in- terpretatione& a. plicatione legum& iurium commu- nium& particularium„a ſummis in republica legisla- toribus ſancitorum, uſuque receptorum& approbato- rum. Hæ leges præcipuum ſunt hodie vitæ humanæ ac præſertim ciuilis vinculum, ſocietatisque& tranquilli- tatis publicæ ſecundum ſummi rerum arbitri Dei volun- tatem conſeruandæ ac tuendæ inſtrumentum. Quicun- que igitur ad rempublicam ſeu ciuilem vitam conſilio & opera pro virili parte adminiſtrandam& iuuandam propria aut aliena deſtinatione fertur, quem ideo virum Politicum in genere appellamus, ac Theologo eccleſiæ potifſimum addicto opponimus, is Juris ſtudio neceſ- ſario incumbere debet. Quanquam utplurimum utrum- que vitæ genus, ob arctiſſimum eccleſiæ cum republica nexum, ita comparatum ſit, ut optandum foret, ne Politici a Theologia, aut Theologi a Jurisprudentia prorſus abſtinerent. Partes huius etiam ſtudii aliæ ſunt theoreticæ magis, aliæ practicæ, tametſi& tota Juris- prudentia ad praxin uſumque vitæ ciuilis referenda ſit. Incipiendum hic eſt a eognitione Juris legumque hiſto- rica 16 3 ) 33( ————— rica& litteraria, quam Hiſtoria Juris Studii iuridici tradit, facile vel priuata lectione percipienda. Hinc fundamenti loco ſubſternenda eſt Juris ciuilis Romani ac communis methodica cognitio, ductu Inſtitutionum & Pandectarum luris fere tradi ſolita, cui mature Juris⸗ Germanici priuati doctrina adiungenda eſt. Hine ac- cedendum ad Jus Canonicum commune, cum Jure Proteſtantium eccleſiaſtico coniungendum, item ad lus feudale Longobardicum& Germanicum. His ſuccede. re debet Ius publicum Imperii Romano Germanici, non ſine hiſtoriis aliisque pluribus ſubſidiis recte cogno- ſcendum, ut propterea ferendi haud fint, qui tirones luris ad huiusmodi collegium admittunt aut rapiunt. Tum quoque Jurisprudentia criminalis,& quæ ſunt aliæ ſtudii iuridici partes, pro cuiuſuis inſtituto& facultati- bus attingendæ erunt. Nec in Academia a praxi fori& iudiciorum plane abſtinendum eſt, quanquam ceteris fundamentis bene poſitis, in ipſo variorum vitæ ciuilis munerum aditu& adminiſtratione plenius ea perfectius- que ipſo uſu percipiatur. Videtis hic breuem ſtudiorum academicorum com- munium&X propriorum tabellam, quibus ſi lubet& honeſta corporis exercitia poteſtis adiungere, ad ſanita- tem eius& externum decus non parum profutura. Si vos diſcendorum multitudo terret, ſubducite quæſo me- cum calculum,& attendite, quanta facilitate quinquen- nio vel quatriennio continuo ad minimum viginti qua- tuor Collegia diuerſa apud omnis generis Profeſſores& doctores frequentarare& abſoluere queatis, ita ut ple- raque ſint annua, pauca ſemeſtria,& nihilominus ma- xima m I 2 34(π. xima diei, quin& anni cuiuslibet bona pars, vobis reſi- dua maneat ad priuatam lectionem, repetitionem, me- ditationem, ſeriptionem,& quæ dixi exercitia& ſtudia cetera. Häbetis enim in ſingulis ſeptimanis dies ſeptem, quarum prima tota Deo, pietatiſque& charitatis ſtudiis conſecrata eſt, ſexta vero ordinarie alectionibus& col- legiis, quibus reliquæ quinque dicatæ funt, vacat. Ha- betis porro ſex integras ſingulorum annorum hebdoma- das, feriis academicis, ut prædixi, permiſſas, cum plu- ribus diebus aliis, quibus ab omnibus, aut uno altero- ue Profeſſorum, lectiones varias ob cauſas intermittun-. tur. lam tribuite primam& poſtremam cuiuslibet diei horam precibus,& quæ cum illis coniungenda quoti- die eſſe docui, alias item horas duas in menſa aut poſt eam confabulando autexſpatiando tranſigite, tum quo- que octo horas ſomno& quieti concedite,& remane. bunt duodecim diei horæ, quarum ſex vel quinque ſi priori biennio, poſteriori autem biennio aut triennio quatuor tantum, frequentandis collegiis inſumatis, veſtri arbitrii erunt reliquæ horæ ſex, ſeptem vel octo, quas vel priuatis ſtudiis, vel aliis honettis negotiis, aut re- creationi animi licebit dare. Quin& pauperiores, præ- ſertim ſi quid ſomno detraxerint, poſterioribus annis innoxie poterunt tres vel quatuor horas inſtituendis pro beneficio accepto aliorum liberis impendere, quod ſi decenter fiat, non prorſus improbandum erit, quoniam & docendo diſcimus. Augebit autem hanc diſcendi varia& diuerſa faci- litatem ordo conueniens collegiorum& ſtudiorum com- munium ac propriorum. In quo quidem non nimis ſeru- puloſi — 3 80)(8 puloſi debetis eſſe, ſemper tamen a facilioribus ad diffi- ciliora vobis procedendum,& continue cum commu- nibus propria coniungenda erunt. Sic initium facien- dum ſingulis a Linguis& Philologia, Logica& Orato- ria, atque inprimis Hiſtoriis, ita ut Theologus ſtatim Theologiam theticam& exegeticam, Politicus Hiſtoriam Juris, Inſtitutiones& Pandectas adiungat, niſi forte quis imberbis& illotis quaſi manibus ad ſtudia academica acceſſerit, quales tamen audiuiſtis a ſtipendiis principa- libus plane reliciendos eſſe. Suauia enim narrant ſo- mnia, qui noſtri æui ſtudioſis iuuenibus diu philoſo- phandum eſſe ſuadent, ante quam ad Theologiam aut Jurisprudentiam accedant. Ne tamen pudeat vos po- ſtremis adhuc annis adciſcere, quæ prioribus neglexiſtis, cum ſatius ſit ſemel quam nunquam didiciſſe, nec exem- la deſint eorum, qui in ſenectute demum Linguas& Philoſophiam attigerunt. Omnia enim labor improbus poteſt vincere. Neue in deligendo etiam doctore nimis ſcrupuloſi ſitis, cum nullus ſit, ex quo non poſſitis ali- quid addiſcere, dummodo fidelis ſit ac diligens. Prode- rit quoque aliquando ingeniis tardioribus, unum collegi- um maxime fundamentale& neceſſarium bis terue apud diuerſos etiam frequentaſſe. Denique optarem, ut in no- ſtra quoque Academia more antiquo Collegia& exerci- tia diſputatoria frequentiora eſſent, quorum utilitas me præcone haud indiget. Satis iam percepiſtis, quæ quaue ratione vobis in Academia diſcenda agendaque ſint, ut in utiles eccleſiæ & reipublicæ patriæ viros euadatis, quem finem ſtipen- diis principalibus ab initio propoſitum fuiſſe, liquido de- E 2 mon⸗ — k6* monſtraui. Cogitate igitur, quod beneficium accipere ſit libertatem vendere,& ſic dociles vos ac liberales o- ſtendendo, a vulgo Haſſiaco ob duritiem& pertinaci- am capitis celebri diſcedite, ipſaque re præſtate, quod Poëta cecinit: Didiciſſe fideliter artes, emollit mores, nec ſinit eſſe feros. Porro& illud ſatis intellexiſtis, ſtipeu- dia primum ex cenſu& reditibus monaſteriorum& ec- cleſiarum Haſſiæ veterum, ipſis olim prineipali bensfcio conceſſis, fundata eſſe, poſtquam ſublatis per Gerorum emendationem inutilibus plane monaſteriis, ſuperſtitio ſisque eccleſiarum& altarium cultibus, reclitus hiſce de- ſtinati in manus ſummi Principis redierant. Pro mero i- gitur beneficio Sereniffimorum Landgrauiorum Haſſiæ habendum eſt, quod certis hodienum oppidis vicisque licet ad ſtipendia iſta ciuium ſuorum filios ſtudiis ido- neos præſentare. Quodſi itaque vos immorigeros& in- dociles, atque ad ſtudia quibus unice conſecrati eſtis in- habiles probaueritis, nec a parentibus, propinquis ac popularibus veſtris in ordinem redadti fueritis, in libe- ro Sereniſſimi Patriæ Patris arbitrio erit poſitum, ſtipen- diis vos omnino priuare, ac pro Haſſis peregrinos in poſterum beneficiis ac præmiis propoſitis ad ſtudia& munera publica in Haſſia obeunda euocare. Diſcite i- gitur cautius mercari,& valete. P. P. Gieſſæ Haſſorum d. IX. Maii a. cro 10ec xLv. Sub Sigillo Academiæ maiori. 8 8 — .———— Colour& Grey Control Chart o Cyan Green vellow Hed Magenta Grey S Grey 4 Black ac neceſſaria Prorſus smendatlone, PVBLICA AVCTORITATE propoſitum. 8 7, — 1— f 9 SSM — 2 ————— 1 5