Jahresbericht über das Königliche Realgymnasium zu Wiesbaden von Ostern 1887 bis Ostern 1888, mit welchem zu der am 20. und 21. März stattfindenden öffentlichen Prüfung aller Klassem im Namen des Lellverkollegiums ehrerbietigst einladet F. Spangenberg, Direktor. INHALT: De versuum paeonicorum et dochmiacorum apud poetas Graecos usu ac ratione. Particula III. Von Dr. Karl Steiger. Schulnachrichten. ——]—— WIESBADEN. Buchdruckerei von Carl Ritter. 1888. 1888. Progr. Nr. 388. De versuum paeonicorum et dochmiacorum apud poetas Graecos usu ac ratione. Particula III. De versuum dochmiacorum apud poetas Graecos usu ac ratione scribere mihi instituenti quidque muneris inde susceptum esset, mecum reputanti primum de natura et origine dochmii videbatur deque formis, quae ex legibus numeri locum haberent, disputandum, deinde ipsa, quae superessent, carmina dochmiaca recognoscenda signisque metricis quam accuratissime descri- benda, tum qua arte ac ratione pedes, ordines, versus vel ipsorum dochmiorum vel metrorum iis additorum a singulis poetis formati essent, videndum deque stropharum atque carminum compositione disserendum, postremo de propria dochmiorum vi atque indole, id quod ⁷ο veteres appellavere, deque cantu et actione previter exponendum esse. igitur superiore anno et de natura dochmii, quae nobis viderentur, expositum est— quamquam quae de ea re protulimus, insequenti disputatione etiam magis confirmatum iri confidlimus— et carminum dochmiacorum recognitio incohata; quae cum ad finem perduci tum quidem non potuerit, nunc iam nobis erit persequenda. Et quoniam de senario diximus strophis dochmiacis intermixto, iam de aliis versibus iam- bicis est disserendum, qui cum dochmiis solent coniungi. quorum longe frequentissimus dimeter catalecticus est.¹) quem ita, ut alia metra exclusa sint, strophis dochmiacis vel paeonicis additum his locis reperies. Aesch. Choeph. 942— 945= 962—964 inter dimetros dochmiacos duos et monometrum dimeter iambicus positus: XO. UeSS e— L O Qυ‿—£—— ρ⏑— 8—— ₰——-— 2) ¹) sic potius dicendum putamus eum, quem acatalectum metrici nominavere GC—=— S— S—). 2) v. 1 antistr. pro uiyav Porsonus ueya, pro oiroy Franzius oizerdv.— v. 2 ant. J⁶ νιι pro J⁶ιι et v. 3 str. uaal pro uao Hermanno debetur. idem quod post νν inserere voluit 2uνασαν, non persuasit.— v. 3 ant. pro iet Blomfieldius scripsit dei. quartum autem versum antistrophae putandum est intercidisse. 1 4 Ibid. 935— 941= 946— 952 simili modo dimeter iambicus versibus dochmiacis et paeo- nicis intericitur: X0. I. 8 9——+ 0—— ——— GCG—— 9—— 3 - LU—— dO— II. S—— L————=— 5 9S 8==—=) Eur. El. 1147— 1154= 1155— 1162 stropha eodem fere modo composita: Xo. 1. v. ᷣ—— 9SU—— C SSSSS—-— II. Sene L—— 8—— 5 GO&ᷣ——— ☛— L eo 8 ö— V— ᷑——— 2²) Nec alia ratio est carminis, quod legitur Eur. Rhes. 131— 136= 195—200: 0. U=— S8 C ☛— GᷣN— O—— d S—ℳ— — L 2= 2 O——— Oo SGUeͤ—ℳõ— 9SS————= ³) — Rarius dimeter acatalectus C— C— C—— 9 dochmits inseritur. velut Eur. Or. 316— 331= 332— 347 haec metra habes: Xo.—— — Le e— C ͤ—— .——— O Oo G&ᷣ A☛ 8ͤ— 1) v. 3 ant. M. 5 ουeφνε νε α⁴ τα‧ pro quo Pauwius: sοꝓꝙ ευκν αφα. mox pro sriruνμαοςο Scaliger sryrννισ⁹. — divisionem huius carminis(vv. 935— 972) in stropbam, antistropham, epodum a Cantero factam a viris doctis iam pridem refutatam nuper Hartungius repetivit neduidquam studens probare versibus multis com- mutatis, transpositis, oppressis. sed ne G. Hermanno quidem assentiamur, qui post v. 954 plures versus excidisse iudicans duo stropharum paria statuit. rectum vidisse H. L. Ahrens videtur, quem Franzius, Dindorfius, alii secuti sunt, excidisse post 964 unum dochmium totiusque carminis hanc fuisse divisionem: 2. 6.. 6./ 2) v. l antistr. editores plerosque secutus sum, qui cum Victorio Jiza pro dizav receperunt scriptura codicis 7 7„ 4 2„ ceterum retenta: vurdyeraw dizd dιαισιοωννέςνðς.. Weilius proponebat: dναοινιμςα 2υνντοω πσἀνεν diνα, ut metra strophae et antistrophae exaequarentur.— v. 2 str. ante 7ourgoig Seidlerus addidit er.— in antistropha idem dlεoν pro εl.— v. 3. ant. cod. 48 ol.kou. pro duo metri causa Heimsoethius proposuit 4 ϑνοωνσ. sed libri lectio verbo às in ets mutato retineri potest.— Weilius verba eis olzoug et à doν transmutabat. cui non assentimur.— v. 5 ant. zaréuay Seidlerus pro ²d.— in stropha cod. srvexovres, ut dochmius formae jambicae exsistat; quae quamquam locum potest habere, tamen hoc loco iure editores videntur svezovures rece- pisse, quae mutatio in libris frequens est.— v. 6 str. pro G erlia Seidlerus 6/½4£1τ.— post v. 1154 fortasse duo versus interciderunt, qui vv. 1163 sq. respondebant, ut hi versus non ad epodum, sed ad antistropham sint referendi. 3) v. 3 ant. 60 Nauckius pro d.— v. 5 ant. post zà delevit Seidlerus. 9 ——— H C—— 5 S 5 K EE———— — C———— —— e—— 9—— d—————— 10 O O8E——&ᷣ————— — S—&— ½——— O 8 8S— OC Go G ᷣ O 8 8 — 8—————) 15 Dimetri procatalecti quoque C— C— C=—) exempla exstare Eur.-Andr. 847. 848 videntur. de quo carmine infra dicetur. Non raro dimetris iambicis trimetri quoque accedunt. sic apud Aeschylum Agam. 1156— 1166= 1167— 1177 omnis stropha in duas partes divisa est, quarum altera ex dochmiis composita duobus senariis clauditur, altera ex dochmiis et ipsa constat, nisi quod dimeter iam- bicus interiectus est. 14. I.—— M so— XOo. II. 8U 8A SGͤ— O———— ⏑—— 8 ö— 8— — 8————— Lũ—— 8—=—— ——— 4 C̃——— OV s eses △ᷣ 10 2 trr. iambb.—==— ²) Similiter apud Euripidem in Electra 1163—1171 epodus in tres partes discedit, duarum prima ex dochmiis, altera ex dochmiis et iambis, tertia ex paeonibus et dochmiis com- posita est: 0. 1. 9== S= ⏑ ⏑*— L⁹ O=—— KA. II. tr. iamb. Xo. O— ⏑——— KA.=-— 5 10. tr. iamb. III. Vv— L—.—8e——— 9— O e½o Uoe e es O⏑—— — ⏑———) 1) v. 3 Nauckius pro ld ⁊er v proponebat 42Ad Zere.— de versu 5 vide, quae part. II pag. 13 dispu- tata sunt. versuum 7. 8 antistr. sedes permutandas esse censet Kirchhoffius. recte, ut opinor.— v. 11 str. num in verbo potraléov, id quod Seidlerus de vv. dochmiacis pag. 38 proposuit, a sit producendum, ad- modum sane dubium est. equidem Kirchhoffio potius assentiar, qui metrum corruptum in ordinem redigi non iam posse iudicat.„frustra enim“, inquit,„tentantur, quorum, qua corrupta sint, ratio certa demonstrari nequeat“. levissima certe mutatio sit aut pedð duplicare aut ante 16 ½o inserere x⁶eν. dochmii quidem prioris forma Eds—— O9 quamquam rara, tamen non inaudita sit. 2) v. 8 str. codd. veoyrds aνρστσσαν μ˙νιο quae num ita ab Aeschylo scripta sint, dubium; sed incerta correctura.— v. 10 str. ural pro urd a plerisque editoribus receptum; quamquam non certum. G. Hermannus tentabat: öxοσν Ʒαeν pro urd dipuart.— v. 12 str. zaν⁴ post durga in codd. lectum Blomfieldius delevit.— de vv. 1. 2. vide part. II pag. 12. 8) v. 7 cod. v6 ε έμμααννꝙτοι ϑ⁶ς οαν ru Q qui trimeter est paeonicus. hunc cum Victorio in dimetrum dochmiacum mutare, quamvis levis ea sit mutatio(*εμιμι τ ͤWiεαeκ ⁶⁴ε, Ordν ro*Q) ratio non cogit. 5* 2 6 Priorem strophae particulam dimetro iambico clausam, utramque autem ab senario ordientem apud Euripidem in Hecuba videmus vv. 1024— 1034: Xo. I. tr. iamb. GÖ—————— O—— Q⏑̈——— ——— ⏑ ˙—— ——,———* OUV eso e*E—— II. tr. iamb. ũ——=2=—— O 8S—————— 4) Dimetro ac trimetro clausos dochmios habes Aesch. Agam. vv. 1090— 1094= 1095—1099: KAA.—-.———— LEs ⏑ᷣ QO⏑ tr. iamb. 2) seduuntur duo senarii chori. lisdem versibus stropha clauditur, quae apud Sophoclem legitur Electr. 1384— 1390 '= 1391— 1397; quae a dimetro paeonico incipiens etiam interiecto dochmiis senario notabilis est: 10. S S OUS— — S————— +————— — o S————— 8—— 2 5 —— Qꝗηďeæ—— — v—= 8=¹) Commo ex dochmiis senariisque composito dimeter iambicus etiam in Phoenissis Euri- pidis vv. 1340— 1351 insertus videtur: KE. I.—— tr. iamb. XO. tr. iamb. XP. 1I.————— 5 tr. iamb. tres trr. iambb. inter nuntium et Creontem divisi. X0. III. 8SSUAUVS— A 10 eV 1Gu 4) 1) de v. 2 v. part. II pag. 11.— v. 4 pro Gioro Hermannus recte Giov.— v. 6 nihil est, quod Din- dorfium et Kirchhoffium sequentes alterum ⁶ιονν eiciamus.— v. 8 pro i Pssons d. sed etiam 10 defendi potest(v. part. II pag. 11) ita salva codicum scriptura, si cum Porsono, Hermanno, Kirchhoffio, aliis A4ν r9 emι⁵ις pronuntietur. quod frusta impugnat Paleius II 575.— v. 9 quodue ut v. 4 in codice Marciano 471 Hiorov positum est pro Siov, quod Marcianus alter et Florentinus XXXI conservarunt. 2) v. 1 antistr. pro uαꝓτιοGσα Porsonus αοριατοοσ. pPro 101 ε rTerrei old Abreschius roiss rrirrel- Gouut.— versum 25 str. corruptum in libris G. Hermannus sic restituebat: τοsοσeνσνσα τε̃ zazνd⁴ zdτaãναeε. in quo acquiescendum videtur, cum melius nihil prolatum sit.— v. 3 str. ν˙σοσwαεoν Dobraeus, r20Aντοã˖ õXfer- mannus et Dindorfius. 3) v. 1 str. pro Geov codicis Schneidewinus oπ. 4) v. 1343 spurium esse recte Kirchhoffins existimavit.— vv. 1011 codices hacc porrigunt: drdper 7 Dimeter iambicus procatalectus cum trimetro coniunctus priori parti strophae insertus apud Aeschylum legitur Agam. 1114— 1124= 1125— 1135; cuius strophae altera pars ex dochmiis et paeonibus composita a senariis duobus incipit: AMA. I. 9 eS——**— ——— 8 B tr. iamb —— C S— Leo—-————,— 5 XO. II. 2 trr. iambb. LU SxE Qυæ— OU de& Q◻— ——— ũ᷑——* — UV SGe—— A— 8 10 8 0— 2 4) Strophae dochmiacae et paeonicae a duobus senariis incipienti dimeter iambicus acatalectus et trimeter procatalectus intermixtus videtur in Phoenissis vv. 291— 300. cuius carminis, quod non iniuria corruptissimum Hermannus dicit, metra recte constituere haud sane facilis operae pretium est. quod praeter ceteros Paleius videtur expertus esse. ²) nos quoad meliora proferentur, haec metra statuemus: r0. I. 2 trr. iambb. O ꝗ⏑—£ꝗ⏑————— υ⏑—— ꝗO— Aυ— O ᷑—————— 5 II.—— UVe o½eesee*½s— G&— ⏑ᷣ— ₰̈— OV— Qꝗ— Q— O⏑—— ̊⏑—— Qꝗ-— Qηυ OOe ½— —. 8———) 10 ardyere oονντσν εrπ ναοα τν euuoms, Zeis rurovg Zsoνν. quae depravata esse vix quisquam recentiorum qui- dem editorum negavit. et Kirchhoffius quidem volebat: dray drdye oννòν ε νra Leu- vor* 2eis 2rurτou rauεeᷣeνα εοονν. mihi in re dubia id certum videtur, v. 11 dochmiacum esse, maximeque ipse Palcio assentiar, qui Zeoozv eicien- dum esse censet, ut dimeter dochmiacus exsistat. v. 10, ut significavimus, dimeter iambicus est, in quo syllaba anceps ante ultimam thesin offensioni esse non debet. ¹) v. 2 str. pro νν Schützius 4⁶ον.— v. 4 str. pro o ρσεοs Bothius dνε.— eodem versu antistr. cod. M: ixret d'εεννσς eu‿νei. ante ³ννρρ Schützius recte inseruit évr. pro zevs'xee Blomfieldius et Hermannus coniecerunt zuret,„quia non credibile est Aeschylum non exaequasse syllabas dochmiorum“. quod quamquam placet, necessarium tamen non videtur.— v. 9 str. pro zai dοοσd librorum Dindorfius zaiςiας. in antistr. pro ια Hermannus dνιαi.— v. 10 ant. idem pro dειν posuit demρςi. dubitari potest, utrum recte vv. 10 et 11 disiungantur, an potius unum versum efficere debeant hoc metro: S—=————+——— 2)„As they(the metres) now stand“, inquit,„v. 293 is dochmius+ cretic, the next antispastic or cata- lectic senarius, the third iamb. dipod.+ cretic+ troch. dipod.“ et paulo post:„This verse(298) is antispast+ ithyphallic“ 3) v. 5 paav, quod Florentinus XXXII habet, Seidlerus recte pro yy videtur revocavisse. nulla causa alterum 5ßᷣas ab Hermanno, Seidlero, aliis in suspicionem vocatum est.— v. 7. dueτεdααοων Vat.— versuum 8. 9 metrum depravatum; requiruntur dimetri dochmiaci duo. itaque G. Dindorfius pro ⁶νQιεα pro- ponebat: 1⁰ à, parum probabiliter. nos G. Hermannum sequimur, qui i pro 3 posuit trimetrum iambicum 8 Dubia metrica ratio eius quoque commi est, qui legitur Eur. Troadd. vv. 1226—1231. optimum videtur in tradita scriptura acquiescere. Xo.——*— 0 Aυ—)— Q◻⏑— O——£V„— Aυ——— AN. XO. Ek.= S= S= ro.——— 1—) 5 sic dochmiis trimeter iambicus procatalectus cum syncope interpositus. Alio genere syncopes eoque frequentissimo trimetrum insignem cum solita eius versus forma ac duobus dimetris dochmiis paeonibusque Aristophanes admiscuit in Vespis 729— 736 = 743—749: 10. I. tr. iamb. —— ——— OU tr. iamb. —— ᷣ— o— II.———— S— S— 5 ——— — 53 2 — 2 O O——*) Praeter trimetrum et dimetrum nonnullis locis etiam tripodiam iambicam strophis dochmiacis addi nihil sane est quod miremur. sed nusquam eam solam cum dochmiis con- iunctam inveneris ac semper fere in eiusmodi periodis, in quibus versus iambici dochmiacos aut superent numero aut certe exaequent, ut interdum non tam iambi dochmiis quam dochmii iambis additi esse videantur. a quo usu longe recedunt tripodiae iambicae eae, quas dochmiacas esse supra agnovimus; quibus prorsus eodem modo atque ceteris dochmii formis nullo, nisi quod rariores sunt, discrimine facto poetae utuntur. Sic apud Aeschylum Eum. 155— 161= 162—168 tripodia iambica cum trimetro et dimetro dochmiis et paeonibus addita est ita, ut trimeter strophae praeponatur, dimeter et tripodia singulas partes strophae claudant: —————— ——— —— C O” O 8½9 O o— —£⏑— LO——£ꝗ— L Oe U ⏑ i ⏑ ⏑—́— 2) Simili fere modo hos numeros quamquam personis mutatis Euripides videtur Iphig. Taur. 643— 656 coniunxisse. nam hic quoque prima periodus dimetro iambico, altera tripodia procatalectum, quem dicimus, efficiens. possis fortasse etiam: A2uetg, ³ Teuodα Tν0ε udren; d ri μι‿εis rl. hoc metro:= 8——— v— deoer 8L— v. 10 codd. ⁴*⁵2έναα τμμνο. ad dimetrum dochmiacum explendum Dindorfius coniciebat: ⁶⁵2εένμχαισι τννοωνι ⁶σςεν, Seidlerus: λ2έιαχιαιι σαοι◻τεένινν mihi unum bvais in G⁴̈ ꝛ⁶ιν hmutandum videtur. 1) de v. 2 cf. part. II pag. 12. ²) v. 1 antistr. ex lectione cod. Rav. z9ãpnara ols rr facillima mutatio Dindorfi videtur: oνα 0lg T6.— v. S ant. traditam scripturam exνεαεs non erat quod Brunckius riueρενοο proponens tentaret. 3) v. 3 antistr. pro librorum„οroνε rnaldus Horνι.— mox pro dρονον Wakefieldius 9 90 ½₰,0 9 clauditur, cum tertia haud ab omni parte salva sit; intercipiuntur autem singulae partes tri- metris Orestis et Pyladis. ro0. J. L 8————— r10. III.———————— L NNse-—————— 0P. tr. iamb. 10 10. II. O—*n O——— O— 8 8D O SO 8s— 9—— 5 H 2ᷣ— O——— 8—) ũ S—— 7V. trim. iamb. Singulae tripodiae iambicae fortasse in iis quoque strophis leguntur, quae sunt apud Euri- pidem in lone v. 676 et apud Sophoclem in Electra v. 1232. quarum stropharum metra haec videntur esse. Eurip. Ion. 676— 694= 695— 713: X0. J. C)— 9 8——— — 8——— — o 9———— — S——— tr. iamb. 5 A‿— ⸗ II. 2——=——— — 8— — eᷣ———— 8 8ͤ—- S———— III. e 10 —— 8— —— Q— S8SS9 S 8=8☛ 9 Sͤ——=— ͤ——— 15 IV.— 8——=— —— Qꝗη⏑——-— LO— — 2 DA——— Q£x— 2) ¹) hunc commum in stropham, antistropham, epodum distinguendum esse Hermannus censebat assentiente praeter ceteros Weilio, qui v. 1 pro aro²ogugodᷣd ad syllabas strophae et antistrophae exaequandas ponebat .‿τονιοέεκνα. sententia Hermanni autem probata post garido v. 2 lacuna statuenda erat. itaque ad dime- trum dochmiacum explendum Seidlerus post ueμεν verbum gHavidev iteravit, simul v. 6 6 dGε ponens pro srεναoet. Elmsleius post gανioeo addi volebat Saggdã*ον Weilius proponebat gaviotν, d eleog. at nobis de responsione omnino persuasum non est, ut omni verborum traditorum mutatione carere possimus. est, ut in- dicavimus, v. 2 dimeter iambicus.— v. 4 Seidlerus pro d codicum 1.— v. 8 pro dιν⁴ααα Kirchhoffius conicit deππναα qua mutatione vereor ut opus sit. v. part. II pag. 11.— v. 10 mutilum esse Dindorfius censet. recte is quidem, sive versus iambicus sive dochmiacus fuit. ²) v. 1 antistr. de syllaba irrationali cretici videas part. II bi 6.— v. 2 str. pro llas pe codicum G. Hermannus dAadayds, pro Frerapνν Musgravius drevaynd⁴rov.— v. 4 str. pro 167 vel„ Nauckius i*⁷.— v. 9. ant. pro αοα rνν Heathius σεν ru2αs.— v. 10 antistr. oAour d2οαo zörwia in altero codice(B), in altero(C): ⁴ õꝰeolodr 3 m6 νεααν. fortasse scribendum est: οατ' 2σ⁶⁶GhGbçꝶT6utdν.— versus 13 responsio metrica admodum suspecta.— v. 15 str. cod. Palat: r⁶ τ ευνσρνηια‧ Flor: 1 dε π Q≅Q evεεα. locus desperatus. Nauckius ingeniose coniecit: dd ⁵⁴εε wyaia. alii aliter. Bothius ut spuria haecc verba eiecit.— in anti- stropha libri ruvοαννdos oi²a. lacunam primus Canterus indicavit. quae quomodo explenda sit, non magis apparet quam quomodo verba antistrophae, ut versus strophae respondens ciciatur, sint restituenda.— v. 17 ant. libri ze⁴doοαε. quod Seidlerus recte mutavit in aέ α. 10 partes duas dochmiacas, quarum prior a versu müixto incipiens trimetro iambico terminatur, tertia ex dochmiis et versibus iambicis composita sequitur. exinde tres dimetri iambici. Soph. El. 1232— 1252= 1253— 1273: Al. I.— 8—* O— QGυ—-— Aꝗη⏑eæ— ⏑— ꝗ⏑— ⁹ꝗυe ꝗ— ũ½ Q Q⏑υ G⁹ 0P. tr. iamb. 5 Nfi. Oυv 1—— 0P. tr. iamb. HAS. II.— 2* Qυ UgU Qoυ AυVÿ— Qυ— —— 10 4—— O+½ 2 0P. 2 trr. iambb. A. LII. 8S A 8 8”’ O 15 úυ⏑ᷣe ⏑ᷣ— Q⏑ A O LEb — OgU A 0P. 2 trr. iambb. ¹) trium periodorum dochmiacarum prima a monometro paeonico ordiens trimetro iambico, altera quobus dimetris iambicis procatalectis., quorum secundus syncope interiore insignis est, clausa; tertiae tripodia iambica praeposita, trimeter paeonicus insertus. singulae autem particulae binis senariis Orestis distinentur. Tetrameter iambicus strophae dochmiacae insertus est Soph. Oed. Col. 1477— 1485 = 1491— 1499. XO. I.— 4 —— ◻— — Oe ere — SBS 2 S S 83 S 5 II. S S L— 2 2 O duarum partium dochmiacarum alteri versus paeonicus et versus mixtus, alteri tetrameter iam- bicus praecedit. ¹) de v. S vide part. II pag. 12 adnotat. 10.— v. 13 antistrophae intercidit.— de v. 14 videas part. II pag. 15 adnot. 4.— v. 15 antistr. pro Lrroνεν vel ³eτοσν codicis G. Dindorfius à*π⁴⁶mσσσεν 2) primorum versuum tradita scriptura haec est: str. antistr. 84 40, 10 at, 7God⁴ ⁴‿ auν‿ννσ dupiorarat Hdνι ε eir dA²νοάσ Gατ ο⁴⁶σοσ 6⁷0/08. srriνυνανοον..... ναmι 121½, 3 daindν, inaos el ι*νᷣια IIodeεdαονές ε wνꝛvetis I⁴⁶ο rrpyrdνeis doseyyts εᷣον. Houντον 4oriav dyigον, izod. strophae, si pro ραεꝓεsς(v. 5) oeyyss scribatur, nedue verba nedue metra in suspicionem vocanda sunt, nec quidquam est causae, quod 76ou eiciatur. hinc igitur antistrophac verba aestimanda. et 70 quidem G. Hermannus dochmiacam Simili versu stropham 452—456: ⏑—— —— ⏑ ꝗ ◻/— LO— Eundem fere versum, nisi quod 11 terminari videmus Aesch. Sept. 417— 421= — ⏑—— ——8— ———: A AG— 1) syncope interiore notabilis est, accedente insuper trimetro dochmiis additum putamus Soph. Phil. 391— 402= 507—518. NoO. J. G 2—— 8————— II.— 8— O υ‿ LQ— Qυ⏑— SSSSeSS e— 00 5 III. O9———— S— Q—— ₰—— LO— OU— ²) iambicam quasi proodum ex tetrametro et trimetro compositam periodi duae dochmiacae sequun- tur, quarum alteri tetrameter bacchiacus interpositus, altera a versu mixto ex paeone et dochmio incipit. Tetrametros duos cum trimetris dimetroque et, si scriptura tradita recte se habet, penta- podia quoque dochmiis admiscuit idem poeta in Oed. R. vv. 1329— 1348= 1349—1368. cuius carminis metra haec sunt: 01 1.* Cö SSAS— Cen” CO s —————= 8—— C=”— E— & 9— 8— 8—. 5 O I e 2 07. ◻☛ C——— — O duplicavit; G. Dindorfins cum Vauvillersio dνν pro dνoxy scribens:„Aliquot ex hoc versu“, inquit,„syllabas excidisse, in quibus fuerit, quod proximo eire responderet, iam Reiskius animadvertit. itaqiue post 5ᷣ νσκ̈ι ⁵αἀάα unius indicavi defectum dochmii, qui haud dubie ab etre incepit, terminatus autem fortasse fuit verbo zvgetg, cuius glossema esse potest rvpaνets, quod post ε v. 1494 lectum Hermannus egoque eiecimus.“— ac recte is quidem vidit alterum eäre requiri. hoc equidem in litteris axtνante vua⁵οv positis latere arbitror; IIodεασοωνννν autem ex IIoοαεαν½ς, pvorerded ex pvaderalt« oriri poterat, in quo si ante ev litterae ov irrepserant, gli- scente ut fit errore sr⁴eꝭνα ad verbum Ge relatum in 2να mutari poterat. itaque unum tantummodo post dzoœv verbum iambicae formae excidisse si statuas, sic fortasse scripseris: 7⁴ εαQπ⁴‿σ dυι σσάσ, eir' dero uoο³ eire puα εν⁴αeνι⸗ LIodeε‿ννεςᷣ dεν τννννἀd eis r⸗. sed res admodum dubia. J. H. H. Schmidtius alterum ax in stropha delens in antistropha scribebat: 7G ⁶ τ ꝛ⁸ ͤ 9A, SaA, cir deroνr!„ναον sεεμιονε rαιᷣ᷑ HLodeεαοωνιν ᷣ⸗Hoν‿νον ττ*. alii aliter statuunt. etiam v. S antistr. mutilus; quem Gleditschius commode verbo 6 addito explevit. ¹) v. 2 ant. libri àerτι άαο quod retinemus. Hermannus, quo hie versus strophico accurate exaequaretur, 1d⁴τέ⁴⁵ο scribebat.— v. 4 ant. pro librorum ueοταm Brunckins ureozomν post 2εοων Hermannus ut inseruit. ²) v. 5 antistr. pro drel uedover Turnebus sri⁵tover.— v. 8 str. pro codicis Aaegriov Hermannus restituit 1aoriov.— in antistr. liber: rdν ι᷑ ϑεν, Hermannus àν delevit. grammaticae legibus adversatur, nec responsionem inauditam praebet. duamquam scriptura tradita nec ‿ III.—= 9 8☛“» SS*0 —— 2o—— 10 —— Gͤ— — G½— BV— Xo. 2 trr. iambb. ¹) statuimus tres partes, quarum altera iambica, tertia dochmiaca, prima ex utroque genere mixta est claudentibus omnem stropham senariis chori quobus. Etiam pentameter iambicus cum aliis eiusdem generis ordinibus dochmiis adiunctus in eadem fabula vv. 649— 659= 678— 688 reperitur ita, ut omnis stropha in duas partes dirempta, iambicam et dochmiacam, similiter atque ea, duam modo exposuimus, senariis duobus terminetur. XO. J. 8 S S—=— 01.— 10.— 3—==— XO. H— 8 E—— ˙—— 9— 01.—10.——— Xo.— 01.— 10.—— XO. II. SS 8— S—— 5 =9O=, 01. 2 trr. iambb. ²) Multo rarius quam iambici trochaici ordines dochmiacis adduntur. ex his frequen- tissima tripodia catalectica est, quae utrum trochaico an dochmiaco generi sit ascribenda, supra disputatum est. duam si hoc loco praeterimus, perpauci restant loci, quibus trochaei dochmiis vel paeonibus accedant ita, ut alii numeri exclusi esse videantur. Ct trimetros iambicos saepissime, sic Aristoph. Thesmoph. 699— 703 tetrametros trochaicos dochmiis additos videmus, ubi systema dochmiacum monometro paeonico prae- misso a choro cantatum tetrametri catalectici ut diverbii metrum excipiunt. quare hunc quidem locum non minus recte etiam strophis ex puris dochmiis paeonibusque compositis adnumeres. Xo. 8— DS—=—— O=S—= tetrametri trochaici. Artius systemati dochmiaco coniunctus dimeter catalecticus est Aesch. Sept. 233— 235= 239— 241 dimetros dochmiacos duos terminans: O G O—=S8”ds8— — 8 8——=— 9 8 8—) sequuntur terni senarii Eteoclis. ¹) v. 2 antistr. codicis scripturam secutus sum uno verbo vo⁴ι⁴⁵s cum Elmsleio in vo⁴⁴⸗d mutato.— v. 8 metrum quamduam minus usitatum ferri tamen potest. fortasse vero Heimsoethius et Gleditschius rectum viderunt, qui in stropha ér vel œuνν post dzorewv, in antistropha dy post 32³ν,νυꝙ inseri voluerunt hoc metro: 8 S 83— de vv. 9. 11 videas part. II pag. 14.— v. 10 str. pro codicis 61 ₰Q8m Turnebus 6κιον. Erfurdtius proponit: ³eν οιεέeρν ⁶ιένσι³ον. 2) v. 6 strophae post 26„ Hermannus addidit. mox pro codicis εν̈ιανεκνν recte videtur in editionibus ex apographis duibusdam et Suida s. v. rdyy wilov restitutum esse Sdden. ³) de responsione v. 1 cf. part. II pag. 14. in antistropha libri auso vel duν. pro quo Heimsoethius drαιαις G. Hermannus àrdισmρνa senarium efficiens, alii aliter. probamus Heimsoethium.— v. 2 antistr. pro 4νοονι Porsonus dενmπτουν.— v. 3 str. libri ri, quod Heathius recte mutavit in rig. 13 Sunt etiam carmina, in quibus simul iambici et trochaici ordines generi sescuplici addantur. huc eae quodammodo strophae referri possunt, in quibus tetrameter iambicus syn- cope interiore in duos dimetros, iambicum et trochaicum, diremptus insit: — O—— 8——— 9— praeterea autem haec videntur carmina nominanda esse. Dimeter trochaicus et trimeter iambicus versibus dochmiacis et tetrametro bacchiaco coniuncti apud Aeschylum leguntur Ag. 1100— 1106= 1107— 1113: KXA. O—— S E.— LOS— ——— ̈— 9—— A—— 2———— —— —=— O 5 4; 1 NXo. 2 trr. iambb. ¹) Trimetri iambici tres et trochaicus unus, syncopis variis omnes insignes, cum dochmiis coniuncti sunt Soph. Oed. R. 660— 668= 689— 697: ro.—— 4—— 8— 8—½& — 8S8==8S= —————— — —=—-———— ———————— 2 ———— 1— 2²) Dubii illud quidem numeri, tamen ut huc potissimum videatur referendum esse, carmen choricum est, quod apud Aeschylum in Choephoris legitur vv. 152— 162. cuius carminis metra haec equidem esse iudicaverim: No. I. AL O SGOSOSSS” S8ÖO GGS S—— LQ‿ O O— O— GU Q O—£— ͤ—O——=ͤ—— ——— O——— 06 II. C GoSE”—— S——— 5 L S—— Le ͤ—— O— 8 ——£— Qη⏑—— OUÖ— ᷑—— ½ᷣ— partes igitur duae sunt statuendae, quarum utraque ex versibus duplicis et sescuplicis generis non minore venustate quam simplicitate composita est. ³) ¹) v. 2 str. pro r½νοs Blomfieldius et Seidlerus à*νο⁹. ²) v. 2 metrica forma admodum dubia est correpta in prioris dochmii arsi syllaba et: — O B8½8 S=* AA2lov seei Aιυασσοε. duam libertatem etsi abiudicare a Sophocle ausi non sumus, fieri tamen potest, ut dimeter potius paeonicus cum dochmio sit statuendus: str.: 4410 31741 Aεαας dopos dri πνιμιατο. 6— SGS— 8EG CSS SS=S8” ant.: 10601 d* rdασρνιοσν, d.τ ꝓ˙„Oοννννι vV. 4. 5 str. metrum corruptum. et zal quidem ante r⁴νν lectum Hermannus iure delevit, bro.υνα autem Dindorfius tentavit öιn⁴s.— v. 6 ant. pro codicis ei uυra, peron Bergkius æl„εαιοο. 3) v. 2 codd. a2, quod recte a Victorio in dyos mutatum est assentientibus editoribus paene omnibus. deinde vv. 3. 4 ordinem verborum traditorum: 2A10« 6 11Oνυν. Gε,⁴εσσω ερσ Hermannus iure videtur sic immutavisse: 2*½ 14 Nec minus dubia et ambigua ea metra sunt, quae in monodia Phrygis apud Ruripidem in Oreste post versus anapaesticos, trochaicos, logaoedicos vv. 1437— 1451 leguntur. quae sic optime constitui puto: Op. lI. 2———— ———— ᷑———— ———————— O Ae—— 8— 5 ——————— II. L— 8—— S— ᷣ———=— H S— 8— S—— 1—— —————— 8 III.— 8— 8*—— 10 ———=—— ——— — 1——* —— SS— S 8—— 1 prima pars ex bacchiis igitur et dochmiis composita est, altera generis duplicis tetrametros duos cum trimetro coniunctos habet, tertia binas pentapodias et tripodias generis eiusdem versu ex cretico et duobus dochmiis composito clausas. Tetrapodia trochaica procatalecta generi sescuplici Eur. Hec. 706 addita videtur, quam- quam is versus suspicione haud sane caret. e re videtur hoc loco totum illum commum inde a V. 681 usque ad 722 exponere, qui trimetros quoque et dimetros iambicos continet. Ek. 3 trr. iambb. I.——— —— ◻—-—— —— ½łę-——*. 5 —— Åυ⏑e— O H. tr. iamb. Ek. II.— S8— 8==—=— Lcdss 9 8— S——* 10 — Q⏑ ˙ꝗ¶— Q⏑—”— L— gs—— *o. tr. iamb. Kk. III.——— 8————— 80——— 0 89——— 15 — ⏑——— 0 E. tr. iamb. 2de d ⁴ο—αυeέ‿αε, 2ν à³ Jεmσοντ. at quod idem vir doctissimus de responsione metrica horum versuum haud pauca sane commutans statuit, id probandum esse non existimamus.— v. S pro altero 6 ½ Pauwium recte Sioh posuisse, ceterum in tradita scriptura acquiescendum versusque sic dividendos putamus, ut supra indicatum est: orοrorororororot. 16,(sic libri) ris ονυ εκννι ασe ἀάαντνο Jο μμ erdad' uν 2οονν ταανμνον ν 8 lϑι airdνον ⁴οᷣ⸗s 6 7ε ³ D aurorod r0⁴έμμν Si; 1) v. 5 codicum scripturam 9%αν π⁴αχ‿ααdς retinui. ut cretici omnes usque ad v. 6 pedes efficerentur, id quod Hermannus, Paleius, alii voluerunt, verba à ρααν mπσαας transponi, ν eiςᷣ in ira zd‿rεs mutari, uενς deleri oportebat. at ne orthius quidem verbis lt ταπσααmτοοοs statutus satis nobis placet. hos vero versus creticis antecedentibus respondere nullo modo adducor ut credam.— de v. 6 vide, quae part. II pag. 14. 16 disputata sunt.— v. 10 nihil esse arbitror, quod cum Hermanno Frπρeα⁴αχ pro Greys scribatur. 6, lIV OE. tr. iamb. 20 Ek. V.— 8 8= S SAA— Q⏑—— Aυ— Uð Åυ⏑— — Gꝗ⏑ 8½ðG— ιυ⏑=- —— 1——,, —— S— 8—— 25 o. tr. iamb. ER. VI. 9 Se=—— Qυ⏑e=e— Qυ— O LSG——— Xo0. tr. iamb. . VII. tr. iamb. 30 —&——— — ⏑s———— ⏑——— ꝗ G=— υ⏑— A—— Q⏑— 8 8—=———— 34 X0. 2 trr. iambb. ¹) quinta pars sive dochmiis puris, ut Hermanno videbatur, sive versibus dochmiacis et paeonicis dimetrum trochaicum procatalectum, prima dochmiis duos dimetros iambicos interpositos habet; ceterae omnes puris dochmiis constant, tamen ut trimetri iambici et singulas partes distineant et totum cantum circumdent. 3 lam ad eas strophas considerandas transeamus, quae cum dochmiis versus logaoedicos coniunctos habent, quorum haud ita parvus numerus exstat. quo loco cum maxime de his or- dinibus metiendis— O— GA et— COo——— qubitatio exsistere possit, utpote qui, si unam syllabarum rationem respicias, et logaoedici et dochmiaci existimari queant, quoniam satis, quid de iis statuendum esse censeamus, supra nobis expositum videtur ²), hic id unum praefandum putamus, naturam et rationem horum ordinum maxime ex natura et ratione cum stropharum universarum tum versuum proximorum aestimandam esse. Primum igitur versus logaoedici systematis dochmiacis claudendis idonei sunt visi. qui usus frequens est apud Aeschylum, rarior quam pro numero carminum apud ceteros poetas. atque eam, quam diximus, tetrapodiam procatalectam(-Oä== 9) his kere locis reperies. Aesch. Sept. 686— 688= 692—694: No. AGaͤSͤ——8S— ==—e, — 2 Q⏑ ‿—— ¹) v. 11 libri dôdzgvros dorérawros. quae verba Hermannus transposuit.— v. 12 idem eiecit, haud scio an recte.— v. 18 pro àeννꝶ% Hartungius coniecit 526, Weilius ενιο2o. at metrum mutatione nulla eget. goriov A, golriov B, quod si recipiatur, trimeter iambicus exsistat.— v. 21 Dro srτνιον Hermannus proponit arvrvov.— v. 22 pro codicum ov lε τπααορια Hermannus oudoεᷣ τανσια ε‧ duae haud absona cea quidem coniectura est, tamen ut ea carere possis.— v. 24 num scriptura codicum(dν eε⁶σαε⁵οων dAνρνέ ᷣ⁷ salva sit, ino certum. coniecturae facile multae proferri possunt.— v. 31 pro drezrd. od diza Hartungius dvεrrea Aiza. alii aliter. mutatione nihil opus est.— v. 32 pro i Brunckius d. *) v. part. II pag. 5 sd. 8 sdd. 16 stropha duorum dimetrorum dochmiacorum tetrapodia logaoedica clauditur. sequuntur terni senarii Eteoclis.— cui strophae plane similis est ea, quae ibid. vv. 698— 701= 705— 708 legitur aucta dimetro dochmiaco uno: X0.——S——. ———9— —— ꝗUo Qη⏑ę— Qꝗυ— sequuntur et hic terni Eteoclis senarii.— nec alia ratio eius strophae est, quae Aesch. Suppl. vVv. 392 396= 402— 406 legitur, nisi quod quartus dimeter dochmiacus accedit: 40.————+½— Os—— —— O—— =———=— ——— O—— — 9 2S—) 5 sequuntur senarii regis. Alias formas tetrapodiae loguoedicae apud eundem poetam his locis reperimus: Sept. 219— 222= 226— 229: XO.—8— S———=— ͤ=S Sͤ—” 7 14— ⏑e— G— Q&—— ⏑— 3* ₰ C,——— ³¹ deinde terni senarii Pteoclis.— Ibidem 481— 485= 521— 525, ubi systema ex dochmiis et paeonibus mixtum duabus tetrapodiis logaoedicis terminatur: XO.——— 99— 22 Aυ— ½OLU— Q◻‿—— ⏑ ⏑— GS=eͤ-—— — S=— 1) 5 in quo quartum versum logaoedicis a nobis adnumeratum esse neminem putamus miraturum esse. — cf. eiusdem fabulae vv. 145— 150, ubi dochmii tetrapodia logaoedica et hexapodia iambica clauduntur. Et in his quidem carminibus ordines logaoedici dochmios sequuntur; est quoque. ubi aut antecedant dochmiis aut inserantur. velut in ea stropha, quae in Eum. Aesch. 837— 847 ¹) v. 1 antistr. pro dais⁷ν codicum G. Hermannus coniecit àν⁴ν duod dochmii formam parum accurate strophicae putabat respondere.— v. 2 pro codicum dvrgoxaia iam Turnebus ν τςαοeruig. 2) v. 1 str. pro umo—μέμςοs Robortellus urozeiotos.— in antistr. pro dumorégovs Schützius dνμσοεει•ς˙οαις. ³) v. 4 antistrophae, ubi G. Hermannus% νο librorum in 6⁴0ũMutabat, ut accurata syllabarum responsio restitueretur, traditam scripturam putamus retinendam esse. 4) str. 1 Hermannus„ delevit, αJ mutavit in r6ε vestigia cod. Cant. 1 et Robortelli secutus. idem duod pro wzvrvgen posuit eu relsdaw, non persuasit et quamquam mirum non est, virum doctissimum uru Teiv in suspicionem vocasse, cum credibile non esse iudicaret huic verbo Aeschylum in versu antistrophico oppesuisse drrirvror ultima dochmii syllaba soluta, tamen ne ab ipsius quidem Aeschyli arte talis responsio omnino aliena vide- tur fuisse. si quidem Agam. 1165= 1176 deleto verbo zazd scribendum est: ν ααα¶‿˙νϑυςσεοιεέμναςι ‿άďe pod ⁵a- „½ 6ο.— in antistropha ôHjν post 7εοπα ab Robortello insertum est probante Hermanno.— v. 3 ant. pro Jiuode Brunckius daiusννο. mox pro 5ροπιον τe zal idem 59τοες ε ναi. 17 = 870—880 legitur, tripodia logaoedica generi sescuplici praeposita, tetrapodia procata- lecta videtur interiecta esse. cuius strophae metra haec esse iudicamus: Xo. I. G— 8 L 8——— ”0——— II. ᷣ———— 8e S=— 0 ——— 5 — ⏑————— Q⏑— III. A=e— — U— A——+— Aυ— — — ⏑ ◻υ——— O— 1 tres statuimus periodos, quarum prima a tripodia, tertia a tetrapodia logaoedica incipit, sequenti- bus hic dochmiis, illic dochmiis cum paeonibus; secunda pars puris dochmiis constat.— hexa- podiam logaoedicam dochmiis interpositam habes apud eundem poetam in parodo Septem fabulae vv. 127— 133, de quo carmine mox toto dicetur.— tripodia autem catalectica dochmiis admixta est tetrapodia acatalecta omnem stropham claudente ALesch. Suppl. 347— 353= 359—364: Nôo. 1. 9———— 8— II. 8S—- seduuntur quini senarii regis.— 1) v. 1 codd. 3εε παυεισ τdε, ped. nihil est, duod gen deleri debeat.— v. 2 libri zard ydν oizern. placet, quod G. Hermannus primo seripserat: zard ze yds oizeiv. quamquam ne id quidem, quod postea novabat, zard rε pdν oixren probabilitate caret.— v. 3 libri drierov ped a³os. quod retineri perbene potest, cum ne hic quidem„ed ullo modo molestum sit. sunt tamen. dui verbum pes post αανπμκαονα transponendum esse censeant, ut tota usdque ad finem periodus numero dochmiaco decurrat.— v. 4 offendit syllaba anceps in medio dimetro dochmiaco admissa. quam intolerabilem eo loco non esse etsi complures versus testimonio sunt, tamen 9 post uεros ab J. H. H. Schmidtio additum commode difficultatem removet.— v. 5 pen Hermannus recte videtur duplicavisse.— v. 6 libri zdleuods oduνν. Hermannus iterato verbo ris post urodueraro scribebat: ris 00uαᷣ mτπ sr ⁴sς; alii alias loco corrupto medelas adhibuerunt. probo equidem practer ceteros Dindorfium, qui vestigia Wieseleri secutus dedit: rig uνυηοςν πλν☛νοννραε a σα— v. 7 verba Jrν die udreo dochmium et ipsa efficere Hermannus volebat:— Co G=——. verum haec dochmii forma adeo est rara, ut praeter hoc alia eius exempla apud Aeschylum, Sophoclem, Aristophanem nulla omnino. abud Euripidem nulla quidem certâ exstare videantur. de quibus rebus infra, ubi de formis variis dochmiorum disserendum erit, accuratius exponere in animo est. quam ob rem hunc versum contra auctoritatem Hermanni. Seidleri, aliorum logaoedicum statuere satius visum est.— magna octavi quoque versus difficultas est; ubi Med. liber haec habet: r1ε„ Jauαν⁵ J*eν. duae scholiastae explicant: ννꝙπ—νμμmν υρ‿ εν Jeouεsr ad sequentem simul versum adnotantes:"i ϑ⁶νο pydo 1ν ϑι ⁴ς ον⁶εέν raννν υ τν εηάιοαν riιν. unde rectissime Hermannus colligit eos et rinde Jauiay et rıαν αααν legisse; sed quo spectet illud ueτ⁶ dεν Jednswn negat se perspicere. referebant isti nimirum falso εν ad praecedentia ıιν Jauueν. ipse autem Hermannus Jauaicy ortum esse ex dà ³ε putabat est scripsit ru sdẽ dedr. equidem verba Jaααν τιννεν, quae scholiastas legisse certum est, corrupta esse non crediderim. efficinnt autem verba: Nus. d ydo 3tε Tiεν emdr deoy dimetrum dochmiacum-huius formae:— CdU Cͤ——=—, de quo versu vide part. II pag. 10 sdd. ²) v. 1 ant. codd. 7οοτo Oyra rdv dyarov. quod Pauwius correvit, cum scripsit: 10ιπο σe,⁵m ÿbαφναmτον.— v. 3 ant. pro peoνονον Burgesius„εεαρ⁵νν.— v. 4 str. libri εναι⁵νι ονο, G. Hermannus recte 4νοτυωησe G. „ε990 9%, 8 yeg 90, 18 Rarius ordines logaoedici ab anacrusi ordientes reperiuntur, tamen ut certa exempla non desint. sic tetrapodia, ut videtur, acatalecta dochmiis interiecta est claudente stropham alia et quidem ea, quam superiore carmine repperimus, forma tetrapodiae Aesch. Sept. 563— 567= 626—630: XO. Qꝗυe—— ⏑— G 9— 8—*— C⅓O E½½ ᷣ— 9— O—— 8————— Q———=—— 1) 5 pentapodia logaoedica dochmiis et paeonibus praeposita est Eur. Bacch. 1017— 1023: N0.— V— GSSͤ— O——'———— 0— —— G— Qυ———— Q◻— ε= S8S S— Og 8o————— 2) 5 Crebrius una cum logaoedicis iambici quoque ordines dochmiis adiciuntur. ac primum quidem ita, ut strophae ex versibus iambicis dochmiacisque compositae, id quod in systematis meros praeterea dochmios vel paeones continentibus non raro evenire supra demon- stratum est, ordine logaoedico terminentur. hic quoque ut illic praeter ceteros Aeschylus no- minandus est. cuius in Supplicibus vv. 748—752= 755—759 senarios duos totidemque dimetros dochmiacos ea, quam saepius iam commemoravimus, tetrapodia logaoedica procatalecta clausos videmus: XO. 2 trr. iambb. Co——— 9—— C— Qυ⏑eę— Aυ ́ Će— OoV— Sn 3) 5 — maxima vero difficultas est versunm 5—7 antistr. ubi libri haec habent: rororgodmσιιον 1i ο!ινκνοσ 0¹u*re 1eοσς εᷣeν πOχ᷑ᷣο dͦem αsο dyrod. quae mutila et depravata esse apparet. et metra quidem stropha bene conservavit; verba restitui posse desperandum. recte tamen Hermannus et post osvceo, quod et ipsum corruptum, unius dochmii et paulo post duarum syllabarum defectum videtur indicavisse, sive hae, ut ipse censet, post 1εοοσ οωνα(velut έναιz, sive post Geꝝν(ut„yon vel, si malumus, ipsum illud Hermanni) interierunt. ¹) v. 2 str. codd. r9ν½ νι⁴ς τπλ᷑ααναοο εοeταταν quae retineri posse arbitramur.— v. 3 str. libri 22ο. Hermannus ze2vove, Dindorfius malebat 2Avougag.— in antistr. post droérortes Hermannus es inseruit. — ceterum vv. 4. 5 sic quoque metiri possis: L ꝗ⏑ᷣ——— 7—— 84— Q½—— cf. quae de tripodia trochaica part. II pag. 16 dicta sunt. 2) vv. 3—5 Dindorfium secutus sum, qui Fixii et Hartungi maxime emendationibus receptis sic scribit: i Bdνᷣνν doαyoeurg Barzay Te2ντι τσοοσeερς reν,αε 9 G% Jaν⁴oννιον er dνεναρνꝙ—τπ᷑ ᷑⁴νπτητι Mauννας⁵ον, libris praebentibus νοασꝓνορα et axt αάναςσιιον ἀ(εσατν .³) v. 3 strophae G. Hermannus recte videtur Medicei scripturam dοαοννππες retinuisse; sed duomodo metrum sit restituendum(nam cod. Foν⁴oveg i. e. dν ½ ε zα* ϑGπντ⁶ec) haud satis constat. ipse quidem Hermannus proponit: όονας σ◻ε νασν recepto eo verbo ex antistropha; alii malunt 5ιG⁸⁷, levius fortasse est ponere: oO zài. 19 sequuntur duo senarii Danai.— Eadem tetrapodia etiam ea stropha clauditur, quae apud eundem poetam in Bumenidd. legitur vv. 778— 793= 808— 823 composita ex dochmiis et senariis, intermixtis etiam dimetro iambico procatalecto et tetrametro bacchiaco: J0. J. O— O—— O———— QηV—— LO— Q———— II. ũ-— V—— 2— 8OS S8S—-=— 5 ——— ũ———*0 ⏑ ⏑— ⏑— ———————— 10 III—»———— 9—— — 88=———— ———— 1) Huc etiam eam stropham referamus, quae in Agam. est vv. 1407— 1411= 1426—1430, cum ibi Hermannum secuti dimetris dochmiacis dimetrum iambicum interpasitum censeamus: NXO. 8Sö—=— — GSSSIs—— Vee——— OS—&— 18——— 89—=— sequuntur senarii Clytaemnestrae.— Similiter ea stropha, quae Soph. Ai. 348— 353= 356— 361 legitur ex dochmiis paeoni- busque et tetrametro iambico composita, tetrapodia logaoedica clauditur: 417. J. S—=— 9Q ͤ—— II. O C— 0—=——— — O— O⏑—— 5) sequuntur bini senarii chori.— neque ita multum ab hac ratione, quamquam alia, ut videtur. tetrapodiae logaoedicae forma clauditur, ea stropha discrepat, quae apud eundem poetam in Oed. Col. est vv. 1447— 1456= 1462— 1471, ubi alter quoque tetrameter iambicus isque syn- copis notabilis inseritur omnisque stropha a dimetro iambico orditur: ¹1) v. 6 pro 7Zꝰoul codicum G. Hermannus malebat, Zd⁶ννονν duo cum syllaba anceps tum hiatus tolleretur. fortasse recte.— idem v. 8 senarium restituit, cum scripsit: ᷣdizua Aiva pro codicum 70 dir.— v. 8 pro Ho³en Turnebus 5α.— vv. 10. 11 libri„eαα ⁶υνοιτα πωπια επαeνν. quae ex Tyrwhitti, Schoemanni suisque ipsius emendationibus Hermannus optime sic videtur restituisse:„εᷣμα τονιται νυαισ e aJov. a quo recentiores nollem recessisse. 2) v. 5 codd. in stropha: arsdιαυνε drετι ες. drποπ ⁵πςσ. quod varie viri docti versaverunt. G. Her- mannus proponit: eποτέιι. derπσπςι ⁴σm-de, G. Dindorfius: derereutes. damποσι ⁵λςdet, Hartungius: 4νπ àGι,⁸ drolis r'εd. tentaverim: daæedues: drdriuνs derονs dedi.— in antistr. codd. ed rgeret(vel sur géren) rierov(dàrierov, drrieron). G. Hermannus: deτααρeε—αrieror. Dindorfius mavult: urtrerr]]hdriror. cui ipse accesserim, nisi forte drierov omnino est eiciendum et verbum aliud substituendum. 3) v. 2 str. cod. 4νοĩ‧ pro quo Hermannus, si non necessario, at commodissime posuit 76ν)1m— eodem v. antistr. pro codicis dAiꝝ idem dον.— v. 3 antistr. Tynlovdy Reiskius pro roieeνv. 2 xo. 1I. UUen—-§õʒß— O9 SSSUSSSU S— o— — ᷣ———— — II.———— 8——=8—— —— 1— AL 5 ————— — —y) Tetrapodiam logaoedicam cum dimetris trimetrisque iambicis procatalectis praeter versum tertium omnibus generi dochmiaco coniunctam etiam Aesch. Prom. 566—573 putamus: 7o. I. 9= ——— S=———— ——=———— ———— —=————— 5 II S—— Q O—— — S— S— 3——— III.=SSSE— — 8 S— S8— ũ——— —=— S——— 2) 10 primae parti, quae ex trimetris dimetrisque iambicis constat, monometer dochmiacus quasi prae- ludit; altera similiter composita, nisi quod numerus dochmiacus et iambicus pari magis facti- sunt ambitu; tertia dochmiaca est praecedente ea, qua saepius clausas vidimus strophas doch- miacas, tetrapodia logaoedica. Hexapodiae iambicae tres et logaoedica una syncopis interioribus omnes insignes dochmiis et paconibus additae leguntur Aesch. Suppl. 370— 375= 381— 386: NXO. I.—— o—— ⅓ ⏑ ⏑ᷣ— II. 8—— 8— S8— S— υ‿— 4——— O— O— 1————— 5 —;——— O— ⏑—— 9) sequuntur senarii regis.— 1) str. v. 2 vεα ante„aourorua Hermannus addidit.— v. 3 str. idem ziy rdνe pro rupéäν.— v. 4 antistr. cod. ougavid. quod non sic velim expeditum, ut 79ν6 G,03 pronuntietur(ouοαmσα), sed Dindorfio potius assentiar, qui ρσαανa proponit; nisi forte ouoανον(vel ouααν) scribendum est.— v. 5 quomodo corruptum eæei corrigendum sit, incertum est.(requiritur participium ut dᷣαπν.)— versum 6 Brambachius sic— Ce=———, J. H. H. Schmidtius sic oGC—— le[-—, H. Gleditschius ut tripodiam anapaesticam sic— æO—=— metiendum esse censuit. 2) v. 1 nihil est, eur a tradita scriptura à α, ³α έα, in qua optimi libri omnes consentiunt, recedamus.— v. 3 cod. Med. 2es ⁴ να, unde Blomfieldius(et Monkius) edidit: A2ενε 6α, quae verba cum„o,Hodnat unum versum efficiunt. quam rationem sequendam putavi. nam sine causa G. Hermannus, ut verbo σονmνπη̈α fidem deroget, versibus ita descriptis Aeschylum certo A2 ιpraelaturum fuisse contendit antispasto et bacchio coniunctis. sunt dimetri iambici duo, quorum alter catalecticus, alter procatalectus.— v. 9 codd. omnes vvyp perei, unde Brunckius zvrayerer. recte. v. part. II pag. 12. 3) v. 4 str. pro veuμαe Pauxius veuαmν.— v. sd. pro 7oονονονidem*ονοσς.— in antistr. pro izraiov Dindorfius proponit izriov approbante G. Hermanno. alii malunt izediov. res dubia.— v. 6 str. pro αeο Robort. dyos.— in antistr. cod. Med. ϑυνιαα⁶έναηιε, pro duo Schützius dνκπαππααιει νπτονε. 21 Ordines logaoedici ab anacrusi incipientes his fere locis reperiuntur. Aesch. Ag. 1136— 1145= 1146= 1155, ubi duarum partium, in quas omnis stropha discedit, altera ex dochmiacis paeonicisque ordinibus constans senariis duobus clauditur. altera trimetris duobus dochmiacis interpositam tetrapodiam logaoedicam et versum ex dochmio paeoni- busque mixtum continet: AA. I. ᷣ 8——————y—— LUV ́ ſBðU— O N— ₰ ⏑ᷣ— G— 2 trr. iambb. XO. II. U— S— 5 D———— 8— — CO 8US— S——— 9—————— 9Se—S—,— 8—— ==) 10 Eur. Troadd. 1235— 1239 tetrapodia logaoedica procatalecta inter duas iambicas et ipsas procatalectas dochmiis sequentibus legi videtur: 10.——— ˙—- C—— 8 S— EK.——9 S— e— 10o0. 99) 5 Hexapodia et pentapodia logaoedica ab anacrusi utraque ordiens dochmiis inserta accedente, ut videtur, dimetro iambico Eur. Ion. 714—724 legitur: Xo I=—= —— Oo ½s— ½⏑— V— II. OCo S=—= ¼——— III.— 8— 8— C S—— 5 Q—— O— LOG L— Qη— O⏑—— Ö———— ꝗ O”—— ⏑—£ ⁸⏑—— Q◻— 9=—) 10 Referendi huc ii quoque versus. qui ex penthemimeri iambica et dactylica compositi sunt; quales apud Euripidem cum aliis locis tum in carmine, quod est in Ton. 763—799, inveniuntur. ¹) v. 1 10 ⁶0 ut codices. nihil enim est, quod Dindorfium seduentes alterum 70 deleamus.— in antistr. codd. 4νεꝙντοο ε⁶ιοω. ordo verborum ab Hermanno recte mutatus.— v. 2 str. pro codicum οο et reεꝓννέα recte idem dροαυσςα et weyéeag restituit. in antistr. ydο, quod post οειν⁴αeονο in codd. legitur, idem delevit. — v. 8 str. codd. 4νmενos. recte Aldina dνοεos. deinde cod. Med. peν ανα οενν, in antistr. 6u⁵ 7 690i0⁸&ν*⁵⁴μοςσ. in quo nihil videtur mutandum esse. nam G. Hermanno quidem, qui in stropha pro oeuν aalναs ex codd. Ven. Flor.„iτπ τ ralodνας recepisset, in antistr. post 6 ⁴ inserendum censenti GTεκνονσ non assentimur. ²) v. 5 pro Ezdsh, 5ds ingeniose Hermannus, duod scripsisse Euripides potest: 9⁴ασ ÿůł 66 posuit. ³) v. 1 libri ira, Badhamius.— v. 5 codd. 10ror, Hermannus 1 xiı τor. recte, ut videtur, quam- quam etiam tradita scriptura defendi potest:)— Cͤ— OSS— O—. v. 9 codd. didag, Seidlerus μ ⁶ϑE 3* 9 22 KP. J.—;— KP. IV—* O G⅓⅜o UEA IAI. C OO—— 15 K.——=—— IIAI. 2 trr. iambb. S SS S=— 0. 2 trr. iambb. IMAr. II. v——— 8 KP. V.—— V N———— 20 KP.———— 5 8—=S ——=”e— IA I. 2 trr. iambb. ——— 10. 2 trr. iambb. 4441. III.———— KP. VI. 9— C O= G 26 KXP.— Qυ— A⏑— AQη⏑ LUso⁸½se— Q⏑—— Q⏑̈— IIdI.— 8————— 28 KP. S=S— 9 IAI. 2 trr. iambb. HAI. 2 trr. iambb. Xo. 2 trr. iambb. o. 2 trr. iambb. KE. VII.——— — ˖—— Q⏑—— O— Q⏑— ——£V—* Co— O—) 35 primo versu excepto singulae partes commi ita comparatae sunt, ut choro et paedagogo, ut- pote quorum tranquilliores et sedatiores quam ipsius Creusae affectus sint, aut senarii aut quae senariorum partes existimari queant, Creusae dochmii et semiquinariae dactylicae attribuantur. de dua metrorum partitione suo loco plura erunt disserenda. Tripodia logaoedica versibus iambicis et dochmiacis intermixta fortasse etiam apud Aeschylum legitur in ea stropha, quae est in Choeph. vv. 953— 961= 965— 972. quam- duam hoc quidem loco cum verbis metra incertissima. 1 40.—— ᷑—— S=—— O 8S— L— ——— —— e—S— — —„ †*——— O——— † 5 1—- 8————— O 0——) ¹1) trimetrum iambicum, qui post v. 763 in libris legitur, male repetitum esse ex v. 759 editores iam pridem viderunt. Hartungius autem, ut trimeter iambicus cum trimetro dochmiaco coniunctus exsisteret, ante Suoogds inserebat 01b. sed magis placet locum cum plerisque editoribus sic constitui, ut metrorum schemata praescribta indicant.— v. 3 pro diorov Hermannus recte d,⁶ον.— v. 6 alterum ervxey in codicibus lectum delendum esse inter omnes constat.— v. 14 4Aes duplicatum est a Seidlero.— v. 20 idem ante 4νανςαov addidit ruν.— v. 26 4,2à⁵e codices, 44%₰ J. H. H. Schmidtius.— v. 33 pro dv rraise Wakefieldius dαπaiνν.— mox pro librorum έο Dindorfius 769½ 6. ²) haec paene omnia gravissime laborant. ac de totius quidem partitione carminis vide, quae pag. 4 exposita sunt.— vv. 2. 3. 4 str. libri:&eνα αμeεεακ ⁴υπ Jοiaν arronerdαν εν ννοοπσ delαeν sroi Terat. duibus respondent in antistropha haec: Aoν εdrias uν⁴os αν εμν⁴οσν αᷣναάο᷑νꝰνꝝ deras 22ar ονον. ac pro 70ν Ucl⁴ον duidem 7ονιιννέuν ab omnibus receptum nec ullo modo dubium. nee minus paene certa est Schützii et Hermanni emendatio zadαοαοανν α:aν εναάmτ νοοοε. sed ceteris in verbis frustra videntur viri docti elaboravisse nec certum adhuc aut probabile quidquam prolatum esse. nam quae Hermannus proposuit, artissime cum totius carminis partitione ab eo statuta cohaerent, quam nobis non probari supra demonstratum est. alii alia tentaverunt, duorum recensione hoc quidem loco supersedemus, cum praesertim raro ullum carmen criticorum licentiam et 23 Maiore varietate compositi et mixti ordines dochmiaci, logaoedici, iambici in iis carminibus sunt, quae apud Euripidem leguntur Orest. 1246 sqd. et Bacch. 1168 89d. Or. 1246— 1265= 1266—1285: AAl. O— 8S U—— 89——— Jo. d S—— C G=— —— O G—— 4 HA. 2 trr. iambb. XoO. II. L GEs 8OoS—— Qꝗ̃ ꝗ—— Hℳ L——— 0—— S=SS”= 10 —ÿ—-—— HM. 2 trr. iambb. HM. tr. iamb. . S=— 15 Qꝗυ— O— ½ᷣ VN—— Xo. S— ¹) logaoedicae duae et iambica una, adiunctae sunt ita, ut praecedat iambica, logaoedicae sequan- tur; III. pentapodia logaoedica dochmiis intericitur. senariis iambicis singulae partes carminis quasi distentae. I. dimetris dochmiacis tripodia logaoedica praeposita; II. dochmiis tribus tetrapodiae totidem, temeritatem magis expertum esse quam haec stropha videatur. tamen ut ansam quidem metri constituendi qualemcunque nanciscerer, ut loco desperato haec tentavi: str. antistr. rdaeg dostag d Haονα‿ςισιος rdA α ϑν re⁴ςᷣ 7ονοο duiera daενο fosias 1 να⁴αςοςσ TA,να Jς ταάντες 2οπσο duxxeerau 3„ 2 2, 24,„,“ 6 en STo iuT I65 er oAe 29,6 300 o) OTaν de rlas TrdSev, S6¶ αe 1νοσ τ πυαν έ‿ς* SAarrosesναη T9νᷣ‿ειςαeν εᷣoi Terat. vAυσο μσν:αν Aατ⁵αοοε. ..—.. 5.... auνoᷓs enim Hermannus recte pro aνσο.— etiam maior difficultas est versuum insequentium. tradita enim haec sunt: str.„oαεretrai ν τ deloν τπαἀοαα τ 1 uroupren zazνols, antistr. r Qά 0 euτροοπσαοντ³αιτ Tdν εεαν ἀνοων⁶σαν 9 9eolενσ quae varie depravata esse apparet. et coniecturae quidem plurimae sunt factac, sed nulla fere omnium probabilis. velut in euοοοπννποναν nedue Hermanno assentiaris 2u τοοσσπποπνινGο pro- ponenti neque iis, qui deletis litteris 2oαd simpliciter«veραοπσς scribendum esse censuerunt. nedue magis ceterae difficultates sublatae sunt. itaque ne de metris duidem satis constat. et ea quidem, quae supra notavimus, G. Hermanni auctoritate non tam commendantur duam excusantur; fieri tamen potest, ut talia fortasse fuerint: str. C— 4———— d G 9S—==— antistr. [zoaretrai rοαπα ν r4 πb‿ ru α⁵ν υαπηισσεπτοιςσι ναἀ:ε⁴d τ τν 10 n u drovopeiv Ert zavore 19&ν ϑφνοο‿ο⁶σα 998 G μινυνο⁹.] vel similia.— v. 7 str. post Lioy lectum in libris delevit Seidlerus.— in antistr. Pro deετοισιονιιν Scaliger àrOυοι,⁹φμμ.— v. 8 pro zdοα ε vel rad 1⁶ 2τ³. Schützius ziνα τ⁶ σασς tde*u. ¹) v. 1 str. libri gilat. Hermannus et Dindorfius Diltaw, duod magis placet quam in antistropha cum codicibus quibusdam deterioris notae scribi dlᷣyaga.— de v. 2 vide part. II pag. 13. antistrophae verba cor- rupta. pro librorum 269916 ¼ didore Canterus proposuit 26 ςσ Ʒ⁴‿ore et pro 5 οιQEQ§ſB§v; Bergkius Sorou‿eον. et haec quidem mutatio quamquam haud improbabilis, tamen non necessaria est. conieceris: 76 918 01 Gore Jd 56rg, Toν durgh. fortasse vero post zigas inserendum erat Je.— v. 3 antistr. libri T9G ᷑ṽ̈t. pro quo recte Seidlerus restituisse zGεε videtur. 24 Bacch. 1168— 1183= 1184—1199: AT. rO. I. v S——— T. H S— L G 8E—— 8— 00 Qꝗ 8 ν——— 10. tr. iamb. 5 Ar. I.————— Qo‿— ◻ OGUU L— 8 — V— Q‿— ⏑— Xo. III.— 3 AT. 1XO. v—— er e— 10 4 T. Oo—— XO.4T. IVW. G= v= G= Xo.[A.»———B 8Bs— XO. AT. XO.[AT. V——=————„— OLese e½s Q⏑υ—, 15 L ⏑— Q———- T— 9) I. versus sescuplicis generis clausi senario; II. tetrapodiae iambicae duae cum una logaoedica; III. dochmiis duobus tetrapodia logaoedica interposita; IV. pentapodiae logaoedicae duae; V. tetrametrum bacchiacum trimeter dochmiacus sequitur. Denique carminis chorici eius, quod Aesch. Sept. vv. 78— 181 legitur, partes complures sunt nominandae, ut quae una cum iambicis logaoedicos versus dochmiis coniunctos contineant. in rem videtur esse totius parodi hoc loco et lectionum varietatem et metra simul disputare, cum pauca carmina tam adversam quam hoc fortunam sint experta. metra igitur haec esse iudicamus. I.—— d”s=— IV.-—— ———— 8——— 8———— —— 9 Sͤ—-— ᷑— 8— O———] —==————— V. 9 8—— 9 8—— 15 ——— 9O— 8— 0 5 C8 II. U— 8— 8S— 8 ⏑—— O G9— Q—— Q£— —— G— VI.— SS——* ——— 8* — ᷑—— ☛— 2”S 8— 9= 8=—* 9—— 9—— ü 20 — III.—=—— 8— 10 SGs— ,0 ¹) v. 1 strophae mutilus. cod.: i ε ⁶νρινό. quod quomodo sit corrigendum, incertum est. Her- mannus: rı ι ισmας: v. 3 antistr. cod: λα, Musgravius recte αlee.— v. 4 trimeter iambicus vide- tur, qduamquam dubium est, num recte versus strophae a Musuro restitutus sit: ⁶οmρe zai de εεονιασ αν 11ν.— difficillimi vero versus 5—7. qui in stropha mutilati ne in antistropha quidem integri videntur remansisse varieque a viris doctis tentata sunt. pro 6π 6% 8 Brunckius approbantibus plerisque editoribus dedit G6ωπ απμα, mox pro ari 9οα r ν εᷣ Hermannus àr 9*1 ν%. at metro ne sic quidem satisfit. quod sentiens J. H. H. Schmidtius trimetrum iambicum effecturus 6% Gs semel ponebat, pro arer,der autem dεέην pro ixt scribebat eis. certi igitur nihil fere prolatum, nisi quod in stropha pro veor va Stephanus recte vide- tur posuisse veoy Ziv. duae cum ita sint, verba tradita antistrophae retinere optimum esse rati versus sic divi- simus, ut supra indicatum est.— v. 9 antistr. ante araνν Musurus inseruit zı ᷣ. recte, ut videtur, nisi forte in stropha zi aute K⁵⁵αeν delendum est.— v. 10 ant. zai ante Kad νιειοοι recte idem eiecit.— v. 13 str. alterum péreòla Heathius delevit.— v. 15 str. pro euru ν dνν ανοαα codicis Nauckius zurvνns p αἀpd.— v. 15 ant. cod.: mε ꝙ⁴α. Nauckius correxit: ν0oꝓο. 25 VII.— S= 8—2 ½—— XIV.——— 2—— ——— L—————— ———— C gUo Qᷣ———--— — VIII.„8—’8S—=—8— NXV. 9— 8— 9—— ————8—— 25—————— 45 S——— 8— IX.—— g— S9 A OU— D—— Q— Qηυo—— — S—— ͤ— O— X— CS.—— 0 AVI 8 Q 89O— 8'*—— 30— 8—= d8X— 50 8S————— KV S=’ͤ— ᷣ—— X. 8ͤ XVII. 9—— 9———— ———— 8S———— ———— 9 SO UO S— 0— 3„———— XII.=——— 35 S— S— XVIII.——— 55 XIII. ö“ 8 9— 8 S——— G S————=— 8—— ————— 40 „„ str.. str. 6 excl. 8S—=—— 88—=—*———— — S—————=————,—— C—=— ä8— S——— S— — ⏑—— 5 C— ˙ς— S=—=—— 8———— O2———0 5 C— S—— SA—— S S8SS— —=— ᷣ—— ¹) summa igitur totius carminis exsistit simplicitas, cuius dochmiis paeonibusque singuli ordines iambici aut logaoedici adiecti sint. itaque non paucae partes aut totae sunt dochmiacae(III. TV.) ¹) v. 1 vulgo dραααα. G. Hermannus complurium codicum lectionem secutus: dεα quam muta- tionem levissimam nos quidem probamus. hunc trochaeum semantum Hermannus esse iudicat; nos versum potius ex duobus paeonibus, primo et quarto, compositum anacrusi monosyllaba praecedente statuimus. quales numeri maxime ab initio stropharum dochmiacorum usitatissimi. alii dimetrum dochmiaeum requirentes lacunam statuerunt, quam expleturus G. Dindorfius vdνοα, Pritzschius Jauuvi scripsit. sed additamento nihil opus est.— vv. 6 sdd. locus desperatus atque eiusmodi, in quo frustra virorum doctorum sagacitas sese exercuerit. duorum coniecturas omnes recensere longum. codicis Med. lectio haec: 22αν τπ ½ηι²⁰ñ⸗WEo i Toiurrerat 90νιᷣ πeττ³α εένεαα νκιτ⁴⁴. pro 47 4,ααςο recte videtur G. Hermannus posuisse 14⁵ειιαες, in orlovururog paene certum est latere omν ντννος," ante Tviurrerae mutilatum esse apparet. metra igitur sic notamus, ut si scriptum sit: 426εςνα εα ττeνν(vel dνα τπiον) drν νuνes rorigoiurrerai urs. quae ab Aeschylo profi- cisci potuisse non negaveris. et Torigoiurrera duidem a Dindorfio, ni fallor, primo propositum; est autem in codicibus quibusdam dri oiꝶ⁊rnreraw, ne ipsum duidem probabilitati repugnans.— v. 10 10 bis ponendum, duod in codice ter legitur.— v. 12 nihil est, quod reiréo in rdoooh mutemus.— v. 14 si scripturam Medicei retineamus, dimeter iambicus sit: eu Toerhs drt rr67νν Ʒϑν. verum cum x. sit in ceteris omnibus libris, fortasse post Nνν verbum iambi forma intercidit(velut Hig), ut versus fuerit dimeter dochmiacus.— V. 23 libri: zör' ai 1n) ver Angierav(vel duwt 2rdr) ouer. Seidlerus duœ εar', G. Hermannus duw 2du isouey.— pro vur idem u correpta syllaba. sed fortasse Dindorfius rectum vidit, qui verba sic transponit: el uun dy, rr.— v. 26 post zνν τπέ⁴demν à plerisque editoribus pav ex compluribus codicibus receptum. Med. Tdν Tedy.— v. 27 pro Jaiuer Hermannus daluν.— v. 29 sqq. Med. 4ε To³dor νvs. ir ire dẽres 26 aut ex dochmiis et paeonibus compositae(I. II. V. VI. X. XI. str. G)). trimeter iambicus solitae formae generi sescuplici ter, est, praepositus(VII. VIII. IX), ter catalecticus subiectus (XII. XIV. XVI). accedunt denique logaoedici ordines et quidem hexapodia dochmiis inter- i6ere αονμμμν ενον ⁵νωο ꝙοοdνας deeg. G. Hermannus primum versum dimetrum trochaicum catalec- ticum esse ratus lectionem deteriorum quorundam librorum recepit 7 ,¼66 U%/( ¹/ñuverbum εαον monosyllabum iudi- cans. deinde mire sane vir doctissimus codicis scripturam salvam esse contendens tale quoddam metrum volebat inducere: OSUS SSSS— S—. G. Dindorfius ut trimetrum dochmiacum efficeret, οεον scribebat et ab initio 6 1⁶, post zdvreg autem d6 inserebat. Fritzschius verbo 36j a Dindorfio recepto praeterea post 7vde alterum verbum excidisse, quale ³τιιονσπ, Yratus tres dimetros dochmiacos statuit. Mihi Dindorfi con- iectura 0⁴²νο levissima et probabilis videtur; quae forma cum aliis locis occurrere non videretur, magna est scribarum titubatio consecuta partim ⁴ι⁴o 7oi, partim ο⁶⁶ον mτν partim 7 τL et quae sunt eius generis recipientium.— post zdvres verbum interiisse cum certum sit, possis etiam 7er' 7'jere scribere.— v. 32 cod. Med. zona pdo reoατdαν G. Hermannus hunc quoque versum dimetrum trochaicum catalecticum indicat; G. Dindorfius„ag delet, Fritzschius post„do inserere vult uε̈να equidem codices complures secutus 76 1 scribere pro zτ—ͤmalim, ut dimeter paeonicus exsistat.— v. 35 libri: d Zed rdrso, raredee. quae cur Dindorfius, qui haec antistrophica esse neget, mutila iudicet, sane mirum est. is enim pro aurelee excogitavit 60 ——„ d3„——. 1..„ 2 4. rdν ιος οςσ vtες.— v. 37 M. A9„εεο ᷣ—⁶ιαη⁶ιι Kdον. ceteri libri fere omnes 49*νε△νοοι Ʒϑ quod retinen- dum.— v. 38 Med. 4ρνιν pro quo Hermannus 4ρm(.— v. 39 Med. Fν⁴ςετ ⁴⁹ perdoy irmeicv, nam„utrum de habeat post Gν⁴ςεοο an omittat, incertum est, sed videtur habere.“(G. Hermannus.) et sic fere libri ceteri. metri causa ut dimetrum dochmiacum efficerent, alii alia protulerunt. velut G. Hermannus, quem Fritzschius secutus est: α⁴⁵ςσετιοο εϑ‿ τοα pevννos iraias, G. Dindorfius: dι⁴ς⁶ετοι οσιντοοι vν irxidν. at mutatione nulla opus est, nisi forte pro lzrreic scribere malumus ixzxicw. est trimeter paconicus.— v. 42 Med. οναοι ⁶σ‿σeέι unde G. Dindorfius dορνυιᷣ αyα. cui assentimur. G. Hermannus 5οουσονςα αας.— v. 45 9⁶εmσχοοσνε seri- bendum, quod duo libri habent, cum in Med. et ceteris sit eνυππσιιο.— v. 48 9„6/ a plerisque iure recep- tum. Med.„örov supra scripto 5u.— v. 38 Med. àrd ωυ⁴μον KdO ον, ut dochmius iambicae formae exsistat: ————————. verum hoc loco verba, ut est in ceteris libris, videntur transponenda esse: ged„ed, uαεον νσ⁹⁴.— v. 51 libri: Kdο ο er⁴ννυιον. Pritzschius: G⁴αν ⁴o*νο, r61ν% KAd Qαοοωd ͥ—m0”ü-vlov, „A Kuπσος dre„6 νους r9⁴ιςσο. facile quidem est hexapodiam procatalectam efficere vel iambicam, ut Fritzschius volebat: Kurois&o α zal psrovg zοααο ,—— O— Ge—, vel logaoedicam, ut ipse olim conieceram: val Kurois, d τπ—νσναένονε rooudrag et Dindorfius: 24⁴ Kuarois dr el„sνοus οατον Bee— S—=e— antispasticum nimirum is quidem versum credens; sed nihil omnino mutandum. est tetrapodia logaoedica: C=”r— C——. v. 53 pro ltrats recte Seidlerus 2eτα⁵Gσν— v. 43 libri Ar‿νιονυσασm Seidlerus dντοοισα fortasse recte.— v. 45 libri durag. pro quo Hermannus ponebat dauς. scribendum vide- tur esse durq.— v. 46 sd. Med. Gν τ α laroysveid zovod râsovy suruzdgorn(itteris sv in litura) AOreι ομ? a. et sic libri ceteri, nisi quod ei τuid̃çov habent. L. Dindorfius coniecit uτνκ⁴‿ον quo recepto verbisdue versus 47 transpositis G. Hermannus scripsit: d τ Aaroysiera ouou]s, dorsνα d, T6 ov urusdgon. et quamquam certa ratione locum sic emendatum esse vix quisquam contenderit, tamen G. Hermannum, qui levibus sane mutationibus usus restituit, quae ferri certe queant, longe praestat sedui, quam approbare, quae ingenii magis expromendi quam veri indagandi causa alii viri docti videntur protulisse. velut G. Dindorfius: Gν 1ν, d pirdra aroyeves 269 4A, 90ν τeεμον εκντιι‿α˙ον, F. V. Fritzschius: 9u Agren³ oiα laroyeves 7994]% . 7, 3 2.„. 2 1. 2 5 oiurionsrd Grονν ανdς urνναoνᷓ ‿ SS rdsa dou, Hartungius: 6νυνν Aaroaονιο, Tιινευν τνααςεον. Haec inde a versu 35 antistrophica esse non solum G. Hermannus et alii, sed nuperrime etiam F. V. Fritz- schius censuit, ut, quid de ea re ipsi iudicemus, iam sit exponendum. ac primum quidem videamus, quomodo Hermannus causam suam tueatur. huic igitur a v. 35 usque ad 58 ut stropham, mesodum, antistropham con- stitueret praeter leviores emendationes, quas nos quoque agnovimus, his mutationibus opus fuit: v. 35 Gν d1* zᷣν zeν, v. 37 40„ ενy v. 38 1⁴⁶ετ ³⁶1ſ+Äℳp rvos igzias. praeterea non modo post v. 43 versum excidisse arbitratur, sed id quod ctiam gravius est, vv. 43 et 57 respondere inter se putat verba: οdtarrae T⁴ ⁷% Jagövres et Gν τ, ſaroytrerd zoĩoa, convenienter sane doctrinae suae de versibus antispasticis pro- 27 posita(XV), tetrapodia cum hexapodia iambica subiecta(XVIII). particulae XIII et XVII a tetrapodiis logaoedicis incipiunt, hexapodiis iambicis clauduntur, cum stropha« dimetro iambico terminetur interiecto dochmiis versu Adonio. latae, quam ipse vel maxime hoc loco firmari existimabat.„hic versus“, inquit,„cum antistrophico comparatus invicto argumento ostendit veram esse eam huius metri rationem, duam a me monstratam contra Boeckhium defendit Weiſsenbornius.“ metiebatur videlicet sic hos versus vir doctissimus: C—— G S— S— d. qualem responsionem cum ipsis versibus antispasticis a nobis repudiari supra copiosius demonstratum est. v. part. I pag. 4 sdd. itaque de decem versibus, quibus stropham eam et antistropham constare arbitratur, quinque tan- tummodo vere inter se respondere dixeris; at horum sunt terni dimetri dochmiaci, dui probare paene nihil, singuli trimetri iambici huius formae--=— S=—. qui, cum aliis quoque locis eius carminis idem versus recurrat, certe non multum probare possunt.— alia est ratio Fritzschii. qui stropham tantummodo et antistropham statuens haec fere immutavit: v. 35 αντεννςα ⁴ι u⁴ ⁷α, v. 39 1⁴ς⁶έτοο ϑ³ 01 p4„ oS igrias, V. 51 Kπςριςᷣ zai ptroν⁵ᷣ τρωιπαeντοας, vv. 56— 58 ea, quae iam supra exsignavimus. praeterea post v. 54 tres versus ex stropha repetivit nullo plane indicio librorum manuscriptorum innisus. ac ne hic duidem commemoratae sunt mutationes eae, quae aut nobis quodue probentur aut metricam versuum formam non tangant.— quid vero de Hartungi et J. H. H. Schmidtii partitione dicam, qui omnia ab initio antistrophica esse voluerunt? opus esse non arbitror, mutationes recensere, quibus carere viri docti non potuerunt; inspiciat mihi aliquis schemata illa metrica, quibus Schmidtius in primo tomo libri sui syllabarum rationem notavit, duanta illic quamque inusitata apud Aeschylum numerorum inaequalitas! ad Euripideam sane neglegentiam et ne Euripideam quidem devenisse te opineris. Sequitur, ut responsio usque ad v. 58 nulla sit agnoscenda. duae vero restant, carminis partes antistro- phicas esse pro certo puto affirmari posse, ut G. Dindorfius non ante v. 166 responsionem incipere iniuria con- tendisse videatur. quod quo clarius perspiciatur, ipsos versus 151— 157= 158— 165 ascribam. quos, si Medicei maxime libri lectionem respicimus, sic fere ab Aeschylo scriptos esse iudicamus. str. ant. 4. 8 5 3 3. 0⁷0/0 dιμ⁴ειν duuoi T6 1 ⁹‿μυς̈. 4νο/06 1 O rdeoον Ads 40 Qra. 3 6rν Hoa, 6³ gi Aro⁴2ον, Aauor dεονυωνν 9 νH6ννν Trdad 2 να ασοσ 3ν Qe£ 1α⁹ςσ Za*³νdον συα̈nν. GiAd 49re1¹s, 5 dᷣ A16 Geν[ Jooιτiνανκτιο aiνν 7 sriεαiνεᷣrα Toενιαμνοο dyrν T610 2„ 1d⁴,/ο. ri r,Qb dA1uνν r6G Q ι ri peviderat;. ꝗ-u¹ν e, 1⁴νας dναs Oywo 190 6 1οαε 70?&re T42os drrdye¹ 90 9; r⁴dmνον εςος 3ι vv. v. 3 str. Med. d erozpea Hoy.— v. 5 str. Med. Agreutr Hida] 4 4 6. ad ea Hermannus:„Bis“, inquit,„ seri- bendum erat dochmio monstrante.“ at ea ibsa forma dochmii: Agreuw gila ³ neque per se placet vocali α in arsi ante correpta et totus locus e versibus 15». 151 huc videtur irrepsisse, ut non bis, sed quater illud ² delendum et scribendum potius d ρα Agrenis censeam.— in antistr. libri za ⁶νεν quae mutila esse non minus sententia quam metrum demonstrat. et Hermannus quidem volebat: àν 4νκ μοο vel ασ. quod recipit Fritzschius, nisi quod Hermanni ν mutavit in ³sς. huic nos duodue potissimum assentiamur.— v. 6 str. Med. οοατέναηνο ε aννο, in quo òs cum Hermanno post aiiο transponendum est.— in antistr. libri 3 ανααςν s, pro quo recte idem ν ud⁴να. Gον τ.— v. 7 antistr. fortasse rectum vidit Hermannus, qui codicis scripturam τ τ Ʒν mutavit in ur τπ⁴εuνς, ut metrum versui strophico exacquaretur.— iam veram habe- mus Aeschyloque dignam responsionem, dignam duoque, duam summae illi stropharum praecedentium ab Har- tungio statutarum inaequalitati opponas. omnes versus excepto fortasse ultimo dochmio accuratissime inter se respondent, nulla fere maiore traditae scripturae nisi in quinto versu aperte vitioso mutatione adhibita. Tam de versuum 166— 181 responsione nemo omnino dubitat. v. 2 antistr. Dost 2uriριοι particulam Seid- lerus inseruit.— v. 3 pro„idoxes Wunderlichius„eα‿οn⁶ε.— v. 4 Med. 114εςισν ⁶, Blomfieldius dε‿εςε. — v. 5 libri 1εεε.ρνακνοι ⁶σνᷣ αeς νεκᷣαάτe. quod quomodo sanandum sit, dubium. G. Hermannus 34. 6 ere, Fritzschius 41. G&Adere. alii aliter.— 28 Nec desunt carmina, quae cum logaoedicis trochaicos ordines generi sescuplici adiunctos habeant. qualis exstat ea stropha, quae apud Euripidem in Oreste vy. 1369— 1379 legitur: Gp. 1I.—— 88 SS—== II.———=— —— ˙——— 8— 9 O— 8L”s—— 9— —— ,——— ⏑— Le ⏑— — ————— O——=— 9= 9) 10 ——— 5 — ⏑—— prior pars trochaica est praecedente hexapodia logaoedica(6+† 6. 4—+ 4. 4+ 4); altera ex dochmiis et paeonibus constat claudente versu trochaico. Praeterea huc ea stropha videtur referenda esse, quae Eur. Hipp. 848— 855 legitur, cuius metra haec potissimum esse arbitramur: X/0. I. Lo GSSS—— 8—— II.————ℳ— 5 — S—— ——=— Cee— 8— ᷑—— — O——, 0—’e— 8——= 2) sic stropha in duas partes discedit, quarum una tetrapodias logaoedicas duas hexapodiis trochaicis cinctas habet, altera dochmiaca est. ¹) v. 1 4„ εov scribi cum Hermanno pro 49„ loy oportere non putavi.— frustra metro versus secundi viri docti offensi sunt. ubi neque àv ante eu*μα⁴ρι⁶σσν, id quod Porsonus et Hermannus suaserunt, delendum, neque vocalis a in u⁵μ⁴ςρεαρν, id quod J. H. H. Schmidtius voluit Antipatrum Sidonium nimirum secutus, corripienda est. verba Hao,αοοιςα ³ννεέινια⁴αςρανν creticum cum dochmio efficiunt:————— tamen nos hoc loco eam versuum divisionem praetulimus, quae supra indicata est.— VV. 7— 9 aliter quoque dividi posse non negaverim: ⏑ ⏑——— Ls—. 2) versus 848— 851 i. e. particulam strophae priorem Theseo ascribendos esse versibusque 830— 833 respon- dere haud absona illa quidem Kirchhoffi coniectura est, sed quam recipere iure editores dubitaverint.— v. 4 pro librorum vuurdòs dorsοσeτds de³dya eleganter sane Jacobsius vuuros dorcoοmdν εas, cum Dindorfius malit vi³ντ‿ςσ d⁶τπισσησσετ 9ε ⁴α nos mutatione omni supersedentes versus sic divisimus, ut supra indicatum est. — de v. 5 v. part. II pag. 12. Pieri cum non possit, ut disputationis nostrae, quae restant adhuc, partes hoc ipso loco tractemus, iisdem fere nobis ac superiore anno verbis utendum est, rem nos propositam, ubi primum occasio oblata sit, persecuturos et ad finem, quoad eius facere possimus, esse perducturos. 29 Schulnachrichten. IJ. Die allgemeine Lehrverfassung der Schule. 1. Ubersicht über die einzelnen Lehrgegenstände und die für jeden derselben bestimmte Stundenzahl. Klassen: Lehrgegenstände. V—————— 1I ll Ila Iebh l e iha irb a bh la VIh V Ja. ——— ſſſſſ———————— — V V Religion.... 2 2 V 2 2 2 2 V 2 2 2 2 2 3 3 26 Peutsch...... 3 3 3 3 3 3 2 2 2 V 2 3 3 35 Latein........5 3 5 5 3 6 6 9o 9b»o 9„ 9 91 Französisch..... 4 4 4 4 4 4 4 5 5 4 V 4 V—— 46 wnglisch...... 16. 3 3 3 3 3 4 4————— 23 3 ' Geschichte..... 2 2 2 2 3 3 3 3 5 3 3 3 3 43 Geographie..... 2 2 2 2 Mathematik und Rechnen 5 5 5 3 5 5 5 4 4 4 4 4 4 59 Darstellende Geometrie. 2 2 2 32 2——————— 10 1 1 Physilk........ 3 3—————D— 15 . 2 2 Chemie 2 V 3 2————— V————( bez. 10 — . bez. fakult. 2 Naturbeschreibung—-—— V 2 2 2 2 2 9 28 2 2 2 18 —— Turnen...... Die Schüler waren in 9 Klassen, deren jede 2 Stunden hatte, geteilt. 18 T Zeichnen.....—— V— V— V— V 2 2 b 2 2 2 2 2 2 l6 bez. 18 8 2 fakult. Gesang...... Gesang in 4 Stunden wöchentlich. 4 Schreiben.....——— V———— V— 2 V 2 2 2 8 4* 7— UorIquο0& uopunss f ul 1ol⁴αοuᷣpuusen r S 14ilolsunsen „„ uulo7 AIralnArg 5 V 121 101M u ue012 3 uluole2 3 uauo*οõↄõW⅒m‚ uee Se e e e 4ac eeade —————————— Idua09 V dsqo n osen uolstlou 5 5 Stlan 2 d8, onioon, 5 noatee 3 u10qtaros 5 uo*⁸ led 5 V 101100LI I u0ο18 5—— 5—*—.( e r) 1921⸗ 7 uouanJ, 5 uouanJ, 5 ueuan] 5(al lan 1 10 M ————————— d nvorno — uouanJ, uasunnT 5 uouan, 5 3„ AISAud g nu RK L5 SunquN 5 uoudoenh 5 unudoed r† Sain 6—— 11 9 u 1 n I. 5—— 10110lSIIu I Uosuasst A⁴ —————————. . 9 HostISu. dostlsud g uuumsJon d 8s 1 III s9zuu T? Herbru 3 UostlSud. S0zur † 12elsluH Hosuesst A ————————————--——————— Tinloson 3 duaSoοn 5. pur SelA 15 1 d4A uosHleul 01101109 7 Uosuloe V 1211olSyluH. Su9sS1A 110 Sqn. 1 9 6 —————————————— õ— „dvSo n os* g Uosauε ε V 191roAdosoN 85 d IA uos ο½υ 6 1ostule ᷣ 12-oelssluaH losdasst A losaned L—,— — NoSruogel 6 5 6 Oosaued AanddH 16 vA 1osanu 5uoilstlon 7 uoStlod 5 uortlon 5 uo*Stled 58 10XIlo-I[aup¹0 4 olslol 3 1——; V —————————,— .. uosllSux 081I5 u 1941v A rs6 N5II Lanepad 14 1 Sdeilwa g Palron 1 Worlea 1 3 3 o1,l ueo ö“ no erer ⸗ TIolsuolStloll HUarA 611— untsuurd uedos!sturumnt rep Jlu d e eee Illon 10ASPOA 1 1 17 1911I IIu pO Uduaooen 1 — ludarSosD n o † 0uo osen 5 loddud 4. 86 AAI n osan 8 Nostulean 6 UoSqu) ε 10110/I Ildeb0 1osau 5.— 1 nar-eaeIN C NMonqsJo SuneN SanN 5 alen 1 ZanguN 2-ZanguN SanaN Snge 3 adran 1011I0I IIub10 ————— omer —'Sozuna † s92urA SSeii i norsa ag ——————Qᷓ—ꝭ—ꝭQCQ—P—Qnñᷓ́ᷓ’--———— 5— 7— AISCud e sef — 4dLlASodl G AlsSd dLriSod S Se e auzenc 6 —-ulo auIV G. Ald ld asane— V— a uIA 1loSIHIeB7I 6 uolstlou 5 osau0d e e a e 1Iosau). dvua 50 5 0ooson g 1e z III 1loslulorel 9ddnro 5 1loStuteaul 9 1Is,— ——-———————— 1 „ NosuIATHI 6 Uosturoaul Q uAI Uosaned-1loS 4n0. 9 ——————=— 1 3 15—-uIoau K F ee anaeN 5 e nur-OITueH 401lod2o — 5— 3 AdrvaSoop 6„n ss9 a bLS 4 1II V 11081u1u. 191110L100 ——————— 23I1 240— 0 61 ee ule N e e e U41 10 104 13101 “„erac— ostlSud 9 reduour ds 11 11*adolllosan 5 T1lo0800 8 uoLloson 9 10¼101 ——————————— 5— 3 S . 3„„ 62 7 2i Pro d A AA V rà dAar vàal aI 1III AsII ve I 1II 6 1I1 1— .8S8 8I 49184ueoruuA u ee euezune e e le SueeA alp. 1⁰p 1oS90 5% 3. Ubersicht über die im Schuljahr 1887—88 absolvierten Pensen. Oberprima. Ordinarius: Spangenberg. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Christliche Glaubens- und Sittenlehre.— Repetitionen aus der alt- und neu- testamentlichen Bibelkunde, sowie aus der Kirchen- geschichte.— Lektüre des Johannesevangeliums. Krebs. b) Katholiken(komb. mit Ib): Die dogma- tische Lehre von Gott an und für sich, von der Schöpfung und Erlösung nach Wedewer:„Grund- rils der Glaubenslehre“, S. 1— 75. Das Wichtigste aus der Sittenlehre. Wiederholungen aus der Kirchen- geschichte und Apologetik. Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Gelesen und erklärt wurden Schillers„Wallenstein“, Goethes „Iphigenie“,„Tasso.“ Litteraturgeschichte: Die deutsche Litteratur in ausführlicher Darstellung seit Klopstock bis zu Goethes Tod. Übungen in der Deklamation und in freien Vorträgen. Jeden Monat Wurde ein Aufsatz eingeliefert und korrigiert. The- mata der deutschen 1) Wodurch ist Schiller der Lieblingsdichter der Dentschen ge- worden? 2) Mit welchem Recht nennt Livius den 2. punischen Krieg den denkwürdigsten, den die Römer je geführt haben? 3) Hat der Deutsche Grund, auf seinen Namen stolz zu sein?(Klassen- arbeit.) 4) Unterhaltungsbüchersind unsere Freunde. aber auch unsere Feinde. 5) Gudrun und Penelope. (Eine Vergleichung.) 6) Uber den Ausspruch des Livius: Et facere et pati fortia Romanum est. 7) Aus welchen Gründen machte Lessings„Minna von Barnhelm“ einen so mächtigen Eindruck auf alle Zeitgenossen?(Klassenarbeit.) 8) Kurze Lebens- beschreibung. 9) Ist Roms Grölse eine Gabe des Glücks oder eine freie Schöpfung seiner Bürger? (Maturitätsarbeit.) F. Schmidt. Lateinische Sprache(5 Std. wöchentlich). Aufsätze: a) Grammatik: Die wichtigsten syntaktischen Regeln wurden fortwährend wiederholt nach Schultez: Grammatik; alle 14 Tage Exercitien und Extempo- ralien nach Schultz' Ubungsbuch, letztere nach Dik- taten. b) Lektüre: Ausgewählte Oden aus Horalz. Livius lib. XXIII. F. Schmidt. Französische Sprache(4 Std. wöchentlich). Grammatische Repetitionen. Extemporalien, Auf- sätze und Sprechübungen meist im Anschlufs an die Lektüre. Gelesen wurden: Lanfrey, Campagne de 1806 et 1807; Molieère, les Femmes Savantes. Themata der franz. Aufsätze: 1) Guerre de la 3me Coalition contre Napoléon. 2) Napoléon imitateur de Charlemagne. 3) Meurtre du duc d'Enghien. 4) Guerre du Nord. 5) Guerre de la Succession d'Espagne. 6) Guerre de Trente ans. 7) Molièere. 8) Henri IV, roi de France.(Maturitätsarbeit.) Kühn. Englische Sprache(3 Std. wöchentlich). Lektüre Shakspere, Macbeth und Hamlet, 1. und 2. Akt; auſserdem Macaulay, the history of England, Bd. I, chapt. III. p. 275— 350.— Grammatische Repetitio- nen. Schriftliche und Sprechübungen im Anſchluls an die Lektüre. Spangenberg.(Lewin 18t.) eschichte(3 Std. wöchentlich). Neuere Geschichte von 1789— 1871. Ebersichtliche Wiederholung der alten Geschichte nach Herbst, Hülfsbuch für die oberen Klassen der Gymnasien und Realschulen. Spangenberg. Mathematik(5 Std. wöchentlich). Analytische Geo- Maxima und Minima. Reihen. Bestim- mung vieldeutiger Symbole. Quadraturen, Rekti- fikationen, Kubaturen und Komplanationen. titionen aus allen Teilen der Elementarmathematik. metrie. Repe- Aufgaben für die Maturitätsprüfung. Ostern 1888. 1) Die Gleichung einer Kurve ist: 17 2— 16 xy+ 17 2— 192 x— 42 y+ 648= o. Die Art der Kurve soll bestimmt und ihre Gleichung auf die einfachste Form gebracht werden. 2) Unter welchem Winkel ist eine Ebene gegen den Horizont geneigt, wenn eine in derselben liegende Gerade mit ihrer Horizontalprojektion einen Winkel von 57⁰ 35' und diese Horizontalprojektion mit der Hori- 9 zontalspur der Ebene einen Winkel von 760 35 ein- schliefst. 3) Durch den einen Durechschnittspunkt zweier Kreise soll eine Gerade gelegt werden, dals die auf derselben abgeschnittenen Sehnen in dem Verhältnisse min zu einander stehen. 4) Ein Kapital beträgt mit seinen Zinsen zusammen nach einem Jahre 22 781 M. Wäre das Kapital um 200 Mark grölser und stände es ¼% höher auf Zinsen, so würde es in einem Jahr auf 23 045 M. anwachsen. Wie grols ist das Kapital und wie hoch der Zins- fuls? Uth. arstellende Geometrie(2 Std. wöchentlich). Die Lehre von den Zentralprojektionen. Die Zentral- projektionen der unbegrenzten und begrenzten geo- metrischen Gebilde, der Selbstschatten der Körper und der Schlagschatten, welche sie in die Grund- riſsebene oder auf andere Flächen werfen. Aug. Schmidt. hySik(3 Std. wöchentlich). Die Lehre vom Lichte und von der Wärme, Repetition und Erweiterung der Elementarmechanik, Repetitionen über alle Ge- biete der Physik. Aufgaben für die Maturitätsprüfung. Ostern 1888. 1) Ein Magnetstab von der Form eines recht- eckigen Parallelepipedons ist a(=— 25) em lang, b(= 2) em breit und wiegt P(= 195) s. Schwingt derselbe an einem Orte, für welchen die Horizontal- komponente des Erdmagnetismus H(= 0,193) ab- solute Krafteinheiten ist, um eine vertikale Axe, die durch den Schwerpunkt des Magnets geht und auf den Seitenflächen(a b) senkrecht steht, so braucht er zu einer Schwingung T= 8,8 Sek. Er wird einer kleinen horizontal schwingenden Magnetnadel so gegenübergestellt, dafs die magnetische Axe der- selben in ihrer Normallage durch seinen Schwer- punkt geht, den horizontal gelegten Seitenflächen (a b) parallel ist und die Längskanten a recht- winkelig kreuzt, Während der Mittelpunkt der Nadel von dem Schwerpunkte des Stabes um die Streckenr (= 100) em absteht. Magnetstabe bewirkte Ablenkung der Nadel aus dem magnetischen Meridiane? 2) Ein Eisenbahnzug, dessen Gewicht P(= 100) Tonnen beträgt, und der auf ebener Bahn in einer Minute die Geschwindigkeit v= 12 m erlangt, nimmt den Effekt E(= 200) e in Anspruch. Wie groſs ist die Reibung? Wie weit und wie lange bewegt er sich nach Abstellung des Dampfes? Bis Wie groſs ist die von dem zu welchem Betrage mufste die Reibung durch die Bremsen gesteigert werden, wenn er schon nach Zurücklegung des Weges s(= 720) m zur Ruhe kommen sollte? Aug. Schmidt. Chemie(2 Std. bezw. 4 Std. wöchentlich, 2 Std. obl, 2 Std. fak.). Die Schüler analysierten ein- fache, in Wasser lösliche und unlösliche Substanzen. Die weiter vorgeschrittenen Schüler analysierten alle Arten von zusammengesetzten Körpern, nament- lich Mineralien und Gesteine. Einige führten leichtere quantitative Analysen aus und übten sich in der Bestimmung des spezifischen Gewichts. Repetition der Chemie. Henrich. Unterprima. Ordinarius: Uth. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Glaubens- und Sittenlehre. — Neuere Kirchengeschichte.— Lektüre des Hebräer- priefs. Krebs. b) Katholiken:(komb. mit Ia). Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Schillers „Braut von Messina“, Sophokles'„König Odipus“, Schillers„Maria Stuart“, Lessings„Laokoon“(mit Auswahl).— Geschichte der deutschen Litteratur bis 1748.— Ubungen in der Deklamation und in freien Vorträgen.— Aufsätze und Disponierübungen. Themata der deutschen Aufsätze: 1. Wie erklärt, sich der Sieg Alexanders des Grolsen über die Perser? 2. Vergebens sucht der Mensch des Glückes Quelle weit aufser sich in wilder Lust; in sich trägt er den Himmel und die Hölle und seinen Richter in der Brust. 3. Inwiefern bilden die Worte des Chors in Schillers Braut von Messina:„Noch niemand entfloh dem verhängten Geschick; und wer sich vermifst es klüglich zu wenden, der mulfs es selber erbauend vollenden“, den Grundge- danken der Tragödie?(Klassenarbeit.) 4. Rüdiger. Eine Charakteristik nach dem Nibelungenliede. 5. Leidet König Odipus in der Tragödie des Sopho- kles unschuldig? 6. Die Ursachen der Catilinarischen Verschwörung. 7. Wodurch gewinnt Schiller unsere Teilnahme für Maria Stuart? 8. Burleigh und Talbot. Eine Parallele nach Schillers Drama. Metrische Übertragung einer Steiger. (Klassenarbeit.) 9. Stelle aus Vergils Aeneis II. Lateinische Sprache(5 Std. vöchentlich). a) Grammatik: Beständige Wiederholung der wichtigsten syntaktischen Regeln nach Schultz' 33 kleiner lat. Sprachlehre. Ubersetzen nach Schultz' Ubungsbuch. Alle 14 Tage ein Domesticum oder Extemporale. b) Lektüre: Sallust: Catilina; Cicero: erste Rede gegen Catilina und Rede für den Dichter Archias; Vergil: Aen. II, 1—558. Steiger. Französische Sprache(4 Std. vöchentlich.) Wiederholung einzelner Abschnitte der Syntax. Schriftliche Übersetzungen aus Plötz Übungen zur Syntax. Sprechübungen, Extemporalien und Auf- sätze meist im Anschlufs an die Lektüre. Lektüre: Mignet, Histoire de la Révolution française Bd. I; Racine, Athalie. Themata zu den französischen Aufsätzen: 1. Le règne de Louis XVI avant la révolution. 2. Ouver- ture des états généraux. 3. Prise de la Bastille. 4. Les journées d'Octobre à Paris et à Versailles. 5. Travaux constitutionnels de l'Assemblée nationale. 6. Mirabeau. 7. Fuite de Louis XVI. 8. Etat de la France vers la fin de 1791. Kühn. Englische Sprache(3 Std. wöchentlich). Macaulay, Lord Clive u. Warren Hastings. Shakspere's Julius Caesar. Schriftliche Ubungen. Sprechübungen. Kühn(Lewin.) Geschichte(3 Std. wöchentlich). Neuere Geschichte von der Reformation bis 1789 nach Herbst, Hülfs- buch für die oberen Klassen der Gymnasien und Realschulen. Spangenberg. Mathematik(5 Std. wöchentlich). Analytische Geo- metrie der Kegelschnitte. Determinanten. Höhere Gleichungen. Unendliche Reihen. Repetitionen. Uth. Darstellende Geometrie(2 Std. wöchentlich). Die Lehre den Schnitten der Flächen unter einander. Die Elemente der Schattenkonstruktionen. Aug. Schmidt. von Physik(3 Std. wöchentlich). Die Wellenbewegung, die Lehre vom Schall, die Lehre von der Wärme. Abschlufs der Mechanik der festen Körper. Die Mechanik der tropfbar flüssigen und der ausdehnsam flüssigen Körper. Aug. Schmidt. Chemie(2 bezw. 4 Std. wöchentlich). Die Versuche auf trockenem Wege wurden zuerst besprochen, eingeübt und durch Formeln erläutert. Daran- schlossen sich zahlreiche Analysen auf trockenem Wege. Dann wurde das Verhalten der Salze gegen konzentrierte Schwefelsäure resp. das Aufsuchen der Säuren mit konzentrierter Schwefelsäure ge- zeigt und das Verhalten der Körper zu Wasser, Salzsäure, Salpetersäure, Königswasser und das Aufschlielsen der unlöslichen Verbindungen. Henrich. Obersekunda. Ordinarius: F. Schmidt. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Kirchengeschichte von der Reformation an nach Noacks Hülfsbuch für den evangelischen Lektüre und Erklärung des ersten Briefes Pauli an die Korinther. Repet. der alten Kirchengeschichte und der Bibelkunde. Hochhuth. b) Katholiken(komb. mit II 1 des huma- nistischen Gymnasiums). Die Lehre von der Offen- parung überhaupt und die Beweise für die Gött- lichkeit des Christentums und der Kirche im be- (XNach Wedewer:„Grundrils der Apo- Religionsunterricht. sonderen logetik“*). Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Schwie- rigere Schiller'sche Gedichte, Schillers„Wilhelm Tell“ und Goethes„Hermann und Dorothea“ wurden gelesen und erklärt. UÜbungen im Deklamieren. Alle vier Wochen ein Aufsatz. Themata der deutschen Aufsätze: 1. Wie ver- herrlicht Schiller die Macht des Gesanges in dem „Grafen von Habsburg“ und in den„Kranichen des Ibykus?“ 2.„Die Elemente hassen das Gebild der Menschenhand.“ 3. Schillers„Spaziergang“, ein kulturhistorisches Gedicht. 4. Was treibt die Menschen in die Ferne?(Klassenarbeit.) 5. Warum zog Hannibal bei seinem Zuge nach Italien den Weg über die Alpen dem Seewege vor? 6. Der Fluls, ein Bild des Menschenlebens. 7. Die Rütli- scene nach Inhalt und Bedeutung(Klassenarbeit). 8.„Was man ist, das blieb man andern schuldig.“ 9.„Im Kriege selber ist das Letzte nicht der Krieg. 10. Hermanns Vaterhaus(Nach Goethes„Hermann und Dorothea“.)(Klassenarbeit). Krebs. Lateinische Sprache(5 Std. wöchentlich). a) Grammatik(2 Std. wöchentlich): Die Lehre von dem Indikativ, Konjunktiv, Imperativ, Infinitiv. der oratio obliqua, den Partizipien, dem Gerundium und Supinum nach Schultz' Grammatik, eingeübt nach Spiels' Ubungsbuch. b) Lektüre(3 Std.): Caesar de bello civili lib. III., ausgewählte Abschnitte aus Ovids Meta- morphosen. F. Schmidt. Französische Sprache(4 Std. vöchentlich). Lektüre: Racine, Athalie und Michaud, Le Siecle de Louis XIV. Im Anschluſs an die Prosalektüre wurden mündliche und schriftliche Ubungen ange- gestellt: Sprechübungen, Inhaltsangaben, Über- setzungen, Diktate, freie Wiedergabe von Vor- erzähltem. Grammatik: Plötz. Lektion 58— 79 mit Auswahl unter Beziehung auf den Lesestoff. Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann. Englische Sprache(3 Std. wöchentlich). Lektüre: Dickens, A Christmas Carol. Im Anschluſs hieran wurden mündliche und schriftliche Ubungen an- gestellt: Sprechübungen, Inhaltsangaben, Über- setzungen, Diktate, freie Wiedergabe von Vorer- zühltem. Grammatik: Gesenius, Grammatik der englischen Sprache§§ 111— 232 mit Auswahl. Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann. Geschichte u. Geographie(3 Std. wöchentlich). a) Geschichte(2 Std. wöchentlich). Geschichte des Mittelalters nach Pütz' Grundrils. b) Geographie.(1 Std. wöchentlich). Über- sichtliche Darstellung der physischen und poli- tischen Geographie Europas und Deutschlands, sowie der österr.-ungarischen Monarchie nach Daniels Lehrbuch. F. Schmidt. Arithmetik(2 Std. wöchentlich). vom 2. Grad mit einer und mehreren Unbekannten. arithmetische und geometrische Zinseszins- und Rentenrechnung. Gleichungen Progressionen, Uth. Geometrie(3 Std. wöchentlich). Ebene und sphä- rische Trigonometrie. Stereometrie. Uth. Darstellende Geometrie(2 Std. wöchentlich). Die Lehre von den Projektionen begrenzter Gebilde. Die ebenen Flächenschnitte unter besonderer Be- rücksichtigung der Kegelschnitte. Die Elemente der Lehre von den räumlichen Flächenschnitten. A. Schmidt. Physik(3 Std. wöchentlich). Abschluſs der Mechanik der festen Körper, die Lehre vom Magnetismus und von der Elektrizität. Im Sommer: Lautz. Im Winter: Moureau. Chemie(2 Std. wöchentlich). Die Metalloide. Einige Metalle, ihre Darstellung und ihre Verbindungen. Stöchiometrische Aufgaben. Henrich. Untersekunda. Cötus A. Ordinarius: Rofsbach. Religion(2 Std. wöchentlich) komb. mit Cötus B. a) Protestanten: Alte Kirchengeschichte nach Noacks Hülfsbuch für den evangelischen Religions- unterricht.— Lektüre und Erklärung der Apostel- geschichte. Wiederholung der Bibelkunde, der 10 Gebote, des apostol. Glaubensbekenntnisses, des Gebetes des Herrn und der Kirchenlieder. Hochhuth. b) Katholiken:(komb. mit Cötus B des Realg. und II 2 des humanist. Gymn.). Zweiter Teil der Kirchengeschichte, von Gregor VII. bis zum XVII. Jahrhundert, nach Wedewer:„Grundriſs der Kirchengeschichte“, 3. Auflage. Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Die wich- tigsten Gedichte Schillers erklärt und memoriert. Das Wichtigste aus der Poetik. Dispositionsübungen im Anschlusse an behandelte Prosastücke aus Hopf und Paulsieks Lesebuch Tertiu. Alle drei Wochen ein Aufsatz. Themata der deutschen Aufsätze: 1. Eine Ver- gleichung der Ballade Schillers„Der Ring des Polykrates“ mit der Erzählung Herodots. 2. Eine Beschreibung meines Studierzimmers. 3. Welche Gliederung und Gedankenfolge zeigt Schillers Ge- dicht„Die Klage der Ceres“.(Klassenarbeit). 4. Morgenstunde hat Gold im Munde(Chrie.). 5. Hirt und Jäger.(Eine Vergleichung im Anschlusse an Schillers„Alpenjäger“*). 6. In welchem Zusammen- hange stehen die Bilder 3—6 in Schillers„Lied der Glocke?“ 7. Die Elemente hassen das Gebild der Menschenhand.(Klassenarbeit). 8. In- kann der Winter ein Künstler genannt werden? 9. Charakteristik des Jünglings in Schillers „Taucher“.(Klassenarbeit). 10. Wie läſst sich die Macht des Gesanges an einigen hervorragenden Balladen, Schillers und Uhlands er- kennen? Hochhuth. Lateinische Sprache(5 Std. wöchentlich). a) Grammatik(3 Std. wöchentlich). Kasus- lehre nach Schultz' kleiner latein. Sprachlehre § 189— 238. Übersetzen nach Spiefs' Ubungsbuch für Tertia. Wöchentlich ein Domesticum oder Ex- temporale. b) Lektüre(2 Std. wöchentlich). bello Gallico lib. VI u. I 30—51. für von wiefern besonders Caesar de Range. Französische Sprache(4 Std. vöchentlich). Lektüre: Thiers, Bonaparte en Egypte. Daran schlossen sich zur Verarbeitung des Sprachstoffs mündliche und schriftliche Ubungen sowie gram- matische Erläuterungen. Grammatik: Tempus- und Moduslehre; Übersetzen der zusammenhängen- den Übungen aus Plötz' Schulgrammatik. Kühn. Englische Sprache(3 Std. wöchentlich). Ge- senius I wiederholt; Gesenius II§ 1— 110 mit Auswahl. Lektüre: Marryat, The Settlers in Canada.— Exercitien und Extemporalien im An- schluſs an Lektüre und Grammatik. Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann(Haines). Geschichte und Geographie(3 Std. wöchentlich). a) Geschichte. Alte Geschichte nach Herbst, Hülfsbuch für die oberen Klassen der Gymnasien und Realschulen. b) Geographie: Die auſsereuropäischen Erdteile. Range. Arithmetik(2 Std. wöchentlich). Die Lehre von den Wurzeln und Logarithmen, die Gleichungen 1. Grades mit einer und mehreren Unbekannten. Reine quadr. Gleichungen. Rofsbach. Geometrie(3 Std. wöchentlich). Stereometrie: Die Lagebeziehungen zwischen Punkt, Gerade und Ebene; die Lehre von den Ecken und Polyedern; Inhaltsberechnung der Trigonometrie: Die Funktionen der spitzen und stumpfen Winkel und ihre Anwendung zur Berechnung der Dreiecke aus ihren einfachsten Bestimmungsstücken. Rofsbach. Körper. Darstellende Geometrie(2 Std. wöchentlich). Einübung des Linearzeichnens an planimetrischen Konstruktionsaufgaben. Punkt, Gerade und Ebene in ihren Beziehungen zu den 3 Bildebenen. Die orthogonalen Projektionen der begrenzten geometri- schen Gebilde. Rofsbach. Physik(3 Std. wöchentlich). Einleitung in die Physik: Die allgemeinen Eigenschaften der Körper. Die mechanischen Grundbegriffe, Bewegung, Masse, Kraft, die Mechanik der festen Körper. Aug. Schmidt. Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Elemente der Krystallographie und Mineralogie. Komb. mit II 2 b. Henrich. Untersekunda. Cötus B. Ordinarius: Im Sommer: Diehl. Im Winter: Walter. Religion: Komb. mit Cötus A. Hochhuth. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Cötus A. Themata der deutschen Aufsätze: 1. Charakteristik des Grafen von Habsburg.(Nach Schiller). 2. Aus welchen Gründen giebt der Knappe in Schillers Taucher sein Leben preis? 3. Gedankengang und Gliederung in„Des Sängers Fluch“.(Klassenarbeit). 4. Die Entwicklung der menschlichen Kultur nach Schiller:„Das Eleusische Fest.“ 5. Wie recht- fertigt der Ritter in Schillers„Kampf mit dem Drachen“ seine That? 6. Wie können äufsere Ge- fahren für Völker wohlthätig sein? 7. Vorteil- hafte Folgen der Buchdruckerkunst.(Klassenarbeit). 8. Arbeit ist des Bürgers Zierde, Segen ist der Mühe Preis. 9. Der Mensch, der Herr der Erde. (Klassenarbeit). 10. Geringes ist die Wiege des Grolsen. Rosenkötter. Wedewer. Wie Lateinische Sprache(5 Std. wöchentlich). a) Grammatik(3 Std. wöchentlich). Wie Cötus A. b) Lektüre(2 Std. wöchentlich). Caesar de bello Gallico, lib. II u. III, lib. VI 1—15. Rosenkötter. Französische Sprache(4 Std. wöchentlich). Wie Cötus A. Lektüre: Erckmann-Chatrian, Histoire d'un Conscrit. Im Sommer: Diehl. Im Winter: Walter. Englische Sprache(3 Std. wöchentlich). Lektüre: Marryat, The Children of the New Forest. Im Anschluſs hieran mündliche und schriftliche Ubungen zur Verarbeitung des Sprachstoffes. Wiederholung und Erweiterung der Grammatik nach Gesenius II. Im Sommer: Diehl. Im Winter: Walter. Geschichte und Geographie(3 Std. wöchent- lich). Wie Cötus A. F. Schmidt. Arithmetik(2 Std. wöchentlich). Wie Cötus A. A. Schmidt. Wie Cötus A. A. Schmidt. Geometrie(3 Std. wöchentlich). Darstellende Geometrie(2 Std. wöchentlich). Wie Cötus A. A. Schmidt. 5 Wie Cötus A. A. Schmidt. Physik(3 Std. wöchentlich). Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich), komb. mit Cötus A. Henrich. Obertertia. Ordinarius: Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Neutestamentliche Bibel- kunde, Lektüre und Erklärung der Bergpredigt und der Gleichnisse Jesu. Luthers Leben. Wieder- holung von Kirchenliedern. Hochhuth. b) Katholiken:(komb. mit III 1 des humanis- tischen Gymn.). Erster Teil der Kirchengeschichte, von Christus Gregor VII., nach Wedewer: „Grundriſs der Kirchengeschichte“, 3. Auflage. Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Die wichtigsten Balladen Uhlands sowie andere Ge- dichte und Prosastücke. Ein Teil der Gedichte wurde memoriert. Die wichtigsten Begriffe der Metrik.— Alle drei Wochen ein Aufsatz. Ruppel. bis Lateinische Sprache(5 Std. wöchentlich). a) Grammatik: Tempora, Modi, Infinitiv, Par- tizip, Gerundium, Supinum nach Schultz' kleiner lat. Sprachlehre. Repetitionen.— Übersetzen nach Spiels' Ubungsbuch für Quarta.— Wöchentlich ein Domesticum oder Extemporale. b) Lektüre: Caesar de bell. Gall. IV und V. Wiegand. (4 Std. wöchentlich). Lektüre: Michaud, Histoire des Croisades I. Im Anschluſs mündliche und schriftliche Übungen: Sprechübungen, Beantwortung von Pragen, Inhaltsangaben, Ubersetzungen, Diktate, Wiedergabe von Vorerzühltem. Grammatik: Plötz'Schulgrammatik. Lektion 29 bis 45 mit Auswahl, Repetitionen früherer Abschnitte mit Beziehung auf den Lesestoff. Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann. Französische Sprache hieran- Englische Sprache(4 Std. wöchentlich). Lektüre: Ausgewählte Stücke aus Lüdeckings Lesebuch I. Mündliche und schriftliche Ubungen wie im Französischen. Grammatik: Beendigung und Wiederholung der Grammatik nach Gesenius I(Auswahl). Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann. Geschichte(2 Std. wöchentlich). Neuere Geschichte mit besonderer Berücksichtigung der branden- burgisch-preuſfsischen nach Pütz' Grundriſs für die mittleren Klassen. Ruppel. Geographie(2 Std. wöchentlich). Physische und politische Geographie des deutschen Reiches und der österreichisch-ungarischen Monarchie im Anschluls an Daniels Lehrbuch. Range. Geometrie(3 Std. wöchentlich). Ihnlichkeit der Dreiecke und Polygone. Flächeninhalt der gerad- linigen Figuren. Berechnung des Kreises. Kon- struktionsaufgaben. Uth.(Kadesch.) Arithmetik(2 Std. wöchentlich). Die Wurzeln begonnen. Gleichungen vom 1. Grade mit einer und zwei Unbekannten. Uth. Die Potenzen. (Kadesch.) Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Im Sommer: Botanik. Im Winter: Die Weichtiere. Rofsbach. Zeichnen(2 Std. wöchentlich). A kombiniert mit B. Fortsetzung der in IIIb begonnenen Übungen. Zeichnen nach den Gypsmodellen mit 2 Kreiden. Kreutzer. Untertertia. Ordinarius: Range. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Alttestamentliche Bibel- kunde nach Noacks Hülfsbuch für den evange- lischen Religionsunterricht. Repetition von Kirchen- liedern und aus dem Katechismus. Krebs. b) Katholiken:(komb. mit III2 Gymn.) Im Diözesankatechismus und in der biblischen Geschichte(nach Schusters Handbuch) Wieder- holung des Pensums von Sexta mit Hinzunahme der als schwerer bezeichneten Fragen u. Geschichten. Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Lektüre und Erklärung poetischer und prosaischer Stücke aus Hopf und Paulsieks Lesebuch für Tertia. Memorieren von Gedichten. Repetition der früher Alle 3 Wochen ein Aufsatz. Range. gelernten. Lateinische Sprache(6 Std. wöchentlich). gezeichnet. Die Lehre von der Beleuchtung der a) Grammatik: Kasuslehre aus Ellendt. Körper. Ornamente. Köpfe und Teile des mensch- Seyfferts Grammatik. Übersetzungen nach Oster- lichen Körpers, teils in Umrissen, teils schattiert. manns Übungsbuch für Tertia. Repetition der Kreutzer. Formenlehre und der früher memorierten Vokabeln. Wöchentlich ein Domesticum oder Extemporale. b) Lektüre: Caes. de bello Gallico lib. II, III. Range. Quarta. Cötus A. 5 5 1 4 3 Ordinarius: Steiger. Französische Sprache(4 Std. wöchentlich). rainazins: Steise Aus Lüdecking I wurde eine Auswahl von Stücken Religion(2 Std. wöchentlich). durchgenommen, sowie einige Gedichte gelernt. a) Protestanten: Biblische Geschichten des Im Anschluls an den Lesestoff mündliche und alten Testaments. Einteilung der heiligen Schrift. schriftliche Ubungen: Beantwortung von Fragen., Geographie Palästinas. Einteilung des Kirchen- Umformungen, Inhaltsangaben, Diktate, gramma- jahres. Lehre vom Gebet und den Sakramenten. tische Ubungen. Die wichtigsten unregelmälsigen Kirchenlieder. Weber. Zeitwörter wurden aus dem Lesestoff gewonnen b) Katholiken:(komb. mit IV Gymn.) Im und durch Konjugationsübungen an ganzen Sätzen Diözesankatechismus und in der biblischen wie an Einzelformen befestigt. Geschichte(Handbuch von Schuster) Wieder- Im Sommer: Diehl. holung des Pensums von Sexta mit Hinzunahme Im Winter: Walter. der als schwerer bezeichneten Fragen und Ge- Englische Sprache(4 Std.« wöchentlich). Es schichten. Wedewer. wurde eine grölfsere Zahl von Lesestücken aus Deutsche Sprache(2 Std. wöchentlich). Lesen Gesenius I und Lüdecking I durchgenommen, sowie und Erklären prosaischer und poetischer Stücke eine Auswahl von Gedichten gelernt. Die Sprech- aus Hopf und Paulsiek, Lesebuch für Quarta. und Schreibübungen schlossen sich an den Lese- Memorieren und Deklamieren von Gedichten. Satz- stoff an und bestanden in Beantwortung von Fragen, und Interpunktionslehre.— Alle 14 Tage ein Auf- Wiedergabe von Gelesenem und Vorerzähltem, Um- satz oder ein Diktat. Steig er. formungen, Diktaten und grammatischen Ubungen. Lateinische Sprache(9 Std. wöchentlich). Die Grammatik(Zahlwörter, Flexion des Subst., a) Grammatik: Wiederholung der Formen- Adj. und Verb.) wurde aus dem Lesestoff gewonnen lehre. Einübung der wichtigsten syntaktischen und durch besondere Ubungen verarbeitet. Regeln nach Ostermanns Übungsbuch für Quarta. Im Sommer: Diehl. Auswendiglernen von Mustersätzen. Wiederholung Im Winter: Walter. der in Sexta und Quinta gelernten Vokabeln. Geschichte(2 Std. wöchentlich). Mittelalter nach Wöchentlich ein Extemporale oder Domesticum. Eckertz' Hülfsbuch. spangenberg. b) Lektüre: Cornelius Nepos: Miltiades, The- Geographie(2 Std. wöchentlich). Europa im all mistocles, Aristides, Cimon, Lysander. Klolbläcdes, gemeinen. Speziellere Geographie der Staaten Epaminondas. Steiger. Europas mit Ausschlufs von Deutschland. Französische Sprache(5 Std. wöchentlich). An Range. der Hand der Lektüre(Lesebuch von Lüdecking, Geometrie(3 Std. wöchentlich). Parallelogramm, Erzählungen) wurde das vramm. Lensum der Ele- Kreis, Flächengleichheit. Henrich. mentargrammatik von Plötz(L. 61— 105) durch- gearbeitet. Einige Gedichte wurden gelernt, sowie Sprech- und Schreibübungen in erweiterter Form wie in Quinta angestellt. Arithmetik(2 Std. wöchentlich). Die 4 ersten Operationen. Gleichungen ersten Grades. Henrich. Im Sommer: Diehl. Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Bestim- Im Winter: Walter. mung einheimischer Pflanzen. Wiederholung der 4 3 3 Geschichte(2 Std. wöchentlich). Griechische Ge- Morphologie. Die Gliedertiere. Rofsbach. schichte bis auf Alexander, römische bis zur Schlacht Zeichnen(2 Std. wvöchentlich). Proportionen des bei Aktium nach Pütz' Grundriſs für mittlere menschlichen Kopfes in grolsem Malsstabe vor- Klassen. Wiegand. r 9 Geographie(2 Std. wöchentlich). Die aufsereuro- päischen Erdteile nach Daniels Lehrbuch. Wiegand. Geometrie(2 Std. wöchentlich). Geometrische Vorbegriffe, Punkt, Gerade, Winkel, Parallelen- theorie, Lehre vom Dreieck und vom Parallelo- gramm. Konstruktionsaufgaben. Henrich. Rechnen(2 Std. wöchentlich). prüche. Regel de tri. Brüche, Dezimal- Henri ch. Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Beschrei- bung einheimischer Pflanzen. Reptilien. Amphibien und Fische. Rofsbach. Zeichnen(2 Std. wöchentlich). Fortsetzung und Erweiterung der in V begonnenen Ubungen. Kreutzer. Quarta. Cötus B. Ordinarius: Ruppel. Religion(2 Std. wöchentlich). Wie Cötus A. Hochhuth. b) Katholiken: komb. mit Cöt. A. Wedewer. a) Protestanten. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Wie Côt. A. Ruppel. Lateinische Sprache(9 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Ruppel. Französische Sprache(5 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Im Sommer: Pfeiffer. Im Winter: Rofsmann. Geschichte(2 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Ruppel. Wie Cét. A. Ruppel. Geometrie(2 Std. wöchentlich). Vorbegriffe, Punkt, Geographie(2 Std. wöchentlich). Gerade, Winkel. Parallellinien. Dreieck und Pa- rallelogramm. Aufgaben. Rofsbach. Rechnen(2 Std. wöchentlich). Rabatt-, Gesellschafts-, nung. Regel de tri, Zins-, und Verlustrech- Rofsbach. Gewinn- Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Rofsbach. Zeichnen. Kreutzer. V V V Quinta. Cötus A. Ordinarius: Hochhuth. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Biblische Geschichten des neuen Testaments nach Schäfers Lehrbuch. I. Teil. Memorieren von Kirchenliedern. Apostolisches Glaubensbekenntnis. Hochhuth. b) Katholiken(komb. mit V des humanisti- schen Gymnasiums). Im Diözesankatechis- mus das II. Hauptst.(von den Geboten) und vom III. Hauptst. Frage 1— 266(von der Gnade und den 7 Sakramenten) mit Auswahl, d. h. mit Weg- lassung der als schwer bezeichneten Fragen. Be- sprechung des Kirchenjahres. Erlernen einiger Lieder. In der biblischen Geschichte(nach Schusters Handbuch): Einige Geschichten des alten Testaments. Wedewer. Deutsche Sprache(2 Std. wöchentlich). Lesen und Erklären ausgewählter poetischer und prosai- scher Stücke aus Hopf und Paulsieks Lesebuch I, 2. Memorieren und Deklamieren von Gedichten. Wöchentlich ein kleiner Aufsatz oder ein Diktat. Hochhuth. Lateinische Sprache((0Std. wöchentlich). Gram- matik: Formenlehre nach Ellendt-Seyffert nebst den wichtigsten Regeln der Syntax. Ubersetzung der Übungsstücke aus Ostermanns Übungsbuch. Vokabellernen aus Ostermanns Vokabularium für Quinta. Exercitien und Extemporalien. Hochhuth. Französische Sprache(4 Std. wöchentlich). Eine Zahl von Lesestücken der Elementargrammatik von Plötz wurde durchgearbeitet. An dieselben schlossen sich Sprech- und Schreibübungen(Diktate, Beantwortung von Fragen, Nacherzählungen, Um- formungen, grammatische Übungen). Eine Aus- wahl von Gedichten wurde auswendig gelernt. Die Grammatik wurde auf induktivem Wege aus dem Lesestoff erworben und an besonderen Übungen befestigt.(Ersatz der Deklination, Fürwörter, Konjugation des Indikativs, Zahlwörter.) Aufser den am Lesestoff angestellten Sprechübungen fanden freie Sprechübungen statt, zu denen die Anschau- ungsbilder von Hölzel benutzt wurden. Im Sommer: Diehl. Im Winter: Walter. Geschichte(1 Std. wöchentlich). Deutsche Helden- Ruppel. sagen. Geographie(2 Std. wöchentlich). Das deutsche Reich nach Daniels Leitfaden. Ruppel. Rechnen(4 Std. wöchentlich). Fortsetzung der Bruchrechnung. Dezimalbrüche. Regel de tri. Geo- metrische Konstruktionen. Im Sommer: Lautz. Im Winter: Moureau. Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Beschrei- bung einheimischer Pflanzen. Die Vögel. Nach Leunis. Rofsbach. Zeichnen(2 Std. wöchentlich). Gefäſsformen, freie und symmetrische Ornamente verschiedener Stile nach Vorzeichnung an der Schultafel; leicht schat- tierte Ornamente. Kreutzer. Quinta. Cötus B. Ordinarius: Wiegand. Religion(2 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Wie Cöt. A. b) Katholiken: komb. mit Cöt. A. Wedewer. Weber. Deutsche Sprache(2 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Wiegand. Lateinische Sprache(9 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. FranzösischeSprache(4 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Kühn. Geschichte(1 Std. wöchentlich). Wie Cöôt. A. Wiegand. Wie Cöt. A. Wiegand. Rechnen(4 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Im Sommer: Lautz. Im Winter: Moureau. Wiegand. Geographie(2 Std. wöchentlich). Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Rofsbach. Sexta. Cötus A. Ordinarius: Krebs. Religion(3 Std. wöchentlich). a) Protestanten: Biblische Geschichten des alten Testamentes nach dem bei Quinta erwähnten Lehrbuch. Memorieren von Kirchenliedern. Die 10 Gebote wurden memoriert und erklärt. Krebs. b) Katholiken(komb. mit VI des humanist. Gymnasiums): Im Diözesankatechismus das I. Hauptstück(vom Glauben) und vom III. Haupt- stück Frage 267— 340(von den Sakramentalien, dem Gebet und den kirchlichen Gebräuchen) mit Weglassung der als schwer bezeichneten Fragen. Erlernen einiger Lieder. Erklärung der hl. Messe. Geographie von Paläsbina. In Geschichte(nach Schusters neue Testament mit Auswahl. der biblischen Handbuch) das Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Lesen und Erklären poetischer und prosaischer Stücke aus Hopf und Paulsieks Lesebuch I. 1. Memo- rieren Orthographische Übungen und kleine Aufsätze, wöchentlich eine Arbeit. Krebs. Lateinische Sprache(9 Std. wöchentlich). Die regelmäſsige Formenlebre nach der Grammatik von Ellendt-Seyffert. Übersetzung der Übungs- stücke aus Ostermanns Übungsbuch. Memorieren von Gedichten. der Vokabeln aus Ostermanns Vokabularium für Sexta. Extemporalien und Exercitien. Krebs. Geschichte(1 Std. wöchentlich). Ausgewählte Sagen des klassischen Altertums. Weber. Geographie(2 Std. wöchentlich). Grundlehren Kurze Übersicht über dic aulser- Daniels der Geographie. europäischen Erdteile im Anschluls Leitfaden. an Weber. Rechnen(4 Std. wöchentlich). mit unbenannten und penannten Zahlen. Nach Diesterweg& Heuser. Weber. Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Beschrei- bung einheimischer Pflanzen. Die Säugetiere. Im Sommer: Lautz. Im Winter: Moureau. Zeichnen(2 Std. wöchentlich). A kombiniert mit B. Übungen im Zeichnen einfacher gerad- und krummliniger Figuren auf Grundlage der geometrischen Formenlehre. Zusammenstellung von Blatt-, Knospen-, Blüten- und Rankenformen zu Rosetten, Füllungen, Bordüren und Dessins an der Schultafel in grolsem Malsstabe entworfen und vorgezeichnet. Die vier Spezies Bruech- rechnung. Kreutzer. Sexta. Cötus B. Ordinarius: Rosenkötter. Religion(3 Std. wöchentlich). a) Protestanten: wie(6t. A. Weber. b) Katholiken: komb. mit Cöt. A. Wedewer. Deutsche Sprache(3 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Rosenkötter. Lateinische Sprache(9 Std. wöchentlich). Wie Cöt A. Rosenkötter. Wegen Teilnahme am Konfirmandenunterricht, Wie Cöt. A. Rosenkötter. Geschichte(1 Std. wöchentlich). Geographie(2 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Rosenkötter. Rechnen(4 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Weber. Naturgeschichte(2 Std. wöchentlich). Wie Cöt. A. Weber. Wie Cöt. A. Kreutzer. Zeichnen(2 St. wöchentlich). waren von der evang. Religionsstunde dispen- siert aus II— 1, aus III 1— 9, aus III 2— 10, aus IV— 1 Schüler. Wegen Teilnahme am 4 Schüler dispensiert. Erstkommunikantenunterricht rechnischer Turnen: VI Cöt. A und B(je 2 Std. wöchentlich). übungen. Turnspiele. 1 waren von der kath. Religionsstunde Unterrieht. Einfache Freiübungen auf und von der Stelle; leichte Ordnungs- Cöt. A, im Sommer: Lautz; im Winter: Moureau. Cöt. B, im Sommer: Lautz; im Winter: Metzer. V Cöt. A und B(je 2 Std. wöchentlich).- a) Freiübungen auf und von der Stelle in entsprechender Erweiterung; b) Geräte und Gerüstübungen: Klettern an Tauen, senkr. und schrägen Stangen. Tiefsprung. schrägen und wagrechten Leitern. IV(2 St. wöchentlich). Wie in V. III 2(2 Std. wöchentlich). Neu dazu: Sturmlauf. Ordnungsübungen. Übungen an Hoch- und Weitsprung.— Turnspiele. Im Sommer: Lautz; im Winter: Moureau. Einfache Ubungen am Reck. Turnspiele. Metzer. a) Zusammengesetzte Frei- und Ordnungsübungen. b) Geräte- und Gerüstübungen; Klettern; Sprunggestell; Ubungen am Reck; Barren; Bock- und ½„ 1 88 7 ⁸½ ⸗„ Sturmspringen. III1 Cöt. A und B(2 Std. wöchentlich). a) Wie III 2. Metzer. b) Geräte- und Gerüstübungen: wie III 2. Es kamen neu hinzu: Übungen am Pferd. II 2 Cöt. A und B(2 Std. wöchentlich). Metzer. a) Schwierigere Frei- und Ordnungsübungen; Eisenstabübungen. b) Geräte- und Gerüstübungen: Übungen an sämtlichen Turngeräten in stufenmälsiger Er- weiterung. II 1, I 2 und I1 kombiniert. Wie in II 2 in entsprechender Erweiterung. Im Sommer: Metzer; im Winter: Moureau. Im Sommer: Lautz; im Winter: Moureau. 41 Gesang: V und VI(2 Std. wöchentlich). Das Wichtigste aus der allgemeinen Musiklehre, Gehör- und Treffübungen; ein- und zweistimmige Volkslieder. Zwanzig ausgewählte Choräle. Allgemeiner Chor(2 Std. wöchentlich). Verschiedene Chöre für gemischten Chor sowie für Männerstimmen wurden geübt. Schmitt. Fakultatives Zeichnen: Am fakultativen Zeichenunterricht hat ein Schüler teilgenommen. II. Verfügungen der vorgesetzten Behörde. Kassel, den 30. März 1887. Verfügung des Königlichen ProvinzialeSchulkollegiums, durch welche für die evangelischen Schüler der unteren und mittleren Klassen ein pesonderer alle 3 Wochen zu besuchender Jugendgottesdienst eingerichtet wird. Kassel, den 9. Juni. Verfügung, welche den Direktoren die Konservierung der Alter- tümer empfiehlt. Kassel, den 22. Juni. Verfügung, welche nähere Bestimmungen über die Einrichtung der Verwaltungsberichte vorschreibt. Kassel, den 9. August. Mitteilung einer Ministerialverfügung vom 13. Juli 1887, nach welcher die von den Herren Ministern des Innern und der Finanzen wegen Fortgewährung des Civildiensteinkommens an aufseretatsmälſsige Beamte während ihrer Einberufung zu den gewöhn- lichen militärischen Friedensübungen getroffenen Bestimmungen künftig auch auf die wissen- schaftlichen Hülfslehrer an höheren Lehranstalten in Anwendung zu pringen, jedoch für eine kostenfreie Vertretung der Herren Lehrer Sorge zu tragen ist. Kassel, den 22. August. Verfügung, welche den höheren Lebranstalten empfiehlt, den Beitritt zu dem Verein für Nassauische Landeskunde in Erwägung zu ziehen. Kassel, den 2. Dezember. Verfügung. welche vorschreibt, dals wenn ein Schüler nach einjährigem Besuche der Untersekunda nicht aufgerückt ist, ihm am Ende des dritten Semesters seines Aufenthaltes in der Untersekunda nur dann das einjährige Zeugnis auszustellen ist, wenn sich die Klassenlehrer die Uberzeugung verschafft haben, daſs derselbe sich auch mit derjenigen Lehraufgabe, welche für das zweite Halbjahr des Klassenunterrichts bestimmt ist, hinreichend vertraut gemacht und sich schon jetzt die Reife zum Eintritt in eine mit demn petreffenden Klassenunterricht beginnende Obersekunda erworben hat. Kassel, den 6. Januar 1888. Verfügung, durch welche die Einführung der Jäger- Eckertz-Herbst'schen Lehrbücher der Geschichte genehmigt wird. Kassel, den 7. Februar 1888. Mitteilung einer Ministerialverfügung, durch welche die bestehende Bestimmung, dass den dritten dieselbe höhere Lehranstalt gleichzeitig besuchenden Brüdern, falls deren Eltern darum bitten, das Schulgeld zu erlassen ist, aufgehoben wird. und über die Befreiung der Lehrerssöhne von Entrichtung des Schulgeldes nähere einzelne Bestim- mungen getroffen werden. III. Chronik der Anstalt. Das Schuljahr wurde am 19. April, morgens 8 Uhr, nachdem tags vorher die Aufnahme- prüfung abgehalten war, durch Gebet und Vorlesen der Gesetze in feierlicher Versammlung der Lehrer und Schüler eröffnet. Die Pfingstferien waren auf die Zeit vom 28. Mai pis 2. Juni beschränkt mit Rücksicht darauf, daſs wegen der in Wiesbaden im September tagenden Versammlung der Arzte und Naturforscher, da viele Räume der verschiedenen Schulen Wiesbadens in Anspruch genommen wurden, die Herbstferien um eine Woche verlängert würden. Am 9. Juni fiel der Unterricht wegen des Fronleichnamfestes aus. Am 1. August erlitt die Anstalt durch den Tod des wissenschaftlichen Hülfslehrers Laut⸗ einen beklagenswerten Verlust. Derselbe ertrank beim Baden im Rhein. Seine Leiche, welche einige Tage später aufgefundeu war, wurde von Lehrern und Schülern des Realgymnasiums und von zahlreichen anderen Leidtragenden zu Grabe geleitet. Die Anstalt, welche ihn selbst heran- gebildet hatte, verliert in ihm einen begabten, kenntnisreichen, berufstreuen Lehrer und wird ihm ein dauerndes Andenken bewahren. Mit dem Schlusse des Sommersemesters schieden noch aus dem Kollegium die wissen- schaftlichen Hülfslehrer Dr. Pfeiffer und Dr. Diehl, der erstere, um einen Ruf als Assessor an die Nassauische Finanzkammer, der zweite, um einen Ruf an die hiesige Realschule anzu- nehmen. Der Abgang beider Lehrer, die früher Schüler der Anstalt waren, ist ein schwerer Verlust für dieselbe. Mögen sie in ihrem neuen Berufe den reichen Segen des Herrn erfahren. Vom 15. August bis 26. September Herbstferien. Am 26. September wurde, nachdem tags vorher die Aufnahmeprüfung stattgefunden hatte. das Wintersemester in der üblichen Weise eröffnet. Zugleich wurden die wissenschaftlichen Hülfslehrer Moureau und Dr. Roflsmann, sowie der der Anstalt zur Ableistung seines Probejahres zugewiesene Kandidat Dr. Degenhardt durch den Direktor in ihr Amt eingeführt. Eimige Tage später traten noch der ordentliche Lehrer Walter, bisher an der Realschule zu Kassel angestellt, und der der Anstalt zur Ableistung seines Probejahres zugewiesene Kandidat Fischer in das Lehrerkollegium ein. Vom 14. bis 16. Dezember unterzog der Königliche Provinzial-Schulrat Herr Dr. Lah- meyer die Anstalt einer Revision. In dem darüber erstatteten Revisionsbericht heiſst es:„Der Direktor der Anstalt lälst sich die Förderung der Interessen des Unterrichts und des Gesamtwohles der Schule ernstlich angelegen sein, und das Kollegium umfaſst eine Reihe eifriger, tüchtiger Lehrer, welche den Direktor in seinen pezüglichen Bestrebungen wirksam zu unterstützen vermögen.— Im übrigen ist hervorzuheben, dafs die Revision des Unterrichtes am Realgymnasium in verschiedenen Klassen und Lehrfächern sowohl hinsichtlich der Lehrer als hinsichtlich der Schüler zu einem recht befriedigenden, in vollem Maſse anzuerkennenden Ergebnis geführt hat.“ Die Weihnachtsferien wurden mit Rücksicht auf die verlängerten Herbstferien um eine halbe Woche verkürzt, so daſs der Unterricht schon wieder am 4. Januar 1888 begann. 43 Vom 23.— 27. Januar wurde die schriftliche und am 9. und 10. März unter dem Vorsitze des mit der Vertretung des Königl. Herrn Provinzial-Schulrates beauftragten Anstalts-Direktors die mündliche Maturitätsprüfung abgehalten. Am Schlusse des Schuljahres werden zwei Lehrer aus dem Kollegium ausscheiden, die qurch eine vieljährige Thätigkeit eng mit der Anstalt verwachsen sind, nämlich der Oberlehrer Dr. Steiger, um als Oberlehrer an das Gymnasium zu Rinteln, und der ordentliche Lehrer Licentiat Dr. Krebs, um als Oberlehrer an das neugegründete Gymnasium in Frankfurt a. M. überzugehen. Wir begleiten die hochbegabten, tüchtigen, berufstreuen Lehrer in ihren neuen Beruf mit den pesten Segenswünschen. Am 12. März wurde den Oberlehrern Prorektor Dr. Uth und Ferdinand Schmidt das Prädikat„Professor“ verliehen. Während des abgelaufenen Schuljahres hielten die wissenschaftlichen Hülfslehrer Haines, Dr. Kadesch und Dr. Lewin durch Erteilung einiger Unterrichtsstunden den Zusammenhang mit der Anstalt fest. Der Gesundheitszustand der Lehrer war im abgelaufenen Schuljahr ein befriedigender, da- gegen der der Schüler durch eine ziemlich verbreitete Masernepidemie getrübt. IV. Statistische Mitteilungen. 1. Ubersicht über die Frequenz und deren Veränderung im Laufe Schuljahres 1887/8s. des III IIa IIb IIII III2 Iva IUb Vva Vb —— ¹— ¹——— 1 ₰— 1 1 — 1. Bestand am 1. Februar 1887.. aab.. ,22 18 13 35 44 36 34 35 32 32 V— 2. Abgang bis zum Schluſs des Schuljahres 183 ⅞, 22— 6 5 5 9 29 6 4 3 a. Zugang durch Versetzung 2u Ostern 16 G 19 29 23 32 46 60 3 b. Zugang durch Aufnahme 5 F. zu Ostern.— 4 2 3 4 8 3 5 ———— 4. Freduenzam Anfang 188 ⅞ 16 12 22 21 22 37 44 28 29 38 35 5. Zugang im Sommersemester——— 1—— 1——— 6. Abgang im Sommersemester—— 1 1 4 1— 1 3 7a. Zugang durch Versetzung .. Zu Michaclis——— 1 3— 1———— 7 b. Zugang durch Aufnahme zu Michaclis... 1 1 4 4 2 2 1 3 5 8. Frequenz am Anfang des Wintersemesters.. 16 12 22 22 22 36 44 28 30 40 37 9. Zugang im wintersemester————— 1 1——— 10. Abgang im Wintersemester—— 1— 2——— 2— 1 11. Frequenz am 1. Februar 1388...... 16 12 21 229 20 36 45 29 28 40 36 12. Durchschnittsalter am 1. Februar 1888.. 13 1. 18 J. 17 J. 16 J. 16 J. 15 J. 14 J. 13 J. 1s3 j. 12 J. 12 J. 6 X 1I. 21. GI.§I. 3 I. 4L 11 — 70 40 39 8 3 1 3 38 39 1 2 37 37 10 J. 101 9 M. 10 1—‿ 10 379 2. Ubersicht über die Religions- und Heimatsverhältnisse der Schüler. 5 [Evang. Kath. V Diss. Juden. Einh. Ausw. V Ausl. ————4———————— 1. Am Anfang des Sommersemesters 288 V 7l 4 18 288 61 34 5 2 altkath. 2 Am Anfang des Wintersemesters 285 2— 19 27ʃ 68 11 4 altlath 3 Am 1. Februar 1888..... 279 h ee 67 10 5 zaleratn. Das Zeugnis für den einjährigen Dienst haben erbalten: Ostern 1887: 21; Michaelis: 10; davon sind zu einem praktischen Beruf übergegangen: Ostern: 3; Michaelis: 9. 3. Ubersicht bpen die Abicurienten vor Ostern 1888. 3 0 Con- 3„ Z g: Nr. Namen ras n und Ort Kon Stand und Wohnort des Vaters Künftiger Beraf. der Geburt tession 4 1. Baldus, Karl* 5. März 1869 kath. Bezirksgeometer in Wiesbaden Theologie Wiesbaden I 2. Vollmer, Otto“ 29. Dezember 1869 kath. Lehrer in Ems Neuere Sprachen Ems 3. Conradi, Daniel* 14. Oktober 1868 evang. † Gärtner in Wiesbaden Theologie Wiesbaden 4. Demmler, Friedrich* 18 August 1869 kath. † Metzger in Eltville Postfach Eltville 5. Wilhelmi, Heinrich 23. November 1869 evang. Regierungssekretär a. D. in Wies- Neuere Sprachen Wiesbaden baden 6. Digneffe, Wilhelm 5. Dezember 1868 kath. Kaufmann in Wiesbaden Chemie Wiesbaden 7. Wandesleben, Friedrich 20. Februar 1869 evang. Hüttenwerksbesitzer auf Strom- Hüttenfach Stromberger Hütte berger Hütte bei Kreuznach 8. Rospatt, August* 9. Februar 1869 evang. Regierungsrat in Wiesbaden Jurisprudenz Lennep 9. Weyel, PFriedrich 15 November 1868 evang. Lehrer in Sonnenberg bei Wies- Neuere Sprachen Dietenhausen bei baden Weilburg Tag und Ort Kon- Nr. Namen I de. Geburt fassion Stand und Wohnort des Vaters V Künftiger Beruf. ———— f— ł̃ꝑumẽ ⁶“y= pc h—łͦꝑ—= SSR— 10. Schipp, Wilhelm 11. März 1870 evang. Schreinermeister in Biebricha Rh Postfach Biebrich a. Rh. 11. Albert, Robert 11. März 1869 kath. † Fabrikant in Biebrich a. Rh. Chemie Bliebrich a. Rh. 12. Nicklas, Karl 227. Mai 1869 erans. Hofkonditor in Biebrich a. Kh. Postfach Biebrich a. Rh. 13 V Abt, August 19. Januar 1867 kath. V † Bauunternehmer in Wiesbaden Mathematik und Höchst Naturwissensch. 14. Westermann, Askan 6. November 1868 evang. f Gerichtsassessor in Wiesbaden Militär Köln 15 Bohrmann, Alexander 5. Dezember 1869 erang. Oberpostsekretär in Wiesbaden Chemie Wiesbaden 16 Schmidt, Karl V 25. Juli 1866 evang. Rentner in Wiesbaden Militär Wiesbaden V 1 Die mit* versehenen Abiturienten wurden von der mündlichen Prüfung befreit. V. Sammlungen von Lehrmitteln. Anschaffungen. 1. Für die Lehrerbibliothek: a) Zeitschriften: Herbst, Deutsches Litteraturblatt 1887.— Behrens u. Koerting., Zeitschr. f. neufranzösische Sprache. Bd. 9.— Zentralblatt für die gesamte Unterrichtsverwaltung in Preuſsen Jahrg. 1887.— Schloemilch, Zeitschr. f. Mathematik u. Physik. Jahrg. 32.— Poggendorffs Annalen der Physik u. Chemie. Bd. 30. 31. 32.— Beiblätter zu Poggendorffs Annalen. Bd. 11.— Fittica, Jahresbericht über die Fortschritte der Chemie im Jahre 1884, Heft 5; 1885: 1—4(incl.)— J. Klein, Revüe über die Fortschritte der Naturwissenschaften. Bd. 15.— Sklarek, Der Natur- forscher. Bd. 20.— Crelle, Journal f. reine u. angewandte Mathematik. Bd. 101.— v. Sy bel, Histo- rische Zeitschrift. Bd. 57. 58.(N. F. 21. 22).— Petermanns Geographische Mitteilungen. Bd. 33.— Fleckeisen u. Masius, Neue Jahrbücher f. Philologie u. Pädagogik. Bd. 135. 136.— Krumme, Pädagogisches Archiv. Jahrgang 29.— Humboldt, Zeitschrift f. d. Naturwissenschaften f. 1887.— Freytag u. Boettger, Centralorgan f. d. Interessen des Realschulwesens. Jahrg. 15.— b) Bücher: Schmid, Encyklopädie des ges. Erziehungswesens. Bd. VIII. Lieferung 2 u. 3. Bd. IX u. X.(Schlufs des Werkes).— Goedeke, Grundriſs zur Geschichte der deutschen Dichtung. Liefg. 7. Meyers Konversations-Lexikon. 4. Aufl. Bd. 7. 8. 9.— Ziller, Allgemeine Pädagogik. 2. Auflage. Herausgegeben von Just. Leipzig 1884.— Bolley, Handbuch der chemischen Technologie. Bd. VII. Lieferung 8. Braunschweig 1886.— Bibel mit grofsem Druck nach Luther. Berlin 1884.— Gesang- buch f. d. evangelisch-christliche Kirche in Nassau.— Wiese, Sammlung der Verordnungen u. Gesetze f. d. höheren Schulen in Preufsen. 3. Aufl. Bearbeitet von Kübler. Teil. II. Berlin 1888.— Joost. Adrefshandbuch der Stadt Wiesbaden f. d. Jahr 1887/88.— Weber,I Allgemeine Weltgeschichte. Bd. 10. Leipzig 1886.— 2. Für die Schülerbibliothek: v. Sybel, Prinz Eugen von Savoyen. München 1861.— Adolf Stahr, Lessing. 9. Auflg. Berlin 1887. — Jaeger, Geschichte der Römer. 5. Auflg. Gütersloh 1884.— Riehl, Land u. Leute. S8. Auflg. Stuttgart 1883.— Riehl, die Familie. 9. Auflg. Stuttgart 1882.— Heims, Unter der Kriegsflagge des deutschen Reiches. Bilder u. Skizzen von der Reise S. M. Kreuzer-Korvette Nymphe. Leipzig 1886. — Volz, Geographische Charakterbilder aus Afrika. Leipzig 1886.— Volz, Geographische Charakter- bilder aus Asien. 1887.— Güfsfeld. Reise in den Anden von Chile u. Argentinien. Berlin 1887.— Ferd. Hirts, Geographische Bildertafeln. 2 Bd. Breslau 1884.— Simrock, Die Gedichte Walthers von der Vogelweide übersetzt. 7. Auflg. Leipzig 1883.— Schupp. Vom Rhein zur Donau.— Bonnet. Aus dem Schiffbruch gerettet.— Bonnet, Wiedergefunden.— Hoffmann, Deutscher Jugendfreund für 1887.— Brüder Grimm, Kinder- u. Hausmärchen.— Hölzel, Wandbilder für den Anschauungs- unterricht. Frühling, Sommer, Herbst u. Winter.— Jordan, Materialien für den Anschauungsunter- richt. Frühling, Sommer. Herbst u. Winter.— Kölbing, Englische Studien. Bd. X. 3. Für den geographischen Apparat: Kiepert, Wandkarte von Alt-Italien.— Richart Kiepert, Wandkarte von Skandinavien; Wandkarte von Rulsland. 4. Für das physikalische Kabinett: Drei Spektralröhren, ein Rheostat, zwei Accumulatoren, eine Glühlampe, zwei Ampèremeter nach Kohl- rausch, vier Daniell'sche Elemente. 5. Für den chemischen Apparat: Mehrere Krystallmodelle.— Ein Polarimeter u. Liquometer.— Aneroidbarometer.— Exsiccator.— Ein Ofen nach Fletscher.— Eine photographische Camera. 6. Für den zoologischen Apparat: Hartinger, Wandtafeln, Zoologie, Lieferung 9. 10. 11.— 2 ausgebalgte Vögel. 7. Für den Zeichenapparat: Taubinger, Ornamente der italienischen Renaissance. 1 Heft.— Taubinger, Ornament-Entwürfe. 1 Heft.— 8 Stück Holzmodelle: Kugel, Cylinder, Kegel, Ei, vierseitiges Prisma, sechsseitiges Prisma, vierseitige Pyramide. Würfel. Geschenke. Von dem Kultusministerium: Groeber, Zeitschrift für romanische Philologie. Bd. 8 nebst Supplementheft 8. — Jahrbuch der geologischen Landesanstalt u. Bergakademie zu Berlin f. d. Jahr 1886.— Branco, Bei- träge zur Kenntnis der Gattung Lepidotus nebst einem Atlas. Berlin 1887.— Vom Verfasser: Kadesch, Über die Einhüllungsflächen von Potenzebenenscharen. Marburg 1887. Von dem früheren Schüler Dr. Alefeld: Schell, Theorie der Bewegung und der Kräfte. Leipzig 1870. Von dem früheren Schüler Dr. Holler in Trinidad: 4 Stufen Gold, in Quarz eingewachsen, aus den Goldminen von Venezuela. 48 VI. Mitteilungen an die Schüler und an deren Eltern. Die Schlufsprüfung findet in folgender Orduung statt: Dienstag den 20. März: 8—9 Uhr: Sexta B. 9— 10„ Lexba A. 10 11„ Quinta B. 11—12„ Quinta A. 2—3„ Quarta B. 3—4„ Quarba A. 4—5„ Unterbertia Mittwoch den 21. März: 8- 9 Unr: Obertertia. 9—10„ Untersekunda A u. B. 10— 11„ O bersekunda. 11— 12„ Unterprima. Das neue Schuljahr beginnt Dienstag den 10. April morgens 7 Uhr mit der Auf- nahmeprüfung der neu zugehenden Schüler. Die Anmeldungen sind spätestens bis zum 31. März zu bewerkstelligen. Bei denselben ist Zeugnis über den bisherigen Unterricht, Geburts- und Impfschein, von denjenigen, welche das 12. Lebensjahr überschritten haben, auch der Revaccinationsschein vorzulegen. Bezüglich der Zuweisung der für die 3 untersten Klassen der peiden Anstalten, welche nach demselben Lehrplane unterrichtet werden, anzumeldenden Schüler hat das Kgl. Provinzial- Schulkollegium folgende Bestimmungen genehmigt: 1) diejenigen Schüler aus Wiesbaden, für welche der Besuch des Realgymnasiums gewünscht wird, werden ohne Rücksicht darauf. wo sie wohnen, demselben zugewiesen; 2) von den Schülern aus Wiesbaden, für welche der Besuch des humanistischen Gymnasiums gewünscht wird, sind diejenigen, welche südlich von der Friedrich- und Frankfurterstralse oder in einer derselben wohnen, im humanistischen Gym- nasium anzumelden, in welchem sie Aufnahme finden, soweit der Raum der betreffen- den Klasse reicht; diejenigen, welche nördlich von dem genannten Straſsenzuge wohnen, sind im Realgymnasium anzumelden; 3) für auswärtige Schüler ist hinsichtlich der Wahl der Anstalt der Wunsch der Eltern malsgebend. Von den Lehrbüchern haben sich die neueintretenden Schüler die neuesten Ausgaben anzuschaffen. Aufserdem mache ich darauf aulmerksam, dals Abmeldungen stets vor Beginn des neuen Quartals erfolgen müssen, widrigenfalls nach§ 23 der Schulgesetze auch für dieses das Schulgeld zu entrichten ist. 49 Donnerstag den 22. März morgens 9 Uhr wird in der Aula des Realgym- nasiums eine Gedächtnisfeier für weiland Seine Majeſtät unſern in Gott ruhenden Kaiſer und König Wilhelm stattfinden. An dieselbe wird sich die Entlassung der Abiturienten anschlieſsen.