— 1 . i⸗ Zu der Gioesen n—— ö ffentlichen PRiüFUNo DER SCHi LER des„ kurfürstlichen Gymnasiums szu Marburg im Jahre 1838 welehe am 2. 3. 4. und 5. April statt finden wird, ladet ergebenst ein der Gymnasialdirector Dr. A. F. C. Vilmar. George Inhalt: 1) Abhandlung von dem Gymnasiallehrer Dr. Blackert. 2) Schulnachrichten vom Director.— Marburg, 1838. Gedruckt in der Elwertachen Universitäts-Buchdruckerei. eneun Listennsgen au11 7 2 1 COMMENTATIO DE VI USUOUE DUALIS NUMERI APDD GMANOO8. QUAM SCRIPSIT (Georde) Da. GEOoRGTIUS BL4CKERT, PRAECEPTOR ORD. GYMNASII MARBURGENSIS, V. D. M. VASC. I. APUD HOMRRUH. SPECIM. I11. —ͤͤͤ—— —————————— MARBURGI, TYPIS ELWERTI ACADEMICIS MDCCCXXXVIII. Prooemiunm. De vi usuque Dualis numeri, sicuti de aliis quoque nonnullis rehus ad artem grammaticam spectantibus quaestionem instituentis animo, quum lingua, qua nos utimur, jam antiquissimis temporibus hujus numeri jacturam fecerit*), novae cujusdam rei cogitatio informanda est. Itaque quum sensum quasi vel gustatum Dualis numeri assecu- tus mihi viderer, quod imprimis inde fortasse elucet, quod, ubi sive Dualis sive Pluralis desiderabatur, ibi index vv. N. numerum, qui jure quasi repetebatur, opportune offerebat, tradidi viris doctis ab- hinc sex fere menses primam commentationis de vi usuque Dualis L *) Jacobi Grimmii, grammaticorum principis, verba sunt haecce: Das genus hat in unserer eprache medium und faat auch passivum, der modua optativ uud fast auch con- junctiv, das tempus aber imperf. aorist. und fut. eingebüsat; auf äãhnliche weise verliert der numerus den dualis, und bleibt auf sing. und plur. eingeschränkt.— Vid. ejus Deut. Grammat. part. IV. p. 190. Cf. p. 284. 1* IV numeri apud Graecos particulam*). Cui libello, etsi jam magna ex parte perspexi, quibus quantisque vitiis abundaret, neque infitior, multo pluribus, quam illa sint, quae ipse vidi, eum laborare, tamen nunc, cum plane non dubitem, quin doctrina de Duali numero non omni ex parte perperam proposita sit, addam particulam alteram: Quae, cum in illa hujus doctrinae quasi forma lineis descripta sit, uberiorem complectitur plurium locorum enarrationem atque non- nulla capita Duali propinqua finitimaqae. Nunc quoque insistemus explanationi de Duali doctrinae, qualem praebeat Homerus, atque, ut equidem opinor, summo cum jure. Ut enim, ipso poeta teste, omnes Dii Deaeque ad Oceanum, sic omnes scriptores Graecorum ad Homerum.— Quae cum ita sint, concedere facile potes ac debes eos, qui naturam indolemque sermonis Homerici pro parte virili ex- plicare student, nisi prorsus temere agant, neutiquam esse repre- hendendos, praesertim cum nemo ad hunc diem usque disquisitio- nibus de lingua Homerica aliqua tantum ex parte sufficientibus nos donaverit. Quae enim quidam recentiores grammatici, quamvis sum- mis laudibus celebrata sint, de syntaxi sermonis Graeci con- scripserunt, parum utilitatis habent. Quod alii nonnulli in Homerica lingua puerilia ineptaque et in- cultiori aevo apta invenerunt, puerilis cujusdam mentis rationisque esse videtur. At Homerus, quantum equidem judicare possum, 21 1. 131 *) Prodiit Cassellis in libraria Rriegeriana a. 1837. N melius quam haud pauci scriptores posterioris aetatis, Dualis numer naturam sensisse videtur. Cfr.§. 27. p. 43. adnotat.— Periculum assentiendi illi viro, quem hominum doctorum principem esse prae- dicant, G. Humboldtio sine magno incommodo quisque adire poterit). Etiamsi nonnullis locis, quae sit Dualis vis notioque adhuc pe- nitus intelligere non liceat, tam magnos nos quidem non sumimus spiritus, ut hujus rei causam in Homerum conferamus; sed nobis, nobis profitemur vires deficere, quibus hos locos recte intelligere dilucideque explanaue possimus. Quare nobis quidem semper spes effulgebit fore ut alii viri majori doctrina ac praestantiori ingenio exornati plarimis locis— unus quisque locus ut satis verbis expli- cetur fieri vix poterit— antea obscuris lucem adferant. Id tantum, lector benevole, si forte hoc vate divino delecteris, oro rogoque, ut, quae nunc tibi offerre licet, accipias animo clementi ac judices benigne. Aliquamdiu praestare mihi videbatur tibi alium meorum studiorum fructum praebere, capita quaedam epici thesauri, quibus de natura Graecorum carminum epicorum, quantum haec ex epithetis intelligi possit, disquisitionem iustituere volebamus. Sed *) Vir ille doctissimus dicit haecce: Eine so abgerundete Sprache, wie die Homeri- sche, muss schon lange in den Wogen des Gesanges hin und hergegangen sein, schon Zeitalter hindurch, von denen uns keine Kunde geblieben ist. Vid. ejus liber: Ueber die Verschiedenheit des menschlichen Sprachbaucs etc. Berl. 1836 p. 5. VI priusquam illam viam minime brevem ab Homero ad Coluthum us- que et Tzetzen, inter quos eminet Nonnus Panopolitanus, qui Gi- gantibus similis montes librorum quasi cumulavit, ingrediemur, vires assumendae ac colligendae sunt. Itaque vale, usque ad re- ditum. Has perpaucas paginas dedicamus dilectissimis superiorum nostri Gymnasii classium civibus, qui quaedam, de quibus antea jam locuti sumus, hic quoque sibi proposita aliqua cum voluptate re- perient. Valete. Pars quarita. De nonnullis locis, ubi Verbi vel Nominis substanltiri numeri et Dualis et Pluralis variant. §. 35. I una enuntiatione diversi numeri et Pluralis et Dualis et Sin- gularis reperiuntur. De hoc genere locorum, ubi uni orationis parti altera in diverso numero apposita sit, jam antea egimus(cf.§. 28. 29. 3. all.). Nunc instituenda est nobis quaestio de iis locis, qui plura enuntiata ac plures versus complectuntur, quibus vel Substantivum vel Verbum vel utrumque in Plurali et Duali variant mutanturque. Atque— qua re mihi videor, quid de variatione Dualis et Pluralis apud Homerum sentiam, satis dilucide declarare— non- nullos inprimis Iliadis locos, ubi hi numeri haud ita raro variant, accuratius copiosiusque explanandos nobis sumemus. Alios locos hujus gencris paucis commemorabimus.— Primum ex Iliadis libro quinto locos elegimus, ubi animadvertas velim miram quandam variationem numerorum et Dualis et Pluralis, quae exstat in voca- bulo Irmο5. v. 222— 240. Versu euim 222 legitur Pluralis, v. 224 Dualis, 227. 228 Pluralis 230— 231 Dualis, 236 Pluralis, 237 Dualis, 240 Pluralis. Versu 222 cxcepto de iisdem Aeneae equis loquitur poeta: Nam hoc versu sermo est non de Aeneae solis equis, sed in universum ille heros praedicat de virtutibus equorum Trojanorum, quibus quidem etiam suos vult adnumerari. Si autem probaveris eam, quae praeferenda esse videtur, Eustathii²) expli- *) Rustathius de vocabulo Toohno ad v. 222. verba facit haecce: Tο⁵ιοmενx˙νa o. r'x dadl od TO‿rνot ou ⁴do εꝓτοναοαινννQπ eEαοεεον ooε* Tooνεαςν mπηmαη dad ol rod T0ο³, ol nal 2 — cationem vocis Tochroi, simillima evadit explanatio pluralis numeri: tum Aeneas gloriatur in eo, quod omnes ejusmodi equi, quales Tros a Jove accepisset, longe praestarent inter ceteros omnes: qua in re facile intelligimus non modo de Aeneae equis agi, verum etiam de aliis equis hujus generis*). De duobus autem equis suis tantum(quod indicatur articulo vel potius pro- nomine demonstrativo ĩv ˙‿*ςμ) dicit v. 224 sic: ⁴— T6XvO G..αασσααιον, signiſicatio verbi gaνποεον eadem fere est ac od dr 1ge 70 v, quod duiεανς reperitur v. 257. Vid.§. 27. p. 44. Simillima variatio numerorum exstat v. 266 — 273. De plurali vocabuli kææον, quem legis v. 227 in enuntiato: 2)' r„ rσαι, haecce, opinor, animadvertenda: Pluralis vocabuli ixxos saepis- sime***) legitur, quum hac voce significatur currus, quo equi Juneli sunt, d⁴eκεέτι εενονro, de A2εeον⁶ιναται*ν. 1. In utramque sententiam loquuntur Scholl.: T'o‿‿τοσι: rono zouv,?) ole dnr Tous Adouuε. J ok— T9or ae N◻ισέαινναιι τ rijs dgræ- vVijs Taruuidoue. BDLV. ex rec. Bekkeri p. 153.; ed. L. Bachmannus, vol. p. 240, 17.(ubi legis verba tantum Toroe usque ad verbum AA⁴ Hοεε ν). Eustathio adsentitur Apollonius Sophista(Lexic. ed. H. Tollius p. 660. 661., ed. Bekker. p. 155) verbis hisce: T'o 6roe dA*α Tουα oν ρυο„lo To⁶⁴⁵ετοιι Liντιιτάνσ‿ Oε ο ydo lον ᷑ Aeνetou d*ραιισενεεέeννεαι σνσ uo*εννσοε „7 Too ν εεερσνινινπασα Zede dd? dude rorvnf» Tauνdεο⁹.“ Quibus addunt Villoisonius et Bek- kerus II. V, 222, et 265. Paraphrasis in Appendice ad Scholl. in Homeri Iliad. ex rec. Bekkeri praebet: TπναQ. Illam, Eustathit, explanationem longe praestare elucebit, si videris versus 265 sqq. *) Eadem verba reperiuntur II. VIII, 106, 107 ubi pluralis ex loco II. V, dijudican- dus est. Pluralis quoque II. XXIII, 291 legitur. **) Simillimus locus esse videtur II. XI, 432, ubi z³⁶ oe legis, quamquam versu, qui antecedit, Pluralis reperitur. Huie adnumerandus est locus II. VIII, 109, at- que II. XII, 322 sdq., ubi primum Sarpedon de se et Glauco in universum loquitur, tum v. 322 de certa re, quam vult ob oculos versari. Hic dualis numeri usus demonstra- tivus s. objectivus dici potest.— *) Dualis legitur II. V, 13, ubi de curru agi videtur. Cujusmodi loci admodum raro reperiuntur. 4 3 quare, si verbum rιBainetv appositum est et ita his vocibus„zο is dςᷣꝑαα Ava Baivern“—) indicatur, Dualem desiderare nullo modo poteris, quum ad duos, etsi conjunctos, accedat tertium quiddam, in quo insuper significatio primaria inest. Praeterea omnibus est notissimum, plerumque quidem a duobus equis, interdum autem a tribus aut quatuor equis currum vectum esse, ut Ho- merus tradidit**ε). Sic pluralem reperis II. V, 46: vög' rαν Ʒμανπι οα ενov, quae leguntur etiam II. XVI, 343;— dhavrddc- rrr re,hcs II. VIII, 128, 129; X, 513, V, 255, 328. Qua loquendi ratione idem fere significatur, quod verbis: diou(II. VIII, 44) vel 6αρκ έν επιι8ivs:v, II. V, 221. XI, 512. 517.— Nostra hujus pluralis numeri explicatio ne tum quidem turbatur, quum praefers lectionem drντο*1 ααμχαάι σάιέαε. Versu 228 reperis pluralem in vocabulis εᷣλμ.φ0ꝛ0L d“' ον ᷑ανο. Non longe hic queque, a veritate aberrabis, quum dices, plurali Iwrοο non modo significari equos, verum etiam currum, quo juncti essent equi, quia haec voca- bula respondent istis, quae in versibus antecedentibus exstant: Hdσπνπνα æ Jvia GryaXdsura dé⁴a Sees). In versibus, qui sequuntur— 230— 240— quamquam de iisdem equis sermo est, tamen legis et Pluralem numerum et Dualem. Dualis vero, quem vides in vocibus T810 Ir o dh— 0ldero), Hlaτνmνμτο% d 10960978 *) Hoe cognoscere licet e quovis Lexico post Eustathium— 546, 7— ita disserentem: εαᷣ νεέειν.π epe 6 die doa dyα αeνεεν, dπκι ἀmππαιανέιαν τ τνεεέενειν (II. III, 265).. *) Vid. G. G. S. Köpkii liber: Ueber das Kriegswesen der Griechen im heroischen Zeitalter p. 139. 140. 141. *) In Schol. A.: Irror d πο νμGQQO rag koe dnropoocuœm. In Schol. BLV. Zr v6τοσ εαιοωQω̈ ed Bekker. p. 153, coll. Schol. ed. L. Bachmannus, vol. I. p. 240: In editt. Wolſ. et Spitzner. legitur:&‿mℳ αά.— *) Si autem statuimus de equis tantum agi, nimis argute fortasse explicabimus plu- ralem ita ut hoc numero indicetur, quemgue equorum Aeneae curae futuros essc. Hac ex- plicatione, quam antea alicubi proposuimus, illa praestare nunc mihi videtur.— †) In vers 231 exstat pro Dativo loaσοe Dualis loσ. De hac v. 1. vid. Schol. A. 2 4 nostrae, quam proposuimus explanandi Dualis rationi optime congruit, par- im cum de equis tantum loqui videatur poeta, quae res inde elucet, quod hi appositis vocabulis cum ſſvia v. 230, tum.‿μ☛ά loν dρα v. 231, Aαματαέ* v. 237 a curru secernuntur, partim cum de motu agatur: Verba enim hujus generis plerumque in Duali leguntur. Vid.§. 25. 26. 27. Pluralis Irrοuν⁵ς, Irwol in v. 236 et 240, ut hie, ita plurimis locis legi- tur, ubi adjectiva eονυννας, ckéas alia addita sunt**), ut II. III, 263, ubi reperis hocce enuntiatum: · χ(Priamus et Antenor) s diα uaitdu*εοο EXov d e rrouS. Hoc loco de equis agitur, simulque cogitandum est de curru: versu enim antecedente legis: Avr*νυα τεκεααμ 1 1☚ᷣ di⸗- Qooy,— cf. v. 312— atque versu 265 pluralis irch(EE lrrcv amoau- 785) eadem fere signiſficatione legitur, qua òiqοu.— Huic loco addas II. VII, 15, ubi vocabula Ir π ν Lridλη.ιαμνουνε α ⁸εασνιν eodem modo de curru expli- canda sunt. Versu sequenti reperis enuntiatum, quod saepe legitur, hocce: 6 S'⁵ς Irrcvν ‿apddis„eᷣας⁵. II. VIII, 88. 89 quoque pluralis horum vocabu- lorum reperitur in enuntiato: 76 Earogos αν Ir πο m³σ˙σνv cλμιν. Hoc loco de quatuor equis agitur, quod videbis, versibus 184. 185 lectis. Cf. §. 31. In versibus, ante v. 88. antecedentibus, de Nestoris equis ⁴ϑνρυνmτ 5s loquitur poeta: tres enim equi juncti sunt curru, quorum unus erat wa- 9*16 08; quod declarat v. 87.— At indicandum est, Homerum, etsi de duobus equis loquatur, usum esse tamen plurali, ut II. XVI, 148, ubi legis verba 7⁹ d Kal AbTOεν rays CoYGv εᷣs 1πιν9, ZAvοv Baxiov Versu autem sequente, 149, legis Dualem in usitata enuntiatione: rπ*& π νο1 r5„ς¶): Vid.§. 36. „ 9 *) Locis quibusdam qunmquam reperitur pluralis vocabuli Erros atque ςαμα, pluri- mis tamen Dualis illius vocis non desiderandus est, quia ixν etc. et douurc etc. per Herdiadyn explicanda sunt, ut II. IV, 366. Vid. ad h. I. Dammius-Lexic. in voce iirzoc— qui recte explanat vocibus: in curru juncto equis. Eodem modo interpretatur J. H. Vos- sius vocabula eπν να dεςρu, Il. XVI, 485 optime: rossebespanneten Wagen. **) Etiam Dualem ponerelicet, in quo nemo offendit. Cf. II. VIII, 41. 42, XuI), 23. 21. 5 Quam arcto vinculo in vocabulo Irrοs, X„εα υντννας posito, notio et eduo- rum et currus conjuncta sit, aperte declarant inprimis loci haud rari, ubi, etsi huic voci ejusmodi adjectiva, quae de equis tantum praedicari posse videntur, addita sunt, notio tamen currus illis vocabulis subjecta est. Agamus primum de daörodes adjectivo, quod illis locis, ubi de equis tantum, non autem simul de curru agitur poni posse videtur, ita ut, quod diximus, plerumque Dualem, si duorum mentio fiat, ponendum esse opinemur. Sed inspice II. VIII, 128. 129, ubi leguntur verba haccce: öv da 6νi Ir dnVdcv re de. Non dubitandum, quin hunc locum de curru, quem equi celeribus pedibus ornati ve- hant, recte interpretati sint J. H. Vossius, et Dammius— Lexic. Homeric. in voce Iwros. Simillima verba reperis Od. XVIII, 262: Ixxαονν uχνμυεεαων ενι 1 ο.ς.— Il. VIII, 127(1x„ο ðsuεα‿ειꝙ d„ε⁴αeρο) Dualis exstat. De quo numero, etsi quatuor equi curru Hectoris juncti esse videntur, vide, quae disseruimus de v. 185 sqq.§. 31. Duali v. 127, sicut v. 185 sdq., quia prae- fertim de equis jugalibus egisse videatur, usum esse poetam nunc quoque su- spicor, quae suspicio maxime probabilis fit ideo, quod equi jugales reguntur flectunturque. Eodem modo positum legis pluralem vocis Iæννοοu, cui addita est adjecti- vum Asguιmα ut II. XVIII, 531. 532: ubi sunt verba haecce: abrin ' Im rν Bdvrss&εσιωσν. Hoc quoque loco de curru, qui veha- tur ab equis celeribus, agi manifestum est.— Pluralis praeterea reperitur Il. XXIII, 475, et II. III, 327, quo postremo loco de duobus non agitur. His adjectivis adnumerabis Mᷣννναςα, quod voci Ious adjungitur II. V, 581. VIII, 139. XVI, 712. His omnibus locis quo minus simul de curru aga- tur, nihil impedit. De conjunctis vocabulis Xe νboœ έ☛ αlα!ꝓς mτπvS agitur §. 36. Pluralis Iwwoi sibi adjungit alia epitheta, ut aaααέοτ ρισμε. Quia plurimis locis, ubi pluralis( νοπ⁹) legitur, de equis curruque, quem vehunt, agitur, haec ⁴ανντναννs loquendi ratio tam usitata facta est, ut non mireris, locis quibusdam, ubi quidem de duobus tantum equis loquatur poeta atque Dualis quasi desideretur, pluralem esse positum. Atque tibi hanc va- riationem numerorum respicienti mente agitanda sunt illa Humboldtii verba, quae exeunte hac parte quarta§. 41. proferemus.— Unum quodque adjectivum atque omnes locos, quibus haec aliaque adjectiva reperiuntur, in commentatione de 2* 6 [—— H— epithetis apud Homerum ceterosque epicos, qui dicuntur, poëtas Graecorum enumerabimus. Nunc summam, quae sequi videtur ex hac disquisitione, paucis propo- namus. 4— Triplex igitur usus vocabuli 7 π0 5, Variationis numerorum ratione habita, exstat: 1) Primus hujus vocis usus est, quo, quum de equis lantum loquitur poeta, frequentissime Dualis legitur; praesertim si agitur de duobus, qui mo- ventur, currunt, vehunt, volant. Ad hoc genus referenda sunt imprimis enun- tiata: 7 ο ᷑ ,᷑eαμ νια ταιιασην ν), 7 d a νοει 0◻Ol☚αασν, 7)‚!– dTovT ITS 99v II. XXIII, 506, cf. v. 501.— II. XIII, 385 legimus verba: τρασςσν 1 ααν νν τ s vᷣivTs. Quae quomodo explicanda sint, facile intelligis; ille enim pluralis positus est: de equis et curru cogitan- dum; hic Dualis, quia his verbis de equis tantum agi potest.— II. XIII, 23. 24 reperiuntur haecce: 2wς%ει X9d- dr' ,ot Tirgasro XaXuG6r I= œ, dαmτεεα Gεαυνοα‿εεiονοανιᷣmꝛQꝭ„⁸d6cvre.— II. XVII, 426 sqgq. agitur de equis Achillis plurimis versibus dbrαές. II. XVII, 470. 475— (mentio fit equi τοοσανοο v. 471.). Hi loci sufficiant.— 2) Alter vocis I⸗αo usus est ac siguificatio, qua ad vocabulum æ., 5Xs, diGoov proxime accedit idemque fere est, sicuti Eustathium declarasse diximus. Quod si ita vox se habet, Pluralis hujus vocabuli quam plurimis lo- cis tamque multis reperitur, ut quasi contra legem positus videatur Dualis. Locis huc spectantibus, qui supra jamjam commemorati sunt, addas sis: II. XX, 401 coll. v. 394. 461, ubi legis: d. μ 9&!s lrru ddgs Xaαμςς; II. XXIV, 50— 52 movet locus de Hectore raptato. Verba sunt haecce: adᷣa 5 ESToa dor, bresi GiXov 7rog ãr*ρᷣ, Ir v kSär r v Teg! cj T⁴ ροιοο Hiν⁴.οιοο νst. 3) Inter hunc utrumque usum haec vox tenet media quaedam vario modo; aut enim praevalet notio equorum, atque tum subjectum quidem admodum raro in Daali legitur, saepius autem Praedicatum(Verbum), ut oloerov, alia verba; *) Quod plauralis legitur. ut II. XIII, 29 et v. 30 ⁴.ο εππι, nemo miratur, cum nihil impediat, qinominus haec vox ejusmodi locis sgniſicationem simul complectatur currus. 7 aut praevalet notio currus. In hac signiſicatione saepissime legitur vox rεπαπο TA³.ι ι( αα§. Ejusmodi enuntiata ut dmπννπ ον er,aivstv amphibiis comparanda sunt*). Haec hactenus.— De plurali in vocibus Naαιμ ν ν lzεσαιαα◻ vV. 249 eadem esse dicenda, quae de:' Ixπασν επιαivεν, quisque intelligit, atque indicat versus 255, qui illi prorsus respondet.— §. 36. Alium locum, qui exstat II. V, 363— 369, addamus. HQsGâãrο ·mE1ονꝗꝙ§σϑςο Aϑορ dνμᷣ OUDaA HTUas ds: )) d' s di ον εμaονυενν Ʒινέμαμν HiXo zr09: raàg 06 0d Igis 5Batvs, zal Hia Xäsro Nsoiv. Hdqrissv d' Edav, T⁶ odn dT TT8Cy. a Pa d“ Bre Inaouο ⁹εαιν 5⁵ονο, dv OXp v: 29“ Iw roS E18 r00*1 εο νεᷣα I9i Xdασν ⁶ς ενπ◻⁶ων.— Ilis versibus vides insignem numerorum et Pluralis et Dualis variationem atque aliqua ex parte ei, de qua§. 35. locuti sumus, similem. Versu enim 363 reperis Pluralem, v. 366 Dualem, 368 Pluralem.— Pluralis vocabulorum Xougäonas imwous positus esse videtur, quum quidem imprimis de equis agatur, simul autem insit notio currus, qui vehitur abequis. Quod nescio an aperte eluceat ex versu sequenti, ubi legis: ¹ ν' νs iO„ Baivsv, quibus vocibus indicatur, Martem simul cum equis tradidisse currum. Adjectivum Xouoäpronas nihil impedire, quo minus etiam de curru cogitandum sit, do- cuimus§. 35, disserentes de conjunctione adjectivorum αονο⁸εs et âsdi- wodss cum voce 1 πα.— Versu autem 368 de equis tantum loqui poëtam, manifestum est. Quare tamen pluralis— irgous— legatur, unusquisque facile perspicere potest. Vocabula enim, quae in versu sequente legis: Xöcao'?ες 5ecov equos non conjunctos, sed sejunctos esse declarant aperte. Vid. etiam v. 775. 776. VIII, 49. 50. XIII, 34. 35. *) Graccorum vocabulo Eraos nostrum: Gespann simillimum est, quo utimr loquente de equis curru junctis, ita ut notionem currus complectamur. 8 At versu 366 agitur de iisdem equis durus vocibus: 7 ηνοUN daOvTSA T8TEOSjv, quia equorum(communiter) agendi, movendi, volandi festinan- dique ratio ob oculos quasi versatur, in oratione directa, et narratione. In- signitior est variatio iis locis, ubi in uno eodemque versu pluralis(7 ιαν legitur et Dualis, ut II. V, 768. X, 530, ubi reperis: adoτιεεν πνπονᷣ(unumo- quemque equorum, unum atque deinde alterum) 7 ¹% d' oUn Aον8 rs- 75 να¶ pu.— Quod enuntiatum hoc tantum modo compositum legitur.— De enuntiatis, quae nullo fere vocabulo mutato, certa quadam ratione composita sint, atque saepe legantur, jam antea diximus. Vid.§. 17. et 26. p. 42. 43 atque huic similia enuntiata locosque, quos illic adtulimus. Hujusmodi loquendi rationes iu carminibus epicis exstare solent, et in iis scriptis, quae ex illis originem quasi traxerunt isdue quibusdam ex partibus simillima sunt*).— §. 37 Ad idem genus enuntiatorum referendum esse videtur hocce: 075" 5Ts h Ng er AXXSXO1v 1Gvrev, II. VI, 121. Hoc loco desideratur Dualis, quia cum versu antecedente, quum de duobus pugnaturis, qui congrediuntur, agatur, Dualis legitur, tum vero in hoc versu 121 de eadem re iis- demque viris loquitur Homerus, de appropinquantibus, ad pugnandum eoeuntibus. Itaque jure quodam Dualem expetimus. Perexigua vero compensatio est varia lectio 76ν 78*), quamquam profecta abillo, cui, sicuti nobis Dualis legendus esse *) In prooemio egregio ad libros, quos ediderunt Grimmi fratres— Kinder- und Volksmährchen ed. II. Berol. 1819 vol. I. p. XVI— legis haecce: Wiederholungen ein- zelner Sätze, Züge und Einleitungen, sind wie epische Zeilen zu betrachten, die, sobald dor Ton sich rührt, der sie anschlägt, immer wiederkehren, und in einem andern Sinne eigentlich nieht zu verstehen.— His adde verba Naegelsbachii, viri doctissimi, quae in libro optimo: Anmerkungen zur Ilias(B. I. II, 1— 483) ad II. 1, 567 p. 85 protulit: Wir halten nämlich als Erklärungs- princip fest, dass Homer in Anwendung alles dessen, was Formel geworden ist, sich un- veränderlich gleich bleibt.— Hic restat, ut, qui sit propius usus ac vis, explicetur, quan- tum poterit.— **) Eadem varians lectio exstat II. V, 630. Aliis autem locis, ubi hic versus legitur, si de duobus agitur, non reperitur haec v, l.— 9 ——— videbatur.— At quomodo illa variatio est explananda? Hic versus solet poni, si de iis, qui in pugnam procedunt, agitur, sive de duobus, sive de pluribus: do cadem enim re loquens utitur Homerus iisdem verbis, nullo fere modo(ut diximus) mutatis.— Hac enuntiatum in II. III, 15 legis, ubi successus appro- pinquatioque Trajanorum ef Graecorum depingitur.— II. XVI, 462 de Patroclo et Sarpedone eorumque ministris sive sociis agitur iisdem verbis; atque II. V, 14 de tribus viris. Quae cum ita siut, in iis locis non offendes, ubi, etsi duorum mentio ſit, haec verba xX³*ονντνενς reperiuntur, ut Il. VI, 121. XX, 176(Achilles et Aeneas) Il. XXIII, 816(Ajax et Diomedes), quamquam in versibus, qni an- tecedunt, Dualis positus est, Il. VI, 120. XX, 159, ubi eadem verba exstant, quae XXIII, 814. Libro postremo practerea v. 802 sdd. saepissime legis Dualem.— Nuͤllius momenti est varia lectio, de qua loquitur Eustalhius ver- bis hisce: AXX 578 ◻☚ 0ν ga di y Ioav di τον 1, 6 07„ rogsuav.— De duobus praeterea agens utitur Homerus enuntiatione, de qua loquimur, locis hisce: II. XI, 232(sine v. I.), de Agamemuonc et Iphi- damante; II. V, 630. 850. de Marte et Diomede; II. XXI, 148 de Achille et Asteropalo; XXII, 248 de Achille et Hectore.— §. 38. Alium denique locum, qui reperitur II. XV, 145— 157 addamus, quo nonnulla verba illis, de quibus§. 36 et 37 disseruimus haud absimilia sunt.— IHH. l. mirum quantum numeri et Dualis et Pluralis varient: Versu enim 145 reperitur Pluralis vocis eas, at V. 146 ejusdem vocis Dualis— G—; v. 147 legis verba EX9„s et 15»S 96, V. autem 154 X9Gurs, v. 150 enuntia- tum 7ν J'AiTayrs ⁵ε τπιςσνσνν„ v. 151 lzavov, V. 152 sdgou, vv. 154 155 7·* rν§τν et oiv, v. 156 r16 1£☛ꝙ)O9. Novies igitur Dualis, quinquies Pluralis legitur*).— Quantum potero, hanc variationem explanabo: Loquitur poeta de duobus, qui mittendi sunt ad Jovem, de Apolline et Iride atque utitur primum *) Hacc vocubnla numerata sunt exr editt. Wolff. et Spitsner. Exstant autem vv. Il. versu enim 147 pro 10ꝑε△ reperitur 20 5 ˙9αν.(„Vind. quint.“ Spitzner.)— Inſinitivus legitur Il. IX, 373. Od. XXII, 405. XXIII, 107, ex quibus locis huc male translatus videtur.— Versu 156 reperitur pro ασέο σmν inſinitivus έσʃσσσ 10 plurali numero pronominis σeas versu, qui saepe hac ratione compositus reperitur, sive de duobus, sive de compluribus poëta verba facit. Hujus modi loci sunt hi: II. X, 191, ubi de custodibus vel de eorum ducibus, quorum nu- merus duos superat, agitur;— Od. X, 430, ubi Eurylochus loquitur ad Ulixis quosdam socios, qui viginti duo fuissc videntur*). Ut igitur de pluribus agens Homerus his vocibus utitur, ita quoque do duobus; qua ex re vides, hoc enun- tiatum illis, de quibus§. 36. et 37. disseruimus, esse simillimum atque eodem modo explanandum.— Suspicari fortasse licebit G ½sas etiam propterea in —och non mutatum esse, quod σꝓ[ cvijcad' absonaret? Eadem variatio, quam animadvertis II. XV, v. 145 et 146, reperitur II. IV, 284— 286, ubi Agamemnon vc. 284 utitur enuntiato: aal- Sas Ocvngas— T908„ da., v. autem 255 dubincös loquitur vocabulis: Alav⸗, AoYsicν σ τ8 Iakuo⁵iοννωον, atque v. 286: ꝓαυσ uν et versu sequente au7ν— Aucoτοv. Eodem modo positum est v. 337. enuntiatum, de quo dicimus, v. autem 341: ενν, ubi est v. l. ½νν apud Apollon. Sophist. in Lexic. ed. H. Toll. Ludg. Bat. 1788 p. 624 Videatur Spitzneri adnotat. ad h. 1. Hac ratione explicari potest enuntiatum: nal σ[ε☚ας r959 S0v Leirsy II. X, 140, aliis locis.— Itaque non offendes in Plurali vocis-+sas, quamquam Dualis sequitur versu 146: ZEbS G˙. 7. N., ubi Dualis reperitur ex con- suetudine Homeri hoc numero utendi, quum de motu, atque externa, ut ita dicamus, actione, quae percipitur sensibus, agitur. Vid.§. 26. Itäque, quum nuntiorum vel pracconum**) mentio fit, Duali uti solet Homerus, ut II. I, 327, atque§. 39. cf.§. 32. Nuntii, de quibus h. I. dieit poëta, Apolline et Iride conjunguntur particula ⁸½ vid.§. 23. Huc accedit, quod hi duo, quia Iovi ex adverso ponuntur*s*²), tanquam unus esse videntur sive unitatem efficere, in quo genere dicendi saepius Dualis legitur. *) Vid., quae I. H. Vossius adnotavit ad interpretationem— Homers Odysse. Erste Uebersetzung. Lips. I837. p. 435. adnotat. 15.— 8 *) Locum II. VII. 274, ubi pluralis huic consuetudini adversari videtur, part. V. explanare conabimur. **) Hoc indicaro videtur Scholiastes Venetus verbis hisce: zuν 1 Zedg Ml 15 221Teor, oντειιοσνιι ά Qvror reor, Alel devregou 21O09uTON Or zdl εᷣτals⁵νε ς 11 Quo plures causae, de quibus Dualis ᷣ.˙ positus sit, adesse videntur, eo majorem admirationem habet Pluralis verborum BX ττ et 16 σ νϑ◻ꝑε½. Versu 154 reperitur Dualis àX 6v Te, prorsus consentaneus praeceptis, quibus quasi obsequitur Dualis.— Pro 75„( 9s legi 15 al supra jam diximus. Praeterea addit Spitznerus verba haecce: Barnesius: 7⁴α ‧⁵εαι 1παᷣνσσ⁹ε, de suo, ut vide- tur, munificus. Plurali numero hujus verbi, ut 1οντο, haud paucis locis, etsi de duobus loquitur poeta utitur.— Si hi duo versus, 147 et 148, legitimi sunt, Pluralis propterea fortasse legitur, quod haec verba non in enuntiato simplici, in narratione posita sunt: in narratione autem, qua duo agentes, euntes, pro- gredientes depinguntur Dualem saepissime invenimus. Ac nescio an recte consentiamus iis, qui hos versus duos spurios esse putant. Veteres enim jam hanc sententiam proposuerunt, quod docent Scholl. A. B. L., ubi haecce exstant: 498 τ 0 ναι ðἀ&☛⁶ oτ αμ*σοι, ι àνυν⁴αοωννοοm§σε εαεα νχ 7. L.— aal AHιοατ OAvy rο σ6ꝙĩτε⁄. Schol. A. 0 do Aετοοναα α. r. X. Scholl. B. L.*).— Non est, cur Plurali horum versuum vehementer moveamur; sed meminisse juvabit alios quoque locos, ubi pro Plurali Dualis desiderabatur, spurios esse videri; cf.§. 23. p. 32. 33.— De Duali verborum ·d ο* iaντ ταπα τεεοσονν⅔ ne unum quidem verbum di- cimus, quum nonnullis locis de duali, qui est in enuntiatione: 7Q⅒“ οb Auoον 78 ετές ςαρνu et similibus ita disseruimus, ut cuique satisfecisse nobis videamur. Vid.§. 36.— Itaque progrediamur ad explicandam Pluralis numeri rationem verbi Iuauov, quod legitur versu 151. Nonne prorsus adversatur hic Plura- lis praeeeptis, quae de Duali explanando proposuimus? Docuimus enim, Dua- lem, si de motu duorum agatur, plerumque legi. Quare autem hoc verbum saepe, etiamsi duorum mentio fiat, Xανευντιαμᷣ reperitur? Hunc locum atque alios jam adtulimus§. 26 p. 41. II. XXII, 147 de Achille et Hectore loquitur duα. De quibus verbis vid., quae Buttmanus loquitur in Lerilogo vol. I. p. 61. 62. atque adnot. 21 Quae Schol. A. contraria dicere videtur, non sunt contraria.— *) Spitznerus, in adnotat. ad. v. 147 dicit haecce: Alexandrini quidam, quod Juno Tro- janis erat infesta, neque id ei Jupiter praeceperat, duo versus ut superva caneos deleri ju- bent. Eustathius contra iisdem utitur rationibus, quibus deae brevi loquentiam excuset. verbis ipsis nihil inesse crediderim, quod poëta sit indiguum. etc. 3 12 Homerus sic: οοινν εμμάυάιν νααρααμιές, atqne II. XXIII, 214 de Borea et Zephyro: al Na de rivrov Iaauov Ausvr; II. V, 780 de Iunone et Minerva, ubi versu 778 Dualis exstat BA»„ Il. IV, 210 de praecone Agamemnonis et medico. De compluribus loquens hac forma utitur poëta II. III, 145, ubi de Helena ejusque duabus ancillis agitur, et II. XVIII, 520.— Dualis iudν 870 reperitur II. IX, 197. Vid.§. 26. p. 41. Qua de causa forma IM αυ utatur poëta, manifestum esse videtur. Si enim hoc verbo uti volebat, hac tantum tertia persona pluralis numeri uti licebat; pro Iu aανον ponendum fuisset 7& α vETyv*), quam formationem, cum diiambus sit, hexameter versus non fert. Eadem de causa saepissime Pluralis verbi sdov, quem vides versu 152, re- peritur: Persona enim tertia Dualis numeri sdOEr)v, quum sit amphimacer s. creticus, in versu heroico legi non potest. Huc autem accedit, ut vis hujus verbi Dualem non postulet, quare equidem hunc numerum hujus verbi nusquam desiderabam. Locos quosdam, ubi de duobus loquens poëta utitur plurali numero verbi së ςρο, produximus jam§. 26. p. 40.— Quae illic et p. 42 de hoc verbo dicta sunt, ex hac disquisitione dijudicanda emendandaque sunt. Eadem dicenda sunt de verbo giνον, quod legis II. XII, 136, et de verbo douνvov. Verba, quae v. 154. 155. 156 durncog legis, consentanea sunt nostrae Dualis explanandi rationi; vid.§. 26. et 27.— §. 39. De locis quibusdam, ubi numeri et Pluralis et Dualis promiscue leguntur, nunc paucis agendum est. Ad hoc genus refero primo locum am- pliorem, quem legis II. I, 320— 347, ubi de duobus praeconibus loquitur Ho- merus et duiας et ⁴ανεοιυντνυιαι. Versu 321 legis: 7 ½— Zgau MShvVns nal 6579O Ʒgã τοvTs, V. 322: E9 XCo9ov(vid.§. 26. p. 40. 41), v. 328: iIne.ρ᷑ꝑ y, v. 329: r6„' sdov(vid.§. 38.) v. 331: r Leν ταρν αν Ral aldoεᷣꝙν ο, v. 332: ντ atque T0O0SSOdovOV 005" 9 0uT0, qui- bus verbis Od. X, 109 de eribus Ulixis sociis(vid. 102) agitur. De Iunone *) Loci ubi tertia persona plur. Imperf. dcsinit in— roy admodum rari, et quasi contra leges orti putandi sunt.— Verbum dετεατο v, de quo vid.§. 25. p. 37, versus hexameter genuit, quum formam dνπĩ hoc genus versus non ferat.— 13 et MHinerra hoc enuntiato utitur poëta Il. VIII, 445 Dualem ij.παινꝓν vides eodem versu.— Diversi generis sunt illi loci, quibus verbum Gcovsiv, quum duo inter se loquuntur, ouraõs reperitur.— Versu 334 exstat Pluralis verbi alsre, et ¹hOuass, Alos dr'εX¼νi et v. 335: doσσ. Loeus, quem huic simillimum esse diximus(vid.§. 32) praebet, quamquam illic non de duobus, sed de pluribus agitur, Dualem Xaisrou; versus autem 347 Dualem: 7% d ad τ 17 v, propterea fortasse, quia versu 347 verbum, in quo notio eundi est, in nar- ratione positum est.— Versu 335 et v. 336 admirationis aliquid habet variatio numeri in pronomine G.α☚εᷣ ct σ˙½☚˙ atque v. 338 G εν. Conferas quaeso, quae disseruimus ad II. XV, 146,§. 38.— Dualem legis etiam v. 338 ct v. 347. Alter locus hujus generis est Od. II, 146—154, ubi de duabus aquilis a Iove missis loquitur poëta et duinds et 3 /SjIöOJUvτνννς hisce vocibus alsr v. 146, /³ er τ ν%ο v. 148,*X„σαεα ϑeάχ᷑*οεισι ν αινονμέιννασ πτνερνε‿σσινι v. 149, ueᷣσ&%— Io hv V. 150, v9' 1d19 z vTs T1vA- 9yv xrsgd oXlνα v. 151, 156— 6G0vT0 v. 152(ubi vid. Scholia Butt- mann. et Baumgarten-Crusii adnotat. de v. I.), dgο Pakév vsggt a- sids Ai ⁊6 dsiH v. 153, desich icav v. 154.— Versu 146 pro 7 Gν Dualis /ν legitur, ut docent Scholl. In Schol. a Buttmanno edit. p. 61 legis: 7 — Tss 75 τ 1 xr*ισνσσισν ν τ5 TXSEdμοισ Ʒέαιονοννεαν.— Pronominis Dativum praeferunt et Scholl. quaedam*) et Nitzschius**⁴). Tertius locus, ubi Dualis et Pluralis promiscue leguntur, reperitur Od. XI, 305— 319, ubi de Aloidis loquitur Ulixes sic: v. 307 SUo τ‿αι⁸, iv adico 88 72v9„“, v. 309 00s 5)5 MSwisrds 95 s Csidορος Abouha,(v. 310) Kl οα aXXiGToOUS, V. 311 Lvv 6c 1 JAo 701)⸗* nl Lvvsarhsss oau(V. 312) suοs, Jevε̈ςαρ Lvv»ε6ρ νο, v. 313: 0! ga dan à&audrοαν αν εεμ νE, V. 315 Lb oav, V. 317 E s réXsddav, 140v T0, v. 319& Æᷣ OHOT69, T9 ν G᷑Ocy. *) T³ τ¶mQm⁊ꝛιιαπσασνεεονν σα ⁴ἀο Thlendze. Scholl. vulg. *) z, ihm, denn jemandem wird es gewiss gelten, XII, 167 fg. etc. Erklär. Anm. I. p. 91. 3* 14 Principio, ubi Aloidarum conjunctio fraterna declaratur, bene positum vides Dualem in v. 307, quo vocabulum àOο ad Dualem quiddam valuit, ut docebimus part. VI. Eodem versu reperitur v. I.„uuuv ⁴εινιιι, quod indicet Baumgarten-Crusius ad h. v. Versibus, qui sequuntur, 309— 312 Dualem nullo modo desiderare poteris: de conjunctione enim non agitur. Quae res aliter se habet v. 313, ubi hi duo pugnantes Diis ex adverso ponuntur iique ut ex- spectabis et quasi postulabis conjuncti. De forma à r Xα m*„v audias Eusta- thium loquentem sic: dτmm vορ rs xaHνυων ουοωνσε 0ν A ε△8„, did d96yYou en, ds rd ragarariον το wJGνανεilsον, dil r00 f d8, ˙8 àrd oo hr eiXTodrV nard uyaorhy.— Versu 315 Pluralis z0u Rékagav, ut II. VII, initio.— V. 317. Pluralis legitur, quum nulla eorum actio depingatur. De Duali v. 319 idem fere quod supra de òbo alds, dici potest. De duobus pastoribus agitur Od. XXI, 85— 90 et α ϑυνυτννιααο cujus va- riationis caussas vix ac ne vix quidem quisquam aperte demonstrare poterit. Videas quueso, quam mirifice varient numeri: v. 85 vij π ι1 à&ϑ̈ οιι τ ⁴α, 2OSεια oοe r ε, v. 86 d deiXco, ri vo däugu rarsi 8ε τ, hJds JYu⸗ vain!(v. 87) ‿mμμ̈ονφνυ σmπνεςσαασισν ς ν εᷣ vu. v. 89: àXT' Anbcv daivooe a 9i ⁵ ν01, e Sgaos(V. 90) a Xalero- LEsAS6uTs, ai a5691 τ⁶ ½ XITSVTS. Allium locum hujus generis reperies Od. XXI, 209— 231. Legis v. 209. 210: πένν LX dO R EvOV IAduα. 1O11, v. 212: ½☚ᷣαi, v. 214: à⁴αe- 76918, v. 216: ThAXSgdNout erd ρ τᷣ lbονQ õάͥũs E98 9ꝗ0v, v. 218: 6Ooa. 0 JvGTOV, n-T0 T0v. V. 222: 7³vpwm8-= Erel 84S1eTyv, ed 7' G9Aοσmσαlα νx(Cf. 0d. II, 152) v. 223: aXArνον dςᷣ, àαν 0duυοσοσ daνρονυ elgs BAXGvTS, v. 224: Kal uvSOV AJA ν01.. X., V. 228: IIaë- 8. 90% au 070, V. 230 8 6 1967«. Alio denique loco— Od. III, 136— 149— de duobus, Atridis loquitur Homerus et durνανςᷣ et Xμ ουνυννυιαια. Legis enim ibi haecce: 7r'(Minerva) L0*ArTOsidι μ‿ρμν αέαμτέςοαισσν ⁶μςμ uQ. 7 XG I aXsg-a. εv à p s rura ANiον. Vocis ArçPsidys et Dualis et Pluralis reperitur. Vid.§. 14, p. 15.— Convocatio Graecorum quum communis fratrum actio, quasi ab uno profecta, putari possit, versu 137 Dualis bene legitur, quamquam versu ante- 15 cedente Pluralis reperitur. At quare versu 140 Pluralis verbi ρέ☚α ν legitur, quamquam in utroque verbo eadem signiſficatio inesse videatur? Prima caussa hujus variationis in genere verbi est: illud enim est Medium, quo ge- nere duo Atridae ceteris Graecis ex adverso(etsi horum inimici non habendi sunt Atridae) quasi ponuntur; hoc est Activum, quo haec ratio non indicatur. Huc accedit, ut pluralis ã eioav non in oratione directa, atque in narratione, qua duorum actio depingitur, positus sit. De pronomine z v. 137. vid.§. 35. p. 2. et v. 148. Quod de genere verbi aXlsoσmłmQ—-⸗-- diximus, dici posse viden- tur de Duali verbi ονπμαỹεσμρ, quod legitur versu 140.— Versu 148. 149 reperiuntur verba: τ‿¶ εν aeαμεασοντσσσνν yƷχ*εO ́vV rsGG gragav. Dualis verbi&εμ̈μ Bo ενo explicatur§. 33. p. 34, ubi etiam Scholl. verba adtulimus; Pluralis autem verbi Egragau recte explanatus videtur verbis Scholl. hisce: Boradav— Aàur! 700, d16T G.v. Qua explanatione se- junctio duorum indicatur. Dualis Avo ⁊ in simillimo enuntiato legitur, Il. I, 304. 305. De Duali verbi σœmπτ†άemyv et Plurali écadav praeterea cf. §. 27. p. 45 atque§. 29. p. 49. §. 40. De iis locis nobis agendum esse videtur, ubi primum est Piuralis, deinde Dualis, ut II. III, 340— 345. Loquitur Homerus de Paride et Menelao primum X»νεᷣουντιανυαν, tum duiaes, qua variatione, quantum equidem sentio, recessus et successus optime ob oculos versatur depingiturque; ille vocibus: 0!— Snarec Oe“ diXOod S,— rNvTO, detv Isondhsvot; conjunctio eaque inimica hostilisque atque pugna vocibus: uar 6' yrds dr r v— GeiovT, Neias AXXSXOHν ντπέονε. Huc generi locorum, verbi tantum pluralis ratione habita, addendus est locus, qui reperitur II. XII, 127—- 147. Primum ⁵☚☚ ντνιαναᷣ loquitur Home- rus de duobus Lapithis, qui contra Asium Trojanum ejusque socios pugnant v. 127. 128:? ds rXy* dü' Aveας sdOοv(Trojani quidam) âεοστσσ, vfas drε ρο μ‿ Pamtdcν iräcv; vV. 131: 7% bv dga rοπ⁴ςροιιιε τπυαένυ Toragav(vid. Schol. verba ad Od. III, 149); v. 135: chs d τ Hedοαι reroiε—(v. 136) Li vov(vid.§. 35.) 09' 56B0vTo; v. 140. 141: 2— Axarwods dορννο(vid. adnot. ad iμνοσ), v. 145: à 7 ArSavrzs rNXd cν π068 HaN* 99 v. v. 146— k01 6 Te.— Primum status duorum Lapitharum, qui sejuncti ante portas stant, depingitur; tum— 16 — V—;—:—n·n v. 145 sqq.— eorum communis pugnandi modus contra hostes. Versu 152, in Plurali verbi ε.ꝓμ ⁶ꝓφό˙;/vTO, quum inter se non pugnent duo Lapithae, non offendimus, quamquam v. 145 Dualis hujus verbi reperitur Vid. v. 321.— V. 171 pro du“ éövrs est v. l. 6v ε5. cf. etiam§. 43. Alius locus, ubi primum Pluralis(in plurimis versibus), tum Dualis legi- tur, reperitur II. XII, 310— 332. De variatione numerorum hujus loci vid. quae disseruimus§. 35 ad II. V, 224, et adnotat. De Plurali Ldμον cf. praeterea adnotat ad v. 152.— V. 330 de Zhryy vid.§. 26. Pluralis in 7°dS ds iôcv, quamquam aliis locis, ubi de duobus agitur, saepissime solet poni, spectat non modo ad Glaucum et Serpedonem, verum etiam ad eorum socios, quod vides ex verbis ½eεᷣꝓ—⸗να ε 8 A„OvTs(Vv. l.&οντς–ε) v. 330. Quare legitur v. 332 Pluralis verbi Ioav.— His locis addimus verba, quae leguntur II. XXIII, 707: ν σ νσν. ol aan 700 0d eon rrghcseov. Plurali numero verbi 59v Ss Homerus, quum viri instigantur, excitantur, impelluntur, uti solet ut II. IV, 509. XII, 440: OQvG,S', Irrödaαοα Tεε; IlI. VI, 102: 3ν9 0,9, 8, T9G⁴εε; 753. 831.— Verbi ααιαρεα̈5ον numero Duali, quem„Ven. Vindd. all. et editiones principes“ praebent, utitur poëta, quum de certamine agatur. Qui, cujus loco etiam legitur Pluralis.εμ.α 0OwçWLH-s, longe praeferendus est. Recte Spilzner., xεαι σGO⁹σs, inquit, e versu 753 temere hic venisse erediderim. Versu autem 753 idem vir doctus Pluralem praeferendum esse praedicat, quum ad cursu certandum non duo, sed plures provocari possint, atque tum tres ad certamen surrexerint. Vid. Spitzneri adnot. ad v. 753.— Versu 707 ad lucta decertandum quum duo tantum provocari possint, Dualis cuique videtur legendus-. Alio denique loco, qui reperitur II. VII, 3—7, de Hectore ejusque fratre Paride loquitur poëta ϑμνπϑνυνπηαιινς v. 3 vocibus hisce: à νμ 6 TEOO AE H A αάν roXSRAICS1v h? e*ρνεαςαα. Pluralis h. l., quum de appetitione adversus hostes pugnandi, qua significatione saepissime legeris eεeμαααε αοmφαοai, non laborat difficultatibus. Versu autem 7 reperitur Dualis: c˙s d aæ 7ν Tdνυεσσιν EXOHEvOG Ov rv. Nullius momenti esse videntur variae lectiones. In Schol. A. legis haecce adnotata ad v. 7: r%: A dv 7½ ππ Asy. vOxkéa 701 90Osra π☛ά,σνννπ; atque ibidem Qavij x*: 00 17 Aolgrag S dren g. Nonnulli enim OAv“ av legebant.— Dualis inde ortus videtur, quia hi duo, cum una re, vento, comparati, unitatem quasi effi- ciunt, ita ut per comparationem progressi quasi in adversa parte ob oculos ex- spectantium Trojanorum versantes depingantur. Praeterea cf., quae de demon- strativo pronomine ĩ loquuti sumus.— Hac accedit, quod Héagav abductum ab oculis, Oauij/ yv autem concretum est. §. 41. De variatione numerorum et Dualis et Pluralis iis locis, quibus primum urς, tum X³εvrinds loquitur poëta disserenti proferenda sunt Humboldliu*) verba haecce: Es vermindert diesen Eindruck nicht, dass in der ersten der angeführten und andren ähnlichen Homerischen Stellen gleich auf den Dualis der Pluralis folgt. Wenn das Bild einmal mit dem Dual einge- führt ist, wird auch der Plural nicht anders gefühlt. Es ist vielmehr eine schöne Freiheit der Griechischen Sprache, dass sie sich das Recht nicht entzie- hen lässt, den Plural auch als gemeinschaftliche Mehrheitsform zu gebrauchen, wenn sie nur, da wo es der Nachdruck erfordert, den Vorzug der eignen Bezeichuung der Zweiheit behält.— Ex his verbis dijudica hos locos: Il. III, 236— 243, ubi legis haecce: d0ο⁶εινο⁴³ dναρφαι iοεειν ο σ.mmQχτ‿l⁶Oο‿ Atv, Rãgroga 9 Irrddaon aal d Aaονινν½ Iαουᷣdeuusa, aðu οαασαυνω H O1 tia VSIvaro A¹ 9“ ) odα ονπκιπσ‧αν—mν Aauedai-μονοσ εέιν ερασmτννs; 3 dsögc ey 5rovrο vésον uν rovτονπνσοοσνιν, vOv adr, odn àεκ μουασι μέ̈έων αμσφν ννεναι Ʒνυοεέν, aloεα dειειττεέκ εα veidsa 6Xνꝙ οε εέατν L2s Gdτοο τοds d' Jxh reεεν Hνοσιςοο ala. Cf.§. 14. p. 14. 15. H. I. id tantum animadvertas velim, initio v. 236— 238, ubi de fraterna conjunctione Dioscurorum agitur, Dualem legi.— His verbis comparemus locum Od. XI, 298— 304: Ral AJd*ν εl0ν, T) Tvdae αρ⁴mεόαμνο, 5' rd Tovdagec arsovs Neiuaro xarde, *) Vid. ejus libellus: Ueber den Dualis p. 27. et nostrae commentat.§. 14. p. 15. 18 KRAoτοσα ϑ˙ν iσiJdꝑμν l τπισ α σν Ioανdεννsusa Tods ³μ υωοs aτνιννειε Hios ala 07 a* vε ςꝙεν ν 1 ☛☛ν τπν8 Z„v kHMovres, AXXOTS Hey CcbouO T8O 0, dXXOTS d aure 78v—ν* Tιν ds XsXö6)NAœσν τdα εοv. Il. XVI, 823— 825, ubi vides verba haecce: d“ 78 5v davra Xéυνν ει ⁶ααρσιο με*, 657" 9808 20 ρ ο˙ ι μέιρ ονευουαντανμἀνένεασςμου ridaος νμ ανινεε εε‿αοουσι—s riεμέμν qGlq 0c. H. I. de apro et leone, ut vides, loquitur Homerus durnds vocibus:— AeYa OOoveovrs A‿ 890v, inter se pugnant. Dualis positus est ex lege, quam indicavimus§. 24, p. 35 de hac voce. Versu autem 825 x◻μ- byrinds agitur de iisdem animalibus duobus hisce vocibus: à 35 X0I Tiεꝓμεμν V. l. xενέρQ ϑφἀ⁴⁵. Haec duo animalia quidem bibere volebant, non autem una vel simul, sed unum alterum a foute depellere contendit. Hoc modo pluralem esse explanandam aperte declarant voces: idauos à⁵ᷣ O' 6 Xiyys, quarum et genitivus caussam certaminis indicat et adjectivum àxliyνs, quum post substautivum reperiatur, ostendit fontem minorem esse, quam ut ambo simul bibere possint. II. XIII, 301— 303 de Marte ejusque filio, Terrore, agitur; vid.§. 16. p. 17. Reperimus primum Dualem verbi απασσσωααονV, quod cum vocabu- lis: EOoHous héra junctum, J. H. Vossius bene interpretatur: sie gehn ge- wapnet, cui adsentitur Ingerslerius in adnotatione ad h. v. sic loquens: In verbis S⁴υνμασσρςσοω νεμα E., ad Ephyros se armant, ut sententia plena reddatur, mente adiiciendum est iluri, profecturi.(Tum legitur pluralis ver- borum EnXuoy et Eöck au.) Quare hoc verbum h. I. iis verbis, de quibus §. 25. et 26 egimus, adnumerandum videtur. II. XXI, 284— 286 primum legitur Dualis. Legis enim haecce: IIoαeαιαι⁴ααων a AS*νν Gτν εdS 16u78. Qui Duali verbi 1éuxe variam lectionem övTsS(quam quidem versus recusat) vel 76v 7 praefert, minime reprehen- dendus est, quum Neptunus et Minerva non sibi ipsis, sed Achilli obviam veniant. Plurali numero verbi rισιρμ οσσσ non duo, Neptunus et Mi- nerva, sed hi atque Achilles indicari videntur. 19 Il. VI, quoque v. 233, quamqum de duobus, Glauco et Diomede verbo Aaßérhv bene duincs locutus est, pluralis εαταραρ νάσο legitur. Hoc loco legis v. 232. 233 haecce: Q2s dga Oovnhgavrs, alς mxov(de curru) Aigavre, Xeiods T' àXαμιαον Xa Bér*u a rigrauντο. Quam suaviter et jucunde de amicitia, quam ineunt Glaucus et Diomedes, Homerus Oubiuds loquatur, unusquisque sentit atque intelligit. Il. I, 304. 305 legis haecce: (2S 7 ˖ ¶ Au τι8iοιςσι νlQ οσœαœlQ☚φέν ετ‿μιμεασι Avτννν Xd αiemφ☛όßχmd⁵ꝙ;˙ ßàƷἀ νν— De Duali verborum: HæεςœQmάνν— AvοττmνOͤ vid.§. 24. p. 35. Pro Aðgau, quum Duali Xöodτv versus hexameter aditum dare non possit, tum signiſicatio communionis non insit, nemo facile Dualem jure quodam expetit. Il. XI, 642. 643. primum Dualis verborum 7=— IvOVT A&᷑ Oerv ro- Aunaynéa di PNau, tum Pluralis reperitur: 769π 0%%— vrν ε9. II. XII, 265— 268 duo Ajaces primum biuνααςᷣ vocabulis: A₰l HOT60⁴ 5“ Aldurs AXEUTIOGSVT' Lml rög Ycν π⁴emνοοςσςᷣ H111v(v. l. apud Eusla- thium Ooirsiτν), tum X„ꝑαννιαν commemorantur hisce verbis: vslasov, — 15rsv. Hic pluralis legitur, quia de certa quadam re non agitur, quod vides ex tempore imperfecto verbi vstusovy atque ex modo optativo verbi 7olsv. Dualis autem legi solet, quum agitur de certa quadam re, quae ab oculos sive ob mentem ejus qui audit versatur. Versu 277 reperis Dualem et Pluralem verborum ςᷣ ůà⁴ τ0 0-rs(V. l. r9040-78) dαι dτνο ονο, cujus loco Dualis τ QGA¶ℳ εᷣτ*v, quum versus hexameter reeuset, legi nullo modo potest. Vocalem U omuium temporum, si futurum excipias, produci, Passorius in hoc verbo docet.— Dualis 6 9 ννετ autem reperitur v. 367. Il. XXII, 46 sqq. Dualis reperitur vocabulorum dUο alde, quem excipit Pluralis. Cf.§. 44. Il. XXII, 90. 91. De Priamo ejusque uxore primum legitur Dualis: Qs 7 ε ladονᷣ 90S d rv— roXXd Xiomσωοασꝶάκανναοιε; tum Pluralis: 055' Enrogi Sv Err v.„Ererdér*v non fert versus hexameter. Il. XXII, 147 legis z9οuvc=, v. 208 ονυ ο˙?s. 4 20 Il. XXIII, 212— 229. De Borea et Zephyro agitur sic: 7 h 9' 596060— XOvovTs— Iuavov— 1ε ‚%— T v— mavvuM— rotys— 2,BaXXOv OuvTε— v. 229: 0l 5; Aue.oοr- 5Bav. Huic loco adjicienda sunt, quae leguntur II. IX, 4— 7. De quo loco accuratius disseruimus§. 16. p. 20. Hic Dua- lis primum legitur, atque versu 7: EéMeuvav, v. l. Eevev; in Schol. A. le- gis: EMSVSV: diℳ/, nal did τν, EXsvav. Alio denique loco qui reperitur Od. XI, 465. 466. variant numeri et Dua- lis et Pluralis ita, ut causam facile perspicere possis. Legis haecce: NGI lòy cs Erεεσσισν. ⁵ιμι ο ν σι Qε˙οοσνφσ, SoταρmQυν Aφννυμμενιι, SaxlsOdv œαd dduν μεοας⁸. De hac variatione ne unum quidem verbum dicimus. Quamquam, ut ajunt, variatio delectat, lectorem tamen benevolum, sicuti me satietas hujus variatio- nis certo tenuit. Itaque huic parti quartae finem imponamus.— 21 Pars quinta. De nonnullis locis, ubi de duobus α△ν„ϑ νια loquilur Homerus. §. 42. DParte quarta disseruimus de iis locis, ubi etsi de duobus agitur, TXHdvTos quidem loquitur poëta, attamen sic ut Dualis aut antecedat aut sequatur. Nunc disquisitionem instituamus de iis locis, quibus(exceptis locis ubi dUο s. α vel àμ⁵ vel à.νμ⁵τςαροι reperiuntur, de quibus vid. part. VI.) de duobus XS ᷣVTIGS kantum agitur, ut 1) II. XI, 262. 263 ubi legis haecce: v9ꝓ AuT¹oος υεs Jdr Argsio BaciXi r6Tον ναρemπνννσανσνσσα ˙Jv dö toy Aidos loc. Quare de his duobus fratribus, Antenoris filiis, Iphidamante(vid. v. 221) et Coone(vid. v. 248. 249), ab Agamemnone caesis ₰☚&Aμντνιεεsᷣ loquatur Homerus vocabulis vTsSS, Avar X hca. T8S, 0uy, facile intelligi posse vi- detur. Hi enim duo filii in Orcum descendebant, non autem conjuncti, simul, sed sejuncti, nam unus(Iphidamas) prius, quam alter(Coon), ut versus, qui antecedunt, demonstrant, interfectus est. Pro verbo Ev legitur etiam 5av, in„Vind. quint. et all.“, quod docet Spilznerus.— 2) II. XIII, 195. 196. reperiuntur haecce: AEGOiαφαον μεν doa rXios, d768 78 Mevscdsös, A X 0i Aspraicv, aoν εa Xadvν Aaicöv. 4* 22 De vr. Il., quae h. I. reperiuntur, vid. quae id. Spitgnerus adnotavit. In omnibus autem libris Pluralis legitur. In Duali, quem versibus 197. 201. 202 vides, ubi de dãuobus Ajacibus agitur, minime offendendum est. De his enim quum arctissimo vinculo sint juncti, saepissime legitur Dualis. His versibus autem, praecipue quum etiam in comparatione Duali usus sit poëta, Daalis justum locum tenet. Aliter vero res se habet, ubi de Menestheo et Stichio agitur. Primum talis conjunctio, qualis inter Ajaces, non est inter hos duces Atheniensium, quorum unus, Menestheus, rex est. Tum notio verbi KOKI- Gslv Dualem numerum non postulat. Quamquam enim interpretes hoc verbum, et nostro sermone et latino ita reddiderunt, ut actio, quae sensibus subjicia- tur, indicetur, notio tamen primaria ac propria vis hujus verbi a sensibus re- mota est. Si illa notio, qua actio, quae oculis videretur, significaretur, in hoc verbo inesset, Pluralis maximopere offenderet. Sed post Eustathium*), et Apollonium Sophist. recentes quoque, ut Dammius et Passovius bene de hoc verbo ac uotsiv disseruerunt. Attamen id non contendimus, Dualem hujus verbi nullo modo poni posse. Dualis osir* legitur apud Homerum. 3) Multo plus admirationis habet alius locus, quo poëta de geminis loqui- tur X.ν ονπνιαι. Hic locus reperitur II. XVI, 681— 683, ubi legimus haecce: Tsums dé ν TO1τ ν α μρσοᷣQταοσ‿ι Oë90at, JNruc Kar Oarãrον d1νιινQαἀαοωσσ, 0lgdâà pliv dα nπϑεσσυoνέιν Auνs 859siν rlovn dc¹c. Aliis locis, ubi de fratribus vel fratribus geminis agitur, durudss loquitur Homerus(vid.§. 14.); hoc autem loco, ut vides, rXανϑνυντνν³ννς; atque nec vv. Il. reperiuntur, nec spurii esse videntur versus illi tres, ad quos et Scholl. et 2) Vid. Devarii Index in Eusthtii Commentar. ad Hom. in verbis oεεεν, et zoutesen. Apollon Soph. Lex. Homer, in v. 0εεειν Dammii Lexic. Hom. in v. oα⁴εα, ubi legis hnecce: curo, procuro, cum cura alo. Sed accedit simul notio zoν fero, porto, aufero.— oαααεᷣ explanat, Eustathium sequens, per: A‿ιμειαω˙— vou per: Areεᷣdelaα dA. ε— véuος per: est id dorstos dictum, quasi errzuεεtuꝝν o*⁴μινσεέά⁴οοσεν, ola deαν ε εέ¶ αἀέι τ 2ορρmφωάο α εwcL9pele eEo vwr.. Addidit:„Ex qnibus locis simul generalis notio rod zoεtesrν d voοseer apparet, suscipio vel curandum vel portandum et auferen- dum.“— 3 23 recentes interpretes nihil fere adnotarunt. Hos sequar, et malo tacere quam praedicare poëtam vel metri vel soni gratia ita locutum esse. Eadem fere verba reperis 671— 673. Id tantum addere volumus: Pluralis v. 681—638. for- tasse inde ortus est, quia ex v. 671— 673, ubi, quia extra narrationem verba posita sunt, Pluralis non alieno loco legitur, paucis mutationibus factis, huc profecta sunt? 4) Od. III, 276—278: Jsis aeν dg dᷣα πμεμνέιν Tονmεεν 1ννεs, ArOeioys Kal r Ooxa el06rs à. μαναέσσιν. àAX b7½ odviov igàν&Hiιι.εςμ*ε˙, dρο A&.ειρφ εvν; Iloc loco, quum vocabulis ãa et Gixa ldντ àxXXαlꝓ+αασν conjunctio eaque familiaris indicetur, nescio an Duali beue uti potuisset poëta. Itaque pro Plurali eis legit posset Dualis, loci enim sunt haud pauci, ubi Duali prono- minis Verbi I. pers. Plur. appositus est. Vid. II. XII, 310: vτ 78&ιν⁷ hsoςa; XIV, 314 vGνι απεᷣioνεν εᷣ 6v Ts; XIX, 57. 58: vO ε½ Aã αρuεενυ μ0 KvS«Hva ε ν;— II. IV, 418: vG ASSᷣ—.; V, 34, vGr Xa‿ρμνμαα. Il. IX, 48. 49: vει αμηφηφμεςα— Uεεν; Od. IV;, 33. 34 uey d v, Sstvihra oXXA Oayövrs— deëg' Iauοε. μνμ α. Od. XI, 81. 82: G ey ds krésαινι àeνμιι⁹οεμεέννοι σ—τννςαQσν jusH cf. v. 224. 464. 465. Cf. II. XXI, 289 sdq.— Si id verum est, quod diximus de verbis, quibus significantur agendi rationes, quae sensibus subjectae sunt, atque de objectivo Dualis numeri apud Graecos usu, id elucere videtur, quare propria primae perso- nae Dualis forma non orta sit in verbo graeci sermonis. De I. pers. Dual. in genere passivo vix ac ne vix quidem tribus verbis agendum est. Quod autem pronominis I. pers. Dualis ortus est et primae personae Plurali Adjectiva vel Participia apposita sunt, non adversantur. Participia ad Pronomen pertinent. Si quis pronominis I. pers. Duali utitur, quendam sibi conjunctum esse indi- care potest. Atque si haec conjunctio sola vis ac signiſicatio esset, de qua in doctrina de Duali numero apud Graecos agendum esset, multo vehementius propriam Dualis I. pers. formam desideraremus. Sed cum, quod aperte docebi- mus in historia Dualis numeri, et in Syntaxi linguae graecae, agentes de Duali, verbi modis, aliis rebus, usus apud Graccos ohjectire loquendi primum floreret, tum discrimen objective et subjective loquendi, donec hic usus sub- 24 jectirus praevaleret apud scriptores posterioris aetatis, Verbi I. pers. Dualis formam propriam, quia tanta abstrahendi, quae vocatur, vis, ut quidam se quasi extra se agentem in mente cogitare possit, indoli Graecorum nulla aetate consentanea esse videtur, non ortam esse nullo modo mirari debemus. — Haec hactenus. 5) Huic loco simillimus est, quem legis Od. IV, 488. De Nestore et Menelao loquitnr poëta sic: 0dS NEOTcο% æν εν iποκέ T9oiνv k6"T*9. Cf. Od. XV, 156. 6) O0d. V, 194 legis: 75 ov ds εαιο ³aogdv 9ss(Calypso)„ο al àusg(Ulixes). Quare versibus 226. 227 de iisdem duracös loquatur poëta, docuimus §. 23. 7) 0d. XIX, 275. 276 reperis haecce: 60αeάνσ †αρ 2aντ sis 7ε ual HéXl˙.— 8) De equis Lampo et Phaöthonte Od. XXIII, 244— 246 TXSᷓT agitur. Hi sunt omnes fere loci, quibus, ubi de duobus agitur, Pluralis tantum legitur, atque qua de causa, plurimorum locorum inprimis in Iliade ratio in- dicavit. 25 PDPars sexta. De conſunclione eocabulorum du s. 5oο, aε, et similium eum Plurali numeno el Duali. Ca p. 1. De vocabulis dνα s. ro, dugo etc. cum Plurali conjunctis. §. 43. II VIII, 79 legis: 00re d0 Alav 7ε svετενE Sgãπεονννε AOy(ο. Pro Plurali vocis Alavzss legitur autem etiam Dualis, ut Spitznerus dicit de v. 79 in indice vv. Il. hisce verbis: 050“ Alavrs fav Vind. ed. et all., ubi in adnotatione critica addit: Omnes propemodum meliores cum Ven. plura- lem testantur perscriptum, paucis, velut Vind. XLIX, dualis satis facit: 05 ‧e 5 Alavrs hsv,“ In Vindd. omnibus fere Dualis saepius legitur, quam in aliis libris, ut docent loci plurimi. At Dualis verbi usvéryv Dualem subjecti nullo modo postulat. Duali enim Nomen substantivum in Plurali apponi potest, ut supra demonstravimus. Il. VIII, 290.— he dc Ir rds rn eeei.— H. I. pro Plu- rali I⸗roue legitur etiam Dualis Iæαmσ, In Schol. enim ad II. ed. Bekker. sunt aduotata haecce:* d duν α‿ij, örα νο lr r18 5M95vTo. oi Tε Z? 6 o- 7v aal AHioτονσν Iĩæν. Ex eo, quod Zenodolus et Aristophanes dutulis 26 natroni fuisse dicuntur, Aristarchum pluralem legitimum existimasse conjici potest. Haec sunt Spitzneri ad II. XII, 127. De qua re addit Spitznerus in adnotatione critica:„Nequidquam offendit grammaticos aliquot pluralis juncius Duali, vid. 10, 305.“— Cui adsentiendum. Etsi enim praeter equos currus mentio fit, qua ex re elucere possit, de equis tantum vocibus ôu Irrous s. immc agi, id tamen vides h. l. nec de quodam motu, nec de certis equis, lo- qui poëtam. Quaecunque Dualem gignere videntur, h. l. absunt. Vocabulum autem doc solum Dualem non postulabat, ut hoc omne caput satis indicabit. Huc accedit quod verba per Hendiadyn bene explicari possunt.— Il. VIII, 232— 331 reperimus haecce: 75u lSv bw9' drdrs dco 11C 67a100, Myjzεαστεα, ENiolο τπα, aa² dο AXAο vijas Eri XaOusς soēryv Bagéa dτεμυνααννοντα. In hac narratione cujus cadem Verba leguntur II. XIII, 421— 423. vides verbum quo motus signiſicatur, onrαες positum, quamquam subjecti pars una tantum Dualis est.— Sine vocabulo ducν legis nomina àο% εs ralo versu exeunte nonnullis locis, ubi plures quam duo commemorantur, ut Il. XXIII, 6, Achilles loquitur sic; MoO,1εεεννε raμνπναιαιοα, i&⁴ ο1 51901. Il. III, 378 ubi de Paride ejusque sociis agitur, legis: — nöigav O1Oε&αςρ οο. In Odyssea de sociis Ulixis saepius agitur his nominibus, ut Od. IX, 172, ubi Ulixes loquitur: däXXOl vν vöv bivεr“ ο 9 9 8 ταοο. Vid. etiam v. 554. 555: àXXA ĺ,&μρςμν, οο àrοXoiaro †at vijes 2νπσαασειμμα νν έμαw⁊ṽσεε ε‿⁴αα[³. Od. XII, 199: a N àrd dv Sovro 2ονι ά•⁵ ε 5 ατοασ. Od. XII, 397: EEijkag en Breira 5 91 Ta1901 Accusativ. plur. vides II. III, 47 ubi de sociis agitur, quos Paris secum habebat proficiscons Lacedaemonem;— II. XVI, 363, Od. IX, 100. 193. 27 X, 387.— Hacc verba kgim*ges éralgon quibus plerumque de pluribus agitur, non mutata esse,(quod saepe ſit, ut diximus) non miraberis.— Il. XI, 43. De hoc versu non est, quod uberius loquamur. Vid.§. 18. p. 22. 23. ubi etiam vides Spitzneri adnotat. Il. XI, 635 legis: dbοσ“O rd devss Jgav. De vv. II. dicit Spitznerus ind. vv. II.: orοrueues sive ömb ομαρꝓμνμνεασν 2u grammatici quidam. Atque addit in adnotat. critica: Jam satis habeo observasse Aristarchum et Ale- xionem editores sequi ömd υαρνμνινέκ αlαάv scribendo. Ibique leguntur Eustathii verba quaedam.— IlI. XI, 748: 749. 50 5'4!s Enadron S res 50A.— SXOv Oddas*ν drd ee dheeres. Ubi causa, de qua Pluralis legatur, vocabulo ipso A 15*) addita est. Il. XII, 127 legis: ν½ ν παοσα h0ðιον Aυέιᷣςαmς edov Agigrous, ubi idem grammatici, quos Schol. A. ad II. VIII, 290 Dualis illic causam egisse docet, hoc quoque loco idem faciunt. Ejusdem Schol. A. Verba ad h. I. sunt haecce: 2Z„9vGdoros nal AG10 OAvys dInds Aravra, Av69s, A9io ⁊, vIS dr o c KerTyv. Pluribus de hac re agetur in nostra Dualis historia.— Il. XII, 171 ual dO' 56vTSS, v. I. 56v Tε. Dualem praebent editt. Spitzner. et Wolf.— Cf. XIII, 236. Vid. Cap. II. Il. XIII, 126 legis: A⁵ν d'do' Alavras do10Us 1Gα 0 G(HaxXa*vsS, et v. 313 Aαν τ 7½ d5, Ck.§ 36. p. 17 sqq. Il. XII, 499: d0 d'Av dges 4onlas(v. 501) Iévτ àƷ ⁵Xcv. Il. XV, 18. 19: En ds οοονπινν Iμνας 1 uα c. Il. XVI, 336: Jaövrigav dc. 4 II. XVI, 348. 349 leguntur: 2veᷣν σ v dé ol A c aluaros 5 S⸗ gaXlο, ubi Dualis nominis 5 GaxX ch in Vind. quint. reperitur. Pro Plurali loquitur Spitznerus in adnotatione ad h. v. Vind. quint. dualem à6 O aX. ⁵ voluisse crediderim, cf. 17 695. 23, 396. Od. 4, 704. 19, 471. et nomen hic obvium II. IX, 503, 13, 474. Numerus vero pluraks eo defenditur, quod als plura sunt adjuncta nomina, cf. Od. 20, 365.— Vid.§ 4. K *) Spitznerus bene dicit: Eusth. 882, 10 uagl nonnisi explicandi causa adjeeit: varie- tatem scribendi inesse valde dubium est. Vid. etiam Bothii adnotat. ad h. v. 5 28 De loco II. XVI, 825: 9 /GQ0 0,0᷑ q/-s ieten Ai supra diximus. Vid. p. 18.— II. XVIII, 490 Ev d dü roirds röksis sgdrv ducorcoy(v. 491) a Xds. De urbibus a Vulcano in clipeo Achillis effictis agitur; quarum una in pace est, altera bello occupatur. Sicuti hae urbes loco sejunctae sunt, ita quoque rebus, quae in urbe et extra urbem aguntur, diversae. Huc accedit, ut hae urbes non simul ab oculos versentur, sed primum una pace gaudens, tum altera obsessa depingatur. Quod optime Lessingius(Vid. ejus liber, qui inscribitur Laocoon) demonstrat sic: Homer malet nämlich das Schild nicht als ein fertiges vollendetes, sondern als ein werdendes Schild. Er hat also auch hier sich des gepriesenen Kunstgriffes bedient, das Coëxistirende— in ein Consecutives zu verwandeln etc. Il. XVIII, 509, 510: Tyv d'˙ε τ ν röXiνO ϑνμ hmƷιαωισ ωσœσQ mεαla τ0 Xõν εκομνεσσι—abrbενοιοι Pro döc legitur etiam doο; atque pro Xaprsuον Dualis Xauroheyco. Eodem modo Pluralis positus est v. 523— 526: 7⁰101 d'Ersir, ärdveuεᷣ duc Gαονσ õςzʒC Xaνν d IASvOI, dr mπαοτ☚*Ka idoiaro al EXiuαs Boνs 07 dS TA⁴ ο /6ν0vT0, d Au, SrovTO VO sS 7T89T6 KSVO1 Hbgri d6Xev d'ours govonga. Versu 523 eadem v. 6. est.„Vind. quint. et ol. vulgo.“ Spitzn. Pro Plurali 7ονσα|μρμν, Aristophanes, ut solet, Dualem vult legi; sed„Pluralem a libris probatum Eustath. 1158, 61 habet.“ De conjunctione horum duorum pastorum non agitur, sed securi, nullum periculum timentes, se jpsi canendo delectabant. De loco, qui reperitur II. XX 158., supra, quae opus sunt, diximus. Vad.§. 28. II. XXI, 489: Auorégas Xeloas Buaprrev. Il. XXII, 396. Ubi autem v. I. à†μ⁵oénc reperitur. Il. XXIV, 573— Aa 76 dc sgd πνε rοντ. Cf. Od. 1 331. II, 11. XVIII, 264. XX, 175. XVIII, 206. II. VII, 3. à ½ O6 80O H KAlᷣ☚ά ν. Od. II, 22: d0 5F+ov.— 0d. III, 424.— Od. V, 338: dc vönras, duoο 7˙Hara vid. Od. IX, 74; 0d. V, 476: do0οds Saοss. Od. VII, 129: ddo ngijvai. Od. VIII, 135: 6 ℛ O Xselgas 29 ef. Od. XVIII, 88. Od. XII, 73 ol ds döcc dadrXoh. Od. XII, 409 410(à- (07500us); Od. XIII, 97, dbo d r οℳ jzꝛεα. X.; 296: 8ldGTes dαα. Od. XV, 411: duc réXtss. Od. XVI, 15: aüdos— A äsa ax¼ld.(v. 16.) àorégas sioas- Od. XVIII, 119; 296;— 370. 371. 3 Gc cum Duali et Plurali.— Od. XIX, 562 dord³. Ca b. II. De conjunctione vocabulorum οw s. diν, dugPo etc. cum Duali.— §. 44. Capite primo quamquam haud paucis locis, ubi vocabulum duc etc legis, μ☚ναϑντι loqui poëtam demonstravimus, ii tamen loci, ubi cum d,.εσ etc. Dualis junctus est, multo plures sunt, atque id facile intelligi potest, in hac voce vim quandam inesse, quae gignat Dualem. Sed quid cir- cuitione et amfractu opus est? Locos, de quibus hoc capite agendum est enumeremus. Vid. ipso initio Iliadis I, 16. voces: Ar Osidèa dédXα ducs, 0,hrogs Xacöu, atque v. 17: AT087dai. Metrum quidem aliis numeris aditum dat v. 16 plurali Argsidas et v. 17 Duali Argeida. Atque verbum EXlGUSr0(v. 15) Dualem non postulat.— Eadem vocabula, quae versu 16 audis, versu 375 reperiuntur.— Eodem modo loquitur poëta II. XXII, v. 46 et sqq. Versu enim 46 legis duo walds, versibus autem, qui sequuntur, Pluralem.— II. XI, 329 vides vocabula vuTs du MéHorο IIsgucoiou, ds rε9r rävro(V. 330) JJes Havroguvas, oude ods raldas kaous drei*siv. Versu 331. 332 autem reperis Dualem: 7 ⁸90%— x*ε*⁹½⁹6 ϑ Q(úv 333 70 bS KSv, quae saepius, sicuti robs ds etsi de duobus agitur, ita leguntur.— Vocabula ute duc reqeris etiam 32. II, 843. XII, 95, initio versus ut II. XI 102. 103: vFe dd II9 d.μ⁵μοο, v6 O al Tv*ιον ν /O, siv&ν i 6as. Pro Plu- rali vras Aristophanem Dualem legi velle, facile conjicies; qui numerus, ut quisque videt, meliorem h. I. praebet sententiam. Pluralis éivras hiatum depellit. 5* 30 cf. II. XI, 126. 127.— II. V. 159. 160 Pluralis uras II9 ⁴.mμα ð⁴⁶ο. X. legitur sine v. I.; do Aurfjvogos us,—— 2.d Alde rs ud II. XII, 99, 100. De his Antenoris filiis xA⁴ανϑοντιααεςᷣ locutum esse, Il. XI, 262. 263, tibi notum est. Vid.§. 42. p. 21. II. XIII, 345. 346: du KgGvon Te nparaich— krsö- NXsrov.— Pluralis hujus nominis additur II. V, 40: d dé ol vibes horyv ubi autem praeter Dualem verbi z) alia quoque verba ννς leguntur v. 11 80 85ν△ K ys etc. Il. V. 519: Aaur« d. II. XI, 228: SeXéri Alavrs d, Ssgdνou- 788 AOys. Il. XVIII, 163 05 z ᷑(μοαανπσο dJJ Alaurse aouorAà(v. l. aοοαοσ 7al) Versu autem 157 Pluralem vides: òννο Alavrss. De Duali dν¶ͥ Alaure O6VGTG II. XIII, 201l, ubi alia verba Ivincôs reperiuntur, vid.§. 42. p. 21. 22. II. 11, 406 Alavrs döc. VI. 436; XII, 335, ubi Dualis rο△αοιμ dανοομνσ⁷ atque Pluralis(v. 336) oradas apposiu sunt. De his Alacibus copiose egimus §. 16. p. 17. 18. 19. II. III, 18: doögs duc. 7. X. Il. 43. XXII, 125.— De v. l. II. XI, 43 vid. Spitzn. ad h. v. SIUο doëg« II. XlII, 298. XXI, 145. Od. I, 256. XII, 228. XVI, 295. XXI, 101.— Vid.§ 49. p. 22. 23. ct§ 40 p. 25. Il. III, 246: A 9ν˙εᷣ. De Duali: dðνo αꝓ*ρε I. VIII. 79 et de Plurali as¹joes v. 73 vid.§. 18. p. 23. 24.— Versus 79 male huc profectus est ex II. XXII, 210. II. XIII: 236 legis IuU“ E6vTs-, ubi v. I. est E6 9 T785. Dualem longe prae- ferendum esse demonstrant versus, qui sequuntur. Quibus significatur hoc: Si virtus vel imbecillimorum hominum in unum collata aliquid efficere potest, nos quamvis duo tantum simus attamen minime imbelles, quum vel contra fortes(feliciter) pugnare possimus, si nostras vires in unum contulerimus, usui fiemus. Dualis igitur sententia probatur et Duali pronominis vοι.— Varias autem interpretationes horum versuum quas veteres jam proposuerunt(Vid. Eustathii Commentar., Scholl. ad II. ed. Bekker ad h. l. et Apollon. Soph, Lex. Ilom. all.) enumerare longum est et alienum ab hoc loco. Simillimus locus est II. XII, 171, ubi eadem verba: dð 6u ⁵, legis. Quamquam Pluralis antecedit, Dualis Plurali(? ννε) pracferendus est. De Lapithis agitur, qui, etsi duo tantum sunt, tamen contra plures pugnare coutendunt. 31 II. XII, 421 legis duo, cui Dualis Avégs adjectus est. Etiam sine vocabulo düo hoc loco Dualis poni potest. Qua de causa, facillime intelligis. Certamen enim depingitur. Ejusdem vocis auffg Dualis apud duo reperitur Il. XII, 447 ubi legis haecce: Tdv(lapidem)' od us dO' ves duon aigr gijiòèics ẽn dasav aͤr oosos*ν Ʒανdstav, 0701 vOv Boroi eic'. d d géa AXAe al 0los. Sententia, quae iuest in his versibus: ne duos quidem viros fortissimos a solo in plaustrum movisse lapidem, quem Hector solus, unus, vibraret, quanto clarior ſit Duali vocabulorum 0ν' Avége! Duali numero verbi, quum h. J. in hoc verbo, minor vis sit, non opus est. Opponuntur voces dνν àvégs vocabulo 0708. Eodem modo explicandi sunt versus, quos legis IlI. V, 302— 304: —— ⁸ XeOdd,o Xd⁴, s Tneys. ubya bg v, d od do a3gs— 070t võy 9070i sio. d de i Séa r⁴dνανκ uat los. 92t Quantopere explicatio horum locorum, quam proposuimus, vocabulo e, quod h. I. post duo legitur, comprobetur, facile intelligi potest. Ut his locis Dualis, quum uni viro oppositi sint duo, bene se habet, ita alio loco, quum duo pugnantes ceteris opponantur. Quod depingitur II. XVII, 376— 382, ubi audis poëtam ita loquentem: 72i§auro de vf Aei aAnge oe d9 οσmU Uoav. do or re er. h, äyégs udaiſe—— IlarqOοααοωιαο ασνσ ᷣ. r. X.— Duali vocis àvyg vocabulum dνο s. dc ap- positum vides etiam II. XVI, 218. XXIII, 659. Od. IV, 26. 27. IX, 89. Alii loci, ubi vocabulo dνο s. duc Dualis conjunctus est, sunt hi: Od. VIII, 312. r0*ſs döco;— IlI. XIV, 404: dα τρκαᷣ‿αμᷣ μφmμαι ν˙ε— Il. XV, 324: 9 9³ docw;— II. XVIII, 579: usgõaXlεo de Léovze dö*;— II. XXII, 450: db* Er so.ειον— 0d. X, 117: ·”d du'' äisaure—— latn‿εννν— II. XXIII, 329: XRe de—„½ οειεαάα ται υο suaco;— II. XXIV, 473. Od. XIV, 94: d0⸗ olcw. Pluralem legis Od. III, 424: dν ν ν.—„De vocabulo. öú ejusque conjunctione cum Plurali et Duali bene disseruit Qander Linulort libello: De vocabuli uνo usu. Regim. Pruss. 1834. 3 1 d! 2926 5 d N 21 ddn 32 Huic voci adjungamus vocem doid, quae Duali apposita est hisce locis: II. XIX, 310: do³⁴ν ννι Aμdeidèa bsνεrνν‿— II. XXIV, 608. 609, ubi leguntur haccce: O doi τέιααμεεν*' ατ Teivara Foh3bo Sn 7à‿d' dga, aal doico rsε εονυνπνν, Ard räuras 5XSGdav. Agitur de Niobe, quae gloriatur in eo, quod ipsa, quum Latona duoa t tan- tum peperisset, multos. Illi autem, vel duo tantum licet essent, omnes per- didere. Illi duo his omnibus oppositi sunt. Quare vides du atque Dualem appositum. Cf. quae ad II. XIII, 236. XII, 171. XVII, 103 adnotavimus.— d0³% d Bigrijgs Od. IV, 15: doαν d sgdrovrs Od. XVI, 253. Restat nobis ut denique de vocabulis à ½ Oοτέοσ et A Oc paucis aga- mus locosque, ubi haec vocabula Duali junguntur, enumeremus. Il. VII, 280. 281 de Ajace et Hectore loquitur praeco ita: 4 4 Hr Tà νε Oer vs OsXArεra Zeus: A ⁵ᷣ aihra.— II. VIII, 115: 7 ⁸ — àνοτέποσσ— τπ 1. Vocabulo àνμ ονσνςαα Dualis Alavzs apponitur II. XII, 265; sed sine Alaurs legis hanc vocem urνανςα v. 344. 357. Vox A*ερονπ, ο legitur etiam II. XIII, 60; Od. XI, 210. 211. XXIII, 53;— II. XXIII, 814, ubi v. I. à μ οτσέςρσοσν, rejicienda Se. Vid. Spitzn. acnot,— De geminis lo- quens poëta utitur Duali cum à εμ οσαs juncto Od. XI, 254. 255;— àA αμο- 759% τπ 0¶ I. IV, 521. dα τπωνονπνκς II. XIV, 466. V, 307. X, 456. De vocabuli Tεyοuε Duai numero vid.§. 9.— d Oa XSIOs rsrägoas II. XIII, 549, XIV, 495. 496. d*⁴ He Asg' àro- nõνν IlI. XVIII, 414. Duali vocis N9 addit poëta Pluralem à ιροσσς Il. XXI, 115. 116. O0d. XXIV, 396. 397. Pluralis utriusque vocis legitur II. XXI, 489. Vocabula a εμ α ννκ reperis Od. VIII, 135.— He de vEc 50r0 sio II. I, 259. OdxaXéy 78 nal Aurjvo, rSrVUH A G. Haec verba rsruον. dακ legis etiam II. VII, 276. IX, 689: ijpuᷣus duο, ervuievc a,— Od. XVIII, 65.— A 44abetocs Il. III, 211. De v. l.&οεucu vid., quae Spitzn. adnotarit ad h. v.— De Aeaea et Aeaeta loquitur Homerus Od. X, 138 sic: dμαν Ʒ ESYτ*v.— II. XVII, 103 legis haecce: d.μᷣ νκ τιν ν ε Lriμυνaiusa Xο- *. Pro Plurali iévress legitur etiam Dualis(dvrze. In Schol. A. reperimus haecce: iövr εᷣε: Z*60ο 16vTS IAGs Qua ex re vides, quanto cum 33 studio Zenodotus Dualis numeri causam egerit; qui hoc quidem loco minime prorsus contemnendus est, quamquam hiatus existit. Sententia hujus loci est: O si unus tantum Ajax socius ad me veuniat! Nos ambo, ego et Ajax, etsi duo tamum essemus, progrederemur pugnaturi contra Hectorem. Itaque hic locus aliqua ex parte similis est locis, quos legimus II. XIII, 236. XII, 171. Il. XVIII, 501 reperis vocabulum να cui Dualis verbi 1ασαφαηνν adjectus est. De iisdem viris v. 498 loquitur poëta ⁴³αουντινεεsᷣ sic, 5o d' dvògss kvsinsov k. 7, A.— Ut vocabula ule duc conjuncta leguntur, ita vis dμ II. XX, 460. 461.— De Minerva et Telemacho loquens Homerus utitur Duali numero, cui adjectum est vocabulum dμo Od. III, 344.— Corrigenaäaa. Pag. V, lin. 1 lege: numeri(in nonnull, exempl.) —-—„— 8. 9. lege: nos, nos —„— 10 lege: explanare 34 G u m marlum. Pars quaurla. De nonnullis locis, ubi Verbi vel Nominis substantivi numeri et Dualis et Pluralis variant. Pars quinla. De nonnullis locis, ubi de duobus X³ανπνυνπτνιαανs loquitur Homerus. Pars sexla. De conjunctione vocabulorum dαν s. du, dρμᷣ et similium cum Pluarali numero et Duali. Caput I. De vocabulis dUν s. dUνο, dια etc. cum Plurali conjunctis. Caput II. De conjunctione vocabulorum αα s. Su, dœᷣ etc. cum Duali. Scne ala Crichteane. I. Lehrverfassung während des Schuljahres von Ostern 1837 bis dahin 1838. P R IMA. (Ordinarius: Dr. Collmann.) Glrechische Sprache. Sophokles, Oedipus Rex v. 630 bis zum Ende(Som- mer 1837), Euripides, Alcestis, v. Anf.— v. 605, 2 Stunden wöchentlich(Dr. Collmann); Homers Ilias B. IX— XIII einschl. 2 St.(Dr. Blackert); Demo- sthenes, zweite und dritte olynthische Rede(Sommer), Platons Kriton und Euthyphron(Winter) 2 St.(Dir. Vilmar). Scripta nach Vömels Uebungsbuch S. 203— 230, nebst Extemporalien; Grammatik nach Buttmann: Casus obli- qui, Verbum und Praepositionen, 1 St.(Dr. Blackert). Lateinische Sprache. Ioratius Oden I, 16— II, 20; Epist. ad Pisones v. 1— Ende, 2 St.(Dr. Collmann). Tacitus Agricola c. 21 bis zum Ende(Som- mer 1837) 2 St.(Dr. Coltmann); Cicero de officiis(Winter 18 ⅜2⁄) I, 1— II; 8; 3 St.(Dir. Vilmar). Cicero de oratore III, 24 bis zum Ende 3 St., im Sommerz I, 1— 34, 2 St. im Winter(Dir. Vilmar und Dr. Collmann). Scripta nach Webers Uebungsschule S. 59— 82; 211— 225; 489— 506; 2 St., ausserdem 6 36 freie Aufsätze, metrische Uebungen und Extemporalien(Dr. Collmann); Ue- bungen im Lateinsprechen. Deulsche Sprache. Geschichte der deutschen Literatur nach Pischon 2 St. im Sommer; Metrik mit Benutzung von Ph. Wackernagels Auswahl, 2 St. im Winter; schriftliche Aufsätze(Redestyl) mit Declamationsübungen abwechselnd, 1 St.(Dir. Dr. Vilmar). Französiche Sprache. Lectüre nach Ideler u. Nolte: Molière PAvare Acie V; Boileau Art poétique; Lafontaine Fables choisies. Grammatik nach Hirzel c. 18— 23. Schriftliche Uebungen nach Dictaten abwechselnd mit Re- troversionen; 2 St.(Dr. Collmann). Hebrãische Sprache. Grammatik nach Gesenius§. 5— 55(zweimal), sodann§. 56— 103. Gelesen wurde Genes. c. 37— 43. 2 St.(Dr. Malkmus). Religionslehre. Christliche Kirchengeschichte nach Bender von§. 60 bis zum Ende(Sommer); Symbolik nach Schmieder(Winter) 2 St.(Dir. Dr. Vilmar). Geschichte. Geschichte der neueren Zeit von Anfang bis 1830 nach Schmidt. 2 St.(Pf. Wiegand). Physik. Nach dem Munckeschen Lehrbuche von§. 79— 150, 2 St.(Dr. Hehl). Mathemalix. Arithmetik: Potenzen und Logarithmen, die Verbindung meh- rer Gleichungen(Dr. Hehl); unbestimmte Analytik seit dem 3. Jan. 1838(Dr. Stegmann) 2 St.; Stereometrie; Wiederholung der Lehre von dem Kreisse und der Planimetrie 2 St.(Dr. Henl). SECUVNDA. (Ordinarius: Dr. Blackert). Griechisehe Sprache. Homers Odyssee B. VIII— X, 2 St.(Dir. Dr. Vilmar, seit Anfang des Jahres 1838 Dr. Hupfela). Xenophons Anabasis V, 9-VII 5, mit lateinischer Uebersetzung, 2 St.(Dr. Blackert.). Grammatik nach Butt- 37 mann§ 131—147; Scripta nach Vömels Uebungsbuche 1ster Cursus mit Auswahl nach der Grammatik 2 St.(Dr. Blacxert). Laleinische Sprache. Livius III, 21— 59, dann XXI, 1— Ende. 3 St.(Dr. Coltmann.). Cicero's Briefe nach Weiske's Auswahl mit Uebungen in latei- nischer Interpretation(Dr. Blacker!); im Wintersemester Ciceros Reden pro Ligario(Dr. Blackert) und pro rege Deiotaro(Dr. Hupfeld) 2 St. Virgils Aeneis B. II,(Sommer) Terentius Andria mit Uebungen in latein. Erklärung(Winter) 2 St. unausgesetzt verbunden mit schriftlichen metrischen Uebungen(Dr. Blac- ert). Scripta nach Dictaten, und Extemporalien 2 St.(Dr. Collmann). Gram- matik nach Zumpt c. 76— 83, 1 St.(Dr. Collmann). Deulsche Sprache. Lectüre neuerer deutscher Klassiker nach Ph. Wacker- nagels Auswahl Abschnitt II—VIII mit Uebungen im mündlichen Vortrage; von Woche zu Woche abwechselnd eine schriftliche Ausarbeitung; 2 St. (Pf. Wiegand). Franzòsische Sprache. Télémaque L. VII Mitte— X, Ende; 1 St. Gram- matik nach Hirzel c. 17—20; schriftliche Uebungen nach Hirszel, abwech- selnd mit Retroversionen 1 St.(Dr Collmann). Religionslehre. Erklärung der drei ersten Evangelien 2 St.(Dr. Blackert). Gesehichle. Geschichte des Mittelalters nach Schmidt v. A. bis zum Jahre 1270, 2 St.(Pf. Wiegand). Geographie. Zweite und dritte Lehrstufe(bis S. 26) nach A. v. Roon 2 St.(Dr. Ritter). Naturgeschichte. Botanik, dann Mineralogie, specielle Oryctognosie 1 St. (Dr. Stegmann). Mathemaltix. Arithmetilc: Potenzen und Logarithmen 2 St.; Geometrie: die Lehre vom Kreisse und die Planimetrie 2 St.(Dr. Henl). 38 TERTIA. (Ordinarius; Pfarrer Wiegand.) Griechische Sprache. Lucians Charon§. 9 bis zu Ende, dann Kebes Ge- mälde c. 1—24 2 St.(Dr. Blackert). Homers Odyssee I, 1— 344; 1, später 2 St. Dir. Vilmar, dann Dr. Hupfeld). Grammatik nach Buttmam n§. 131— 139, mit Auswahl, 115— 121, 110— 112; Scripta nach Hess S. 216— 235; 145— 179 mit Auswahl, 2 St.(pr. Blacker 9. Laleinische Sprache. Cäsar comment. de bello gallico IV, 13— V, Ende 3 St. Pf. Wiegand). Ovids Metamorphosen VII, 763— 865. VIII, 183— 235, 269— 545; 617—IX, 100, 2 St.(Dr. Ritter). Grammatik nach Zumpt c. 79— Ende, 1 St.(Pfr. Wiegand, später Dr. Hupfeld). Zwei wöchentliche Scripta nach August; Extemporalien. 2 St.(Pf. Miegand, später Dr. Hupfeld). Deulsche Sprache. Erklärung kleiner poëtischer Stücke nach Kerndörffer S. 101 bis zum Ende und Uebungen im mündlichen Vortrage; wöchentliche schriftliche Ausarbeitungen, 2 St.(Pfr. Wiegand). Franszôsische Sprache. Grammatik nach Hirzel c. 12— 18 mit entsprechen- den Exercitien. Gelesen: Anecd. no. 31— 53 in Hirzels Gr. 2 St.(Gymua- siallehrer Israel). Religionslehre. Christliche Religionsgeschichte; Erklärung des a. Test. von Anfang his zu den Propheten, 2 St.(Dr. Blackert). Geschichle. Geschichte der alten Welt, nach Schmidt, mit Ausnahme der römischen Geschichte; 2 St.(Pfr. Wiegand). Geographie. Zweite Lehrstufe nach A. v. Roon S. 67— 90; S. 98— 103; S. 13— 20(Australien und America) 2 St.(Dr. Ritter). Naturgeschichte. Botanik nach Schubert; dann Zoologie: Amphibien und Fische 1 St.(Dr. Stegmann). Mathemalik. Arithmetik von Anfang, Lehre von den vier Species und den Brüchen 2 St.(Dr. Hehl); Geometrie v. Auf. bis zur Aehnlichkeit der Dreiecke 2 St.(Dr. Stegmann). Schönschreiben. 2 St., während des Winters 1 St.(Conrector Kutsch). 39 OUVARTA. (Ordinarius: Dr. Ritter.) Griechische Sprache. Grammatik nach Buttmann§. 48— 109,§. 8— 14 und Scripta nach Hess 2 St; Jacobs Elementarbuch, nach dem Fortschritte der Grammatik bemessen(von No. IV bis No. X) 1 St.(Gymuasiallehrer Israel). Laleinische Sprache. Cornelius Nepos: Pelopidas, Agesilaus, Timoleon, de regibus, Hamilcar, IHaunibal, Atticus, 4 St.(Dr. Ritter); Phädrus I— V, mit Auswahl, 2 St.(Dr. Ritter); Grammatik nach Zumptc. 69— 83, 2 St. (Dr. Ritter). Zwei wöchentliche Scripta nach Krebs§. 157— 517, 2 St.(Dr. Rilter). Deutsche Sprache. Lesen Auswendiglernen und Erklären kleiner poeti- scher Stücke aus Hugendubels Lesebuch. Wöchentliche schriftliche Arbei- ten 2 St.(Gymnasiallehrer Israel). Fransösische Sprache. Grammatik nach Hir zel, von den Zahlwörtern c. 5 bis c. 10 zu Ende, die reflexiven Zeitwörter. Schriftliche Uebungen im Con- jugieren; Exercitien aus Hirzels Grammatik. Gelesen: die Anecdoten no. 11— 18 in Hirzels Gram. 2 St.(Gymnasiallehrer Israel). Religionslehre. Wiederholung der biblischen Geschichte des alten und neuen Testamentes. Erklärung des christlichen Kirchenjahres. 2 St.(GL. Isrl).— Geschichle. Uebersicht der allgemeinen Weltgeschichte nach Böttiger 2 St,(Pfr. Wiegand). 7. Geographie. Erste Lehrstufe nach A. v. Roon von Anfang bis S. 37; 2 St.(Dr. Ritter). Naturgeschichle. Vögel und Säugethiere; 2 St.(Dr. Malxmus). Mafthemaliw. Lehre von den Brüchen 2 St.(Dr. Stegmann); Entwiekelung der Hauptsätze der Geometrie bis zur Achulichkeit der Dreiecke 1 St.(Dr. Hehl). Schönschreiben 2 St.(Conr. Kulsch). 40 9UVINTA. (Ordinarius: Dr. Malkwmus.) Griechische Sprache. Die Elemente bis zur dritten Declination einschliess- lich, nach Buttmann,§. 2—6, 28, 33— 35 ausser der anomalisehen Deeclination; ausserdem Leseübungen und schriftliche Declinationsübungen; 1 St.(GL. Israel). Lateinische Sprache. Grammatik nach Zumpt c. 5— 43; 58— 75 mit Aus- schluss von c. 61 und 66; 77— 83, im Sommer 4, im Winter 3 St.;— Lat. Ele- mentarbuch von Jacobs und Döring S. 3— 11, sodann römische Gesch. Lib. I, 1— Lib. VI- Ende; im Sommer 3, im Winter 4 Stunden;— zwei wöchentliche Scripta aus Haupolder§. 33— 43;§. 53— 136; 2 St.(Dr. Malkmus). Deutsche Sprache. Leseübungen in Hugendubels Lesebuch, nebst Er- klären und Auswendiglernen von Gedichten 2 St. Satzbildung(Haupt- und Nebensätze, Iuterpunction mit mündlichen u. schriftlichen Uebungen) 1 St. Ausarbeitungen: kleine Beschreibungen räumlicher Gegenstände, Umschreibun- gen von Gedichten, Erzählungen aus der Weltgeschichte; 1 St.(GL. Israel). Französische Sprache. Von den Buchstaben u. der Aussprache bis zu den Zahlwörtern. Leseübungen und schriſtliche Declinierübungen; 1 St.(GL. Israel.) Religionslehre. Biblische Geschichte des alten Testamentes nach Kohl- rausch von Anfang bis zu Ende. 2 St.(GL. Israel). Geschichte. Die wichtigsten Abschnitte aus der römischen Geschichte von Anfang bis zum Untergang des weströmischen Reiches. Karl der Grosse. 1 St.(GL. Israel). geographic. Erste Lehrstufe nach A. v. Roon von Anfang bis S. 37. 2 St.(Dr. Rilter). Naturgeschichte. Beschreibung der einzelnen äusseren Theile der Pflanzen: Uebungen im Beschreiben einzelner Pflanzen(Sommer); Beschreibung und Vergleichung einheimischer bekanuter Säugethiere, Vögel und Amphibien (Winter) 1 St.(Dr. Malxmus) Mathemali. Rechnen: die vier Species; Anfänge der Brüche, 2 St.; geometrische Anschauungslehre 1 St.(Dr. Hehl.) Schönschreiben. Im Sommer 3, im Winter. 2 St.(Conr. Kulsch). 8 41 SEXTA4. (Ordinarius: Beauftragter Lehrer Rector Dithmar.) Laleinische Sprache. Grammatik nach Zumpt; die Formenlehre von Anfange bis zum Abschlusse. 6 St.— Elementarbuch von Jacobs und Döring v. Anfang bis S. 12, B(mit Uebergehung der Stücke t-x); im Sommer 2, im Winter 3 St.— Scripta nach Haupolder S. 63, S. 1— S. 99 F 43. dazu Extemporalien. 2 St.(Rector Dithmar). Deutsche Sprache. Satzbildung: der einfache Satz und seine Theile; Beschreibungen und Erzählungen 2 St. Lesen und Auswendiglernen aus Hu- gendubels Lesebuche S. 1—48 2 St. Uebungen in der Rechtschreibung durch Dictaten 2 St.(Rect. Dithmar). Religionslehre. Biblische Geschichte nach Kohlrausch; das alte Tesia- ment, vom Anfange bis zum Ende. 2 St.(Rect. Dithmar.) Geschichte. Erzählungen aus dem Leben der berühimtesten Männer Grie- chenlands, mit Hervorhebung der wichtigsten Momente der griechischen Ge- schichte überhaupt. 1 St.(Rect. Dithmar.) 2 Geographie. Vorbegriffe aus der mathematischen Geographie. und Europa nach einer allgemeinen topischen und politischen Uebersicht. 1 St.(Dr. Rirtter). Naturgeschiehte. Beschreibung bekannter Thiere. 1 St.(Dr. Malxmus). Mathemati. Rechnen: die vier Species 2 St. Geometrische Auschauungs- lehre 1 St.(Dr. Henl). Schönschreiben. 3 St.(Conr. Kutsch). Religionslehre für sämmtliche Schüler katholischer Confession: 2 St. Malwmus). Gesang. Drei Abtheilungen; untere(Sexta und Quinta zum grössten Theile begreifend): die ersten Elemente 1 St.; mittlere 2 St.; obere 1 St. für die unteren, 1 St für die oberen Stimmen von Woche zu Woche abw echselnd, 1 St. für alle vier Stimmen zusammen. Der Choralgesang nach dem hleinen erangel. Gesangbuch, Marburg 1838.(Cantor Beck.) -2 42 II. Chronik des Gymnasiums. Durch höchsten Beschluss wurde die Errichtung einer sechsten Klasse des Gymnasiums angeordnet, und der Rector der Stadtschule zu Homberg, Theo- don Dithmar, unter dem 18. Mai 1837 mit der Versehung der Lehrstunden dieser Klasse beauftragt. Diese sechste Klasse, mit deren Errichtung nun- mehr das Gymnasium eine nach deu Anforderungen der Zeit vollständig ein- gerichtete Gelehrtenschule geworden ist, wurde am 31. Mai 1837 eröffnet. Das jährliche Schulgeld der Sexta wurde von k. Ministerium auf zehn Thaler bestimmt, und das der Quarta von zehn auf zwölt Thaaler erhöhet. Der Candidat des Gymnasiallehramts, Doctor der Medicin Friedrien Sleg- mann aus Frankfurt am Main, wurde von k. Ministerium des Innern in Folge höchsten Beschlusses unter dem 11. Merz 1837 angewiesen, zum Behufe seiner praktischen Ausbildung(für die Fächer der Mathematik, Naturwissenschaſt und Geographie) an dem hiesigen Gymnasium Unterricht zu ertheilen, und trat diese Wirksamkeit am 10. April. desselben Jahres an..— Eben so wurde vermöge höchsten Beschlusses der Candidat des Gymna- siallehramtes Dr. W'ilhelm Hupfeld aus Spangenberg unter dem 26. Sept. 1837 zum Zwecke seiner praktischen Ausbildung dem hiesigen Gymnasium zuge- gewiesen. Er begann diesen Cursus(für die Fächer der Philologie, Ge- schichte und Geographic) am 9. Oct. 1837. Die allgemeinen Grundsätze über die Ausbildung der Auscultanten an den Gymnasien wurden von k. Ministerium des Innern unter dem 16. No- vember 1837 zur Richtschnur bis auf anderweite Verfügung mitgetheilt. Der Gymnasial-Hälfslehrer Tsrael wurde durch ein höchstes Rescript vom November 1837 zum ordentlichen Gymnasiallehrer huldreichst befördert. Die Klassenordinarien haben unter dem 20. Februar 1837, die Gymnasial- lehrer überhaupt unter dem 10. Februar 1838 eine Dienstanweisung erhalten. Eine neue, durch die zum Theil veränderten Verhältnisse des Gymnasiums nölhig gewordene Redaction der Gesetze für die Schüler des Gymnasiums erhielt unter dem 23. October 1837 die Genehmigung des k. Miuisteriums des Innern. Der Abdruck dieser anderweiten Redaction wurde gegen das Ende des Monats November 1837 bewerkstelligt. Die Gymnasiumsbibliothek erhielt am 28. Merz 1837 von Herrn Buch- 43 händler Garthe dahier sieben seiuer Verlagswerke, von k. Ministerium des Innern aber am 10. Januar 1838 Christoph von Rommels Geschichte von Hessen zum Geschenke. Zur Vermehrung des Vorraths von Werken, welche vorzüg- lich für Schüler geeignet sind, werden vom Jahr 1837 au, in Folge Beschlusses k. Ministeriums des Innern vom 15. April 1837, von jedem Schüler jährlich vier Groschen zur Gymnasialbibliothek entrichtet. Ausserdem wurde die Bibliothek durch die etatmässigen Mittel, hauptsächlich im Fache der klassi- schen Philologie, vervollständigt. Der physikalische Apparat wurde durch eine hydrostatische Wage und einige kleinere Instrumente, der naturhistorische durch eine von einem Pri- vaten angekaufte Sammlung von Mincralien vermehrt. Die bereits im Jahre 1836 begonnene gänzliche Erneuerung des Mobiliars der Schulzimmer wurde in dem abgelaufenen Jahre vollendet. An dem Uuterrichte und der Uebung im Schwimmen in der hiesigen Schwimmanstalt hat auch in dem verwichenen Jahr eine bedeutende Anzahl von Schülern des Gymnasiums Theil genommen. III. Statistische Ubersicht. Am Schlusse des Schuljahres beträgt die Anzahl der Schüler des Gym- nasiums 188, von welchen 24 der Prima, 39 der Secunda, 34 der Tertia, 29 der Quarta, 32 der Quinta und 30 der Sexta angchören. Zur Universität wurden mit Zeugnissen der Reife am 20. September 1837 entlassen die Pri- maner Heinrich Ernst Bezzenberger, Konrad Hesse und Philipp Karl Falck, sämmtlich aus Marburg, von denen der erste dem Studium der Jurisprudenz, der zweite dem der Theologie, der dritte dem der Medicin sich widmete. Achtzehn Schüler verliessen ausserdem im Laufe des Schuljahres das Gymnasium, ohne den Cursus desselben vollendet zu haben: zwei, um andere Gymnasien(Leipzig und Hersfeld) zu besuchen, einer zur Wiederherstellung seiner Gesuudheit, neun, um sich Berufsarten zu widmen, zu welchen ein wissenschaftliches Studium nicht erforderlich ist, zwei ohne Bestimmung; drei wurden in der Stille, einer öffentlich ausgewiesen. Von den 188 gegen- wärtig das Gymnasium besuchenden Schülern haben 113 ihre Eltern in hiesiger Stadt; 50 sind aus den übrigen Ortschaften der Provinz Oberhessen, 22 aus Niederhessen und einigen andern Landestheilen, 2 aus dem Grossherzogthum Hessen, 1 aus dem Königreich Preussen gebürtig. 44 IV. Ordming der öffentlichen Prüfung ng. Montag den 2. April, Morgens 8 Uhr: Choralgesang. Rede 4. Gonen. allehrers Dr. Malxmus. 3* Von 9— 12 Uhr: Prüfang der Prima. Gegenstände: Cicero de oratore. Weltgeschichte. Pans Muyphron Geometrie. Horatius. Homer. Nachmittags von 2—4, Prüfung der Quarta. 3 Gegenstände: Griechische Grammatik. Cornelius Nepos. Rechnen. Geographie. 3 Dienstag den 3. April, Vormittags von 9— 12 Uhr; Prüfung der Secunda. Gegenstände: Terentius. Homer. Naturgeschichte. Livius. Welt- geschichte. Griechische Grammatik. Nachmittags von 2—4 Uhr: Prüfung der Quinta. Gegenstände: Lateinische Grammatik. Geographie. Lateinisches Ele- mentarbuch. Griechische Grammatik. Mittwoche den 4. April, Vormittags von 9— 12 Uhr: Prüfung der Tertia. Gegenstände: Cäsar. Geometrie. Kebes. Geographie. Lateinische Grammatik. Arithmetik.. Nachmittags von 2—4 Uhr: Prüfung der Sexta. Gegenstände: Biblische Geschichte. Rechnen. Tateinigahe Grammafik. Donnerstag den 5. April, Vormittags um 9 Uhr. Gesang der Schüler. Valediction dreier Abiturienten. Entlassung der zur Universität abge- nenden Schüler. Schlussgesang. Versetzung und Austheilung der Zeuguisse. 2 Dr. Vilmar, Gymnasialdir ector.