k + jy
w b i 1 ę
|
]
*

KODEX_. "NAPOKGEONA
C-O:D:E NAPOLEON.
z""me
CODEX NAPOLEONIS.
BEBE
w WARSZAWIE w DRUKA
RNI RZĄDOWEY KOK U 1-8 208
|

|
RAR
DA Salma li 194%
Ls

KODEX NAPOLEONA.
"TYTUŁ WSTĘPNY.
O ogłaszaniu, skutkach i sżóso- waniu Praw. w powsze- chności.
ARTYKUŁ PIERWSZY.
Prawa obowiązuią w całóm Państwie Francuzkićm na mocy ogłoszenia ich, przez Cesarza. Wykonywane będą'wkażdćy części Pań- stwa od momentu, W którym ogłoszenie ich wiadomóm bydź może. Ogłoszenie przez Cesarza uczynione, po- k czytane będzie za wiadome, w Departamen- cie, w którym mieszka Cesarz, po upłynie- niu dnia iedncgo od dnia ich ogłoszenia; a w „każdym z innych Departamentów, po upły— - nieniu tegoż czasu, zdodatkiem dnia iedne- go na każdą odległość dziesięciu myriame- trów, Aa 20. mil dawnych we Francyi) pomiędzy„miastem, w ktoróm uczynione pierwsze ogłoszenie, a stolicą każdego De- partamentu.>
6 ODB NAPOLEON.
TITRE PRELIMIN ATRE.
De la publication, des Effets, et de/.4pplication des lois en general.
ARTICLE PREMIER.
Irs lois sont exćcutoires dans tont le ter— ritoire francais, en vertu de la promulga- tion qui en est faite,par PEmpereur.
Elles seront exćcutćes dans chaque partie de PEmpire, du moment ou la promulga- tion en pourra tre connue.
La promulgation faite par se- ra rćputćc connue dans le dópariement dę la rósidence imperiale, un jour aprts celui de la promulgation; et dans chacun des au- tres dóćpartemens, apres Mexpiration du móme dćlai, augmentć d'autant de jours quwil y aura de fois dix myriamttres RE ron vingt lienes anciennes) entre la ville ou la promulgation en aura ćtć faite, et le chef- lien de chaque dópartement.
2
ŻRZ CODEX NAPOLEONIS.
| TITULUS' PRAELIMINARIS. De legum promulgatione, ejfectibus eq applicatione in genere. ! ARTICULUS PRIMUS.
O t:.' a.„ 4.. Liyózs in unioerso Jtaliae regno. executioni mandantur vi' promulgationis per' regem
factae.
*
Ubicumque regni servari debent, cum primum. ipsarum promulgatio innotescere potuerit,
„Promulgatio m crastinum Tnnotescere censetur per eamm praefecturam, ubi suprema se— det auctoritas: in ceteris vero eidem teniporis intervallo totidenv adduntur dies, quo: vici-
.
bus cujuscumqne praefecturae urbs caput decem myriametra(millia passuum sexaginia circiter) ab urbe distat, ubi lex promulgata fiat.
1

4. Prawo obowiązuie naprzyszłość tylko, mie ma mocy'na przeszłość..
3. Prawa Policyi i bezpieczeństwa obo wiązuią iajedkich w- kralu mieszkających.
Nieruchomości, nawet przez cudzoziem- ców posiadane, podlegaią prawu Francuz kiemu.:
Prawom ściągającym się do stanu i zda- tności osób, podlegaiją Francuzi, choćby za granicą mieszkaiący.|
4. Sędzia wymawiaiący się od sądzenia,
od, pozorem, że prawo milczy, ciemne jest, albo niedostateczne; może bydź pocią- ganym, iako winny odmówienia sprawie- dliwości. i
5. Nie'iest wolno Sędziom w sprawach przed nich wytaczanych, dawać wyroki w sposobie ogólnych i urządzaiących prze— pisów.
6: Nie można przez prywatne umowy ubliżać prawom, tyczącym się porządku publicznego i dobrych obyczajów.
2. La loi ne dispose que pour Pavenir; elle n'a point d'effet retroaciif.-
3. Lies lois de police et de shńretć obligent tous-ceux qui habitent le territoire. Lies immeubles,' móme cenx possćdćs par
„des ćtrangers, sont regis par la loi frangalse.
Les łois concernant Pótat et la capacitć des personnes regissónt les Francais, móme rć- sidant en. pays ćtranger.
4, Tie juge qui refusera de juger, sous orótexte du silence, de Fobscuritć ou de Bout de la loi,-pourra tre poursui- vi comme coupable de deni de justice.
5. Il est dófendu aux juges de prononcer par voie de disposition gónćrale et rćóglemen= taire sur les causes qui leux sont soumisęs.,
6. On ne peut dóroger, par des conven- tions particulieres, aux łois qui intćressent Pordre public et les bonnes moeurs.
2. Lex futuris tantum dat formam negotiis, nec revocatur ad facta praeterita.
3. Legibus politiae et tutełae publicae alligantur omnes, qui in territorio degunt. Immobilia, quanquam ab alienigenis' possideantur, regni subjacent sanctionibus.
Cives teneniur_legibus, quae personarum conditionem, et capącitatem respiciunt, etst
extra regni territorium tommorentur.
4. Judeź, qui legum silentium, obscuritatem aut insufficientiam causando, jus reddere
detrectat, in judicium, tamquam denegatae justitiae reus, vocari poterit. 5. Judices sententiam ferre in modum generalis et pragmaticae sanctionis prohibentur in
eausis, de quibus judicium ferre debent.
6. Leges, guae publicum regimen, et bonos mores afficimi, priyatorum pactis immutari
nor possurt.

-€yw KO
XIĘGA PIERWSZA. h O OSOBACH.
ę
TYTUŁ PIERWSZY. O używaniu i utracie Praw Cywilnych.
DZIAŁ PIERWSZY. O używaniu Praw Cywilnych.
ART. 7, Używanie Praw Cywilnych, nie iest zawisłe od stanu Obywatela, który stan nabywa się i utrzymuje iedynie; po- dług prawa Konstytucyinego.
8. Każdy Francuz używać będzie praw
ażda' osoba we Francyi,-zrodzona zcudzoziemca,. może żądać wciągu roku, o wyyściu. z małoletności, aby ża osobę Fokaalą miana była; byleby'oświadczy= ła urzędownie, ieżeli mieszka we Francyt, Że chce'w nióy zostać; a ieżeli mieszka za granicą, że chce we Francyi zamieszkać, 1 w ciągu roku rachuiąc od dnia takiego 0- świadczenia przeniosła swe zamieszkanie do Francyi. 10. Każde dziecię, zrodzone z Francuza
w kraiu obcym, iest Francuzem.
3
LIVRE PREMIER. DES PERSONNES. TITRE PREMIER.
De lajouissance et de la priva- *£ion des droits civtls.
GCHAPITRE, PREMIER.
De la jouissance des droits civils.
ART. 7. Iexercice des droits civils est indópendant de la qualitć de C£żoyen, la- quelle ne s'acquieri et ne se conserve que conformćment ala loi constitutionuelle.
8. Tout Franqais jouira desdroits civils.
LJ
g. Tout individu nć en France d'un ćtran- ger, pourra, dans Fannće qui suiyra Pó- poque de sa majoritć, reclamer la qualitć de Francais: pouryu que, dans le cas od il rósiderait en France, il dćclare que son in- tention cst dy fixer son domicile; et que, dans le cas ou il rćsiderait en pays ćtranger, il fasse sa souńaission de fixer en France son domicile, et guwil Py€tablisse dans Panneć a compier de Pacte de soumission.
10. T'out-enfant nóć d'un Francais en pays ćtranger, est Franęais.|
OREPYCES
LIBER PRIMUS. DE PERSONIS.
FATULES
PRIMUS.
Quomodo ciydlia jura adquiraniur, vel amiitantur. | GARDLE; Ka
De jurium civilium adquisitióne.
Anr. 17. Jurium cięilium usus a civis conditione nón pendet, quae non nisi ex constitu=
tionis lege adquiritu:, aut retinetur.
8. Indigenae omnes juribus fruunatur cięilibus.
g.-4b alienigena in regno nałus originarii jura intra annum amajori aetate peźere no żest, dummodo, si in regno degat, se tbi domicilium sereaturum profiteatur; sz alibi sit, spondeat, se im regno domicilium habiturum, ibique intra anim a die pollicitationis
dc ne zlłud constituat. LO.
Qui apud exteros gb Italo ortus est, Itali conditionem sordiłur.

4
1
z Francuza, któryby utracił stan Francuza, może ten stan odzyskać, dopełniaiąc for- malności przepisanych artykułem g.,
11. Cudzoziemiec takichże samych praw cywilnych używać będzie we TFrancyi, iakie są, albo będą dozwolone Francuzom, przez traktaty z narodem, do którego ten cudzo- ziemiec należy.
12. Cudzoziemka biorąca za męża Fran- cuza, wchodzi w stan męża swego.
13. Cudzoziemiec któremu Cesarz pozwo- Lt zamieszkać we Trancyi, używać będzie wszystkich praw cywilnych, dopóki w nićy mieszkać nie przestanie.
14.-Cudzoziemiec, nawet ńie mieszkaiący
„we Francyi, może bydźz pociąganym do
'Trybunałów Francuzkich, o wykonanie zo-
„bowiązań zaciągniętych z Francuzem we
Francyi; może bydź pociąganym przed Trybunały Francużkie, 6 zobowiązania, które zaciagnął w kraiu obcym z Francuzem.
15.; Francuz może bydź pociąganym
przed Trybunał we Frańcyi, o zobowią—.
zania w kraiu obcym zawarte, nawet zcn- dzoziemcem.
16. We wszystkich sprawach. innych o0— prócz handlowych, cadzożiemiec Powód 0- bowiązany złożyć zaręczenie na zapłatę ko- sztów, szkód poniesionych i straconych zysków, wypływaiących z prócessu, wyią- wszy, gdyby posiadał nraiątek nieruchomy we Francyi dostatecznćy wartości do takićy zapłaty.:
.. sA. Każde dziecię, zrodzone w kraiu obcym
Tout enfant nć, en pays ćtranger, Wun
Francais qui aurait perdu la qualitć de Fran-*
cais, pourra toujours recouvrer ceite qua- litć„; en remplissant les formalitćs prescrites par Particle 9. ć 11. L?etranger jouira en France des me- mes droits civils que ceux qui sont ou se- ront accordćs aux Francais par les traitćs de la nation A laquelle cet ćtranger. appar- tieńdra. b 12. L/ótrangere qui aura ćpousć un Fran- Cais, suiyra la condition: de sou mari. „ 13. Poótranger qui aura ćlć admis par l'au- torisation de PEmpereur a ćtablir son do=
"micile en France, y jouira-de tous les droits
civils, tant qwil continuera d'y rćsider.
14. L/ćtranger, mćme non residant en France, pourra ćtre citć devant les_tribu- naux francais, pour Pexecution des obliga- tions par lui contractćes en France avec un Francais; il pońrrą€tre traduit devant les Lribunaux de France, pour les obligations par lui contractćes-erń pays ćtranger envers des Francais.
15. Un Francais pourra ćtre traduit de- vant un tribunal de France, pour des ebli-
gatipns par lui contractćes en pays ćtrangex,'
meme avec un ćtranger.'
16. En toutes matieres autres que celles-
de commerce, lćtranger qui sera deman- deur, sera teńu de donner caution pour le palement des frais et dommages— intórćts resultant du procts, A moins qwil ne pos-
sede en France des immeubles d'une valenr
sulfisante pour assurer ce palement.
Natus apud exłeros a patre, qui Itali conditionem amiserit, hdnc poterit adipi-- scż, quotiescunque adimpleat ea, quae articulo 9 praescripta suńt.
11.„Alienigena eadem, in re conventa apud ipsius geńtem tribuuntur.
12. Mulier alienigena Italo nupta conditionem mariti seqiśitur.
gro adsequitur cięilia jura, dquae Italis juwta pacta
13. Aliemgena, qui decreto supremae auctoritatis consiituerit in regno domicilium,«om nibus juribus cięilibus fruetur, doneć, ibi manserit.
14. Alienigena, etsi in. re
gro non degat, okligationum causa, qitas in regno, auł alibi
eum Jitalo contraxerit„, ad'tribunalia Ttalica vocari poterit.
15. ftalus ad regni tribunalia vocari zum alienigena susceperit.
poterit obligationum causa, quas alibi, vel
=
16. In omnibus causis, excęptis mercatoriis, aełor ali enigena cawere debet, se soluturum
expensas; damna, et id. quod intererit, prout ex actis eunt debere constabić;
tantum habeat bonorum irumobilium
nisz in regno
Ą quantum ad solutionem. capendain satlis sit.

MZYAK IE e Utracie Praw Cywilnych. RORTODDIAŁE:„7 j e Utracie Praw Cywilnych przez utratę - stanu Francuza. ta Przestaie bydź Francuzem: 1.) ktonabywa nataralizacyi w kraiu obcym.
2.) kto przyymnie urzędy publiczne obce - go Rządu bez pozwolenia Cesarza.
3.) Nakoniecć ktow iakikolwiek sposób czyni założenia w kraiu obcym, bez myśli po- wrotu. ea Założenia handlu nie mogą bydź nigdy
uważane, Że się dzielą w zamiarze nie po
wrócęnia do kralu.,
18. Francuz po utracenin stanu Francuza, może go-odzyskać, wracaiąc do Francyi za pozwoleniem Cesarza, i oświadczając że chce
w kraiu francuzkim pozostać, i Że się zrze-.
ka wszelkich różnic stanu, prawu Francuz- kiemu przeciwnych.
49. Francuzka zacudzoziemca idąc, wcko- dzi w slan iego;| _ Owdowiawszy, może odzyskać stan Fran- cuzki, byleby mieszkała we Francyi, albo powróciła do tego kraiu za pozwoleniem Cesarza, i oświadczyła, że chce we Francyi zamieszkać.
4
(CHAPITRE U.
De la privation des drotts ciyils.
SECTION L.
De la privation des droits ciyils par la perte
de la qualitć de Francais. 17. La qualite de Frangais se perdra,
1.) Pax la maturalisation acquise en pays
śtranger;" 2.) Par Pacceptation, non autorisće par PEmperenr, de fonctions-publiques conić- róes par un gouvernement 6tranger;
3.) Enfin, par tout€tablissement fait en
r
pays ćtranger, sans esprit de retour.
Lies€tablissemens de commerce ne pour ront jamais ćtre considćrćs comme ayant Gtć faits sans esprit de retour.
18. Le Franqais qui aura perdu sa qualitć de Frangais pourra toujours la recouvrer, en rentrant en France avec Pautorisation de PEmpereur, et en dćelarant gwil veut sy fixer ct qwil renonce atoute distinction con- traire 4 la loi francaise."EU
19. Une fenime francaise qui ćpousera un Gtranger, suiyra la condition de son mari.
Si elle devient vcuve, elle recouvrera la qualitć de Frangaise, pourvu quelle róside en France, ou quelle y renfre avec Iauto- risation de PEmpereur, et ćn dóclarant quelle veut sy fixer.;
w
Ge" P"U TO IT.
De jurium civilium priwalione.
SEC ŁO 1:;
|.«.. Deprivatione jurium civilium propter originarii juris amissionem:
17. Jus originis ab Italo amiititur: 1.
płus furit: 2. si, rege non annuente, publica munera ab alio prznezpe
..
si tdem jus penes alienam gentem ipse ade- colłata susceperzć:/
3.) si in tis collegiis cooptatus fuerit, quae generis etcposcani praerogativam; 4) denique SŁ alibi quomodolibet sedlem fixerit sine animo reduendz in patriam. Sedes alibi collocata commercii causa numqduam constituta censebitur animo non Tre-
deundi.
18. Quż jus.orzginzs amiserit, illud. semper recuperare poterit, si in regnacm redux, SU prema annutnte auctoritate, profiiteatur, stbi zn animo esse ibi commorari, et quaMmcun= que abnuat praerogativam, quae legibus Stalicts adwersetur.
19. Multer nubens alieni$ Orbata viro rursus originis J
Genae mariti conditionem sequitur. ura nanciscitur, dummodo:in regno moretur, vel supremae
I
cyctoritatis permiseu in regnum redeat, atque se ibi domiciium habituram profiteatur.

6
20. Osoby odzyskniące stan Francnza, w przypadkach wyrażonych artykułami 10. 18. 19. w ten czas dopiero używaiłą tego stanu, gdy dopełnią warunków dla nich przepisanych w tychże artykułach; i od te- go czasu dopiero korzyści z praw, do któ rych się wrócili, służyć im będą.
a1. Francuz przyymujący służbę.woy- skową za granicą, albo wchodzący w towa- rzystwo woyskowe obce bez pozwolenia Ce- sarza, traci imie Francuza.
Nie może wrócić„do Francyi bez pozwo- lenia Cesarza, ani odzyskać stanu Francuza, nie dopełniwszy warunków. wyznaczonych cudzoziemcowi, gdy chce obywatelem z0— stać; przez to iednak nie ubliża się karom ustanowionym prawami kryminalnemi na Francuzów, którzy nosili, albo nosić będą brorr przeciw własnćy oyczyznie,
OpDziaŁ II.
o Utracie Praw cywilnych przez skutek kar Sądowych.
2ą. Skazania na kary, których skutek od- biera skazanemu wszelkie uczestnictwo Praw cywilnych, niżóćy wyrażonych, śmierć cy- wilną pociągaią za sobą.
23. Skazanie na śmierć naturalną, spra-
wnie śmierć cywilną.
24.. Inne kary dręczące dozgonne, tyle tylko śmierć cywilną przynoszą, ile prawo ten skutek przywięzuie do nich.
1
20. Les indiyidus qni recougreront la qnaz
litć de Frangais, dans les cas. próyus par les
articles 10, 18 et 19, ne pourront sen pró- valoir qwapres avoir rempli les conditions qui leur sont imposćes par ces articles, et seulement pour Pexercice des droits ouverts a leur Po depuis'cette epoque.
21. Le Francais qui, sans autorisation de
PEmpereur, prendrait du service militaire;
chez Petranger, ou saffilierait 4 une corpo— ration mililaire ćlrangere, perdra sa qua litć de Francais. ś
Il ne pourra rentrer en France qwavec la ermissioń de DEmpereur, et recouvrer a qualitć de Francais qu'en remplissant les conditions imposćes a Ićtranger pour deve- nir citoyen: le tout sans prejudice des peines rononcćes par la loi eriminelle contre les Frangdis qui ont portć ou porteront les ax- mies contre leur patrie.
s Z
SECTION II.
De la privation des droitsciętls par suite des condamnations judiciatres.
22. Lies condamnations a des peines dont Peffet est de priver celui qui est cońdamnć de toute participalion aux drolts Civils ci- apres exprimćs, empórteront la mort civile.
23. La condamnation a la mort naturelle emporte la mort civile..:
24. Les autres peines afflietives perpótu-
elles n'emporteront la mort civile qwautant_
que la loi y aurait attachć cet effet.
20. Qui jus originis iterum adeptus fuerit juxta artieulos 10, 48 19, Móc frui poterit, dummodo conditiones ibi praescriptas adimpleat ,,quoad jura dumtaxat, quae illą in po-
sterum obpenerint.
21. Qui sine regis placito alienae militiae nomen dedit, vel militart estero ordini se ad-
dixit ,.jus originis amittit.
Hic,in regnum redire sine regis placito, nec jus opiginis recuperare poterit, mist iie adimpletis, quae alienigenae ad civicam conditionem andicuntur, poenda- nalibus praeterea servatis sanctionibus, quae adversus eos irrogantur, qui arma in patriam
vel tulerunt„ vel ferent,
S.E GF"1-o: II.
De jariam civilium privatione criminalis damnationis cansa. 24. Damnatio ad poenas, propier quas omnia jura civilia, de quibus infra, amiltun-
tur, mortem quoqiie civilem parit.
23. Capitis damnatio mortem. simul cieilem inducit. ę dy NR 24, Ceterae vero poenae corporales perpetuae morżent ciętlem non. pariunt, nici lex zpsis
eumydem tribuat effectum.

ry
25. Przez śmierć cywilną, traci skazany własność wszystkich dóbr, które posiadał; spadek otworzony iest dla wszystkich azie— dziców po nim 3: ci obeymuią dobra iego w takim samym sposobie, jak gdyby umarł riaturalnie i bez testamentu.
Nie może inż więcóy bydź uczestnikiera żadnego spadku, ani przenosić na kogo prawa pod tym tytułem do dćbr nabytych późnićy.
Nie może ani rozporządzać dobrani swe- mi, w całości lub w części, bądź przez da- rowiżny między. żyiącemi, bądź przez te- stament,: ani cokolwiek bądź przyymować pod tymtytułem, chyba tylko na alimerta.
Nie możć bydź opiekunem, ani mieć ia- kiegożkolwiek wpływu do opieki.
Nie może bydź świadkiem w akcie uro— czystym, albo urzędowym, ani bydz przy puszczonym do świadczenia w sądzie.
Nie może stawać w sądzie, ani iako Po— wód, ani iako Pozwany, tylko pod imie niem i przez szczególnego Kuratora, przy- danego od Trybunału, do którego sprawa wniesiona.
Nie może wchodzić w małżeńskie związ ki, któreby iakiżkolwiek skutek cywilny przynosiły.
Jeżeli zawarł pierwóy małżeński związek, ten się rozwięzuie, co do wszelkich skut- ków cywilnych.
Współmałżonek i dziedzice po skaza hym, mogą używać praw im służących, i działać prawnie iakby po naturalnćy iego śmieroi.
26. Skazania woczne przynoszą śmierć
h
25. Par la mort civile, le condamnć perd ła proprićtć de tous les-biens_qu'il. posse— dali: sa succession est ouverte au profit de ses hóritiers, auxquels ses biens sont dóvo- lus, de la meme maniere que sil 6tait mort naturellement et sans testament,
[l ne peut plusni recucillir aucune succes— sion, mi transmelire, a ce.titre les biens qwil a acquis par la suite.
Il ne peut ni disposer de ses biens,€1n tout ou en partie, sońł par denation entre- viss soit par testament, ni recevoir Ace tilre; si ce nest pour cause d'alimaents.
Il ne peut€tre nommć tuntcur, ni con= courir aux opórations relatives a la: tutelle. Il ne pent ótre tómoin dans un acte sollen— nel ou authentique, ni 6tre admis a porter
tómoignage en justice.
Il ne peut proećder en justice, ni en dć- fendant, ni en demandant, que sous le nom et par le ministere d'un curateur special, qui lui est nommć par le tribunal ou Paetion est
ortee.
II est incapable de contracter un mariage qui produise aucun effet civil.
Le mariage qu'il ayait contractć próce- demment est dissous, quant a tous ses effels civils.
Son 6poux et ses hóritiers peuvent exe cer respectivemient les droits et les actions auxquels sa mort naturelle donnerait o0u- verture.
26. Lies condamnations contradictoires
25.. Morte civili damnatus omnium bonorum, proprietalem AH "te naturali et intestato vitam reliqużsset.
eo adquisita in alnos transferre sucecessionis Ju-=
lius haereditatem capiunt, tamquam st mo!
Haereditates percipere, vel bona postea ab
re, tpsł odwewąć JDe rebi
zittit:-legitemi luaeredes il<
s suis, nec-in totum, nec pro parte disponere potest donałione inter+ivos,
vel testamento; neque iisdem de causis, nisi alimentorum titulo, quidquam accipere. Tutor esse, vel actis tutelam respicientibus se źmmiscere nequit.
In actis solemni rendum admitti prohibetur.
bus vel. authenticis pro teste adhiberi, aut in juicio ad testimonium fe-
In judicio sisti, uti actor vel uti reus, minime potest, nisi nomine et ministerio cura-
toris ab judice dali, penes quem actio propos Matrimonium, quod civilem effeetum part
ita sił. ał, contrahendi incapas tat.
Conjugium anteactum dissolettur quoad omnes Giviles effectus. Ipsius conjux et haeredes juribus et actionibus utuntwo, qude ipsis obyenissent, si damna= ? 2
tus morte natyrali vitam reliquisset.

cywilną dopiero od dnia, w którymrsą wy-| n'emportent Ja mort civiłe qu'a compter du
korane, bądź rzeczywiście, bądź w wize-| jour de leur exócution, soit rćelle, soit pam runku.| Ś4SS0Ą ą| effigie.|; ką
*27. Skazania zaoczne nie sprawuią śmier-| 27. lies condamnations par contumace ci cywilnćy, aż po pięciu latach nastę-| n'emporteront la mort civile qu'apres les
pnych, rachuiąc od dnia, w którym wy| cinq annćes qui suiyront Texćcutien du ju=| konany był wyrok w wizerunku, i przez| gement par elfigie, et pendant lesquelles le
ten czas pięcioletni skazany stawić się może.| condamnć peut se'reprćsenter. 28. Skazani zaocznie, pozhawieni będą 28. Lies condamnćs par contumace se- używania praw-cywilnych przez lat pięć,| ront pendant les cinq ans, ou jusquwa ce albo do czasu: osobistego” ich stawienia się,| qwils se reprósentent, ou qwilssoient arrótćs lub przytrzymania ich w tym lat przeciągu.| pendant ce dólai, privćs de Pexercice des
ds droits civils. Dobra ich zarządzane będą, i prawa u- Leurs biens seront administrćs et leurs uzymywane, tak iak nieprz ytomnych. droits exercćs de móme qne ceux des absents.: 29. Gdy skazany zaocznie stawi się,do= 29. Lórsqne le condamnć par contumace
browolnie w przeciągu lat pięciu, rachuiąc| se presentera volontairement dans les cinq. od dniawykónania wyroku, albo gdy w tym| annećs, a compter du jour de Pexóćcution, czasie poimany był i uwięziony, wyrok za-| ou lorsqwil aura ćtć saisi et constituć pri- oczny, upada samćm przez się prąwem;| sohnier dans ce dćlai; le jugement sera anć- f oskarżony odzyskuie posiadanie wszystkich| anti de plein droit; Pąccusć sera remis en dóbr swoich; sądzony będzie na nowo: a| possession de ses biens: il sera jugć denou- ieżeli tym nowym wyrokiem skazany.zo0-| veau; et si, par ce nouvcau jugement, ił stanie na tęż samę karę, albo na inną, ró-| est condamnć a la móme peine ou a une wnie śmierć eywilną pociągaiącą za sobą,| peine diffćrente, ćgalement la skutek tćy kary zacznie się dopiero od dnia| mort civile, elle n'aura lieu qwa contpter
wykonania powtórnego wyroku. du jour de Iexćcution*du second jagement. 30. Jeżeli skazany zaocznię stawił się, al- 30. Lorsque le condamnć par contumace,
bo był przytrzymany dopiero po, pięciu la-. qui ne se sera ręprćsentć ou qui n'aura ćtć con- tach, i przez nowy wyrok otrzymał uwol-| stituć prisonnier qwaprts les cinq ans, sera nienie od kary, albo skazanym został naka| absous par le nouveau jagement, ou n'aura rę nieprzynoszącą śmierci cywilnćy, powra- Gtć condamnć qwa une peine qui n'empor-
26. Comdemnationes in contradicto judicio latae mortem civilem non pariunt, nisi a die executionis in damnati personam vel in ejus imaginem.
27. Damnationes conlumaciales mortem civilem non inferunt, nisi quinquennio elapsó a die ewecuttonis in damnati effigiem peractae.„JIHoc temporis interrallo damnatus se in ju- dicio sistere połest.;< i
28. In contumaciam damnati jura ciyilia per quinquennium amiltent, vel donec intra
, hoc temporis spatium judicio se offerant, aut deprehendantur: illorum bona administran- tur, et jura exercentur, acst ad absentem pertunerent.:
29. Sz in conlumaciam damnatus żnira quinquennium ab execulionts die sese ultro in ju- dicio sistat, aut eodem temporis spatio deprehensus et in carcerem conjectus'sit, ipso jure, sententia infirmabitur. in ech possessionem restituetur,_ judicium.reintegra— bitur; et si in hoc subsequenti judicio eadem poena, vel diversa,. civilem mortem pari- ter irrogans, ipsi inflicta fuerit, civilis mors a die tantum secundi judicii suwm sortie- tur effectum..
; 30. In contumaciam damnatus, qui jam elapso quinquennio, sive sponte sua, sive per vim adductus; in judicium venerit, quoties nova sententia absolutus fuerit, aut poenae ad- dictus, quae' mortem ciyilem non irroget, pristina cieilia jura recipiet, in posterum exer- cenda, a die, qio m judiczum wenerit: attamen tń praeteritum prior sententia eosdem ser-
=
a: zę”
>| |

ca zupełnie ,do używania wszystkich praw swoich cywilnych na potóm, a to od dnia w którym do sądu stanął; ale wyrok pier- wszy zachowuie skutki przez śmierć cy- wilną ściągnione, co do przeszłości, w prze- ciągu czasu między upłynieniem lat pięciu, i dniem stawienia się do sądu.
31. Jeżeli skazany zaocznie umrze w prze- ciągu pozwolonych tych lat pięciu, nie sta- wiwszy się, ani będąc poimanym lab przy- trzymanym; poczytany będzie za umarłe-
„go, wcałkowitćm używaniu praw swoich: Ziaoczny wyrok zniszczony zostanie samćm przez się prawem, nie szkodząc bynaymnićy sprawie we względzie cywilnym, która prze- ciw dziedzicom po nim, drogą tylko cywilną toczona bydz może.
32. W żadnym przypadku przedawnienie kary, nie przywraca skazanemu używania praw cywilnych na przyszłość.
33. Dobra przez skazanego nabyte, od po- padnienia wśmierć cywilną, i któreby się znalazły w posiadaniu iego, w czasie natu ralnćy śmierci, należą do narodu. prawem takićm, iakie-iest na dobra bezdziedziczne.
Jednakże wolno iest Cesarzowi dla wdo— wy, dzieci, ałbo krewnych skazanego, po- czynić względem tych dóbr takie rozporzą- dzenia, iakie ludzkość wskaże.
9
tera pas ła mort civil, il rentrera dans la plenitude de ses droits civils, pour Pavenir, et a compter du jour ou il aura reparu en justice; mais le premier jugement conser- vera, pour le passć, les effets que la mort civile avait produits dans VFintervalle ćcouló depuis Pepoque de Texpiration des cinq anś jusqwau jour de sa comparution en justice.
31. Si le condamnć par contumace meurt dans le dółai de grace des cinq annóes sans s'6tre reprćsentć, ou sans ayoir ćtć saisi ou arrćtć, il sera róćputć mort dans Pintegrite de ses droits. Le jugement de contumace sera anćanti'de pleiń droit, sans prójudice nćanmoins de Vaction de la pariie civile, laquelle ne pourra ćtre intentće contre les hćritiers du condamnć que par la voie civile.
3a, En aucun cas, la prescription de la peine ne róintćgrera le condamnć dans ses droits civils pour Pavenir.
35. Lies biens acquis par le condamnće, depnis la mort civile encourue, et dont il se tronvera en possession au jour de sa mort naturelle, appartiendront A PEtat par drojt de dćshćrence,
Nóćanmoins, il est loisible A PEmpereur de faire, au profit de la veuve, des enfans ou parens.du condamnć, telles dispositions que Phumanitć lui suggórera.
vabit effectus, quos cięilis mors pepererat, pro eo temporis intervallo 5
quod zntereesserat
ab ultimo quinquennii die usque ad diem, quo ex contumacia damnatus in Judicium venit. 31. SŁ ex coniumacia damnatus intra quinquennium uttle decedat, quin in judicio adpa- ruerit auł deprehiensus fuerit, sua ad integrum retinuisse Jura mortis tempore ceńsendus erzt,
et contumaciale judicium ipso jure circumscribetur,
sine praejudicio tamen actioni alteri
competentis, quae non nisi civtliter adversus damnati haeredes exerceri poterit. 32. Damnatus numduam poenae praescerzptione in sua jura ciyvilia in posterum resti-
łueiur.
33. Bona a damnato quaesita, postquam mortem civilem passus fuerit, et ab eo possessa tempore mortis naturalis, ad fiscum., utpote vacantia, deferuntur. p,>> MED acz, Rex tamen poterit eadem bona in damnatt uxorem, liberos, vel consanguineos pro sua
pietate conferre:

10
| s pok"POU> ZNAM |" O dktach Stanu Cywilnego(*) | DZIAŁ PIERWSZY.
*| Urządzenia ogólne.
34. Akta stanu cywilnego wyrażać będą: rok, dzień, godzinę ich przyięcia, nazwi- ska, imie, wiek, stan i mieysce<zamieszka- nia wszystkich osób, które: w nich wzmian- kowane będą.?
"| 35. Urzędniey stanu cywilnego, nie mo- | gą nic wciągać w akta które przyymuią, ami przez przypisy, ani przez obiaśnienia iakie- y kolwiek, tylko to, co stawaiący zeznać po-
winni.
36. W przypadkach, gdy strony interes- sowane nie są obowiązane stawić się osobi- ście, będąmogły stanąć, przez umocowa- nego na toszczególnie i urzędownie.
| 37. Swiadkowie do. aktów stanu cywilne- | go, powinni bydź mężczyzni, mieć przy naymnićy dwadzieścia ieden lat, krewni albo inni; wybierani przez osoby inieressowane.
| 38. Urzędnik stanu cywilnego, przeczyta | akta stronom stawaiącym, albo umocowa- nym przez nich, i świadkom.
O dopełnieniu tey formalności wzmianka w aktach uczyniona będzie. 39. Podpisane będą te akta przez Urzę-
PODPORĄ SE Des actes de Petąt civil. CHAPITRE PREMIER.
Dispositions gćnćrales 34. Tues actes de Petat civil ćnonceront Pannće, le jour et Pheure od ils seront re- cus, les prónoms, age, profession et do— micile de tous ceux qui y seront dćónommes
35. Les officiers de I6tat civil ne pour- ront rien insćrer dans les actes qwils rece— vront, soit par note, soil par ćnonciation quelconque, que ce qui doitetre dćclarć par les comparans.
36. Dans le cas oh les parties intćressćes ne seront point obligóes de comparaitre en personne, elles pourront se faire reprćsen- ter par un fondć de procuration spóciale et authentique.
37. lies tómoins produits aux actes de Petat civil ne ponrront ćtre que du sexema- sculin, agós de Vingt-un ans au moins, parens ou antres; et ils seront choisis par les personneś intćressćes.
38. L/officier de P6tat. civil donnera le- cture des actes aux parties comparantes, ou A leur fondć de procuration, et aux tć- moins.
Il y sera fait mention de DPaccomplisse- ment de cette formalitć.
3g. Ces. actes seront signćs par Pofficier
1
RQ*
35. Officiałes status ci
„m EJ ww WT ONO
«cła recutabit,
et testes. subsceripserint.
mia 140: WL wd wad W 0
DET WUWS SECĘUNDUUS De actis status civilis. OWOCE CL Dispositiones generales. 34. Acta status civilis exchibebunt: annum, diem et horam quibus recipientur, praenomi-
1
nomina, aetatem, professionem et domicilium iilorum, de. quibus in eis mentio erit. pilis nihil omnino aetis inserere quoquomodo possunt, nisi quod ad amussim partes praesentes declarare debent.
36. Si ii, quorum interest, se. ipsos exhibere minime teneantur, per procuratorem spe-
ciali et authentico mandato instructum agere poterunt. 37. Testes actis stalus civilis adhibeńdi ex masculis dumtaxat annorum saltem unius
el iginii, etiam ex consangtinels, sumi poterunt, eż ab iis, quorum interest, eligentur. 38. Officialis status civilis partibus praesentibus, vel eorum procuratoriląws et testibus
Solemnitetem hane adimpletam fuisse in actis adnotabiiur. 39.„Acta subscribenda sunt ab officiali, status civilis, eż ab iis, qui se exchibuerunt, nec 'non a testibus; vel causa adnoianda erit, quae impedumento fuerit, quominus comparentes
() W dziesiątym Numerze Dziennika Praw iest Prawo zmieniaiące niektóre przepisy co do aktów stanu cywilnego cd p aż
TERME
TSZT TOWA

dnika stanu cywiłnego, przez stawaiących, i przez świadków; albo uczyniona będzie wzmianka o przyczynach, którestawaiącym i świadkom do podpisania się były na prze- szkodzie.
40. Akta stanu cywilnego wpisane będą|
w każdćy gminie do iednćy lub kilku xiąg, utrzymywanych na dwie ręce.
41. Na każdćy stronicy kart w xięgach, ed pierwszóy do ostatnićy, polożone będą liczby i oznaki szczególne, przez Prezyden- ta Trybunału Pierwszćy Instancyi, albo przez iego zastępcę.
42. Wpisywane będą akta w xięgach ciągłe, nic na biało nie zostawuiąc; prze kreślenia i odsyłacze zaświadczone będą, i podpisane równie iak same akta; nie będzie w nich nic pisane przez skracanie, ani żadna data samemi cyframi liczbowemi wyrażana,
43. Urzędnik stanu cywilnego, zamknie izakończy xięgi corocznie; i w przeciągu miesiąca ieden ich exemplarz złoży warchi- wum gminnćm, a drugi wkancellaryi try- bunału pierwszćy instancyi.
44. Umocowania i inne papiery, które powinny bydź przyłączone do aktów stanu cywilnego, po położeniu: na nich oznaki szczególnóy przez składaiące ie osoby, 1 przez Urzędnika stanu cywilnego; złożone będą w kancellaryi trybunału, ztym exem- plarzem xiąg, który oddany bydż po- winien do składu teyże kancellaryj.
45. Wolno iest każdemu wymagać wycią- gów z xiąg stanu cywilnego, od osób skład tych xiąg utrzymuiących.-
11
9 4 A s de Petat civil, par les comparants et les tć- moins; ou: mention sera faite de la cause
, A 3 qui empćchera les comparants et les tćmoins de signer.
4o. Les actes de Pótat civil seront inscrits dans chaque commaune, sur un ou plusieurs registres tenus doubles.
41.[es registres seront cotćs par pre— miere et derniere; et paraphćs; sur chaqne feuille, par le prósident du tribunal de pre- mitre imstance, ou par le juge qui le rem-- placera,
4a. Lies actes seront inscrits sur les regi- stres, de suite, sans aucun blanc. Les ra tures et les renvois seropt approuvćs et si- gnós de la meme mianiere que le corps de Pacte. Il n'y sera rien ćcrit par abróvia— tion, et aucune dale ne sera mise eh chif— fres,
43, Les registres seront clos et arretćspar Pofficier de Tótat civil, A la fin de chaque annće; et dans le mois, Pun des doublesse- ra dóposć aux archives de la commmune, Pautre au grełfe du tribunal de premitre instance.
44, Ties procuralions et les autres pitces qui doivent demeurer anńexćes aux actes de, Petat civil, seront dóposćes, aprts quwelles auront ćtć paraphćes par la per- sonne qui les aura produites, et par Polfi-- cier de IGtat civil, au greffe du tribunal, avee le double des registres dont le dópót doit avoir lieu audit greffe.
45.'Toute persoune pourra se faire dóli- vrer, par les dóposittures des registres de
Pótat civil, des extrailis de ces registres,
4o. Acta status civilis cujuscumque municipii in duplici regestorum codięe describentur. 41. Regestorum codices a pruma usque ad postremam paginam numeris successivis nota- buntur, et hae singulae signabuntur a praeside tribunalis prumae instantiae, aut ab judi-
ce, qui illtus vices gerat.
42. Acta sine interruplione et nullo spatio interjecto scribentur.
Liturae et nołtae, sicut
integer actus, adprobandae et subscribendae sunt; nihil per literarum compendia expone-
żur, nec dies numerieis notis designabitur.
43. Bini codices praedicti,
bentur; eorum unus penes municipale archieum,
mae iustantiae intra mensem deponentur.
singulo quoque labente anno, ab officiali status civżlis subscri-
et aiter penes tabularium tribunalis pri
44. Mandata et cetera documenta, guae ab actis status cioilis minime sejungi debent,
a producentibus signata, nec non ab officiali status civilis,
in tribunalis tabulłario dępo-
nentur; una cum altero ex praedictis codicibus, qui in eodem adserypandus est. Ą5. Cuique licebit ab eo, penes guem exstant codices status civilis, petere, ut eorundem *k

12
dane- wyciągi zgodne ż xięgami, i zaświa— dczone prawnie przez Prezydentatrybynału, albo Sędziego zastępcę Prezydenta, mieć bę- dą wiarę dopóty, dopóki oich zfałszowanie zaskarżenie nie zaydzie.
46. Gdyby nie było nigdy xiąg, albo zginęły; dowody na to przyymowane będą z dokumentów i zświadków; 1 w takim przy- padku, małżeństwa, urodzenia i śmierci, mo- gą bydź udowodniane tak przez xięgi i papiery zmarłych rodziców, iako też i przez świadków.
47. Każdy akt stanu cywilnego Francu- zów i endzoziemców, zrobiony wkraiu ob- cym, będzie miał wiarę, ieżeli był wyko- nany podług form wtymże kraiu używa- nych.
48. Każdy akt stanu cywilnego Francu- zów wkraiu obcym, ważny będzie, ieżeli
był przyiętym zgodnie do praw Francuz;
kich, przez Agentów dyplomatycznych, al- bo przez Konsulów.
49. W każdym przypadku, gdy wzmian- kę aktu ściągaiącego się do stanu cywilnego, uczynic wypada, na brzegu innego aktuiuź wpisanego, uczyni ią Urzędniłkestann cywil- nego na żądanie stron interesowanych w xięgach ciągnących się ieszcze, albo złożo- nych w archiwach gminnych, aPisarz Try bunału pierwszćy instancyi, w xięgach w kancellaryi złożonych; na ten koniec U- rzędnik stanu cywilnego uwiadomi we trzech dniach Prokuratora Cesarskiego przy rze- czonym Trybunale, aby pilnował uskute— eznienia takićy wzmianki, w sposobie iedna- kowym na obudwóch xięgach.
Lies extraits dćlivrćs conformes anx regi- stres, et lćgalisćs par le prósident du tri- bunal de premiżre instance, du par le juge qui le remplacera, feront foi jusqwa in- seription de faux,
46. Lorsqwil n'aura pas existć de regi- stres,.ou qwiłs sęront perdus, la preuve en sera recgue tant par titres que par tómoins; et dans ces ćas, les mariages, naissances et dćces, pourront ćtre prouvós tant par les registres et papiers ćmanćs des ptres et me- res dćcódćs que par tómoins.
47.'Dout acte de Pótat civil des Franqais et des ćtrangers, fait en pays ćtranger, fe- ra foi, sil a ćtć ródigć dans les formes usitćes dans ledit pays.
48. T'out acte de Pótat civil des Francais en pays ćtranger sera valable, sil a 6te re- gu, conformóment aux lois frangaises, par les agens diplomatiques ou par les consuls.
49. Dans tous les cas oń la mention dun acte relatif a Petat civil devra avoir lien en marge d'un autre acte dćja inscrit, elle se- ra faite, a la'requete des parties intćressćes, par Pofficier de tat civil, sur les registres courants ou sur ceux qui auront ćtće dćpo- sćsaux archives de la commune, et par le grełfier du tribunał de premiere instance, sur les registres dćposćs au greffe; a Peffet de quoi Pofficier de Pótat civil en donnera avis, dans les trois jours, au procurenr im- pórial audit tribunat, qui veiilera 4 ce que la mention soit faite dune manitre uniforme sur les deux registres.
I
exemnpla sibt edantur. Fiujausmodi exempla, dummodo codicibus congruentia sint, eta prae- side tribunalis primaę instantiae, vel ejus vices gerente, signeniur, fidem faciunt, donec
Jalst fiat inscriptio.
. Begestorum codicibus non extantibus vel deperditis, prebationes, sive per documenta, sive per testes admittentur, et hoc casu matrimonia, nalivitates et decessus, tam per li- bros eł scrzpturas ad parentes defunctos pertinentes, quam per testes probari poterunt. 47. Cuncta statuscivilis acta Italorum et alienigenarum in exteris regionibus recepta, fi- dem facient, dummodo solemnitates, quae alegeloci praefiniuntur, fuerint servatae. 48. Omnia acta status civilis Ttalorum, emissa in exteris regionibus, valida erunt,- sa justa Italorum leges ab agentibus in re diplomatica vel commerciali pro Italiae regno re-
cepta fuerint.
49. Sz mentio alicujus actus, qui ad statum civilem pertineat, margini alterius actus prius inscripti adponenda sit; haec, postulantibus iis, quorum interest, fiet ab officiali
status cwilis in reg'estorum codicibus,
quos adhuc penes se habet, veł in tis, quit in mu
nieipali archipo adservantur, nec non a scriba tribunalis primąe instantiae in iis, qui „MCP,,
A> kkk— Koh WiiOEŹLEZRCIĄ ŻE

EM
50. Za każde uchybienie poprzedzającym artykułom ze strony Urzędników wtychże artykułach wyrażonych, pociągnieni oni bę- dą przed Trybunał pierwszćy instancyi, i skazani na karę pieniężną, która sto fran- ków przenosić nie może.
51. Każdy, pod którego straż złożone są xięgi, odpowiedzialnym iest cywilnie za wszystkie zmiany które w nich późnićy za szły, ale może poszukiwać, ieżeli wypada, sprawców zmian takowych.
52. Każda-zmiana, każdy fałsz w aktach stanu cywilnego, każde wpisanie tych aktów na karcie oddzielnćy, bądź winnym iakim sposobie a nie w xięgach na to sprzeznaczo- nych, pociąga za sobą wynadgrodzenia szkód poniesionych. i straconych zysków stronom; nieubliżaiąc karom ustanowionym w Kode- xie kar.
53. Prokurator Cesarski przy Trybunale pierwszćy instancyi, obowiązany iest do sprawdzania stanu<xiąg, przy składa niu ich w kancellaryi; spisze skrócony pro- tokuł takiego sprawdzenia, doniesie uchy— bienia, albo wykroczenia urzędników stanu cywilnego, i nastawać będzie o kary na nich przepisane.
54. W każdym przypadku, gdy Trybu- nał pierwszćy intancyi rozpoznawać będzie akta tyczące sięstanu cywilnego, wolno iest stronom interessowanym odwołać się przeciw wyrokowi.
2
195
50. Toute contravention ańx articles pró— códents de la part des fonctionnaires y dć— nomnmóes, sera poursuivie devant le tribunal de premiere instance, et punie Pune amen de qui ne pourra excóder cent franes.
51. Tout dćpósitaire des registres sera ci- vilement responsable des altćrations qui y surviendront, sauf son recours, Sil y a lieu, contres les auteurs desdites altćrations.
52. Toute alićration, tout faux' dans les actes de Petat civil, toute inscriplion de ces actes faite sur une feuille volante et autre— ment que sur les registres a ce destinćs, donneront lieu aux dommages— interets des parties, sans prójudice des peines portćcs an Code pónal.-
53. Le procureur impćrial au tribunal de premiere instance sera tenu de vćrifier Petat des registres lors du dćpót qui en sera fait au greffe; il dressera un proces-verbal som- maire de la vórification, dćnoncera les con= traventions ou dćlits commis par les otłi- ciers de Pólat civil, et requerra contre cux la condamnalion aux amendes.
54. Dans-tous les cas oń un tribunal de premiere instance connailra des acies rela— tifs a Pótat civil, les parties interessćes pourront se pourvoir contre le jagement.
peneseundem custodiuntur. Offcialis status civilis intra tres dies regium procuratorem
de hoc instruet, qui, ut in utroque codice par mentio fiat, sollicitus erit.: 5o. Si quis ex praedictis publicis officialibus quoquomodo deliquerit in tis quae superio-
ribus articulis statuta sunt, ad tribunał primae instantiae vocabitur, et mulcta, non ul
tra tamen centum libras„ ajficietur.
51. Quisquis acta publica adservat, civiliter cavere debet, ne Eh in illis corruptio fiat; zpse tamen, si locus est, adversus illarum auctores regressum hlabet. PA>
52. Si quid corruptum fuerit, vel si quid fałsi irrepserit in actis status civilis, vel si qełus praedicti in chartis sejunctis aut alibi, quam in publicis tabulis ad hoc confectis, in- scripiz sint, locus erit ad damna, et ad id, quod jmierest, rependendum, citra poenas,
uae in codice poenali praeseribentur.
53. Regius procurator penes tribunal primae instantiae recognoscere tenetur regestorum
codices, cum in tabulario deponuntur: verbalem atque summarium recognitionis processiem ipse conficiet; crimina, vel si quid aliud ab officialibus status civilis contra admissum sił„ denunciabit, et ut in. illos animadvertatur, postułabit.;
54. Quotiescumque de actis ad civilem statum pertinentibus tribunal primae inslantiae judicium feret, pars, cujus interest, ab eo provocare poterit.

m
+
1—| pom KZ PET EE O
14 CHAPITRE I.
O aktach urodzenia. Des actes de naissąnce.
55. Oświadczenia urodzin, we trzech 55. Lies dóćclarations de naissance seront dniach od przyyścia na świat dziecięcia,miey— faites dans les trois jours de Paccouchement, scowemu trzędnikowi stanu. cywilnego u-| a Polficier de Petat civil du lieu: Penfant czynione bądą: dziecię temuż będzie poka—| lui sera prósentć.: mie 56. La naissance de Penfant sera dóclarće 56. Urodzenie dziecięcia oznaymi oyciec,| par le pere, ou, 4 defaut du pere, par les albo w braku iego Doktor, Chirurg, Aku-| docteurs en módecine ou en chirurgie, sa- szerka, Urzędnik zdrowia, albo inne przy- ges-femmes, officiers de santć ou autresper- tomne przy połogu osoby; a ieżeli matka nie| sonnes qui auront assistć a Paccouchement; wswoióm zamieszkaniu połog odbywa, to| et, lorsque la mere sera accouchće hors de osoba u którćy porodziła. soń domicile, par la personne chez qui ellć
sera accouchće. „L$acte de naissance sera ródigć de suite,
DZIAŁ[L
Akturodzenia spisany będzie natychmiast, W przytomności dwóch świadków. en prćsence de denx tćmoins.
57. W akcie urodzenia y wymieniony bę- 57. Lvacte de. naissance ćnoncera le jour dzie dzień, godzina, mieysce urodzenia, Pheure et le lien de la naissance, le sexe de pieć dziecięcia, imiona mu dane; i imiona,| Penfant et le prónoms qui lui seront don— nazwiska, stan, mieysce zamieszkania rodzi-| nós, et les prónoms, noms, profession et ców iego i świadków. domicile des ptre et mere, et ceux des tó- Mons. w 5
58. Ktokolwiek znaydzie dziecię nowo 58. Toute personne qui aura tronvć un narodzone, odno; będzie oddać go enfant nouveau-nć, sera tenue de le remettre urzędnikowi stanu cywilnego; równie odzież| al officier de Petat civil, ainsi que les vótemens i wszelkie rzeczy przy dzieciąciu znalezio=| et autres effels tronvćs ayćc enfant, et de dć- A oznaymić wszystkie okoliczności cza—| clarer tonies les circonstances du temps et su i mieysca znalezienia dziecięcia. du lieu ou il aura ćtć tronvć.
Spisany będzie na to dokładny protokuł M en sera dressć un proces-verbal de- w szczegółach, wyrażaiący leszcze domnie- taillć, qui ćnoncera en ontre age apparent many wiek dziecięcia, płeć, t imiona mu de Pentant, son sexe, les noms qui lui se- danc, i władzę cywilną, którćy oddane| ront donnćs, Pautoritć civile a laquelle[i było. Ten protokuł wpisany będzie w xięgi.| sera remis. Ce procts- verbal sera inscrit
F sur les registres.
CAPOFĘZ ME De actis nativitatis.
55. Natalis professio triduo a puerperio peragenda erit apud officialem statuts civilis, cui puer exhibebitur.|: wiz
56. Pueri natiyitas a patre declaranda erit, vel a medicis, chirurgis, obstetricibus, sa- nitatis officialibus, ceterisve, qui partui adfuerunt. Cum vero mater extra suum domici- lium partum ediderit, ab eo, cujus domi fuerit eniwa, eadem peragenda erit professio.
Actus nativitatis, nulla mora inter,osita, coram duobus testibus conficietur
51. Natiottatis actus diem, horam., locum, ubi puer ortus sił, ejus sexum, tque prae- nomina.ipsi Unposita, parenium testiumque praenomina, nomina, professionem atque do- micilium indicabit. 4
58. Qui expositum recens natum invenerit, illwm una cum indumentis, ceterisque rebus cum ipso repertis, ad officialem status civilis deferre tenetur, et omnia temporis et. loci adjuncta diligenter enarrare, quibus puer adinventus fuerit. SĄ
Perbalis procęssus omnibus cirew'nstankiis tnstructus conficietur, in quo indicabuntur ae- pas verisimilis pueri, sexus, nomina, quae ipst tmposiia sint, et civilis auctoritas, cui
ter. comrnisstus fuerit; idem processus in publicis tabulis ewarabitur.
26a 0 A
RTW
«a Fb acid am nad da OOO O+" 1 Ram.
p JM
PORĘCZE

5g9. Jeżeli urodzi się dziecię w czasie że- glugi morskićy, akt urodzenia iego, spisa— ny będzie we dwudziestu czterech godzi- nach, w przytomności oyca, ieżeli się na okręcie znayduie, i dwóch świadków wzię- tych z pomiędzy officerów okrętu; a gdyby tych nie było, z pomiędzy: ludzi okręto- wych. Akt taki, zrobiony będzie na okrę— tach Cesarskich, przez ołficera administra- cyi morskićy, a na okrętach korsarskich, kupieckich, przez kapitana, właściciela, lub szypra okrętu. Aki urodzenia wpisany bę— dzie następnie, w reiestrze osób na okręcie będących.
60. ka AA porcie, do które- go zawinie okręt, bądź dla spoczynku, bądź dla innćy przyczyny, wyiąwszy rozbroje- nie iego, officerowie administracyi morskićy, kapitan, właściciel albo szyper, obowiąza- ni będą złożyć dwie expedycye urzędowe aktów urodzenia, które spisali; ieżeli w porcie francuzkim, to u przełożonego nad wpisami morskiemi, a ieżeli w obcym por cie, to w ręce Konsula.
Jedna z tych expedycyi, zostanie w kan- cellaryi wpisów morskich, albo w kancel-- laryi Konsula, druga posłana będzie do Ministra morskiego, który kopiią zaświad— czoną przez siebie każdego z tych aktów, odeśle do urzędnika stanu cywilnego, gdzie ma zamieszkanie oyciec dziecięcia, alba ma tka, gdy oyciec nieznany; ta kopiia na- tychmiast wciągniona będzie w xięgi.
10
5g. Sil nait un enfint pendant un vo- yage de mer, Pucte de naissance sera dres- sć, dans les vingi-quatre heures, en pre- sence du póre, sil est preśent, et de demx tómoins pris parmi les otficiers du batiment, ou, a leur dółaut. parmi les hommes de Póquipage. Cet acte sera ródigć,'SAVOIr, sur les batimens de PEimpereur, par Poffi-- cier d'administration de la marine, et sur Jes batimens appartenant 4 un armateur on nćgociant, par le capitaine, maitre ou pa” iron du mavire. I/acte de nalssance sera 1n- scrit a la suite du róle d'ćquipage.
60. Au premier port on le batimeut abor- dera, soit de reliche, soit pour tonie autre cause que celle de son dćsarmement, les of ficiers de Padministration de ła marine, ca pitaine, maitre ou Lada seront tenus de dóposer deux expódilions authentiqucs des actes de naissance qu'ils auront rćdigćs, sa= voir, dans un port francais, au bureau du próposć a Finscriplion maritime, et dans un
ort ćtranger, entre les mains du consul.|
Lune de ces expćditions restera dćposće au bureau de Pinscription maritime, OU 4 la chacellerie du consulat; łautre sera€n- voyće au ministre de la marine, qu tera
aryenir une copie, de lui certifiće de chacun desdits actes, a Pofficier de Petat ci- vil du domicile du pere de Fenfant, ou de la mere, si le pere est inconnu: cette co” pie sera inscrite de suiie sur les registres.
59. Sz puer maritimi cursus tempore nascałur, illius nativitatis actus intra horas pig -i quatuor conficietur coram patre si adsit, et duobus testibus ex nawis officialibus, aut, us deficientibus, e nautis desumaptis.| Si nawis regia sit, nativitalis actus perscribetur ab e0, qui rem maritimam administrat. Si vero navis ad mercatorem, aut ad ewercentem pl- raticam, regis placito pertineat, idem actus ab ejus ewercitore, vel gubernatore, au Ima
gistro conscribetur.
60. Cum primum navis ad portum appulerit stalionis ergo, ve pta armamenti exportandi causa, praepositi martunia citor, aut magister nawis deponere tenebuntur duo au
Nativitatis actus in calce albi naviculariorum exarabitur.
1 quacumque alia, exce- e administrationi, gubernator, exer- thentica exemplaria actum natieia—
tis, qwos iidem confecerint: videlicet, si portus in regni ditione sit, penes officium ejus,
qui maritimae praeest inscriptioni; si vero. sił alterius nationis, apud agentem im re
commerciali pro Jtaliae regno.
dAlierum ex praedictis exemplaribus in-"maritimae inscriptionis offic praedicti tabułario manebit; alterwn ad mini
io, vel in agentis ttelur,„ CujuS ertł,
strum rei marituimąae m
actorum exemplar sua manu subscriptum transmitiere ad ofjicialern status civilis, ubi pa-
tris illius, de cujus nativitate agitur, vel matris, St pater haud. innotescat,
domiciliutm
sit. Hoc ęxemplar in continenii publicis tabulis inscribetur.

16
61. Gdy okręt stanie w porcie dla roz- broienia, złożony będzie reiestr osób okre towych w kancellaryi przełożonego-nad wpisami morskiemi, który spośle iednę ex- pedycyą podpisaną przez siebie aktu uro— dzenia, do urzędnika stanu cywilnego, gdzie ma zamieszkanie oyciec dziecięcia, albo ma— tka, ieżeli oyciec niewiadomy; ta expedy:- cya natychmiast wpisana będzie w xięgi.
62. Akt uznania dziecięcia, wpisany bę— dzie w xięgach podług swoićy daty, i zrobiona będzie o nim wzmianka na brzegu aktu urodzenia, ieżeli się ten znayduie.
DZIAŁ IU O aktach Małżeństwa.
63. Nim nastąpi obchód małżeństwa, urzędnik stanu cywilnego ogłosi dwie za powiedzi, z ośmiodniową przerwą czasu między niemi, w niedzielę, przededrzwia- mi domu gminnego. Te zapowiedzi i akt ich zapisania, wyrażać będą: imiona, na zwiska, stan, i zamieszkanie przyszłych małżonków; czyli są małoletni, albo peł-- noletni: i imiona, nazwiska, stan, zamie- szkanie ich oyców i matek; nadto ten akt wyrazi dni,. mieysca, godziny w mię Ce zapowiedzi ogłoszone były, i wpisany bę- dzie w xięgę iedną, w którćy położone będą na każdćy stronnicy kart liczby i oznaki szczególne, podobnie iak się mówi- ło w artykule 41 i która xięga złożona bę- dzie corocznie w kancellaryi trybunału okręgu.
61. A Parrivće du batiment dans le port du dćsarmement, le róle d'ćquipage sera dóposć au bureau du próposć 4 Pinscription maritime, qui enverra une expćdition de Pacie de naissance, de luisignóe, a Pofficier de Petat civil da domicile du póre de Pen- fant, ou de la mere, si le pżre est inconnu: cetie expćdition, sera inscrite de suite sur les registres,
62. I/acte de reconnaissance d'un enfant sera inscrit sur les registres, 4 sa date; et il en sera fait mention.en marge de Pacte de naissance, s'il en existe un.
CHAPITRE IIL Des actes de mariage.
63. Avant la cćlebration du mariage, Pofficier de Pótat civil fera deux publica— tions, a huit jours d'interyalle, un jour de dimanche, devant la porte de la maison communc. Ces publications et Pacte qui en sera dressć, ćnonceront les prónoms, noms, professions et domiciles des futurs ćpoux, leur qualitć de majeurs ou de mi- neurs, et le prónoms, noms, professions et domiciles de leurs peres et metres. Cet acte ćnoncera, en outre, les jours, lieux et heures on les publieations auront 6tć faites. Il sera inscrit sur un seul registre, qui sera cotć et paraphe comme il est en Particle 41, et dćposć, a la fin de chaque annće au greffe du tribunał de Parrondis- semen t.
61. Simul ac nawis ad portum appulerit ejus exarmandi causa, naviculariorum album tradetur praeposito maritumae inscriptiont, qui exwemplar actus nativitatis sua manu: sub- scriptum mittet ad officialem status civilis, ubi infantis ater, vel mater, si forte pater
ignoretur, domicilium habet: hoc exemplum in acta publica statim referetur. 62. Actus recognitionis infantis' inseribetur tabulis publicis, apposita die, et si exstet actus nativitatis, in margineillius congruens fiet adnotatio.
CASE USA NE De actis matri monii.
63. Antequam nuptiae celebrentur, officialis status civilis binas edet promułgationes octo dierum habito intervallo, die dominica, ante fores domus municipalis._ Promulgatio= nes praedictae, et actus, qui de iis conficietur, exhibebunt futurorum conjugum praenomi- na, homina, professiones, dómicilia, et si aetate ipsi majores vel minores sint; rec non eorum parentu'mm praenomina, nomina, professiones, dormićilia.„ln eodem actu praeter- ea promulgationum dies, locus, hora; notabuntur.„Aclus vero in uno tantum inscribetur regestorum codice, numeris et signis instructo, prout praescriptum est articulo quadrage-
simo primo, et singuło quovis anmo labente in tabulario tribunalis districtus deponelur.

64. Wyciąg akiu zapowiedzi, zawieszo— ny będzie na drzwiach domu gminnego,
rzez dni ośm od pierwszćy zapowiedzi do drugićy. Obchód małżeństwa dopiero dnia trzeciego, nie rachniąc dnia ogłoszenia, po dragićy zapowiedzi, uskutecznionym bydź może,
65. Jeżeli obchód małżeństwa w przeciągu roku od upłynionego czasu zapowiedzi, u— skutecznionym nie był, to nie może bydz odprawiony, aż po nowych zapowiedziach podług wyższych przepisów.
66. Akta tamowania małżeństwa, podpi- sane będą na oryginale i nakopii przez osoby tamuiące albo ich pełnomocników szcze- gólnych: i urzędowych; wręczone będą z ko— piią pełnomocnictwa stronom osobiście albo w ich zamieszkaniu, i Urzędnikewi sta- nu cywilnego, który podpisze na oryginale że te skią widział: a> e;
67. Urzędnik stanu cywilnego uczyni bez odwłoki wzmiankę w krótkości o tamiowa— niach w xiędze zapowiedzi; równie na brze- gu wpisania rzeczonych tamowań uczyni wzmiankę wyroków, lub innych aktów zno- szących takie tamowania, których aktów excpedycya oddaną mu była.
68. Gdy iakie tamowanie zaydzie, Urzę- dnik sta:ru cywilnego nie może zezwolić na obchód małżeństwa, póki to tamowanie znie- sionćm nie zosianie, ato pod karą trzech- set franków, i wynadgrodzeniem szkód po— niesionych i straconych zysków.
gi,
64. Un extrait de PFacte de publication sera et rćstera atfichć 4 la porte de la mai-- son communesę pendant les huit jours din tervalle de Pune a Fautre publication. Le mariage ne pourra ćtre cćlćbrć avant le troisieme jour, depuis et non compris ce lui de la seconde publication,
65. Si le mariage n'a pas 6tć cćlćbrć dans Pannće, a compier de Iexpiration du ddlai des publications, il ne pourra plus ćtre cć- lćbrć qu'aprts que de nouvelles publications auront ćtć łaites dans la forme ci- dessus prescrite.
66. Lies actes d'opposition au mariage seront signćs sur original et sur la copie par les vpposants ou par leurs fondćs de procuration spóciale et authentiqne; ils se- ront signifićs, avec la copie de la procura- tion, a la personne ou au domicile des par ties, et a Pofficier de Petat civil, qui met- tra son vzsa sur original.
67. L'officier de Pótat civil fera sans dć- lai, une mention sommaire des oppositions sur le registre des publications; il fera ans- si mention, en marge de Pinscripiion des— dites oppositions, des jugemens ou des actes de main-levće dont expćdition lui aura 6t6 remise.:
68. En cas d'opposition, Pofficier de etat ciyil ne pourra cćlćbrer le mariage avant qa'on lui en'ait remis la main=levće, sous peine de trois cents francs d'amende, et de tous domnmages-intćrćts.
64. Actorum promulgationis exemplar foribus domus municipalis affigetur; ibique haem rebit per octo continuos dies, qui inter utramque promulgationem intercedent. Matrimonium celebrari prohibetur anie triduwum a secundae promulgatiónis die, ipsa
eero non suppułata.
65. Sz matrimonium celebratum non sit intra annum a die, qua promulgationum dila= Sio cessat, non amplius ineundum erit, nisi promulgationes iterentur, uti supra dictum est.
66. Qui matrimonio contradicit, vel ejus procurator speciali et authentico mandato in- słrucius, acła oppositionis tum in autographo, tum in. exemplari subscribet, quae una cum mandati exemplo ipsis contraheniibus, vel ad eorum domicilium denunciabuntur, rec non ofjiciali status civilis, qui in autographo se vidisse subscribet.
67. Officialis status civtlis illico in tabulis promulgationum oppositiones summarie ad notabit; praeterea in margine, ubi oppositiones praedictae inscrzptae sint, sententias aut revocalionis acta indicabit, quorum exemplum ipsi traditum fuerit.
68. Cum oppositio aliqua exstiterit, ofjicialis status civilis matrimonii ineundi faculta- tem haud praebebit, aniequam contradictionis revocattonem dccipiat; aliter libris tercen- hum; nec non omnibus damnis, et eo, quod interest, reficiendis, OWA erit.

18
| 69. Gdy tamowania nie masz, uczyniona |" o tóm będzie wzmianka w akcie małżeństwa; | aieżeli w kilku gminach zapowiedzi były, to złożą strony, zaświadczenie Urzędnika stanu cywilnego każdćy gminy, że nie znay- | duie się żadne tamowanie.
| h 1> I 70. Urzędnik stanu cywilnego, każe so- bie złożyć akt urodzin każdego z przyszłych | małżonków. Jeżeli z nich które iest. w nie- il możności dostania takowego aktu, może ten zastąpić, składaiąc urzędowy akt znania wy- dany przez Sędziego Pokoiu mieysca, w któ- | rym się urodził, albo w którem zamie— || szkał. i 71.'Taki akt znania, zawierać w sobie bę- | dzie, zeznanie siedmiu świadków, iakiey— | kelwiek płci, krewnych lub Pc EY | o imionach, nazwisku, stanie, zamieszka- | niu, przyszłego małżonka, równie iak oy- | ca iego i matki, ieżeli są znani; o mieyscu, | i ile możności o czasie urodzenia iego, 0 przyczynach(EET ROZA do złożenia | na ło aktn. Świadkowie podpiszą akt zna- nia, i Sędzia Pokoiu; a gdyby który pod- isać nie mógł, łub nie umiał, wzmianka o tćm zrobiona będzie.*
72. Akt znamia podany będzie Trybuna- łowi pierwszćy instancyi mieysca, w któróm małżeństwo ma bydź a Foówiżnia Trybu- nał wysłuchawszy Prokuratora Cesarskiego, wyda, alb odmowi potwierdzenie swoie, w miarę znalezionych dostatecznych, albo | niedostatecznych zeznan świadków. i przy- s ezyn, przeszkadzaiących okazaniu akiu u- I mródzenia.
- 69. S'il n*y a point d'opposition, il en ses ra fait mention dans Pacte de mariage; et si les publications ont 6tć faites dans plusieurs communes, les parties remettront un certi- ficat dólivrć pax Pofficier de Pótat civil de chaque comamune, constatant qwil mexiste poiut d'opposition.
o. L/olficier de P6tat civil se fera remet— tre Dactę de naissance de chacun des fuiurs ćpoax. Celui des ćpoux qui serait dans Pim- possibilitć de se le procurer, pourra le sup- plóer, en rapportant un acie de notorićtó dćlivrć par ie juge de paix du lieu de sa nais< sance, Qu par celui de son domicile.
'71. Lacie de notorićtć contiendra la dć— claration, faite par sept tómoins, de Pun ou de Pautre sexe; perens ou mor parens, des prónoms, nom, profession et domicile du fu-
tur ćpoux, et de ceux de ses pere et mere, Sils sont connus; le lieu, et, aniant que possible, Pópoque de sa naissance, et les causes qat empóchent den tapporter Pacte. Les temo- ins signeront Pacte.de notorićtć avec le junge' de paix; et s'il en est. qui ne puissent ou ne sachent signer, il en sera fait mention.
72. Lacie de notorietć sera prósentć au tribunal de premiere instance du lieu ou doit se cćlćbrer le mariage. Le tribunał, aprćs avoir entendu le procureur Impóvial, don- nera ou refusera son homologation, selon
wił tronvera suHisantes ou insuffisantes les yin des tómoins, et les causes qui enipóchent de rapporter Tacie de naissance.
5
II bit.
nesciat, td quoque adnotabitur.
undum est, offeretur.
pertietur, pet denegabit.
PEPE NE ra
| 69. Cum nihil oppositumm fuerit, hujus reż i | in locis promulgationes habitae sint, contrahentes declarationem ab officialibus status ciwi- |pe lis cujusque cormmunis confectam exhibebunt, | 70. Officialis status ciytis nativitatis acia utriusque Si ipsorum aliquis haec acta sibi comparare nequeał, sat I testimonium proferre ab judice pacis loci natąlis aut domicili editum. II 71. In actum notorietatis referentur septem testium, alterutrius sexus, non, declaraiiones, quae praenomina, nomina, professionem, doimicilium, futuri coxju- gis et parentum si innotescant, exhibebunt, uoad fieri poterit, et causas, quibus natięiiatis actus proferri non posist.__Aclus nolorvi- etatis a testibus et ab judice pacis subscribetur; et si quis eorum subscribere nequeat vel
n actis matrimonii meniio fiet; et sz płuribus
qua nullam exstitisse oppositionem comprobeur. futuri conjugis sibi deferri manda- js eril notorietatis, uż ażunt,
cognatorum vel
nec non nativitalis locum atque diem,
72. Idem actus tribunali primaę instantiae, in cujus jurisdictione malrimonium. iie- Tribunal, regio proćuratore elis et causis, ob. quas nalivitalis actus praferri minime possił, adprobaiionem suam=
audito, et sedulo perpensis testium di-

3. Urzędowy akt zezwolenia oyców i matek, albo dziadów i bab, albo w braku tych, familii, zamykać będzie imiona, na- zwiska, stan, zamieszkanie przyszłego mal- żonka, i wszystkich osób do aktu wpływa- iących, iako też i stopień ich pokrewien— stwa.
74. Małżeństwo obchodzone będzie w gmi- nie, w którćy iedno z małżonków zamieszka- ło.'To zamieszkanie co do małżeństwa u- wąża się przez ciągłe sześciomiesięczne w je- dnćy gminie mieszkanie.
75. W dniu przez stroiry oznaczonym, po upłynionym czasie od zapowiedzi, U- rzędnik sianu cywilnego, w domu gminnym, w przytomności czterech świadków, kre- wnych, lub niekrewnych, przeczyta stro— nom wzwyż rzeczone akta, względem ich stanu i formalności małżeństwa, i Rozdział VI ztytułu o M y'zeństwie względem wza- żemnych praw i powinności małzonków;: 0— świadczą strony iedna po drugićy, iż chcą się pobrać za małżonków, i Urzędnik w imie— niu prawa, wyrzecze: iż są złączeni mał- zeńskim związkiem, i akt do tego stosowny natychmiast spisze.:>
76. Wyrażone będą w akcie małżeństwa:
1 Imiona, nazwiska, stan, wiek, miey— sce urodzenia, i zamieszkania małżonków.
2 Czyli są małoletni, albo pełnoletni.
3. Imiona, nazwiska, stan, zamieszkanie oyców ich i matek.
19
73. T/acte authentigue du consentement des ptre et mtre ou aieuls ct ajeules, ou, 4 lenr defaut, celui de la famille, contiendra les prenoms, noms, professions et domici- les du futur ćpoux, et de tous cenx qui au- ront eoncuru 4 lacte, ainsi que leur degre de parenić.
74. lie mariage sera celćbró dans la com= mune oń Pan des deux ćpoux aura son do- micile. Ce domicile, quant an mariage, s6- tablira par six mmaois d”habitation continue dans la móme commune.
5. lie jour dćsignć par les parties aprts les dćlais des publications, Pofficier de Pćtat ciyil, dans la maison commune, en prósen- ce de quatre tómoins, parens ou non pa- rens, fera lecture aux parties des pitces ci— dessus mentionńćes, relatiyes 4 leur ćtat et aux formalitćs du mariage, et du chapitre VI du titre du mariage, sur les droits eż les devoirs respectifs de ćpoux. Il recevra de- chaque partie, Pune apres Pautre, la decla- ration qu'elles veulent se prendre pour mari et femme; il prononcera, au nom de la loi, qu'elles sont unies par le mariage, et il en dressera acte sur-le-champ,
76. On ćnoncera, dans kot de mariage,
1. Les prónoms, noms, professions, age, licux de naissance et domicile des ćpoux;
2. S'ils sont majeurs ou mineurs;
3. Les prónoms, noms, professions et do- miciles des percs et metres;
73. Actus authenticus praestiti consensus a patre et matre, vel ab avo et aćla, iisque
deficientibus, a consilio familias, praeseferet praenomina, nomina, professionem, do= nicilia futuri conjugis, et omnium, qui ad eundem actum accesserint, nec non eorum. tognationis gradum.: że>
74. Matrimonium celebrabitur in municipio, ubi alteruter ex sponsis domicilium ha buerit., quoad matrimonium, habitatione in eodem municipio per sex con- żinuos menses constitutum censelur.
75. Postqbam promulgationes factae sunt, die.a conirahentibus praefinita, officialis sta dus€ivilis m aedibus municipalibus coram quatuor testibus, sive cognatis aut affinibus si- *e non, sponsis perleget acta, de quibus supra dictum est, et quae ad illorum statum et ad solemniiates matrimonii pertinent, nec non capuł sextum tituli, qui inscribitur de ma- trimonio, et de juribus et officiis conjugam..4b unoquoque ex contrahentibus, alio post alium, idem ojficialis declarationem excipiet, nimirum velle se matrimonium invicem contrahere, et conjuges esse. Tunc legis auctoritate pronunciabit, eosdem esse matrimeo- nio junctos, et matrumonii actum zllico exarabit.
76. In hunc actum referentur:
1 Praenomina, nomina, professiones, aetas, locus natalis, eż domicilia conjugum;
2 Ulrum aetate majores, vel minores stnt;
3 Praenomina, nomina, professiones et dęmicilia parentum; *

20
4, Zezwolenie oyców i matek, dziadów i bab, i familii w przypadkach, gdzie tego potrzeba.
5. Akta uszanowania, icżeli zaszły.
6. Zapowiedzi w różnych zamieszkaniach.
7. Zatamowania, ieżeli iakie były, ich zniesienia albo wzmianka, że Żadnego nie było.
8. Oświadczenie stron, iż'się biorą za małżonków, i ogłoszenie związku między niemi przez Urzędnika publicznego.
g. Imiona, nazwiska, wiek, stan, za- mieszkanie świadków, ich zeznanie, czyli są krewnemi lub powinowatemi małżonków, zktórćy strony, i wiakim stopniu.
DZA i TV:
o dAktach Smierci.
„ Nie można pochować Żadnego umar- łego, bez pozwolenia wydanego bezpłatnie, i na papierze niestęplowanym, od Urzędnika stanu cywilnego; ten zaś takiego pozwole nia udzielić nie może, poki się nie uda do umarłego, dla przekonania się o iego śmier- ci; i dopiero we dwadzieścia cztery godzin od śmierci, oprócz przypadków urządzenia- mi Policyi przewidzianych.
b; Akt śmierci spisze Urzędnik stanu cy: wi
nego, na zeznanie dwóch świadków. Ci świadkowie ile możności, z naybliższych
4: Tie consentement des pórts et meres, aieuls et aieules, et celui de la famille, dans les cas ou ils sont reqiis;- 5. Lies actes respeciueux, Sil en a ćtćfait; 6. Les publications dans les diyers domi- ciles;
7. Les oppositions, 8'il y en a en; leur main-levće, ou la mention qwil n*y a point eu d'opposition; 3
8. La dóclaration des contractants de se prendre pour ćpoux, ct leprononcć de leux union par Pofficier public;
g. Les prónoms, noms, age, professions et domiciles destómoins, et leur dóclaration s'ils sont parens ou allićs des parties, de quel cótć et a quel degrć> 24
CHAPITRE IV. Des Actes de dóces..
I
7. Aucune inhumation ne sera faite sans une autorisation, sur papier libre et sans frais, de Pofficier deTótat civil, qui ne pour- ra la dćlivrer qu'aprts s'etre transportć au— prts de la personne dócćdće, pour s'assurer du dócts, et que vingtquatre heures apres le dćces, hors les cas prevus par les regle- mens de police.
cier„de Pótat civil, sur/la dócłaration de
deux iómoins. Ces tómoins seront, s'il est
4. Consensus patrum, matrum, avorum, aviarum, et familiae, quoties requiratur;
5. Actus officiosi, si qui intercesserunt;
6. Promulgationes in diversis domiciliis fackńe; . Oppositiones, sz quae fuerint; earum revocatio, vel imentio, nullas exstitisse; Ę Declaratio facta a contrahentibus, se velle matrimonio junge, et pronunciatio de e0-
rum, conjuncione a publico officiali emissa;
g. Praenomina, nomina, aetas, professi
vel affines sint, quo latere et gradu.
CA P j De actis mortis
7. Mortuos humare haudquaquam licet,
ones et domicilia testium; utrum isti cognali
BTW:
causa conficiendis. nisi facultate ab officiali status etwilis tmpe"
trata in charta regio signo non munita et gratis data. Officialis hanc emittere minime oterit, nisi penes defuncti personam, uł de illius obitu certior fiat, sese contulerit, et vi-
ginti quatuor horae a decessu intercesserint,
VLSIS.
nem a duobus testibus emittendam, cui, si fieri poterit, prowimiores propinquł, seu ex
casibus taimen exceptis a politiae legibus prae-
8. Actus ob decessum in scriptis redigitur ab officiali status civilis, juwta declaratio-
8. T/acte de dśóces sera dressć par Doffi-
PORE pila 3 JAk
zk_aki

krewnych albo sąsiadów bydź powinni; a ie- żeli osoba umarła nie w mieyscu zamieszka- nia swoiego, to osoba uktórćy śmierć zaszła, iieden krewny, albo obcy.
79. W akcie śmierci wyrażone będą: imiona, nazwiska, wiek, stan, 1 zamieszkanie osoby umarley 3 imiona i nazwiska ióy małżonka, ieżeli umarła osoba w małżeństwie, albo w stanie wdowim była; imiona, nazwiską, wiek, stan i zamieszkanie zeznałących, i ie- żeli są krewni, stopień ich pokrewieństwa.
'Ten akt nadto zawierać będzie, ile dowie dzieć się otóm można, imiona, nazwiska, stan, zamieszkanie oyca i matki umarłego, i mieysce iego urodzenia.
80. W przypadku śmierci w szpitalach woyskowych, cywilnych, albo innych do- mach publicznych, przełożeni, rządzcy, zawiadowcy i gospodarze tych domów, są obowiązani uwiadomić o tóm we dwudziestu czterech godzinach Urzędnika stanu cywil- nego, który przyydzie zapewnić się o śmier- ci, i spisze akt stosownie do artykułu poprze- dzaiącego, wedfug uczynionych mu zeznań i powziętych wiadomości.
Utrzymywane będą nadto w rzeczonych szpitalach i domach<ięgi przeznaczone na wpisy zeznań takich wiadomości.
Urzędnik stanu cywilnego odeśle akt śmier- ci Urzędnikowi mieysca ostatniego zamie- szkania osoby umarłćy, który go zapisze w xięgi.
21
possible, les denx plus proches parens ou voisins, ou lorsquwune personne sera dócć- dóe hors de son domicile, ła personne chez laquelle elle sera dćcóćdće, et.un parent ou autre.
79: L/acte de dócts contiendra les pró- noems, nom, age, profession et domicile de la personne dóććdće; les prónoms€t nom de Pautre ćponx, si la personne dćcódóe ćtait mariće ou veuye; łes prónoms, noms, Age, professions et domiciles des declarans; et, Ss sont parens, leur degrć de parentc.
Le móme acte contiendra de plus, aulant quwon ponrra lesavoir, les prónoms, noms, profession et domicile des pere et mere du dócćdć, et le lieu de sa naissance. i
80. Fin cas de dócts dans leshópitaux m- litatres, civilis, ou autres maisons publiqnes, les supórieurs, directeurs, administrateurs et maltres de ces maisons, seront tenus d'en donner avis, dans les vingt-quatre heurs, 4 Pofficier de Petat civil, qui sy transportera pour sassurer du dćcts, et en dressera Pa- cte, conformóment 4 Particle prócćdent, sur Jes dćcłarations qui lui auront ćtć faites et sur les renseignemens qwil aura pris.;
TI sera tenu en gutre, dans lesdits hópi- taux et maisons, des registres destinćs A in= scrire ces dóclaratious et ces renseiguemens.
Dofficier de Pólat civil enverra Pacle de dóces Acelui du dernier domicile de la per- sonne dócódće, qui Finscrira sur les regi- stres.
vicinis erunt; et si agatur de illo, quż extra
domicilium suum obierit, testes adhibendt
sunt is, penes quem obiit, et propinquus, aut qualibet alius.
79- In actum referuntur praenomina, nomina, aelas, professio et domicilium defimcti, praenomina et nomen alterius conjugiś, si defunctus matrimonio junctus fuerit, seu pi= duus; praenomina, nomina, aetas, professiones et domicilia testium, et, si propinquł sint,
propinquitatis gradus.
In eodem actu, quo ad fieri poterit, praenomina ,nomina, professiones et domicilia paren-
tum defuneti, hujusque natale solum describentur. 80. Sz quis in nosocomio:nilitari vel civili, vel in aliis publicis hospitiis decessserit, qui
żis praesunt, vel illarum dofnuum regimen et adfninistrationem habent, cut domini sunt, officiali status civilis intra: oiginti quatuor horas obitum nunciare tenentur, qui illuc se conferet, ut de eo certior fiat, atque, prout supra dictum est, actum conficiet juxia de- clarationes ipsi factas, et indicia, quae aliunde eruere poterit.;
In nosocomiis praeterea et hospitiis publicae exstabunt tabulae, quibus hujusmodi decla- rationes et indicia inscribeniwr.
Officialis status civilis documentum obitus causa peractum ad officialem łoci, ubi defun= ttus postremum habuit domicilium, transmittet, qui in publicas tabulas źllud referet.

22
81. Gdy będą ślady albo poznaki qwałto- wnćy śmierci, albo inne okoliczności, daiące o nićy podeyrzenie, nie można pochować umarłego, dopoki Urzędnik Policyyny, w przytomności doktora albo chirurga, nie spisze protokułu względem stanu trupa, i okoliczności do tego wpływających; równie względem zebranych. wiadomości co do imion, nazwiska, wieku, stanu, mieysca
„urodzenia i zamieszkania osoby zmarłćy.
82. Urzędnik policyyny powinien przesłać zaraz Urzędnikowi stanu cywilnego miey- sea, w któróm osoba umarła, wszelkie wia- domości, wyrażone w swoim protokule, po- dług których akt śmierci spisany będzie.
Urzędnik stanu cywilnego, pośle tego aktn expedycyą urzędnikowi zamieszkania, ieże— li iest znane osoby zmarłćy: ta expedycya wciągnięta będzie w xięgi.
83. Pisarze kryminalni, obowiązani są przesłać we dwudziestu czterech godzinach po wykonaniu wyroków na śmierć skazulą- cych, Urzędnikowi stanu cywilnego miey- sca, w któróćm skazany śmierć poniosł, wszel- kie uwiadomienia, wyrażone w artykule 79. podług których akt śmierci spisany będzie.
84. W przypadku śmierci w więzieniach, albo w domach zamknięcia i przytrzymania, zarządzaiący lub dozorcy, doniosą'otóm natychmiast Urzędnikowi stanu cywilnego, który się tam uda, podług artykułu 80. 1 akt śmierci spisze.
81. Iorsqwil y aura des signes ou indices de mort violenię, ou d'autres circonslances qui donneront lien de soupgonner, on ne pourra faire Pinhumation quvapres qu' un ofh- cier de police, assistć dun da en mć- decine ou en chirurgie, aura dressć procćs- verbał de Petat dn cadarre, et dęs cireon— słances y relativeś, ainsi que deś renseigne- mens quil aurą pu recućillir*sur les pró= noms, nom, age, professton, lien de naissan- ce el dómicile de la personne dćcódće.
82. Lofficier de police sera tenu detrans- meitre de suiie a Pofficier de P6tat civil du lien oh la personne sera dćcćdće, tous les renseignemens ćnoncćs dansson proces-ver- bal, d'aprts lesquels Pacte de dects sera rć- digć. j
Loffcier de DPótat civil en enverra une expedilion a celui du domicile de la person= ne dócódće, s'il est connu: cette expódition sera inscrite sur les registres.
83. Les greffiers criminels seront tenus d'envoyer, dans les vingt-qualre heures de Pexóculion des jugemens portant peine, de mort, 4 Pofficier de Pólat civil du lien oń le condamnć aura 6tć exćcutć, tous les rensei- gnemens ćnoncćs en Particle 79, d'apres les- quels Pacte de deces sera rćdige.
84. En cas de dócts dans les prisons ou maisons de rćclusion et de dćtention, il en sera donne avis sur-le-champ, par les eon— cierges ou gardiens, a PFofficier de Pótat ci-- vil, qui sy transportera, comme il est dit en Particle 80, et redigera Pacie de dóces.
m0 KL AZT
81. SZ vis illatae signa, vel necis exstent indicia, aut alia rerum adjuncta de hoc su pi-- cionis catsam ingerant, mortuus non joterit humavri, prius quam ofjicialis politiae, ad stanie medico aut chirurgo, processum verbalem confecerit de cadaveris statu, cunctisque rerum adjunctis, nec non de iis omnibus, quae reścire połuerić quoad praenomina, no- znen, aetatem, professionem, natale solum et domicilium defuncti, w. j
82. Officialis politiae indicia omnia in processum verbalem relata illico renuntiare tene- żur status civilis officiali ejus loci, ubi quis decesserit, et ab hoc super relatd actus deces-
sus conficielur.
)ficialis status civilis actus exemplum ad ejus locź o/ficialem, ubi dofier=
etus domierliwm habuit, si hoc innotescat, transmittet: hujusmodi exemplum publicis ta=
bulis inscribendum erit.
«....... 4.... 83. Seribae criminalibus causis addicti, intra horas viginti qualuor post executionem Sen= tentiae capilis poenam decerneniis, ofjiczali. status civilis ejus loci..56 quis supplicio affe-- etus est, omnia nuntiabunt, quae in articulo 39 recensita sunt, et ex szbź relatis decessus
actum iste conficiet.
84, SZ quis in carcerzbus aliisque custodiae et detentionis,locis obierit, ab zpsorum cusło= de officialis status cioilis illico de morie erit admonendus, qui eo se conferęt, utt
articulo 80 tradilum est, actumque obitus corficiet,

85. We wszelkich przypadkach gwałto= wnćy śmierci, albo w więzieniach, zamknię- ciach, albo wykonaniu skazań nautratę Ży- cia, żadna wzmianka uczyniona nie będzie otych okolicznościach, i akta śmierci napi- sane będą prostym sposobem, podług pra- wideł wyrażonych wartykule. 79.
86. Na przypadek śmierci w czasie podró- ży morskićy, spisany będzie akt śmierci we dwudziestu czterech godzinach w przytomno- ści dwóch świadków wziętych z pomiędzy olficerów okrętu, awtych braku zpomię- dzy ludzi okrętowych. Ten akt spisany bę- dzie, ieżeli na okręcie Cesarskim, przez U- rzędnika administracyi morskićy; a przez Kapitana, właściciela lub szypra na okrę- cie kupieckim, lub korsarskim. Akt śmier- ci wpisany będzie zaraz pod reiestrem osób okrętowych.
87. W pierwszym porcie, do którego czy dla odpoczynku, czy dla innćy przyczyny, oprócz rozbroienia, zawinie okręt, urzędni- cy administracyi morskicy, Kapitan, wła— ściciel, albo szyper, którzy spisali akta śmier- ci, są obowiązani złożyć dwieexpedycyetych aktów, stosownie do artykułu 60.
Jak okręt do portu przybędzie dla roz- broienia, reiestr okrętowych osób złożony będzie wkancellaryi przełożonego nad wpi- sami morskiemi; ten expedycyą aktu śmier-
23
85. Dans tous les cas de mort violenie, ou dans les prisons et maisons de rćclusion, óu d'exócution 4 mort, il nesera fait sur les registres aacune mention de ces circonstan— ces, et les actes de dócts seront simplement ródigós dans les formes. presovites par Parti- cle 79.
86. En cas de dócts pendant un voyage de mer, il ensera dressć acte dans les vingt- quatre heures, en prósence de deux tćmoins pris parmi les officiers du batiment, ou, a lenr dófaut, parmi les hommes de Pequi- page. acie sera redigć, sav0ir, sur les balimens de Emperenr, par Poflicier d'admi- nistration de la marine; et sur les bati- mens appartenant 4 un negociant ou arma— teur, par le capitaine, malire ou patron du navire. L/acte de dócts sera inscrit 4 la suitę du róle de Póquipage,:
87. Au premier port oń le bdtiment abor= dera, soit de reliche, soit pour toute antre cause que celle de son dósarmement, les ofli- ciers de Padministration de ła marine, capi- taine, maitre ou patron, qui anront ródigć des actes de dćcts, seront tenus d'en dćpo- ser deux expćdilions, conformóment 4 Par- ticle 60.
A Parriyće du batiment: dans le port du dćsarmement, le róle d'ćquipage sera dćpo- sć6 au bureau du próposć a Dinscription ma- rilime; il enverra une expódition de Pacie
85. Quotiescumque in carceribus aut custodiis quispiam mortem violentam obierit, nulla de hujusce mortis adjunctis mentio fiet in actis publicis, et actus instituetur servalis dum-
tawat formis articulo 39 praescriptis.
86. Sz maritimi cursus tempore quempiam mori contigerit, acłus. ob ejus decessum intra
piginti quatuor horas conficietur coram duobus testibus, qui ex navis officialibus, vel, hi- sce deficientibus, ex nautis assumentur: si navis regia sit, actus fiet ab e0, qui rem ma- ritimam administrat; si vero navis ad mercatorem vel piraticam exercentem pertuneał, ab ejus gubernatore, magistro vel exercitore conficietur.„dctus hic in calce albi navicu larium inscrubentur.
87. Cum primum navis ad portum appulerit, vel stalionis vel quacumque alia de. causa, excepia tamen armamenti exportatione, praepositi administrationi maritimae, guberna- tor, magister aut ewercitor nawis, deponere debebunt duo authentica exeimpla actuum deces- sus, quos tidern confecerint, prout sancitum est articulo 60.
Navi ad portum appulsa ob armamenia exportanda, navieulatorum et eorum ommnium, qui nawiim conscernderant, album tradetur praepasito maritimae inscriptioni, qui ewem-

„nij EE
h
KŻ Da Z Aa
h-
2*
ci, podpisaną przez siebie, prześle Urzędni- kowi stanu cywilnego zamieszkania osoby umarłey: expedycya taka wciągnięta zosta- nie w xięgi natychmiast.
Dźd Ak" V.
O aktach'tyczących się stanu cywtlnego woyskowych za granicą Państwa.
88. Akta stanu cywilnego zrobione za gra- nicą Państwa, tyczące się woyskowych lub innych osób przy woysku użytych, spisane będą podług form wyrażonych przez po- przedzaiące urządzenia; zachowuiąc wyląt- ki wartykułach następujących zawarte.
89. Kwatermistrz w każdym korpusie, zie- dnego lub kilku batalionów albo szwadro- nów; i Kapitan dowódzca w innych korpu- sach, dopelnią obowiązków Urzędnika sta nu cywilnego: toż samo dopełni Inspektor rewii, przydany do woyska lub korpusu ia kiego, co do officerów bez woyska, i osób przy woysku użytych.
go. W każdym korpusie woyskowym u- trzymywana będzie xięga dla aktów stanu cywilnego, tyczących się osób tegoż korpu- su, i inna przy sztabie woyska, albo korpu- su, dla aktów cywilnych tyczących się offi- cerów bez woyska, i osób przy woysku u- żytych; te xięgi równym sposobem utrzy- rnywane będą, iak inne xięgi korpusów 1
de dćces, de łut signće, a Pofficier de Petat civil du domicile de la personne dócódće: cette expedition sera inscerite de suite sur les registres.?
CHAPITRE:'V,
Des Actes de Petat civil concernant les mili żaires hors du territoire de© Empire.
88. Les actes de Pćtat civil faits hors du territoire de Empire; toncernant des mili- taires ou autres personnes employćs ala su- ite des armće, seront rćdigćs dans les for mes prescrites par les dispositions prćcćden- tes, sauf les exceptions contenues dans lesar= licies sniyants.
89. Le quartier-maitre, dans chaque corps d'un on plusieurs batalillons ou escadrons, et le capiłaine commandant, dans les autres corps, rempliront les fonctions Wofficiers de Pótat civil; ces mómes fonctions seront rem- plies, pour les officiers sant troupes et pour les employćs de Parmće, par Tinspecteur anx revues atląchć a Parmće ou au corps d'armće. A
go. Il sera tenu, dans chaque corps de troupes, un registre pour les actes de Petat civil relatifs aux individus de ce corps, et un autre a Pótat-major de Varmóe, ou dun corps d'armće pour les actes civils relatifs aux officiers sans troupes et aux employćs: ces registres seront conseryćs de la móme
manirere que les autres registres des corps
plum aclus decessus sua manu subscriptum mittet ad officialem status cioilis, ubi defutt= etus domicilium habuit. Hoc ecemplum publicis tabulis protinus inseribetur.
BA PUJE SA:
De aciis status civilis militum extra regni territorium commorantium.
88. Acta status cioilis extra regni territorium confecta, et quae milites, aliosve miune-
(e
re apud. exercitum fungentes respiciuni, seripto redigeniur, servatis formis superioribus articulis statutis, eccepto tamen eo, quod in sequentibus definitur.
89. Stationibus pracfectus in unoqwoque agrune, quod vel una tantum, vel pluribus co- hortibus aut turmis constet, et duces in ceteris vices officialis status civilzs gerent: eaedem vices gereniur, quoad officiales honorarios et alios exercitui adscriptos, a copiarum re- censioni praeposito: eidem exwarcilui addicto. JA A
go. Penes singula militum agmina ad exarandos actus status cieilis eorum, qui illis ad- scripti sunt, publicae adseryabuntur tabulae; itidem aliae habebuniur penes primarium cxercitus ordinem, ad actus civiles confieiendos, qui o/jiciales honorarios et ceteros exercitut
adscriptos speciant: hae tabulae eodeim modo serpabuntur; ac ceterae ad rem militarem
To

śzldbów, i złożene w archiwach woicnnych, gdy korpus lub woyska powrócą do krain Państwa.
ga. Liczby na stronicach kart i oznaki szczególnę, położorńe będą przez officera do- wodzcę, w xięgach każdego korpusu; a w xię- gach przy sztabie, przez naczelnika sztabu ieneralnego.
g2. Oświadczenie urodzin przy woyskn, nskutecznione bydź powinno w przeciągu dni dziesięciu od urodzenia.
93. Officer rzy mułący xięgę stann cy- wilnego, w dniach dziesięciu od wpisania aktu urodzenia w rzeczoną xięgę, powinien wyciąg tego akiu przesłać Urzędnikowi sta- nu cywilnego mieysca, gdzie było ostatnie zamieszkanie oyca dziecięcia,'albo matki, ieżeli oyciec nie 1est znany.
94. Zapowiedzi małżeństwa oszoeył i użytych przy woysku, odbywać się będą w mieyscu ostatniego ich zamieszkania; 1 nadio umieszczone będą na dwadzieścia pięć dni, przed obchodem małżeństwa, w roz- kaz dzienny korpusu, dla osób do iednego korpusu należących; a w rozkaz: dzienny woyska, lub korpusu woyska, dla office— rów bez woyska, i użytych przy nim osób.
95. Jak tylko wpisany będzie w xiędze akt obchodu małżeństwa, natychmiast officer u- utrzymujący xięgę, pośle expedycyą tegoż aktu, Urzędnikowi stańu cywilnego osta— tniego zamieszkania małżónków.
R; M0
et€lats-jnajors, et dćposćs aux archives de ła guerre, a la rentrće des corps ou armóee sur le territoire de PEmpire.
g1. Les registres seront cotćs et paraphćs, dans chaque corps, par Pofficier qui lecom- mande; et al ćlat-major, par le chef de Pó- tat-major gónćral.
92. Tes dćclarations de naissance al armće seront faites dans les dix jours qui suivront Paccouchement.
3. Iofficier chargć de la tenue du regi- stre de Petat civil, devra, dans les dix jours qui suiyront Pinseription d'un acte de nais— sance audit registre, en adresser un extrait a Polficier dePctat civil du dernier domitile du perede Penfant, ou dela mere, si lepóre est imconnu.
94. Lies publications de mariage des mili- talres et employćs a lą suite des armós, se- ront faites au lieu de łeur dernier domicile: eHcs seront mises en outre, vingt-cinq jours avant la cćlćbration du mariage, a Pordre du jour du corps, pour les individus qui tiennent a un corps; et 4 celui de Varmće, ou du corps d'armće, pour les officiers sans troupes et bonr les employćs qui en font partie.
95. Immćdiatemnt apres Pinscription sur le registre de Pacte de cćlebrattion du mariage, Pofficier chargć de ła tenue dn registre en enverra une expćdilion 4 Pofficier de Petat civil du dernier domicile des ćponx.
pertinenies, atque deponeniur in tabulariis militaribus, cum primum agmina vel exerci--
tus in regnum redeant.
91. Tabulae notis numericis munientur, ac siynabuniur ab ofjficiali, qui cuique cohortt praeest, et qucad illas quae penes primarium exercitus ordinem ewstant, ab ejusdein ordinis
praeside.
92. Natalis professio apud exercitum, intra decem dies a partu facienda est.
95. Officialis, cui tabularum status ciwilis custodia demandatu est, tenebitur., intra de- eem dies ab inscriptione actus nativitatis, hujus summarium miitere ad officialem stalius ciętlis ultumi domicilii patris infantis, vel matris,'si pater ignoretur.
94. Promulgationes matrimonii malitum, vel eorum, qui apud exercitum aliquod mmu-
nus obeunt, fieri debent, ubi postremum ipsi habuere domicilium. Praeterea qidnque et ozgtnii dies antequam nuptiae celebrentur, cum ęocalia'signa et jussiones quotidie mulitibus dan- tur, dem anatrimonium denunciabitur cohorti, cut sponsus nomen dedzt, et exercitui vel agmini, quoad officiales honorarios, aliosgue eiderm adscriptas,
05.. Statim ac contractu'm matrimónium in tabulas relatum sit, ille, cui harum cnusto- dia demandata fuit, exemplum mitlet ad officialem status civilis ejus łoci, ubi conjugee uliimum domicilium habuerunt.;
4

26 i
g6. Akta śmierci spisywane będą w ka-
żdym korpusie przez kwatermistrza; a dla officerów: bez woyska, i użytych przy nim osób, przez Inspektora rewii woyska, na zaświadczenie trzech. świadków; wyciąg ztych xiąg, posłany będżie wdniach dzic- sięciu Urzędnikowi stanu cywilnego miey— sca, wktórćóm było ostatnie zmarłego za- mieszkanie.
97. W przypadkach śmierci w szpitalach woyskowych, polowych, lub mieyscowych, spisany bądzie nato akt, przez rządzcę tych szpitalów, i przesłany kwatermistrzowikor-
usu; albo inspektorowi rewii woyska, lub Kornikie woyska, do którego umarły nałe- Żał. Ci officerowie odeślą expedycyą tego aktu do urzędnika stanu cywilnego miey— sca, w któróm ostatnie zamieszkanie uma łego było. j 8
98. Urzędnik stanu cywilnego zamieszka— nia stron, obowiązany wciągnąć zaraz w xXię- gi expedycyą aktu stanu cywilnego, prze- słaną sobie od woyska. ł
DZIAŁ VI
5,; O sprostowaniu aktów stanu cywilnego.
gg. Gdyby żądano sproslowania aktu sta nu cywilnego, Trybunał przynależny sla- nowić będzie; zdozwoleniem appellacyi, i ma wnioski Prokuratera Cesarskiego. Stro— ny interesowane przywołanemi będą; ieżeli tego potrzeba:»
96. Les fetes de dócts serónt dressćs, dans
chaque corps, paw le quartier-malire, et pour łes ofhciers sans troupes et leś emplo- yćs, par Pinspecteur aux retues dć Parmee,. sur Pattestation de trois tómolnis z tt Pextrait de ces registres seraenyoyć dans les dix jours, a Pofhicier' de Pótat civil du dernier domi- cile du dćcćdć. ża
N U
97. Em cas de dóces dans leshópitanx mi.
litaires armbudans ou sćdentaires, Pacte en sera rćdigć par le directenr desdits hópitaux, et envoyć au quartier-maitre du corps, ou a Pinspecteur aux revues de Parmóe ou du cerps darmóe dont le dćećdć faisait partie; ces ofliciers en feront parvenir une expedi- tion a Poflicier de Petat.ciyil du dernier do- micile du dćcćdć.
0
98. Toofficier de Pótat civil du domicile de$
parties, anquel ił aura ćtć envoyć de Farmóe
expćdilion Wun acte de Petat ciyil, sera tenu
de Pinscrire de snite sur les registres.: o
CHAPITRE'"SVL
De la rectification des actes de 0ćtat civil.
99. Lorsque la reclification dun acte de
Półat civil sera,demandće, il y sera statuć, sauf Vappel, par le tribunal compótent, et sur les conclusions du procureur impórial, les parties iutóressees seront appelćes, Sil y a-lieu.
7
96. Acta decessuis scripio rediguniur a cujusque agminis stalionibus praefecto, et, quowd officiales honorarios et ceteros militiae adseriptos, a copiarum recenstoni praeposito, tri—
Lus auditis testibus: summarium factae descriptionis inira decem dies ad status ciyżlis officialem ultimi domuicilii defuncti transmitietur. 97. Si miles decedat in nosocomuis, sive manentibus, sive ambułatoriis, actus ab illorum
rectore con
s
ficitur, et transmitlitur ad praefectos-statienibus, vel recensioni copiarum, qui-
bus defunctus erat addictus.,„Hi praefecti actus exertyplum ad oficialem status. cięilis źlluc mittent, ubi defunctus. postremum habuit.domicilium. 98. Officialis. status cieilis, ad guem ab ewercitu transtmissum fuerit ęxemplum actus,
qui ad statum civil
lem aitinet„ confestiim iu tabulas iUllud referre tenetur.
CAP" UT VI|: A
De emendatione actorum status civilis
gg. Quoties postulabitur,"ut error, quL
in; actu status civilis trrępserit, emendełur,
tribunal competens, praevio regii procuratoris voto, prout jurts, et salya appellgtione,
decernet. Illi, quorum irierest, si locuserit, pocabuniur.
= FERE
Rogi

100. Wyrok sprostowania nigdy użytym bydź nie może przeciw stronom interesowa- nym, gdy go nie żądały, albo przywoła- nemi nie były.
101. Wyroki sprostowania natychmiast
po ich przysłania Urzędnikowi stanu cywil- nego, wpisane będą przez hiego w Xięgi, 1 wzmiańka otóm uczyniona zostanie na brze- gu aktu poprawionego.
KY POEBSCNME
O zamieszkanzżu.
102. Zamieszkanie każdego Francnza, co do używania.praw iego cywilnych, iest miey= sce w któróm ma swoię główną osiadłość.
„103. Odmiana zamieszkania mastępnie przez sam skutek mieszkania rzeczywistego w innćm mieyscu, połączony z-zamysłem założenia wtóm mieyscn głównego siedliska.
104. Dowód takiego zamysłu okazuie się przez oświadczenie wyrażne, uczynione przed mieyscowyńi: urzędem tak mieysca, które się opuszcza, iako też i tego, do któ- rego Się przenosi.
105. W braku takiego wyrażnego oświad- czenia, dowód żamysłu zależeć będzie od ókoliczności.
106. Obywatel powołany do urzędu pu- blicznego, czasowego, albo odwołalnego, zachowa zamieszkanie które miał przedtćm,
ieżeli przeciwnego zamysłu nie okazał.
27
100. Lie jagement de reciification ne pourra, dans aucun temps;€tre opposć anx parties intćressćes qui ne Pauratent point re- quis, ou qui n*y auraient pas ćte appelces.
101 es jagemens de rectification seront inscrits sur les registres par Pofficier de Petat civil, aussitót qnls lui auront ćtć remis; et menlion en sera faite en marge de Pacte ró- forme..
FG.DISR Br IE Mu DMDomticile.
102. Lie domicile detont Francais, quant a Texercice de ses droits civils, est au lieu OU il a son principal ćtablissement.
103. Lie changement de domiicile s'operera par le fait dune habitation rćelle dans un autre lien, joint a Pintention dy fixer son principal 6tablissement.
104. La prenve de Pintention rćsultera d'une dćclaration expressc, faite, tant a la municipalitć du lieu que Von quittera, gwa celle du lieu on on aura transfćrć son dó- micile.
105. A defaut de dóclaration expresse, la preuve de Pinteniion dćpendra des circon- stances.-
106. Le citoyen appelć tune fonction pu- blique temporaire 6u rćvocable, conservera łe domictle qwil avait auparayant, sil na pas manifestić d'initention contraire.
WSPREPYT. AB
100. Sententia de erroris emendałtione prolata nunquam objici poterit illis, qubrum. in= tersit, qui emendatiońem non.petierint, vel vocati non fuerint.
101. Iłujusmodi sententiae publicis tabulis tnsceribentur a status civilis officiali„ statim ac ipsi traditae fuerint, et in margine actus emendaii adnoiabuntur.
> TODAOL BB LEE
De domicilio.
102, Ttalus domicilium, quoad exercitium jurium civiliuin, illic habere censetur, ubi rerum suarum sumimatń constituit.
103. Dornictilii mytatio:efficitur per habitationis trąnsiationem in.aliuin locum animo permarńendz, ibique rerum'suarum sumumnam constituendi.
104, Animi demonstratio ex declaratione tonstabit expressim coraim municipibus tatn antiqui, quam novi domicilii facta.
105. łac declaratione deficiente, voluntątis argumentum ex rerum adjunctis eruetur.
106. Civis, cui publicum munus temporarium vel repocabile collatum est, staem velinet
domicilium, nisi de ejus poluntate aliter constet. *

20
107. Przyięcie urzędów dożywotnich, poa ciąga za sobą przeniesienie. bezpośrzednie zamieszkania urzędnika na mieysce,_w któ- róm swóy urząd ma sprawować.
108. Zamieszkanie niewiast
zamężnóy,
107. I/acccptation de fonclions confórćes A vie, ejmportera translation imrmaćdiate da dormaicile du fonctionnaire dans le lien oń il doit exercer ces foncltions, ERD
. 108.- La femme mariće na point dautre
tam się tylko uważa, gdzie iićy męża. Ma—| domicile que celui de son marti. Le mineur Toletni nieusamowolniony, ma swoie za-|non ćmancipć aura son domieile chez ses
mieszkanie uoyca, matki, albo opiekuna pelnoletni bezwłasnowolny. będzie miał za- mieszkanie u kuratora swego.
póre et móre ou tuteur: le majeur interdiż aura lę sien„chez son curateur.
109. Pełnoletni, służący albo pracuiący|*1oq. Lies majeurs qui seryent ou travail-- zwykle ukogo, zamieszkanie maią wspólne lent habituellement chez antrui, auront le z osobą, u któróy służą lub pracnią, gdy z nią| mtme domicile que la personne qwił seryent
w tymże samym domu mieszkaią.
ou chez łaquelle ils travaillent, lorsqwils demeureront avec elle dxns ła meme malsón.
110. Zizamieszkania oznaczone iest miey- 110. Lie Keu ou la succession s'ouvtira,
sce, w któróm otwierą się spadek.
sera dćterminć par le domicile.
111. Gdy strony lub iedna z nigh w akcie 111. Lorsqu'un acte contiendra, de la part” jakim, do wykonania tegoż aktu, obiorą| des parties ou de Pane delles, ćlection de- zamieszkanie gdzieindzićy, a nie w rzeczy—| domicile, pour Pexecution de ce meme acte,
"wistóm zamieszkaniu swolóćm, to wręczenia, Żądania i poszakiwania stosowne do tego
dans un autre lieu que celui du domicile róel., les significations, demandćs et pour—
aktu, mogą bydź czynione w zamieszkaniu| sniłes, ręlatives a cet acte, pourront ćtre umówiońćm, i przed Sędzią tegoż zamie-| faites au domicile conyenu, et devant le ju-
szkania.
gede ce domicile.
107. Munerum, quae ad vitam conferuntur, susceptio, domicilit transłationem induczt
in eum locum, ubi collatum mmunus exercendum esl.
*
108.- Uxor mariti domieilium tantummodo sortitur: aetate minor: non emancipatus apud
parenies 109.„Aetate majores, qui al illius, cui servitia operanwe prae
cum tpso commoranitur.
110. Ex domicilio definitur apertae successionis locus.
a11. Quum ex aliquo ctum fidisse, ad-hoc, ut idem acts alibi,
vel tutorem domicilium nanciscitur; major bonis interdictus apud siaam curatorem.
icui operas, famulatum, et servitia praestare consuescunt, bent, domicilium sortiuntur, usquedum ejus domi, eb
.
aćtu adpareat domicilium a partibus, peł ab altera zpsarum ele
quam in proprio'earumdem domieilio execu—
tionem sortiatur, denuńcialiońes, petitiones el quidquid. ad eum actum pertinebit, illic
„fient, ubi domnicilium constitutum est, et coram judice illtus domicilit.

ZYD U ĘSIV: O Nieprzytomnych. DZIAŁ PIERWSZY.
O Domniemaniu nieprzytominości.
112. Gdy trzeba obmyślić zarządzanie w całości lub w części dóbr zostawionych przez osobę podług domniemania nieprzy— tomną, i która nieina pełnomocnika swego, ustanowi go Trybunał pierwszćy instancyi, na żądanie stron interesowanych.
113. Na żądanie strony udaiącćy się nay- pierwćy, Trybunał zleci Notaryuszowi, aby zastępował osoby miane za nieprzytomne, co do inwentarzów, rachunków, działów, obra- chowań, w których te osoby są intereso— wanę,«
114. Urzędnik publiczny obowiązany iest szczególmićy czuwać nad dobrem osób, mia- nych za nieprzytomne, i iego zdanie we wszystkićm, co się tycze nieprzytomnych, iest potrzebne,
DZIAŁ U
O uznaniu nieprzytomności.
115. Gdy osoba przestanie bydź przyto- mną na mieyscu zamieszkania swego. albo mieszkania, 1 od lat czterech żadnćy o nićy
2%
PĄASTEOE. TY. Des Abseńs.
CHAPITRE PREMIER. De la prósomption d'absence.
112. S'il y a nócessitć de pouryojr a Vad- ministration de tout ou partie des biens lais< sćs par une personne prósumóc absente, et qui n'a point de procureur fondó,. ily sera statuć par letribunal de premiere 1nstance;. sur la demande des parties intóressćes.
113, Le tribunał, 4 la requdtede la par< tie la plus diligente, commettra un notairę pour reprósenter les prósumćs absens, dans jA inveńlaires, comptes, partages et liqui= dations dans lesquels ils seront intćressćs.
114.[Lie ministere public est spóciałemenś chargć de veiller aux. intćrets des per— sonnes prósumćes absentes, et il sera cn= tendyn sur tontes les demandes qui les con= cęrnent,
CH OPT LBREJL De la declaration dabsence.
115. Lorsqwune personne aura cessć de
, paraltre an lieu de son domicile ou de sa
residence, et que depuis quatre ans 01
BOH. PZU BULB„EV.
> De absentibus. CZ PO DIE
De praesumptione absentiae
112. Quoties omniu'm bonorum, vel partis administrationi consulendum sit illius, qui pro absente habetur, quique nullum sibi elegit procuratorem, tribunal prumde znstaniiae, postulantibus quorum, interest, zpsi procuratorem constituet,
113. Tribunal ad petitionem primi postulantis tabellionem deliget, qui praesumpti ab= sentis personam repraesentet in uwentariis, rationibus, divisioribus conficiendis, ceterisque
juribus, ewercendis, quac ad illum pertineant.
114. Publico ministerio praecipue incyrnbit eorum, qui absentes praesumuniur, jurtbus prospicere, et rebus tn omnibus ad tlloruin bona speciantibus, quid sentiat, expromtere.
GA) BZU 7 AL. De absentia declaranda.
115. Cum quis ad suum domicilium, aut ad suum incolatum se non amplius restituerii,

'z4 30
wiadojmości hie masz; osoby„interesowane będą mogły agać się do Trybunału pier- wszćy instancy!, aby nieprzytomność uzna- ną była..
116. Dla dowiedzenia nieprzytomności, Trybunał podług papierów i dowodów zło- żonych, nakaże, aby w obecności Prokura- tora Cesarskiego inkwizycye czynione by— ły w okręgu zamieszkania i mieszkania, 1e— żeli te mieysca są oddzielne.
117. Trybunał daiąc wtćm wyrok, wzgląd mieć bądzie także na powody nieprzytonmo- ści, i przyczyny mogące bydz na przeszko- dzie, do powzięcia wiadomości, o osobie mianey za nieprzytomną.
118. Skoro tylko wyroki, tak przygoto- wawcze iak i stanowcze wydane będą, Pro— kurator Cesarski pośleie natychmiast Wiel- kiemu.Sędziemu Ministrowi Sprawiedliwo— ści, który ie ogłoś.... j gal
119. Wyrók' uznania nieprzytomności, dopiero w rok od wyroku nakazuiącego in- kwizyce, wydany będzie.*
DZIAŁ IL
O skutkach nieprzytomności,
OppziaŁ L O slutkach nieprzytońimości, co do maiątłu, który nieprzytómny posiadał w dzień zni- knienia swego. 120. Gdy nieprzytomny nie*zostawił peł- nomocnika, do zarządzania maiątkiem swo-
n'en qura point en de nonyelfcs, les par- ties intćressććs, pourront se pourvoir de- vant le tribunal de premitre instance ,, afin que Pabsence soit dćelarće. lig
116. Pour constater Pabsencć, le tribn- nal, d'aprts les pieces tet documens*'pro—
_duits, ordonnera qunune-enquete soit faite
contradictoirement" avec le procureur im- pórial, dans Parrondissement du domicile, et dans'celui de la rósidence, s'ils soit di- stincts Pun de Pautre. , 117. Le tribunal,-en statuant sunt la de= mande, aura dailleur ćgard aux molifs de Pabsence, et aux causes qni oni pu empó— cher d'avoir des nouvelles de lindiyidu prć- surać absent*—.
118, lie procnreur impórial enverra, ans- silót qwils seront rendus, les jagemens tant preparatoires que dćfiniufs, au grand juge
ministre de la justice, qui les rendra pu-
blics..
119. Le jugement de dćeclaration- d'ab— sence ne sera rendu qu'un an aprćs le jige- ment qui aura ordonnć Penqućte.
C HA PIT REG TEE Des E/jets de Vabsence, 1
SECTION.|
Des effets de Vabsence, relativement aux biens que Vtbsent possedait qu jour de sa disparition,
1
120. Dans les cas on Pabsent nanrait
point laissć de procuration pour Padmini-
et per quadriennium nudlum de eo nuntium. fuerit allatum, ii, quorum interest, adire po” teruni, tribuial primae instantiae, ut ejus absentia declaretur.
116.<Ad absentiam probandam tribunal, juwta probationes et documenta ediia decernet, uć inquisitio instiluatur, adstante regio procurotore, in districtibus domicilii et inco—
latus, quoties distineti sint.
117. Triburnal, dum jus reddit, diligenter eonsiderabit absentiae causas, et qiae res impedimento esse połuerint, quominus de praesumpto absente notitiae habeantur.
118. fiegius procurator acta, tum praeparatorza, Żur definitipa ,, stałim ac perfecta eruni, ad magnum justitiae praesidem Regis administrum mittet, qui ea evułgart jubebit.
119. Absentia declarari nequit; nisi post annum, ex quo inquisilionis decretum prola-
tren fuit.
CHA PAT PE. MAE De effectibus.absentiae. r 8486-84. 00 42159 De effectibus absentiae quoad bona, quae absens possidebat, eum discessit.
+
120. Quolies absens procuratorem dd bona sua administranda non reliquerit, ili, que

a
tm, dziedzice po nieprzytomtym miani 2a fiaybliższych wdzień zniknienia iego, albo ostatnich onmim wiadomości, na mocy wy— goku stanowczego, uznaiącego nieprzyto= nimość, mogą wyrobić sobie, aby, wprowa- dzonemi byli w tymczasowe posiadanie dóbr nieprzytomnego, które do niego należały, w dzień icgo oddalenia sięz albo ostatnich o nim wiadomości; zobowiązkiem, że złożą zaręczenie co do bezpieczeństwa zich: zarzą- dzania.|
121. Jeżeli nieprzytomny pełnomocnika zostawił, miani zanaybliższych dziedziców, mie jmogą nastawać o uznanie nieprzytomno- ści iego,.i wprowadzenie siebie w tymczaso— we posiadanie iego maiątku, aż po upły- nieniu lat dziesięciu, od znikriienia iego., albo od ostatnich onim wiadomości.
1292. Toż samo się ma rozumieć, gdy peł- nomocnictwo ustanie; w tym przypadku za- rządzanie dóbr nieprzytomnego obmyślone będzie, podług tego co powiedziano w Dziale pierwszym ninieyszego tytułu.
123. Gdy dziedzice miani za naybliźszych, otrzymają wprowadzenie sichie w tymczaso- we posiadanie, ieżeli iest testament, otwo— rzony będzie na żądanie stron inieresowa— nych, albo Prokuratora Cesarskiego przy Trybunale; i zyskułący zapisy testamento- we, darowizny, równie jak ci wszyscy, którzy mieli prawo do dóbr* po nieprzyto— mnym, zawisłe od warunku iego śmierci, mogą używać praw swoich tymczasowo, z obowiązkiem, że złożą zaręczenie.
Z
stralion de sćs biens, ses heritiers prósom- ptifs au jour de sa disparitign ou de ses der- nieres nouvelles,. pońrront, en vertu du jugement dófinitif qui aura dóclarć Pak sence, se faire enyoyer en pbssession: pro— Yisojre des biens, qui appartenaient a Vab- sent au jour de son dćpart ou de ses'der- nitres nouvelles, A la charge de donner caulion pour la shretć de leur administra- tron.
121. Si Pabsent a laissć une procuration, ses hóritiers prćsomptifs ne pourront pour- suiyre la dćclaration d'absence et Penvoi en possession provisoire, qaapres dix annćes róvólues depuis sa disparition ou depnis ses dispurilions ou depuis ses dernieres nou- velles.
122. Il en sera de mćme si la procura- tion Vvient a cesser;€t, dans ce cas, il sera pourvu 4 Padministralion des biens de Vab- sent, comme il est dit an chapitre I. du present titre.
123. Lorsque les hóritiers prósomptifs auront obtenu lenyoi en possession provi- soire, le testament, sil en existe un, sera ouvert A la requisilion des parties intóres— sćes, ou du procureur impćrial au tribu- nal; et les lćgataires, les donataires, ainsi que tous ceux qni avaient, sur les biens de Pabsent, des droits subordonnćs alacondi- tion de son dćcts, pourront les exercer pro- visoirement Ala charge dc donner caution.
ejus praesumpti heredes erant, eo die, qito discessit, vel quo postremum de illo nuntiatum est, vi senteritiae definitivae de ilkius abseńtia latae poterunt interim immitti in posśessio— nem bonorum, quae ad absentem speciąbani, cum discessit. aut cum dę illo pośtremum nuntium allatum fuat-,©autione-tamen ab ipsis pro administratione praestita.
121. SZ absens procuratorejn reliquerit, ejus haeredes praestumpti petere nequtbunt, ut absentia declaretur, nec ut interim in possessionem imamissio decerngiur, nisi post decen- nium ab illius discessu, aut a postremo nuntio de eo allato.
122. Jdem jus erit, si.procurator cesset; et timc bonorum absentis administrationi con- suletur, ut dzctum in capite primo huiusce tituli.
123. Praesumptis haeredibus interim in possessionem missis, testamentum, si quod ex- stabit, tis, quorum interest, postulantibus; vel' regio pręcuratore apud tribunał, aperielur., et legatarit, donatarii, nec non omnes, quibus jus ałiquod in bonis absentis esset' ipsius mortis causa, praestiią prius cautione, poterunt interim sua jura experirz.

32
124, Małżonek maiący wspólność maią-
tku, ieżeli obiera dla siebie dalszą wspólność,
może przeszkodzić wprowadzaniu tymcza- sowemu, i tymczasowemu używaniu praw wszelkich zawisłych od warunku śmierci nieprzytomnego, i obiąć lub zachować na mocy pierwszeństwa zarządzanie dobraimi nieprzytomnego. Jeżeli małżonek żąda, aby wspólność tymczasowo: ustała, użyle praw swoich, co dó wszelkich swoich zwrotów na- leżytości prawnych i umownych, z obo- - wiązkiem złożenia zaręczenia na rzeczy pod- padaiące powróceniu.;
Zona obieraiąca dalszą wspólność, zacho- wa prawo zrzeczenia się ićy polóm.
125. Posiadanie tymczasowe będzie tylko składem, który, otrzymuiącym go nadaie moc zarządzania dobrami nieprzytomnego, i wkłada na nich obowiązek zdania ma ra- chunku, w przypadku gdyby się okazał. albo gdyby wiadomości o nim doszły.
126. W prowadzeni w posiadanie tymcza- sowe, albo małżonek obieraiący dalszą wspólność, powinni postarać się 0 sporzą— dzenie inwentarza rnchomości, i papierów nieprzytomnego, w przytomności En Łżora Cesarskiego przy'Frybynale pierwszćy „anstancyi; albo Sędziego Pokóiu, wezwa- nego od tegoż Prokuratora Cesarskiego.
"Trybunał rozkaże, ieżeli potrzeba, prze- dać wszystkie lub w części ruchomości. W przypadku przedaży, wartość stąd otrzy- mana na zysk obrócona będzie równie, iak 4 przychody dotąd zebrane.
124. T/6poux-commutn en bienś, s'ilopte pour la continuation de la communautć,
pourra empócher Penvoi provisoire, et Pe
xercice provisolre de tous les droits subor= donnćs a ła condition du dóces de Pabsent, et prendre ou conserver par prófćrence ad- ministration des biens de Pabsent.
Si Pepoux deraande la dissolntion provi- soire de la commnunautć, il exercera ses re- prises et tous ses droits lógaux et conven- lionnels, a la charge de donner caution pour les choses susceptibles de restitution.
La femme, en optant pour la continnua-
tion de la communautć, conservera le droit dy renoncćr ensuite. "125. lua possession proyisotre ne sera quwun dćpót, qui donnera 4 ceux qni Pob= tiendront Padministration des biens de Pabsent, et gui les rendra comptables en- vers.lui, en cas. qwil reparaisse ou quwon ait de ses nonvelles.
126. Ceux qui auront obtenu Penvoi pro» visoire, ou Fepoux qui aura optć pour la continuation de la communautć, devront faire-procćder a Pinventatre du mobilier et des titres de Pabsent, ea prósence du pro- cureur impćrial au tribunal de premierein- stance, ou d'un juge de paix requis par le< dit procureur imperial,
Le tribunaleordonnerą, sil y a lieu de yvendre tout ou parlie dn mobilier. Dans. le cas de vente, il sera fait emploi du prix, ainsi que des fruits ćchus,;
124. Conjuse, qui sii in bonorum communione, si in eadem velit permanere, contradi- eere poterit praedictae immissioni bonorum et excercztio Jiwrium omniuem, qude a mortis absentis conditione dependent, nec non illius bonorum administrationem prae ceteris sum acipere aut retinere. Sz conjue petat interim, dissolut corminuniorem'; ommnibus Juribus lege vel pactis quaesitis experietur, data satisdatione pro rebus restituttoni obnosiis.
Uxor, quae' cCommunionis continuationem eligit, semper retinet jus, ili quandocum=
qwe renuciańdi.
125. Temporaria possessio pro deposito tantum habebitur, quod bonorum absentis.admi= mistrationern. tribuit eis, qut' illud obtinuerint, eosque obstringit ad rationes reddendas, si absens revertatur, vel si de eo nuntium fuerit allatum:,
126. Qui immissionem: interim fuerint conseculi, aut conjux, qui, voluerit in commu- nfone permanere, conficere debebunt inventarium mobilium et jurium absentis coram. re gio procuratore penes tribunal primae instantiae, aut, coram judice pacts ad hoc ab ipso
procuratore rogato.
Tribunal, st nihil obstet, mobilium venditionem in totum aut pro parte decernet:'si dim
sśrahaniur; illorum pretium fructusque percepti ia lucrum collocabuniur.
st
HW

W prowadzeni: w posiadanie tymczasowe, mogą wymagać dla bezpieczeństwa swoilego, aby Trybunał wyznaczył osobę biegłą do
rzeyrzenia nieruchomości, dla oznaczenia ich stanu. Sprawozdanie tćy osoby, w przy- tomności Prokuratora Cesarskiego, potwier- dzone będzie; koszta nato wzięte będą z ma- iątku nieprzytomnego.
127. Używaiący maiątku nieprzytomne- go przez wprowadzenie tymczasowe, albo przez prawne tym maiątkiem zarządzanie, obowiązani są oddać nieprzytomnemu piąlą tylko część przychodów, gdyby się siawił przed upłymieniem lat piętnastu, od dnia zniknienia swoiego; a dziesiątą; gdyby się nie okazał aż po piętnasiu latach.
Po trzydziestu latach nieprzytomności, całe dochody do nich należeć będą.
128. Wszyscy używalący majątku, na mo- cy tylko wprowadzenia tymczasowego, nie mogą alienować, albo obciążać hipotekami nieruchomości nieprzytomnego.
129. Jeżeli od wprowadzenia w tymczaso- we posiadanie, albo od czasu w którym mał- żonek maiący wspólność, obiął zarządzanie dóbr nieprzytomnego, trwała nieprzyto-— mność przez-łat trzydzieści, albo sto lat upłynęło od-urodzin nieprzytomnego, za- ręczenia zniesione będą; wszyscy: malący prawo, będą mogli domagać się działu dóbr nieprzytomnego, i sądowego wyroku Try- bunału pierwszćy instancyi, nadającego sta: nowcze posiadanie.
35
Ceux qui auront obtenu Penvoi provi- soire, pourront requćrir, pour leur suretć qu'il soit procćdć par un expert nommć par le tripuwiśk a Peffet den constater Petat. Son rapport sera homologać en prósence du procureur impórial; les frais en seront pris sur les biens de Iabsent.
127. Ceux qui, par suite de I'enyvoi pro- visoire ou de Padministration legale, au- ront joui des biens de labsent, ne seront tenus de lui rendre que le cinqieme des re- venus„,s'il reparait avant quinze ans róćvo— lus depuis le jour de sa disparition; et le dixieme, s'il ne reparait qwapres les quinze ans.
Aprts trente ans d'absence, la totalitć des revenus leur appartiendra.
128. Tous ceux qui ne jouiront qu'en vertu de Penvoi provisoire, ne pourront alićner ni hypothćquer les immeubles de Pabsent.
129. Si Pabsence a continuć pendant trente ans depuis Penyoi provisoire ou de puis 6po= que 4 laquelle Pópoux commun aura pris Pad- ministration des biens de Pabsent, ous'il s'est ócoulć cent ans róvolus depuis la naissance de ITabsent, les cautions seront dćchargóes; tous les ayant-droit pourront demander le partage. des biens de Dabsent, et faire pro- noncer Penvoi en possession dćfinitif par le tibunal de premiere instance.
Qui immissi fuerint interim in possessionem, ne damno afficianiur, poterunt postułare, uł per peritum a tribunali electum ad immobilia recensenda procedatur, ut de eorum statu
constet.
Relatio confirmabitur adstante regio procuratore, et expensae in bonis absentis sumentur. 127. Qui im possessionem bonorum absentis interim Ummissi, aut legitimam illorum
administrationem assecuti, cormmodum utilitatemque omnem ex ipsis. perceperuni, qutn- tam tantummmodo redituum partem restituere tenentur, quoties ante annum deczmum. qiein= tum adie sui discessus absens revertatur: si vero post annum decimum quintur ule re— deat, tum decimam partiem restituent.
Universi autem reditus illis adjudicabuntur, si absens trigesimum post annum revertatur.
128. Qui in bonorum absentis possessionem interim missi sunt, nec ejus, ummobilia di- sśrahere, nec hvpothecae supponere poterunt.
129. Śż per tryginta ćnnos quis absens fuerit,- postquam immissio in zllius bonorum. possessionem interum data fuit, cut postquam conjux, qui in commmujuione esć., bonorum absentis administrationem suśceperit, vel si a nativitate absentis centum anni fuerint ela- psi, fidejussores liberabuntur; et singuli; quibus Jus erit, petere poterunt, ut absentis bona dividantur, et ipsi in eorum possesszonemm per senteniiam definiiiyam imnuitaniur a tribu= nali primae instantiae.
5

34
130. Spadek po nieprzytomnym otworzony będzie od dnia dowiedzionćy śmierci iego, dla dziedziców naybliższych w owym czasie; a używaiący maiątku nieprzytomnego po- winni go powrócić, wyiąwszy zyski należne do nich na mocy artykułu 127.
151. Jeżeli w czasie wprowadzenia w po- siadanie tymczasowe ,. stawi się nieprzyto- smany, albo bytność iego dowiedziona będzie,
kutki wyroku uznaiącego nieprzytomność, ustaną; bez naruszenia, ieżeliby użyte były, śrzodków zachowawczych do zarządzania ie- go maiątkiem, przepisanych w dziale pier— wszym tytułu ninieyszego.
152. Jeżeli nawet po stanowczóm wprowa- dzeniu, stawi się nieprzytomny, albo by- tność iego dowiedziona zostanie, odbiera do— bra swoie w stanie, w jakim się znayduią, wartość tych które były alienowane, albo dobra nabyte za wartość iego dóbr sprzeda— nych. Ę
133. Dzieci nieprzytomnego, i zstępni w prostćy linii, w lat trzydzieści rachuiąc od slanowczego wprowadzenia, mogą ró- wnie wymagać powrócenia dóbr iego, iak iest powiedziano w artykule poprzedzaiącym.
134. Po wydaniu wyroku uznaiącego nie- przytomność, każdy maiący jakie prawa do nieprzytomnego, poszukiwać ich powinien na tych tylko, którzy w posiądanie maiątku iego są wprowadzeni, albo którzy tym ma- iątkiem prawnie zarządzaią.
130. La succession de Pabsent sera ou= verte, du jour de son dócts prouvć, au protit des hóritiers le plns proches 4 cctte ćpoque; et ceux qui auraient joui des biens de Vabsent, seront tenus de le restituer, sous la rćserye des fruits par enx acquis en vertn de Particle 127.
131. Si Pabsent reparait, ou si son e€xi- stence est prouvće pendant Penyoi proyi- soire, les effets du jagement qui aura dć- clarć Pabsence cesseroni; sans prójudice, sil y a lieu, des mesures conservatoires prescrites au chapitre I. du prćsent titre, pour Padministralion de ses biens,
132. Si Pabsent reparait, ou si son exi- stence est prouvćc, móme aprts Penvoi dć- finitif, il tecouvrera ses biens dans Półat ou il se trouveront, le prix de ceux qui au-
raient ćtć alićnćs, ou les biens provenant
de Iemploi qui aurait ćtć fait du prix de ses biens vendus. 133. ies enfans et descendans directs de Pabsent pourront ćgalement, dans les trente ans, a compter de Penvoi dófinilif, deman-
| der la restilution de ses biens, comme il est
dit en Particle precćdent.
134. Apres le jugement de dóclaration d'absence, toute personne qui aurait des droits a exercer contre Pabsent, ne pourra les poursuivre que contre cenx qui auront ćtć enyoyćs eh possession des biens, ou qui en auront Padministration legale.
/
130. Quoties de absentis obitu pro certo eonstet, ejus successio haeredibus proxtmiorzbus
defertur, qui obiltus tempore ewistant, et bonorum absentis possessores ea restituere tenen- śur, excepiis fructibus sibi quaesitis juxta articulum 123.
131. Sz absens revertatur, aut de illius pita certo constęt, dum aliquis in illius bonorum possessionem interim missus est, cessant effectus judicii, quod de absentia latum fuit: ma nebit tamen, si res ita ferat, quidquid de bonorum administratione et procuratione sdecre- tum erit, ad normam capitis primi hujus tituli.
132. Si absens post definitivam. tmmissionem revertatur, vel eum vivere constet, bona, śn eo stalu, quo erunt, recuperabit, et, si quae distracta fuerint, consequetur, vel eorum pretium, vel bona ex utili collocatione pretit rerum distractarum comygarata.| 7
135.„Abseniis liberi, et per lineam rectam ab ipso descendentes, intra triginta anno= rum spałium a definitiva immissione poterunt pari ratione bonorum suorum restitutionemt
postulare, ut dictum est articulo antecedenii.
-..... 1. A 134. Post judicatam absentiam, qui jus aliquod in absentem habet, illud non poterit experiri, nisz adversus eos, qui in bonorum possessionerm missi sunt, aut leg itimam ipso-
rum adnuinisirationem habuerint.
fr

OpDziaŁ II.
O skutkach nieprzytomności co do praw przy- padkowych, mogących służyć nieprzyto- TRNEMU.
135. Ktokolwiek dopomina się prawa spadaiącego na osobę, którćy byt nie test uzna- ny, dowieść powinien, że ta osoba była wtenczas, gdy to prawo spadło na nię; bez takiego dowodu, wymaganie iego przyiętóm nie będzie.
136. Gdy się spadek otwiera, a do niego wezwana osoba, któróy bytność nie iest uznana, spadek ten przeydzie wyłącznie, do maiących z nią wspólne prawo, albo do tych którzyby prawo do tego spadku mieli, gdy- by tćy osoby nie było.
137. Przepisy dwóch poprzedniczych ar- tykułów, maią mieysce, bez uszkodzenia spraw o dziedzictwo zanoszonych, i praw mnych, mogących służyć nieprzytomnemu, albo iego zastępcom, albo maiącym od nie go prawo sobie udzielone, i niewygasłych aż po upłynieniu czasu, ma przedawnienie ustanowionego.
138. Póki się nie stawi nieprzytomny, albo sprawy wimieniu iego popierane nie będą: biorący po nim spadek, zalrzymaią zyski dobrą wiarą zebrane,
ODDZIAŁ III.
O skutkach nieprzytomności żejistwa,
139. Nieprzytomny którego współmałżonek
TTP REKKTE
co do mał-
SzcrroN IL Des effets de Vabsence, relativement aut
drozts ćventuels qui peuvent competer ć
Dabsent.
135. Quiconque rócłląmera un droit ćchu Aun individu dont Pexistence ne sera pas reconniue, devra prouver que ledit individu existait quand le droit a ćtć ouvert: jusqu'a cette preuve,'il sera dćclarć non'recevable dans sa demande.
136. Sil ssouvre une succession 4 laquelle soit appelć un individu dont existence nest pas reconnue, tlle sera dćvolue exclusive- ment a cenx aveć lesquels il aurait eu le droit de concourir, 0ńi a ceux qui lauraient recueillic A son dófaut.
137. Les dispositions des deux articles prócódens anront lieu sans prćjudice des actions en półition d'hćrćditć, et: dYautres droiis, lesquels comptteront 4 Dabsent, ou a ses reprćsentans ou ayant-cause, et ne s6teindront que par les laps de temps ćta- bli pour la prescription,
138, Tant que Pabsent ne se reprćsentera pas, ou que les actions ne seront point exer- cóes de son chef, ceux qui auront recueilli la succession, gagneront les fruits par eux percęus de bonne foi,
SECTION III, Des effets. de Pabsence, relativement au mariage. 139. L/ćpoux absent dont le conjoint a
SERC WWO
IL.
De effectibus absentiae qunoad jura accidentalia, quae ad absentem spectare possunt.
135. Quicumque jus quaesitum ab eo, cujus existentia minime innotescat, sibi vindica- re contendit, probare tenebitur, eurmdem eo terapore, quo jus delatum fuit, exstitisse;, donec hanc non adferat probationem, ejus petitio haudquaquam admittetur. j
136. Sz aliqua successio ei deferatur, de cujus existentia non constet, ad illos omnina eadem pertinebit, quibuscum succedere debuisset, vel qui, eo deficienie, ad eamdem fieis-
sent: vocaii.
137, Quod in superioribus duobus articulis sancitum est, vum suam exerićt czóra praeju— dicium actionum petitionis haereditalis aliorumque jurium, quae ad absentem, td ejus pro- curatores, vel causam ab ipso habentes, pertinere queant, quaeque non exwltinguuntur nisi per lapsum temporis ad praescriptionem dcfiniti.
138. Quamdiu absens non adparuerit, vel ejus nomine quispiam non egerit, qui ad ejus haereditatem vocati sunt, fructus bona fide perceptos:adipiscuntur.
SEC TA-0 De effeciibus absentiae quoad matrimonium. 139. Conjux absens novas alterius conjugis nuptias poterit oppugnare, vel per se, velper
procurażorem, qui de illius vita docebit.
*k-

36
nowy związek zawarł, sam tylko ma prawo, nastawać przeciw takiemu związkowi, przez siebie albo przez.swego pelnomocnika opa- trzonego w dowody, że nieprzytomny żŻyie.
140. Jeżeli nieprzytomny małżonek nie zo- stawi krewnych, zdatnych do dziedziczenia po nim, drugi małżonek może wymagać wprowadzenia siebie w tymczasowe maiątku posiadanie.
ZD AKSTY.
O dozorze nad małoletniemi dziećmi oyca, który zniknął.
141. Jeżeli oyciec znikły, zostawił dzieci małoletnie, pochodzące ze wspólnego mal- Żeńslwa, malka nad niemi beż miała do- zor, i używać będzie wszelkich praw słu- żących mężowi, co do dzieci wychowania, i zarządzańia ich maiątkiem.
142. W sześć miesięcy po zniknieniu oyca,.
ieżeli matka umarła w czasie zniknięcia te- go, albo ieżeli umrze przed czasem uznania cyca za nieprzytomnego; dozor nad dziećmi powierzony będzie przez radę familii wstę— pnym naybliższym, albo wich niedostatku, opiekuaowi tymczasowemu.
143."Toż samo służy w przypadku takim, gdy małżonek znikły, zostawił małoletnie dzieci, z poprzedzaiącego małżeństwa spło— dzone.
contractć une nouvelle union, sera seul re— cevable a attaquer ce mariage par lui-mćme, ou par son fondć de pouvoir, muni de la prenve de son existence.
140, Si Póponx absent n'a point laissć de parens habiles a lni sucećder, Pautre ćpoux pourra demander Penvoi en possession pro visoire des biens.
CHAPITRE IV.
De la surveillance des enfwis mineurs
du pere qui a disparu.
141. Si le pere a disparu laissani des en- fans mineurs issus. dun commun mariage, la mtre en aurą la surveillance, et elle exer- cera tons les droits du mari, quant a lenr ćducation et a Padministration de leurs biens.
142. Six mois aprts la disparition du pere, si la mere ćtait dćcódće lors de cette dispa— rition, ou si elle vient a dćcćder avant que Pabsence du pere ait ćtć dóclaróe, ła sur veillance des enfans sera dćfórće, par le conseille de famille, aux ascendans les plus proches, et, 4 leur dófaut, a un tuteur provisoire.
143. Il en sera de móme dans le cas on Pun des ćbponx, qui aura disparu, laissera des enfans mineurs issus d'un mariage pró- cćdent.
140. Sz conjuxc absens nullos successionis capaces reliquerit consanguineos, alter conjut poterit postulare, ut in possessionem bonorum interim zmmiitatur.
GA PECEAW.
De custodia filiorum aetate minorum patris absentis.
141, Quum pater domum deserens filios aetate minores ex communi matrimonio procre- ałos reliquit, mater tllos custodire tenetur, et omnia mariti jura exercet, qualenus ad il-- lorum educationem et bonorum administrationem spectat.
142. Elapsis sex mensibus a patris discessu, si mater eo tempore jam decesserat, vaj eam anie patris absentiae declarationem obire contingat, filiorum cura a consilio Jamalias proximioribus ascendentibus, vel, horum defectu, tutort temporario committetur.
145. dem jus obtinet, cum alter ex conjugibus, qui domum deseruit, liberos habeąt zninores detate, ex praecedenii matrimonio progeniios.
26 PRZE©
TEK"

PASTU ŁY. O Małlzeństwie.
DZIAŁ L
O przymiotach i warunkach potrzebnych do możności zawarcia„małżeństwa,
144. Męzczyzna nieskończywszy lat ośmnastu, a kobieta piętnastu, nie mogą mał- żeństwa zawierać.
145. Może iednak Cesarz dla przyczyn
ważnych, dadż dyspensę na łata.
146. Nie masz małżeńskiego związku, gdzie nie masz zezwolenia.
147. Nie móżna zawierać drugiego zwią- zku, bez rozwiązania pierwszego.
148. Syn_przed skończonym dwudzie- stym piątym rokiem wieku swego, a cór- ka przed skończonym dwndziestym pierw szym, nie mogą zawierać malżeństwa, bez zezwolenia oyca swego i matki; w przypad- ku różności zdań, dosyć ięst na zezwoleniu oyca.
149. Jeżeli iedno z rodziców umarło, lub iest w niemożności oświadczenia woli swo- ićy, dosyć iest na zezwoleniu drugiego.
150. Jeżeli oyciec i matka umarli, albo są w niemożności oświadczenia woli swoićy, za- stępuią ich dziadowie i baby; w przypadku
OI s
DEL DRSESCW, Du mariage.
CHAPITRE PREMIER.
Des qualitćs et conditions requises pour pouvow contracter. mariage.
144. Lohomme avant dix-huit ans róćvo- lus, ła femme avant quinze ans rćvolus, ne penvenl contracter mariage.
145. Nćanmoins, il est loisible a PEmpe- reur d'accorder des dispenses d'4ge pour des motifs graves.
146. Il wy a pas de mariage lorsqwil ny a point de conseniement.
147. On ne pent contracter un second ma- riage avant la dissolution du-premier.
148. Le fils qui na pas alttcint Fage de vingt-cinq ans accomplis, la fille qui na pas atleinie Page de vingt—un ans accomplis, ne penvent contracter mariage sans le con= sentemeni de leurs pere et mere: en cas de dissentiment, le consentement du pere suffit.
149. Si Pun des deux est mort, ou s'ilest dans Pimpossibilitć de manifester sa volon- tć, łe consentement de Vantre suffit.
150, Si le pere et la mere sont morts, ou s'ils sont dans Pimpossibiliić dc manifester lenr volontć, les aieuls et aieules les rem-
PWD E BUSY. ; De mąatrumonio. CAPUJIL
De conditionibus ad nuptias ineundas requisitis. 144. Masculus anno decimo ociayo nondum expleto, faemina anie decimum quintum ex=
pletum, matrimonium contrahere nequeuni.
145. Rex tamen grawioribus de causis indulgere poterit, ut ante. hanc aetatem matri-
monium iniri queat.
146. Nullum est matrimonium, si consensus deficiat.
147. Serundae nuptiae contrahi non possunt, nisi primae fuerznt solutae.
148. Tilius, qui nondum vigesimum quintum aeialis annum, filia, quae nondum vi- gesimuin primuin impleverint„ matrimonium inire non possunt absque consensu parentum; consensus łamen patris, si mater dissentiat, satis erit.
149. Si ex parenżibus alteruter decesserit,
possit, alterius consensus sufficiet.
aut voluniatem suam nullo modo expromere
150. Si uterque parens decesserit, aut uterque in ea sił conditione, ut voluntatem suaim aperire nequeat, im eorum locum avus.et asia subrogantur.

30
różności zdań między dziadem i babą iedney- Że linii, dosyć na zezwoleniu dziada.-
Jeżeli zachodzi niezgoda między: dwiema liniami, sama różność zdań zezwolenie na- daie. 151. Dzieci familii, doszedłszy lat wieku swego oznaczonych artykułem 148 obowią- zane będą przed zawarciem małżeńskiego związku, prosić przez formalny akt uszano- wania oradę oyca i matki, albo„dziadow 1 bab, gdy oyciec i matka nie żyią., lub są w niemożności oświadczenia woli swoićy.
152. Od pełnoletności ustanowionćy ar-
tykułem 148, aż do trzydziestu lat skończo= nych dla synów, adwudziestu pięciu dla có- rek, akt uszanowania, przepisany artyku łem poprzedniczym, i na który zezwolenie do związków małżeńskich nienastąpiło, od- nawiany będzie po dwa razy ieszcze; to iest raz Go miesiąc, a w miesiąc po oslatnićm od- nowieniu, można, choć bez otrzymanego zezwolenia związek małżeński zawrzeć. *" 153. Po skończeniu lat trzydziestu, gdy nie jest otrzymane zezwolenie na akt usza— nowania, można w niiesiąc potćm, przystą- pić do obchodu małżeńskiego. ż
154. Akt uszanowania, oznaymiony bę- dzie wstępnemu albo wstępnym, w artyku- le 151 oznaczonym przez dwóch Notaryu- szów, albo iednego 1 dwóch świadków, i w prołokule naten koniec spisanym wzmian- ka będzie o odpowiedzi.
placent sil y a dissentiment entre Paieul et Paieule de la mćme ligne, il sufit du
_conseńtement de Paieul.
Sily a dissentiment entre les deux ligneś, ce partage emportera consentement.
151. Lies enfans de famille, ayant atteint la majoritć fixće par Particle 148, sont te nus, avant de contracier mariage, de de— mander, par un acte respećlueux et formel, le conseil de lenr ptre et mere, ou celui de leurs ateuls et aleules, lórsque leur pere et leur mtre sont dćcódćs ou dans Iimpossibi- lite de manifester leur volonte.
152. Depuis la majoritć fixće par Particle 148, jusqwa lage de trente ans accomplis pour les fils, et jasquwa Page de vingt-cinq ans accompls pour les, filles, Pacte respe- cluenx prescrit par Particle prócedent, et sur lequel il n*y aurait pas de consentement au mariage, sera reuouvelć deux autres fois, de mois en mois; et un mois aprts le troisitme acte, il pourra ćtre passć outre a la ećlóbration du mariage.
153. Aprts Page de+rente ans, il pourra tre, A dćfaut de consentement sur un acie respectueux, passć outre, un mois apres, a la ećlćbralion du mariage.
154. I/acte respectueux sera nolifić A ce- lui on ceux des ascendans dćsignćs en Par ticle 151, par deux notaires, ou par un no- taire et denx temoins5 et, dans le proces— verbal qui doit en Śtre dróssć, il sera fait mention de la róponse.
Si inter apum et aviam, qui ejusdem lineae sint, dissensus orialur, consenss avi satis
erit.
Si inter duas lineas dissensus existat, haec sententiarum diversitas pro consensu habe-
bitur.
151. Filii familias, qui majorem aetatem attigerint justa articulum+48, antequam nupłias contrahant, tenentur, actu o/ficzoso el solemni, consilium petere a suis parentibus, vel ab avis, si parerites mortui sint, aut voluniatem sua promere nom posint.
152.„A majori aetałe stałulta articulo 148, usque ad completum anmum trygesimum quoad
ć
filios, et vigesimum quintuin quoad filias, actus o/ffictosus articulo praecedenti praescri-
c...». p..... ptus, si consensus ad matrimonium fuerit a pareniibus denegatus, binis vicibus mensis znteręallo, iterum repetetur, et elapso mense post tertium! praedicti ofjićii actum, matri-
monium celebrari poterit.
153. Cum quis trzgesumum aelali mensem nuplias celebrare polest.
s annum expleverit, nec petitam obtinuerit veniam, post
154. Feniae petitio ascendentibus, de quibus articulo 151, denunciabiiur a duobus nota- riis, wel ab uno cum duobus testibus, et in processu verbali„, ob eam rem confectó, respon=
sio referetur.
mr

255, W przypadku nieprzytomności wstę- pnego, któremu akt uszanowania Uuczynio- ny bydż był powinien, bez względu na akt taki, obchód małżeński nastąpi, złożywszy wyrok, uznający nieprzytomność, albo w nie- dosiatku takiego wyroku, inny nakazujący inkwizycye; albo ieżeli ieszcze żaden* sądo- wy wyrok niewypadł, akt znania, wydany przez Sędziego Pokoiu mieysca, na którćm było wiadome ostateczne zamieszkanie wstę- pnego. Ten akt zamykać będzie zeznanie czterech świadków, przywołanych urzędo- wnie przez Sędziego Pokoiu.
156. Urzędnicy stanu cywilnego, którzy- by przystąpili do obchodu małżeństw, za- wartych przez synów dwudziestu pięciu lat nie maiących, albo przez córki, które dwu- dziestu ieden lat nie skończyły, bez wyra- Żonego w aktach małżeństwa zezwolenia oy- ców i matek, albo dziadów i bab, albo ła- milii gdy tego potrzeba, będą skazani za do- pilnowaniem stron interesowanych, i Proku- ratora Cesarskiego przy Trybunale pierwszćy instancyi mieysca, gdzie małżeństwo obcho- dzone, na karę ustanowioną przez artykuł 192, i na uwięzienie, które mnićy nad sześć miesięcy trwać nie może.
157. Gdyby nie było aktów uszanowania, w przypadkach w których takie akta są przepisane, Urzędnik stanu cywilnego, przed którym związek małżeński zawarty, skazany będzie nartęż samę karę, i na uwię- zienie naymnićy miesięczne.
39
155. Fin cas d'absence de Iascendant an- quel eńt dh Etre faii Dacie respeciuenx, il sera passć outre a la cćlćbration du mariage, en reprćsentant le jagement qui aurait ćtć rendu póur dćclarer Pabsence, ou, A de fańt de ce jagement, celui qui aurait or- donnć Penqućte, ou, sil ny a point en— core eu de jugement, un acte de notorićte dćlivrć par le juge de paix du lien ou Ia- scendant a eu son dernier domicile connu. Cet acte contiendra la dóclaration de quatre tómoins appelćs doffice par ce juge de paix.
156. Les officiers de Pótat civil qui auraient procćdć A la cćlebration des mariages con tractćs par des fils wayant pas atteint Page de vingt-cinq ans accomplis, ou par des filles n'ayant pas atteint Vage de vingt-un ans accomplis, sans que le consentement des ptres et meres, celui des aleuls et aletles, et celni de la famille, dans le cas ou ils sont requis, soient ćnoncćs dans Pacte de ma— riage, seront, A la diligence des parties in- tóressćes et du procurenr impórial au tribu— nal de premiere instance du lien ou le ma— riage aura ćtć cćlebrć, condamnćs a Pa- mende portće par Particle 192, et, en ontre, a un emprisonnement dont ladurće ne pour- ra€tre moindre de six mois.
157. Lorsqwil n*y aura pas eu d'actes re- spectueux, dańs les cas on il sont preserits, Pofficier de PTótat civil qui aurait cćlebrć le mariage, sera condamnć a la mćme amendę et A un emprisonnement qni' ne pourra ćlre moindre dun mois.
155. Quoties ascendens, a quo enia petenda est, absens sit, niampłiae celebrari possunt, dummodo sententia absentiam-declarans, vel, ea deficiente, illa, qua inquisitio fuerit
decreta, vel, si nulla prolata fuit, fides« notorietatis dens postremum noluinque domicilium habuit, emissa exhibeatur. testium ex officio electorum declaratiońe, munietur.
guatuor
a judice pacis loci, ubi ascen- Fides notorietalis
156. Officiales status civilis, coram quibus nuptiae celębratae fuerint ab lis, qui vige-
simum quintum aetatis annum, si sint masculi, vel vigest
mum primum, si ferninae, rion-
dum expleverint, quin_parertum aliorunwe ascendeńiium, vel familiae consensus, ubi
requiritur, in. publicis nuptiarum actis referrt curawerini„ rest, et regio procuratore penes tribunał prznae instantiae, mulctantur,
petentibus tis, quorum znte— ut articulo 192,
et insuper non minori sex mensium spatio publicae custodiae mancipantur.
157. Si. veniae petitio, quoties requiritur, muptiae celebratae sunt, eadem plecteiur, et insuper
unum saltem mensem conjicielur,
desit, officialis status civilis, coram quo in publicam custodicin ad

40
158. Urządzenia wyrażone w artykułach 148, 149, i urządzenia artykułów 151, 152, 153, 154 1 155, tyczące się aktu uszanowania, który czyniony bydź powinien dla oyca I matki, w przypadkach przez też artykuły przewidzianych, stosuią się do dzieci natu- ralnych prawnie uznanych.
159. Naturalne dziecię nienznane, albo które po uznaniu utraciło oyca i matkę, albo którego oyciec i matka niesą wstanie oświad- czenia woli swoićy, nie możesię żenić przed dwudziestym pierwszym rokiem, nie otrzy- mawszy zezwolenia na to od opiekuna, któ ry mu do tego wyznaczony będzie.
160. Gdyby nie było ani oyca, ani mat- ki, ani dziadów, ani bab, albo gdyby się wszyscy znaydowali w niemożności oświad- czenia woli swoićy, synowie atbo córki nie maiące lat dwadzieścia ieden, nie mtogą wcho- dzić w stan małżeński, bez zezwolenia rady familii.
161. Zabronione iest małżeństwo w pro- stóy linii między wszystkiemi zstępnemi i wstępnemi prawemi, albo naturaluemi i po- winowatemi wteyże samićy linii.
162. W linii pobocznćy, zabronione iest małżeństwo między bratem i siostrą, pra- wemi, albo naturalnemi, i powinowatemi w tymże samym stopniu.(*)
163. Zabronione iest ieszcze małżeństwo między stryiem, wuiem, a synówicą i sio— strzenicą; między stryienką, wuienką, ciot- ką a synowcem lub siostrzeńcem.
*4
|
cles, 148 et 149, et les dispositions des arti- cles 151, 152, 153, 154 et 155, relatiyesj A Pacte respectueux qui doit 8tre fait aux pore et mere dans le cas próvu par ces articles, sont applicables aux enfans naturels legale— ment reconnus./„A
159. L/enfant. naturel qui na point ctć reconnu, et celui qui, apres Pavoir ćtć, a perdu ses pere et mere, ou dont les pere et metre ne penyeut manifester leur volontć, ne pourra, avant Page de vingt-un ans rć- 'volus, se marier qwaprćs avoir obtenu le consentemient d'un tuteur ad hoc qui lui se- ra nomnmić.
160. S'il ny a ni pere ni mere, ni aleuls ni aleules, ou s%ils se trouyent tous dansl'in- ośsibilitć de manifesier leur volontć, les fils ou filles mineurs de vingt-un ans ne peuvent contracter mariage sans le consen- tement du conseil de famille.
161. En ligne directe, le mariage cst pro- hibć entre tous les ascendans et descendans lógitimes ou naturels, et les allićs dans la móme ligne. ł
162. En ligne collatćrale, le mariage est prohibć entre le frere et la soeur lćgitimes ou naturels, et les allićs au meme degrć.
163. Le mariage est eneore prohibć entre li Poncle et la nitce, la tante et le neveu.
158. Praescripta articulis 148 et 149, 151, 152, 153, 154 et«55, veniam a patre et mam tre petendam respicientia, ad naturales quoque filios, legitime agnitos, referuntur.
159. Naturalis filius, aniequam agnitus sit, vel qui post agnitionem parentes amisit, vel, si hi voluntatem declarandi sint incapaces, ante vegesimum aetalis annum, nisi con= sentiente tutoresad hoc electo,.uxorem ducere nequit,
160. Quoties pater et mater, avi et aviae desint, aut voluntatem declarandi zmpares sint, liberis utriusque sexus, dquz uro supra vigesimuśa aetatis anno minores sint, nuptias inire prolibetur, misi consilii familias consensus accesserit.
161. In recta linea inter ascendentes ac descendentes legitimos, vel naturales, et inter
affinies in eadem linea nuptiae vetitae sunt.
162. In linea transversali niipiiae contrahi nequeunt inter fratrem et sororem legiti= mos, vel naturales, eorumque in pari gradu affines. 165. Prohibeniur aeque inter avunculum, patruum et neptim, ac inter amitam+ matar=
teram et nepołtem.
(*) W Numerzć 37 Dziennika Praw iest Prawo zmieniaiące przepis z tego artykułu,
158.[es dispositions contenues aux arti-

164. Jednakże wolńo iest Cesarzowi dla ważnych przyczyn, usunąć zabronienie w ar- tykule powyższym oznaczone.
BAŁA ZH.
O Formalnościach ściągaiących się do ob- i chodu małzerństwa.
165. Małżeństwo obchodzone będzie pu- blicznie, przed Urzędnikiem cywilnym za- mieszkania iednego z oblubieńców.
166. Dwie zapowiedzi nakazane artyku- łem 63, wtytule oaśktach stanu cywilnego, ogłoszone będą w urzędziemieyscowym,gdzie każda ze stron zawieraijących małżeństwo, ma swoie zamieszkanie.
167. Jednakże, ieżcli zamieszkanie rzeczy wiste, nie iesi dłuższe nad sześcio- miesię- czne mieszkanie na iednóm mieysch; oprócz zapowiedzi w tćm mieyscu, uczyiióone bydź ieszcze powinny 1 w urzędzie. miecyscowym ostatniego zamieszkania.;
168. Jeżeli strony zawieraiące małżeństwo, albo iedna z nich, co do'związku małżeńskie- go, zostają pod władzą innych osób, zapo- wiedzi uczynione ieszcze bydź powiuny, i w urzędzie mieyscowym zamieszkania tych osób, pod których władzą zostaią.
169. Cesarz albo osoby od niego na ten koniec wyznaczone, mogą dla ważnych przy- czyn dadz uwolnienie od,drugićy zapowiedzi.
170. Zawarte małżeństwo w kraiu obcym, między. Francuzami, albo między osobami zktórych iedna Francuzka druga nie Fran- cuzka, będzie ważne, icżeli obchodzone by-
4h " 164. Neanmoins, il est loisible A PEmpe- reur de lever, pour des causes graves, lęs prohibitions portćes au prócćdent article.-
SARA PCZRE I.
Des formalites relatives a la cćlebration
du. mariage.
105. Lie mariage sera cćlćbrć publique- ment, devant Pollićier civil du domicile de Pume des deux parties.
166. Lies denx publieations ordonnćs par Particle 63, au titre des aczes.de Półat civil, seront failes a la municipalitć. du lieu ou chacune des parties contraciantes aura son domicile.
167. Nóćanmoins, si le domicile actuel nest etabli-que par six mois de rćsidence, les ptblications seront failes en oulre 4 la municipalitć du dernier domicile.
168.*Si les parties contractantes, ou Tune d'elles, sont, relatiyement au mariage, sous la: pnissance d”autrui; les publicatios se- ront encore failes a la municipalitć du do- micile de ceux sous la puissance desquels elles se trouvent.
16g.. Il est loisible a PEmperenr, ou aux olficiers qwil prepósera a cet etffet, de di- spenser, pour des causes grayes, de la se- conde publication.
170. Lie mariage contractć en pays ćtran- ger, entre Francais et entre Francais et ćtrangers, sera valable, sil a.ćtć cćlebrć dans le formes usitćes dans les pays, ponure
164. Sumuma tainen potestas gravibus de causis ab umpedimentis, de quibus siuperiori
CZEMU ZF I.
articulo agitur, dispensare potest.
kJ)=
lam
De nuptiarum solemnitatibus. Hf:.. 4. U... je. 2d ui« 165.„Nuptiae coram stalus ciyilis officiali domicilii alierutrius ex contrahentibus pas
celgprart debent. 16664 omulgationes ambae, de gquibus articulo 63, titulo de actis.status civilis, żn ałbo
penes'.magistralum municipalem loci, ubi quisque contrahentium degit, fieri debent. 167. Nihilominus, quoties non-ultra sex mienses contrahentes,„ubi actualiier degunt, commorali fuerint, proinulgationes quoque in albo fient magistratus municipalis loci, ubi
postremum habuerunt domicilium.
168. Sz contrahentes, vel alteruter:eorum, quoad nuptias ineundas, aliente subsint po- testati, promulgationes quoque fient in albo magistratus municipalis domicilii illarum,
quorum potestali subjiciuntur.
169.$uprema. potestas, vel ab eadem ad id delegati, grayi ew causa, a secunda pro-
mułgatione dispensare contrahentes possunt,
6

4a
ło podług prawideł w tymże kraiu zwyczay-
nych, byleby poprzedziły zapowiedzi, prze-|
pisane artykułem 63, w'Tytule a aktach stanu: cywilnego, i żeby Francnz nie uchy— bił urządzeniom Działa popczedzaiącego. 171: W ciągu trzech” miesięcy pe powro- cie Francnza do krain Państwa, akt obcho— dzonego małżeństwa w kraiu obcym, w cią- gnięty będzie w xięgi. publiczne małżeństw mieysca, w którćm zamieszka. a=
DZIAŁ III.
- O tamowaniach małżeństwa.
172. Prawo tamowania obchodu małżeń- skiego, służy osobie zostaiąećy: w związku małżeńskim ziedną ze stron, która małżeń- stwo ma zawierać.
173. Qyciece, a w niedostatku oyca, matka, w ńiedostatku oyca i matki, dziadowie i ba- by, miaią prawo tamować małżeństwo swo- ich dzieci 1 zstępnych, choćby ci dwadzie- ścia pięć lat wieku swego skończyli.
174. Gdy żadnego ze wstępnych nie bę-
dzie, brat lub siostra, stryy, wuy lub cio—
tka, bracia lub siostry stryieczne,. wuiecząe, cioteczne pełnoletnie, w dwóch tylko przy- padkach małżeństwo tamować mogą:
1. Gdy nie było otrżymane- zezwolenie rady familiynćy, przepisane artykułem 160.'
2. Gdy zasadą tamowania' iest obłąkanie umysłu przyszłego małżonka; takie tamo—
*
.
vu qwil ait ćtć precćdć des publicatfons pres
scrites par Particle 63, au titre des actes de"
Detat ciożl, et que le Francais wait point- contrevenu aux dispositions contenuts au chapitre prócódent.- 3
171. Dans les trois mois aprts le retour du Francais sur le territoire de PEmpitre, PFacte de cćlóbralion du mariage contractć
en pays€tranger, seta transcrit sur le re—.
gistre public des mariages du lieu de son domicile., Ś»
CHAPETRE IN.
Des oppositions au mariage.
172. Le droit de former opposition 4 la ećlebration du mariage, appartient A laper-- sonne cngagće. par mariage avec Pune des deux parties contractantes.,
175. Le pore, et Aa dófaut du pere, la mtre, et a dćfaut de pere et móre,* les aieuls et aleules, peuvent former opposi-- tion au mariage de leurs enfans et descen= dans, encore que ęeux-ci aient vingt- ciną ans. M 174. A dćfaut d”aucun ascendant, le frtre ou la soeur, Ponele ou la tante, le cousin ou la cousine germains, majeurs, ne peńvent former aucune opposition que dans les deux cas suivans:
1) Lorsque le consentemeut du conseił
"de famille, requis'par Particle 160, n%a pas-
etć obtenn;* 2) Lorsque Popposition est fondće sur Petat de dćmence du fntur ćpoux: cetteop=
170. Nuptiae in extera ditione initae ab Ttalis inter se, vel'ab Ttało cum extera, solemni- *abus loci adhibitis, legilimae synt, dummodo promulgationes, de quibus articuło 63, ti tuło de actis status civilis, praecesserznt, et praescripia in superiori capite Italus serbaverit.
171. Jtalus in regnum redusx actum sui matrimonii inextera ditioae receptum in publi—
[a
«cis nuptiarum tabulis loci sui domicilii, intra tres menses a die redzitus, inscribi. curabit.
G: AJFP|U-T
"IL, sd
Quibus liceat nuptiis obsistęre.
172.„Jus obsistendi matrimonii celebrationi fueriti matrimonio. copułatus.
173. Pater, eoque deficienie, mąter, et si hi desunt, avi et aviae liberorum nuptiis,
, et compelit qui. alteri ex contrahentibus jam
E
licet vigesimum quintuim, aetatis annum expleverini, obsistere posunt. A 174. Si nulli eytant ascendentes, frater aut soror, patruus aut amita, consobrini vel con= sobrinae germanae, aetate majores, nuptiis adversart negueunt, nisi in duobus hisce casibu8: 1. Quoties consensus consilii familias, de. quo articuło 160, deficiat.
2. Quoties futuri conjugis dementia obsistendi causa sił: opposite
oldec, qude a tribunalz.
rze a
"BR
ZE

wanie, które Trybunał może ustmąć w pro- stym sposobie, nie będzie nigdy przyięte, tylko pod warunkiem, Z by tamuiący na- stawał o bezwiasnowolność osoby* którćy małżeństwo tamuie, i wyrok względem te- go, wczasie od Sądu wyznaczonym otrzy- mał.
1175. W obudwoch przypadkach artyku- Ju poprzedzaiącego, opiekun ałbo kurator przez czas trwamia opieki, albo kurateli, tyle tylko” tamować może, ile iest upowa- znionym do tego od rady familiynóy, którą zwołać iest mocen.
176. Każdy akt tamuiący wyrażać będzie przymiot, nadaiący prawo tamowania; za- mykać także będzie obranie zamieszkania, w któróm małżeństwo ma bydź obchodzone; powinien ieszcze zamykać, ieżeli nie iest uczyniony na Żądanie. wstępnego, powody do tamowania; to wszystko pod karą niewa- Żności, i zawieszenia Urzędnika, który akt tamuiący podpisał.
177. Trybunał pierwszóy instancyi, wy- da wyrok wdniach dziesięciu, względem żądania o zniesienie tamowania.
LA...
178. Jeżeli appellacya nastąpi,- w dniach dziesięciu od pozwu rozsądzona rzecz zosta- nie.
2....
179. Jeżeli odrzucone tamowanie, tamulący, gdy nie są z liczby wstępnych, na wynadgrodzenie szkód i straconych zy— sków, skazani bydź mogą.
| P
wł
4
position, dont le tribuna! pońrra pronon- cer main-leyće pure et simple, ne sera ja— mais regue qwa la charge, par Popposant; de provoqaer Pinterdiction, et d'y faire sta- tuer dans le dólai qui sera fixć. par le juge- ment,
275. Dans les deux cas prćvus par le prócódemi article, le tutenr ou curatęur ne pourra, pendant la durće de la tntelle ou curatelle, former opposition qu'autant quwil y aura ćlć autórisć par un'consćil de fa— mille, qwil pourra convoquer.
176. Tout acte d'opposilion ćnonfcera la qualitć qui donne 4 Fopposant le droit. de la former; il contiendra ćlection de domi- cile dans le lieu oń le mariage devra ćlre cćlćbrć; il deyra ćgalement, a moins qwil ne soit fait a la requćte d'un ascendant, con- tenir les motifs de Foppositiou: le tout a peine de nullitć, et de Pinterdictioń de of- ficier ministćriel qui aurait signć Dacte con- tenant opposition.
177: Le tribunał de premiere instance prononcera dans le dix jours sur la de— mande en main-levće.
178. S'il ya appel, il y sera statuć. dans les dix jours de la citation.
179. Si Popposition est rejetće, les oppo- sans, autres nćanmoins que les ascendans, ourront 6tre condamnćs a des dommages— interets.
simpliciter rejici potest, nunquam admittitur,"uisi opponenti conditio adjiciatur, quod in- terdictionerm pelet, et termino a judice praefmito decerni curabit.
175. Duobus hisce casibus, tułor vel curdtor, tutela durante vel cura, nuptiis se opponere requit, misy auctorante consilię familias, quod ipsi conyocare licebit.
176. Quilibet oppositionis actus personae qualitatem, ex qua jus opponendt exoritur, eż electionem domicilii in loco ubi nuptiae celebrandae, et insuper causam opposztionis, ni si quż obsistit ascendens sit, comprehendere debet; quibus omissis, acłus nullitate laborabit, et publicus officialis, qui se subscripsit, remotionis poena punietur.
171. Tribunał primae instantiae intra decem dies super petitione de revocanda opposi-*
itone decernet.
178. Appellatione inierposita intra decem dies a die citationis tribunał pronunciabit. 179. Sz opposiitio rejecta fuerit, opponentes, nisi ascendenies sint, in id, quod interest;
damrari possurt.
*

DZIAŁ IV.
O żądaniach nieważności małżeństwa,
180. Małżeństwo zawarte bez dobrowol- nego zczwolenia stron obudwoch, albo ie dnóy z nich, przez nie tylko same, albo przez iednę znich, która nie miała wolno- ści zezwolenia, zaskarżone bydź może.
Gdy zaszedł błąd, co do osoby, ta tylko
e) r 2> L4 osoba zaskarżać może małżeństwo„o niewa-.
Źność, która wbłąd. wprowadzóna była.-
181. W przypadku oznaczonym warty- kute poprzedzaiącym, wymaganie niewa źności„„nie może bydź przyięte ieżeli stro- ny zamieszkały z sobą ciągle przez sześć mie- sięcy, od czasu, w którym małżonek odzy— skał zupełną wolność,albo błąd od niego zo- stał poznany.
182. Małżeństwo zawarte bez zezwolenia oyca, matki, wstępnych, rady familiynćy, w przypadkach wymagaiących takiego zezwo-
lenia, zaskarżone bydź nie może, tylko przez
osoby, których zezwolenie potrzebne było, albo przez małżonka, który potrzebował takiego zezwolenia.
183. Sprawa o nieważność, zanoszoną wię cćy bydz nie może, ani przez małżonków, ani przez. krewnych, których zezwolenia prawo wymagało, ilekroć potwierdzili mał- żeństwo, wyrażnie łab niewyrażnie ci, któ. rych zezwolenie było potrzebne; albo gdy upłynął rok, bez odwołania się z ich strony, od czasu, w którym dowiedzieli się o tm malżeńslwie; ani też może bydź wię- cćy wnoszona przez małżonka, gdy się nie
CHAPITRE. TY-
Des demandes en. nullitć de mariąge.
180. Le mariage qui a.ćtć contractć sans le consentement libre des deux ćpoux, ou de Pun deux, ne pent Gtre attaquć-que par les ćpoux, ou par celui des deux dont le consentement na paś ćtć libre.
Lorsqwil y a eu errćnr dans lapersonne,*
le mariage ne peut 8tre attaqnć que par ce- lui des deux epoux quia ćtć induit en erreur.
181. Dans le cas de Particle prócódent, la demande en nullitć nest plus recevable, toutes les fois qwil.y-a eu cohabilation con- tinaće pendant śix mois, depuis que Pe- poux a acquis sa pleine libertć, ou quePer- reur a ćtć par lui reconnue..:
7182. lie mariage contraclć sans le consen= tement des ptre et mere,,des ascendans ou du conseil de famille, dans les cas oh ce censentejment ćtait nćcessaire, ne peut ćtre aytaqnć que par ceux dont le.consentement 6tait requis, ou par celui des deux ćpoux. qui avait besoin de ce consentemenit.
183. I$action en nullitć ne peut plus ćtre intentće, ni par les ćponx, ni par- les pa- tens dont le consentement ćlaiL feqnis, toutes les fois que le mariage a ćlć approu= vć expressćment ou taciiement par cenx dont le consentement ćłail nócessaire, ou lorsqwil s'est ćcoulć une annće sans. rćcla= mation de łeur part, depuis qwils ont cu connaissance du mariage. Elle ne peut ćtre intentće non plus par Pćponx, lorsgwil s'est
GC A.B'UT"TM.
Quemadmodum matrimonii nullitas proponalnr.
130. Nupłiae, sine utriusque vel alterius contrahentium libero consensu znitae, ab uiroque sonjuge dumtaxat, vel ab altero, qui libere non conśensit, impugnari possunt. z
Frror in persona, erranti conjugi dumtasat, matrumonium Zmpugnandi jus tribuat,
181. Im casu praecedentis articuli nullilalis actio non admittitur, sz postquam, error ab errante corjuge detectus fuerit„ vel-hic libere consentire. potuerit, per sex continuos menses
cum alio conjuge habiiawerit.
fe
a conjuge qui ejusdem indigebat.
182 Nupłiae sine consensu patris et znatris ascendentium s: vel consilii. Jamilias,-ubz exigatłur, initaę, db iis dumtaxat oppugnari posunt, quorum consensus peti debueral, vel
183. Nullitatis actio a conjugtbus vel parentibus, quibtts conseńsum praestandi, jus erat„ everceri aplius nequit, quottes, matrimonium expresse eel tacite approbavcrint ii quorum orisenśus necessórzus erat, aut quoties, illis non reclamantibus,' annus excesserit, a quo
a

odwoływał ze-swoićy strony, przez rok cały, od doyścia do wieku, w którym mógł sami przez się. na małżeństwó zezwolić.
184. Każde małżeństwo, zawarte przeciw przepisom artykułów 144, 147, 101, 162, i 163, może bydz zask arżone, bądz przez sa- mych małżonków, bądz przez osohy do te go interesowane, bądź przez urząd publi- czny.
185. Jednakże małżeństwo zawarte przez małżónków niemaiących dostateczmego wie- ku, albo ieżeli ieden znich takiego wiekn nie doszedł, nie może iuż bydź więcćy za- skarżone:
1) gdy upłynęło sześć miesięcy od doyścia oboyga lub iednego z nich de przyzwoitego wieku;
2) gdy żona którćy lat brakowało, przed npłynieniem sześciu miesięcy poczęła.
186. Oyciec, matka, wstępni, familia, któ- rzy zezsvolili na małżeństwo zawarte w przy- padku oznaczonym artykułem poprzedzaią- cym, nieważności wymagać nie mogą.
187. We wszystkich przypadkach, w któ- fych stosowniedoartykufu 184 sprawa o nie- ważność może bydź wnoszona, przez osoby w tóm interesowane; krewni poboczni, albo dzieci z innego małżeństwa, za-życia mał- Żonków nie mogą ićy wnosić tylko w tenczas, gdy maią wtćm interes, iuż wynikły i rze- czywisty.
45
ćcoule une annće sans rćclamation de sa part, depuis qwil a atteint Page'competent pour consentir par lui-móme au mariage.
184. Tout mariage contractć en contra vention aux dispositions conienues aux ar ticles 144, 147, 161, 162 et: 165, peut ćtre attaquć, soit par les€epoux eux mómes, soit par tous ceux qui y ont intćrćt, soit par le ministtre public.
185. Nćanmoins le mariage contractć par des ćepoux qui n/avaient point encore Page reqnis, on dont Pun des deux navait peint atteint cet age, ne peut plus ćtre attaquć;
1) Lorsqwil s'est ćcoulć six mois depuis que cet ćpoux ou ces ćpoux ont atteint age compctent;
2) Lorsqne la femme, qui navait point cet dge, a concu avant Tćchóance de six mois.
186. Le pere, la móre, les ascendans et la famille, qui ent consenti au mariage con- tractć dans le cas de Particle prócódent, ne sont point recevables a en demander la pul- litć.
187. Dans tous les cas od, conformóment A Part. 184, Paction en nullitć peut 6tre in- tentće par tońs, cenx qui y ont-un intćrćt, elle ne peut Tetre par łes parens collatóraux ou par les enfans nćs d'un autre mariage, du vivaht des deux ćpoux, mais seulement torsqwils y ont un intórćt nć et actnel.
nuptias noverint: nec_alieri conjugum eadem actio datur, si, aetate jam expleta, qua nuptiis per se consentire potuit, intra annum minime contradixerit.
184. Matrimonium adversus ea tnitum, quae articulis 144,43, 161, 162 et 163, SANCLIA, sunt, nullitatis argiei potest, vel ab utroquie conjuge, vel ab iis quorum iniereśl, vel a pu-
blica polestate.>
185. Nuptiae tamen ab iis_ contractae, qui vel quorum alter ad nubendum legitimam
non attigerat aeiatem, impugnari nequeunt:- 1. Si, postquam uterqie conjux, wel eorum alter, ad legitimam aęlatem pervenerił, sex menses€lapsi sint; 2. Si uwor, eam aetatem nondum ingressa, intra$ex menses conceperit.:
186. Patri, matri, ascendentibus et consilio familias, quoties nupitas in casu praece- dentis articuli contractas probaverint, nullślatis aetio non 0ompelit.
187. Quotiescumque, justa articulum 184, nullitatis actio ab tis omnibus quortum inieT-- est proponi potest, eadem tamen collateralibus, vel liberis ex alio matrimonio utrogue conjuge viyćnie, denegatur, nisi illorum relpsa et actu zntersit.

pe
188. Małżonek z którego pokrzywdzeniem
zawarte było drugie małżeństwo, może wy* magać nieważności iego, nawet za Życia mał- Żonka, zktórym w związku małżeńskim zo- stawał.
189. Jeżeli małżonkowie nowi zastawią się mieważnością pierwszego małżeństwa, ważność lub nieważność iego naprzód osą- dzona bydź powinna.,
190. Prokurator Cesatski, we wszystkich rzypadkach, do których: stosuie się arty— uł 184, i pod ograniczeniami wyrażonemi
w artykule 185, może.i powinien wymagać nieważności małżeństwa, za życia obudwóch małżonków, i skazania-ich na rozłączenie co do osób. Ę.
_ 191. Każde małżeństwo nie zawarte pn- blicznie, i nieohchodzone przed przyzwói- tym, Urzędnikiem publicznym, zaskarżone bydz może, przez samych małżonków, przez oyca, matkę, przez wstępnych i przeż wszy- stkie osoby maiące w lóm interes iuz wy. kły i rzeczywisty, iako też i przez urząd pu- bliczny.;
192. Jeżeli małżeństwo nie było poprze- dzone ogłoszeniem dwóch. wyznaczonych zapowiedzi, albo nie było otrzymania'dy— spens_ prawem pozwolonych, ałbo ieżeli przeciąg czasu przepisany, co do zapowie- dzi i obchodu zachowany nie był; Proku- rator wyrobi skazanie Urzędnika publiczne- go na karę, nieprzenoszącą iednak trzech set franków, a strony-zawieraiąc: małżeń- stwo, lub tych pod których władzą to się sta- ło, na karę stosowną do ich maiątku.
188. T/ćpoux-an prejudice duquel a ćtó contracić un second mariage, peut en de= mander la nullitć, du vivant móme deJ/€6- poux qui 6tait engagć avec lui. i A
189. Si les nouveaux ćpoux opposent lą nullite du-premier mariage, la validitć ou la nullitć de ce. mariage doit' 6tre jugóe prćałablement.
190."Le procureur impć*., dans tous les cas auxquels s'applique Particle 184, et sous' les modifications portćes en Particle 185, peut et doit demander la nullitć du mariage, du vivant' des deux€poux, et leś faire condamner a se sćparer.
191. Tout mariage qui na point etó con=*
tractć publiquement<et qui n/a point ćtć cć- lóbpć devant TPolficier" public competent, peut Gtrę attaquć par les ćepoux eux-memes, par les pere et mtre, par les asceńdans, ct par tous ceux qui-y ont un inićreł nć et aciuel, ainsi que par le ministtre public.
192. Si le mariage na point ćtć prócódć des deux publications requises, ou sil na pas ćtć obtenu des dispenses permises par la loi, ou*si les intervalles prescrits dans les publications et cćlebrątions mont point ćtć obseryćs, le procureur imperial fera prononcer contre Pofficier public une amen+ de qui ne pourra excóćder trois cents francs; et, cortre les parties contraciantes, ou cenx sous ld puissancć desquels elles ont agi, une amiende proportionnće a leur fortune.
188. Conjux, cujus injuria aliud matrimonium contractum fuit, nullitatis actionem; adhuc eo vivente ,-cui conjunelus fuerat, proponere, potest. 189. Quoties novi conjug'es przoris matrimonit nullitatem opponunt, de hac re przmitus
cognoscz oportet.
190. Regius procurator, in casibus de quibus articulo 184, et ewceptionibus articulo 185 servalis, matrimonii mudllitatem, utroque conjuge vivenite, proponere debeł, ac petere, uć
separationis judicium pronuncietur,
191. Matrimonium neque palam contracium, neque coram publico officiali, celebratum, ab tpsis conjugibus, et ab eorum pałre et matre, ascendentilus,*aliisque, quorum. rezpsa
el aćtu intersit, aeque' ac a publica potestate,
oppug'nari potest.
192. Binis praesćripiis promulgationąpus omissis, vel dispensatione, quat lege permit- tilur, haud impetrata, vel legitimis tntervaliis ad. matrimonium Ineundum a proclama= tione non serealis, regius procurator o/ficiatem publicum muleta, non tamen ultra libras tercentum, contrahenies vero; eosque, sub cujus potestdle contrawerui, znulcta pro viubue
facult atum plegiu curabit:-

i
193. Winnemi kar wyrażonych artykn- Tem 46) any, staną się osoby, w tym artykule oznaczone, za każde wykroczenie przeciw przepisom, w artykule 165 położo- nym, choćby te wykroczenia niebyły uzna- ne za dostateczne do wydania wyroku nie- ważności małżeństwa.
194. Nikt się odwoływać nie może do ty- tułu małżonka, i cywilnych małżeństwa skutków, ieżeli nie okaże aktu obchodu mał żeństwa, wpisanego w xięgach stanu cywi|l-- nego, wyiąwszy przypadki, przewidziane w artykule 46, tytułu o aktach stanu cywil- nego.,; 3 195. Posiadanie stanu nie może uwolnić mmiemanych małżonków, odwołuiących się do tegoż stann nawzaiem, od- okazania aktu obchodu małżeństwa przed Urzędni- kiem stanu cywilnego.
196. Gdy 1 posiadanie stanu i akt obcho- du małżeństwa przed Urzędnikiem stanu cywilnego był okazany, żaden, z małżonków nie może iuż więcćy wymagać nieważności tego aktu.
197. Jeżeli iednak w przypadku artyku- łów 194 i 195. są dzieci pochodzące od dwóch osób, które żyły z sobą.publicznie iak mąż i żona, ate osoby obiedwie iuż umar— ły, prawość takich dzieci zaprzeczoną bydz nie móże, pod samym pozorem, że nieiest okazany-akt obchodu małżeństwa,„ilekroć ta prawość iest dowiedziona przez pogiada- nie stanu, i nie sprzeciwia się ićy akt uro- dzenia.
47
193. Lies peines prononcóes par Particle prócćdent, śeront encourues par les per= sonnes qui y sont dćsignćes, pour toute con- travention aux regles prescrites par Particle 165, lors meme que ces contraventions ne seroient pas jugćes suffisantes pour faire pro- nóncer la nullite du mariage. i
194. Nul ne peni rćclamer łe titre d'6- poux et leś elfets civils dn mariage, s'il ne reprćsenie un acte de cólćbration inscrit sur le registre de Pćtat civil; sauf les cas próvus erę 46, au titre des acies de Pelat cipuł,
195. La possession d'6tat ne pourra di- spenser les prótendus ćpoux qui Tinvoque- ront respectivement, de reprćsenter Pacte de cćlćbration du mariage devant Polficier de Pćtat civil.
196. Lorsqwił y a possession d”ótat, et que Pacte de cćlćbration du mariage devant Fofficier de Petat civil est reprćsentć, les ćpoux sont respectiyvement non- recevables a demander la nullitć de cct acte.
197. Si nóanmoins, dans le cas deś arta 194 et T95, il existę des enfans issus de deux individus qui ont vćcu publiquement comme mari et femme, et qui soient tous deux dćcćdćs, la legitimitć des enfans ne peut etre contestće sous le seul prótexte du dó- faut de reprósentation de Iacte de cólćbra— tion, toutes łes fois que cette lógitimitć est prouvće par une possession d/6lat qui n/ćst point contredite par Facte de naissance.
193. Personae praedictae, quoquo modo in regulas articulo 165 praestilittas commiserint, licet matrimonio irritando admissa non sufjiciant, iisdem affieiuntur poenis.
194. Conjugis titulum, ae civtles connubii effectus nemo sibi vindicare potest, quin aetiim eelebrationis zmatrimonii in, tabulis publicis znscriptum exhibeat; casu tamen excepio, de
quo ariicuło 46, tituła de aclis statns civilis.
195. Jpsamet stałus ossesśsi0- e0s, qui se conjuges dicunt, ab onere exhibendi actum ma- trumonii„, coram officiali status eivilis celebrati„ dispensare nequit,
196. Szałus possessione, et actulegitime celebrati matrimonii coram officialz. status civi lis, simul concurrentibus„ uterque conjux a nullitate proponenda rejicitur.
197. SZ pero in castbus, de quibus articulis 194 et 195, ex fis, qui palam-tamquam conjugres oitam degerint, filii superstites sint, legitimi hi habendi sunt, licet actus cele brati matrimonii desit, quotiescunque legiitumorum qualitas status possessione probetur,
neque huie nativitatis actus obsistat.

48
' 198. Gdy dowód prawnego obchodu mał- żeństwa, będzie nabyty przez wypadek są- downictwa kryminalnego, wpisanie wyro-
ku w xięgach stanu cywilnego zapewnia mat-:
żeństwu, rachuiąc od dmia obchodu iego, <wszystkie skutki cywilne, tak względem znałżonków,iako też i względem dzieci z tegoż małżeństwa pochodzących.
199. Jeżeli małżonkowie, albo iedno z nich umarło przed odkryciem oszukania, spra- wa kryminalna wnoszona bydź może przez wszystkich maiących interes utrzymania wa- Żności małżeństwa, i przez Prokuratora Ce- sarskiego.* SKT ksh dd
200. Jeżeli urzędnik publiczny iuż nieży— ie, gdy. odkryte oszukanie, sprawa kieró- wana będzie cywilnie, przeciw dziedzicom po urzędniku, przez Prokuratora Cesarskie- go w przytomności stron interesówanych i na ich doniesienie.. żók,
201. Małżeństwo za nieważne mznane; sprawtie iednak wszelkie skutki cywilne, tak względem imalżonków, iako też i dzieci, gdy zawarte było dobrą wiarą.| gi
202. Jeżeli dobra wiara z jednćy tylko stro- ny miała mieysce, cywilne skutki zmałżeń=
stwa, dla nicy tylko służą, i dla dzieci zte- : V.
go małżeństwa. DZIA O obowiązkach z-małżeństwa wynikaiących. 203. Małżonkowie przez samo zawarcie
»
198. Lorsque la preuve d'unę cólćbration legale du mariage se trouve acquise par le rćsullat d'une procódure eriminelle, Pin- seription du jugemert sur les registres de Petat civil assure au mariage, a compter du jour de sa cećlebration, tous les effets civils, tant a Tegard des ćpoux qua. Pegard des enfans issus de qe mariage.."E
igg. Siles epoux ou Fun deux sont dće códes sans avoir dćcouvert la fraude, Iac- tion criminelle peut ćtre intentće par tous ceux qui ont*intóret de faire dóclarer le mafiage valable, et par le procureur im— póriał.
200. Si Pofficier public-est dćcćdć lors de
la decouverte'de la fraude, Taction sera di-
rigćc au civil contre-ges heritiers par le pro+ cureur impórial, cen prćsence des parties intćressćes et sur leur dćnoneiation.
201. Lie mariage qui a ćtć declare nul,- produit nćanmoins les effets, civils, tant a Vegard des ćpoux- qua lćgard des entans, lorsqwil a ćtć contractć de bonne foi.
202. Si la bonne fol mexiste qne de- la part de Pun des dcux ćpoux, le mariage ne prodnit les effets civils quen faveur de cet ćpoux et des enfans issus-du mariage.
CHAPLTR.E--V.* Des obligations qui. natssent du mariage. 203. Les- ćponx contractent ensemble,.
Fą
198. Quoties legitimi matrimonii probatio e processu criminali consteł per inscriptioriem senientiae. in publieis civilis status łabulis, omnia cięilia jura favore: conjugum eorumque liberorum a die celebrati matrimonii revietscunt. WREN
199. Si uterque conjux, wel alteruter, fraude nondum detecta, diem obierit, ceriminale
judicium ab omnibus promoęeri potest, quorum interest„. matrimonii validitatem declara-
rL, nec non a regio procuratore.
200. Si post obitum publici officialis fraus delegatur, actionein ciejjem. adversus'ejus haeredes.regius. procurator in'contradicto judicia, et denunciantibus its, quorum znierest,
znstituet.
201. Quamwis matrimonii nullitas declaretur, attamen, si bona fide contractum fuerit, cioilibus effectibus conjuges eorumque liberi fruuntur.
202. Si unus tantum ex conjugibus bona fide nupsit„ cieilibus matrimonii effectibus ipse dumtaxat ejusque liberi ex eo matrimonio suscepli fruentur.
C 1
PEPE
Tr V,
De obligationibus quae ex matrimonio naseuntur.
203. Conjuges eo ipso, quod matrimonium contraxerunt, liberos alendi
obligationem suscypiuni.
atque, edacandi
l

49
małżeństwa biorą wspólnie obowiązek ży-| par le fait senl du mariage, Pobligation de wić, utrzymywać i wychowywać dzieci swoie.| nonrrir, entretenir et ćlever leurs enfans.
204. Dziecię nie może wnosić sprawy 204. I$enfant na pas d'action contre ses przeciw oycu i matce, o udzielenie maiątku,| pere et mere pour un ćtablisement par ma- z powodu. postanowienia małżeńskiego, lub| riage ou autrement,
innego.
205. Dzieci powinny dawać alimenta oy- 205. Les enfans doivent des alimens A lenrs com, matkom i innym wstępnym, zostaią—| pere ef mere, et autres ascendans, qui sont cym w potrzebie. dans łe besoin.
206. Zięciowie i synowe, równie i wta 206. Les gendres et belles— filles doiyent
kichże okolicznościach powinni dawać ali-| ćegalement, et dans les mómes circonstances, menta rodzicom Żon swoich i mężów; ale| des alimens a leurs beau— pere et belle-mćre;
ta powinność ustaie: mais ceite obligation cesse, 1. Gdy matka męża lub żony póydzie za a. Lorsque la belle-mere aconvołć ense- mąż na nowo; condes noces;
2. Gdy małżonek z którego powinowac- two wynikło, i dzieci znim zrodzone nie| sait Paflinitć, et les enfans issus de son
żyią.| union avec Pautre ćpoux, sont dćcćdćs. 207. Obowiązki ztych urządzeń wynika-|* 207. es oblgations rćsultant deces dispo- lące, są wzaiemne. sitions sont rćciproques. 208. Alimenta dostarczane bydz powinny 208. lies alimens ne sont aceordćs que
tylko w stosunku do potrzeb osób maiących| dans la proportion du besoin de celui qui do alimentów prawo, i do maiątku obowią-| les rćclame, et de la fortune de celui qui zanych ie dawac. les dóit.
209g. Gdy daiący albo odbieraiący alimen- 20g. Lorsque celui qui fournit ou celui ta, do takiego przyidą stanu, że ieden nie| qui reCoit des alimens, est replacć dans un będzie w możności dawania, albo drugi po-| ćtat tel que Pun ne puisse plus en donner, trzebować nie będzie, całkiem lub w części,| ou que Pautre n'en ait plus besoin, en tout zmiesienie albo zmnieyszenie obówiązku te-| ou en partie, la dćcharge ou rćduction peut go wymagane bydź może. en 6tre demandee.
210. Jeżeli osoba obowiązana dawać ali- 210. Si la personne qui doit. fournir les menia, usprawiedliwia się, iż nie może pła-| alimeńs justifie qw'elle ne peut payex ła pen- cić pensyi alimentarnćy, Trybunał rozpo-| sion alimentaire, le tribunal pourra, en con-
204. Nulla filio adversus patrem. et matrem actio competit, ut ad nuptias ineundas vel
alia de causa peculium ipsi tribuatur. „205. Genitores ceterique ascendentes, si egeant, a liberis alendi sunt.
206. Socerż et socrus zisdem casibus a generis et nuribus alendi pariter sunt, nisi, 4. so- crus ad secuhdas nuptias corwolaverit, 2. nisi conjux, ex quo affinitas oriebatur, et filii ex eo matrimonio suscepii, decesserint.
207. Obligationes quae ex superius dispositis oriuntur, mułuae sunt.
208.„Adlimenta non nisi'pro modo indigentiae illius, qui petit, et facultatum illius, qui ea debet. asszgnaniur.
209. Quoties is, qui alimeńta praestat, vel qui eadem recipit, in ea conditione veniat, uł unus alimenta praestare nequeat, vel alter iisdem amplius omnino vel pro parte non egeat, liberatio a praestatione aut ipsorum diminutio peti potest.
210. Sz, qui alimenta debet, alimentariae pensioni solvendae se imparem probaverit,
7
ZST
2. Lorsque celni des ćpoux qui produi---
ZE OKK

50
znawaiący tę sprawę, może tćy osobie ma kazać, aby przyięła do siębie na mieszkanie, żywiła i utrzymywała osobę, którćy ali— menta winna. i
211. Trybunał równie osądzi, czyli oy- ciec albo matka, ofiaruiący przyjąć do swe go mieszkania, żywić i utrzymywać dziecię, któremu alimenta winni, maią bydź wtym przypadku uwolnieni od wypłacenia pensyi alimentarney.
DZIAŁ; FV.
O wzaiemnych prawach z powinnościach
Małżonków.
l
.
212. Małżonkowie winni sobie na wzaiem, wierność, wsparcie i pomoce. >.. 3 2> 113. Mąż winien obronę dla żony, a£0- na posłuszeństwo dla męża, . EJ., g 214. Zona powinna zmężem mieszkać, 1
„towarzyszyć iemu wszędżie, gdzie mu mie—
Szkanie przenieść wypada: mąż obowiązany przyiąć żonę, i dostarczać wszystkiego co do życia potrzebne, podług swoley możno- SC1 1 stanu. i
215. Zona stawać w sadzie nie może, bez upoważnienia od męża swoiego, chociażby się trudniła kapiectwem publiczńćm, albo nie była w wspólności malątku, albo rozdzie- lona była co do maiątku.
2162 Upoważnienie od męża nie iest po- trzebne, gdy pociągana iest żona w przed miotach kryminalnych albo policyinych.
noissance de cause, ordonner quelle rece- vra dans sa demeure, quelle nourrira eż entretiendra celui auquel elle devra des ali- mens.
211. Le tribunal prononcera ćgalement si le ptre ou la mtre, qui offrira de receyoir nourrir et entretenir dans sa demeure, Fen- fant a qui il deyra des alimens, devra danś ce cas ćlre dispensć de payer la pension ali- mentalre.
CHAPITR:E VL.» Des droits et des devoirs respectifs des ćpousx.
212. Lies ćpoux se doivent mutuellement fidelitć, secours, assistance.'
213. lie mari doit protection 4 sa femme, la femme obóissance A son mari.
214. La femme est obligće d'habiter avec le mari, et de le suiyre partout oń il juge A propos de rćsider: le mari est obligć de
la recevoir, et de lui fournir tout ce qui est
nócessaire pour les besoins de la vie, selon ses facultćs et son ctat.*
215. La femme ne peut ester en jugement sans I autorisation de son mari, quand meme elle serait marchande publique, ou non commune, ou sćparće de biens.
216. L/autorisation du mari nest pas nć- cessaire lorsque la femme est poursuivie en matitre criminelle ou de police.
żribunal, causa cognita, jubere poterit, alimentarium domi ipsius-debitoris alimenta per-
cepturum. DTI eb,
1- bunal pariter. decernet, utrum pater aut mater, qui domi suae filium alere se
obłulerint, ab alimentaria pensione praestanda absolvendi sint.
CAPE EVE
De mulnis conjugum juribus et obligationibus.
212. Conjuges fidem ac multuum sibi invicem vitae subsidium et adjutorium debent.
113. Fir uxori praesidium, uxor vero et obedientiam debet.;
214. Uxor cum wviro habitare debet, et ipsum sequi ubicumqe sedem ponere żs con— stituit; vir uworem domi recipere, eique ad vitam necessaria pro modo facultatum et
conditionis suppeditare tenetur.
215. Uxor, etsi znercaturam exerceat, aut nullam habeat bonorum communionem ,, nisi narito auctorante, in judicio stare prohibetur.
> ZSEE. O. UJ O
416. Firi tamen auctoritas non requiritur, quolies adversus uxorem vel de causa crimiz
mali vel politiae agatur.
=

217. Zona„chociażby nawet nie była w wspólności co do maiątku, albo swóy od- dzielny miała, nie może nic darować; alie- nować, obciążać hipoteką, nabywać pod tytułem darmym, albo obowiązującym, bez wpływu do aktu nięża, albo iego zezwole— nia na piśmie.
218. Gdyby mąż odmawiał upoważnienia Zonie do stawienia się w sądzie, Sędzia ta- kie upoważnienie dać może.
219. Jeżeli mąż odmawia upoważnienia Żonie do zawarcia aktu, Żona może pozwać męża prosto do Trybunału pierwszćy in— siancyi okręgu, w którym wspólne ich iest zamieszkanie; Trybunał mocen iest dać, ałbo odmówić upoważnienie swoie, wysłu- chawszy pierwćy męża, albo go przywołu- iąc drogą przyzwoitą do izby radney.
230. Zona trudniąca się kupiectwem pu- blicznóm, bez upóważnienia męża może przyjąć obowiązki, ściągające się do ićy han- dlu; i wtym przypadku zobowięzuie także męża swego, icżeli iest między niemi wspól- ność maiątku.
Nie iest uważana zatrudniącą się handlem
ublicznie, gdy przedaie cząstkowo towary z handlu mężą swoiego, ale wtenczas tylko, gdy prowadzi handel oddzielnie.
221. Gdy mąż skazany jest na karę drę- czącą albo hańbiącą, chociażby ta kara wy- dana była na niego zaocznie, żona nawet pełnoletnia, nie może stawać w sądzie, ani umów zawierać przez czas trwania ićy kary,
| akwa
JL
217. La femme, móme noh-commune ot
sóparće de biens, ne peut donner, alićuer,
hypothćqner, acqućrir, 4 titre gratuit on
onćreux, sans le concours du mari dans Pacte, ou son consentemieni par gerit.
218. Silemari refuse d'autoriser sa femme 4 ester en jugement, le juge peut donner Pautorisation.
219. Sile mari refuse d'autoriser sa femme 4 passer un acie, ła femme peut faire citer son. mari directement devadnt le tribunal de premiere instance de Parrondissement du domicile commun, qui peut donner ou re- fuser son autorisation, aprćs que le mari aura ćte entendu ou dóment appelć en la chambre du conscil.
220. La femme, si elle marchande publi- que, peut, sans Pautorisation de son mari, sobliger pour ce qui concerne son negoce; et, audit cas, elle oblige aussi son mari, sil y a communautć entre eux.>
Elle nest pas rćputće marchandę publi- que, si elle nefait que detailler les marchan- dises du commerce de'son inari; mais sen— lement quand elle fait un commerce sćparć.
221. Lorsque le mari est frappć d'une con- damnation emportant peine afflictive ou in- famante, encore qwelle mait etć prononcće que par contumace, la femme, meme ma- jenre, ne peut, pendant la durće de la pelne,
217: Uwor, etsi bonis diwisa, nec
eadem alienare el hypothecae subjicere, aut titulo
gratuito vel oneroso adquirere potest, nisi praesente viro aut in scriptis consentiente. 218. FFiro auctoritatem denegante, ut uxor injudicio se sistat, judew eam impertirz potest.
219. Quoties vir in aliquo uxoris aciu auctoritatem tnterponere detrectet, uxor. eumdem zn jus vocare poterit coram tribunali primae instantiae districtus, in quo commune e0—
rum domicilium exstat. vel mterponit vel recusat.
Tribunal, viro prius audito vel legitime citato, auctoritatem
220. Uxor, quae mercaturam publice exerceat, viro etiam non auctorante, quoad res sudin negotiationem respicientes se obligare połest; et lunc marilus, si in bonorum ceommu- nione cum ipsa sit, eadem obligatione afficitur.
Uxor, quae merces ad marii negolialionem
pertinentes minułatim vendit, negotiatrix
non censelur, sed eo dumtaxat casu.quo mercaturam separatim exerceat,
221. Si vir, etiam ex contumacia, damnałus aetate nisi judicis auctoritate, quż, viro non audzto
infamiam irrogante, ejus uxor, etst conirahere nec in(udżicio. se sistere potest, neque citato, eamdem interponere potest.
fuerit poena, ćruciatum corporis_ vel major, donec vir poenam, neque
*

52
bez, upoważnienia od Sędziego; takie upo- ważnienie wtym przypadkn Sędzia dać mo- że bez wysłuchania lub przywołania męża.
222. Jeżeli mąż iest w bezwłasnowolności, albo nieprzytomny, Sędzia rozpoznawszy rzecz, może upoważnić żonę do stawania w sądzie, albo zawierania umów.
223. Wszelkie upoważnienie ogólne, choćby ułożone było w kontrakcie małżeń— «skim, ważne iest tylko co do zarządzania dobrami żony.
224. Jeżeli mąż iest małoletni, potrzebne iest upoważnienie żonie od Sędziego, bądź dla stawania w sądzie, bądź dła zawierania umów.
225. Nieważność zasadzona na niedosta- tku upoważnienia, może bydż tylko zarzu- cana, przez żonę, przez męża, albo przez dziedziców po nich.
226. Zona może czynić testament, bez upoważnienia od męża.
DZIAŁ VI.
O rozwiązaniu Małżeństwa.
227. Rozwięznie się małżeństwo:
1. Przez śmierć iednego z małżonków.
2. Przez rozwód prawnie wydany.
3. Przez skazanie, które się siafo stano- wczym, iednego z małżonków, pociągające za sobą śmierć cywilną.
ester en jugemient, ni contractetr, qu'apris sietre fait autoriser par le juge, qui pent, en cc cas, donner Pautorisation, sans que le mari ait ćtć entendu ou appelć.
222. Si le mari est interdit ou absent, le juge peut, en connoissance de cause, auto- riser la femme, soit pour ester en jugement, soit pour contracter
225.'[oute autorisation gćnćrale, móme stipulće par contrat de mariage, nest vala- ble que quant a Padministraltion des biens de la femme.
224. Si le mari est mineur, Fautorisation du juge est nócessaire A la femme, sóit pour ester en jugement, soit pour contracter.
225. La nullitć fondće sur le dćfaut d”au= torisation ne peut ótre. oposće que par la femme, par le mari, ou par leurs hćritiers.
226. La femme peut tester sans Tautori= sation de son mari.
CHAPITRE VIL De lą dissolution du mariage.
227. Lie mariage se dissout,
1. Par la mort de Pun des ćpoux.
2. Par le diyorce legalement prononcć;
3. Par la condamnation devenue dófinie tive, de Pun des ćpoux, 4 une peine em- portant mort ciyile.
222, Firo autem bonis interdicto vel abseńte, judex, causa cognita, uxori auctor est,
tt contrahere et in judicium se sistere queat.
223. Quaevis generalis auctoritas, etiam in nistrandis uxoris bonis tantummodo effectum
contraciu matrimonii stipulata, pro admi- sortitur.
224. SI vir aetate minor sit, judicis auctoritas requiritur, ut uxor in judicium se sistat,
vel contractus ineat.
225. Conjugibus, dumtaxat eorumque haeredibus nullitatem ex defectu auctoritatis oppo=
"nendi jus est.
a26. Uwor sine viri auctoritate testamentum condere potest.
CAPU T VII. De causis matrimonii dissolyendi.
427. JMatrtmonium dissolvitur: 1. Morte alterutrius ex conjugibus; 2. Łegitimo divortio;
3. Judicie definitivo, quo alter conjut maximam capitis diminutionem subeat.
Mily. czem m z A M 01 TW mao wd 4 A PO

DZIAŁ VIIL
O powtórnych małżeństwąch.
228. Zona nie może wchodzić Ww powtór- ny związek, aż po upłynieniu dziesięciu miesięcy, od rozwiązania małżeństwa po- przedzaiącego.
TY FUŁ VEL o Rozwodzie.
DZIAŁ PIERWSZY. O przyczynach rozwodu.
229. Mąż żądać może rozwodu, z przy- czyny cndzołoztwa żony swoićy.
230. Zona może żądać rozwodu, z przy czyny cudzołoztwa męża swego, gdy mąż trzymać będzie nałożnicę w domu wspól-- nym.
231. Małżonkowie mogą nawzaiem wy- magać rozwodu zprzyczyny gwałtów, sro- gości i ciężkich obelg, iednego z nich wzglę- dem drugiego.
232. Skazanieiednego z małżonków na ka- rę hańbiącą, będzie przyczyną dla drugie- go do rozwodu.
233. Wzaiemne i trwaiące zezwolenie małżonków, wyrażone w sposobie prawem przepisanym, pod warunkami i po doświad-
c? =
CHAPITRE VIII.
Des seconds mariages.
228. la femme ne peut-eoniracter un nouveau mariage quapres dix mois róvolus depnuis la dissolution du mariage precedent.
TITRE VL Du divorce. CHAPITRE PREMIER:
Des causes du divorea.
229. Lie mari pourra demander le diyorce pour cause d'adaltere de sa femme.
230. Lia femme pourra demander le di- vorce pour cause d'adultere de son mari, lorsquwil aura tenu sa eoncubine dans la maison commune.
231. Lies ć6poux pourront róciproquament demander le divorce pour cxcts, sóvices on injures graves, de Pun d'eux envers Pautre.
232. La condamnation de"un des ćpoux a une peine infamante, sera pour Pautre ćpoux une cause de divorce.
233. Lie consentement mutuel et persćvć- rant des ćpoux, exprimć de la maniere pre- serite par la loi, sous les conditions et aprts
CZA BD T"VHL
De secundis nuptiis.
228. Feminae secundas nuptias contrahere nequeunt, nisi decimo mense exacto adie,
quó primum mątrimonium dissolutum fuit.
POZETOU Ło UOS7WI. - De divortio. CZA.POU CZK L De divortii causis.
229. Ob uxoris adulierium vir divortiwm petere potest. 230. Uxor ob eamdem causam aciione divortii agere potest, si vir concubinam in com-
muni domo retinuerit,
251. Conjuges ob excessus, saevitias, vel graves injurias ab altera alteri illatas, mutuo
divortii libellum ad se mittere posunt.
232. Infamiae poena conjux damnatus alteri conjugi divortii causam praebet. 255. Mutuus et constans conjugum consensus, modis a lege praescriptis expresSsus

> £
czeniach, iakie prawo oznacza;'dowiedzie
dostatecznie, że życie wspólne iest im nie znośne, i że iest przyczyna nieodzowna roz- wodu między niemi.
DZTAŁ IL O rozwodzie zprzyczyny oznaczonóy. $ODDziaŁ| O formach rozwodu z przyczyny oznaczoney.
234. Jakażkolwiek będzie natura uczyn- ków lub występków, daiących powód do żądania rozwodu, dla przyczyny oznaczo- nćy; to, żądanie nie może bydź gdzieindziey wnoszone, tylko do Trybunału okręgu, w którym małżonkowie zamieszkanie: swoie maią. AE?
235. Jeżeli który z uczynków przytacza nych przez małżonka staie się przyczyną Urzędowi publicznemu, do pociągama przed Sąd kryminalny, sprawa rozwodu zawieszona będzie, póki nie nastąpi wyrok Trybunału kryminalnego; wtenczas może bydź wzięta na nowo, i zkryminalnego Wy- roku żadnego brać niemożna wnioskhń do nieprzyijęcia lub excepcyi szkodliwey mał- żonkowi powodowi. myk
236. Każde żądanie rożwodu wyszczególni czyny; oddane będzie z dowodami, ićżeli są iakie, Prezydentowi Trybunału, albo Sędziemu zastępcy, przez małżonka powo- da, osobiście, icżeli mu choroba nie prze
les ćpreuves qwelle. dćierminć,' pronvera
suffisament jque la vie commune leur est insuppórtable; et quil existe, par rapport A;. f.
Aeux, uneycause pćremptoire de divorce.
GH A EEB BOSE JI.
Du dięorce pour cause determinćee.
a: /SECGTTON' EL Des formes du divorce poyr cause determinće.
234. Quelle que soit la nature des faits ou des dćlits qui donneront lieu A la demande en- divorce.pour cause dóćierminće, cette demande ne] pourra ótre formće qwau tri- bunal de PFarrondissement dans Iequel les ćpoux auront leur domicile.
235. Si quelques-uns des faits allćgućs ar Pópoux demandeur donnent lien 4 une P
„poursuite criminelle de la part du ministere
public, action en diyorce restera suspen- due jusquaprts Farrćt de la cour de justice criminelle: alors elle pourra€tre reprise, sans qwil soit permis dinfórer de Parrćt
aucune fin de non-recevoir ou exception-
prejudicielle contre Pepoux demandeur.
236. Tonte demande en divorce dćtaillera, les faits; elle sera remise, avec les pieces a Pappui, sil y en a, au prósident du tribu- nal ou au juge qui en'fera lesfonctions, par Pepoux demandeur cn personne, A moins
et sub conditionibus'atque experinientis ab eadem indietis, intolerabile inter€0s vitae con- sortium et peremptoriam divortii causam satis probabit.:.
CZADB.JUŚR IL De divortio ob delerminatam causam.
SUB GB OBEI. De formis divortii ex determinata causa.
234. Libellus divorti ob determinatam causam, rmudlo criminis aut facti, quod divor- tio causam praebuerit, habito diserimine, coram tribunali districtus, ubi conjug'es degunt,
solummodo dandus. erit.); 453 Suze; Par. s 235. Quoties ex factis a conjuge actore allatis criminale judicium a publico ministerio
instiuatur, actio diworti usque ad criminalem sententiam suspenditur; qua s actio żpsa instaurart potest, quin. ab eadem sententia, vel rejectionis causa, vel alia quaevis praejudicialis exceptio actort opponenda deducutur.+
1, 0, A factis exacte instructus, et documentis, quibus tnnitatur, mit
236. Divortii lube; nitus, praestdi tribunalis aut ej
us vices gerenii ab ipsomct actore exhibendus est; st
6 ią ok Rokk
*

szkodzi: wtym przypadku, na iego żądanie i zaświadczenie dwóch doktorów, chirurc- gów albo urzędników zdrowia, urzędnik uda się do zamieszkania chorego, aby tam przyiął iego żądanie.
237. Sędzia wysłuchawszy powoda, i nczyniwszy mu przyzwoite uwagi, położy oznaki swoie na żądaniu i dowodach, spisze protokuł złożenia tego wszystkiego w swoie ręce."Ten protokuł podpisany będzie przez Sędziego i przez powoda,-chyba Że ten nie umie, albo nie może podpisać: w takim przypadku wzmianka o tćm uczynioną bę- dzie.
238. Ną dole tego protokułu, Sędzia umieści nakaz stronom, aby się stawiły przed nim osobiście na dzień i godzinę przez siebie wyznaczoną; i na ten koniec kopiią takiego rozkazu. prześle stronie do rozwodu pociąganćy.
239. W naznaczony dzień, Sędzia uczy- ri stronom obudwom, ieżeli staną, albo powodowi, ieżeli ten sam tylko stawa, prze- łożenia iakie uzna za zdatne do poiednania; ieżeli to nie pomoże, spisze protókuł, i na- każe złożyć żądanie z dowodami do Proku- ratora Cesarskiego, i rzęcz całą do Trybu- nału odeśle.
240. W następuiących trzech dniach, "Trybunał na przełożenie Prezydenta, albo Sędziego zastępcy, i na wniosek Prokura- tora Cesarskićgo, udzieli albo zawiesi po-
50
qwil wen soit empóchć par maladie: au- quel cas, sur sa rćquisition et la cerlificat de deux docieurs en mćdeciue on en chirur- gie, ou de deux officiers de santć, le nia- gistrat se transportera au domicile du de- mandeur, pour y recevoir sa demande.
237. Le jage, aprts avoir entendu le de- mandeur, et lui avoir fait les obseryations qwił eroira convenables, paraphera la de- mande et les pieces, et dreśsera proces-ver- bal de la remise de tout en'ses mains. Ce procts- verbal sera signć par le juge ei par le demandeur, a moins que celui-ci ne sache ou ne puisse signer; auquel cas il en sera fait mention.
238. Le juge ordonnera, an bas de son proces verbal, que les parties comparai- tront en personne devant lui, au jour et a Vheurce qu'il indiquera; et' qua cet effet co— pie de' son ordonnance sera par lui adres— sće a la partie contre laquelle le diverce est demande.
239. Au jour indiquć, le juge fera aux deux ćpoux, s'ils se prósentent, ou au de- mandenr, sil est seul comparant, les re- presentations qwil croira propres a općrer un rapprochement: s'il ne peut y parvenir, il en dressera procts—verbal, et ordonnera la communication de la demande et des pitces au.procureur impórial, et le referć du tout au tribunal.
240. Dans les trois jours qui suivront, le tribunal, sur le RR du prćsident ou du juge qui en aura łait les fonctions, et sur les conclusions du procureur impórial, ac
vero actor morbo impediatur, eo petente, et duobus medicis, chirurgis, aut officialibus sanitatis' de morbo testantibus, magistratus actoris domum. se conferet, ejus tinasltantiam
recipiendi causa.
257. Judex, audito actore eique propositis,'quae perpendenda esse judicabit, lbellum et documenta subscribet, et de eorum traditione sibi facta verbalem processum tnstruet. Hic ab ipso judice eś'ab actore subszgnandus est; quod si actor seribendi imyperitus aut źmpotens sit, de hae re mentio in eodem processu flet.
238. Qua die atque hora tam actor quam reus ipsimet in judiczo se sistere debeant, ju- dex in calce processus decernet; idcirco ejus decreti exemplar indicetur reo, in quemdivor-
tiz causa znstituitur.
239. Conjugibus, si constituta die judicio se sistant, pel actori., st solus obeał, judex animorum conciliationem suadebit, quam quoties obtinere non possit, pro- cessum verbalem de hac re instituct, libellum ac documenta ad regium procuratorem trans mnittet, et quidquid actum fuerit ad tribuncl referet.
240. Post haec intra triduum.tribunał, ad relationem praesidis, vel judicis, qui ejus

soli add w BOŻE a ZAKAZ MAKE m
zwolenie pozwania. Zawieszenie nad dni dwadzieścia trwać dłużey nie może,
5
241. Powód na mocy pozwolenia od Try- bunału, przypozwie obżałowaną stronę w formie zwyczaynćy, aby się stawiła osobi- ście doizby sądowćy w czasie ustępu, w prze- ciągu czasu oznaczonym prawem; na czele pozwu położona będzie kopiia żądania zanie- sionego 0 rozwód, i dowody śtwierdzaiące.
242. Po upłynieniu czasu oznaczonego prawem, czyli stróna pozwana stawi się albo nie, powód vsobiście z dobranym radz- cą, ieżeli tego uzna potrzebę, przełoży sam albo da przelożyć pobudki swego żądania, przedstawi popieralące dowody, i wymieni świadków do wysłuchania. AE
243. Jeżeli pozwany stanie osobiście, albo
rzez pełnomocnika swolego, może przeło- żyć sam albo przez swolego pełnomocnika swoie uwagi, tak co do pobudek żądania, iako też i co do dowodów,„od powoda przy- taczanych i co do świadków anianowanych od niego. Pozwany wymiem także świad- ków ze śwoiey strony do wysłuchania, względem tych powód uczyni nawzaiem agi swoie. A>
Woki. Spisany będzie protokuł stawienia się stron, ich powieści, uwag I zeznan, la” kie iedna znich lub druga uczynić mogą. Przeczytany będzie ten protokuł stronom, i oddany do podpisu; uczyni się wzmiańka względem 1ch podpisów, albo względem ich oświadczenia, że nie mogły, albo nie chciały podpisac.
cordera ou suspendra la pefmission deciter. La suspension ne pourra excćder le tórme de asy jours.
241, Le demandeur, en vertu de la permis= sion du tribunal, fera citer le adena dans la forme ordinaire, a comparaitre en personne a Paudience, a huis clos, dans le delai de la łof; il fera donner copie, en tete de la eitation, de la demande en di- vorce et des pieces produites a Pappui.
242, A Pechćance du dćlai, soit que le dćfendeur comparaisse ou non, le deman- deur en personne, assistć d'un conseil, s'il le juge a propos, exposera ou fera exposer les motifs de sa demande; i! reprćsentera les pieces qui Pappuient, et nommera les te- moińs quil sę propose de faire entendre.
243, Si le dćfendeur comparait en_per- sohne ou par un fońdć de pouvoir, il powr- ra proposer on faire broposer. ses observa- tions, tant sur les motifs de la demande, que sur les pieces prodnites par le deman- deńur et sur les temoins par lui nomnmćs. Le dćfendeur nommera, de son cótć, les tćmoins quwjl se propose de faire entendre, et sur łesquels le demandeur fera rćcipro- quement ses óbsertvations.
244, Il sera dressć procts- verbal des comparutions, dires et observations des parties, ainsi que des aveux que lune ou Pautre pourra faire: lecture de ce procts- vćrbał sera dónnće anxdites parties, qui se- ront requises de le signer; et il sera fait mention expresse de leur signature, ou de leur dćclaration de ne pouvoir ou ne vou- loir signer.
vices gesseru,
regio procuratorę audito, in jus vocationem admiitet aut suspendet; su-
spensionis vero tempus dierum wiginti spatium non exwcedet.: RA 41. Facultate impetrata, actor reumm more solito in jus vocari curabit, ut intra legiti- mum tempus zpsemetć judicio clausis januis se sistat, atque exemplum libelli de diyortio
in ciiationis,
fronte ad: eum transmiitet, cum documentis, quibus actio innititur.
242. Legitumo tempore iw elapso, praesente vel abseńte reo, aelor ipse, conszliatoria
opera, si velit, ę quos auduri vult, nomina profel et.
adjutus, petitionis causas exponet, documenta exhibebit, et testium,
343. Reus judicio se sistens, vel ejus legitimus procurator, adversus libelli causas, do=
cumenta ac testes exceptiones proponet, quibu
s picissim actor suas animadverstones objiciet.
244, Processus verbalis instituetur, in quo adnotabitur: qui in judiciuim venerint, quid ipsi dixerint aut observandum proposuerint, et quae alteruter eorum admiserit. dem noRZ0iÓe partibus legendus atque subscribendus proponetur, et tam si subcripserint, 3| nesciant vel subseribere recusent, specialis mentio fiet.
Guam SŁ

245. Odeśle Trybunał strony do dalszego wysłuchania ich publicznie, na co dzień i godzinę wyznaczy; nakaże uwiadomić Pro- kuratora Cesarskrego, 0 postępowaniu, są— dowćm w tćy sprawie, i wyznaczy sprawo- zdawcę. W przypadku gdyby pozwany nie stanął, obowiązany iest powód wręczyć mu nakaz Trybunału, wczasie przez ten. nakaz oznaczonym.
246. W dniu i godzinie przepisanćy na przełożenie Sędziego wyznaczonego; i po wysłuchaniu Prokuratora Cesarskiego, Try- bunał postanowi naprzód, co do powodów nieprzyięcia, ieżeli iakie wnoszone były. W przypadku gdyby ieuznał za gruntowne, Żądanie rozwodu odrzucone zóstanie; w przy- padku przeciwnym; albo gdyby posady: nieprzylęcia zanoszone nie były, Żądanie rozwodu będzie dopuszczone.
247. Zaraz po przyięciu żądania rozwodu, na przełożenie Sędziego wyznaczonego, i po wysłuchaniu Prokuratora Cesarskiego, wniydzie Trybunał w rozpoznanie istoty sprawy. Rozstrzygnie żądanie, ieżeli to iuż usposobionem do wyroku osądzi; aieżeli nie, to dozwoli powodowi okazywać dowody stosowne przez,niego przytaczane, a pozwa- nemu dowody przeciwne.
248. Na każdy akt sprawy mogą strony po przełożeniu Sędziego: wyznaczonego, i nim Prokurator Cesarski głos zabierze, po- dawać albo kazać podawać śrzodki swoie
57
245. Le tribunal renverrą leś parties ą Paudience publique, dont il fixera le jour et Phcure, il ordonnera la communication de la frocedure au procureur impórial, et commeitra un rapporteur. Dans le cas ou le defendeur n'aurait pas ćomparu, le de- mandeur sera tenu de lui faire signifier Por- donnance du tribunal, dans le dćlai quelle aura dćtermine.
246. Au jour et a Jheure indiqućs, sur le rapport du juge commis, le procureur impórial entendu, le tribunal stainera d'a- bord sur les fins de non-recevoir, s'il en a ćtć proposć. En cas qu'elles soient tron- vćes concluantes, la demande en divorce se- ra rejetóe; dans le cas contraire, ou sil n'a pas€tć proposć de fins de non—recevoir, la demande/en divorce sera admise.
247. Immćdiatement apres Iadmission de la demande en divorce, sur le rapport du juge commis, le procureur ianóriab enten- du, le tribunal statuera au fond. Il fera droit a la demande, si elle lui parait en ćlat dótre jugće; si-non, il admettra le de- mandeur 4 la preuve des faits pertinens par lui allćgućs, et le dćfendeur 4 la preuve contraire, ż
248. A chaque acte de la cause, les par- ties pourront, apres le rapport du juge, ct avant.que le procureur imperial ait pris la parole, proposer ou faire proposer leurs
245. Tribunal, die ac hora a se praefinitis, partes ad publicum auditorium mittet,
processum regio procuratori communicandum decernet, et causae relatorem eliget. Ś> Ś
SZ ve-
ro reus vadumonium deseruerit, actor tribunalis decretum, intra diem ab eodem defini
tum reo denunciari curabit.
246. Die et hora statuta, tribunal, judice relatore ac regio procuratore auditis, de cau- sis rejectionis, si quae propositae fuerint, primum decernet; quas si juri consonas depre- henderit, libellum divortii rejiciet: si vero causae rejectionis aut propositae non sint, aut juri consonąqe repertae non fuerint, diyortii libellus admittendus erit.
247. Divortii actione admissa, tribunal, referenie judice delegato ac regio procuratore audito, de merito causae decernet, et petitionem exaudiet, si tla instrucia sit, ut pro ea judicium ferri posse videtatur; secus vero actorem ad facta ab ipso deducia conyroban- da, et reum ad exceptiones afferendas, admittet.
248. In-quolibet judicii actu, post causae relationem, antequam regius procurałor suas proferat conclusiones, tam actor, quam reus, arguimenta omnia, quae ad propriaim cau-
8

58
stosowne, naprzód względem powodów nie- przyięcia, a potćm względem istoty sprawy; ale wżadnym przypadku radzca powoda dopuszczony nie będzie, ieżeli sam powód nie stawi się osobiście.
249. Zaraz po wydaniu wyroku, który in- kwizycye nakaże, Pisarz Trybunału prze- czyta część protokułu, wyrażającą miano- wanie dawnićy uczynione świadków, do wy- słuchania, od stron podanych; oznaymi stronom Prezydent, że mogą ieszcze wska- zać innych świadków, ale potćm to im wol-- ne nie będzie.
250. Strony przełożą natychmiast zarzu- ty swoie przeciw świadkom, których będą chciały usunąć; Trybunał względem tych zarzutów postanowi, wysłuchawszy- wćy Prokuratora Cesarskiego.
251. Krewni stron, oprócz ich dzieci i zstępnych nie są podlegli zarzutowi, z po- wodu pokrewieństwa, ani służący zpowo- du zostawania u małżonków w służbie, ale Trybunał przyzwoity wzgląd mieć będzie na zeznanie krewnych i służących.
252. Każdy wyrok przyymuiący dowo- dy ze świadectw, wymieni świadków do wysłuchania, i wyznaczy dzień i godzinę, w których strony stawie ich powinny.
moyens respectifs, dabord sur les fins de non-recevoir, et ensuiie sur le fond; mais en aucun cas le conścil du demandeur ne sera admis, si le demandeur nest pas comparant en personne.
249. Aussitót apres la prononciation du jugement qui ordonnera les enqućtes, le gretfier du tribunal donnera lecture de la partie du proces-verbal qui eontient la no= mination dćja faite des tćmoins que les par-
ties s« proposent de faire entendre. Ealles
seront averties par le president, qu'elles peuvent encore en designer d'autres, mais qu'aprts ce moment clles n*y seront plus recues.
250. Lies parties proposeront de suite leurs reproches respectifs contre les tćmoins qu'el- les vondront ćcarter.„Le tribunal statuera sur ces reproches, aprts avoir entendu le procureur impórial.
251. Lies parens des parties, a Pexception de leurs enfans et descendans, ne sont pas reprochables du chef de la parentć, non plus qae les domestiqunes des ćpoux, en raison de eette qualitć; mais le tribunal au- ra tel ćgard que de-raison aux dópositions des parens et des domestiques.
252.'Tout jugement qui admettra une preuve testimoniale, dćnommera les tćmoins qui seront entendus, et dćterminerale jonr et Pheure auxquels les parlies deyront les prćsenter.
sam conferunt, primum super rejectionis articulo, dein super merito causae, vel per se vel per alium proponere poteruni; consiliator taimen actoris, nisi hie in judicio se ipsum
sistat, admitti nequit.
249. Statim ac de inquisitione instituenda pronunciatum fuerit, tribunalis scriba. eam processus verbalis partem, in z audiendorum testium nomina ab ipsis proposita descri- pta habentur, legendam praebebit. Tribunalis Praeses easdem monebit de earuin jure nominandi alios testes, quo si tune uti noluerint, ipsarum petitio mon amplius postea ad-
mattetur.
250.„Adversus testes quos a judicio conjuges removere woluerint, suas exceptiones dein- eeps proponent; tribunal, regio procuratore audito, de istis decernet. 251. Partium cognati, praeter liberos eorumque descendentes, propter Pha dos Basy llz
et ipsarum famuli propter hanc qualitatem, a testimonio. praestando repe
nequeunt.
Tribunal vero, quanti consanguineorum et famulorum testimonia aestimanda sint, prouć
juris erit, perpendet.
252. Quum ex decreto testes ad probationem in judicio erunt admittendi, tribunal in sodem decreto testes audiendos designabit, et diem atque horam statuet, quibus partes,il-
łos in judicio exhibebunt.

59
253. Zeznania świadków przyymowane 253. Les depositions des tćómoins seront będą przez Trybunał zasiadający wczasie| regue par le Lribunal sćant a huis cłos, en ustępu, w przytomności Prokuratora Cesar-| prósence du procureur impćrial, des par skiego 1 stron,'i ich radzców, albo przyiaciół| ties, ot de leurs conseils ou amis, jusquau aż do liczby trzech zkażdey strony. nombre de trois de chaque cóte.
254. Mogą strony same, albo przez radz-|. 254. Lies parties, par elles ou par leurs ców swoich czynić świadkom uwagi, i przy- conseils, ponrront faire aux tómoins telles mowienia się stosowne, ale nie wolno stro| observations et interpellations quelles juge- nom przerywać świadków wich zeznaniach.| ront a propos, sans pouvoir nćanmoins les imterrompre dans le cours de leurs dćposi- tions.
255. Każde zeznanie wyrażone będzie na 255. Chaque dóposition sera rćdigće par piśmie równie iak powieści i uwagi, do któ- ćcrit, ainsi que łes dires et observations rych zeznania powodem były. Protokuł in- auxquels elle aura donnć lieu. Le procts- kwizycyi czytany będzie świadkom lak stro- verbal denquete sera lu, tant aux tómoijns nom; iedni i drudzy powinni go podpisać,| quaux parties: les uns et les autres seront wzmianka będzie o ich podpisaniu, albo o requis de le signer; et il sera fait mention ich oświadczeniu że nie mogą, albo nie chcą; de leur signature, ou de leur dóclaration podpisać. qwils ne peuvent ou ne veulent signer.
256. Po zamknięciu obudwóch inkwizy- 256. Apres la clóture des deux enquótes cyi, albo inkwizycyi powoda, gdy pozwa-| ou de celle du demandeur, si le dćfendeur ny nie siawi świadków, Trybunał odeśle| n%a pas produit de tćmoins, le tribunal ren- strony do wysłuchania publicznego, na| verra les parties a Paudience publique, dont dzień i godzinę wyznaczoną; nakaże okaza-| il indiquera le jour et PTheure; il ordonnera nie aktów Prokuratorowi Cesąarskiemu, i| la communication de la procćdure an pro- wyznaczy sprawozdawcę. Rozkaz taki wrę-| curenr impórial, et commettra un rappor- czony będzie pozwanemu, na żądanie po-| teur. Cette ordonnancee sera signifić an dó- woda, w przeciągu czasu w tym rozkazie| fendeur. a la requete du demandeur, dans
oznaczonym. le delai quelle aura dćtermine. 7 A=JiE:); 257. W dniu wyznaczonym do stanowcze- 257. Au jour fixć pour le jugement dć-
go wyroku, zda sprawę Sędzia wyznaczony, finitif, le rapport sera fait par le jagecom- potćm strony mogą przez siebie, albo przez| mis; les parties pourront ensuite faire, par
253. Tribural sedens; clausisque januis, coram regio procuratore, ipsis conjugibus, eorumdque eonsiliatoribus aut tribus utrumdque amicis, testes ewaudiet.
254. Conjuges ipsimet, vel eorum consilialores, quas observatzones et interrogationes op ortunas ewistimabuni, testibus proferent; quin tamen, dum isii rei seriem exponunt, obloqui tis possint.
255. Quaevis testium depositio, eorumque dicta atque observationes, quibus ea causam praebuerit, scriptis redugentur. et partibus verbalis earundem processus legetur, et, rogalis utrisque, ut huic subscribant, ab ipsis subscriptum, vel eo, quod non potuerint aut noluerint, non subscriptum fuisse, mentio fiet.
256. Expleta quoad utramque partem testium depositione, vel, cum reuś testes non ob- łulit, saltem quoad actorem, tribunal conjuges ad publicum auditorium., indictis die et hora, remittet: regio procuratori acta exhiberi mandabit, et.relatorem delegabit. De- cretum hujusmodi intra tempus in eodem praescriptum, ad actoris instantiam, reo denun- ctabitur.;
257. Die ad definiendam causam indicta, judex delegatus illam referet: conjiuges ipsz,
*

60'
swoieh radzców uczynić uwagi, które uży- tecznemi sprawie swoićy osądzą, po czem Prokurator Cesarski swoie wnioski poda.
258. Wyrok stanowczy wydany: będzie publicznie: gdy rozwodu dopuści, powód upoważniony będzie udać się do Urzędnika stanu cywilnego, aby ten wyrok wyrzekł.
259, Gdy żądanie rozwodu podane bę- dzie, z przyczyn gwałtów, srogości albo ciężkich obelg, choćby te przyczyny grun- towne miały zasady, Sędziowie mogą nie dopuścić. bezpośczednie rozwodu: w tym przypadku przed osądzeniem sprawy, upo- ważnią żonę, aby opuściła pożycie z mężem, nie będąc obowiązaną do przyięcia iego, gdyby się ićy to nie zdawało; i nakażą mę— żowi, aby ićy płacił pensyą alimentarną, stosowną do swoićy możności, ieżeli żona
sama z siebie nie ma dostatecznych przycho-*
dów, na opatrywanie potrzeb swoich.
260. Po. roku doświadczenia, ieżeli się strony nie poiednaią, stróna powodowa mo- żepozwać drugą, aby się stawiła do Try- bunału, w przeciągu czasu prawem ozna czonym, dla przysłuchamia się wyrokowi staaowczemu, który natenczas dopuści roz- wodu.
261. Gdy rozwód iest żądany z przyczy- ny, żeieden zmałżonków skazany iest na karę hańbiącą, ta tylko formalnosć zacho- wana będzie, aby złożyć w Trybunale cy-
Ń
elles- memes on par Porgane de leurs con- seils, telles observations qwelles jugeront utiles a leur cause: aprts quoi le procurćur impórial-donnera ses conclusions.
258."Le jagement definitif sera prońoncć publiquement: lorsqu'il admettra le divorce, le demandeur sera autorisć 4 se retirer de— vant Pofficier de Pćtat civil pour le faive prononcer.
259. Lorsque la demande en divorce an- ra ćtć formće pour cause dexcts, de sćvi- ces ou dinjures graves, entore qwelle soit bien ćtablie, les juges pourront ne pas ad mettre immediatement łe divorce, Dans ce cas, avant de faire droit, ils autoriseront la femme a quitter la compagnie de son mari, sans ćtre tenue de le recevoir, si elle ne le juge 4 propos; et ils condamneront le ma— ri a lui payer une pension alimentaire pro- portionnće a ses facultćs, si la femme na pas elle-móeme des revenus suffisans pour fournir a ses besoias.?
260. Apres une ananće d'ćpreuve, si les parlies ne. sont pas róunies, Pópoux de- mandeur pourra faire citer lautre ćpoux 4 comparaitre au tribunal, dans le dólais de la lot, pour y entendre prononcer le juge- ment-definitif, qui pour lors admettra le divorce.
261. Lorsque le divorce sera demandć par la raison qwun des ćpoux est condamne a une peine infamante; les seules formalitćs A obseryer consisteront a prćsenter au tri--
vel eorum consiliałores, quae utilia sibi widebuntur, exponent, ac deinde regius procura-
tor votum suum eliciet.
258. Sententia definiiiva in ao pe ertt proferenda auditorio; et quoties ea. divortium admittat, ojjicialem status civilis actor adire poterit, ut illud pronuncietur.
a5g. Ciwn actio divortii proposita fuerit ob excessus, saevitiem, gravesque injurias, li- cet ea plene probata sit, judicibus tamen divortium differre, fas erit. Tunc, antequam jus reddałur, mułieri facultatem a marito recedendi judices tribueat, quin ilhem, sz e re minime jutdicet, secum excipere cogatur; et quoties uxori in peculio. non sit, quantum pra necessitatibus est opus, maritum ad ejus alimenta pro niodo Jacultatlum praestanda dam-
nabunt.
260. Post annum separationis peractum, nisi conjuges iterum szmul conveniant, actor reum in judicium ciere poterit intra tempus jure praescriptum, ut tbi definikiyam senten- tiam exaudiat, quae in ipsum de divortto pronunciabitur.
261. Conjuge in poenam infunia nolato, si conjux alter hac de causa divortium: petat,
”. 4.....7..... tllius condemnationis authenticum exemplum tantummodo civili tribunali exhibebit, quod

wiłnym expedycyą, w przyzwoitćy formie, wyroku skazania, z zaświadczeniem'Trybu- nału kryminalnego, wyrażaiącem, że ten wyrok zniesionym bydź nie może, żadną drogą prawną.
162. W przypadku appellacyi od wyro- ku dopuszczenia, albo od wyroku stano— wczego, przez Trybunał pierwszćy instan- cyi wydanego w rozwodzie, rozpoznawana
i sądzona będzie sprawa, w Trybunale ap-,
pellacyynym, iako rzecz xagła.
263. Zeby appellacya przyjęta była, po- winna bydz zaniesiona w przeciągu trzech miesięcy od wręczenią wyroku wydanego w przytomności stron, albo zaocznie. Prze- ciąg czasz na odwołanie się do Trybunału kassacyynego przeciw wyrokowi oslateczne- mu, także iest.trzechmiesięczny, rachuiąc od czasu wręczenia. Odwołanie się zawie- szenie sprawuie.
264. Na mocy każdego wyroku, wyda- nego ostatecznie, albo który stał się prawo- mocnym, upważniaiącego rozwód, strona taki wyrok otrzymuiąca, obowiązana iest w przeciągu dwóch miesięcy stawić się przed Urzędnikiem stanu cywilnego, po przyzwo- itćóm przywołaniu drugićy strony dla wy- rzeczenia wyroku.
265. Bieg tych dwóch miesięcy zacznie się, względem wyroków pierwszćy instan- cyi, dopiero od upłynienia czasu do appel-
or
bunal de premiere instanee une€xpćdition en bonne forme du jugement de condamna- tion, avec un certificat de la cour de justice cwiniinelle, portant que ce meme jugement nest plus susceptible d'6tre rćformć par au- cune voie legale.
262. En cas dappel du jugement d'ad- mission ou du jugement: dćlinitif,.rendu par le tribunal de premiere instance en ma- tiere de divorce, la cause sera instruite ct jugóe par la cour d'appel,-comme affaire urgente.
263. I”appel ne sera recevable qu'autant quil aura ćte interjetć dans les trois mois A compter du jonr de la signification du juge= ment rendu contradictolrement ou e de— faut. Le dćlai pour se pourvoir a la cour de cassation contre un jugement en dernier ressort, sera aussi des trois mois A'compter de la signification. Le pourvoi sera su- spensif.
264. Em vertu de tout jagement rendu en dernier ressort ou passć en force de chose jugóe, qui autorisera le divorce, Póponx qui Panra obienu, sera obligć de se prćsen- ter, dans le dólai de deux mois, devant Kofficićr de Petat civil, Hautre partie di- ment appelće, pour faire prononcer le di- vorce.
265. Ces deux mois ne commenceront a courir, 4 Pegard des jagemens de premiere instance, qwaprts Texpiration du delai
tribunalis criminum vindicis declaratione firmabit, illam nempe sententiam jure ordina-
rio zmmutabilena esse.
262.-Quoties primae instantiae tribunal de divortio agi posse, vel illud faciendum esse judicaverit, si appellatio interponatur, appellationis tribunal causam wrgentiorum ad in-
star instituet atque definiet.
263. Nisz tres intra menses ab indicta sententia, quae post contentiosium judieium, aut ex contumacia prolata fuerit, appellatio non admitiitur. Joc temporis spatium:legiti- miem erit, cum ob sententiam, quae appellationi non subjaceć, ad tribunal cassa= tionis recursus porrigitur, qui interim sententiae execulionem suspendat.
264.. Cum sententiam divortium sancientem, a qua vel amplius provocari nequeat, vel quae in. judicatum transierit, conjux obtinuerit, coram officrali status civilis duos intra mnenses se sistet, altero conjuge rite accito, ut diwortium pronuncielur.
263. In judiciis primae instantiaę, praedicti duo mmenses post spałrum appellattoni con- cessum solummodo decurrunt: in sis, quae ex coniumacia ab appellationis tribunali pro-
Ty
w

62
łacyi; względem wyroków zaocznych w ap- p<llacyi, od upłynienia czasu na sprzeciwie- nie się dozwolonego; a względem wyroków ostatecznych w przytomności stron wyda- nych, po upłynieniu czasu na odwołanie się do eż i
266. Małżonek powód, gdyby w prze- ciągu czasu dwóch miesięcy wyżćy Wwyra- żonego, nie przywołał drugiego małżonka przed Urzędnika stanu cywilnego, utracą dobrodzieystwo otrzymanego wyroku, i nie może wracać się do sprawy 0 rozwód, tylko znowćy przyczyny; wtym iednak przypadku, może przytaczać za ważne, I przyczyny dawne.
OpDDziaŁ II.
O śrzodkach tymczasowych, iakie mogą bydź użyte, z powodu żądania rozwodu, dla oznaczonćy przyczyny.
267. Zarządzanie tymczasowe dziećmi, zostaie przy mężu, czyli on iest stroną po- wodową, czy pozwaną w sprawie rozwodo— wćy, ieżeli inaczćy Trybunał nie postano- wi na żądanie bądź matki, bądz familii, albo Prokuratora Cesarskiego, dla większe-
o dobra dzieci* '268. Zona czyli iest stroną powodową, czy pozwaną, w sprawie rozwodowćy, mo-
d'appel; a Pegard des arrets rendus par dć— faut en cause d'appel, qu'aprts Texpiration du dólai dopposition; et A Pegard des arróts contradictoires en dernier ressort, quw'aprts Fexpiration du dćlai du pourvoi en cassation.
266. I?ćpoux demanduer qui aura laissć
passer le dćlai de deux mois ci-dessus dć- terminć, sans appeler Iautre ćponx devant Pofficier de Petat civil, sera dćchu du be- nćfice du jugement qwil avait obtenu, et ne pourra reprendre son action en divorce, sinon pour cause nouvelle; auqueł cas. il pourra nćanmoins faire vąloir les anciennes
causes.
SECTION IL
Des mesures provisoires auxquelles peut don- ner lieu la demande en dworce pour cau- "ses dćterminee.
267. L/administraltion provisoire des-en- fans restera au mari demandeur ou dćfen— deur en divorce, A moins qu'il n'en soitau- trement ordonnć par le tribunal, sur la de- mande, soil de la mere, soit de la famille, ou du procureur impórial, pour le plus grand avantage des enfans.
268. La femme demanderesse ou defen- deresse en divorce pourra quitter le domi-
se i
D +
zruntur„, oppositionis tempore elapso: in judiciis tandem ultimae instantiae, atque post *contentionem prolatis, a die, quo ad cassationis tribunal aditus interclusus est.
266. Conjux actor, qui ante officialem status civzlis, altero: conjuge non accitó, duos praedictos menses elabi patialur, beneficium impetratae sententiae amittet; neque iterum, misi novis' ex causis; de diyortio agel, quibus tamen et priores addere poterit.
SEcTio IL
Quae interim praescribi possint, divortii petitione ob determinatam causam pendente.
267. Mariłus, sive actor, sive reus sit, usquedum lis_ de divortio pendet, filiorum cu-
ram geret, nisi, instante matre, familia, vel regio procuratore, in wsorum filiorum uti-
ltatem aliter tribunał sernserit.
268. Uxor, actrix reave sit in causa divortii, processu pendente, mariti: domum dese- rere poterit, atque alimenta pro modo facultatum ab ipso petere./ Tribunal, domum, ubi zMi sit habitandum, praescrubet; et, si locus erit, alimentorum quantitatem decernet.
. WODA
y
ABAK SW
UE
kę Gł stHyókie
BA e
Pa
a”<>)
due ima W, PA"Zz
a adr"

że opuścić zamieszkanie męża przez czas sprawy, i żądać pensyi alimentarnóy, Sto- sowney do możności męża. Trybunał wy- znaczy dom, w którym żona obowiązana zdiędzkać, i postanowi ilość pensyi alimen-= tarney, iaką mąż, ieśli tego potrzeba, po- winien ićy płacić.
269. Zona powinna dowieść, Że mieszka w domu wyznaczonym, za każdćm zanie- sionćm do nićy o to żądaniem; czego gdy nie uczyni, może ićy mąż odmówić dostar— czania alimentów; a ieżeli była stroną po— wodową w rozwodzie, może mąż wyrobić, aby nznana była za niezdatną do dalszego prowadzenia kasóć Z>
270. Zona wspólność maiątku maiąca, czy 1est stroną powodową, czy pozwaną w rozwodzie, może w każdym stanie sprawy, zącząwszy od daty nakazu, o którym wzmian- ka wartykule a58. żądać dła ocalenia praw swoich, przyłeżenia pieczęci na wszelkich ruchomosściach wspólnego maiątku. Pieczę— ci takowe zniesione będą dópiero przy ro- bieniu inwentarża, zocenieniem, i gdy mąż się obowiąże oddać w całości rzeczy inwen- tarzem spisane, albo odpowiadać zaich war- tość, iako dozozca sądowy.
271. Każdy zaciągniony obowiązek przez męża, na maiątek wspólności; każda alie- nacya ze strony iego nieruchomości,. do wspólnego maiątku należących, uczynione pozniey od daty nakazu, o którym wzmian- ka wartykule 238, za nieważne uznane bę- dą, ieżeli prócz tego dowiedziono, że są wykonane lub umówione na oszukanie praw Żony.
05
cile du mari pendant la poursuite, et, de mander une pension alimentaire proporti- onnće aux facultćs du mari. Le tribunal ińdiquera la maison dans laquelle la fem- me sera tenue de rćsider, et fixera, s'il y a lieu, la provision alimentaire que lemari sera obligć de lui payer.
269. La femme sera tenue de justifier de sa rćsidence: dans la maison indiquće, tou- tes les fois qu'elles en sera requise: A dć— faut de cette justification, le mari pourra refuser la provision alimentaire, et, si la femme est demanderesse en divorce, la faire dćclarer non-recevable A continner ses poursuites.
270. Lia femme commune en biens, de- manderesse ou dófenderesse en divorce, pourra, en tout ćlat de cause, A partir de la date de Pordonnance dont il est fait men- tion en Particle 238, requóćrir, pour la con- seryation de ses droits, Papposition des scellćs sur les effets mobiliers de la commnu- nautć. Ces scellćs ne seront levćs qwen fai- sant inventaire avec prisće, et A la charge par le mari de rcprćsenter les choses in- ventorićes, ou de rópondre de leur valeur comme gardien judiciaire.
271. T[oute obligation contractee par le mari 4 la charge de la cormmunautć, toute alićnation par lui faite des immeubles qui en dćpendent,. postćriearement 4 la date de Pordonnante. dont il est fait mention en Particle 2358, sera dóclarće nulle, sil est pronvć dailleurs quelle ait ćtć faite ou con= tractee en fraude des droits de la femme.
269. Quoties id reposcetur, mulier probabit, se in praescripta domo degere, et, hae de- ficiente probatione, maritus ili alimenta denegare poterit, atque a tribunali petere, ut judicio amplius locum non esse declaret, si ea actrix fiisset.
270. In quocumdque causae statu uxor, actrix aut rea; quae cum marito bona.communia habeat„.a die decreti articulo 238 memorati, ad suorum jurium cautionem petere poterit, ut mobilia communia obsignentur. autem obsignationes non auferentur, nisi anwentario atque eorundem mobilium aestimatione confeclis, et nisi maritus, ut deposita- rius judiciałis, ad ea omnia in specie rtstituenda vel ad ipsorum pretium praesiandum prius sese obstrinxerit.
, 271. Omnes obligationes, quibus maritus rem communem devinxerit, omnes immobi- lium ejusdem rei alienationes post decretum articulo 238 memoratum ab ipso factae, nul- lum sortientur effectum, quoties in fraudem jurium, quae uxori competunt, id eum egis- se probetwr. ACE|

- p mm ST" TONA©
04
NN
OnpziaŁ III.
O Powodach nieprzytęcia rozwodowey spra- wy dla oznaczoney przyczyny.
272. Sprawa o rozwód niknie, gdy się strony pólednalą; bądź od zaszłych wypad- ków mogącysh bydź. zasadą tey sprawy, bądź po zaniesieniu Żądania o rozwód.
273. W iednym i drugim przypadku,
strona powodowa uznana będzie za niezda—
„tną do wnoszenia sprawy swoićy: może ie- *dńak wnieść nową sprawę o rożwód, gdy
po zaszłćm poiednaniu, przyczyna do roz- wodu wypadnie, i wówczas nowe żądanie dawnemi przyczynami popierać może.|. 274. Jeżeli strona powodowa w rozwodzie zaprzecza, że poiednanie nastąpiło, strona ozwana złoży na to dowody, bądź z pism, Baz przez świadków w formie przepisanćy, w.oddziale pierwszym munieyszego Działu.
DZIAŁ III. O rózwodzie z wzaiemnego zezwolenia.
2175, Wzaiemne zezwolenie małżonków przyjęte nie będzie, ieżeli mąż nie maieszcze łat dwadzieścia pięć, a żona dwadzieścia ie- den: i;
276. Wzaiemne zezwolenie przyięte nie będzie, aż po dwóch latach małżeństwa._
277. Nie może bydz przyięte, gdy iuż dwadzieścia lat od zawartego małżenstwa
upłynie, albo gdy żona czterdzieści i pięć.
lat mieć będzie.
"SECTION III.
Des fins de non recevoir contre Paction. en divorć e pour cause determinće.
272. L/action en divorce sera ćteinte par la rćconciliation des ćpoux, survenue, soit depuis les faits qui auraient pu autoriser cette action, sois depuis la demande en di- vorce. ą ę
273. Dans Pun et Fautre cas, le-deman- deur sera dćclarć non recevable dans son action: il pourra nćanmoins en intenter une nouvelle pour cause survenue depuis la róconciliation, et alors faire usage des anciennes causes pour appuyer sa nouvelle demande.
274. Si łe demandeur en diyorce nie qwil y ait eu róconciliation, le dćfendeur en fe- ra preuve, soit par ćcrit, soit par tćmoins, dans la forme prescrite en la premiere se- ction du prósent chapitre.
CHAPITRE III Du dworce par consentement mutuel.
275. Lie conseniement mutuel des ćponx ne sera point admis, si le mari a moins de vingt-cinq ans, ou si la femme est mineure de vingt-un ans.:
276. Le consentement mutuel ne sera admis qwapres deux ans dę mariage.
277. Il ne pourra plus Petre apres vingt ans de mariage, ni lorsque la femmie aur quarante-cinq ans. 4
Skcrtro HL. Quando actio divortii ob deteramatam causam non admittatur. 272. Reconciliatione conjugum, sive ante sive post divortii petitionem ea inita sit, ac-
tio divortii exstinguitur.
'273. Utroque casu actoris petitio rejicitur, quamwis, novis post reconciliationem super-
ribus eliam titulis firmare possit.
* venientibus causis, ille denuo actionem diyortit proponere et posteriorem petitionem prior
274. Actore in causa divortii reconciliationem factam fuisse negante, reus, vel scriptis, vel testibus, id comprobabit, prout sectione pruma hujus eapitis declaratum est,
Ca: POWA KIL
De divortio ex mutuo consensu.
275. Mutuus conjugum consensus pro divortio non admiititur, quoties maritus vigesi-
mum quintwn annum, et uxor primum supra vigesimum non excesserint. 276. Post biennium a contractis nuptiis solummodo mutuus conjugum consensus tn causa
divortii locum habebit. 277. Post viginti annos perpełui conj
ugii, et cum uxor quadragesimum quintum aetatis annum jam explevit, pariter ex mułu conąensu divortii petitio non admiititur.

DJ
278. W żadnym przypadku wzaiemne ze- zwolenie małżonków, dostateczne nie będzie, ieżeli nie są dotego upoważnieni przez swo- ich oyców i matki, albo przez innych wstę- pnych żyiących, według prawideł przepi- sanych artykułem 150, w Tytule o Mażł- żeństwie,
279. Malżonkowie którzy postanowili uskutecznić rozwód przez wzaiemne zezwo- lenie, powinni uczynić naprzód inwentarz, i ocenienie wszelkich dóbr swoich nierucho- mych i ruchomych, ułożyć swoie prawa na wzaiem, względem których wolno im iest iednak ugodzić się.
280. Obowiązani są także wyłuszczyć na piśmie umowę swoię, co do trzech punktów następuiących:
1. Komu ich dzieci zmałżeńskiego mię- dzy niemi związku pochodzące, powierzo= ne będą, bądz przez czas doświadczenia, bądź po wyrzeczonym rozwodzie;
2, Do iakiego domu przenieść się ma żo- na, i wnim mieszkać przez cząs doświad— czenia;
3. Jaką summę: obowiązany mąż płacić żonie przez tenże sam czas, iężeli ta nie ma dostatecznych„przychodów na opatrzenie swych potrzeb.
281. Małżonkowie stawią się razem i oso- biście, przed Prezydentem Trybunału cy- wilnego swego okręgu, albo przed Sędzią zastępcą, i oświadczą mu wolą swoię, w przy- tomności dwóch Notaryuszów, których z so- bą przyprowadzą.
65
278, Dans aucun cas, le corisentement mutuel des ćpoux ne sulfira, sil nest au- torisć par leurs peres et meres, ou parleurs autres ascendans vivans, suiyant les regles prescrites par Particle 150, au titre da mariage.||; PRO
279. lies ćpoux dóterminćs 4 opórer le divorce par consentement mutuel, seront tenus de faire prćalablement inventaire et estimation de tous leurs biens meubles et immeubles, et de rćgler leurs droits respe- ctifs, smr lesquels il leur sera nóanmoins libre de transigec.
280. lls seront pareilllement tenus de constater.par ćcrit lenr convention sur les trois points qui suivent:
1. A qui les enfans nćs de leur union se tont confićs, soit pendant le temps des ćpreuves, soit apres le divorce prononcć;
2. Dans quelle maison la ferame devra se retirer et resider pendant le temps des epreuves;
3. Quelle somme le mari devra payer 4 są femme pendant le meme temps,-si elle n'a pas de revenus sutfisans pour fournir' a ses besoins.
281, lies ćpoux se presenieroni ensemble, et en personne, devant le president du tri- bnnal civil de leur arrondissement, ou de- vant le juge qui en fera les fonctions, et lui feront la declaration de leur volontć, en prćsence de dćnx notaires amenćs par eux.
278. Nisz utriusque conjugis parentes, aliive ipsorum ascendentes vivi auctores fiant, ut articulo 450 tittulo de Matrimonio praescripitum est, mutuits conjugum consensus ad divor--
tium non sujficiet.
„279. Conjuges, qui mutuo consensu divortium praeoptant, inventarium atque aesitima- tionem omnium suorum moblium atque immobilium antea conficient, et sua propria jura quisque eorujn dispescet; super quae iamen ipsis transigere fas erit.
280. Scrzpłis pariter ,-quae de hisce tribus pacti inter se fuerint conjuges, declarabunt: 1. Cuz filii ew zpsis procreati, tam donec experimenta flunt, quam post divortium, tra=
dendi, sint;
2. Ubi uxor, pendentibus experimentis, se recipiet atque manebit;
N
3. Quantum uxori, ut suis consułat necessilatibus, a marito interim solpendum, quo-
łies praediciae*in peculio satis non sit,
281. Ipsimet conjuges, una simul praesidem civilis tribunalis sui districius, aut ejus vi- ces gereniem adibunt, illique coram duobus notariis secum adductis propriam voluntatem
declarabuni.
9

66
282. Sędzia oboygu razem i każdemu z nich w szczególności, w przytomności dwóch Notaryuszów, przełoży uwagi, i napomnie- nia przyzwoite; da im przeczytać Dział IV ninieyszego Tytułu, który urządza skutki rozwodu, i wystawi im. wszelkie wypadki, z takiego ich postępku.
283. Jeżeli małżonkowie nie odstępuią po- slanowienia swoiego, da im Sędzia akt, iż , żądaią rozwodu, i na niego zezwalaią wza-
iemnie: obowiązani będą okazać t złożyć natychmiast w ręce, Notaryuszów, oprócz aktów wzmiankowanych w artykule 279 i 280.
3. Akta urodzenia swego i małżeństwa.
2. Akta uródzenia i śmierci wszystkich dzieci, spłodzonych z małżeńskiego między niemi związku.
3. Oświadczenie urzędowne swoich oyców i matek, albo innych wstępnych żyiących, wyrażające, że dla przyczyn im wiadomych, upeważniaią, aby ten ich syn albo ta córka, wnuk ałbo wnuczka, ożeniony z tą, albo będąca za tym, Żądali rozwodu, i na ten zewolili. Oycowie, matki, dziadowie i ba- by, miami będą za żyjących, dopóki nie bę- dą złożone akta, śmierć ich zaświadczaiące.
284. Nolaryusze spiszą protokuł wyszcze- gólniaiący wszystko, cokolwiek mówione i czynione było, w uskutecznieniu artykułów poprzedzaiących: oryginał tego zostanie przy
282. Lie juge ferajaux deux ćpoux reunis, et 4 chacun deux en particulier, en pre sence des deux notaires, telles reprósenta- tions et exhortations qwil eroira convena- bles; il leur donnera. leciure du chapitre IV. du prćsent titre, qui regle les e/fets du di- varce, et lenr dćveloppera toutes les consć— quences de leur dćmarche.
283. Si les ćpoux persistent dans leur re- solution ,* il leur sera donnć acte, par le juge, de ce qwils demandent le diyorce et y consentent mutuellement; et ils seront te- nus de produire et de dćposer 4 Pinstant, entre les znains des notaires, outre les actes mentionnćs aux articles 279 et 280,
1. Les actes de leur naissance, et celui de leur mariage;;
2. Lies actes de naissance et de deces de tous les enfans nćs de leur union;
3. La dóclaration authentique de leurs pre et móre, ou autres ascendans vivans, portant que, pour les causes a eux connueś, ils autorisent tel ou telle, leurs fils ou fille,
etit- fils ou petite- fille, marić ow mariće a telle ow tel, A demander le divorce et a y consenlir.[Les peres, meres, aleuls et aieules des ćpoux, seront prósumćs vivans jusqwa la reprósentation des actes consla- tani leur dóces.
284. ILiesnotaires dresseront proces-verbal detaillć de tont ce qui aura e€tć dit et fait en exćcution des articles prócćdens; la mi- nute en restera au plus agć des deux no-
282. Judex ambos conjuges una simul pracsentes, et: singulos quoque, seorsum coram. śisdem notariis monebit atque hortabitur, prout ere judicabit; caput IF” hujus tiluli, in quo de effectibus divortiii agitur, iisdem perleget, omnesque illius consequentias enucleabit.
283. Si conjuges in eodem perstant consilio, judex declarabit in actis, eos diworlium postulare, et mutuo in hoc consentire; pst vero apud tabelliones, una cum actis, de qui- buś mentio fit in articulis 239 et 280, ullico edere ac deponere debebunt:
1. Acta nativitatts, nec non initi matrimonii;
a. Acta nativitalis et decessus singulorum ex filiis ab ipsorum conjugio ortis;
3. Authenticam patris ac matris, aliorumve ascendentium, qui adhiuc supersint„, de- elarationem, qua constet„'illoś ob causas sibimetipsts cognitas auctoritatem praestare,' ut hic vel illa ex eorum filiis vel filiabus, nepotibus neptibusve, matrimonzo copulatus vel nupta huic vel illi, divortium petat et in hoc consentiat. Conjugum pater atque mater, avL aviaeque vivere praesumuntur, donec acta proferaniur, quibus eorundem obitus comprobetur.
284. Tabelliones, quidguid dictum factumwve fuerut nes, quad>J
uxta praecedentium articulorum
ilżspositiones, singulatim in processu werbali referent._Autograpluem apud, seniorem ex
WPWOSZY METRO: MIERZE CT

LJ
Notaryuszu starszymi wiekiem, iakd też i dowody złożone, przyłączone będą do pro- tokułu; będzie*wprotokule wzmianka 0 ostrzeżenia żony, aby się przeniosła we dwudziestu czterech, godzinach, do domu umówionego między nią i mężem, na mie szkanie wtem domu, aż do wyrzeczenia roz- wodu.
285. Oświadczenie tym sposobem uczynio- ne, ponawiane będzie w pierwszych dwóch tygodniach każdego z następuiących: czwar- tego, siodmego i dziesiątego miesiąca, za- chowuiąc też same formalności. Obowią- zane będą strony, za każdą razą złożyć do- wód przez akt publiczny, że ich oycowie, matki, albo inni wstępni Żyiący, trwaią w pierwszym przedsięwzięciu, ale nie będą obowiązane powtarzać składańia żadnego in- nego aktu.
286. W piętnastu dniach po upłynionym roku, od pierwszego oświadczenia rachuląc, małżonkowie, każdy w przytomności dwóch przyiacioł, osób znakomitych w okręgu, przynaymnićy lat pięćdziesiąt mających, sta- wią się razem ósobiście przed Prezydentem a ZAB albo Sędzią zastępcą, złożą ex- pedycye wprzyzwoitey formie, czterech protokułów, wyrażających wząiepme ze zwolenie, i wszystkie akta przyłączone do tego; każdy z małżonków oddzielnie, w przy- tomności iednak iednego przy drugim, i czterech osób znakomitych, żądać będzie u Urzędnika, dopuszczenia: rozwodu.
67
łaires, ainsi que les pieces produites, quż demeureront annexćes au proces-verbal, dans lequel il sera fait mention de Iavertis- sement qui serą donnć 4 la femme de se re- tirer, dans les vingt-quatre heures, dans la maison convenue entre elle et son mari, et dy rćsider jusquwau divorce prononcć.
285. La declaration ainsi faite sera. re- nonvelće dans la premiere qainzaine de chacun des quatrieme, sepiieme et dixieme mois qui suivront, en observant les mómes formalitćs. les parties seront. obligćes 4 PROC chaque fois la preuve, par acle public, que leurs peres, meres, ou aulres ascendans vivans, persistent dans leur pre- mitre dótermination; mais elle ne seront tenues a repćter la production d'aucun au- tre acte.
286. Dans la quinzaine du jour ou sera rótolue Daumće, a compter de la premiere dóclaration, les ćponx, assistćs chacun de deux amis, personnes notables dans Par rondissement, agćs de cinquante ans au moins, se presenteront eusemble et en per- sonne devant le prósident du twibunal ou le juge qui en fera les fonctions; ils lui re- mettront lęs expóditions en bonne forme des quatre procts-verbaux contenant leur cor— sentement mutuel, et de tous les actes qui y auront ćtć annexćs; et requerront du ma- gistrat, chacun sćparćment, en próscence nóanmoins Pun de Pautre et de quatre no- tables, ladmission du divorce.
eisdem. tabellionibius adservabitur, una cum editis do.umentis, quae processui adnexa ma- nebunt; in quo mentio quoque fiet, monitam uxorem ab judice fuisse, ut intra viginit quatuor horas in eam se conferat domum, de qua cum marito pacta fuerit, ibique more- tur, donec divortii sententia lata sit.-
285. Dzclaratio praedicta., ita concepta iterabitur intra prumos quindecim dies quarti subsequentis: mensis, septimi ac decimi, iisdem servatis solemnitatibus. singulis wicibus actu authentico probare tenentur, suos genitores aliosve ascendentes vivos_in pri- mo persevarare. consilio; praeterea nullum aliud documentum tierum profer re cogentur.
286. Post revolutum annum a prima declaratione, conjuges, Ura quindeczm dies, comitantibus utrumque duobus umicis, in: districtu spectabilibus et saliem quinquagena= riis, ipsimet simul tribunalis praesidem aut ejus vices gerentem adibunt, atque ili qua- tuar processuum verbalium, in guibus mułuus eorum consensus continetur, et omnium actorum, quae praedictis adnexa fiissent, exempla rite con, fecta exhibebunt; ac dein quisque eouum sirgillatim, alter alteri tamen praesens, e£ coram quatuor praediciis piris specta—
bilibus, divortium a tribunali sibi perinitti rogabunt., , I 2:08 *

287. Gdy Sędzia i przyiaciele uczynią
swoie przełożenia małżonkom, ieżeli ci trwa- ią wswoim zamiarze, dany im będzie akt ich żądania, i złożenia przez nich wszelkich dowodów; Pisarz Trybunału spisze proto- kuł, który bądzie podpisany przez strony ( chybaby strony oświadczyły, iż uie umie- ią, albo nie mogą podpisać, o czem wzmian- ka uczyniona będzie), i przez czterech przy= branych przyiaciół, przez Sędziego i Pisarza. 288. Zaraz na dole protokułu Sędzia położ swóy nakaz wyrażający, że we trzech dridóh zda sprawę o wszystkim całemu Trybuna- łowi, wizbie radnóy, na wniosek pismem wyrażony Prokuratora Cesarskiego, które— mu na ten koniec Pisarz wszelkich dowo- dów udzieli;
289. Jeżeli Prokurator Cesarski znaydzie w dowodach, że małżonkowie mieli wiek przyzwoity, mąż dwadzieścia pięć lat, ażo- na dwadzieścia jeden, gdy złożyli pierwsze oświadczenie; że wtym czasie iuż od lat dwóch w małżeńskim związku zostawali; że od jch małżeństwa ieszcze lat dwadzieścia nie upłynęło; że żona nie ma lat czterdziestu pięciu: że wzaiemne ich zczwolenie wyra- żone było cztery razy w ciągu roku, po po- przedniczem dopełnieniu wszystkiego, co wyżćy przepisane, i ze wszystkiemi for- malnościami wtym Dziale oznaczonemi; a
287. Aprts que le juge et lesassistans au. ront fa leurs observations aux ćpoux, s'ils persćvćrent, il lemur sera donnć acte de leur rćquisition, et de la remise par eux faite des pieces a Pappui: le greflier du tribunal dressera proces-verbal,-qui sera signć tant par les parties(4 moins qwelles ne dćcla- rent ne savoir.du ne pouvoir signer, au- quel cas il en sera fail mention), que par les quatre assistans, le juge et le greffier.
268. Le juge metira de suite, au bas de ce procćs-verbal, son ordonnanee, portant qne, dans les trois jours; il sera par lui róferć du tout an tribunal en la chambre du conśeil, sur les conelusions par ćcrit du proeureur impćrial, auquel les pieces: se- ront, a cet effet, communiqućes par le grelfier. ja:
28g. Si le proćureur impćrial trouvę dans les pieces la preuve que les deux ćpoux ćtaient Agćs, le mari de vingt-cinq ans, la femme de vingt=un ans, lorsqu'ils ont fait leur premiere declaration; qua cette ćpoque ils ćtaient marićs depuis deux ans; que le mariage ne remontait pas a plus-de vingt; que la femme avait moius de quarante-cinq ans; que le consentement mutuel a ćtć ex- primć quatre fois dans le cours de Tannće, apres les prealables ci-dessus preserits et avec toutes les formalitćs requises par le present chapitre, notamment avec Pautori-
287. Postquam judex spectabilesque viri suas conjugibus animadversiones proposuerini, ac ipsz in coepto consilio perstent, in actis adnotabitur, illos divortium petiisse, ac do-
cumenta ad petitionem firmandam edidzsse.
Tribunalis scriba processum verbalem in-
stiluet, quem conjuges psi jas vel nesciant vel scribere non possznt, quod quidem ad-
notabitur) et quątuor specta
iles viri, ct judex ac scriba, subsignabunt.
288. Judex huic processui verbali decretum apponet, se intra triduum cuncta in aula consilii ad tribunal relaturum, justa regit procuratoris votum scrzptis emittendum, cui
hac de causa actus omnes scrzba communicabit.
289. Sz regio procuratori ex actis pateat,
conjuges, cum primam declarątionem'di--
vortii emiserunt, alterum quintum supra vtgesimum, alteram vero vigesimum przmum
aelatis annum jam explevisse; eodem tempore pariter ipsos biennium quidem„non vero
vicennium, a nupłiis excessisse; uxorem nondum quadragesimum quintum aelałis annium
aiiigisse: mutuum circa divortium consensum ab ipsis quater in anno declaratum fuisse
post omnia praemitenda superius statua, et impletis omnibus hoc- capite praefinitis so-
lemnitatibus, et praecipue interposita auctoritate parentum conjugis utriusque, aut, hisce +
E IRINA JĄ 1
p z m RÓ ME
m— m a Pm"
pap"
RÓŻA trakiiewai 107%.

szczególniey z upoważnieniem oyców i ma- tck małżonków, albo innych ich wstępnych żyjących ,- w przypadku poprzedzaiącćy śmierci oyców i matek; wyda swóy wnio- sek w tych wyrazach, prawo pozwala; w prze- ciwnym przypadku, zabrania prawo.
ago. Trybunał względem tego przełoże- nia nie może czynić żadnych sprawdzeń, nad wyrażone w arlykule poprzedzaiącym. Jeżeli ztąd wypada, że podług zdania Try- bunału, strony zadosyć uczyniły warun- kom, i wypełniły formalności oznaczone prawem, dopuści rozwodu, i odeśle strony do Urzędnika stanu cywilnego, aby rozwód wyrzekł; w przypadku przeciwnym,'Try- bunał oświadczy, iź nie ma mieysca dożwo- lenie rozwodu, i powody swego wyroku przytoczy. Aa”
2g9r. Appellacya od wyroku oświadcza— iącego niedopuszczenie rozwodu, nie będzie przyjęta, ieżeli założona nie będzie przez obiedwie strony, a wszelako aktami oddziel- nemi, za dni dziesięć nayweześnićy, anay— późnićy wdwudziestu, od daty wyroku pierwszćy instancyi.(*)
292. Akta appellacyi będą wręczone na- wzaiem, tak drugiemu małżonkowi iako-i Prokuratorowi Cesarskiemu przy Trybuna- le pierwszćy instancyi.
6g sation des ptres et mtres des ćpoux, ou avec celle de leurs antres ascendans viyans en cas de pródćcts des ptres et meresż il donnera ses conclusions en ces termes, La loz permet: dans le cas contraire, ses con- clusions seront en ces termes, Za loż em- peche.
290. Le tribunal, sur le refćre, ne pour- ra faire d”autres vćrifications que celles in-. diqućes par-Particle precćdent. S'il ca ró- sulie que, dans Popinion du tribunal, les parties ont satisfait anx conditions et rem- pli les formalitćs dćterminćes par la- loi nl admeitra le divorce, et renverra les parties devant Połficier de Petat civil, pour le faire prononcer: dans le cas contraire, le tribu- nal dćclarera qwil ny a pas lieua admettre le divorce, et dóduira les motifs de la dć- cision.
291. L/appel du jagement qui aurait dć- clarć ne'pas y avoir lieu 4 admettre le di- vorce, ne sera recevable qu'autant qwil se- ra inierjetć par les deux parties, et nćan— moins par actes sćparćs, dans le dix jours au plus tót et au plus tard dans les vingt jours de la date du jugement de premiere instance.
292. Les actes d'appel seront róciproque- ment signifićs tant A Pantre ćponx quau procureur impćrial au tribunal de premiere instance.
wiła fiumetis, aliorum ascendentium viventium, regius procurator ita concludet: lex pet-
mitiit„vel contra, lex vetat.
290. Tribunał super articidlo dicła sient.
relalionem nil aliud inquirere poterit, praeter ea, que superzorz Si ex illa tribunali videbitur partes conditionibus-satisfecisse, el$0-
lemnia a jure praeścripta implevisse, divertium admittet, et ad officialem status civilis
conjuges remittet, ut zllud' pronuncietur; secus diyortiio locum non esse declarabit O z)) 2
sententiae argumenta depromet.
291.„4 senteniia,
poterit, nisi actis quidem sejunctis, sed ab utrogue coniuge, nec
et sude
quae divoriio admittendo locum non. esse declaraverit, provocari non
ante decimum., nec
post vigesimum. diem, a quo tribunalis primae instantiae senientia prolata fuit, appel-
latio inierponatur.
2q2. Actus appellationis vicissim tam alieri conjugi, quam regio procuratori-penes
tribunal primae instantiae denunciabuntur.
(*) Dla zrozumienia tego artykułu trzeba wiedzieć, że iest zamiarem Prawa, aby strony nieuwodząc się raptownym zapałem, namyśliły się pierwćy, niżeli appelluią, ale oraz aby nie zwłoczyły za madto wniesienia appellacyi.

TO WECZ NORA SCZĄZWCZNE
293. Prokurator Cesarski przy Sądzie pier- wszćy instancyi, w dziesięć dni po uczynio- nóm wręczeniu iemu drugiego aktu appel- dlacyi; prześle Prokuratorowi Jeneralnemu Cesarskiemu, przy sądzie appellacyi expe- dycyą wyroku, 1 dowody-na których się zasadza. Prokurator Jeneralny Cesarski przy sądzie appellacyi, w dniach dziesięciu, rachuiąc od dnia odebrania dowodów, poda wnioski swe na piśmie: Prezydent albę Sę- dzia zastępca, uczyni przełożenie. swole 'Trybunałowi appellacyi w izbie kzniac 1 w ask, dziesięciu od złożenia wniosków Prokuratora Jeneralnego Cesarskiego stano— wczy wyrok zapadnie.
294. Na mecy wyroku dozwalaiącego roz- wodu, w przeciągu dui dwudziestu od ie- go daty, strony stawić się powinny razem, i osobiście przed Urzędnikiem stanu cywil- nego, aby wyrzekł rozwód, po uchybieniu tego czasu, wyrok poczytany iest za niedo—
ły. P> DZIAŁ IW.
O słutkach rozwodu.
205. Rozwiedzieni małżonkowie dla ia— kićykolwiek przyczyny, nigdy w związek małżeński wniyść zsobą nie mogą.
296. Gdy rozwód stanie z przyczyny ozna-
czonćy, rozwódka nie może isć za mąż, aż
po upłynieniu dziesięciu miesięcy od wyrze- czonego rozwodu.
293. Dans les dix jours, a compter de la signification qui lui aura ćtć faite du second
acle d appel, le procureur imperial au tri-'/
bunal de premiere instance fera passer au P BAP. p,
procureur gónćral impćrial en la cour d'ap=
pel, lexpćdition du jugement, et les pic-
ces sur lesquelles il est intervenu. Le pro--
cureur gónćral impórial en la cour d'appel donnera ses conclusions par ćcrit, dans les
„dix jours qui suiyront la. róception des pie-
ces; le prósident, ou le juge qui le supple- era, fera son rapport a la cour d'appel, en la chambre du conseil, et il sera statuć dć- finitiyement, dans les dix jours qui suivront la remise des conclusions du procurcur gć- nóral imperial.' 294. Em vertu de Farrót qui admettra le divorce, et dans les vingt' jours de sa date, les parties se prćsenteront ensemble€t en personne devant Iofficier de Tćtat civil, pour faire prononcer le divotce. Ce dćlai passć, le jagement demeurera comme nou avenu.
CHAPITRE[V. Des effets du divorce.
295. Les ćpoux qui divorceront pour quelque cause que ce soit, ne pourront plus se rćunir.
296. Dans le cas de divorce prononcć pour cause detęrminće, la femme divorcće ńe pourra se remarier que dix mois aprćs le divorce prononcć.
293. Regius procurator apud praedicium tribunal, decem intra dies post secundum ap- 1 s actum denunciatum, sententiae, omniumque documentorum, quibus ea innititur,
pelationis ac exemplar ad reg
gium procuratorem apud tribunal appellationis" mittet.„ic, intra decem
dies a receptis actis, votum sum tribunali appellationis seriptis edet: praeses, vel judex źllius vices gerens, U aula consilii causam referet, et non ultra decem dies ab emiso
procuratoris voto idem tribunal definitivam proferet sententiam.
294. In vim sententiae, qua divortium admissum sit, et intra vigesimum diem, post- quam ea lata fuit, conjugesmet ipsi una simul officialem status ciwilis adibunt„uł ab
bebitur.
« zpso divortium pronunctetur. Hoc temporis intervallo elapso, judicium pro infecto ha-
CAPU T TY:
De divortii effeciibus. 295. Conjuges, quacumque de causa divortium fecerint, una. stmuł, amplius matrimo-
nio jungi nequeunt.
106. Cum divortium ob determinatam causam pronunciatum fuit, mulier praecedenti vinculo soluta; ante decimum mensem a diwortii sententia, ad secunda vota non transtbit.
i
a
d

297 Gdy nastąpi rozwód ze wzalemnego zezwolenia, Żadna ze stron w nowy mał- żeński związek wchodzić nie może, aż po upłynieniu lat trzech od wyrzeczenia roz— wodu.
298. Gdy rozwód dozwolony sądownie, z powodu eudzołoztwa, strona winna nie może nigdy związku małżeńskiego zawrzeć z osobą wspólnictwa swoićy winy; Żona cndzołożąca skazana będzie tymże samym wyrokiem, za przełożeniem urzędu publi- cznego, na zamknięcie w doma poprawy przez czas oznaczony;; który krótszy nie bę- dzie nad trzy miesiące, ani dłuższy nad dwa lata.
299. Zjakićeykolwiek przyczyny nastąpił rozwód, wyiąwszy przypadek wzaiemnego zezwolenia, małżonek, przeciw któremu roz- wód był dozwolony, traci wszelkie korzy— ści udzielonę sobie od drugiego małżonka, bądź przez umowę małżeńską, bądź przez układy późnićy zawarte.
300. Małżonek rozwód otrzymuiący, za— chowa dla siebie wszelkie korzyści, udzie lone sobie od drugiego małżonka, chocby ułożone były nawzaiem, a ta' wzaiemność nie miała mieysca.
301. Jeżeli małżonkowie żadnych sobie korzyści nie zapewnili, albo ieżeli zapewnio- ne, dostatecznemi nie są dla utrzymaniasię małżonka otrzżymuiącego rozwód,'Trybu- nał może mu udzielić pensyą alimentarną, z maiątku drugiego małżonka, nie przecho-
"” pł 297. Dans le cas de divorce par consente- ment mutuel, aucun des deux ćpoux ne pourra contracter un nouveau mariage que trois ans aprts la prononciation du divorce.
298 Dans le cas de divorce admis en ju- slice pour cause d'adulitre, Iepoux coupa= ble ne pourra jamais se marier avec son complice. La femme adultere sera conda- mnće par le móme jugement, et sur ła re— quisition du ministere public, a la rćclu- sion dans une maison de correction, pour un temps determinć, qui ne pourra ćtre moindre de trois mois, ni excćder deux annćes. D
299g. Pour qnelque cause que le divoyce ait lieu, hors le cas du consentement mu- tuel, Pepoux contre lequel le diyorce aura ćtć admis, perdra tous les avantages que Fautre ćpoux lui avait faits, soit par leur contrat de mariage, soit depuis le mariage coniracte.
300. Lepoux qui aura obtenu le divorce; conservera les avantages A lui faits par au— tre ćpoux, encore qu'ils aient ćlć stipułćs rćciproques, et que la róciprocitć n'ait pas lieu.
301. Si les epoux ne s/ćtoient fait aucun avantage, ou si ceux stipulćs ne paraissaient E- suffisans pour assurer la subsistance de *śpoux qui a óbienn le divorce, le tribunal pourra lui accorder, sur les biens de Vau- tre ćepoux, une pension alimentaire, qui ne
297. Divortio mutuo consensu facto, nemo ex conjugibus novas nuptias celebrabit, nisa
triennio post diwortium pronunciatum.
298. Divortio ew causa adultesii in jure admisso, reus ex conjugibus numquam cum correo jungi matrimonio poterit,„Mulier aduliera im ipsa diyortii sententia, et publico accusatore instante, ad certum tempus non majus biennio, nec tribus mensibus minus,
dormno correctionali damnabitur.
299. Quacumque de causa diwortium fiat, praeterquam ex mułuo consensu, conjux? adversus quem illud admissum fuerit ,, amittet omnia lucra, quae sive per nuptialem contractum., sive postea alter conjux ipst coniulerii.
300. Cónjuw e contra, qui divortium impetrabit, omnes utilitates' ab aliero conjuge in se collatas retinet, neque mutuae amplius sunt, quanwis ex stipulatu tales esse de-
berent.
301. Nulla invicem lucri facta inter conjug'es stipulalione, vel si, quae pacta sunt, illi, qui divortium obtinuit, sustentando minime sujjicere videreniur, tribunał, ex alterius cgn-

dzącą iednak trzeciey części iego dochodów. 'Takowa Pensya cofniętą bydź może, gdy przestanie bydż potrzebną. i
302. Dzieci powierzone będą małżonko- wi rozwód otrzymuiącemu, chyba że Try- bunał na Żądanie familii, albo Prokuratora Cesarskiego, nakaże dla większego dobra dzieci, aby wszystkie albo niektóre znich, oddane były staraniom drugiego małżonka, albo trzecićy osoby.
303. Jakażkolwiek osoba otrzyma dozor nad dziećmi, oyciee i matka nie utracą pra- wa na wzaiem, wglądania w utrzymywanie i wychowanie ich dzieci, i qbowiązami przy- kładać się do tego, W stosunku swolćy m0- ŻNOŚCI. A s
304. Rozwiązanie małżenstwa przez roz— wód dozwolony sądownie, nie pozbawi dzie- ci ztego małżeństwa zrodzonych, Żadnego
żytki zni l rawami, albo pożytku, zapewnionego im prawann, a umowami małżeńskiemi ich rodziców; ale skutek tych praw dla dzieci, zacznie się tym samym sposobem; I w takichże okoli- cznościach, w iakichby miały moc swoię,
gdyby rozwodu nie było.
305. Gdy rozwód ze wzaiemnego zezwo- lenia nastąpi, nadaie samćóm przez się pra- zoem własność połowy dóbr każdego z obu- dwu małżonków, od dnia pierwszego ich oświadczenia, dzieciom z małżeńskiego
pourra exceder le tiers des revenus de cet autre ćpoux. Cette pensicn sera rćvocable dans le cas ou elle cesserait d'6tre nćcessaire.
302. Łes enfans. seront confićs 4 Pepoux qui a obtenu: le divorce, 4 moins que le tribunał, sur la demande de la famille ou du procureur imperial, nordonne, pour le plus grand avantage des enfans, que tous ou quełques-uns_d'eix seront confić s aux soins, soit de Pautre ćpoux, soit dune tierce personne.
303. Quelle que soit la personve A la- quelle les enfans seront confićs, les pere et mere conseryveront respectiyemeńt le droit de surveiller Pentretien et Peducation de leurs enfans, et seront tenus dy contribuer a proportion de leurs facultćs, ć
304, La dissolution du mariage par ledi-- vorce admis en justice ne privera les en- fans nćs de ce mariage, d'aucun des avan-
tages qui leur ćtaient assurćs par les lois ou'
par les conventions matrimoniales de leur póre et mere; mais il ny aura douverture aux droils des enfans que de la móme ma— niere et dans les mćmes circonstances ou ils se seraient ouverts sl ny avait pas eu de divorce. 505. Dans les cas de divorce par consen- tement mutuel, la proprićtć de la moilić des biens de chacun des deux ćpoux, sera
acquise de plein droit, du jour de leur pre-*
miere declaration, aux enfans nes de leur
jugis bonis pensionem alimentariam ipsius trientem redituum non excedentem, ac ces=
sanie necessitale adimendam„, decernet.
302. Filii committentur ili ex wice qui divortium EO ję Mae ist zn- słante familia auł rego REA ad majorem 1ipsorum WEOA jubeat, cunctos, aut nonnullos ex Ypsis, extranei aut alterius CONJUSUS CUFLS TNANAAFL.-
303. Cuicumdque personae filii comumittantiur, parens ulerque jus-pro wpsorum alimen-
tis atque educatione invigilandi relinel, et pro rata patrimonii ad illa„praestanda corn-
elletur.
304. Judicis officio per divortuum soluto SM rea Jilii ex hoc procreati nullis prican- żur juribus, quae per leg'es vel pacła nupłialia par entumn ZpsŁs questa fot enł;. eadem vero jura filii ipsi haud nasciscentur, nisi iis modis et circumstantiis, quibus, si divor- tium seqiuium non essel, illa adepti Juissent.
305; Ex mutuo consensu„facto divortio, dimidium bonorum utriusque conjugis,.a die rimae declarationis, ad filios ex eo matrimonio natos ipso jure devolveltur: parentes ta- nen ustumfrucium dzmidiae ejusdem portionis retinebunt usque ad majorem liberorum
aetalem,
cum ońere eosdem filios alendi educandique pro conditione et facultatibus, ab-
RZ"M u-|

75
związku tychże małżonków zrodzonym; oy- mariage: les pre et mere ćonserveront nć- ciec i matka zachowuią ieduak użytkowanie| anmolms la josiissance de*cette moitić, jus- ztóy- połowy, aż do pełnoletności swoich| qwa la majoritć de leurs enfans, A lacharge dzieci, z obowiązkiem łożenia na wyżywie-| de pourvotr a leur nourriture, entretien et nie ich, utrzymywanie i wychowanie, po-| ćducation, conformóment 4 leur fortune et dług sianu swego i majątku; a to wszystko a leur ćtat; le tout sans prójudice des. au- bcz uszkodzenia innych pożytków, które| tres avantąges qui pourralient avoir ćtć a6- zapewnione bydź mogły tymże dzieciom, surćs auxdits enfans par les conventions na; przez umowy małżeńskie, oyca ich i matki. trimoniales de leurs pere et mere,
DZE AWB W,:5ć. CHAPITRE vV.
O rozdziale co do osób. De la separation de corps. 306. W przypadkach daiących mieysce 306. Dans les cas ou il y a lieu a la de
żądaniu rozwodu zoznaczonćy przyczyny, mande en divorce. pour canse determinće, wolno iest małżonkom podać żądanie roz- il sera libre aux ćpoux de former demande
działu co do osób. en separation de corps. 307. Sprawa 0 rozdział wprowadzona, 367. Elle sera intentće, instruile et ju-
roztrząsana i sądzona będzie sposobem wszel--| gće de la móme maniere que tout autre ac- kich spraw cywilnych, i nie może mieć tion civile; elle ne pourra avoir lieu par le mieysca ze wzaiemnego zezwolenia małżon-| consentement mutuel des ćpoux. ków. 308. Zona: przeciwko którćy rozdział co 308. La femme contre laquelle la sćpara« do osób wydany z powodu cudzołoztwa,| tion de corps sera prononcee pour cause skazana będzie tymże samym wyrokiem, i| d'adultere, sera condamne par le meme jue za przełożeniem urzędu publicznego, na| gement, et sur la rćquisition du ministere zamknięcie wdorńu poprawy, przez. czas| public, A la rćclusion dans une maison de oznaczony, który nie może bydź krótszy| correction pendant un temps dóterminć, nad trzy miesiące, ani nad dwa łata dłuższy.| qui ne pourra ćtre moindre de trois mois, ni excćder deux annćes.
309g. Wolno iestumężowi wstrzymać sku- 309g. lie mari restera le maitre d'arróler tek takiego skazania, zezwalaląc na przyię-| Peffet de cette condamnation, en consentant cie żony do siebie. a reprendre sa femme.
sque detrimento qaliarum utilitatum, de quibis pactis nupiialibus parentum Jiliis ipsis caytum esset.
ORZPB TOW
De thori separatione.
306. Quotiescummque ob determinatam causam conjuges divortium petere possunt, zpsis thori seperationem postułare licebit.
307. Ut ceterae actiones civiles, ita haec proponetur, instruetur, ,judicabitur; sed ex mnutuo consensu conjugum ea ron admiuittetur.
308. Ob uxoris adulterium thori separatione decreta, judex in eadem sententia, publi co accusatore postulante, ad certum ternpus, non minus tribus mensibus ,* neque biennio majus, adulieram domo correctionali damnabit.
309. Marito fas erit, acondemnationis effectu conjugem eximere, sz domi eam reci-
pere ron recuset. 40

74
310. Gdy rozdział co do osób wydany, z.innćy przyczyny nie z powodu rudzołoz- twa Żony, potrwa trzy lala, małżonek pier- wotnie pozwany, może żądać rozwodu w Trybunale, który przyymie to żądanie, ieżeli małżonek powód pierwotnie, przy- tomny albo przyzwoicie przywołany, nie chce zezwolić natychmiast na ustanie roz- działu.
311. Rozdział co do osób, zawsze pocią- ga za sobą rozdział co do maiątku.
TYTUL: VIL
O oycosiwie i synostwie czyli 0 wywodzie rodu.
DŻIAŁ PIERWSZY.
O synositwie dzieci prawych albo urodzo- nych w czasie małżeństwa.,
312. Mąż oycem iest dziecięcia poczętego w czasie małżeństwa.
Może iednak zaprzeć się dziecięcia, do wiódłszy, że przez bieg czasu od trzechse— tnego dnia aż do sto ośmdziesiątego przed urodzeniem dziecięcia, w fizycznćy był nie możności, bądź przez oddalenie, bądź przez skutek innych zdarzeń współmieszkania z Żoną.:
313. Mąż nie może zapierać się dziecięcia, przytaczając niemożność naturalną; nie mo- Że się go także zapierać, zpowodu cudzo=
310. Lorsque la separation de corps pro- noncće pour toute autre cause que Padul- tere de la femme, aura durć trois ans, Pó. poux qui ćtait originairement defendeur, pourra demander le divorce au tribunal, qui Padmettra, si le demandeur originaire, present ou diiment appelć, ne consent pas immćdiatement'a faire cesser la sćparation.
311. La separation de corps emportera toujours sćparation de biens.
PIT BRECVH. De la paterniić et de la fliation.
CHAPITRE PREMIER.
De la filiation des enfans lógitimes ou nes dans le mariage.
312. L/enfant concu pendant le mariage a pour petre le mari.
Nóćanmoins celui-ci pourra dćsavoner Pen- fant, sil pronve que, pendant le temps qui a couru depuis le trois-ceńti*tme jusqu'au cent- quatre— vingtieme jour avant la nais- sance de cet enfant, il ćtait, soit par cause dćloignement, soit par Peffet de quelque accident, dans Pimpossibilitć physique de cohabiter avec sa femme.:
313. Le mari ne pourra, en allćgnant son impuissance naturelle, dćsavouer Penfant: il ne pourra le dćsavouer meme pour cause
340. Cum thori separatio, aliis quibuscumque de causis quam ob uxoris adulterium pro- nunciata, ad integrum triennium perduraverit, conjux, qui reus in eo judicio extitit, di- vorłium a tribunali petere poterit, a quo illud admittetur, nisi is, qui prius actor.fuerat, praesens, aut rite citałus, illico assensum praebeat, ut thori separatio cesset.
511. Thori separatio bonorum separationem semper inducit,
MTT UKUS VIE De paternitate ac filiatione. CAB„OZ CE
Qui in matrimonio nati legitimi habcantur.
312. Filiis in matrimonio conceptis, is, quem justae nuptiae mulieris mariium de-
monstrant, pater est.
Hlic tamen filium abjudicare poterit, si demonstret, se a tercentesimo usqe ad centesi- mum diem ante illius nativitatem, sive ob absentiam, sive ob aliquem
eventum, physice praepeditum fuisse, quominus cum uxore cohabitaret.,

Toztwa, chyba żeukrywano przed nim iego u- rodzenie; w takim przypadku wolno mu bę— dzie przytaczać wszelkie czyny zdalne na okazanie, iż mie lest tego dziecięcia oycem.
314. Urodzone dziecię przed dniem se- tnym ośmdziesiątym od zawartego małżeń- stwa, nie może bydz nienznane przez mę- ża, w przypadkach następuiących:
1. Jeżeli wiedział o ciąży przed małżeń— stwem;
2. Jeżeli był przytomny urodzeniu dzie- cięcia, i ten akt podpisał, albo zezwolił na wyrażenie, że nie umie podpisać;
3. Jeżeli uznano, że dziecię żyć nie może.
315. Prawość dziecka urodzonego po trzy- stu dniach od rozwiązania małżeństwa, za- przeczona bydź może,
316. W różnych przypadkach dozwalaią- cych mężowi odwołania się, Że nie iest oy- cem, powinien to uskutecznić w miesiąc, ieżeli się znayduie w mieyscu urodzenia dzie- cięcia.
We dwa miesiące po swoim powrocie, gdy urodzeniu nie był przytomny.
We dwa miesiące po odkrytóm oszuka— niu, gdy taiono przed nim urodzenie dzie- cięcia.
317. Jeżeli mąż przed odwołaniem się st, ale jeszcze w przeciągu czasu do ta- kiego odwołania służącego, dziedzice po nim maią dwa miesiące do zaprzeczenia prawo- ści dziecięcia, rachuiąc od czasu w którym
70 d'adultere, a moins que la naissance ne lui ait€te, cachće; auquel cas il sera admis a proposer tous les faits propres 4 justifier qu'il n*en est pas le pere.
314. Ienfant nć avant le cent- quatre- vinglieme jour du mariage, ne pourra€tre dćsavóuć par le mari dans les cas suiyans:
1. Sil a eu connaissance de la grossesse avant le mariage;
2. Sil aassistć a Pacte de naissance, et si cet acte est signć de lui, ou contient sa dćclaration qwil ne sait signer;
3. Si Penfant n'est pas declarć viable.
315. La lógitimiić de Peńfant nć trois cents jonrs apres la dissolution du mariage, pourra ćtre contestee.
316. Dans les divers cas ou le mari est autorisć a rćclamer, il devra le fairę, dans le mois, s'il se trouve sur les lieux de la naissance de lenfant;
Dans les deux mois aprts son retour, si a la meme epoque il est absent;
Dans les deux mois apres la dćcouverte de la fraude, si on lui avait cachć la nais= sance de Penfant.
317. Si le mari.est mort avant d'avoir fait sa rćclamation, mais ćtant encore dans le dólai utile pour la faire, les hóritiers auront deux mois pour contester la lógilimite de Penfant, a compter de Pepoque od cet en-
313.. Neque naturalem suam. źnpotentiam, neque uxoris tdulierium causando, mari- łus ab agnoscendo partu absolvitur, nisi filii nativitas ipsi occułtata fuerili; quo casu facta omnia, quae se illum non genuisse evincere possunt, ei proponere licebit.
314. Filius ante centesimum octogesimum diem a celebratis nuptiis ortus a marito
est agnoscendus: 1. Si hic praegnantem uxorem ante nuplias fuisse non zignoravit; Si nativitatis actui ipse adfuit ullique subscripsit, vel in illo ejus declaratio exarata est,
2,
se scribere nescire; Ś. Si filius vitalis non declaretur.
315. Filiujn post tercentesimum diem a soluto matrimonio natum, legitimum esse im-
pugnari potest.
316. Quoties partum legitimum esse, denegare marito permittiiur, si ipse in eodem loco degit, ubi uxor enixa est, hoe intra mensem a puerperio fiel 6
SI natieitatis temmpore maritus aberat, intra duos menses ab ejus reditu:
Si partus ipsi celatus fuerit, intra binos menses a fraude detecta.
317. SZ maritus, nulla oblata querela, sed intra tempus ad eam instituendam utile de- cesserit, haeredibus ad impugnandam legitimam prolis conditionem duo menses concedun-
©

76
dziecię weszło w posiadanie dóbr męża, albo|
od czasu w którymby dziecię wzruszało ta- kież posiadanie dziedziców po mężu.
318. Każdy akt zasądowny, zawierający nieuznanie dziecięcia ze strony męża; albo dziedziców po nim, uważany iest za niedo- szły, ieżeli potóm, w przeciągu miesiąca, nie nastąpi sprawa w sądzie przeciw opieku- nowi do tego dodanemu dziecięciu, w przy- tomności matki iego.
"DZIEŁ IL
O dowodach synostwa prawych dzieci.
319. Synostwo dzieci prawych dowodzi się przez akta urodzenia, wpisane w xię- gę stanu cywilnego.
"320. W niedostatku takiego tytułu, do— syć będzie na ciągłóm posiadaniu stanu pra- wego dziecięcia.
321. Posiadanie, stanu dowodzi się przez dostateczne połączenie czynów, okazuią- cych stosunek synostwa 1 pokrewieństwa między osobą i familią, do którćy ta osoba mieni się bydź należącą.
Celnieysze ztych czynów są, że osoba no- siła zawsze imie oyca, do którego się przy- znaie.*
Zie oyciec postępował znią iak z dziecię- ciem własnćm, łożył koszta iak oyciec na iey wychowanie, utrzymywanie i postano- wienie.
I
fant se serait mis en possessión des biens da mari, ou de Pópoque ou les hćritiers se- raient troublós par Penfant dans cette pos- session.
318. Tout acte extrajudiciaire contenant le dćsaveu de la part du mari ou de żes hó- ritiers, sera comme non avenu, Sil nest suivi, dans le dćlai d'un mois, d'uneaction en justice, dirigóe contre un. tuteur ad hoc donne a Penfant, et en prósence.de sa mere.
CHAPITRE IL Des preuves de la filiation des enfans
legitumes.
319. La filiation des enfans lógitimes se prouve par les actes de naissance inscrits sur łe registre de Petat civil.
320. A defaut de ce titre, la possession constante de Peat d'enfant legitime suffit.
321. La possession d'ćtat s'ćtablit par une róunion suffisante de faits qui indiquent le rapport de filiation et de parentć entre un indtvidu et, la famille a laquel il pretend ap- partenir.
Lies principaunx de ces faits sont,
Que PFindividu a toujours portó le nona du pere auquel il pretend appartenir;
Que le pere Pa traiić comme son enfant, et a pouryu, en cette qualitć, a son- educa- tion„' 4 son entretien et a son ćtablissement;
łur, comnputandi a die, qua filius possessionem bonorum ipsius zmariti nactus sit, aut a die, qua haeredes in eorum possessione a filio-turbadi uerinit.
518. Quilibet actus, qui estra judicium, seu a marzto, seu ab illius haeredibus ad im- pugnandam legitimam prolis conditionem fiat, pro infecto habebitur, nisi inira mensem actio in judicio contra tutorem ad KA ei TAE praesenie matre, instituatur.
De probationibus filiationis prolis legitimae.
319. Legitimae prolis fuliatio per natwitalis actum, im status ciyilis regestis inscri- ż Ś ię> 8
pium; commprobatur.
320. Hoc titulo deficiente, sufficit prolis legitimae constans conditionis possessio. 321. Słatus possessio evincitur ex, sujficienti factorum congerie, ex quibus emergat re-
batio filiationis et co
ć
Tnier haec praecipua sunt:
gnatięnis inter aliquem et familiam, ad quam ipse pertinere contendat.
Si is nomen patris, quem sibi adscicit„semper gesserił;" Si pater ut prolem suam illum habuerit, aluerit,€ducaweru, ejusque jortunis pro-
spewerit;
nisi sAa7 P- 14+ ca
gEż

e wtowarzystwie ciągle za taką miana była. AF.
Ze za taką uznawała ią familia.
392. Nie może się nikt odwoływać do in- nego stanu nad ten, który mu tytuł urodze— nia daie, i posiadanie ztym tytułem zgodne.
I nawzaiem nie może nikt zaprzeczać sta- nu temu, który ma posiadanie stosownę do swego tytulu urodzenia. i
323. Gdyby tytułu urodzenia i posiada- nia ciągłego brakowało, albo gdyby dziecię wpisane było bądź pod fałszywemi imiona- mi, bądź iak urodzone z oyca! matki niezna- nych, dowód synostwa może bydź okazany przez świadków.
Jednakże ten dowód dópuszczonym bydź może dopiero wtenczas, kiedy iest początek dowedu przez pismo, albo gdy się znaydu- ią mniemania i ślady, wynikaliące zczynów już wtenczas nie wątpliwych, tak ważne, iżby naznaczyć można dopuszczenie.
324. Początek dowodu przez pismo, wy pływa z tytułów familii, zreiestrów i pa- pierów domowych oyca albo matki, zaktów publicznych, anawet prywainych, wyśzłych od strońy wciągnionćy w ten spór, albo od
tey którąby to obchodziło, gdyby żyła.
325. Dowodzenie na stronę przeciwną, może bydź czynione przez wszelkie śrzodki zdatne do utrzymania, że odwołniąca się osoba nie iest dziecięciem tóy matki, do któ-
17
Qwil a śtć reconnu constamment pour tel dans la socićtć;
Qw'ił a ćtć reconnu pour tel par la famille.
322. Nul ne peut reclamer un etat con— traire a celui que lui donnent son titre de naissance et la possession conforme a će litre;
Et róciproquement, nul ne peut conte— ster Petat de celui qui a une possession con- forme A son titre de naissance.
323. A defaut de titre et de possession constante, on si Penfant a ćtć inscrit, soit sous de faux noms; soit comme, nó de pere el mere inconnus, la preuve de filiation peut se faire par tóćmoins.
Nćanmois cette preuve ne peut€tre ad- mise que lorsqwil y a coniumencement de preuve par ćcrit, ou lorsque les presom— ptions ou indices, rćsultant de faits dts-lors ognstans, sont assez graves pour dćtermt- ner Padmission.
324, Lie comencement de preuve par ćcrit rósulte des titres de famille; des registres et papiers domestiqnes dn pere ou de la mere; des actes publiques et meme privćs, ćma= nós d'une partie engagće dans la contesta= tion, ou qui y aurait interót si clle ćtait vivante.
325. La prenve contraire pourra se faire ar tous les moyens.propres a ćtablir que e rócląmąant nest pas Fenfant de le mere
qu'il prótend avoir, ou mćme, la materni-
Si in civili societate ut illius filius perpetuo habiius fuerit;
Si a familia talis agnitus SIŁ.
392. Nemo statum diversum ab
ilo, qui ex suae nativitatis aciu atque ex ejus consćr=
tanea possessione descendit, expostulare potest; Et oicissim, nemini conditionem ejus, qui possidet statu suae natwitatis actut cor
sentaneum., impugnare permittitur.
323. Deficientibus tituło et constanti possessione, vel si filius in actu insert falsis nominibus, siwe tanquam zgnotis parentibus procreałus
tes fieri potesć.
plus sit, Sive , filiationis probatio per tes-
Haec tamen probatio solum admittitur, quum initium probationis ex scriptis emergit, ,
aut cum praesumptiones et zndicża, ex facts tunc i
probatio per testes admitti debcat.
324. Initium probationis in scriptis emer, s, ex publicis vel etiam przvałis acts, vel ab eo, cujus, si pweret, idem exsequi interesset.
bris, e«w.patris vel matris scripturi conjectis, qul filii statum impugnari;
ndubiis derivata, ita grayia sunt, ut
git ex dócumentis familiae, ex domesticis li-
ab aliquo eorum

EZERNENEE
—
m W a RT
78
róy chce należeć, albo nawet dowiódłszy macierzyństwa, że nie iest dziecięciem mę 68226. Sa tylko Trybunały cywilne, mo- gą stanowić względem odwoływania się do "2, Sprawa kryminalna o występek ań nięcia stanu, nie może bydzź zaczęta, póki nie nastąpi stanowcze rozsądzenie sporu o ©0328. Sprawa o odwołanie się do stanu, nie mac(ipo względem m dbaj _329 Nie może bydź wszczynana sprawa przez dziedziców p dziecięciu, które się nie odwoływało, chybaby umarło w małoletno- ści, albo_w przeciągu lat pięciu, po doyściu do pełnoletności.
330. Dziedzice mogą utrzymywać sprawę zaczętą przez dziecię, ieżeli jie odstąpiło od nićy formalnie, albo ieżeli nie zaniechało popierania sprawy przez trzy lata rachując od ostalniego w processie aktu.
DZIAŁ DIL
O dzieciach naturalnych.
ODDZIAŁ I. O uprawnieniu dzieci naturalnych. 331. Dzieci zrodzone nie w małżeństwie, oprócz zrodzonych w związku kaziródzkim, lub cudzołożnym, mogą zostać prawemi, przez małżeństwo następnie zawarte oyca
tć prouvće, qwil nest pas Penfant du mau ri de la mere.
326. Les tribunaux civils seront seuls compćtens pour statuer sur les róclamations d'ctat.
327. Iaction criminelle contre un dólit de suppression d'ćtat, ńe pourra commen- cer qu'apres le jugement dófinitif sur la question d'etat.: Z:
328. L$action en róclamation d”6tat est im< prescriptible a Pegard de Penfant.
529. I/action ne peut ćtre intentće par les hćritiers de Penfant qui n%a pas rćclamć,
qu'autant qwil est dćcćdć mineur, ou dans
les cinq annćes apres sa majoritć,
330. les hóritiers peuvent suiyre cette action lorsqwelle a ć€l6 commencće par Pen- fant, a moins qu'il ne sen fit dćsistć for- mellement, ou qwil neńt laissć passer trois annćes sans poursuites, A compier du der- nier acte de la procćduręe'
CHAPITRE III. Des enfans naturels. SECTION
De la lógitimation des enfans naturels. 3351. Les enfans nćs hors mariage, autres
„| que ceux nćs d'un commerce incestueux ou
adultćrin, pourront 8tre lćgitimós par le
mariage subsćquent de leurs ptre et mere,-
325. Contraria- probatio effici poterit argumentis omnibus ad evincendum. a qui de sua filiatione contendit, ejus matris, quam sibi pindicat si mater certa sit, ipsum ab zllius marito geritum ron fuisse.
306. Tribunalibus civilibus tantum de status pindicatione.
327. Actio criminalis contra crimen suppressz status tUmstti
de status quaestione sententia prolata sit.
ptis, zllum, ; vere filium non esse; vel,
cognitio competit. tui mon połest, nisi difinitiva
328. Aolio de status vindicatione nunquan quoad filium praescribitur.
329. Haeredes filii, qui sui saw pindicationem non zatentavić, żuere non posunt, nisi ulle vel adlruc minor vel intra quinquenniur
cesserit.
330, Actione a filie instituta, ejus haeredes illam presse liti. renunciasset, vel ab ultimo aclu process
causam prosecutus foret.
hanc actionem in$ti- n a majori aetate de
prosequi possunt, nisi filius jam ex- us triennium elabt passus fuisset qutn
ZEPU T"HL
De filiis.naturalibus,
4
SE g,;EiL.a:. 1 De filiorum naturalium legitimatione.
331. Per, subsequens matrimonium fi
lit extra nupiias procreati, exceptis adulterinis et
ZĘ wagową
Ra MAR Ry ka m o

swego i matki, gdy ieuznaią prawnie, przed małżeństwem swotóćm, albo w samymże ak- cie obchodu. małżeńskiego.
332, Uprawnienie może mieć mieysce, na- wet na korzyść dzieci zmarłych, które zstę- pnych zostawiły; w tym przypadku staie się dobrodzieystwem dla tych zstępnych.
333, Dzieci uprawnione przez następne małżeństwo, będą miały też same prawa, iakieby miały narodzonemi będąc ztegoż małżeństwa.
OppziaŁ IL O uznaniu dzieci naturalnych.
334, Uznanie dziecięcia naturalnego, wy- konane będzie przez akt.urzędowy, gdy to nie nastąpiło w akcie iego urodzenia.
335 Uznanie takie nie może służyć dzie eiom zrodzonyma w kazirodztwie, lub cu- dzołoztwie.
336. Uznanie ze strony oyca bez wyraże- nia i przyznania się matki, ma swóy sku- tek tylko co do oyca.
337. Uznanie uczynione w czasie małżeń stwa przez iednego z małżonków na korzyść dziecięcia naturalnego, ieszcze przed tem małżeństwem spłodzonego, z kim innym nie ze swym małżonkiem, nie może szkodzić, ani temu, ani dzieciom w tóm małżeństwie spłodzonym.
73
lorsque ceux-ci les auront legalćment re- connus avant leur mariage, ou qnils les re- connaitront dans Pacte móme de cćlebration.
352. La lógitimation peut avoir lieu, mćme en faveur des enfans dćcćdćs qui ont laissć des descendans; et, dans ce cas, elle profite a ces descendans.
333. Lies erifans lógitimćs par le mariage subsćquent, auront les mómes droits que sils ćtaient nes de ce mariage.
SECTION II De la reconnaissance des enfans naturels,
334. La reconnaissance dun enfant natu- rel sera faite par un acte autheniique, lors= quelle ne Faura pas ćtć dans son acte de naisance.
335. Cette reconnaissance ne pourra avoir lieu au profit des enfanś nćs Jun commerce incestuenx ou adultćrin.
336. La reconnaissauce du ptre, sans Pine dication et Paveu de la mere, na deffet qua Pegard du perc.
337. La reconnaissance faite pendant le mariage, par l un des ćpoux, au profit Yum enfant naturel qu'il aurait eu, avant son ma- riage, d'un autre que de son ćpoux, ne pourra nuire ni acelui ci, ni aux enfans nćs de ce mariage.
incestuosis a genitoribus legitimari poterunt, dquoties isti anie nuptias rite eos recogno- verint, vel-eodem actu celebrationis nuptiarum illos recognoscant.
332. Filiorum demortuorum legitimatio fieri quoque potest, quum isti descendenies reliquerint, et hoc casu legitimatio eorum descendentibus prodest.;
333. Filui per subsequens matrimonium legitimati iisdem fiuentur juribus, quibus le=
gitimi ex eodem matrimonio procreaii.
SBc 410 7H. De filiorum naturalium recogmtione.
334. Filiorum naturalium recognitio authentico actu fieri debet, nisi in professione
natali recogniti fuerint.
335. Ex incestu aut adulterio natis recognitio haec prodesse minime poterit. 336. Recognitio patris, matre nen designata nec ea consęniienie, peracia, effectum
quoad patrem dumtaxat parit.
557. Recognitio, quam constante matrumonio aliquis er conjugibus fecerit Javore Ju naturalis ante matrimonium, non tamen a proprio cornjug'€ suscepii. nullum huic vel filiis ex hoc conjugio natis praejudicium afferre potest.

30
Jednakże swóy skutek weżmie, pa roz— wiązaniu tego. małżeństwa, gdyby zniego Żadne dzieci nie pozostały.]
338. Dziecię naturalne, uznane, nie mo- Że się odwoływać do praw dziecięcia pra— wego. Prawa dzieci naturalnych urządzo— ne będą w Tytule o Spadkach.
339g. Każde uznanie ze strony oyca albo matki, każde także odwołanie sie ze strony dziecięcia, może bydź zaprzeczane przez wszystkie osoby maiące w tćm interes.
340. Poszukiwanie oycostwa 1est zabro= nione. W przypadku porwania, gdy czas porwania stosuie się do czasu poczęcia, po- rywaiący, na żądanie stron interesowanych, może bydź uznany oycem dziecięcia.
341. Poszukiwanie macierzyństwa iest do- zwolone. i a Ę
Dziecię odwołuiące się do swoićy matki, dowieść powimio, Że iest rzeczywiście tem samóćm, którćm imatka zległa. i:
W takim przypadku dowody przez świad ków wtenczas tylko LwRtdc będą, gdy się znaydą początkowe owody przez pisma.
340. Nie będzie nigdy dopuszczone dzie- cię do poszukiwania bądź oycostwa, bądz macierźyństwa, w tych przypadkach, w któ- rych podług artykułu 335, uznanie dópu- szczonem nie 1est.
Ncćanmoins ełle produira son effet aprts la dissolution de ce mariage, sil men reste pas d'enfans.
338. L/enfant naturel reconnu ne pourra rćclamer les droits d'enfant lógitime. Les droits des enfans naturels seront rćglćs au titre des Successtons.
339. Toute'reconnaissance de la part du pere ou de la mere, de mćme que toute ró clamation de la part de Penfant, pourra etre contestee par tous ceux qui y auront intćret.
340. La recherche de la paterniić est in- terdite. Dans le cas d'enlevement, lorsque ABE de cet enltvement se rapportera a celle de la conception, le ravisseur pourra tre, sur la demande des parties intćresstes, dćclarć pere de Venfant.
341. ia recherche de la maternitć est ad- mise.
Dentant qui róclamera sa more, sera tenu de prouver qwil est identigquement le meme que Penfaut dont elle est accouchee.
Il ne sera regu a faire celie prenve par tćmoińs, que lorsquwil aura dćją un commicn-- cement de preuve par ćcrit.
342.-Un enfant ne sera jamais admis a la
recherche, soit de la fpaternitć, soit de la maternitć, dans les cas oh, suivant Particle 335, la reconnaissance nest pas adinise.
Ipso autem conjugio sine filiis solulo, recognitio eadem suum sortietur effectum.
338. Filius naluralis recognitus fili legitimi jura expostulare nequit,_ Naturalium filiorum jura titulo de Successionibus szałuentur.
339. Quoties pater vel mater recognitionis actum ediderint, aut filius legitimi jura po-
stulaverit, quorumcunque zntererit, opposztio audietur.
340. Paternitatis investigatio prohzbetur.
Cuin raptus patratus fuit, quoties rapłus se A m zdem temapus congruant, rap- tor, iis, quorum nteręsć, postulantibus, pater infantis declarari poteriut.
341. Maternitatis investigatio admittitur. ą
Filio propriam matrem vindicanti probandi onus incumbit, se eundem vere esse, quem
żpsa peperit.
Testes vero ad id probandum non admittentur, nisi cum in scrtptis alignod jam ex-
stet probationis initium.
342. Quoties recognitioni, juxta articulum 335, locus non sit, paternitatis vel mater-
mitatis inwestigalio filio denegatur.

TYTUŁ VWIIL O przysposobieniu ź opiece do- broczynney.
DZIAŁ PIERWSZY. O przysposobieniu.
OppziaŁ IL O przysposobieniu i iego skutkach.
343. Przysposobienie dozwolone iest tyl- ko osobom, iednćy płci lub drugićy, malą- cym przeszło lat pięćdziesiąt, nie maiącym wtenczas dzieci, ani zstępnych prawych, starszym piętnastąlaty przynaymnićy nad osoby, których przysposobienie przedsię- biorą.-
344. Nikt przysposobionym bydź nie mo- że, od kilku osób, wyjąwszy od dwóch małżonków.
Zaden małżonek sam przysposabiać nie możę, tylko z zezwoleniem drugiego, oprócz przypadku w artykule 366.
345. Nie możnaużyć wolności przysposa- biania tylko względem osoby, którey w cza- sie ićy małoletności, i przez sześć lat przy- naymnićy, dostarczane było wsparcie, i po-
81
TITRE VIIL
De Padoption et de la tutelle officieuse.
CHAPITRE PREMIER. De Padoption.
SECTION I. De Dadoption et de ses effets.
343. L/adoption n'est permise qu'aux per= sonnes de Pun ou de lautre sexe dgćes de plus de cinquante ans, qui n'auront, a Pe poque de Padoption, ni enfans, ni descen- dans lćgitimes, et qui auront au moins quinze ans de plus que les individus qu'el-- les se proposent d'adopter.
344. Nul ne peut ćtre adoptć par plu- sieurs, si ce mest par deux€poux.
Hors le cas de Iarticle 366, nul ćpoux ne peut adopter quwavec. le consentement de Pautre conjoint.
345, La facultć dadopter ne pourra 6tre exercće qu'envers Pindividu a qui Pon aura dans sa minoritć et pendant six ans au moins fourni des secours et donnć des soins e
Po
"UFO 8
VIII.
De adoptione eż de tutela officiosą,
CCWPU TH De adoptione.
Szkęmrto 1.
De adoptione et ejus effectibus.
343. Adoptio permittiur utriusque sexus annum exegerint, et adoptionis-terapore
ersonis, dummodo quinquang'esimum aetatis Gliis aut legitumis descendeniibus careant, ac
quirulecim saltem annis adoptandos aetate praecendant.
344. Nemo a pluribus, nisi duo conjuges sint, LANGE
ux sine alterius conjug'is consensu adoptare nequit. quibus ad: sexennium saltem, minoris aelattis tem=
fuerint, et quorum coniinua habzta cura, aut ulos,
Eixcepto casu articuli 366, conj 345. Illós tantum adoptare fas erit, pore, subsidia praestita ab adoptante
adopt ari potest.
ui adoptantes ęitam in praelio, ab incendio vel ab undis serpaweruni.
LL

82
deymowane dla nićy staranie bez przerwy, albo względem tey osoby, która ocaliła ży- cie przysposobicielowi, bądź w potyczce, bądż w niebezpieczeństwie ognia, lub tonie- nia.
Na ten drugi przypadek, dosyć będzie gdy przysposobiciel iest pełnoletni, starszy od przysobionego, bez dzieci i zstępnych pra wych, a ieżeli żyie w małżeństwie, gdy ie- go współmałżonek zezwala na przysposo- bie nie,
346. W żadnym przypadku przysposo- bienie mieysca mieć nie może, przed peł- noletnością przysposobionego. Jeżeli oyciec i matka przysposobionego, albo iedno z nich Żyie, a przysposobiony dwudziestu pięciu łat nie ma ieszcze, obowiązany iest okazać pozwolenie od oyca i matki, albo od iedne- go znich pozostałego przy życiu; ieżeli ślwadzieścia pięć lat skończył, obowiązany żądać rady od nich.
347. Przysposobienie nadaie nazwisko
rzysposobiaiącego przysposobionemu,przy- łączone do własnego iego nazwiska.
348. Przysposobiony zostanie w swoićy na- turalnćy familii, i wszelkie wnićy prawa swoie zachowa: Jednakże zabronione iest małżeństwo:
Między przysposobicielem a przysposo- bionym 1 iego zstępnemi;
Między dziećmi przysposobionemi tóyże samćy osoby:
Między przysposobionym a dziećmi, kto- reby przysposobiaiącemu przybyć mogły;
interrompus, 6u envers celui qui aurait sau. vć la wie 4 Padoptant, soit dans un combat, soit en le retirant des flamammes ou des flots.
I! suffira, dans ce deuxieme cas, que Ia- doptant soit majeur, plns Agć que Padoptć, sans enfans ni descendans lógitimes, et, s'il est marić, que son conjoint consente A Pa- doption.
346. L/adoption ne pourra, en ancun cas, avoir lieu avant la majoritć de Padoptć. Si Padoptć, ayant encore ses pere et mere, ou Pun des deux, n'a point accompli sa vingt- cinquieme annće, il sera tenu de rapporter
le consentement donnć a ladoption par ses pere et mere, ou par,le survivant; et, s'il
est majeur de vingt-cinq ans, de requćrir
leur conseil.
347. L$adoption conferera le nom de Pa- doptant a Fadoptć, en Pajoutant au nom propre de ce dernier.
348. Ladoptć restera dans sa famille na turelle, et y conservera tous ses droits: nó- anmoins le mariage est prohibć,
Entre Padoptant, Padoptć et ses descen- dans;
Entre les enfans adoptifs du móme indi- dividu;
Entre Padoptć et les enfans qui pourraient survenir a Padoptant;
In hoc posteriori casu sufficiet, ut adoptans aetate major sit, aetate adoptendum prae- cedat, filiis et legitimis descendentibus careat, et, si matrimonio junctus sit, alterius
conjugis accedat consensus.
346.„Adoptio nullatenus fit, antequam adoptandus ad majorem pervenerit aetatem. Si ejus pater et mater, aut alieruter eorum supersint, atque is aetatis suae quintum et vige- gesimum annum nondum expleverit, utriusque vel superstitis parentis consensum impetrare tenetur; si vero praedicłam excesserit aetatem, eorum consiium exposcere.
347.„Adoptantis nomen in vim adoptionis proprio adoptati nomini adjcitur.
348. Adaptatus in propria remanet Jamilia, et erga ipsam omnia retinet jura; nuptiae
tamen prohibentur
i tea adoptatum et adoptantem, ejusque descendentes; nter ejusdem adoptantis. liberos adoptivos;
„fnier adoptatum et adoptantis filios, qui essent nascituri;

Między przysposobionym a małżonkiem przysposobiaiącego, i nawzaiew; między przyspobicielem a małżonkiem przysposo- bionego.
349g. Obowiązek naturalny który trwać będzie w swoićy mocy, między przysposo- bionym, a-oycem iego i matką w dostarcza- niu alimentów, na przypadki prawem ozna- czone,. uważany będzie za wspólny, dla przysposobiciela i przysposobionego, co się tyczy iednego względem drugiego.
350. Przysposobiony nie nabywa Żadnego prawa dziedziczenia co do.dóbr po krewnych przysposobiciela, ale należy do spadku po przysposobicielu, takićóm samóćm prawem, iakieby miały dzieci zrodzone w małzęństwie, a nawet choćby były dzieci inne urodzone w małżeństwie po przysposobieniu.
351. Jeżeli przysposobiony umiera bez zstępnych prawych, rzeczy dane przez przy- sposobiciela, albo przybyłe z dziedziczenia po nim, w naturze pozostałe, w czasie śmier- ci przysposobionego, wracaią się do przy sposobiciela, albo do iego zstępnych, z obo- wiązkiem przyłożenia się do długów i bez uszkodzenia praw trzeciego.
Reszta dóbr przysposobionego należeć bę- dzie do własnych iego krewnych; ci zawsze pierwszemi są, nawet co do przedmiotów w ninieyszym artykule wyszczególnionych, nad wszelkich innych dziedziców po przy sposobicielu, oprócz własnych iego zstę—
pnych.
Entre Padoptć et leconjoint de Padoptant, et róciproquement entre ladoptant et le con- joint de Padoptć,
349. L/obligątion naturelle, qui continu- era dexister entre Dadoptć et ses pere et mere, de se fournir des alimens dans-le cas dćterminćs par la loi, sera considórće com- me commune a ladoptant et a Padoptć; Pun envers Pautre.
350. L/adopte macquerra aucun droit de successibilitć sur les biens des parens de l'a— doptant; mais il aura sur la succession de Fadoptant les móemes droits que ceux qwy aurait Penfant nć en mariage, mćme quand il y aurait d'autres enfans de cetie derniere qualitć nćs depuis Iadoption.
351. Si ladoptć meurt sans descendans 1ć- gitimes, les choses donnees par ladoptant, ou recueillies dans sa succession, et qui exi- sterońt en nature lors du dóces de Iadopitć retourneront a Padoptant ou 4 ses descen-. dans, A la charge de contribuer aux dettes, et sans prójudice des droits des tiers,
Le surplus des biens de Tadoptć appar- tiendra A ses propres parens; et ceux-Ci ex- cluront toujours, pour les objets meme spć- cifićs au present article, tous hćritiers de Padoptant autres que ses descendans.
Inter adoptatum et adoptantis conjugem, et vicissim inter adoptantem et conjugem ado-
piati.
349. Naturalis obligatio, quae firma
manebit inter adoptatum ejusque paltrem et ma-
trem, ut casibus lege praescriptis se invicem alant, communis inter adoptantem eż ado-
piatum censenda erit.
359. Adoptatus nulltm successionis jus adquiret in bonis cognatorum adoptantis; ad hu
jus suecessionem pero iisdem, ac filius ex
existant ex mairi
matrimonio natus, juribus fruetur, licet liberi mionio posł adoptionem suscepii.
351. Sz adoptatus sine legitimis deścendentibus obierit, dónata ab adoptante, vel ex
ejusdem successiene quaesita, et quae reaps ptantem ejusque descerndentes reveriuntur, cum one
dz, et salvis aliorum juribus. i Cetera adoptati bona ad. p tis quemcunque adoptantis z
e tempore obitus adopłati extabunt, ad ado-
re tamen pro rała aes alienum sólveru<
sius cognatos spectanł, qui a bonis etiam hoc articulo designa= aeredem perpetuo submovem, praeter ejusdemu descendentes, *k

84
352. Jeżeli za życia przysposobiciela, i po śmierci przysposobionego, dzieci albo zstępni po nim pozostali poumieraią bez po- tomnie, przysposobiciel dziedziczyć będzie rzeczy przez siebie dane, iak powiedziano w artykule poprzedzającym; ale to prawo Powiazane iest tylko do osohy przysposo-
iciela, 1 nie przechodzi do dziedziców po nim, nawet w linii zstępnćy.
OppziaŁ II O formach przysposobienia.
355. Chcący przysposobić, i bydź przy— sposobionym, stawią się do Sędziego poko- iu, gdzie iest zamieszkanie przysposobiaią- cego, aby tam był uczyniony akt wzaiemne- go ich zezwolenia.:
354. Expedycya tego aktu złożona będzie w nasiępuiących dniach dziesięciu, przez stronę naypilnieyszą Prokuratorowi Cesar- skiemu, przy Trybunale pierwszćy instan- cyi, w którego okręgu iest zamieszkanie przysposobiciela, dla oddania pod zatwier- dzenie Trybunału.
355. Trybunał zgromadzony wizbie ra- dnćy, zebrawszy uwiadomienia stosowne, sprawdzi:
1. Czy dopełnione są wszelkie warunki prawem przepisane;
2. Czyli strona chcąca przysposobić, do- brą ma sławę.
352. Si,/du vivant de Padoptant' et aprts le dćces de Tadoptć, les enfans ou descen- "dans laissćs par celui-ci mouraient eux-me- mes sans postćritć, Padoptant suaccedera aux choses par lui donnćes, comme il est dit en Particle pr"códent; mais ce droit sera inhć- rent a la personne de Padoptant, et non transmissible a ,ses heritiers, móme en ligne descendante.
SECTION II Des formes de Vadoption.
353. La personne qui se proposera d'ado- pter, et celle qui voudra ćtre adoptee, se prćsenteront devant le jage de paix du: do- micile de Padoptant, pour M passer acte de lenrs consentemens respectifs.
354. Une expedition de cst acte sera re- mise, dans les dix jours suivans, par lapar- tie la plus diligente, au procureur, impórial au tribunal de premiere instance dans le res- sort duquel se trouvera le domicile de I'a= doptant, pour€tre soumis a Ihomologation de ce tribunal.
355. Le tribunal, rćuni en la chambre du conseil, et apres s'ćtre procurć les ren- seignemens convenables, vćrifiera,
1. Si toutes les conditious de la loi sont remplies;
2. Sila personne qui se propose d'ado-
pter, jouit d'une bonne róputation.
352. Si, vivo adhuc adoptante, et post adoptati obitum, hujus filii aut descendentes quo- que zmproles decesserint, adoptans in rebus donatis, prouć superiori articulo dictum est, successtonis jure gaucdebit; hoc tamen jus adoptanti dumtaxać inhaerebit, nec adejus haere-
des, descendenies, transmittetur.
SEcTIo IL De sołemnitatibus adoptionis.
355. Adoptans judicem pacis sui domicilii, una cum adoptando, adibit, mutui consen-
sus zn actis profitendi causa.
354. Actus huiusce exemplum intra decem dies a diligentiori parte exhibebitur regio pro-
curatori penes tribunal primae instantiae, ejusdem tribunalis confirmationi subjiciatur.
in, cujus jurisdictione adoptans deget, uł
. 355. Tribunal in consilii aula congregatum, et postquam opportunas sibi comparaverit znstructiones, videbit; 1. Utrum omnia lege praestripia servata fuerint; 2. Utrum is,
qui adoptare vult, fama integer habeatur.
a>> PPOSZINEONEN PND Mz

356. Trybunał po wysłuchaniu Prokura- tora Cesarskiego, bez żadney innćy formy postępowania sądowego, wyda wyrok, nie wyrażając powodów, w tych wyrazach: ma mieysce, albo,„ie ma mieysca przysposo- bienie.
357. W miesiąc następuiący po wydaniu , wyroku pierwszey instancyi, strona nay— pilnieysza, obstawać będzie o podanie tego wyroku Trybunałowi appellacyynemu, któ- ry postąpi tym samym sposobem, iak Try bunał pierwszćy instancyt, i wyrzecze, nie wyrażając powodów: ZVyrok zest potwier- dzóny, lub usunięty; a załtćm ma mieysce, albó nie ma mieysca przysposobienie.
358. Wszelki wyrok Sadu appellacyyne- go, dopuszczający przysposobienie, wyda ny będzie na publicznćm posiedzeniu, i za- wieszony w tych mieyscach, i w takićy licz- bie exemplarzy, iaką Sąd za: przyzwoitą uzna.
359. We trzy miesiące po tym wyroku, wpisane będzie przysposobienie, na żądanie iednćy lub drugićy strony, w xięgę stanu cywilnego, gdzie ićst zamieszkanie przyspo- sobiciela.
Wpisanie takie nastąpi tylko zą okazaniem expedycyi wformie przyzwoitćy wyroku Sądu appellacyynego; i przysposobienie skuteczne nie będzie, ieżeli nie było wpisa- ne wtym przeciągu czasu.,
360. Gdyby przysposobiciela śmierć za- szła, po przyięciu przez Sędziego pokoiu aktu zaświadczaiącego wolą przysposobienia,
80:
356. Apres avoir entendu le procurenr impórial, et sans aucune autre forme de procćdure; le tribunal prononcera, sans ćnoncer de motifs, en'ces termes: //y a lieu, 0u Il ny a pas lieu a Padoption.
357. Dans le mois qui suivra le jagement du tribunal de premiere instance, ce juge- ment sera, sur les poursuites de la partie la plus diłigente, soumis a la cour d'appel, qui instrnira dans les mómes formes que le tribunal de premiere instance, et pronon- cera, sans ćnoncer de motifs: Le jugement est confirme, ou Le jugement est reformće; en consćquence, il y a lieu, 0u zl my a pas lieu a Vadoption.
358. Tout arrót de la cour d'appel qui admettra une adopiion, sera prononcć a Paudience, et aifichć eń tels lieux et en tel nombre dexeraplaires que la cour juge- ra convenables.
359. Dans les trois mois qui suiyront cet arrót, Padoption sera inscrite, A la re- quisition de Pune ou de Pautre des parties, sur le registre de Petat civil du lieu ou Ia- doptant sera doraicilić.
Cette inscription n'aura lieu que sur le vu dune expódition, en forme, de Par rót de la cour d'appel; et Padoption rc stera sans effet, si elle n%a 6t6 inscrite dans ce dćlai.
360. Si Padoptant venait A mourir apres que Facte constatani ła volontć de former le contrat d'adoption a ćtć regu par le juge de
356. Regio procuratore audito, ceteris judicii formis omissis, nullis deductis argumen- tis, judices ita decernent: Locus est adoptioni, vel non.
557. Sententia haec subsequenti
mense ad partis diligentioris znstantiam appellationis
tribunali subjicietur, quod risdem formis, dquibus tribunal primae instantiae usium est, judicium instituet, rt, nullis deductis argumeniis, pronunczabit. Sententia coaitrmatur, vel sententia reformatur, eż idicirco fit locus adoptioni, ve/ non.
358. Quaevis sententia tribunalis
appellation is
adoptionem admittens, in au-
ditorio erit pronuncianda, et iis locis eoque exemplorum numero affigetur, prout tribunali
eidebztur.
359. Intra tres menses, qui sententiam subsequuniur, ad petitionem alterutrius ex par- żibus adoptio in publicis civilis status tabulis domicilii adoptantis inseribetutr.
Haec inscriptio non peragetur, nisi authentico appellationis latae,-nec adaeptio effectiun sortietur,
źnspecto exempłari sententiae a trzbunali nisi hóe temporis spatto inseripta fuerit.
360. Si postquam actus, ex quo adoptionis contrahendae voluntas elicitur, ab judice pa-

80
i złożeniu tego aktu w Trybunałach, i nim "Trybunały wydały stanowczy wyrok; roz- poznawanie będzie się ciągnąć 1 przy sposo— bienie będzie dopuszczone, ieżeli mieysce mieć może. 4 Bo
Dziedzice po przysposobicielu, ieżeli są- dzą, że przysposobienie nie powinno bydź dopuszczonćm, mogą podać Prokura torowi Cesarskiemu wszelkie przełożenia swoie, i uwagi w tym przedmiocie.
DZIAŁ IL O opiece dobroczynney.
361. Każda osoba maiąca przeszło lat pięć- dziesiąt, bez dzieci, bez zstępnych prawych będąca, gdy zechce przywiązać(do siebie osobę, ieszcze małoletnią, tytułem prawnym, stać się dla nićy może opiekunem dobro- czynnym, otrzymuiąc zczwolenie oyca i matki dziecięcia, albo iednego znich poz0- stałego przy życiu; albo w braku rodziców dziecięcia, rady familii, albo wreszcie ieżeli krewni dziecięcia znani nie są, rządzców szpitala, do którego dziecię przyięte było, lub zwierzchności mieyscowey, gdzie dziec- ko mieszka.'
362: Małżonek nie może bydz opieku- nem dobroczynnym, bez zezwolenia współ” małżonka.
paix et portć dóvant les tribunaux, etayant que ceux-ci eussent dćfiinitivement pronon- ce, instruction sera continuće et Tadop- tion admise, sil y a lieu.
Lies hćritiers de Padoptant pourront, s'ils croient Iadoption inadmissible, remettre au procureur impórial tous mómoires et obser- vations 4 cet sujet.
CHAPITRE. IL De la tutelle officieuse.
361. Tout individu agć de plus de cin- quante ans, et sans enfans ni descendans 1ć- gitimes, qui voudra, durant ła minoriić d'un individu, se Patiacher pour un litre lćgal, pourra devenir son tuteur officieux, en obtenant le consentement des pere et mere de Penfant, ou du survivant d'entre eux, ou, A leur dćfaut, d'un conseil de fa- mille, ou enfin, si Fenfant n'a point de pa rens connus, en obtenant le consentement des administrateurs de Uhospice od il aura ćtć recueilli, ou de la municipalitć du lieu de sa rćsidence.
362. Un ćpoux ne peut devenir tuteur officieux qwavec le consentement de Tautre eonjont,
/ cis receptus fuerit et ad tribunalia transmissus, adoptans decesserit, quin definitiva sen- tentia lata sit: processus continuabitur, et adoptio, si juris erit, admittetur. jęki. i Quoties adoptantis haeredes adoptionem admittendam ron esse censeant, fas erit€ls— dem, regio procuratori omnia documenta suasque animadwversiones hac de re exhibere.
CTAPBPZU" TTL De tutela officiosa.
361. Quicumque quinquagesimum aetatis annum excedens, filiis ac legitimis descen- dentibus carens, si aliquem aetate minorem titulo legitimo sibi deęincire cupić, ejus tu— tor officiosus esse poterit, dummodo consensum obtineat a"Di, et matre ipsius filii, el
zo
ab altero eorurn superstite, aut, Lis deficientibus, a consi
familias, vel denique, si
ipsius parentes minime innotescant, consensu habito ab administratoribus brephotrophei, in quo ille fuit receptus, vel a municipali magistratu loci ejus domicilii, 362. Conjux tutor officiosus esse nequit sine alterius conjugis consensu. 363. Jude» pacis loci, ubi filius degit, verbalem processum de petitionibus et assensibus
tutelam officiosam respicientibus imstituet.
paz
POR Bet SIĘ
R ać Żagj* dka io pW
lua” ui Goim wraz ET"
ndRĆ 7 EO

ań.
363. Sędzia pokoiu do którego należy za- mieszkanie dziecięcia, spisze'protokuł żą— dań i zezwoleń, ściągaiących się do opieki dobroczynney. j
364."Taka opieka powinna mieć mieysce tylko dla dobra dzieci, niemaiących ieszcze lat piętnastu.
Pociąga za sobą nie naruszając układów szczególnych, obowiązek żywienia, wycho- wania i dania im edukacyi, i sposobu do życia.
"365. Jeżeli wychowaniec ma iaki maiątek, i zostawał wprzód pod opieką, nim był wzię- ty wopiekę dobroczynną, zarządzanie ma- iątkiem iego i iego osobą, przechodzi do dobroczynnego opiekuna, który jednakże w przychodach maiątku wychowańca, nie może potrącać kosztów na wychowanie ie go łożonych*
366. Jeżeli opiekun dobroczynny po upły- nionych pięciu latach od opieki, przewi- duiąc śmierć swoię, nastąpić mogącą przed doyściem wychowańca do pełnoletności, przysposabia go aktem testamentówym; roz— porządzenie takie ważnćm będzie, byleby opiekun dobroczynny prawych dzieci nie zostawił.
367. Gdyby opiekun dobroczynny umarł, bądz przed pięcią laty, bądź po tym cza— sie, ie przysposobiwszy wychowańca swe- go, dostarczane będą śrzodki utrzymywa— nia wychowańcowi, przez czas iego małole- tności; ilość na to i gatunek, ieżeli poprze-
87
363. Le juge de paix du domicile del'en- fant dressera proces-verbal des demandes et consentermiens relatifs a la tutelle officieuse.
364. Cette tutelle ne pourra avoir lieu qu'au profit d'enfans agćs de moins de quinze ans.
Elle emportera avec soi, sans prójndice de toutes stipulations particulieres, Pobli- gation de nourrir le pupille, de Pelever, de le mettre en ćtat-de gagner sa vie.
365. Si le pupille a quelque bien, et s'il ćtait antórieurement en tutelle, Padmini- stration de ses biens, comme celle de sa per- sonne, passera au tuteur officieux, qui ne pourra nearimoins imputer les dćpenses de Póducation sur les revenus du pupille.
366. Si le tuteur officieux, apres cinq ans revolus depuis la tutelle, et dans la prevo— yance de son dóces avant lą majoritć du pu- pille, lui conftre Padoption par acte testa— mentaire, cette disposilion sera valable, pourvu que le tuteur officieux ne laisse point denfans lógitimes.
367. TIDans le cas oń le tuteur officienx mourrait, soit avant les cinq ans,' soit apres ce temps, sans avoir adoptć són pu- pille, il sera fourmi a celui-ci, durant są minoritć, des moyens de subsister, dont lą quotite et Vesptce, s'il ny a ćtć anterieure-
364. Tutela haec: locum habebit dumtasat Jawore filiorum decimum quintum aetatis
annum nondum agentium.
Fa, praeter alia pacta specialiter conventa, obligationem pariet, pupillum alendi, educandi, et wictum sibi comparando parem efficiendi.
365. Sz pupillus aliqua bona possideat et sub tutela sit, eorundem bonorum administra- tio et zpsius personae. cura ad ojficiosum tutorem devolventur, qui tamen pupillares redi- tus in educationis impensas conferre minime poterit.
366. Sz żutor officiosus, quinquennio a suscepta tutela elapso, suum metuens obitum, antequam pupilłus major fiat, eundem testamentariis tabulis adoptaverit: haec dispositio
firma manebit, dummodo legitimi ejusdem tutoris filii non exsteńt.
367. Quoties officiosus tutor vel ante vel post quinquennium, pupillo non adoptato, de- eesserit, eidem alimenta ad. reliquum minoris aetatis tempus ex ejus haereditate praestabun- łur; zpsoruin modus et- species, si peculiaris de iisdem anterior conventio desit, mautuó

83
dniczo wyznaczone przez formalną umo- wę nie były, ułożone będą albo. w przyla- cielskim sposobie, przez zastępców opieku- na i wychowańca, albo też sądowńie na "zypadek sporu. P'zÓ8. Tężeli po doyściu do lat wychowań- ca, dobroczynny opiekun chce go przyspo- sobić, a on na to zezwala,„przysposobienie nastąpi według form przepisanych W R poprzedzaiącym, 1 też same skutki we wszel- kich swoich punktach mieć będzie. ks 369. Jeżeli we trzy miesiące po doyściu do lat wychowańca, żądania iego o przyspo- sobienie podane dobroczynnemu opiekuno- wi, bez skutku zostaną, a wychowaniec bez sposobu do życia będzie; dobroczynny opie- kun może bydź skazanym na wynadgro- dzenie niezdatności, wiakićy znayduie się wychowaniec do utrzymywania samego siebie.
Wynadgrodzenie takie ogranicza się ób-
myśleniem wychowancowi rzemiosła; a ze 4 4
wszystko to bez uszkodzenia umów, które mogły mieć mieysce, przewiduiąctaki przy- padek.;;
370. Dobroczynny opiekun zarządzający jakimkolwiek maiątkiem wychowańca, iest obowiązany, zdać rachunek w każdym przy-
dku. © IDY T Uk DL O władzy Oycowskićy.
371. Dziecię w każdym wieku, powinno cześć i uszanowanie oycu swemu i maice.
ment pouryu par une convention formelle, seront reglćes, soit amiablement entre les reprćsentans respectifs du tuteur et du pu- piłle, soit jadiciairement en cas de conte- station.
568. Si, a la majoritć du pupille, sontu- tenr officieux veut Padopter, et que le pre- mier y consente, il sera procćdć Aa Fadop- tion selon les fornres prescrites au chapitre precódent, et les effects en sćront cn tous points les mómes,
369. Si, dans les trois mois qui suivront la majoritć du pupille, les rćquisilions par lui faites A son tuteur officieux, a fin d'a- doption, sont restćes sańs effet, et que le pupille ne se trouve point en ćtat de gagner sa vie, le tutenr officienx pourra 6tre con- damnć a indemniser le pupille de Pincapa- citć ou celui-ci ponrrait se trouver.de pour- voir a sa subsistance.
Cette indemnitć se rćsoudra en. secon:s propres a lui procurer un mćtier; le tout sans prójudice des stipulations qui auraient pu avoir lieu dans la próvoyance de ce cas.
370. Le tuteur officieux qui aurait enl'ad-
ministration de quelques biens pupillaires, en devrą rendre compte dans tous les cas.
TEDTROBOBDE
De ła puissance paternelle.
371. I/enfant, a tout age, doit honneur et respect a ses pere et mere.
controversia oriatur.
cońsensu statuentur ab iis, qui tutoris et pupilli partes agunt„ vel officio judicis, si de: hoc
368. Cum tutor Z fona bi suum majorem factum adoptare velit, atque hic con-
sentiat, adoptio fiet juwta effectus.
ormas in superiori capite praefinitas, et eosdem omnino pariet
369. SZ pupillus intra tres menses a majori aetate suam adoptionem a tutore obtinere ne-- quiverit, et adhuc victum sibi comparando impar sit; tutor officiosus damnari połerit, ut
pupillum lac de causa indemnem praestet.
Indemnitas haec in iis tantum suppeditandis consistet, quibus artem aliquam exercere valeat, servatis tamen omnino paciis, sz qua in hunc casum fortassis znita sint. 370. Tutor officiosus, si qua pupilli bona administrawerit, rationem quocumque casured-
dere tenetur.
TJ E-POBoB MZR
IX.
De patria potestate.
371. Filius, cujuscumgue aetatis sit, parentes honore et reverentia prosequi debet. rę 4

, 372. Zostaie pod ich władzą aż do pełno- letności, albo usamowolnienia.
373. Sam tyko oycieć taką władzę w cza- sie małżeństwa sprawnie.
374. Dziecię nie może opuścić oycowskie- go domu, hezpozwolenia oyca, oprócz przy- ięcia woyskowćy służby dobrowolnie, po skończonym ośmnastym roku wieku swego.
375. Qyciec maiąc ważne powody do nie- ukontentowania z postępków dziecięcia swo- iego, mieć będzie następniące śrzodki na ie- go poprawę.
376. Jeżeli dziecię szesnastu lat nie zaczę- ło, może go oyciec trzymać w zamknięciu, na czas nie dłuższy nad miesiąc; i na ten koniec Prezydent Trybunału okręgu, na żądanie oyca, powinien wydać rozkaz przy- trzymania.
377. Od lat szesnastu zaczętych, aż do pełnoletności, albo usamowolnienia, oyciec może tylko żądać zamknięcia dziecięcia swo- iego na sześć miesięcy naydłużćy; uda się o to do Prezydenta'Trybunału rzeczonego, który zniósłszy się z Prokuratorem Cesar— skim, da rozkaz przytrzymania, albo go odmówi; w pierwszym przypadku może skrócić czas zamknięcia przez oyca żądany.
378. W jednym i drugim przypadku Ża- dnych pism ani formalności sądowych nie będzie, oprócz nakazu przytrzymania, któ- ry powodów wyrażać nie będzie.
dy
372. Il reste sous leur autoritć jusqu%a sa majoritć ou son ćmancipation.
373. Lie ptre seul exXerce ceite au'oritć durant le mariage.
374. Lenfant ne peut quitter la maison paternelle sans la permission de son ptre, si ce nest pour enrólement yolontaire, apres Page de dix- huit ans rćvolus.
575. Le pere qui aura des sujets de mć— contentement tres graves sur la conduite d'un enfant, aura les moyens de correction suivans.
376. Bi Penfant est igć de moins de seize ans commencćs, le pere pourra le faire dć— tenir pendant un temps qni ne pourra ex— códer un mois; et, a cet effet, le prósident du tribunal d'arrondissement deyra, sur sa demande, dćlivrer Pordre d'arrestation.
377. Depuis Page de seize ans commen- cós jusqu'a la majoritć ou Pemancipation, le pere pourra seulement requćrir la dćten- tion de son enfant pendant six mois au plus; il sadressera au prósident dudit tribunal, qui, aprts en avoir confćrć avec le procu- reur impćrial, dećlivrera Vordre d'arresta- tion, ou le refusera, et pourra, dans le premier cas, abrćger le temps de la dćten- tion requis par le pere.
378.[I ny aura, dans Tan et Pautre cas, aucune ćcrilure ni formalitć judiciaire, sice nest Pordre móme dórrestation, dans łe- quel les moiifs n'en seront pas ćnoncćs.
372. Potestati ipsorum subest usquedum aetate major fiat, vel emancipationem obtinuerit, 373. Pater solus, constante matrimonio, hanc potestatem exercet.
374. Filius paternam domum sine patris licentia deserere nequit, nisi quum, decimo octavo aetalis anno expleto, militiae nomen sponte daturus sit.
575. Patri pergraves de filii znoribus conquestus causas habenti, remedia,
quuniur, competunt.
376. Sz filius decimum sextum aetatis annum nondum attigerit, pałer
uł in custodia detineatur ad tem
quae se+
żmpetrare poterit,
pus mensem haued excedens, et praeses tribunalis distri--
ctus, petente patre, filium includendum mandabit.
377. Cum filius decimum sextum aetatis annum attigerit, usquequo major fiat vel eman-
cipełur., ge licebit, ejus custodiam ad sex menses dumtaxat postulare.
Praesidem prae—
dicti tribunalis tunc ipse adibit, qui, regio procuratore audito, filii custodiam vel de-
cernet vel denegabit;- et priori casu detenttonis tempu
378. In utroque casu,
s a patre pelilum zmminuere poterit.
nulla scriptura aut judicii forma requiretur praeter detentionis
decretum, in quo ipsius causae minime enunciabuniur.
12

mozaiki wSÓWa——
90
Obowiązany oyciec podpisać się tylko, Że wszystkie koszta zapłaci, i dostarczać będzie alimenta przyzwoite.
379. Mocen iest oyciec zawsze skrócić czas zamknięcia, które nakazał, albo go Żądał. Jeżeli wypuszczone dziecię na wol ność, dopuści się nowych wykroczeń, no- we zamknięcie. nakazane bydź może spo- sobem przepisanym w artykułach poprze- dzaiących.>
380. Qyciec po ożenieniu się powtórnóm, obowiązany bzdzie dla zamknięcia dziecię— cia swoiego z pierwszego małżeństwa, choćby jeszce i szesnastu lat nie zaczęło, stosować się do artykułu 377
381. Pozostała matka przy życiu, która nie weszła wnowe śluby, może zamknąć dziecię swoie, ale tylko wspólnie zdwoma naybliższemi krewnemi męża, i drogą za- noszonego żądania w formie przepisanćy ar- tyknułem 377.
382. Gdy dziecię będzie miało osobisty maiątek, albo będzie w obowiązkach stanu iakiego choćby ieszcze i szesnastego roku nie zaczęło, nie może bydź zamknięte, tylko drogą zanoszonego Żądania, podług formy przepisanóy artykulem 377.
Zamknięte dziecię może podać przełoże- nie Prokuralorowi Cesarskiemu przy Sądzie appellacyinym; Prokurator dowie się O WsZy= stkićm od Prokuratora przy Trybunale pier- wszćy instancyi, uczyni przełożenie Prezy-
Le póre sera seulement tenu de souscrire une souimission de payer tous les frais, et de fournir les alimens convenables.
379. Le pere est toujours maitre d'abre= ger la duróe de la dótention par lui ordon- nće ou requise. Si-aprts sa sorlie Penfant tombe dans de nouveaux ćcarts, la dćten- tion pourra$tre de nouveau ordonnće de la manitre prescrite aux articles prócćdens.
380. Si le pere est remarić, il sera tenns, pour faire dćtenir son enfant du premier lit, lors móme qu'il serait agć de moins de seiże ans, de se conformer a Particle 377.
381. Iia mżre survivante et non remarióe ne pourra faire dćtenir son enfant qu'avec le concours des deux' plus proches parens paternels, et par voie de requisition, con- formóment a Particle 377.
382. Luorsque enfant aura des biens per sonnels, ou lorsqwil exercera un ćtat, są dótention ne pourra, móme au— dessous de seize ans, avoir lieu que par voie de rćqni- sition, en la forme prescrite par Particle 377.
T'enfant dótenu pourra adresser un me- moire au procureur gónśral en la cour d”ap- pel. Celni-ci se fera rendre compte par le
rocureur impćrial au tribunal de premiere iistance,.et fera son rapport au president
Pollicitationem de sumtibus persolvendis et congruis alimentis praestandis pater suó
scribere dumtaxat tenelur.
379. Quardocumque patri fs est, custodiae tempus a se praestitum vel petitum immi- nuere. Si filius e custodia di missus ad malam frugem revertatur, iterum custodiae man. dari poterit, seryalis modis in praecedentibus articulis praescripiis,
380. Pater, si ad secundas corvolawerit nuptias„ ut.primi matrimonii filium, liceć non- dum decimum sextum aetatis aunum attigerit, custodiae mandet, ad praesćripta articulo
377, se conformare debebit.
381. Mater superstes et adhuc oidua filiwm custodiae. mancipare non poterit, nisi con sensus duorum ex proximioribus e patris latere intercedat, et nisi pelilionem justa arti-
culuim 337, tnstituat.
382. Filius, si proprium habeat peculium, wel aliquam excerceat professionem, etiamst
sexdecim annis minor sit, in custodia detineri non poterit, nisi pełitio iniercedat justa
articulum 373.
Filius, in custodia detentus regio procuratori penes tribunal appellationis Irbellum pore
rigere poterit. lic a regio procuratore penes tribunal primae instantiae notilias€xp08-
i za m AOC w WP 1 MDE FD W ZEE NK AZORY WREN. Mh m KC A.

dentowi Sądu appellacyinego, który uwiado-
miwszy oyca, i zebrawszy. wszelkie obia—
śnienia, może odwołać, albo ograniczyć na-
kaz wydany przez Prezydenta Trybunału jerwszćy 1nstancyi.
383., Artykuły 376, 377, 378 i 379, słu- żyć będą oycom i matkom dzieci natural-- nych, prawnie uznanych,
384. Qyciec w czasie małżeństwa, a po ie- go rozwiązaniu pozostały przy życiu oyciec albo matka, będą mieli użytkowanie z dóbr dzieci swoich, aż do czasu skończonych ośmnastu lat wieku dzieci, albo ich usamo- wolnienia, któreby pierwóy ieszcze mogło mieć mieysce.
385. Obowiązki tego użytkowania będą:
a. Wszelkie obowiązki 1akie maią uży wa- iący przychodów.
2. Zywienie, utrzymywanie, wychowa- nie dzieci podług ich maiątku.
3. Oddawanie przychodów z czynszów lub zinnych podobnych wypłat albo procen- tów od kapitałów.
4. Koszta pogrzebowe, i nakłady na osta- tnią chorobę.
386,'Dakie użytkowanie nie może służyć oycu albo matce, przeciw któremn wyrok rozwodu był wydany; ustaie względem ma- tki wpowtórne małżeństwo wchodzącćy.
387. Użytkowanie takie nie może się roz-
gl
de la cour d'appel, qui, apres,en avoir don< nć avis au pere, et apres avoir recueilli tous les renseignemens, pourra róćvoquer ou mo- dificr Pordre dćlivre par łe prćsident du tribunal de premiere instance,
383. Les artieles 376, 377, 378 et 379se- ront communs aux peres et meres des enfans naturels lćógalement reconnus.
384, Le pere, durant le mariage, et apres la dissolulion'du mariage le survivant des pere ct mtre, auron la jonissance des biens de leurs enfans jusqu'a Page de dix-huit ans accomplis, ou jusqua Pemancipation qui pourrait avoir łieu ayant Page de dix-huit ans.
385. Lies charges de cette jouissance seront,
1. Celles auxquelles sont tenus les usu- fruitiers;
2. La nourriturć, Ventretien et Póduca- tion des enfans, selon leur fortune;
3. Le paiement des arrćrages ou intóróts des capitaux;
4. Lies frais funćraires et ceux de der- niere maladie.
386. C/etie jouissance n'aura pas lieu au
rofit de celui des pere et mere contre le— quel le divorce aurait ćtć prononcć; et elle cessera a l egard de la mere dans le casd'un second mariage.
387. Elle ne sćtendra pas aux biens que
cet, easque referet praesidi tribunalis, cui adhaeret, qui, patre admonito et colletis omni- bus docurnentis, decretumm praesidis primae instaniiae vel revocare vel temperare poterit.
383. Articuli 396, 3yy, 398 et 339 parentibus quoquć' congruunt filiorum naturalium, qui
legitime recogniti sint.
384. Pater constante matrimonio, et, eo soluto, parens superstes filiorum bonis fruetur,
donec ipsi 0ctavum supra decimum aetatiś annum esxpleverint, vel eńnancipalionem, cut
ante praedictam aetatem locus esset, obtinuerint.
385. Onera hujusce ususfructus sunt:
1. Ea, quibus ceteri ususfructuarii subjiciuniur; a. Alimenta et educaiio filiorum pro facultatum modo; 3. Usurarum et annuorum redituum solutio;
4. Sumtus funeris et ultimae: infirmitatis.
386. Parens, adversus quem diyortii sententia lata fuerit, hoc usufructu caret; mater
ad secunda vota transiens, eodem privatur.
387. Hujusmodi ususfructus minime complectetur bona a filiis proprio labore et indu- -
I
|

92
ciągać do maiątku dzieci, nabytego przez ich prace i przemysł oddzielny, ani do da— nego lub zapisanego testamentem pod wyra-
źnym warunkiem, że oyciec ich i matka,
użytkować z niego nie będą.
DY POŁ SE O małoletności, opiece i usa- mowolnieniu.|
DZIAŁ PIERWSZY. O małoletności. 388. Małoletnią każda iest osoba, tak ie—
dnćy płci- Tak i drugićy, która nie ma ie- szcze dwadzieścia ieden lat skończonych
„ wieku swego.
DZLAŁ IL O opiece.
OppziaŁ I. O ópiece oyca i matki.
389g. W czasie trwania związków małżeń- skich, oycicc iest rządzcą-osobistych dóbr małoletnich dzieci swoich; iest odpowiedzial- nym co do własności i przychodów z dóbr, z których nie ma użytkowania; aco do wła-
- sności tylko z dóbr takich, zktórych uży,
wanie przychodów prawo mu nadaie.
les enfans pourront acqućrir par un travail et une industrie sćparćs, ńi A cenx qui leur seront donnćs ou lćgućs sous la condition expresse que les pere et mere nen joni- ront pas.
TUTRE X. De la munoritć, de la tutelle et de Pemancipation.
CHAPITRE PREMIER.
De la minorite.
388. Lie mineur est Vindiyidu de Pun et de Pautre sexe qui n'a point enćore Page de vingt-un ans accomplis.
'CHAPITRE IL De la tutelie.
«- I. De la tutelle des pere et mere.
389g. Le pere est, durant le mariage, ad-
ministrateur des biens personnels de ses en- fans mineurs.©;
II est comptable, quant a la proprićtć et aux revenus des biens dont il n'a pas la jou- issance; et, quant a la proprićtć seulement,
de ceux des biens dont la loi lui donne Pu-
sufruit.
stria separatim quaesita„aut ipsis donata aut legata sub expressa conditione, ne ad pa-
TĘETOUECU S 2
De minori aetate, tutela et emancipatione. CAWYPUKOF De minori aetlate. 388. Minor est persona utriusque sexus, quae primum et pigesimum aetatis annum non-
CAP UE IE De tutela. k SSESCYG MIO(AL De parentum tuitela.
renies ususfructus pertineat.
dum expleverit.
389. Pater constante matrimonio est administrator bonorum; quae ad filios tn minori
netate constitultos spectant.
3 zóeikkozikk Wa 0 02
tee KR
SE a WY Pi”: Ukon WOÓDÓŃ
CLR w Nu
He M

3go. Po rozwiązaniu małżeństwa przez śmierć naturalną, albo cywilną iócó z małżonków, opieka nad dziećmi małole- tniemi i nieusamowolnionemii, samćm przez się prawem należy do pozostałego przy ży- ciu oyca lub matki.|
391. Może iednak oyciec pozostałćy pizy życiu matce i opiekunce, wyznaczyć radzcę szczególnego, bez którego zdania matka nie może wykonywać żadnego akiu stosownego do opieki.
Jeżeli oyciec wyszczególnia akta, do któ- rych radzca wyznaczony będzie, opiekunka ma moc wykonywać inne akta bez. wiedzy radzcy.
392. Takie radzcy wyznaczenie ,.iednym tylko z następujących sposobów czynione będzie:
1. Przez akt ostatnićy woli;
2. Przez oświadczenie uczynione, albo przed Sędzią Pokoiu wprzytomności iego Pisarza, albo przed Notaryuszami.
393. Jeżeli w.czasie śmierci męża, żona iest przy nadziei, wyznaczony będzie przez radę familiyną Kurator dla spodziewanego dziecięcia.
Przy narodzeniu dziecięcia, matka stanie się opickanką,-a Kurator samćm przez się prawem stanie się opiekunem przydanym.
3g4. Matka nie iest obowiązaną do przy= ięcia opieki; iednakże i w przypadku gdy się
14
3)
3go. Apres la dissolution du mariage ar-
rivće par la mort naturelle ou civile de Pun
des ćpoux, la tutelle des enfans mineurs et
non ćmancipćs appartient de plein droit au survivant des pere et mere.
391. Ponrra nćanmoins le pere nommer a la mere survivanie ou tutrice, un conseil spócial, sans Pavis duquelle elle ne pourra faire aucun acte relatii a la tutelle.
Si le pere spócifie les actes pour lesqucls le conseil sera nommóć, la tutrice sera habile a faire les autres sans son assistance.
392. Getle nomination de conseil ne pour- ra ćtre faite que de l une des manitres sui- vantes:
1. Par acte de derniere volontć;
2. Par une declaration faite, ou devant le jage de paix assistć de son grelfier, ou devant notaires.
393. Si, lors du dóces du mari, lafemme est encejnte, il sera nommć un curaleur au ventre par le conseil de famille.
A la naissance de Venfant, la mere en deviendra tutrice, et le curateur en sera de plein droit le subrogć tuteur.
394. La mere nest point tenue d'accepter la tutelle; nćanmoins, et en cas qwelle la
Rationes reddere tenetur de proprietate et fructibus bonorum, in guibus. ipse usufruciu caret, et de proprielate tantum eorum, in quibus legis auctoritate ususfructus zpsi comyetit. 390. Soluto matrimonie ob mortem naturalem vel'civilem alterutrius ex conjugibus, tutela filiorum minorum, qui nondum emancipati sunt, spectat ipso jure ad superstitem pa-
rentem.
391. Potest tamen pater matri superstiti et tutrici peculiarem adjungere consiliatorem, de cujus sententia quidquid ad tutelam pertinet, agere debeat.: Si pater quaedam destgnawerit acta, quibus peragendis consiliator datus sit, cetera sine
zpsius consensu mater perficere poterit.
3y2. Consiliatoris electio fieri nequit nisi:
1. Fel actu ultimaę ęoluntatis;
2. Fel declaratione ob id emissa coram judice pacis, adstante ipsius scriba, vel coram
nołariis.
393. Sz, cum vir moritur, uxor praegnans sit, a consilio familias curator ventri datur. Filio nato, mater ipsius tutrix fiet, et curator tpso Jure tutoris honerarii personam
indueć.
494. Mater tutelam suscipere non cogitur; tutelae. tamen officiis, si hanc recusare vo- luerit, fungi debet, donec effecerit, uć tutor constituatur.

a4
|
ód niey wymawia, powinna wszelkie obo- wiązki opieki wykonywać dotąd, póki się nie postara o wyznaczenie opiekuna.
395. Jeżeli matka opiekunka, chce zno- wu iść za miąż, przed wniyściem w małżeń- ski związek powinna zwołać radę familiyną, która ustanowi, czyli opieka przy nićy ma pozotsac.; 3-
Gdyby uchybiła takiego zwołania, traci samóm przez się prawem opiekę, i nowy ićy mąż odpowiedzialnym solidarnie za wszelkie bn zopieki, którą żona nie- prawnie zac owała.|„a
396. Gdy. rada familiyna przyzwoicie zwo- Tana, utrzyma matkę przy opiece, doda ićy koniecznie za współ opiekuna nowego ićy męża, i ten odpowiedzialnym będzie soli darnie, zŻoną swolą, ze sprawowania opie- ki, od czasu zawartego związku małżeństwa.
OppziaŁ IL O opiece powierzonćy przez oyca albo matkę.
397. Prawo obierania za opiekuna kre wxiego, albo nawet obcego, należy tylko do ostatniego z umieraiących rodziców.
398. To prawo używane bydź nie może, tylko według form przepisanych w artykułe 392, i pod wyiątkami, i ograniczeniami ni- żćy wyrażonemi.
refuse, elle derra en remplir les devoires
jusqua: ce quelle ait fait nonamer un tuteur.
595. Si la mere tutrice veut se remarier; elle devra, avant Pacte de mariage, convo- qner le conseil de tamille, qui dócidera si la tutelle doit lui ćLre couseryće.
A dćfaut de cette convocalion, elle per- dra la tutelle de plein droit; et son nouveau mari sera solidairement responsable de tou- tes les suites de la tutelle quelle aura indu— ment conservće.
396. Lorsque le conseil de famille, di- ment convoquć, conseryera la tutelle a la móre; il lui donnera nócessairement /pour coluteur le second mari, qui deviendra so- lidairement responsable, avec sa femme, de la gestion postćrieure au mariage.
SzcriroN II. De la tutelle dćfćree par le pere ou la mere.
397. Le droit individuel de choisir un tu- teur parent, ou móme ćtranger, n'appar- tient quau dernier mourant des pere et mere.
398. Ce droit ne peut Śtre exercć que dans les formes prescrites par Particle 392, et sous les excepiions et modifications ci- apres.
395. Si mater tutrix ad alia ota convolare velit, antequam nuptiae sequantur, consi- kum familias corwocabit, cuius erit statuere, utrum in officio tutelae eandem retinere
expediat.
Consilio autem non vocato, mater żpso jure a łutela cadit, et secundus vir in solidum obligatur de gestts ab illa, quamdiu tutelam illicite administraverit.
(o)
cundum vir ńuptias gestis actione tutelae tenebitur.
396. Quotles consilium familias.rite convocatum tutelam matri servandam duxerit, se -um. ipsi contutorem necessario adjunget, qui in solidum cum ea pro rębus post
SEcr1o IL De tuteła delatą a patre vel matre.
7
397. Jus eligendi tutorem cognalum, vel etiam extraneum, alterutri ex parentibus, pe-
stremo decedenti, dumtaxat compelit.
398. oc jus exerceri nequit, nisi servatis formis ab ariiculo 392 praescriptis, nec non
juxta excepttones et modificationes inferias statutas.
Z Z O CE EE NOPKONZ J RAPA naĆ moch, Brainiac inka s
c BRE WAOSIIPEOREE
LO omy oz. DOSYĆ 2

399. Matka po powtórnćm zamęściu, nie
utrzymana przy opiece dzieci z małżeństwa terwszego, nie może wybierać dla nich opie- una.
400.$koro matka po powtórnćm zamę- ściu utrzymana przy opiece, wybralaby opie- kuna dla dzieci z pierwszego małżeństwa, ta- ki wybór wtenczas 28 ważnym będzie, gdy zostanie potwierdzony przez radę fami- liyną.
401. Opiekun obrany przez oyca albo ma- tkę, mie iest obowiązany przyiąć opieki, ie żeli się nie znayduie w szeregu tych osób, na które w braku takiego wyboru szczegól- nego, rada familiyna powinności opieki wło- żyćby mogla.
OpDDziaŁ III O opiece wstępnych.
402. Gdy ostatni z umieraiących oyciec albo matka nie obrali opiekuna małoletnie- mu, opieka należy prawem do dziada z oy- ca, a w braku tego do dziada z matki, i tak w górę idąc, w tym sposobie, żeby wstępny z oyca był zawsze przenoszony nad wstępne- go zmatki, wtymaże samym stopniu.
403. Jeżeli'w braku dziada ż oyca, i dzia- da zmatki, zbieg zachodzi między dwoma wstępnemi wyższego stopnia, którzyby nale- żeli do iednćy linii oycowskićy małoletnie— go, opieka z prawa przeydzie do tego z tych
90
399. La mtre remariće et maintenue dans la tutelle des enfans de son premier mari age, ne peut leur choisir un tuteur.
400. Lorsque la mere remariće et main- tenue dans la tutelle aura fait choix d'un tuteur aux enfans de son premier mariage, ce choix ne sera valable qu'autant qw'il sera confirmć par le conseil de famille.
401. Le tuteur ćlu par lepere ou la mere, nest pas tenu daccepter la tutelle, s'il n'est d'ailleurs dans la classe des personnes qua dćfant de cette ćlection spóciale le conseil de famille edt pu en charger.
SECTION III. De la tutelle des ascendans.
402. Lorsqwil n'a pas ćtć choisi au mi- neur un tuteur par le dernier mourant de ses pere et mtre, la tutelle appartient de droit a son aieul paternel; a dćfaut de ce- lui-ci, 4 son aieul maternel, et ainsi en re- montant, de manitre que Pascendant pater- nel soit toujours prefćrć a Pascendant ma- ternel du móme degrć.
403. Si, a dćfaut de Paieul paternel etde Paieul maternel du mineur, la concurrence se trouvait ćtablie entre deux ascendans du degrć supćrieur qui appartinssent tons deux a la ligne paternelle du mineur, la tutelle
399. Mater, quae ad'alia vota transierit et atutela filiorum prioris matrimonii remota
fuerit, eisdem tutorem dare nequit.
400. Si mater, secundis nuptiis initis, tutela rite retenta, filiis prioris matrimoniii tu-
torem elegerit, electio non valet, nisi a consilio familias confirmetur. 401. Tutor, a patre vel a matre electus, tutelam susczpere non cogitur, nisz ex eorum numero sit, quibus ęonsilium familias, hac speciali eleciione deficiente, tutelae munus
demandare potuisset,
SECTIO III. - De tutela ascendentium.
402. Quoties minori a parente, qui ultimus decesserit, tutor datus non fuerit, tutela ąd avum pałternum ipso jure pertinet; hoc. deficiente, ad avum maternum, et sic dein— ceps, adeo, ut ascendenti materno in eodem gradu ascendens paternius semper praeferatur.
403.„vo paterno et materno minori deficientibus, si duo concurrant ascendentes gradu

90 dwóch, który się okaże, że jest dziadem zoyca, oyca małoletniego.
404. Jeżeli takiż sam zbieg mieysce mieć będzie pomiędzy dwoma pradziadami z linii macierzyńskiey, mianowanie nastąpi przez radę familiyną, która iednak wybrać powin na iednego ztych dwóch koniecznie.
OppDziaz IV. O opiece powierzonćy przez radę familii.
405. Gdy dziecię małoletnie i nieusamo— wolnione, pozostanie bez oyca i matki, bez opiekuną wybranego przez oyca lub matkę, i bez wstępnych płci męzkićy, iako też gdy opiekiuń: 2 rzędąa tórae,wyrażonego, znayduie się w przypadku wyłączenia od: opieki,.0 iakim będzie mowa niżćy, albo w przypad- ku ważnego wymowienia się; wtenczas ra— da familii przystąpi do mianowania opie- kuna.):
406. Ta rada zwołana będzie albo na żą- danie i dopilnowanie krewnych małoletnie= go, albo iego wierzycieli, lub innych stron interesowanych, albo urzędownie i z nasta- wania Sędziego Pokoju, gdzie iest zamie- szkanie małoletniego. Każda osoba moze do- nosić Sędziemu Pokoiu zdarzenia wymaga- iące, aby opiekun był mianowany,|
407. Rada familiyna złożona będzigj nie obeymuiąc. Sędziego Pokoiu, z sześciii kre- wnych, lub powinowatych, w połowie ze strony oycowskiey, Ww połowie ze strony
passera de droit a eelui des deux qui se trouvera ótre Paieul paternel du pere du mineur.
404, Siła móme concurrence a lieu en- tre denx bissaleuls de la ligne maternelle, la nomination sera faile par le conseil de fa- mille, qui ne pourrą nćanmoins que choi= sir Dun de ces deux ascendans,
SECTTLON:IV. De la tutelle deferee par le conseil de famille.
405. Lorsqwun enfant mineur et non ómancipć restera sans ptre ni mere, ni tu- teur ćlu par ses ptre ou mtere, ni ascen- dans males, comme aussi lorsque le tuteur de Pune des qualitćs ci-dessus exprimćes se iyga$era ou dans le cas des exelusions dont Ił serd*parlć ci-apres, on: valablement ex- cusć, il sera pourvu, par un consejl de fa- mille, A la nomination d'un tuteur.
406. Ce conseil sere convyoquć, soit sur la róqguisitigp el a la difegence des parens du mineur, de ses Creanciers ou d'autres par- lies intćressćes, soit móćme doffice et a la poursuile du jage de paix du domicile du mincur.'Toute personne pourra dóćnoncer a ce juge de paix le fait qut donnera lieu a la nomineśjić AdFun tuteur.
407. Le conseil de famifie sć*%% composć, non compris le jage de pax, de six parens ou allićs, pris tant dans la commune ou la tutelle sera ouverte que dans la distance de
remotioris, bus. defertur,
qui avus paternus
ambo tamen ex linea paterna ejusdem„minoris, tutela ipso jure illi ex duo- zpszus TMULoris patris erzt.
404, Si proawi lineae maternae tantum esistant, tutor a consilio familias dabitur, quod
żamen alterutrum
ex illis dumtaxat eligere poterit. SEcIo TV. i
De iuteła a consilio familias delata. 405. Consilium familias tutorem eliget, quoties minor non emancipatus utroque parente, et tutore ab iisdem dato, nec non ascendentibus masculis careat, prout etiam, si aliquis ex praedictis tutoribus vel legitime possił excusart, vel removendus sit causis, de qutbus
infra.
406. tiam; n creditorum judice paucis domicilii minoris. pacis denunciare.
Consilium cogetur ad propinquorum minoris, et dilygentioris inter zpsos, instan- aut ejusdem creditorum et aliorum, quorum intererit, nec non ex, officio et mandante Cuilibet licebit, casum, ob
quem tutor dandus sit, judici
407. Consilium Jamilias, pracier judicem pacis, sex cognatis vel affinibus constabit, qui

macierzyńskićy, i według porządku” bliż- szości w każdćy linii branych, tak wgmi- nie wktórey ustanawia się opieka, iako leż i w odległości dwóch myryametrów, od te- go mieysca. ź
Krewny przenoszony będzie nad powino- watego, w tymże samym stopniu; a między krewnemi iednegoż stopnia, starszy wie- kiem nad młodszego.
408. Rodzeni bracia małoletniego, i mę- żowie siostr rodzonych, wyłączeni są z ogra- niczenia liczby, w artykule poprzedzającym położonćy. i
Jeżeli ich iest sześciu, albo 1 więcey, bę— dą wszyscy członkami rady familiyney, któ- rą będą składać sami, ze wdowami poprze- dników, i z poprzednikami, ważnie od opie- ki wymowionemi, ieżeli się znayduią,
Jeżeli są w mnieyszćy liczbie, jgńt RHE- wni przywołanemi będą, tylko do uzupeł- nienia rady.: st
409. Gdy krewni, albo powinowaci ie- dnćy lub drugićy linii, nie znayduią«ię w liczbie dostatecznóy na mieyscu, albo w odległości oznaczonćy przeź? artykuł 407, Sędzia Pokoiu przywoła albo krewnych lub powinowatych, zamieszkałych odlegley, albo w tćy samćy gminie obywateli znanych, stąd iż mieli zwykłe związki przylażni z oycem lub matką małoletniego.
410. Ojłaciażłzy nawet zhayłowała się na mieyscach„dostateczna liczba krewnych lub powinowatych, Sędzia Pokoiu będzie mógł
97
deux myriametres, moitić du'cótć pater- nel, moitić du cóte maternel, et en suiyant Pordre de proximitć dans chaque ligne.
Le parent sera prófćrć a Vallić du móme degrć, et, patmi les parens de móme de- grć, le plus agć acelui qui le sera le moins.
408. Les freres germains du mineur et les maris des soeurs germaines sont seuls ,ex- ceptćs de la limitation de nombre posće en Particle prócćdent.
S'ils sont six, ou au-dela, ils seront touż miembres du conseil de famille, qwils com- poseront seuls, avec les veuves d'ascendanś et les ascendans valablement excusćs, Sil y en a.
S'ils sont en hombre inferieur, les autres parens ne seront appólćs que pour comple- ter le conseil.
409g. Lorsque les parens ou allićs de łune ou de PFautre ligne se trouveroni ci: nombre insuffisant sur les lieux, ou dans la distance dźsignóe par Particle 407, le juge de paix appellera, soit des parens ou allićs domici-- lićs a de plus grandes distances, soit, dans la commune móme, des citoyens connus pour avoir eu des xe/ations habituelles d'a- mitić avec le pere ou ła móre du mineur.
ŚŻ1o. Le juge«: pońrra, lors meme qaXl y aurait sar les lieux un nombre suffi- sant de parens ou allićs, permettre de ci-
pai>
tam im municipio, ubi tutelae locus fit, quam iyśra duo ab eodem myriametra, eligen- tur, tribus scilicet e linea paterna, tribus e maiefna, órdine gradus proximitatis in qua-
ois linea servato.
Cognatus praeferetur affini ejusdem gradus, et ex cognatis ipsiusmet gradus senior prae»
feretur.
408. Minoris fratres germani et sororum germanarum oiri anumeri in ańtecedenti ar—
ticulo statuti praefinitione soli excipiuntur.
Si iidem vel sex vel plures sint, omnes consilium familias eonstituent, una cum viduis ascendentium, et cum ascendentibus a tutela legitime excusatis, si_qui exstant. SZ mwmero sex minores sint, alii conjuncti vocabuntur dumtaxat, quatenus ad consilium
constituendum opus juerit.
40g. Quoties in loco et intervallo ab articulo 403, designato indictus cognatorum et a nium nurmerus desit, judex pacis cegnatos et affines longiori interęallo degentes, auł cie ves ejusdem municipii yocabit, quos familiaritatis et amicitiae cum patre aut matre mi—
noris neceśsitudinem habuisse pateat.
410. Quamvis praescriptus cognatorum et affinium numerus in memoratis locis habea- tur, judex pacis permittere poterit, ut cognali et affines remotiori loco degentes vocentur:
13

98
zezwolić na przywołanie zjakićykolwiek od-
ległości mieszkania krewnych sp powino— watych, w bliższych stopniach, a nawet i w tych samych, w jakich są krewni lub po- winowaci obecni; ale zawsze w takim sposo- sobie, żeby się to działo z wytrąceniem na to mieysce niektórych obecnych, i Żeby ni- fo prana nie była liczba, artyku- ami wyższemi Ustanowiona. , 4uu. Przeciąg czasu do stawienia się, uło- żony będzie przez Sędziego Pokoiu, nadzień oznaczony, ale w takim sposobie, żeby mię dzy oznaymieniem przywołania, a dniem oznaczonym do zgromadzenia rady, przer- wabyła trzech dni przynaymnićy, gdy wszy= stkie strony przywołane mieszkaią w iedney- Że gminie, albo w odległości dwóch myrya- metrów.
Jle razy zaś niektóre ze stron przywoła— nych, bardzićy będą oddalone w mieszka- niu, przeciąg czasu powiększany będzie dniem iednym na trzy myryametry.
412. Krewni, powinowaci, albo przyia- ciele tym sposobem przywołani, obowiąza- ni będą stawić się osobiście, albo przez swo- ich pełnomocników szczególnych.
Pełnomocnik iednę tylko osobę może za- stępować.
413. Każdy przywołany krewny, powi- nowaty albo przyiaciel, gdy się nie stawi bez prawnćy wymowki, skazany będzie na karę pieniężną, która nigdy pięćdziesiąt ranków nie może przenosić, i wyrzeczona
fbędzie bez appellacyi przez Sędziego Pokoiu.
ter, a quelque distance: qu'ils soient domi- cilićs, des parens ou allićs plus proches en degrćs ou de mómes degrós que les parens ou allićs presens; de maniere toutefois que cela s'opere en retranchant quelques= uns de ces derniers, et sans excćder le nombre rćglć par les prćcćdens articles.;
411. Le dólai pourcomparaltre sera rćglć par le juge de paix A jourfixe, mais de manitre qu'il y ait toujours, entre la citation nolifiće_ et le jour indiquć pour la róunion du con- seil, un intervalle de trois jours au moins, quand tous les parties citćes rósideront dans la commune ou dans la distance de deux my riametres,
Toutes les fois que, parmi ies parties ci-- tees, il s'en trouvera de domicilićes au-dćla de cette distance, le dólai sera augmentć d'un jour par trois myriametres.
412. Les parćns, allićs ou amis, ainsi convoqućs, seront tenus de se rendre en personne, on de se faire reprósenter parun manudataire spócial. s
Lę fondć de ponvoir ne peut reprósenter plus d'une personne.
413."Tout parent, allić ou ami, convo— quć, et qui, sans excuse lógitime, ne com- paraiira point, encourra une amende qui ne pourra excćder cinqnante francs, et sera prononcće sans appeł par le juge de pańx.
qui proximiores atque etiam ejusdem gradus sint cum praesentibus, ita tamen, ut, ali quo ex postremis tstis. ture amoto, numerum. praecedeniibus articulis praefinitum neuti-
quam consilium excedat.
411. Focatis se sistendi causa dies! certa ab judice pacis zndicitur, ita tamen, ut. a vo cationis die ad alteram conwocałtonis consilii triduum saltem intercedat, quoties illi in municipio vel intra duo ab eodem myriametra commorentur.
Si vero inter vocatos aliquis remoliori loco degat, termino praedicto dies una in sin-
gula, trina: myriametra adjicietur.
412. Cognalti, affines vel amici, hoc modo vocati, vel ipsimet adesse debent. vel per g",>>> P
procuraiorem speciali mandato instructum.
Procurator unius tantum personae vices gerere poterit. 413. Quicummquć ex cognatis, ajfinibus aut amicis absque legitima ewcusationis causa minime se sistet, mulcta, quinquaginta tamen libras non excedente, ab judice pacis,
omrai appellalione sublata, plecteltur.
vu Go O m0 Św A EK DT DM
Żar>. RZEPY. R WÓZ NA ah O MC cw c MADA A.

99
414, Jeżeli iest dostateczna"%ymówka, i 414. Sił y a excnse suffsante, et qwil ieżeli iest przyzwoitą rzeczą, aby oczekiwać| convienne, soit d'altendre le membre ah- nieprzytomnego członka, lub go zastąpić| sent, soit de le reęmplacer; en ce cas, com- wtakim przypadku, iako też i w każdym| me en tout autre oń Pintćret du mineur innym, w kiórym interes małoletniego zda-| semblera Texiger, le jage de paix pourra ie się tego wymagać, Sędzia Poąkoiu może| ajourner Fassemblće ou la proroger. odroczyć posiedzenie, albo go przedłużyć.
415. Posiedzenie takie odbywać stę będzie 415. Cetle assemblće se tiendra de plein samćm przez się prawem u Sędziego Poko-| droit chez le juge de paix, A moins quil ne in, chybaby sam inne mieysce wyznączył;| dćsigne lui-móme un autre local. La pre przytomność przynaymnićy trzech czwar—| sence des trois quarts au moins de ses mem tych zliczby członków przywołanych iest| byes conyoqućś sera nócessaire pour quweile potrzebna, do naradzenia się w tćm posie-| dćlibtre. dzeniu.
416. Naczele rady familiynćy, będzie Sę- 416. Le conseil de famille sera prósidć dzia Pokoiu z głosem stanowczym i przewa-| par le juge de paix, qui y aura voix dćlibć- żaiącym, w przypadku rozdwoienia. rative, et própondćrante en cas de partage.
417. Gdy małoletni zamieszkały we Fran- 417. Quand le mineur, domicilić en Fran- cyi, mieć będzie dobra w osadach, i nawza—| ce, posstdera des biens dans les colonies, iem, rząd szczególny dobr iego, dany bę-| ou reciproquement, Fadministralion spóciale dzie zaopiekunowi. de ces biens sera donnće a un protuteur.
W tym przypadku opiekun i zaopiekun, En ce cas, le tuteur et le protutenr seront niezależącemi będą i nieodpowiedzialnemi| indćpendans, et non responsables Pun'en- ieden względem drugiego, w właściwóm so-| vers lautre pour leur gestion respective. bie zarządzaniu.
418. Opiekun działać i zarządzać będzie 418. Le tuteur agira et administrera, en w tym przymiocie, od dnia mianowania| cette qualitć, du jour de sa nomination, si swego, ieżeli iest przytomny; a ieżeli nie,| ellea lieu ensa prósence, sinon, dujour qu'elle to od dnia w którym mianowanie oznaymio-| lui aura ćtć notifiće. ne mu będzie.
419. Opieka iest obowiązkiem osobistym, 419. La tuielle est une charge personnelle który nie przechodzi do dziedziców po opie-) qui ne passe point aux hćritiers du tuteur, kunie. Ci odpowiedzialnemi będą tylko| Giza: seront seulement responsables de la
414. Si absentiae causa satis idonea sit, et, vel absentem exspectare, vel alium eidem substituere expediat ,'tunc, et quotiescumque id utilitas exposcat, judici pacis licebit, weł consensurmn in certam diem indicere, vel in incertum tempus prorogare.
415. Consilium penes judicem pacis ipso jure cogetur, nisi alibi habendum ipse decre- verit. Ad deliberandum necessario requiritur, et tres partes ex integro vocatorum nume- ro in consilio adsint,
416. Consilio familias judex pacis praeerit, qui suffragium et ipse feret, ac suffragiis utrimque paribus ejus calculo res definietur. ż
417. Quoties minor in regno degens bona in coloniis possideat, aut versa vice, tunc spe- cialis eorum administratio proluiori demandatur.
Hloc casu tutor et protutor divisim gerent, nec alter alteri de propria gestione tenebitur.
41%. Tutor, si adsit, ipsa electionis die administrationem suscipiet; eo vero absente, cum electio ei denunciata fuerit.
419. Tutela munus est personale, quod ad tutoris haeredes minime transit. Haeredes ra-
Lj

Noni WO On
100
z zarządzania poprzednika swego; a ieżeli są pełnoletni, powinni utrzymywać opiekę aż do mianowania nowego opiekuna.
OppziAaz V. O opiełunie przydanym.
420. W opiece każdey będzie opickun przydany, mianowany przez radę familiy ną.
Obowiązki iego zależeć będą na dopilno= waniu interesu małoletniego, gdyby ten w sprzeczności był ż interesem opiekuna.
421. Gdy obowiązki opiekuna spłyną na osobę maiącą przymioty wyliczone w Od- dziale I, II, i III. nmieyszego Działu, opie- kun taki przed zaczęciem swego urzędu, po- winien zwołać radę familiyną, w składzie
mienionym w Oddziale IV, dla ustano- wienia opiekuna przydanego.
Jeżeli się mięszał do sprawowania opieki
rzed dopełnieniem tćy formalności, rada mina zwołana, bądź na żądanie kre- wnych, wierzycieli, lub innych stron in- teresowanych, bądź zurzędu przez Sędzie- go Pokoiu, może, ieżeliby oszukiwanie ze strony„opiekuna następowało, odiąć mu opiekę, zachowuiąc wynagrodzenie należące się maloletniemu.
4ą2. W opiekach innych, opiekun przy— dany mianówanym: będzie bezpośrzednie po mianowaniu opiekuna.
gestion de leur anteur; et, s'ils sont ma- jeurs, ils seront tenus de la eontinuer jus- "qua la nomiriation d'un nouveau tuteur.
Vv. Du subrogć tuteur.
SECTION
420. Dans toute tuielle il y aura un su- brogć tuteur, nommć par le conseil de fa- mille.
Ses fonctions consisteront 4 agir ponr les interóts du mineur, lorsqwils seront en op- position avec ceux du tuteur.
421. Iiorsque les fonctions du tuteur se- rort dćvolues 3 une personne de Fune des qualilćs exprimóes aux sections I, II, et III, du prćsent chapitre, ce tuteur devra, avant d'entrer en fonctions, faire convequer, pour la nomination du subrogć tuteur, un coh- seil de famille composć comme il est dit en ła section IV.
S'il s'est ingórć dans la gestion avant d'a=* voir rempli cette formalitć, le conseil de fa- mille, convoquć, soit sur la requisition des parens, creanciers ou antres parties intóres= sees, soit d'oihce par le juge de paix, pourra; sil y a eu dol de la part du tuieur, lui re- tirer la tutelle, sans prójudice des indemni- tes dues au mineur.
422. Dans les autres tntelles, la nomina- tion du subrogć tuteur aura lien immódia- tement apres celle du tuteur.
tionem reddunt duntaxat de gestis ab ipsorum auctore; si vero ipst majores aetate sint, tutelae munus subeunt, donec novus tutor eligatur. | SECTLO: VW. De tutore honorario.
420. In quavis tutela tutor honorarius a consilio familias eligendus est.
Ejus erit muneris, minoris jura tuerz, quotics haec tutoris juribus adęersenttr,
421. SZ tulela deferatur personae. in sectione I, II et IEI, hujusce capitis designatde, tutor, aniequam munus susczpiat„ consilium familias juxta praescriptum tn seciione IF, conwocabit, ut tutor honorarius ab eodem elrgątur. CE ś
Si vero, antequam huic dispositioni satisfecerit, administrationi sese imuniscułł, CojLst= lum familias, quod, instauttbus cognatis, creditoribus, aut iis, quorum intererit, vel ex officio ab judice pacis convocabitur,: tutorem de dolo convictum a tutela.poterić remowere,
salva minoris zndemtnitate.
zara Z a EWC AŻ: LARA O R DM
422. In ceterts tutelis, tutore dato, honorarius tutor illico nominatur.
. A a> ORO PZK
1a mc ODA,-$

||
423. W żadn
skować nie może w mianowaniu opiekuna przydanego: ten brany bydź powinien, oprócz przypadku rodzonych braci, z je- dnćy ze dwóch liniy, do którćy opiekun nie należy.
424. Gdy opieki nie dostaie, albo opu- szczona była przez nieprzytomność, opie- kun przydany samem przez się prawem nie zastąpi opickuna, lecz wtakićm zdarzeniu powinien żądać mianowania nowego opieku- na, pod karą wynagrodzenia małoletniemu szkód i straconych zyskówą któreby stąd wyniknąć mogły.
425. Obowiązki opiekuna przydanego, w tym samym czasie ustaią, w którym i opieka.
426. Urządzenia zawarte w Oddziale VI i VII. ninieyszego Działu, maią się stoso— wać i do opiekunów przydanych.
Jednakże opiekun nie będzie mógł wyma- gać złożenia opiekuna przydanego, ani kre- skować w radzie familiyney, zwołanćy wtym zamiarze.
Oppziaz VI. O prz'czynach uwalniaiących od opieki.(*) 427. Uwolnionemi są od opieki: Osoby oznaczone w Tytułach III, V, VI,
VHI I X, XI, Aktu Konstytucyynego 18 Maia 1804 pobić 6, PRAW
przypadku opiekun kre-.
101
423. Fin acun cas le tutettr he votera pour la nomination du subrogć tuteur, lequel sera pris, hors le cas de freres germains, dans celle des deux lignes a laquelle le tuteur mappartiendra point.
4o4, Tie subrogć tuteur ne remplacera pas de plein droit le tuteur, łorsque la tutele deviendra vacante, ou gwelle sera abandon= nće par absence; mais il deyra, en ce cas, sous peine des dommages-intćróts-qui pour- raient en rćsulter pour le mineur, provo- quer la nomination d'un nouyeau tuteur.
425. Ies fonctions du subrogć tuteur ces- seront ala móme ćpoque quela tutelle.
426. Les dispositions contenues dańs łes< sections VI et VII du prósent chapitre, s'ap- pliqueront aux subrogćs tuteurs.
Nćanmoins le tuteur ne pourra provo- quer la destitution du subrogć tuteur, ni voter dans les conseils de famille qui seront coityoqućs pour cet objet.
SEcrioN VI. Des causes qui dispensent de la tutelle.
427. Sont dispensćs dela tutelle, Le personnes dósignócs dans les titres III,
V, VI, VIII, IX, X et XI, de Facte des cone stitutions du 28 Mai 1804;
423. Tutor nunquam suffragium feret pro eligendo tutore honorario, qui, germanis fra- tribus non exstantibus, in ea ex duabus lineis, ad quam tutor non pertinet, elrgetur.
424. Quum tutela vacans efficitur, vel propter tutoris absentiam deseritur, tutor honorarius in ejus locum ipso jure non succedit, sed novi tutoris datio ab eo postulanda est; atiter damna et id, quod interest, quae minori rependenda forent, vpse praestabit.
425. Finila tutela, hkonorarii tutoris munus illico cessat.
426. Piaescripta in sectione FI et FII hujus capitis ad tutores honorarios quoque re-
Jeruntur.
Nihilominus tutor nec honorarii tutoris remmotionem postulare, nec in consilio Jamilias
ad id convocato sujfragium ferre poterit.
SEGTLO. Vl. De excusatione tutorum. 427. b onere tutelae excusantitwr omnes primariae auctoritates regni, de quibus titulo II, secundi stałuti constitutionalis et titulo IV tertii ejusdem staluti meniio fit.
(*) W Numerze 37 Dziennika Praw, iest Prawo stosowne zmiany podziące.

102
Sędziowie Sądu Kassacyynego, Prokura- tor Generalny Cesarski przy tymże sądzie i zastępcy iego;
Kommisarze narodowych rachunków;
Prefektowie; Wszyscy obywatele odbywający urzędy
publiczne, nie w tym Departamencie, w któ- rym ustanowiona iest opieka. pad
428. Równie uwolnionemi są od opic:i:
Woyskowi wczynnćy służbie zostaiący, i wszyscy obywatele którzy za granicę Ce- sarstwa są posłani, w obowiązkach od Cesa- rza na nich włożonych.
429. Jeżeli posłanie za granicę nie iest urzędowe i wątpliwość względem niego za- chodzi, uwolnienie od opieki wtenczas uzna ne będzie, gdy odwołuiący się złoży za- świadczenie Ministra, do którego wydziału należy poselstwo za wymówkę przytaczane.
430. Obywatele umieszczeni w rzędzie wy- rażonym w artykułach, którzy przyięli opiekę poźnićy, po przy ięciu urzędów, służby, albo poselstwa, któ- reby ich od opieki uwalniały,„nie będą mo— gli domagać się, aby ich od nićy ztćy przy- czyny uwolniono.(BE
431. Ci zaś którym namienione urzędy, służba albo poselstwo, powierzone były pó- źnićy, po przyięciu i sprawowaniu opieki, ieżeli ićy zatrzymać nie chcą, w przeciągu miesiąca zwołać mogą radę familiyną, RI przystąpiła do wyznaczenia innych na ic mieysce.
Les juges A la cour de cassation, le pro- cureur gćnćral impćrial en la meme cour et ses substiiuts;
Lies commissaires de la comptabilitć im- pćriale;?
Les prefets;
'Tous citoyens cxergant une fonction pu- blique dans un dópartement autre quć celui ou la tutelle s'ćtablit.
428, Sont ćgalement dispensćs de la tutelle;
Les militaires en actiyvitć de service, et tous autres citoyens qui remplissent, hors du territoire de Vempire, une mission de- VF Empereur.
429. Si la mission est non authentique, et contestće, la dispense ne sera prononcće qu'apres la representation, faite par le ró- clamant, du certificat du ministre.dans le departement duquel se placera la mission articulće comme excuse.
430. Lies citoyens de la qualitć exprimóe aux articles prócćdens, qui ont acceptć la tutelle postóćrieurement aux fonctions ser- vices ou missions qui en dispensent, ne sc— ront plus admis a s'en faire dócharger pour cetie cause.
431. Ceux, au coniraire, A' qui lesdites fonctions, services ou missions, auront 6t6 confćrćs postćrieurement a Pacceptation et gestion d'une tutelle, pourront, s'ilsne veu- lent la conserver, faire convoquer, danś le mois, un conseil de famille, pour y ótre procćdć A leur remplacement.
Judices tribunalis cassationis, regius prorurator, et ejus substituti apud idem tribunal;
Censores fiscalium. rationum; Praefecti;
Cives omnes extra provinciam, ubi żutela defertur, publico munere fungentes.| 428. 4 tutela pariter excusantur milites sub vexillis, et ceteri ciyes, qui negotia sibi a
rege mandata extra regnum gerunt,
429. Sz mandatum ad. haec negotia gerenda authenticum non sit et in„dubium revocciur, de executione haud judicabitur, donec a suprema auctoritate per administrum, ex cujus officio mandaium in excusationem productum processit, res declarata sit.
430. Cives superioribus articulis recensiti, qui tutelam susceperint, postquam munera, officia eż mandata jam obierant, nequeunt usdem de causis excusationem postmodum im-
etrare.
431. E contra ii, quibus post susceptam tutelam praedicta munera, officia et mandata fuerint delata, quoties eandem amphus retinere nolint, intra consilium familias convocare tenentur, ut ipsorum loco tutores alii eligantur.
ża ś"= 2 m im ARE ga—-4PR. NODE mm ża w ze m ER"I RES 0 ZA 16: MAD NA s taaa„2 z TO>
z

Jeżeli po ukończeniu urzędu, służby, po- selstwa, nowy opiekun wymaga dla siebie uwolnienia, albo dawny powrócenia opieki, może mu ią oddać rada familtyna.
432. Zaden obywatel nie krewny, ani po- winowaty, nie może bydź przymuszony do przyięcia opieki, chyba w takim przypadku, gdyby nie znaydowali się w odległości czte- rech myryametrów, krewni, albo powino- waci zdatni do sprawowania opieki.
433. Każda osoba maląca sześćdziesiąt pięć lat skończonych, może się wymówić od przyięcia opieki. Opiekun wprzód miano- wany nim doszedł do takiego wicku, po siedemdziesiątym roku Życia swego może złożyć opiekę.
434. Każda osoba ciężką chorobą i przy— zwoicie dowiedzioną, złożona, uwolnioną jest od opieki.
Będzie mogła nawet opiekę złożyć, ieże— liby po mianowaniu swoićm w chorobę wpadła.
435. Dwie opieki sprawiedliwóm są uwol- nieniem dla każdćy osoby, od przyięcia opieki trzecićy.
Małżonek lub oyciec maiący iuż iednę opiekę, nie będzie obowiązany do przyięcia drugićy, wyiąwszy opiekę swoich dzieci.
436. Maiący pięcioro dzieci prawych, wol- nemi są od wszelktćy ópieki innćy oprócz opieki dzieci swoich.
„.
100
Si, a Pexpiration de ces fonctions, ser— vices ou missions, le nouyeau tuteur rć- clame sa dćcharge, ou que Vancien rede- mande la tutelle, elle pourra lui€tre ren- due par le conseil de famille.
432. Tout citoyen non parent ni allić ne
ent€tre force d'accepter la tntelle, que dans le cas ol il n'existerait pas, dans la distance de quatre myriametres, des parens ou ał- lićs en ćtat de górer la tutelle.
433. Tout individu agć de soixante-cinq ans accomplis, peut refuser detre tuteur. Celui qui aura ćte nommć avant cet age, pourra, 4 soixantedix ans, se faire dechare ger de la tutelle.
434."Tout individu atteint dune infirmitć grave et diment justifće, est dispensć de la tutelle.
Il pourra móme sen faire dćcharger, si
ćette infirmitć est survenue dępuis sa nomis
nation.
435. Deux tutelles sont, pour toutes per- sonnes, une juste dispense d'en accepter une troisieme.
Celui qui, ćpoux ou póre, sera dćja char- gć d'une tutelle, ne pourra Śtre tenu den accepier une seconde, exceptć celle de ses enfans.
436. Cenx qui ont cinq enfans lćgitimes, sont dispensćs detoute tutelle autre que celle desdits enfans.
Si muneribus, officiis aut mandatis expletis, novus tutor liberari, vel prior tutelam re= cipere postulet, huic consilium familias illam conferre denuo poterit.
432. iVemo, qui nec cognałus nec affinis sit, łutelam suscipere cogitur, quoties intra quatuor myriametra cognati et afjines pupilli tutelae gerendae pares reperiantur.
433. Qui aetatis suae annum sexagesimum quintum expleverit, ab onere tutclae se ex cusare pctest. Jlle vero, qui ante praedictam aetatem tutor datus fuit, anno septuag'esimo
exacto, liberationem atutełi consequi potest.
434. Gravis infirmitas rite probata excusationi locum praebet. Si vero ea supervenerit post tutelam delatam, aegrotus sese ab hoc onere eximere poterił
435. Binae tutelae justam omnibus excusationis causam praebent atertia obeunda. Conjux vel pater, qui jam tutela gravatur, cogi nequit, ut aliam nisi liberorum suo-
rum subeat.
436. Qui filios quinque legitimos habent, a quavis tutela excusantur, nisi eosdem=
beros respiciat.

104
Dzieci umarłe w czynąćy służbie, wśrzód woysk Cesarskich, będą zawsze umieszczo— ne w rachunek sprawuiący takie uwolnienie.
Inne dzieci umarłe, wtenczas tylko racho- wane będą, gdyby zostały się po nich dzie- ci żylące. Ń:
4537. Zwódzone dzieci w czasie opieki, nie upoważniaią do ićy złożenia. j
438. Jeżeli mianowany opiekun iest przy- tomny uchwale, która mu opiekę powierza, powinien natychmiast„pod karą usunięcią wszelkich iego przełożeń, iakieby mógł czy- nić nadal, podać swoie wymówki, które rada familii rozważy.
439. Jeżeli mianowany opiekun przyto- mnym nie by! uchwale powierzaiącey mu opiekę, może żądać zwołania rady familiy- nćy, aby wymówki lego rozważyłla. Dopilnować powinien uskutecznienia tego w przeciągu trzech dm, rachuiąc od oznay- mienia, iż opiekunem mianowany; taki
rzeciąg czasu dniem iednym powiększony o, na trzy myryametry odległości za— mieszkania iego, od mieysca, w którćem się opieka otwiera; gdy ten czas minie, wy— mówki jego przyymowane nie będą.
440. Jeżeli wymówki iego są odrzucone, może się udać do Trybunału, aby były przyięte, aw czasie trwania sporu; obowią- zany iest zarządzać tymczasowo.
441. Jeżeli przez wyrok Sądu uwolnionym „zostanie od opieki,„ci którzy wymówek ie- go nie chcieli przyjąć, mogą bydz skarani za zapłacenie kosztów prawnych.
Les enfans morts en aclivitć de service dans les armćes de /Ermaperenr, seront tou- jours comptćs pour opórer cette dispense.
Les autres enfans morts ne seront comp tes guantaut qwils anront enx-mómes lals= se des enfans aclucllement existans.
457. La survenance d'enfans pendant la tutćlle nespourra autoriser 4 Pabdiquer.
438. Si le tutenr nommć est prósent A la deliberatton qui lui dćfere, et la tutelle, il de- vra surle-champ, et sous peine d'ólre dć— clarć, nom recevable dans toute reclamation ult'rieure, proposer ses excuses,-sur les= quelles le conseił de famille deliberera.
439g. Si le tuteur nommć n*a pas assistć A la dólibćration qui lui a dćfórć la tutelle, ił pourra faire convoquer le conseil de famille pour dćliherer sur ses excuses.
Ses diligences 4 ce sujet devront avoir lieu dans le dólai'de trois jours, A partir de la notification qui lui aura€tć faite de sa nomination; lequel dćlai sera augmentć d'un jour par trois myriamttres de distance du lieu de son domicile a celui de Pouverture de la tutelle: passć ce dćlai, il sera non re- cevable.
440. Si ses excuses sont rejetćes, il pourra se pouryoir devant les tribunaux poar les faire admettre; mais il sera, pendant le li-- tige, tenu d'administrer provisoirement,
441. S'il parvient 4 se faire exempter de la tutelle, ceux qui auront rejetć Pexcnse, pourront 8tre condamnes aux frais de PFin- stance.
Filii demortui sub vexillis exercituum regni semper inter vivos, ob excusationis cau-
sam, adnumerantur.
Ceteri filii demortut, nisi tpsorum liberi su ersint, minime recenseniur. 437. Ob superyenientiam liberorum tutela abdicari nequat. 438. Si tutor suae electioni adsit, illico excusationes proponeć, de quibus consilium fa-
milias decernet; postmodum non audietur.
' 435g. St vero tutor in sua electione abfuit, consilium familias conwocari postułabit, ut
de ejus excusationibus decernat.
Suam instantiam hac de causa intra triduium a die, qua electio ipsi fuerit denunciata, żutor proferet; huic dilationi una dies adjicietur in singula trina myrcamtetra, quibus ejus domicilium distabit a loco, ubi tutela delata est: hoc tempóre elapso ewcusałiones amplius
non audientur.
.
440. Quoties allatae ewcusationes rejiciańtur, ad earum admissionem obtinendam tutor in judicio agere poterit: interim vero, lite pendente, administrationi vacare tenelur.| ka. Si excusałionem tutor obtinuerit, qui eam rejecerunt, ad litis irmpensas damnari
poteruni.
W ADO,
m ZOO OWO A 2 PDA NA. th Lr MARA A

Jeżeli Sąd wymówck iego ważnenii nić uzna, on sam pówinien koszta prawne po— nosić.
OpDpzIiaŁ VIE
O niezdatności, wyłączeniach i złożerzu z opieki,
4ia. Nie mogą bydź opiekunami ani człokami rady familiyney:
1. Małoleiny, wyiąwszy gdy iest oycem lub matką;
2. Pozbawieni własnćy woli;
3. Inne niewiasty, oprócz matek lub wstępnych;
4. Wszyscy ci, którzy sami albo ich oy— cowie lub matki, maią z małoletniemi spra- wę taką, wjakićy stan małoletniego, iego maiątek, albo znaczna część dóbr iego, iest w zatargu.
443. Skazanie na karę dręczącą lub hań- biącą, samćm przez się prawem pociąga za sobą wyłączenie od opieki, i złożenie, gdy- by poprzedniczo powierzona była.
444. Wyłączeni są także od opieki, ana- wet podlegli złożeniu, ieżeli ią sprawuią:
1. Ludzie znani z nieprzyzwoitych oby- czaiów;
2. Ci którzyby przez sprawowanie opie- ki okazali niezdatność albo nierzetelność.
445. Każda osoba wyłączona od opieki, albo złożona, nie może bydź czlonkiem ra-
dy familiyney.
105
Sil snccombe, il y sera condamnć lui móme.
SECTION VII.
De Pincapacitć, des exclusions et desti- tutions de la tutelle.
442. Ne peuvent ótre tuteurs, ni mem bres des conseils de famille,:
1. Les minenrs, excepić le pere ou la mere;
2. Les interdits;
3. Les femmes, autres que la mere et les ascendantes;
4. Tous ceux qui ont, ou dont les pere Ju mere ont avec le mineur un Hakan dans legucl Pótat de. ce mineur, sa fortune, ou une partie noiable de ses biens, sont com- promis.»;
443, La condamnalion a une peine affli- ctive infamante emporte de plein droit lex clusion de la tntelle. Elle emporte de mó- me la destitution, dans le cas ou il sagirait d'une tutelle antćrieurement dćfóree.
444. Sont aussi exclus de la tutelle, et móme destituables, s'ils sont en exercice,
1. lies gens d'une inconduite nototre;
2. Ceux doni ła gestion attesterait Vinca- pacitć ou Pinfidelite.
445. Tout individu qui aura ćtće exclu ou destitnć d'une tutelle, ne pourra ćtre mem- bre d'un conseil de famille.
Si vero tutor damnatus fuerit, easdem ipse sustinebit,
Sker rio VI. De incapacitate tutorum, et de causis exclusionis-et remotionis eorundem a tutela.
442. Nec tułores esse, nec conszlium familias componere possunt: 1. /Etate minores, patre aut matre exceptis;
2. Bonis interdicii;
3. Feminae, exceptis matre et ascendentibus feminet sexus;;
4. Qui vel quorum parentes litem bkabent cum minore, in qua ejusdem status et facul- łates, vel non tenuis earundem pars, controversa sit.
445. Damnatio ad poenam corporalem vel infamiam inurentem a suscipienda tutela
zpso jure excludit et a delata removet.
444. Pariter' a tutela eccluduntur eż a delata removentur:
1. Jlli qui improbis moribus et fama notantar;
2. Jlli quorum agendi consuetudo incapacitatem aut malam fidem testatur. 445. Qui a tutela exclusus vel remotus fuerit, ad consilium familias pertinere nequit.
14

106 446. W każdym przypadku wymagaią-
cym złożenia opiekuna, nastąpi złożenie za wyrzeczeniem rady'familiynćy, zwołanćy na wniesienie opiekuna przydanego, lub zurzędu przez Sędziego Pokóiu.
Sędzia Pokoiu obowiązany iest nskute- cznić takie zwołanie, gdy iest formalnie wzywany przez. iednego lub kilku kre wnych, albo powinowatych małoletniego, w stopni strylecznego ,, wuiecznegó 1 ciote- cznego rodzeństwa„albo w bliższych ieszcze stopniach.
447. Wszelka uchwała rady familiyney, na którćy wyrzeczone będzie wyłączenie albo złożenie opiekuna, powinna wyłu- szczyć powody, i nie może bydź przedsię- wzięta bez wysłuchania lub przywołania opiekuna.
448. Jeżeli opiekun przychyla się do uchwały, będzie o tćm wzmianka uczynio— na, i nowy opiekun natychmiast do urzę dowania swego przystąpi.
Jeżeli zaś odwołanie się ma mieysce, przy- dany opiekun starać się będzie o potwieć- dzenie uchwały w Trybnnale pierwszćy in- stancyi, który wyda wyrok, dozwalaiąc ap- pellacyi.
Wyłączony albo złożony opiekun wtym przypadku możesam pozwać opiekuną przy- danego,'0 uznanie siebie, iż przy opiece ma się utrzymac.
449. Krewni i powinowaci, którzy zwo- łania żądali, mogą do sprawy wchodzić, któ- ra roztrząsana będzię i- sądzona, iako czyn- ność nagła.
446. Toutes łes fois quil y aura lieu 4 une destitution de tuteur, elle sera pronon= cee par le conseil de famille, convoquć A la diligence du subrogć tutenr, ou dołfice par le juge de paix. i
Celui-ci ne pourra se dispenser de faire cette convocation, qnand elle sera formelle- meńt requise par un ou plusieurs parens ou allićs du mineur, au degrć de cousin ger= main ou a des degrćs plus proches.
447. Toute dólibćration du conseal de fa- mille qui prononcera Vexclłusion ou la de- sltitulion du tuteur, sera motiyvće, et ne pourra ćtre prise quapres avoir entendu ou
sappelć le tuteur.
448. Si le tuteur adhere A la dóliberation, Il en sera. fait mention, et le nonveau tuteur entrera aussitót en fonctions.
Sil y a rćclamation, le subrogć tuteur poursuivra I homologation de ladćlibćration derant le tribunal de premiere instance, qui prononcera sauf lappel.
Le tuteur exclu on destituć pent lui-.me- me, en ce cas, assigner le subrogć tuteur pour se faire declarer maintenu en latutelle.
449. Les parens ou allićs qui auront re- quis la convocalion, pourront intervenir dans la cause, qui sera instruite et jugće comme aflaire urgente.
446. Quoties tutor sit rermovendus, remotio a consilio familias decernetur, quod'tutor honorarius vel ex kon judex pacis illico eonvocabunt.
Judex pacis zllud convocare tenetur, quoties id rite petant unus aut plures ex cogna- tis aut afjinibus minoris, qui in gradu sobrini germani aut in gradibus proximioribus
constituti sint.
447. Deliberatio de tutoris exclusione vel remotione a.consilio familias prolata, argu-
menta, quibus innititur,
enunciare debet, et mon nisi tutore audito vel citato proferri poteritł.
448. Sz tutor deliberationi adguteverit, adnotatio fiet„'et novus tutor illico ofjictum sumet.
Sz vero de eadem conqueriiur, łutor honorarius curabit, ut a tribunali priumae instan- tiae ea confirmelur, a quo, sałvo appellationis jure, prerunciabitur.
Tutor exclusus vel remotus honorarium tutorem poterit in jus wocare, uł se in-łutela
retinendum esse declaretur.
449. Cognatis et a/finibusę qui consilium convocari petierint, judiciio adesse licebit, quod urgenitium ad uustar instruendum et definiendum erit.
„ki Z ERO z Lo a AW KA AC Sea m> AERO OO Dn No 6 m Lm
+

OppziaŁ VIII. O zarządzaniu Opiekuna.
450. Opiekun staranie mieć będzie o oso- bie małoletniego, i zastąpi go we wszelkich aktach cywilaych.
Zarządzać będzie dobrami iego iako dobry oyciec familii, i odpowie za szkody i stra— cone zyski, któreby ze złego rządu mogły wyniknąć.
Nie może kupować dóbr małoletniego, ani ich brać w dzierżawę, oprócz takiego zdarzenia, w którćm rada życ upowa- żni opiekuna WOREK aby mu ie dzier— żawą wypuścił; ani może przyymować ustą- pieniaiakiegokolwiek prawa lub wierzytelno- ści przeciw mianemu w opiece.
451. Opickun w dziesięć dni upłynio- nych od dnia, w którym się dowiedział o mianowaniu siebie na opiekuna, Żądać bę- dzie zniesienia pieczęci, ieżeli przyłożene były, i przystąpi bezpośrzednie do zrobie— mia inwentarza maiątku małoletniego, w przy- tomności opiekuna przydanego.
Jeżeli się mu co należy od małoletniego, powinien to oznaymić w inwentarzu pod ka- rą utracenia swego prawa, ato na wezwa- nie, do którego uczynienia obowiązany iest Urzędnik publiczny, i o którym wezwaniu wzmianka w protokule zapisana będzie.
452. W miesiąc po zamknięciu inwentarza, w przytomności opiekuna przydanego, ka-
107
SE/CTTON VII De VPadministration du tuteur.
450. Le tuteur prendra soin de la per-- sonne du mineur, et le reprćsentera dans tous les actes ciyils.
Il administrera ses biens en bon pere de famille, et repondra des dommages-intćróts qui pourraient rćsulter d'une mauvaise ge- stion.
II ne peut ni achęter les biens du mineur, ni les prendre a ferme, a moins que lecon- seil de famille najt autorisć le subrogć tu— teur 4 lui en passer bail, mi accepter la ces— sion d'aucun droit ou crćance contre son
pupille.
451. Dans le dix jours qui suiyront cclui de sa nomination, dliment connne de lui,
'le tutenr requerra la levće de scellćs, s'ils
ont ćte appośćs; et fera procćder immćdia- tement a Pinventaire des biens du mineur en presence du subrogć tuteur.
Sil lui est du quelque chose par le mi- neur, il devra le dćclarer dans linventaire a peine de dćchćance, et ce, sur la requisi- tion que Pofficier public sera tenu de lui en faire, et dont mention sera faite au proces- vecbal.
452. Dans le mois qni suiyra la clóture de Pinventaire, le tuteur fera vendre, en
SECT1Io VIII.
De administratione tutoris.
450. Tutor minoras personae curam suscipiet, et in omni actu cieżlii zpsius vices geret, Rem| zskeją uti diligens et probus pater familias admtnistrabit, et damna atque c
zd, quo
, interest, si male gesserit, resarciet. Minoris bona nec emere, nec conducere tutori licet,
nisi conszlium familias tutori lo=
norario eadem ili locandi dederit. facultatem; neque eidem cessionemm credilti aut juris
adversus pupillum nancisci licebit.
451. Imtra decem dies, postquam se tutorem electum fuisse legitime sciverit, instabit tutor, ut sigilla, si qua apposita fuerint, tollantur, et znwentariwum bonorum rminoris co ram tutore honorario statim conficieadum curabit.
Si quidpiam a minore tutori debetur, publico officiali pro munere sciścitanti, tutor in actu inwentarii id declarabit sub poena amissionie crediti, et in processu verbali de hoc
adnotatio fiet.
452. Expleto inventario, tutor intra mensem, honorario tutore praesente, et publico adsistente officiali, ut cuncta mobilia sub hasta venundenitur, curabit, excepiis ius, quae
x

wt PAJDWE m ERA CA m Z ER Z 00H REC wk 407.- MO tw
108
że przedawać przez licytacyą odbywaiącą się przed Urzędnikiem publicznym, za popcze- dzaiącóm obwieszceniem przez przylepianie na mieyscach publicznych, lub ogłoszenier, o którćm protokuł przedaży wzmiankę uczyni, wszelkie ruchomości, oprócz tych do których zachowania w naturze ąpowaznia go rada familiyma..|; ż ą
453. Rodzice dopóki maią użytkowanie własne i prawne dóbr małoletniego, wolnemi są od przedawania ruchomości, ieżeli się im podoba zachowacie dla powrócenia ich w na- iurze. Ta,
W tym przypadku, poslaraią się własnym kosztem. o oznaczenie sprawiedliwćy warto ści przez biegłego, który wyznaczony bę- dzie od opiekuna przydanego, i wykona przysięgę przed Sędzią Pokoju.„Oddadzą szacunkową wartość ruchomości takich, którychby oddać w naturze nie mogli.;
454. Gdy'się zacznie wykonywanie wszel- kiey opieki, wyląwszy rodzicielską, rada familiyna ułoży przybliżonym sposobem, i podług ważności„dóbr zarządzanych, sum- mę, iaką wynosić malą roczne wydatki ma- łoletniego, iako też i wydatki na zarządza- nie iego maiątkiem. sA pe
"Tenże sam akt wyszczególni, czyli opie- kun iest upowaźniony do przybrania ku po- mocy iednego, lub kilku rządzców szeze- gólnych, płatnych i działaiących pod odpo- wiedzialnością lego. o
455. Ta rada oznaczy wyrażnie summę, po którćy zebraniu obowiązany będzie opie- kun obrócić na zysk przewyżkę przycho- dów nad wydatki; takie obróceme na' zysk
prósence du subrogć tutenr, aux encheres reęues par un officier public, et aprts des adiches ou publications dont le proets-verbal de vente fera mention, tous les meubles au- tres que ceux que le conseil de famille Pau= rait autorisć A conseryer en nature.
453, Lies pere et mtre, tant qwils ont la jouissance propre et lógale des hiens du mi- ncur, sont dispensćs de vendre les meubles, 8ils preferent de les garder pour les re- mettre en nature,
Dans ce cas, ils en feront faire,'a leurs frais, une estimation a jnste valeur, par un expert qui sera.nommć par le subrogć tu- teur et pretera serment devant le juge de paix. lIls rendront la valeur estimaiive de ceux des meubles qu'iłs ne pourraient re= prćsćnter en nature.
454. Lors de Pentróe en exercice de ton- te tutelle, autre que celle des pere et mere, le-conseil de famille reglera par apercu, et selon Vimportance des biens rógis, la som- me a laquelle pourra s'ćlever la dćpense an- nuelle du mineur, ainsi qne celle d'admi- nistration de ses biens.
Le móme acte spócifiera si le tuteur est autorisć a saider, dans sa gestion, d'un ou plusieurs administrateurs partienliers, sala rićs, et górant sous sa responsabiłitć.
455. Ce conseil dóterminera positiyement la somme'A laquelle commencera, pour le tuteur; Pobligation d'employer, Pexcćdant des revenus sur la dćpense: cet cemploi de-
consilium familias servanda duxerit; libellis tamen prius publice propositis, quae in ver-
bali venditionis processu adnotabuntur.
453. Pater et mater, dum iń bonis minorum legali usufruciu fruuntur, si mobilia ipsa servare malint, postmodum, ab ipsorum venditione eximuntur.
Tunc vero eorundem sumtibus mobilia Justo pretio aestumaniur per perztum a tutore honorario eligendum, qui coram judice pacis_jus jurandum praestabit. Quae reapse re- stitui nequiverint, eorum aestimationis pretuum exsolvetur.) ję
454. Quum tutor, patre et matre exceptis, administrationem susceperit ,. consitium fa- milias pro modo facultatum et proximitatis ćalculo praefiniet, quam pecuniae quantiajem alendo minori et administrationi gerendae m amros singulos impendt opsrteat.
Fodem actu consilium declarabit utrum tutori facultas tribuenda sit, alterum vel plures sub ipsius cautione peculiares administratores mercede conducere, et m subsidium habere.
455. Idem consilium redituum quantiitatem expressim statuet, quam tmpersas exce-
wm AZ OPO PÓZN nt 0 ino EA=

uskntecznione bydź powinno w przeciągu sześciu miesięcy, po których upłynieniu gdyby tego nie uczynił, winien będzie za- płacić procent. i
456. Jeżeli opiekun nie postarał się aby rada familii oznaczyła summę, po kiórćy zebraniu zaczynać się powinno obracanie na zysk, gdy upłynie czas wyrażony w poprze- dzaiącym artykule, winien będzie zapłacić procent od wszelkićy sammy nieobróconćy na zysk, choćby ta naymnieyszą była.
457. Opiekun nawet oyciec lub matka, nie może długu zaciągać na rzecz małole- iniego, ani alienować, lub hipoteką óbcią— żać nieruchome iego dobra, nie będąc do tego upoważnionym przez. radę familiyną.
'[o upoważnienie nie powinno bydź do- zwalane, tylko zpowodu nieodbitćy konie- czności, albo oczywistego pożyiku.
W pierwszym przypadku, rada familiy— na nie udzieli swego upoważnienia, aż gdy będzie dowiedziono rachunkiem ogółnym, złożonym przez opiekuna, że pieniądze, ru- chomości, i przychody. małoletniego są nie- dostateczne.
Rada familiyna w każdym przypadku wskaże nieruchomości, maiące bydź wybra- ne do sprzedaży, i wszelkie warunki, któ- re pożytecznemi uzna,
458. Uchwały rady familiyney tyczące się tego przedmiotu, wykonanemi nie będą, aż gdy opiekun poda żądanie, i potwierdze- nie otrzyma od Trybunału cywilnego pier-
109
vra Gtre fait dans le.de lai desix mois, pas- sć lequel łe tuleur deyra les intćrćts a de- faut d'emploi.
456. Si le tutenr n*a pas fait dćterminer par le conseil de famille la somme alaquelle doit commencer Vempłoi,'il devra, apres le-delai exprimć dans Particle precćdent, les inićróts de toute somme non employće, quelque modique quelle soit.
457. Le tuteur, meme le pere ou la me- re, ne peut emprnnter pour le mineur, ni alićner ou hypothóquer ses biens immeubles, sans y 6tre autorisć par un conseil defamille.
Cette antorisation ne devra€ire accordće que pour cause d'une nócessitć absolue, ou d'un avantage ćvident,
Dans le premier cas, le conscil de famille n'accordera son autorisation qu'apres qwil aura ćtć constatć, par un compie sommaire prósentć par le tuteur, que les derniers, effets mobiliers et revenns du mineur, sont insuffisans,
Lie conseil de famille indiquera, dans tous les cas, les immeubles qui devront ćtre ven- dus de preference, et toutes les conditions qu'il jagera utilcs.
458. Tes delibćrations dn conseil de fa- mille, relatives A cet objet, ne seroni exe- cutćes quapres que le tuteur en aura de-
"mandć et obtenu Phomologation devant le
dentem tutor in lucrum collocare tenetur. Flaec collocatio intra sex menses fieri debet, quibus elapsis, si tutor ipsam exequi omiserit, de usuris tenebitur.:
456. Quoties tutor quantitatis in lucrum collocandae, praefinitionem obtinere neglexe- rit, exacto termino, de quo in superiori articulo, cujuslibet summae non collocatae,-quam-
vis modicae, usuras persolvet,
457. Tutor, vel ipse pater aut mater, sine consilii familias auctoritate, mutuam pro minore pecuniam accipere nequit, nec ejus bona immobilia alienare aut hypothecae sub—
jicere.
Auctoritatem hanc, nisi necessitas urgeat, vel evidens suadeat utilitas, consilium Ja-
milias impertirż nequićt.
Primo casu, consilium familias auctoritatem non źmpertietur, nisi prius ex summario calculo, per tutorem exhibito, constet, minoris pecuniam, mobilia et reditus necessitati-
bus haudquaquam sufficere.
Quovis_casu; consilium familias designabit praedia, quae prius vendenda, et pacta,
quae utiliora censeantur.
458.- Deliberationes consilii familias non antea executioni mandantur, quam tutor ea-

110
wszóy instancyi, który względem tego po- stanowi wizbie radney, po wysłuchaniu Prokuratora Cesarskiego.
459. Przedaż czyniona będzie publicznie, w przytomności opiekuna przydanego, przez licytacyą odbywalącą się przez iednego człon- ka Trybunału pierwszćy instancyi, albo wyznaczonego na to Notaryusza, z poprze- dzeniem trzech uwiadomień zawieszonych przez trzy dni niedzielne następne, na miey- scach do ogłaszań w powiecie zwyczaynych.
Każde takie uwiadomienie podpisze i za- świadczy Burmistrz gminy, w którćy ma bydź zawieszone do ogłoszenia.
460. Formalności przepisane artykułem 457 i 458, względem alienacyi dóbr mało- letniego ,, nie stosuią się do przypadku, w którymby Sąd nakazał licytacyą, na żą- danie współwłaściciela zostaiącego w niepo- dzielności dóbr.;
W takim tylko przypadku, licytacya mo- że bydź odbywana, według formy artyku- łem poprzedzaiącym oznaczonćy; obce o$o- by koniecznie przypuszczone do nićy będą.
461. Opiekun nie może przyląć ani od-
ić e małoletnie— rzucić spływalącego spadku na n[ole: go, bez poprzedzającego upoważnienia o D a+1.... Ą rady familiyney. Przyięcie nie nastąpi tyl- ko z dobrodzieystwem inwentarza.
462. W przypadku, gdy spadek odsunię- ty wimieniu małoletniego, nie byłby przez
kogo innego przyjętym, może bydż wzięty
tribunał de premitre instance, qui y statue ra en la chambre du conscił, et apres avoir entendu le procureur impćrial.
459. La vente se fera publiquement, en prósence du subrogć tuteur, aux encheres qui seront recues par un membre du, tribu- nal de premióre instance, on par un no- taire a ce commis, et A la suite de trois af. fiches apposćes, par trois dimanches consć- cutifs, aux lieux accoutumćs dans le canton.
Chacune de ces affiches sera visće et cer— tifiće par les maires des communes ou elles auront ćlć apposćs,
460. Lies formalitćs exigćes par les articles 457 ct 459, pour Ialićnation des biens du mineur, ne sappliquent point au cas ou un jugement aurait ordonnć ła licitation sur la provocation d'un coproprićtaire par indivis.
Seulement, et en ce cas, la licitation ne pourra se faire que dans la forme prescrite par Particle precćdent: les ćtrangers y se— ront nćcessairement admis.
461. Le tutenr ne pourra acceptćer ni rć- pudier une succession ćchue an mineur, sans une aulorisatión prćalable du conscil de famille. I/acceptatton n'aura lieu que sous benefice d'inventaire,
"462. Dans le cas oh la succession rópu- diće au nom du mineur naurait pas ćtć ac ceptće par un autre, elle ponurra ćtre re-
rundem confirmationem obtinuerit a tribunali primae instantiae, quod, praevia regii rocuratoris voto, in aula consilii de żis decernet.
459 Bona publicae auctioni subjicientur coram honorario tutore: venditionis actus re- cipietur ab altero ex judicibus primae instantiie, aut a notario ad id delegato, tribus
raecedentibus edictis, quae locis consuetis, nentur.
tribus diebus dominicis successtpis„ propo-
Singula edicta a communis magistro, ubi venditio peragitur, recognoscentur atque sub-
Rea, A 460. Solemnitates praescrypiae in articulis
453 et 458, pro alienatione bonorurn mino=
ris, non adhibentur, quoties, petenie eo, qui bona pro zndięiso possidet auctio fit in vim
ret judicatae.
Hoc tantum casu auctio. fiert poterit servatis formis superioris articuli: ewtranei neces-
sario licitationi admittuntur.
461. Hdereditatem minort delatam tutor nec adire nec repudiare poterit, nisi praeha-
bita consilii familias auctoritate. cum beneficio inyentarit sołummmodo adeun-
462. Ffaereditas, quoties minoris nomine repudiata a nemine adita sit, recipit nihilo-
miruts poterit tam a tutare, st nova consilii familias deliberatio accedat, quam a mino-
» H— x-"Repaia a Ów Na."ah R nm KS pomi AKG ma kl PŁ Oc ik:— PRACE mpc Ta m> AZEOAPORO

ma nowo, bądź przez opiekuna, upoważnio- nego na ten koniec nową uchwałą rady fa- miliynćy, bądź przez małoletniego, gdy do lat doydzie; ale wtakim tylko stanie, w ja kim się znayduie przy nowćm obięciu, bez możności sprzeciwiania się sprzedaży, i in- nym aktom, które mogły bydźz prawnie wykonane, między czasem pierwszego od- sunięcia, a przyięcia na nowo.
463. Darowizna małoletniemu uczyniona, nie może bydź przyiętą przez opiekuna bez upoważnienia rady familiynćy.
'Ten sam skutek mieć będzie względem małoletniego, iak i względem pełnoletniego.
464. Zaden opiekun, bez upoważnienia rady familiynćy nie może wprowadzać do sądu sprawy tyczącćy się praw nieruchomych małoletniego, ani zezwalać na ściągaiące się do tychże praw Żądania.
465. Takicz samo upoważnienie potrze- bne będzie opiekunowi w żądaniu podziału; lecz bez takiego upoważnienia będzie mógł odpowiadać na wymagania: podziału prze- ciw małoletniemu wnoszone.
466. Ażeby podział otrzymał względem małoletniego wszelkie skutki, iakieby miał pomiędzy pełnoletniemi, wykonywany bydz powinien sądownie, i poprzedzony oszar cowaniem przez biegłych, wyznaczonych od Trybunału pierwszćy instancyi miey- sca, wktórćm otworzony iest spadek.
Biegli wykonawszy przysięgę przed Pre- zydeniem tegoż Trybunału, albo przed Sę-
11
prise, soit par łe tuteur autorisć A eet effet par une nouvelle dćliberation du consei]l de tamille, soit par le mineur devenu majeur, mais dans Półat oń elle se trouvera lors de la reprise, et sans ponvoir atiaquer les ven- tes et autres actes qui aurait ćtć legałement faits durant la vacance,
463. La donation faite au mineur nepour- ra 6tre acceptće par le tuteur quavec Pay- torisation du conseil de famille.
Elle aura, a Pegard du mineur, le mó me cffet qua Ićgard du majeur.
464. Aucun tuteur ne pourra introduire en justice une action relative aux droits i1m- mobiliers du mincur, ni acquiescer a une demande relative aux mćómes droits, sans Pantorisation du conseił de famille.
465. La móme autorisation sera nócessalre au tuteur pour provoquer un partage; mais il pourra, sans cette autorisation, rópondre
„a une demande en partage dirigće contre le
mineur.
466. Pour obtenir A Pegard du mineur tout Peffet qwil anrait entre majeurs, le pariage devra 6tre fait en justice, et prócć- de d'une estimation faite par experts nom- mćs par le tribunal de premitre instance du lieu de Pouverture de la succession.
Les experts, aprts avoir prótć devant le prósident du móme tribunal, ou autre juge
re, quum ad majorem aetatem pervenerit: verumtamen in statu, quo tune tempóris erit, eam accipere debet, firmis maneniibus venditionibus ceterisque actis, ea jacenie, rite
confectis.
463. Donatio minori facta, nisi auctoritate consilii familias, accedente, a tutore aeci-
pi nequit.
„EKosdem ipsa, quoad mirores, pariet effecius, quos parit respectu aetate' majorum, 404. Tutor nec actiones in judicium movere poteriś, quaę Jura realia mańoris afficiant, nec alienae acquiescere petiiionz super iisdermm Juribus, nisz cum auctoritate consilii fa
milias.
465. Consilzi auctoritas quoque requiritur, ut tutor ad bonorum divistonem procorare possit; verum eadezn manirne opus est, ut peźiiioni contra minorem pro dzetsione institu-
łae respondeat.
„ 406. Divisio, ut respectu minoris eosdem gignat effctus, quos inter aetatate miajores, in ę a 7. 5 2 B. 4.. ge”»zą)ć= z” judicio fiet, hahita prius aestimatione per peritos, electos a tribunali civili loci, ubi
successio defertur.
Periii, praestiie prius jurejuwrando coram praeside ejusdem iribunalis, vel judice ab

112
dzią wyznaczonym, na dobre 1 wierne wy- pełnianie danego im zlecenia, przystąpią do podzielenia dziedzićtwa i ułożenia: części, które losem ciągnione będą w przytomności, bądź członka Trybunału, bądż wyznaczo= nego na ten koniec przez Trybunał Nota- rynsza, który wydawać będzie przypada- iące części.
Wszelki inny podział, za tymczasowy tylko uważany będzie.
467. Opiekun w imieniu małoletniego nie będzie mógł zawierać komplanacyi, tylko na mocy upoważnienia rady famuliynćy, i za zdaniem trzech prawników, wyznaczo- nych przez Prokuratora Cesarskiego przy 'Trybnnale pierwszćy instancyi.
Komplanacye takie ważnemi nie będą, bez potwierdzenia przez Trybunał pier- wszćy instancyi, po wysłuchaniu Prokura- tora Cesarskiego.-
468. Opiekun maiący ważne powody do nieukontentowania z postępowań małole- tniego, może zażalenie swolie zanieść do ra- dy familiynćy; ieżeli npoważnienie do tego od rady otrzyma, może wymagać zamknię- cia małoletniego, podług tego, co iest usta- nowione w tym przedmiocie w Tytule o wła- dzy oycowstićy.
a
OppziaŁ IX.
O rachunkach zopiekt,
.469. Każdy opiekun rachować się z opie- ki powinien.
ai lui dóleguć, le serment de bien et fidć- ement reraplir leur mission, procóderont a la division des hćritages et a la formalion des lots, qui seront tirćs au sort, et en pró- sence, soit dun membre du tribunal, soit d'un notaire par lui commis, lequel fera la delivrance des lots,
Tout autre partage ne sera considórć que comme provisionnel.
467. Lie tuteur ne pourra transiger au nom du mineur, qu'apres y avoir ćtć autorisć par le conseil de famille, et de Vavisde trois jurisconsultes dćsignćs par le procureur im= perial au tribunal de premiere instance.
La transaction ne sera valable qu'antant quelle-aura ćtć homologuće par le tribuual de premiere instance, apres avoir entendu le procureur impórial.
68, Lie tuteur qui aura des sujets de me- contentement graves sur la conduite du mi. neur pourra porter ses plaintes a un conscil de famille, et, sił y est autorisć par ce conscil, provoquer la reclusion du mineur, conformóment a ce qui est statuć 4 ce-sujet au titre de la puissance paternelle.
SECTION[X. Des comptes de la tutelle.
469. Tout tuteur est comptable de sa ge= stion lorsqwelle finit.
eo delegato, se rite et fideliter demandatum munus esse expleturos, praediorum di- visionem instituent, et quotas conficient, guae sorti committentur coram altero. ex judici- „ bus żribunalis, vel coram notario ab eo cdielegato, cujus ministerio earum traditio fiet.
Quaevis alia dięisio temporaria censebitur.
467. Tutor minoris nomine transigere prohibetur, nisi suffidtus auctoritate consilii fa milias et sujfragiis trium jurisconsultorum, quos regius procurator penes tribunal czyile eleg'erit. e
Nec valebit inita transactio, nisi ab eodem tribunali, audito regio procuratore, con--
, fimetur.
468. Tutor, qui graves de minoris moribus conquerendi causas habet, easdem consilio familias poterit.deferre, et eo auctorante postulare, uć in custodia detineatur, prout stalułtum est tituło de patria potestate.
Smeccro IX. De reddendis tutelae rationibus.
469. Quivis tutor, exacta tutela, rationes suae administrationis reddere tenetur.
p=«s r 4 k 1 oai oO Ew zaa i KE KA- KT R m). Ta NC AZORÓW, ak On MK b

470.. Każdy opiekun prócz oyca i matki, może bydz pociągnionym, nawet w czasie opieki, do żon opiekunowi przydane- mu stanu swego zarządzania, w czasach, które rada familiyna za przyzwoite osądzi; nie może iednak opiekun przynaglanym bydź do tego składania, tylko raz w rok.
Taki opis stanu, czyniony i składany bę dzie bez kosztów, nie ńa stęplowanym pa— pierze i bez żadnćy formalności sądowćy.
471. Ostateczny rąchunek z opieki, od— dany będzie kosztem małoletniego, gdy ten do lat dóydzie, albo usamowolnienie otrzy— ma; A te koszta tymczasowo założy.
Przyznane będą opiekunowi wszelkie wy- datki w rachunku tym, dostatecznie uspra— wiedliwione, i których przedmiot był uży- tecznym.
472. Każdy układ, któryby mógł zayść między opiekunem a małoletnim, gdy do lat doydzie, nieważnym będzie, ieżeli go nie poprzedziło oddanie rachunku w szcze gółach, i złożenie dowodów usprawiedli- wiaiących; a to wszystko zapewnione za- świadczeniem słuchaiącego rachunku na dziesięć dni przynaymnićy poprzedzaiącóm takowy układ.
475. Jeżeli względem rachunków zacho- dzą spory, zaskarżone i sądzone będą spo sobem wszelkich innych sporów w przedmio- tach cywilnych.
115
470. Tout tuteur, autre qne le póre et la mere, peut ćtre tenu, meme durant la tu- telle, de remelire au subrogć tuteur des ćtats de siluatign de sa gestion, aux ćpo- que» que le conseil de famille aurait jug:4 propos de fixer, sans nćanmoins que le tu- teur puisse ćlre astreini 4 en fourrir plus d'un chaque annće.
Ces ćtais de situation seront ródigćs et. re- mis, sans frais, sur papier non timbrć, et sans aucune formalitć de justice.
471. lie compie dćfinitif de tutelle sera rendu aux dćpens du mineur, lorsqwil an ra atteint sa majoritć ou obtenu son ćman- cipation. Le tuteur en avancera les frajs.
On y allouera au tutenr toutes dćpenses suflisamment justifićes, et dont Pobjet sera utile.
PI Tout traitć qui pourra interveniren- tre le tuteur et le mineur devenu majeur sera nul, sil na ćtć prócćdć de la reddi- tion d'un compte dćtaillć, et de la remise des pieces justificatives; le tout. constatć par un rćcćpissć de Poyant- compte, dix jours au moins avant le traite,
473. Si le compte donne lien 4 des conte- stations, elles seront poursnivies et jugóes comme les autres contestations en matitre civile.
470: Parentibus exceplis, quicumque tutor, durante adhuc tutela, compelli potest, ut żutori honorario, temperibus a consilio familias praefinitis, suae administrationis status exhibeat: attamen ad unum tantum singulis annis exhibendum statum cogi potest.
Hujusmodi status rediguntur in churta minime regio szgno munita, absque judicii
forma, et gratis traduntur.
471. Rationes universae tutelae, cum minor majorem aetatem attigerit, vel emanci-
pationem obtinuerit, ejus impensis reddentur:
pecuniam vero tutor in antecessium numerabit.
Cunctae"expensae, de quarum utilitate satós constet, et quae probatae sint, in favorem
tutoris zmputabuniur.
472. Omnis conventio inita inter tutorem et minorem majorem factum irrita est
, FULSI
ex tęstatione a ratiocinatore saliem decem diebus ante conventionem emissa adpareać,
per łutorem rationes minorz dzstincte reddit
dita fuisse.
as, et documenta ad earum probationem ira-
475. Si qua in reddendis rationibus controversia exoriatur, in judicium deducenda e:
decidenda est, prout ceterae civiles canusae,

FWEDRONEWC SE
114
474. Summa pozostałćy reszty przy opie- kunie, przynosić będzie zyski od sta, choć- by żądane nie były, od czasu zamknięcia rachunków.
Zyski od tego, co małoletni opiekunowi winien; rachowane będą tylko od dnia, w którym wezwanie nastąpi do zapłacenia,
o zamknięciu rachunków.
475. Wszelkie sprawy małoletniego prze- ciw swoiemu opiekunowi, zpowodu spra- wowania opieki, upadaią mocą przedawnie- nia po dziesięciu latach, rachuiąc od pełno- letności.
DZIAŁ II
O usamowolnieniu,
476. Małoletni gdy wchodzi w małżeńn- stwo, samćm przez się prawem usamowol- nionym się stale.
477. Małoletni nawet niebędący w mał- Żeństwie, może bydź usamowólnionym przez oyca swego, albo w niedostatkn oyca, przez matkę, gdy lat piętnaście skończy.
"Takie uśamowołlnienie uskuteczni się przez samo oświadczenie oyea, albo matki, przy- jęte od Sędziego Pokoin, w przytomności Pisarza iego.
478. Małoletni pozostały bez oyca i mat- tki, może bydź także usamowolnionym, ale aż po skończonym ośmnastym roku, ieżeli rada familiyna zdanym maloletniego uzna,
474. Ea somme a laquelle sćlevera le re- liquat dd par le tuteur,„portera intóret, sans demande, A compter de la clóture du com ple..
Les intćróts de ce qvi sera dh au tuteur par le mineur, ne courront que du jour de la sommation de payer qui aura suivi la cló- ture du compte.
475. Toute actron du mineur contre son tuteur, relatiyement aux faits de la tutelle, se prescrit par dix ans, a compier de la majoritć.
CHAPITRE IIL
De Demancipation.
476. Lie mineur est emancipć de plein droit par le mariage.
477. Le mineur, meme non marić, pour- ra ótre ćmancipć par son pere, ou, a de faut de pere, par sa mtere, lorsquil anra atteint I age de quinze ans revolus.
Cette ćmancipalion s'općrera par la seule declaration du pere ou de la mere, regue par le juge de palx assistć de son greffier.
478, Le mineur restć sans pere ni nitre pourra aussi, mais seulement a Page de dix- huit anś accomplis, ćtre ćmancipć, si-le conseil de famille Ven, juge capable.
Eri,
474. Reliquum, quod tutor debet, a die petitas.
Usurae ex pecunia, quae tutori a minore debentur,
redditae rationis usuras pariet, licet non
cedunt tantum a die, qua, post
redditas rationes, tutor postulabit pecuniae suae sołutionem.
475.
decennio a majori aetate praeseribitur.
C'A.P-U TT
De emancipatione.
Quaevis actio, quae minori contra tutorem compelit ob ea, quae ab hoc gesta..suni,
III.
476. Minor ipso jure per matrimonium emancipatur.
.
477. Minor, licet coelebs, a pałre, et,'e0 defieiente, a matre emancipari potesż, cum
decunum quintum aetatis annum
ecpleverit.
Emancipatio haec peragitw sola patris vel matris declaratione, recepta a judice pa-
cis, praesente ejus scriba.
478. Minor, utroque parente orbałus, emancipari quogue poterił,
cum deczumum octa-
vum. aetatis annum excesserit, st a consilio familias capaw habeatur.
SE Z PCE AE AE
4
: z: AZ WODOROWE BE M WD NA mA(A AMIN mda a kn©

W tym przypadku, usamowolnienie na- stąpi z uchwały, która ie upoważmi, i oświad- czenia które Sędzia Poko.u iako prezydent rady familiynćy, wtym samym. akcie uczy- ni, że znałoletni iest usamowolniony m.
479. Gdy opiekun nie uczyni żadnego kroku 0 usamowolnienie małoletniego, o iakióm mowa była w poprzedzającym ar- tykule, a gdy ieden, luh kilku krewnych, albo powinowatych małoletniego, w stopniu stryijecznego, wuiecznego, ciotecznego. ro- dzeństwa, albo w bliższych ieszcze stopniach, uznaią go zdatnym do usamowolnienia; mo- gą ci krewni domagać się od Sędziego Pok oiu, aby zwołał radę familiyną dla rozważenia tego przedmiotn.
Sędzia Pokoiu przychylić się powinien do takiego żądania,
480. Rachunek z opieki oddany będzie ma Toletniemu usamowolnionemu, w przyto- mności kuratora, którego mianować mu będzie rada familiyna.
481. Małoletni asamowolniony może wy- puszczać dobra swoie w dzierżawy nie dłuższe, nad lat dziewięć, odbierać przychody swo- ie, wydawać na odebranie zakwitowania, i wszelkie akta wykonywać, które tylko należą do prostego zarządzania; i nie będzie mógł wymagać powrocenia do pierwszego stanu za takie akta we wszelkich przypadkach, w ia- kichby i sam pełnoletni wymagać tego nie mógł.
482. Nie będzie mógł popierać sprawy nie- ruchomey, ani ićy bronić, ani nawet przyy-
115
En ce cas, Iómancipation rósultera de la delibćration qui laura autorisće, et de la dćclaration qne le juge de paix, comme prósident du conscil de famille, aura faite dans le móme acte, que Je mineur est ćman- cipe.
4476, Lorsque le tuteur maura fait aucune diligence pour Pemancipation du mineur dont il est parlć dans article prćcćdent, et quwyn ou plusieurs parens ou allićs de ce mineur, au degrć de cousins germains ou A des degrćs plus proches, le jugeront capa- ble d'ótre ćmancipć, ils pourront requćrir le juge de paix de convoquer le conseil de famille pour dćlibórer A ce sujet.
0 (
Le juge de paix devra dćfćrer 4 cette re- quisition.
480. lie compte de tutelle sera rendu au mineur ćmancipć, assistć d'un curateur qui lui sera nommć par le conseil de famille.
481. Ilie mineur ćmancipć passera lesbaux dont la durće n'excćdera point neuf ans; il recevra ses revenus, en donnera dćcharge, et fera tous les actes qai ne sont que de pure administration, sans ćtre restituable contre ces actes dans tous le cas ou les majeur nele serait pas lui-móme.
482. Il ne pourra intenter une action im- mobiliere, niy defendre, mćme recevoir et
Hoc casu emancipatio comprobabitur deliberatione consilii familias, qua auctoritatem suam ad hoc praebuerit, et declaratione judicis pacis, uti ejusdem consijii praestdis eodem actu facta, minorem sciliceź esse emancipatum.
479. Si tutor nihil egerit ut minor, de quo actum esł in superiori articuło, eman- cipetur, et unus vel plures cognati aut affines minoris, qui sohrinorum gradu aut proxi- miori sint, eundem. emancipandum duxerint, judicem pacis ipst adire poterunt, uł con- silium familias de hoc deliberandi causa advocet.
Huic petitioni ab judice pacis annuendum est.- 480.'Tutelae rationes minori emmancipato reddentur praesente curatore a consilio fami-
lias dato.
481. Minor emancipatus bona non ultra novem annos locabit; reditus suos perczpzet eosque'accepto feret, et omnes simplicis administrationis actus geret, adversus quos in integrum minime restitui poterit, nist iis casibus,-quibus major ipse restituerefur.
482. Actiones de immobilibus, rec movere, nec suscipere, nedque pecuniam in sortem
=

116
mować ruchome kapitały, i z nich kwito— wać bez przytomności kuratora swego, któ- ry w ostatnim przypadku czuwać będzie nad obróceniem na zysk odebranego kapitału.
485. Małoletni usamowolniony, nie mo- że zaciągnąć długu pod żadnym pozorem, bez uchwaly rady familiyney, potwierdzo= nćy przez Trybunał pierwszóy instancyi, po wysłuchaniu Prokuratora Cesarskiego:
484. Równie przedawać, alienować nie- ruchomości swoich, ani Żadnych aktów, oprócz samego prostego zarządzania, czynić nie może, bcz zachowania form przepisa= nych dla małoletniego nieusamowolnionego.
Obowiązki zeciągnione przez niego drogą kupna, lub innym sposobem, mogą bydz zmnieyszane, w przypadku, gdyby miarę przechodziły: Trybunały wtym względzie uważać będą na maiątek małoletniego, dobrą lub złą wiarę osób, które znim w umowy wchodziły, użyteczność lub nieużyteczność wydatków.
435. Każdy małoletni usamowolniony, któregoby zaciągnione obowiązki zmnieysza- ne byly na mocy artykułu poprzedzaiącego, może bydż pozbawionym dobrodzieystwa usamowolnienia, które odięte mu będzie,
odług tychże samych form, podług iakich yło mu udzielone. UJ 486. Od dnia wktórym usamowolnienie | jest cofnięte, wróci się małolelni pod opie- | kę, i w nicy zostawać będzie aż do doyścia do swoićy pełnoletności,,
donner dćcharge dan capital mebilier, sans Passistance de son curaleur, qui, au der= nier cas, suryeillera Pemploi du capital recu.
483. Le mineur ćmancipć ne pourra faire d'eraprunts, sous aucun prótexie, sans une dćlibćration du'conseil de famille, homolo- guće par le tribunal de premiere instance, apres avoir entendu le procireur impórial.
484. Il ne pourra non plus vendre nialić- ner ses immenubles, ni faire aucun. acte au= tre que ceux de pure administration, sans observer les formes prescrites au mineur non ćmancipć.
A. Pegard des obligations qwil aurait con. tractees par voie d'achais ou autrement, el-- les seront róductibles en cas d”excts; les trf- bunanx prendront, A ce sujet, en considć= ration, la fortune du mineur, la bonne ou mauvaise foi des personnes qni auront contractć avec lui, Putilitć ou PFinutilitć des dćpenses.
485.[Tout mineur ćmancipć dont les en- gagemens auraient ćtć rćduitś en vertu de article prócćdent,: pourra Śtre privć du be-- nćfice de Pćmancipalion, laquelle lui sera retirće en suivant les mómes formes que cel- les qui auront eu lieu pour la lui confćrer.
486. Des le jour ou Pemancipation aura ćtć revoquće, le mineur rentrera en tutelle, et y restera jusqwa sa majoritć accomplie.
non emantipato! praescribuntur.
* earundem inulilztatem.
majorem aetatem cormupleverit.
z JPR=""f" ANZIO. 2 mmc Na tak PR O MR Ą, 6 B„match 17. MK z. Dz ać Lo - CO Z R I ZOO
dałam recipere, ejusque liberationem emittere poterit sine zpsius curatoris consenstt,_qui posiremo casu sollicitus erit, ut pecunia pro sorte recepta tuto collocetur.:
4835. Minor.emancipatus mutuare pecusiam nullo modo poterit sine deliberatione con- suii familias, a cioili tribunali confirmata, praehabito regii procuratoris voto.
(o)
484. Immobilia vendere aut alienare, vel alios acius, exceptis tis, qui ad simplicem administrationem referuntur, perag'ere nequit„ nisi servatis solemnitatibus, quae minorz
Obligationes, quae empiionis vel alterius contractuż causa initae'sint, si aequitatis fines excedant, moderari poterunł. Judices hac de re perpendent minoris facultates, bonam aut | małam Ulorum fidem, qui cum eo coniraxerunt, nec non commodum aut. expensarum
485. Minor. emancipatus, cujus. obligationes juxta prdescriptwn in superiori articulo moderatae fuerint, emancipationis beneficio: prioari poterit, iisdem servatis solemnita= tibus, quae ob ejus emancipationem adhibitae fuerunt. 1;
486. Emancipatione revocata, minor illico im tutelum recidet, cut subjicietur, donec
powo" RM*]
i

487. Małoletni u*amowolniony, bawiący się handlem, poczytywańy iest za pełnole— tniego, wczynnościach tyczących się tego
handlu. WYMRUL. XI
O pełnoletności, pozbawieniu . własnćy woli, i doradzcy są- dowym. DZIAŁ PIERWSZY. O pełnoletności.
488. Pełnoletność ustanowiona iest na dwudziesty: pierwszy rak ukończony; 0s0— by wtym wieku zdatne są do wszelkich ak— tów życia cywilnego, z zachowaniem ogra- niczeń wyrażonych w tytule o Małżeństwie.
DZIAŁ IL
O pozbawieniu własney woli, czyli bezwła- snowolności.
489. Pełnoletni zostaiący w ciągłym stanie niedołężności, pomieszania zmysłów, albo szaleństwa, powinien bydź pozbawiony wła— snóy woli, choćby. nawet w niektórych przerwach okazywał rozsądek.
4g0. Każdy krewny może żądać bezwła= snowolności krewnego swego. Równie mał- żonek ieden względem drugiego.
117
487. Lie mineur ćmancipć qui fait un commerce, est róputć majeur pour les faits relatifs a ce ccemmerce.
TTTRE
De la majoritć, de Vinterdiction, eć du consezł judiciatre.
CHAPITRE PREMIER. De la mdjoritć.
488. La majoritć est fixće a vingt-un ans accomplis; A cet age on est capable de tous les actes de la vie civile, sauf la restriction portće au titre du mariage.
GHAPTTR E. 1. De Dinterdiction.
489. Tie majeur qui est dans un ćtat ha- bituel d'imbćcillitć, de dćmence ou de fu- reur, doit tre interdit, meme lorsque cet ćtat prósente des intervalles lucides.
4go. Tout parent est recevable A provo- quer Vinterdiction de son parent. Il en est de móme de Fun des ćpoux a Pegard de Pautre.
487. Minor emancipatus, mercaturam'exercens, major habetur in in iis, quae ad
ejus commercium pertinent,
RV EZA U KU.-.3
XL
De majori aetate, de bonorum interdictione, et de cognitore a judice dało.
CAE URE De majori aetatle.
488. las major praefinitur anno przmo eż vigesimo explelo. Hlae aetate quisquis omnes vilae civuis actus peragere potest, cxcepłione servalia, qude m titulo de nuptiis
adfertur.
CAP U.FE"IL
De bonorum interdictione.
489. Major aetate., qui habitu imbecillis, demens aut furiosus existat, bonis inderdict debet, licet quandoque dilucida habeat iniervalla.
4go. Cuivis licitum est ejus, gui cognationis vinculo ipsi conjunctus sit, interdictio- nem bonorum peiere:-eadem quoque faculias conjugi adversus alterum conjugem competit.

118 ih 491. W przypadku szaleństwa, gdy bez-
własnowolność nie iest żądana, ani przez małżonka, ani przez krewnych, powinien I ióy wymagać Prokurator Cesarski, który mo- | że ićy także wymagać w przypadkach nie- | dołężności, lub pomieszania zmysłów, co do osoby niemaiącćóy, ani małżonka, ani i krewnych znanych. I 4ga. Każde żądanie bezwłasnowolności, Ę zanoszone będzie przed Trybunał pierwszćy I instancyi.
493. Czyny niedołężności, pomieszania U zmysłów, albo szaleństwa wyszczególnione Ii będą na piśmie. Nalegaiący 0 bezwłasno— I wolność stawią świadków i dowody-pi- śmienne.
494. Trybunał nakaże, aby rada familiy= na złożona sposobem oznaczonym w Od- NI dziale TV, Działu II, Tytułu o Małoletno- ści, Opiece i Usamowolnieniu, dała zdanie swoie o stanie osoby, którćy, pozbawienie woli iest żądane. o Sa
495. Ziądaiący pozbawienia woli, nie mo- gą należeć, do składu rady familiynćy: ie JI dnakże małżonek i dzieci osoby, którćy po- zbawienie woli iest wymagane ,'mogą bydź przypuszczonemi do tćy rady, ale stano— I wczego w nićy głosu mieć nie będą.
I 496. Trybunał powziąwszy zdania rady fa- ii miliynćy, badać będzie pozwanego w izbie radnćy; ieżeli pozwany nie może stanąć, bada nia czynione będą w iego mieszkaniu, przez wyznaczonego nato Sędziego w przytomno-
Ąg1. Dans le cas de fureur, si Vinterdi- ction nest provoquće ni par Pópoux-ni par les parens, elle doit Pótre par le procureur impórial, gui, dans les cas d'imbćcillitć ou de dćmencć, peut aussi la provoquer contre un individu-qui na ni ćpoux, ni ćpouse, ni parens cennus.
|
492. Toute demande en inierdiction se- ra portće devańt le tribunal de premitre instance.
493. Les faits dimbecillitć, de dćmence ou de furenr, seront articulćs par ćcrit. Ceunx qui poursuiyront Pinterdiction, pró- senteront les tómoins et les pieces.
494. Le tribunal ordonnera que le conscil de famille, formć selon le ie determine A la section IV. du chapitre II. du titre de la minoritć, de la tutelle et:de Vemancipa= tion, donne son avis sur Pćtat de la person- ne dont Pinterdiction est demandće.
495. Cenx qui auront provoquć Pinter- diction, ne pourront faire partie du conseil de famille: cependant Ieponx et Pepouee, et les enfans de la personne dont Pinterdi- ction sera provoquće, pourront y€tre ad mis sans y avnir voix dćlibćrative.
496. Aprts avoir regu Pavis du conseil de famille, le tribunal interrogera le dćfendenr a la chambre du conseil: s'il ne peut sy presenter, il sera interrogć daus sa demeure, par Fun des juges A cę commis, assistć du
491. Furoris causa, regio procuratore eruł postulanda,
causa|adv
scrzbentur.
495. Qui interdictionem_postulaverint, men vir suffragium non emiilant.
496. Tribunal,
konk A im kl I ck
aut uxor et filii Ulius, de cujus interdictione agetur,
TR Za stan o MAZOOR PEN Da
sineque a conjuge, neque a consanguineis tnterdictio pełałur, a qui interdictionem quoque zmbecillitatis aut dementiae ersus illum petet, cujus conjux. aut consanguinei tg'norantur.
49a. Quaevis peśitio pro interdictione apud tribunał primae instantiae instiłuenda erit. 493. Facta, quibus imbecillitas, dementia, furor comprobatur, distinciis articulis prae- Qui interdiciionem prosequuntur, testes et documenta exhibebunt.
494. Tribunał praecipiet, ut consilium familias, compositum justa praescripta iń se- ctione IV, capite II,'titulo de minori aetate, tutela et emancipatione, expromał, quaę sentiat de stalu ejus, cujus interdictio pełitur. in consilium familias non adsciscentur: atta-
adesse poterunt, dummodo
deliberatione consłlii familias accepta, in sui consilii aula illum in- | terrogabit de cujus interdiciione disceptatur: si vero hic se in judicium sistere neqneat,
ż A ÓE*

ści Pisarza. W każdym przypadku Proku- rator Cesarski przytomny, będzie badaniom.
497. Po pierwszćm badaniu Trybunał wyznaczy, ieżeli potrzeba, tymczasowego zawiadowcę, ażeby miał staranie o osobie i maiątku pozwanego.
498. Wyrok na żądanie pozbawienia wo- li, nie może bydź wydany, tylko w czasie publicznego posiedzenia, po wysłuchaniu albo przywołaniu stron.
499. Frybunał odrzucaiąc żądanie pozba- wienia wół. możć iednak podług wypada- iących okoliczneści, nakazać„*'aby pozwa- uy nie prawował się nadal, komplanacyi nie zawierał, nie zaciągał dłngów, kapita- tów ruchomych nie odbieral, i znich nie kwitował, dóbr swoich nie alienował, ani ich obciążał hipoteką, bez przytomności doradzcy, który mu. mianowauy będzie tymże samym wyrokiem.
500. W przypadku appellacyi od wyro- ku pierwszćy instancyi, Trybuunał ap- pellacyyny, ieżeli uzna potrzebę, może ba- dać na nowo, albo przez Kommissarza 0so- bę, którey poźbawienie woli żądane.
501. Każdy wyrok uznaiący pozbawienie woli, albo: mianuiący doradzcę, za dopil- nowaniem żądaiących, wyięty będzie, wrę- czony stronie, i wpisany w dniach dziesię— ciu, na tablicach, które zawieszone bydź powinny w pnblicznćy izbie sądowćy, i w kancellaryach Notaryuszów okręgu.
119
greffier. Dans tous les cas, le procurew imperial sera prósent 4 Linterrogatoire.
497. Aprts le premier interrogatoire, le twibunal commettra, s'il y a lica, un admi- nistrateur provisoire, pour prendre soin de la personne et des. biens du dćfendeur.
498. Le jugement sur une demande en in- terdiction, ne pourra 6lre rendu qua lDau- dience publiqne, les pawlies enitendues ou appelćes.
499. En rejettant la demande en interdic- tion, le tribunal pourra nćanmoins, si les circonstances lexigent, ordonnęr que le dć- fendeur ne pourra dćsormais plaider, tran- siger, emprunier, recevoir un capital mo— bilier, nijen donner dćcharge, alićner, ni grever ses biens d'hypotheques, sans Passi- stance d'un conscil qui lui sera nommć par le móme jugement.
500. En cas d'appel du jugement rendu cn premiere instance, la conr d'appel pourra, si elle le jage nócessaire, interroger de nonveau, ou faire interroger par un commissaire, la personne dont Piuterdiction est demandee.
501. Tont arról ou jugement portant in- terdiction, ou nomination d'un conseil, sera, a la diligence des demandeurs,:levć, signi- fić a parlie, et inscrit, dans les dix jours, sur les tableaux qui doivent etre atfichćs dans la salle de Iauditoire et. dans les ćtudes des notaires de Parrondissement.
domi suae ab judice delegato, et scriba adsistente, interrogabitur.
nibus regiius procurator adesse debeż.
Ubique interrogalio-
497. Prima interrógatione habita, tribunal ,. si opus erit temporarium administratorem
Personae et bonis curandis praeficiet.
498. Sententia, in judiciia interdictionis bonorum, in publico auditorio ferenda est par
tibus auditis vel citatis,
499. Quamvis tribunal petitionem pro interdictione rejecerit; attamen si res ita postu-
laverit, praecipere poterit, ut in judicium ęocatus in posterum nec judiczo conterdere, nec transigere, nec mutuam accipere pecuniam, nec eam in sortem dałam recipere; nec apo- chas emittere, nec bona distrahere aut hypothecae subjicere possit, misi cogniłore ali- ctorante, qui ipsi eodem decreto constituetur., Weze
500. Cum a sententia tribunalis primae instantiae provocatum fuerit, appellationis tri- bunał eum, de cujus interdictiorre agitur, si opportunum duxerit, vel:per se vel per suura delegatum rursus intęyrogare poterit. 6,,;
501. Quaevis sententia, quae inuterdicttionem aut cognaitoris dationem praecipiat, ad actoris instantiam ex brepiculo transcribenda erit eń partibus intimanda, nec non inira decem dies inscribenda tabulis publice propositis in tribunalis auditorio atque in ojjiciis notariorunt, qui ejus jurisdictioni subsunt-

di 20
502. Pozbawienie-woli, albo mianowanie doradzcy, swóy skutek weźmie od dnia wy— roku. Wszelkie akta późniey tnczynione, przez pozbawionego własnóy woli, albo bez przytomności doradzcy, nieważnemi będą p” prawa.
503. Akta poprzedzaiące pozbawienie wo- li, mogą bydź unieważnione, ieżeli. przy- czyna do pozbawienia woli oczywistą była w czasie czynienia tych aktów.
504. Po śmierci osoby, akta przez nią uczynione zaskarżone bydźnie mogą z przy- czyny pomieszania zmysłów, chyba że wy- rok pozbawienia woli tey osoby, wydany był lub żądany przed ićy zeyściem, albo gdy dowód pomieszania wypływa z samego akiu, który iest zaskarżony.
505. Jeżeli od wyroku pozbawienia woli W pierw szćy instancyi, appellacya nie za- szła, lub appellacya taki wyrok potwier— dziła, przystąpi się do mianowania opie- kuna, 1 opiekuna przydanego dla pozba- wionego własnóy woli, według prawideł przepisanych w tytule o'Małoletności, opiece z usamowolnieniu, Zawiadowca tymczasowy ustanie w urzędowaniu swoićm, 1 zda rachu- nek opiekunowi, jeżeli nim sam nie zóstał.
506. Mąż z prawa opiekunem iest żony swoićy, pozbawionćy własnóy woli.
507. Zona może bydź mianowana opie- kunką męża swego; w takim przypadku ra- da familiyna ułoży formę, i warunki za- rządzania; wolno iest Żonie udać się do Trybunału, gdyby się sądziła skrzywdzoną, przez uchwałę rady familiyney.
502. T/interdictión ou la nominatiom d'un conseil aura son effet' du jour.du jugement. '[ous actes passćs postćrieurement par Pin= terdit, ou sans Passistance du conseil, se- ront nuls de droit.
503. lies actes antćrienrs A Tinterdiction pourront 6tre annulćs, si la cause de Vin- terdiction existait notoirement a Pepoque ou ces actes ont ćtć faits.
504. Apres la mort d'ua individu, les- actes par lui faits ne pourront€tre atta- qućs pour cauśc de.dćmence, qu'autant que son interdiction durait€ić prononcće ou provoquće avant son dćces; A moins que la preuve de la dćmence ne rćsulte de Pacte móme qui est attaque.
505. Sil ny a pas d'appel du jugement d'interdiction rendu en premiere instance, on Sil est confirmć sur Pappel, il sera pouc- vu A la nomination d'un tuteur et d'un sub- rogć tuieur a Pinterdit, suivant les regles
rescrites an titre de ła minorite, de la tu- telle et de Pemancipation. T/'administrateur provisoire cessera ses: fonclions, et rendra compte au tuteur, S'il ne Pest pas lui-móme.
506. Lie mari est, de droit, le tuteur de sa femme interdite.
507. La femme pourra śtre nommee tu- trice de son mari. En ce cas, le conseil-de famille róglera la forme et les conditions de Padministration, sauf le recours devant les tibunaux de la part de ła femme qui se croirait lósee par barretć de la famille.
502. Interdictio vel cognitoris datio, ip aclus, ab interdicto postmodum emżssus lus erit.
5o3. Acłus interdiciioni anteriores rescindi am manifeste exstabat.
5oń. Post alicujus obitum ejus actus ob dementta i fuerut;* pel nisi ex ipso actu, qui arguitur demeniiae SCa—
.
interdictionis causa]
żerdictio decreta aut postulata teant argumenta. 505. Si ab interdictionis sent
eandem confirmaverit, interdicto dantur tutor atqr
titulo de minori aetate, tutela et emancipatione. , nisi ipsemet electus tutor sit, ratyones reddet.
dictae.
munere illico abstinebit, et tutori 506. Fir est tutor legitumus uxoris inter
507. Uwor mariti sui tutrix fieri, poterit. tionis modum et conditiones statue: attamen, si ab h
sa sententiae die, effectum sortietur. Quilibet aut sine cognitoris iniervenlu, Ypso Jurę nul-
quoque poterunt, 81, CUT perficerentur;
am argui nequibunt, nisi eo oivente in-
entia propocatum minime fuerit, vel appellationis tribunał
ue honorarius tutot, justa praescripta iR Administrator temporarius a suscepto
Hoc casuw consilium familias administra= ac consilii deliberatione uxor se
laesarm senserit, ad tribinalia recurrere poterit.
nm ci ama a o RIO 2AEO i AKA KP:- MODE ZE
ZOZ RY WETA ACRSZC ji TE A PREDÓ"4"as
zana ca a
SZEPT. PPEZ"RAW jaja,
OSP ESRO

508. Nikt oprócz małżonków, wstępnych i zstępnych, obowiązany nic hędzie dinźćy, iak lat dziesięć utrzymywać opieki pozbawio— nego własnćy woli. Po upłynieniu tego czasu, fmoże żądać opiekun, aby kto inny na iego mieysce był mianowany, i powi- nien to otrzymać.
509. Pozbawiony własnćy woli porówna- ny iest z małoletńim, co do osoby i maią- tku swego; prawa o opiece małoletnich, sto- suią śię do opieki pozbawionych własnćy woli.
510. Przychody pozbawionego własnćy woli, powinny bydz obracane* istotnie na osłodzenie iego losu, i przyspieszenie wy- leczenia. Radą familiyna, podług gatunku choroby iego, i stanu iego majątku, będzie rnogła ułożyć, czyli ma bydź opatrywany w swoióm zamieszkaniu, czyli przeniesiony do domu zdrowia, albo nawet do szpitala.
511. Gdy rzecz idzie o małżeństwo dzie- cięcia osoby, która iest pozbawiona wła- snćy woli, posag albo ilość zadatkowo da- na na przyszłą część spadku, i inne umo— wy małżeńskie, ułożone będą przez radę familiyną, potwierdzone przez Trybunał, na wnioski f okariić Cesarskiego.
512. Pozbawienie własnóy wołi ustaie, z ustaniem przyczyn, które do niego powo- dem były: iednakże zniesienie iego, wyda— ne będzie tylko zżachowaniem formalności przepisanych, dla otrzymania wyroku sta-
t2ł
508. Nul, a Pexception des ćpoux, des ascendans et descendans, me sera tenu d€ conserver la tutelle Aun interdit an-dela de dix ans. A Texpiralion de ce dćłai, le tu- teur pourra demander et devra obtęnir son remplacement.
5og. Dinterdit est assimile au mineur pour sa persenne et pour ses biens: les lois, sur la tutelle des mineurs s'appliqueront% la tutelle des interdits.
51o. Les revenus d'un interdit doivent etre essentiellement employćs a adoucir son sort et a accćlćrer sa gućrison. Selon les ca- racieres de sa maladie et Peat de sa forinne, le conseil de famaille pourra arreter qu'il se- ra traiić dans son domicile, ou qui] sera place dans une maison de santóć, et móme dans un hospice.
511. Lorsqwil sera question du mariage de ITenfant d'un interdit, la dot, ou Pavan- cement d'hoirie, et les autres conventious matrimoniałes, seront reglćs par un avis du conseil de famille, homologuć par le tribu- nal, sur les conclusions du procureur im- pśrial.
512. L/interdiction cesse avec les canses qui-Pont determinće: nćanmoins la main— levće ne sera prononcće quen observani les formalitćs prescrites pour parvenir a Tin terdiction, et Dinterdii ne pourra reprendre
508. Nemo interdicti tutelam ultra decem annos gerere cogiiur, conjugibus dumtaxat, ascendentibus et descendentibus, exceptis: termino hoc elapso, tutor petere połerit, atque
impetrare debet„, ut alter sibi substituatur.
?
509. Interdictus, quoad suam personam et bona, minori aequiparatur. JLeges, quąe
minoris tutelam respiciunt, ad interdictorum 510. Reditus bonorum interdicti ad eum
uoque tutelam aptabuntur. evandum et citius sanandum potissimum
erogari debent. Consilium familias, infirmitatis genere et fortunarum wiribus inspectis, statuet, utrum ille domi suae vel in hospitio saniiatis, vel etiam im nosocomio, curan-
dus sit.
511. Cum de nuptiis ab interdicti filio ineundis quaestio erit, dos aut pars hereditatis
in antecessum conferenda, et cetera nuptialia pacta,
consilit familias suffragio praefi-
nientur, quod, regio procuratore prius audito, a tribunali erit confirmandum.
512. Interdjctio cessat causis deficientibus, quibus decreta fuit: nihilominus eJus revo— całio non pronunciabitur, nisi servatis formis ad interdictionem decernzndam praescri-
16

122
ńowiącego pozbawienie własmóy woli, a po- zbawiony własnóy woli, nie może wrócić się do używania praw swoich, aż po wyroku zniesienia.
DZIAŁ IL O Doradzcy Sądowym.
513. Zabroniono bydź może rozrzutne- mu, aby się nie prawował, nie zawierał komplanacyi, nie zaciągał dlugów, kapita- tów ruchomych nie odbierał, nie kwitował z odebranych, nie alicnował«dóbr swoich;- ani ie obeiążał hipoteką, bez przytomności doradzcy przeztrybunał iemu mianowanego.
514. Zabronienie działań bez przytomności doradzcy, przez tych samych dka: bydź może, którzy maią prawo wymagać pozba- wienia kogo własnćy woli, i ich żądanie tym- że samym sposobem roztrząsane i sądzóne bydźz powinno.
Równie: podług takich tylko formalności zabronienie zniesionćm bydź może.
515. Zaden wyrok w przedmiocie, tyczą- cym się pozbawienia własnóy woli, albo mianowania doradzcy, nie może bydź wy- dany, bądź w pierwszćy instancyi, bądź w appellacyi, iak tylko na wnioski urzędu publicznego.
Pexercice de ses droits qu'aprts le jugement de main-lcvće,
CHAPITRE IIE Du conseił judicialre.
513. Il peut Śtre dófendu aux prodigues de plaider, de transiger, d'emprunter, de receyoir un capilal mobilier et den donner dćcharge, d'alićner ni de grever. leurs biens d'hypotheques, sans Passistance d'un conseil qui leur est nommć par le tribunal.
514. La dćfense de procćder sans I'assi- stance d'un conseil, peut ótre provoquće par ccux qui ont droit de demander Pinterdi- clion; leur demande doit€tre instruite et
.
jugóe de la meme maniere.
Cetie dófense ne peut ótre leyće qu'en obe servant les mómes bra ink
515. Aucun jagement en matiere d'inter- diclion, ou de nomination de conseil, ne pouwra ótre rendu, soit en premiere instance, soit en cause d'appel, que sur les conclu- sions du ministere public.
U
piis; ct post repocationis decretum dumtawat, qui bónis interdictus fuerat, suis juribue
fungi poterit.
CAPUT IL i.
De cognitore a judice dato.
513. Prodigo prohiberi potest, quominus judicio contendat,
transigał, mutuełur, pe-
runias in lucrum datas recipiat, de tisdem liberationem emitiat, sua bona distrahał aut hypothecis subjiciał, nisi cognitoris tnterventu eidem 4 tribunali datt.
514. Quibus jus est bonorum interdictionem postulare, tis peiere quoque liget, ut pro- digo enunciati actus sine cygnitoris inierventu prohibeaniur: eorum instantia Instruenda et judicanda est modis iisdem, qui superius statuuniur. h A;
Formae praediciae pariter servandae sunt, ut decretum hoc prohibitorium revocari roi
515. Nullum decretum pro interdictione aut cogni
toris datione, sive a tribunali pri=
mae instantiae, sie appellationis, nisi justa regii procuratoris conclusiones, proferrt
pot erit.
ma dw i ZA m CA 1 ET o w A 14. MDE. m Ja 1 mn o. ARAKZÓP ORO EN
kiwani zania EiS PO

XIĘGA DRUGA
O dobrach, ż różnych„ogrami- czeniach wtlasnoŚści.
ICKEAKMKAI
PSYGD©: Ł. b O różności dóbr.
516. WszySTKIE dobra, ruchome są, albo nieruchome.(*)
DZIAŁ PIERWSZY.
O Nieruchomościach.
517. Dobra są nieruchome, albo zswo- ićy natury, albo ze swego przeznaczenia, alboli też z przedmiotu, do którego się sto- suią.
518. Grunta i budynki, są nieruchomo- ścią znatury swoićy.
519. Młyny wietrzne albo wodne, osa- dzone na palach, i składaiące część budyu- ku, Ge Aotze wc są tąkże z natury swolćy.
LTVDE AL
Des biens, et de dzfferentes mo- dzfications de la propriete.
TITRE'E De ła distinction des biens.
516. Tovs les biens sont meubles ou im- meubles.
CHAPITRE PREMIER,
Des immeubles.
517. Les biens sont immenbles, ou par leur nature, ou par leur destination, ou par Pobjet auquel ils s'appliquent.
518. lies fonds de terre et les batimens sont immeubles par leur naturc.
519g. Lies moulins a vent ou A eau, fixes sur piliers, et faisant partie du batiment, sont aussi 1mmeubles par leur nature.
DOBE R.SK GU NB:U:$.
De bonis,et variis Proprietatis modis.
CLKICKCACSCACKŚI KRS KCNZ Z
DELUDBKDOS LE
De bonorum divisione.
516. BoN1 pel mobilia vel immobilia sunt. CzĄASP"OZIE- VU.
De bonis immobilibus.
517. Bona vel immobilia sunt suapte natura, vel destinatione, vel ratłone rei, ad
quam referuntur.
518. Agri et aedificia natura sua sunt bona zmmobilia.
=
519. Sunt.quoque natura immobilia pistrina columnis adfixa, dquae aedificii partem constituunt, sioe ipsa vento, swe aquis agantur.
(*) Wyraz Dobra tak iest brany iak wyraz Rzeczy, to icst: wszystko to co może bydź własnością nabytą członką
towarzystwa.
%*

"czaki AE. in BEZOŻ c O CZ R Z ZOSI nk 4 ND
'Ą 12%
520. Urodzaie na pniu, otwoce na drze wach niczebrane ieszcze, równie są nieru— chomością.
Jak tyłko urodzaie ścięte, owoce zerwa- me, choćby ieszcze nie były zwiezione, sta- ią się iuż ruchomością.
Gdyby tylko część urodzaiów ścięta była, ta tylko część słale się rachomością.
521..Wycinania zwyczayne drzew mniey- szych, alboli też większych, których wyci= nania.dzieią się w porządku ustanowionym,
staią się ruchomością, wtóćm tylko cósiest wycięte.
522. Zwierzęta, czyli inwentarz bydlny,
który właściciel gruntu zostawia dzierżawcy|
lub czynszownikowi dzielącemu się zbiorem z właścicielem, czyli iest oceniony inwen- tarz, albo nie, uważany iest za nierucho— mość, póki przez skutek umowy przywią- zany iest do gruntu.
Bydło w pakt puszczone komu innemu, nie dzierżawcy gruntu, lub czynszowniko- wi, iest ruchomością.
523. Rury służące na sprowadzanie wo— dy do domu, lub innego dziędzictwa, są nieruchomością, i składaią część gruntu, do którego są przywiązane.
524, Przedmioty, które właściciel umie- ścił na gruncie, dla użytkowania z niego, ńieruchomością są z przeznaczenia.
|
520. Tes rćcoltes pendantes par les rą- cines, et les fruits des arbres non encore re cucillis, sont pareillement immeubles.
Des que les grains sont coupćs et lesfruits dćtachćs, quoique non enleyćs, ils sont zacubles.
Si unepariie senlement de la rócolte es coupće, cetle partie seule est meuble.
521. Les coupes ordinaires des bois tail-- lis, ou de fulaies mises en-coupes rćglćes, ne devienncnt«meubles qu'au sur et a me- sure que les arbres sont abbatus.
522. Les animanx que le proprietaire du fonds livre au fermier ou au móiayer pour la cullure, estimćs ou non, sont censćs im- meubles, tant qwils demmeurent attachćs au fonds par Peffet de la convyention.
Ceux qu'il donne acheptel a d'autresqwau fermier ou mólayer, sont meubles.
523. Lies tuyaux servant a la condnite des eaux dans une maison en autre hóritage, sojat immenubles, et font partie du fonds au- quel ils sont atlachćs. 4
524, Les objets que le proprićtaire d'un fonds ya placćs pour le service. et Pexploi- tation de ce fonds, sont immeubles par de- stination.
520. Messis, quae adhuc solo cohaeret, frw:tusque ex arboribus pendentes, bonis im-
mobrlibus accensentur.
Segetes vero desectae. et fruclus decerpti, licet nondum exportati, bonis mobilibus ad-
scrzbuniur.
Si pars tantum fruetuum, a solo vel arbore separata est, haeć sola mobilis habetur. 521. Ligna ex silva caedua, vel procerae arbores', quae statis temporibus exciduniur et amputantur, mobilia non fiunt, nisi quaterus arbores ipsae dejeciać sini. j * 522. Animalia, vel aestimalt, vel inaestimata, colono partiario aut conductori ad praedii culturam'a domino fundi tradita, pro immobilibus habentur, donec conwentienis
implendae causa fundo inserviunt.
Quae per socidae contractum cuique alii, quam colono et conductort commiituntur,
mobilia censentur.
523. Fistulae ad derivandas aquas in domum vel fundum bona zmmobilia sunt, et
raedii, cui adhaerent, partem constituunt.
524, Destinatione immobilia censentur, quae ad usum et culiuram, fundi a domino in€odem
posiia sunt.
WERCZWN 5 NP A AŚ 0

Flak niernchoinością są z przeznaczenia, gdy są umieszczone przez właściela do upra- wy. gruntn, i użytków ania z niego:
Zwierzęta przeznaczone do uprawy roli;
Narzędzia rolnicze;
Nasiona dane dzierżawcom, lub koloni- stom częściowym;
Gołębie w gołębniku;
Króliki w królikarni;
Ule ze pszczołami;
Ryby wst awach
Prasy, kotły, garce, kadzie i beczki;
Narzędzia potrzebne do użytkowania z ku- znic, papierni, 1 tym podobnych zalożeń; Sioma I gnoy. A ł
Sz; także nieruchomością z przeznaczenia, wszelkie rachomości, które właściciel przy wiązał do grantu na wieczne trwanie.
525. Sądzi się, Że właściciel przywiązał do gruntu ruchomości na wieczyste trwa— nie, gdy są przylepione na gipsie, wapnie; albo imnćy mieszaninie, gdy ich nie można odiąć bez złamania 1 zepsucia, albo też bez strzaskania lub uszkodzenia części gruntu, do którego są przywiązane.
Zwierciadła w mieszkaniu, uważane są za urhieszczone na wieczne trwahie, gdy ich osada i.ramy wpuszczone są w ścianę, i ie- dność z nią robią.
Ainsi, sont immeubles par destination, quand ils ont 6tć placćs par le proprielaire
pour le service et Pexplottation du fonds,
Tes animaux attachós A la culture;
Lies ustensiles aratoires;
Lies semences ,„donnees aux fermiers 0u colons pariiaires;
Les pigeons des colombiefs 3
Les lapins des garennes;
Les ruches a miel;
Les poissons des ćtangs;
Les pręssoirs, chaudieres, alambićs, cu- ves et tonnes:
ILes ustensiles nóćcessaires a Pexploitation des forges, papeteries et autres usines;
Les pailles et engrails.
Sont aussi immeubles par destination, tous etfets mobiliers que le proprićtaire a at- tachćs au fonds a perpótuelle demeure,
5025, Le proprićtaire est censć avoir atla— chć A son fonds des effets mobiliers a per= pótuelle demeure, quand ils y sont scellćs en platre, ou 4 chaux ou a ciment, ou lorsqwils ne peuvent Gtre dćtachćs sans ótre fracturćs et dótćriorćs, 0u sans briser ou dćtćriorćr la partie du fonds a laquelle ils sont attaches.
Les glaces Pun appartement sont censćes mises a perpetnelle demeure, lorsque le par- quet sur leqnel elles sont attachees, fait corps avec le boiserie.
Hinc destinatione tmmobilia fiunt, eum a praedii domino et culiturae causa fimdo ad-
dicuniur:
Animalia, quae ad arva excolenda inservtunt;
JInstrumenta rustica;
Semina, colono partiarto et conductori Colu.nbi cellares; Cuniculi: eivariorum; Alvearium ewamina; Pisces piscinarum; 'Torcularia, aliaena, Jnstrumenta necessarza Palea et fimus.
tradita;
clibani ad distillandum„ lacus et dola; USOVLUS, chariartis, ceierisque ofjicinis exercendis:
Immobilia pariter destinatióne habentur res mobiles omries a domino ita fundo addictae,
ut ibi perpetuo maneant.
525. Dominus ea mobilia perpełuo adjecisse fundo suo censełur, que£ypso, calce aut
caemento infixa sunt, vel quae divelli rum, sive ejus fyndi partis, cui adhaerent.
nequeunt sine fraciura et detrimento sive ipso-

126
Toż samo służy co do malowań, i innych ozdób. 5 i: Z
Statuy poczyłulą się za nieruchomości, choćby nawet bez strzaskania, lub nadpsucia odięte. bydź mogły, gdy są osadzone w miey- scu umyślnie na nie wyrobionćm.
526. Nieruchomości są zprzedmiotu, do którego stosuią się:
Użytki przychodów z rzeczy nierucho- mych;:,
Służebności albo służby gruntowe;
Sprawy tyczące się wydobycia nierucho- MOŚCI.
DZIAŁ R
O ruchomościach,
527. Dobra są ruchome z natury swoićy, albo przez oznaczenie prawa. ah
528. Wszystko lo iest ruchomością z na- tury, co przenieść się może, bądź własnym ruchem, iak zwierzęta, albo co nie może odmienić mieysca: tylko przez skutek ob- cóy mocy, iak rzeczy nie żylące.
529. Ruchomością są przez oznaczenie prawa, zobowiązania, i sprawy w przed— miocie summ wymagalnych, albo rzeczy ru-
II en est de móme des tableaux et autres ornemens.
Quant aux statues, elles sont immeubles, lorsqu'elles sont placćes dansune nich; rati- quće expres pour les*ecevoir, encore qu'el- les puissent ćtre enlevćes sans fracture ou dótćrioration.
526. Sont immeubles, par Pobjet auquel ils sappliquent,
L/usufruit des choses immobilieres;
Les servitudes ou services fonciers; Lies actions qui tendent a revendiquer um imimeuble.
CHAPITRE IL Des meubles.
527. Les biens sont meubles par leur na= ture, on bar la-dótermination de la loi.
528. Sont meubles par leur nature, les corps qui peuvent se transporter d'un licu a un autre, soit qwil se meuvent pac eux— mómes, comme łes animaux, soit qwils ne puissent changer de place que par Teffet d'une force ćtrangere, comme les choses ina- nimees,
529. Sont meubles par la dćtermination de la loi, les obligations et actions qui ont pour objet des sommmesexigibles ou des ctfets
Specula cubiculis perpetuo censentur adcommodata, quuwm ipsorum coronae ita ligneis arietibus inseruntur, ut unum cum ipsis corpus ejfjiciant.
[dem de tabulis pictis ceterisque ornamentis.
Statuae vero immobilia existimantur, quwn in aediculis ipsarum gausa exstruelis coł- łocatae sint, licet citra detrimentum exporta'i. possint. 526. Ratione rei ad quam referuntur, immobilibus accensentur:
Ususfructus rerum immobilium; Servttutes praediales; KE Actiones ad res immobiles vindicandcue.
CAPU T-IL De bonis mobilibus.
527. Bona mobilia sunt vel sua natura vel lege.
528. Natura mobilia sunt, quae de loco ad locum vel se transferfe, utl animalia, vel extrinseca vL, ul res ROMEA CE traducz possunit. i
529. Lege mobilia sunt obligationes, et actiones, quibus pecuniam creditam aut res
koki EŃ ni a m LoC KERR KA ZPA DE RE MO oC OAPŁ DEAN 6 A
mobiles persequimur actiones vel jura im societatibus vectigalium vel commercii et indu--
*

thomych; części czyli akcye,«lbo procen- ta w kompaniach skarbowych, handlowych, PrZeRYCZNTE M choćby nawet nierucho- mości zawisłe od takich założeń, należaty do towarzystwa, czyli kompanii. Takie sk e i procenta poczytywane są za ruchomość, względem każdego stowarzyszonego tylko, idopóki trwa towarzystwo.
Ruchomością są także z oznaczenia prawa, czynsze i podobne wypłaty wieczne, lub dożywotnie, należące się bądź od narodu, bądź od osób szczególnych.
530. Każdy czynsz lub podobna wypłata ustanowione wieczyście za cenę z przedaży nieruchomości, albo iako warunek odstą— pom; pod tytułem uciążaiącym, lub do-
roczyńnym gruntu nieruchomego, są isto- tnie podległe wykupieniu.
Wolno iednak wierzycielowi, ułożyć za— strzeżenia i warunki wykupna.
Wolno mu także ułożyć, żeczynsz lub po- dobna wypłata niebędą mogły bydź okupio- ne, aż po upłynieniu pewnego czasu, który nigdy trzydziestu lat przechodzić nie może: wszelka inna przeciwna umowa iest niewa zna.(*
531. Statki, łodzie, okręty, młyny, ła- zienki na stalkach, i w ogólności cokolwiek nie iest osadzone na palach, i nie sklada części domu, iest rachomością; zajęcie ic— dnak urzędowe niektórych z tych przedmio- tów, z powodu ich ważności, może bydź poddane formom szczególnym: iako to wy-
127
mobiliers, les actions on intóróts dans les compagnies de finance, de commerce 0u d'indnstrie, encore gne des immeubles dć- pendans de ces entreprisesappartienneptaux compagnies. Ces aclions ou interćts sont róputćs meubles a Pegard de chąque associć seulement, tant que dure la socićtć
Sont aussi meubles par la determination de la loi, les rentes perpóluelles ou viageres, soit sur PElat, soit sur des particuliers.
530. Tonute rente ćtablie A perpetuitć pour le prix de la vente d'un immeuble, ou com- me condition de la cession 4 titre onćreux ou gratuit d'un fonds immobilier, est essen- tiellement rachetable.
Il est nóćanmoins permis au cróancier de rćgler les clauses et conditions du rachat.
Il lui est aussi permis de stipuler que la rente ne pourra lui 6tre remboursće qua- pres un certain terme, lequel ne peut ja- mais excćder trente ans: toute stipulatiom contraire est nulle.
531. Lies bateaux, bacs, navires, mou- lins et bains sur bateaux, et gónćralement toutes usines non tixćes par des piliers et ne faisant point partie de la maison, sont meu- bles: la saisie de quelques-uns de ces ob-= jets peut cependant, a canse de leur impor- lance, ótre soumise 4 des formes parlicu-
striae, etiamsi complectantur immobilia, quae uti sociełatis compendium ad socios per
tineant. Hłaec jura et actiones mobilibus accenseniur, quoad singulos socios tantum, et
donec exliterit societas.
Lege pariter inter mobilia habentur perpeiui census, seu reditus ad vitam, a publice
aerario, aeque ac a privato cięe- praestandi.
530. Quicumque reditus ad perpetuitatem constituti, vel ob venditionem rei irmmmobilis
et loco pretii, vel ob cessionem rei pariter tmmobilis titulo. onero
so aut gratuito faclam,
et per modum conditionis ejusdeminet cessiońis, suapte natura redimi posunt. Creditori tamen licet, clausulas et conditiones: retractus stałuere. Eidem pariter stipulari conceditnr, ut sors nonnisz certo tempore elapso exsolvatur,
dummodo tricennium nieugqaam excedat.
Pacta in contrarium inita nudła sunt.
531. Scaphae etiam balneariae, naves, cymbae, pistrina, nec non officinae quaecum. que columnis non adhaerentes, neque aedium partem constituenies, inier mobilia recen-.
(*) Wyraz Rente iest ogólny, znaczy pospolicie wypłaty roczne, to iest czynsze,
daniny i inne podobne wypłaty»
a osobliwie ustanowione na zawsze lub ua czas oznaczony za alienacyą nieruchomości ,'lub kapitału.

128
tlamaczone będzie w Kodexie postępowania| cywilnego.;
"533. Materyały z rozrzugenia budynku, i zgromadzone do póstawienia nowego, do- póly Są ruchomością, póki ich rzemieśnik do budowy nie użyle.
533, Wyraz sprzęt, mebel, używamy od- dzielnie w przepisach prawa, lub człowie-
ka, bez żadnego dodatku, ani oznaczenia, nie obeymuie pieniędzy gotowych, kamie— ni drogich, długów czynnych,-xiążek, me—| dalów, narzędzi do nauk, sztuk, rzemiosł,| bielizny dó noszenia, koni, powozów, bro-
ni, ziarna, wina, siana, I innych zżywno-
ści; nie obeymuie także tego wszystkiego,
co iest przedmiotem handlu.
534. Wyrazy sprzęły pokotowe obeymu- ią tylko sprzęty przeznaczone do użytku i
ozdoby mieszkania, iako to: obicia, łóżka, stołki, zwierciadła, zegary, o porce- lany, i insze przedmioty tym po obne.
Należą do tego obrazy, posągi które skła-
daią część sprzętów mieszkania, ale nie zbio- 4>
ry obrazów, które mogą bydż w galeryach tub w szczególnych mieyscach,
Toż samo ma się rozumieć o porcelanie: ta tylko obięta iest w ńazwisku sprzętów po-
i h,= 1 LĄ,. ae. koiowych, która składa część ozdób mie szkania.
535. Wyraz: dobra, ruchome, ruchomo-
ści, albo rzeczy ruchome, obeymuią po-
lieres, ainsi qw'il sera expliquć dans le Code de la procćdare civile.
532. Les matćriaux provenant de la de- molition d'un ćdifice, ceux assemblćs pour en' construire ur nouveau, sont meubles jusqaa ce qwils soient employćs par Pou- vrier dans une construction.
533. Le mot meuble, employć seul dans les dispositions dc la loi oń de Phomme, sans autre addition ni dćsignation, ać com- prend pas Pargent comptant, les pierreries, les detles actives, les liyres, les módailles, les instrumens des sciences, des arts et me- tiers, le linge de corps, les chevaux, ćqui- pages, armes, grains, vins, foins et autres denrćes; il ne comprend pas aussi ce qui fait Dobjet d'un commerce.
534, Les mots meubles meublans ne com- prennent que les meubles destinćs 4 Pusage et ą Pornement des appartemens comme ta- pisseries, lits, sióges, glaces, pendules, ta- bles, porcelaines et autres objets de cetie nature.
Des tableaux et les statues qui font partie du meuble dan appartement, y sont aussi compris, mais non les collections de ta= bleaux qui peuvent ćtre dans les galeries ou pieces particulićres.
Il en est de móme des porcelaines: celles seulement qui font partie de la decoration d'un appartement, sont comprises sous la dćnomination de meubles meublans.
535. I/expression biens meubles, celle de mobilier ou d'e/fets mobiliers, comprennent
sentur. poterit, prou
Altamen pro eorum praestantia seguestratio judicii formis subesse £ in codice processus ciyilis stadtuelur.
539. Materies ex aedificii demolitione collecia, seu ad novi constructienem-paratay
zmobilis est„
533. Mobilium vocabuło, i adjecta, non continentur pecuniae artium et operarum znsirumentu,
OENUM s celeraeque fruges, nequt
donec eandem aedificio construendo faber non adhibuerit.
in legis vel hominis dispositione, nulla alia demonstratione , gemmae, nomina, libri, numismata, scientiarum, res linteariae, equi, vecłurae, arma, granum, vinumy e id, quod ad commwrcium spectat.
534. Supellectilis domum instruentis nomine ea tantummodo veniunt, quae aedium usuł et ornatui destinata sunt, veluti peristromata, cubilia, sedilia, specula, horologia, abaci,
pasa murrhina, et alia ejusdem generis. Feniunt etiam tabulae non tamen illae, quae co Idem de murrhinis; ut ea tant ornatut inserviunt.
Spr 1 ZZ POCZ ED RK OH PROW CREE A A
pictae: et statuae, quae domesticae supellectilis partem constituunt, lectae in pinacothecis et im penetralibus separatim adservantur. um domesticae supellectilis nomine veniant, quae domuus
B
z Gi ma 5
Da OE

wszechnie wszystko to, eokólwiek poczy— tane iest za ruchomość, podług prawideł wyżcy ustanowionych.
*Przedaż, albo darowizna domu ze sprzę- tami, obeymnuie tylko sprzęty pokoiowe.
536. Przedaż, albo darowanie domu, ze wszystkiećm, co się w nim znayduie nie obeymuie pieniędzy gotówych, ani długów czynnych, lub praw inszych, na które pa- piery mogą bydź złożone w domu; wszelkie
inne rzeczy ruchome są obięte.
DZT IL
O dobrach„'co do ich stosunków z tymi, którzy ie posiadaią.
537. Osoby prywatne maią wolność za- rządzania dobrami, które do nich należą, zzachowaniem ograniczeń ustanowionych przez prawa.
Dobra, które do prywatnych osób nie na- leżą, są administrowane, 1 alienowanemi bydź nie mogą, tylko wformach, i podług prawideł, które są dla nich właściwe.
538. Drogi mnieysze i większe, ulice przez Rząd utrzymywane, rzeki mnieysze 1większe spławne w jakikolwiek sposob, brzegi, odstępy t zalewy morskie, porty, zatoki, stanowiska, i ogólnie wszelkie czę ści francanzkićy ziemi niezdatne, aby były
129
gónćralement tout ce qui est censć meuble d'aprts les regles ci-dessus etablies.
La vente ou le don dune maison meu-
blóe ne comprend que les menbles meublans, |;;:
536. La vente ou le don d'une maison, aveq,tont ce qui sy trouve, ne comprend pas Pargent comptant, ni les dettes acti= ves et autres droils dont les titres peuvent ćtre dćposćs dans la maison; tous les autres effets mobiliers y sont compris,
CHAPITRE IN.
Des biens dans leur rapport avec ceux qui les possedent.
537. Lies particuliers ont la libre disposi- tion des biens qui leur appartiennent, sous les modifications ćtablis par les lois.
Les biens qui nappartiennent pas a des particuliers, sont adminisitrćs et ne peuvent ćtre alićnćs que dans les formes et suivant les rtgles qui leur sont particulieres,
538. Les chemins, routes et rues a la charge de PEtat, les fleuves et les rivieres navigables ou fłottables, les rivages, lais et relais de la mer, les ports, les havres, les rądes, ct gćnćralement toutes les portions du territoire francais qui ne sont pas susce—
535. Ferba: bona mobilia, vel mobiliaria, veł res mobiliares, generaliter id omne com- płectuntur, quod juxta praemissas regulas mobile censelur. Domus instructae penditio vel donatio supellectilem tantum comprehendit, quie domum
znstrużt.
536. Fendzta vel donata domo cum omnibus.rebus, quae ibi erunt, non contineniur pe. cuniae, nomina et alia jura, quorum documenta domi deposita sint: ceterae res mobiles
OR BSO SIE
De bonis quoad'eorum possessores.
€ompreh enduntur.
537. Unusquisque habet liberam facultatem disponendi de rebus suis, modis tamen a
lege praescriptis.
Bona, quae in sirgulorum dominio non sunt, administrationi subsunt, et alienari ne- queunt, nisi sercatis regulis et formis ,*quibus speciatim obnoxia sunt.
538. Viae publicae, quarum refectio aerario regio incumbit, flumina navigabilia vel oehendo apia; ripae, litora maris aestu occupata, portus, orae maritimae, et generaliter
zż;

100
własnością prywatną, są uważane, iako na- leżące, do własności narodowćy.
539. Wszelkie dobra bezdziedziczne i bez pana, i dobra osób ,: które umarły nie z0— stawuiąc dziedziców po sobie, albo po któ rych spadek iest opuszczóny, należą do własności narodowey.
SĄ4o. Bramy, mury, rowy, okopy w mićy- scach obronnych i twierdzach, są także czę- ścią własności narodowćy.
541. /Toż samo się rozumie oplacach, o okopach, fortyfikacyach mieyse, które inż nie są warownómi: należą do narodu, ieżeli ważnie alicnawanemi nie były, albo ieżeli kto nie nabył ich własności prawem prze- dawnienia.
542. Gminne dobra są te, do których własności, lub przychodów, nabyli prawa mieszkańcy gminy iednży lub kilku.
543. Można mieć na dobrach, albo pra-
>
wo własności, albo samo prawo użytko- wania, albo tylko wymagania służebności gruntowych.
[M YSE BŁ.AE O własności.
LA).» b. 544. Własność, iest to prawo używania, i rozrządzania rzeczami, Ww sposobie nay-
ptibles d'une proprietć privće, sont consi-
dórćs comme des dćpendances du domaine
public.
539. Tous les biens vacans et sans maltre, et ceąx des personnes qui dćcedent sans hó— ritiers, ou dont les successions sont aban- donnees, appartiennent au domaine public.
540. Lies portes, murs, fossćs, remparts des places de guerre el des forteresses, font aussi partie du domaine public.
541. Il en est de móme des terrains, des fortifications et remparts des places qui ne sont plus places de guerre: ils appartien- nent A PEtat, sils mont€tć valablement ali”n*s, ou si la proprićtć n'en a pas ćtć prescrite contre lui.
542. Lies biens communaux sont ceux 4 la proprićtć ou au produit desquels les ha- bitans d'une ou de plusieurs communes ont un droit acqnis,
543. On peut avoir sur les biens, on un droit de proprićić, ou un simple droit de jouissance, ou seulement des services fon ciers a prólendre.
DEERBE De 70 propriete.
544. La proprićtć est le droit de jouir et disposer des choses de la manitre la plus ab-
omnes Yerritorii partes, quae in privato civium dominio. esse nequeuni, regalis dominii
partem constituere censentur.
539. Omnia bona vacantia et nullius, vel eorum., qui sine herede decedunt, vel quorum successiones pro dereliedis hebentur, fisco cedunt.: 4 540. Portae, moenia ,. fossae, agg'eres, et cetera munzmenia urbium et oppidorum, par
tem' regu domanii efficiunt.
541. Item pomoerium, et areae in munimentis et propugnaculis oppidorum, quae regni
praesidio amplius non inserviunt, nisz rite pertinent ad regale domanium.
alienata fuerint, aut praescriptione adquisitay
549. Communalia dicuniur ea bona, quorum proprietatis aut fructuum jus quaesitum est
ncolis unius vel plurium universitatum.
543. Jus in bonis esse połeść, vel proprietatis, vel utendi fruendi, vel praedialis sery
żutis dumtaxat exercendae.
EE
DODOL U-GYVM
De proprietate seu dominio.
5iń. Dominium jus est utendi fruendi, ed jaaa ae b) de rebus suis, dum- modo harum usus8 legibus aut pragmalicis sanciiontbus ron a versetur.
9 3 O Z EE EJ z EE
A OOO Z MÓW NA dh FB dn MAO A_$

rozciągleyszym, byleby ich na to-nienży- wać, cokolwiek zabronione iest prawami, albo urządzeniami.
645. Nikt przymuszonym bydź nie mo- Że, do ustąpienia swoićy własności, wyią- wszy przypadki użytku publicznego, 1 to za poprzedzaiącćm sprawiedliwóm wyna- grodzeniem.
546. Własność rzeczy, bądź ruchomćy, bądź nieruchomćy, daie prawo do wszel-- kich znićy pęzychodów, i do wszystkiego co się znią łączy, bądź naturalnie, bądz sztucznie.
Takie prawo nazywa się prawem przyby- cia..
DZIAŁ PIERWSZY.
O prawie przybycia z przychodow rzeczy.
547. Przychody z ziemi naturalne, lub przemysłowe;
Przychody cywilne;
Przychowek ze zwierząt, należą do wła- ściciela prawem przybycia.
548. Przychody, które rzecz wydaie, na- leżą do ićy właściciela, pod obowiązkiem, że powróci łożone przez trzecich koszta na uprawę, roboty, i nasienie.
549. Przychody należą do prostego posia- dacza wtenczas tylko, gdy posiada w dobrćy wierze; w przeciwnym przypadku, obowią-
(74 101
solne, pouryn qwon n*en fasse pas un usage prohibć par les lois ou par les reglemens.
545. Nul ne peut tre contraint de cćder sa proprićte, si ce n/cst pour cause dutilitć publique, et moyennant une juste et prea- lable indemnite.
546. La proprićtć d'une chose, soit mo- bilitre, soit immobiliere, donne droit sur tout ce qwelle produit, et sur ce qui sy unit accessoirement, soit naturellement, soit artificiellement.
Ce droit s'sppelle drozż d'accession.
CHAPITRE PREMIER.
Du droit daccesszon syr ce qui est, pra- duit par la chose.
547. Les fruits naturels ou industriels de la terre,
Lies fruits civils,
Le croit des animanx, appartiennent au proprićtaire par droit d'accession.
548. Les fruits produits par la chose n'ap- partiennent au proprićtaire qua la charge de rembourser les frais des labours, travaux et semences łaits par des tiets.
549. Le simple possesseur nefait les fruits siens que dans le cas ou il possetde de bonne foi: dans le cas contraire, il est tenu de
545. Nemo rem suam dimittere cogitur; nisi publica zd exposcat ulilitas, et domino
przus justa indemnitas praestetur.
546. Dominium reż, tam mobilis quam immobilis, tribuit jas in omnibus, quae ex ipsa gigruntur, quaeque vel natura vel arte ipsi adjicientur.
Jus hoc accessio nuhńcupatur.
CEPUT ZE
De jure accessionis in iis jgnae ex re gignuntur.
547. Fructus naturales et industriales, fiuctus civiles et animalium partus, jure acees-
stonis szbi dominus adquirit.
548. Frucłus rei suae dominus sibi vindicat, restiltulis tamen expensis culturae, ope-
rarum et seminum ab alio factis.
549. Qui rem bona fide possidet, ejus fructus suos facit; malae fidei possessorem et
rucius domino pindicanii cogitur restiluere.
*

152
zany iest oddać przychody z rzeczą właści— cielowi, który ićy poszuknie.
550. Posiadacz iest w dobrey wierze, gdy posiada iak właściciel, na mocy tytułu prze noszącego własność, którego wady są mu niewiadome.
Przestaje bydź w dobróy wierze od mo— mentu, w którym takie wady poznaie.
DZIAŁ IL
O prawie przybycia ztego, co się przyłą- cza i wciela do rzeczy.
551. Cokolwiek przyłącza się i wciela do rzeczy, należy dó właściciela, podług pra- wideł niżey ustanowionych,
OppziaŁ IL.
O prawie przybycia, co do rzeczy nie ruchomych.
55». Własność ziemi, pociąga za sobą własność wszystkiego, co iest wewnątrz ićy i zewnątrz.:
Właściciel może na ziemi wszelkie upra- wy i budowy podług woli swoićy zakła- dać,. oprócz wyiątków ustanowionych w ty- tule o słuźebnościach, czyli słuzbach grun- towych., a.
Wewnątrz ziemi może robić wszelkie ko- pania i budowle, podług woli swoićy, 1
rendre les produits avec la: chose au propri- ćtaire, qui la yendique,
550. Lie possesseur est de bonne foi quand il posstde comme! proprićtaire, en vertu dan litre translatif de propriete dont il ignore les wices,
Il cesse d'dtre de bonne foi du moment ol ceś vices lui sont connus,
CHAPETRE IL
Du drort daccessio sur ce qui sunii ef s'incorpore a la chose.
551. Tout ce qui sunit et s'incorpore A la chose appartient au proprićtaire, suiyant les reęgles qui seront ci-apres e€tablies.
SECTION 1
Du droit daccession relativement aux choses zmmobilieres.
552. La proprićtć du sol emporte la pro- prietć du dessus et du dessous,
Le propriśtaire peut faire au-dessus tou- tes les plantations et constructionś quwil jage a propos, sauf les exceptions ćtablies au ti- tre des servitudes ou services Jonciers,
TI peut faire an- dessous toutes les. con- struchions et fouilles quil jugera a propos
550. Possessor est bonae fidei, quoties possideł ułi dominus titulo ad transferendum
dominium habili, cujus fituli vitia ipse zenorał.«5%5 W; Desinit esse bonae fidei possessor, statim ac tituli vitia et imnotuerini,
' CAPU„MB "De jure accessionis in jis quae rei adjunguntur ct commiscentuv.
551. Quidquid rei jungitur et. commiscetur, domino cedit, servatis regulis inferińs
praescribendis. * SECTLO l.
De jure accessionis in rebus immobilibus.
55a. Proprietas soli dominium eorum complecitur, quae supra et infra Ulud existunt.
Dominus soli, prout ipst libet, iń eo super aedificare et plantas conserere potest, sal-- wis tamen exceptionibus, de quibus in titulo de servitutibus.
Inferius quoque Lpsi licet, prout videbitur, construere et efjodere, atque omnia percipe-
RO ZW O ESEE EA RORY RET DAC SRZZĘZ ATE. PES 4-g
ha<< R."
a_ m. m. Gzy Hi|| mó ma
RĘPYASZY

ciągnąć stąd pożytki, zachowniąc ograni- czenia wypływalące z praw i przepisów względem kopalni; równie iak z praw i przepisów Policyi.
553, Każda uprawa, budowa, każde dzieło na ziemi, lub wewnątrz ziemi, po- poczytywane iest, że zrobione nakładem włościciela, i że do niego należy, gdy za- przeczanie temu dowiedzionem nie iest; nie- ubliżając własności, którćy trzeci nabył, albo mógłby nabyć przez przedawnienie,bądz do podziemnego lochu pod budynkiem cu- dzym, bądź też do iakićy innćy części bu- dynku,
554. Właściciel ziem:, który porobił bu- dowy, uprawy, i dzieła z materyałów nie cych do niego, powinien, wartość ich
zapłacić: może bydz także skazany na po-.
wrócenie szkód i straconych zysków, ieżeli wypada; ale właściciel takich miateryałów nie ma prawa ich zabierać.
555. Gdy uprawy, badowy, i dzieła zro- bione są przez trzeciego ziego maleryałów, właściciel gruntu ma prawo, albo ie zatrzy- mać, albo zobowiązać tegoż trzeciego, aby ie zniósł.
Jeżeli właściciel gruniu wymaga zniesie- nia takich upraw i budowli, powiano to bydż wykonane kosztem tego, który ie za- kładał, bez żadnego dla niego wyragrodze- nia; nawet może on bydź skazany na wy- nagrodzenie szkód i straconych zysków gdy- by wypadało, za pokrzywdzenie, iakie wła- ciciel grantu mógł ponieść,
0
133
et tirer de ces fouilles tous les produits qu'elles peuvent fournir, sauf les modifica- tions rćsuliant des lois et reglemens relatifs aux mines, et deslois et róglemens de police.
553. Tontes construetions, plantations et ouvrages sur un terrain ou dans Pintćrieur, sont prósumćs faits par le proprićlaire A ses frais et lui appartenir, si le contraire nest prouvć; sans prójudice de la proprićtć quv'un tiers pourrait avoire acquise ou pourralt ac qućrir par prescription, soit d'un souterrain sous le batiment dautrui, soit de toute au- tre partie du batiment,
554, Lie proprićtaire du soł qui a fait des constructions, plantations et ouvrages= avec des matćrianx qui ne lui appartenaient pas, doit en payer la valeur; il peut aussi€tre condaranć a des dommages et intćrets, sil y a lieu: mais le proprićtaire des matćriaux ma pas le droit de les enlever.
555. Lorsque les plantations, construc- tions et ouvrages oni ćtć faits par un tiers et avec ses matóriaux, le proprićtaire du fonds
'a droit, ou de les retenir, ou dobliger ce
tiers a les enlever.
Si le proprićtaire du fonds demande la suppression des plantations et construch tions, elle est anx frais de celui qui les a faites, sąns aucune'indemnitć pour lui; il peut móme ćtre condamnć 4 des dommages
je 24 2:." z et interćts, S'il ya lien, pour le prćjudice que peut avoir€prouyć łe proprićtaire du fonds.
re emolumenta, quae hine oriri possint, dummodo legum et pragmaticarum sanctionum, quae fodinas respiciunt, et politiie praescripta ab ipso serventur.
553. Quaevis constructio, plantatio, et opera in superficie vel infra.superficiem do- mini impensis facta et ad eundem pertinere praesumitur, nisi eontrarium probetur, sal „o proprietańis jure, quod quisque in inferiore vel in quavis alieni aedificii parte ob praescriptionem adquisiętsset„ vel adqutrere posset.
554, Qui aliena materia in proprio solo construxit, consevit, aliudque opus fęcit, pre-
łium materiae solvet, et, si juris erit, damna sarciel,
et id, quod interest, praestabit:
at materiae domino eandem vindicandi jus denegatur.
555. Si vero constructiones, plantationeś et operas alter in alieną solo propria materia fecerit, domino soli jus eas retinendi tribuitur, vel alterum cogendi, ut easderma demoliatur.
Earumdem de'nolitio, si dominus soli ipsam postulet, ejus, quiz aedificavit vel planta- vit, sumtibus efficietur absque spe indemnitatis; quinimo hic ad damna et id, quod in-- terest, si jwris erit, damnari poterit ob. detrimentum praedii domino illatum.

134
Jeżeli właściciel obiera dla siebie zacho- wanie tych upraw i budowli, powinien po- wrócić i wartość materyałów, i koszta ro- boty, bez względu na iakieżkolwiek powię- kszenie szacunku, które grunt przez to mógł nabydź. Jednakże, ieżeli uprawy, budowy, dzieła zrobione były przez trze- ciego, przekonanegy prawem, któryby nie był skazany na powrócenie przychodów, przez wzgląd, że w dobróy wierze posiadał, właściciel nie może wymagać zniesienia rze- czonych dzieł, upraw i budowli; ale wol- no mu iest, albo powrócić wartość mate— ry ałów i koszła roboty, alboli też wypła- cić summę równą tóyj którą cena gruniu powiększoną została.
556. Nadsypki i przybycia, które się ukfadaią następnie i nieznacznie na brze- gach rzek większych i mnieyszych, nazy- waią się odsep.
Odsep idzie na zysk właściciela brzegu, bądź wrzekach spławnych, bądż niespła- wnych; ale w przypadku spławności rze- ki, obowiązany iest zostawić ścieszki do ho- lowania, stosownie do urządzeń w tey mierze.
557. Toż samo się rozumie co do nstę- pów, które czyni woda bieżąca, oddalaiąc się nieznacznie od iednego brzegu, a prze nosząc na drugi. Właściciel odkrytego brze- gu, użytkuie zodstępu, a posiadacz brze-| gu przeciwnego, nie może się upominać o| ziemię, którą utracił.
Si le proprićtaire prefere conseryer ces plantations et construclions, il doit le rem=
boursement de la valcur des matćriaux et
du prix de la main-d'oeuvre, sans ćgard 4 la plus ou moins grande augmentation de valeur que le fonds a pu recevoir. Nóćan- moins, si les plantations, construciions et ouyrages ont ćte fails par un tiers ćvincć, qui naurait pas ćtć condamnć a la restilu- uon des fruits, attendu sa bonne foi, le proprietaire ne pourra demander la sup= pression desdits ouvrages, plantations et constructions; mais il aura le choix, ou de rembourser la valeur des matćriaux et du prix de la main- d'oeuvre, ou de rembour- ser une somme ćgale a celle dont le fonds a augmentć de valeur.
556.«Les attćrissemens et acceroissemens qui se forment successivement et imperce= ptiblement aux fonds riyerains d'un fleuve ou d'une rivitre, sappellent alluvion.
L$alluvion profite au proprićtaire rive- rain, soit qwil s'agisse d'un fleuve ou d'une riviere navigable, floliable ou non, a la charge, dans le premier cas, de laisser le marche-pied, ou chemin de halage, con= formóment aux róglemens.
557. Il en est de mćme des relais que for- me Peau courante qui se retire inscusible- ment de Pune de ses rives en se portant sur Pautre: le proprićtaire de la rive dócouverte profite de Falicieni sans que le riverain du cótć opposć y pnissę venir rćclameęr le terrain qw'il a perdu.
Sz vero: dominus exstructiones et plantationes retinere malit, pretium materiae et ope- rarum solvet, nulla habita ratione majoris aut minoris valoris, quem ex eo incremento Jfundus nancisci połuerit: nihilominus, si plantationes, constructiones et operae ab zllo procedant, qui evictionem_passus a fruuctum retitutione ob bonam fidem absolutus fuerit, denegabitur domino facultas petendi earum demolitionem; ipsi tamen solvendi opiio con— ceJiiur pretium materiae et operarum, vel summam, quae praedii sic adaucit valorem
exaeduet.
556. Terrae congeries et incrementa, quae successive et paulatim praediis juxta flu-
mninum et torrentium ripas sitis adjiciuniur
„ alluviones vocantur.
(Qui prope ripas fluminis aut torrentis nawzgabilis, vwehendo apti'vel non, praedia pos- sudet alluvionem sibi adquirit: in primo casu tamen tenebitur praestare ręiam aui iter
heliciariis, justa pragmaticas sarctiones,
557. Hdem obtinet de alvei parte a fiumire relicta, cum ejusdem cursus ab una rzpa zn adversam sensim. flectiltur: domuinus ripae'reliciae atluvionem adduirit. et possessor J q,
adversae eam vindicandi jure caret;
"PI pd 2 m= zzaiikk sf nd06O. u Niwa RAI In O EO Z A O 0_A Rn m KKA AE. MOC- mił
OE WRP OWOCE PÓKI Na. ta 0 ne OD A.*
m uekuiradł ad WR

To prawo nie ma mieysca względem ustę-
ów morza.
558. Odsep nie ma mieysca, co do iezior i stawów, których: właściciel zachowuie za- wsze ziemię, iaką okryła woda, gdy„się podniosła do wysokości przyzwoitóćy, na odpływanie ze stawu, chocby nawct późnićy obiętość wody zmnieyszoną została.
Nawzaiem właściciel stawu nie ma prawa do ziemi brzeżnćy, którą woda iego przy- kryła, w nadzwyczaynych wylewach.
559. Jeżeli rzeka większa albo mnieysza, spławna, lub nie, gwałtownym pędem por- wała znaczną i łatwą do rozpoznania ezęść pola brzeżnego, i przeniosła go na pola ni- żćy położone, albo na stronę przeciwną, właściciel części porwanćy może upominać się owłasność, ale obowiązany podać o to żądanie-w przeciągu roku; po upłynieniu takiego czasu, żądanie iego przyiętćm bydz nie może; chybaby właściciel pola, do któ- rego część porwana została przyłączoną, ie- szcze ićy nie zaiął w posiadanie.
560. Wyspy, kępy, zmieliska, które się układaią w korycie rzek większych, albo mnićyszych, spławnych w jakiżkolwiek spo- sób, należą do narodu, ieżeli nie masz prze ciwnego tytułu, albo przedawnienia
561. Wyspy i zmieliska, które się ukła- daią w rzekach, wżaden sposób niespła- wnych, należą do właścicieli brzegów ztóy strony, przy któręy wyspa ułożona: ieżeli wyspa”nie iest ułożona ziednćy tylko stro
135
Ce droit na pas lien 4 Pógard des relais de la mer.
558. L/alluvion na pas lieu a Iógard des lacs et ćlangs, dont le propriełaire conserye
| toujours le terrain que Peau couyre quand
elle est a la hauteurdela dćcharge de Pótang, encore que le volume de Peau vienne Aa di- minuer.
Rćciproquement le proprietairede Petang nacquiert aucun droit sur les terres riyve- raines que son eau vient 4 couyrir dans des crucs extraordinaires.
559. SI un fleuve ou une riviere, navi- gable ou non, enleve par une force subite une partie considćrable et reconnaissable d'un champ riverain, et la porte vers un champ infćrieur ou sur la rive opposće, le proprietaire de lą partie enlevće peut rócla= mer sa proprićtć; mais il est tenn de for— mer sa demande dans Vannće: apres ce de— lai, il n*y sera plus recevable, A moins que le proprićtaire du champ auquel la partie enlevće a ćtć unie, meiil pas encore pris possession de celle-ci.
560. Ies iles, ilots, attórissemens, qni se forment dans le lit des fleuves ou des ri- vićcres navigables on flottables, appartien— nent a PEtat, s'il n*ya titre au. prescription contralre.
561. Les iles et attćórissemens qui se for- ment dans les rivitres non navigables et non flottables,-appartiennent aux proprićlaires riverains du cótć ot Pile s'est formóe: si Pile n'est pas formaće d'un seul cótć, elle appar-
Orae a mari relictae non occupantur.
558. Alluvio locum non habet qnoad lacus et stagna, quorum dominus retinet sem per proprie'tem soli aquis occupati, quum hae ad effluvium perveniunt, etiamsi aquae
minuantur.
Vicissim dominus stagni nullum in terras ripae finitimas jus adquirit, quas insuela
-. exundatio occupaverit,
559. Sz subito fłuminis ,_nawigabilis vel non, aut torrentis impelu attigui fundi pars,
quae adhuc dignosci valeat et alicujus momenti sit, awellatur, et inferiori fundo aut adversae ripae adjiciatur, eam domino intra annum vindicandi jus est; quo elapso hie non auditur, nisi dominus praedii, cui pars avulsa accessit, possessionem ejus nondum nactus fuerit,|
560. Quaevis insula et terrae congeries, in alveo fłuminum navigabilium vel torren- tium vehendo aptorum nata, publici juris fit, dummodo titulus: vel praescriptio non obstent.
561..Insulae vero et terrae congeries, quae in alveo innabilium fluminum vel non ap- tórum vehendo efficientur, ad eos pertinent, qui prope ripam, cui proximiores insulae sunt,

REJ""REF""© TRENER Z RER Ao RÓ
136
ny, to należy do brzegowych właścicieli dwóch stron podług linii, którą wystawić sobie potrzeba, iako przechodzącą śrzod- kiem rzeki. i
562. Jeżeli rzeka większa lub mnieysza, robiąc sobie nowe koryto, przerzyna i zay- muie pole właściela brzegowego, i układa ztego pola wyspę; taki właściciel zachowu- je własność pola tego, choćby wyspa uło- żona była w rzece większy, lub mniey— szóy, spławnćy w iakiżkolwiek sposób.
565. Jeżeli rzeka wiakiżkołwiek sposób spławna lub nie, robi sobie nowe koryto, opuszczając dawne, właściciele gruntów no- wo zaiętych, biorą na mocy wynagródze- dzenia, dawne koryto opuszczone, każdy w proporcyi ziemi, która mu była zabrana.
564. Gołębie, kroliki, ryby, przechodzą ce do innego gołębnika, królikarni, lub sta- wu, należą do właściciela tych przedmio— tów, byleby przywabiane nie były oszuka- nieny i sztuką.
OpnpzraŁ IL O prawie przybycia co do rzeczy ruchomych.
565. Prawo przybycia, gdy ma za przed miot dwie rzeczy ruchome, należące do dwóch różnych panów, iest zupełnie pod- dane zasadom słuszności uatodnżić
Następuiące prawidła służyć będą Sędzie- mu za wzór na wydanie wyroku, w nie—
tiennent aux proprićtajres riverains des deux cótes, A pariir de la ligne qu'on suppose tra. cee au milieu de la rivitre.
562. Si une rivitre ou un flenve, en se formant un bras maonveau, coupe ct em- brasse le champ d'un proprićtaire. riverajn, et en fait une ile, ce proprićtaire conservye la proprietć de son champ, encore que File se soit fotmóe dans un fleave ou dans une riviere navigable ou flottable.
563. Si un fleuve ou une rivitre, naviga- ble, flottable, ou non, se forme un nou- veau cours en abandonnant son ancien lit. les proprićtaires des fonds nonvellement oc- cupćs prennent, a titre dindemnitć, Pan- cien lit abandonnć, chacun dans la propor— tion du terrain qui lui a ćtć enlevć.
564. Les pigeous, lapins, poissons, qui passent dans un autre colombier, garerine ou ćtang, apparliennent au proprićtaire de ces objets, pouryu qwils wy aient point ćtć attires par fraude et artifice.
SUE 6 KA O II.
Du droić d/accession relativement aux choses muobzlieres.
565, Le droit d'dccession, quand il a pour objeęt deux choses mobilitres appartenant a deux maltre diiferens, est entierement sub ordonnć aux principes de Ptqnitć naturelle.
Les regles suivantes seryiront d'exemple au juge pour se dćterminer, dans les cas
praedia possident. ST vero in una tantum alvei parte non consistant,
dominis_ cedunt,
gui prope utrasque ripas possident, linea ad divisionem deducta, quae mediam teneat
flumints, partem.
J
562. Sz flumen vel torrens aquas dividat,
et circumdato alicujus oicini ,domini agre
iterum eas conjungat, agrumque in formam fTnsulae redigat, vicinus sul agri' domir nium relinet, licet insula in flumine nawigabili vel torrente vehendo apto efformata fiertt,
fo]
563. Quod sź, toto naturali alveo derelicto, ad aliam partem flumen navigabile, ve-- hendo aptum, vel non, fluere coeperit, prior alveus dominis agrorum, quos recens fłu men occuparit, indemnitatis tiiulo adquiritur pro quantitate cujusgae agri occupatu.
564. Columbi, cuniculi, pisces, qui se ad aliud columbarium, vivarium aut siagnum conferunt, bkorum dominis adquiruntur, dumnmuodo fraus vel dolus ad'hosce avocandos
non tintercesserit. Sz
cmtó.[L
De jure accesstonis in rebus mohilibus.
565. Jus accessionis, cum dudas re guttatis naturalis principiis omnino regitur.
a mami|0>- ZZOZ ORAZ PKIN"ab
s mobiles respicit, quarum. distincti domini sint, ae-
0 wc ki A©

za CA. CH Ka
przewidzianych przypadkach podług okoli- czności szczególnych.
566. Gdy dwie rzeczy nalezące do dwóch różnych panów, tak zsobą złączone były, że składały tednę całość, a iednak rozdzie- łone bydź mógą, i iedna bez drugićy mo- że się utrzymać, całość należy do pana ma- iącego ŻE celnieyszą, z obowiązkiem za- płacenia drugiemu wartości rzeczy z pier wszą połączonćy.
567. Ta część za celnieyszą iest uważana, do którćy druga. przyłączona była tylko dla użytku, ozdoby, albo dopeanienia pier- WszeyV.
568. Jednakże, gdy rzecz przyłączona, znacznie szacownieysza iest od pierwszćy, i była użyta bez wiedzy właściciela, może właściciel wymagać odłączenia ićy i odda— nia, chociazby stąd mogło wypaść nadpsu-
cie tćy do którćy była przyłączona.
569. Gdy zdwóch rzeczy złączonych wje- dnę całość, iedna nie może bydż uważana za przybycie do drugićy, to ta iest poczy— tana za celnieyszą, którćey większa wartość, a wrównćy prawie wartości, którćy wię- ksza objętość.
370. Jeżeli rzemieślnik, albo iakażkol-- wiek osoba użyła materyału, który donićy nie należał, do zrobienia rzeczy nowego gatunku, czyli to materyał może się wrócić do pierwszćy postaci, albo nie; właściciel
157
non próyus, suiyant les circonstances parti« culieres.
566. Lorsque deux choses appartenani 4 diffćrens mailres, qui ont ćtć unies de ma- niere a former un tout, sont nćanmoins sów parables, en sorte que Vune puisse subsister sans Pautre, le tout appartient au maitre de la chose gni forme la partie principale, ala charge de payer a Vautre la valeur de la chose qui a ćtć unie.
567. Est reputće partie principale celle 4 laquelle Pautre n'a ćtć unie que pour Pu- sage, l'ornement ou le complóment de la premiere.
568. Neanmoins, quand la chose unie cst beaucoup plus prócieuse que la chose prin- cipale, et quand elle a ćtć employće a Vin- su du proprićtairę, celui-ci peut demander que la chose unie soit sćparće pour lui ćtre rendue, móćme quand il pourrait en rćsul-- ter quelque dćgradation de lachose a laquel- le elle a ćtć jointe.
569. Si de denx choses unies ponr former un seul tout, Pune ne peut point ótre re gardće commme Iaccessoire de Pautre, celle- la est r/putće priucipale qui est la plus con- sidćrable en Yaleur, ou en volume, si les valeurs sont a peu pres ćgales.
570. Si un artisan ou une personne quel-- conque a employć une maliere qui_ne lni appartenait pas, a former une chose dune nouvelle esptce, soit que la matitre puisse ou non reprendre sa premitre forme, celui
Ut in casibus non praevisis juxta peculiaria rerum adjuncta judex causam definire vam
łeat, ewemplo ei erunt quae sequuntur regulae.
566. Cum duae res plurium dominorum, quae ita conjunctae fuerunt, ut unum corpus efficiant, secerni tainen possuni, et una sine altera subsistere valet, dominus rei princi- palis tożtum corpus adquirit, soluto tamen alteri pretio rei adjunctae.
567. Pars ea principalis habelur, cui altera jungitur, ut ejus usui, ornatui et perfecii-
oni inserviat.
568. 4Attamen, sz res princtpali juneta longe pretiosior Sił, eż insciente domino adhibita, huic separationem reż junciae, ut SUDŁ restituatur, petendi jus est, etiamsz res principalis
separatione deterior fieri posset.
56q. Si duabus rebus ad efficiendum corpus conjunciis, neutra uti alterius accessoria exi- stimari queaż„ illa principałis censenda erit, quae vałore vel quae mole etiam praestat, si
paene par sit utriusque valor.
570. SI artifex vel quisquis alius aliena materia usus€8ł, ut novam speciem con/flaret, sive nova species ad pristinam formam restitui possit, siye non, materiae dominus novam speciem vindicare poterit, soluta operarum mercede.
18

138
materyału ma prawo upominać się 0 rzecz z niego zrobioną, wracając koszta roboty.
571. Jeżeli zaś robota tak iest ważna, Że znacznie przewyższa wartość materyału uży- tego, to wtenczas przemysł poczytywany będzie za część istotną, i rzemieślnik będzie miał prawo zatrzymania rzeczy wypraco— wanćy, powracaiąc właścicielowi wartość maleryału.
572. Gdy osoba używała materyału w czę- ści należącego do nićy, a wczęści nienale— żącego, na zrobienie rzeczy nowego gatun- ku, chociaż i ieden i drugi ztych maierya— łów nie iest zepsuty zupełnie, ale iednak bez nieprzyzwoitości rozdzielone bydź nie mogą, rzecz taka wspólną iest obudwom właścicielom; iednemu służy w stosunku części materyału iego, a drugiemu w sto— sunku części materyału który do niego na- leżał i ceny iego roboty.
573. Gdy rzecz iaka zrobiona była z mie- szaniny kilku materyałów, należących do właścicieli vóżnych, aieden ztych mate- ryałów za celnieyszy uważehym bydź nie możę; ieżeliby materyały rozdzielonemi bydz' mogły, to ten może żądać rozdziału, którego materyał bez iego wiedzy był zmie— szany.
Jeżeli materyały bez nieprzyzwottości roz- dzielone bydź więcćóy nie mogą, wszyscy nabywaią wspólnie własności, w stosunku ilości, iakości i wartości materyalu, do ka- żdego znich należącego.
qui en ćtait le proprietaire a le droit de rć- clamer la chose qui en a ćtć formće, em remboursanmi le prix de la maiu-dłoeuvre. 571. Si cependant la main-doeuvre€tait tellement importante quelle surpassat de beaucoup la valeur de la matiere emmployće,
Pindastrie serait alors rópatće la partie prin-”
cipale, et Ponvrier aurait le droit de rete- nir la chose travaillće, en remboursaat le prix de la matiere au proprietaire.
572.;Lorsqu'une personne a empłoyć en partie la matiere qui lui appartenait, et en partie celle qui ne łui appartenait pas, a former une chose d'une esptce nouvelle, sans que ni Pune ni Pautre des deux ma- tieres soit entierement dćtrnite, mais de ma- niere qwćlles ne puissent pas sesćparer sans inconvenient, la chose est commune aux deux proprietaires, en raison, quant a Pun de la matiere qui lui appartenait; quant a Pau- tre, en raison A la fois, et de la matiere qui lui appartenait, et du prix de sa main d'oeuvre.
573. Lorsqwune chose a ćtć formće par le mćlange de plusieurs matieres apparte— nant a differens proprićtaires, mais dont aucune ne peut 6tre regardće comme la ma- titre principale, si les matieres peuvent 6tre sćparćes, celni a Pinsu duquel les matieres ont ćtć melangćes, peut en demander la di- vision.
Si les malitres ne peuvent plus ótre sć- parćes sans iuconvćnient, ils en acqnierent en commun la proprićtć dans la proportion de la quantite, de h qualitć et de la valeur des matieres appartenant 4 chacun d'eux.
571. Attamen si opera adeo praestaniior esset, ut oalorem adhibitae materiae longe ex- cederet, tune opera ipsa uti principalis habebitur, et artifici jus erit, soluto maferiae pre-
tio, illam retinendi.
572. Quoties maieriam, partim propriam, partim alienam, ad novam speciem conflan-
dam quis adhibuerit, qui
n neutra penitus desiructa sit, sed quae tamen szne detrzmento
separari nequeat, eadem species dominis communis est, uni pro rata. materiae propriae, altert pro rata tumm materzae tum pretu operarum.
573. Cum plurium materiarum ad dioersos dominos spectantium mixtione res nova con- ficitur, et earum neutra principalis haberi potest; si materiae separari queani, dominus
commixtionis nescius divisionem petere poiest.
Si vero sine detrimento separari nequeant, nopae rei proprietas communis est pro rata
quantitatis, qualitatis et pretii materiae ad unumquemque speciantis,
m0 LD a z ZA ni wik GP. ROK R a 1 RAOWZOO O RÓ AN. Sh O a ME

574. Jeżeli materyał należący do iednego właściciela, przewyższa znacznie drugi, w ilości i cenie, wtakim przypadku, wła ściciel mąteryału przewyższaiącego, może się dópominać rzeczy z mieszaniny zrobio— nćy, wracaiąc drugiemu wartość iego mate-
ryału.
575. Gdy rzecz z materyałów należących do różnych właścicieli, zrobiona, zostaie im wspólną, powinna bydź licytowana na zysk wspólny.
„576. W każdym przypadku, który nada- ie właścicielowi materyału użytego bez iego wiedzy, do zrobienia rzeczy nowego gatun- ku, prawo wymagania własności ićy rzeczy, wolno mn iest wymagać powrócenia swego materyału w tćyże samćy naturze, ilości, wadze, mierze 1 dobroci, albo też wartości iego.
577. Ci którzyby użyli materyałów nale- życych do innych osób, bez 1ch wiedzy, mogą bydź skazani na wynadgrodzenie szkód i straconych zysków, ieżeli wypada; i nad- to mogą bydź czyniońe przeciwko nim po- szukiwania drogą nadzwyczayną, ieżeli tego
wymaga przypadek,
Ł00
574. Si la matiere appartenant a Fun des WA ćtail de beaucoup supćrieure 4 *autre par la quantitć et le prix, en ce cas le proprićlaire de la matiere supćrieur en. valeur pourrait reclamer la chose provenue du móćlange, en remboursant a Pautre la valenr de sa matiere.
575. Lorsque la chose reste en commun entre les proprićtaires des matieres dont elle a ćtó formće, elle doit€tre licitće au profit commun,
576. Dans tous les cas ou le proprićtaire doni la matiere a ćtć employće, a son insu, a former une chose d'une aulre espece, peut róclamer la proprićtć de cetie chose, il a le choix de demander la restitution de sa ma- tiere en móme nature, quamtitć, poids, me= sure et bontć, ou sa valeur,
577. Ceux qui auront empłoyć des ma- titres appartenani a d'autres, et a lenr insu pourront aussi ćtre condamnćs A des dom- mages et ihtćróts, s'il y a lieu, sans prćju- dice des poursuites par voie extraordinaire, si le cas y echet.
574. St vero materia ad unum ex dominis spectans longe alteri potior quantitate et pre-
tio sit, tunc dominus materiae, flatam, soluto alieri ejus męieriaę pretto.
quae valore praestat, rem sibi vindicat commixtione con-
575. Cum nova res communis efficitur dominis materiarum, ex quibus conflata est, comumuni comrmodo sub auctione ponenda erit.
576. Quotiescumque dominus, cujus materia, ipso zgnoranie, ad novam speciem©0n- fandam adhibita est, ejusdem speciei proprietatem sibi vindicare potest, optionem habet,
vel petendi suae materiae restitutionem bonitate, vel ejusdem valorem.
577. Qui alienam ,materiam,
quod interest, judicium, prout juris, subibunź, sałvo extrc
res postulabit.
in ipsa. natura; quantitate, pondere, mensura et
źńscio domino, adhibuerunt, damnorum quoque et ejus,
wordinariae cognutionis jure, si

140
FPYTUŁ'NL
O używaniu przychodów, 0 uży- waniu i o mieszkaniu.
DZIAŁ PIERWSZY.
O używaniu-przychodów.
578. Używanie- przychodów, iest prawo używania” w sposobie służącym samemuż właścicielowi rzeczy, których kto inny ma własność, z obowiązkiem zachowania_ich astoly.
579. Używanie-przychodów ustanowione bywa przez prawo, albo przez wolą czło- wieka.
580. Używanie- przychodów ustanowio- ne bydź może albo prosto, albo do pewne- go dnia, lub pod warunkiem.;
581. Może bydź ustanowione na każdym
gatunku, dóbr ruchomych, albo nierucho- mych.
Opvzraz£ O prawach używaiącego-przychodów.
582. Używaiący-przychodów, ma prawo używać wszelkiego gatunku przychodów, bądz naturalnych, bądź przemysłowych, bądź mA iakie może wydawać przed miot, zktórego ma używanie-przychodów.
TITRE m.
De Pusufruit, de Pusage et de Phabitation.
CHAPITRE PREMIER. De Pusufruit.
578. D'usufruit est le droit de jouir des choses dont un autre a la proprićtć, com- me le proprićtaire lui-móme, mais A la chare ge d'en conseryer la substance.
579. I/usufrnit est€tablie par la łoi, ou par la volontć de homme.
586. I/usufruit peut śtre ćtabli, ou pu- rement, ou a certain jour, ou 4 condition.
581. Il peut ótre€tabli sur toute esptce de biens meubles on immeubles.
SECTION I. * Des droits de Pusufruitier.
582. Lusufruitier a le droit de jonir de touie espece de fruits, soit naturels, soitin- dustriels, soit civils, que peuit produire I”ob- jet dont il a Tusufruit.
E-R-T.AFOL SPB JL
De usufructu,
usu et habitattone.
CAPUT L
De usufructu.
578; Ususfrucłus est jus, alienis rebus utendi fruendi: eodem modo, quo proprietarius uteretur et frueretur, salva tamen earum. substanita.
579. Ususfructus aut lege aut hominis voluntate constituitur, a. 580. Ususfructus constituiiur aut pure, aut ad certum temypus, aut sub conditione. 581. Ususfructus in rebus quibuscumque, tam mobilibus, quam tUmarnobilibus, constitui
poteść.
SEOMIid De juribus usufructuarii.
582. Fructuario jus est quoscumque frucius percipiendi, naturales, industriales, ciyiles,
ew re in usumfructum data.
z a mrowki lo tak tma i 0 wm mni 1. ZAKOPANO
>,

583. Przychody naturalne sąte, które zie- mią samowolnie aa: przychody ze zwierząt i ich óeki 1owek, są także przy— chodem naturalnym.
ść kach przemysłowe zgruntu, są to przychody otrzymane zuprawy iego.
584. Przychodami cywilnemi są naymy domów, procenta od summ wymagalnych, przychody zczynszów i zpodobnych wy-
łat.(*
Należytości od dzierżawcow, są także umieszczone w rzędzie przychodów cywil-- nych.
585. Przychody naturalne i przemysło- we nieoddzielone od gałęzi, lub. korzeni, w czasie zaczętego używania-przychodów, należą do używaiącego-przychodów.
"Takież same przychody przy kończeniu się używania-przychodów, należą do wła- Ściciela, bez obowiązku nagrodzenia, ani zjednóy strony, ani zdrugićy, za uprawy i nasiona; ale też także bez uszkodzenia czę- śei przychodów, których mógł był nabyć czynszownik częściowy, ieżeli się taki znay- dował w początku, albo wkońcu używania przychodów.
586. Poczytuie się, że cywilne przycho- dy nabywaią się dziennie, i należą do uży- waiącego przychodów, w stosunku trwania iego używauia-przychodów.'Fo prawidło stosuie się tak do należytości dzierżawnych, iako też do naymu domów i innych przycho- dów cywilnych.
IZ
583. Les fruits naturels sont ceux qui sont le produit sponianć de la terre, Le produit et le croit des animaux sont aussi des fruits naturels.
Les fruits industriels d'un fonds sontceux qu'on oblient par la culture.
584, Ives fruits ciyils sont les loyers des maisons, les intóróts des sommmes exigiblesy les arrćrages des rentes.
Les prix des baux 4 ferme sont aussi ran< gćs dans la classe des fruits civils.
585. Les fruits naturels et industriels, pendants par branches ou par racines au mo- ment oń lusufruit est ouyert, appartien- nent a Pusufruilier.
Ceux qui sont dans le móme ćtat au mo- ment oh finit Pusufruit, appartieanent au proprićtaire, sans rócompense, de part ni d'autre, des labours et des semences, mais aussi sans prójudice de la portion des fruits qui pourrait tre acquise au colon partiaire Sil en existait un au commencement ou a la: cessation de Pusufruit.
586. Les fruitsciyils sont róputćós s'acquć- rir jour par jour, et appartienneni a Pusu- fruilier, a proportion de la durće de son usufruit. Cette regle sapplique aux prix des baux a ferme, comme aux loyers des maisons et aux autres fruits civils.
583. Fructus naturales sunt, qui terra sponte gignuniur; partus quoque animalium at- que horum provenfus fructibus naturalibus accenseniur. ę
Fructus praediorum zndustriales sunt,
qui nonnist cultura perczpiuniur.
584. Fructus civiles habentur aedium pensiones, sortium, quae repeii possint, usurae, et anteacti reditus, quibus eliam praediorum rusticorum mercedes adduntur.
585. Fructus naturales et indusiriales e ramis pendenies,
ususfrucius cedit, ad fructuarium pertinent.
Iidem fructus, finito usufructu, domino fundi adquiruntur,
vel solo inhaerentes, cum dies
quin ulla culturae et semi
nis comipensatio inolcem haleatur, salva tamen fructuum parte, quae tempore incepii auż finiti ususf ucłtus colono partiario deheretur, st hic existeret.
586. Fructus civiles in dies siugulos adquisiti censentur, et fructuarie cedunt pro rata żemporis ,'quo usu:f uctus perduraverit: ide obtinel quoad praediorum, tum urbanorum, cum rusticorum, mercedes, ceterosque fructus ciyiles.
(*) Wyraz arrerages tym iest wzgięlem wyrazu rente, czym procent względem kapitału, a zatćm może być brany za wszelkfe przychody ź czynszów lub zinnych podobnych wypłat,

m I OZNI Bez Ka a 0 EA LAK MO AWD TO Ed NZ EPE a No. WG AE ER KEĄ,
142
587. Jeżeli używanie przychodów obey- 587. Si Pusfruit comptend des choses muie rzeczy takie, których używanie połą-| dont on ne pent faire usage sans les consom- czone iest(zich zniszczeniem, iako to pie-| mer, comme largent, les„grains, les li- niądze, ziarna, płyny, używaiący-przy=| queurs, Pusufruitier a le droit de sten set- chodów ma prawo ich używać, zobowiąz-| vir, mais a la charge d'en rendre de pa- kiem oddania ich w równćy ilości, iakości| reiHe quantitć, qualitć etvaleur, ou leur i cenie, albo ich oszacowanie, przy koń-| estimation, 4 la fin de Pusufruit. czeniu się używania-przychodów.
538. Używanie-pczychodów z czynszu do- 588. L/usufruit d'une rente viagere donne żywotniego lub z podobnćy wypłaty doży-| aussi a Pusufruitier, pendant la durće de woinićy, dale także używaiącemu-przycho-| son usufruit, le droit den percevoir les ar- dów prawo wybierania przychodów z tych rórages, sans ćtre tenu 4 aucune restitution. wypłat czyli czynszów, przez czas: w któ- rym trwa, używanie-przychodow, bez Ża- dnego obowiązku powrócenia.(*)
589. Jeżeli uży wauie-przychodów obey- 58g.. Si Tusufruit comprend des choses qui muie rzeczy takie, które przez nżywanie| sans se consominer de suite, se detćriorent nie psuią się natychmiast, ale się pogorszaią| peu a peu par lusage, comme du linge, des powoli, iako, to bielizna, sprzęty pokoio-| meubles meublans, Pusufruitier a le droit we, używaiący- przychodów ma prawo| de s'en seryir pour Pusage auqnel elles sont obracać ie na użytek, na iaki są przezna| destinćes, el nest obligć de les rendre, a czone; i przy kończeniu się nżywania-przy la fin de Pusufruit, que dans Pótat ou elles chodów, obowiązany iest oddać ie w takim| se trouvent, non detćriorćcs par son dol ou tylko slanie, w iakim się znayduią, byle par sa faute, ich nie popsuł umyślnie, albo przez nie- dbalstwo.
5go. Jeżeli używanie-przychodów obey- 5go. Si Pusufruit comprend des hois muie wycinanie drzew do wycinania służą-| taillis, Pusufruicier est tenn d'observer Por- cych, używaiący-przychodów obowiązany| dre et la quotitć des coupes, conformóment jest zachowywać porządek i ilość wycinań,| a Famćnagement ou a Pusage constant des stosownie do oszczędzenia, albo stałych zwy-| proprićtaires; sańs indemnitć toutefois en czaiów właścicieli; i sam albo dziedziczący faveur de Pusufruitier ou de ses hćritiers, po nim, nie malą nigdy wynagrodzenia za| pour les coupes ordinaires, soit de taillis,
587. Sż ususfrucitus rerum sit, quae usu consumuntur, veluti pecuniae, grani, vini et sinóiliapń, fructuarius illis utendi jus habet, cum onere tamen, finito usufruciw, tantum dem in eadem quantilate, qualitate atque valore restituendi, vel earum, aestimationem praestańdi.> a Ę
588. Ususfrucius reditus ad vitam constituti fructuarioe quoque, eonstante usufructu, jus tribuit percipiendi anieactos reditus absque onere restitulionis.
589. Si ususfructus eas res contineai, quae usu zmmediato non consumuntur„, sed łan zum atteruniur, uti sunt lintea et suppellectiles, fructuarius iis omnibus, secundum earum. destinalionem, uti potest, easque,'prout erunt, finito usufructu resiituet, nisi culpa aut dolo ipsius factae sint Gb i:
5go. In usufiuciu silvać caeduae fructuarius excisionum tempora et quantitates, uti pro-
rietarius consueverat, serpare tenetur; nulla tamen indemnitas usufructuario aut eju$ Aheredibus erit praestanda, si, durante usufruetu, silvas caeduas, aut proceras, aut arbo- res ad incrementum relicias, regulariter caedere omiserit.
(*) Dla zrozumienia tego artykułu urzeba wiedzieć, że były przepisy nakazniące takię powracanie właścieielowi przez używaiącego-przychodów; Kodex ie znosi,? ć
z PAD ERZESE,
>= o wm” MH M CO ma, e

zwyczayne wycinania, bądź krzaków, bądz zostawionych wyrostków, bądź drzew dono- śnych, których wycinań nie zrobił w cza- sie swego używania.
Drzewa ze szkoły drzewnćy, chocby bez ićy nadpsucia brane, nie należą"do uży- wania przychodów, tylko pod obowiąz- kiem, aby używaiący przychodów stosował się do zwyczajów mieyscowych, względem przyżwojtego na ich mieysce odsadzenia.
591. Używaiący-przychodów pożytkuie także, byle się zawsze stosował do czasu i
"zwyczaiów. dawnych właścicieli, z części drzew naydonośnieyszych, które są prze znączene na porządne wycinania, bądź gdy te Toa odbywać się maią po pewnym a stałym biegu czasu, na ozńaczonty r0z— ciągłości ziemi, bądź teź gdy się odbywaią w pewnćy ilości drzew branych, bez ozna- czenia, zcałćy dóbr powierzchni.
59a. W ewszystkich inszych przypadkach, używaiący ptzychodów, nie może tykać drzew dorosłych, może tylko używać drzew obalonych, lub złamanych przypadkiem, na naprawy, do których iest obowiązany: może także na ten sam cel ścinać drzewa, których potrzebuie, alegyprzód wyrobić se— bie powinien uznanie przez właściciela ta— kićy potrzeby.
593. Może brać z lasn tyczki do winnic; może także pobierać roczne albo przypada— iące podług bićgn czasu przychody z drze wa: ato wszystko według mieyscowych zwyczaiów krain, albo właścicieli.
594. Owocowe drzewa, które same giną, te nawet które są wyrwane, lub złamane przez
143
soit de baliyeaux, soiż de futaie, qwil n'au- rait pas faites pendant sa jouissance.
Les arbres quwon peut tirer dune pópi- niere sans la dógrader, ne font aussi partie de Pusufrnit qwa la charge par Pusnfruitier de se conformer aux usages des lieux pour le remplacement.
5y1. Dusufruitier profite encore, toujours en se conformant aux ćpoques et a Pusage des anciens proprićtaires, des parties de bois de haute futaie qui ont ćte mises en coupes rćglóes, soit que ces'coupes se fas— sent periodiquęment sur une certaine ćten- due de terrain, soit quelles se fsssent d'une certaine quantitć d'arbres pris indistincte- ment sur toute la surface du domaine.
592. Dans tous*les autres cas, Pusufrui- tier ne peut toucher aux arbres de haute fu- taie; il peut* seulement employer, pour faire les rćparations dont il est tenu, lesar- bres arrachćs ou brisćs par accident: il peui meme, pour cet objet, en faire abattre s'il
-est nóćcessaire; mais a la charge den faire
constater la nócessitć avec le proprietatre.
593. II peut prendre, dans les bojs, des ćchalas pour les vignes; il pent aussi pren- dre, sur les arbres, des prodtiits annuels ou pćriodiques: le tout suivant usage du
ays ou la coutume des proprietaires.
594. Les arbresfruitiers qui meurent, ceux meme qui sont arrachćs ou brisćs par acc'—
Surculi, qui seminario extrahi sine detrimento possunt, ad fruciuarium non pertineni, nisz quatenus alios, Justa locorum consueludinem, ipse substituat. $y1. Fructuarius fruitur etiam proceris silvis, quae intra cerios fines regulariter caedi
solent„, dummodo praecedentium proprietariorum usus et stata tempera servet, sive illae perzodice et intra certos limites sint excidendae, sive definitus arborum. numerus in Uurni— verso praedio indiscriminatiym caedere liceat.
592. Praeter hos casus fructuario proceras arbores secare prohibetur, et tantum arbori- bus fortuito avulsis aut dejectis ad refecticnes, quae ipsi incumbant, uti potest; immo ur- bores in hunc usumm succidere ei licebit„ dummodo proprietario zlłas succidendźz necessiżas comprobetur.
593. Pedamenta ex sileis ususfruciuarius sumere potest; immo ex arborum ramis an nuos vel periodicos fructus pro regionis et domińorum consuetudine ipsi percipere licet.
594. Arbores fructiferae, quae pereunt, et quae casu avulsae aut confractae sint, ad fructuarium pertinent, dummodo alias substituat.:

144
przypadek, należą do używającego przy=| chodów, lecz z obowiązkiem zastąpiema 1c innemi. a
595. Używaiący przychodów może uży wać sam, albo puszczać w dzierżawy mne rnu, a nawet przedawać, lub ustępować
rawa swego pod tytulem dobroczynnym. Ścżeli puszcza w dzierżawę, powinien sto- sować się co do epok ustanowionych na od- nawianie kontraktów dzierżawnych, 1 wzglę- dem ich trwania, do prawideł ustanowionych dla męża, co do dóbr żony, w tytule.o Kon- źratcie małżeńskim i wzatemnych prawach między małzonkami. h;
596. Używaiący- przychodów, używa przybycia które nastąpilo z odsepu do przed- miotu, na którym ma używanie-przycho— dów., aż
597. Używa praw służebności, przecho- da, 1 ogólnie wszelkich praw, których wła- ściciel mógł używać, 1 używa ich takim sa- mym SZA iak właściciel.
598: żywa. także w takim samym spos0- bie, iak właściciel, kopami 1 wydobywania kamieni, jeżeli iuż były zaczęte, przy za częciu używania-przychodów; jednakże gdy idzie o takie roboty, które bez pozwolenia przedsiębrane bydz mie mogą, używalący— przychodów nie możć ich używać, póki nie otrzyma pozwolenia od Cesarza. 5
Zadnego nie ma prawa do kopalni, i wy- dobywania kamieni niezaczętych leszcze, ani do wydobywania węgli ziemnych, nie zaczętego pierwćy, anL do skarbu, któryby mógł bydź odkrytym w czasie bytu używa-
nia-przychodów.
dent, appartiennent a Pusufruitier, 4 la charge de les, cemplacer par d'autres.
595. Lusufruitier peut jouir par lui-m6- me, donner a ferme a un-autre, ou meme vendre on c*der son drojt a titre gralnit. Sil donne a ferme, il doit se conformer, pour les*poques ou les baux doivent 6tre renonvelćs, et pour łeur duróe, aux regles 6iablies pour le mari a Pegard des biens de la feiame, au litre du contrał de mariageet des droits respecttfs des ćpoux.
596. T/usufruitier jonit de Paugmentation survenue par alluvion a Pobjet dont il a Pue sufruit.
597. Il jouit des droits de servitude, de passage, et gćnćralement de tous les droits dont le proprićtaire peut jouir, et il enjonit comine łe proprićtaire lui-meme.
598. II jouit aussi, de la meme maniere que le proprićtaire, des mines et carrieres
ui sont en exploitation a louverture de Pusufruit; et nćanmoins, s'il s'agit dune exploitation qui ne puisse ćtre faite sans une concession, Vusufruilier ne pourra en jouir quapres en ayoir obtenu la permission de PEmpereur.
Il n'a aucun droit aux mies et carrieres non encore ouvertes, ni aux tourbieres dont Fexploitation n*est point encore commencee, ni au trćsor qui pourrait tre dćcouvert pen= dant la durće de Pusufruit.
595. Ususfructuarius vel ipse jure suo frut. vel ilłud adluis locare aut vendere aut gra
tuito cedere potest: st gulas servare tenetur,« circa uxoris bona marito praeseribuntur.
locaverit, quoad tempora locationis renovandae aut potrahendae re- qude titulo de contractu matrimonii et mutuis. conjugum juribus,
596. Alluvionis quoque ususfructus ad. fructuarium fundi pertinet. 597. Fructuarius jura seręitutum, transiłus, et cetera, quae ad proprietarium spectaut,
et prouł hic uteretur, escercel.
a$ ORŁA»/0pa ŻAL) i KE 8% Ł
598. Utitur aeque ac proprietarius metalli fodinis et lapicidinis, quae'incepli usus-
ructuśs tempore exercentur: quodsi facultate ad hoc opus sit, nist hanc a suprema aucto- ritate impetrawerii; ilłarum usus et ewercituum fructuario denegabitur.
Fructuario nullum jus est in lapictidinis et metalli fodinis, aut in iis, quae igniariam
glebam continent, et quae effodi nondum coeperumt, aut m thesauris, pendente usufru-
ctu inventis.

dp. OCZPOZERSPOCGN EG„R R Ja"
599. Właściciel nie może przez swóy czyn, albo iakimkolwiek bądź sposobem, szkodzić prawom używaiącegc=przychodów.
Używaiący-przychodów, przy ustawa- niu takiego używania, nie może ze swoićy strony dopominać się o wynagrodzenie za polepszenia, którychby wykonanie okazy— wał, choćby nawet przez nie wartość rze— czy powiększoną była.
Może om iednak, albo dziedzice po nim, odiąć zwierciadła, obrazy, które był umie- ścił, ale z obowiązkiem zwrócenia mieysc do pierwotnego ich stanu.
Op5ziaŁ IL O obowiązkach używaiącego-przychodów.
600 Używalący-przychodów obeymuie rzeczy. wstanie, w jakim są; ale nie może wniyść w ich używanie, poki w przytomno- ści właściciela, albo po należytćm iego przy- wołaniu, nie postara się o sporządzenie iń- wentarza ruchomości, i stanu nieruchomo- ści, które są poddane używaniu-przycho- dów.
601. Daie żaręczenie, że używać będzie iako dobry oyciec familii, ieżeli od zarcę=
„czenia uwolniony m nie iest przez akt nsła—
nawiaiący używanie-przychodów; iednakże oycieć i malka maiqcy prawne używanie- po odów z dóbr dzieci swoich, przedawca ub darvrniący z zastrzeżeniem używania przychodów, nie są obowiązani dawać za- ręczenie.
140
599g. Le proprićłaire ne peut, par son fait, ni de quelque maniere que ce soit, nuire aux droits de Pnsufruitier.
De son cótć, Pusufruitier ne peut, a la cessation de Pusufruit, recłamer aucunńe in- demnitć pour les amćliorations qwil pró-
"endrait avoir faiteś, eneore que la valeur
de la chose en fit augmentee.
Il peut cepeńdant, oń ses hćritiers, enle- ver les głaces, tableaux et autres ornemens quzgil aurait fait płacer, mais A la charge de retablir les lieux dans leur premier ćiat
SEC TY 6'N"IL Des obligations de Tusufruitier.
600. L/usufruitier prend les choses dans Petat ou elles sont; mais il ne peut entrer en jouissance qu'aprts avoir fait dresser, en presence du proprićtaire, ou lui diiment appelć, un inventaire des meubles et un ćtal des immeubles sujets a Pusufruit.
601. II donne caution de jouir en bon pore de famille, s'il n'en est dispensć par Pacie constitutif de Pusufruit; cependant les pere et mere ayant Pusufruit legal du bien de leurs enfans, le vendenr ou le donateur souś rćserve d'usufrnit, ne sónt pas tenus de donner caution.
599. Proprietarius fructuarii juribuś officere nullo modo potest., Finito usufructu, meliorationes fructuarius repetere nequit„ licet valor fundi harum
causa fuiset adauctus:
Ipsi tamen. aut ejus heredibus jus est, specula; tabulas pictas, et alia, quae intulit ornamenta auferendi; locis tamen, ubi haec collocata fuerant, in pristinum restitutis.
SEcr1io IL De oneribus usufructuarii
600. Usufructuarius res accipił in eo stału,
quo sunt; juris vero sui eśercitium non
adquirit, nisi bonorum mobilium, quae ad usumfructum spectant, inventarium, et im- mobilium. statum prius confecerit coram domino, wel hoc rite vocato.
601. Satisdare fructuarius tenetur, se usurum fruiturum uti bonus ac diligens pater fa- milias, nisi e tabulis ususfructus adpareat, cautionem fiisse remissam. Attamten pater et mater, in bonis filiorum ex lege usumfructum habenies, venditor et dónator, qui sibi
usumfructum reseryaverit, oneri cautt
s minime subjiciuntur.
—

140
602. Jeżeli używaiący-przychodów zarę- czenia nie znayduie, nieruchomości pu- szczone są w dzierżawę, albo urżędownie zatrzymane; ł; 1
Summy obięte wużywaniu przychodów, dane są: na procent; h PR
Ziywności przedane są, i wartość ich obro- cona także na procent;
W takim przypadku, procenta od summ i cena z dzierżaw należą do używaiącego— przychodów.| j ja aż
603. Gdyby nie złożył zaręczenia używa- iący-przychodów, to właścicieł może wy- magać, aby ruchomości psuiące się przez używanie, przedanemi były, a wartość ich umieszczona na procent, równie iak i war tość żywności; a wtenczas używalący-przy- chodów odbiera procenta, podczas swego używania-przychodów: iednakże uży waią— cy-przychodów będzie mógł wymagać, i Sę: dziowie nakazać będą mogli, według okoli- czności, aby mu zostawiona była część ru- chomości, dla iego używania potrzebnych, pod prostćm iego zaręczeniem, przysięgą stwierdzonćm, i pod obowiązkiem, że ta- kież same odda przy ukończeniu się używa- nia-przychodów.>5R;
604. Opoźnienie w złożeniu zaręczenia, nie pozbawia używaiącego przychodów tych zysków, do których ma prawo; należą się one dła niego od momentu, w którym; się zaczęło używanie-przychodów.
602. Si Pusufruitier ne troave pas de cau- tion, les immeubles sont donnts a ferme ou mis en sćquestre;
Les sommes comprises dans I usufruit sont placćes;>
Les denrćes sont yvendues, et le prix en provenant est parcillement płacć;
Lies imtćróts de ces sommes et les prix des
fruitier.
603. A dófaut d'une caution de la part de Pusufruitier, le proprićtaire peut exiger que les meubles qui dćpćrissent par P usage soient vendus, pour le prix en ćtre placć comme celui des denrćes; et alors Pusufruitier jonit de Pintćrćt pendant. son usufruit:- cepen- dant Pusufruitier pourra demander, et les jages pourront ordonner, suivant les cir- constances, gqwune partie des menbles ne cessaires pour son usage lui soit delaisste, sous sa simple caution juratoire, et a la charge de les reprósenter a Pextinction. de Pusufruit.
604. Lie retard de donner cantion ne prive pas Pusufruitier des fruils auxquels il peut avoir droit; ils lui sont dus du moment out Pusufruit a€tć ouvert.
602. Si fructuarius fidejussores non inveniat, immobilia vel lecantur, vel apud seque-
strem deponuntur.
Res annonariae venduntur, earumque pretium una cum pecunia-usuffuctui obnoxia ad
lucrum collocatur.
Usurae hujus pecuniae foenori datae, nec non locationum pensiones, fructuario- cedunt.
603. Cautione a fructuario non praestita, domino petendi jus est, ut vendantur res mo-
fermes appartiennent, dans ce cąs, A l usu-
biles, quae usu atteruntur, earumque perinde ac rei annonariae pretium ad lucrum col- locetur; et tunc, perdente usufructu, fructuario usurae cedunt._Hic tamen petere et ju- dex decernere poterit, pro rerum adjunctis, ut mobilium pars ejus usui recessarią ipsl tradatur, praestita dumtaxat juratoria cautione, et cum onerę Ullam, finito usufructu, restituendi.
604. Ob moram in praestanda caufione jus ad fructus percipiendos fructuario ron adi- mitur; die ususfructus cedente, protinus ill debentur.
m A). m z| PAZERA N"ah O mk WRA. z

605. Używaiąty-przychodów obowiązany iest tylko do takich napraw, których przy- zwoile utrzymanie rzeczy wymaga.
Wielkie naprawy powinnością są właści ciela, byleby nie było do nich przyczyną zaniedbanie napraw utrzymania rzeczy ,- od żaczętego używania przychodów; wtakim przypadku, obowiązany ie podiąć używaią- cy-przychodów.
606. Wielkiemi naprawami są te, mur głownieyszy, sklepienie, zaprowadzenie nor wych balek, danie dachu całego;
Postawienie grobli, murów podpieraią— cych i ogrodzenie całkowite.
Wszelkie inne naprawy, są naprawami utrzymania rzeczy.|
607. Ani używaiący-przychodów, ani właściciel nie iest obowiązany budować na nowo, co przez dawność upadło, albo przy- padkiem zostało obalone.
608. Używaiący-przychodów obowiązany jest przez czas używania swoiego podeymo- wać wszelkie ciężary roczne dziedzictwa, iako to, podatki i inne, które zwyczaynie na przychody nakładane bywaią.
609. Co do ciężarów, ktoreby w czasie by- tu używania-przychodów, mogły bydz na- kładane na własność, używaiący- przy- chodów, i' właściciel, składaią się wspólnie podług tego, co nasępnie:
Właściel powinien ie zapłacić, a używa- iący przychodów procenta od nich dawać powinien właścicielowi.
147
605. T/usufrnitier nest tenu qwaux re- parations d'entretien.
Les-grosses rćparations demeurent a la:
charge du proprićtaire, A moins qu'elles maiert ćtć occasionćes par le defaut de re— arations d'entretien, depuis Pouverture de usufruit; auquel cas Pusufrultier en est aussi tenu.
606. Les grosses rćparations sont celles des gros murs-et des vodtes, le rćtablisse— ment des poutres ct des couvertures entieres;
C'elni des digues et des murs de soutene= ment et de cłóture aussi en entier.
'Toutes les autres rćparations sont d'en- trelien.
607.- Ni le proprićtaire, ni Pusufrnitier, ne sont tenus de rebatir ce qui est tombć de velustó, ou ce qui a ćtć detruit par cas fortuit.
608. L/usufruitier est tenu, pendant są jouissance, de toutes les charges annuelles de heritage, telles que les contributions et autres qui dans lusage sont censćes charges des fruits.
609. A Pegard des charges qui penvent ćtre imposćes sur la proprićtć pendant la duróe de Pusufruit, Pusufritier et le pro- prietaire y contribnent ainsi qu'il suit:
Le proprićtaire est obligć de les payer, et Pusufruitier doit lui tenir compte des inte= rets;:
F
605. Frucłuarius ad reparationes rei sereandae causa tantummmodo. Hinc reparationes majores proprietarius exequitur, nisi fructuar ius, postquam habuit
usumfructum, quae sibi incutnbunt neglexerit, et causam proinde illis dederit; hoc enim casu ad majores quoque fructuarius tenetur. ż j 606. JMajores hahentur. reparationes, quae praecipuorum parietum, fornicum, tigno- rum, totiusque tecit, item quae agzerum ad coercendas aquas, eł miyrorum ad prae- dium fulciendum aut circumsepiendum instaurationem respiciuni. Ceterae reparationes, rei tantum servandae causa, minores censentur. 607. Neque proprietarius, neque fructuarius, quod ex pelustate collapsum, vel casu for— łuito dirutum sit, restituere et reaedificare tenentur.?; 608. Fructuarius, constante usufructu, annua ONETA quibus fundi subsunt, omnino
_ferre cogitur, veluti tributa et alia, quae justa consuetudinem fructibus magis quam
praedio inhaerent.. ać: 609. Fructuarius et fundi dominus, modis infra praescriptis una contribuunt pro one-
ribus, quae fundo, constante usufruciu, imponuntur.

145
Jeżeli ie zapłacił używaiący-przychodów, może się dopominać o kapiiał przy ukon- czeniu używania-przychodów.
610. Używaiący-przychodów na mocy te- stamentowego zapisu ogólnego, powinien z.używania-przychodów. zaspokoić w cało- ści zapisane przez czyniącego testament czyn sze i podobne wypłaty dożywotnie, lub pen- sye alimentarne, i używaiący-przychodów na mocy zapisu testamentowego pod tytu- łem ogólnym, obowiązany do takiego za- spokoienia w stosunku używania swolego, a nie mogą nic wymagać za takie zaspokoienie.
611. Używaiący-pezychodów pod tytu- łem szczególnym, nie iest obowiązany do długów, które na gruncie są hipotekowane; ie: przymuszony. 1est do ich zapłacenia, poszukiwać tego może na właścicielu, ale obowiązany: zachowac to svszystko, co iest powiedziane w artykule 1020; W tytule:: o darowiznach między żyłącemi Ł testamen- tach.: 20
612. Używaiący przychodów ogólnie, albo pod tytulem ogólnym powinien przykładać się z właścicielem do wypłacenia długów podług tego, co następuie: E
Oszacowany bywa-grunt poddany uży- waniu-przychodów, i w stosunku tćy war- tości, układa się składka na wypłacenie dłu-
ów.
Jeżeli używaiący-przychodów chce załó- Żyć summę, do któróy grunt przykładać "się powinien, wrócony mu będzie kapitał bez procentu, przy nkonczeniu się używa- nia-przychodów.
Si elles sont ayancćes par Pusufruitier ił a ła rópćtition du capital ala fim de Pusafruit.
610. Le legs fait par un testateur, d'une rente viagere ou pension alimentaire, doit tre aequiitć par le legalaire universel de Pu- sufruit dans son intćgritć, et par lelćgataire A titre universel de f'usufruit dans la pro- portion de sa jouissance, sans aucyne rćpć- tition>de leur part.
611. Dvusnfrultier a titre particulier nest pos tenu des deties auxquelles le fonds est
ypothćquć: s'il est forcć de les payer, il a son recours contre le proprietaire, sauf ce qui est dit a Vart. 1020, au titre des dona- tions entre- vifs et des żesiemens
612. I/usufruitier, ou universe], ou 4 ti- tre universel, doit contribuer avec le pro- prićtaire au paiement des detles, ainsi qwil suit.
On estime la valenr du fonds sujet A usu- frnit; on fixe ensuite la contribution aux dettes a raison de cette valeur,
Si Pusufruitier veut avancer la somme pour laquelle le fonds doit contribuer, le capital lui en est restituć A la fin de Pusu- fruit, sans ancun jnterćt,
Proprietarius pecuniam propter źlla persolvere, fructuarius vero usuras ei rependere
debet.-
Si ab usufructuario pecunia solvatur, finito usufructu, solutum ipse repetit.
610. Annui' ad vitam reditus, seu pensiones alimentariae a testatore legatae, ab uni versali ususfructus legatario omnino debentur, et alegatario titulo universali pro ra'a sui. ususfructus tantum praestantur, nulla ipsis repetitione concessa. j
611. Usufructuarius titulo singulari ad aes alienum exsolyendum, cujus causa fundus Pypothecae obnoxius sit, neutiquam tenetur: si vero ad. ejus solutionem compellatur, re- gressus ei contra proprietarium. cormpetit, salvis lis, quae sub tituło de donationibus in- ler vivos ac testamentis, arficulo 1020, praescripia, sunt.
612. Fructuarius, seu universalis, seu titulo universali, modis infra praescriptis ad i
neris alieni solutionem cum proprietario.concurrit. Fundus in usumfructum datus quanti sit aestimatur, et pro hujus valoris ratione quola
upris alieni solvendi stafuitiw.:
OE Z= OE- ai BC CE OE EPA
AOPEN tak main AZĄ,-g
w, mm mas pm pzznnó Naa kmj pm
<A

Jeżeli używaiący-przychodów nie chce tóy summy założyć, wolno iest. właścicic— lowi, albo taką summę zapłacić, i wtym przypadku nżywaiący-przychodów, powi- nien mu dawać procenta od takićy sammy przez czas bytu używania-przychodów, al- boli też wyrobić przedaż części dóbr pod- ległych używania— przychodów wyrówny- waiącóy wartości takićy summy,
613, Używaiący-przychodów obowiązany iest podeymować koszta z processów, ścią- gaiących się do iego używania-przychodów i inne skazania sądowe, do iakich takie pro- cessa mogą dać-powód.
614. Jeżeli przez czas w którym trwa uży- wanie-przychodów, trzeci przywłaszcza co dla. siebie zgruntu albo innym sposobem krzywdzi prawa. właściciela, używaiący— przychodów powinien donieść otćm właści- cielowiz a gdyby tego nie wykonał, odpo- więdzialnym iest za wszystkie szkody, wy- niknąć mogące dla właściciela, równie iak- by był odpowiedzialnym za spustoszenia przez siebie zrządzone,
615. Jeżeli używanie-przychodów usta- nowione było na zwierzęciu, które żyć prze- stało bez winy używaiącego-przychodów, nie będzie on obowiązany dać za nie inne, albo go zapłacić.
616. Jeżeli stado zwierząt na którćm uży— wanie-przychodów ustanowionćm było, wy- ginęło calkiem przez przypadek, albo przez chorobę, bez winy używaiącego-przycho- dów, ten powinien oddać właścicielowi skó- ry albo ich wartość,
14
47
Si lusufruitier ne wveut pas faire cette
avance, łe proprićtaire a le choix, ou de
payer cette somme, et dans ce cas usufrui-
tier lui tient compte des intćróts pendant la
1,» Ę,
duróe„de busufruit, ou de faire vendre
jusqwa due concourrence nne portion des biens soumis A Pusufruit,
613. L/usufruitier n'est tenu que des frais des proces qui concernent la jouissance, et des autres candamnations auxquelles ceś procts pourraient donner lieu,
614. Si, pendant la duróe de Pnsnfruit, un tiers commcet quelque usurpat:on sur łe fonds, ou attente autrement anx droits du proprićiaire, Pusufruitier est tenu de le dó- noncer 4 celui-ci: faute de ce, il est re- sponsable de tout le dommage qui peut en rćsulter pour le proprićtaire, comme il le serait des dćgradatións commises par lui- meme.
615. Si Pasufruit nest ćtabli que sur un animal qui vient.a perir sans la faute de Pu- sufruilier, celui-ci n'est pas tenu den ren- dre un autre, ni d'en payer I'estimation.
616. Si le troupeau sur lequel un usufruit a ćte ćtabli, pćrit entićrement par accideńt ou par maladie, et sans la faute de Pusu- fruitier, celui-ci nest tenu envers le pro- prićtaire que de lui rendre compte descuirs ou de leńr yaleur,
Si fructuarius pecuniae quantitalem offerre malit, pro qua fumdus hypotheca grava- tur, sors illi sine usuris, finito usufructu, restitużtur.
Si fructuarius pecuhiam repraesentare detrectet, optie proprietario datur, aut aeris alieni solvendu, lege frucłuario imposita, ut annuas praestet soluti usuras durante usufructu, aut tantam ex bonis in usumfructum. datis partem 4 kodak Sw śatis creditort sit.
613. Frucłuarius non nisi ad litis ecpensas żenetur, quae usum
ructum respiciunt, nec
non ad ea omnia praestanda ad quae ejusdem litis. causa fucrit damnatus.
614. Sz quis, pendente usufruciu, fundi partem usurpaverit, aut aliter con- tra proprietarii jura molitus Juerit, id fructuarius huic nuńciare tenelur; secus vero omne damnum praestat, quod proprietario obvenire poterit, perinde ac si praedium facto suo
deterius: fieret.
615. Si unius tantum animalis ususfructus sit, et zllud sine fructuarii eulpa pereat, nec aliud ipse sujficere, nec aestimationein praesżare compellitur.
616. Sz grex in usumfructum relictus casu auł morbo, sine fructuarii culpa, totus perie- rit, ipęe coria tańtum„, oel eorum pretium, dońutno repraesentare tenetur.
ż.

150
Jeżeli stado nie wyginęło całkiem, uży— waiący-przychodów powinien zastąpić zgi- nione sztuki, aż do wyrównania ilości po—
dług przybywaiącego przychowku.
OpDzIAŁ III.
Jakim sposobem ustaie używanie-przychodów.
617. Używanie-przychodów ustaie:
Przez śmierć nataralną t przez śmierć cy- wilną używaiącego-przychodów;
Przez wyyście czasu, na który udzielone było;
_. Przez ustalenie, albo połączenie w jednćy osobie prawa używania-przychodów, z pra- wem własności;
Przez nieużywanie prawa przeciągiem lat trzydziestu;
Próeć całkowite zniszczenie rzeczy, na którćóy używanie-przychodów ustanonowio- ne było.
618. Może takżeustać używanie przycho- dów przez używanie na złe takiego prawa, gdy używaiący-przychodów, albo pustoszy grunta, alboh też dozwala, aby niszczały dla niedostatecznego utrzymywania rzeczy.
Wierzyciele używaiącego— przychodów, mogą wchodzić do sporów wtym względzie, dla utrzymania praw swoich; mogą ofiaro- wać naprawę zaszłych spustoszeń, i rękoy- mią nadal,
Sędziowie mogą według wagi okoliczno-
Si le tronpeatx ne pćrit pas entierement, Pusufruitier est tena de remplacer, jusqwa concurrence du croit, les tetes des animaux qui ont pćri.
SECTION IIL Commeni Vusufruit prend fin.
617. L/usufrnit s'6tetnt,
Par la mort naturelle et par lą mort ci- vile de Iusufraitier;
Par Pexpiration du temps pour lequel il a ćtć accorde;
Par la consolidalion ou la rćunion sur ła móme tóte, des deux qnalitćs d”usufruitier et de proprićtarre;
Par le non-usage du droit pendant trente ans;
Par la perte totale de la chose sur łaquelle Pusufrait est ćtabli.
618. L/usafruit pent aussi cesser par Dabus que Pusufruiier fait de sa jouissance, soit en commettant des dćgradations sur le fonds, soit en le laissant dópćrir faute' d'entretien.
Iues crćanciers de Pusufruilier peuvent in- tervenir dans les contestations, pour la con- servation de leurs droits; il penvent offrir la reparation des dćgradations commaises, et des garanties pour Pavenir.
Les juges penvent, suivant la gravitć des
LOL E
Si grex non totus perierit, in locum demortuorum capitum fructuarius totidem alia 6»
ex novo faetu supplere debebit.
SkcTio III Quibus modi sususfructus exstinguitur.
617. Ususfructus ńaturali aut ciwili fructuarii morte finitur;
Łapsu temporis quo fuit constitutus;
Consolidatione ususfructus et proprietatis in eadem persona;
Non użendo per triginta annos;
Interitu totius rei in qui ususfructus constiterat.
618. Rei abusu ususfructus quoque amittitur, seu cum żllam fructuarius deteriorem reddi- derit, seu cum ob omissas minores refectiones€andem deperire permiserit.
Fructuaru creditoribus fas est, ad propria jura tuenda, judieiis adesse, se paratos of[Er= re ad detrimenta illata sarcienda, et uavere rem in posierum sałvam fore.
Judex vero, pensatis adjunctorum momentis; vel usumfructum omnino exstinetum essC
EPOK ów ma 2 O AWD MAI R. 2 a 1 AZP Dni Na 6 RO ÓWĄ,-6
pam ia ia aa
SPRA" R$

ści, albo dać ai ser na zupełne zniesienie używania'przychodów, albo nakazać wła- ścicielowi wniyście w używanie przedmiotu obciążonego używaniem- przychodów, ale tylko pod warunkiem, aby wypłacał coro— cznie używaiącemu=przychodów, lub oso- bom prawo iego maiącym, oznaczoną sum- mę, aż do czasu, w którym używanie- przychodów ustać powinno,
619. Używanie-przychodów nieudzielo- ne śkogolcyuj osobom, trwa tylko: lat trzydzieści.
620. Używanie-przychodów udzielone do czasu, w którym trzecia osoba oznaczonego wieku doydzie, ,trwa aż do takiego czasu, choćby nawet umarła trzecia osoba przed doyściem do oznaczonego wieku.
621. Przedaż rzeczy podległóy używaniu- przychodów, nie wprowadza żadnćy odmia- ny w prawie używaiącego-przychodów; uży— wa on ciągle takiego swego prawa, chyba by się go zrekł formalnie.
622. Wierzyciele używaiącego-przycho- dów, mogą wyrobić unieważnienie zrze— czenia się takiegó, któreby z ich krzywdą uczynił.
623. Jeżeli z rzeczy poddanych używaniu- przychodów część tylko iest zepsuta, to się używanie- przychodów utrzymuie na tćm, co pozostale.
624. Jeżeli używanie- przychodów usta- nowiage było na budynku, aten budynek zniszczonym został, bądź przez ogień, bądź przez inny przypadek, albo się obalił ze starości, używaiący-przychodów nie ma pra- wa nżvwawia ani placu, ani materyałów
101
circonstnces, ou prononcer Pextinction ab. solue de Pusufruit, ou n'ordonner la ren- tróe du proprićtaire dans la jouissance de Pobjet qui en est grevć, que sous la charge de payer annuellement 4 Pusufruitier, ou Aa ses ayant— cause, une somme dćterminće, jusqu'a Vinstant ou Pusufruit aurait dń cesser.
619. Lvusufruit qui n'est pas accordć 4 des particuliers, ne dure que trente ans,
620, I?usufruit accordć jusquwa ce qu'un tiers ait atteint un age fixe, dure jusquwa cette ćpoque, encore que le tiers soit mórt avant Page fixć,
621. La vente de la chose sujette a usu- fruit ne fait aucun changement dans le droit de Pusufruitier; il continue de jonir de son usufruit, sil ny a pas formellemeut re- noncć,
622. Lies crćanciers de Iusufruitier peu- vent faire annuier la renonciation qu'il au- rait faite a leur prćjudice,
623. Simne partie senlement de la chose soumise a Insufruit est detruite, Pusufruit se conserye sur ce- qui reste,
624, Si Pusufruit nest ćtabli que sur un batiment, et que ce batiment soit dótraj par un incendie ou autre accident, ou quwil s ćcroule de vetustć, Pusufrujtier n'aura le droit de jouir ni du sol ni des matćriaux.
decernit, vel proprietario rei, quae in usufruciu fuerat, plenam possessionem adjudicat ea lege, ut fructuario, vel ab ipso causam habentibus, annuam praestationem determinatam persolvał usque ad eam diem, qua ususfructus cessare debuisset.
619. Ususfructus,
qui non pertinel ad privatos, trigihta annorum spatio exstunguitir.
620. SZ usufructus alicui datus sit, donec quispiam alter ad certam pervenerit aetatem, non nisi hac exacta, finitur, lieet ante praestitutam aetatem alter decesserit.
„621. Ret fructuariae venditio nullum, quoad usufructuarium, effectum parit, qui, nisi rite Jurt suo rerunciaverit, usumfructum reluret.
622. Fructuarii creditores ususfructus.cessionem in ipsorum detrimentum factam nul-
litatis, arguere possunt.
623. Sz pars dumtaxat rei fructuariae perempta sit, in reliqua ususfructus manet. 624. Quoties ususfructus in aedibus tantum constitutus sit, et velincendio vel alio casu
illae consumtae fuerint„ aut vetustaie corruerint,
ructuayrto debentur.
nec areae, nec materiae ususfructus

152
Jeżeli używanie- przychodów ustanowio- ne było na maiętności, kitórey część budy= nek składał, i ynólaajipzychożcw miał- by prawo do używania 1 placu i materya- łów.
DZIAŁ HH
O używaniu i mieszkaniu.
625, Prawo używania i mieszkania tym samym sposobem ustanawia się i ginie, iak używanie-przychodów.
626. Nie można tych praw używać ró- wnie, iak i używania-przychodów, nie da- wszy poprzedniczo zaręczenia, 1 nie spisa= wszy stanu rzeczy i inwentarzy.
627. Maiący prawo używania i mieszka— nia używać tych praw powinien, iako do bry oyciec famihi.
628. Prawa używania i mieszkania, urzą— dzaią się przez tytuł, który ie ustanowił, i podłng iego przepisów ścieśniane, lub roz= ciągane bywaią.
629. Jeżeli tei tytuł nie wyraża rozcią= głości praw takich, urządzane są podług te- go co następnie..
630. Maiący używanie z gruntu owo- ców, czyli przychodów, tyle tylko wyma- gać ich może, ile wypada na potrzeby 1iego, r iego familu|
Może ich także wymagać na potrzeby dzieci, które mu przybyły po dozwoleniu używania,
Si Pusufruit ćtait ćtabli sur mn domaine dont le batiment faisait partie, Vusafrnitier jouirait du sol et des materiaux.
CHAPITRE II. De Dusage et de Phabitation.
625. Les droits dusage et d'habitation s'ćtablissent et se perdent de la móme ma- niere que Pusufruit.
626. On ne peat en jouir, comme dansle cas de Pusufruit, sans donner prealable- meni caution, et sans faire des ćtats et in- ventaires.
627. L'usager, et celui qui aun droit d'ha- bitation, doivent jouir en bons peres de fa- raille.:
628,-Iues droits d'usage et d'habitation se reglent par le litre qui les, a ćtablis, et re= regoiyent, d'aprts ses dispositions, plus ou mioins d etendue.
629. Si le titre ne s'explique pas sur Ie tendne de ces droits, ils sont rćgles aimsi qwil suit.
630, Celni qui a Pusage des fruits d'un fonds, ne peut en exiger qu'autant gwil lui en faut pour ses besotns et ceux desa tamille,
Ii peut en exiger pour les besoins móme des enfans qui lui sont suryenus depuis la concessiou de I usage.
Si vero praedium, cuius partem aedes constituunt, im usufructu sit, fructuarius et area
„CAPU 1L. De usu et habitatione.
ei materia fruetur.
625. Servitutes usuś et habitationis iisdem modis, quibus. ususfructus, constituuntur et
exstunguuntur, 626. Usudrzus
antequam rei possessionem nanciscatur, cdutionem deque c fructuarius
praesiare, et bonorum irwentarium atque statum conficere tenetur.| 627. Usuarius, et qui habitationis jus habet, sese gerere in utendo debet, ulu bonum de=
cet patrein familias.
628. Usus et habitationis jura ex documento quo constituta sunt„ reguntur,
et Juxta i
lius praescripiur majori vel minori extensione donaniur.
siata
629. Si haec jura in documento distincte esplicata minime sińt, sequentes observankur
regulae, 630.
sufficiat, surnere potest.
p w z EE W EEE
m) Lm w A. AARZÓOOWOONC nnn 2 POKE NA
Is, cui usus fundi datus est, ex dis, quae in fundo' nascuńtur, quoad sibi suisque
min KAĄ| AB

je la
Ad
631. Maiący prawo nżywania, nie może
go naiąć, ani odstąpić komu innemu. - 632. Maiący prawo mieszkania w.domu, może w nim mieszkać zfamilią swoią, choć by nie był ożenionym w czasie, w którym prawo mieszkania nadane mu było.
633. Prawo mieszkania ogranicza się do tego tylko, co iest potrzebnóm na mieszka- nie osoby, którćy takie prawo pozwolone, i icy familii.
634. Prawo mieszkania nie może bydź ani ustąpione, api naymowane.
635. Jeżeli maiący prawo używania, spo- trzebuie wszelkie przychody z gruntu, lub dom cały zaymie, obowiązany iest podey- mować koszta uprawy, napraw tyczących się utrzymania, i wypłacać podatki, ró- wnie iak używaiący-przychodów.
Jeżeli część tylko przychodów z,gruntu pobiera, albo w części domu mieszka, obo- wiązany iest przykładać się do ciężarów w stosunku części, którćy używa.
636. Używanie drzewa i lasów, urządza ue bywa szczególnemi prawami:
KETUŁ: TY,
O służebnościach, albo słuzbach gruntowych.
637. Służebność iestto ciężar włożony na iakie dziedzictwo, dla użyteczności i pożyt-
e
15
631. I/usager ne peuł cćder ni louer som droit 4 un autre.
632. Celui qui a.un droit d'habitation dans une maison, peut y demenrer avec sa fa- mille, quand móme il n'aurait pas ćtó ma- rić a Pepoque 0u ce droit lui a etć donnć.
633. io droit d'habitation se restreint 4 ce qui est nócessaire pour Ihabitation de ce- lui a qui ce droit est concćdć, et de sa fa mille.
634, Le droit d”habitation ne peut ćtre ni cćde ni louć,
635. Bi Pusager absorbe tous les fruits du fonds, ou Sił oceupe ła totalitć de la mai- son, il est assujetti aux fraisde cnlture, aux róparalions d'entretien, et au paiement des contributions, comme Pusnfrnitier.
Si] ne prend qu'une partie des fruits, om sil n'oecupe qu'une partie de la maison, il contribue au prorata de ce dont il jouit.
„636. I/usage de bois et forets est rćglć par des lois particulieres,
KEK ESOLM) Des serozłudes ou services Jonciers.
637. Une servitude est une charge impo- sće sur un hćritage pour usage et P'utilitć
Jus ei quogue est ftucius pereipiendi, qui liberis post usus concessionem susceptis sułficee
rere queant.
631. Usuarius alteri jus suum nec locare nec cedere potest,
63a. Cui habitatio competit, domus inhabitandae una cum familia sua jus est, quamvis hujusce concessionis tempore nondum uxorem duxisset.
633. Jus habitationis ad id dumtaxat limitatur, quod habitationi ejus, cuż conceditiur,
suaeque familiae sit necessarium.
634. Habitationis jus nec transmitti nec locart alteri potest. 635. Qnoties usuarius totius praedui fructus perceperit, aut integram domum occupaverit, ad instar frucłuarii ad. culiturae expensas et modicas refectiones, nec non ad tributa sol--
venda, tenebitur.
Si vero: fructuum quotam tantummodo percipiat, aut domus partem solum żnhabitet,
contribuet pro rata ejus, quo utitur.
636. Nemórum et silparum usis legibus peculiaribus subjicitur.
TITULUS IV. De servitutibus praedialibus. 637. Servitus est onus.praedio imposiium ad alterius praedii commodum atque utilitatem.
20

15%
ków dziedzictwa należącego do innego wła- ściciela.
638. Służebność nie wprowadza Żadnego starszeństwa iednego dziedzictwa nad drugie.
639. Służebność pochodzi albo znatural-- nego położenia mieysc, albo z obowiąz ków nałożonych prawem, albo zumów mię- dzy właścicielami.
DZIAŁ PIERWSZY.
O służebnościach, które pochodzą z poloże- nia mieyśc,
640. Grunta niższe poddane są wyższym, co do naturalnego spadku wód, do którego nie przyczyniła się ręka ludzka.
Właściciel niższego gruntu, nie może stawiać grobli któraby ten spadek. wstrzy- mywała.
Właściciel gruntu wyższego nic takiego czynić nie powinien, coby obciążało służe- bność niższego gruntu.
"642. Maiący źrzodło w gruncie swoim, może go używać. podług woli swoićy, byle zachował prawo”. którego właściciel gruntu niższego mógł nabyć, albo przez tytuł, albo też przedawnieniem.
642. Przedawnienie w tym przypadku na- bywa się iedynie nieprzerwanćm używaniem
d'un heritage appartenant a un autre pro- prietaice.
638. La servitude n”e6tabhit aucune prćć- minence d'un hćritage sur Pautre. i
639. Elle'dórive on de la situation natu= relle des lieux',.ou des obligations inrposćes par la loi, ou des conventions entre lespra- prićtaires,
,CHAPITRE PREMIER.
Des servitudes. qui dźrivent de la situa= żion«les lieltx.
640. Lies fonds infórieurs sont assujetlis, envers ceux qui sont plus ćlćyćs, a rece voir les eaux qui en dócoulent naturelle— ment, sans que la main de Vhomme y ait contribue.
Le proprićtaire infórieur ne peut point ćlever de digue qui empóche cet ćcoulement.
Le proprićtaire supórieur ne. peut„rien faire qui aggrave la servitude du fonds in- fórieur.
641. Celui qui aunesource dans son fonds,.
m en user a sa volontć, sauf le droit que e proprietaire du fonds infćrieut pourrait avoir acquis par titre ou par prescription.
642: Ia prescription, dans ce cas, ne peut sacquerir que par jouissance non in-
638. Nulla praeminentia unius in alterius fundum ex seręitute oritur.
639. Servitutes aut loci natura, aut lege, aut pactionibus inter praediorum dominos,
corstituuntur.
CAPUT L
De servitutibus ex loci natura.
640.„Aquas naturaliter et absque hominis facto a fundis superiortbus defluentes fundi
anferiores recipiunt.
Inferioris fundi domino aquam fluentemi aggeribus coercere neutiquam permałlitur. Superioris dominus servitutem inferiori fimdó grawiorem reddere nequit.
641. Fonte, qui in proprio furdo scałeat, quisquis pro arbitrio utitur, sałve jure, quod in vim tituli vel praescriptionis inftrioris fundi dominus adqidsivlsset.
642. Zfoc casu praesoripiio non nisi continua triginta annorum possessione” adqutrilur,
v
EE Ez EE A o ÓNÓ 6

w przeciągu lat trzydziestu, rachuiąc od chwiłi, w któróy właściciel niższego gruntu pobudował, i ukończył roboty widoczne, przeznaczone do łatweści spadku i biegu wody w swoićy własności.
643. Właściciel źrzódła nie może biegu iego odmienić, gdy to źrzódło dostarcza po- trzebaćy. wody mieszkańcom gminy, wio- ski, małćy osady; a ieżeli mieszkańcy do używania tego źrzódła żadnego prawa nie maią, ani przez przedawnienie nie nabyli, właściciel może dopominać się wynagro— dzenia, które ułożone będzie przez biegłych.
644. Kto własnością swoią dotyka wody bieżącey nieobiętćy w tych wodach, któ- re. są uznane za należące do zarządu pn- blicznego przez artykuł 538, o Różności dóbr, może ićy używać wićy przechodzie, do skrapiania swoićy własności.
Gdy ta woda przerzyna-czyie dziedzi- ctwo, ten może ićy używać w całćm micy— scn przerzynanego dziedzictwa, ale-z obo— wiązkiem, aby przy wychodzie ziego grun- tu zwrócił ią do my czaynego biegu.
645. Jeżeli zachodzą spory między wła ścicielami, którym te wody użyteczne bydź mogą, Trybunały wydaiąc względem nich wyroki, powinny łączyć interes rolnictwa, z uszanowaniem należącćóm się własności; i'we wszystkich przypadkach urządzenia szczególne i mieyscowe, względem biegu i używania wód, zachowywanemi bydź po- winny.
646. Każdy właściciel zobowiązać może
155
terrómpue pendant Iespace detrentę annćes, a compter du moment oń łe proprićtaire dm fonds infćrieur, afait et terminć des ou— vrages apparens, destines 4 faciliter la chute' et le cours de Pcań dans sa proprićtć.
643. Le proprićtaire de la source ne peut en changer le cours, lorsqwil fournit aux habitans dune commune, village ou ha= meau., lean qui łeur est necessaire: mais si les habitans nen ont pas acquis ou prescrit Pusage, le proprietaire peut rćclamer une indemnitć, lequelle est rćglee par experts
644. Celui dont la proprietć borde une eau courante, autre que celle qui est dócla— rće dćpendance du domaine public par Par ticle 558 au titre de la distinction cles biens, peut s'en servir a son passage ponr Lirriga- tion de ses proprićtćs.
Celui dont cetite eau traverse Vhćritage, peut mćme en user dans Vintervalle quelle y parcourt, mais 4 la charge de la rendre, a la sortie deses fonds, a son coursordinaire.
645. S'il s'ćlbve une contestation entre les proprićtaires auxquels ceg eanx peuvent ćtre utiles, les tribunaux, en prononcant, doi- vent concilier Iintćret de Pagriculiure avec le respect di a la proprietć; et, dans tous les cas, les reglemens particuliers et locaux sur le cours et Pusage des.eaux doivent ótre observes.
646."Tout proprietaire-peut obliger son
ex quo agri inferioris dominus patens opuś construxerit atque perfecerit, ut aqua superior
in agrum suum facilius flueret.
643. Fontis dominus aquam alio divertere nequit, quoties ista alicujus municipii, wici
vel pagi incolarum necessario usuż inserviat: verum st incolae aquae usum neque ad- quisierznt, neque praescripserini, dominus, peritorum judicio, zademnitatem conśequt potest.
644. Aqua justa praedium profluente, illa tamen excepta, quam superius zn arttcule 538 partem regalis domaniu constituere sancitum est, praedii domino ad hujus irrigatio- nem utendi jus est.
„Jdem jus illi compelit, cujas praedium aqua znterfluit, pro eo temporis iniervallo, quo in ejus praedioslecurrit, dummmodo postea, assueto cursui zllam restituat.
645. Quoties inter praediorum. dominos controversia oriatur circa aquarum usum et uti- litatem, qui jurz dicendo praesunt, proprietałis Jura cum agriculturae incremento conct- liare tenentur„ servatis semper pecalraribus sanetionibus et locorum. statulis. quae aqua-
rum cursiem set usum respzciunt.: t*

156
sąsiada swoiegó, do ograniczenia stykaią- cych się własności: koszta ograniczenia są wspólne.
647. Każdy właściciel zamknąć może dzie- dziciwo swoie, oprócz wyiątków wyrażo- nych-w artykule 682.
648. Właściciel, który chce swóy. grunt ogrodzić, utraca prawo do Rapa czyli do wygęnów, i mieysc na pastwiska obroconych, w stosunku ziemi, którą zay- aauie wyłącznie.
DZIAŁ IL O służebnościach prawem ustanowionych.
649g. Służebności ustanowione prawem, maią za cel użytek publiczny, albo wspól-- ny, alboli też użytek szczególnych Ah
650. Ustanowione dla użytku publicznego łub wspólnego, maią za cel ścieszki wzdłuż brzegów rzek w iakikolwiek sposób spła— wnych, zrobienie, lub naprawę dróg i in-
nych dzieł publicznych, albo wspólnych.
Wszystko to, co się tycze takiego gatun- ku służebności, oznaczone iest prawami, albo urządzeniami szczególnemi.
651. Prawo wkłada różne obowiązki na właścicieli, iednych względem drugich, nie zawisłe od żadaćy umowy.
voisin au bornage de leurs proprićtćs€on= tigues. Le bornage se fait a frais cormmuns.
647.'Tout proprićtaire pent clore son hć- ritage, sauf Pexceplion povtee en Particle 682.|
648. Le proprićtaire qui veut se clore, perd son droit au parcours et vaine paturej en proportion du terrain qwil y soustrait.
CHAPITRE II.
Des servitudes ćtablies par la lot.
649. Tues seryitudes ćtablies par la loi ońt pour objet Putilitć publique oncommunale, ou Putilitć des parueuliers.
650. Celles€tablies pour Patilitć pubłique ou communrale, ont pour objet le maarche- pied le long des rivieres navigables ou flot tables, la construction ou róparation des chemins et autres ouvrages publics ou com— munaux,
Tout:ce qui concerne cette esptce de ser vitude, est dóterminć par des lois ou des reglemens particaliers.
651. La loi assujettit les proprietaires a ditfćrentes obligations Pun a Pegard de Pau- tre, indćpendamment de toute convention.
646. Quiecumque domisnus alium, qui in confinio praedium pessideat, compellere potest, ut mutui limiites lapidibus terminalibus statuantur: lapides terminales commmunibus ponun=
tur impensis.
647. Cuicumque suurm praedium circumsepire fas est, salvis iis, quae in articulo 682
praescribuntur.
648. Qui propria circumsepit praedia, jus animalia sua imnmittendi, eaque in aliene fundo post. messem pascendi, amittit pro ea praediui quantitate, quam a compascut Com-
CAE UP IL De servitutibus lege induciis.
znunione subdusit.
649. Servitutes, quae lege inducuntur, aut publicam, auż alicujus municipit, aut pri-
eatorum„ utilitatem respiciunt.
650. Publicam seu municipii utilitatem respiciunt: calles prope flumina navigabilia aut eehendo apta, constructio vel refectio viarum, et ceterasopera publica seu ad aliquod mu-
nicipium speciantia.
Quae ad hanc pertinent seroitutis speciem, legibus aut petuliaribus sanctionibus praefi
niuntur.
651. Proprietarii mutuis obligationibus legesubjiciuntur, quin aliqua opus sit conyentione.
PRA cz m PD EE am kin hmm| i LA- AZOOOP ODA PK EZKE NO 0 23 nw dA A-$
£4/ aaamn GRE oda Can JT GK
po PZ SEO

652. Część takich obowiązków iest urzą dzona przez prawa policyi wieyskićy.
Inne ściągalą się co do muru i rowu śrzod= kowego, co do przypadków, w których ma micysce, przytknięcie do cudzćy ściany, co do widoku ma własność sąsiada, co do ście- ku zdachów, eo do prawa przechodu.
ODDZIAŁ I. O śrzodkowym murze i. rowie,
653. W miastach i wsiach, każdy mur słu- żący do oddzielenia budynków aż do miey- sca w któróm się dach iednćy strony zaczy- na, albo między podworzem i ogrodami, a nawct między ogrodzeniem w polach, po- czytywany iest za śrzodkowy, ieżelinie masz dowodów lub znaków na przeciwną stronę.
654. Znak iest nieśrzodkowości, gdy wierzch muru iest prosty i pod pion w-po- wierzchni swoićy układany zjednćy stro— ny, az drugićy okazuie pochyłość;
Gdy ieszcze z jednćy tylko strony są gzym- sy, wystaiące ustępy, wydrążenia przy
murowaniu porobione,
W tych przypadkach poczytywany iest mur.za należący wyłącznie do właściciela strony, zktórey są okapy, wystalące ustę- py i wydrążenia z kamieni.
655. Naprawy i budowy na nowo śrzod- kowych maurów, obowiązkiem sątych wszy-
157
652. Partie de ces obligations est rćglce par les lois sur la police rurale.
Les auires sont relatives au mur et au fos- sć mitoyensy au cas oh il ya lien 4 contre mur, aux vues sur la proprićtć du voisin, a Pegout des toits, au droit de passage.
SEcTrIioN L Du mur. et du fossć mitoyens,
653, Dans les villes et les campagnies, tout mur servani de sćparalion entre bati— mens jusq4 DPheberge, ou entre cours et jardins, et móme entre. enclos dans les champs, est prósumć mitoyen, Sil wy a titre ou marque du conitraire.
654. Ti y a marque de non- mitoyennetć lorsque la sommitć du mur est droite, et a plorab de son parement d'un cótć, est pró= sente de Pautre un plan inclinć;
Lors encore qui] ny a que dun oótć ou ui chaperon, ou des filets et corbeaux de PSE, qui y auraient ćtć mis en batissant e mur.
Dans ce cas, le mur est censć appartenir exclusivement au proprićtaire dn cótć du- quel sont Fegout ou les corbedux et filets de pierre.
655. Lia róparation et la reconstrnction du mur mitoyen sont A la charge de tous
652. Quaedam ex his obligationibus.a codice politiae ruralis definiuntur.
Ceterae respiciunt muros atque
fossas communes ,' vel casus, In quibus fas est contra alie-
num. parietem quidquam admovere aut adponere, Jura in picini fundum prospectus,=
cidii atque itineris.
«
SEGA 1 1 De muro et. fossa conamuni. 653. Murus, qui aedes ab tmo ad verticem dividat, muł cavaedium et hortos aut agros sepąret, tam in urbibus quam ruri, pro commmuni habelur, nisi titulus aut aliquod indiet-
um contrarium suaceat.
654. Nullam adesse communionem pro indicio est,-quum ex uno latere arrectus est pa- ries summus ad tectorii perpendiculum; ex alio vero latere vergit m płanum inclinatum. Idem est, quwm patent ex una tantum parte projecturae, coronae, et mululi lapidei vel
lateritii, in constructtone positz.
Hoc nempe casu paries ad proprietarium omnino pertinere censetur, e cujus latere sunt
stillicidium, coronae et mutułi lapideż.
655. Ad parietis communis reaedificationem atque reparationem omnes, quibus in 80
aliquod jus est, habita proportione, tenentui:

158
. kj. 2 7£ ed z A z,,. s stkich, którzy do tych murów maią prawo, y cenx.qni y ont droit, et proportionellement i wsiesunku prawa każdego. au droit de chacun.
656. Jednakże każdy. współwłaściciel 656. Cependant tout coproprietaire d'un śrzodkowego, muru,.może się uwolnić:od| mur mitoyen peut se dispenser decontribu< składki„do napraw i nowego. postawienia, er aux rćparations et reconstructions,€R odstępniąc prawa śrzodkowości, byleby mur| abandonnant le droit de mitoyennetć, pour= śrzodkowy mie utrzymywał budynku, któ-| vu que le mur mitoyen ne soutienne pas un ry do tego właściciela należy. batiment qui lui appartienne.
657. Każdy współwłaściciel może przy- 657.'Vout coproprićtaire peut faire bźtir stawiać do śrzodkowego muru, i osadzać contre un mur mitoyen, et y faire placer w nim bale i belki, w całćy grubości muru, des poutres ou soliyes dans toute Pepaisseur aż do"pięćdziesiąt czterech milimetrów| du mur, 4 cinquante- quatre, milliraetres (dwóch cali prawie), nie szkodząc prawu|(deux pouces) prts, sans prejudice du droit sąsiada, które ma na ukrócenie dłutem ta- qua le voisin de faire rćduire a Iebauchoir kich belek dó połowy grubości muru, la poutre jusqua la moitić du mur, dans w przypadku: gdyby sam chiał osadzać ba-| le cas oh il voudrait lui-móme asseoir des
le wtćmże samćm mieyscu, albo komin| poutres dans le móme lieu, ou y adosser przymurowacć. une cheminće.
098 U Ś; 5 jpoa. EJ r..
658. Każdy współ-właściciel może pod- 658. Tout coproprietaire peut faire-ex-
nieść mur śrzodkowy, ale powinien sam, ło-| hausser le mur mitoyen; mats il doit payer żyć koszta na podniesienie; sam utrzymuie| seul la dćpense de Pexhausscment, les re- otrzebne naprawy części podniesionćy nad| parations d'entretien au-dessus de la hau-
wspólne zagrodzenie, i oprócz tego, powi-| teur de la clóture commune, et en outrePin- nien nagrodzić ciężary w stosunku podwyż-| demnitć de la charge en raison de Iexhaus- szenia, 1 podług wartości, sement et suivant la valeur.
659. Jeżeli mur śrzodkowy nie iest w sia 659. Si le mur mitoyen nest pas en etat
nie utrzymać podniesienia, żądaiący go pod-| de supporter Pexhanssemment, celui qui veut , z e ż FA BO. w. U?
nieść, powinien go przestawić całkiem SWO- Pexhausser doit le faire reconstruire en en- im kosztem, i przybywaiąca grubość brana| tier A ses frais, et I excćdant d'epaisseur doit
bydź powinna z iego strony. se prendre de son cótć. 660. Sąsiad, który się nie przykładał do 6o. Lie voisin qui ma pas contribnć 4
podniesienia, może iego śrzodkowości na-| Pexhaussement, peut en acqućrir la mito- Ę 7..,- 4 sh 1 14 ę bydź, płacąc połowę kosztów na podniesie-| yennetć en payant la moitić de la dćpense nie, i połowę wartośc gruntu, ieżeli był| qwil a cońtć, et la valeur de la moitić du zaięty na dodatek grubości. sol fourni par Pexcćdant dćpaisseur, Sil y en a.
656. Cuzque tamen c omumunis parietis_condómino licet, reparaiionis atque reaedi ficatio- nis_ sumtibus se eximire, comununiońis Juri renunciando, dummodo communis paries ejus* aedifiicii onus non sustuteat.
657. Singulis: dominis fas est, contra communem parietem aedificare, et per totam ejus, crassitiem tigna aut trabąculas usque ad quatuor et quinquaginta milimetra.( duos pollices circiter) tnuniltere, salvo tamen wvicint[ure, tignum excidendi usque ad parietis medietatem, quolves ipsemet in eodem loco tigna ponere aut.caminum adm struere vellet.
658. Cuique ex dominis communerm patrietem altius tollere licet. Qui łamen extulerit, tenetur solus ad elevattonis umpensas, ad parietis, pro ea parte, qua altius elatus est, re-
arationem, et ad damna praestanda, quae ex: majori rnole, habita elepationis. ejusque valoris ratione, oriri possunt.
659. Si paries elevationi ferendae impar sit, qua altius tollere velit, illum ex integro propriis umpensis reaedificare tenetur, ila tamen, ut quidquid additur parietis A=) tiei, wicini solum non occupeł,
POPR ZB"RPO"

IM 08 (4
- It, a
ue
(0
661. Każdy właściciel przystawiaiący do muru sąsiada, może go zrobić śrzodkówym, w całości, albo w eżęści wracaiąc właścicie- lówi muru połowę iego wartości, albo pó- łowę wartości części, którą chce mieć śrzod- kową, i połowę wartości gruntu, na któ rym mur iest postawiony.
662. Jeden z sąsiadów nie może robić ża- dnego wydrążenia'w śrzodkowym murze, ani przy nim stawiać lub opierać Żadniego dzieła, bez zezwolenia drtgiego sąsiada; albo gdyby ten odmówił, bez poprzedni czego ułożenia przez: biegłych potrzebnych śrzodków, aby nowe dzieło nie było szko- dliwe prawom drugiego.
663. Każdy może przymusić sąsiada swe- go w miastach i przedmieściach, aby się przyłożył do postawienia i naprawy zam- knięcia, czyniącego przedział ich domów, podwórza, ogrodów wtychże miastach 1 przedmieściach; wysokość zamknięcia ozna- czona będzie podług przepisów szczególnych, stałych i uznanych zwyczaiów; a gdyby takich przepisów i zwyczaiów nie było, ka- żdy mur oddzieldiący sąsiadów, któryby był stawiany.albo naprawiany w przyszłości, powinien mieć przynaymnićy trzydzieści 1 dwa decymetry,( dziesięć stóp) wysokości obeymuiąc i gzyms wierzchni, w miastach pięćdziesiąt tysięcy dusz maiących, i wię- cóy; a dwadzieścia sześć decymetrów,(0$7 stóp), w miastach innych.
159
661. Tout proprietaire joignant un mur, a de móme la facultć de le rendre mitoyen en tout ou en partie, en remboursant au maltre du mur lą moitić de są valeur, ou la moitić de la valeur de la portion quwil veut rendre miloyenne, et moilić de la va- leur du sol sur lequel le mur est bati.
662. I?un des voisins ne peut pratiquer dans le corps Jun mur mitoyen aucun cn- foncement, ni y appliquer ou appuyer au- cun enfoncement, ni y appliquer ou appu- yer aucun ouvrąge sans le consentement de Vautre, ou sąns avoir, a son refus, fait rć- gler par experts les moyensnćcessaires pour que le nonvel ouvrage ne soit/pas nuisible aux droits dę Pautre.
663. Chacun pent contraindre son voisin, dans les villes et faubourgs,„a contribuer „aux constructions et reparalions de la cló— ture faisant sćparation de leurs maisons, cours et jardins assis dans les diles villes et fau= bourgs: la hauteur de la clóture sera fixće suivant les rćglemens particuliers ou les
usages constans et reconnus; et, a dćfaut"
d'usages et.de rćglemens, tout mur de sć- paration entre voisins, qui sera ęonstruit ou rólabli a Davenir, doit avoir au moins trente-deux dćcimetres(dix pieds) de hau- teur, compris le chaperon, dans les villes de cinquante mille ames et au-dessus, et vingt-six dćcimetres(huit pieds) dans les autres.
660. FFicinus praedii dominus, a quó nihil collatum óst, ut paries. altius toliereiur, hujus communionem adquirere poterit, solutis pro dimidio expensis et pretio soli, quod ma-
jori parietis crassitie otcupałum est.
661. Jus pariter est illi, cujus proprietas muro vicini contigua sit, ejusdem muri, veł in totum vel pro parte, communionem adipisci, soluto tamen valorts dimidzo totius murt, aut partis illius, quae pro communi habenda sit, nec ńon soli, in quo idem exstruciiis
fuerit.
662. Parietem communem perfodere, veł iNi opus admovere aut adponere, vicino non licet, nisi alierius accedat consensus, wel, hoc dissentienie, nisi peritorum judicio ita cautum. sit, uż novo opere ejus juribus neutiquam o/fici posszt.
663. In urbibus vel suburbiis unusquisque vicinum compellere potest, ut'expensas con- ferat necessarias extruendis vel reparandis septis, quae domos ,; cavaedia et hortos ibi-
dem sitos dividunt.
Mliitudo: sepii divisorii, juxia sanctiones vel regionum consuetudi- ł sz07 Ś;
nes, quae probatae et in observantia sint, definitur. hisce deficientibus, muri,'qui in po- sterum inter vicinos erunt construendi, veł restiluendi, corona compułata: attollentur, scilicet, in urbibus, quae constant quinquaginta millibus habitantium vel amplius, sal--
<ę

Z R I ZO rk 0
160
664. Gdy różne piętra iednego domu na- leżą do różnych właścicieli, ieżeli tytuły własności nie urządzaią sposobu czynienia napraw, i postawienia na nowo, powinny te bydź wykonywane podług następuiących przepisów: ś:|
Koszta na mury główne i na dach, po- deymuią wszyscy właściciele razem, każdy w.stotunku wartości piętra, które do niego należy. ą
W łaścicieł każdego piętra sam daie podło- gę, po którey chodzi.
Właściciel pierwszego piętra. daie scho- dy, które do iego piętra prowadzą: wła ścicieł drugiego piętra daie schody do niego od pierwszego piętra,! tak następnie.
665. Gdy się przestawia na nowo mur śrzodkowy, albo dom, służebności 1 czyń- ne i bierne utrzymuią się względem nowe- go muru lub domu, ale nigdy bydz nie mo- gą powiększane, 1 byleby przestawienie na- stąpiło przed nabyciem przedawnienia.
666. Każdy rów między dwoma dziedzi- ctwami poczytuie się za śrzodkowy, ieżeli na przeciwną stronę mic masz dokumentów albo znaków..
667. Gdy ziemia zrowu wyrzucana bę- dzie na iednę tylko stronę rowu, est to znak nieśrzodkowości iego.|:
668. Rów taki poczytuie się za należący
664. Lorsque les diffórens ctages d'une majson appartiennent a divers proprićtaires si les titres de proprićtć ne reglent pas le mode de róparations et reconstructious, el- les doivent ćtre faites ainsi qw'il suit:
Les gros murs, et le toit sont A la charge de tous les proprićtaires, chacun en pro- portion de la valeur de Petage qui lui apar- tient.
Le proprićtaire de chaque ćtage fait le plancher'sur lequel il marche.
*Le proprićtaire du premier ćtage fait Pe- scalier qui y conduit; le proprićtaire du śe- cond ćtage fait, A partir du premier, Pesca« lier qui conduit chez lui, et ainsi de suite.
665. Lorsqu'on reconstruit un mur mito- yeń ou une maison, les serviludes aciives et passives se continuent-a Pćgard du nou- veau mur, ou*de la nouvelle maison, sans toutefois qwelles puissent ćtre aggravćes, et pourvu que la recoństruction se fasse avant que la prescription soit acquise. pe
666. Tous fossćs entre deux hóritages sont prósanićs mitoyens, sil ny a titre ou marque du ćontraire.
667. Ily: a marqne de non-mitoyennetć lorsque la leyvće ou le rejet de la terre se trouve d'un cóte seulement du fosse.
668. Lie fossć est censć appartęnir exclu-
żem ad triginta duo decimetera(seu decem pedes); in ceteris, ad. viginii sex( seu octo
pedes).
664. Si unius ejusdemque domus dietarum ordines: ad diversós dominos pertineant, et in dominii titulis refectionum et reaedificationum normae praefinitae non sint, servatis
hisce regulis zlla reficienda vel reaedijicanda erit: Unusquisque€%X dominis, juwia valorem ejus par
nen parietum et tectorum contribuii;
Propriae contignationis pavimentum sibi qui
sque accommodat;
Primae contignationis proprietarius scalas extruit, quae ad illam dueunt; eas, quibus ad alteram ascenditur, secundae contignationis dominus ewstruit„eb sic de ceteris.
665. Cum paries communis aut domus reaedijicatur, servitutes tam actwaę quam pas- stoae in illis aeque perseverant, quin grawiores reddi pośssint, dummodo tamen, ante quae- sitam praescriptionem, nova reconstructio peracta sił.. zh| * 666. Duobus praediis quaevis fossa Intermedia, nisi tituli vel indicia aliter suadeant,
communis. praesumitur.
- 667. Fossam non esse communem indicio est, cum limus ex ea effossus im unt dum=-
taxat ripa existit.
BGB. Fossa ad illum spectare putatur, tn cujus ripam limus projectus adparet.
mz Racoon. m es Mini,_+ BJ
tis domus, quam possidet, im refectio=*

16 cy
le |.
ge j- I<
de te, = 7e5
b
68
etć
[il=
Jał0
et głis
107
as" (ag
gily
jt”
do tego właściciela wyłącznie, na którego stronie wyrzuty ziemi znayduią się.
Gg. Rów śrzodkowy wspólnym kosztem utrzymywany bydź powinien.
670. Każdy płot, który. oddziela dzie- dziciwa, poczytywany iest za,śrzodkowy, chybaby iedno tylko dziedzictwo ogrodze- nia potrzebowało, albo ieżeliby na stronę przeciwną, dostaieczne zachodziły dowody lub posiadanie.
671. Drzew wysoko rosnących nie wolno zasadzać, jak tylko w odległości przepisanćy urządzeniami sżczególnemi,. rzeczywiście atrzymywanemi, albo podług zwyczajów ciąglych i uznanych; a gdyby takich urzą- dzeń i zwyczaiów nie było+ to w odlezłto— Ści na dwa metry od linii xozdzielaiącćy dwa dziedzictwa; co-do drzew wysoko ro— snących, a w odległości połowy metru, co do drzew innych, i żywych. płotów.
672. Może sąsiad wymagać, aby wyko- rzeniono drzewa i płoty, którebliżćy sadzo- sane były.
Na czyię własność zachodzą gałęzie drzew sąsiada, ten może wymagać, aby ie sąsiad obciął.
A ieżeli wychodzą korzenie, to ie samwy- ciąć może.
673. Drzewa wśrzodkowym płocie będą- ce, śrzydkowe są tak, iak 1 płoty, i każdy z dwóch właścicieli może wymagać, aby ściętemi były.
161
sivement A celui du cótć duquel łe rejet se troive.
669. Le fossć mitoyen doit ćtre'entretenn a frajs coramuns.
670.'Foute haie qui sćpare des heritages est rópniće mitoyenne, A moins gwil wy ait gu'ua seul des heritages en ćtat de cló- ture, ou Sil ny a titre ou posscession sufli-- sanie au contranre.
671. Il n*est permis de planter des arbres de hante tige qwa la distance prescrite par les rćgłemens partienliers actyellement exi-- stans, ou par les usages constans et recon- nus; et, 4 dćfaut de rćglemens et usageś, qua la distance ge deux metres de la ligne sóparative des deux heritages pour les ar- bres a haute tge, et a ła distance d'un demi- rmttre pour les autres arbes et haies vives.
672. Łe voisin peut exiger que les arbres et haies plantćs a une moindre disiancesoient arrachćs.
Celui sur la proprićtć duquel avanceni les branches des arbres du woisin, peut con- traindre celui-ci a couper ces branches.
Si ce sont les'racines qui avancent surson hćritage, il a droit de lesy couper lui-móme,
673. Les arbres qui se trouvent dans la haie mitoyenne sont mitóoyens comme ła haie et chącun des deux proprictaires a droit de requćrir qw'ils soient abbatus.
669. Fossae eormmunes communibus_ servantur<4mpensis. 670. Sepimenta in praediomum confinio communtia censentur, nisi alterutrum ex prae- diis dumtaxat circumsepiuim SIŁ„ vel ex titulo aut ex congrua possessione conirariium ad
pareat.
671. Arbores proceras plantare haud aliter permissum est, nisi spatio interjecto juxta. peculiares sanctiones actu vigentes, aut constantem receptumque usum. Hlisce regulis de ficientibus, servabitur intervallum duorum metrorum a linea confinit inter tuo praedia quoad praedictas arbores proceras: quo vero ad ceteras plantas viridesque sepes, medit
metri distaniia-sufficiet.
672.„drbores et sepes minori intervallo ,consiłae, cogendi jus est vicino, ut succidantur
et evellantur.
Is, cujus fundo rami arborum vicini żmpendent, hunc potest compellere, ut ramos e08-
dejn succidat.
Sin vero radices in ipsius fundum porrigantur, tune zpsemeł illas amputare potest.
673.„drbores' in sepe comumuni nałae, uti sepes zpsae; coramures sunt, et cuique ex do-
„minis fas est petere, ut dejiciantir.
21
i | | ) R

OpnpzraŁ II O odległości i dzielach pośrzednich, wyma- ganych do pewnych budowli:
674. Kto chcę kopać studnią, albo dół dla odchodów, przy.murze śrzodkowym,
albo nieśrzodkowym; Kto chcetam stawiać|
komin, iakicżkolwiek ognisko, kuźnią, piec;
Przystawić-staynią;
Albo założyć przy tym murze skład soli, lub zbior innych rzeczy źrących;
Obowiązany iest zachować odległość prze- pisaną przez urządzenia i zwyczaie szcze- gółne, względem takich przedmiotów, albo poczynić dzieła przepisane przez też same nrządzenia i zwyczaie, aby*uniknął uszko- dzenia sąsiada.
OppDziarŁ III.
O widokach na własność sąsiada.
675. Jeden z sąsiadów bez pozwolenia dru- giego, nie może wśrzodkowym murze ro— bić żadnego okna, albo otworu w jakimkol- wiek bądź sposobie, choćby nawet w szkła tak osadzone, iżby się nie A ANTI
676. Właściciel muru nieśrzodkowego, zstykaiącego się bezpośrzednie*z dziedzi- ctwem cudzym, może zrobić w murze otwor dla widoku, lub okna z kratą żelazną i z osadą szkieł, która się nie otwiera.
SECTION II.
De la distance et des ouvrages intermedi-. aures, requis pour certatnes constructiohs.
674. Celui qui fait crenser un puts ou une fosse d'aisance pres dun mur mitoyen ou non;
Celui qui vent y constrnire cheminće ou atre, forge, four on fourneau;
Y adosser une ćtable;
Qu ćlablir contre ce mur un magasin de sel ou amas de matieres co1rosives,
Est obligć a laisser la distance prescritepar les róglemenś et usages particuliers sur ces objets, ou a faire les onvrages prescrits par les memes rćglćmens et usages, pour ćviter de nuire au voisin.
SECTION III. Des vues sur la proprićtć de son voisin.
675.-L”an des voisins ne feut, sans le con= sentement de Pautre, praliquer dans le mur mitoyćn aucune fenćtre ou ouverture, en quelque maniere que ce soit, móme 4 verre dormant.
676. Le proprićtaire Jun mur non mito- yen, joignant immćdiatement Vhćritage d'au- trui, peut pratiquer dans ce mur des jours ou fenótres a fer maille et verre dormant.
SECT1I10'IL De intervallo et operibus intermediis ob.aliquas constructiones requisitis.
674. Qui juwta parietem, sive communem sive proprium, puteum aut latrinam ejfodit; Qui.caminum, fusorium, furnum; fornaculam esxstruit;
Qui stabulum;
„Aut salis cellam, vel materiae rodentis cumulum, eidem parieti adponere instituit; Distantiam a sanctionibus vel peculiari consuetudine praescriptam servare tenetur, aut a opera conficere, quae sanctiones ipsae et consuetudo ad vicini damna avertenda de-
SECrio HL
De prospecia in vicini fundum.
cernunt.
675. Ficinus, absqiue alterius vicini consensu, in pariete communi fenestras auż quaevis lumina aperire nequiź, licet źmmobili vitro muniantur. k
676. In pariete non communi, qua: alterius praedio contiguus sit, licei domino, lumina vel fenestras aperuri, quae clathris ferreis et ummobili yitro instructae sint.
Ż
KE A A I ROA kN KA RD||
Dn po am 1a WAZON"ah PR mac MAC A

>
PU"©
<a
Okna takie opatrzone bydż powinny krat- ką Żelazną, wktórćy otwory mieć będą ie- den decymetr(około trzech cali i ośmiu li- miy) naywięcóy, i osadą szkła, która się nie otwiera.
677. Te okna i otwory dlaświatła nie mo- gą bydź niżóy, iak na dwadzieścia sześć de- cymetrów,(ośm stóp) nad podłogę, albo dno pokoiu, który ma bydź obiaśniony, ie- żeli na samym dole, a niżćy, iak na dzie- więtnaście decymetrów(sześć m nad pod- łogę, ieżeli na którćmkolwiek wyższćm pię- trze.
678. Nie można mieć widoków prostych, okien do patrzenia, galeryy, i innych podo- bnych występów na sąsiedzkie dziedzictwo, zamknięte, lub niezamknięte, ieżeli odległość muru, w którym takie widoki są robione, od rzeczonego dziedzictwa nie wynosi dzie więtnaście decymetrów,(sześć stóp).
679. Nie można mieć na takież dziedzi- ctwo widoku z boku, lub ukośnie, ieżcli nie masz odległości sześć decymetrów,(dwie stopy).
Bo. Odległości, o których mowa w po- przedzaiącyh dwóch artykułach rachuią się od zewnętrzney powierzchni muru, w któ rym robi się otwór; a ieżeli iest galerya, lub jakiżkolwiek występ, to od ostatnićy zewnę- trznóy ich linii, aż do linii oddziału dwoch własności.
163
Ces fendtres doivent ótre garnies dan treil- lis de fer dont les maiHes auront un dćci- mttre(environ trois pouces huit lignes) d'ouverture au płus, et d'un chassis A verre dormant.
677. Ces fenetres on jours ne peuvent ćtre śtablis quv'a vingt-six dócimętres(huit pieds) au-dessus du plancher ou sol de la chambre qw'on vent ćclairer, si cest A rez-de-chaus- see, et a dix neuf dócimetres(six pieds) au- dessus du plancher pour les ćtages supćrieurs.
678. On ne peut avoir des vues droites ou fenetres d'aspect, ni balcons ou autres semblables saillies sur Vhćritage elos ou non clos de son voisin, s'il ny a dix-neuf dóci- metres(six pieds) de distance entre le mur ou on les pratique et ledit heritage.
679. On ne peut avoir des vues par cótć ou obliques sur le móme heritage, Sil n* a six dćcimttres(deux pieds) de distance.
680. Lą distance dont il est parlć dans les deux articles precćdens, se cęmpie depuis le barement extćrieur du mur ou Pouver- ture se fait, et, sil y a baleons ou autres semblables saillies, depuis leur ligne extć- rieure jusqwą la ligne de sćparation des deux proprietćs,:
Hujusmodi Jenestrae cancellis ferreis munieńtur, quorum intersećtiones sint unius deci-- metri ad summum'(trium pollicum et octo cuciter linearum), vitrorumque corona muro
infixa manebit.
671. Hlujusmodi fenestras seu lumina efformandi jus non erit, nisi servata a pavimen- to cubiculi, in quo luw immittenda est, intercapedine, nimirum, in dietis infimae habita- tionis viginti sex decimetrorun(octo pedum), et novemdecim decimetrorum(sex pedum)
in ceteris superiorum contignationum.
678. Fenestrae ad prospectum, vel lumina directa aut moeniana, aut quicunque proje- citus super vicini fundum, sive septum sive noń, interdicuntur, nisi parties, in quem ea forent immittenda, a vicini praedio novemdecim decimetrorum spatio(sex pedum) diśtet.
679. Lumina transversa vel obliqua adversus vicini praedium non licet aperire, nisi sex decimetrorum(duorum pedum) intervallo servato.
680. Tntervalla, de quibus in praecedentibus articulis, ab exteriori parietis superficie, in quo lumina aperiuntur, dimentienda sunt; quoad-moeniana vero ceterosque projectus, ab eorum linea exteriori ad lineam utriusque praedii conterminam.:
*

104
Oppbzraz IV. O ścieku zdachow.
681. Każdy właściciel tak powinien zakła- dać dachy, aby deszczowe z nich wody, spływały na iego ziemię, albo na drogę pu- bliczną, anigdy dawać nie może ścieku wód takich na grunt sąsiada swoiego.
ODDZIAŁ V. O prawie przechodu.
682. Właściciel, klórego grunta tak są zamknięte, że nie masz żadnego z nich wyy— ścia na drogę publiczną, może wymagać przechodu przez grania sąsiadów, swoich, dla "użytkowania z dziedzictwa swoiego, ale pod obowiązkiera wynagrodzenia slosowiiego do szkody; którą przeż to sprawić może.|
685» Przechód„ułożony bydź powinien porządnie ztćy stręny, zktówty naykrótsze iest przerznięcie od gruntu zamkniętego do drógi publiezney.
684. Jednakże oznaczony bydź powinien w mieyscu naymniey podległóm uszkodze- niu tego, ua czyim gruncie iest dozwoleny.
685. Sprawa a wynagrodzenie-na przy— padek przewidziany w artykule 682, podle- ga prawn przedawnienia; i przechód powi- nien bydź utrzymywany na dal, chociażby sprawa o wynagrodzenie przyiętą bydź nie mogła.
SECTION IV. De Pógout des toits.
681.'T'out proprietaire dóit ćtablir des toits de manitre que les eaux pluviales s€— coulent sur son terrain ou sur la voie pu- bliqne; il ne peut les faire verser sur lefonds de som Voisin.
SECWION V. Du droit de passage.
682. Le proprićtaire dont les fonds sont enclavćs, et qui na aucune issue sur la voie publique, peut rćclamer ua passage sur le fonds de ses votsins pour"exploitation de soń hóritage, 4 lascharge dune indemnitć preporiionnće au dommage qwil peut occa— stónner.
683. Le passage doit rógulitrement€tre du cótć ou le trajet'est le plas court du fonds enclavć a la voie publique.
684. Neanmoins il doit€tre fixć dans Fene
droit. le moins dommageable a celui sur le
fonds' duquel il est, accordć. 685., Ł/action en indemnitć, dans łe cas revu pąt larticle 682, est prescriptible; et le passage doit ćtre continuć, quoique Pace tion en indemnitć ne soit plus recevable.
SEcTiro IV.
Te tectorum stillicidiis.
681. Proprietarii omnes tecia ita construere debent, ut aquae plwiae in aream propriam aul in publicam viam decidant; in vicini fundum stullicidium immittere nequeunt.
S.E'G T 1:07) M. De jare itineris,
682. Qui praedium ab aliis undique circumchusum possidet, et cui. nullus: ad viam pu- blicam aditus pateat, jus transcundi per ęicini fundum ad GPFUM SLI colendim et ad Jruges exportandas petere potest, ita tamen, ut pro rata damni, quod inde eventfurum sit,
ęicznium seręet zndemnerm.
683. Regulariter in ea parte transitus institui debet, qua brevior a praedio circumsepto
ad viam publicam aditus patet.
684. Tllic tajnen iter conceditur, ubi minus el nocet, per cujus fundum transitus datur. 685. Actio ad indemnitatem, de qua agitur ur articulo 682„ praescrzptioni subjieltur; nec źransiius prohibert potest, licet indemnitalis actioni locus amiplius' non sit.
Sz a w o WOP OO pm" mz w). m na 0 ZZ OPORZE NA„b A Me BDI A 6

ca
5
©=
<p>(»©
Ę
U e
15 ł
h
RI
0
DZIAŁ ML.
O slużebnościach ustanowionych przez czyn człowieka.
ODDZIAŁ: I.
O różnych gatunkach służebności, które mo- gą byd< ustanowione na dobrach.
686. Wolno iest właścicielom ustanowić na ich własnościach, i na zysk ich własno- ści takie służebności, idkie im. zdawać się będą, byleby iednak ustanowione służebno- ści, nakładanemi nie byly: na osobę, albo dla zysku osoby, ale tylko na grunt, i dla grantu; i byleby takie służebności nie sprze- ciwiały się w niczćm porządkowi publi- cznemu.
Użycie i rozciągłość służebności tak usta- nowionych, urządza się podług tytułu, który ie ustanawia; a gdyby takiego tytułu nie było, to według następuiących prawideł.
687. Ustanowicne są służebności, albo dla użytku budynków, albo dla użytku gruntów ziemi.
Służebności pierwszegó gatanku, nazy— waią się.mieyskie, czyli to budynki, kiórym się należą, położone są w mieście, lub we WSI.
Służebności drugiego gatunku, nażywa- ią się wieyskie,
105
CHAPITRE IIL
Des servttudes ćlablies par le fait de Vhomme.
SECTI1%N 1.
Des diverses especes de servitudes qui peu- vent ćtre ćlablies sur les biens.
686. II est permis aux proprictaires d/ćla- blir sur leurs proprićtćs on en faveur de leurs proprićtćs telles' servitudes que box leur semble, pourvu. nćanmoins, que lesser- vices ćtablis ne soienit imposćs ni a la per— sónnć, ni en faąveur de la personne, mais seulement a un fonds et pour un fonds, et pourvu que ces services naient dailleurs rien de contraire a lordre public.
L/usages et Pótendue des servitudtes ainsi ćtablies se reglent par le titre qni les consti- tue, a defant de titre, par les regles ci-aprts,
687. Tes servitudes sont ćtablies, ou pour lusage des batimens, ou pour celui des fonds de terrc.„
Celles de la premiere esptce s'appólent ur- baines, soit que les batimens anxquels elles sont dues soient' situćs 4 la ville ou a la campagne.
Celles de la seconde esptce se uomument rurałes.
CAPU PIM.
De seręttutibus ex hominis facto inductis.
SE CHT OW
De variis servitutum speciebus, quibus praedia subjici possunt. > 4 P)
686. Proprtis praediis aut in eorum utilitatem quaslibet servitutes domino imponere li ceł, dummodo tamen nec personis, nec personarum favore, sed dumtaxat praedia aut prae- dit commodo imponantiq, nec aliunde publico regimini adversentur.
Servitutibus quomodo utendum, et quousque ipsae extendaniur, titulus, quo zmposiiae sunt,-definit; titulo deficienie, sequenies seroaniur regulae.;
687. Servztutes aut in aedium aut in agrorum utilitatem constitutae sunt.
Priores urbanae pocantur, sex ruri, seu in urbe sita sint aedificia, quibus debeniur.
Posieriores rusticae appellantur.

166
m RÓ TU CZA Z A„7 ZET m OKA 4 MDN|
688. Służebności są albo ciągłe, albo prze- rywane. Ciągłe służebności są te, których użycie iest lub bydź' może ciągłe, choć nie
otrzeba, aby człowiek przykładał się do nich rzeczywiście;, takiemi są zbiegi wód, ścieki, widoki, i inne tego gatunku.
Przerywane służebności są te, do których
otrzeba rzeczywistego przyłożenia się czło- wieka, aby były wykonywane; takiemi są prawa przechodu, brania wody, pastwiska, i ivne tym podobne. Ę
689. Służebności są widoczne, albo nie- widoczne.
Służebności widoczne są te, które się sa— me okaznią przez zewnętrzne dzieła, iako to, brama, okno, kanał.
Niewidoczne służebności są te, które nie maią znaku zewnętrznego ich bytu, iak na- przykład, zabronienie nie budowania na pe- wnym gruncie, albo budowania tylko do
oznaczonćy wysokości.
ODDZIAŁ II. Jak się ustanawiaią służebńości.
6go. Służebności ciągłe i widoczne, na-
bywanemi bywaią przez tytuł, albo przez
trzydziestóletnie posiadanie.|, 691. Służebności ciągłe niewidoczne, I słu-
Żebrtości przerywane widoczne, lub niewi-
688. Fues servitudes sont ou continues 6u
discoatinues.. Ties servitudes continues sont celles dont
Pusage est ou peut ćtre continnuel sans avoir
besoiń du fait aclueł del'homme+ telles sont
łes conduites d'eau, les ćgouts, les vues, et
autres de cette espece.
Lies servitudes discontinues sont celles qui" ont besoin du fait. actuel de Phomme pour
śtre exercóes: telles sont les droits de pas= sage, puisage, pacage, et autres semblables.
"689. Les servitudes sont apparentes, 0u:
non':apparentes. Les servitudes apparentes sont” celles qui
s'annocent par des ouvrageś extórieurs, tels qwune porie, unę fenótre, un aqueduc.
Les servitudes non apparentes sont celles qui mont pas de signe extćrieur de leurexi- stence, comme par exemple, la prohibitiou de batir sur un fonds, ou de ne balir qwa une hauteur dćterminće.
SzEcTiroN HL. Comment s ćtablissent„les servitudes.
6go. Les servitudes continues et apparen= tes s'acquitrent par tilre, ou par la posses= sion de trente ans.
691. Lies servitudes continues non appa- renies, et les servitudes discontinues, appa= rentes ou non apparentes, ne peuvent SE
doczne, ustanawialą się tylko na mocy ty- tułu.
tablir qle par Utres.
EG
688. Servitużes continuae sunt, vel non. Servitutes continuae notest esse continuuś: Non continuae dicuntur quae, situsz aquam hauriendi, pascul, 689 Servilutes item apparente Servitutes apparentes sunt, qw aquaeductus. Non apparentes vero, quae nullo„ewterno śum sit aedificare vel aliius tollere.
as indicat
habentur illae, quarum usus cujusrnodi sunt aquaeductus, stillicidia, prosp ut ewerceantur, hominis facto reapse egent; uli sunttran=
aliaque hujusmodi jura; s sunż vel non.
absquę hominis praesenti, facto est aut ectus et similia.
aliquod opus exterius, welutt porta, fenestra,
indicio- patent, veluli sereitutes, quibus veti-
SEcsto IL
Quomodo servitutes inducantur.
6go. Serviłutes continuae et apparentes au
qui runtur.
601. Servitutes continuae non apparentes;
pim tituli tantummodo constitut possurk.
mc A m zwi|| mazi ORO A Z A uzmodk-8
t titulo aut triginta annorum possessione ad-
et non continuae, apparenteś ve! non,. M
KSK PP O«NA
pm ya jaj m
SEKCIE 4
1

Posiadanie nawet od niepamiętnych: cza— sów nie iest dostateczne do ich ustanowienia; iednakże nie można wzruszać teraz służebńo- ści takióy natury, iuż nabytych przez po- siadanie w kraiach, wktórych tym sposo- bem nabytemi bydź mogły.
692. Wyznaczenie oyca familii, waży ty- le co tytuł względem służebności ciągłych 4 widocznych.
695.- W tenczastylko wyznaczenie iest oy- ca familii, gdy dowiedziono, żę dwa grun- ta rozdzielone rzeczywiście, należały do te- goż samego właściciela, i on do tego stanu rzeczy przyprowadził, z którego służebność wypływa. ż sie.
694. Jeżeli właściciel dwóch dziedzictw, między któremi iest znak widoczny służe- bności, tak rozrządza iednćm ztych dzie- dzictw, że kontrakt nie zamyka żadnóćy umo- wy ściągaiącćy się do służebności, ta utrzy- mywać się będzie nadal czynnie, albo bier- nie, na ak grantu alienowanego, albo na gruncie alienowanym. ć FE,
695. Stanowczy tytuł służebności wzglę— dem takich, które się nie nabywaią prawem przedawnienia, nie może bydź zastąpiońnym, tylko przez tytuł uznania służebności, i po- chodzący od właściciela gruntu służebności poddanego.; i
696. Gdy się ustanawia służebność, tóm samćm mniemać należy, Że wszyskko to do- zwolone, cokolwiek potrzebne do ićy uży wania.
167
La possession meme immómoriale ne suffit pas pour les ćtablir; sans cependant. qwon puisse attaquer aujonrd”hui les servitudes de cette nature, dćja acquises par la possession, dans łes pays ou clle pouvaient s'acquerir de cette maniere.
692. lua destination du ptre de famille Yvaut titre a Pegard des seryitudes continues et apparentes.
695. II n*y a destinalion du ptre de fa- mille que lorsqwil est pronvć que les deux fonds actuellement divisćs ont appartenu au mćme proprićtaire, et que cest par lui que les chosćs ont ćtć mises dans Pótat duquel resulte la servitude.
694. Si le proprićtaire de denx hóritages entre lesquels jl existe un signe'apparent de śervitnde, dispose de-Pun des hćrilages sans que le contrat coniienne aucune conyventiom relative 4 la servitude, elle continue. d'ćxi— ster aciiyement ou passivement en faveur du fonds alićnć ou sur le fonds alićne.
695. Le titre constitutif de la servjtude, a Pegard de celles qui ne peuvent s'acqućrir par la prescripiion, ne peut ćtre remplacć que par un titre rcognitif de la servilude, et ćmanć du proprićtaire du fonds asservi.
696. Quand on ctablit une seryiinde, on est censć accorder tout ce qui est nócessaire pour en user.
<
Possessio, licet immemorabilis, ad inducendas has servśtutes non sujficit; attamen ad- versus eas, qude possesszone jam quaesitae sunt, ubi simili modo poterant legitime ad--
quiri, actio. minime datur.
692. In segeituie centinua et apparente patris familias destinatio pro titulo habetur.
693. Patsis familias destinatio tunc tantum adesse censetur, quum duo praedia, mo- do dieisa, in unius dominio exstitisse probatur, et ab ipso in€0 statu posita fuisse, ex
quo servitus Orziur.
694. Sz duorum praediorum dominus, inter quae apparentis servitutis exstet indicium, alterutrum distrahat, et nulla in contractu de servitute mentio fiat, servitus vel passive vel actuwe um praedio alienato, aut pro ejus utilitate, perseverat.
695. Servztutum, quae praescriptione non adquiruntur, titulo haud suppletur, nisi ope documenti, ex quo servitutem recognitam fiutsse a domino praedii seretentis adpareat.
696. Quurm serpitus constituitur, ea omnia, quae ad zpsius usum necessaria sunt, Con=
cessa censeriur.

168 T tak służebność brania wody ze studni cudzćy, pociąga koniecznie za sobą prawo
przechodu.
OpDZIAŁ III. NIÓĆT pó ŻY O prawach właściciela gruntu, któremu na leży się służebność. 7) 2 r©» RA 697. Mający należytość służebności, ma prawo wszelkie dzieła przedsiębrąć potrze- bne do używania służebności i iśy zacho= wania. pa ą 698. Powinien sam podeymować koszta ma takie dziela, amie właściciel gruntu pod- danego slużebności, chybaby tytuł ustana- wiaiący służebność inaczey okazywał.
6gg. W takim nawet przypadku, gdy wła- ściciel gruntu poddanego służebności, 0bo0- »,- wiązany iest przez ty tul łożyć koszta na dzie- ła potrzebne dla używania 1 zachewania słn- żebności, może uwolnić się od takiego xd wiązku, odstępuiąc gruntu poddanego stu Żebności, właścicielowi gruntu, do które- go służebność należy. s. Oooo © 00. Jeżeli podzielone będzie dziedzietwo, dla którego słażebność ustanowiona byla, ta pozostaie dla każdćy części, ale pod tym warunkiem, żeby przezto stan gruntu służ- bowego nie ponosił uciążenia. Tak naprzykład: ieżeliidzie oprawo prze
, l 4» e Ę> chodu, wszyscy współ-właściciele przeż toż
Ainsi la servitude de puiser de Peau a-la fontaine d'autrui, emporte necessairement le droit de passage.
SeEcTrroN IM
Des droits du propictaire du fonds auquel la serytiude est due.
697. Celui auqnel est due une seryitnde, a droit de fatre tous łes ouvrages nócessatres pour en user, et pour ła conserver.
698. Ces ouvrages sont.4 seś frais, et nom A ceux du proprićtaire du fonds assujetti, 4 moins que le titre d'etablissement de la ser- vitude ne dise łe contraire.
699. Dans le cas meme ot le proprictatre du fonds assujetti est chargć par le titre de faire A ses frais les onvrages nócessatres póur Pusage ou ła conservation de la seryliude, ił pqut toujours s'affranchir de la charge, en abandonnant le fonds assujetti au propri- ćtaire du fonds auquel la servitude- est due.
700. Si Phóritage pour lequel la seryjtude a ćtć ćtablie vient A ćtre divisć, la setvitude reste due pour chaque portion, sans nćan= moins que ła condition du fonds assujetti soit aggravee.
Ainsi, par exemple, sil s'agit d'un droit de passagć, tous les coproprićtaires seront
samo mieyśce używać tego prawa powinni.
obligós de Pexercer par. le mćme endroit.
zg
Em
Hinc in seręilute aquae hau
ustus ew alterius fonte juś accessuś necessario continetur.
SkcT1o IIL
De jaribus domim praedit, cui'servitus debetur.
697. Tile, cui servitus debetur, ea opera peragere poteśł, quae ad usum et cońserpalionem
serpiltulis necessaria sunt. M: i bi. R 698. Zujusmogi'żamen opera prop! u? fiuni impensis, non vero seręlentis praedii do- mini, nisi aliter servitutis titulo corwentum su, 699. Praedit servtentis dominus; qul ad servitutem excercendam atque servandam ne-
cessarium Opus in vim titulu aere proprio Jacere. tenetur, praedium derelinquendo favore
proprietarii praedii dominantis, poterit semper ab eo onere se liberare. MOG. SZ praedium, zn'cujus utilitateni serętus est constituta, dividatur, seroitus ułrut
que. debepitur, quin tamen servientis conditio grawior evadat.
Hlinc in servllute itineris per eandem, semitam condomini zier exercere teneniu.

701. Właściciel gruntu służbowego nic takiego czynić nie może, cokolwiekby zmie- rzało do zmnieyszenia używania służebno- ści, i robiło go. nie tak wygodnćm.
Itak nie może odmienić stanu mieyśc, ani przenosić używania służebności na inne mieysce, różniące się od tego, na któróm pierwiastkowo służebność ustanowiona była.
Jednakże, gdyby to ustanowienie pier wiastkowe stawało się bardzićy uciążaiącem właściciela gruntu służbowego, albo mu przeszkadzało do czynienia zyskownych na- praw, może ofiarować właścicielowi drugie- go gruntu inne mieysce, równie wygodne do używania praw iemu służących, 1 ten przychyłenia się swego odmówić nie może.|
70a. Także maiący prawo służebności nie może go-iżywać, tylkó podłag swego tytulu; żadnych odmian czynić nie może, ani w gruncie służbowym, ani w gruncie maiącym prawo służebności, które odmia- ny powiększałyby ciężar gruntu slużbo- wego.
OpDZIAŁ IV. Jakim sposobem służebności ustalą.
03. Ustaią służebności, skoro rzeczy znay= duią się w takim stanie, Że ich iuż używać „nie można. 704. Ożywiaią się na nowo, ieżeli rzeczy przywracaią się na nowo do tego stopmia, że ich można używać, byleby już nie upły-
109
q01. Łe proprietaire du fonds dćbiteur de la servitude ne pćut rien faire qui tende a en diminuer lusage ou a le rendre plus in- commode.
Alnsi, il ne peut changer Petąt des lieux, ni transporter Texercice de la servitude dans un endroit diffórent de eelui ou elle a etć primitivement assignóe.
Mais cependaat, si cette assignation pri- mitive ćtait devenue plus onćreuse au pro- priótaire du fonds assujetti, ou si elle Fem- póchait d”y faire des róparations avantageuses, H pourrait offrir au proprićtaire de Pautrę fonds un endroit aussi commode pour l'e- xercice de ses droits, et celui-ci ne pourrait pas le refuser.
702. De son cótć, celui qni a un dtoit de servitade, ne peut en user que suiyant son titre,, sans ponvofr faire, ni jada le fonds qui doit la servitude, ni dans le fonds.a qui elle
est due, de changement qui aggrave la con- dition du premier.
SBCTTONM AV, Comment les servitudes s eteignent.
703. Les servitudes cessent lorsque les choses se trouvent en tel ćtat quw'on ne pent pluś en user.
704. Elles revivent si les chases sont reta- blies de manitre quon puisse en user; 4 moins qwil ne se soit dćja ćcoulć un espace
701. Praedii servientis dominus nihil agere potest, quo seryitulis usus tmminuatur vel
ravior fiat.
Idcirco praedii statum immutare nequit, ęel seręitutis usum in praedii partem trans
ferre, in qua primitus non fuit adsignata.
Si tamen adsignatio ob exercendam servitutem primitus facta ravior praedii seręien= O 3
żis domino reddatur, vel quominus utiles. reparationes praedio fiarit,
jus tpsi tribużtur,
tmpedimento sit,
aliam partem offerendi, in qua alterius praedii dominus atque com-
miode uti servitute valeat, guin hutę obstandi facultas competat.
702. Qui jure servitutis utitur, serpilutis rnodu'm. a titulo praefinitum excedere nequit, nec tam in praedio seręiente, quam in dominante, quidquam ei licet znnoyare, quo primi
conditio deterior fiat.
SECT ro IV.
«
Quibus modis servitutes exstinguantar. 703. Servitutes exstinguutur cum res ćtn eum staium peryenerint, ut earum amplius nul-
łus sit. usus.
76%.'Servitus revisisci(, si res ita restituantur, uć usui inserytre possint, dummodo ta-
23

170
nął przeciąg czasu dostateczny do mniema- nia, źe wygasła służebność, podług tego, eo iest powiedziane wartykule 707.
705. Ustaie każda służebność, pr i grunt służbowy,.i maiący służebność, zjedno— czone są w iednćy ręce.;
706. Ustaie służebność przez trzydziesto- letnie ióy nieużywanie.
707. Ćzas trzydziestoletni zaczyna bieg podług różnych gatunków służebności,
albo od dnia wktórym ustało używanie słu-
żebności, ieżeli idzie o służebności przery- wane; albo od dnia, w którym uczyniony był akt przeciwny służebności, gdy idzie © służebności ciągłe.
708. Sposób nżywania służebności równie
przedawnieniu podlega, iak sama służebność,
a takim samym trybem.
709. Jeżeli re zew dla którego słu- żebność ustanowiona, należy do kiłku, bra- wem niepodzielności, używanie przez iedne- go znich, przeszkadza przedawnieniu wzgłę- dem wszystkich.
710. Jeżeli pomiędzy współ-właścicićla- mai znaydnie się ieden, przeciw któremu przedawnienie nie może mieć biegu, iak iest małoletni, zachowa on prawo dla wszystkich ianych.
a
de temps suffisant pour faire prósumer Pex- tinction de la seryitude, ainsi qwil est dit 3 Particle 707.
705. Toute scryitnde est ćteinte lorsque le fonds a qui. elle est due, et celui qui la doit, sont reunis dans la móme main.
706. La servitude est ćteinte par le non- usage pendant trente ans.
707. Les trente ans coprmencent Acourir, selon les diyerses especes de servitudes, ou du jour oń Pon a cessć d'en jouir, lorsqwil s'a— git de servitudes discontinues; ou du jour ou jla 6tć fait un acte contraire a la servi-- tude, lorsqu'il s'agit de seryitudes continues.
708. lie mode de la servitude peut se pre- scrire comme la serwitude móme, et de la móme maniere.
109. Si Phćritage en faveur duquel laser vitude est ćtablie, appartient A plusieurs par indivis, ła jouissance de Pun empóche la prescription a Pegard de tous.
710. Si parmi les coproprietaires ił s'en trouve un contre lequel la prescription n'ait pu couric, comme un mineur, il auracon- servć le droit de tous les antres.
men temporis' intervallum minime effluxerit, quo servilus exsiincta praesumitur, quem-
admodum in articulo joj sancitum est.
05. Servitultes exstunguuntut.consolidato in ua eaderzque persona utriusgue praedit 7 Ś q
dłomino.
706.„Amittuntur ron utendo per tringinta annos. 707. Fricennium justa varias servitutum species computatur, vel a die, qua quiś uiz destiterit, st de servitute non continua; rel adie, gua actus servituti contrarius J), Ś
sit, si de continua agatur.
708. Servitutis modus praescriptioni subjacet,, berinde ac servitus ipsa, eodemąque pacto.,
70. Si praedium ad' plures dominos pro indiviso pertineat, usus alterutrius ex ipsis praescriptionem servitutus ipsi praedio debitae quoad omnes impedit, sg
710. Sz inter praedii condominos quispiam irweniatur, adyersus quem praescriptio non
eurrał„ cujusmodi est minar, aliorum omnium jura ex hujus persona servantur.

XIĘGA TRZECIA. O różnych sposobach, przez któ-
re nabywa SŁĘ WLASNOŚĆ.
RZETSAÓ RC z
URZĄDZENIA OGÓLNE.
714. WzŁAsNość dóbr nabywa się i prze- nosi, przez spadek, przez darowiznę mię dzy żyiącemi, albo testamentową, i przez skutek zol)owiązań.
712- Własność także nabywa się przez przybycie albo wcielenie, i przez przeda- w nienie.
715. Dobra.niemaiące pana, należą do narodu.
714. Są rzeczy, ktore nie należą do niko— So, 1 których użycie wspólne iest wszy- śikim.
Sposób ich używania, urządzaią prawa policyi.
115. Wolność polowania łub łowienia ryb, urządzona iest równie prawami szeze— gólnemi.
716. Własność skarbu należy do tego, który go znayduie w gruncie swoim: ieżel; skarb znaleziony iest w cudzym gruncie, w połowie należy do tego który. go znalazł, w drugićy połowie do właściciela gruntu.
171 LIVRE Il.
Des dzfferenites manieres dont on acqutert la propriete.
o iwo
DrsPOSITIONS GENERALES.
711. LA proprićtć des biens s'acquiert:et. se transmet par succession, par donation entre-vifs ou testamentaire, et par Peffet des obligations.
712. La proprietć s'acquiert aussi par ac- cession Ou incorporation, et par prescrip- tion.
713. Les biens qni wont pas He maitre,
w,
appartiennent a PFtat.
714. Il est des choses qui n'appartiennent a personne et dont Dusage est commun 4 tous.
Des lois de police reglent la maniere d'en
-jouix.
715, Jua facultć de chasser ou de pócher est ćgalement rćglće par des lois parlicu- lieres,
716. La proprićtć d'un trósor appariient a:celui qui le trouve dans son propre fonds: si le tresor est trouvć dans lefonds danutrni, il appartient ponr moitić a celui qui Pa de couvert, el pour Pautre moitić au proprić— taire du fonds.
LIBER III
De variis dominii adquirendi modis.
DIisPOSITIONES
RCA MACA
*
GENERALES.
,]u.*BoNORUM dominium adquiritur atque transfertur successione, donalione inter
vos auł testamento,: et in vim obligationum.
712. ddquiritur quoque accessione seu coagmentatione, et praescriptione. 713. Bona, quae in nullius dominio sunt, ad fiscum pertinent. 714. Aliguae res, quoad proprietatem nullius; quoad usum omriibus patent,
farum usus politiae legibus moderatur.
715. /enatio aut piscafio aegque legibus peculiaribus reguntur. 116. Thesaurus in loco proprio inventus incenlori cedit: in alieno repertus, aequis par-
gibus inpentori et dlommino soli tribuitur.
*

172
Skarbem iest każda rzecz, ukryta albo zakopana, do którey nikt okazać nie może
rawa własności, i która przez sam skutek łowi odkrytą była.|
717. Prawa do rzeczy, wrzuconych w mo- rze, do przedmiotów przez morze wyrzu- conych, iakićykolwiek mogą bydź natury, do roślin i ziół rosnących na brzegach mo- rza, urządzone są także ustawami szczegól-- nemi.
"Toż samo także służy co do rzeczy zgu- bionych, których nie ieśt znany właściciel.
TYTUŁ L O spadkach.
DZIAŁ PIERWSZY.
O otworzeniu spadków, i przeyściu po- siadania ich na. dziedziców.
718. Otwieraią się spadki przez śmierć na- turalną, i przez śmierć cywilną. a 119: Otworzony iest spadek przez śmierć cywi ną od momentu, w którym ta śmierc nastąpiła, podług urządzen oddziału II, w Dziale II. Tytułu o używaniu i utracie praw cywilnych. ę
720. Jeżeli kilka osób, które względnie mależały do spadku iedna po drugićy, zgi- nęły przez iedenże przypadek, a nie można
Le tresor est toute chose cachće ou en- fouie, sur laquelle personne ne peut justi- fier.sa proprićtć, et qui est dćcouverte par le pur gffet du hasard.;
717. Lies droits sur les effets jettós a la mer, sur les objets que la mer rejetie, de quelque nature qwils puissent 6tre, sur les plantes et herbages qui croissent sur les ri- vages de la mer, sont aussi rćglćs par des lois particulieres.
Il en est de mómes des choses perdues dont le maltre ne se rópresente pas.
TITRE PREMIER.
Des successzons.
CHAPITRE PREMIER.
De Douverture des successions, et de la saisine„des hóeritiers.
718. Lies successions s'onvrent par la mort naturelle et par la mort civile.
719. La succession est ouyerte par lamort civile, du moment ou cette mort est encou- rue, cosformóment aux disposilions de la seclion II. du chapitre II. du titre de ła jou- issance et de la prięation des droits ciętla
720. Si plusieurs personnes respective- ment appelćes 4 la succession Vune de lau- tre pćrissent dans un mćme ćvćnement,
Thesaurus est quaegque res abdita, vel sub minum esse nemo probare potest, ć
717. Jura in rebus quibuscumque tn, mari herbis, quae in litore crescunt, peculiaribus
Fdem obtinet qwoad res amissas, quarum
KE.U
terra corulita, fortuito reperta, cujus se do- dejectis, vel a mari rejectis in płantis atque
item legibus reguntur, dominus ignoratur.
5OU.5 h
De successitonibus.
CAP
Quemadmodum successiones deferantur,
UT'L>
et bonorum defuncti possessio ipsso jure in
heredes contintuetur.
718. Successióries deferuntur morte naturalt et czptlt. Nora? 19. Morte ciyili successio locum obtinet statum ac ach cwiliter morłuus est, prouł san i
eitum. ficit sectione 11, cap: II, titulo de jucium civ 1 I A * ga0. Quoties plures ad reciprogam successtodem vocałi eodem fato pereant; rnee, quts
ium iisu et amissione.
rr
ee w» r
—

(|
rozpoznać, która wprzód zgiięła, mniema- nie przeżycia oznaczone iest, przez okoli- czności zdarzenia; a gdyby tych nie było, przez moc wieku albo płei. 2a. Jeżeli mieli mniey nad lat piętnaście,
którzy zginęli razem, domniemanie iest, że starszy wiekiem przeżył.
Jeżeli mieli więcćy nad lat sześćdziesiąt, icst mniemanie, że młodszy przeżył.
Jeżeli iedni mieli mnićy niż lat piętnaście, a drudzy więcćy nad sześćdziesiąt, iest mnie-
. 3*.= gw -. manie, ze pierwsi przężyli.
722. Jeżeli ze zginionych razem mieli do- pełnionych lat piętnaście, a ranićy niż sześć dziesiąt, mniemanie est, ze mężczyzna prze— żył, gdy zachodzi równość wieku, ałbo gdy zachodząca różnica iednego roku nie prze- NOSI.
Jeżeli tćyże samćy płci byli, mniemanie przeżycia daiące otwarcie spadku, powinno bydź przypuszczone podług porządku natu- ry: itak młodsza osoba poczytnie się, że przeżyła starszą.
725. Prawo urządza porządek spadku między dziedzicami prawemi: gdyby takich nie Edo: to dobra przechodzą do dzieci na- turalnych; potym do małżonka, który przeżył; a gdyby-i tego nie było, to do na- rodu.
724. Prawi dziedzice obeymuią samóm przez się prawem, dobra, prawa, i wszela-
175
sans quon puisse reconnaitre laquelle est dćcćdće la premiere, la prósomption de survie est dćterminće par les circonstances du fait, et, a leur dćlaut, par la force de Page et du sexe.
721. Si ceux ZA ja ensemble, avaient moins de quinze ans, e plns agć sera pre- sumć avoir sutyćcu.
S'ils ćtaient tons au-dessus de soixante ans, le moins agć sera prósumć. avoir snrvćcu.
Si les uns avaient moins de quinze ans, et les autres plus de soixante, les premiers seront presumćs avoir survćcu.
722.. SI ceux qni ont póri ensemble, avaient quinze ans accomplis, et"moins de soixante, le male est toujours prćsume avoir survćcu lorqwił y a ćgalitć d'age, ou si la diftćrence qui existe n'excede pas une annće.
S'ils 6taient du meme sexe, la presom- ption de survie qui donne onverture 4 la suc- cession dans Pordre de la nature, doit€tre admise; ainsi le plas jeuńe est presume avoir survćcu au plus agć.
725. La loiregle Pordre de sucećder entre les hćritiers legilimes: A leur dófaut, les biens passent aux enfans naturels, ensuite a Pepoux survivant: et, sil ny en apas, a PEtąt.
724. Lies heritiers lćgitimes sont saisis de łein droit des biens, droits et actions du P 7
rzor obierit, innotescere possit, praesumtio superstitis vitae ex facti adjunctis statuitur; hisce vero deficientibus, ab aetatis et sexus robore deducitur. 721. Commorientibus simul tis, qui decimum quintum aetatis annum nondum exple-
verint, tetate major supersixisse. censetur.
Una vero commorientibus iis ui omres annum sexagesimum exegerint, juniorem > Ś 8,
supervixisse praesumendum est.
Quoties aliz decimum yuintum aetatis annum non attigerint, alii vero-sexagesimum
expleverint, primi supervixisse putantur.
722. Quoties ii, qui simul perierugt, decimum* quintum aetatis annum expleverint, sexagestmujn vero nondum altigerint, masculus postremo occubuiśse censetur, sit par. aeias omnibus est, vel si aetatis dispdritas annum non excedit.
Sz vero ejusdern sexus fuerint commorientes, ea praesumtio vitae admitti debet, quae justa naturalem ordiner locum tribuit successiont, ideoque junior seniori superyixisse
praesum złur.
725. Ordo succedendi inter legitimos heredes lege sancitur: isiis vero deficientibus, bona trarseunł ad liberos naturales, deinde ad superstitem conjugem; his vero non exstantibus,
illa fiscus oecupat.
724. Bonis, juribus et uctionibus defuncti, eorumque possessione statim heredes legiti--

174
kie sprawy umarłego, z obowiązkiem zaspo- koienia wszelkich. ciężarów spadku: natu valne dzieci, małżonek który przeżył, i na- rod powinni wyrobić, aby przez sąd wpro- wadzeni byli w po podług form, któte oznaczone będą.
DZLAŁ IL| O przymiotach potrzebnych do obięcia spadku.
725. Aby brać spadek, potrzeba mieć byt w chwili otwarcia spadku.
A zatóm niezdatnemi są do obięcia spadku: 1. Kto poczęty nie iest;
2. Dziecię urodzone, które żyć nie nioże. 3. Kto cywilnie umarł.
26. Cudzoziemiec nie iest przypuszczo- ny: do brania spadku dóbr, które krewny iegó cudzóziemieclub Francuz posiada w kra- iu Państwa, tylko w przypadkach, i po- dług sposobu,„przez iaki Francuz bierze spadek po swórm krewnym posiadaiącym dobra w kraiu tegoż cudzoziemca,'stoso= wnie do urządzeń artykułu 11, w Tytule o używaniu t utracie praw cywilnych.
727. Niegodnemi są do brania spadku ,' i iako niegodni wyłączem są od spadków:
1. Ktoby był skazany, że zadał, albo usi-- łował zadać śmierć nieboszczykowi;
dófunt; sous Fobligation. d'acquit er. toute les charges de la succession: les enfans na- turels, epox survivant et I Etat, doivent se faire envoyer en possession par justice, dans les formes qui seront dóterminćes.
CHAPIFTRE 1L
Des qualitćs requises pour succćder.
725. Pour succeder, il faut nócessaire- ment exister 4 Pinstant de Pouverture de la succession.
Ainsi, sont incapables de succóder;
1. Celni qui n'est pas encore concu;
2. Lienfant qui n'est pas nć viable;
3. Celui qui est mort civilemenit.
726. Un ćtranger nest admis-4 sucećder aux biens que son parent, etranger ou Fran- cais, possede dans le territoire de I”Em- pire, que dans les cas et de la maniere dont un Francais succede Ason parent possćdant des biens dans le pays de cet ćiranger, con- formóment, aux dispositions de Particle 11, au titre de la joułssance et de la privation
*des droits ciędls.
727. Sort indignes de succćder, et, com- mie tels, exclns des successions,
1. Celui qui serait condamnóć pour avótr donnć ou tentć de donner la mort au dćfunt;
mi ipso jure potiuntur; tta tamen,
Naiurales filii, superstes conjux, adque_ ac Jfiscus,
statuentur„ Um pośsesszonem zmimitii deben
ut omnia. hereditaria onera adimplere teneańtur.
o/ficto judzcis et solemnitatibus, qudae
CA PZU, T IL
De qualitatibus, quae ad successionem requiruntur.
25. UŁ succesioni lotus fiat, necesse est, UŁ SUCCESSOF ęxistat e0 teruporis momento ,. quo
hereditaś deferiur. i Quąpropter incapaces succedendi sunt: 1. Qui nondum concepius est;, 2. Infans, qui hałus non sit pitalis;
3. Qui maximam capitis diminutionem passus est.
726, Alienigena non succedit in ea bona, quae ab ejusdem consanguineo alienigena vel
db Italo in. ltaliae regro pośsz
consanguineo succederet in regione ipsius alienigenae
de juriuiu civilium usu et amissione. 27. Asuccesstóne tut indigni arceniur: 1. Qui ob necem ilatam;
dentur, nisi in casibus tisque modis; quibus Ttalus , prouł sanciuium est arżicule XI tr>
proprio
pel ob insidias vitae defumcti structas damnałus el+
acz c oO i, ME. ar"
s
0
EF m NI0 Ż6 wp

2. Któ przeciw nmarłemu zanosił skargę o zbrodnią, która śmiercią iest karana, a ta skarga uznana iest za potwarz.,
3. Dziedzie pełnoletni, który uwiadomio- ny o zabóystwie umarłegó, nię zaniósł o to skargi do sądn.
28. Zaniedbanie takiego zaskarżenia nie może bydź zarzucane wstępnym i zstępnym zabóycy, ani iego powinowatym w takimże stopniu, ani mężowi lub żonie, ani iego braciom, sub siostrom, ani iego strylom, wuiom, ciotkom, ani iego synowcom, sy— nowicom. siostrzeńcom i siostrzenicom.
729. Dziedzic wyłączony od' spadku z przyczyny niegodności, obowiązany iest oddać. pożytki i przychody, których uży- mał od otwarcia spadku.
730. Dzieci niegodnego, biorące spadek prawem własnćm, i bez pomocy zastępstwa, nie są wyłączonemi dla winy oyca; ale ten w żadnym przypadku dopominać się nie mo=
że używania przychodów, na dobrach ta—,
kiego spadku, którego używania pozwolą prawo oycom i matkom na dobrach, ich dzieci. DZIAŁ II O różnych porządkach spadku. OppziaŁ I Urządzenia ogólne.
731. Spadki przechodzą do dzieci i zstę- pnych umarłego, do iego wstępnych, do
e=. o z
173 2. Celui qui a portć contrć le defunt une accusation capitałe jugće calomniense; 3. Tohóritier majeur qui, instruit du meur- ire du dófunt, ne Panra pas dćnoncć ala justice.
728. Le dćfaut de denonciation ne peut etre opposć aux aseendans et descendans du meurtrier, ni A'ses allićs au móeme degrć, ni a son ćpoux ou A soh epouse, ni 4 ses freres on soeurs, nia ses oncles ou tantes, ni a ses neveux et nieces.
729. I/hćritier exclu dela succession ponr cause dindignitć, est tenu de rendre tóus les fruits et les revenus dont il a eu la jonis- sance depuis Ponverture de la succession.
730. Les enfans de Pindigne, venant a la succession de leur chef, et sans le secours de la reprćsentation, ne sont pas exclus pour la faute de leur pere; mais celui-ci ne beut, en aucun cas, róclamer, sur les biens de cetle succession, Pusufruit que la loi accorde aux peres et. meres sur les biens de leurs enfans.
CHĄPETR E: II. Des diępers ordres de successzon. SECTION'L Disposiitions gćnćrales.
131. Lies successions sont dćfćrees aux en- fans'et descgndans du defunt, a ses ascen—
p. Qui contra defunctum capitalem accusatione per calumniam instituerit; 3. Hleres aeliate major, qui, defuneti caedem non ignorans, eandem judici non de-
nunciaęerit.
128. Denunciationis omissio homicidae aseendeniibus, vel desceńdentibus, aut aliis eodem gradu affinibus, ejusye.marito aut uxori, fratribus aut-sororibus, patruis; avun- eulis, amitis, materteris, aut nepotibus, nepiibusque opponi mequit,;
729. Zferes, qui ut indignus a sucęessione arcetur, unięersos fructus atque redztus re- stituit post. delatam successionem ab hereditate. perceptos. Wo
130. Filii ex indigno nati, qui jure proprio nec ope repraesentationis succedunt„ob pa-
tris delicturm a succesione non repelluntur,
Pater vero horum usufructu,
querm lex„im
bonis filiorum utriusque sexus parentibus'aliter tribuit, semper prięatur. CCĄ PU'E. ATE De pario successionis ordine; Sworto L Dispositiones generales, 31 Successiones deferuntur defuicti filiis et descendentibus, ejus ascendentibus et col-
lateralibus, ordine ac modis inferius expositts.

176
„jego krewnych pobocznych ,.w porządku i
podług prawideł niżóy oznaczonych. 39, Prawo wurządzeniu spadku, mie uważa ani natury, ani początku dóbr.
733. Każdy spadek idący na wstępnych, lub krewnych pobocznych, podziela się na dwie części równe, iednę dla krewnych li- nii oycowskićy, drugą dla krewiych lim macierzystey.:
Krewni przyrodni, czy z oyca, czyli z matki, nie są wyłączemi przez rodzonych, ale biorą część tylko wswoićy linii, z za- chowaniem tego, co będzie rzeczono war pl 3-0 tykule 752. Rodzeństwo bierze część w obu- dwóch liniach. j ŻE BABE
"W tenczas-tylko iest przeysście zjedney li- nii do drugićy, skoro się mie znayduie ża- den wstępny, ani krewny poboczny w je- dnćy z dwóch linii.-
734. Po zrobieniu takiego pierwszego po- działu między dwie linie, oyczystą I ma cierzystą, nie następnie więcey podziałów między różnemi gałęziami; ale połowa przy— padaiąca na każdą liniią, należy do dziedzi- ca albo dziedziców naybliższych w stopniach, oprócz przypadku zastępstwa; iak się po- wie niżey. A ś
35. Bliskość pokrewieństwa ustanawia się przez liczbę rodzeń; każde rodzenie na- zywa się słopnzem. A
36: Następstwo stopni składa liniią; na- stępstwo stopnu między osobami, które ie-
dans et 4 ses parens coHatćraux, dans Tor- dre et suivant les regles ci-apres dóterminćs.
732. La Joi ne considere ni la nature ni Porigine des biens pour en regler la suc- cesston.
733. Toute succession ćchue 4 des ascen- dans óu A des collatóraux, se divise en deux parts ćgales: Pune pour les parens de la li-- ghe paletnelle, Fautre pour les parens dela ligne maternelle.
Lćs parens utćrins ou consanguins ne sont pas exclus par les germałns; mais il ne prene nent part que dans leur ligne, sauf ce qui sera dit a Darticlę 752. Jes germains pren- nent part dans les deux lignes,
Il ne se fait aucune dóvolution d'une ligne 4 Pautre, que lorsqwil ne se trouve aucun ascendant,ni collatćral de Dune des deux lignes.
34, Cetie premiere division opórće entre les lignes paternelle et maternelle, il ne se fait plus de division entre les diverses bran- ches; mais la moitić devolue Achaque ligne appartient a Phćritier ou anx hćritiers les «plus proches en degrćs, sauf le cas de la representation, ainsi qwil sera dit ci-apres.
735. La proximitć de parentć s'ćtablit par le nombre de gćnćrations; chaque gćnćra— tion sappelle un degrć.
736. La snite des degrós forme la ligne:
on appelle lżgnć directe ła suite des degrćs
32. Lex, in praesceribendis successionum regulis, bonotum naturam et'originem non
respicił.
33. Hereditas.ascendentibus vel collateralibus delata in duas partes aequaliter diwidi-
tur, quarum una%
lined paterna, altera ex. materna linea conjunctis distributtur.
Uterini vel consanguinet a germanis.non excluduntur, sed in sua linea dumtaxat par- tem habent, habita ratione eoriem, qudae inferius in articulo 382 praescribentur: german
pero in utraque linea partem habent.
Nihil«b una linea ad aliam deyołęitur, nisi omnes penitus alterutrius lineae ascen-
denies aut collaterales desint.
34. Hac prima habiia inter paternam ac maternam lineam bonorum divisione, nulla amplius inter diversos ramos dięisio fit; verum bonorum dimidium, cuique lineae de-
volułtum, ad heredem vel heredes gradu prost
casu, de quo infra.
miores spectat, excepto repraesentationis
135. Ex numero generationum cognationis prosimitas dimetiiur. Unaquaeque gere-
ratio gradus appelalur.
136. Graduum series lineam canstituit; series plurium gradduum inier personas, quarum
ar a©7338 Mo
o* m*
ns„wgF w” mkawoa

dne od drugich pochodzą, iest linią prostą; następstwo stopni między osobami nie po- chodzącemi iedna od drugićy, ale od iedney osoby, iako wspólnego początku, iest Zźnizą poboczną.
Podziela się liniia prosta, na liniią prostą zstępuiącą i wstępuiącą.
Pierwsza łączy początek ze wszystkiemi, którzy od niego pochodzą; druga łączy oso- bę ztemi, od których ona pochodzi.
737, W linii prostćy rachuie się tyle sto- pni, ile iest rodzeń między osobami: i tak sym iest w pierwszym stopniu względem oy- ca; wnuk w drugim; i nawzaiem oyciec i dziad względem syna i wnuka.
158. W linii pobocznóy rachuią się sto pnie przez rodzenia, od icdnego z krewnych do pierwszego początku wspólnego, nie obeymuiąc tegoż początku czyli_szczepu, i od niego do drugiego krewnego.
A tak dway bracia są w drugim stopniu, wuy, stryy i synowiec, siostrzeniec. lub siostrzenica w trzecim; rodzeństwo stryie— czne, wuieczne, cioteczne, w czwartym, i tak następnie.
OpDziaŁ II. O zastępstwie:
139. Zastępstwo iest zmyślenie prawa, przez którego skutek zasiępey wchodzą
177
entre personnes qui descendent'une del'au- tre; lzgne collałćra!ć, la suite des degre4 entre personnes qui ne descendent pas les unes des aulres, mais qui descendent d'un autcur commun.
On distingue la ligne directe, en ligne di. rectę descendante-et ligne directe ascendante.
La premiere est celle qui lie le chef avec ceux qui descendent de lni;. la deuxieme est celle qui lie une personne ayec ceux dont elle descend.
737. En ligne direcie; on' compte autant de degrćs qwil y a de gćnćrations entre les personnes: ainsi le fils est, a Pegard du pere, au premier degrć; le petit-fils au second; et róciproquement du póre et de Paleul a Pegard des fils et petit-fils.
758. En ligne collatćrale, les degrćs se comptent par les gćnćralions, depuis Pun des parens jusques et non compris Pauteur coramun, et depuis celni-ci jusqua Pantre parent.
Ajmsi, deux freres sont au deuxićme de- gre; Ponele et le neveu sont au troisieme degrć; les cousins germains au quatrieme: aimsi de suite.
SECTION IL
De la reprósentation.
739: La reprćsentation est une fiction de la loi, dont Pefłet est de faire entrer les re-
una ab alia generalur, linea rćcta dicitur;
series graduum inter personas, quarum unit
ab alia non generatur, omnes vero a communi stipite originem ducunt, linea collateralis
4 Pr appełlaiur.
Recta linea. in descendentalem et ascendentalem dividitur.; Prumą ula est,-quae stipitem jungit iis personis, quae ab eo descendunt; altera, quae > 4 p Junś P> 9>,
ersonam jungit its, a qutbus descendit. y, ą
737. In recta linea tot sunt gradus quot generationes: hinc filius, respectu patris, est zn przmo gradu; nepos ex filio, in secundo: idemque vicissim dicendum de patre atque
awo, respectu filiorum et nepotum ex filiis.
758. ln linea collaterali gradus enurmerantur per generationes, incipiendo ab uno ex cognatis usque ad ejus auctorem, seu stipitejn communem, hoc tamen demto; et a strpite
descendendo usque ad alterum cognatum.
Quapropter duo fratres duobus inter se.distant gradibus; patruus et nepos tribus distant; patrueles et consobrini germani, quatuor;€t ita deinceps.
SEGTLO. JE De jure repraesentationis.
139. Repraesentatio est legis fictio ,. per guam repraesentantes in locum, gradum et jue ra personarum, quas repraesentant, subingrediuntur.
235

178
, w'mieysce, stopień i w prawa osoby, którą zastępnuią.
_140. Zastępstwo idzie nieskończenie w li- nii prostćy zstępuiącćy.
Przypuszczone jest we wszystkich przy— padkach, bądz gdy dzieci umarłego wpły- waią wspólnie ze zstępnemi dziecięcia, któ- re wprzód umarło, bądź gdy wszystkie dzie ci umarłego przed nim ieszce umarły, a zstępni rzeczonych dzieci zmayduią się mię- dzy sobą w stopniach równych lub nieró- wnych.
74a. Zastępstwo niema mieysca dla wstę- pnych; naybliższy w każdćy ze dwóch linii, wyłącza zawsze bardzićy oddalonych.
742. W linii pobocznóy przyięte iest za— stępstwo dla dzieci 1 zstępnych braci, albo siostr umarłego, bądź gdy przychodzą do spadku wspólnie ze stryiami, wuiami, lub ciotkami, bądź gdy wszyscy bracia i siostry umarlego pomarli. pierwćy, spadek prze- chodzi do ich zstępnych w stopniach ró- wnych, albo nierównych.
743. W e wszystkich przypadkach, w któ- rych zastępstwo iest przyięte odbywa się po- dział przez pnie czyli szczepy: ieżeli tenże sam szczep kilka gałęzi wydał, poddział następuje także przez szczepy w każdćy ga- łęzi, a członki iedneyże gałęzi dzielą się między sobą podług głów.
44, Nie możuh zastępować osób Żyią- eych, ale ie iko, które umarły ńatural- nie, lub cywilnie.
prósentans dans la place, dans le degrć eż dans les droits du reprćsentć.
40. Lia repróseniation a lieu A Pinfini dans la ligne direcie descendante.
Elle est admise dans tous les cas, soit-que les enfans du dćfunt concourent avec łes de- scendans d'un enfant pródócódć, soit que, tóus les enfans du defunt ćtant morts avant lui, les descendants desdits enfans se trouvent entre eux en degrós ćgaux 0u inćgauX.
741. La reprćsentation n'a pas lieu en fa- veur des ascendans; le plus proche, dans chacune des deux lignes, exclut toujours le plus ćloignć.
42. En ligne collatćrale, la reprćsenta= tion est admise en faveur des enfans et de- scendańs de freres ou soeurs du dćfunt, soit quwiłs viennent a successioń concurrement avec des oncles ou tantes, soit que, tous les freres et soeurs du dćfuvt ćtant pródecćdćs; la succession se trouve dóćvolue A leurs de- scendans en degrćs ćgaux ou on inćgaux.
743. Dans tous les cas oh la reprósenta= tion est admise, le partages'opere par souche: si une móme souche a produit. plusieurs branches, la subdivision se fait aussi par souche dans chaque branche, et les mem bres de la móme branche partagent entre eux par tete.
744. On ne reprćsente pas les personnes vivantes, mais seulement celles qui sonż mortes naturellement ou civilement.
ho. In. linea recta descendentali repraeseniatio in infinitum procedit,
Repraesentql żo a
dmittitur tam eo casu, quo defuncti filii concurrant cum descendenti-
bus ab alio praedefuncto filio, quam altero casu, quo, praemortuis omnibus defuncti filiis, horum descendentes un aegquali vel etiam inaequali gradu inter se reperiantur.
841. Repraesentationis jus ascendentibus non tribuitur: propior ascendens in qualibet li-
nea remotiorem extludit.
42. In linea collaterafi j trum aut sororum defuncti, si mortuis omnibus defuncti fratri
juS repraesentationis admittitur inter filios et descendentes fra- ve ti concurrant cum patruis et materteris, sive jam, praee bus et sororibus, successio deferatur eorum descendentibus,
qui in aequali seu indeguali gradu reperzantur.
743. Quoties repraesentatio lociem 00 que śtirpe plures oriantur rami,
tinet„ dioisio fić per stirpes. Si vero ab una eadem- subdivisio in quovts ramwo per sttrpes quoque fit, eł uu, qut
in eodem ramo sunt, hereditatem imter se per capita partiuntur.
44. Non viventes, sed ii tantum, qul jam naturaliter. vel cietliter mortui suńt, reprae-
serdaniur. Is quoque,
cujus hereditas repudiata fuerit, repraeseniart polest..
pa ak CI m a>. OBOP ORA M ŻE N. tk On WRA 6
kika wot 14

Można zastąpić ósobę; po którey zrzeklo się spadku.
ObDDzIAŁ III. O spadkach idących dla zsiępnych.
745. Dzieci, albo ich zstępni, biorą spadek po oycu swoim i matce, dziadach, babach 1 innych wstępnych, bez różnicy płot albo„wiedzi 1 nawet bez wzglę- du na pochodzenie z różnych małżeństw.
Biorą spadek w równych częściach, i po- dług głów, gdy są wszyscy w pierwszym stopniu, i wezwani prawem własnćm; bia— rą podług pnia, skoro idą wszyscy, lub w części prawem zastępstwa.
OppziaŁ IV. O spadkach idących na wstępnych.
q46. Jeżeli umarły nie zostawił ani po- tomstwa, ani brata, ani siostry, ani ich zstępnych, spadek podziela się przez'poło— wy na wstępnych z linii oyczystey, i zlinii macierzystćy. Wstępny, który iest w naybliższym sto- niu, bierze połowę przywiązaną do iego Kas: z wyłączeniem wszystkich innych. Wstępni wtymże samym stopniu, biorą podług głów,
On peut reprósenter celui a la successiom duquel on a renoncć.
SECTION III.
Des successiońns deftróes aux descendans.
745. Les enfans ou leuvs'descendans suc- cedeńt a lenrs pere et móre, aleuls, aieules ou autres ascendans, sans. dislinction de sexę ni de primogćniture, et encore gqwils soient issus de diłfćrens mariages.
I! succedent par ćgales portions et par tete, quand ils sont tons au premier degró et appcłós de leur chef: ils succedent par souche, lorsquils viennent tous ou en par- tie par reprćsentation.
SECTIONMK[V.
Des successions defćróes aux ascendane.
746. Si le' defunt na laissć ni postóritć, ni frere, ni soeur, ni descendans deux, la succession se divise par moilić entre les ascendans de la ligne paternelle et les ascen- dans de la ligne maternelle.
T/ascendant qui se trouve au degre leplus proche, rcecaeille la moitie affectee 4 sa li- gne, a Pexclasion de tons anttes,
Les ascendans au móćme degrć succedent par tele.
NE CIO. Ę
De successione descendentium
145. Fzlii eorumoe dęseendentes succedunt patri et matri, avis utriusque sexus, aliisqiue ascendentibus„ nullo sexus pel aetatis habito discrimine; idque obtinet, eliamsi ex diver-
sis matrimoniis genitć sint.
Filii et descendeńtes, st im primo gradu ommes reperiantur, suoque jure vocenur, ae quis partibus et iń capita succedunt; quoties vero omnes vel eorum aliqui jure repraesenta- tionis succedunt, herediiatem dividunt in slirpes.
SELE TL OVSIVY
De suceessione ascendenlium.
146. Ubi defienctus nidlos reliquit liberos, nec fratres, nec sorores, eorurnyve desceden- tes, hereditas aequis partibus' dięiditur inter ascendentes utriusque lineae, paternae sctli-
cet e£ maternae.
„Ascendens gradu prowimior capit dimidium hereditalis lineae suae tribulum, remotio-
ribus ascendentibus exwclusis.
adscendentes, qut in eodem gradu sunt, succedunt in capita. *

180
747. Wstępni biorą spadek, wyłączaiąc wszystkich innych, tych rzeczy które dali dzieciom swoim, albo zstępnym, umar— łym bez potomstwa, skoro rzeczy dane znayduią się wśrzód spadku w naturze.
Jeżeli przedmioty takie alienowanemi by- ły, biorą wstępni należącą się ieszcze za nie wartość; biorą takżespadek sprawy o zwró- cenie rzeczy, iaką sprawę mógł mieć obda- rowany.
748. Gdy przeżył oyciec i matka osobę umarłą bez potomstwa, ieżeli ta osoba zo- stawiła braci, siostry, albo ich zstępnych, spadek podziela się na dwie części równe, iedna ztych tylko idzie na oyca i matkę, którą między siebie równo podzielaią.
Druga połowa należy do braci, siostr, albo ich zstępnych, podług tego, iak wyło- aone będzie w Oddziale piątym ninieyszego żdzialu.:
749. W przypadku, gdy osoba umarła bez potomstwa, zostawia braci, siostry albo ich zstępnych, ieżeli oyciec albo matka umarli pierwćy, część któraby przypadała na oyca lub matkę umarłego, podług> przedzaiącego artykułu, łączy się do poło- wy przypadaiącćy braciom i siostrom, albo ich zastępcom; podług tego, co wyłożone będzie w oddziale piątym działu.
„747. Les ascendans snecżdent, A Pexclu- sion de tous auires, aux choses par eux donnóes A leurs enfans ou descendans dócć- des sans postćritć, lorsque les objets don- nćs se retrouvent en nature dans la suce cession.
Si les objets ont€tć alienćs, les ascendans recueillent le prix qui peut en ćtre dd. Ils succedent aussi a Paction en reprise que pouvait avoir lę donataire.
748. Lorsque les pere et mere d'une per- sonne morte sans posteritć lni ont survćcu, si elle a laissć des freres, soeurs, ou des de= scendans deux, la succession se divise em deux portions ćgales, dont moitić seule- ment est dćferće au póre et A la mere, qui la partagent entre eux Egalement.
L'autre moilić- appartient aux-freres, soeurs ou descendans d”enx,: ainsi qwil sera expliquć dans la section V du prósent cha* pitre.
749. Dans le cas oh la personne morte sans postóritć laisse des freres, soeurs ou des descendans d'enx, si le pere ou ła mere est predćcedć, la portion qui lui aurait etć devólue conformćment au prócćdent article, se rćunit 4 la moitić dćfćrće aux freres soeurs ou A leurs representans, ainsi qwi sera expliquć 4 la section V. du present chą- pitre.
747. In bonis, quae liberis sine prole defunctis ab ascendentibus donata sunt, dummo= do in eorum hereditate in specie reperiantur, ascendentes exclusive succedunt: ubi vero disiracta fuerint, ascendentes pretium nondum solutum percipiunt, itemque iis actio de retractu competit; quam sibi donatarius reseryasset.
48. Flereditas filii, absque liberis praemortui, reliętis fratribus, sororibus, eorumve descendentibus, in duas aequales paries dividitur, quarum una tantummodo inter patrem et matrem subdividitur; altera vero ad fratres, sorores, eorumwe descendentes pertinety prout infra sectione F' hujus capitis declarabilur. RÓŻY
749. Quofies defuricto sine liberis superstites: sint fratres, sorores, horumve descendentes,
si defuncti pater aut mater diem quoque anie mortuo, ex praescrzpto praecedentis articuli, tatis parti delatae fratrilus, sororibus, vel
cąbitur.
a obierint, ea pars„ quae alteri ex his prae-
deferri debusset, accrescit dimidiae heredi-
iis, qui eos repraesentant, prouł mos expli=
- a m mW. AZAZOOOZ ICE IB R IE NA"0h Pn wn MO A.
a za 2 M=TELJQ a Ata 2
ge W
| SE]
m e ti a

OppzIiaŁ V. O spadkach krewnych pobocznych. q50. W.przypadku, gdy oyciec i matka
osoby umarity bezpotomstwa, umarli pier- wćy, bracia ićy i siostry, albo ich zstępni, wzywani są do spadku, z wyłączeniem wstę- pnych i innych krewnych pobocznych,
Biorą spadek, albo prawem własnćm, albo przez żastępstwo, podług tego, co iest urządzone w oddziale drugim ninieyszego działu.
751. Jeżeli oyciec i matka przeżyli osobę umarłą bezpotomnie, bracia ićy, siostry, albo ich zastępcy, połowę tylko biorą spad- ku. Jeżeli przeżył oyciec tykko albo matka, to biorą trzy czwarte części.
5a. Podział połowy, albo trzech czwar- tych części, przypadaiących na braci, albo siostry, podług wyrażeń artykułu poprze— dzaiącego, odbywa A, między niemi w ró- wnych częściach, ieżeli są wszyscy z jedne- o łoża; a ieżeli są z różnego łoża, to się deicże podział przez połowę między dwie liniie, oyczystą i macierzystą, umarłego; rodzeństwo bierze część w obudwóch liniiach, a przyrodni z.oyca lub z matki, każdy wswoićy linii tylko; ieżeli bracia lub sio- stry zjednćy tylko są strony, biorą całość z wyłączeniem wszelkich innych krewnych drugićy linii.
181
SECTION. V. Des successions collatćrałes.
750. En cas de predćces des póre et mere dane personne morte sans postćritć, ses freres, soeurs ou leurs descendans sont ap- pelćs-a la succession, a Pexclusion des ascen= dans et des autres collatćraux.
Ils succedent, ou de łeur chef, ou par re= presentation, ainsi quil a ćtć reglć dans la section II du present chapitre.
751. Si les pere et mere de la personne morte sans postćritć lui ont suryćcu, ses freres, soeurs ou leurs representans ne sont appelćs qua la moitić de la sucesssion. Si le pere ou la mćre seulement a suryćcu, ils sont appelśs a recueillir les trois quarts.i
752. Lie partage de la moitić ou des trois quarts dćvolus anx freres ou soeurs, aux termes de Particle prócćdent, s'opere entre eux par ćgales portions, s'ils sont tous du meme lit: s*ils sont de lits diffćrens, la di- vision se fait par moitić entre łes deux li- gnes paternelle et maternelle du dćfunt; lćs germains prennent part dans les deux lignes et les utćrins et consanguins chacun dans leur ligne seulement: s'il ny a de freres ou soeurs que d'un cótć, ils sucećdent A la to- talitć, a Pexclusion de tons autręs parens de Pautre ligne.
SECT O, V: De successione collateralium.
150. Defuncto absque liberis eo, cujus pater et mater antea decesserint, ejus fratres, sorores, eorurnque descendentes, ad successionem vocaniur, exclusis reliquis ascendentibue
aliisque collateraltbus.
Ipsi pero pel succeduni jure proprio, vel jure repraesentatienis, eo modo, quo seciione 1]
hujus capitis statutum est.
151.- Quoties pater et mater ejus, qui absque liberis decessit, superstites sint, tune fra= tres, sorores et qui eos repraesentant, ex semisse tandum heredes sunt. vero solus pater vel sóla mater superstes sit, dodrantem consequuntur. ka
152. Dięisio semissts aut dodrantis fratribus sororźbusve delati in casibus praecedenti
articulo stalutis, fit inter eos aequls partibus, qguoties ex eodem matrimonio omnes proge- niti sin£; quoties vero ex alio matrtmonio nati sint, dięisio semissis vel dodrantis fit aequis partibus inter lineas paternam et maternam defuncii; germani in utraque liń em partem asseguuntur; uterini veroet consanguinei quique in sua solum linea partein habent: existentibus vero fiatribus aut sororibus ex uno tantum latere junctis, isti integram here= ditatem capiunt, ceteris alterius lineae conjunctis exclusts.

I o kRczm
z31
53. Gdyby nie było braci lub siostr, al-- bo ich zstępnych, i gdyby nie było wstę puych z jAĘ lub zdrugićy limi, spadek przechodzi w połowie do wstępnych pozo- stałych przy życiu, aw drugićy połowie do Akg bliższych krewnych drugiey linii.
Jeżeli jest zbieg krewnych pobocznych w tymże samym stopniu, dzielą się podług łów. 3 754. W przypadku artykułu poprzedza jącego, oyciec albo matka pozostała przy= życia, ma używanie przychodów trzecićy części dóbr, do których własności nie bie- rze spadku.
755. Krewni dalsi nad dwunasty stopień, spadku nie biorą.
Gdyby do brania spadku nie było w je- dnóy linii krewnych którzy spadek brać mo- gą, to krewni z drugićy linii biorą wszystko-
DZERAAZCOTE O spadkach nieporządkowyh. Oppziaz 1
Q prawach dzieci naturalnych, na dobrach oyca ich lub matki, i o spadku po dzie- ciach nałuralnych umarłych bez po- tomstwa.
756. Dzieci naluralne nie są dziedzicami: prawo w ten czas tylko dozwala im praw na
753. A dófant de freres on soeurs ou de descendans deux, et a defaut d/ascendans dans Fune ou Pautre ligne, la succession est deferee pour moiliś aux ascendans survi- vans, et„ele Pautre moilić aux parens les plus proches de Tautre ligne.
Sil y u concours de parens collatóraux au móćme degrć, ils partagent par tóte.
754. Dans le, cas de Varticle prócedent, le póre ou la mere survtvant a Pusufruit du tiers des biens auxquels il ne succede pas en proprićte.:
155. Iućs parens au-dela du douzieme de- grć ne succedent pas.
A defaut de parens au degrć_- successible dans une ligne, les parens de Pautre ligne succedent pour le tont.
CHAPITRE IV. Des successions trregułieres. SECTION|.
Des droits des enfans naturels sur les bieris de leur pere ou mere, et de la succes- SLON ILG enfans nałurels decedćs sans posterite.
756. Les enfans naturels ne sont point hó-
ritiers; la loi ne leur accorde de droits sur
153. Deficientibus frairibus, sororibus, atgue ex ipsis descendentibus, el deficientibus quoque ascendentibus alterutrius lineae, dimidia hereditatis portio ascendentibus, qui su= persunt„ altera vero dimidia procimioribus cognatis alterius lineae defertur.
Coliateralibus pari gradu concurtentibus, heredilas inter eos dividitur per capita. 4
154. In casu praecedentis articuli pater aut mater superstes habet usumfructum tertuae partis bonorum, quorum propriełas ad neutrum ipsorum pertinet.
755. Cognati ultra duodecimum gradum ad successionem non admittuntur.
Cognatis intra duodecimum gradum ron ewskantibus in una linea, cognati ex altera
linea uniyersam capiunt herediiatem.
© A POOFACOTYM. De exwtraardinariis successionibus.
SUELGT TORS:
De juribus filiorum naturalium in bonis patris vel matris, et de jure succedendi filiis naturalibus, qui sine liberis decesserunt.
156. Naturales filii heredes non sunt: lex risdem nullum jus tribuit in bonis/patris a=
trisce defunctae, nisi rite agniti fuerint.
Nullum praeterea jus iisdem naturalibus filii
1 benis cognatorum-patris vel matris e« lege compelit.
U
s""A"M
"EJ 2 mm

fd
dobrach umarłego gra ich lub matki, gdy prawnie uznane były: Żadnego im prawa nie daie na dobrach krewnych oyca ich, lub matki.
57. Prawo dziecięcia naturalnego na ma- jątku oyca iego lub matki umarłych, urzą- dzone iest podług tego, co nasiępuie:
Jeżeli oyciec albo matka zostawili zstę— pnych prawych, takie prawo rachnie się wtrzecity części, części dziedzicznćy:, któ- rąby miało dziecię naturalne, gdyby było prawe; a w połowie gdy oyciec albo matka nie zostawiaią zstępnych, lecz wstępnych tylko, lub braci, albo siostry; w trzech zaś czwartych częściach, gdy oyciec albo matka nie zostawiaią ani zstępnych, ani wstępnych, ani braci ani siostr.
58. Dziecię naturalne ma prawo do cało- ści dóbr, skoro oyciec iego albo matka, nie zostawia krewnych w stopniu zdatnym do brania spadku.;;
759. Gdyby dziecię naturalne umarło pierwey, dzieci iego albo zstępni mogą upo- minać się o prawa oznaczone artykułami poprzedzaiącemi.| i 4
760. Naturalne dziecię, albo iego zstępni obowiązani są rachować na część, iaka im z prawa przypada, wszystko to, co odebrali 4. oyca albo matki,(ni których spadek iest otwarty, i cokolwiekby poddane było po- wrotowi, według prawideł ustanowionych w oddziale drugim, działu VI ninieysze- go Tytułu.;;.
761. Zabronione im iest wszelkie dopomi- nanie się, skoro odebrali za życia oyca ich
: 183
les biens de leur pere ou móre dćcćdćs, que lorsqwils ont€tć lpaleegi reconnus. Elle ne lenr accorde aucan droit sux les biens des parens de leur pere ou mere.
757. Le droit de Penfant naturel sur les biens de ses pere ou mere dócćdćs, est ró glć ainsi qwil suit:
Si le pere ou la mtre a laissć des descen- dans legilimes, ce droit est d'un tiers de la portion hćrćditaire qne Penfant naturel en- rail cue sil edt ćtć lógilime; il est de la moitić, lorsque les pere ou mere ne laissent pas de descendans, mais bien des ascendans ou des freres ou soenrs;*il est des trois qnarts, lorsque les pere ou mere ne laissent ni descendans ni ascendans, ni freres ni soeuts,
758. Eenfant naturel a droit a la totalite des biens, lorsque ses pere ou mere nelais— sent pas de pares au degrć successible.
759. Em cas de pródćces de enfant natu= rel, ses enfans ou descendans peuvent ró- clamer les droits fixćs par les articles pre— cedens.
760. L?enfant naturel ou ses descendans sont tenus dimputer sur ce qwils ont droit de preterldre, tout ce qwils ont regu du pere ou de la mere dont la succession est ouverte, et qui serait sujet a rapport, d'a- pres les regles etablies a la section II du cha- pitre VI du prćsent titre.
761. Toute reclamation leur est interdite, lorsqwils ont regu, du vivant de leur pere
151. Jus filii naturalis in bonis patris'aut matris defunctae sequentibus modis regitur:
Quoties pater aut mater legitimos descendentes reliquerit, naturalis filius jus Aabet ad adsequendum trienitem illius portionis hereditariae, quae ad eundem spectaret, si ex justis nuptiis natus esset;-quoties pero pater vel mater nudllos reliquit descendentes, sed tantum ascerudenies, vel fratres auł sorores, tumnc flius naturalis semissem praedictae portionis conseguitur; quottes demum nulłos ejus pater vel mater relique,it descendejntea, ascenden= żes, fratres aut sorores, tunc naturalis filine dodrantem praedictae portionis capit,
58. Filius naturalis jus habet ad uniyersam hereditatem, quoties_ejus pater vel mater decedant nullis relictis cognalis intra legitimum successtonis gradum. i
159. Filio naturali praemoriente, ejus filii aut descendentes juribus superius statutie
ruuntur. i ć 2P,
160. Filtus naturalis, ejusve descententes, in portionem sibi competentem conferre de- bent, quidquid'a patre peł matre, quorum successio defertur, accepertni, dummodo. id. collationi, juxta regulas sect. II cap. FT hujus tltuli, obnoxium.sit. ją
161 Filiis naturalibus eorumque descendentibus quacpis quaerela interdieitur, st semis-
"

154
lub matki, połowę tego, co im iest przy- znane Pac poprzedzaiącemi, z wy- rażnćm oświadczeniem z strony oyca ich lub matki, że iest ich zamiarem pozostawić na- turalne dziecię tylko przy części, którą mu naznaczyli. A)
W przypadku gdyby ta część mnicysza była od połowy tego, coby się należało na- turalnemu dziecięciu, może dziecię do- pominać się tylko o dodatek potrzebny do całkowitego uzupełnienia tey połowy.
762. Urządzenia artykułu 157 1 758, nie służą dzieciom zcudzofoztwa lub.kazirodz- twa. e
Prawo alimenta im tylko dozwala.
763. Alimenta takie urządzone są według możności oyca lub matki,.1 liczby oraz ia- kości prawych dziedziców. Pa,
764. Skoro oyciec albo matka dziecięcia z cudzołoztwa lub kazirodztwa, nauczyli go sztuki mechanicznćy, albo iedno znich ża- życia swego wyznaczyło mu alimenta, dzie- cię nie mioże się niczego dopominać z ich spadku. A;
765. Spadek po dziecięciu naturalnem, które bezpotomnie umarło, przechodzi do oyca albo matki, który lub która go uznała; albo wpołowie do oboyga, ieżeli go oboie nznali.| AA
766. W przypadku poprzedniczey śmier-
ei oyca i matki naturalnego dziecięcia, do-
ou de leur mere, la moilić de ce'qui leur est attribuć per les articles prćcedens, avec dóclaration expresse de la part de leur pere ou mere que leur intenlion est de rćduire Penfant naturel a la portion quils lui ont assignće.
Dans le cas oh cetie portion serait infć- rieure'a la moitić de ce qui devrait revenir a VP enfant naturel, il ne pourra róclamer que le supplćment necessaire pour parfaire celte moitić,
762. Lies disposiliońs-des articles 757 et
i 758 ne sont pas applicables aux enfans adul-
tćrins ou incesiueux. La loi ne leur accorde que des alimens. 763. Ces alimens sont rćglós, eu ćgard aux facultćs du pere ou de lamere, aunom- bre et a la qualitć des hćritiers legilimes. 64. Liorsque le pere ou la mere de Pen= fant adultórin ou incestueux lui auront fait apprendre un art mćcanique,"ou lorsque l'un deux lui aura assurć des alimens de son Vivant, I enfant ne pourra ćlever au- cune róclamatior: contre leur succession. 65. La succession de 1] enfant naturel de cćdć sans postćritć, est dćvolue au pere ou a la mere qui Pa reconnu; ou par moilić A tous les denx, s'il a ćte reconnu par I un et par I'autre. 766. En eas de pródeces des porę et mere de Penfant nalurel, les biens quil.en avait
sern portionis superioribus articulis iisdem filiis tributae a patre vel matre pzyvente accepe- _rint, cum expressa declaratione, guod eam tantum ipsi ęelint esse filii naturalis portionem,
UAM eidem assigna rumnt.
Quoties vero portio assignata semissemi portionis ad naturalem filium speciantis non aequet, sola ipsi filio aclio competit, ud quod praedicto semuissi deest, suppleatur.
62. Disposita in articulis j5y et 158 filios adulterinos aut incestuosos non respiciunt.
Hisce lex alimenta dumtaxat tribużt.
163. Alimenia haec pro viribus patrimonii patris yel matris, et pro numero e£ qualitate
heredum legitimorum moderantur.
764. Quoties puter aut mater incestuosum vel adulterinum filium mechanicam artem
edocuerint, vel guoties alteruter eidem' de alimentis viyens prospexerit, filius nihil am=
plius ex ipsorum herediiate petere poterit.
765. Hereditas filii naturalis absque liberis vita functi devolęitur ad patrem vel matrem, ui quaeve eum agnoęerit; vel sz ab utroque agnitus sit, eorum quisque dimidiam pqrtem
consequitur,
66. In bonis, quae filius naturalis a- patre gel matre praemortua accepit, si in Ipsius hereditate in specie reperiantur, succeduni fratres et sorores legitimi: actiones€% retractu,
me zzz O NN NN„m ZZO UDNOZ w R W ÓKAK NA Mak NN AK| CA
+ Netz+4

TY JE>
It
4 Ją
et |
bra które od nich odebrało, przechodzą do braci i siostr prawych, ieżeli się wśrzód spadku znaydują w nat urze: sprawy ozwró- cenie rzeczy, ieżeli to wypada, albo war tość tych dóbr alienowanych, ieżeli się ie- szcze należy, wracaią się równie do braci i siostr prawych. Wszelkie inne dobra prze- chodzą do braci i siostr naturalnych, albo do ich zstępnych,
OpDziaŁ II.
Q prawach pozostałego przy życiu współ- mnałżonka i Narodu.
767. Skoro umarły nie zostawia ani kre- wnych w stopniu spadkowości, ani dzieci nąturalnych, dobra spadku należą do po— zostałego przy Życiu małżonka, który się nie rozwiódł.
768. Gdyby nie było małżonka SRC łego przy Życiu, spadek należy do Narodu.
769. Pozostały przy Życiu małżonek, i administracya dóbr narodowych, którzy roszczą prawo do spadku,„obowiązani są postarać się o przyłożenie pieczęci, i spo- rządzenie inwentarza w formach przepisa- nych na przyymowanie spadku, z dobro- dzieystwem inwentarza. 2%
770. Powinni wymagać wprowadzenia sie- bie w posiadanie od"Trybunału pierwszey instancyi obrębu, w którym otworzony iest spadek."Trybunał nie może nic stanowić na takie wymaganie, póki nie poprzedzą troiste doniesienia i zawieszenia uwiadomień w formach zwyczaynych; i póki wysłucha- ny nie będzie Prokurator Cesarski.
185
regus, passent aux freres ou soeurs legiti- mes, Sils se retrouvent en nature das la succession:. les actions en reprise, sil en existe, ou le prix de ces biens alićnćs, sil est encore di, retournent ógalement aux fveres et soeurs łegitimes.'T'ous les autres biens passent aux freres et socurs naturels, ou a leurs descendans.
SECTION IL
Des droits du conjoint suryiyant et de D Etat.
767. Lorsque le dćfunt ne laisse ni parens au degrć successible, ni enfans naturels, les biens de sa succession appartiennent au con- joint non divorcć qui lut survit.
768. A defaut de conjoint survivant, la succession est acquise a| Etat.
769. Le conjoint survivant et Padministra- tion des domaińes, qui prólendent droit 4 la succession, sont tenus de faire apposer les, scellćs, et de faire faire i4*entaire dans les formes prescerites pour Pacceptation des sućcessions sous bćnćfice d”inventaire.
770. Ils doivent demander Penvoi en pos- session au diribunal de premiere instance dans le ressort duquel la succession est ou- verte. Ee tribunal ne peut staluer sur la dęmande qwapres trois publications et affi- ches dans les formes usitćes, et apres:avoir entendu le procureur impćrial,
sz quae sunt, wel pretium bonorum nondum solutum, aeque ad eosdem fratres et sororeś
legitimos spectant.
Cetera bona ad fratres et sorores naturales eorumwve descendentes transeunt.
SSC LQźWI. De juribus superstitis conjng.s et fisci.
167.. Cum quis sine cognatis intra. legitimu
m successionis gradum ćc sine filiis naturali O
bus. obierit, tpsius bona ad conjugem superstitem speciani„ diyortii causa non sejuncitum, 768. Conjuge deficiente heredztatem fiscus occupat.
709. Conjux superstes et fiscalis adminis
(o)
tione hereditatis cum beneficio znęentarii, praescripłas.
trator, qui de successione coniendunt, curare tenentur, ut hereditariae res obszgnentur, et inyentarium:cor
eficiatur Justa formas pro adi-
170: A tribunali primae instantiae, in cuju$ Jurisdictione successio delata est, petere de ent, uł im bonorum possesstonem zmariuttarntur.
24

1060
e) L 2
771. Pozostały przy życiu małżonek, obo- wiązany iest nadto obrócić na zysk rucho- mości,. albo dostateczne dać zaręczenie za- bezpieczaiące powrócenie ich w całości, na przypadek, gdyby się stawili dziedzice po umarłym, w przeciągu trzech lat: po upły- nieniu czasu tego, znosi się zaręczenie.
772. Pozostały przy życiu małżonek, albo administracya dóbr narodowych, którzyby nie dopełnili formalności względem nich przepisanych, mogą bydź skazani na wyna- grodzenie szkód i straconych zysków dzie- dzicom, gdyby się ci stawili.
773. Urządzenia artykułów 769, 770, 771, 3 772, wspólne są dzieciom naturalnym, przywołanym w braku krewnych.
DZAPACBYY.
w Przylęciu i zrzeczeniu się spad t ÓW,
OpDZIAŁ I. o Przyięciu. 4. Spadek przyięty bydź może po pro- s: bezwarunkowo, albo z dobrodziey—
stwem inwentarza. 75. Nikt obowiązany nie 1est przyymo- wać spadek, który na niego przechodzi.
771. L?6poux surviyant est encore tenu de faire emploi du mobilier, ou de donner caution suffisante pour€n assurer, la resti- tution, au cas ou il se presenterait des hóri- tiers du dećfunt, dans Iintervalle de trois ans: apres ce dćlai, lacaution est dćchargće.
772. L?ćpoux survivant ou Padministra— tion des domaines, qui n'auraient pas rerń= pli les formalitćs qui łeur sont respective- ment prescrites, pourront€tre condamnós aux donimages et intórćts envers les hćriti- ers, sil s'en represente.
773. Les dispositions des articles 769, 770, 771 et 772, Sont communes aux enfans na- turels appelćs a dćfaut de parens.
CH A PTIA EB; M
De Pacceptation et de la repudiation des SUCCESSLONS.
SECTION£ De Dacceptation.
774. Une succession peut ćtre acceptee purement et simplement, ou sous bónefice d'inventatre.
775. Nul n'est tenu d'accepter une succęs- sion qui lui est ćchue.
Tribunal vero nihił-decernere potest, nist trina praemissa promułgatione, consuetis mo
dis adfixa, et audito regio procuratore.
771. Superstes conjiux tenelur praeterea rerum mobilium pretium collocare, ęel idonee cavere, se illas restituturum, si defuncii heredes intra trienniuum copiam sul fecerint;-quo
temupore elapso, caidzo exslingudlur.
772-
Cońjux superstes aut| fiascalis adnainistrator, qui. słatutas ipsis respective formas
neglexerint, ad refectionem dańmnorum et ejus, quod interest, erga heredes, si qui sunt,
damnari poterunt.
3, Praescripta in articulis 769, 770, 771> 772, nalurales quogue filios ad. successio= nem defuncii, deficientibus cognatis,:pocatos respzciuńt,
DAP U D.V:
De hereditatum aditione et repudiationes
SEcm1o: I De aditione hereditatis,
1774. FTereditas adiri potest ptre el sianpliciter, vel cum beneficio inyentarit. 170-, Neimo sibę delatam herediląteim adire cogitur."
> am m OE NP m MDA TĄ,
=<dliy i-uaże

176., Mężatki nie mogą przyymować wa- ą_% EKO R Żnić spadku, bez upoważnienia na to od ich mężów, albo od sądu, stosownie do urzą- dzeń Działu VI. w Tytule o Małżeńsiwie
Spadki przychoodzące ną małoletnich, al- bo bezwłasnowolnych, nie mogą bydź waż- nie przyiętemi, tylko według urządzeń Ty= tułu o Matoletności, Opiece i Usamowol- mieniu,
777. Skutek przyięcia cofa się do dnia 0- twarcia spadku.
778. Przyięcie może bydźz wyraźne, lub niewyrażne; wyraźne iest, gdy się przyy= muie tytuł lub przymiot dziedzica, w akcie urzędowym, albo prywatnym;. iest niewy- razne, gdy dziedzic taki akt'czyni, który okazuie konieczny domysł, że ma zamiar przyięcia,- i któregoby gktu nie miał prawa uczynić, tylko iako dziedzic.
179. Akita samniego ledynie zaćhowania, dozoru, adiministracyi tymmozasowey, nie są aktami przyięcia spadku, ieżeli przyięty nić był tytuł łub przymiot dziedzica,
1350. Darowizna; przedaż, albo przenie-
sienie, które czyni ieden ze współ- dziedzi- ców praw swoich spadkowych, bądź dla ob- cey osoby, bądz dla wszystkich współ „dziedziców, bądź dla niektórych z nich, pociąga za-sobą z jego. strouy przyięcie spadku.
"Toż samo także służy: 1. Co zo zrzecze- nia się nawet dobroczyńnnego,: które czyni
187
776. Lies femmieś marićes ne peuvent pas valablement accępter une succession' sans Pautórisation de lenr mari ou de justice, conformóment aux dispositions du chapitre VT da litre du mariage.
Jes successions ćchues aux mineurs et aux interdits, ne pourront ótre valablement ac— ceptóes que conformćnient aux dispositions du titre de la mminoritć, de la tużelle et de Ł ćmancipation.
777. Leffet de Vacceptation remonte au jour dę Pouverture de la succession.
73. L/aceeptation peut ótrę expresse ou tacite: elle est expresse, quand on prend lę titre ou la qualitć d'hóritier dans un acte authentique ou privć; elle est tacite, quand Phćritier fait un acte qui suppose nócessai- rement son inatention d'accępter,. et gnwil maurait droit de faire qu'en sa qualilć dhć- ritier. j
79. Lies actes puręment conservatoires, de surveillance et d'administratión provisoi- re, ne sont pas des actes d'adition d”hćre- ditć, si Don my a pas.pris le titre ou la qualitć d'hćritier.
780. Lua donatien, vente ou transport que fait de ses droits successifs un des cohóri- tiers, soit a nn ćtranger, soit A tous ses co- heritiers, soit a quelques-uhs d'enx, em- porte de sa part accępłalion dć la succesu sion.
II en est de móme,'1. de la renonciation, meme gratuile, que fait un des hóritiers au
115. Mulieres riuptae hereditatem jure adire nequeunt, nisi piro vel judice auctorante,
prout cap. VI, żżłulo de nuptiis, sancitum est.
Hiereditates minoribus aut interdictis delatae adźri jure nequeunt, nisi iis seryalis, quae titulo de minoribus, tutela et emancipatione, statuta sunt.
771.-Aditionis e/fectus retrotrahitur ad diem delatae hereditatis.
ge Hłereditatis aditio expressę vel tacite fieri polest: expressć, quoties aclu authentico opel przyato titulus et qualitas heredis sumuntur; tacite pero, quando heres ea gerit,' ee
quibus necessario. adeundi voluntas praesumitur,
gerere nequlretl.
et quae absque heredis qualitate jure
179.„dctus merae conservationi", custodiae, vigilantiae, vel temporariae administratio- nis, hereditatis aditionem non constituunt, nisi samuł tilulus et qualitas heredis sumdantur. 780. Donatio, venditio,'aut jurium hereditariorum cessio ab aliquo eoherede facia,
Jawore sięe extranei, sive coheredum omnium, vel unius ex żpsis„
quoad eundem.' operantur. Idem obtinet, eohteredum;
hereditatis aditionem,
1. renunciatio, licet gratuita, a voherede facta favore unius vel płuriuwm
*

188
jeden z dziedziców na zysk iędnego, lub kilku ze współ-dziedziców swoich.
2. Co do zrzeczenia się, które czyni na- wet dla zysku wszystkich współ- dziedziców bez różnicy, skoro odbiera wąrtość zrzecze- nia się swolego.
781. Gdy osoba otrzymuiąca spadek, umarła, nie uczyniwszy zrzeczenia się, al- bo nie przyiąwszy spadku, wyraźnie. lub niewyrażnie; dziedzice po niey mogą przyiąć spadek, albo go odstąpić, prawem wła snćm.
782. Jeżeli nie masz zgody między dzie- dzicami do przyięcia, albo BSE yienia spad- ku, powinien bydz przyięty z dobrodziey- stwem ińwentarza, j
783. Pełnoletni nie może sprzeciwiać się przyięciu spadku, wyraźnemu lub niewy:- raźnemu, przez siebie uczynionemu, tylko w tym przypadku, gdyby w takim przyię< ciu był oszukanym przez podstęp: nigdy nie może zrzucać się z przyięcia pod pozo- rem ukrzywdzenia, wyląwszy tylko przy- padki, w których spadek byłby zniszczony, albo zmnieyszony o więcćóy niż połowę, przez odkrycie testamentu nieznanego w shwili przyłęcia.
OppziaŁ II o'Zrzeczeniu się spadków,
784. Zwzeczenie się spadku nie iest do- mniemane: czynionę bydź inaczey nie może, tylko w, kancellaryi Trybunału pierwszćy instancyl, w okręgu w którymi spadek iest
profit d'un ou de plusieurs de ses cohćri- tuiers;
2. De la renonciation qu'il fait móme au
profit de tous ses cohćritiers indistincte= ment, lorsqwił regoit le prix de sa renon- ciation.
SIL ad>
781. Lorsque celui A qui une successton
4,». 1 A U
est ćchue, est dćcedć sans Pavoir rćpudiće ou sans l”avoir accepiće expressćment 0u tacitement, ses hćritiers RUE Vaccepier ou la repudier de son chet.
782. Si ces hćritiers nę sont pas d'accord pour accepter ou pour rćpudier la succes= sion, elle doit śtre acceptće sous benćfice d'inventaire.
783. Lie majeur ne peut attaquer Iaccep- tation expresse ou tacite qwil a faite d'une succession que dans le cas ou cetie accepia- tion, aurait ćtć la suite d'un dol pratiquć envers lui: il ne peut jamais rćclamer sous prótexte de lósion, exceptć seulement dans le cas ol la succession se trouverait absorbóe, ou diniinuće de plus de moitić, par la dócouverte d'un testament inconny au morient de| acceptation.
SstcrxiaN II. De la renonciation, aus successions;
784. La renoncialion 4 une suęcession ne se prósume pas; elle ne pent plns etre faite u'au greffe du tribunal de premiere instance ans Parrondissement duquel la successiom
2. Renuyciatio fapore omnium coheredum etiam indistincie facta, accepto tamen pretio.
781. Eo mortuo, cuż successio delata est, antequam expresse vel tacite hereditatem repudiaverii aut adierit, heredes ejus eandem jure proprio adire vel A ja possunt. b
89. Heredibus de aditione vel repudiatione dissentientibus,-here
inyentarzi adirt- debet.
tas cum beneficia
783. Sz aetate major expresse vel tacite hereditatem adierit, aditionem impugnare ne+ quit, nisi dolo deceptus fuerif; neque sub laesionis praetextu conira aditionem venu'e po- test, eo tantum excepto casu., Qqno hereditas vel penitus ewhausta, vel ultra medietatem diminuta reperiretur ex testamenii tabulis noviter reqertis, aditionisque tempore zgnolus.
Swoi tw AI. De repudialione hereditafis. 784. AA) Nereditatis nunquam praestmilur: eadem in posterum fieri neqiat, nisi
apud, SCF peculiaribus ad hoc tabulis insceribatur.
am tribunalis primae instantiaey in cujus distriętu hereditas delata est€l rus
du
a p d
[e
Q

kk ieĆ--h—— Łódw ann
otwarty, w szczególney xiędze, na ten koniec utrzymywaney.:
785. Dziedzic, który się zrzeka, poczy- tywany iest, że nie był nigdy dziedzicem.
786. Część zrzekatącego się przyrasta współdziedzicom; a ieżeli on iest sam, to przechodzi w stopień następujący.
787. Nie ma nigdy mieysca zastępstwo osoby, która się zrzekła; ieżełi zrzckaiący się sam tylko iest dziedzicem w swoim sto- pniu, albo ieżeli się zrzekaią wszyscy współ- dziedzice, dzieci przychodzą na mocy włas- nego- ich prawa, i biorą spadek podług głów.|
788. Wierzyciele tego, który się zrzeka z pokrzywdzeniem ich praw, mogą wyro- bić sobie upoważnienie od sądu do.przyięcia spadku, w imieniu swoiego dłużnika, na mieyscu 1 stopniu lego.
W takim przypadku, zrzeczenie się iest unieważnione tylko dla pożytku wierzycieli, i tylko w części wyrownywaiącey ich wie-
rzytćlności; ale nie iest unieważnione dla
pożytku dziedzica, który się zrzekł. j
78g. Możność przyięcia lub zrzeczenia się spadku, podlega prawu przedawnienia,
rzez przeciąg czasu wyznaczony, na nay= Śłiższe przedawnienie praw nieruchomych.
790. Póki przedawnienie prawa przyjęcia nie iest ieszcze nabytem, przeciw dziedzi- com którzy się zrzekli, maią óni możność przyięcia jeszcze spadku, ieżeli dotąd przy- iętym nie był od innych dziedziców; bez uszkodzenia iednak praw, których mogły nabydż trzecie osoby na dobrach spadku,
d 189
s'est ouverte, sur un registre particulier te= nu a cet effef.
85. Ł/hóritier qui reńonce est censć n'a- voir jamais ćtć hóritier.
186. La part du renoncant 4ccroit 4 ses coheritiers; sil est seul, elle est dćvolue an degrć subsćquent.
87. On ne vient jamais par reprósenia- tion d'un kćrilier qui a renoncć: si le re- noncant est seul hćritier de son degrć, ou si tous ses cohćriiiers tenoncent, les enfans Yviennent de leur chef et succtdent par tóteż
88, Les crćanciers de celui qui renonce au prćjudice de leurs droits, peuvent se faire autoriser en justice A accepier la suc- cession du chef de leur debiteur, en son lien et place.
Dans ce cas, la renonciation n”est annulće qu'en faveur dęs crćanciers, et jusquwa con- currence seculement de leurs crćances: elle ne Pest pas au profit de Dheritier qui a re» nonce,
789. La facultć d'accepter ou de rćpudiex une succession, se prescrit par le laps de temps requis pour la prescription la plus longue des droits ike
790. Tant que la prescription du droit d/accepter nest paś acquise contre les hóri- tiers qui ont renoncć, ils ont la faculić d'ace cepter encore la snccession, si elle n'a pas ćitć dćja acceptee par d'autres hóritiers; sans prejudice nćanmoins des droils qui peuvent 6tre acquis A des tiers sur les biens de la
785. Zleres repudians nunquam heres exstilisse censetur. 86. Portio repudiantis coheredibus accrescit; his pero non exstantibus, ad eos, qui im
subsequenii gradu sunt, deęolęitur.
781. Nemo unquam succedit per repraesentaiionem zllius, qui renunciavit: si renun- cians unicus in suo gradu eres fuerit, vel si omnes ejus coheredes repudiaverint, faliż
proprio jure et in capita succedunt.
188. Creditores ejus, qui in, ipsorum fraudem repudiavit, judice auctorante hereditatenz
debitoris nomine et loco adire possunt.
Floc casu repudiatia dumtaxat in creditorum utilitatem et pro aeris alieni solyendi gquantitate irrita fit; heredi, qui repudiavit, nequaguam prodest.
789. Jus adeundae vel repudiandae hereditatis eodemm praescribitur temporis lapsu, duod ad longissimam praescriptionem jurium super imnzobilibus requtritur.
190. Donec jus:. adeundi adversus heredes repudiantes praescriptum non fuerit, hisce
adhuc herediiatem adire concediiur, dummodo ab aliis heredibus adita non fuerit,
Alio-=

10
bądż przez przedawnienie, bądż przez akta ważnie zawarte z kuratorem spadky bez- dziedzicznego.
791. Naweł przez kontrakt małżeński, zrzec się nie można spadku:po człowieku żyjącym, ani alienować praw przypadko- wych, którchy /bydź mógły do takiego spadku,
792. Dzjedzice, którzyby usunęli lub utaili rzeczy spadku, utrącalą możność zrzecze- nia się iego; staią się dziedzicami prosto i bezwarunkowo, bez względu na chi zrze- czenie się, i nie mogą dopominać się żadnóy s, z przedmiotów, które usunęli lub za- taili.
ODDZIAŁ HH. 0 Dobrodzieystwię Inwentarza,'0 skutkach
iego, i obowiązkach dziedzica maiąceg'a ta- kie dobrodzieystwo.
793. Oświadczenie dziedzica, że dziedzi-
cem bydź nie chce, tylko z dobrodziey- stwem inwentarza, uczynione bydź powin= no-w kancellaryi Trybunału pierwszćy in- stancyli okręgu, w którym spadek iest otwarty; powinno bydź wpisane na relcstrzę przeznaczonym do przyymowania aktów zrzeczenia się..
94. Oświadczenie się takie, tyle tylko swóy skutek otrzymuie, ile poprzedziło go, albo nastąpiło po nićm, sporządzenie 1n-
succession, soit par prescription, soit par actes valablement fails avec ja curateur 4 la succeśsion vacanteę.
791. On ne peut, móme par contrat de mariage, reńoncer A la śuccession d'un hom- me vivant, ni alićner les droits ćventuela qu'on peut avoir a cette successio1n.
792. Les hćritiers-qui auraient divertr on recólć des effets d'une succession, sont dć- chus de la facultć d*y renoncer: ils demeu- rent hćritiers purs. et simples, nonobstant leur renonciation, sans pouvoir pretendre aucune part dans les objets diyertis ou rece- les,
SECTTŁON III.
Du benefice d incentaire, de ses ejjets,«l des obligations de Vhćritier bćeneficiaire.
793. La declaration d'un hórilier, qu'il entend ne prendre celle qualitć que sous bć- nćfice dinventaire, doii ćtre faite au grefte du tribunal de premióre instance dans ar rondissement duquel la succession s'est ou- verte: elle doit€trę inserite sur le registre destinć A recevoix les actes de renoncialion.
g94. Celie declaration n'a d'effet gu autant quelle est precćdće ou suivie d'un inven- taire fidełe et exact des biens de la sueces-
rum tamen jura in bonis hereditartis quaesita, tam praescriptióne, quam actis cum cura- ore jaceniis hereditatis rite confectis. plene seryantur.:
79". Nwnquam, et ne in ipso quideim matrimonii contractu, pipentis hereditas renunci-
art,
nec epentualia in eadem hereditate jura cedi possunt.
2. Heredes, qui hereditarias res subtraśscerint. pel occultaverint, jue repudiandi amit=
tunt. Repudiatione non obstante heredes puri ac stmplices habentur, nullamąque in rebwe
subtractis ęel. abditis partem accipiunt.
SECT1o0 IH.
De inventarii beneficio,-ejusque effectibus, et de obligationibus heredis cum ; hoc beneficio.,
q3. Deeclaratio heredis de adeunda hereditate cum beneficio inventarit fieri debet scribam tribunalis ciężlis primae znstantiae, in cujus districtu sućcessio delata est: eadem gero declaratio peculiaribus ad hoc tabulis iscribetur.: 794. Declaratio haec nullum obtinet effectum, nist accuratum et peridicum praecesserit
p KIE BS m AA,
CIE
ul
u
W ny
m. ni kt
ra
vel tes
| du dlri 07
ch
ter pe)
€Ł, ne
ka

0)
pt fe js
18
0 JU
wentarza wiernego i dokładnego dóbr spad- ku w abb gł yi w ag prawami o po- stępowaniu sądowćm, i w przeciągu czasu na ten koniec niżey oznaczonym,
795. Dziedzic ma trzy miesiące na zrobie- nie inwentarza, rachnuiąc od dnia otwarcia spadku.
Ma ieszcze nadto dla namysłu nad przyię- ciem albo zrżeczeniem się czterdzieści dni czasu, którć zaczynaią swóy bieg od dnia upłynienia trzech miesięcy danych na zro- bienie inwentarza, albo od dnia zamknię- cia inwentarza, ieżeli był ukończony przed trzema miesiącami.
796. Jeżeli iednak znayduią się w spadku przedmioty podległe zepsuciu, albo koszto- wne_do utrzymania, może dziedzic, iako zdatny do spadkowości, otrzymać upowa- Żnienie od sądu przedaży takich rzeczy, a stąd żaden wniośek czyniony przeciw nie- „mu bydź nie powinien iż spadek przyiął.
Przedaż ta czyniona bydź powinna przez urzędnika publicznego, z poprzedzeniem uwiadomień i obwieszczeń, przepisanych w ayć ma RAD sądowego.|
797. przeciągu czasu do zrobienia in- węntarza i namysłu,- dziedzic przymuszo- nym bydź nie może, aby przyiął przymiot dziedzica,.i nie można przeciw niemu otrzy- mać skazania: ieżeli się zrzeka przy upły— nieniu czasu, lub pierwćy leszcze, koszta, które prawnie ponosił, aż dó tego czasu, rachowane są na spadek.
Iyl
sion, dans les formes reglćes par les lois sur la procódure, et dans les dćlais qui se- ront ci-apres dćterminćs.
195. Lihćritier a tróls mbis ponr fatre int= ventaire, a compter du jour de PFouverture de la succession.
Il a de plus, pour dćlibćrer sur son ac- ceptation ou sur sa renonciation, un delat de quarante jours, qui commencent 4 con- rir du jour de PFexpiration des trois mois donnćs pour, Vinventaire, ou du jour de la clóture de Pinventaire, s'il a ćtć termine avant les trois mois.
196. Si cependant il existe dans la succes- sion des objets susceptibles de dćpćrir, ou dispendienx A conserver, Dhćritier peut, en sa qualitć d”habilę a succćder, et sańs qwon puisse en induire de sa part une acceptation, se faire autoriser par justice a proceder A la vente de ces effets.
Ceite vente doit ćtre faite par officier pu- blic, apres les affiches et publicalions ró+ glćes par les lois sur' la procćdure.
797. Pendant la duree des dólais pour faire mventaire et pour dćlibćrer, Phóritier ne peut ćtre contraint A prendre qualilć, et il-ne peut ćtre obtenu contre lui de con= damnation: sil renonce lorsque les dćlais sont expirćs, ou avant, les frais par lui faits lćgitimement jusqua cette ćpoque sont a la charge. de la succession.
peł subsequatur iuventarium bonorum hereditatis, confectum justa formas in codice pro- cessus czytlis statutas, et intra tempus ŚP 4 or 06 zach
795. Tres menses a die delatae hereditatis a
duntur.
conficiendum inęentariumm heredi corce—
Eidem praeterea ad deliberandum super acceptatione ęel repudiatione hereditatis qua draginta dies statuuntur, post lapsum trium mensium, qui ad confectionem inventarii conceduntur, enumerandz, yel.a die ezpleti inyentarii,„si anie tres menses illud nerfe- ctum fuerit,
196., Rebus vero in hereditate existentibus, qide vel nequeant vel non nisi magno sumtu „serydrz possint, heres, uti succedendi capax, hereditarias hasce res judicis auctoritatę perdere potest, quin ex hoc aditionis praesumiio oriatur.
Fenditio haec fieri debet a publico ofjiciali, libellis antea propositis, qui iń codice pro+ eessus ciwilis.|
1791: Intra tempus ad deliberandum et ad confectionem tnwentarii concessum, heres cogi nequit, ut heredis qualitatem sumat, nee in eadem gualitate condemnari potest. Ipso autem ante vel post lapsum ternporis praefiniti renuncianie, expersas per€um legitime factas hereditas sustinet.

jg2
98. Po wyyściu czasu powyższego, dzie- dzic w przypadku poszukiwań przeciw nie- mu wszczynanych, może żądać nowćy zwłoki, a tey Trybunał przed który spór wniesiony, udziela mu, lub odmawia po- dług, okeliczności,
< s
799. Koszta poszukiwań w przypadku ar- tykułu ppb EA ciężarem są spadku, jeżeli dziedzie dowiedzie, że albo nie wie- dział o$mierci, albo żezwłoki czasu niedo- statecznemi były, bądź ż powodu położema dóbr, bądź z powodu zaszłych sporów: ie- żeli nie dowiedzie, koszta zostaią osobistym iego ciężarem.
300. Dziedzie iednak po upłynieniu zwło- ki czasu dozwoloney artykułem 795, a na— wet i tćy,, którą dał sąd stosownie do-arty— kułu 798, zachownie 1eszcze możność spo- rządzenia inwentarza, 1 otrzymania dobro- dzieystwa inwentarza, ieżeli me uczynH jakiego aktu iako dziedzic; albo ieżeli nie zapadł przeciw niemu wyrok który stał się już prawomocnym, a który go skaznie, ia— ko dziedzica prostego i bezwarnnkowego.
801. Dziedzic, który stał się winnym za- taienia, albo który opuścił wiadomie i złą wiarą wpisanie w inwentarz rzeczy spadko- wych, utraca dobrodzieystwo inwentarza.
802. Skutek dobrodzieystwa inwentarza nadaie dziedzicowi pożytek:
98. Apres Pexpiration des dćlais ci-des— sus, Dheriliet, en cas de poursuite dirigće contre lui, pent demander un nonveau de lai, que le tribunal saisi de la contestation aceorde ou refuse, snivant les circonstan- ces.
799. Les frais de poursuite, dans le cas de Particle precedent, sont a ła charge de la succession, si Dhćritier justifie, ou qwil navait pas eu comnaissance du dóces, 0u que les-dćlais ont€tć insufhisans,, soit a rai- son de la situation des biens, soit A raison dęs contestations survennes: s'il nen justifie pas, les frais restent A sa charge person= nelle.
800. D'hćritier conserve nśanmoins, apres Pexpiration des dólais accordćs par Particle 29% móme de ceux donnćs par le juge con ormóment 4 Particle 798, la faenltć de faire encore invemiaire et de se porter heritier benćficiaire„ s'il na pas fait d'ażllenrs acte dhćritier, on s'il n'existe pas contre lui de jngement passć en force dę chose jugće, qui le condamne en qualitć dhćritięr pur et simple.
801, L/herilier qui s'est rendu coupable de recśló, ou qui'a omis, sciermment et de mauvaise foi, de comprendre dans Pinven- taire des effects de la suecession, est dćchu du benfice dinventaire.
802. I/effet du benćfice d'inventaire est de donner a DThćriier Pavantage;
798. Elapsis dilationi
bus ut supra statutis, heres in judicium vocatus nopum temporis
spatium petere potest, quod a iribunali, coram quo causa agitur, pro. rerum adjunctis
conceditur vel denegatur,
199. Fxpensae judiciales,<quae in praecedenti casu fiunt, hereditati incumbunt, dum= modo heres vel defuncti mortem se zgnorasse probet, cel dilationem ob rationem ret silae, aut ob' exortas coniroversias ad deliberandum haud su/ffecisse demonstret,- Flis autem nom
robatis, expensae ab herede solpendae sunt.
800. Heres nihilominus, glapsis temporum spattis, de quibus art. 795, et dilationibus
quogite a judice ćomcessis, ut in art. 98, Ju$
declarandi heredem cum ejusdem beneficio;
adhuc retinet conficiendi inventaruum, sedue
dummodo aliunde se pro herede non gesserit,
vel nisi żak senientia, quae pro re judicata habenda sit, ipsum tanquam purum et
simplicen, heredem jam. condemynet.
801. Zferes occultationis reus, oeł scienter et dolose res hereditarias in inyentario de- scribere pmittens, inypentarii beneficium amutut 802. Beneficium inyentarii sequentes in heredis favorem effectus parić:

A)
1. Ze nie jest obowiązany płacić długów spadku, tylko w części wyrównywalącćy wartości maiątku, kióry pobiera, a nawet może złożyć z siebie płacenie długów, od- daiąc maiątek spadku wierzycielom; i zy= śkuiącym zapisy testamentowe.
>. Że może nie mieszać maiątku swego osobistego z maiątkiem spadkn, i zachować prawo upominania się u spadku zapłaty swoich wierzytelności.
803. Dziedzice dobrodzieystwo inwentarza maiący, obowiązany iest zarządzać maią- tkiem spadku, 1 powinien zdać rachunek z zarządzania swoiego wierzyciełom i zyskuią cym zapisy testamentowe. j
WW ten czas tylko odpowiada z maiątku osobisiego, gdyby się opoźnił ze złoże- niem rachunków, i nie uczynił zadosyć ta- kienu obowiązkowi.
Po oczyszczeniu rachunków, nie może bydż przymuszonym do odpowiedzialności z dób» swoich osobistych, tylko co do ilości wyrównywaiącćy summom, które u niego
„pozostały.
804. Zaciężkie tylko uchybienia odpowia- da w zarządzanin, do którego obowiązany.
805. Nie"może przedawać ruchomości spadku inaczćy, iak tylko przez urzędnika publicznego na licytacyach, z poprzedze- niem uwiadomień i oznaymień zwyczay- nych.
Jeżeli te ruchomości oddaie w naturze, odpowiedzialnym iest tylko za zmnieysze- nie ich ceny lub nadpsucie, z jego niedbal- stwa pochodzące.
193
1. De n'etre tenu dn paiement des dettes de la succession que jusqua o oncurrence de la valeur des biens qwil a recu eillis, meme de pouvoir se dćcharger du paiement des deties en abandorinant tous les biens de la shccession aux crćanciers et aux lćgataires;
2. De ne pas confondre ses biens person= nels avec ceux de la succession, et de con- server contre elle le dreit de rćclamer le paiement dę ses crćances.
803. L/hóritier bónćficiaire est charge d”administrer les biens de la succession, et doit rendre comapte de son administration aux crćanciers et aux lógataires.
II ne peut ćtre contraint sur ses biens per- sonnels quapres avoir 6tć mis en demeure de prósenter son compie, et faute d'avoir satisfait A cette obligation.
Apres Papurement du compte, il ne peut tre contraint sur ses biens personnels que jusqua concurrence seulement des sonameg dont il se trouve reliquataire.
804. Il nest tenu que des fautes graves dans I administration dont il est chargć.
805. Il ne peut vendre les meubles de la siccession que par le ministere d'un officier public, aux encheres, et apres les affiches et publications accoutumćees.
Sil les represente en nature, il n'est tenn que de la deprćciatión ou de la dótćriora= Uuon causćę par sa nćgligence.
1. Ut.heres non żeneatur solvere aes alienum hereditatis ultra ejusdem vires; et prae- żerea ut bona creditoribus et legatariis relinguendo, a solutione aeris alieni liberelur;
2. Ut propria heredis bona cum hereditariis non confundantur; et 1pst, adyersus here= ditatem., quod sibi debetur exigendi jus servetur,
803. Heres cum beneficio inęentarii bona hereditatis administrare debet„ et crediioribus atque legatariis suae administralionis rationes reddere tenetur.
„Aere proprio ad solyendum non cogitur, nisi reddendis rationibus vel defuerit vel in
mora sit.
Rationibus ecpunctis, heres cum beneficio compelli nequit ad onera hereditaria de suo luenda; sed tantum ad reliqua, quae sub dictis rationibus penes ipsum superesse, constent.
804. 4b herede lata tantum culpa administrationis causa praestatur.
805. Zlereditarias res mobiles hieres vendere nequit, misi officialis publicz ministeria auctione constituta, atque usitatis libellis et publicationibus praemissis.
Sin autem mobilia eadem in specie exhibeat;, heres tenetur dumtaxat de eorum detri- auenio, seu de illa vałoris diminutione, quae ipsius negligentiae adscribi posset.
25

19%
806. Nieruchomości przedawać nie może, tylko w formach przepisanych prawami po- stępowania sądowego; obowiązany iest prze- kazać ich cenę wierzycielom maiącym hipo- teki: którzy z prawami swemi stawali.
80%. Jeżeli wierzyciele, albo inne osoby
„intęresowane wymagaią, powinien dać zarę-
czenie dobre i wypłacalne na wartość ru- chomości obiętych w inwentarzu, i na częśc ceny nieruchomości nię przekazanćy wierzycielom hipoteki.
Gdyby takiego zaręczenia nie złożył, przedane będą ruchomości, i wartość ich
_złożonarównie, iak nieprzekazana część'ce-
ny nieruchomości, ażeby obrócone były na zaspokoienie ciężarów spadku.
808. Jóżeliby byli sprzeciwiaiący się wie- rzyciele, to dziedzic z dobrodzieystwem in- wentarzą wypłacać nie może, tylko w po- rządku, i sposobie od sądu przepisanym:
Jeżeli nie masz sprzeciwiaiących się wie= rzycieli, wypłaca wierzycielom i zyskuią=
cym zapisy testamentowe podług tego, iak stawalą.,; jpg” cj4ć; 80g. Wierzyciele niesprzećiwialący się, którzy nie stawalą aż, po oczyszczeniu ra— chunku, i zapłaceniu pozostałości, nie mo- gą czynić poszukiwar, tylko na zysknuią- cych śe testamentowe.: W jednym 1 drugim przypadku poszuki- wanie podlega przedawnieniu przez trzechle- tni przeciąg czasu, rachuiąc od dnia o czy- szczenia rachunku, i zapłaty pozostałości.
806. TI ne peut vendre les immenbles qne dans les formes prescrites pat les.łois sur la procćdure; il est tenu d'en dćlćguer le prix aux cręańciers hypothćcaires qui se sont fait connaltre,
807. Il est fenu, si les crćanciers ou autres personnes intćressćes Pexigent, de. donner caution bonne et solvable de lą valeur du mobilier compris dans Vinventaire, et de la portion du prix des immeubles non dćlć- guće aux. erćanciers hypothócaires.
Faute par lui de fourqir cette caution, les meubles sont vendus, et leur prix est dóposć ainsi que la portion non dćlóguće du
rix des ifmeubles, pour ćtre employćs 4 Bobini des charges de la succcssion.
808. S'il a des crćanciers. opposans, Vhóritier bóneficiaire ne peut payer que dans Pordre et de la maniere regles par le juge. A Silny a pas de crćanciers opposans, il paie les crćanciers et les lógataires a mesure qwils se prćsenteni.
809. lies crćanciers non opposans, qui ne se presehient quapres Vapurement du compte et le pailement du reliquat, n'ont de recours A exercer que contre les lćegataires,
Dans Pun-et Iautre cas, le recours se prescrit par le laps de trois ans, 4 compter du jour de Papurement du compte et du paiemernt dn reliquat.
PRePSSE
806. Trunobilia vendere ipsi prohibetur, nisi serydtis formis in codice cięiiis processus statutis, eć tunc eorundem pretium creditoribus hypothecariis, qut se exhibuerunt, assi=
gnare żenetur.
807. Creditoribus etiam, aliisgue, quorum intersit,«sid petentibus, idoneam cogitur
praestare one) zmmobilium hipothecar Quoties heres. cautronem non. praestał,
arte pretii immobilium creditori
satisfiat..| 808. Si qui creditores obszstant,
a judice statutis.
80g. Creditores, qui ni żis, tantummodo, se exchibent, nudlo In utroque casu eorum Jlós triennie praesc
diadem Juerit soluturm.
fare cautionem de mobilium in inęentario deserzptorum ęalore, et de parte pretii iis creditoribus non constituta.
mobilia veneunt, et eorum prelium, una cum bus non constituta, deponitur, ut hereditariis oneribus
heres cum beneficio solvere nequit, nisi ordine et modis Nemine aitem ex ereditóribus opponente, zpse creditoribys ac legata riis solvit eo ordine, quo ję; of se eshuibet. dh* p Op, til opposuerunt, quique, rationibus jam reddztis et residuis sołu- nullo ampłlius jure„nisi adversus legatarios; uti queunt. ribitur a die, quo ratlones expunctae et resi-

810. Koszta pieczętowania, ieżeli to czy- nione było, inwentarza 1 rachunku, cięża- rem są spadku.
OvDzIAĘ IV. c Spadkach bezdziedzicznych.
$11. Po upłynieniu czasu na sporządzenie inwentarza i do namysłu, gdy nikt nie sta- wa, któryby się do spadku odwoływał, 1 nie masz dziedzica znanego, albo zrzekli się dziedzice znani, spadek takowy poczytywany iest za bezdziedziczny.
812. Trybunał pierwszey instancyi, w którego okręgu otwarty iest spadek, mia- nuie kuratora na Żądanie osób interesowa- nych, albo na przełożenie Prokuratora Ce- sarskiego.
813 Kurator do spadku bezdziedzicznego; obowiązany iest naprzód oznaczyć stan iego
rzez inwentarz: wykonywa prawa spadku i tych poszukiwa: odpowiada na żądania przeciw spadkowi wnoszone: zarządza z obowiązkiem oddawania pieniędzy. znaydu- iących się w spadku, równie iak pochodzą eych z przedaży ruchomości lub nierucho- mości do kassy odbieracza administracyi Cesarskićy dla zachowania praw, i pod obowiązkiem zdania rachunków temu, do kogo należeć będzie.
814. Urządzenia Oddziału trzeciego ni- nieyszego Działu, o formach inwentarza, o
195
810. Les frais de scellós, s'il en a€tć ap- posć, dinventaire et de compte, sont a la charge de la succession.
SECTION IV.
Des successions yacantes.
811. Lorsquaprts Vexpiration des dólais pour faire inventaire et pour dćliberer, il ne se prósente personne qui rćclame une succession, qu'il n'y.a pas dhćritier connu, ou que les hćritiers connus y ont renoncć, cette. succession est róputće vacanite,
812. Le tribunal de premiere instance dans Parrondissement duquel elle est ou— verte, nomme un curateur sur lą demande des personnes intćressćes, ou sur la rćqui- sition du procureur impćrial.
813.„Le curateur 4 une succession vacante est tenu, avant tout, d'en faire constater Petat par um invęntaire: il en exerce et poursuit les droits; il repond aux deman- des formecs contre elle; il administre, sous la charge de faire versex le numćraire qui se trouve dans la succession, ainsi que les deniers provenant du prix des meubles ou immeubles vendus, dans la caisse du rece- veur de la rógie impćriale, pour la conser— vation des droits, et a la charge de rendre compte 4 qui il appartiendra.
814. Lies dispositions de la section III du prćsent chapitre ,. sur les formes de Pinven=
810. Impensae obsignationis, si facta fuit, inyentarii et redditionis rationum, heredi-
żario aere solpuniur.
- SEcTio lV.
De hereditate jacente:
811. Quoties, elapsis dilationibus ad inventarium et ad deliberandum statutis, nemo hereditatem petat, aut zgnoretur heres, auż heredes noti repudiaverint, hereditas pre
jacente habetur.
812. Tribunal primae instantiae, in cujus districtu hereditas obvenit. petentibus ita, quorum interest, vel regio procuratore ustanie, hereditati curatorem dabit.
813. Jacentis hereditatis curator primitus,
ut de hereditatis viribus constet, inventa-
rium conficere tenetur: hereditatis jura exercet atque persequitur; adversis petitionibus respondei; bona administrat; pecuniam in hereditate repertam, vel ex penditione mobi- lium aut immobilium comparatam, exactori fiscalis administrationis tradit, ut jura ser— pentur, et ei, cujus intererit, rationes reddantur.
814. Quae sectione III hujus capitis disposita sunż de forma inventarii, de administra-

196
sposobie administracyi, i zdawaniu rachun- ków ze strony dziedzica, maiącego dobro- dzieystwo inwentarza, są ieszcze wspólne Kuratorom spadków bezdziedzicznych.
DZIAŁ VL
o Podziale i Powrotach.
ODDZIAŁ PIERWSZY.
o Sprawie o podział i iey formie.
815. Nikt przymuszoaym bydź nie może, aby pozostał w niepodzielności; i zawsze można wymagać podziału bez względu na zabronienia i umowy przeciwne.
Można iednak ułożyć się o zawiesżenie
odziału przez czas ograniczony: układ ta- | nie obówięznie nad lat pięć, ale odnowio- nym bydź może.
816. Można nawet wymagać podziału, choćby ieden ze ws Dół— dziedziców używał części maiątku spadkowego oddzielnie; ie- żeli nie był akt podziału, albo: posiadanie dostateczne do nabycia przedawnienia.
817. Sprawa o podział względem współ-- dziedziców małoletnich, lub bezwłasnowol- ych, może dydź odbywana przez ich opie- kunów, upoważnionych szczególnie od rady familiynćy.
taire, sur le mode d'administration et sur les comptes a rendre de.la part de l'hevitier | beneficiaire, sont, au surplus,: communes aux curateurs A successions vacanies.
CHAPITRE VL Du partage et des rapports.
SECTI ONI.
De Paction en parliage, et de sa formę,
815. Nul ne peut ćtre contralat a demeu-- rer dans Dindivision; et le partage peut ćtre toujours provoquć, nonobstant prohibitions et conventions contraires.
On peut cependant cónvenir de suspendre le partage pendant un temps limitć: cette convenlidn ne peut 6tre obligatoire au-dela dę cinq ans; mais elle pent ćlre renouvelee,
816. Lie pariage pent ćtre demandć, móme quand Iun des cohćritiers aurait joni sć> parćment de:parlie des biens de la succes— sion, s%il ny a eu un aete de partage,, ou possession sulfisante pour acqućrir la pre- scription.
817. L/aćlion en partage, 4 Pegard des cohćritiers mineurs ou interdits, peut ćtre
exercće par. leurs tuteurs; spźcialement au- | torisćs par un conscil de famaille.
tionis, modo, et de rationibus ab herede cum beneficio inventarii reddendis, quoque jacentium hereditatum communia sunt.
CAPU PY
De bonorum divisione et collationibus.
SEcm1o Ł
De actione divisionis, ejusqnte forma.
815. Nemo inwvitus in commmunione detineltur; sed diętsionis judicium quandocumque experiri potest, non obstante quacumque interdictione vel pacto contrario.
Ceterum pacisci licet, ne inira certum tempus dięisio fiat: hoc tempus quinquennium excedere nequit; sed pactum renovarz połesł.|.|
816. Diyisionis judicium exercetur, tametsi aliquis ex coheredilus hereditatis parte diyisim usus fuerit„, dummodo dięisionis acius non intervenerit, nec cońgrua ad prae-
seriptionem adquirendam possesszo.
817. Quod attinet ad co eredes minores et bonis interdicios, dięisionis actio ab'eorum tutoribus, consilio familias specialiter auctorante, exerceri potest,
R M
= m |-="E_.]
2.4
<AĄ r m.
= Gą
ko MEC? 2. iisof
| maj| zaój pozmli|mmni kmaj

EZIO
Co się tycze wspól-dziedziców nieprzyto- mnych, sprawa należy do krewnych wpro- wadzonych w posiadanie. t
818. Mąż bez wpływu żony swoićy, mo- że wymagać podzialu przedmiotów ruchoe mych, albo nieruchomych, na żonę spada- iących, które należą do wspólńośći maią- tku; co de przedmiotów, które do takićy wspólności nie należą, mąż nie może po- działu wymagać, bez zezwolenia żony swo- ićy: icżeli ma prawo używania ićy dóbr, może tylko wymagać podziału tymczaso— wego. ń. Wspól-dziedzice żony nie mogą wyma- gać ostatecznego podziału: bez wprowadze- nia do sprawy i męża i Żony.
819. Jeżeli wszyscy dziedzice są przyto-- mni 1 pełnoletni, przyłożenie pieczęci na przeżyć spadku nie iest polrzebne, i pó dział może bydz wykonany w formie takićy, 1 przez taki akt, iaki strony Inieresowane za przyzwoity osądzą.
eżeli nie wszyscy dziedzice są przyto- mni, albo ieżeli są między niemi maloletni, lub bezwłasnowolni, pieczęci przyłożone bydzź powinny w jak naykrótszym czasie, bądź na żądanie dziedziców ,. bądź za do— ilnowaniem Prokuratora Cesarskiego przy Iyhuuale pierwszóy instancyi, bądź z urzędu przez Sędziego pokoiu okręgu, w którym spadek iest otwarty,
820. W ierzyciele także mogą żądać przy- łożenia pieczęci, na mocy tytułu nadające- go wykonanie, albo za pozwoleniem sądu.
ŁYT
A. Pegard des cohćritiers absens, Paction appartient aux parens envoyćs en posses= sion.
818. lie mari. peut, sans le concours de sa femme, provoquer le partage des objets meubles ou immeubles a elle ćchus qui tom- bent dans la communautć: 4 Pćgard des ob- jets qui ne tombent pas en communautć, le mari ne pent en proyoquer le partage sans le concours de sa femme; il peut seulement, $il a le droit de jonir de ses biens, deman= der un partage provisionnel.
Les cohćritiers de la femme ne peuvent provoquer le partage dófinitif quen metlant en cause le mari et la femme.
819. Si tous les hćritiers sont prósens et majeurs, lapposition de scełlćs sur les effets de la succession n'est pas nćcessaire, et le partage peut ćtre fait dans' la forme et par tel acte que les parties inićressćes jugent convenable. j =_S1 tous les hćriliers ne sont pas. prósens, Sil y a parmi eux des mineurs ou des inter= dits, le scellć doit ćtre apposć dans le plus bref dólai, soit. a la requćte des hóritiers, soit A la diligence du procurenr impórial au tribunal de premiere instance, soit d'office par le juge de paix dans Iarrondissement duquel la succession est ouverte.
820. Les creanciers penvent aussi requćrir Papposition des scellćs, en vertu d'un titre exćcutoire ou une pęrmission du juge.
uo vero ad coheredes absentes, actio spectat ad cognatos, qui in possessionem irnmissi 2 O 2
fuerunt.
818. Fir sine uxoris consensu mobilium aut immobilium, quae eidem obvenerint et ad communionem pertinent, divisionem jure petit: uzoris vero assensus requirztur, śl de iis
dięidendis agatur, quae in communienem non cadunt.
Temporariam dumiaxat eorum
dięisionem petere potest, quoties iis utendi fruendi ius zpsi cormpetat.| Coheredes uxoris definitięum divisionis judicium nequeunt adyersus illam exercere„,- nisi
pirum et wxorem in. judicium adęocaverint.
819. Sz omnes heredes praesentes ac aetate majores sint, hereditariarum rerum obszgna- tio non requiritur, et divisto fieri potest.eo modo et forma, uti illi, quorum żnterest,
oportunum dusxerint.
St quis ex heredibus absit, vel aetate minor vel bonis interdictus sit, obsignatio quam- primum fieri debet, postulantibus vel heredibus ipsis, vel regio procuratore apud tribunał przmae instantiae, aut ex ofjicio judice pacis districtus, tn quo hereditas delala est.
820. Creditoree obsignationem qguoque ex tiiulo ewecutiyo, aut judice auctoranie, jwre
peiunt.

U | ił
198
841. Gdy pieczęci przyłożone były, 821. Lorsque le scellć a etć apposć, tons
„wszyscy wierzyciele zanosić mogą przęci-| crćanciers peuvent y former opposition, en-
wieństwa przeciw opieczętowaniu, choćby| core qu'ils naient ni titre exćcutoire ni per- nie mieli ani tytułu nadaiącego wykonanie,| mission du juge. ani pozwolenia sądu.
Formalności na odpieczętowanie, i spo- Les formalitćs pour la levće des scellćs et rządzenie inwentarza, urządzone są w pra-| la confection-de Iinventaire, sbnt rćglees wach o postępowaniu sądowćm. pax les lois sur la procćdure.
822. Sprawa o podział i zachodzące spory 822. L/aclion en partage, et les contesta-
w biegu stosownych działań, poddane są| tions qui s/ćlevent dans le cours des opóra- trybuwałowi mieyscą, w którym otwarty tions, sont seamises an tribunal du lieu de jest spadek. Pouverture de la succession.
Do tego trybunału udawać się potrzebe C'est dcyant ce tribunal qwil est procćdć o licytacye, zanosić żądania tyczące się rę-| aux licitations, et que doivent etre os
koymii części między wspóździelącemi się i| les demandes relatives a la garantie des lots
zerwania podziału. entre copartageans et celles en rescision du partage.
823. Jeżeli ieden ze współ-dziedziców nie 823. Si Pun des cohćritiers refuse de-con—
chce. na podział zezwolić, albo ieżeli wszczy- sentir au partage, ou s'il s*eleve des con- naią się spory bądź o sposób postępowania| testalions, soit sur le mode d'y procćder, w działach, bądź o sposób ich ukończenia; soit sur la maniere de le terminer, le tribu— Trybunał wyrzecze tak, iak w przedmiocie| nal prononce comme en matiere sommairre, zbiorowym, albo wyznaczy, ieżeli potrze-| ou commet, sil y alieu, pour les općra= ba, do czynności działówych iednego z Sę-| tions' du partage, un des jages, sur le rap- dziów, na którego sprawo-zdanie rożwię-| port duquel il dócide les contestations. znuie spory. 824. Oszacowanie nieruchomości odby— 824. L/estimation des imamieubles est faite waią biegli, wybrani przez osoby imte-| par experts choisis par les parties intóres= resowane, albo, gdyby te uczynić wyboru| sćes, ou, a leux refus; nommćs d'olfice. nie chciały, mianowani z urzędu.. Protokuł biegłych powinien przedsta— Le proces-verbal des experts doit pró- wiać zasady oszacowania: powinien wyra—| senter les bases de Pestimation: 1l doit indi- żać, czyli przedmiot oszacowania może! quer si Vobjet estimć peut tre commode= bydź dzielony dogodnie; iakim sposobem;| ment partagć; de quelle maniere; fixer
821. Creditorum quilibet obsignationem Jfactam oppugnarę potest, et$i executiyvo titulo careat, nec judicis auctoritas interyenerit., i
Solemnitates tam sigilla amovendi, quam inęentarii conficiendi, in codice de procęssu civili praefiniuńtur.
822. Actio diyisionis et controversiae, quae in ea exercenda oriuntur, tribunali loci, in quo successio delata est, subjiciuntur.
Coram eodem pariter licitationes fiunt, et actiones pro caulione portionum inter condz- widerttes et pro divisionis rescissione instituendae sunt.
823. Si quis' ex coheredibus suum pro diwisione sconsensum praestare detrectet, vel. sż controyersiae exoriantur super modis sięe ineundae sięe absolęendae dtęisionis, idem śribunal. s«mamalim cognoscit, vel, si reś postulat, alteri ex judicibus diwisionis aeta. comm= mittit, eoque referente controversias dirt mit.
824. Tmmobilium aestimatio fit a peritis partium judicio, vel, his renuentibus; ex officio electis.
Ferbalis peritorum processus aestimatienie causas exhibebit, et indicabit, utrum res

i oznaczyć nakoniec-na drzypadek podziału każdą z części, iakieby w nim uczynić można, i ich wartość. z!
825. Oszacowanie ruchomości, ieżeli nie była robiona ich ceńa w porządnym inwen- tarzu, uczynione bydź powinno przez zna- iące się na nich osoby podług sprawiedli- wćy ich wartości, i bez powiększenia.
826. Każdy ze współ-dziedzicow może wymagać części sweićy w:naturze z rucho- mości i mieruchomości spadku: iednakże, ieżeli są wierzyciele maiący prawo do zaię- cia tych rzeczy, albo. sprzeciwiaiący się działowi, albo ieżeli większość dziedziców sądzi przedaż potrzebną dla zaspokoienia długów i ciężarów spadku, przedaią się ru- chomości publicznie, i w formie zwyczay-
nćy.
bag. Jeżeli nieruchomości nie mogą bydź podzielone dogodnie, potrzeba przystąpić do przedaży przez licytacyą, przed trybu- nałem.
Jednakże, ieżeli strony wszystkie są peł- noletnie, to mogą zezwolić, aby licytacya odbywana była przed Notaryuszem, na któ- rego wybór ułożą się z sobą.
828. Po oszacowaniu i sprzedaży rucho- mości i nieruchomości, ieżeli potrzeba, to Sędzia wyznaczony: odsyła strony przed No- taryusza, którego wspólnie obieraią, albo mianowanego z urzędu, ieżeli się strony w wyborze nie zgadzają.
Przystępuie się przed tym urzędnikiem do porachunków, iakie współdzielący się
199
enfin, en cas de division, chacare des parte qu'on peut en former, et leur valeur.
825. I/estimation des meubles, s'il my a pas eu de priśće faite dans un inventaire ró- gulier, doit 6tre faite par gens a ce connais- sant, a juste prix et sans erue.
826.. Chacun des cohćritiers peut deman— der sa part en nature des meubles et im- meubles de la succęssion; nćanmoins, s'il y a des erćanciers saisissans oi opposans, ou si la majoritć des cohćritiers juge la vente nócessaire pour Pacquit des dettes et charges de la succession, les meubles sont vendus publiquement, en la forme ordinaire.
827. Si les immeubles ne peuvent pas se artager commodćment, il doit ćtre procćdć a la vente par licitation. devant le tribunał.
Cependant les parties, si elles sont toutes majenres, penvęnt conseniir que la licita- tion soit faile devant un notaire, sur le choix duquel elles s'accordent.
828. Apres que les meubles et les immeu- bles ont ćtć estimćs et vendus, s'il y a lieu, le juge comnissaire renvoie les parties de— vant un notaire dont elles conyiennent, ou nommć d'office, si les parties ne s'accordent pas sur le choix.,
On procede, devant cet-officier, aux compies que les copartagcans peuvent se de-
aetsimata commmode dividi possit: quomodo id effici queat, ostendet: ac demum tonstituet singulas portiones, quae, si diętsio sequatur, fieri possunt, earumque ęalorem. 825. Mobilzum aestimatio, quoties in legitumo inventario desit, a peritis justo pretia
fieri debet, quin additioni locus sit.
826. Quisque coheres propriam mobilium vel immobilium hereditariorum partem in
specie petere pożest.
Nihilominus, si qui ereditores sequestrationem obtinuerint, cel sese
opposuerint, aut quoties plerique ew coheredibus ad. aes alienum et hereditatis onera sol- eenda 4enditionem necessariam duserint, tunc mobilia publice et consueło more veneunt.
827. Sz tmmóbilia vero commode dividi nequeant, coram tribunali licitantur.
Tamen
quoiies ii, quorurm interest, omnes aetate majores sint, consentire queunt, licitationem
Jieri coram notarzo ab iisdem unanimi consensu elecżo.
828. Aestimatione ac venditione mobilium et immobilium segquutis, judex delegatus, si res postulat, partes coram notario ab iisderm, vel ex officio, tpsis dissentientibus,,
remuttit,
„Coram eodem notario rationes tneuntur de eo, quvd invicem sibi forte debeni condiyi-

200
,...£2 4, s mogą bydź sobie winni: do ułożenia ogółn, sporządzenia części, i co ma bydź dostar- czone dla każdóy ze współdzielących się 6sób.
829. Każdy współ-dziedzic powraca do ogólu, podług przepisów ustanowionych niżćy, dary które mu uczynione były, i summy, których iest dłużnikiem.
830. Jeżeli powrot nie iest uczyniony w naturze, współ-dziedzice, którym się na- łeży, pobierają częsć równą z ogółu spadku.
Pobierania te-dzieią się, ile to bydź mo- Że, w przedmiotach teyże samćy natury, iakości i dobroci, iakićy są przedmioty nie
owrócone w naturze.
831. Po takićm pobieraniu przystępuie się do ułożenia z reszty ogółu, tyle równych części, ile iest dzielących się dziedziców, albo ile pniów, które się dzielą.
83a. W składaniu iułożeniu części, chro- nić się potrzeba ile możności, szarpania dziedzictw, i podziału uprawy i użytkowa— nia; i przyzwoitą iest rzeczą, aby w każdą część wchodziła, jeżeli to bydź może, takaż sama ilośc ruchomości, nieruchomości, vraw albo wierzytelności, takieyże natury 3 wartości.
833. Nierówność części w naturze, nagra- dza się przydaniem czynszów i podobnych wypłat, albo pieniędzy.
834. Układane są części przez iednego ze współ-dziedziców, ieżeli na wybór iego uło-
voir, A la formation de la masse pónćrale, A la composition des lots, et aux fournisse= mens A faire a chacun des copartageans.
829. Chaqne eohćritier fait rapport a la masse, suivant les regłes qui sont ci-apres śtablies, des dons qui lui ont€tć faits, et des sommes dont il est dćbiteur.
830. Si le rapport nest pas fait en nature, les cohóritiers a qui il est dd, prelevent une porlion ćgale sur la masse de la succession.
Lies prólevemens se font, autant que pos- sible, en objets de móme nature, qualitć et bontć, que les objets non rapportćs en na- ture.
831. Aprós ces prelevemens, il est pro- cćdć, sur ce qui reste dans ła masse, a la rę dauta't de lots ćgaux quil y a q'hóritiers copartageans,'6u de souches copartageantes.
32. Dans la formation et composition des lots, on doit ćviter, autant que possible, de morceler les hćritages et de diviser les exploitations; et il convient de faire entrer dans chaque lot, s'il se peut, la móme
uantitć de-meubles, d' immeubles, de de ou de crćances de móćme nature et valeur.
833. L'inćgalite des lots en nature se com- pense par un retour, soit en rente;, soit en argent.
834. Iues lots sont faits par Pun des cohó+ ritiers, sS'ils peuvent convenir entre eux sur
dentes: generalis cumulus conficitur, et portiones fiunt, ac peraequationes, sit quae OCCUT-
runi, inter singulos dividentes.
829. Szngruli coheredes in cumulum conferunt, quaetumque zpsis donata sunt, aę pecu= niam, quam debent, regulis seręatis ,. quae inferius statuuntur. 830. Collatione rerum in spece haud sequula, coheredes, quibus eadem debetur,„tan=
tumdem e cumulo hereditatis sibi RÓ 0 Praedeductio haec, quatenus possibile est,
e rebus fit ejusdem speciei, qualitatis et
bonitatis, ac eae, quae ab altero in specie collatae non fuerunt. ś 831. Praededuetione sequuta, ex eo, quod heredzłatis, superest, tot conficiuntur portio- nes, quot sunt heredes aut stirpeź condieidentes. 832. In conficiendis atque compońendis hereditariis portionibus curandum, si fieri po- test, ne fundi nimis subsecentur, atque agrorum culturae officiatur. Congruit quoque, Sł
Jieri potest, ut singulis porti
onibus eadem mobilium, immobilium, jurium ac nomainujm ejusdem naturae et valoris quantitas tribuatur.
833. Inaequalitas portionum in specie, pecunia vel annuis reditibus compensatur. 834. Portiones hereditariae ab altero ex. coheredibus conficiuntur, quoties omnes unum

żą się między. sobą, i ieżeli obrany takie zlecenie przyymuie; w przypadku przeci wnym, układa części biegły, wskazany od Sędziego wyznaczonego.
Potóm losem ciągnione są części.
835. Przed zaczęciem ciągnienia losem ka- żdy współdzielący się iest dopuszczony do przełożenia swych odwoływań przeciw uło- żeniu części.
836. Przepisy ustanowione na podział ca- łego ogółu, zachowuią się i w czynieniu poddziałów, między pnie dzielące się,
837. Jeżeli w działach odesłanych przed Notaryusza zachodzą spory, Notaryusz spi- sze protokuł trudności, i wzaiemnych stron powieści, odeśle ie do wyznaczonego om missarza działowego, a wreszcie postępo- wanie dalsze nastąpi według form przepisa— nych prawami o postępowaniu sądowćm.
838. Jeżeli wszyscy współ- dziedzice nie są przytomni, albo ieżeli są między niemi bezwłasnowolni, lub małoletni choćby usa- mowolnieni, podział robiony bydź powi- nien w sądzie; stósownie do prawideł prze— pisanych w artykule 819, i następuiących, aż do artykułu poprzedzaiącego włącznie. Jcżeli iest kilku małoletnich, którychby in- teresa w podziale przeciwne były, każde miu z nich dany bydź powinien opiekun szczególny i osobny.
201
le choix, et si celni qwils avaient choisi ac- cepte-la commission: dans le cas contrajre, les lots sont faits par un expert que le juzę cofnmissaire dćsigne.
Ils sont ensuite tirćs au sort.
835. Avant de procćder au tirage des lots, chaque copartageant est admis A pro- poser ses rćclamations contre leur forma- tion.
836. Les rćgles ćtablies pour la division des masses a pariager, sont ćgalement ob- seryćes dans la subdivision a faire entre les souches copartageantes.
837. Si, dans les općrations renvoyćes de- vant un notaire, il s'eleve des contestations, le notaire dressera proces- verbal des dili- cultćs et des dires respeclifs des parties, les renverra devant le commisssire nommć pout le partage; et, au surplus, il sera procćdć suivani les formes prescrites par les lois sur la procćdure.|
838. Si tous les cohćritiers ne sont pas prósens, ou sil y a parmi eux des interdits, ou des mineurs, móme ćmancipćs, le par- tage doit ćtre fait en justice, conformóment aux regles prescrites par les articles 819 et suivans, jusques et compris Varticle precć- dent. Sily a plusieurs mineurs qui aient des intóróts opposćs dans le partage, il doit leur 6tre donnć a chaeun un tuleur spćcial et particulier.
de suo numero clegerint, isque demandatum munus susceperit; secus portiones- conficit
peritus a juilice delegało electus. Deinde portiones sorti comimittuńtur.
835. Aniequam portiones sorte extrahantur, cuique divisionis consorti de earum con-
„fectione in judicio conqueri licebit,
836. Regulae circa dięisionem cujuscumque cumuli diężdendi statutae aeque in subdiyi- sionibus inter stirpes'condividentes obseręantur.
837. Quoties de iis, quae coram notario gerenda sunt, controversiae oriantur, nożarius processumt perbalem de controversiis alque argumentis hinc inde deductis instituet, partes judici ad divisionem delegato remittet: de cetero obseryańdae regulae in codice_ processus
cięilis statutae.
858. Sz quis ex cokeredibus absit, vel si eorum aliquis bonis interdictus sit, vel. aetate zninor, licet emancipatus, diyisio coram judice fieri debet modis articulo 819 et seqiuenti-
bus usque ad praecedentem articulum inclusive praescrtptis.
Si ęeró plures adsint mino-
res, pugnantia inter se jyra in dipisione habentes, singulis ipsorum specialis et peculiaria
cuiqwe łutor datur,
26

h I
20.4
830. Jeżeli licytacya ma mieysce w przy— padkn poprzedzaiącego artykułu, ezyniona hyiż nie może inaczćy, tylko w sądzie, po- dług formalności przepisanych na alieno- wanie dóbr małoletnich. Obce osoby są do
nićv przyiętemi zawsze. 840, Uczynione podziały podług powyż-
szych przepisów, bądz przez Opiekunów, z upoważuieniem od rady łamiliynćy, bądz przez mafloletnich usamowolnionych, z.po- mocą ich Kuratorów, bądź w imieniu nie- przytomnych, albo nięznayduiących się pod tem czas, są stanowcze; tymczasowe- miby tylko były,. gdyby prawidła przepi- sane zachowanemi nie zostały.
841. Każda osoba, nawet. krewna umar— łego, mie maiąca prawa do spadku po nim, a którey jeden z dziedziców ustąpił prawa swego do spadku, usunięłą bydz może od działu, bądz przez wszystkich współ-dzie- d'iców, bądź prez iednego tylko, gdy ićy
* 4 pre zapłacona będzie wartość nabytego przez nię ustąpienia.,*; $42, Po podziałe, oddane bydź powinny każdemu ze współ dzielących tyluły szczegól-- ne do przedmiotów, które na niego przy padły.
Tytuły własności podzielonćy zostałą przy tym, klóry ma część iey większą, ale obo wiązany udzielać współ-dzielący m się znim, których interes wymagać tego będzie, gdy zaniosą do niego żądanie.
Tytuły całemu dziedzictwa wspólne od- dane są temu, klórego wszyscy dziedzice
wybrali, aby iako skład zostały u niego,
859g. S'il y a lien a licitalion, dans le cas du prócćdent article, elle ne pent 6tre faite qu'en justice, avec les formalitćs| rescriles pour Palićnation des biens des mińeurs. Les etriagers y sont toujours admis,
840. Les partagcs faits conformóment aux regles ci-dessus prescrites, soit par les iu- teurs, avec Pautorisation d'un conseil de famille, soit par les mineurs ćmancipćs, as- sistćs de leurs curateurs, soit au nom des absens ou non prćsens, sont definitifs: ils ne sont que provisionnels, si les regles pre- serites n'ont pas ćtć observćes.
841.'Toute personne, name parente du defuvt; qui n'est pas son successible, et a laquelle un cohćritier aurait códć son droit a la saccession, peut ćlre ćcartće du parta- ge, soit par tous les cohćritiers soit par un seul, en lui remboursant le prix de ła ces- siou.
842. Apres le partage, remise doit ótre faite, a chacun des copartągeans, des titres particuliers aux objets qui lui seront ćchus.
Les litres dune proprićtć divisće restent a celui qui a la plus grande part, a la char- ge den aider ceux de ses copartageans qui y auront intćrćt, quand il en sera requis
Lies titres communs A toute Phórćdilć sont remis a celui que tous les hóritiers ont choisi pour en ćlre le dópositaire, A la charge
s
839. Si in casu praecedeniis„articnli licitationi locus esset, eademn auctoritate judicis; solernnitatibus ad alienanda minorum bona praescriptis, fie,w debet: extranei ad licita-
tionem semper adrmhittuntur.
840. Dięisiones justa regulas superius stałutas, srce a tutol ibus, consilio familias s ctorante, sięe a minoribus eńancipalts,„psa! um defimi cul GRQTZAITE OWCZE co ekae; vel quae absentium vel contumacium nomine fiumt,„M6 oskae sunt: temuporariae tantum habentur, quoties praescripłae regulae munumne fueruń 0 RÓ: ę a
841. Quilibet, licet defuncto conjunetus, tn g! adu"akces ach GUĘ rz Hiki zań rę ri-
tur, cui a coherede successionis jura sint cessa, a dietstone are! Ad sadach(R ab omni- us coheredibus, quam ab altero tantum, cessionis tamen prełzo ei em.perso wo. A 842. Divisione sequuta, cuique condiyidenti instrumenta, guae porłionem psi trzbutam
respiciuni, tradenda sunt.
BR© praedium dięisum Rn+. AB 68 prana s. qui pię»oi zllius partem consecułus est, ia tamen, uł iis ex condipidentibus, quorum intererit, peten
tebus exhibearuwr.
—

ale na każde Żądanie twspół-dzielących się udzielać tych tytułów powinien. sżeliby względem takiego wyboru zachodziła tru= dność, Sędzia urządzi w tey mierze,
OppziaŁ 11 o Powrotach,-,
843. Każdy dziedzic, nawet ż dobro- dzieystwem inwentarza, gdy przychodzi do spadku, powrócić powinien współ-dziedzi- com wszystkó to, cokolwyiek wziął. od umar- łego, przez- darowiznę między żyiącemi, wyraźnie, lub ubocznie: nie może zatrzy” mywać darów, ani upominać się o zapisy testameńtowe, które-nieboszczyk dla niego uczynił, chybaby dary takie i zapisy testa- mentowe uczynione mu były wyraźnie przez wzgląd szczególny, wyięte z części na niego przypadaiącey, albo z uwolnieniem od czynienia, powrotu.
844. W przypadkach nawet, w których dary i zapisy testamentowe uczynione były przez wzgląd szczególny, albo z uwolnie- niem od powrotu, dziedzic przychodząc do dzialu, nie może z nich zatrzymać, tylko ilość wyrównywaiącą ilości rozrządzalney; przewyżka nad to, powrotowi podlega.
845. Dziedzic, który się zrzeka spadku,
może iednak zatrzymać darowiznę między żyiącemi, albo dopominać się zapisu testa- mentowego, który dla niego uczyńiony, w ilości wyrównywaiącey części rozrządza|- ney.
205
d'en aider les topartageans, 4 tonte rćquisi- tion. S'il y a difilcultć sur ce choix, il cat rćglć par le juge.
SECTION II. Des rapports.
843. Tout hóritier, meme bćnćficiaire, venant a une succession, doit rapporter a ses cohćritiers tout ce qu'il a regu du de- funt, par donation entre—vifs, directe- meut ou indirectekaent: il ne peut rete- nir les dons ni róclamer les łe a lui faits par le dćfunt, a moins que les dons et legs ne lui aient ćtć fails expressćóment par próciput et hors part, ou avec dispense du rapport.
844. Dans le cas móme oń les dons et legs aursaient ćte faits par próciput, ouavec dispense: du rapport, Vhóritier venant a par- tage ne peut les retenir que jusq'a concur- rence de la quotitić disponible: Pexcódent est sujet a rapport.
845. T/hćritier qui renonce A la succession peut cependant retenir le don entre-vifs, ou rćclamer le legs A lui fait, jasqwa con- currence de la portion disponible.
Instrumenta unięersam hereditatem respicientia apud eum deponuntur, quem commu= ni consernsu heredes elegerint, cum onere eadem ipsis, quolies petierint, exhubendi. Sz de electione controversia exoritur, judec decernit.
SECTIO II. De collationihus.
843. Quicunque heres, etiam cum beneficio, quoties ad successionem venit, quidquid c defimcto per_donationem inter vivos directe vel indirecte accepit, in communent heredi= tatem conferre debet; nec res donatas retinere, nec legata ipsi a defimcto relicta conse— quz pożest, nisi eadem expresse praecipui et praelegaii titulo, vel sine onere corferendi ab zpso habenda esse, defiinctus declaraęerit.
844. Eo etiam casu, quo donationes aut legata praecipui tituło vel sine onere confe— rendi relicta sint, heres dividens eadem sibi habere nequit, nisi usgue ad. quoiam de qua defunctus disponere poterat: retiquum conferetur.
845. Złeres successionem repudians donata inter pivos relinere, et legata petere nihi-
lominus potest, sed in ea tantum quantitaie de qua defimctus pariter disponere poterał. y k2

204
846. Obdarowany, który nie był dziedzi- 846.„lie donataire qui n'€tait pas hćritier cem za naybliższego mianym w) czasie da- presomptif lęrs de la donation, mais qui se rowizny, ale który"mieć będzie prawo| trouve suceessible au jonr de Pouverture de spadkowości, przy otwarciu spadku, obo-| la succession, doit ćegalement le rapport, 4 wiązany iest równie do powrotn, chybaby|-moins que le donateur ne Ten ait dispensć. go daruiący od tego uwolnił.|
847, Dary i„zapisy tesiamentowe uczy— 847. lies dons et legs faits au fils de celui nione synowi tego, który mieć będzie pra-| qui se trouye suocessible a Pćpoque del'ou- wo: spadkowości, przy otwarciu spadku,| vertnre de la succession, sont toujourś ró poczytywane są zawsze, że uczynione z| putćs fails avec dispense du rapport. uwolnieniem od.powrotu.
Oyciec przychodzący do spadku po da- Lie póre, venant A la succession du dona- gniącym, do ich powracania nie iest cbo-| teur, n'est pas tenn de les rapporter. wiązany.
848. Równie syn na mocy prawa własne- 848. Pareillement, le fils, venant de son
go przychodzący do spadku po daruią-| chef ała succession du donateur, nest pas cym, nie iest obowiązany powracać dary| tenu de rapporter le don fait A son pere, «©ycu iego uczynione, choćby nawet spadek| meme quand il aurait acceptć ła succeśsion po nim przyiął; ale ieżeli syn przychodzi| de celui-ci: mais si le fils ne vient que par tylko przez zastępstwo, powinien to*po-| reprćsentalion, il doit rapporter ce qui avait wrócić, co dane było oycu iego, nawet w| ćtć donnć a son pere, mómę dans le cas ou tym przypadku, gdyby zrżeki się spadku| il aurail rćpudić są succession. po mim. 849g. Dary i zapisy testamentowe uczy- 849. Tes dons et łegsfaits au conjoint d'nn nione małżonkowi małżonka maiącego pra-| ćpoux successible, sont róputćs fails avec wo spadkowości, poczytywane są, że uczy-| dispense du rapport. nione z uwolnieniem od powrolu. Jeżeli dary i zapisy testameniowe uczy- Si les dons et legs sont rćpntćs faitis con= nione były. łącznie obudwom małżonkom,| jointemeęnt a deux ćpoux, dont Pun seule— z których ieden tylko ma prawo spadko-| ment est successible, celui-ci en rapporte wości,.ten' powraca połowę; ieżeli dary| la moitić; si les dons sont faiis a'ćponx suc- uczynione były małżonkowi maiącemu pra-| cessible, il les rapporte en entier. wo spadkowości, powraca ie całkiem. 850. Powrót czyni si tyłko do spadku 850. Tie rapport ne se fait qu'a la succes- po daruiącym. sion du donateur.
846. Donatarius, qui donażionis tempore heres non praesumebatur, successionis pero tempore jus succedendi habet ,.aeque„conferre debet, nisi eum donator ewemórit.
847. Donationes et legata favore liberorum ejus,„qui delatae successionis tempore in succedendi gradu est, sine collationis onere Jfacta censentur: pater, donatori succedens, eadem mon confert. ń
848. Filii, pariter ew jure proprio donaniz succedentes, etiamsi patris heredes: sint, donationes eidem factas conferre non teneńtur: filii vero repraesentalionis jure donanii succedenies, quidquid patri donatum fuerit, conferre debent, esti 1pszus hereditatem re pudzaęerint.)
849. Donctiones et legata relicta conjugi illius, qui in succedendi gradu est, sine o- nere conferendi relicta censentur.;
Quoties vero utrique simuł conjugi donationes et legata fiunt, alter quorum tantum= modo in succendi gradu sit, hie dimidium donationts cońfert:si vero conjugi:in suc- cedendi gradu cónstituto solum donationes fiant, hic_eas integras conferre tenetur.
850. Collatio in donantis hereditatem dumiaxat fit.

851. Nalęży się powrót tego, co byłouży- te do postanowienia iednego ze współ-dzie- dziców, albo do zapłacenia dlugów iego.
852. Koszta na wyżywienie utrzymanie, wychowanie, wyucżenie sposobu do życia; koszta zwyczayne na oporządzenie, na we- sele, i podarki używane, powrócónemi bydź nie powinny. s Ka
853. Toż samo się rozumie o pożytkach, iakie dziedzic mogł odnieść z umów zawar- tych z nieboszczykiem, ieżeli tę umowy nie okazywały żadnego pożytku ubocznego, gdy zawieranemi były.
854. Równie nie należy się nie do powro- tu za spółki uczynione bez oszukania mię-- dzy nieboszczykiem, a iednym z iego dzie- dziców, gdy warunki w spółeć ułożone by ły przez akt urzędowy.
855. Nieruchomość, która zginęła przy- padkiem losowym, bez winy obdarowane- go, nię podlega powrotowi.
856. Przychody i procenta z rzeczy pod- leglych powrotowi, należą się dopiero od dnia otwarcia spadku,
857. Powrót należy się tylko od współ- dziedzica dla swego współ-dziedzica; ale się nie należy zyskuiącym zapisy tesla- meńntowe, lub wierzycielom spadku.
858. Powrot czynt się oddaiąc rzeczy w. naturze, albo mniey ze spadku biorąc.
85g.. Można powrotu wymagać w naturze,
205
851. Le rapport est dh de ce qui aćtć ehń= ployć pour: Petablissement d'un des cohćri- tiers, Qu pour le paiement de ses dettes. 852. Tues frais de nourriture, d'entretien, d'education, d'apprentissage, les frais ordi- naires dequipement, ceux de noces et pre seńs d'usage; ne doivent pas ćtre rapportćs.
853. Il en est de mćme des profits que Phóritier a pu retirer de conveniions pas- sćes avec le dćfunt, si'ces conventions ne presentaient aucun avantage indirect, lors- qwelles ont ćtć faites.
854. Pareillement, il nest pas dh de rap-- port pour les dssociations faites sans fraude entre le.dćfunt et Pun de ses hćritiers, lors- que les conditions en ont ćtć rćglćes parun acte antheńlique.
855. Limmeuble qui apóri par cas foriuit et sans ła faute du donataire, nest pas sujet a rapport.
856. Les fruits et les intćrćts des choses sujettes a rapport ne sont dus qu 4a compter du jour de Founverture de la succession.
857. Le rapport mest du que par le cohć- ritier aeson-coheritier;: il nest pas dń aux legataires ni aux crćanciers de lą succession.
858. Le rapport se fait en nature ou en moins prenant. 859. Ilpeut Etre exigć en nature, a lćgard
"eo do nieruchomości za każdą'razą, gdy| des immeubles, toutes les fois que Vimmenu-
851. Quidquid ad profeśsionem alieri ex coheredibus comparandam, aut ad illius aes alienume exsolyendum fuerit impensum, conferri- debet.
852. Sumius. alimentorum, KOOCA tyrocinii, et qui in vestibus. quolidianis fiunt, vel matrimonii causa, vel pro muneribus, quae ustis postulat, mon conferuntur.
853. Idem obtinet quoad lucrum ab herede perceptum e contradctibus inter cum et de- Jiunctum initis, dummodo eo tempore, quo stipulati sunt, aliguid lucri indirecte non
exhuiberent.
854. Neqie pariter collatio debetur ex causa societatis, sine fratde inter defunctum et unum ex heredibus inilae, quoties societatis pacta authentico aciu praefinita fuerint.
sunt.
855. Immobilia, quae fortuito et sine donatarii culpa perierunt, minime conferenda
856. Fructus et usurae rerum conferendarum non debentur, nisi a die delatae succes.
sionIS.
857. Collatio tantum a coherede eż coheredi debetur, non legatariis vel hereditariis
creditoribus.
858. Collatio perficitur, vel res ipsas in specie in hereditatem conferendo, vel minus
ex eademm accipiendo.
859, Ipsamet immobilia conferri debent, quotiescumque a donatario distracta non fue-

a06
nieruchomość dana alienowaną nie byla przez obdarowanego, 1 gdy nie masz w spadku nieruchomości a samóy na- tury, wartości i dobroci, z którychby mo- żna ułożyć części prawie równe, dla innych współ— dziedziców.
860. Powrót ma.mieysce tylko' przez wzięcie mniey ze spadku, gdy obdarowany alienował nieruchomość przed otwarciem apadku; należy się od niego taka. wartość nieruchomości, iaka iest w czasie otwarcia,
861. We wszystkich przypadkach racho- wać się powinny obdarowanemu nakłady, które rzecz polepszyły, maiąć wzgląd na zwiększenie wartości iakie się znayduie w czasie działu.
862. Równie należy rachować obdarowa- nemu potrzebne koszta na utrzymanie rze- czy łożone, choćby nawet gruntu nie po- lepszyły.
863. Obdarowany ze swoiey strony od:po- wiada za spustoszenia i zepsucia, które zmnieyszyły wartość nieruchomości, przez iego czyn, albo winę'i niedbalstwo.
864. WW przypadku, gdyby obdarowany alienował nieruchomość, to. polepszenia, lub spustoszenia przez nabywcę poczy- nione,/ zarachowane'powinny po- dlug trzech artykułów poprzedzaiących,
865.-Gdy powrót odbywa się w naturze, przyłączaią się dobra do ogółu spadku, wol-
ble donnć na pas ćtć alićnć par le donatai- re, et qwil ny a pas, dans la succession, dimmeubles de móme nature, valeur et. bontć, dont on puisse former des-lots a peu pres ćgaux pour les autres cohćritiers.
860. Lie rapport ma lieu qwen moins pree nant, quand le donataire a alićnć Pirmmeuble avant Vouverture de la succession; il: est du de la valeur de Pimmeuble a ćpoque de VFou= verture,
86r. Dans tous les cas, il doit ćtre tenu compie an donataire, des impenses qui ont amćliorć la chose, eu ćgard 4 ce dont sa valeur se trouve augmentće au temps du
artage,
862. II doit ćtre pareillement tenu compte an donataire, des impenses nócessaires qu'il a faites pour la conservation de la chose, en- core quelles n'aient point amćlierć le fonds.
863. Lie donataire, de son cótć, doit te- nir compte. des dógradalions et dćtćriora- tions qui ont diminuć la valeur de[im- meuble, par son fait ou par sa faute et ne- gligence.
864, Dans le cas ou Pimmeuble a ćtealie— nć par le donataire, les ameliorations ou dógradaiions faites par Pacqućreur: doivent ótre imputćes conformćement aux trois arti- cles precedens.
865. Lorsque le rapport se fait en natu- re, les biens se rćunissent A la masse de la
rint„ a ej portiones hereditariae 860. Sz donatarius, aniequam
neque alia ejusdem qualitatis, bonitatis ac,valoris in hereditate existant, quibus prope aequales ceteris coheredibus asszgneniur. successio defferretur, rem immobilem distraxerit, col=
lalio fit ex asse minus recipiendo; et quanli successionis momento immobile fuerit, tau
tumudem conferri debet. 861. Quocumque casu expensae, commpensantur„ quantum
quas ad; rem meliorandam donatarius fecit, eidem dięisionis tempore ejusdem valor per illas fuerit adauctus,
862. Ewpensae necessarzae ad rem serpandam a donatario faetae pariter corapensar=
dae sunt quamvis iisdem fundi walor
863. Donatarius e contra, si rem immobilem i ita ut ejus palor deminutus sit,
affecerit, deterioremye reddiderit, praestat.
adauctus minime fuerit.
suo facto aut culpa et negligentia vitio compensattonem
864. Praedio a donatario distracto, si ermtor illud.melius aut deterius reddiderit, hoe żmputabitur, ut in praecedentibus tribus articulis.; 565, Quoiies ipsa bona in specie conferuniur, eadem cum unicersa hereditate conjur=
DURIUT»
oneribus omnibus per donatarium zmpositis soluta et libera.
ypothecarii diwisioni interesse possunt, ne in corum fraudem collatio fiat.
Creditores autem

.+ s» sne i oswobodzone ze wszystkich ciężarów, wprowśdzonych przez obdarowanego; ale wierzyciele hypotekę maiący, mogą wcho- dzić do działu, i obstawać, aby powrót nie był uczyniony z osznkaniem ich praw..
866. Śkoro dar nieruchomości uczyniony maiącemu prawo spadkowości, z uwolnie- niem od powrotu przewyższa część rozrzą= dzalną, powrot przewyżki odbywa się w naturze, ieżeli odtrącenie nastąpić może dogodnie.
/ przeciwnym przypadku, ićżeli prze- wyżka większa iest nad połowę ceny nie- ruchomości, to obdarowany powrócić po- winien całą- nieruchomość, zachowuiąc so- bie do wzięcia z ogółu wartość części roz- rządzalney: ieżeli część taka przewyższa połowę ceny> Rye o darowany może zatrzymać całą nieruchomość z za strzeżeniem, że mnićy- weżmie i wynagro- dzi swych współ dziedziców pieniędzmi, lub innym sposobem.
867. Współ-dziedzie powracaiący nieru- chomość w naturze, może posiadanie ićy zatrzymać, aż do czasu, w którym uskute— cznione zostanie 7 wyofię PiE summ, iakie mu się należą, za nakłady, lub polepszenia.
868. Powrot ruchomości czyni się tylko przez wzięcie mniey ze spadku. Następnie podług ceny ruchomości w czasie darowa- nia wyrażonćy, w oszacowaniu, które do aktu przyłączone było; a ieżeli takiego osza- cowania nie masz; to podług oszacowania przez biegłych, w sprawiedliwćy wartości a bez powiększania.
207
succession, francs et quittes de żoutes char» ges cróćes par le donalaire; mais les crcan- ciers ayant hypotheque peuvent intervenir au partage, póur s©opposer A ce que le rapport se fasse en fraude de leurs droits.
866. Lorsque le don d'un immeuble fait a un successible avec dispeńse du rapport, excede la portion disponible, le rapport de Fexcćdant se fait en nature; si le retran< chement de cet excećdaut peut s'operer com» modećment.
Dans le cas contraire, si Pexcedant est de plus de moitić de la valcur de Pimmeue ble, le donataire doit rapporter Pimmeu- ble en totalitć, sanf a prólever sur la mas- se la valeur de la portion disponible: s$ ceite portion excede la moitić de la valenr de Iimmeuble, le donataire peut retenir Fimmeuble en totalitć, sauf a moins prene dre, el a rćcompeńser ses cohćritiers en are gent ou autrement.
867. Le cohćritier qui fait le rapport eń nature dun inameuble, peut en retenir la possession jusqu'au remboursement effectif des sommes qui lui sont dues pour impen- ses on amćliorations.
868. Le rapport du mobilier ne se fait qu'en moins prenant. Il se fait sur lepied de la valeur du mobilier lors de la donation, dapres Pćtat estimatif annexć, a Pacte; et, a defaut de cet ćtat, d”apres une estimation | par experts, a juste prix et sans crue.
866. Quożies donatio rei immobilis ei facta, qui in succedendi gradu erat, sine onere eonferendi; eam excedit partem, de qua disponi poterat; tunc, quod superest, in specie conferendum est, dummodo praedium commodam patiatur diytsioneni.
Quoties pero commode praedium dięidi requeat, si, quod superest, dimidium valoris totius
praedii excedit, donatarius solidum confert,
salęo eidem jure praededucendi ex asse here-
ditario palorem partis, de qua disponi poterat. Si autem praedicta pars dimidium ęvaloris P, k Pp
praedii excedit, iniegrum SEE zpse retinet, aliter compensando.
et coheredes vel pecunia ve
minus tamen ab hereditate accipiendo,
867. Coheredi rem ipsam in specie immobilem conferenti ejus possessionem retinere liceż, donec ipsi pro pecunia in REJ et meliorationibus erogata non satisfiat.
868. Mobilia conferuntur minus accipiendo ex hereditaież et tantumdem conferfur,
uantum illa ex ipso donationis actu eo tempore aestimata fiisse constat. łoe dejiciente
aciu, aeslimatio a perilis fit justo pretio, quin additionż locus sit.

208
869g. Powrót danych pieniędzy następnie przez wzięcie mniey z gotowizny spadku.
W. niedostateczności'na to, obdarowany może się uwolnić od powrócenia pieniędzy; odstępuiąc: aż do wyrównania należytości, część ruchomości; a gdyby tych mie było, to nieruchomości spadku.
ODDZIAŁ IIY.
o Płaceniu. długów.
870. Współ-dziedzice składaią się mię- dzy sobą na zapłacemie długów i ciężarów spadku, każdy: w stosunku tego, co w spad— ku bierze.
871. Zyskuiący zapis testamentowy, pod tytułem ogólnym, składa się z dziedzicami, w stosunku zysku swoiego; ale zyskuiący testamentowy zapis szczególny, nie iest obo- wiązany do długów 1 ciężarów, wyiąwszy jednak sprawę hypoteczną, na nierucho— mości zapisanćy testamentem.
872. Gdy nieruchomości spadku obciążo= ne są czynszami, lub podobnemi wypłatami przez hypotekę szczególną, każdy ze współ- dziedziców może wymagać, aby czynsze, lub wypłaty takie spłaconemi były, 1 nierucho- mości uwólnionemi zostały, nim się przy- stąpi do układania części._ Jeżeli współ dziedzice podzielaią między siebie spadek w Lakim stanie, w jakim. się znaydule, nieru-
869. Le rapport de l'argent donnć se fait en moins prenant dans le numćraire de la succession.
Fn cas dinsuflfisance, le donałaire peut se dispenser de rapporter du numóraire, en abandonnant, jusqwa due concurrence, du mobilier et, a dófaut de mobilier, des ime meubłes de:la succession.
SECTION IL
Du paiement dęs dettes.
870. Les cohóritiers contribuent entreeux au paiement des dettes et charges de la suc cession, chacun dans la broportion de ce qwil y prend.
871. Le legataire a titre universcl contri- bue avec les hćritieis, au prorała de son.ć- moóluijnent: mais le legataire particulier n*est pas tenu des dettes et charges, sauf toute= fois Paction hypothćcaire str Pinmeuble leguć.
872. Lorsque des immeubles d'une suc- cession sont greyćs- de rentes par hypothe- que spćciale, chacun des cohóćritiers peut exiger que les rentes soient remboursćces et les immeubles rendus libres avant qu'il sojt
Focćdć a la formation des lots. Śi les co- ARgjwa partagent la succession dans Pelat ou elle se trouve, Fimmeuble grćvć doit€- | tre estimć au móme taux que les autresim-
869. Pecuniae donatae collatio fit minus ex hereditariis nummis. accipiendo, Ceterum, cum donatarius, pećuniam conferre'nequit, mobilia hereditaria pro aequali aestimatione relinquit, et, mobilibus deficientibus, ex zmmobilibus successionis compensat.
SEcTrio LI.
De aere alieno'solvendo.
8-0. Coheredes aes alienum una simul solvere;, et hereditatis onera sustinere, pro cujus=
que hereditatis quota. tenentur
874. LŁegatarius titulo unięersali in tributium venit una cum heredibus pro ratą emolu—
menti: particularis pero” leg
matarius aeri alieno neque oneribus hereditariis„subjicuiur J,
hypothecaria tamen actione in praedio legato servata.©; SA _ 872. Owoties immobilia hereditaria annuis praesłationibus cum speciali hypothieca one-
rantur, quisquis ex coheredibus exigere polest ,. ut praestafionum sortes solęyantur ,, et tm
mobilia hypothecis libereniur, antequam hereditariae portiones fiant. hereditatem in eo statu, in quo reperitur,/ aeque ac ceierae, aeslimanda est; praestatuonum sors€x integro pretio deduceńda;.
cnlcido 3
Hleredibus vero dięidentibus, res inamobilis onerata eodem

chomość obciążona oszacowaną bydź po- winna na takąż samę wartość, na iaką i in- ne nieruchomości: odtrąca się kapitał sto— sowny do czynszu lub wypłaty, z całego oszacowania; dziedzic, na którego część ta ka nieruchomości przypadnie, sam iest obo- wiązany do- oddawania czynszów lub wy= płat, i powinien dać na to rękoymią swoim współ-dziedzicóm.
873, Obowiązani są dziedzice do długów i ciężarów spadku, osobiście za część swoię i równy dział, a hypotekalnie za całość; z zachowaniem im poszukiwań, bądź na ich współ-dziedzicach, bądź na zyskuiących te- stamentówe zapisy ogólne, z powodu tćy części, pa którą ci powinni się składąć.
874. Zyskuiący testamentowy zapis szcze- gólny, który zaspokoił dług, iakim nieru— chomość zapisana obciążoną była, bierze mieysce wierzyciela w prawach przeciw dzie- dzicom i biorącym spadek, pod tytułem ogólnym.
875. Współ-dziedzie, albo biorący spa dek pod tytułem ogólnym, który przez sku- tek hypoteki zapłacił więcey długów wspól- nych, niżeli wypadło na część'iego, ma prawo upominania się u innych współ-dzie- dziców, lub-biorących spadek pod tytułem ogólnym, takićy tylko części, którą każdy z nich osobiście ponosić powinien, nawet w tym przypadku, w którym współ-dziedzic wypłaciwszy dług, postawił się na mieyscu wierzycieli, co do ich praw: nie szkodzi to
209
meubles; il est fait dćduction du capital de la rente snr le prix total; Phćritier dans le lot duqueł tombe cet immeuble, demeure seul chargć du service de la rente, et il doił en garantir ses cohćritiers.
873. Lies heritiers sont tenus des dettes et charges de la succession, personnellement pour leur part et portion virile, et hypo- thćcairement pour letout; sauf leur recouvrs, soit contre leurs cohćritiers, soit contre les lógataires universels, a raison dela part pour laquelle ils doivent y contribuer.
874. Lie lógataire particulier qui a acquit. te la dette dont Vimmeuble lóguć ćtait gre« vć, demeure subrogć aux droits du crćan- cies contre les hćritiers et successeurs atitrę universel.
875. Le cohćritier ou successeur 4 ti- tre universel, qui, par Peffet de hypothe- que, a-payć au-dela de sa part de la detie commune, na de recours ćontre les autres cohćritiers qu.successeurs 4 titre universel, que pour la part que chacun d'eux doit per- sonnellement en supporter; móme dans le cas ou le cohćritier qui a payć la detie se serait fait sabroger aux droits des crćanciers, sans prejudice nćanmoins des droits dum coheritier qui, par Peffet du benćfice d'in_
heres autem, cui res illa immobilis sortita est, ad easdem praestationes solus obstringi- tur, aliosque uoheredes ab tisdem indemnes servare tenetur.
873. Zleredes, de aere alieno ac de hereditariis_oneribus quoties actione personali pul- sentur, pro virili singulorum portione tenentur; si pero hypothecaria actione, in solidum oblrgantur: salvo ipsis regressus jure adversus coheredes vel legatarios universales pro
parte ab iisdem: contribuenda.
„874. Legatarius particularis, qui aes alienum quo praedium sibt legatum gravatur,
subingredilur.
„solvit, in jura omnia prioris creditoris adęersus heredes et successores titulo uniyersali
. 875. Coheres vel successor titulo universali, qui in ęim hypothecae. majorem, quam pse debcbat„, aeris alieni hereditarii partem persolęit, condictionem habet adyersus alios coheredes vel successores unięersales pro ea tantum portione, qua quisquis personaliter te netur; tdemqnue obtinet eo SE casu, quo coheres, ris aes alienum=solęit, crediiorum
Jura pactó sibi adquisięit: sa
pis tamen juribus cohere
is, qui; in vim beneficii inventa-
riŁ,.jus, sui crediti solutionem peiendi, non secus ac quisquis alter creditor, reser-
paverit.
27

210
jednak prawu współ-dziedzica, który przez skutck dobrodzieystwa inwentarza, zacho- wał sobie możność poszukiwania.zapłaty swoićśy wierzytelności osobistćy, iak każdy "inny wierzyciel.
876. W przypadku niewypłacalności ie- dnego ze współ-dziedziców, albo biorących spadek pod tytułem ogólnym, część iego w długu zahypotekowanytm, iest rozrzucona między wszystkich immych w stosunku ich części.
877. Tytuły obowiązujące do wykonania przeciw umarlemu, równie obowiąznią prze- ciw dziedzicowi po nim osobiście; iednakże wierzyciele nie mogą nastawać o ich wyko- nanie, aż w ośm dni po wręczeniu tych ty tułów osobie, lub w zamieszkaniu dziedzica.
878. Mogą oni wymagać we wszystkich przypadkach, i przeciw każdemu wierzycie- lowi, rozdzicienia maiątku nieboszczyka, od maiątku dziedziczącego.
879. Jednakże tego prawa używać więcćy nie można, gdy zaydzie odnowienie wierzy- telności przeciw nieboszczykowi, przez przy- ięcie dziedzica za dłużnika. i
880. Co do ruchomości, trzechletni przę— ciąg czasu przedawnienie tego prawa spra- wuie.
Co do nieruchomości, sprawa wnoszona bydź może zawsze, dopóki one żostaią w rę- ku dziedzica.
881. Nie może bydź przyięte Żądanie wierzycieli dziedzica, oddzielenia familiy- nych maiątków przeciw wierzycielóm spa- dku.
4
ventaire, aurait conseryć la faculć de ró- clamer le paiement de sa crćance person= nelle, comme tout autre cróancier.
876. En cas d'insolvabilitć d'un des co- hóriliers ou successeurs A titre universel, sa part dans la detie hypothćcaire est repartie sur tous les autres, au marc le franc,
877. Ieg titres exćcutoires contre le de- funt sont pareillement exćcutojres contre Vhóritier personnćllemenat; et nćanmoins les creanciers ne ponrrońt en poursuivre lTexć= cution que huit jours apres la signification de ces titres a la personne ou au domicile de Pheritier.
878. Ils penvent demander, dans tous les cas, et contre tout creancier, la separation du patrimoine du dćfunt davec le patri- moine de DThórilier.
879. Ce droit ne peut cependant plus etre exereć, lorsqwil y a novation dans la cró- alice contre le dófunt, pat I acceptation de Vhćrilier pour dćbiteur.
880. Il se prescrit, relatiyement aux meu- bles, par le laps de trois ans.
A P ćgard des immeubles, I action peut tre exercće tant qwils existent dans la main de Dhóritier.-
881. Lies cróanciers de lhóćritier ne sont point admais A demander la separation des patrimolues contre les crćanciers de la suc- CeSsS10N. i
że
876. S£ quis colieres aut successor titulo unięersali soleendo non sit, ejus pars debiti y=
pothecarii inter ceteros pro rata diwiditur.
877. Instrumenta, quae paratam executionem habent contra personam defuncti, ean=
dem eontra personam heredis out retinent.
Tisdem tamen instrumentis creditores użi
nequeunt, misi ocło elapsis diebus a denunciatione, heredis personae aut ad ejus domi=
eilium, facia.
878. /psżs creditoribus adyersus quemcumque alium, creditorem et quovis casu jus come petit, petendi, ut patrimonium defjuncti ab heredis patrimonio secernatur. 879. /foc jus ewerceri ainplińs nequit, quoties, expromissore herede recepto, creditę
erga defunctum novalio evenerit.
880. Jdem jus cy mobilia triennio praescribitur.
Quoad zmumobi
ta vero actio compelit, donec penes heredem illa existunt.
$81. Creditores alicujus ex coheredibus diytdentibus adversus credztores Mereditarios-
ggere nequeuni, ut patrimonia SECETNAMUUT.

azer ZEE
882. Wierzyciele jednego ze współ dzie lących się, dla uniknienia, aby w dziale oszukanemi nie zostali co do praw swoich, mogą obsta vać, aby bez ich przytomności nie robiono działu: maią prawo wchodzić do tego kosztem swoim, ale nie mogą wzru- szać działu ukończonego, byleby nie robio- no bez nich, i bez względu na przeciwień- stwo, które założyli.
OppziaŁ IV. o Słutkach podziału, i o rękoymi części w działach.'(a)
883. Każdy współ-dziedzic poczytuie się, że bierze spadek sam i bezpośrzednie, wszy— stkich rzeczy w iego części obiętych, albo przypadłych na niego z licytacyi, i że nie miał nigdy własności innych rzeczy spadku.
884. Współ dziedzice są rękoymią na wzaiem, iedni względem drugich, co do wzruszeń i pokonań prawem pochodzących tylko z przyczyny dział poprzedzaiącćy.
ękoymia nie ma mieysca, ieżeli gatu- nek pouoszonego pokonania prawem wyię- ty był przez szczególne i wyrażne zastrze-
żenie, w akcie podziału: ustaie rękoymia,
ieżeli współ- dziedzic ze swoićy winy poko- nanie prawem ponosi. 885. Każdy z dziedziczących obowiązany
iest osobiście, i w stosunku swoićy części
311
882. Les cerćanciers d'un copartageant, pour ćviter que le partage ne soit fait en fraude de leurs droiis, peuvent s'opposer a ce qu'il y soit procćdć hors de leur pre- sence; ils omt le droit dy intervenir a leurs frais: mais ils ne peuvent allaquer un par tage consommć, 4 moins toutetois qwil wy ait ćtć„procćdć sans eux et au prejudice d'une opposition qWits auraient formóe.
SECTLON' IV.
Des ejfets du partage, et de la garantie des lots.
883. Chaque cohóritier est censć avoir sucęćdć seul et immćdiatement 4 tous les effets eompris dans son lot, ou a lui ćchus sur licitation, et n'avolx' jamais eu la pro prietć des autres. effets de la succession.
884. Ties cohćritiers demeurent respecti- vement garans, les uns envers les autres, des tronbles et ćvictions seulement qui pro- cedent d'une cause antórieure au partage.
La garanlie n'a.paslieu, si Pespece d'ćvic- tion soufferte a ćtć excepićc par une clause particuliere et expresse ją Pacie de partage;
elle cesse, si c'est par sa faute que le cohe—
ritier sonfłfre Pćviction.
885. Chancun des cohćritiers est person— nellement obligć, en proporticn de sa part
[ smódkcand O au Te WYM
882. Creditores alicujus ex coheredibus, ne quidquam in eorum fraudem fiat, prohibere
possunt, quominus absque eorum. interveniu divtsio-sequatur.
Suis sumiibus diytsioni
adesse queunt: dięisioneri vero jam confectam oppugnare nequeunt, nisi iis absentibus, et
"ipsorumm oppiegnatione posthabita, ea Jacta sit.
BECEL0. AV: De divisionis efftctibus et de hereditariis portionibus cavendis. 883. Quisquis coheres solus atque immedialus successor habetur in rebus ejus portionem con flantibus, vel quae per licitationem ipsi obyenerunt; nec eundem aliarum rerum here-
ditatis proprietatem unquam habuisse censetur.
884. Colieredes sibi invicem cavent de molestiis et evictione ex causa dumtaxat, quae
divisionem praecesserit.
Cautioni huic locus non est, quoties egictio, quam coheres passus fuit, ejus generis sił, quae peculiari pacto et in dięisionis actu expresse fuerit exclusa, vel quoties coheres sua
culpa egictioni causain dederit.
885. Singuli coheredes personaliter obliganiur, pro rata portionis heredilariae, ad prae-
standa coheredi damna, quae ob eyictionem eidem obęyenerini.
(a) Wyraz używany u nas ewikcya nie tak brany bywa iak
w prawnictyyie łacidskim evżczzo a. w francuzkima
eviction, iest to zwycięstwo prawne; a'za tem unikaiąc dwuznaczności używa się w tłumaczeniu nipieyszćmt na ten wyraz evzcźio poon: prawem, a na Wyraz garantie w frapcuzkim, praćstatio evzcironis albe
owiciionis caulio w łacińskim,.
*

212
dziedziczney wynagrodzić współ- dziedzi- cowi swemu stratę, którą mu sprawiło po- konanie prawem.
Jeżeli ieden ze współ- dziedziców niewy- płacalnym się znayduie, część do którey obowiązany, rozrzucona bydz powinna ró- wnie między maiącego rękoymią, i wszy— stkich współ- dziedziców wypłacalnych.
886. Rękoymia wypłacalności dłużnika, czynszów lub podobnych wypłat, służy tyl- ko na lat-pięć, które po podziale następu- ią. Rękoymia nie ma mieysca, co do nie- wypłacalności dłużnika, gdy ta nastąpiła dopiero po ukończonym podziale.
ODDZIAŁ V.
oZerwaniu działów.
887. Działy zerwanemi bydź mogą, z przy- czyny gwałtu lub podstępu. i
Ma także mieysce zerwanie, gdy ieden ze współ— dziedziców dowodzi, iż ukrzy— wdzenie iego przenosi część czwartą. Pro- ste opuszczenie przedmiotu w spadku, nie otwiera sprawy o zerwanie, ale tylko o do- datek do aktu działowego.
888. Sprawa o zerwanieiest przyięta prze— ciw o lea aktowi, któryby znosił nie- podzielność poraiędzy wspól— dziedzicami, choćby nawet był aktem przedaży, zamia— ny. komplanacyi, albo w ińnym iakim spo- sobie.
hćrćditaire, d'indemaniser son cohćritier de la perte que lui a causće Ieviction.
Si Pun des coheritiers se tyouve insol- vable, la portion dont il est tenu doit€tre ćgalement rópartie entre le garanti*et tous les cohćriliers solvables.
886. La garantie de la solvabilite du debi- teur d'une rente ne peut óćtrę exercće que dans les cinq. ans qui suivent le partage. II ny_a pas lieu'a garantie a raison de Pinsol- vabilitć du dćbiteur, quand elle nest sur- venuc que depuis le pariage consommć.
ME,
De la rescision en matieres de partage.
SECTION
887. lies partages peuvent€tre rescindćs.. pour cause de violence ou de dol.
Il peut aussi y avoir lien 4 rescision, lorsqu'un des cohćritiers ćtablit, a son pre judice, une lćsion de plus du quart. La simple omissiou d'un objet de la succęssion ne-donne pas ouverlure a laction en res cisioń, mais seulement 4a un supplćment a Dacie de partage.
888. L/action en rescision est admise con- tre tout acie-qui a pour objet de faire cesser Pindivision entre eohćritiers, encore qwil fht qualifić de vente, d”ćchange et de trans- action, ou de tonie autre maniere.
Si quis coheres solęendo non sit, portionem, quam ipse debebnt, tum ille cui debetur, tum ceteri coheredes, aequaliter per contributum conferunt.
886. Cautio de idoneitate ejus, qui annuas debet praestationes, intra quinquennium a dięisione dumtaxat persequi potest. Cautio hujusmodi omnino cessat, si debitor post
diyisionem solvendo impar factus fuerit.
SncTio. M De rescindenda divisione.
887. Dięisiones rescinduntur, si vis aut dolus intervenerit._Rescissioni quodue locus fieri potest, quoties laesio. quadrantem excedił; sola tamen rei hereditariae omissio, non rescissoriam, sed tantum suppletoriam, tribuit actionem.::
888. Actio rescissoria competit adversus quemcumque actum, quit communionem inter coheredes dirimat, etiamsi yenditionis, permulationis, aut transactionis titulo, pal quo-
mwodolibet fuerit celebralus.

a DOK
Ale po podziale, albo po akcie, który mieysce iego zastępuje, sprawa o zerwanie przyiętą bydź nie może;: przeciw: kompla- nacyi zawartóy w rzeczywistych trudno— ściach, które pierwszy akt przedstawia, choć
by nawet ztego powodu sprawy zaczętćy|
nie było.
889. Sprawa nie iest przyięta przeciw rzedaży prawa spadkowości, uczynionćy be oszukania iednemu ze współ= dziedzi- ców ma mogące wyniknąć właśne jego szko— dy 1 niebezpieczeńsiwa, przez innych iego współ-dziedziców, albo przez iednego z nich.
8go. Szacuią się przedmioty podług ich ceny iaka iest w czasie podziału, aby po- znać, czyli nie było pokrzywdzenia,
8g1. Pozwany w sprawie o zerwanie, mo- że bieg ićy wstrzymać, i przeszkodzić no- wemu działowi, ofiaruiąc i daiąc powodo— wi dodatek do części iego dziedziczney, bądź w pieniądzach, bądź w naturze.
892. Współ- dziedzic, który alienował część swoię w całości, lub w części, nie może bydź przyiętym, gdyby sprawę o zerwanie, z powodu podstępu, lub gwałtu, ieżeli alienowanie przez niego uczy nione, późnieyszćm iest, niżeli odkrycie podstępu, lub ustanie gwałtu.
2105
Mais apres le partage, ou. P acte qui en tięni lieu, laction en rescision n'est plus ad- missible comtre la transaction faite sur les difficultćs reelles que preseniait le premier
| acle, meme: quand il n*y aurait pas eu 4 ce
sujet de: proces commencć.
88g. L$action nest pas admise contre une vente de droit successif faite sans fraude a Puń des cohćritiers, A ses risques et pe rils, par sesautres cohćritiers, ou par Pun deux.
890. Pour juger sil y a eu lesion, on estime les objets suivant leur valeur a Vepo- que du partage.
8g1. Le defendeur a la demande en rósci- sion peut en arróter le cours et empócher un nouveau pariage, en offrant et en four— nmissani au demandeur le supptóment de sa portion hćrćditaire, soit en numćraire, soit en nature.
892. Le cohćritier qui a alićne son lot en tout ou partie, nest plus recevable A inten- ter Paction en rescision pour dol ou vio- lence, si Palićnation qwil a faitę est postć- rieure a la dćcouverte du dol, ou a la ces sation de la violence.
Divisione autem vel alio aequipollente actu sequuto, actio. rescissoria non admittitur, cuin. super difficultates, quae ex ipso priore actu reipsa oriebantur, transadctio inita est,
tametsi nulla super iisdem lis fuerit inchoata.
889. Eadem actio non competit adęersus venditionem juris heredttarii, ab omnibus vel ab altero ex coheredibus bona fide coheredi factam, adjecto pacto, ut quoscumque eventus
emtor in se suscipiat.
8go. Ut laesio dignoscatur,' res justa walorem, quo steterant diyisionis tempore,
aestimantur.
891. Reus ad rescissionemm in jus vocatus, rebus ipsis vel pecunia oblatis in supplemen- tum portionis hereditariae actori debitae, ejusdem actionis e/fectus nowamque divisionem
impedire potest.
892. Coheres, qui propriam hereditatis portionem pro integro aut pro parte distraxerit, rescissoria aciione, causa doli vel vis, uti nequit, si ante alienationem fraus ipsi inno-
tiuerat, aut vis desierać.
RU mm nami
*

PY TUE" JI,
ą Darowiznach międży zyiącemi, z Testamentach,
DZIAŁ CL
61. Urządzenia ogólne.
«$g3. Nie można rozporządzać dobrami swemi, pod tytułem darmym, czyli dobro- czynnym, tylko przez darowiznę między Żylącemi, albo przez testament w formach niżćy ustanowionych.
894. Darowizna między żyiącemi iest akt,
* przez który daruiący pozbywa się rzeczy— wiście i mieodwołalnie rzeczy darowaney, na korzyść obdarowanego, który to przyy- muie.
895. Testament iest akt, przez który Te- stator rozporządza ńa czas, w którym iuż nie będzie, całością lub częścią dóbr swo- ich, i klóry może odwołać.
896. Podstawiania są zabronione.
Każde rozpoćządzenie, przez które obda- rowany, dziedzic ustanowiony, albo zysku- iący zapis testamentowy; obowiązany będzie zachować i oddać trzeciemu, iest nieważne, nawet względem obdarowanego, dziedzica ustanowionego, albo zyskuiącego zapis te- stamentowy.
Jednakże dobra wolne, składaiące uposa- żenie tylułu dziedzicznego, który Cesarz
PETR Eo: TE
Des donations entre-vifs et des żestamensS.
CHAPITRE PREMIER.
Dispositions genćrales. 893. On ne pourra disposer'de ses: biens a titre gratuit, que par donation entre-vifs ou par testament, dans les formes ci- apres ćtablies.
894. La donation entre-vifs est un acte par lequel le donateur se dćpouille actuelle- ment et irróvocablement de la chose don- nóe, en faveur du donataire qui Paccepte.
895. ie testament est un acte par lequel le testateur dispose, pour le temps ou il nexistera plus, de tout ou partie de ses biens, et quil peut revoquer.
896. Les substitutions sont prohibćes.
'Toute disposition par laquelle le dona= taire, Dhóritier instiluć, ou le lćgataire, sera chargć de conserver et de rendre a un liers, sera nulle, móme a Pegard du dona- taire, de Vheritier instiluć, ou du ićgataire.
N/anmoins les biens libres formant la do- tation d'un tilre hćrćditaire que PEmpereur
EPISE BE BIOS CEŁ
De donationibus inter vivos,
et de testamentis:
CAPOFE
Dispositiones generales.
893.„Nemo de bonis suis tilulo gratuito disponere potest, nisi donatione inter vżyos, peł
testamento, formis inferius, statutus.
894. Donatio inter vi?os est. actus, quo donans źllico et irrepocabiliter rem donatam in
donatarium transfert, 895. Testamentum est actus, quo
testator de rebus suis earumwe parte disponit, ęim
habiturus post ejus mortem, et quovis tempore regocabilis.
896. Substituliones prohibentur. Quaepis dispositio,
qua donatario, vel heredi instituto, vel legatario
, onus de servanda
ac de-restituenda alicui hereditate umponatur etiam intuitu donatarii, heredis institutt,
pel legatarii, nullum sorliiur efjecium.
/

Jratribus et sororibus in-cap. FI. huju
wyniosł do pewnego stopnia na korzyść ie- dnego z Xiążąt, lub Naczelnika familii, mo- gą bydź podawane dziedzicznie, podług te— go, co iest urządzone w akcie Cesarskim 50. Marca 1806, i przez Senatus Consultum 14. Sierpnia tegoż roku.
897. Wyięte są z pod tych dwóch para- grafów artykułu poprzedzalącego, rozpo rządzenia, pózwolone oycom, matkom, bra- ciom ,- siostfom, w Dziale VI. ninieyszego tytułu.:-
898. Rozporządzenie, przez które trzeci byłby wżywańnym do' wżięcia daru spadku, lub zapisu testamentowego, na przypadek, gdyby go nie wziął obdarowany,'ustanowio- ny dziędzic, albo zyskuiący zapis testamen- towy, nie iest uważanym za podstawienie, i będzie ważne.
8g9."Toż samo także służy rozporządze- niu między żyiącemi albo testamentowemu, przez które używanie przychodów, dane będzie iednemu, a sama włąsność drugie- mu.
goo. W każdćm rozporządzeniu między Żyiącemi, albo testamentowóm, warunki niepodobne, albo przeciwne prawom, lub dobrym obyczaióm, uważałą się, iakoby w nićm nie były pisane.
DZIAŁ L
O zdolności rozporządzaria, albo przyimo- wania darowizn między: żylącemi, lub przez testament.
901. Trzeba bydź zdrowym na umyśle, do czynienia darowizny między Żyiącemi,
lub testamentu.
215
aurait ćrigć en faveur d'un prinee ou duń chef de famille, pourront€tre transmis he— róditairement, ainsi guił est reglć par Pacte imperial du 30 Mars 1806 et par le sćnatus=
consulte du 14 Aodt suivant.
897. Sont exceptćes des dóux premiers paragraphes de Particle prócćdent les dispo- sitions permises aux peres et meres, et aux freres et soeurs, au chapitre VI. du present titre.
898. La disposition par laquelle un tiers serait appelć a recueillir le don, Phćrćditć ou le legs, dans le cas oń le donataire, Phćritier instiluć ou le lćgataire, ne le re- cueillerait pas, ne sera pas regardće comme une substitution, et sera valable.
899. Il en sera de mćme de la disposition entrevifs ou testanientaire par laquelle Pu— sufruii sera dounć aPun, et la nue pro- prićte a Pautre.
900, Dans toute disposition entre vifs ou testamentaire, les cońditions. impossibles, celles qui seront contraires aux lois ou aux moeurs, seroni róputćes non ćcrites.
CHAPITRE II
De la capacitć de disposer ou de receyoir par donation entre— vtfs ou par testament.
go1. Ponr;faire une donation entre-vifs ou un testament, il faut€tre sain d'esprit.
897. Praescriptae in superiori articulo dispo
sitiones non respiciunt, quue patri, matri, s trtulz permituniur.
893, Falida tamen, nec pro substitutione ea habenda disposiiio est, qua alius ad cdpi--
endam donationem, hereditatem aut legatum żarius ea non assequantur.
cocałur, quoties donatarius, heres vel lega-
899. Idem evenit in disposttione inter ęivos aut żestameniaria, quibus.ususfructus unt,
proprietas alteri., reliriguatur.
„900. Im cunctis dispositionibus inter vivo,
vel in ultimis voluntatibus, conditionęs im
po-sibiles, gel quae legibus aut bonis moribus adversantur, pro non scrzptis habentur.
CGAPSUCE, FL
Qui. donatione inter vivos, aut testamento, dispońere vel accipere possunt.
901. /n eo qui donat inier wiyos vel qui łestatur, sanilas mentis requtritur.
ROA LZRW ara

216
goa. Każda osoba. rozporządzać może, i przyymować, bądź przez darowiznę mię- dzy. żyiącemi, bądź przez testament, Wy- iąwszy te osoby, które prawo niezdatnemi uznaie.
903. Małoletni przed szesnastym rokiem wieku swego, w Żaden sposób rozporządzać ie może, wyiąwszy to, co iest urządzone w Dziale IX. ninieyszego tytułu.
904. Małoletni, który szesnastu lat do- szedl, przez testament tylko rozporządzać może, i to tylko w ilości wyrównywaiącćy połowie dóbr, któremi prawo, pełnoletnie- 1au rozporządzać pozwala.
05. Miężatka nie może darować między żyłącemi, bez obecności, lub szczególnego zezwolenia męża swego, albo bez upowa- Żnuienia na to od sądu, stosownie do tego, co jest przepisane w. artykułach 217 1 219. tytułu o Małżeństwie.
Do rozporządzenia przez testament, nie potrzebuie ani zezwolenia męża, ani upo- ważnienia od sądu.
906. Aby bydź ajj e do przyimowa- nia między żyiącemi, dosyć iest bydz po- czętym. w chwilę darowizny.
Aby bydź zdatnym do przyjmowania przez testament, dosyć iest bydz poczętym w czasie śmierci testatora.
Jednakże darowizna, lubtestaiient, wten- czas tylko ma swóy skutek, gdy się uro- dzi dziecię żyć mogące.
goa.'Toutes personnes peuvent disposer et recevoir, soit par donation entre— vifs, soit par testament, excepić celles-que la lot en declare incapables.
903. Le mineur, agć de moins de seize ans ne pourra aucunement disposer, sanf ce qui est reglć au chapitre IX. du present titre,
904. Le mineur parvenu a Page de scize ans ne pourra disposer que par testament, et jusqu4 concurrence seulement dć lą moi- tić des biens dont la-loi. permet au majeur de disposer,
go5. La femme mariće ne pourra donner entre— vifs sans l assistance ou le. consenie— ment spócial de son mari, ou sans y ćtre autorisće par ła justice, conformómeńt a ce qui est prescrit par les articlęs 217 et 219, au titre du mariage.
Elle n*aura besoin ńi de consentement du mari, ni d'autorisation.de la juslicć, pour disposer par testament.
go6. Pour 6tre capable de recevoir entre vifs, il sufit detre congęu au moment de la donation.
Pour ćtre capable de recevoir par testa— ment, il sufit Pótre concgu a Fepoque du de ces du testatenr.
Nćanmoins la donation ou le testament n'auront leur effet qwautant que Penfant se- ra nć viable.
go2. Quilibet disponere potest tam donatione inter ivos, quam testamento, et dispositą
recipere, nisi lege incapax declaretur.
go3. Minor annorum sexdecim testandi vel donandi facultate caret, iis ewcepiis easibus,
qui cap. IX. hujus tituli statuuntur, go4. Minor,
cum ad decimum sexłum aetatis annum pervenerit, disponere nequit de,
bonis suis nisi testamento, et usque ad dimidium tantum quantitatis bonorum, de qua
uetate major lege testari potest
go5. Mulier nupta inter pivos donare negquit, nisi ejus oiro adsistente aut specialiter as=
sentienie, vel auctorante judice,
prout infra articulis 217 et 219, titulo de nuptiis; ad
testandum vero neque viri consensu negue judicis eget auctoritale. go6. Quicurnque donationem inter vivos accipiendi capax est, dummodo donationis
mormento sił concepius.
Passiyam testamentu factionem habet, qui tempore mortis testatoris conceptus est.
Donatia, aut testamentum,
nascałur.
nullum: parit effectum; nisi infans vitalis

907. Małoletni choćby miał lat szesnaście, nie może rozporządzać, nawet przez testa— ment, na pożytek swoiego opiekuna.
Małoletni stawszy sie pełnoletnim, nie możć rozporządzać, bądź przez darowizny między żyiącemi, bądź przez testament, na zysk tego, który był iego opiekunćm, ie- żeli pierwćy ostateczny rachunek z opieki oddanym i uznanym nie był.
Wyiętemi są od tych dwóch powyższych przypadków, wstępni małoletniego, którzy są albo byli iego opiekunami.
go8. Naturalne dziedzi nie mogą przez darowizny między żyiącemi, lub przez te- stament, nic więcey brać nad to, co im iest dozwolone w Tytule o Spadkach.
909g. Doktorowie, Chirargowic, Urzędni- cy zdrowia, i Aptekarze, którzy: leczyli osobę w ićy chorobie, w którćy umarła, nie mogą odnosić korzyści z rozporządzeń między żyiącemi, lub testameniowych, ia- kie ta osoba w ciągu choroby tey naich ko- rzyść uczyniła.
Nie są w tóm obięte 4 od. Rozporządze- nia wynagradzalące, uczynione pod tytu- lem szczególnym, maiąc wzgląd na możność rozporządzaiącego, ina usługi dla niego podięte.
2re. Rozporządzenia ogólne w przypadku pokrewieństwa, aż do czwartego stopnia włącznie, byleby nieboszczyk nie miał dzie- dziców w- linii prostey; chyba gdy*w li= czbie takich dziedziców znayduie się ten; dJa
217
go7. Le mineur, quoique parvenu a Page dę seize ans, ne pourra, móme par testa- ment, disposer au profit de son tutcur.
Le mineur devcnu majeur ne pourra dis poser, soit par donaiion entre-vfs, soit par testament, au profit de celui qui anra ćtć son tuteur,- si le compte dćlmitif de la tulelle na ćtć prćalablement rendu et apurć.
Sont exceptćs, dans les deux cas ci— des- sus, les ascendans des mineurs, qui sont ou qui ont ćtć leurs tuteurs.
908. Les enfans naturels ne pourront, par donation entre-vifs ou par testament, rien recevoir au-dela de ce qui leur est accordć au litre des successions.
9og. les docteurs en medecine ou en chirurgie, les olficiers de santć et les phar- maciens, qui auront traitć une personne pendant la maladie dont elle meurt,' ne pourront profiter des dispositions entre-vifs om testamentaires quelle aurait faites en leur faveur pendant le cours de cette ma ladie.
Sont exceptćes, 1. les dispositions remu— nćratoires faiteś a titre particulier, eu ćgard aux faculćs du disposant et aux services rendus;
2. Lies dispositions universelles, dans le cas de parentć jusqwau quatrieme degrć inelusiyement, pourvu touitefois que le de cćdć wait pas d”hćritiers en ligne directe; a moins que cełui au profit de qui la dis-
907. Minor, etsi decimum sexium aetalis annum attigerit, in sui tutoris fuworem ne
testamento quidem disponere potest.
Minor major factus nec donatione inter pivos, nec testamento, in favorem'ejus, qui,
zpsius tutelam gessit, disponere potest, nisi tutelae rationibus absolutis. Duobus hisce casibus; minoriun ascendentes, qui ipsis tułores sunt vel fuerunt, nom
comprehenduntur.
908. Naturales filii'donatione inter vivos auł testamento nihil habere possunt, praeter- quam.quod iis conceditur titulo de successionibus. i
9og. Medici, chirurgi, officiales sanitatis; płiarmacopolae, qui aliquem in postrema infirmitate, ex qua mortuus sit, curaverint, nequeunt aliguid accipere ex illius donatione inter vivos aut testamento in sui fagorem facta ejusdem infirrtitatis tempore.
Excipiuniur tamen: 1.0 dispositiones remuneratoriae, petuliari titulo Jactae, inspectis tamen disponentis patrimonio ac praestitis officiis.
2.0 Dispositiones iunięersales in casu cognalionis ad quartum usque gradum inclusive, heredibus tamen defuncti in recta-linea deficientibus; nisi is, Javore cujus disponitur, in
hoc heredum numero sit.
28
= £y. MASKA PE). 2. om
4
U

218
którego korzyści nione.
"Też same przepisy zachowane będą wzglę- dem służebników religiynych.
910. Rozporządzenia między żyiącemi, al- bo przez testament, ha korzyść Szpitalów, ubogich gminy, lub ustanowienia do pu- blicznego dobra zmierzaiącego, tyle tylko swóy skutek mieć będą, ile wyrokiem Ce- sarskim upoważnione zostaną.
gi1. Każde rozporządzenie.na korzyść niezdalnego, iest nieważne, bądź gdy ie ukryto pod formą kontraktu uciążaliącego, bądź gdyby było uczynione pod imieniem podłożonych osób.
Qyciec, matka, dzieci, zstępni, małżo- nek niezdatnóy osoby, poczytuią się za 0s0- by podłożone.
gia. W takim tylko przypadku rozpo- rządzać można na korzyść cudzoziemca, gdy ten cudzoziemiec może rozporządzać na ko- rzyść Francuza.
DZIAG IM. O części„dóbr rozrządzalney, zo zmnieyszeniw,.
rozporządzenie uczy—
OppDziaŁ IL O części dóbr rozrządzalney.
913. Szczodrobliwości, bądź przez akta między Żyiącemi, bądź przez testament,
position a ćtć faite, ne soit lui-móme du nombre de ces hćritiers.
lies móćmes regles. seront observćes a Pegard du minstre du culie.
g1io. Lies dispositions eutre—vifs ou par testament, au profit des hospices, des pan- vres d'une commune, ou dćetablissemefis dutilitće publique, mauront leur effect quaue tant quelles seront autorisćes par un dócret imperial.
911.'"Toute disposition au profit Pun in- capable sera nulle, soit qu'on la dćguise sous la forme d'un contrat onćreux, soit qu'on la fasse sous le nom de personnes in- terposees.
Seroni róputćs personnes interposćes les pere et mere, łes enfans et descendans, et Pepoux de la personne incapable.
g1i2. On ne pourra disposer au profit d'un ćtranger, que dans le cas ou cet ćtran= ger pourrait disposer au profit d'un Fran- gais.
CHAPITRE IH.
De ła portion de biens dispo- mible, et de la reduction.
SECTION|. De la portion debiens disponible.
913. Lies libćralitćs, soit par actes entre= vifs, soit par testament, ne pourront exce-
Tisdem regulis obstringuntur religionis administrt. g1o. Dispositiones inter vipos vel testamentariae favore wenodochii; pauperum alicujus municipii,, vel publicae utilitatis institutorum, efjectum non sortiuntur, nisi supremae
potestalis decreto eorfirrnentur.
gi1. Quaevis disposi
tio fawore incapacium nulla est, sięe sub forma onerosi contractue simuletur, sive per interpositas personas fat.
Interpositae personae censentur patres, matres, filii descendentes, et conjux illius, qui
ineapax est.
g12. Fayore alienigenae disponere vetitum est, excepta casu, quo idem alienigena fa-
ore liali disponere potęst.-
WYPUT U,
De quantitate bonorum, de quibus disponi potest, et de reductione;
$ EGER EB ay De quantitate bonorum, de quibus disponi potest.
913. Liberalitates, tam per donationem inter płyos, quam per testamenium, excedere

REESE
nie mogą przewyższać połowy maiątku oso- by rozrządzaiącey,-ieżeli iedno tylko dzie- eko prawe po śmierci swoiey zostawia; trze- ciey części, ieżcli zostawia dwoie dzieci; czwartćy części, ieżeli ich zostawia troie, albo większą liczbę.
914. W artykule ARWAgE Mac pod imieniem Dziecz, obięci są zstępni w ja- kimkolwiek bądz stopniu, jednakże racho- wani są tyłko za dziecko, które zastępulą w spadku rozporządzaiącego.
915. Szczodrobliwości przez akta między żyiącemi, albo przez testament, nie mogą przenosić połowy maiątku, ieżeli niebo szczyk mie maiąc dzieci, zostawił iednego lub kiika-wstępnych, z każdćy linii, oy- czystey i mącierzyńskićy; a trzech czwar- tych części, ieżeli wstępnych w iednćy tyl- ko linii zostawia.
Maiątek zachowany tym sposobem ha ko- korzyść wsiępnych, brany bywa przez nich w porządku, w jakim do spadku wzywaich prawo; sami tylko będą mieli prawo do za- chowanego maiątku, w każdym przypadku, w którym z powodu wpływu do działu kre- wnych pobocznych, nie mieliby takićy ilo- ści maiątku, w iakićy zachowanie iest im oznaczone.
916. Gdyby nie było wstępnych i zstę- pnych, szczodrobliwości przez akta między żylącemi, albo testamentowe, cały maią- tek zaiąć mogą.
917. Jeżeli rozporządzenie przez akt mię- dzy żyiącemi, albo przez testament, obey-
zią
der la moltić des biens du disposant, s'il ne laisse a soń dćces quw'un enfant lógitime; le tiers, sil łaisse dcux enfans; le quart, s'il en laisse trois ou un plus grand nombre.
914. Sont compris dans Particle precć- dent, sous: le nom d' enfans, les descendans en quelqne degre que ce soit; neanmoins ils ne sont comptćs que pour Penfant quils reprćsentent dans la succęssion du dispo- sant.
915. Les libćralitćs, par actes entre—vifs ou par tesiamcnt, ne pourront excćder la moitić des biens, si, a dćłaut d'enfant, le defunt laisse un ou plusieurs ascendans dans chacune des lignes paternelle et ma- ternelle, et les trois quarts, sil ne laisse d'ascendans que dans une ligne.
Les biens amsi reservćs au profit-des ascendans śeront par eux' recucillis dans Pordre oń la loi les appelle a succeder; ils auront seuls droit a cetite róserve, dans tous les cas od un partage en. concurrence avec des collatćraux ne leur donnerait pas la quotitć de biens a Jaquelle elle est fixee.
916. A'dćfant dascendans et de descen- dans, les libćralitćs par actes entre-vifs ou testamentaires pourront ćpuiser la totalitć des bieris.
917. Si la disposition par acte entre-vifs ou par testament est d'un usufrnit ou dune
nequeunt sermissemm bonorum disponentis, si mortis tempore unus tantum ei exstiterit filiue legitimus; trientem, si duo; quadrantem vero, sz tres sint vel plures.
914, Filiorum nomine in praecedenii articulo veniunt cujuscumgue gradus descendentes, qut tamen. omnes in successione non sunt, nisi loco filii, quem repraesentant.
g15. Sz quis zmproles obierit, relictis ex utraque linea, paterna scilicet et materna, uno vel pluribus ascendentibus, liberalitates, sięe inter ęiyos, sive ex testamento, seimisserm bonorum nequeunt excedere, nec. dodrantem, si ew alterutra tantum ascendenies supersini.
Bona, ut supra reseręata, ab ascendeni.bus capienda sunt, prout legitimus successionis ordo expostulat: huie reservationi fas erit dumtaxat, quoties divisio cum collateralibus iisdem ascendentibus portionem lege constitutam non tribuat.
g16. Sz descendentium vel. ascendentium nullus exstiterit, de bonis omnibus tam inter vivos quam testamento unicuique disponendi facultas est.
917. Si dispositio per actum inter yvivos vel per testamentum usumfructum vel reditus
ad witam srespiciat, quorum, ęalor portionem disponibilem excedat, heredibus; quibus *

220
muie używanie przychodów, albo czynsz lub wypłatę dożywotnią, którey wartość przenosi ilość rozrządzalną; dziedzice na korzyść których prawo zachowanie zrobiło, maią wybor, albo wykonać takie rozporzą- dzenie, albo odstąpić własności ilości roz- rządzalney.
918. Wartość w zupełnćy własności dóbr alienowanych iednemu z maiących prawo spadkowości w linii prostóćy, bądz pod obo- wiązkiem czynszów lub podobnych wypłat dożywolnich, bądź na zgubę kapitału, albo z zachowaniem używania przychodów, ra- chowana będzie na część rozrządzalną, aprże- wyżka, ieżeliby była, powrócona będzie do ogółu. Rachunku takiego i. powrotu wymagać nie mogą z pomiędzy innych ma iących prawo spadkowości w linii prostóy; c którzy zezwoli na takie alicnowania,, ani w żadnym przypadku maiący prawo spad— kowości w linii poboczney.
gig. Może bydź dana dzieciom, albo innym maiącym prawo spadkowości po da- ruiącym, rozrządzalna ilość w całości, lub w części, bądź: przez akt między żyiącemi, bądź przez testament. i obdarowani albo zyskuiący zapisy testamentowe, biorąc spa- dek, obowiązani nie będą do powrotu, by- leby rozporządzenie takie uczynione było wyraźnie, pod szczególnym względem, albo z wyłączeniem iego od przypadaiącey części.
Oświadczenie, że dar, albo zapis tesia- mentowy, iest pod tytułem szczególnego względu, albo nie obięty w części, uczy- nione bydź może, albo przez akt,który
i
rente viagere dont la valeur exctde la quc= titć disponible, les hćriliers au profit desz qnels la loi fait une rćserve, auront Poplion, ou d'exćcuter cette disposition, ou de faire VFabandon de ła proprietć de la quólite dis= ponible.
. 918. La valeur en pleine proprićtć des biens alićnćs, soit a charge de renie viagere, soil A fonds perdu, ou avec rćservye d'usu- fruit, 4 Pun des successibles en ligne direcie, sera imputće sur la portion disponible, et PFezcćdant,' sil y en a, sera rapportć a la miasse. Cette imputation et ce rapport ne pourront 6tre demandćs par cenx des autres successibles en ligne direcle quit auraient consenti A ces alićnattons, ni, dans aucun cas, par les suceessibles en ligne collątćrałe.
919. La quotitć disponible pourra€tre donnće en tout ou en partie, soit par acle entre vifs, soit par testament, aux enfans ou autres successibles du donateur, sans ótre sujette au rapport par le donataire ou le lógataire venant a la succession, pourvu que la disposition ait ćtć faite expressćement a titre de preciput ou hors part.
La dćclaration- que le don ou le legs est a litre de próciput ou hors part, pourra ćtre faite, soit par Vacte qui contiendra la disposition, soit postćrieurement dans la
WSZP, TOŁPA NC
a lege portio reservatur, optio conceditur ,- vel eamdem dispositionem exequendi, vel auolae proprietatem cedendi, de qua disponi poterat.
gi8. Falor plenae proprietatis bonorum, quae alteri ex successoribus in recta linea alie- naia sunt, sive cum onere pctŚ ad citam, aut annui reditus, sięe cum reservatio- ne ususfructus, in disponibili portione imputabitur; et, si quid excedet, in herediiarium assem conferetur. Hanc vero zmputationem atque collationem petere nequeunt ii, qui in recia linea ad succecsionem vocantur, si hujusmodź alienationi consensum praestiterint, nunquam vero collaterales, quibus suecedendi Jus SIĘ.
919. Portio disponibilis ex integro vel pro parte donart potest per actum inter vivos vel ultimae voluntatis, filiis aliisque ad donantis successionem lege vocałis: nec tamen dona- tarius vel legatarius succedens eandem conferre tenelur, st donatio praelegati aut praeci- puż titulo expresse facia sit.
Declarari potest, quod donatio aut legatum praecipui aut praelegati titulo fit, tam in ipso dispositionis actu quam postea, dummodo solemnitates de dispositionbus inter pięos ek testamentarius serveniur.

zamyka rozporządzenie, albo też późniey w formie rozporządzeń między Żyiącemi, lub testamentowych.
OppzraŁ II.
O zmnieyszaniu Darowizn t Zapisów.
920. Rozporządzenia bądź między Żyią= cemi, bądz z przyczyny śmierci, które przewyższaią ilość rozrządzalną, zmniey= szalnemi będą do tćy ilości przy otwarciu spadku.
921. Mogą żądać zmnieyszenia rozporzą- dzeń między Żżyiącemi, te tylko osoby, na korzyść których prawo zachowanie uczy- niło, albo ich dziedzice, lub prawa ich ma= iący; ale nie mogą żądać tego zmnieysze- nia, i z niego pożylkówać obdarowani, zy- skuiący zapisy testameńntowe, i wierzyciele nieboszczyka.
922. Oznagza się zmieyszenie układaiąc ógół ze wszystkich dóbr będących przy śmierci daruiącego, lub testatora.. Przyłą- czaią się do ogółu umysłowym sposobem ite dobra, któremi rozporządził przez da- rowizny między żyiącemi, podług ich sta- nu, w czasie darowania, i warlości, w cza- sie śmierci daruiącego. Rachnie śię ż tych wszystkich dóbr ilość, którą mógł rozrzą- dzić odtrącaiąc długi, i maiąc wzgląd na jakość dziedziców, ktorych zostawia.
923. Zmnieyszanie darowizn między Ży- iącemi, nigdy mieysca mićć nie będzie, pó-
ki wyczerpaną nie zostanie wartość wszy—.
221
forme des disposilions entre=vifs ou testa» menlalres.
SECTŁrOGN IL.
De la reduction des donations et legs.
920. Les dispositions, soit entre-vifs, soit a cause de mort, qui excederont la quotitć disponible, seront rćductibles a cette qua= titć lors de Donyerture de la succession.
921. La reduction des dispositions entre- vifs ne póurra ótre demandće que par ceux au profit desquels la loi fait la róserve, par leurs hćritiers ou ayant- cause; les dona- taires, les lógalaires, ni les crćanciers du dćfnnt, ne pourront demander celte rćdu- ction, ni en profiter.
922. Ia reduction se determine en for- mant une masse de tous les biens existans au dóces du donateur ou testateur. On reunit. fictivemćnt ccux dont il a€tć dis— pose par donalions entre— viłs, d'apres leur ćtat a Pópoque des donalions et leur valeur au temps du dćces du donateur. On calcule sur tous ces biens, aprćs en avoir dćduit les dettes, queile est, eu ćgard a la qualitć des hćritiers qu'il laisse, la quotitć dont il a pu disposer.
923. Ilmy aura jamais lien 4 reduire les donations entre— vifs, gu'apręs avoir ćpui- sć la valeur de tous les biens compris dans
DS ESĆ. m AI.O2-1L.
De donationum et legatorum reductione, 920. Dzspositiones tam inter vivos, quan mortis causa, quae partem, de qua disponi potest, excedant, usque ad. ejus quantilatem, delalae successionis tempore inspeclo,
zmuminnuułur,
921. Diminutio dispositionis inter viyos ab iis tantum peli potest, quorum gratia lex reservationem siatuit, vel ab eorum heredibus vel causam habentiibus: donotariis vero, legalariis aut creditoribus defuncii jus diminutionesn petendi, vel utilitatem ex eadem
percipiendi, non conceditur.
922. Uż, quid zmminuendum sit cognoscatur, bona cuncta, quae testator vel donator mortis tempore reliquit, in unum colliguntur: Jis per fictionem adjicienda sunt, quae do= natione inter viyos alienata fuerint, unspectis tum ipsorum qualiiate donationis tempore,
ium ipsorum ęalore tempore mortis donantis.
Quantitas computatur ex hae
unięersitate bonorum, aere alieno deducto, inspecta superstitum heredum quatitate. qa3. Donationes inter vivos imminui nunęuam possunt, nisi omnium, quae testamento
relznquuniur, yalorę exhausto.

222|
stkich dóbr obiętych w rozporządzeniach tóstamentowych; i gdyby zmniejszanie po- wiano następować, to czynione będzie na- przód na ostatniey darowiznie, itak nastę- pnie idąc od ostatnich, aż do naydawnicy- szych.«;|-?
924. Jeżeli darowizna zmieyszeniu podle- gla uczyniona była iednemnu z maiących
rawo spadkowości, może on zatrzymać na dobuioh darowanych wartość: cząści, która- by ma należała, iako dziedzicowi, w do- brach nierozrządzalnych, ieżeli są tóyże sa- móy natury.
925. Gdy wartość darowizn między żyią- cemi przewyższy, albo wyrówna ilość r0z— rządzalną, wszelkie rozporządzenia. testa- mentowe upadną.
926. Gdy rozporządzenia tesiamentowe przewyższą, bądź ilość rozrządzalną, bądź część tóy ilości, któraby pozoslała po od- trąceniu wartości darowizn między żyiącę= mi,' zmnieyszenie czynione„będzie w sto— pniach stosunkowych, bez żadnóy różnicy między testamentowemi zapisami ogólnemi i szczególnemi.
927. Jednakże we wszystkich przypad kach, w których testator wyraźnie oświad- czył, iż chce, aby taki testamentowy zapis zaspokoiony był przed innemi, takie pier- wszeństwo będzie miało mieysce; a zapis testaimentowy będący tego pierwszeństwa przedmiotem, wtenczas ty lko- nym będzie, gdyby wartość innych nie uzu- pełniła zachowania prawnego.
iles dispositions; et lorsqu'il
y aura lieu 4 cette reduction, elle se fera en commencant par la dernięre donation, et ainsi de suite en remonłant des dernieres aux plus anciennes.
824,-Si la donation entre—vifs róducti- ble a ćić faite a Pun des successibles,* il pourra retenir sur les biens donnćs; la va= leur de la porlion qui lui appartiendrait, comme hóritier, dans les biens non dispo- nibles, sils sont de la meme nature.
925. Lorsque la valeur des donations en- tre-vifs excedera ou ćgalera la quotitć dis- ponible,- toutes les dispositions tęstamen— taires seront caduques.
g26. Lorsque les dispositions testamen- taires excóderont, soit la quotitć disponible, soit la portion de cette quotitć qui yesterait aprós avoir dódnit la valeur des donaliorns entre-vifs, la reduction sera faite au mare le franc, sańs aucune distinction entre les legs universels et les legs particnliers.
927. Neanmoins, dans tous les cas on le testateur aura expressćóment dćclarć quwil entend que tel legs soit acquittć de prefe- rence aux autres, cette prółćrence aura lieu; et le legs quiren sera Pobjet, ne sera rćduit qu'autant gue la valeur des autres ne rem- plirait pas la rćserve legale.
Quoties vero dimininutioni locus sit, ipsa fiet incipiendo a postrema donatione, et ita gradatim a posterioribus ad antiquiores ascendendo.|
924. Quoties donatio inter pivos, quae imminuenda sit, favorem respicił unius ex SUCCes- soribus, hie res' donatas sibi praecipuas habere potest usque ad quantitatem, quae ad eun- dem, tanquam heredem, spectaret in bonis, de quibus disponi non polerat, dummodo
ejusdem qualitatis sint.
925. Si donationes inter'ęivoś excedant vel coaequent portionem disponibilem, quodęis
żestamentum infirmatur.
926. Quoties in testamento tribuatnr ultra portionem disponibilem, vel ultra hujus por- tionis partem, quae donationibus interolvos deductis superest, tunc diminulio fit pro rata legatorum, sive universalia, sive particularia sint. żę
927. Nihilominus, st testator expresse declaraverit, se velle, ut legatum aliquod prae ceieris solyatur, praelatio locum habebit; nec legatum, de quo agitur, imminuetut, nist au cetera legata portionem lege haud disponibilem suo palore non implebunt.
OE"

.. 928; Obdarowany odda przychody z prze- wyżki części rozrządzalney, rachuiąc od dnia śmierci daruiącego, ieżeli Żądanie zmnuicyszenia w przeciągu roku czynione było; a ieżeli nie, to od dnia Żądania.
929. Nieruchomości które"na aa zmnieyszenia oddanemi bydź powinny, wol- ne zostaną od długów i hipotek, wniesio— nych przez obdarowanego,
30. Sprawę: o zmnieyszenie, albo wy- dobycie,. mogą wnosić dziedzice przeciw trzecim zatrzymuiącym nieruchomości skła- daiące część darowizn alienowanych przez obdarowane osoby, w takim samym sposo— bie, iwtym samym porządku, iak prze- ciw samymże obdarowanym, i z poprzedzo- nem rozstrząśnieniem ich dóbr. Sprawa ta- ka odbywana bydź powinna podług dat ali- enacyi, zaczynaijącod nayświeższćy.
DZIA IV.
O darowiznach między żyłącemi.
OpDpziaŁ L
O formie darowizn między żŻyiącemi.
931. Wszelkie akta zawierające darowi- zny między żyiącemi, czynione będą przed Notaryuszami w zwyczaynćy formie kon- traktów, i oryginalne ich akta pozostaną u tychże pod karą nieważności.
22)
928. Le donateur restituera les fruits. de ce qui exctdera la portion disponible, 4 compter du jour du dćces du donateur, si la demande en rćductior a ćtó faite dans PFannće; sinon, du jonr de la demande.
G29. Les immenubles A recouvrer par Peftet de la reduction, le seront sans charge de dettes ou d'hypotheques crććes par le donataire,
930. L/action en róduction ou revendica— lion pourra€tre exercće par les heritiers contre les ticrs dćlenteurs des immeubles faisant partie des donations et alićnćs par les dovałaires, de la meme maniere et dans le mćme ordre que contre les donataires eux- memes, et discussion próalablement faite de leurs biens. Celte action devra Etre cxer— cće suiyant Pordre des dates des alićnalions, en commenęcant par la plus rócente.
CHAPITER IV.
Des donations entre-vifs.
SECTION|.
De la forme des donations entre- vifs.
931. Tons actes portant donation entre> vifs seront passćs devant notaires, dans la forme ordinaire des cor.trats; et il en reste-- ra mimute, sous peine de nullitć,
928. Donatarius fructus honorum, quae portionem disponibilem excedint, a-die mortis donaniis restituet, si diminutionis petitio intra anntum facta sit; secus, a die petitionis. 929. Imumobilia, diminutionis causa yindicanda, ab hypotheca vel aere alieno per da-
natarzum contractis lzberantur.
930.. Actio ad diminutionem vel vindicationem ab heredibus adversus deteniores immo bilium, quae donationis partem constituunt, quaeque donotarius distrasxit„, eodem ordine ac modis experiri potest, quibus adversus ipsos donatarios proponerentur, et tpsorym bonig primilus excussis. Eadem actio experitur a noęissima alienatione incipiendo, juxta or-
dinem temporis, quo illae factae suni.
CAPUT: IV.
De donationibus inser vivos
SEE tab De forma donationum inter vivos. 931. Quaelibeż donatio inter vivos coram tabellionibus fieri debet ea forma, quae fm dlizs contraciibus adhibetur; et autographum penes eosdem, sub nullitatis poena, ser=
pabitur.

224
932. Darowizna między żylącemi, nie obowiązuie daruiącego, i nie sprawuie ża dnego skutku, tylko od dnia, w którym przyięla była w wyrazach oczywistych.
Przyięcie odbyte bydź może za życia da- ruiącego, przez akt późnieyszy i urzędowy, którego akta oryginalne pozostaną; ale w ten czas darowizna moc swolę bierze względem daruiącego tylko od dnia, w którym oznay- miony mu będzie akt wyrażaiący takie przy- ięcie,| j
933. Jeżeli obdarowany iest pełnoletni, sam uczynić powinien przyięcie, albo w ie— go imieniu osoba od niego umocowana do przyięcia uczynionćy darowizny,„albo do
rzyimowania ogólnie darowizn, które były, albo będą mogły bydz uczynione.
Umocowanie takie zrobione bydź powin- no przed Notaryuszem, iexpedycya umo0- cowania przyłączona bydź powinna do ory- ginalnych aktów darowizny,„albo oryginal nych aktów ićy- Bzy ł6CA3 ieżeli nastąpiło przez akt oddzielny.|
934. Mężatka nie noże przyjmować da- rowizny beż zezwolenia męża swolego; albo gdyby mąż tego odmawiał, beż mpowa- żnienia od sądu podiug tego, Go iest prze- pisane przez artykuły 217 i 2r9 w tytule o Małżeństwie.:
935. Darowizna uczyniona małoletniemu nieusamowolnionemu, albo bezwłasnowol- nemu, przyiętą bydź powinna przez opie-
932. La donation entre- vifs' n'engagera le donateur, et ne produira aucun elfet, que du jour qwelle aura ćtć acceptće„en termes expres.
D/'acceptatión pourra ćtre faite du vivant du donateur, par un acte postórieur et au- thentique, dont il restera minute; mais alors la donation n'aura d'effet, a Pógard du do- nateur, que du jour ou Pacte qui constate ra cette acceplalion, lui aura etć notifie.
933. Si le donalaire est majeur, l'acce- ptation doit ćlre. faite aa lui, ou, en son nom, par la personne fondće de[sa procn- ration, portakt pouvojr d'accepter la dona= tion faite, ow um pouvoir gćnćral d'acce= pter les donations qui auraient ćtć ou qui pourraieni: ćtre faites.
Cette_procuration devra Gtre passće de- vant notaire; et une expćdition deyra en tre annexće 4 la minute de la donation, ou A la minute de Pacceptation qui serait faite par acte sćparć.
934. Tia femme mariće ne pourra acce- pter une donation sans le consentement: de son mari, ou, en cas de.refus du mari, sans autorisalion de IA justice, conformć- ment a ce qui est prescrit par les articles 217 et 219, au litre du mariage.
935. Jia donation faite 4 un mineur non ćmancipć ou A un interdit, devra ćtre ac— ceptte par son tuteur, conformement A Dar-
932. Donatio inter vivos donatorem non obligat, nullumque effectum parit, nisi a die,
qua expressim acceptata fuerit.
Acceptatio, vięente donatore, fieri potest per posteriorem authenticum acłum, cujus phum serocandum est: donatio-pero nullum donatarui intuitu parit effectum, nisi authograp ł; pią RE; L, a die, quo actus ille eidem juerit denunciatus. 933, Donatarius aetate major ipsemet donationem acceptare debet„ vel ejus nomine pro- curator speciali mandato ad donationem, aut generali ad donationes vel factas, vel quae
ieri possent, acceptandas znstrucius.
Mandatum vero a tabellione recipiendum est; ejusdem exemplum donationis autogra- pho, vel acceptationis documento, si separatim fieret, adjiciendum est.
934. Femina nupta donationem acceptare nequit, nisi mariti acceilenie consensu; vel, si hic renuat, nisi judice auctorante, prout articulis 217, et 249, titulo de nuptiis zat
935. Accepatio donationis favore minoris non emancipati, aut fawore bonis inierdicti, a tutorę fieri debet, prout art. 463, tiłulo de minore aciate, tutela et'ermancipatione,
stat witur.

FKZEG ZEE
kuna iego, stósownie do artykułu 463. wty- tule o Mażłoletności, Opiece t Usamowol- nieniu,
Małoletni usamowolniony, może przyy— mować w obecności kuratora swego.
Jednakże oyciec i matka małoletniego usamowolnionego, albo nieusamowolnione- go, luh inni wstępni, nawet za Życia oyca i matki, chociaż nie są opiekunami, ani kuratoramiiego, mogą za niego przyimować.
936. Głuchoniemy umieiący pisać, może przyimować przez siebie, ałbo przez osobę od siebie umocowaną.
Jeżeli pisać mie umie, przyięcie nastąpić powinno przez Kuratora nilanowanego na ten koniec, podług prawideł ustanowionych w tytule o Mażłoleżności, Opiece z Usamo- wcelnieniu.
937. Darowizny uczynione na korzyść! sa 7.+ i szpitalów, ubostwą gminy, albo ustanowie-
nia do publicznego dobra zmierzaiącego, przyimowane będą przez Administratorów tych gmin, albo nstanowień, po przyzwo- itćm ich na ten koniec upoważnieniu.
938.. Darowizna przyięta przyzwoicie, bę-
: 2 4 dzie zupełną przez samo stron zezwolenie,
i własność darowanych przedmiotów prze- niesiona bęćzie na obdarowanego, i nie po- trzeba wydania innym sposobem.
939. Gdy. nastąpi darowanie dóbr mogą- cych hipotekę przyiąć, powinno bydź zro- bione w Kancellaryi hipotek okręgu, w któ.
225
ticle 463 ,, au titre de la minorite, de la tu- telle et de Vemancipation.
Le mineur ćmancipć pourra accepter avec assistance de son curateur.
Nóanmoins les póre et mere du mineur ćmancipó ou non ćmancipć, ou les autres ascendans, móme du vivant des pere et mere, quoiqwils ne soient ni tuteurs ni cu-- rateurs du mineur, pourront accepter pour lui.
956. Le sourd-muet qui saura ćcyire, pourra accepter lui meme ou par un fondć de pouvoir.
Sil ne sait pas ćcrire, acceptation doit Gtre faite par un curateur nommóć A cet ef fet, suivant lęs regles ćtablies au titre de la minoritć, de la tutelle et de Pemancipation,
937. Lies donations faites au profit d'hos— pices, des pauvres d'une commune, ou de- tablissemens d'utilitć publiqne, seront acce- ptćes par les administrateurs de ces conimiu.- nes ou ćlablissemens, apres y avoir 616 di ment autorisćs.
933. La donation diliment acceptóe sera parfaite par le seul consentement des par- tics; ci la proprićlće des objets donnćs sera transtórće au donataire, sans quil soit be— soin d'autre tradition.
939. Lorsgwil y aura donation de biens susceptibles d'hypotheques, la transcrip- tion des actes contenant la donation et ac
Minor emancipatus, adsistente curatore„, donationem acceptare połest. Nihilominus pater et mater minoris, sive ernaneinati sięe non, aut, tis etiam vivpenti- bus„. ceteri ascendentes, etsi neque curatores neque tutores mninorts sint, pro eo accepia—
re possunt.
4)/..... 956. Surdus simul et mmutus, scribendi non ignarus, zpsemeć vel per procuratorem ac-
cepłare pożest.
Sz vero scribendi sit imperitus, curator hac de re constilutus ejus nomine acceptat, ser pałis Ti8, quae titulo de minori aelate, tutela et emancipatione, praescribuniur.
937. Donationęs, quae xenodochii, pauperum communis, vel loci ad publicam utilita— tem inśtitutt favorem respiciunt, ab: eorum administratoribus accepłantuk, auctoritate
prius rite zmpeźrata.:
zy
9358. Donatio rite acceptata solo partium cunsensu perficitur„ donatarum rerum domini-
um in donatarium transit, quin traditione reali opus sit,
939. Quoties donatio bona respiciat, quae hypothecis obnosia esse queunt„, acta. donatio- nis, accepiationis, et hujus notificationis, si acceptatio actu geparato fuerit emissa, tran seribenda sunt in officio hypothecarum districtus, ubi bona sita sunt.
29

226
rym dobra są położone, przepisanie aktów zawieraiących darowanie 1 przylęcie, Tó- wnie jak oznaymienie przyięcia, ieżeli ak- tem oddzielnym uczynione było.
go. Przepisanie takie uczynione będzie za dopilnowaniem męża, skroro dobra da— rowane były żonie iego: a ieżeli mąż mnie dopełnia tey formalności, to żona sama bę- dzie mogla to wykonać bez upoważnienia.
Gdy uczyniona będzie darowizna maało- letnim, bezwłasnowolnym, albo ustano- wieniom publicznym, to nastąpi przepisa- nie za dopilnowaniem Opiekunów, Kurate- rów, lub Administratorów.
941. Wszystkie osoby maiąće interes, mo- gą zarzucać opuszczenie przepisania, wylą- wszy iednak daruiącego, i te osoby, które obowiązane były postarać się o przepisanie, albo prawa ich: malące.
942. Małoletni, bezwłasnowolni ,. mężat- ki, nie zyskuią powrócenia rzeczy do pier— wszego sianu dla tego, że przyięcie, albo przepisanie darowizn wykonanćm nie było; ale wolne im iest poszukiwanie o to na ich nężach lub 6piekunach, ieżeli wypada, ana- wet choćby rzeczeni opiekuni, i mężowie niewypłacalnemi byli, wszelako powróce- nie do pierwszego stanu'mieysca mieć nie może.
43. Darowizna między żyiącemi obeymo- wać może tylko dobra teraznieysze daruią— cego: ieżeli obeymuie dobra przyszłe, co do dóbr tych iedynie nieważną będzie.
ceptation, ainsi que 1a notification de Pac ceptation qui aurait eu lieu par acte sepa— rć, devra etre faite aux bureanx des hypo- theqnes dans Iarrondissement desquels les biens sont situćs.
940. Cette transcription sera faite 4 la di- ligence du mari, lorsque les biens auront ćtć donnćs A sa femme; et si le mari ne remplit pas cette formaliić, la femme pour- ra y faire procćder sans autorisalion.
Lorsque la donation sera faite a des mi- neurs, A des interdits, on A des ćtablisse- mens publics, la transcriplion sera faite 4 la diligence des tuteurs, curatćurs ou admi- nistrateurs.
941. Le defaut de. transcripiion pourra ćtre opposć par toutes personnes ayant in— tćrót, exceptć toutefois celles qui sont char- góes de faive faire la lranseription, ou leurs ayant— cause, et le donateur.
942. Les mineurs, les interdits, les fem— mes marićes, ne seront point restilućs con- tre le dćfaut d'acceptation on de transcrip- tion des donations; sauf leur recours contre leurs tuteurs ou maris, sil y ćchet, et sans que la restitution puisse avoir lien, dans le cas móme ou lesdits tuteurs et maris se trou= veraient insolvables.:
943. La donation entre-vifs ne pourra comprendre que les biens presens du dona- tenr; si elle comprend. des biens 4 vemir, elle sera nulle a cet egard.
40. Transeripto haec fit vitro petente, cum bona u*xori donata sunt: marito autem tran= seriptionem negligenie, uxorimet ipsi eandem, nemine auctorante, comparare licebit.
Cum donatio minorum, aut bonis interdictorum, vel publici instituti favorem respicit, eorum tutoribus aut curatoribus, vel administratoribus instantibus, transcriptio fit.
941. Transcriptionis omissio ab omnibus, quorum interest, opponi potest, donatore ta-
rnen excepło, et Lis; sam habentibus.
quibus petendae transcriptiónis onus incumbit, vel ab iisdem cau-
94a. MMinores, bonis interdicti, nuptae, adversus omissam acceptationem vel transcri- ptionem donationum in. integrum non restituuntur, salyo iis regressu adversus tutores wel
PLrosS:
eadem quoque restitutione in iutegrum rejecta, si et isti solvendo non sint.
1943. Donatio inter vivos bona praesentia dumtaxat respicere potest: si futura continet,
quoad haec nullum parit effectum,

g44. Każda darowizna między żyiącemi nieważną będzie, gdy iest ucyniona pod warunkiem, którego wykonanie zależy ie- dynie.od woli daruiącego.
945. Równie nieważną będzie, ieżeli uczy- niona była pod warunkiem zaspokoienia in- nych długów, lub ciężarów nad te, które- by były w cząsie darowizny, albo któreby wyrażone były, bądź w akcie darowizny, bądź w opisie stanu, który do aktu daro- wany przyłączony bydż powinien.
946. W: przypadku, gdyby daruiący za- chował sobie wolność rozporządzenia rzeczą obiętą w darowiznie, albo summą oznaczo- ną na dobrach darowanych; ieżeli umiera nie uczyniwszy takiego rozporządzenia, ta- ka rzecz lub summa należeć będą do dzie- dziców po daruiącym, bez żadnego wzglę- du na wszelkie zastrzeżenia i układy-temu przeciwne,
947. Cztery artykuły poprzedzaiące nie stosuią się do darowizn; o których wzmian-
ka w Dzialach VIII i1X. ninieyszego Tytułu
948. Każdy akt darowizny rzeczy rucho— mych, ważnym nie będzie, iak tylko co do tych rzeczy, których oszacowanie pod- pisane przez daruiącego i obdarowanego, albo przez tych, którzy, za nich przyimuią, przyłączone będzie do oryginalnego' aktu darowizny.
949. Wolno iest darniącemu uczynić za— chowanie na swoię korzyść, albo rozporzą-
227
944. Toute donalion entre-vifs faite sous des conditions dont I exćcution dćpend de la seule volontć du donateur, sera nulle.
945. Elle sera pareillement nulle, si elle a€tć faite sous la condition d'acquiiter d'au- tres dettes ou charges que celles qui exi- staient a I ćepoque Aj la donation, ou qui seraient exprimćes, soit dans lacte de do— nation, soit dans Dótat qui devrait y 6tre annexće.
. 946. En cas quele donateur se soit róservć la libertć de disposer d'un effet compris dans la donation, ou d'une somme fixe sur les biens donnćs; s'il meurt sans en avoir dis— posć, ledit effet ou ladite somme appartiendra aux hćritiers du donateur, nonobstant toutes clauses et stipulations a ce contraires.
947. Les quatre articles prćcódens ne sappliquent point aux donations dont est mention aux chapitres VIII etIX du pre- sent trtre.
648. Tout acte de donalion d'eifets mobi= liers ne sera valable que pour les effets dont un tat esiimatif, signć du donateur, et du donataire, ou de ceux qui acceptent pour lui, aura ćtć annexć a la minute de la do- nation.
949 Il esi permis au donatevr de faire la rćserve a son profit, ou de disposer au pro«
g44. Nullitati quaepis donatio inter vięos subjicitur, quae sub conditionibus fiat in do-
nantis ipsius arbitrium collatis.
945. Nullitatem quoque donatio patiłtur, si conditio. adjieiatur de aere alieno solvendo aliisque oneribus sustinendis, praeter ea, quae donationis tempore aderant, vel quorum mentio ipsomet dónatiouis actu, aut in statu eidem adjecto, facta fuerit.
946. Sz donater jus sibi reserpaverii dapónońdź de aliqua ex donatis rebus, vel de certa super iisdem pecuniarum quantitate, et diem suum, dispositione omissa, obierit: prae- dicta res vel pecunia ejus heredi cedit, clausulis et stipulationibus contrartis nullas
vtres habentibus.
947. Que praecedentibus quatuor articulis siatuta sunt, donationes, de quibus agilur cap. VIII. et TX. hujus tituli:, noń.respiciunt,; 948. Quaevis danatio mobilium nulla erit-, nisi quoad ea mobilia, quorum descriptio et aestimatio in. actw: habeatur a donante'et donatario, aut ab iis, qui donationem pro ipso acceptaverini, firmato, et donationis. autographe adjecto. 49. Donanii jus est possessionem vel usumfructum mobilium aut immobilium, quae
donavit, sibi vel aliis reservare.
*

228
dzić na korzyść drugićy osoby, używania, lub ażywania przychodów z darowanych dóbr ruchomych lub nieruchomych.
g5o, Gdy, darowizna rzeczy ruchomych uczyniona będzie z zachowaniem używania
rzychodów; obdarowany obowiązany bę- dzie przy ukończeniu się używania przycho- dów wziąć darowane rzeczy, które się znay- dą w naturze w takim stanie, w jakim bę- dą, i będzie miał sprawę przeciw daruiące— mu, albo dziedzicom po nim z powodu przedmiotów nieznayduiących się, o ilość wyrównywaiącą wartości, iaka im oznaczo- na była w opisie oszacowania.
951. Daruiący może ułożyć odebranie nazad przedmiotów darowanych, bądź na przypadek poprzedzaiącćy śmierci obdaro- wanego, bądź na przypadek poprzedzaią— cóy śmierci 1 obdarowanego iiego zstępnych.
Prawo takie ułożone bydź może dla ko- rzyści samego tylko daruiącego.
952. Skulek takiego prawa odebrania na- zad, rozwiąże wszelkie alienacye dóbr daro- wanych, i zwróci do daruiącego też dobra wolne, i oswobodzone od wszelkich cięża- rów i hipotek, wyiąwszy iednak hipotekę posagu i umów małżeńskich, ieżeli innedo- bra obdarowanego małżonką nie wystarcza- ią, i w takim tylko przypadku, gdy daro— wizna uczyniona,mu była przez tenże sam kontrakt małżeński, z którego wypływaią te prawa i hipoteki.
fit dan autre, de la jouissance on de Pusu fruit des biens meubles ou inmmeubles don= nes.| s
950. Liorsque la donation-d'effets mobi- liers aura ćte faite ayec rćserve d'usufruit. le donataire sera tenu, a l expiration de I usufruit, de prendre les effets donnćs qui se trouveront en nature, dans l?etat ou ils seronti et il aura aciion contre le donaleur ou ses hćritiers, pour raison des objets non existans, jusqua concurrence de la valeur qui łeur aura ćtć donnće dans Pćtat esli- matif.
951. Le donateur pourra stipuler le droit de retour des objets donnćs, soit pour le cas du predćces du donataire seul, soit pour le cas du prćdćces du donataire et de ses descendans.
Ce droit ne pourra€tre stipulć quau
rofit du donateur seul.
952. I/effet du droit de retour sera de rćsoudre toutes les alićnatiońs des biens donnćs, et de faire revenir ces biens au do- nateur, francs et quiltes de toutes charges et wte laiż. sauf nćanmoins Thypothe- que de la dot et les conventions matrimo- niales, si les autres biens de Vópoux dona— taire ne suffisent pas, et dans le cas seule- ment ou la donation lui aura 6tć faite par le meme contrat de mariage duquel rćsul-- tent ces droits et hypotheques.
950. Donatione mobilium cum ususfructus reservatione facta,.donatarius, finito usu- fructu, res donatas, prout sunt, acczpere tenelur, salęo jure contra donantem ejusve here- des, pro repelitione rerum, quae deficerent, habita ratione aestimationis donationis
aclui adjectae.
951. Revćrsio rerum donatarum recte stipulatur, tam im casu, quo solus donatarius, - quam in eo, quo ipse ejusque descendentes praemorianiur.
Reyersionis jus stypulari nequił, nisi pro donante.
95a. Juris reversionis effectus est resolutio alienationis bonorum,
ue ad-donantem
repertuntur, ab hypothecis aliisqgue oneribus exemła; excepta tamen dotis et nuptialium pactorum Zwi quoties relicta donatarii bona non sujficiant, eb eo dumtaxat casu
quo eadem .gonstfiuta Gut.
onata fuerint in ipso nuptiarum contractu, in qud hypothecae, atiaque jura

1229
OpDziaŁ IL SECTION IL O wyiątkach od prawidła nieodwołalności| Des exceptions a la regle de U irróvocabilitd darowizn między żylącemi. des donations entre-vifs. 953. Darowizna między żyiącemi odwo- 953. la donation entre-vifs ne potirra
Jana bydźz może tylko dla przyczyn niewy-|.ćire róvoqućc que pour cause d'inexćcution konania warunków, pod któremi uczyniona| des condilions sous lesquelles elle. aura ćtć była, niewdzięczności, i przybycia dzieci. fajte, pour cause d ingratilude, et pour cause de survenance d'enfans.
954. W przypadku odwołania z przy- 954. Dans le cas de.la rćvocation pour czyny niewykonania warunków, wtócą się| cause Winexćculion des conditions, les biens dobra do rąk daruiącego, wolne od wszel-| renureront dans les mains du donateur,[i- kich ciężarów i hipotek przez obdarowane-| bres de toutes charges et hypotheques du go wniesionych; Pbiacy uitożhadzie prze-| chef du donataire; et le donateur aura, ciw trzecim zatrzymuiącym nieruchomości| contre les tiers dćtenteurs des immeubles darowane, wszelkie prawa, iakieby miał| donnćs, tous les droits qwil aurait contre
przeciw samemuż obdarowanemu. le donataire lui- meme.
955. Darowizna międz żyiącemi odwo— 955. La donatioń entre vifs ne pourra Jana bydz może z irodk niewdzięczności,| ćtre róvoguće pour cause dingralitude que w tych tylko przypadkach: dans les cas sułvans:
«od. Jeżeli obdarowany nastawał na życie 1. Si le donataire a attentć a la vie du daruiącego; donateur;
ere, Jeżeli stał się winnym względem nie- 2. S'il sest rendu coupable envers lui de go srogości, zbrodni lub ciężkićy obelgi; sćvices, dćlits ou injures graves;
_Zcie Jeżeli mu odmawia alimentów. 3. Sil lui refuse des alimens.
g56. Odwołanie z przyczyny niewyko— 956. La revocation pour cause d'inexćcn-
nania warunków, albo z przyczyny, nie-| tion des conditions, ow pour cause dingra= wdzięczności, nie następuie nigdy samćm| titude, n'aura jamais lieu de plęin droit.
przez się prawem. ę
; 3; i) ż
957. Ządanie odwołania z przyczyny nie- 957. La demande en revocation poux
wdzięczności, podane bydź powinno w ro-| cause djngralitude devra€tre formće dans
ku, rachuijąc od dnia zbrodni przypisanćy| Pannće,'a compter du jour du dćlit imputć
SKCT1LO IL Quibus ex causis donaiiones inter vivos revocari possint.
953. Donationes inter vivos repocandi causae sunt conditiones non impletae donata riż ingratitudo, liberorum supervenientia,
54. Si donatio ex non impleta conditione revocaiur, bona ad donantem revertuntur, ab hypothecis aliispe oneribus*a donatario impositis exemia: donatori vero eadem ad— versus iertios bonorum imrmobilium detentores jura compeiunt, quae adyersus ipsum donatarium.
955. Ingratitudinis causae, propter quas donatio repocari poiesi, dumiaxat sunt:
1. Si donatarius donantis vitae insidzas struxerit;
2. Si graves injurias in eum effuderit, delictum patraverit, pel impias manus injecerit:;
3. Si ei alimenta negaverit.
956. Doneationes ex non impletde conditionis vel ingratitudinis causa ipso jure nom revocaniur,-
957. Revocatio ob ingratitudinem, intra annum a die, quo a donante delictum donaz tario adscribitur, peterda est, vel ab eo die, quo ipsi donanii innotescere potuit.
,

230
obdarowanemu- przez daruiącego, albo od dnia, od którego daruiący mógł dowiedzieć się o tey zbrodni.|. i; Daruiący nie móże żądać odwołania takie- go przeciw dziedzicom po obdarowanym, ani dziedzice po daruiącym nie mogą Żądać odwołania przeciw obdarowanemu, chyba- by/ w tym ostatnim przypadku zaczęta|była sprawa przez daruiącego, albo steż umarł przed rokiem.od popelnmionćy zbrodni.| 958. Odwołanie z przyczyny niewdzię-
czności, nie bądzie szkodzić, ani alienacy-
_om uczynionym przez obdarowanego, ani
hipotekom i innym ciężarom rzeczowym, które mógł nałożyć na przedmiot darowi- zny, byleby to wszystko poprzedzało wpis, który byłby uczyniony, wyciągu żądania o odwołanie na brzegu przepisania, naka— zanego artykułem 939. W przypadku odwołania, obdarowany skazany będzie, aby powrócił wartość przed- miotów alięnowanych, maląc wzgląd na czas, w którym zaniesione żądanie, i po żytki, rachuiąc od dnia żądania takiego. 959. Darowizny na korzyść małżeństwa, nie są odwołalne z przyczyny niewdzię- czności.; j) BY g6o. Wszelkie darowizny między żyiące- mi, ucynione przez osoby, które nie miały dzieci albo zstępnych, rzeczywiście Zylą- cych, w czasie darowizny, jiakieykolwiek mogłyby bydź wartości, pod. iakimkolwiek tytułem byłyby uczynione, i chocby były
wzajemne, albo nagradzaiące, nawet takie,
par le donateur au donataire, ou du jour que le dćlit aura pu ćtre connu par le do- nateur.
Cette róvocation ne pourra Śtre demandće par lć donateur contre les hćritiers du do- nataire, mi par les hćritiers du donateur contre le-donataire, a moins que, dans ce dernier cas, Paction n'ait ćtć intentće par le donatenr, ou qwil ne soit dócćdć dans Pan- nóe du dćelit.
958. lua rćvocalion pour cause d ingra- titude ne prćjudiciera ni aux alićnations faites par le donataire, ni aux hypotheques et autres charges rćelles qwil aura pu im- poser sur Pobjet de la donation, pourvu que le tout soil antćricur a Pinscription quit aurait 6t$ faite de lextrait de la demande en róvocation, en marge de la transcription prescrite par Partiele 939
Dans le cas de rećvocation, le donataire sera condamnć 4 resiituer la valeur des ob- jets alienćs, en ćgard au temps de la de- mande, et les fruits; A compter du jour de cette demande.
959. Les donations en faveur de n.ariage ne seront pas rćyocables pour cause d'ingra- titude,
g6o. T'outes donations entre—vifs faites par personnes qui mavaient point d'enfans ou dę descendans actuellement vivans dans le temps de la donation, de qnelque valeur que ces donations puissent ćlre, et A quel-- que titre qu'elles aient ćtć faites, et encore qu'elles fussent mutuelles ou remunueratoires,
Revocatio haec a donanie adversus heredes dońatarii, vel a donantis heredibus adyer- sus donatarium peti nequit, misi posteriort hoc casu a donante jam fuerit proposita, vel hie intra annum a die patrati delicti mortem obierit. i
958. Revocatio ob ingratitudinem, neque alienatis a donatario rebus, neque hypothecis aliisque oneribus realibus super tisdem ab eodem impositis, quidquam oficiet, Ao neROCO alienationes et hypothecae inscriptionem pr aecedant exempli petitionis de repocanda dona- tione, quae in margine transcripiionis ab articulo 939. praescriptae facta fuisset.
Donaćtione revocata, donatarius prełu'u alienatae rei, quanti pelitionis tempore aesti-
mabitur, et fructus ab eadem die persolwet.
959. Donationes, contemplatione matrumoniu factae, ingratituduus causa non revo-
cantur.
g60. Donationes quaelibet inter pivos factae ab us, qui filiis et descendentibus donatio- nis tempore carent, cujuscumque valoris sint, et quov2s titulo fiant, licet mutuae vel re-
muneratoriae; illae quoque contemplatiorie matrimonii factae, ab aliis, quam ab ascerulen=

któreby były uczynione na korzyść mal- żeństwa przez inne osoby, a nie przez wstę- nych małżonkom, lub przez małżonków iednego dla drugiego, odwołanemi zostaią samem przez się prawem, przez e ea daruiącemu dziecięcia prawego, chocby po- grobowego, albo przez uprawnienie dzie cięcia naturalnego następuiącóm małżeń- stwem, ieżeli się urodziło po darowiznie.
961. Takie odwołanie ma micysce, choć by dziecię daruiącego albo daruiącćey po- częte było w czasie darowania.,
962. Darowizna równie odwołaną zosta- nie wtenczas nawet, gdyb kibi yi wszedł w posiadanie dóbr darowanych, i był: by w nich zostawiony przez daruiącego, po przybyciu dziecięcia; iednakże obdarowany obowiązanym nie iest powracać przychody, które pobierał, iakićykolwiek byłyby na- tury, tylko od dnia, w którym urodzenie dziecięcia, albo uprawnienie przez następu- iące małżeństwo, oznaymione mu było przez pozew, albo inny akt w przyzwoltćy tor- mie; i choćby ządanie[powrotu do dóbr darowanych zanoszone Eyło późnićy po ta— kićm oznaymieniu.
963. Dobra obięte w darowiznie, która samem przez się prawem odwołana, wniy- dą w maiątek daruiącego, wolne od wszel- kich ciężarów i hipotek, przez obdarowane- go Śrewadżonych. i nie może pozostać przy- wiązane do nich nawet pomocniczo powró— cenie posagu żony obdarowanego, iićy rze—
-
20]
móme celles qui auraient ćtć faites en faveur de mariage par autres que par les ascendans aux conjoints, ou par les conjoints Dun a Pautre, demeureront róćvoqućes de plein droit par la survenance d'un enfant legitime du donateur, móme d'un posthume, ou par la legitimation d'un enfant naturel par mariage subsćquent, s'il est nć depuis la donation.
961. Cette rćvocation aura lieu, encore que Penfant du donateur ou de la donatrice fit congu au temp$ de la donation.
962. La donatign demeurera pareillement rćvoquóe lors mtme que le donataire serait entrć en posseśsion des biens donnćs,.et qwil y aurait ćtć laissć par le donateur de- puis la suryenance de lenfant; sans n*an- moins que le donataire soit tenu de restiluer les fruits par lui peręus, de quelque nature qw'ils soient, si ce n'est du jonr que la nais- sance de Penfant ou sa lćgitimation par ma« riage subsćquent lui aura ćtć notiłiće par exploit ou autre acte en bonne forme; et ce, quand móme la demande pour rentrer dans les biens donnćs n'aurait ćtć formće que postćrieurement a eette notification.
965. Les biens compris dans la donation róvoquće de plein droit, rentreront dans le patrimoine du donateur, libres de toutes charges et hypotheques du chef du dona- taire sans qu'ils puissent demeurer affectćs, mćme subsidiairement, a la restitution de la dot de la femme de ce donataire, de ses
żibus, fapore conjiugum, vel vicissim a conjuge alteri conjugi, ipso jure revocantur, quoe
żies donanti filius legilimus supervenerit, etiam posthumus, vel per subsequens matrimoni-
um legitimatus, dummodo post denationem iste suscepius fuerit.; 961. Repocatió haec locum quoque. obtinet, etiamsi filius ejus, qui donavit, donationiś
tempore jam conceptus fuusset.
962. Donatio pariter repocatur, quamvis bonorum possessionem jam a donatario ade- ptam donans post liberos susceptos recuperare neglexerit: fructus tamen perceptos, cu Juscumque qualitatis fuerint, donatarius non restituet. nisi a die tantum, quo zpsi rite per denunciationem de filii natiyitate vel legitimatione per subsequens matrimonium con- stuterit; quod aequo locum habet etiamsi petitio pro bonis recuperandis post denunciationem
a donante fuerit instituta.
963. Sequuta ipso jure repocatione, bona donata ad donantem revertuntur, hypothecis alizsye oneribus per donatarium impositis penitus exwemta; et ne pro dote quidem uxori ip—
sius donatarii restituenda, aliisve juribus ex nieptiali: contracitu um yeniuni: idque obtinet eo eiiam casu, quo contempiażione hujus matrimonii donatio
rofluentibus, in subsidi-

bzy zwróceniu podległych, albo innych ż u- mów małżeńskich pochodzących: co miey— sce mieć będzie, elodby nawet darowizna uczyniona była na korzyść małżeństwa o0b- darowanćy osoby, i wciągniona w kontrakt, i daruiący byłby się obowiązał, iako ręczy- ciel przez darowiznę do wykonania kontra- ktu małżeństwa.
964. Darowizny odwołane tym sposobem nie będą mogły ożyć, albo mieć na nowo 'swóy skntek, ani przez śmierć dziecięcia da= ruiącego, ani przez inny akt potwierdzalą= cy; i ieżeli daruiący chce dać też same dobra temuż samemu obdarowanemu, bądź przed, bądź po śmierci dziecięcia, przez którego urodżenie darowizna odwołaną była, nie może tego uczynić inaczey, tylko przez no- we rozporządzenie. Bo,
965. Każde zastrzeżenie, lub umo wa, ku które daruiący zrzekłby się odwołania daro- wizny, na przypadek przybycia. dzięcięcia, poczytane test za nieważne, i żadnego sku- tku sprawić mie może.
966. Obdarowany, dziedzice po nim, albo maiący iego prawa, lub inni zatrzymuiący rzeczy darowane, nie mogą stawiac prawa przedawnienia na utrzymanie waćności da- rowiziuy„odwołaney. przez. przybycie dzie- cięcia, aż po trzydziestoletnióm posiadaniu, których lat zacznie się bieg dopiero od dnia urodzenia ostatniego z dzieci daruiącego, nawet pogrobowego; ą to bez nszkodzenia przerwań, co do przędawnienia, iakie z pra- wa wypaśdz mogą.
reprises ou autres cnnventions matrimo- niales; ce qui aura lieu quaad móme la do= nalion aurait 6tć faite en faveur du mariage du donataire et insćrćę dans le contrat, et que le donateur se serait obligć comme cau- tion,. par la donation, a Dexóćcution du contrat de mariage,
964. Les donations ainsi rćvoqućes ne pourront revivre ou avoir de nouveaut leur effet, ni par la mort de Venfant du dona= teur, ni par aucun acte confirmalif; et si le donatenr vent donner les mómes biens; au m.ó*me donataire, soit avant ou apres la mort de I'enfant par la naissance duquel la dona— tion avait etć róvoquće, il ne le pourra faire que par une nouvelle disposition.
- 965. Toute clause ou eonvention par la- quelle le donateur aurait renoncć 4 la tevo- cation de la donation pour survenence d'en- fant, sera regardće comme nulle, et ne pourra produire aucun effet.
966. Lie donataire, ses hćritiers ou ayant- cause, ou autres dćtentenrs des choses don= nóes, ne pourront opposer la prescription pour faire valoir lm donation rćvoquće par la survenance denfant, qu'aprćs une pos session de irente annćes, qui ne pourront commencer 4 courix quę du jour de la nais- sance du dernier enfant du donatenr; meme posthume; et ce, sans prejudice des inter- ruplions, telles que de droit.
facła fuerit„et nuptialibus tabulis comprehendatur, ac ipse donator in donationis actu fi
dejusserit de contractus nuptialis executione.
964. Donationes ita repocalae, neque si donantis liberi obierint, neque si ab eo confir=
mentur, denwo reviylscuni, effectumque sortiri queunt.
Si vero donanti libuerit, sive an—
te sive post mortem Liberorum, qui repocationi causam dederint, eaderz bona ipsimet do- natario tribuere, id non nisi noyo donationis actu fiert potest.
965. Quomodolibet donator paciscatur de non revocanda donatione, si filius superyene= rit, pactum nullum habetur, nuliumąue paru effectum.
966. Praescriptio ad sustinendam donationem ex supervenientia, liberorum repocatam» a donatario eiusque heredibus, pel causam ab ils habentibus, aut a rei donatae possessort"
bus, opponi, negquit, nisi ht per annos trug
licet posthumi„ im possessi iaterrempiutur.
inta a die nativitatis ultimi donatoris. filii, one fuerint, idque etiam seręatis ius, quibus praescryptio de iure
mc CE

—
N.ZLA,Ł, V. O rozporządzeniach. Testamentowych,.
ODDZIAŁ 1 O prawidłach ogólnych, co do forrny testa-
mentów.
g67. Każda. osoba rozporządząć może przez testament, bądz pod tytułem ustano- wienia dziedzica, bądź pod tytułem zapisu testameniowego, bądź pod innćm iakićm na- zwiskiem, zdalnćm do wyrażenia ićy woli.
968. Nie może bydź, zrobiony: testament w tymże samym akcie, przez dwie albo więcćy osób, bądź na zysk trzeciśgo, bądz pod tytułem wspóluego i wzaiemnego roz- porządzenia.,
969."Testament może kydź własnoręczny, albo uczyniony przez akt publiczny, albo w formie taiemnćy.
970. W łasnoręczny testament nie będzie wazny, iezeli pisany nie lest cały, datowa— ny, i podpisany ręką testatóra; testament taki zadnćy innćy formie nie podlega.
971. Testament przez akt publiczny iest ten, który przyięty przez dwóch. Notary- uszów w.przytomności dwóch świadków, albo przez jełaczo Notaryusza, w przyto- mności czterech świadków.
CHAPLTRE V.
Des dispositions testamentaires.
SECTION I. Dee regles gónćrales sur la forme des
żestamens.
967. T'oute personne pourrad disposer par testament, sóit sous le titre d'institution d”hćritier, soit sons le titre de legs, soit sous toute autre. dćnomińation propre 4 niani- fester sa volontć.
968. Un testament ne pourra ótre fait dans le meme acte par deux ou plusienrs personnes, soit au profit d'un tiers, soit a titre de disposition rćciproque et mu tuelle.
g6ą. Un testament pourra ótre olographe, ou-fait par acte public, ou dans la forme młystuque.
970, Le testament olographe ne sera point valable s'il nest ćcrit en entier, datć et signć de la mali du testateur: il nest assujetti a ancunę autre forme.
971, Le testament par acte public est ce— lui qui est regu par deux notaires, en pre- sence de deux tómoins, ou par un notaire, en prósence dć quatre tćmnoins.
3 GA PDST M
De testamentis: órdinandig
BE Ć TE'O ZE
Dispositiones generales de forma testandi.
967. Qurlibeż testamento disponere potest, sive institutionis, sive legati titulo, sive akic quotis nomine, quo de ejus SBAAAEaśe manijesto consieł., 968. Testumientu'n a duobis vel pluribus in tisdem tabulis fieri nequit, sięe testantium "disposiliones in favorem tertit ,'sżve' in mutuum upsórum favorem reciprocae factae sint. 969. Testamentum, ve holographum est, vćl' per actumt publicum, vel mystica forma
ecortditum.| R but 6 970. Hestamentum. holographum inefficax est,
( nisi testator zpse initegrum testamentum
propria manń scribąt„, diejm apponat, ac sese subscribat; nec aliae solemnitates in eo re-
„quiruntur.
371. Testamentum per actum publicum illnd est, quod' a duobus tabellionibus, duobue żestibus praeseniibus, vel ab uno tabellione, quatuór teślibus' adstantibius, recipitur.
30

204
972. Jeżeli testament przyimowany iest przez dwócn Notaryuszów, dyktowany im jest przez teslatora, a ieden z tych Nota— rynsów pisać powinien to wszystko, co iest dyktowane.
Jeżli jeden tylko iest Notaryusz, równie dyktowany bydż powinien testament przez testalóra, a pisany przez tegoż Notaryusza.
W jednym i drugim przypadku czytany bydż powinien Testatorowi w przytomno- ści świadków.
O wszystkićóm wyrażna wzmianka uczy- niona będzie.
975."Ten testament podpisany bydź po- winien. przez'Testatora; ieżeli oswiadcza, Że nie umie, albo nie może podpisać, uczy- niona będzie w akcie wyraźna wzmianka oświadczenia iego, równie iak i przyczyny przeszkadzaiącey do poc j:
974. Podpisany bydź powinien testament przez świadków; iednakże na wsiacli dosta- teczny będzie podpis iednego ze dwóch świad- ków, ieżeli testament przyimowany iest przez dwóch Notaryuszów, a dostateczny
odpis dwóch ze czierech świadków, gdy jeden Notaryusz przyimuie.
975. W testamentach przez akt publiczny|
yie mogą bydź przyimowani za świadków ani zyskułący zapisy testammentowe pod ia—
kimkolwiek bądź tytułem, ani ich krewni,
lub pówinowaci, aż do czwartego stopnia włącznie, ani applikanci tych Notaryuszów, którzy te akia przyumować będą.
972. Si le testament est recu par deux no- taires, il leur est dictć par le testateur, et il doit Etre ćcrit par Pun de ces nolaires, tel qw'il est dictć.
S'il n*y a qwun notaire, il doit ćgalement Gtre dictć par le testatenr, et ćcrit par ce notaire.
Dans Fun et Fautre cas, il doit en€tre donnć lecture au testateur, en presence des tćmoins.
Il est fait du tout mention expresse.
973. Ce testamant doit Gtre signć par le testateur: s'il dćclńre qu'il.ne sait ou ne peut signer, il sera fait dans Facie mention expresse de sa. dćclaration, ainsi que de la cause qui I empćche de signer.
974. Le testament devra 8tre signć par les temoins; et nóanmoins, dans les campa- gnes, il sulfira qu'un des deux tćmoins signe, si le testament cst recn par deux notaires, et que deux des quatre temójins signent, sil est regu par un notalre.
975. Ne ponrroni tre pris pour tćmoins du testament par acte public, ni les lega- taires, A quelque titre qu'ils lesoient, ni leurs parens ou allićs' jusquw au quatritme degrć iuclusivement, ni les clercs des notaires pat lesquels les actes seront recus.
2. Testamenium, quod a duobus tabellionibus recipitur, iisdem a testatore dictóri de- bet, et ab-altero ex duobus tabellionibus scribi, praut fuerit dictatum, Sz unus tantum ad sit tabellio, aeque ab eodeim testamenii tabulae, testatore dictante, scribendae sunt. Utroque casy coram testibus illud testatori legendum est.
De hisce omnibus expressa mentio in actu fit.
973. Hoc autem testamentum a testatore subscribi oportet: si ęero se nesczre, el non pośse subscribere testator declaret, hujus declarationis expressa m tabulis mentio fiet, pro- "ut etiam causae propter quam LS subscribere impeditur.
974. Testes quoque testamento se subscribent: quoties vero ruri condztum est, alterutrius teslis subscriptio sufficit, si testamentum a duóbus tabellionibus recipiatur; sed duo ex qua- żuor testibus subscribent, st unus dumtaxał tabellio testamentum recipiat.
975. In testamento per actum publicum testes adhiberi nequeunt, nec legatarii, quovis
titulo ipsis legatum sit, nec ipsorumi cognafii,
aut. afjineś usqgue ad quartum gradum uclu-
oiye, nec amanuenses tabellionum, qui testamenium in aclis receperint.

976. Gdy Testator zechte uczynić testa-
maevt taiemny, albo skryty, obowiązany bę- dzie podpisać PRA swoie, bądz gdy ie pisze sam, bądź gdy są pisane przez kogo innego. Papier, który zawierać bę- dzie rozporządzenia iego, albo ieżeli jest obwinięcie tego iioeeać złożone będą iza- pieczętowane.'Testator okaże Notaryuszo— wi złożony i zapieczęlowany testament w przytomności przynaymnićy sześciu świadków, albo przy nich każe go złożyć i zapieczętować, oraz oświadczy,: Że pismo w tym papierze obięte, iest testament iego, pisany i podpisany przeż niego samego, albo przez kogo innego pisany, a przez niego podpisany. Notaryusz sporządzi akt nadpi- su, który napisany będzie na tym samym papierze, albo na obwinięciu; akt ten pod pisany będzie tak przez iestatora, iako też przez Notaryusza równie, iak i przez świad— ków razem. Wszystko'to czynione bydź powinno natychmiast bez żadnćy przerwy 1nie przechodząc do innych aktów; a w przy padku, gdyby testator przez wypadłą prze- szkodę po podpisie testamentu, nie mogł podpisać aktu nadpisu, zrobiona będzie wzmianka o oświadczenin iego iakie uczyni, i niemasz potrzeby w tym przypadku po- mnażać liczby świadków.
977. Jeżeli'Testator nie umie podpisać, albo nie mógł, gdy dał napisać swoie rozpo rządzenia, przywołany. będzie jeszcze ieden
z A
300
976. Isrorsque le testateur roudra faire uń testament mystique ou secret, il sera tenu de signer ses dispositions, soit qwil les ait ćcrites lui-móćme, ou qwil les ait fait ćcrire par un autre. Sera le papier qui contiendra ses dispositions, ou le papićr qui servira d'enveloppe, s'il y en a une, clos et sćelle. Le testateur lę prćsentera ainsi clos et scellć au notaire, et a six tómoins au moins, ou il le fera clore et sceller. en leur presence; et il dćclarera que le contenu en ce papier est son testament ćcrit et signć de lui, ou ćcrit par un antre et signó de lui: le notaire en dressera Pacte de suscription, qui: sera ćcrii sur ce papier ou snr la feuille qui ser- vira d'enveloppe; cet acte sera signć tant par le testateur que par le notaire, ensem- ble par les tómoins."Tout ce que dessus sera łaii de suiie et sans divertir 4 autres acies; et en cas que le testatenr, par un empćchement survenu depnis la signature du testament, ne puisse signer Pacte de sns- cription, il sera fait mention de la dćclara— tion qwil en aura faite, sans qwil soit be soin, en cc cas, d'augmenter le nombre des tćmoins.
977. Si le testaleur ne sait signer, ou w'il n'a pu le faire lorsqwil a łait ćcrire ses dis= positions, il sera appelć a Pacte de suscrip-
976. Quoties testator testamentum mysticum vel secretum condere decernit, dispositioni sięe a se, sive ab alio ejus Jussi scriptae, se subscribere tenetur: tabulae ipsae testamenii, vel papyrus easdem inęolcerns, si gra adhibebitur; claudetur et obszgnabitur. Testator ipse tabulas ita clausas et obsignatas tabellioni et sex saltem testibus exlabebit, pel eoram zisdein eas claudi et obsigriari curabił, declaratione insuper per eundem facta, iisdem ta-- bulis a se cel ab alio suo Jassic scriptis ac manu propria szgnatis, supremum suum elogiun eontineri; in quorum fidem notarius instrumentum superscriptionis in ipsis tsbulis, vel in papyro easdem involvente extrinsecus scripturn conficiel, qucd ab eo ac a testatcre, et te- stibus stmul subseribetur. Haec omnia unico contextu perficienda sunt; et si testator, postquam tabulis se subscripsit, subseguenterm superscripłionis actum aliquo improviso CasU subscribere impediatur, de ejus super ea re declaratione ibi fiet mentio, quin testuium nu merus uugseatur.
977. St testator scribendi imperitus sit, vel si se subscribere haud potuit, cum suqe v0- luntatatis elogium ab alio ejus mandato scriptum fuit, praeier praedictos alter testis ad- hibendus erit,.qui una cum ceteris testibus actui se subscribat, gn quo, de causa ob quam ;pse pocatus fuerit, mentio fiet. Ę

2350
świadek do aktn nadpisa, nad liczbę świad-| tion bn temoin, outre le nombre porte par *ów artykułem poprzedzającym wyrażoną, Particle precedent, leqnel signera Pacie avee który podpisze akt wraz z innemi świadka—| les autres temoins; et il y sera fait mention mi; i uczyniona będzię wzmianka o przy” de la cause ponr laquelle ce temoja aura 66 czynie, dla którey ten świadek przywoła- appelć. nym został.
978. Nie umieiący, albo nie mogący czy|. 978. Ceux qui ne'savent on ne peuvent tać, nie mogą czynić rozporządzen w for-| lire, ne pourront fairę de dispositions dans gmie testamentu talemnego. la formę du testament mystique.
-.
g79. W. przypadku, gdy testator nie 979. En cas que le teslaieur ne puisse mógłby mówić, alę mógłby pisać, może| parler, mais quil puisse ćcnire, il pourra uczynić testament taiemny, z obowiązkiem, łaire un testament mystique, a la charge aby testament taki zupełnie był napisany,| que le testament sera entierement ćcrit, datć datowany, i podpisany iego ręką, żeby go| et signó-de sa main, qu'il le prósentera au pokazał Notaryuszowi i świadkom, 1 żeby| notaire et aux temoins, et quau haut de
ma wierzchu aktu zawierającego nadpis, na- Facte de suscripfion il ćcrira, em leur prez
pisał w ich przytomności, że papier, któ-| sence, que le papier quil prósente est som ry im pokazuie, iest testamentem iego; po| testarnent: apres guoi le notaire ćcrira Dacle czćm-Notaryusz napisze akt nadpisu w któ| de suseriplion, dans lequel il sera fait. men- rym uczyniona będzie wzmianka, że: te- tion que le testatenr a ćerit ces mots en pre— stator pisał te słowa w przytomności Nota-| sance du notaire et des tómoins; et sera, ryusza i świadków; i nadto zachowane bę| au surplus, obseryć tout ce qui est prescrit dzie wszystko, cokolwiek przepisano przez| par Particle 976.|
artykuł 970.
g3o. Przywołani świadkowie, aby przy g80. Les tómoins appeles pour€tre pró- tomnemi byli przy testameniach, powinni| sens aux testamens, evront ćtre males, bydź mężczyzni, pełnoletni, podlegli OE| majeurs, sujets de I EFimpereur, jonissant des
EJ
sarzowi, używaiący praw cywilnych.| droits civils.
978. Quż legere vel nesciunt vel impediuniur, rmysticum tesiamentum condere nequeunt.
979. Si testałor loqui nom possit, scribendi vero sit capas, mysticum testamentum Cor derć pożest, dummodo tabulas manu propria iniegre scribat, diem apponat, se subscribat, easdem tabellioni ac testibus exhibeat, et ipsemet testator in capite actus superscriptionis coram praedictis sua scriptura declaret, in tabulis, quas exhibet„ suurm contineri supre— mae yołuntatis elogium. Post htiec tabellio actum superscriptionis conficiet, quo mentto
jet, teśtatorem ipsum eam declarationem scripsisse Coram eodzm tabellione ac tegtibug. De cetero praescripta in articulo 936 omnia obseryanda sunt.„AO
g8o. Testes pocati, ut adsint conficiendo testamento, masculi esse debent, aetate majo- res, in regno degenies, et cięilium jurium pariuczpes.
zza

- wolnikami-u' nieprzyjaciela, a nie mogą
OpbpziaŁ II.| SECTION II.
O. szczególnych prawidłach, co do. formy| Des regles particulitres sur ła forme.de
pewnych W estamentów. ceriażns testałnens.
981. Testamenta woyskowych, iosóbuży—| 981. Les testamens des militaires et des tych przy woysku, w iakimkolwiek kraiu jndividus employćs dans les armćes ponr- yca przy W, p:oy P
będą, mogą bydź przyymowane przez Sze-| ront, cen quelque BR que.ce soii, etre
fa batalionu, albo szwadronu, albo przez| recus par un chef de bataillon ou d'esca- iakiegożkolwiek Officera w ższego stophia,| dron, ou par tout autre officier d'un grade w_ przytomności dwóch świadków albo| supćrieur, en presence de denx tćmoins, przez dwóch Kommissarzy woiennych, albo| ou par denx commissaires des guerres, ou przez iednego ztych Kommissarzy, w przy-| par um de ces commissaires en prósence de tomności dwóch świadków. deux tćmoins.
982. Mogą bydź także przyymowane, je- 952. lls pourront encore, si le testatćur żeli Testator jest chory, albo ranny, przez| est malade ou blessć, ćtre regus par PT ofli- naczelnego Officera łewwia, w przytomno—| cier de santć en chef, assistć du comman- ści komendanta woyskowego, utrzymuiące- dant mititaire chargć de la poliće de I'hos- go policyą w szpitalu. pice.
983. Przepisy powyższych artykułów tym 983. Les dispositions des articłes ci— des- tylko woyskowym służą, którzy, są na wy-| sus wauronmi lieu qu'en faveur de ceux qąi woiennćy, albo kwaterze lub garni| seront en expćdition militaire, ou en quar-
tier óu en garnison hors du territoire fran- gais, ou prisonniers chez Pennemi; sans z tych przepisów pożytkować ci, którzy| que ceux quł seront en quartier ou en gar- będą na kwaterze, albo na garnizonie we- nison dans Tinterieur puissent en profiter, wnątrz kraiu, chybaby” się znaydowali| 4 moins qu'ils ne se trouvent dans une place w mieyscu oblężonćm, albo w fortecy, łub| assiegće, ou dans une citadelle et autres innych mieyscach, których bramy są zam lieux dont les pories soient fermćes et les knięte, i latwość związków z przyczyny communications interrompues a cause de la
prawie zonie, nie w kraiu Francuzkim, albo nic
woyny przerwana. guerre. 984."Testament uczyniony w formie kał 984. Le testament fait dans la forme ci- wyżćy ustanowionćy, miewaznym będzie| dessńs etablie,, sera nuł six mois apres que
w sześć miesięcy po powrocie testatora ra| le testateur sera revenu dans un licu ou il ., L4 hh r$. 7| ai4. r. mieysce, w którćm mieć będzie sposóbność|- aura la libertć d'employcr les formes ordi—
używania form zwyczaynych. naires.
SVG TWGLTIE De peculiaribus regulis quoad formam quorundam testamentorum.
981. Testamenta maliżum. et eorum, gui mumere aliquo penes exercitus fiunguntur, ir quavis regionę sint, a duce cohortis vel agminis, eel a quocumque majoris gradus milite, 'recipi posśunt coram duobus testibus, aut a duobus belli commissariis, sive ab uno ex ipr sis cum duorum testium praesentia.
982. Miles aegrotans aut pulneratus supremam suam poluntatem declarare potęst, etiam coram primario sanitatis ojjiciali, qdsistente militari praefecio, cui wenodochii politwa demandata est. 5
983. Quae articulis superioribus statuta sunt, sibi pindicant tantummodo milites in©x— nei vel in statione, aut praesidiis extra regni ditionem degentes, cel donec apud
Lostes captivi manserint; ii cero, qui in praesidio aut statione intra regnum sunt„-€0 jure non uiuntur, nisi in obsessa urbe, arce, aliisve locis Delli causa undique obstruciis degant.

7 JO
7
935.'Testamenta nczynione w mieysceu, z któróm wszelkie związki są przerwane, z przyczyny zarazy morowćy, albo inney choroby zaraźliwóy, mogą bydź czynione przed Sędzią Pokolu, albo przed iednym z mieyscowych urzędników gminy, w przy- tomaości dwóch świadków.
986. Takie urządzenie służy nie tylko dotkniętym takiemi chorobami, ale też itym, którzy są w SR sec zarażonych, chociażby ieszcze nię byli choremi rzęczy—
987. Testamenta w dwóch poprzedzaią- cych artykułach wzmiankowane, staną się nieważnemi w sześć miesięcy po przywró- ceniu łatwości związków mieysca, w któ- róm się znayduie testator, albo w sześć miesięcy po przeyściu iego w takie miey- sce, z któróm związki przerwane nie będą.
988. Testamenta czynione namorzu, w cią gu żeglugi, mogą bydz przyymowane, to est:
Na okrętach i innych statkach Cesarskich, przez Officera kommenderuiącego okrętem, albo-gdyby tego nie było,„przez zastępcę iego, w porządku. służby, i ieden 1 drugi przyymuie wspólnie z Ot cerem administra- cyi, albo z tym, który obowiązków iego dopełnia;;.
A na oktętach handlowych, przez Pisa- rza okrętu, albo przez dopełniaiącego iego obowiązki, ieden łub drugi przyimuie łą-
985. Lies testamens faits dans un lieu avee lequel toute communication sera interczptće a cause de la peste ou autre maladie con— tagieuse, pourront etre faits devant le juge de paix, ou devant Pun des ofliciers muni- cipaux de la commune, en prósence de deux tómoijns.
986, Cette disposition aura lien, tant 4 begard de ceux qui seraient attaqućs de ces maladies, que de ceux qui seraient dans les lieux qui en sont infectćs, encore qwils ne fassent pas aciuellement malades.
987. w teslamens mentionnćs aux deux precśdens articles, devieudront nułs six mois apres qne les communications auront ćtć ró— tablies dans le lieu 6a le testateur se trouve, ou six mois apres qu'il aura passć dans un lieu ou elles ne seront point interrompues.
988. Les testamens faits sur mer, dans le cours d'un voyage, pourront ślre recus, savoir,
A bord des vaisseanx et autres batimens de I Himpereur, Iofficier commandant le batument, ou, a sont dófaut, par celui qui le supplće dans I ordre du service, łun ou Pautre conjointement avce Pofficier d'admi-- nistration ou avec celui qui en remplit les fonetions;
Et a bord des balimens de commerce, par Pecrivain du navire ou celui qui en fait les fonctions, Pun ou Pautre conjointement
984. Testamenta ita condita, sex mensibus elapsis postguam miles eo loci redierit, ubi
ordinariis formis testari potest, infirmantur.
985. Testamenta tempore pestis vel contagii condita, in loco ad quem ob hanc causam omnis aditus interclusus sit, coram judice pacis vel coram altero ex o/jicialibus municipali= bus ejusdemn loci, duobus testibus, praesentibus, condi ossunt. i
986. Hoc_privilegio utuntur, tam qui morbo laborant, quam qui eo jłoci degunt ubi morbus grassatur, etsi eodem tune ipsi,non corrzpiantur.
987. Testamenta, de quibus in praedictis duobus articulis dictum est, post lapsum sex mensium a die, quo aditus patuit ad locum ubi testator degit, vel postquam testator tn ea loca se contulit, ubi aditus patet, infirmantur.
988. Testamenta mari condita, dum iter fit, recipi possunt, nempe: in navi reg'ia, ab ejusdem gubernatore, vel, hoc deficiente, ab eo, qui ejus vices officii prowimitate gerit, quorum alterutri simuł nawis administrator, vel€ejus vices g'erens„ addetur A,
In navi ęectoria, testamentum a seriba navis vel ejus vices gerente reczpiłur, una. Cum magistro, vel domino, aut navis exercitore, hisque deficientibus, ab iis qui eorum yices
siuppient.

eznie-z kapitanem, właścicielem, albo szy- prem okrętu, albo gdyby tych nie było, to przyymuią ich zastępcy.
W każdym przypadku przyymowane bydź powinny te testamenta w przytomno- ści dwóch świadków.
989. Na okrętach Cesarskich, testament Kapitana, albo Officera administracyi, i na okrętach handlowych, testament Kapitana, właściciela, albo szypra, albo pisarza, mo- gą bydź przyymowane przez tych, którzy po nich idą w porządku służby stosuiąc się wreszcie do urządzenia artykułu poprze- dzaiącego.
ggo. We wszystkich przypadkach spo— rządzony będzie na dwie ręce oryginai te stamentów wzmiankowanych w dwoch ar- tykułach poprzedzających.
ggi. Jeżeli okręt przybywa do obcego portu, w którym się znayduie Konsul Fran- cuzki, obowiązani będą ci którzy testament przyie złożyć ieden z oryginałów zam- cnięty i zapieczęiowany w ręce tęgoż Kon- sula, który go prześle Ministrowi morskie- mn; a Minister nakaże złożyć go w kan- celaryi Sądu Pokoiu mieysca, w którem iest zamieszkanie testatora.
992. Gdy okręt wróci do Francyi, bądź do portu uzbraiania, bądź do iakiego inne go, obadwa oryginały testamentu, równie zamknięte i zapieczętowane, albo pozosta
239
avec le capitaine, le maltre on le patron, ou, 4 leur dćłaut, par cenx qui les rem= placent.
Dans tous les.cas, ces testamens devront tre rócgus en prósence de deux tóćmoins.
g8g. Sur les batimens de I Empereur, le testament du capiiaine ou celui de Pofficicr dadministration, et, sur les batimens de comrierce, celui du capitaine, da mailtre ou patron, ou celni de Peerivain pourront tre recus par cenx qui viennenti apres enx dans Pordre du service, en se conformant pour le surplus aux disposiiions de Particle prócćdent.
q90. Dans tous les cas, il sera fait un double original des testamens mentionnćs aux deux articles precedens.
991. Si le batrimeni aborde dans un port ćtranger dans leqnel se tronve un consul de France, ceux qui auront recu le testament seront tenns de dćposer Pun des originanx, clos ou cachetć, entre les mains de ce con- sul, qui le fera parvenir au ministre de la marine; et celui-ci en fera faire le dćpót au greffe de la justice de paix du lieu du domicile du testateur.
992. Au relour du batiment en France, soit dans le port de Varmement, soit dans un port autre qne celni de Parmement, les deux originaux. du testament, cćgalement
Testamenta haec, quocumque casu ,.coram duobus testibus recipienda suni.
989. In navi.regia, testamentum gubernatoris navts, vel administraloris, et in nacż vectoria testamenitum magistri, domini, exercitoris vel scribae, recipi possunt ab aliis, qui post eos in gradu officiorum succedunt. De cetero ea obseryanda, quae praecedenti ar—
źiculo sanciia sunt.
9go. In omnibus casibus de quibus duo. praecedentes articuli. disponunt, authenticae że-
stamenti tabulae duplu ces fient.
991. SZ nagis ewierum portum adpellit, ubi residet commissarius rerum eonimercialium regni, Ii; fm testamentu receperunt, tencntur alieram ex duabus authenticis tabulis clausam et obsignatam deponere apud eundem commissarium, qui eam ad rei maritimae
żej
praefectwm remittet; hic vero praediczas tabulas apud ofjficium judicis pacis ejus loci, ubi testator do micilium habet, deponi mandadit.
992. Navi in Italiam redeunte, sive au. portum, ubi naves tnstruuntur, sięe ad quem= cumque alium adpulerit, ambo autographa testamenta, clausa et obsignata, vel unum tantum, si aliud juxta disposiia in praecedenti articulo, dum iter fiebat, depositum fue=

240
ły oryginat, ieżoli inny podług poprzedza- iącago artykułu, złożony został w ciągu Żeglugi, oddane będą do kancelaryt przeło= żonuego nad wpisami morskiemi; ten prze- łożony prześle 18 natychmiast do Ministra morskiego, który nakaże ich skład równie, jak iest rzeczono w tymże samym artykule
Uczyniona będzie wzmianka na brze- gu przy imieniu testatora w. relestrze, osób znayduiących Się na okręcie, o złożeniu, które uczynione było oryginałów lestamen- tu, bądź w ręce Konsula, bądź w kane la i przełożonego nad wpisami morskiemti. 4. Testament nie będzie poczytywany za uczyniony MA Morzu, chocigżby był sporządzony Ww Ciągu żeglugi, teżeli w cza- sie, W którym był czyniony; okręt przybił do brzegu, bAdZ obcego, bądź pod panowa- niem Francuzkićm zostarzec5o, gdzie bylby Urzędnik publiczny Francuzki: w tym przy- padku, ważnym będzie tyle Aaaa iest zrobiony podług form przep sanycwć s= cyi, albo według form używanycn w, kra— idch, w których był PDA a 95. Powyższe urządzenia wspólne będą testamentom uczynionym przez prostych podróżnych, którzy nie składaią części ekwi-
995.
»ażu.» - 996. Testament uczyniony na MOTZAL; w formie przepisanćy rzez artykuł 988.
mienczas tylko waznym będzie, gdy testa—
tor umuizena morzu; albo w trzech mie
clos et cachetós, om Doviginal qni westerait, si, conformóment 4 Particleprć ećdent, Fau- tre avait ćLć dóposć pendant le cours du vo- yage, seront-remis au bureau du prćposć de Pinseription maritime; ce próposć les fe- ra passer sans dólai au ministre de la mati- ne, qui en ordonnera le depót, ainsi qu'il est dit au móme article.
995. Il sera fait mention sur le, róle du batiment, 4 la marge, du nom du testateur, de la remise qui aura etć faite'des origi- naux du testament, seitentre les mains d'un consul, soit au. bureaż d'un próposć de Pinseription. maritime.;
g94. Lie testament ne sera point repute fait en mer; quoiquwil Pait. ćtć dans' le cours duvoyage, si, au temps od ila ćtć fait, le navire avait abordć ane terre, soit ćtran- gere, soit de la domination frangaise, o4 il y anrait un officier public francais; au- quel cas, il ne sera valable- qu'autaut qu'il. aura ótć dressć sujyant. les formes'prescrites en France, ou suivant celles usitees dans les pays od il aura ćtć. fait,
995. Lies dispositions ci— dessusseront cori+ muneś aux testamens'faits par les simples passagers qui ne feront point partie dę Te quipage.
996. Lie testament fait surmer, en la for— me prescrite par Particle 988. ne sera vala- ble qwautaut que le testalcur: moufra en mer, ou dans les trois mois apres qwil se-
mg
rit, mae praefe e
inseriptionis maritimae praeposiio tradenda sunt. m. j octum remitteł, ut depositum fieri jubeat, prout in eodem articulo. sazicitujn esb
Hic eadem statim ad rei. mariti-
3. In catalogo navts et in Lpsius margine prope nomen testątoris mentio fiet de tradi-
tione autogra phorum testament,,
maritumae inscriptionis praepositum. 4, Testamentum ron©
si navls tune temporis ad regionem,
acła ęel-penes rerum cominercialium procuratoremm, vel
ensetur mari factum, etsi, dum iter habebatur, conditum sit, pel exteram adpulerat;*wel regni Italici, ubi spubli=
Jtalicus officialis adesset; quo Casu tabulae nullum sortiuntur-effectum., nisi»solemni— SDD]-seroatae sint, vel eae quae. requżruntur un extera ditiorie, ubi
tates in regno praescripłae
testamentum conditum est, adhibitae fuerint. a piatorum quoque testamenta respicuwnii, quu nayalis armamentt
95. Hucusque disposita partem non cons'itiunt.
6. Testamentum mari coiuditum ad praescrzpta m articulo 988 pim non obtinet, nisi
Lestator mari obiert', dinaria forma i'erum testari połuisseta
vel intra:tres menses a die, quo ad: regionem adpulerit ,, w qua 0r-

| 1 |
siącach«po wylądowaniu; i w mieyscu, w kiórem mółgby był ek testament w formach zwyczaynych.;
997. Testament na morzu uczyniony, nie moze obeymować żadnych rozporządzeń dla*korzyścr Officerów okrętowych, ieżeli nie są krewnemi testarora.
998. Testamenta obięte w artykułach po— wyższych ninieyszego Oddziału, podpisane będą przez testatorów, i przez tych, któ- rzy ie przyimuią.
Jeżeli testator oświadcza; że nie umie, albo nie może podpisać, uczyniona będzie wzmianka oświadczęnia iegc, równie iak i przyczyn przeszkadzaiących do podpisania.
przypadku, w którym przytomność dwóch świadków iest potrzebna, testament odpisany będzie przynaymnićy przez ie- deze z nich, i uczyniona będzie wzmian- ka o przyczynie, dla którey drugi nie pod- pisał.
999. Francuz, któryby się znaydował|
w. kraiu obcym, może czynić rozporządze- nia swoie testamentowe, przez akt, z pry— watnym podpisem, podług tego, co iest przepisane w artykule 970. albo przez akt urzędowy w formach zwyczaynych, w tem mieyscu, w którem akt cdbyty.
1000. Testamenta uczynione za granicą, nie mogą bydź wykonywane na dobrach po- łożonych we Francyi, póki nie będą wcią- gnione w reiestra kancelaryi zamieszkania testatora, iężeli iedno zachował, a ieżeli
241
| ra descendu 4 terre, et dans un licu od il
aura pn le refaire dans- les formes ordi- 1alreS.
997. ie testament fait sur mer ne pourra contęnir aucune- disposition au profit des officiers du vaisseau, s'ils ne sont parens du testateur.)
998. Les testamens compris dans les ar= ticles ci- dcssus de la prćsenie section, se— ront signes par les testateurs et par ceux qui les auront recus.
Si le testateur dćclare qu'il ne sait ou ne peut signer, il sera fait mention de sa dć— claration, ainsi que de la cańse qui Pem- póche de signer.
Dans les cas ou ła presence de deux te- mojns est requise, le testament sera signć au mojns par Pun deux, et il sera fait men tion de la cause pour laquelle Pautre n'aura pas signe.
999. Un Francgais-qui se trouvera en pays
ćtranger, pourra faire ses disposilions testa--
mentaires par acie sous signalure privće, aimsi quił est prescrit en Parlicle 970, ou par acie authentique, avec les formes usi- tćes dans le lieu 0d cet acie sera passć.
1000. Les testamens fails en pays€tran+ gers ne pourront ćtre exćcutćs sur les biens situćs en France, qu'apres avoir ćtó enre— gistrós au bureau du domicile du testateur, Sil en a conservć un, sinon au bureau de
997. In testamentis, quae mari fiunt, nulla di
nisi desiatoris cognati sint.
sposiiio valet favore officiałium: nawis,
998. Testamenta de quibus in praesenii seciione actum est, a testatore et ab lis, qui eadem recenerunt, subscribenda sunt. vero subscribendi imperitiam vel impo—
tentiam declarante, hujus declaratio at que iripoł
entiae causa in zpsis tabużie mermworandąe sunt;
Ubi duorum praesentia requiritur, tabulae ab uno saliem ipsoruzn subscri- bendae sunt, causa insuper gdjecia, cur alier non se subscripsertt.
999. ltalus, qui in extera diiione sit, holographum testamentum condere potest, ut Si pra articulo 970 praescriptum. est, vel per actum authenticum, et solemnitalibus adhibitis
loci, ubi testatur.
1000: Testamenta in extera regione confecta, quoad bona in soło Jtalico sita, ewequi ne— queunt, nisi referantue in acta penes officium domiciit testatoris, si quod sibi reserpavit; secus penes o/fficium domicilii, quod ia regno-euim noęissime habuisse constat. Si vero ta- Dulae de zimmobilibus in regno sittis disponunt, eaedem.apud acta: quogque referrz debent
officzi ejugłoci; ubi bona sita sunt„ quin tamen ob eam rem duplex vecizgal persolęendum. sif. [3
ŚL

24%
nie, to w kancelaryi ostatniego iego zamie— szkania znanego we Francyi: a w przypa- dku, gdyby testament zawierał rozporzą- dzenia niernchomościami we Francyi poło- żonemi, powinien bydź prócz tego wcią gniony w reiestra kancelaryi położenia tych
.%.. nieruchomości„a nie można za to wymagać $
dwoistych należytości.
1001. Formalności, którym poddane są różne testamenta, przęz urządzenia ninicy- szego i poprzedzaiącego Oddziału, zacho- wane bydź powinny pod karą nieważności.
OpDZIAŁ IIL
O ustanowieniu Dziedzica, i o Zapisach te- stamentowych w ogólności.
1002. Testamentowe rozporządzenia, al-- bo są ogólne, albo pod tytułem ogólnym, albo pod tytułem szczególnym.
Każde z takich rozporządzeń, bądź gdy.
uczynione będzie pod, nazwiskiem ustano— wienia Dziedzica, bądź gdy uczynione bę- dzie pod nazwiskiem zapisu testamentowe- go otrzyma swóy skulek według prawideł niżóy ustanowionych, na testameniowe za- pisy ogólne, na zapisy teslameniowe pod tytulem ogólnym, 1 na testameniowe zapisy szczególne.
OpbztAL;, IV.
O testamentowych zapisach ogólnych.
1003. Testamentowy zapis ogólny, iest rozporządzenie gestamentowe, przez które żesiatow daie iednćy, lub kilku osobom, ogół dóbr, które zostawi po swoićy śmierci.
son dernier domicile connu en France; et dans le cas oń le testaracnt contiendrait des dispositions dimnmeubles qui y seraient si- tućs, il deyra ćire, en outre, enregistrć an bureau de la silualion de ces immeubles, sans qu'il puidse ćlre exigć un double droit,
1001. Lies formalitćs anxquelles les divers testamens sont assujcitis par łes dispositions de la prósente section et de la prócedente doiyeąt Glre obseryćes Apeine de nullite,
SECTION III.
Des institutions d'hćritier, et des legs en general.
1002. Iues dispositions testamentaires sont ou universelles, on 4 litre universel, ou A titre particulier,
Chacune de ces dispositions, soit qu elle nit 6t6 faite sous la dćónomination d'institu- tion d”hćritier; soit qwelle ait etć faile sous la dćnomination de legs, produira son effet stiiyant les regłes ci-apres ćlablies pour les legs universels, pour les legs 4 titre univer- sel, et pour les legs particuliers,
SECTION IV.
Du legs universel. 1003. Le legs universel est la dispositioh
testamentaire par laquplle le testateur donne 4 une ou plusieurs personnes I nntversalitć des biens qu'il laissera a son deces.
1001. Solernnitates testamentorum, quae in hac et in praecędenti sectione praescFibure
żur, sub poena nullitatis obseryandae sunt.
SEcrro IIL De beredum institulione, et de legatis in genere. 1002. Dispositiones testamentariae, vel'uniyersales suni, vel titulo uniyersali, vel titulo
particulari: singulae vero, szye 1
nstitutionis;
sive legati nomine fiant, suum pariuni ejje-
ctum juwta regulas inferius stałutas pro legatis unięersalibus, vel titulo unięersali, awk
particulari.
SzReTrto.[V.
De legatis universalihus.
,
_ 1003. Legatum unięersale illud est per quod testator favore unius vel. plurium disponit dę omnibus suis bonis, quae teripore mortis relinquet.

1004. Skoro'w czasie śmierci testatora są dziedzice, dla których ilość dóbr iego za- chowana iest przez prawo; dziędzice tacy samem przez się prawem, po śmierci testa- tora obeymuią wszystkie dobra spadku; a zyskuiący testamentowy zapis, ogólny, obowiązany iest wymagać od nich wydania dóbr obiętych w testamencie.
1005. Jednakże w tychże samych przy- padkach, zyskuiący ogólny zapis testa- mentowy, mieć będzie używanie dóbr obię- tych w testamencie, rachuiąc od dnia$mier- Ci, ieżeli żądanie wydania uczynione było w przeciągu roku od czasu tego; ieżeli nie, to używanie iakie zacznie się SOPRPA od dnia Zaniesionego Żądania do Sądu, albo od dnia, w którym na wydanię zezwolono dobrowolnie.
1006. Skoro przy śmierci testatora nie masz dziedziców, dla których ilość dóbr ie- go zachowana iest przez prawo, zyskuiący testamieniowy zapis ogólny, zaymuie wszy— stko po śmierci testatora, samem przez się prawem, i nie test obowiązany wymagać wydania,|:
1007. Każdy testament własnoręczny, nim ma bydź wykonany, przedstawiony będzie Prezydentowi Trybunału pierwszóy instan- cyi okręgu, w klórym spadek iest otwarty. Otworzońy* będzie ten testament, ieżeli był zapieczętowany. Prezydent spisze protokół przedstawienia, otwarcia, i stanu testamen- tu, nakaże go złożyć w ręce Notaryusza, którego wyznaczy,
|
„epa 240
1004. Lorsqu'ań dćces du testatenr ily a des heritiers auxquels une quotiić de ses biens est reservće par la loi, ces hóritiers sont saisis de plein droit, par sa mort, de tous les biens de la siuiccession; et le lega- taire univexsel est tenu de ieur demander la delivrance des biens compris dans le te- siament.
1005. Nćanmoins, dans les mómes cas; le lćgataire universel aura la jonissaące des biens compris dans le testament, A compier du jour du dćces, si la demande en dćli- vrance a ćtć faiie dans Iannće, depuis cette ćpoque; sinon, cette jouissance ne com— mencera que du. jour de la demande formće en justice, ou du jour que la dćlivrance au-- rait ćtć yoloniairement conseniie.
1006. Lorsqwau dćces du testaiteur il n'y aura pas d”heritiers auxquels une quotitć de ses biens soit róservee par la loi, lelógataire universel sera saisi de plein droit par la mort du iestateur, sans ćtie tenu de de= mander la dćlivrance,
1007. Tout testament olographe sera, avant d'etre mis a cxćcution, prósentć au prósident du tribunal de premiere instance de Darrondissement dans lequel la succes= sion est ouverte. Ce testament sera ouvert, Sil est cachetć. Ie president dressera pro— ces-verbal de la presentation, de Iouver= ture et de etat du tesiament, dont il ot- donnera le dćpót entre les mąins du notaire
i par lui commis,
1004. Sz żernpore mortis testatoris heredes existant, quibus lex quotam ejus bonorum źribuit, isti omnia bona hereditatis ipso jure consequuntur; legatarius vero upiversalis ab heredibus petere tenetur traditionem bonorujn, qudae testamenio tpsi relicta sunt.
1005. Nihilominus legatarius universalis, eo ipso casu ad fiuctus eorundem bonorum jis habebit a die mortis testatoris, si inira annum ad eadem traditionem pełierit; anno vero elapso fructus non percipiet, nisi a die judicialis petitionis, vel qua heres sponte tradiiio-
ni consenserit.
1006. Sć quis testator sine herede, cui portio hereditatis lege debeatur, obierit, legata- rius unięersalis, a die illius obitus, omissa trąchitionis petitione, ipso jure bona naciscitur. 1007. Hłolographa testamenta, anteguam exequantur, praesidi tribunalis primae instan- fiue disirictus, ubi hereditas delata est, exhibenda sunt; et si clausa fuerint, aperientur. Praeses processum verbalem de exchibitione, apertione et statu testamenii instruet, iUludque
penes tabellionem ab iyso electum deponi jubebit,
*

244
Jeżeli testament iest w formie taiemney, przedstawienie iego, Otwarcie, Opisanie 1 skład, uczynione będą w tymże samym sposobie; ale otwarcie iego nie może nastą- pić, tylko w przytomności tych Notary— uszów i świadków usa na akcie podpisu, którzy żnaydować się będą na mieyscu, albo po ich przywołaniu.
1008. W przypadku artykułu 1006, ie-
żeli testament iest własnoręczny, albo taie- mny, zyskuiący testamentowy zapis ogólny, obowiązany będzie otrzymać wprowadzenie siebie w posiadanie, przez nakaz Prezyden- ta, położony na dole zaniesionego 0 to żą- dania, przy którem przyłączony bydź po- winien akt składu.
1009. Zyskuiący testamentowy zapis ogól-- my, który ma brać spadek razem z dziedzi- cem, dla iakiego prawo zachowuie pewną ilość dóbr,* obowiązany iest do długów i ciężarów spadku po testatorze, osobiście co do swoićy części i przypadłości, a hi- potecznie, eco do wszystkiego, i będzie obo- wiązanym zaspokoić wszystkie testamento— we zapisy, wyląwszy przypadek zmnieysze- nia, lak test wyrażono w artykułach 926: i 927.
<.OpBZIAŁ V.
O testamentovym zapisie pod tytułem ogólnym.
1010. Zapis tesiamentiowy pod tytułem ogólnym, iesł ten, przez który Testator za-
Si le testament est dańs la forme mysti» que, sa prćseniation, som Ouverture, sa description et son dćpót,'seroni faits de la móme maniere; mais Pouverture ne pourra se faire quen prósence de cenx des notaires et des tćmoins, signataires de Pacte de sus cription, qui se trouveront sur les-lieux, ou eux appelćs.
1008. ans le cas de Particlę 1006, si le testament est olographe ou mystique, le le= gataire uniyersel sera tenu de se faire en= voyer en possession, par une ordońnance du president, mise au bas d'une requćte, a laquelle sera joint Pacte de dćpdt.
1009. Le legataire universel qni sera en concours avec'un hóritier auquel_ la- loi róserveę une quotitć dęs biens, sera tenu des dettes et charges de la snecession du testa- teur, personnellement pour sa part et por- tion, et hypothecairement pour le'tont; ct il sera tenu d/acqnitter tous les legs, sauf le cas de róduction, aimsi quil est expliquć anx articles 926 et g27.
SECTION V.
Du legs 4 titre uniyerseł.
1010. Le łegs 4 titre Universel est celrfi par lequel le testateur legue une quote-part
Mysticum testamentum teque eschiberi, aperiri, describi atque deponi debet: apertio
ramy
żamen fieri nequit nisi iis tabellionibus et testibus praesentibus, qui actum superscripiionis subsignaętrint, si in loco erunt; vel nisi ipsz citenduri|. a
1008. SZ testamentum holographiun est vel mysticum, in casu articuli 1006, legatarius uniyersalis in. possesstonem benorum immilti debet, iudiciali praesidis dećręto in petitionis calce exarato, cui aclus facti depositi adstendus erit. 4: 4
1009. Legalarius umięersalis, si cum herede, cuż legitima portio debetur ,* concurrzć aere dlieno et omni alio hereditatis onere actione_personali pro quota sua parte óbstringiur et reali seu hypothecaria in solidum, cunctaque legata solyere tenetur, excepto reductionig casu, prouż in articulis g26 et 927 dictum fuit.
SFKGMTTIO.V. ż De legatis titulo universali.
1010: Legatum titulo univęrsali illud est' quo, testator quotam bonorum, de quibus lege <ślisponi potest, peluli semissem, trientem, vel omnia sua iminobilia, aut„omnia mobilia, val certam alteruirorum partem legat; si aliter legatur, legalum dieitur titulo particulart.
se. gz oaz

pisuieilą częśćdóbr, kióremipfawo pozwala mu rozporządzać, iako topołowę, trzecią część, albo'wszystkię'swe, nieruchomośći, albo wszystkie ruchomości, albo oznaczoną ilość wszystkich swych nieruchomości, lub wszystkich ruchomości.
Wszelki inny tesiamentowy zapis icst rozporządzeniem pod: tytułem szczególnym.
1011. Ziyskuiący zapis testamentowy pod tytułem ogólmym, obowiązani będą żądać wydania od dziedziców, którym ilość dóbr zachowama iest przez. prawo; gdyby tych nie było, to ód zyskuiących testamentowe zapisy ogólne, a gdyby i tych nie bylo, to od dziedziców przywełanych w'porzą- dku ustanowionym w tytule o Spadkach.
1012. Zyskuiący tesiamentowy zapis pod tytułem ogólnym, obowiązany będzie ró- wnie iak 1 zyskuiący testameniowy zapis ogólny, do długów i ciężarów spadku po testatorze, osobiście co do swoićy części
"i przypadłości, a hipolecznie co do wszy—
stkiego.
1013. Gdy testator rozporządzi tylko pe- wną ilość części rozrządzalney, a to uczynił pod tytułem ogólnym, zyskuiący testamen- towy zapis taki, obowiązany będzie zaspo- koić testamentowe zapisy szczegółne, przez składkę z dziedzicami naturalnemi.
,Oppzraz VI. O testamentowych zapisach szczególnych.
1014. Każdy tesiamentowy, zapis czysty i prosty; nada zyskującemu taki zapis, od
445
des biens'dont la oi lui permet de disposer, telle qn'une moitić, un tiers, ou fous'seś immeubles,+ou tout son mobiłier, ou une quótilć fixe de tous ses immeubles, ou de tout son mobilier. a» BAR
"Tout atitre legs ne forme quwune disposi- tion a titre parliculier.>
1011. Les legataires a tilre universel se= ront temus de demander'ła. delivrance aux hóritiers auxguels une quotitć des biens est rćservće par la loi; a leur dćfaut,. aux le gataires universcls, et, a defaut dei cenx-ci, aux hćritiers appelćs dans Iordre ćtabli au litre des succes$szons.
1012. Le legataire a titre umiversel sera teńu, comme le legataire universel, des dettes et charges de la succession du testa- tćeur, personnellement pour sa part et por- tion, et hypothćcairement pour k tout.
1013. Lorsque le testateur n'dura disposć que d'une qnotiić de.la portion dispomble, et qwil-Vaura fait a iilre universel, ce lśga= talre sera'tenu d/acquiiter les legs parlicue liers pax contribution avec les hćritiers na- turels.
"ui TSBGTION;VI. Des legs particuliers.
1014."Tout legs pur et simple dofitnera aa Ilegataire, du jour du dćces du testateur, un
1011. Zegatarii tilulo uniyersali bonorum traditionem petere tenentur ab heredibus, qut— bus portio legitima debetur,-et horum: defectu a legataciis uniyersalibus; his quoque«le
ficientibus”ab heredidus, juxta: igitimum succedendi ordinem,' tilulo de successionibus
stałutum,
1012. Łegatarius titulo unięersali„ non secus ac unięersalis legatarius.„, ad aes alienuim et cuncta onera hereditaria praestanda personali actione obstringitur pro suw quota parte,
hypothecaria cero im solidum.
1013. Quoties testator de quota parte żantum pertionis, de qua dispońere polerat, uni- ęersali titulo disposuerit, legatarius uniyersalis una. cum naturalibus heredibus particula=
ria legata pro rata spraestare debebit,
SaEcrtro VI.
De legatis particnlaribus.
torń. Purum et simplex legatujn a die mortis testatoris legatario debełurs et ad here= des ejus, pel causam ab eo habenies, transnaitiilur. TATY
zam
ZĘ gapa

a40
dnia śmitenci testalora, prawo do rzeczy za- pisanćy, prawo mogące przeyść na dziedzi- ców po nim, albo maiących lego prawo. Jalonkże zyskuiący. testamentowy. zapis szczególny, nie będzie mógł obiąć. w posta danie rzeczy zapisanćy, ani dopominać się ożytków z hiśy: irprocentów, tylko rachu- 1ąc od dnia, w którym żądanie wydania za- niesione było, w' porządku, ustanowionym przez artykuł 1011, albo od dnia, w któ- rym zezwolono, dobrowolnie na takie iemu wydanie.) 1015. Procenta i pozytki z rzeczy zapi- sańóy, idą na korzyść zyskuiącego testamen— towy zapis, od dnia śmierci, 1 chociaż nie zaniesie Żądania swego do Sądu: 1od. Skoro” testator oświadczył wyraźnie w testamencie wolą swoię względem tego;
żre. Skorę czynsz albo podobna wypłata dożywotnia, lub pensya, pod tytulem ali- mentów, zapisaną była.
1016. Koszta za żądanie wydania, cięża- rem są spadku, iednakże nie może z nich wyniknąć odtrącenie od części, prawem za- chewanćey.'
Należytości/ od wciągnienia w reiestra obo- wiązkiem są zyskuiącego zapistestamentowy.
"Wszystko to wtenczas tylko, ieżeli ina- ezćy testament nie rozporządził.
Każdy zapis wciągniony bydź może w re- iestr oddzielnie, a takie wciągnicnie w rve-
jestr idzie na pożytek dla samego.tylko zy-
skuiącego zapis testamentowy, albo dla ma iących iego prawo.
droit a la chose leguće, droit transmissible a ses hćriliers ou: ayant- cause.
Neanmoins le legataire- particulier ne pourra se mettre en. possession de la chose leguće, ni en pretendre les frniis ou inić— róts, qwa ceompter du jour.de sa demande en delivrance, formće/suivant Pordre ćtąbli pa Pariicla 1011, ou du jour auquel cette
ćlivrance lui auraitete yvoloniairement con= sentie;
1015. Lies intćróts: ou fruits de la chose leguće ogQurront au profit du lógataire, des le jour du deces,-et saus qu'il ait forme sa demande en justice,
1.'Lorsque le testalenr aura expressćment dóclarć sa volontć, A cet egard, dans le testament;
2. Lorsqwume rente viagere ou une pe sion aura ćtć leguće a tilre d'alimens.
1016. ILes frais de la demande en dóli— vrance seront a la charge de la succession, sans nćanmoins qwil puisse en rćsulter de reduction de la: reserve legale;
1ues droits d enręgistrement seront dus par le legataire:
Le tout,„Sil nen a ćtć autremant ordonnó par le testament.
Chaque legs ponrra ćtre enregistrć sćpa- rćment, sans que cet enregistrement puisse profiler A aucan autre qwau legataire ou 4 ses ayant— cause.
Nihilominus legatarius, nec. rei, legaiae possessionem, neque Jructus peł NSUTAS persequi potest, nisz a die petitionis, juxla staluta in articulo 1011, el a die, quo
heres sponte ret traditiońi consenserit.
1015. Reż legatae fructus eł usiurae, esii non petitae, a die mortis testatoris legalatario
debeniur:
1. Si id testator ewpresse in.suo zestamento.declaraverit; a. Si annua praestalio ad vitam vel, pensio alumentorum tilulo legetur.
1016. Swmtus pro petenda bonoruim traditione onera suni hereditatis, portione tąmmen
łegitima integra manente.
Fectigalia pro tlescriptione in regestorum codice a legatario solęenda sunt.
Hraec omnia locum, habebunt, nisi aliter testamenti tabulae statuerint. Singula legata in regestorum codice disjuactim describi possuńt; hujus modi autem do- scriptio soli legatario, vel ab eo causam haberzi, prodest.

1017. Dziedzice po testatorze, albo inni
dłużnicy testamentowego zapisu, obowiąza- mi są osobiście do onegoż zaspokolenia, ka- żdysw siosuuku części i przypadłości, iaką w spadku pozyska.
Obowiązani będą względem onegoż hipo- tecznie, co do wszystkiego, aż do ilości wy- równywalącćy cenie nieruchomości spadku, które zatrzymuią,
1018. Rzecz zapisana wydana będzie z po- trzebnemi do nićy przyłączeniami, i wsta= nie, w iakim się znaydzie w dzień śmierci daruiącego.
1019. Skoro czyniący testatnentowy zapis własności nieruchomości, powiększył ią pc- teim przez nabycia, nabycia takie chocby się stykały z tą nieruchomością, nie poczy— tuią się za czyniące część zapisu testamento— wego bez nowego rozporządzenia.
Co innego się rozushie względem ozdób, albo budowli nowych postawionych na grun- cie zapisanym, albo ogrodzenia, przez któ re testator. powiększył obwód.
1020. Jeżeli przed, albo po testamencie, na rzeczy testamentem zapisanćy hipoteko- wany był dług spadku, albo nawet dlug trzeciego, albo ieżeli ta rzecz obciążona używaniem przychodów, kto zaspokoić po- winien zapis, ten nie iest' obowiązany uwol- nić rzecz taką od ciężarów, chybaby obo- wiązek ten włożony był na niego przez wy— razne rozporządzenie testatora.
1021. Skoro testatar zapisał testamentem rzecz cudzą, zapis iest nieważny, bądż że
247
1017. Les hćritierscdu testateur, ou au- tres dćbitenrs d”un-legs, seront personnelle- ment tenus:-de lacquitter, chacun au prorata de la part et poriion dont ils prółileront dans la succeśsion.
Iis en serontstćnus hypothćcairement pour le tout, jusquwa concurręnce de la valeur des immeubles de la succession dont ils se- ront detenteurs.
1018. Iva chosę lóguće sera delivrće avec les accesgoires_mćcessaires, et dans Pelat on elle se trouvera au jowr du dóces du dona- tenr,
1019. Lorsque celui qui a leguć la pro- priete d'un immeuble, Pa ensuite augmente par des acquisitions, ces acquisitions,, fus- sent- ellęs contigues, ne seront pas censćes, sans une nouvelle disposition, faire partie du legs.
Il en sera autrement des embellissemens, om des constructions nonvelles faites sur le fonds leguć, ou d'un enclos dont le testa- teur aurait augmenić Peńceinte.
1020. Si, avant le testament ou depnis la chose lóguće a ćić hypothóćquće pour une 'detie de la sućcession, ou mćme pour la dette d'un tiers, ou si elle est greyće Jun usufruit, celni qui doii acquitter le legs n'est point tenu de la dćgager, a moins qu'il n'ait ćtć chargć de le faire par une dispositien expresse du testateur.
1021. Lorsque le testateur aura lóguć la chose d'autrui, le legs sera nul, soit que le
a017. Testatoris heredes, vel alii legatorum debitores, eqgdem. praestare personali actio= ne teneniur pro rata parte ejus, quod' ad eosdem ex hereditate pertinet; hypothecaria vero eonveniuntur zn solidum usque ad ćoncurrentem sumumam ęalorisimmobilium, quae singuli
€x asse hereditawio possident.
1018. Res legata una cum necessariis accessionibus praestanda est, et in eo statu, qua
«die mortis dondntis reperietur.
1019. SZ quls, cum rem zmmobilem legaverit, eandem postmodum bonis aliis adquisitis accreverit, bona haec, licet finitima., legati partem non constiluunt, nisi noya dispositi-
* one legentur.
Sz żamien legato fundo novae construciiones vel ornamenta postea adjecta sint, legatario cedunt; zdermmgue oblinet, quoties praedium legatum undique clausum testaltor ampliort
ambitu adauxerit,
1620. Sz res legata ante vel post testamentum pro debito hereditario vel alieno obligata fuerit, aut ususfructus in ea constitutus sit, ili, qui legatum. solyere debet, rem liberam praestandi enus non incutmbit, nisi testator ipsi eam liberandam aperie praeceperit.'
1021. Zegatum rei alienae nullum est, siye sciwerit tęstątor eamm alignam esse, sive
sgnoraperu.

testafer wiedział, albo nie wiedział, iż: ta -przęcz nie należała do niego.
1022, Gdy będzie testamentowy zapis rze- czy nieoznaczoney, dziedzic„obowiązanym nie będzie wydadz ią w naylepszym gatun- ku, ale też nie będzie mógłidawać w nay— gorszym.
1023. Testamentowy zapis uczyniony wie- rzycielowi, mie będzie poczytywany za po- trącenie w wierzytelności iego, ani testa mentowy zapis uczyniony służącemu za po- trącenie w iego zasługach.
1024. Zyskuiący zapis testamentowy pod tytułem szczególnym, nie test obowiązany do długów spadku, wyiąwszy zmnieyszenie zapisu, podlugtego; co iest powyżćy powie- dziane, i wyiąwszy sprawę hipoteczną wie- rzycieli.
(
OppziaŁ: VIL
o TPykonywaczach testamentowych.
1025.'Testator może mianować iednego, łub kilku wykonywaczów testamentowych. 1026. Może im przeznaczyć zaięcie w po— ajadanie całości, albo części tylko ruchemo- ści swoich; ale to trwać dłużóy nie może, pad rok i dzień, rachuiąc od.iego zeyścia. Nie mogą tego wymagać, ieżeli im nie wyznaczył.|?». 1027. Dziedzic może wyrobić ustanie ta kiego zaięcia, daiąć wykonywaczom testa- mentowym SsummęĘ dostateczną, do zapła-
d
testateur ait connu ou non qwelle ne lui appartenait pas.
1022. Lorsque le legs sera d nne chose indćterminće, Dhóritier ne sera pas obligć de la donner de la. meilleure sali et il ne pourra Poffrir de la plus mauvaise.
1023. Le legs fait au erćanciet ne sera pas censć en compensation de sa erćance, ni le legs fait aą domestique en. cómpensation de ses* ages..
1024. Le lógataire"a titre particulier ne sera poińt tenu des delies de la saccession, sauf la reduclion du legs, ainsi qwil Est dit ci- dessus, et sauf Vaclion hypolhćcaire des crćanciers.
SECTION VII.
Des exćcuteurs testamentatres.
1025. Iue testateur pourra nommer un OM płusieurs exćcuienrs testammentaires.
1026. Il pourra leur donner la saisire'du tout, ou seulement d'une partie de son mo- biłier; mais elłe ne pourra durer au- dela de Pan et jour a compier de son dóces.
4 Si] ne la leur a pas donnće, ils ne poui- ront Pexiger. 1027. lohćritier pourra faire cessev la sai- $ine, en offrańt de remettre aux exćcenteurs testamenlaires somme sulfisante pour ie
1022. 7 mam tribuere cogitur. o, 1023, Legatum creditori ret
Hleres, rem indelerminatam dare jussus, neę pessimam o/ferre połest, mec opti=
ictum in exstinctionem ejus crediti factunt mon censetur, nec,
si quid Jamuło legetur, pro ejus mercedis compensalione habendum est. 1024. Legatarius particularis alieno hereditatis aere non obstringitur, salpa tamen le- gali reductione, prouć supra dictum est, et hypothecaria actione fapore creditorum,
S>EŚCE1 0 De executoribus testamentariis.
ł
VII.
1025; Ttestator unum vel plures ewecułores testamentarios deputare polest.
1026. Tisdem vel omniuum
vel partis mobilium suorum possessionerm permżttere potest,
altra annum et diem post ejus obituim non protrahendam.
Nisi testator hanc concesserił, testamentarit ewecutores eam petere nequeuni.|
1037. Si heres congruam sunumam pro legatis mobilibus prąestandis evecutoribus testa- mentariis offerat, vel eadem legata jam solęisse comprobet; hanc: possessionem impedi-
re poteru.

prog.
cenia testamentowych zapisów ruchomych, albo składając dowody wypłacenia takiego.
1028. Nie może bydź wykonywaczem le— stamentowym, kto nie możę obowiązku na siebie zaciągnąć.:,
102g. Mężatka nie może przyiąć obowią- zku wykonywania testamentowego, tylko za zezwoleniem swego męża.
Jeżeli: jest rozdzielona co do maiątku, bądź przez kontrakt małżeński, bądż przez wyrok sądu, będzie mogła przyiąć taki obowiązek wykonywania, albo za zezwole- niem męża, albo gdyby ten odmawiał, za upoważnieniem od sądu stósownie do tego, co iest przepisane przez artykuły 217. i 219. w tytule o Małzeństmie
1030. Małoletni nie, będzie mógł bydź wykonywaczem tesiamentu, choćby nawet z, upoważnieniem opiekuna swego, albo ku- ratora.
1031. WYykonywacze testamentowi posta- raią się o przyłożenie pieczęci, ieżeli dzie- dzice- są małoletni, bezwłasnowolni, albo nięprzytomni.
Wyrobią sporządzenie inwentarza dóbr spadku, w przytoniności krewnego, który iest miany za naybliższego, albo po przy- zwoitym iego przywołaniu.
Dopominać się będą sprzedaży ruchomo- ści, gdyby nie było dosyć-pieniędzy na za- spokolenie zapisów testamentowych. Pilnować tego będą, aby testament był wykonanym; i w przypadku sporu o wy= konanie testamentu, mogą wchodzić do utrzymywania ważności iego.
zz
249
paiement des legs mobiliers, ou en justifiant de cę paiement.
1028. Celui qui ne peut s'obliger, ne peut pas ćtre ęxćcuteur testarnentaire,
1029. ILa femme mariće ne pourra acce- pter Pexćcution testamentaire qw avec le consentement de son mari.
Si elle est sćparće de biens, soit par con- trat de mariage, soit par jugement, elle le pourra avec le consentement de'son mari, Qu, A son refus, autorisće par la justice, conformóment 4 ce qui est prescrit par ies articles 217 et 219, autitre du mariage.
1030. Le mineur ne pourra ótre exćcu- teur testamentaire, meme avec Pautorisa- tion de son tuteur ou curateur.
1031. Lies exćcuteurs testamentaires feront apposer les scellćs, s'il y a des hóritiers mi- neurs, interdits ou absens.
Ils feront faire, en prósense de Phóri- tier prósomplif, ou lui ddment appelć, Pin- ventaire des biens de la succession.
Ils provoqueront la venie du mobilier, 4 defaut de deniers suffisans pour acquitter les legs.
Is veilleront 4 ce que le testament soit cxćcutć; et ils pourront, en cas de con- testalion sur son exócution, intervenir pour en soutenir la validitć,
1028. Qui obligationis incapaces sunt, ewecutores testamentarii esse nequeunt. 1029. Uxor'non nisi eiro assentiente testamentariam execulionem accepłare potest. SŁ vero uwor bonis dięisa sit, sive ex pactis nupłialibus, sięe in vim sententiae, cum
consensu viri, vel, sż renuit, judice auctoranie, execulionem testamentariam acc potest, lis tamen servatis, quae articulis 217 eł 219, tituło de nupliis, sancita sunt
eptare
1030. Minor, ne auctore quidem tutore aut curatore, ewecutor testamentarius esse potest. 1051. Sz keredes minores sint, bonis interdicti, vel absentes, executores tesiamentarii
hereditarias res obsignari omnino curabunt.
Executores testamentarii insuper agent, ut, praesente herede praesumptiyo, vel eo legi tume citato, hereditatis inventariuin conficiatur.
Quoties hereditacia pecunia legatis persolyendis haud sujficiat, mobilium venditionem
ostulabunit.
Curabunt, ut testamenti tabulae executioni mandentur; et, st de eadem oriantur, judicio interyenire poterunt, validitatis testamenii-tuendae causa.
coniroyersiae
32

200
Po upłynienia roku od zeyścia lestatora, powinni zdać rachunsk z zarządzania swoiego.
1032. Władza wykonywacza testamento- wego nie przeydzie do dziedziców po nim.
1033. Jężeli iest kilku wykonywaczów te- stamentowych, którzy ten obowiązek przy- jęli na siebie, ieden z nich działać może, gdyby drugich nie było; i odpowiedzialni będą solidarnie, co do rachunku z powie- rzonych im ruchomości, chybaby testator rozdzielił ich obowiązki, i każdy z nich tego się tylko podiął, co mu wyznaczone było.
1034. Koszta podeymowane przez wyko— nywacza iestamentowego, na przyłożenie pieczęci, inwentarz, rachunek, i inne ko- *szta, Lyczące się obowiązków iego, obowią- zuią spadek.-
OppziaŁ: VIII.
Ó odwołaniu testamentów i ich upadku.
1035."Testamenta odwolane bydź nie mo- gą, w całości albo w części, tylko-przez testament późnieyszey, lub przez akt przed Notarynszami odbyty, zawieralący oświad- czenie odmienionćy woli.
1036. Późnieysze testamienta, które nie
ŚR. r odwołałą poprzedzaiących wyraznym spo- sobem, unieważnaią w nich takietylko roz- porządzenia, w nich, zamknięte, które się znayduią niezgodne z nowemi, albo będą im przeciwne.
I!ls devront, 4 Pexpiration de Pannće du dóces du iestateur, rendre compte de leur geslion.
_ 1032. Les pouwoirs de Pexecnteur testa- mentaire ne passeront point A ses hóvitiers.
1033. Sily a plusieurs exćcuteurs testa-
mentaires'qui aient acceptć, un seul pourra:
agir au dćfaut des autres; et ils seront soli- dairement responsables du compte du mo- bilier qui lenr a ćtć confić, 4 moins que le testateur nait divisć leurs fonctions, et que chacan deux ne se soit renfermć dans celle qui lui ćtait attribnee.
1034. Tues frais fails par Pexćcuteur testa- mentaire pour Papposition des scellćs, Pin- ventaire, le compte et les autres frais rela— tifs a ses fonctions seront A la charge de la succession.
SEcTrioN VIII.
De la repocation des testamens, et de leur caducite.
1035. Lies testamens ne pourront ćtre rć— voqućs, en tout ou en partie, qne par un testament postórieur;©u par un acte devant notaires, portant declaration du change= ment de volonte.
1036. Iues testamens postórieurs qui ne róvoqueront pas«une maniere expresse les prócćdens, n'annulleront, dans cenx—ci; que cęlles. des dispositions y contenues qui se trouveront incompatibles avec lęs nowe velles, ou qui seront contraires.
Anno a die obutus testatoris labente, rationes reddere tenentur. 1032. Faculiates, quae executoribus testaimentariis competunt, ad eorurn heredes nom
źranseunt. 1033. Sż p bus aliis, agere.poterit; nisi tęstator administratio neris partem tantumimodą susceperit.
lures executores testamentarii sint, qui acceptaverint, unus eorum, deficientie in solidum, de mobilibus, quae eisdem credita sunt, tenentur, nem diviserit et eorum qutsque specialem, sibi dęmandatam mu-
1034, Obsignationis, inventarii, reddiiarum rationum et aliaę administrationis expensaę
(ej
ab ewecuiore factae, onera heredutatis sunt.
Szscr1io VII. De revocandis testamentis, et quemadmodum ea infirmentur. 1035. Testamentum nisi per posteriores tabulas nec'in totum, nec pro parte, repocatur, gel nisi testator alio aciu coram Łabellione goluntatem commutasse: declaraverit. 1036. Si posteriori testamento priores tabulae espresse non revoceniur, in ius dumtawat; quae novis dispositionibus adyersantur, priores tabulae infurmantur.

1037. Odwołanie uczynione w późniey- szym testamencie, cały swóy, skutek mieć będzie, chociaż ten akt nowy zostanie nie- wykonanym, dla niezdatności ustanowio- nego dziedzica, albo zyskuiącego testamen- towy A lub gdy ci nie chcą użyć pra wa im służącego.
1038. Każde alienowanie, nawet nastę puiące przez przedaż, z możnością odkupu, albo przez: zamianę, wykonane przez te statora całości lub eżęści rzeczy zapisaney, pociąga za sobą odwołanie testamentowego zapisu co do tego wszystkiego, cokołwiek alienowanćm było, choćby późnieysze ali- enowanie nieważnóm zostało, i przedmiot wrócił się do rąk testatora.
1039. Każde rozporządzenie testamento- we upada, ieżeli ten, na którego korzyść uczynionem było, nie przeżył testatora.
1040. Każde rozporządzenie testamento- we uczynione pod warunkiem zawisłym od wypadku niepewnego i takim, że podług zamiaru testatora, to rozporządzenie tyle tylko wykonanem bydź powinno, ile przy- padek nastąpi, lub nie nastąpi; upadnie, iężeli dziedzic ustanowiony, albo zyskuiący tesiamentowy zapis, umiera przed dopel- nieniem warunku.
1041. Warunek, który w zamiarze te statora zawiesza tylko wykonanie rozporzą- dzenia, nie przeszkodzi ustanowionemu dziedzicowi, albo zyskuiącemu testamento— wy zapis do tego, aby nie miał nabytego prawa i mogącego przeyść na iego dzie- dziców.
1037. La rćvocation faile dans un testa-'
ment postćrieur aura tout son effel, quoi- que ce nouvel acte reste sans exćcution par incapacitć de Vheritićr instiluć ou du lćga- taire, ou par łeur refus de recucillir.
1038. Toute alićnation, celle mómie par vente avec facultć de rachat ou par ćchange, que fera le testateur de tout cu de partie de la chose leguće ,' eraportera ła rćvocation du legs pour tout ce qui a ćte alićne, encore que Palićnation postćrieure'soit nulle, et que Pobjet soit rentrć dans la main du testateur.;
103g. Toule disposition testamentaire sera caduque, si celui en faveur de qui elle est faite, ma pas survćcu au testatęur.
1040, Toute disposition testamentaire faite sous une condition dćpendante d'un ćvćne- ment incertain, et telle que, dans.„Pinten= tion du testaieur, cetie dispesition ne doive tre exćcutće quautant que Póvćnemeut ar- rivera ou n'arrivera pas, sera caduque, si Vheritier instituć ou le lógataire dćcede avant Paccomplissement de la condition.
1041. La condition qui, dans Iintention du testatcur, ne fait que suspendrę Texćcu-- tion de la disposition, nempćchera pas Phe- ritier instituć, ou le lćgataire, d'avoir un droit acquis et transmissible a ses hćritiers.
1037. Revocatio per pósterius testamentum facta plenum sortietur effectum, licet hoc ob heredum vel legatarii incapacitatem, vel ob non aditam hereditatem; aut non agniium
legatum, exequi nequeat.
1038. Quaelibet legatae rei alienatio, etiam pro parte, el licet cum pacto redimendi,
aut titulo permutationis, legati pro ea parte
, quae alienata fuit, revocationem inducit,
quamvis posterior alienatio nulla habeatur et res alienata in. dominium testatoris redierit. 1039. Quaevis dispositio testameniaria nullum sortietur effjectum, si is, cujus favore fa-
cła est, vivo testatore decesserit.
1040. Dispositio testamentaria sub conditione, qude ab incerio pendet eventu, si ea sit testatoris mens, ut tantummodo sequuto vel non seguuto epentu dispositio paleat, infirma- tur, quoties institułus heres vel legatarius decedat, anieguam conditio impleatur.
1041. Conditio, quae, juxta testatoris mentem„ dispositionis executioneni dumtaxat su— spendit, non impedit quominus hefes institulus ac legatarius jus adquirant, et ad suos he-
redes istud transmittant.
Ka

252
1042. Upadnię testamentowy żapi:, ie żeli-rzcez zapisana zginie zupełnie za życia testatora.
Toż samo się rozumie, ieżeli zginęła po icgo śmierci bez winy i przyłożenia się dziedzica, choćby się ten opoźnił z wyda- niem ićy, ieżeliby równie miała zginąć w rękach zyskuiącego testamentowy zapis.
1045. Upadnie rozporządzenie testamen-|
towe, skoro ustanowiony dziedzic, albo zyskuiący zapis testamentowy zrzeka się go, albo do iego przyięcia znaydzie się nie- zdatnym.
1044. Prawo przyrostu mia mieysce na korzyść zyskuiących zapis testamentowy w. przypadku takim, gdy ten zapis był uczyniony dla kilku razem łącznie.
Poczytywany będzie testameniowy zapis za uczyniony łącznie, gdy będzie zapisany przez toż samo rozporządzenie, i gdy te- stator mie wyznaczył każdemu ze wspól- nych w zapisie zyskanym, szczególne y części z rzeczy zapisanćy.
1045. Poczytywany. ieszcze będzie za uczyniony łącznie, gdy rzecz, któraby nie mogła bydź podzieloną bez zepsucia, dana była przez ienże sam akt kilku osobom, chocby nawet oddzielnie.
1046. Też same przyczyny, które po- dług artykułu 954. i dwóch pierwszych urządzeń artykułu 955., upoważnią żąda nie odwołania darowizny między żylącemi. przylętemi będą w żądaniu odwołania roz- porządzeń testamentowych.
1042. Le legs sera caduc, si la chose 16- guee a totalement pćri pendant la vie du testateur.
I! en sera de móme, si clle a póri depnis sa mort, sans le fait et la faute de Vheritier, quoique celui-ci ait ćtć mis en retard de la delivrer, lorsqwellę edt ćegalement dń pórir entre les mains du lćgataire.
1043. La disposition testamentaire sera caduque, lorsque Dhćritier instiinć ou le lćgataire la rępudiera, ou se trouvera inca- pable de la recueillir.
1044. Il y aura lieu A aceroissement au profil des lćgataires, dans le cas ou le legs sera fait a plusieurs conjointement.
Le legs sera reputć fait conjointement, lorsqwil le sera par une seule et móme dis-
position, et que le testateur n'aura pas as-
signć la part de chacun des colćgataires dans la chose leguće.
1045. Il sera encore rćputć fait conjointe= ment, qnand une chose qui nest pas sus= ceptible d'etre divisće sans detórioralion, aura€tć donnće par le meme acite a plu= sicurs personnes, amnóme sćparćment.
1045. Lies miómes causes qui, suiyant I'ar- tiele 954 et les deux premieres dispositions de Particle 955, autoriseront la demande en rćvocation de la donation entre-vifs, seront admises pour la demande en revocation des dispositions testamentaires.
1042. Sż res legata viyo testatore tota perierit, legatum corruit.
Idem obiinet„si defuncto testatore res sine facto aut culpa heredis perierit, esti hie fuerit in mora tradendi, dummodo aeque perilura fuisset penes legatarium.
1043. Si heres institulus vel legatarius disposiiionem testamentariam repudiat, aut adeundi incapax sit, omnis vis testamenii solytiur.
1044. Juri accrescendi inter legatarios locus erit; si eadem res pluribus conjunctim le-
sata sit.
Conjunctih pero legatum factum censetur, si in. una eademque dispositione relictum sit, nec a tesiatore singulis legatariis legatue ret partes fuerint assignatae.
1045. Item legatum conjunctim relictum censełur, quoties res, quae dividi sine laesione nequit, in eodern acłu, etiam disjunctim, pluribus legata sit.
1046. Tisdem de causis, quibus, ut in articulis Q54 et 955, donationes intęr viyos revo-
caniur, testamentorum quoque repocalio peli, połęsi.

1047, Jeżeli żądanie takie zasadza ję na ciężkićy obeldze uczynionćy pamiątce Aesta- tora, powinno bydź wnoszone w ciągu ro-
ku, od dnia popełnionego występku.
DZIAŁ-VL
O rozporządzeniach pozwolonych dla wnu- cząt daruiącego, lub testaitora, albo dzieci od braci iego Ł siosir.
1048. Dobra, iakiemi oycowie i matki mogą rozporządzać, darowanemi bydź mo- gą przez nich- w całości, lub w części dla iednego, lub' kilku ich dzieci, przez akt między żyiącemi, albo testamentowy, z obo- wiązkiem, aby oddane były też dobra uro- dzonym i spodziewanym dzieciom obdaro- wanych, tu namienionych, ale. w pier- wszym tylko. stopnin.
1049. Na przypadck zeyścia bezdzietnie, ważne będzie rozporządzenie, które niebo- szczyk uczynił przez akt między żylącemi, albo testamentowy, dla iednego lub kilku braci swoich, lub siostr, całości, lub części dóbr swoich, które nie są: prawem-zacho— wane w iego spadku, z obowiązkiem odds— nia tych dóbr dzieciom urodzonym, i spo— dziewanym, w pierwszym tylko stopniu, rzeczonych braci lub siostr obdarowanych.
ż53
1047. Si cette demane est fondće sur une injure grave faite a la memoire du testateur, elle doit etre intentće dans Pannee, 4 comp- ter du jour du dćlit.
CHAPITRE VL
Des dispositions perinises eń faveur des pe- tits-enfans du donateur ou sestateur, Ou des enfans de ses freres et soeurs.
1048. Les biens dont les peres et meres ont la faculte de disposer, pourront ćtre par eux donnćs, en tout ou en partie, A un,ou plusieurs de leurs enfans, par actes entre vifs ou testameniaires, avec la charge de rendre ces biens aux enfans nćs et a naitre, au premier degrć seulement ,. desdiis dona- tarres.
1049. Sera valable, en cas de mort sans enfans, la disposition que le defunt aura faite par acie entre-vifs ou testamentaire, au profit d'un ou plusieurs de ses freres ou soeurs, de tout on partie des biens qui ne sont point rćservćs par la: loi dans sa suc- cession, avec la charge de ńendre ces biens aux enfans nćs et a naitre, au premier de- gre seulement, desdits freres ou soeurs do- natarres.
1047. Petitio revocationis testamenii ex gravi znjuria, qua defuncti memoria afficitur intra annum dumtaxat a die injuriąrum proponi debet.
CAPU TVL.
De dispositionibus, quae favore nepotum, 1am ex filiis, quam cx fratribus et sororibus donantis vel testatorjs, permitiuntur.
1048. Bona, de cuibus patri et matri-disponendi jus est, donari possunt in. tołum vel pro parte, tam, testamenio quam aciu znter viyos, uni vel pluribus ex eorum luberis, cum onere, ut eadem ipsi restituant suis filiis natis vel nascituris primi dumtaxat gradus.
104g. Dispositio facta ab eo, cui sine liberis decesserit, actu inter vięos cel testumento Javore unius'aut plurium ex suis fi atribus et sororibus, de bonis omnibus aut de ea parte,
uae successionis lege reservata non est, cim onere eadem restiluendi suts faliis pel ne-
potibus nalis vel nascituris primi tantum gradus, sustinebitur.

+=,
20%
1050. Rozporządzenia pozwolone dwoma artykułami poprzedzaiącemi, nie będą wa- Żne, tylko w tenczas gdy obowiązek po- wrócenia będzie na korzyść wszystkich aro- dzonych i spodziewanych dzieci obowiąza- nego tym sposobem,-bez-różnicy ani pier- wszeńsiwa co do wieku lub płci.
1051. Jeżeli w powyższych przypadkach obowiązany do powrócenia na korzyść dzieci swoich, umiera, zostawiaiąc dzieci
w pierwszym stopniu i zstępnych z dzie—
cięcia umarłego pierwćy;*' ostatni biorą
przez zastępstwo cz ść dziecka ujmarlego ->
pierwey.
1052. Jeżeli dziecię, brat albo siostra, któ- rym dobra dane były przez akt między ży- iącemi, bez obowiązku powracania, przyy- mauią nową szczodrobliwość uczymoną przez akt miedzy żyiącemi, albo testamentowy, pod warunsiem, że dobra dane poprzedni- czo, mieć będą na sobie ten nowy obowią- zek; iuż im więcćy nie wolno rozdzielać dwóch rozporządzeń dla ich korzyści uczy- nionych, t zrzec się dragiego dla utrzy— mania się przy pierwszym, choćby nawet oświadczali oddadź dobra obięte w drugim rozporządzeniu.
1053. Prawa przywołanych otwarte będą w czasie, w którym dla iakieykolwiek bądz przyczyny, używanie, iakie ma dziecię, brat, lub siostra obowiązani do powrocenia ustanie: poprzedzone opuszczemie używania na korzyść przywolanych, nie może szko-
1050. Les dispositions petrmises par_ les denx arlicles prócódens; ne seront valables qwautant que la charge de restitulion sera au profit de tous les enfans nćs et 4 naltre du grevć, sans exceplion ni preference dage ou de sexe.
1051. Si, dans les cas ci-dessus, le grevć de restitution au profit de ses enfans meurt, laissant des enfans an premier degró et des descendans d'un ćnfant predćcćdć, ces der— niers recneilleront, par repróseniation, la porlion de Venfant pródtcćdć.
1052, Si Penfant, le frerę. on la soeur, auxquels des biens auraient etć donnćs par acte entre— vifs, sans charge de restitution, acceptent une nouvelle łibćralitć faite„par acte enlre—vifs ou testamentaire, sous la condition que les biens preećedemment don= nes demeureront grevćs de cette charge, il ne leur est plus permis de diviser les deux dispositiows faites a leur profit, et de re noncer A la seconde pour s'en tenir a la premiere; quand móme ils offriraient de rendre les biens compris dans la seconde disposition.
1053. Iues droits des appelćs seront ou- verts X Pepoque ou, par quelque cause que ce soit, la jonissance de Penfant, du frere ou de la soeur, grevćs de restitution, ces— sera: I abandon anticipć de la jouissance au profit des appelćs,(ne pourra prójudicier
. DĘBY!. 1. a. ł 1050. Dispositiones, de quibus duobits praecedentibus articulis actum.est, eo dumtaxat
casu pilidae sunt, quo restitutionis obligałio o
mnes indistincte respiczał grarati filios na-
żos vel nascituros, nullo sexus nec aetatis habito discrimine.
1051 Sż in casibus supra recensiiis heres gravatus bonorum restiłutione in favorermm su0— rum filiorum decesserit, relictis filiis primi gradus, et praemartui dlterius filii descender- tibus, hi postremi jure repraesentationis in patris locum subingredieniur, et praedefynci
filii portionem accipient. 1052. Tilius, frater, vel soror,
oneri subjiciantur, si postea nopam per actuł
quibus bona inter pięos donata sunt, quin resłitutionis » inter vięos vel ultimae voluntatis lberalita=
tem acceptaverint, cum onere, ut bona im primo actu donata suis filiis restituant, neque- unt amplius binas dispositiones in suum favorem factas diwidefe, et novtssumam donatio- nem repudiare, ut priorem retineant, licet restitutionem obtulerint bonorum tn po-
steriori dispositione continentur. 1053. Iliico, cum filius, frater vel soror, sidere desierint ,. pocatorum. jus ineipiet.
de restilutione gravati, qualibeł ex causa pos- Precox possessionis restitulio pocatis facta, ne-
ńtiquam creditoribuś grapati restitutioni anterioribus nocet.

dzić wierzycielom obowiązanego poprze- dniczym przed opuszczeniem.
1054. Żony obowiązanych nie mógą na dobrach podległych oddaniu, czynić poszu- kiwań posdkowych, w i włóy niedo- stateczności dóbr wolnych, iak- tylko, co do kapitału pieniędzy posagowych, i wten- czas tylko, gdy to testalior wyraznie na- kaza 0
1055. Kto uczyni rozporządzenia upowa- żnione artykułami poprzedzaiącemi, bę- dzie mógł przez tenże sam akt, albo przez inny późnicyszy, w formie urzędowćy, mianować opiekuna do wykonania tych rózporządzeń: opiekun taki uwolnionym bydź nie może, tylko dla przyczyn wyra- żonych w oddziale szóstym działu II. wty- tule o JMałoletności, Opiece i Usamowol- nieniu.
1056. Gdyby takiego opiekuna nie było, to będzie mianowany za starannością obo- wiązanego do powrócenia, albo iego opieku- na, ieżeli iest maloletni, w przeciągu ie dnego miesiąca, rachuiąc od dnia zeyścia daruiącego, lub testatora, albo od dnia, w którym po iego śmierci doszedł do wia domości akt obeymuiący rozporządzenie.
1057. Obowiązany do powrócenia, który— by nie uczynił zadósyć artykułowi poprze- dzaiącemu, utraci dobrodzieystwo rozporzą- dzenia; iw takim przypadku może bydz uzna- ne otwarcie prawa dla korzyści przywóła-
nych, za dopilnowaniem bądz przywołanych
= Ez a
20:
y
%
aux creanciers du grevć antćrieurs a Daban don.
1054. Les fermmes des grevćs ne pourront avoir, sur les biens a rendre, de recours subsidialres, en cas d'insuffisance des bienuś libres, que pour le a a, des deniers do= taiix, et dans le cas senlement ouletestateur laurait expressćment ordonnć.
1055. Celui qui fera les dispositions au= torisćes par łes articles prócćdens, pourra, par le meme acie, ou par un acte posie rieur, en forme authentique, nomnier un tutcur charge de Pexćcution de ces dispo- sitions: ce tuteur ne pourra ćtre dispensć que podr une des canses exprimćes a la section VI du chapitre II du titre de la mi noritć, de la tutelie et de Pemancipation.
1056. A defaut de ce tuteur, il en sera nommóć un 4 la diligence du grevć, ou de son tnteur sil est mineur, dans le dćlai dun mois, 4-compier du jour du dócts du donaieur ou testafenr,'ou du jour que, depuis cetie.mort, Dacie contenant la dis— position aura ćtć connu.
1057. Le grevć qui n'aura pas satisfait 4 Particle precćdent, sera dćchu du bćnefice de la disposition; et dans ce cas le droi pourra 6tre dćclarć ouvert au profit des ap- peles, a la diligence, soit des appelćs s'ils sont majeur$, soit de leur tuteur ou cura=-
1054. Nullum uxoribus gragatorum, si bona liberarnon sufficiunt, subsidiarium jus com= petit in bonis restitutioni obnoxtis, nasz pro sorte pecuniae dotalis, et nisi id tęstator ex
presse declaraverit.
.
1055. Quż juxta praescripta in praecedentibus articulis disposuerit, in ipso liberalitatis aciu, eel etiam in posteriori authentico, tutorem noininare poterit, qui ejus dispositionem exequatur; hic tutor vero excusari non poterit, nist aliqua ex causis, quae sectionę F| cap. II, de minori aetaie, tutela et emancipatione, exposiłae sunt.
1056. SZ testator iutorem non. nominayerit, gravatus ipse, wel, st hie minor sit, ejus tutor, alium tutorem nominari curabit intra mensem a die, quo donatór aut testator obiit, eęl quo ejus morte sequuta liberalitatis actus innotui,
1057. His quae Matej articule sancita sunt, a gravato non impletis, tpse beneficie
dispositionis priea
ilur; et tune successionem substilutis delatam esse declarari potest, isz
tis instaniibus, si majores sint, vel eorum tutoribus aut curatoribus, si minores aut bonis inierdicti ,. vel quovis ex cognatis eorundem instante, aut eliam ex officio curantę regio procurażore pęnes tribunal primae instantiaę„ ubi hereditas delata est. Fa
o

- 256 2
... 4.. jeżeli są pełnoletniemi, bądz opiekuna ich, lub kuratora, ieżeli są małoletni, lub bezwła- snowolni, bądź któregokolwiek wi ida przy wołanych pełnoletnich, małoletnich, lub bezwłasnowolnych, albo nawet z urzę- du za dopilnówaniem Prokuratora Cesarskie— go przy Trybunalepierwszćy instancyi miey— sca, w któróm spadek iest otwarty.
1058. Po zeyściu tego, który rozporzą- dził z obowiązkiem powrócenia, przystąpi się w formach zwyczaynych do sporządze- mia inwentarza wszysikich dóbr i rzeczy, które składać będą spadek, wyiąwszy ie- dnak przypadek, w którymby szło tylko o itestameniowy zapis szczególny. Iawen— tarz taki zawierać będzie oszacowanie, po- dług słuszućy wartości, sprzętów 1 rzeczy ruchomych. AC»
105g. Uczyniony będzie inwentarz na Zą» danie' obowiązanego do powracania, 1-w przeciągu czasu oznaczonym, w tytule o Spadkach, w przytomności opiekuna mianowanego do wykonania. na to brane będą z dóbr obiętych w rozporzą dzeniu.
1060. Jeżeli inwentarz nie będzie sporzą- dzony na żądanie obowiązanego, w prze- ciągu powyższego czasu, to się do sporzą- dzenia iego przystąpi w następuiącym mie— siąca, za dopilnowaniem opiekwia miano- wanego do wykonania, w przytomności obowiązanego do powrócenia lub iego opie- kuna. PAM i: 2
1061. Jeżeli nie stało się zadosyć dwóm poprzedzaiącym artykułom, to się przy- stąpi do tegoż inwentarza za dopilnowaniem
teur s'ils sont mineurs ou interdits, soit de tout parent des appelćs majeurs, mineurs ou interdits, ou meme doffice, a la dili— gence du procureur impćrial au tribunal de premiere instance du lieu ou la-succession est onverie.
1058. Apres le dóćces de celui qui aura disposć a la charge de restitution, il sera procćdć, dans les formes ordinaires, a Pin- ventaire-de-tous les biens et efłets qui com- poseront sa' Succession, exceptć neanmoins le cas owil ne s'agirait que da legs par ticulier: cet inventaire contiendra la prisee a juste prix des meubles et effets mobiliers.
1o5g. Il sera fait A la requóle du grevć de restitution, et dans le dólai fixć au litre des successions, en prósence du iuteur nomrmć pour Pexecntion. Les frais seront pris sur les biens compris dans la disposition.
1060. Si Iinventaire na pas€tć fait a la requćte du grevć dans le delai ci- dessus, il y sera proećdć dans le mois snivant, a la diligence du tuteir nommć pour Vexe— cution, en prćsence du grevć ou de son tuteur.:
1061. S'il n'a point ćtć satisfait aux denx articles precedens, il sera procćdć au meme inventaire; 4 la diligence des persounes de
1058. Post obitum ejus, qui de rebus suis ci restitutionis onere disposuit, nisi de par= Ziculari unico leg'ato agatur„ bonorum omnium, quae tn eJus hereditate reperiuniur, InYen= tariu:n rite confici debet, in quo rerum omnium mobilium justa aestimatlio contineatur.
1059. Inventarium, instante gravato, conficitur intra temporis spatium, tilulo de suc- cessionibus praefiniium, praesenie tutore ad executionem dispositionis elecio. dmpensae ex bonis, de quibus dispositum est, deducendae sunt..
1060. Inventario autem ad gravati instantiam stałuto tempore hon confecto, Intra subses
quentem mensem confici debet; tutore ewe cuti
praesenie.
onis instante, et ipso grawato vel ejus tutore
1061. Si duobus praecedentibus articulis sancita neutiquam ewequuta fuerint; inventart- um conficitur ad instantiam eorum, qui articulo 1057 designati sunt, Sravato zpso, eJus=
pe tutore, sirmul ad execulionęm nominato, vocatis.

osób oznaczonych. w artykule 1057. przy- wołuiąc do tego obowiązanego do powróce-— nia lub iego opiekuna, i opiekuna miano- wanego do wykonania.
1062. Obowiązany do powrócenia powi- nien wyrobić przystąpienie do przedaży, przez uwiadomienia, i licytacye wszystkich sprzętów i rzeczy obiętych w rozporządze- niu, wyiąwszy iednak te, o których wzmian- ka w dwóch artykułach następuiących.
1063. Sprzęty» pokoiowe, i inne rzeczy ruchome, które obięte były w rozporzą dzeniu, pod wyrażnym warunkiem zacho- wania ich w naturze, oddane będą w sta— nie, w iakim się znaydą w czasie powró- cenią.
1064. Zwierzęta i narzędzia służące. do uprawy i pożytkowania z roli, poczylane będą za obięte w darowiznach między żyią- cemi; albo testamentowych, co do wspo- mnionćy-roli; i obowiązany powinien bę- dzie wyrobić tylko ich ocenienie, aby przy
owracaniu równą wartość oddał.
1065. W przeciągu sześciu miesięcy, ra— chuiąc od dnia, w którym inwentarz zam- knięty, obowiązany obróci na procent go- towe pieniądze, i pochodzące z ceny ru- chomości i rzeczy, które przedane były, jako też i ztego, coby wzięte było od dłu- żników..
Ten przeciąg czasu, przedłużony bydz może.
1066. Obowiązany równie powinien bę- dżie obrócić na procent pieniądze pochodzą-
ieżeli potrzeba,
257
signees en Particle 1057, en y appełant le grevć ou son tuteur, et le tuteur nommóć pour Pexćcution.
1062. Le grevć de restitution sera tenu de faire procćder Aa la vente,» par affiches et encheres, de tous les meubles et effets com= pris dans la disposttion, a exception nćan- moins de ceux dont il est mention dans les deux articles suivans.
1063. Iics meubles meublans et altres choses mobilieres qui auraient 6tć compris dass la disposition, 4 la condition expresse de les conserver en nature, seront rendus dans Ietat ou ils se trouveront lors de la restilution.
1064. lies bestlaux et nstensiles servant a faire voloir les terres, seront censćs com— pris dans les donalions entre—vifs ou testa menłaires desdites terres; et. le greVvć sera seulement tenu de les faire priser et esti- mer ,*pour en rendre une ćgale.valeur lors de la restitution.
1065. Il sera fait par le grevć, dans le dćlai de six mois, a compter du jour de la cłóture de Pinventaire, un einploi des de— niers comptans, de ceux provenant du prix des meubles et effets qui auront ćtć vendus, et de ce qui aura ćtć recu des effets actifs.
„Ce dćlai pourra€tre prolongć, s'il y a lien.
1066. Le grevć sera parcillement tenu de faire enzploi des deniers provenant des effets
1062. Złeres restitutionis onere graęałus, libellis publico loco propositis, et constituta auctione, res mobilęs in dispositione: comprehensas vendere tenetur, exceptis-iis, quorum
zn duobus sequentibus art.culis mentio fit.
1063. Supellex et aliae res mobiles, de quibus donans vel testator disposuit, sub expres- sa conditione easdemmet servandi, in eo statu reddi debent, quo restiitulionis tempore
reperiun tur.
1064. Animalia et instrumenta, quae praediorum culturae inserviunt, in donatione eorurudem praediorum, tam inter vipos„» quam testamenio facta, comprehensa intelligun— tur; grapalus vero eadem tantummodo aestimari curabit, ut, cum restltuenda erunt,
eundem wvalórem restiluat.
1005. Intra sex mnenses a die expleti inęentarii, gravałus pecuniam hereditariam, vel ew penditis rebus cenflatam, aut ab hereditatis debitoribus perceptam, collocare tenetur.
Praedictum:semestre spatium, si res postulat, prorogari potest.
1066. Gravatus pecuniam, quam a debitoribus percipit, ac sortes redituum acceptas, nón ulira tres mnenses ab ipsarum receptionis die item collocare tenetur.
35
a:

258
ce z odebranych wierzytelności ite które będą odebrane z okupu czynszów i podo- bnych wypłat, a to naypóźnićy w prze- ciągu trzech miesięcy po odebraniu takich pieniędzy.
1067. Obrócenie takie uczynione będzie stósownie do tego, co nakaże wydaiący roz- porządzenie, ieżeli oznaczył naturę rzeczy, na których obrócenie uczynione bydź po- winno; ieżeli nie, to nie możma inaczćey obrócenia takiego ezynić, tylko na nieru- chomościach, albo z przywileiem na nie- ruchomościach.
1068. Obrócenie nakazane artykułami po- przedzaiącemi, uczynione będzie w przy tomności, i za dopilnowaniem opiekuna mianowanego do wykonania.
1069. Rozporządzenia przez akta między Żyiącemi, albo testamentowe, z obowią- RA powrócenia, ogłoszone będą dla pu- bliczności za dopilnowaniem bądź obowią- zanego, bądź opiekuna mianowanego do wykonania; to iest-co do nierachomości przez przepisanie aktów na reiestrach kan— cellaryi hipotek mieysca, w którćm nieru- chomości położone; a co do summ umie- szczonych z przywilejem na nieruchomo- ściach, przez wpis na dobrach związanych takim przywileiem.
1070. Uchybienie przepisania aktu obey— muiącego rozporządzenie, może bydź za- rzucane przez wierzycieli, i trzecich naby— wców nawet przeciw małolelnim, albo bez- własnowolnym; zachowniąc im poszukiwa- nie na obowiązanym, i na opiekunie do
actifs qui seront recouvrćs et des rembour— semens de rentes, et ee dans trois mois au plus tard apres qu'il aura regu ces deniers.
1067. Cet emploi sera fait conformement a ce qui aura ćtć ordonne par Pauteur de la disposition, sl a dćsignó la nature des effets dans lesqucls Templot doit€tre fait; sinom, il ne pourra P€tre qu en immeubles, ow avec privilege sur des in.meubles.
1068. L?emploi ordonnć par les articles precćdeus sera fait en prćsence et a la dili- gence du tuteur nomme pour Pexćcution.
1069. Lies dispositions par actes entre-vifs ou tesłamentaires, 4 charge de restilution, seront, Ala diligence, soit du grevć, soit du tuteur nonimć pour Pexćcution, rendues pnbliques: savoir, quant aux immeubles, par la transcriplion des actes sur les regis— tres du bureau des hypotheques du licu de la situation; et quant aux sommcs collo— qućes avec privilege sur des immeubles, par Pinscription sur les biens affectćs au privi-
lege.
1070. Le defaut de transcription de Pacte contenant la disposition pourra ćtre opposć par les crćanciers et tiers acqućreurs, móme aux mineurs on interdits; sauf le recours contre le grevć et contre le tuteir a Pexe- cution, et sans que les mineurs ou imterdits
1067. Collocatto fit justa disponentis poluńtatem, si modum collocandi ipse declaraverit; secus, inimmobilibus dumtaxat efficitur, aut saltem cum priyilegiata immobilium hypotheca.
1068. Collocatio, de qua supra, fit tutore execułionis instante ac praesente.
1069. Dźspositiones per actum inter vięos vel per ultimam voluntatejn cum,onere restitu- tionis, instante ipso gravato vel lutore execulionis, publicae reddi debent: seilicet, quod immobilia, per transcriptionem actorum in tabulis publicis ofjicii hypothecarum loci, ubi eadem sita sunt; quo vero ad pecuniam collocatam cum prieulegiata hypotheca super im- mobilibus, per transcriptionem ia bonis hypothecae obnomiis. BA 28 s
1070. Omissio transcriptionie actus. dispositionem continentis, minoribus ipsis aut bonie interdictis a creditoribus vel adquisitoribus opponi potest, salvo ullis regressu tam adversus
gravatum, quam adversus tutorem execulionis, quin minores ac Ł
nterdicti adversus omis-
sam transcriptionem beneficio restitutionis in iniegrum juęari possint, elsi tutor et$Tava-
tus solpendo non essent.

wykonania, a małoletni, lub bezwłasno- wolni, nie mogą mieć prawa o powrócenie do pierwszego stanu z powodu uchybione- go przepisania, choćby nawet obowiązany 1 opiekun byli w stanie niewypłacalności.|
1071. Uchyhienie przepisania nie może bydź zastąpione, albo uważanóćm za pokry- te dla tego że mogli bydź uwiadomieni o rozporządzeniu, wierzyciele, albo trzeci nabywcy innemi drogami, nie przez prze- pisanie,
1072. Obdarowani, zyskuiący*testamen- towe zapisy, a nawet dziedzice prawi po tym, który rozporządzenie uczynił, i ró- wnie obdarowani od nich, zyskuiący testa mientowe zapisy, albo dziedzice po nich, w żadnym przypadku nie będą mogli wno- sić braku przepisania lub wpisu, przeciw przywołanym.
1073. Opiekun mianowany da wykona- nia, odpowiedzialnym będzie osobiście, ieżeli się nić stosował wę wszystkich szcze gółach do prawideł wyżćy ustanowionych, co do opisania stanu dóbr, przedaży rucho- mości, obrócenia pieniędzy na procent, przepisania i wpisu, i w ogólności, ieżeli nie pilnował ścisle wszystkiego, cokolwiek iest potrzebne, aby obowiązek powrocenia dopcłniony był dobrze i wiernie.
1074. Jeżeli obowiązany iest małoletnim, nie może otrzymać dobrodzicystwa powró- cenia do pierwszego stanu, nawet w przy- padku niewypłacalności opiekuna swoiego, z powodu niewykonania prawideł, które mu są przepisane przez artykuły niniey- szego Działu.
259
puissent Śtre restitućs contre ce dćfaut de transcription, quand móme le gróvć et le luteur se trouveraient insolvables.
Aao071. Le dćfaut detranscription ne pourra 6tre snpplóć ni regardć comme couvert par la eonnaissanee que les crćanciers ou łeg tiers acqućreurs pourraient avoir eue de la disposition par d'autres voies que celle de la transeription.
1072. lies donataires, les lógataires, ni móme les hóritiers legitimes de celui qui aura fait la disposilión, ni pareillement leurs donataires, lćgataires ou hćritiers, ne pourront, en aucun cas, opposer aux ap- pelćs le dćtaut de wanscription ou inscrip- ton.
1073. Le tuteur nommć pour Iexćcution sera personnellement responsable,.s'il ne sest pas, en tout point, conformć aux regles ci- dessus ćtablies pour constaier les biens, pour la vente du mobilier, pour Pempłoi des deniers, pour la transcription et Pinscriplion, et, en gónćral, Sil n'a pas fait toutes les diligences nócessaircs pour que la charge de reslitulion soit bien et fidele- ment acqnittće.
1074. Si le grevć est mineur, il ne pourra, dans le cas móme de: Vinsolvabilitć de son tuteur,€tre restituć contre Pinexćcution des rtgles qui lui sont prescrites par les articles du prćsent chapitre.
1071. Transcriptionis omissio supplerti nequiut, nec. excusari, ex quo creditoribus vel adquisitoribus dispositionis actus alia ratione innotescere potuisset.
1072. Donatarii vero, legatarii, et ne legitimi guidem heredes disponentis, vel ab his causam habentes, nullo uaquam casu inscriptionis vel transcriptionis omissionem vocatis
opponere pożeruni..
1073, Tutor ad executionem electus personali acttone obstringitur, quoties regulas supe. rius stałutas de inventarii confectione, mmobilium venditiene, collocatione pecuniae, tran- scriptionę atque inscrtptione, minime servaęerit; et.generatim nisi omnem adhubuerit di ligentiam, ut bonorum restitutio accurate ac fideliter exequeretur.
1074. Minor gravatus restitutionis beneficio non jupatur adyersus omissam atutore prae- dictarum regularum obseryantiam, esti tutor solvendo nom sit.
*

2bo0 DZ AŁ VIŁL
O podziałach uczynionych przez Qyca, Ma- tkę, albo innych wstępnych, między ich zstępnemi.
1075. Oyciec i matka, i inni wstępni, mogą między dziećmi swemi i zstępnemi uczynić rozkład, i podział dóbr swoich.
1076. Podziały takie czynione bydżź mo- gą przez akta między żyiącemi, albo testa- mentowe,'z- formalnościami, warunkami i prawidłami przepisanemi, na darowizny "między żyiącemi i testamenta.
Podziały czynione przez akt między ży- iącemi, mogą mieć za przedmiot tylko do- bra teraznieysze.
1077. Jeżeli wszystkie dobra, które wstę- pny zostawił przy zeyściu swoićm, nie są obięte w podziale, to te, które w podziale obiętemi nie są, podzielone będą według prawa.
1078. Jeżeli podział nie był uczyniony między wszystkie dzieci, będące w czasie zeyścia, i między zstępnych-po dzieciach pierwey umarłych, to podział taki miewa- żnym będzie co do wszystkiego. Mogą no- wego podziału wymagać w formie pra- wnćy, bądź dzieci, lub zastępmi, którzy żadnóy! części nie dostali, bądź nawet ci, pomiędzy których podział taki był uczy- niony.
1079. Podział, który wstępny uczyni, zaskarżony bydź może«z powodu pokrzy-
)
CHAPITRE. VL
Des partages faits par pore mere ou autres ascendans, entre leurs descendans.
1075. Les pere et mere et autres ascen—.
dans pourront faire, entre leurs enfans et descendans,'ła distribution et le partage de leurs biens.:
1076. Ces partages pourront elre faits par actes entre-vifs ou testamentaires, avec les formalit's, conditions et regles prescrites pour les donations entre-vifs et testamens.
Lies partages faits par actes entre-vifs ne pourront avoir pour objet que les biens pró- sens.
1077. Si tous les biens que| ascendant laissera au jour de son dćects, mont pas ćtć compris dans le partage, ceux dę ces biens qui ny auront pis ćtć compris, seront par- tagćs conformóment 4 la lot.
1078. Si le partage nest pas fait cntre tous les enfans qui existeront a Pópoque du dóces et les descendans de ceux predćcćdćs, le partage sera nul pour le tout. Il en pourra«tre provoquć un nouveau dans la forme lógale, sait par les enfans ou descen- dans qui ny auront regu aucune part, soit móme par ceux entre qui le partage aurait ćte fait.
1079. Lie partage fait par PD ascendant pourra ó6lre attaquć pour cause de lesion de
O 0BOU TO YTL
De divisionibus, quae a parentibus aliisye ascendentibus fiunt inter suos descendentes.
1075. Patres; matres, ceterique ascendentes, sua bona inter liberos dięidere atque dis- tribuere possunt..: i£
1076. Divisiones hae actu inter vivos aeque ac in ultima poluntate fieri' possunt, formis ae modis ad testandum vel donandum praescryptis.;;
Divisiones, quae actu inter piyos fiunt, bona praeseniia dumtaxat respicere possuni,
1077. Quoties omnia bona, quae ascenddiens mortis tempore habuit, in diwisione£ompre- hensa non fuerint, illa, guae ewclusa fuerunt, ad legis praesripia diciduntur.
1078. Sz dięisio nom complectitur omnes filios mortis tempore extstentes, et filios eorum, qui praedecesserint, omnino infirmatur, et noyam u! legis praescriptum dięisionem pete- re possuńt tum liberi, quibus nulla portio, tum u, quibus in superiori dietsione partes tri- buiae sunt. j:; Na
1079. Diyisia ab asceniente facta umpugnart potest tam su ulira quadrantem laesio te

REKSEE
|4
261
wdzenia więcey nad część czwartą; i włym| plus du quart: il ponrra Petre aussi dans le także przypadku, gdyby wypadało z po-| eas ol il rćsulterait du partage et des dis-
działu i z rożporządzeń przez wzgląd szczególny zrobionych, Że ieden ze współ- podzielnych miałby zysk większy nad ten, jaki mu prawo pozwala.
1080. Dziecię, które dla iedney z przy- czyn wyrażonych w artykule poprzedza- iącym, zaskarżać będzie podział uczyniony przez wstępnego, powinno poprzedniczo złożyć koszta oszacowania, i ponosić ie bę- dzie ostatecznie, równie iak i koszta sporu, ieżeli zaskarżenie nie iest gruntownćm.
DZIAŁ VIII
O darowiznach uczynionych przez kontrakt małżeński, małzonkom i dzieciom spo- dziewanym z małżeństwa.
1081. Każda darowizna między żyiącćmi dóbr teraznieyszych, chociaż uczyniona
de: kontrakt małzeński małżonkom, al-
o iednęmu z nich, poddana będzie pra— widłom ogólnym, przepisanym na darowi- zny czynione pod tym tytułem.
Nie może mieć mieysca dla pożytku dzie- ci spodziewanych, wyląwszy przypadki wy= mienione w Sadie VI. ninicyszego tylułu.
1082. Oycowie, matki, i inni wstępni, krewni poboczni małżonków, 4 nawet ob- cę osoby, mogą przez kontrakt małżeński rozporządzać całością, lub częścią dóbr, ia- kie zostawią w dzień zeyścia swego, tak na
postlions failes par preciput, que[Fun des coparlagćs aurait un avantage plus grand que la loi ne le permet.
1080. L/enfant qui, pour une des causes exprimćes en Iarticle precćdent,'attaquera le partage fait par Dascendant, devra faire lavance des frais de Iestimation; et il les supportera en definitif, aiisi que les dćpens de la contestation,' si la reclamation nest pas fondće.
CHAPITRE VIII
Des donations faites par contrat de mariage aux ćpóux, et aux enfans a naitre du mariage.
1081. Toute donation entre- vifs de biens presens, quoique faite par.contrat de ma- riage aux ćpoux, ou a Pun deux, sera soumise aux regles gćnćrales prescrites pour les donations faites. a ce titre.
Elle ne pourra avoir lien au profit des enfans a nalilre, si ce nest dans les cas ćnoncćs au chapitre VI du prósent titre.
1082. les peres et meres, les autres as- cendans, les parens collatćraux des ćpoux, et meme les ćtrangers, pourront, par con= trat de mariage, disposer de toul ou partie des biens qwils laisseront' au jour de leur
tervenerit, quam si ex divisione et dispositionibus praecipui titulo factis eorum aligquis, inter quos dięisio seguuta est, amplius, quam lex. permattit,.lucratus fuerit.
1086. Filius, dięisionem ab.ascenderte factam ex-causis superius allatis. impugnahs, sumtus aestimnationis litis repraćsentare debet, quos, una cum. primae contestationis irnpen= sis, st definitiyo judicio causa cadtt, ferre tenetur.
O:A:P.UST WY LIL
De donationibus, quae in nuptiali contractu fiunt sponsis, vel filiis ex matrimonio nascituris,
1081. Donationes inter vivos bonorum praesentium, etsi in nuptiali contractu sponsig vel eorum. alteri fiant, generalibus regulis subjiciuntur, quae pro aliis donationibus hac de
cdusa factis sancitae sunt.
Fayvore tamen filiocrum, qui ex eo matrimonio nascentur, fiert
nequeunt, exceptis casibus, de quibus capite F1 hujus titudi. 1082. Pater, mater, et ceteri ascendentes, vel sponsorum collaterales, et etiam extra-
nei, de bonis ommibus, quae mortis tempore relinqiient, vel de ibsorum parte, in contra- ciu nuptiali disponere possunt, neduim fagore conjugum, verum etiam filiorum, qui ex

262
korzyść rzeczonych małżonków, iako też i dzieci spodziewanych z ich małżeństwa, w przypadku, gdyby daruiący przeżył małżonka obdarowanego.:
Podobna darowizna chociaż uczyniona tylko dla pożytku małżonków; lub iedne— go z nich, poczytywana będzię zawsze we wspomnionym przypadku, gdyby daruią- cy przeżył, za uczynioną na pożytek dzie- ci, i zstępnych spodziewanych z mał- zenstwa.
1083. Darowizna uczyniona w formie poprzedzaiącego artykułu, będzie w tem tylko rozumieniu, że daru iący nie będzie mógł więcćy rozporządzać pod tytułem darmym, czyli dobroczynnym, przedmiotami obiętemi w takićy darowi- znie, chyba małemi tylko ilościami, pod tytułem nagrody, lub w innym sposobie.
1084. Darowizna przez kontrakt małżeń- ski, będzie mogła bydź czyniona razem dóbr terażnieyszych i przyszłych, w calo- ści, albo w części, z obowiązkiem, że przyłączony będzie do akiu stan długów i ciężarów daruiącego, iakie są w dniu da- rowizny; w takim przypadku, wolno bę- dzie obdarowanemu po zeyściu daruiącego, pozostać przy dobrach, zrzekaiąc się reszty dóbr daruiącego.
1085. Jeżeli stan, o którym wzmianka w poprzedzającym artykule, przyłączony uie był do aktu zawieraiącego darowiznę dóbr terażnieyszych i przyszłych, obdaro- wany obowiązany będzie przyiąć, albo się
dćces, tant au profit desdits ćpoux, qu'au profit des enfans a naltre de leur mariage, dans łe cas ou le donaleur survivrait. A'6— poux: donataire.
Pareille donątion, quoique faite au profit seulement des ćpoux 0u de Pun deux, sera toujours, dans ledit cas de survie du dona- teur, presumće faite au profit des enfans et descendans 4a naitre du mariage.
1083. Lua donation, dans la forme portće au prócćdent article, sera irrćvocable, en ce sens seulement que le donatcur ne pourra plus disposer, A titre gratuit, des objets compris dans la donation, si ce n'est pour sommes modiques, a titre de rćcompense ou autrement.
1084. Lua donation par contrat de mariage pourra ćtre faite cumulativement des biens prósens et 4 venir, en tout ou em parlie, a la charge qu'il sera annexć a Pacte un etat des dettes et charges du donateur existantes au jour de la donation; auquel cas il-sera libre au donataire, lors du dćces du dona— teur, de s'en tenir. aux biens prćsens, en renoncant gu surplus des biens du donateur.
1085. Si Petat dont est mention au prece— dent article na point ćtć annexe a Pacte contenant donation des biens presens el a venir, le donatajre sera obligć d”accepier ou de rćópudier cette donation pour letout. Em
0 matrimonio nascentur, quoties sponsus donatarius donanti praemoriałtur.„Ea vero do- nalio, licet conjuges tantum respiciat, vel: alterutrum eorim, si donator donatario su- peręixerit, fapore etiam filiorum, qui ex eo matrimonio nascentur, semper facta censebitur.
1083. Donatio, iquae forma superiori articulo enunciata facta fuit, źrrepocabilis est. im eo tantum, quod donator de bonis donatis amplius titulo gratuito disponere nequit, nisi de modica quantitaie, remunerationis causa vel aliter.
1084. Donatio bonorum praesentium et fututorum simul, tam pro integro, quam pro parte, in contraciu nuptiali fieri potest, durmumodo actui donationis elenchus continens sta- ium aeris alieni, aliaque onera usque ad eum diem a donante contracta„ adjiciatur; quo casu ilonatarius, donatore decedente, pro lubitu bona praesentia retinere et reliquis renun-
ciare pożest.
1085. Quoties elenchus, de quo in praecedenti articulo, actui donationis bonorum prae— sentiumn eż futurorum adjectus non fuerit, donationem integram acceptare, vel donatarius repudiare tenetur: st vero acceptat, ea tantum bona petere połest, quae donans tempore mortis reliquit, et ormune aes alienum solyere, atque omnia successionis ohera sustunere
tenelxr.

TRAUNE TE PZA
zrzec tćy darowizny, co do całości. Jeżeli przyymie, nie będzie się mógł upominać, tylko o dobra, które się znayduią w dniu zeyścia daruiącego, i obowiązany będzie do zapłaty wszystkich długów i ciężarów spadku.:
1086. Darowizna przez koniraki małżen- ski dla pożytku małżonków, i dzieci z te- go małżeństwa spodziewanych, może bydź ieszcze czyniona pod warunkiem zapłace- nia, bez rćżnicy wszystkich długów i cię- zarów spadku po FE BAŁA albo pod in- nemi warunkami, których wykonanie zale- żałoby od iego woli, przez jakążkolwiek osobę darowizna uczyniona będzie: obda- rowany będzie obowiązanym dopełnić tych warunków, ieżeli nie obicra raczćy zrzec się darowizny; a w przypadku, gdy daru- iący przez kontrakt małżeński zachował sobie wolność rozporządzenia rzeczą obiętą w darowiznie dóbr swoich teraznieyszych, albo summą oznaczoną do wzięcia z tychże samych dóbr, ieżeli umrze nie uczyniwszy takiego rozporządzenia, to rzecz lub sum- ma poczytywane będą za obięte w darowi- zmie, i należeć będą do obdarowanego, al-- bo do dziedziców po nim.
1087.. Darowizny przez kontrakt małżeń- ski uczynione, zaskarżanemi bydź nie mo- gą, ami uznanemi za nieważne, pod pozo- rem Że nie były przyięie.
1088. Każda darowizna na pożytek mał- Żeństwa uczyniona, upada, ieżeli małżeń- stwo nie rastępuie.
—
205
cas d'aeceptation, il ne pourra rćclamer que les: biens qui se trouyeront existans au jour du deces du donateur, et jl sera soumis au
aiement de touies les deties et charges de R succession.
1086. La donation par contrat de mariage en faveur des ćpoux et des enfans A naitre de leur mariage, pourra encore ótre faite, a cóndilion de payer indistinctement touies les, detles ct charges de la succession du-dó— nałeur, ou sous d'autres conditions dont Pexćcution dćpendrait de sa volontć, par quelque personne que la donation soit faite: le donataire sera tenu d'accomplir ces con-- dilions, s'il n'aime mieux renoncer 4 la do- nalion; et€n cas que le donatęur, par con- trat de mariage, se soit reservć la libertć de disposer d'un effet compris dans la donation de ces biens prósens, ou d'une somme fixe a prendre sur ces mómes biens, Peffet ou la somme, sil meurt sans en avoir disposć, seront censćs compris dans la donation, et appartiendront au donataire ou A ses hćri- tiers.
1087. Lies donations faites par contrat de mariage ne pourront ótre atlaqućes, ni dó- clarćes nulles, sous pretexte de dćfaut dac ceptation.;
1088.'Toute' donation faite en faveur du mariage sera caduque, si le mariage ne s'*en- suit pas.
1086. In don..sione, quae in tabulis nuptialibus favore conjugum, vel filiorum, qui ex zpsorum matrimonio nascenfur,-facta est, conditio addi potesł, uł omne aes alienum et onera, quae donantis hereditatt inhaerent, indistincte persolvantur, aliaeque conditiones adjici possunt, quarum executio.a donantis pendeat poluntaie; idgue, licet donatio a quo— cumque proficiscaiur. Donatarius autem iis conditionibus erit obstrictus, ni malit succes— sionem repudiare; et si is, qui per nuptialem contractum donavit, sibi rem in donatione bonorum praesenlium comprehensam, pel summmam e: bonis donatis deducendam reserpa- pit, ut imposterum de ea disponeret, ista res vel summa donatario ejusge heredibus cedit, si donans, antecuam de ea disponeret, decesserit.
1087. Donationes,: quae in contractu matrimonii fiunt,
praetexiu, quod acceptae non
fiuerint, impugnari non possunt, neque nullae declarari.
1088. Donatio contemplatione matrimonii facta, eo non sequuto, corruit.

' na będzie wszelkim powyższym prawidłom i formom, przepisanym na takie gatunki
20*
1089. Darowizny, uczynione dla iednego z małżonków, podług oznaczen. w powyż- szych artykułach 1082, 1084 1 1086. upa-
„. e).. 2.>= dną, ieżeli daruiący przeżyje małżonka ob- darowanego i iego potomstwo. i
1090. Wszelkie darowizny czynione mal- żonkom przez ich kóntrakt małżeński, mo- gą bydź zmnieyszane do ilości, iaką prawo daruiącemu pozwoliło rozporządzać, przy otwarciu spadku po mim.
DZIAŁ IX.
O rozporządzeniach między małżonkami, bądź przez kontrakt małzeństwa; bądź w. czasie małżeństwa.
109%. Małżonkowie mogą przez kontrakt małżeński: czynić sobie nawzaiem, albo ie- dno z nich drugiemu taką darowiznę, iaka im się podoba, pod ograniczeniami niżey wyrażonemi,: A 1óg2. Każda darowizua między, żyiącemi dóbr teraznieyszych, uczyniona przez mał- żonków kontraktem małżeńskim, nie bę dzie poczytywana za uczynioną pod warun- AD.."9 F
kiem, przeżycia daruiącego, ieżeli ten waru- . z r..
nek nie iest wyrażony formalnie; i podda-
darowizn. i
1093. Darowizna dóbr przyszłych, albo dóbr teraźnieyszych 1 przyszłych, uczy- niona między małżonkami przez kontrakt
1089. Tues donations faites 4 Pun de ćpoux, dans les termes des articles 1082, 1084 et 1086 ci-dessus,*4deviendront cadu- ques, si le donateur survit A l ćpoux do- nataire et a sa postćritć.
1ogo.'loutes donatious faites aux€póux
ar leur contrat de mariage, seront, lors de Vonverture de la succession du donateur, rćduciibłes a la portion dont la loi lni per- mettait<ie disposer.
CHAPITRE[X.
Des dispositions, entre gpoux,. soit par conirat de mariage ,, soiś pendant le mariage.
1091. Les ćponx pourront; par contrat de mariage, se faire róciproquement, ou Pun des denx a Pautre, telle donation qw'ils jugeront a propos, sous les modifications GI'= kę RAZU| GAŚAC, k
1092."Foute donation entre- vifs de biens presens, faite entre ćpoux par contrat de mariage; ne sera point censće faite sous la condition de survie du donalaire, si eette condition nest formellement exprimće; et elle sera soumise A toutes les regles et for- mes ci- dessus prescrites pour ces sortes de donations.
1083. La donatioń de biens a venir, ou de biens prósens et A venir, faite entrę Epoux par contrat de mariage, soit simple, soit
10g9.
Donationes. alieri ex sponsis factae justa praescripia in axticulis 4082, 1084,
1086, infirmantur, st donator donatario conjugi ejusve kC: is superotserit. ia ] onsis in nuptiali contraciu fiunt, Cum donantis successio de
1090. Donationes, quae sp fertur, reducuntur usque
ad portionem, de qua ex lege disponi potest, si eam'excedant.
CAPU PA
De dispositienibus, quae inter sponsos in cont plia onsi I ź k el unus alteri, iw nuptialibus tabulis quaslibet donationes
1091. Sponsi sibt ęicissim,©
facere possunt, modis servatis, de quibus infra. 1092. Donationes inter vivos bonorum praesentiuum, sub conditione factae,'quod donatarius donanit supersteś fuerit,
ges fiunt„, non-.censentiu" © 4.. nisi id ewpresse declaretur. Jdłae donationes sponsos statutis moderantur.
ractu naptiali vel constante matrimonio finnt.
quae tabulis nuptialibus inter conju-
regulis omnibus superius de donationibus inter
p
1093. Dońationes bonorum futurorum, aut bonorum praesentium. et futurorum, quqe in
ter sporsos in tabulis naptialibus,
sive ab altero tantum, sipe ad inyicem fiunt, zisdem

małżeński, bądź prosta, bądź wzaiemna, poddana będzie. prawidłom ustanowionym rzez dział poprzedzaiący, względem po— dobnych' darowizn, które uczynione im będą przez trzecią osobę; wyiąwszy, Że nie może przeyść dodzieci pochodzących z mał- Żeństwa,*w przypadku zeyścia małżonka obdarowanego; przed małżonkiem daru— iącym. i
1094. Małzonck może, bądź przez kon- trakt małżeński, bądz w: czasie małżeń— stwa, na przypądek, w którymby nie z0= stawił dzieci, ani zstępnych, rozporządzić dla korzyści drugiego małżonka na własność wszystko to, eokglwick mógiby rozporzą dzić dla korzyści„obcego, i prócz tego na używanie przychodów z całości części, którą prawo zabrania rozporządzać z: po— krzywdzeniem dziedziców.
A na przypadek, w którymby małżonek daruiący zostawił dzieci, albo zstępnych, będzię mógł dać drugiemu„małżonkowi, albo czwartą część na własność, a drugą czwartą na używanie przychodów, albo połowę wszystkich dóbr swoich na używa- nie przychodów tylko.
1035. Małoletni nie będzię mógł przez kontrakt małżeński dawać drugiemu mał- żonkowi, bądź darowizną prostą, bądź da— rowizną wzaiemną, tylko z pozwoleniem i obecnością tych wszystkich, których po- zwolenie iest potrzebne do ważności mał- żeństwa iego; i z takićm pozwoleniem nio-
265
róciproque, sera soumise aux regles ćtablies par le chapitre prócódent, a Pegard des do- neuons parcilles qui leur seront faites par un tiers; sauf qiwelle ne sera point trans- missible aux entans issiis du mariage, em cas de dćces de Póćpoux donataire avant Pe poux donateur.
1094. L”ć6poux pourra, soit par contrat de mariage, soit pendant le mariage, pour le cas on il: ne laisserait point d'enfans ni dęscendans, dispostr en Śyeni de lautre ćpoux, cen proprićtć, de tout ce dont ił pourrait disposer en faveur d'un ćtranuger, et, en outre, de Dusufruit de la totalitć de la portion dont la ło! prohibe la disposiliou au prejudice des heritiers.
Fi pour”le cas oń Tepoux donateur lais- serait des enfans ou descendans, il pourra donner 4 Pautre ćpoux, ou un quart en proprićle el un autre quart en usufruit, ou la moitić de tous ses biens en usufruit seule- ment.
1095. Le mineur re pourra, par contrat de mariage, donner a Pautre ćpoux, soit par donaliou simple, soit par donation re- ciproque, quavec le consemtemeni et'*|” as sistance„de cenx dont le conseutement est
reqmis pour la validitć de son mariage; et,
avec ce conseniement, il pourra' donuer.
subjiciuntur regulis, quae pro similibus donationibus ab extraneo eisdem Jactis in praece-
denti capite sancitae sunt.
Kaedem tamen liberis'ex. eo maźrimonio susceptis ron tras
mittuntur, si donańns donatario sponso supervixerit.| 10g4. Sponsus, sięe in nuptialibus tabulis, sive consiante malrimonio, favore alterius
sponsi ,-si liberi ex eodem matriinonio non nascantur, disponere gpotest de proprietate bo- norum, de quibus fayore extranet disponere zpsi liceret; ac praetera eidem relinquere pg- test usuumf uctum totius portionis, de qua in heredum praejudicium disponere lege vetiltum esi. SI pero ex eo mattimonio liberi exstiterint, sponsus sponsn vel quartam proprietatis partem simuląue alierius quartae usumfructum, vel tantummodo usumnfructum dzimidiae bonorum, parlis, jure relinquit.
1095. Sponsus aetate minor, alterius sponsi favore, donatione szmplici aut reciproca disponere nequit, nisi iis assentientibus et praeseniibus, quorum pro nuptiarum ę«aliditate consensus regquiritur; hoc autem accedente;, ea emnia minor donare potest, quqe a spon— so aelale mojore favore sponsae donari permitiuntur,,
1og6. Panationes inter roniuges censtartte n atrimonio factae, licet donationęs inter pi- gos nuncupeniur, quovis tempore repocari possunt.
34

250
Że dawać wszystko to, cokolwiek prawo pozwala małżonkowi pełnoletniemu dawać dła drugiego małżonka.
1096. Wszelkie« darowizny uczynione między małżonkami w czasie małżeństwa, chociażby miały nazwisko darowizn mię— dzy żyiącemi. będą zawsze odwołalne.
Zona odwołać ie może, nie maiąc na to upoważnienia, ani od męża, ani od sądu.
Darowizny takie'odwołanemi nie będą przez przybycie dziecięcia.
1097. Małżonkowie w czasiemałżeństwa, nie mogą sobie czynić, ani przez akt mię— dzy żyiącemi, ami przez testament zadney wzaiemnćy i zobopólnćy darowizny, przez ieden i tenże sam akt.
1098. Mężczyzna lub niewiasta, który maiąc dzieci z innego łoża, zawrze drugie lub następne małżeństwo, nie może dawać nowemu swemu małżońkowi, tylko część dziecięcia prawego, naymnićy biorącego; a w żadnym przypadku darowizny takie nie mogą przenosić czwarićy dóbr części:
1099. Małżonkowie nie mogą sobie da- wać uboeznie więcćy nad to, co im iest po- zwolone przez powyższe urządzenia.
„Każda darowizna ukryta, albo osobom podłożonym uczyniona, nieważna bę dzie.
1100. Poczytywane będą ża uczyńione podłożonym osobom, darowizny Z małżonków dzieciom, albo* iednemu z dzieci drugiego małżonka, pochodzących
tout ce que la loi permet a Pepoux majent de donner a Dautre conjoint.*
1096. Toutes donations faites entre ćpoux pendans, le mariage, quoique qualifićes en- tre-vifs, seront toujours revocables.
La róvocation pourra óGtre faite par la femme, sans y ćtre auiorisće par le mari ni par justice.
Ces donalions ne seront pomi róvoqućes par la snrvenanee denfans.
1097. Les ćpoux ne pourrońt, pendant le mariage, se faire, ni par acle entremvifs, ni par testament, aucune donation mutuelle et róciproqne par un seul et mćme acie.
1098. L?homme ou la femme qui, ayant des enfans d'un autre lit, contraciera um second ou subsćquent mariage, ne pourra donner a son nouvel ćpoux qu'une part d'enfant legilime le moins prenant, et sans que, dans aucun cas, ces donations puissent excćder:le quart des biens.
1099. lies ćpoux ne pourront se donner indireciement au-dela de ce qm leur est permis /par les dispositions cl- dessus.
Toute donation, ou dóguisće, ou faiie a personnes inierposćes, sera nulle.
1100. Seront róputćes faites a-personnes interposćes, les donations de Pun des ćpoux aux enfans ou 4 un des enfans de Pautre ćpoux issus d'un autre mariage, et celles
Revocatio ab uxore fiert potest, nec marito nec judice auctorante.
Ob superęenientiam liberorum donationes praedietae non repocantur.
1097. Mułud inter conjug'es et reczproca donałio nec inter ęivos, mec tęstamento, Cor stante matrimonio; uno eodemque actu fiert potest.
1098. SZ, ex priore matrimonio procreatis liberis, wir vel uxor ad secunda aut ulteriora pota convolaverit, nopo conjugi pltis relinquere nequit, quam sit portio minima, quae le— gitimo filio obyenire possel; tła tamen, ut nunquam donationes hae quadrantem bonorum
excedant.
1099. Sponsi indirecie sibi inyicem donare negueunt ultra id, quod superius eisdem pers mittitur. Donationes vel simulatae, vel per interpositam personain factae, nullae sunt. 1100. Donatignes per interpositas personas factae censentur, quoties a conjuge fiunt filio vel filiis, quos alter conjux ex praecedenti matrimonio susceperit, vel quae fiunt cognatis alterius conjugis ,. quorum hic jam donationis actu heres praesumius sit, licet idem cogna=
to donatario mon superyixwerit.

207
z innego małżeństwa, i darowizny ucży—| faites par le donateur aux parens dont Pau- nione przeż daruiącego krewnym, po któ-; tre ćpoux sera hćritier presomptif au jour rych drugi małżonek miany będzie za nay—| de la donation, encore que ce dernier n ait bliższego dziedzica w dzień darowizny,| point śuryćcn.a son parent donataire, choćby nawet ten ostatni nie przeżył kre- wnego swego obdarowanego,
STRDPU WOCHE TITRE IL
O kontraktach, albo zobowią-| Des contrats ou des obliugations zaniach umownych w ogólności.|- conventionnelles en generał.
e DZT. Ak sl. CHAPITRE PREMIER.
Rozporgądzenia wstępne. Dispositions preliminatres.
1101. Kontrakt iest umowa, przez którą 1101. lie contrat est une convention par iedma lub kilka osób obowiązują się wzglę| laquelle uue ou plusieurs personnes sobli- dem iednóy, lub kilku innych osób, do| gent, envers une ou plusieurs autres, 4 dania, uczynienia, lub nie uczynienia ia-| donner, a faire-ou A ne pas faire quelque kićy rzeczy. chose.
1102. Kontrakt iest synallagmatyczny, czy- 1102. Ie contrat est synallagmafique ou li dwustronny, gdy kontrakiuiący„obowią-| bzłatćrał, lorsque les contractans s'obligent zmią się nawzaiem iedni względem drugich.| rćciproquemeni les uns envers les autres.
1103. Jest tednostronny, kiedy jedna lub 1103. Il est wnzlatćral lorsgqu'une ou plu- kilka osób zobowiązane są względem ie-| sieurs personnes sont obligćes envers une ou dnćy, lub kilku innych, które ze swóy| plusieurs autres, sans que de la part de ces strony Żadnego obowiązku nie zaciągaią na| dernieres il y ait d'engagemeni. siebie.
1104. Jest zamienny, gdy każda ze stron 1104. Il est cormmutatif, lorsque chacune podeymuie się dadż, albo uczynić rzecz ia-| des parties s'engage a douner ou A faire une
PEEDEUP"IIE
De contiractibus, seu de obligationibus in genere,-quae ex conveń- żione proveniuni.
CZEBDTSE
Disposiliones generales.
1101. Contractus est conveniio, ga unus vel plures se obligani favore unius vel plurium, ad aliquid dandum, faciendum cel non faciendum.: 1102. Contractus est synallagmaticus seu bilateralis, cum contrahentes se invicem oblygant. 1103. Unilateralis esź, cum unus vel plures se eblzgant erga unum vęel plures, quin hi oblrgentur. k 1104. Commutativus est, cum quisque ex contrahentibus se obligat ad aliquid dandum el faciendum, tanquam aequipollens ejus, quod ipsi datur, vel 8 gradia fit.

208
ką, która iest uważana za wyrównywalącą temu, co druga strona daie, albo czyni dla nicy.
Skoro to wyrównanie zależy na przemia— nach zysku lub straty, dla każdćy stro- ny, podług wypadku niepewuego, koutrakt nazywa się losowy.
1105. Kontrakt iest dobroczynny, w któ rym iedna ze stron udziela drugićy korzyść zupełnie darmą.
1106. Kontrakt pod tytułem uczążałącym, iest ten, który poddąie każdą slrónę do da- nia lab uczynienia iakićy rzeczy.
1107. Kontrakty, czyli maią nazwisko właściwe, czyli go nie maią, poddane są prawidłom ogólnym, które są przedmio- tem. ninieyszego tytulu.
Szczególne prawidła na kontrakty pewne, ustanowione są pod tytułami tyczącemi. się każdego z nich; a prawidła szczególne kon- traktom handlowym uslanowione są przez prawa ściągalące się do handlu.
DZIAŁ II
O istotnych warunkach do ważności umów.
1108. Cztery są warunki istotne do wa- źności umowy:
Zezwolenie osoby, która się zobowię- zuie;
Zdatność ićy do kontraktowania;
chose qui est regardće comme Pćquivalent de ce qu'on lui donne, ou de ce qu'on fait pour elle.
Lorsque Pequivalent consiste dans la chance da gain ou de perte pour chacune des parties, d'apres un ćvćnemeut iucertain, le contrat est aleatotre.
1105. Le coutrat de bienfaisance est celui dans leqnel Pune des partits proeure a lau- tre un avaulage purement gratnit.
1106. Lie contrat a żitre onećreux est celui qui assnjetlit chacune des parties a donner ou 4 faire quslque chose.
1107. Les contrats, soit qwils aient une dónomination propre, soit quils nen aient pas, sont soumis a des regles gónćrales, qui sont Pobjet du present tilre.
Les regles particulicres a certains con- drats sout ćtablies sous les titres relatifs a chacun denx; et les regłes particulieres anx transaclions comimerciales sont€tablies par les lois relatives au commerce.
CHAPITRE II.
Des conditions essentielles pour la validite des conyentions.
1108. Quatre condilions sónt essentielles pour la validiić d'une conveniion:
| Sa capuciić des contracter;
Quoties id, quod uti aequipollens datur vel efficitur, uniuscujusgue contraheńtium re spectu inter lucrum et danuium Juciuat, tanquam pencdens ab incerto eventu, conżractes
alcatorius esł.
1105. Contractus beneficus est, si alter ew contrahentibus alieri lucrum tribuut ex mera
liberalitatę.
1106. Contractus gnerosus est, per quem singuli contrahentes obligantur ad aliquiddan-
dum vel. facieńdum.
1107 Contractus, sive nominali sięe tnnominatt sint, regulis generalibus subjiciuntur;
de guibus hoc titulo agitur.
Regulae quibusdam contractibus peculiares sub eorum titulis statuuntur, et quae in spe- cie comunerciales coniractus resgiciunt, comunercii legibus praefinitae. sunt,
GAPU,T, LL
De conditionibus, quae ad validitatem conyentionum essentialiter reqniruntar.
1108. Ad validitatem conventionis quatuor conditiones esseriiales sunt:
Consensus ejits, qui se obligać; Contraltendi capacitas;
Le conseniejnent de la partie qui sobligez

Przedmiot pewny, który składa rzecz zo-|
bowiązania, Przyczyna gódziwa w zobowiązaniu.
OppziaŁ IL.
O cezwoleni u.
1109. Nie iest zezwolenie ważnćm, jeże- ti dane było tylko przez omyłkę, albo wymuszo:1e gwałtem, albo otrzymane przez podstęp,
1110. Qmyłka słaie się przyczyną nieęwa-
Żności umowy tylko w ten czas, gdy pa-.
da na samę istotę rzeczy, która tćy umowy iest przedmiotem.* 4
Nie-est przyczyną nieważności, gdy pa- da na osobę tylko, z którą iest zamiar kon- traktowania, chybaby wzgląd na tę osobę był celnieyszą przyczyną do umowy.
1111. Gwałt-używany przeciw temu, któ- ry zaciąga zobowiązanie, test przyczyną nieważności, choćby nawet używany był przez trzecią osobę, inną nad tę, dla któ- rćy korzyści umowa lest czyniona.
1112. W'ten czas iest gwałt, gdy takićy iest nalury, Że czyni wrażenie osóbie rozsądney, i może ią natchsiąć boiażnią wystawienia osoby swolćy, albo maiątkn swego na szkodę znaczrią i obecną..
Ma się wzgłąd w tćy rzęczy na wiek, płeć i stan osób.
mz Z.
204
Un objet certain qui forme la maliere de Pengagement:; Une cause licite dans Pobligation.
SECTLON I.
Du ceonsentement.
1109. Il n'y a point de consentement va— lable, si le consen'ement n%a 6ćtć donać que par errcur, on sil a ćtć extorquć par vio- leiice ou sarpris par dol.
1110. I/erreur n”est une cause de nullitć de la convenlion que lorsqwelle tombe sur la substance mćme de la'chose qui en est Pobjet.|
Elle n'est point nue cause de nallite, lors- qwelle ne tombe que sur la personhe avec laquelle on a intention de contracter, a moins que la consideration de cette per- sonne ne soit la cause principałe de la con- vention. 5
1il1. La violence exercóe eontre celui qui a contractć Pobligalion, est une cause de nullitć, encore qwelle ait ćtć exercće par un liers autre que celni au profit duquel la convention a ćtć faite.
,1112. Il y a violence, lorsquelle est de nature a faire Impression sur une personne raisonnable, et quelle peut lui inspirer la crainie d'exposer sa personne ou sa fortune a un mal considćrable et prósent.
On a ćgard, en cette maliere, a Page, au sexe et a la condition des personnes.
Res certa, quae sit objecium obligationis;
Justa obligalionis causa.
SEKEWIO, Ł
De consensu.
1109.(onsensus inefficax est ubi error, eel dolus, vel vis, interyenerit. 1110. Error conyentionemm non infirmat, nisi rei, circa quam ea ęersatur, substantiam
a[ficiat.
Si error personam tantum respiciat
, cum qua contrahendi mens esł, nullam eonęentio—
nem non reddit, nisi tpsa persona potissima contrahendi causa_fiterit. 1111. Fisin cum adhibita, qui se obligawit, conęentionem infirmat, etiamsi ab alie
adhibita, quam ab eo, cujus fagore conęventum est. 1ii2. //is adest, cum ea talis est, ut viri constantis animum percellere, et ipsi rmetum
incutere possit„ ne ejuś persona vel bona pergrawe et imminens capiant detrimentum:. Alac in re aelatis, sexus et personaruim coudiłionis ratio kabenda est.
<

270
1113. Gwałt przyczyną iest nieważności| kontraktu, nie tylko w ten czas, kiedy jest używany przeciw stronie kontrakiuią- cey, ale nawet 1 w ten czas, gdy iest uży- wany przeciw ićy mężowi, albo żonie, prze- ciw zstępnym albo wstępnym strony.
1114. Sama tylko bołaźń z uszanowania pochodząca względem Oyca, matki, albo innego wstępnego, gdy gwałt używanym
nie był, mie jest dostateczną do nieuwa- żnienia kontraktu.
1115. Nie może_-bydź więcćy, zaskarża- nym z przyczyny gwałlu kontrakt, gdy po ustaniu gwałtu potwierdzonym został, bądz wyrażnie, bądź niewyraźnie, bądź przez dożwolenie uplynienia. czasu oznaczonego prawem na powrócenie do pierwszego stanu.
1116. Podstęp iest przyczyną niewaźno- ści umowy, skoro sposoby kręte. używane od iednćy slrony takiemi są, iż się z nich oczywiście pokazuie, że bez tych sposo- bów druga strona nie byłaby zawierała umowy.
Domniemanie w tey rzeczy nie ma miey- sca, dowodów potrzeba.
1117. Umowa zawarta przez omyłkę, gwałt albo podstęp, nie slaie się nieważną samem przez się prawem, daie jylko miey- sce sprawie 0 nieważność, albo 0 zerwanie w przypadkach, i sposobem wyłożonym w oddziale siodmym działu V. ninieyszego tytułn.
* 1118. Ukrzywdzenie psuie umowy w pe-
wnych tylko kontraktach, albo względem
1113. Ia violence est une cause: de nul-- litć du contrat, non-seulement lorsqu'elle a ćtć exercće sur la: partie contractante, mais encore lorsqw elle la ćtć sur son epoux. ou sur son ćpouse, sur ses descęndans ou ses ascendans.
1114. La seule crainte rćvćrentielle en- vers le pere, la mere, ou autre ascendant, sans qu'il y ait eu de violence exercćc, ne suffit point pour annuler le contrat.
11i5. Un contrat ne peut plns etre atta- quć pour cause de yviolence, si, depuis que la violence a cessć,. ce contrat a€tć ap- prouvć, soit expressćment, soit tacitement; soit en laissant passer le temps de la resti— tulion fixć par la loi.
1116, Łe dol est une cause de nullitć de la convention, lorsque les manoenuvres pra- tiqućes par Dune des parties sont telles, qwil est ćvident que, sans ces manoeuvres, Pautre partie maurait pas contractć,
Il ne se prćsume pas, et doit€tre prouvć.
1117. La convenlion contractće par er- reur, violence ou dol, nest point nulle de plein droit; elle donne seulenzent licu 4 une action en nudlitć ou en rescision, dans les cas. et de la maniere expliqućs a la section VII du chapitre V du present litre.
1118. La lósion ne vicie les conventions que dans certains contrats ou a lógard de
1113. Fis contractum infirmat, nedum si alterutri ex contrahentibus, oerum etiam si ejus piro, vel uxori, vel descendentibus aut ascendentibus, sit illata. 1114. Solus metus reperentialis erga patrem, matrem, ceterosque ascendenies, nisi vis
znteręenerit, contractum non infir mat.
1115. Contractus de vt amplius argut nequit, si, postquam pis abfuerit, ipsż vel expres= sa vel tacita ratihabitio accesserit, pel st teinporis spatium, lege ad restitutionem in inte-
grum praefinitum, elapsum sit.
1116. Dolus contrastum infirmat, cum malae artes adhibitae ab uno ex contraheniibus tales fuere, ut, ipsis amotis, alter pro certo non contrascissel.
Dolus non praesumilur, sed probari debet. 1117. Conyentio errore, aut gł, ant doło, z
nita non est ipso jure nulla; locum dumtaxat
praebel actioni de nullitate, aut reścissoriae, cąsibus et modis, uł infra, sectione FII ca-
pite huius tituli, expłicabitur.
1118. Zaesione rom omnes cenyenliones vitiantur, sed m quibusdam tantummodo con= żraczibus, et quarumdam personarum iuiuitu, uł praedicta sechione demonstrabitur.
07 m zr

OKE TĄ
pewnych osób, iak to będzie wyłożone w tymże samym oddziale.
1119. Nie można w ogólności w wła:
snem imieniu obowiązywać siebie, ani przyymować zobowiązania innych w wła- snem imieniu, tylko dla samego siebie.
1120. Jednakże można zobowiązać się za kogo trzeciego, przyrzekaiąc iego czyn; zachowuie się poszukiwanie wynagrodze nia na tym co się tak zobowiązał, albo na tym, który przyrzekł wyrobić potwier- dzenie, ieżeli trzeci obowiązku'zaciągnięte- go tym sposobem dotrzymać nie chce.
1121. Można także zobowiązać kogo na korzyść trzeciego, gdy taki iest warunek układu, który się czyni dla samego siebie, albo darowizny, którą się czyni innemu. Kto taki układ zawarł, odwołać go nie może, ieżeli trzeci oświadczył,. że chce z niego korzystać.
1122. Poczytuie się, że test zawarty układ dla siebie samego 1 dziedziców swolch, i maiących prawo, ieżeli przeciwne zna- czenie wyrażone nie iest, albo nie wypły— wa z natury umowy.
OppziaŁ IL
O zdatności stron kontrałtuiących. 1123. Każda osoba może kontraktować, ieżeli nie ięst uznana za niezdatną przez prawo. 1124.- Niezdatnemi są do kontraktowania: Małoletni;
Bozwłasnowolni:;
271
certaines personnes, ainsi qwil sera expli- que en la móme section.
1119. On'ne peut, en gćnćral, s'engager ni_stipuler en son propre nom, que póur se1-móme.
1120. Nćanmoins on peuł se porter fort pour un tiers, en promettant le fail de ce- lui-ci; sauf Dindemnitć contre cclui qui s'est porte fort, ou qui a promis de faire ratifier, si le trers refuse de tenir Pengage— ment.
1121. On peut pareillemenut stipuler au profit d'un tiers, lorsque telle est la condi- tion dune stipulation que Pon fait pour soi- móme ou dune donalion que Pon fait a un autre./ Celui qui a fait cette stipulation, ne peut plus la revoquer, si le tiers a dćclarć vouloir en profiter.
1122: On est censć avoir stipulć pour soi et pour ses hóritiers et ayant-cause, a moins que le contraire ne soit exprimć ou ne rć- sulte de la-nature de la convention.
SECTION II.
De la capacite des parties contractantes.
1125. Toute personne peut contracter, si elle nen est pas dćclaree incapable par la loi.
1124, Lies incapables de contracter sont:
Les mineurs;
Ives interdits;
1119. Generaliter nemo proprio nomine, nisi pro semetipso, oblzgari aut stipulari potest. 1120. Nihiloninus aliquis se pro alio obligare potest, hujus factum promittendo, salvo jwre ad id, quod interest, erga euim, qui se oblzgavit, quiye alium ratum habiturum pro-
rnisit, st hic oblrgationem implere detrectet.
1121. Sżipulari pariter potest in alterius utilitatem, si id velit corditio stipulationis, quae pro se ipso initur, vel donationis alteri factae. Qui hanc stipulationem iniit, eam ampli- us repocare nequit, si is, cujus interest, eadem se frui oelle declaraverit:
1122. Szipułationem tquisque censetur pro se suisque heredibus vel causam habentibus iniisse, nisi aliter expresse fuerit conęentum, vel nisi secus exigat contracius: natura.
Secw to IL
"De contrahentium capacitate. a123. Quilibet contraliere potest, nisi lege uicapax declaretur,
1124. Incapaces conirahendi sunt: MMinores;
Bonis interdicti;
my

Mężatki w przypadkach w prawie wyra- Łonych;;; Iogóluie wszyscy ci, klórym prawo za
_ broniło pewnych kontraktów.
1125. Małoletni, bezwłasnowolni i mę batki, mogą zaskarzać zobowiązania swoie z przyczyny niezdałności w tych tylko' przypadkach, które prawo przewidziało.
Osoby do zaciągania obowiązków zdatne, nie mogą przywodzić przeciw zobowiąza- piu małoletniego, bezwła- snowolnego, albo mężaiki, z któremi za- warły kontrakt.
ODDZIAŁ IIL
"Q przedmiocie i rzeczy kontraktów.
1126. Każdy kontrakt ma za przedmiot rzecz, którą iedna strona obowięzuie się dadż, albo iedna strona obowięzuie się uczynić, lub nie uczynic. ©4127. Proste używanie, albo prosle po- siadanie iakiey rzeczy, może bydz równie, jak rzecz sama przedmiotem kontraktu.
1123. Te tylko rzeczy mogą bydź przed— miotem umów, które służą do zamian.
a
1129. Potrzeba, aby zobowiązanie miało za przedmiot rzecz oznaczoną, przynay= muićy co do swego gatunku.
Ilość rzeczy imoże bydz niepewna, byle by oznaczoną bydz mogła póznicy.
1130. Rzeczy przyszłe mogą bydź przed- miotem zobowiązania.
Les femmes marićes, dans les cas expri- mćs par la loi;
Et gónćralement tous ceux.a qui la loi a interdit certains contrats.
1125. lie mineur, Pinterdit. eb la femme mariće ne penvent ałflaquer, pour cause d'imcapacitć, leurś engagemens, que dans les cas.próvus par la loi.
Les persozmes capables de s'engager ne
eutent opposer Vincapacitć da mineur, de Hinterdić ou.de la ferame mariće, avec qui elles ont contracte
Ś adamo III.
De Pobjet et de la matiere des contrate.
1126. Tout contrat apour objet une chose
qu'unc partie soblige a dónner, ou quune partie s'oblige A faire ou a ne pas falre.
Frazy DIE R usage ou la simple pos- session d'une chose peut€tre, ,comme la chose meme, Pobjet du contrat.
1128. II ny a que les choses qui sont dans le commerce qui puissent tre l”objet des conventionus.
1129. Il faut que Pobligation ait pour ob- jet une chose au moins dćtermiuće quant a son espece.
La quotiić de ła chose pent 6ćtre incer- taine, ponryu quelle puisse 8tre dćlerminće.
1130. lies choses futures peuvent€tre Pobjet d'une obligation.
=
Nuptae, 1
Ę, za Jh, SE n cassibus jure praejtnitis;
Et generaliter omnes, qui a quibusdam contraciibus lege prohibeńtur,
1125. Minores, bonis interdielt,„muptae, proprias oblzgationes iucapacitatius causa oppugnare nequeunt, nist ti casibis jure praeętsis.||
Contrahendi capaces imcapacialem, interdictorum, nuptarum, quibuscurm
contraxeruni, objicere nequeurit.
SmsCTLO AI
De objecto ct materia contractuum. 1126. Cres'uscumque tontractus objectum aliqua res est, quam, vel se traditurum, oel fa-
oturum, aut non, gutLspram promattit.
1127. Simplew ret usuś, vel possessio, aeque ac ipsa res, coniracłus obiectum constilu-
ere potest,
1125. De rebus tantum, quae in commercio sunt, eontraht potest.
'o> pr/» 1129. Obligatio rem cerlam, saltem: qiwad spec
em, respicere debet: ejusdem rei-qttah-
titas incerta esse polest, durmumodo certa in posterum fieri queat.
1130. Res futurae obligationis objecium esse possuni.
mmstueoc> serwis"rok

| ||
Nie można iednak zrzekać się spadku nie- otworzonego, ani Żadnego czynić układu względem podobnego spadku, choćby na- wet z zezwoleniem lego, po kim spadck
takiego układu byłby przedmiotem.
ODDZIAŁ VW,
_'Oprzyczynie 1151. Zobowiązanie bez przyczyny, albo dla przyczyny fałszywćy, lub dla przyczy-
ny niegodziwćy, żadnego skutku mieć nie
moze.
1132. Ważna iest umową, chociaż przy czynia ićy wyrażoną nie iest.
1133. Niegodziwa iest przyczyna, gdy iest zabroniona prawem; gdy iest przeci—
wia dobrym obyczaiomm, albo porządkowi publicznemu.
DZIAŁ IIL
O skutkach zobowiązań.
OBDZŻ IA Ł 1
Urządzenia ogólne. 1134. Umowy prawnie zawarte słaią się prawem dla tych, którzy ie uczynili.
Nie mogą bydź odwołane, tylko za zo-|
bopólnćm ich zezwoleniem, i dla przyczyn które prawo upoważnia.
Wykonywane bydź powinny dobrą wiarą.
275
On ne peut cependant renoncer ź4 une succession non ouverte, ni faire aucune sti-- pulation sur une pareille succession, meme avec le conseniement de celui de la succes— sion duquel il s'agit.
SECTIroN IV.
De la cause
1131. L'obligation sans cause, ou sur une fausse cause, 0u sur une cause illicite, ne peut avoir aucun effect.
1132. La conveniion n'est pas moins va lable, quoique la cause n'en soit pas expri- me.
1155. La cause est illicitie, quand elle est prohibće par la loi, quand elle est contraire aux bonnes moeurs ou 4 Pordre public,
CHAPITRE III De Peffet des obligations.
SECTION' I.
Disposilions gćnćrales. 1134. Lies conventions lćgalement formćes tiennent lieu de loi a ceux qui les ont faites. Elles ne peuvent ótre rćvoqućes que de leur consentement mutuel, ou pour les cau- ses que la loi autorise. Elles doivent tre exócutćes de bonne foi.
„Altamen hereditati nondum delatae renunciari non potest, neque pactionem de żpsa li- ceł usire, eliamsi consejisus accedat illius, de cujus successione agiiur.
SEC RIO FV. „De causa obligationum. i 1131. Oblzgatio sine causa, aut ex falsa, aut ew illicita, nullum parit effectum. 1132. Conventio aeque valida est, causa licet non expressa. a WW 1135. Illicita causa est, si lege prohibeatur, si bonis moribus aut publicae disciplinae
adversetur.
AP UT. IPL De effectibus obligationum,
SBc mao 1 Dispositiones generales. 1:34. Concventiones legi!imae contrahentibuś legis loco sunt: rescindi nequeunt, nisi mite tuo eorum consensu, vel ob causas lege sancitas; eaedem bona fide- implendae sunt,

1135. Umowy obowiężuią nie tylko do tego, co w, nich wyrażone, ale tez ieszcze i do tego wszystkiego, cokolwiek z natnry
zobowiązania podług słuszności, zwyczalu
i prawa wypływa. OppziaŁ II.
O zobowiązaniu dania.
1136. Zobowiązanie dania pociąga za so- bą zobowiązanie wydania rzeczy, iićy za- chowania aż do wydania, pod karą wyna- grodzenia szkód i straconych zysków wie- rzycielowi.
1137. Obowiązek: czuwania nad zachowa niem rzeczy, bądź gdy umowa maza przed miot użytek iednćy tylko strony, bądź gdy idzie o użytek wspólny,-wymaga po obo- wiązanym do czuwania, ażeby wszystkich starań przykładał, iako dobry oyciec fa- mili.
Obowiązek ten jest więcćy lub mnićy rozciągły, co się tyczy pewnych kontra— któw, których skutki w tym względzie, wyłożone;są pod stósownemi tytułami.
1138. Zobowiązanie wydania rzeczy iest zupełne, przez samo zezwolenie stron kon= traktujących.
Czyni wierzyciela właścicielem, i wysta— wia rzecz na iego niebezpieczeństwo od chwi- li, w którey wydaną mu bydź powinna, choćby nawet oddanie nie nastąpiło, byle by z wydaniem nie opożniał się„dłużnik, bo w tym przypadku rzecz na iego niebez- pieczenstwo pozostaie.
1135. lies conventions obligent non-seu- lement a ce qui y est exprimć, mais encore a.toutes les suites que Dequiić, Pusage ou la loi donnent a Vobligation d'aprts sa na- ture.
SEcTIoN IL
De Pobligation de donner.
1136. I obligation-de donner cmporte celle de livrer la chose et de la conserver jasqua la livraison, A peine de dommages et intćrets envers le crćancier.
1137. obligation de weiller A la conser=
vation de la chose, soit que la conveniion
nait pour objet que Putiłitć de Pune des parties, soit quelle ait pour objet*leur utilitić commune, soumet celui qui en est chargć A y apporter tons les soins d'un bon pere de famille.
Cette obligation: est plus ou. moins ćien- due relativement a certains contrats, dont les effets, a cet Egard, sont expliques sons les titres qui les concernent.
1138. L/obligation de livrer la chose est parfaite par le seul consentement des parties cońtractantes.
Elle rend le crćancier proprićtaire et met la chose A ses risques des Pinstant ou elle'a dń ćtre livrće, encore que la tradition nen ait point etć faile, a moins que le debiteur ne soit en demenure de la livrer; auquel cas la chose reste- aux risques de ce dernier.
1135. Conventiones obstringunt nedum ad-id, quod declaratum est, perum eliam ad eetera, quae uequitas, consueludo aut lex obligaiioni, juxla ejus naluram, necessario
tribuunt.
Sm cfirzo w 1 E De obligatione dandi. 1136. Obligationi dandi altera inest rem tradendi, eamque ad traditionem usque ser pandi, sub paena damna et ejus<quod znteresć, creditori praestazdi. I. 1137. Obdigatio ret seręandae omnem posiulat diligentiam, qua prudens pater familias uti solet, sive unius, sive omnium:contrahentium utilitatem oencentio respierał.
Fis hujusmodi obligationi
s major in quibusdam contractibus, vel minor est, et ejus efje-
cius hac de re singulis illorum titulis ewplicantur.
1138.! Ex eadem obligatione creditor rei
)bligatio rei tradendae solo contrahentium consensu perficitur dominus efficitur, et kujus periculum in eum. transić
statirm, ac deberi coepit, esti nondum tradila fuerit, nisi debior in mord sit; tune
etenim illum ret periculum manet,
H | h |

1239. Dłużnik winien iest opóznienia, bądż przez wezwanie, bądź przez inny akt podobny, bądź przez sam skutek umowy, skoro. w niśy wyrażono będzie, że żadnc- go aktu nie potrzeba, i samo wyyście czasu oznaczonego,;czyni dłużnika winnym opó- znienia.
1140. Skutki obowiązku dania, albo wy- dania nieruchomości, urządzone są w tytu- le.o Przedaży, i w tytule o Przywilezach ź PmożEaacić
1141. Jeżeli rzecz, względem którey da- nia albo wydania dwóm osobom następnie zaszedł obowiązek, iest ruchoma zupełnie, ta ze dwóch osób ma pierwszeństwo, i po— zostaie właściciclką, która wprowadzona była w rzeczywiste tćy rzeczy posiada- nie, choćby data tytauła tey osoby późniey— szą była, byleby jednak posiadanie w do- brey było wierze.
OppziaŁ IIL
O zobowiązaniu. czynienia, lub nieczynienia.
1142, Każde zobowiązanie czynienia lub nieczynienia, rozwięzuje się przez wyna- grodzenie szkód i straconych zysków, gdy go dłużnik nie wykonywa.
1143, Jednakże wierzyciel ma prawo wy- magać, aby to„zepsute było, co zrobiono przez wykroczenie przeciw obowiązkowi; i może zyskać upoważnienie, aby to. sam
275
1139. Le debiteur est constiluć ęn demóu- re, soit par une sommation ou par autre aele ćquivalent, soit par Peffet delaconven- tion, dorsqu'elle porte que, sans qwil soit besoin dacie et par la scule ćchćance duter- me, le dćbiteur sera en demeure.
1140. Les effets de Pobligation de donner ou de livrer un immeuble, sont rćglós au litre de la penie et au titre des privileges et hypotheques,
1141. Si la chose qwon s'est obligć de donner ou de livrer a deux personnes suc— cessiyement, est purement mobiliere,* celle des deux qui en a ćtć mise en possession rć— elle est prófćrće et en demeure proprićtalre, encorę que son tilre sołt postćrieur en date, pod toutefois que la possession soil da oonne fol.
SECTION IIL
De Pobligation de faire ou de ne pas faire,
1142. Toute obligation de faire on de ne pas faire se rćsout en-dommages et intćróts, en cas dinexćcution de'la part du debitenr.
1143. Neanmoins le crćancier a le droit de demander qne ce gui aurait ćtć fait par contraventioń' a Pengagement, soit dćtruil; et il peut se faire autoriser a le dźtrnire aux
1139. Debiżor in mora constituitur, sive vocatione in jus, aut alio ejucdem indolis actu, stipe conyentLOnLS, effectu, sz pacitum fuerit, uł, convento tempore elapso, statim ciebitor,.
absque interpellatione, moram.
1140. Effectus obligationis dandi vel tradendi tmmobilia regulis subjiciuniur, de quibus
in titulis de venditione, de privilegiis et hypothecis. 1141. SI rem mobzlem duobus successice se quis dono
fuerit, ille, cui reapse ea res tradita est, si in bona fide sit, praefertur, ac rei propriela-
tem nasciscitur, etsi titulus, cui innititur, posterior sit terupore.
S(E561A10 TRL
De obligatione faciendi vel non.
1142. Quaevis obligatio faciendi vel non, si a debitore minime impleatur, in obligati- orem vertitur soloendi damna et td, quod tnierest.
1143. Creditori tamen jus est, petendi, ut, quod adversus obligationem factum est, de- siruatur; et ilu inypezsis debitoris destruendi faculiatem tmpetrare potest, salvo jure da-
mnorum et ejus, quod interest, si res postułet.
%
daturum vel traditurum stipulatus

276
zepsuł kosziem dlużnika, zachowuiąc na— grodzenie szkód i straconych zysków, ieżeli wypada. a
1144. Na przypadek niewykonania, mo- że bydź także upoważnionym wierzyciel, aby sam wykonał zobowiązanie kosztem dlużnika.
1145. Jeżeli zobowiązanie iest nie czyhie- mia, wykraczaiący przeciw zobowiązaniu powiiien wynagrodzić szkody ji stracone zyski przez to samo że wykroczył.
OppzraŁ IV.
O szłkodach i straconych: zyskach wynika- iących z niewykonania zobowiązań
1146. Należy się wynagrodzenie szkód i straconych zysków w tenczas tylko, gdy dłużnik opoznił się w dopełnieniu zobo— wiązania swego, albo, gdy rzecz, którą dłużnik zobowiązał się dadz, albo uczynić, w pewnym tylko czasie mogła bydź daną, lub uczynioną, a dozwolił, aby ten czas upłynął.
1147. Skazany iest dłużnik, ieżeli to wy- pada, na zapłacenie szkód i straconych zy- sków, bądź z powodu niewykonanego zo- bowiązania, bądź: z otródłci opóźnienia w wykonanin; w każdym razie, gdy się nie usprawiedliwia, Że niewykonanie po- chodzi z obcćy przyczyny, która przyczy” taną mu bydź nie może, choćby nawet zla wiara ze strony iego bynaymnićy nie zachodziła.
| dćpens du debitenx, sans prćjudice des dóm. mages et intćrets, s'il y a lieu.
1144. Le erćancier peut aussi, en cas dinexćcution, ćtre autorisć A faire exócu= ter lui- mćme Pobligation aux d€pens du- dćbitenr.
1145. Si Vobligation est de ne pas faire, celut qui y contrevient doit les dommages et intćróts par le seul fait de la cotravention.
"-"SEGTTON'IV.
Des dommages et ihtórets resullant de Vine- xćcution de Doblzgation.
1146. Lies dommages et interets ne sont dus que lorsque le debiteur est en demeure de remplir son obligation, exceptć nćanmo- ins lorsque la chose que le debiteur s'€tait obligć de donner ou de faire, ne ponvait ćtre donnće ou faile que dans un cerlain temps qu'il a laissć passer.
1147. Le dóbitenv est condamnć, sil y a lieu, au paiement de' dommages et intćrets, soit a raison de Pinexecntion de Pobliga— tion, soit a raison du retard dans Pexecu- tion, tontes les foiś qu'il ne justifie pas que Finexecution provieńt d'une cause ćtrange— re qui ne peut luióćtre imputóe, encóre quil ny ait aucune manvaise foi de sa part.
=
1144. Obligatione non impleta, creditori potestas quoque źribui potest, eandem adim-
plendi sumtibus debitoris.
1145. Si obligatio est non faciendi, qui cóntra eam comamitlit, omnia damna et id, quod . interest, ob solam pacti ęiolatioriem sarcire tenetur.
SEcrio.-IV.
De damnis; et de e0, quod interest
, ex causa non impletae obligatiońis.
1146. Damna et id, quod interest, debentur, si debitor in mora fuerit obligationem implendi, cel cum res conventa nec tradi nec fieri potuit, nisi quodam praefinito tempo-
ris spatio, quod debitor elabi passus est.
1147. Debitor ad damna et ad id, quod interest, si locus est, tenetur, sive obligatio-
ńem non impleverit, siye implere distulerit
, etsi ab. eo mala fides absit, nisi id esterna
causa, quae ipsius culpae imputart non possił, epenisse probet.
=

1148. Nie masz mieysca do rachowania szkód i straconych zysków, skoro dłużnik przez skatek większóy mocy, albo losówe- go przypadku; przeszkodzony był do da- nia, albo uczynienia tego, do czego się zo- bowiązał, albo to uczyni, co mu zabro- nione było.
114g. Szkody i stracone zyski nałeżące się wierzycielowi, są w ogólności, strata, któ- rą poniósł, 1 zysk kiórego pozbawiony, oprócz poniższych wy iąlków 1 ograniczen.
1150. Takich tylko szkód i straconych zysków nalsżą się wynagrodzenia od dłu- Żnika, które przewidziane były, albo mo- gły bydź przewidziańe, w czasie kontraktu, i skoro niewykonanie zobowiązania nie po— chodzi z podstępu dłużnika.
1151. W samymże przypadku takim, gdy niewykonanie umowy wypływa z podstępu dłużnika, to tylko obięte bydź powinno w nagradzaniu za szkody doznane przez wierzyciela, i ża stracone zyski, co iest wypadkiem bezpośrzednim i prostym nie- wykonania umowy.. j s
1152. Skoro niesie umowa, Że tey nie- wypełniaiący zapłaci pewną summę, pod tytułem szkód i straconych zysków, nie może bydź przyznana summa drugićy stro- nie, ani większa, ani mnieysza.
1153. W zobowiązaniach, które są ogra- niczone zapłatą pewnćy summy, szkody i stracone zyski wypływaiące z opóźnienia
zd,
1148. Ilmy a lieu 4 ancnns domages et interets lorsque, par suite dune force ma- jeure ou d'un cas fortuit, le dćbiteur a 6tć cempćchć de donner ou de faire ce a quoi il ćtańt obligć, ou a faitce qui lui ćtait iąterdit.
1149. Les dommages et intórćts dus au crćancier sont, en gćnćral, de la perte qu'il a faite et du gain dont il a ćtć privć, sauf les exceptions et modifications ci— apres.
1150. Le dóbiteur n'est tenu que des donmt- mages et inićrćts qui ont ćlć prevus ou qu'on. a pu prćvoir lors du contrat, lorsque ce nest point par son dol que HFobligation nest point exćcutee.
1151. Dans le cas móme ou Pinexćcution de la convention rćsulte du dol du dćbiteur, les domramages et intćrćls ne doivent com prendre, a Pegard de ła perie€pronvće par le crćancier et du gain dont il a ćtć privćc que ce qui est une suite immćdiate et dire-, cte de Pinexćculion de la convention.
1152. Iorsque la convention porte que celui qui manquera de Fexćcuter paiera une certaine somme 4 litre de dommages—wintc— rts, il ne peut Śtre allouć a Iautre partie une somme plus forte ni moindre.
1153. Dans les obligations qui se bornent au paiement d'une eertainesomme, les dom- | mages et interćts rćsulant du relard dan,
1148. Non es£ indemnitati locus, neque ad id, quod interest, actio, si vis major, cut resisti non potest, vel casus fortuitus, a dando vel faciendo debitorem prohibuerunt, aut
ad id, quod ei vetiium erat, coeg'erunt,
1149. Indemnitas creditoris generaliter juxta jacturam, quam tulit, et lucrum, qu6 caruit, dimetienda est, iis exeeptis, de qutbus infra.
1150. Debifor tantummodo tenelur ad ea damna et ad id, quod interest, quae contra- cius tempore praepisa fuerunt vel praecideri potuere, dumrmodo non impletae obligatio-
nis defechus ex ejus dolo non processerit.
1151. Quoiies etiam nen impletae obligationis defeetus ex debitorisdolo provenerit, in- demnitas tam pro jactura tolerata, quam pro lucri cessatione, non complectitur„ nisi id, quod immediate et directe a conwentionis defeciu ortum est. się
1152. Si pactum est, certam pecuniam ab e0, qui conęnentionem non tmpleyerit, inde- mnitatis grakia vel ob id, quod intererit, solutuma irz, nec major nec minor summa erż
adjudicaruia.
1153. In oblżgationibus, quae in solutione certae cujusdam summae cosistunt, indemnitas ob moram executionis nunquam legilirnas usuras excedit, peculiaribus regulis tamen com-
mercit et cautionum exceptis.

278
xw» wykonaniu, zależą, tylko na. skazaniu na zapłatę procentów prawem oznaczonych; wyiąwszy szczególne prawidła w kandlu i zaręczeniach.
Należą się te wynagrodzenia, szkód i stra- conych zysków, chociaż wierzyciel nie iest obowiązany do udowodnienia że stratę poniosł. zh
Należą się tylko od dnia ich- wymaga nia, wyiąwszy przypadki, w których po- dług prawa, bieg czasu do ich rachunku, samóm przez się prawem następnie.
1154. Procenta przypadaiące od kapita- łów, mogą przynosić: procenta, na mocy, albo żądania podanego do sądu, albo umo- wy szczególnćy, bylehy szło, bądź w żą- daniu, bądź w umowie o procenta nale— Żące się za rok caly przynaymnićy. 4
1155. Jednakże przychody, iuż wynikłe z'dzierżaw, naymów, przychodów, czyń- szow lub z innych podobnych wypłat, wiecznych, lub dożywotnich, przynoszą procenia od dnia, w którym są wymagane, albo od dnia umówionego.;
'[oż samo prawidło stósuie się co do po- wrócenia przychodów, 1 procentów płaco- nych przez trzeciego wierzycielowi za dłużnika.
OpDziaŁ VW.
Q tłumaczeniu umów.
1156. Potrzcha uważać w umowach wię- cćy na Lo, iaki byłspólny zamuar stron koń-
Pexćculion ne consistent jamais que dans la condamnation aux intćrćts fixćs;par la loi; sauf les regles particulieres au commerce et au caulronnement.
Ces dommages et intćróts sont dus sans que le crćancier soit tenu de justifier d'au= cune perte.
Ils ne sont dus que du jour de la deman- de, exceptće dans les cas ou la loi les fait courir-de pleia droit,
1154. Lies interets, ćchus des capitaux peuvent produire des interćts ou par une demandę judiciaire, ou par une convćńtion spóciale, pouryu que, soli, dans la demande, soit dans la convention, il s'agisse d intórćts dus. an, moius-pour une annće entiere,
1155, Nóanmoins les revenus ćchus, tels bue fermages, loyers, arrćrages de rentes perpótuelles ou viagóres, produisent intóret bu jour de la demande ou de la convention,
La móme'regle s'appliqne aux reslituiions de fruits, et aux intćrćts payćs par un tiers au creancier en Dacquit du dćbiteuf.
SECTION VW.
De Pinterpretation des conoentLons.
1156. On doit dans les conventions rc- | chercher quelle a ćtć la commune intention
Damna haec et usurae debentur, quin creditor ad ullam comprobandam jacturam adigi
possił. i
Non debentur usurae nisi a die pelilionis, excepłis casibus, in quibus, lege jubenie, tpso
jure sunt persolęendae.
1154, Usurae praeteritae feneratae pecuniae alias parere possunt usuras, siveistae in juducia etantur, sięe id specialiter conęenerit, dummodo tam in petitione, quam im conyenttorie, asatur de usuris pro wmtegro saltem anno. deb.*s. 21155. Nihilominusreditus praeteriii, szęe su6 mercedes praediorum seu domuum, sive usurae censuum ad perpetuitatem pel ad pitam, usiwas pariunt a die pelitionis vel con-
penlionis.
Eadem obtinet regula, st fructus restituendi pel usurae solvendae sint, quas creditori ter-
tius dedit pro liberatione debitoris.
S NC MA1s0: V. De interpretatione conventionum. 1156. In conventionibus eontrahentium puluntas potius, qam perba, spectari debent.

traktuiących, aniżeli zatrzymywać sią nad literalnóm znaczeniem wyrazów.
1157. Skoro jakie zastrzeżenie dwoisie znaczęnie przyiąć może, rozumieć go po— tyzeba w takićm raczćy z którego iaki skn- tek wypływa, aniżeli w takióm, w któ- rćm Żadnego skutku nie może sprawić.
1158. Wyrazy podległe dwoistemu zna
czeniu, w takićm brane bydż powinny, które”
iest naystósownićysze do rzeczy kontraktu.
1159. Cokolwiek iest różnoznaczącóm, tłumaczy się podług zwyczaiów kraiu, w'którym kontrakt zawarty.
1166. Przydawać potrzeba przez domysł zwyczayne zastrzeżenia w kontrakcie, cho- ciażby wyrażonemi nie były.
1161. Wszelkie zastrzeżenia w kontra- kcie Uumaczą się iedne przez drugie, daiąc każdemu takie znaczenie,- jakie z całego aktu wynika.
1162. W zachodzącćy wątpliwości tłu- maczy się umowa przeciw temu,. który wkładał obowiązek, a na korzyść tego, któ ry obowiązek zaciągnął.
1163. Chociażby wyrazy były nayogól- nieysze, w których umowa ułożona, obey- muie ona iednak takie tyłko rzeczy, wzglę- dem których zdaie się, że strony kontra- ktować miały zamiar.
1164. Skoro strony w kontrakcie wyra- ziły przypadek na wyłuszczenie zobowią- zania, nie rozumie się, że cheiały przez to ścieśnić rozciągłość, daką zobowiązanie przyymuie z prawa na przypadki nie wy- Trazone.
0
des parties contractantes, plutót que de s'ar- „eter au sens liltćral des termes.
1157. Lorsquune clause est susceptible de deux sens, on doit plutót Pentendre dans ce- łui avec lequel elle pent avoir quelque effet, que dans le.sens avec lequel elle nen pour- rait prodnire ancun.
1158. lies termes susceptibles de deux sens doivent ćtre pris dans k sens qui con- vient le plus a la matiere du contrat.
1159.-Ce qni est ambigu s'interprete par ce qui est d'usage dans le pays ou le conirat est passe.
1166. On doit snpplćer dans le contrat les clauses qui y sont d'usage, quoiqu ellęs ny soient pas exprimćes.
1161. Toutes les des conven- tions s'interprelent les unes par les autres, en donnant a chacune le sens qui resulte de Pacle entier. Ę
1162. Dans le doute, la convention s'in- terprete contre celui qui a stipulć, et en fa veur de celui qui a contractć Pobligalion.
1163. Quelque gónćranx que soient les termes cans lesquels une convention est con- cue„selle ne comprend que les choses sur lesguclles il parait que les parties se sont proposć de contracier.
1164. Lorsque dans un contrat on a ex— primć un cas pour PFexplication de Iobliga= tion, qp nest pas censć avoir voulu par la restreimdre l6tendue que lęngagement reco- it de droii aux cas non exprirmaćs.
1157. Quoties aliqua. conventioruiń
ciausula expriumit, ed
potius accipienda est, quae-aliquem, quam quae nullum parit efjecium. 1158. Quoties in stipulationibus ambiguą oratio inest, accipiendum, quod naturae con-
źracłus magis congruit,
1159. In ambiguis,sumenda. inierpretatio juxta consuetudinem regionis, in qua con—
tracitus celebratus. esń.
1160. Jn cont acttbus clausulae, quae ex usu sunt, subaudiuntur, etsi non expressae.
1161. Omnes conęeniionum cłausulae interpretationem ex mułuo sensu recipiunt: sin gulae vero ita interprelandae, ui escposcit totius conęentionis contesius.
1162. In dubiis conoentionibus interpretatio sumenda adversus stipulantem ,.et fapore
ejus, A se oblzgaoit. 1163. trahentes_ stipulari poluisse cidentur.
Generalibus licet verbis conęyentio inita sit, ea dumtaxat complectitur, qtuae con
1164. SI in contractu, casus aliguis ad declarandam obligationem expressus fit, ob id
contrahentes limitare minime voluisse putantur extensionem, quam«le jare obligatio a ca-
su expresso ad ceteros non, exprecsso$ adnutitut,

200
OppziaŁ VL
O skutłu umów względem trzecich osób.
1165. Umowy maią skutek tylko między stronami kontraktuiącemi; nie szkodzą lrze- ciemu, ani mu korzyści przynoszą, tylko w przypadku przewidzianym przez arty- kuł 1121.
1166. Jednakże wierzyciele mogą używać wszelkich praw, i mieć sprawy dłużników swoich, wyłąwszy te, które są przywiąza— ne wyłąćznie do osoby. i b.
1167. Mogą także w osobistóm swoiem imieniu zaskarżać akta, klóre z oszuka— niem ich praw dłużnik,ich uczynił. c
Jednakże, co się tycze ich praw wymie nionych w tytule o Spadkach, i w tytule e Umowie małżeńskićy i wzaiemnych pra- pach małżonków, stósować się powiuni do przepisanych tam prawideł.
DZIAŁ FV.
O różnych gatunkach zobowiązań,
OpnńziaŁ I
O zobowiązaniach warunkowych.
6.1.
a.>. Q warunku w ogólności, i o różnych iego gatunkach, 1168. Zobowiązanie iest. warunkowe, gdy
SECTION VL
De Veffet des conventions a Pegard des tiers.
1165. Les conventions n'ont d'effet quen- tre les parties contractanies; elłes ne nui- sent point au tiers, et elles nie. lui profitent que dans le cas prevu par Particle 1121.
4466. Nóanmoins|les crćanciers penvent cgercer tous les droits et actions de leurs dó- biteurs, a Pexcepiion de ceux qui sont ex— clusivement aitachćs 4 la personne,
1167. lls peuvent aussi, en leur nom persennel, attaquer les actes faits par leur dóbiteur en fraude de leurs droits.
Ils doiveht nóanmoins, quant 4 leurs dro- its ćnonećs an litre des successions et au ti- tre du contrać de mariage et des droits re spectifs des ćpoux, se conformer aux regles qju y sont presściiies.
C.H A.PI T. R E,;I-M. Des dięerses especes dobligałionsę
SECTTON._ 1.
Des obsigations conditionnelles
„BR
De la condition en genćral, et de ses di verses especes. 1168. L'obligation est conditionnelle lors-
zależy od wypadku przyszłego i micpe-| quon la fait dópendre d'un ćvćnement fu
SJĘ CK
ro VI
De effectibns conventionnm quoad alios. 1165. Conventiones inter contrahentes. tantum operantur;„aliis negue nocent; neque prosunt, casu excepło, de guo art. 1121 hujusce SAM a: bir: 1166. Creditoribus tamen facultas est, cuncia debitoris jmra et actiones experiundi, iis
demtis, quae persoruie unicae innaerent.
1167. lisdem quoque licet proprio nomine agere ad oppugnanda acta, quae debitor in eorum fra- udem emisit. St ęero.ab tpsis sint experienda jura; in titulis de successionibus et de ćon- tractu nuptiali mutuisque conjugum juribus. expressa, obseryandae erunt regulaę in iisdem
CeA P.UT IV
De variis obligationum speciebus, SEC G.GRL
De obligationibus conditionalibus.
stalulae.
De conditionibus in genere, et variis earum speciebńs. Aż 1168. OQbligatio conditionalis est, cum, ab incerto et fidure pendet eveniu, sięe condi-

wnego, bądz gdy iest zawieszone aż do na- stąpienia wypadku, bądż gdy ma się ro- zeyść wędług nastąpienia, lub nienastąpie- nia wypadku.
116g. Warunek przypadkowy iest ten, który zależy od losu, i który żadnym spo- sobem bydz nie może w mocy wierzyciela, ani dłużnika.
1170; Warunek znożności iest tęn, przez ktory wykonanie umowy zależy od wypa- dku, który aby nastąpi lub nie nastąpił, w mocy iest iednćy lub drugićy strony z kontraktniących.
1171. Warunek mieszany iest ten, który zależy razem od woli iednćy ze stron kon- trakluiących, i od woli trzeciego.
1172. Każdy warunek rzeczy niepodo- bnćy, albo przeciwney dobrym obycza- iom, albo prawem zakazanćy, iest niewa- żny, i unieważnia umowę, ktora od niego zależy.
1173. Warunek nieczynienia rzóczy nie- podobnóćy, nie unieważnia umowy zawar tćy pod tym warunkiem.||
1174. Każde zobowiązanie iest nieważne, skoro zawarte było pod warunkiem mo— Żności ze strony tego, który się zobo- wiąznie.
1175. Każdy warunek dopełniony bydz powinien takim sposobem, w iakim dopeł- nienia iego strony według podobieństwa do prawdy, chciały, i iak go rozumiały.
281
tur.eb lacertatn>„SOIł en la suspendant jus— qwa ce que levćnement arrive, soit en lą rćsiliaut, selon que Pevenement arvivera ou narrivera pas.
1169. ILa condition: casuelle est celle qui depend du hasard, et qm nest nullement au pouvoir du erćancier ni du dćbiteur.
1170. La condition pożestative est cclle qni fait dćpendre lexćcution dę la convenii-- op, d'un ćvćnement qu'il est au pouvoir de Pune ou de Pautre des parties contrąctantes de łaire arriver ou q'empćcher.
1171. La condition mzxże est celle qui dćpend tont a la fois de la volontć d'ute des parties contractantes,: et de la volontć d'un tiers.
1172. Tonute condition d'une choseimpos: sible, Ou contraire aux bonnes moenrs, on prohibće par la loi, est nulle, ct rend nal. le la convention qui en dćpend.
1173. La condition de ne pas faire une chose impossible, ne rend pas nnlle Pobli- gation contractće sons celte condition.
1174. Toute obligation est nulle lorsqu'e|-- le a ćtć contractće sous une condition pote- statiye de la part de celui qui s'oblige.
1175. Toute condition doit ćtre accomplie de la maniere que les parties ont vraisem-- blablement voulu et entendu qwelle le fiit.
rio, donec eveniat, effecium obligationis suspendai, sięe, ea adyeniente vel deficienie,
obligatió resolvatur.
1169. Condżtio casualis est, quae pendet a casu, nec ullo modo in potestate est credi-
torzs vel debitorts.
1170. Condilio polestativa ea est, per quam obligationis ewecutio perdet' ab eventu, qui, ut contingat el non, in poiestate est alterutrius ex contrahentibus.
1171. Mixia conditio est, quae simul pendet a poluntate uniis ex contrahentibus, et
a oluniate tertiae personae,
1172. Quaevis conditio ret umpossibilis, gel quae bonis moribus aut łegibus adyer- zeiur, nulla est, et conwentionem, quae ab ea pendet, infirmat.
1175. Conditio rem tmpossibilem non faciendi, obligationem sub ea initam non resolyit. 1174. Sz conditio in potestate ejms sit, qui se obligaęit, oblzgatio nulla est. 1175. Quaevis conditia implendą est, prout contrahentes werisimiliter sęnserunt et fia-
si poluęrunt.
56
2)
SDD. m anno

28a
1176. Skoro zobowiązanie iest zawarte pod warunkiem, że wypadek nastąpi w cza- sie oznaczonym, warunek taki poczytuie się za uchybiony, gdy czas upłynął, a wy- padek nie nastąpił. Jeżeli nie masz czasu oznaczonegó, warunek może bydź zawsze dopełniony, i. nie iest poczytywany za uchybiony tylko w ten czas, gdy się sta- nie pewnością, że wypadek nie nastąpi.
1177. Gdy zobowiązanie zawarte iest pód warunkiem, że wypadek nie nastąpi w eza— sie oznaczonym, dopełniony iest taki wa- rnnek, gdy czas n fyngt. a wypadek nie nastąpił. Równie iest- dopełniony,- ićżeli z. tymże samym czasem, pewnością
ędzie, że wypadek nie nastąpi; a ieżeli nie masz czasu oznaczonego, warunek w ten czas tylke iest dopełniony, gdy się staie pewnością, że wypadek. nie nastąpi.
1178. Poczytywany iest warunek za do- pełniony, skoro dłużnik zobowiązany pod tym warunkiem, przeszkodził dopełnieniu iego.
1179. Warunek dopełniony wraca się w skutku swoim do dnia, w którym zobo- wiązanie zawartem było; ieżeli wierzyciel umarł przed dopełnieniem warunku, pra wa iego przechodzą do dziedzica po nim.
1180. Wierzyciel, przed aopełnieniem warunku, może używać wszelkich aktów, które prawo iego ocalalą.
1176. Lorsqwune obligation est contra- ctee sous la condition gquun ćvćnement ar- rivera dańs un temps fixe, cette condition est censće defaillie lorsque le temps est ex— pirć sans que Póvćnement soit arrivć. S'il ny a point de temps fixe, la condition peut toujours etre accomplie, et elle n'esi censee defaillie que lorsqwil est devenu certain que Póvećfiement n'arrivera pas. 4
1177. Lorsquune óbligation est contra ctće souslacondilien qu'un.ćvćnement n'ac- rivera pas dans un temps fixe, cętte con- dition est accomplie lorsque ce temps est expirć sans que Pevemement soit arrivć: elle Pest ćgalcment, si*avant le terme il est cer- tain que Póvćnenient n'arrivera pas; et s'ił ny a pas de temps dćterminć, elle n'est accomplie que lorsqwil est certain que P6- venement narrivera pas. k
1178. La condition est repntće accomplie lorsque c'est: le debitettr, obligć sous cette condiiion, qui ęn a empćchć laccomplis= semeut.
1179. Ea condition accomplie a un effet rótroactif au jour auquel Pengagement a ćtć contraclć. Si le crćancier est mort avdnt Paccomplissemrent de la cońdition, ses dro- its passent A,son heritier.
1180. Le crćancier peul, avant que lacon- dition soit accomplie, exercer tons les ac- tes conservatoires de som droit.
1176. Cum obligalio. contrahitur sub conditione,.quod. casus praefinito tempore eveniat, eadem defecisse censetur, si intra idem tempus casus non evenerit. Si nullum tempus stałutum sit, conditio semper imzpleri potest, nec aliter defuisse judicatur, nisi cum procuł dubio constet, casum nunquam faturum.
1177. Quoties obligatio contrahitur sub conditione,(ae casus intra certum tempus
non eveniet, pro impleta habetur, statum ac tempus
apsum sit, quin casus epenerit;
idemque obtinet, si ante łapsum temporis cert constet, easum nón futurum. Si ve- ro temporis praefinitio deest, conditio non habetur pro impleta, nisi cumm omnino com-
pertum SZŁ, casum.aeque non adęenturunt.
1178. Conditio pro impleta habetur, si tebitor eadem sub conditicne obligatus prohi—
buerit, quominuś ea impleretur.
1179. Conditionis impletae effectus retro trahitur ad tempus initae oblzgationis. Si ćreditor diem obiit, priusqam conditio. implerelur, ejus Jura ad heredes transeunt.
1180. Antequam conditio impleatur, creditori ea omnia agere liegt, quibus sua jura tu-
atur.

„Kk
$ 5%
O warunku. zawieszaiącym.
1181. Zobowiązanie zawarte pod warun kiem zawieszaiącym, iest to, które zależy albo od wypadku przyszłego 1 nicpewnego, albo od wypadku, który rzeczywiście na- stąpił, lecz ieszcze strony o mm nie wiedzą.; ź
W pierwszym przypadku zobowiązanie wykonanćm bydź nie może, aź po wy- padku.„Śirogsż
W drugim przypadku zobowiązanie ma swóy skutek od dnia, w którym zawarte było.
1182. Skoro zobowiązanie zawarte było pod warunkiem zawieszaiącym, rzecz, któ- ra iest przedmiotem umowy, pozostale na niebezpieczeństwo dłużnika, który się z0-— bowiązał do wydania ićy w ten czas tylko, gdy warunek wypadnie.:?
Jeżeli rzecz zginęła zupełnie bez winy dłużnika, zobowiązanie niknie.
Jeżeli rzecz iest nadpsutą bez winy dłu- żnika, wolno iest wierzycielowi, albo roz- wiązać zobowiązanie, albo wymagać rze- czy w stanie takim, w iakim się znayduie, bez zmnieyszenia ceny.
Jeżeli rzecz iest nadpsuta przez winę dłu- Żnika, wierzyciel ma p» albo rozwią zać zobowiązanie, albo wymagać rzeczy w stanie takim, w iakim się znaydnie, i ra rż wynagrodzenia szkód i straconych zy- sków.
> 283 8-9. De la corndilion-suspenstye, 1181. l/oebligation contractće sous une
condition suspensive est celle qui depend, ou dun ćvćnement fułur et incertain, ou dum ćvćnement aciuellement arrivć, mais eńcore inconnu des parties.
Dans le premier cas, Pobligalion ne peut tre exćcutće quw'apres Dóvćnement:
Dans le second cas, Tobligation a son effet du jour ou elle a ćić contractće.
1182. Lorsque lobligation a€tć contra- ctće sous une condition suspensive, la cho— se qui fait la matiere de la convention demeure aux risques du dćbiteur quł ne s'est obli- gć de la livrer que dans le cas de Tóvene- meut de la condition.
Si la chose est entierement perie sans la faute du dćbiteur, Pobligation est ćteinte.
Si la chose s”est dćteriorće sans la faute du dćbiteur, le crćancier a le choix, on de rćsoudre Pobligation, ou d'exiger la cho- se dans etat ou elle se trouve, sans dimi-- nution du prix.:
Si la chose s'est detćriorće par la faute du dćbiteur, le crćancier a le droit, ou de re- soudre. lobligation, ou d'exiger la chose dans Petat ou elle se trouve, avec des dom- mages et intćrćts.
$.
2.
De conditione suspensiva.
1181. Obligatio sub conditione suspensiva ea est, quae pendet aut a futuro et incer=
to eventu, aut ab eventu, qui jam accidit,
et quem contrahentes ignorant,
Primo casu óbligatio, nisi postqam eventus contigerit, exequi non potest.
Altero: suum sortiitur effectum a die contractae obligationis.
1182. Sz obligatio sub conditione suspensiya contrahitur, res, de qua conventum est, periculo debitoris manet, qui eam tantum conditione adyenienie se traditurum promisit,
Sz res sine debitoris culpa omnino periit, obligalio exiinguitur: si vero sine debito- ris culpa deterior facta est, creditori optio datur; ,vel. resolvendi obligationem, vel rem, prouł est, comsćquendi, una cum damnis, ęt id quod' intęrest.
*
- BK-
zupmą
EZ

O warunku rozwiązuiącym.
1183. Warunek rozwiązaiący iest ten, który gdy iest dopełniony, sprawuie odwo- Janie zcbowiązania, i który wraca rzeczy do iakiegoż samego stanu, w iakimby by— ły, gdyby zobowiązania nie było.
Wykonanie zobowiązania nie zawiesza się przez ten warunek; obowięzuie tylko wierzyciela, ażeby to powrócił co' wziął, w ten czas, gdy następuie wypadek w wa- runku przewidziany.
1184. Domyślać się trzeba zawsze warun- ka rozwiązuiącego w kontraktach obustron— nych, na przypadek, w którym iedna ze stron auie uczyni zadosyć obowiązkowi swoiemu.
W tym przypadku kontrakt nie iest roz- wiązany samóm przez się prawóm. Strona względem którćy obowiązek wykonanym nie był, ma wybór, qlbo' przymusić dru— gą do wykonania umowy, gdy to bydź mo- że, albo rozwiązania ićy żądać i wynagro- dzenia razem szkód i straconych zysków.
Rozwiązanie żądane bydzź powinińo w są- dzie, i zwłoka czasu pozwolona bydź mo— że pozwanemu według okoliczności.
OpDzraŁ II. O obowiązkach do wyznaczoney granicy CZASU... 1185. Granica czasu tem różni się od
5 3
Dela condition rćsolutotre.
1183. La condilion rćsolutoire est celle qui, lorsquelle s'aceomplit, optre la rćve- cation de IPobligalion, et qui remet les cho- ses au móeme ćtat que si Pobligation mavait pis eXist€.
Elle ne snspend point Pexecution de Pobli- galion: elle oblige seulement le crćancier a reslituer ce qwil a regu, dans le cas ou Póvenement próvu par la condition arriye.
1184. Tia condition rćsolutotre est ton- jours sous- entendue dansles contrats synal= lagmatiques, pour le cas ou Pune des deux partieś ne salisfera point a son cngagemerit.
Dans ce cas, le contrat nest point rćsolu de plein dróit. Ea partie envers laquelle Pengagement na point ćtćexćcnić, alechoix ou de forcer Dautre a lexećculion de la convention lorsqu'elle est possible, ow d'en demander' la resolution avec dommages et intóróts.
La resolution doit ćtre demmandće en ju- slice, et il peut ćtre accordć au defendeur un dćlai selon les circonstances.
SE CHJVON LL Des obligations a terme.
1185. Le terme differe de la condition, en
w
%]
De conditione: resolutiva.
1183. Conditio resolutiva ea est, quae, cum impletur, obligationem resolvit, remque in pristinum statum reducit, perinde ac si obligatio nunquam eustiftsset.
Conditio haec obligationis executionem non suspendit; creditorem pero dumiaxat obli- gat ad restituendum id,„quod accepit, cum condiiionis epentus. contigerit.:
1184. Conditio resolutipa semper in omni contractu synallagmatico, seu Dilaterali, subauditur, si contrahentium alter obligationem non impleat.|
Hoc tamen casu contractus ipso' jure'non resolvitur; sed illi, cujus: intererat, obliga- tionem impletam esse, optio datur, vel executioner persequendz„si fieri potęst, vel resolutionem petendi, et praeterea damna et id, quod interest. ź
Resolutio in judicio petenda est; seń reo pro rerum adjunctis dulatio concedi potest.
SEcTro II. De obligationibus ad diem praestitutan.. 1185. Dies praestituta in eo differt a conditionę, qucd obligationem non suspendit,
ejus executionerm durntaxat moratur..

warunku, że obowiązku nie zawiesza, ale tylko wykonanie iego zwłóczy.
1186. Co się należy w wyznaczonym tylko czasie, nie może bydź wymagane przed upłynieniem tego czasu, ale też nie można upominać się o to, co się przed zasem zapłaciło.
1187. Granica czasu poczytuie się zawsze, Że iest ułożona dla korzyści dłużnika, chy- baby wypływało z układu, albo z okoli- czności, że umówiona była także dla ko rzyści wierzyciela.
1188. Dłużnik nie może się odwoływać do dobrodzieystwa granicy czasu, gdy wpadł w niemożność wypłacania długów, czyli podupadł, albo gdy sam przez swóy czyn zmnieyszył pewność, którą dał przez kontrakt wierzycielowi swemu.
OssziaŁ' III.
O zobowiązaniach na przemian idących.
1189. Dłużnik zobowiązania na przemian idącego, uwolnionym się staie przez odda- nie iednćy ze dwóch rzeczy, które są obię- te w zobowiązania.
1190. Wybór należy do dłużnika, iezeli wierzycielowi dozwolony nie był wyra znie.
1191. Może się uwolnić dłużnik oddaiąc iednę ze dwóch rzeczy obiecanych; ale nie może przymusić twięrzyciela do przyięcia części iednćy rzeczy, a części drugićy.
285
ce qu'il ne suspend point Pengagement, dont il retarde seulemeni Pexćcution.
1186. Ce qui nest dh quaterme, ne pent €lre exigće avant Pćchćance du terme; mais'ece qui a ćtć payć d'avance, ne pent €tre rćpetć.
1187. Le terme est toujours presume sti— pule en faveur du dćbiteur, a moins qwil ne rósulte de la stipulation, ou des circon— stances, qwil a ćtć aussi convenu en faveur du cerdancier.
1188. Le dćbitenr ne peut plus rćclamer
le bónećficę du terme lorsqwil a fait faillite, ou Iorsque par son fait il a diminuć les si— retćs qwil avait donnćes pax le eontrat a son
| crćancier.
SECTTON III
Des obligations.
1189. Le debiteur d'une obligation alter- native est libćrć par la dólivrance de Pune dcs dcnx choses qui ćtaient comprises dans Pobligation.
1190. Le choix appartient au debiteur, sil ma pas ćić expressement accordć au creancier.
1191. Le dćbiteur peut se libćrer en de livrant Punedes deux choses promises; mais il ne peut pas forcer le crćancier 4 rece— voir une partie de Pune et une partie de Pautre.*
1186. Quod certo die debetur, eo nondum elapso peti nequit: atłamen nom condici-
tur, quod antea solutum est,
1187. Favore debitoris semper dies apposita censetur,
nisi ew stipulatione vel adjun=
ctis constet, favore' quogue creditoris diem fuisse conventam,
1188. Debitor beneficio praefinitae diei frui nequit, st
bonis' cessii, pel. si ejus: culpa
cautiones, quas: in contractu creditori dedit, ummunulae sunt.
—
SEGTTO/NME De obłigationibus alternis.
1189 Debitor alierna obligatione literatur, si alterutrum tradat ew iis; quae obliga-
tio. comnplectebatur.
1190. Optio ad debitorem pertinet, nisi expresse fuerit creditori tributa.
1191. Debitor liberatur, si ex duobus promissis alierutrum tradat: creditorem vero, ui unius purtem et partem alterius accipiat, cogere nequat..

286
1192. Zobowiązanie iest proste i-czyste, chociaż zawarte sposobem na przemian idą- cym, ieżeli iedna ze dwóch rzeczy obieca- nych nie może bydz podleglą zobowiązaniu.
1193. Zobowiązanie na przemian idące, staie się czystćm i prostćm, ieżeli iedna z rzeczy obiecanych ginie, i nie może bydź wydana, choćby nawet przez winę dłużni- ka. Wartość tćy rzeczy nie może bydź ofiarówana ua ićy mieysce.
Jeżeli obiedwie rzeczy zginęły, a w zgu- bie iedney z nich zachodzi wina dłużnika, powinien zapłacić wartość tey, która na ostatku zginęła.
1194. Skoro w przypadkach przewidzia— nych przez artykuł poprzedzający, dany był wybór przez umowę wierzycielowi;
Albo iedna tylko ze dwóch rzeczy zginę- ła; i w ten czas, ieżeli bez winy dłużnika, wierzyciel powinien mieć pozostałą: ieżeli dłużnik iest winny, wierzyciel może wyma- gać rzeczy pozostałćy, albo wartości rzeczy tćy, która zginęła:
Albo obiedwie rzęczy zginęły; i w ten czas, ieżeli dłużnik iest winny, co do obu- dwóch, lub-do iedney z nich tylko, wie- vzyciel może wymagać wartości iedney lub drugićy rzeczy, podług swego wyboru.
1195. Jeżeli obiedwie rzeczy zginęły bez winy dłużnika, i wprzód niżeli się opóźnił, zobowiązanie niknie stósownię do arlyku- łu 1302,
1196. Takież same zasady stósnią się do przypadków, w których zobowiązanie na- przemian idące obeymnie więcćy. niż dwie rzeczy.
1192. Lvobligation est pure et simple, quoique contractće dune maniere alierna— tive, si I'une des deux choses promises ne pouvait ćtre le sujet de Vobligalion.
1193. Iobligation alternative devient pu= re et simple, si Pune des choses promnises pórit et ne pent plus ćtre livree, móćme par la fante du dćbiteur. Le prix de cettecho— se ne peut pas ćtre offert a sa place.
Si Loutes deux sont póries, et que le dć- biteur soit en faute al ćgard de Tune d'elles, il doit payer le prix de cellę qui a póri la dernie re.
1194. Lorsque, dans les cas próvus par Parlicle precedent, le choix avait etć dółkrć par la convention au crćancier;
(Qu Puve des choses seulement est pórie, et alors, si cest sans la faute du debiteur, le crćancier doit avoir celle qui reste; si le debiteur est en faute, le crćancier peut de- mander la chose qui reste, ou le prix de celle qui est pćrie:
Qa les dcux choses'sont póries; et alors, si le dćbiteur est en faule a Pegard, des deux, ou memeaPegard de Pune d'elles seu- lement, le crćaucier peut demanderleprix de Pune ou de Vautre a son choix.
1195. Si les deux choses sont pćries sans la faute du dóbiteur, et avant qwil soit en demeure, Pobligalion est eteinte, confor- mćment a article 1302,
1196. Les męnmes principes s'appliquent aux cas ou il y a płus de deux choses come prises dans Pobligation alternative.
1192. Obligatio pura et simplew est, licet altenatim contracta, si alterutrun ex duc= bus promissis obligationis objecłum esse rem poterał,| ł ep 1193. Obligatio alterna in puram et siinpluiem resolvitur, si alterutrum ex promissts peredt, pel debitoris quogque cułpa tradi nequeat. Pretium autem loco rei offerri non
potest.
Si utraque res perierit, et harum altera ex culpa debitoris, iste.pretium illius repen-
det, quae postremo p eriit,
1194. Cum opłio in! casu praecedentis artieuli ex conveni one ereditori tributa fuerat: vel aliera tantum ex prornissis rebus periit, et tune; sź debitoris culpa abfuii, creditor eam, quae superest recipere tenetur; sin vero debtioris culpa interfuit, creditori, aut rem, quae euperest, aut deperditae ret prełium consequendi jus. est. RE
Si utraque res perierit, tunc quoties utriusque vel alterius jactura debitoris culpa e- penerit, pretium alterutrius cereditor pro lubitu petere potest. j
1195. Sz ułraque res sine debitoris culpa perierit, aniequam tipse moram commitle- ret, obligatio exstinyguwitur, prout in art. 1302 hujus tituli sancitum fuit,

«ę
Oópzrat IV. O zobowiązaniach solidarnych.
SE:
O solidarności między wierzycielami.
1197. Zobowiązanie iest solidarne między kilkoma wierzycielami, skoro tytuł kazde mu z nich daie wyraznie prawo żądania zapłaty całóy wierzytelności, i gdy zapła- cenie uczynione iednemu z nich, uwalnia dłużnika, chocby nawet dobrodzieystwo zobowiązania rozkładne było, i podzielne między różnych wierzycielów.
1198. Wolno iest: dłużniEowi wypłacać iednemu, lub drugiemu z wierzycieh soli- darnych, póki uprzedzonym nie był przez poszukiwania przeciw niemu wszczynane iednego z nich.
Jednakże uwolnienie otrzymane od ie- dnego tylko z wierzycieli solidarnych, uwalnia dłużnika tylko co do części tegoż wierzyciela.
1199. Każdy akt, który przerywa prze- dawnienie względem iednego z wierzycieli solidarnych, idzie na korzyść innych wie- rzycieli.
SO O solidarności ze strony dłużników.
1200. Jest solidarność ze strony dłużni-
„207
SEcTroN IV. Des obligations solidatresi
I
De la solidaritć entre les creanciers.
1197: Lobligatioń est solidaire entre plu- sieurs cróanciers, lorsqne le titre donne expressćment a chacun deux le droiż de demander le paiement du total de la cróan- ance, et que le paiemient fait a Pun d'eux libere le debiteur, encore que le bćnefice de Pobligation soit partageable et divisible entre les divers crćanciers.
1198. Il est au choix du debitenr de pa yer a Pun ou a Tautre descrćanciers SAB res, tant quil n*a pas€tć prevenu par lcs poursuites de Pun s 4
Nećanmoins la remise qui nest faite qtrę par Pun des crćanciers solidaires, ne libere le dćbiteur que pour ła part de cecrćancier.
1199. Tout acte qui interromptla prescri- ption a Pegard de Pun des crćanciers solidai- res, profite aux autres crćanciers.
2 De la solidaritć de la part des debiteurs.
1200. Il y a solidaritć de la part des dć=
1196. Jisdem utendum regulis, si duae nedum, sed res plures, im alternid obligatio-
ne contineantur.
SECT1LO- IV. De obligationibus in solidum.
LAAEEcĆ De creditoribus in solidum. 1197. Obligatio inter plures creditores in soludum est, cum titulus cuilibet eorum ex= presse jus tribuit, rój dle petendi creditum, et cum solutio alteri ex ipsis facta de—
bitorem liberat, etsi 1198. Debitort licet, a rum solutionem. in judicio ab ipso
SEK obligationis inter eosdem creditores dięiduum sit. terutrz ex creditoribus im solidum solvere, donec neuter e0- osłulaverit.
Nihilominus remissio facta ab altero ex creditoribus in solidum, pro parte tantum,
quae ad eum pertinet, debitorem liberat.
1199. Qulibeć acłus, a quo praeseripiio interrumpatur fayporę unius ex creditoribus
in solidum,: ceteros quogue Juvat.
a
;,„_ De debitoribus in solidum. 1200. Debitoresin solidum. sunt illi, qui ita obligantur, ut a quolibet zpsorum integrum debi-
łurm pet possił; solulione vęro ab uno facta, ceteri liberentur.
p- KTW m 7

„= stefe)
ków, gdy ci są obowiązani do teyże spac rzeczy w takim sposobie, Że każdy z mie przymuszonyni bydz może do całości, I że zapłacenie przez iednego uczynione, uwal- nia innych względem wierzycieia.
1201. Zobowiązanie może bydź solidarne, chociaż ieden z dłużników obowiązany iest inaczćy, niżeli drugi do zapłacenia teyże sa- mćóy rzeczy; naprzykład ieżeli ieden obo- wiązany iest warunkowo tylko, a obowią— zek drugiego iest prosty i czysty; albo ie- żeli ieden' otrzymał oznaczoną granicą cza- su, która drugiemu dozwolona nie jest.
1202. Solidarność domniemywaną nie by wa, trzeba, aby wyraźnie ufożoną była.
AW takich tylko pizypadkach to prawi|
dło ustaie, w których solidarność ma miey- sce samćm przez Się prawćm, na aJuocy rozrządzenia prawa.
1203. Wierzyciel zobowiązania zawarte-
o solidarnie, może się udadz do tego z dłużników, do którego chce, i ten nie może mu się zastawić dobrodzieystwem po- dzielności.- A; PA
1204. Poszukiwania czynione na iednym z dłużników, nie przeszkadzają wierzycie lowi do czynienia podobnych poszukiwań na innych.
Ł2 s Ł/.
1205. Jeżeli rzecz należna zginęła przez winę, albo w czasie opóźnienia iednego, lub kilku/ dłużników solidarnych, inni współ-dłużnicy nie są uwolnieni od obo wiązku zapłacenia wartości rzeczy; ale nie
biteurs, lorsqn'ils sont obligós a une móme chose, de maniere que chacun puisse ćtre contraint pour la iotalitć, et que le paie- ment fait par un seul libere les autres en- vers le crćancier.
1204. Ł/obligation peut elresolidairc, quoie qne Pun des debitenrs soit obligć difićre- ment de Pautre au paiement de la memę chose: par exemple, si Pun nest obligć que cendilionnellement, tandis que Dengage- ment de Pautre esl pur et simple; ou siPun a-pris un terme quisn'est point accordć a Pautre.
1202. La solidaritć ne se presume poińt; il faut quelle soit expressćment slipulee.
Cette rógle ne cesse que dans les cas oh la solidarite a łien de plein droit, en vertu d'une disposilion de ła loi.
1203. Le crćancier June obligation con- tra etće selidaircment peut s'adresser 4„celui des dóbiteurs quwil veut choisir, sans que cełui— ci puisse lui opposer le bćnćfice de division.
1204. Tues poursuites faites contre Pun des dćbiteurs n'empóchent pas le crćancier d'en exercer de parcilles contre les autres.
1205. Si la chose due a peri par la faute ou pendant la demeure de Pun ou de plu- sieurs des dóbiteurs solidaires, les autres codćbiteurs ne sont point dćchargćs de Pobli- gation de payer le prix de la chose; mais
1201. Obligatio in solidum esse połest, guameis debitores diversimode sese obligave>
rint ad ejusdem ret solutionem: prout,
si quis sub corditione, alter ero pure promie»
seśi; peb 8t alteri tempnus ad solęendum concessum fuit, alteri non. 2
a202. Oblig
gatio in selidum nen praesumitur, nisi expresse stipulata sit.
Id gero non obtinet, quotles obligalio in solidum ipso jure orilur ex tegis dispositione,
ą203. Creditor
in solidum agere polest adversus quemcumque velit ex singulis debi-
A*» illi benefici feisionis opponti«jueat. toribus, quin żlli beneficium divisionis opp 4 9) A j ć 1204.„Acta in judicio adversus aliquem ex pluribus debitoribus non impediunt, quominus
adversus ceteros a ereditere agatur.
1205. Si res debita periil culpa vel mora unius vel plurium ex debitoribus in soli- dum., ceteri ab obligatione, pretium rei deperdiiae solvendi, non, liberantur; damna ve- ro et id, quod interest, sarcire non tenentur.
Creditor ad damna et ad id, quod żnterest, agit adęersus debitores dumtasat, quo-
rum culpa gel mora res interiit.

%
należy»się. od nich wynagrodzenie szkód
a straconych zysków. a Wierzycieł. może: upominać się o wyna-
grodzenie«/'i straconych zysków
u tych tylko dłużników, przez których
winę rzecz zginęła, albo którzy się obó- znili.
1206. Poszukiwania-czynione na iednym z dłużników solidarnych;'przerywaią prże- dawnienie względem wszystkich..
1207. Ziądanie. procentów, przeciw iednemu z dłużników solidarnych, sprawnie bieg takich procentow względem wszystkich,
1208. Spół- dłużnik solidarny poszuki- wany. przez wierzyciela, może się zasta— wiać wszelkiemi wyiątkami, które wypły- walą z natury zobowiązania,: i takiemi, które są mu osobistę, i takiemi równie, któ- re są spólne wszystkim współ— dłużnikom.
Nie może się zastawiać takiemi wyiątka— mi, które są osobiste zupełnie niektórym z innych współ= dłużników.
1209. Skoro ieden z dłużników stale się iedynym dziedzicem:po wierzycielu ,: albo gdy. wierzyciel. staie stę iedynymu dziedzicem po iednym z dłużników., pomieszanie takie niszczy wierzytelność solidarną tylko w czę- ści i przypadłości na dłużnika, lub wie— rzyciela.
1210. Wierzyciel, który zezwala na po- dział długi względem iednego ze współ dłużników, zachowuie sprawę śwoię soli- darną względem innych, ale z odtrąceniem
289
Ceux= ci ne sont point tenus des dommages et intćerets.
Le crćancier peut seulement rćpóter les dommages et interćts tant contre les debi- teurs par la faute desquels la chose a peri, que contre ceux qui etaient en demeure.
1206. Lies poursuites faites contre Puu des dóbiteurs solidaires intertompent la pre- seription a Pegard de tous.
1207. Lia demande d'intóróts formóc con- tre Pun des debiteurs solidaires fait courir les intćrets a Pegard de tous.
ra08. Le codćbiteur solidaire, poursuivi par le crćancier, peut opposer toutes les exceptions qui resultent de la nature de Pobligation, et toutes celles qui lui sont personneł!es, ainsi que celles qui sont com- munes a tous les codebiteurs.
Il ne peut opposer leś a SE qui sont purement personnelles a quelques- uns des autres codćbiteurs.
1209. Lorsque Pun des debitcurs devient hćritier unique dn crćancier, ou lorsque le creancier devient Dnnigue hevritier de Pun des debiteurs, la confusion n'eteint la crć- ance solidaire que pour la part et portion du dćóbiteur ou du crćancier.
1210. Le cerćancier qui consenta la divi-- sion de la dette a Pegard de DTun' des codć- biteurs, conserve son aclion solidaire con— tre les autres, mais sous la dóduction de la
1206. cia, quae in judicio fiunt adyersus aliguem ex pluribus debitoribus, etiam uoad ceteros praescriptionem interrumpunt.: : P£
1207 Petitio usurarum, facta uni ex pluribus debitoribus, in solidum usuras parzt,
etiim quoad ceteros.
1208. Debitor in solidum, in judicium wocatus, omnibus utitur excepłionibus, qae ex obligationis tndole oriuntur, et tis insuper, qude ex propria persona et cometunt, aeque ac celeris, quae cum correis ipsi sunt, communes,
Alis vero exceptionibus uti nequit, quae alicujus córret personam tantum respiciuni 1209. Quoiies alter ex debitoribus unicus heres creditoris fit, vel quoties creditor he- res unicus fit alterius ex debitoribus, creditum in solidum«onfusione non extunguiłur, nisi pro ea tantum parte, quae debitorem respicit vel. creditorem. 1210. Creditor, qiu aśsentitur divisioni debiii. favore uniys ex debitoribus., actionem in solidum adyersus alios non amittit, illius tantum, cui debiti divisionem concęssić,
parte deducta.
37
PH ZE"EFA

290
części dłużnika, którego od solidarności uwolmł. 1221. Wierzyciel,. który: odbiera roz—
dzielnie część od iednego z dłużników, nie
zachowuiąc'w zakwiłowaniu solidarności, albo praw swoich w ogólności, nie zrzeka
się solidarności tylko względem tego dłu-|
żnika.
Nie poczytuie się, Że wierzyciel odstąpił solidarności dłużnikowi, gdy odbiera od niego ilość wyrównywaiącą części,.do ia- kićey obowiązany dłużnik, ieżeli zakwito- wanie nie wyraża, Że to za część żego.
"Toż samo się rozumie co do prostego Żą- dania, zanoszonego przeciw-iednemu= ze współ- dłużników o część żego, ieżeli ten współ- dłużnik nie zezwolił na żądanie, al- bo ieżeli nie został skazanym przez wyrok sądowy.
1212: Wierzyciel, który przyymnie roż= dzielnie, i bez zachowania część jednego ze współ- dłużników w przychodach z czyń- szów albo innych podobnych wypłat, lub w procentach długu, utraca solidarność tylko co do wypadłych przychodów zcżyń- czów albo z innych podobnych wypłat lub procentów, ale nie do tych, które na przy- szłość idą; au:i też do, kapitału, chybaby płacenie rozdzielne utrzymywało się przez lat dziesięć nieprzerwanie,
1213. Zobowiązanie zawarte solidarnie względem wiórzyciela, rozdziela się saraćm przez się prawem między dlużników, któ- rzy obowiązani są między sobą, każdy tyl- ko co do swoićy części i przypadłości.
jart.du dćbiieur qu'il a: dćchavgć de la sóż idarite. jaa
1211. Lie erćancier qui regoit divisćment la part de Pun des'debiteurs; sans róservef! dans la quittaqce la'solidarite ou ses droits cn general,"ne renonce. 4 la solidarite qu'a Pegard de ce debiteur.„TDS
Le:crćancier nest pas censć remettre la solidaritć au debiteur lorsqwil regoit'de lui une somme ćgale A la portion dont: il est te- nu; si la quittance ne porte: pas que c'est pour sa part.
Il en est de móme de la simple demande formóe contre Pun des codćbitenrs pour sa part, si celui- ci n*a pas acquieseć a la de=' mande, ou sil n'est pas intervenu un juge- ment de condamnation.
1212. Le crćancier: qui regoit divisćóment et sans róserve la potion de Pun des codć- bitenrs dans les arrćrages eu intórets de la dette, ne perd la śsolidaritć que pour les: arrórages ou interćts ćchus, et non pour ceux a ćchoir, mi pour: łe' capital, a.moins que le paiement divisć n'ait etć continuć pendant dix'ans consćcutifs.
1213. L/obligalion cohtractee solidaire- ment envers le crćancier se divise de plein' droit entre les dćbiteurs, qui nen sont te nus entre euxsque chacun pour sa part"at portion.
1211. Creditor, qui divisim ab uno ew debitoribus ejus debiti partem accipić, ac'io- ne in solidum vel juribus suis in genere in apocha non reservatis, eandem aetionein
non amittit„ nisi illiws debitoris zniudtu,
Creditor aclioni in solidum renunciare non praesumiiur fagore debitoris, sz ab eo
summa recipit parem partioni ab eodem
debitae nisi in apocha pro ejus parte se ac-
cepisse declaret.„Idem obtinet, ubi creditar simpliciter peliit ab uno ex debendi cor- reis pro cjus parte, si hic peźitioni nom adquieęerit, pel' judicium condemnationis ad-
persus eum prolalum non fuerit.
1212. Creditor, qui divisim et sine reserpatione ab uno ex correis debendi accepit parę
tem usurarum, qude ad eum pro conumuni debito spectabat, aclionem in solidum amittit,
quoad practeritas tantum, non autem quoad fuluras usuras, nec quoad sortem, nisi ad in- tegrum successivurg decennium solutionem diyisim semper acceperił..-; h
1213. Obligatio in solidum erga creditorem: znita. ypso Jure dividitur inter. debitores, quorum unusquisque ad inwicem pro sua dumiawat parie obligatur.

„dę
1214: Współ—dłużnik solidarnego dłu- gu,.który: dług cały, zapłacił, nie może się upominać u innych współ- dłużników, tylko: u każdego części, iaka na niego przypada.«;
Jeżeli ieden z nich iest niewypłacalnym, strala, do którćy powodem niewypłacal- ność iego, podziela: się podług rozkładu międży innych współ= dłużników wypła- calnych, i tego który zapłacił. j
1215. W przypadku, gdy wierzyciel zrzekł się sprawy solidarney przeciw ie- dnemu z dłużników, ieżeli ieden, lub kil- ku współ- dłużników innych, stalą się nie- wypłacalnemi, część niewypłacalnych po- dzielona będzie według rozkładu między wszystkich dłużników, nawet między tych, których poprzedniczo wierzyciel od soli- d arności uwolnił.
1216. Jeżeli interes, dla którego zacią-
nięty był dług solidarnie, ściąga się tylko z iednego ze współ— obowiązanych soli- darnie, ten obowiązany będzie do całego długu względem innych współ— dłużników, którzy uważani będą względem niego tyl-- ko, iako iego ręczyciele.
OpbpziaŁ V O zobowiązaniach podęselnych z niepo dzielnych.
pad je Zobowiązanie podzielne iest, lub niepodzielne, według tego, gdy ma za przedmiot rzecz, która w wydaniu, albo
291
1214. Ive codóbiteur d'une dette solidaire, qui Pa payće en entier, ne peutrćpćter con- tre les autres que les part et portion de chacun deux.
Si Pund'eux setrouve insolvable, la per-
| te gm'occasionne son insolvabilitć, serćpar— , p
tit par contribution entre tous les autres co- debiteurs solvables et celui qui a fait le pai- ement.
1215. Dans le cas ou le creancier a re— noncć a laction solidaire envers Pun des debiteurs, si lun 0u plusieurs des autres codćbiteurs deviennent insolvables, la por- tion des insolvables sera contributoirement rćpartie entre tous les dćbiteurs, meme: en-- tre ceux precćdemiment dćchargćs de la s0- lidarite par le crćancier.
1216. Si Paffaire pour laquelle la dette a ćtć contractće solidairement"ne concernait que lun deś coobligćs solidaires, celui-ci serait ienu de tóute la dette vis-a-vis des autres codćbileurs, qui ne seraient consi- derćs par rapport a lui que comme ses cau- tions.
SEC'TRON V. Des obligations dięisibles et indięisibles. 1217. I?obligation est divisible ou indivi-
sible selon quelle a pour objet, ou une chose qui dans sa livraison, ou un fait
1214: SŁ correus debendź solidumm solyit,«b aliis non nisi partem, quam quisque de-
bet, repetere potest.
St alier ex his solvendo non sit, pro hujus parte ceteri correi, qui solyendo sunt, ad ratam iniributum veniunt una cum ep, qui'integrum expunxit debitum.
1215. Cum crediior favore alicujus ex debitoribus actioni in solidum renunciacit, si unus vel plures ex aliis debendi correis M: fiunt, omnes debitores, iis
guoque minime exceptis, quos creditor obligatione solida rum, qui solyeando non sunt, in tributum ęeniunt.
i antea liberavit, pro parte eo--
1216. Sz negotium, cujus causa debiium in solidune coniracium est, commodum re spicię*unius tantum e correis debendi, hic totum prae aliis persolęet debitum; cetert pero tanquam ejus fidejussores dumtaxat habebuntur,
JE CT EOWYVŻ De obligationibus dividuis et individuis. „1217. Oblzgatio dźoidua vel indięidua est, prouż.res tradenda vel factum exequendum diyisionem, siye materialem, sięe intelleciualem, patitur vel non.
*
EC SZWECJĘ EC pi EGZ=—
"mą
B-ETTE= ma FTR

292
czyn;«który w. wykonaniu. iest, lub: mie iest zdatny do podziału, bądź zmysłowego, bądz. umysłowego. i 1218. Zobowiązanie„miepodzielne, chociaż rzecz lub czyn, które są iego przed miotem, podzielne są ze swoićy natuty, eżęli stosunek, pod którym uważane są w zobowiązaniu, czyni ie niezdolnemi do iażycia, lub wykonania cząstkowego. 1219. Solidacność ułożona, nie daie z0= bowiązaniu cechy niepodzielności.
tę” O skutkach: zobowiązania podzielnego.';
1220. Zobowiązanie, które iest zdaine:do podziału, wykonane bydź powinno między wierzycielem a dłużnikięm, iak gdyby by- ło niepodzielne.
Podzielność stosuie się tylko co.do' dzie dziców po mich; którzy nie mogą wyma< gać długu, ałbo do: zapłacenia iego obo+ wiązani nie są, tylko podług części, jakie obięli w posiadanie, i które od nich się na-
leżą, iako od zastępców wierzycielą„ łub!
dłużnika.
1221. Zasada ustanowiona w artykule po- przedzaiącym, przyymuie wyiątki wzglę- dem dzredziców po dłużniku:
«od. W przypadku, gdy dług jest hipo= tekowany;
re, Gdy dług iest rzeczy óżnaczonćy;
Źcie. Gdy zachodzi dług ma«przemian idący w rzeczach zawisłych; od.wyborw wierzyciela, z klórych iedna jest niepo— dzielna a RZA
qui, dansłexćcntión" est ot nest pas su- sceptible: de! division;* soit materielle; soit intelleciuelle. JAZ ż
2218. Dobligatiom est indivisible, quoique la chosę ou le fait qui en.est Pobjet: soit di< visible par sa mature; si'le rapport sous łe- quel. elle est considćrće; dans* Pobligation ne la rend pas susceptible d'exćcution partielle:
1219. La solidarite stipulće ne'donne po inta Hobligation le caractere d'indivisibilite.
$:„łe Des effets de Vobligation dięisible. 1220. I$obligalion qui est susceptible de division, doit ćtre exćcutće entire le crean= cier'et le dćbiteur, cómme si/elle ćtait in- divisible.[La divisibilte na d'application
| qua Pegard de leurs łićiitiers, qui ne peu-
veńt demander la detie, óu qui ne sont ie- nus de la payer que pour les parts dont ils sont saisis, ou dont ils sont tenus comme representant le creancier ou le dćbiteur.
1221. Lie principe ćtabli dans Vartiele pre- ćdent regóit eKception' A Tegard des hćri- tiers du debiteur:. 1. Dans: le cas óu ladette est hypothócai-- re; 2. Lorsquelle est d'un corpsoeertain;©! „3.olLorsqwil słagit de la dette alternative
de choses au choix du crćancier, dont Pure;
est indivisible;
1218. Obligatio individua est, licet res: vel factum,„de quo agitur, natura sua dięi- duum sit, quoties'ita in: oblugalionem deductum: est, ut disjunctim exequi nequeat. 1219. Stzpulatio in. solidum individuam non parit obligationem.
gad De effectibus SO dividuae.
1220. Dięidua obligatio inter creditorem et debitorem, perinde ac si individua foret, exequi debet. Dięiduitas non afficit, nisi heredes, quż debitum petere nequeunt, aut solęere non tenentur, nisi pro partibus creditoris pel debitoris, quem repraesentant,
1221. Regula praedicia exceptionem patitur quodd debitoris heredes:
„1, Quoties debitum hypothecarium. sił; e. Sz rem.ceriam respiciał;
3. Quoties de alterutra tradenda re agaiur„a
źndiętdua sit;
m opłiionem creditoris, quarum altera
e

śte, Gdy ieden z dziedziców obowiązany: iest sam przez tytuł do wykonania zobo- wiązania;
Śłe. Gdy wypływa, bądz'z natury obo- wiązku, bądz z rzeczy, która iest iego przedmiotem, bądź"z celu założonego w kontrakcie, że chęcią było kontrakinią- cych, aby dług nie mógł bydź zaspokoio- ny. częściowo.
W pierwszych trzech/ przypadkach, u dziedzica, który posiada rzecż należącą się, ałbo grunt, na którym dług hipoteko- wany, może bydź poszukiwana całość na rzeczy należącćy, albo na gruncie obciążo— nym hipoteką, ale się temu dziedzicowi za- chowuie poszuks%*anie na iego współ- dzie- dzicach,'W: czwartym przypadku dziedzie sam obowiązany iest do długu, a w przy- padku piątym, n.każdego dziedzica można poszukiwać całości, z zachowąniem iemu poszukiwań na iego współ- dziedzicach.
O skutkach zobowiązania niepodzielnego.
1222 Każdy z tych, którzy zaciągnęli łącznie dług niepodzielny, obowiązany'iest do całości, choćby zobowiązanie nie było zawarte solidarnie. t
1223. Toż samo się rozumie o dziedzi- cach po tym, który zawarł podobne zobo- wiązanie.
/ 1224. Każdy pó wierzycieln dziedzic,
293
4. Lorsque Pun des hćritiers est chargć seul; par le titre, de Pexćculion de Pobli- gation;
5. Lorsqu'il rćsulte, soit de la nature de VPengagement;- soit de la chose qui en fait Pobjet, soit de la fim quon s'est proposee dans le contrat, que Vintention des contra= ctans a ćtć gue la dette ne put s'acquitter partiellement.
Dans les trois premiers cas, Phóritier qut
possede la chose dnie, ou le fonds hypothć- quć a la dette, peut€tre poursuivi pour le tout, sur la chose due ou sur le fonds hy- pothćquć, sauf le recours conire ses cohć- ritiers. Dans le quatrieme cas, Vhćritier seul chargć de la dette, et dans le cinquie- me cas, chaque heritier, peut aussi 6tre poursuiyvi pour le tout; sauf son recours contre ses coheritiers.
2. Des effets de Vobligation indiętsible.
1222. Chacun de ceux qui ont contractć conjoiniement une dette indivisible, en est tenu pour le total, encore que obligation n'ait pas ćlć contractće solidairemeni.
1223. Il en est de móme a lćgard des he- ritiers de celui qui a contractć une pareille obligation.
1224. Chaque hćriltier du crćancier pent
"4"ST obligationis exequendae onus uni tantum ex heredibus in vim tituli incumbit;
5. Su ex indole, sive obligationis, sive res eandem respicieniis, sięe ex fine contra- cius pateał, contrahientes noluisse, ut debitum. dięisim solceretur.
Primis hisce tribus casibus, heres, qui debitam'rem aut praedium hypothecae pro dem bilo obnoxium possidet, in ipsa re vel praedio pro integro debito conveniri potest, sal- vo regressu adęersus coheredes,« Quarto casu, heres unicus ex integro gravatus, et, quin- to. casu, quisque ex heredibus pro toto debito pariter conęeni possunt, salyo, ut supra,
adyersus coheredes regressu,”
$. 2.
De individuae obligationis effectibus.
1222. Quisquis. eorum, qui simul iruięiduiuim debitum contraxerunt, integrum solvere tenentur, etiamsi obligatio in solidum non fuerit inita. 1223. Idem obtinet quoad heredes ejus, qui parem suscepit oblzgationem.
/
1224. Quilibet ex heredibus creditoris iniegram persequi potest indiytduae obligatio=
nis execuitornem.
samakanikk I mom

294
może wymagać wykonania w całości zobo- wiązania niepodzielnego.
Sam nie może uwalniać od całości długu; sam nie może przyymować zamiast rzeczy, ijeęy ceny. Jeżeli ieden z dziedziców sam uwolnił od długu, albo przyiął wartość rzeczy, współ- dziedzic iego nie może żą dać rzeczy niepodzielnćy,„tylko odtrącaiąc część współ- dziedzica, który uwolni, lub wartość przyiął.;
1225. Dziedzie dłużnika pozwanego 0 ch łość zobowiązania, może żądać zwłoki cza= su, aby przyzwał do sprawy swoich współ- dziedziców; chybaby dług takićy był natu- ry, że tylko przez samego dziedzica po- zwanego zaspokoionym bydz może, a ten w ten czas skazanym bydz może sam, z za- chowaniem dla niego poszukiwań o wyna- grodzenie na iego współ- dziedzicach.
OpDziaŁ VI.
O zobowiązaniach z zastrzeżeniem kary.
1226. Zastrzeżenie kary iest to, kiedy osoba iaka, aby zabezpieczyć wykonanie umowy, obowięzuie się do iakiey rzeczy w przypadku* niewykonania.
1227. Nieważność glowney umowy, po- ciąga za sobą nieważność zastrzeżenia: kary,
Nieważność zastrzeżenia kary, nie po- ciąga za sobą iakeprnaka ci 0 głowney.
1228. Wierzyciel zamiast żądania kary włożonćy na dłużnika, który się A: może poszukiwać wykonania głowney, umowy.
exiger en totalitć Pexćcution de Pobligation iadivisible.
II ne peut seul faire la remise de la tota- litć de la dette; il ne penut: recevoir«seul le prix au lieu de la chose. Si Dun des hóri- tiers a senl remis la dette ou regu le prix de ła chose,'son cohćritier ne peut deman- der la chose indivisible qu'en tenant compte de la portion du cohćritier qui.a fait la re- mise ou qni'a recui le prix.
1225, Lóhóritier du dćbiteur, assignć pour la lotalitć de Vobligation, peut deman- der un delai pour mettre en cause ses co- hćriltiers, a moins que la dette ne soit de nature a ne pouvoir ćtre acquittće que par Phćritier assignć, qui pent alors ćtre con- damnć seul, sauf son recours en indem- nitć contre ses cohćritiers.
SEcTrroN V1l
Des oblzgations avec clauses penales.
1226, La clause penaleęst celle par laquel- elle une personne, pour assurer Pexścutich d'une couvention, s'engage a quelque chose en cas d'inexćcution.(
1227. La nullite de Vobligation principale. entraine celle de la clause penale.
La naullitć de celle- ci n'entraine point cel-- le de Pobligation pwucipale.
1228. Le crćancier, au lieu de deman- det la> ślipulće contre le debiteur qui est en demeure, peut poursuivre l'exćcution de Pobligation principale.
Idem vero soliis integrum nequit remittere debitum,'nec pretium loco rei recipere.
Si vero alterutrurm egerit, ejus coheres indivuduam rem petere non potest, nisi dedu=„
cta coheredis parte, qui rem remisit aut pretium recepit.:
1225. Jłeres debitoris, cut. integra obligatio attributa fuit, dilationem petere potest, uł in judicium wocet swuos coheredes, nisi indoles debiti ea sit, ut ab ipso tantum, cui zllud attributum fiit, solvi possit; qui tune solus condemnabitur, salvo jure ad: inde-
mnitatem adyersus coheredes.
SEcTrro VL De poenalibus obligationum clausulis. 1226. Clausula poenalis est illa, qua quis ad tuendam corventionis executionem ad ali-
quid, ni ea impleta fuerit, sese obstringit.
1227. Corruente principali" obligatione, corruit et ipsa poenalis clausula, Clausula vero corruente, principalis obligatio nihilominus subsistit. r 1228, Creditor, omissa"i contra debitorem, qui i mora sit, stipulata, executio-
nem obligationis principa
is persequż potest.

1229. Zastrzeżenie kary, iest nagrodze- nie szkód i straconych zysków, iakie wie- rzyciel ponosi z niewykonania ,„zobowiąza- nia głownego.
Wierzyciel nie może razem żądać i gło-|
wnćy umowy ikary, chybaby ułożona by- Ja za samo proste opóźnienie.
1230. Zobowiązanie pierwotne bądź gdy w sobie- zawiera, bądź gdy nie zawiera czas oznaczony, w którym dopełnione bydź powinno, kara w ten czas tylko na- stępuie, gdy się ten opóźnia, który się zobowiązał, bądź do dania, bądź do wzię- cia, bądź do uczynienia.
1231. Sędzia może umiarkować karę, gdy zobowiązanie głównę wykonane było w części.
1232.-Gdy zobowiązanie pierwotne za- warte z zastrzeżeniem kary iest względem rzeczy niepodzielnćy, kara następnie przez wykroczenie choć iednego tylko z dziedzi- ców po dłużniku; i może bydź Żądana, bądź w całości na tym, który wykroczył, bądź na każdym z dziedziców, co do ich części i przypadłości; a hipotecznie, co do wszystkiego, ale się im zachowuie poszu— kiwanie na tym, który w karę popadł.
1233. Gdy zobowiązanie pierwotne za- warte pod karą, iest podzielne, ten tylko z dziedziców po dłużniku wpada w taką karę, który wykroczył przeciw temu z0- bowiązaniu, i tylko co do części, która się należała od niego w zobowiazaniu głównóm,
295
1229. La olause pónale est la compensam tion des dommages et intćrets que le crćan- cier souffre de linexćcution de Pobligation principale.-
Il ne peut demander en meme temps le prinschał et la peine, A moins quelle n'ait 6tć stipulee pour le simple retard*
1230. Soit que Pobligation primitive con= tienne, soit quelle ne contienne pas un ter- mę dans lequel elle doive 6tre accomplie, la peine nest encourue que lorsque celui
ui sest obligć, soit a livrer, soit a pren- dre; soit a faire, est en demeure.
1231. La peine peut€tre modifiće par le juge, lorsque Pobligation principale a€te exćcutće en partie.
1232. Lorsque Pobligafion primitive, con- tractóe avec une clause pćnale, est d'une chose indivisible, la peine est encourue par la contravention d'un seul des hćritiers du dćbiteur: et elle peut ćtre demandće, soit en totalitć contre celui qui a fait la contra— vention, soit contre chacun des cohćritiers pour leur part et portion, et hypothćcaire- ment pour le tout, sauf leur recours contre celni qui a fait encourir la peine.
1235. Lorsqiue obligation primitive con= tractće sous une peine est divisible, la peine nest encourue que par celui des hó ri- tiers du dćbitenr qui contrevient a cette obli- gation, et pour la part seulementi dont il Gtait tenu dans Pobligation principale, sans
1229. Clausula poenalis loco est damnorum et ejus, quodinterest, quibus ereditor a/ficitur
haud impletae principalis obligationis causa.
Obligationem principalem et poenam simuł persegui non licet, nisi haec ex sola mora
fuerit stipulata.
1230. Sięe primulivae oblżgationis- executioni tempus adjectum sit, sięe non, poenae ło-
cus non fit, nisi in mora sit qui ad tradendum, vel ad accipiendum„ ęel ad faciendum se obligaęit.:
1251. Poena imminui a judice potest, si principalis obligatio pro parte sit impleta.
„1252. Quoties primitiva obligatio sub poenali clausula inita individuim rem respicit, etolatio unius ex heredibus debitoris poenae locum facit; eaque, vel integra ab illo, qui contravenit, wel pro quota parie ab unoquoque ex heredibus, atque ab hisce etiam in soli- dum actione hypothecaria peti potest, salpo eisdem jure ad indemnitatem adęersus eum, qui poenae causam praebuit.
1233. Quolies przmitięa obligatie sub poenali clausuła inita dięidua est, solus coheres eam wiolans et pro sua tantum parte obligationis poenam sustinet, nec ulla competit actio adversus€0s, qui eandem impleyerunt.

29b
i nie masz sprawy przeciw tym, którzy zobowiązanie wykonali.;
To prawidło przyymuie wyiątek, gdy zastrzeżenie kary dodane było w zamiarze, aby zapłata nie następowała częściowo, a żeden z dziedziców przeszkodził wykona- niu zobowiązania w całości; w takim przy- padku całóy kary na nim Żądać można, a na innych współ- dziedzicach, co do ich części tylko, zachowuiąc służące im po- szukiwanie,
DZIAŁ V.
O ustaniu. zobowiązań.
1234, Zobowiązanie ustaie;
Przez zapłacenie;
Przez odnowienie;
Przez uwolnienie dobrowolne;
Przez potrącenie;
Przez pomieszanie;
Przez stratę rzeczy;
Przez nieważność lub zerwanie;
Przez skutek warunku rozwiązuiącego, który wytłumaczony był w dziale poprze— dzaiącym;);
I przez przedawnienie, które będzie przed- miotem szczególnego tytulu.
qwił y ait daciion contre: ceux qui lont exćcutće.
Cette regle recgoit exception lorsque, la clause pónale'ayant'ćtć ajontee dans linten- tion que le paiement ne pdt se faire par— tiellement, un cohćritier a empechć Dexć— cution de Vobligation pour la totalit.. En ce cas, ln pelne entiere peut ćlre exigće contre lni, et contre les autres cohćritiers pour leur portion seulement, sauf leur re» cours,
CHA PLT.R.B.AW.
De Pextinetion des obligations.
1234. Les obligationss'ćteignent,
Par le paiement;
Par la novation;
Par la remise volontaire;
Par la compensation;
Par la confusion;
Par la perte de la chose;
Par lą nullite on la róscision;
Par Peffet. de la condition rćsolutoire, qui a 6tć expliqnćę au chapitre prócćdent;
Et par la prescription, qui fera Pobjet d'un titre particulier:
Regula haec exceptionem patitur, si dum clausuła poenalis ea mente adjecta est, ne solutio dięisim fieri posset, coheres aliquis impedimentum attulit, quominus integra obli- gatio adimpleretur. In hoc casu adęersus eundem integra poeną exzgi połest, et adversus ceteros coheredes pro eorum parte taniuimmodo, salpo tstis erga eum regressu, qui execu-
tionem impediętt. 7
CA POU PG
Quibus modis obligationes tollantur.
1234. Obligationes tollunius: Solutione;
INovattone;
„Acceptilatione,
Compensatione;
Confusione;
Rei interitu;
Nullitate, vel rescisszone;
Conditione resolutiva, de qua supra;
Tandem praescriptione, de qua infra suo. tituło.

ODDZIAŁ I
O zapłaceniu
G44.
O zapłaceniu w ogólności.
1235, Każde zapłacenie domyślać się ka- że długu: można się o to upominać, co było zapłacone bez obowiązku.
Nie-przyylimaie się upominanie się co do obowiązków naturalnych, które wypeł- nione były dobrowolnie.
1236. Zobowiązanie dopełnione bydź mo- Że przez każdą osobę, która w nim iest in- teresowaną, albo przez ręczyciela.
Trzeci nawet może dopęłnić zobowiąza- nia, który w nim interessowany nie iest, byleby ten trzeci czynił w imieniu i na zaspokoienie za dłużnika: albo ieżeli czyni w swoićm własnćm imieniu, żeby nie wstą- pił w prawa wierzyciela.
1234. Zobowiązanie uczynienia nie może bydżź dopełnione przez trzeciego przeciw woli wierzyciela, gdy ten ma w tóćm inte— res, aby dopełnione było przez samego dłużnika.
1238. Aby zapłacić”ważnie, trzeba bydź właścicielem rzeczy danćy na zapłatę, i zda— tnym do ićy alienowania.
297 SECTION IL
Du paiement.
GE
Du paiement en genćral.
1235."Tout paiement suppose une detie: ce qui a ćte paye sans ćtre di, est sujet 4 rć- pótilion.
La repćtition nest pas admise a Pegard des obligations naturelles qui ont€tć yvolon- tairement acquittćes.
1236. Une obligation peut€tre acquittće ar toute personne qui y est intćressće, tel-- e qu'un coobligć ou une caution.
I/obligation peut móme Gtire acquittće par un tiers qui n*y est point intćressć, pour vu que ce liers aglsse au nom et en lac— quit du dćbiteur, on que, s'il agit en son nom propre, il ne soit pas subrogć aux dto- its du erćancier.
1237. L/obligatton de faire ne peut€tre acqnittće par un tiers contre le grć du crć— ancier, lorsque ce dernier a intćrćt quelle soit remplie par le dóbiteur lui- móme.
1238. Pour payer valablement, jl fant ćtre proprićtaire de la chose donnće en pa- iement, et capable de lalićner.
SE 6mi1:0r EE
De solutione.
$.
d,
De solutione in genere.
1235. Quaegis solutio debitum praesumit; quod, nullo debito existenie,. solutum est,
condici potest.
Conditioni locus non est, si sponte naturali obligationi satisfactum sit.
1256. Obligatio tolli a quovis potest, cujus tntersit, veluti g correo vel a fidejussore. Obligationi pariter satisfieri potest ab altero, cujus non intersit, dummodo hic debi- toris nomine et ad, eum liberandum id agat, vel si proprio nomine agit, credźtoris Juri-
bus non subrogetur.
1257. Obligatio faciendi ab alio exequi nequit invito creditore, si hujus intersit, ab
ipsomet debitore eam impleri.
1238. Efficax solutio est dumtaxat, cum qui solęit rei traditae dominus est et alie-
nandi capax.
38
zę

298
Jednakże zapłata pieniędzmi, albo inną rzeczą, która się niszczy przez używanie, nie może bydź poszukiwana na wierzycielu, który ią spotrzebował w dobróy wierze, chociażby ten był zapłacił, który właści- cielem pieniędzy lub rzeczy takićy nie był, i nie miał zdatności do alienowania.
1239. Zapłata czyniona bydź wierzycielowi, albo umocowanemu od nie- go, albo temu, który iest upoważniony przez sąd lub prawo do odbierania za niego.
Zapłata uczyniona temu, który nie miał „mocy odbierać za wierzyciela, icst ważna, ieżeli ią wierzyciel potwierdza, albo z niey pożytkował.
1240. Zapłata uczyniona w dobróy. wie rze temu, który iest w posiadaniu wierzy- telności, iest ważna, choćby ten posiadacz pozbawiony ićy był potćm prawaćm pó konaniem.
1241. Zapłata uczyniona wierzycielowi iest nieważna, ieżeli nie miał zdolności do przyymowania; chybaby dłużnik dowo- dził, iż rzecz wypłacona obrócona była na pożytek wierzyciela.
1242. Zapłacenie przez dłużnika wierzy cielowi svemu uczynione z uszkodzeniem zaięcia urzędowego, czyli aresztu; lub sta- wania z przeszkodą, nie iest ważne wzglę- dem wierzycieli zaymuiących, albo prze- szkadzaiących:* ci podług prawa swoiego mogą dłużnika przymusić, aby na nowo zapłacił; ale w tym przypadku tylko ma swoie poszukiwanie na wierzycielu.
Nćanmoins le paiement d'une somme en argent on autre chose qui se consomme par Vusage, ne peut ćtrę rópełć cóntre le crć- ancier qui Da consommee de bonne foi, quoi- que le patement eń ait ćtć fait par celui qun W SRF ou qui n ćtait pas capable de Palićner.
3 s A. 2
1239. Le paiement doit ćtre fait an crće ancier ou% quelqn'un ayant pouvoir de lui, ou qui soit autorisć par justice ou par l loi a recevoir pour lut.:
Le paiement fait a celni qui n'aurait pas pouvoir de receyoir pour le crćancier, est valable, si celui-ci le ratifie,-ou sil en a profitć.
1240. Le paiement fait de bonne foi a celni qui est en possession de la crćance, est valable„, encore que le possesseur en soit par la suite ćvincć,
1241. Tie paiement fait au crćancier nest point valable s'il ćtait incapable de le rece- voir, 4 moins que le debiteur ne prouve que la chose payće a tournć au profit du crćancier..
1242. Le paiement fait par le debiteura son crćancier, au prejudice dune saisie ou d'une opposition, nest pas valable a Pógard des crćanciers salsissans on opposans: CEuX= ci peuvent, selon leur droit, le contrain- dre a payer de nouvean, sauf, en ce cas seulement, son recours contre le crćancier..
Nihiłominus solutio pecuniae, vel alterius rei fungibilis, condici nequit adęersus cre. ditorem, qui eam bona fide cońsumsit, quamyis solutio ab illo facta fuerit, qui pecu- niae dominus wel alienandi capax non erat.
1239. Solutio creditort fieri debet, vel ei, qui
ab eo mandatum habeat, vel cuż a ju-
dice aut a lege pro credztore exigęńdi facultas tributa sit. a Solutia 4: Poża qui ad exigendum credztoris mandąato caret, efficax est, st hic solu=
tionem ratain habeat, vel soluta res 1
n illius utilitatern versa sit.
1240. Solutio bona fide facta ei, qui creditum possidet, efficaw est, licel possessoT
postea evictionem passus fuerit.
1241. Inwalida solulio est, quae creditori fit exigendi incapaci, nisi debitor probet, rem solutam in utilitatem iulius versain©sse,:,
1242 Solutio a debitore facta suo creditori in eorum deirimentum, qul vel opposue= runt, pel a quibus sequesiratio umpetrata fiit, qucad ipsos sequestranies et opponentes inefficax est; hi pro suis: juribus ad solutionem debitorem iterum cogere possunt, sal- vo Lpsi regressu hoc unico casu„adęersus creditorem..

1543. Wierzyciel przymuszony bydź nie może, aby przyjął: rzecz inną nad'tę, któ ra mu się należy, choćby wartość rzeczy ofiarowanćey równa byla, a nawet 1 wię- ksza.
1244. Dłużnik nie może przymuszać wie- rzyciela, aby przyymował w części zapła- tę długu choć podzielnego. h$
Jednakże Sędziowie uważając położenie dłużnika, i używając władzy tey z wielką ostrożnością, mogą dozwolić umiarkowa- nćy zwłoki czasu do zapłaty, i wstrzymać wykonanie poszukiwań, zachowniąc wszy— stkie rzeczy w swoim stanie.
1245. Dłużnik rzeczy pewnćy i oznaczo- nćy iest uwolnionym, gdy tę rzecz odda w takim stanie, w iakim będzie w czasie wydania, byleby nadpsucia'w tćy rzeczy zaszłe nie były sprawione przez iego Czyn, albo nie pochodziły z iego winy, ani osób, za które on iest odpowiedzialnym, albo że- by nadpsueia nie zaszły dopiero po uchy- bieniu przez niego wyznaczonego czasu.
1246. Jeżeli długiem będzie rzecz, która jest oznaczona tylko przez swóy gatunek, dłużnik aby zyskał uwolnienie, nie iest obowiązany dawać ią w naylepszym gatun- ku, ale też nie może dawać w naygorszym.
1247. Zapłata wykonaną bydz powinna w mieyscu oznaczonćm przez umowę. Je- żeli mieysce w nićy oznaczone nie iest, to jeżeli idzie o rzecz pewną i wyznaczoną,
239
1245. Le erćancier ne peut śtre contraint de recevcie une autre chose que celle qui lu: est due, quoique la valeur de, la chose offerie soil ćgale ou meme płus grande.
1244. Le debiteur ne peut point forcer le crćancier a recevoir en partie le paiement d'une dette, meme divisible.
lies juges peuvent nćanmoins, en consi- dćration de la position du dćbiteur, et en usant de ce pouvoir avec une grande róser- ve, accorder des dćlais modćrćs pour le pa iement, ct surseoir l exćcution des poursui-- tes, toutes choses demeurant en ćiat.
1245. Le debiteur d'un corps certain et determine esi libćre par la remise de la cho- se en Jetat on elle se-trouve łors de la li- vraison, pourvu que les dćteriorations qui y sont stryvenues ne vienzent point de son fait ou de sa faute, ni de celle des person— nes dont il est responsable, ou qu'avant ces detćriorations il ne fit pas en demeure.
1246. Sila delte est d'une chose qui ne soit dćterminće que par son esptee, le dó- biteur ne sera pas tenu, pour ćtre libóre, de la donner de la mcilienre espece; mais il ne pourra Poffvir de la plus mauraise,
1247. Lie paiement doit.6tre exócutć dans le lieu dćsignć par la convention. Si le lieu ny est pas dćsignć, le paiement, lorsqu'il sagit d'un corps certain et deierminć, doit
1243. Aliud pro alio, inęito creditore, solyt nequit, etsi oblatae reż valor debitum
codeguet ęel excedat.
1244.(reditor obligari nequit, ut sołutionem debiti, licet dividui, pro parte tantum
recipiat.
Judicibus tamen facultas est, qua parcissime utendum., inspecti< debiteris wircumstan--
łiis, exiguas ad soluiionem moras concedendi, et afiuum judicialium executionem re— morandi, rebus in eodem statu manentibus,
1245. Debiior speciei certae ac definilae eam tradens, prout est traditionis actu 4 li- beratur dummmode quae supervenerint deteriorationes, nec suo facto cel culpa, nec eorurm,
me quibus tenetur, illatae fuerint, vel nisi ipse in mora esset, antequam species deterior eret.
1246, Śz debztunt rem certam tantum in specie respiciat, debitor nec optimam trade- re cogiiur, neg ei pessimmam o/ferre licet.
1247. Solutio in constituto loco fieri debet. Si nihil de loco pactum sit, quoties de re certa et definita agitur, eo loco fieri debet, ubi contractus tempore res exstabat. *
TEGA" sup PES

300
zapłata uczyniona bydżź powinna: w tćm mięyscu, w któróm była rzecz w czasie z0— bowiązania, którego jest przedmiotem.
Oprócz tych dwóch przypadków zapłata czynioną bydż powinna w zamieszkaniu dłużnika.
1248. Koszta zapłaty obowiązkiem są dlużnika.
(2%
O zapłaceniu z wstąpieniem trzeciego w.prawa wierzyciela. 124g. W stąpienie w prawa wierzyciela trzecićy osoby, która iemu płaci, iest albo umowae, albo prawne. 1250. Wstąpienie takie iest umowne:
1od. Gdy wierzyciel przyymuiąc zapłatę od trzecićy osoby, stawia ią w swoich pra vach, sprawach, przywiłeiach, albo hipo- tekach, przeciw dłażnikowi. Wstąpienie takie wyrażne bydź powinno, i bydź po- winno uczynione w tymże samym czasie, w którym i zapłata;
ere..Cdy dłnżnik pożycza u kogo sum- my na zapłacenie swego długu, i stawia pożyczalnika w prawach wierzyciela. Dla ważności takiego wstąpienia potrzeba, aby akt pożyczki i zakwitowanie uczynione by- ły przed Notaryuszami; ażeby w akcie po- życzki było oświadczono, że sumina 1est pożyczona na uskutecznienie zapłaty, 1
ótre fait dans le lieu od ćtait, au temps de Pobligation, la chose qui en fait Pobjet.
„Hors ces deux cas, le paiement doit 8tre fait au domicile du dćbiteur.
1248. Lies frais du paiement sont ala char= ge du debiteur.
$. 2.
Du paiement ayec subrogation.
1249. La subrogation dans les droits du crćancier au profit d'une tierce personne qui le paye, est ou conventionnelle on legale.
1250. Cetie subrogation est convention- nelle:
1. Lorsque le crćancier recevant son pa- iemient d'une tierce personne la subroge dans ses Wroils, actions, privileges ou hypothe- ques cóntre le debiteqr; cette subrogation doit ćtre expresse et faite en meme temps que le paiement:
2. Lorsque le debiteur emprunte une somme ATeffet de payer sa delle, et de sub- roger le preteur dans łes droits du crean- cier. Il fant, pour que cette subrogation soit valable, que Pacte Pemprunt et laquit- tance soient passćs devant notaires; que dans Pacte d'empruntil soit dćclarć que la sommeę a ćtć empruntee pour faire le paie-
Duóbus hisce exceptis caszbus, solutio ad creditoris damicilium peragenda est
1248. Solutionis expensas debitor sustinet.
De solutione per subrogationem. 1249. Subrogatio in juribus creditoris, favore ecjus facta, qui pro alio solyit, vel con=
pentionalis est, vel legalis. 1250. Subrogatio cońoentionalis est:
1. Si creditor solutionem aceipieńs ab alio, ewadem substituit im juribus, actionibus, prieilegiie vel hypothecis, quae adversus debitorem et compeluni. haec et expresse, et eodem solutionis momento fieri debet.| j;
2, Sz debitor pecuniam, uł sum debitum solyat, ac mutuantem um credi-
toris juribus subsituat.
Subrogatio haec inefficax est, nisi actus mułualionis et apocha
a publico tabellione reczpiantur, et nisi in praedicto aciu decłaretur, pecuniam ad solu- tionem. peragendam:mutuatam, el m apocha, solutionem Jactam esse pecunia a novo ereditore hunc tn finem mutuata: hujusmodi subrogatio fit etiam imscio creditore,
zametsi creditoris ęoluntas non concurrat.

w zakwitowaniu żeby było oświadczono, Że uczyniona zapłata pieniędzmi pożyczonemi na ten koniec przez nowego wierzyciela. 'Takie wstąpienie następuje bez-wpływu wo- li wierzyciela.
„ 1251. Wstąpienie następuie samem przez się prawem:
dod. Na korzyść tego, który sam będąc wierzycielem, spłaca innego wierzyciela maiącego przed nim pierwszeństwo, z po- wodu przywileiów, lub hipotek;
2re. Na korzyść nabywcy mieruchomo- ści, który obracą cenę nabycia swolego na zapłatę wierzycieli maiących hipoteki na tem dziedzictwie;
Jcie. Na korzyść tego, który obowiązany będąc z innemi, albo za innych do zapłaty długu, miał interes, aby go zaspokoił;
4łe. Na korzyść dziedzica mającego do— brodzieystwo, który: zapłacił pieniędzmi swemi długi spadku.
1252. Wstąpienie ustanowione artykuła- mi poprzedzaiącemi, ma mieysce tak prze- ciw ręczycielom, iako też i przeciw dłu— Żnikom: nie może szkodzić wierzycielowi, ieżeli zapłacony był tylko w części; w ta- „kim przypadku ma on pierwszeństwo w uży- waniu praw swoich do pozostałćy reszty, nad tym od którego część tylko zapłaty odebrał.
Ea
301
ment; et que dans la qnittance il soit dćcla- rć que le paiement a ćtć fait des deniers fournis A cet effet par le noveau crćancier. Cette subrogation s'opere sans le'concours de la voloniće du crćancier.
1251. La subrogation alieu de pleln droit,
1. Au profit de celui qui, ćtant lni- mó- me crćancier, paye un autre'crćancier qui lui est próferable a raison de ses privilćges ou hypotheques;
2. Au profit de Iacqućreur dun im- meuble, qui emploie le prix de son acquisi- tion au paiement des creanciers auxquels cet. heritage ćtait hypothćque;
3. Au profit de celui qui, etant tenu avec d”autres ou pour d'autres au paiement de la dette—avait intćrćt de Tacquitier;
4. Au profit de Vhćritier bćnćficiaire qui a payć des ses deniers les dettes de la suc- cesslon.;
1252. ILLa subrogation ćlablie par les arti- cles precćdens a-lieu tant contre les cautions que contre łes dćbiteurs: elle ne peut nuire au cróancier lorsqwi] na ćtć payć qwven par= tie en ce cas il peut exercer ses droits, pour ce qui lui reste du, par prefćrence A celui dont il n*a regu qw un paiemeni partie.
1251. Subrogatio ipso jure locizm habet:
1. Favore ejus, qui, cum creditor sit, altert solęit creditori, prięilegiis vel hypotheca
pottora;
2. Fhwore emtoris bonorum tmmobilium., qui emionis pretium ad solvendum credito- ribus eroget, quorum intuitu bona ipsa hypothecae obnoxia erant;
3. Favore ejus, ciujus, cum ad solutionem una cum aliis vel pro aliis obstricius es-
se£, intererat, debitum solutum iri;
4. Favore heredis cum beneficio, qui propria pecunia hereditarium aes alienum solęit.
1252. Subrogatio, de qua supra, adversus fidejussores aeque ac adyersus debitores ad mittitur: ipsa creditori neuliguam nocet, si tantum pars debiti eidem soluta sit; tune ad reliquum, quod ei debetur, consequendum, sua juta experiri potest, cum praelatione ejus, a quo pariem iantum sui crediti accepit.

65-533
O: zarachowaniu zapłaty,
1253: Dłużnik kilku długów ma prawo oświadczyć przy zapłacię, iaki dług za za- płacony poczytuie.:
1254, Dlużnik takiego długu, który przy- nosi procent, albo zet) z czynszów czyli z podobnych wypłat, bez zezwołenia wierzyciela nie może rachować uczynionćy zapłaty na kapitał, przed zapłatą tych przy chodów lub procentów: zapłata uczyniona na kapitał i procenta, gdy nie iest całko- wita, rachuie się naprzód na procenta.
1255. Gdy dlażnik różnychdługów przy iął zakwitowanie, w którym mu wierzyciel rachuie to, co przyiął na teden Z tych dlu- gów szeżególnie, nie może iuż dlużnik wy- magać zarachowania na dlug inny, chyba- by oszukanie było, lub podstęp ze strony wierzycieła.: Po EW,
1256. Gdy w zakwitowaniu nie masz ża- dnego zarachowania, to zapłata rachowaną bydz powinna na ten dług, w którego za- spokoieniu dłużnik w ten czas nay większy miał interes ,. między innem!„długami ra- zem przypadaiącemi; ieżeli mie, trzeba ią rachować na dłng przypadaiący, choć mnićy uciążliwy, niż inne nie przypadalące ieszcze.
Jeżeli długi równćy są natury, rachunek jdzie na naydawnieyszy,„gdy są równe wszystkie okoliczności, rachunek idzie w przyzwoitym stosunku.
$. 3.
De Pimputation, des paiemens:
1253. lie debiteur de plusieurs dettes a le droit de dóclarer, lorsgwił paye, quelle deite il entend acqultter.
1254. Le dóbiteur d'une dette qniporle intórćól ou produit des arrćrages, ne peut point, sans le consentement: du czćancier, imputer le paiement gwil fait sur le capital
ar prófćrence aux arrćrages ou intór€ts:
le paiement fait sur le capital et intór€ts, mais qui nest point integral, s'impute d/abord sur les intćrćts.
1255. Eorsque le debiteur de diverses dettes a acceptć une quittancce par laquelle le crćancier a imputć ee qwił a regu sur Dune de ces deties spócialement, le debileur ne peut plus detoander limputation sur une deite dilffórente, a moins qwil ny ait eu dol ou surprise de la part du crćancier.
ł256. Lorsque la quittance ne porie au- cune imputation, le paiement doit ćlre im— putć sur la dette que le dćbiieur avait pour lors le plus d'interćt d'acquitter entre celles
ui sont pareillement ćchues: sinon, sur la dolie ćchue, quoique moins onćreuse que celles qui ne le sont point,
Si les dettęs sont d'ćgale nature, Finrpu- tation se fait sur ła plus ancienne: toules choses ćgales, elle se fait proportionnelle- ment,
| ooochna ę
De solutionibus imputandis.
1255. Quoties, ew pluribus obligationibus debitor uni per solutionem safisfacit, inejus arbitrio est, declarare, quam malit solutam esse.
1254. Debitor sortis, quae parit usurds, creditore haud assentiente, contendere nequit, uł, quod solęit, u usuras połius, quam UŁ soriemi, accepło Jeratur: solutio, ro Wkni sortis et UusUrarun facta, utrasque ror adaequans/, prunuu uu usuras fertur accepżo.
1255. Quoties debitór ex pluribus causis apocham recepit, qua solutam pecuniam cre- ditor in aliquod ex pluridus debitis speciattm accepto tulisse declarat, idem, debitor amplius petere nequit, ut im aliam causam illa feratur, nisi creditoris dolus vel fraus
interoenerit.
1256. Sź nihil in apocha declaratum sit
, solutio in exstinctionern illius ex debitis,
quorum dtes jam venit; imputatur, quod magis tune debitoris interest solutum esse; aliter in exstinctionem ejus debiti, cujus„dies jam venit, liget znirmus onerost ceteris,
uorumm dies nondum advenerit. Si plura ejusdem naturae adsi
nt debiła; selutio in antiquius accepto fertur; si pares

pe
6. 4.
O ofiarowaniu zapłaty i 0. zaznaczeniu.
1257. Gdy wierzyciel nie chce przyiąć zą- płaty swoiey, dłużnik może mu ią rzeczyć wiście do przyięcia przedstawić; a gdyby wierzyciel odmawiał ićy przyjęcia, może dłużnik zaznaczyć summę, lub rzecz ofia- rowaną.
Przedstawiania rzeczywiste, po których zaznaczenie nastąpiło, wolnym czynią dłu- Żnika; zastępują mieysce zapłaty ze strony iego, gdy są waznie uczynione; 1 rzecz tym sposobem zaznaczona, zostaie na niebez—
teczeństwo wierzyciela.
24 Ó e , 1258, Ażeby rzeczywiste oddawanie wa znem było; potrzeba
«od. Aby krle uczynione wierzycielowi maiącemu zdatność do przyymowania, al-- bo temu, Który mocen iest przyymować za nięgo;
are. Ażeby uczynione było przez osobę zdalną do zapłacenia;
Ście. Ażeby obeymowało całość sammy wymagalnóy, przychody z czynszów czyli z wypłat podobnych albo procenta, które się nalężą, koszla obrachowane i summę na koszta mieobrachowane, z zastrzeżeniem dopłacenia gdyby to wypadło;
te. Zeby upłynął czas oznaczóny, ieżeli był ułożony na korzyść wierzyciela;
Śte. Zeby nastąpił warunek, pod iakim dług był zaciągniony;
303
6. 4.
Des of/res de paiement, et de la consi= gnation.
1257. Lorsque le crćancier refuse de re cevoir son paiement, le dćbiteur peut lui faire des offres rćelles et au refus du cre— ancier de les accepier, consigner la somme ou la chose oiferie.
Les 6ffres rćelles, suivies d'une consi- gnation, liberent le dćbiteur; elles tiennent lieu a son ćgard de paiement, lorsqu'elles sont valablement faiies, et la chose'ainsi consignće deinenre anx risques du crćancier,
1258. Pour que les offręs rćelles soient valables, il faut:
1. Quelles soient faifes au erćancier ayant la capacitić de recevoir, ou. a cęlui qui a pouwwoir de recevoir pour lni;
2. Quelles soient faites par ure personne capable de payer;
3. Qu'elles soient de la totalitć de la som= me exigible, des arrćrages ou intćrets dus; des frais liquidćs, et dune somme'pour les frais non liquidćs, sauf 4 la parfaire;
4. Que le terme soit ćchu, s'il,a€te sti- pule en faveur du crćancier;
5. Que la condition sous laquelle la dette a€tć contractee, soit arrivće;
causae et paria coniractuum sint terupora, servata proportione, solutio ad singula de-
bita refertur.
4
De oblatione solutionis, et de obsignatione.
„1257. Quoties creditor oblatam recusat solutionem, debitor res ipsi offerre: potest, quis si creditor accipere detrectet, pecuniam vel res oblatas debitori obszgnare licet.— tiones reales, obsignaiione sequuta,, debitorem liberant; loco solutionis stant, sz legiti— me fiant, et res obsignata periculo manet creditoris.
1258. Ut oblationes reales effectum sortiantur, necesse est:
:. Quod fiant creditori ext,
c
gendi capaci, vel ei, cui facultas sit, pro illo exigendi;
2. Quod a persona Jiant, qude solvere possit; 3. Quod solidum debiti, usuras,-expensas liquidas, et aliquam pro illiquidis sum
mam, salva coaequatione, complectantur;
4. Quod dies solyendi venerit, si favore creditoris fuerit stipulatus;
5. Quod conditio, sub qua debitum coniractum est; eyęnerit;
| | |

304
Gte, Zeby oddawanie czynione było vy mieyscu umówionem do zapłaty; a jeżeli nie masz umowy szczególnćy względem mieysca do zapłaty, ażeby ta czyniona by- ła,"albo osobie wierzyciela, albo w iego zamieszkaniu, albo w zamieszkaniu obra- nóm do wykonania umowy:
7me. zeby oddawanie czynione było przez urzędnika publicznego, do którego akta la- kiego gatunkm należą. eat:
115g. Nie iest potrzeba do ważności za- znaczenia, aby upoważnione było od Sę- dziego; dosyć iest,
„od. Gdy poprzedzone było wezwaniem wręczonem wierzycielowi,„obeymwiącćóm wskazanie dnia, godziny 1 mieysca, W któ- róm rzecz oddawana złożoną będzie;
ore. Aby dłużnik wyszedł z posiadania rzeczy oddawanćy, oddaląc ią z procentami aż do dmia skladu w.mieysoć na skład oznaczone przez prawo. dla odbierania za- znaczeń;
3cie. Aby był sporządzony protokół przez osobę urzędową o naturze gatunków oddawanych,- o odmówieniu przyjęcia ze strony wierzyciela, albo o niestawieniu się iego, a nakoniec o składzie; AG: 4
4te. Aby w przypadku niestawiemia SIę wierzyciela, protokól składu był mu wrę- czony Z wezwaniem, aby odebrał rzecz złożoną.; h
1260. Koszta na oddawanie rzeczywiste i zaznaczenie, ieżeli te ważnemi były, są obowiązkiem. wierzyciela.
6. Que les offres soient faites au lieu dont on est conyvenu pour le paiement, et que, sil ny a pas de conwention speciałe sur le liea du paiement, elles soient faites ou a la persone dn crćancier, ou a son domicile, ou au domicilę ćlu pour Texćcation de la convention;
7. Que les offres soient faites par un offi- cier minisićrieł ayant caractere pour cessor- tes d'actes.
126g. II nest pas nócessaire pour la vali= ditć de la consignation, qwelle ait ćtć auto- risće par le juge: il snffit,
1. Que'elle ait ćtć prócedćc d'une som- mation signifićć au crćancier, et contenant Pindication du jour, de Dheure et du lieu ou la chose offerte sera dćposte;
o. Qne łe debitcur se soit dessaisi de la chose offerte, en la remettant dans le dćpót indique par la łot pour recevoir les consi- gnalions, avec lćs intćrćls jusqwau jour du dópót;
3. Qw'il y ait eu proces- verbal, dresse par Pofficier ministćriel, de la nature des especes offertes, du refus qua fait le crć- ancier de les recevolr ou de sa non- compa- rution, et enfin du dćpót;
4. Quwen cas de non- comparution de la part du crćancier, le orocćs- verbal du dć- pót lui ait ćtć signifić avec sommation de retirer li chose dóposee.
1260. ILes frais des offres róelles et de la consignation sont a Facharge du crćancier, si elles sont valables.
6. Ouod oblationes fiant in loco solutioni constituto, et, st nihil de hoc convenerit, vel
iant ipsi creditori vel ad ipsius domicilium,
finito;
1. Quod óblationes per_apparitorem fiant,
vel in loco ad contracius execułionem prac
qui hosce actus, exercere possit.
1259. Ad obsignationis caliditatem judicis auctoritas non_requurzłur; su/ficit vero:
1.(6 Z
cum, quibus oblata res deponetur;
nterpellatio creditori denunciąla praecedat, quae diem exprimat, horam et lo- 1
2. Quod debitor oblatam rem a se abdicaverit, eam, uma cum usuris ad diem usque obsignationis debitis, loco_ a lege constituto deponendo;
3. Quod processus perbalis per publicum scribam conficiatur; de qualitate speciet obla= tae, de recusatione creditoris, de ejus contumacia, ać deimum de deposito;
4, Quod, si contumax creditor fuerit, eudem yerbałis processus depositi comumunice-
tur, cum denunciatione; U depositum recipiat. 1260. Excpensas oblationis et depositi, si rite fiant, creditor sustinet.
-
m ZEE
See bor: 3 PME

1261. Dopóki przedmiot zaznaczony rzyiętym nie iest przez wierzyciela, dłu żnik może go odebrać; ieżeli odebrał; tó współ— dłużnicy.iego albo ręczyciele nie są uwolnionemt.
1262. Jeżeli sam dłużnik otrzymał wy- rok prawomocny, pamięć że oddawanie przez niego, i zaznaczenie obre iest 1 wa Zne, nie może iuż więcey, chocby nawet z zezwoleniem wierzyciela, odbierać zazna- czonego przedmiotu z uszkodzenierń swo— ich pł zalników., albo swoich ręczy- cieli.
1263. Wierzyciel, który zezwolił, aby dłużnik przedmiot zaznaczony odebrał, po aznaniu zaznaczenia za ważne przez wyrok prawomocny,„nie może inż więcćy dla za- płaty swoićy wierzytelności używać swoich przywilejów i hipotek, które do tego przy— wiązane DY nie ma iuż więcey hipoteki, tylko od dnia, w którym akt przez iaki ze- zwolił na odebranie zaznaczonego przed- miotu, nabył form potrzebnych do utrzy- mania hipoteki,
1264. Jeżeli rzecz należąca się iest rzeczą iaką pewną, która wydaną. bydź powinna na mieyscu, w którćm się znaydnie, dłu- Żnik powinien wydać wierzycielowi wezwa- nie do ićy wzięcia, przez. akt wręczony osobie iego, albo w lego zamieszkaniu, al- bo w zamieszkaniu obranćm na wykonanie
DI
05
1261. Tant que la consignation n'a point ćtć acceptće par le crćancier, le dóbiteur peut la retirer; ct, s'il la rętire, ses co- dehitenrs ou ses cautions ne sont point li- bórćs.
1262..Lorsque le dćbiteur a lui- móme obtenu un jagement passć en force de cho- se jugee, qui a dćclarć ses offres et sa con- signation bonnes et ralables, il ne peut plus, meme du consenicment du crćancier, reli- rer sa consignalion au prćjudice de ses co— debiteurs ou de ses cautions.
1263. Le crćancier qui a consenti que le debiteur retirAt sa consignation apres qu'el. lea ć€tć dćclarće valable par un jugement qui a acquis force de chosc jugóe, ne peut plus, pour le. paiement de sa crćance exer- cer les privileges ou hypotheques qui y ć- taient atlachćs; il na plus d'hypotheque quc du jour ou Pacte par lequel il a consenti que la consignation fót retirće, aura ćtć rć- vgtu des formes requises. pour emporter Phypotheque.
1264: Si la chose due est un corps córtain qui doit€lre livrć au lieu ot il se trouve, le debiteur doit faire sommalion au crean- cier de Penlever, par acie nolifić A sa per-
„sonne 0u A son domicile, ou au domicile
ćlu pour Pexćcution de laconvention. Cei- te sommation faite, si le crćancier nenleve
1261. Donec res obsignata a creditore non accipitur, eam debitor recuperare potest; ea vero recepta, correż debendi et fidejussores non liberantur.
Too aa
1262. Cum debitor sententiam, qua oblatio et depositum probeniuy, obtinuit, et quae dn judicatum transierit, ne ipsius quidem creditoris consensu, condeditorum vel fidejus= sorumm praejudicio obsignatiam reim amplius recuperare potest.
1263. Creditor, qui consensit, ut deębitor recuperaret rem obsigratam, postquam sen--
żenlia obszgnałionem confirmans in judicatum transiit, neguit amplius, ad consecuen- dum creditum privilegiis et hypothecis uti, quae eidem inhaerebant; nulla ampłius hy- potheca ipsi compelit, nisi, ab..eo die, quo acłtus, per quem ipse consenserat, ut obszgna- tio cessaret, solemnitatibus insiructus fuerit, quae ad asseguendam hypothecam requi- runtur.
1264. Sz res certa loco ipso, tuo reperitur, tradenda sit, debitor, per actum zpsiriet creditort,%el dd ejuts domitikiiim, pel ad' domicilium electum, ubi conventio executioni mandanda est, denuńcitre*debet„ut rem transferat._ Denunciatione autem facta, si rem creditor non exportet, eł debiłór eo loco, quo deposita est indigeat, hic alibi eam, judi— ce auctorante, deporiere*poterit,;
39

306,
ź
«mowy. Po uczynieniu takiego wezwania,| pas la chose, et que le dźbiteur ait besoin
ieżeli piecie. nie bierze rzeczy, a dłu- żuik potrzebuie mieysca, w którćm rzecz zostaie, to dłużnik może otrzymać od Sądu pozwolenie przeniesienia rzeczy na skład w iakie inne mieysce.
$. 5. O odstąpieniu dóbr.
1265. Odstąpienie dóbr iest opnszczenie, które czyni dłużnik wszystkich dóbr swo- ich swolia wierzycielom, gdy nie iest w sta- nie zapłacenia długów swoich..
1266. Odstąpienie dóbr iest dobrowolne, albo sądowe.
1267. Odstąpienie dóbr iest dobrowolne, gdy ie wierzyciele przyymuią dobrowolnie, : które ma skatek wynikaiący tylko z sa- mych układów kontraktu, zawartego mię- dzy wierzycielami a dłużnikiem.
1268. Odstąpienie sądoweiest dobrodziey- siwo, którego prawo udziela dłużnikowi nieszczęśliwemu, a w dobrey wierze po- stępuiącemu, któremu iest wolno dla utrzy- mania wolności osoby swoićy, uczynić są- dowe opuszczenie wszystkich dóbr swoich dla swoich wierzycieli, bez względu na wszelki przeciwny temu układ.
1269. Odstąpienie sądowe nie nadaie wla- sności wierzycielom; daie im tylko prawo
wyrobienia przedaży dóbr na ich korzyśćj
i pobierania z nich przychodów aż do
przed aży.
du lieu dans lequel elle est placće, celui-ci pourra obtenir de la justice la permission de la mettre en dćpót dans quelqueautrelieu.
$. 5.
De la cession de biens.
1265. Lia-cessiom de biens.est Pabandom qu'un dćbiteur fait de tous ses biens A Ses crćanciers, lorsqwil' sę trouve hors dótat de payer ses dettes.| ń
1266. Lia cession de biens est volontaire ou judiciaire.
1267. Ia cession de biens voloniaire' est celle.que les crdanciers acceptent. vóloniai- rement; et qui,n'a deffet que'eelui vćsul- tant des stipulations móemes du: contrat pass$ entre eux et le debiteur. Ń
1268. Ia cession jadiciaire est un benefice que la loi accorde au dćbiteur malheureęux et de bonne foi, auquel il est permis,. pour avoir la libertć de sa personne, de faire.eń jastice Pabandon dę tous ses bięns Aa /s€s CTE— anciers, nonobstant toute stipulation con= traire. Ba i
1265. Ta cessión judiciairene confere point la proprićlć aux crćanciers; elle leur donne seuleńnent te droitde fatre vendre les” bies a leur profit, et den percevoir les revenus 4 24 Ó 4[ z
usqwa la vente' Je 4 Asdżod:
5
$. 5.
De bonorum cessione.
1265. Bonorum cessio e3t actus, quo debitor, Qei se solpendo umparem cognoscit, bona
sua omnia creditortbus permiuit.
1266. Cessio bonorum vel voluntaria est,
vel judicialis.
1267. Voluntaria ea est, cuż creditores sponte asseritiuntdr, et qiuie nullum parit effectum, nisi eum, qui ex stipulationibus inter eosdeń«t creditorem initis exo-
ritur.
1268. Cessio judźczalis beneficium est alege introducium[agore. debitoris infortunio gras vałi et bonae fidei, cui, ad carceris aerumnq$ pitandas;;qrania sua bona. creditoribus in judicio cedere. licet, guin aliud quodlibet contrarium.pmctwya obsteł.+ 25.
1269. Judicialis cessio bonorum proprielatem in ćreditores nonstransfert.; jus iisdem dumtaxat tribuit, ut in suam utilitalem bona pendant, alque torum fructus anterum
usque ad penditionem percipiant.
paz

1270. Wierzyciele, w przypadkach tylko prawem wyiętych, mogą nie dopuszczać odstąpienia sądowego. Agi
Odstąpienie sprawuie uwolnienie od przy trzymania osoby.
Nadto uwalnia dłużnika tylko co do ilo— ści wyrównywaiącey wartości dóbr opu- szczenych; a w przypadku, gdyby były niedostateczne, ieżeli mu inne przybywaią, obowiązany iest odstąpić ie, aż do zupełne- go zapłacenia.
ODDZIAŁ II. O odnowieniu.
1271. Odnowienie następuie troistym spo- sobem:
«od. Gdy dłużnik zaciąga względem swe- go wierzyciela nowy dług, na mieysce da- wnego, który niknie;
re. Gdy nowy dłużnik bierze micysce dawnego, którego wierzyciel uwolnił;
3cie. Gdy przez skutek nowego obowią- zku, nowy wierzyciel bierze mieysce da- wnego, względem którego dłużnik iest uwolniony.
1272. U tiowidie nie może się odbywać, tylko między osobami zdatnemi do kontra- ktowania.
1273. Odnowienie domniemywanćm nie bywa; potrzeba, aby wola do odnowienia wypływała iaśnie z aktu.
307
1270. Les cranciers ne peuvent rcfuser la cession judiciaire, si ce nest dans les cas exceptćs par la loi.
Elle opere la dócharge de la contrainte
par corps. + Au surplus, elle ne Libere le debiteur que jusqua concurrence de la valeur des biens abandonnćs; et dans le cas on ils au— raient ćtć insuffisans, sil lui en survient dautres, il est obligć de les abandonner jusqwau parfait paiement.
SECTION II. De la novation,
, 1271. La novation s'opere de trois mani- eres:
1. Lorsque le dćbitenr contracte envers son crćancier une nouvelle dette qui est substituće a Pancienne, laquelle est-ćleinte;
2. Lorsqu'un nouveau dćbiteur est subsli- tuć a Pancien, qui est dćchargć par le crć- ancier;
3. Lorsque, par Peffet d'un nouvel euga- gement, un nouveau crćancier est substi- tuć a Pancien, envers lequel le dćbiteur se trouve dćchargć.
1272. La novation ne peut s'općrer quen- tre personnes capables de contracter.
1273. La novalion ne se prćsume point; il faut que la volontć de Popćrer rćsulte clairement de l'acte.
1270. Creditores nequeunt judiciali bonorum obsisiere, praeterquam in casi=
bus alege exceptis.
Cessio honorum prodest, ut debitor carceris molestias effugiat.
Ea ad summum debitorem luberat dumtaxat pro rata valoris bonorum, quae cessić et quoties ea creditoribus non sujficerent, si alia in posterum żpsi obęeniant, illa quoque donec plene iis satisficium sit, cedere tenetur.
SE Gra ol: De novatione.
1271. Novałio fit tribus modis:
a. Sz debitor. novuin debitumm contrahit cum suo creditore in subrogationęm alterius
debiti, quod exstinguitur;
2, Si nous debitor substituitur in locum prioris, qui ideo a creditore liberatur;
3. Sz in vim posterioris obligationis novus creditor primo 6ubstiluitur, respectu cujus
debitor liberatur.
1272. Noyatioe fieri nequit, nisi inter personas contrahendi capaces.
1273. Novatio non praesuimitur; novandi volunias ex zpso-actu aperte pateat, neceS-
se est.
*

308
1274. Odnowienie,.które następuie że nowy dłużnik bierze mieysce dawuiego, może się odbywać bez wpływu dłażnika pierwszego.
1275. Przekazanie, przez które dlużni« daie wierzycielowi: innego dłużnika, który się zobowięzuie względem wierzyciela, nie sprawuie odnowienia, wierzyciel nie oświadczył wyrażnie, iż chciał uwol- nić dłużnika swego, który przekazanie uczynił.
1276. Wierzyciel, który uwolnił dłu- Znika, od któręgo przekazanie wyszło, nie ma poszukiwania przeciw temu dłużniko- wi, ieżeli przekazany staie się niewypła- calnym, chybaby to w akcie zastrzegł so- bie wyraźnie, albo przekazany był iuż w otwartym stanie niemożności uiszczenia się, czyli podupadł znacznie, albo upadł zupełnie w chwili przekazania. i
1277. Proste przez dłużnika wskazanie osoby, która na ićy mieysce wypłacić po- winna, nie sprawuie odnowienia.
'Toż samo się rozumie o wskazaniu uczy- nionćm przez wierzyciela osoby, która za niego odebrać powiuna.
1278. Przywileie i hipoteki dawney wie— rzytelności, n e przechodzą do tćy, która ią zastępuie, ciiybaby wierzyciel zachował to sobie wyrażnie.
1279. Gdy,odnowienie odbywa sią że nowy dłużnik bierze mieysce dawnego,
1274. La novation par la substitution d'un nouveau dćbitear; peut s'općrer sans le concours du premier dóbiteur.
1275. La dćlegation par. laquelle un de- bitear donne au crćancier un autre dóćbiteur qui s'oblige envers le crćancier,* n'opere point de novation si ie crćancier na expres- sśment dóclarć qwil entendait dćcharger'son debiteur qui a fait la delegation.
1276. Le creancier qui a dechargć le debi- teur par qui a€tć faite la delćgation, na point de recours contre ce dćbileur, si le delćguć devient insolvable, A moins qle Pacte nen contienne une rćserve exprćsse, 0u que le dćlćguć ne fat dćją en faiłlite ouver— ie, ou tombć en dóconfiture au moment de la dólegation.
1277. La simple indieation faite par le dóbiteur, d'une personne qui doit payer a sa place, nopere point novation.
Il en est de móme de la simple indication faite par le oreancier, d'une persónne qui doit recevoir pour lui.
1278. Les privileges et hypotheques de Vancienne crfancezne passent point 4 celle qui Ini est substitdóee, a moins que le cre- ancier ne les ait. expressóment rćservćs.
1279, Lovsque la nóvation s'opere par la subslitution d'un aouveau dóbiteur, les pri-
1274. Novatio, quae per substitutionem secundź debitoris fit, prioris debitoris consensu
pon eg'el.
1275. Delegatio, qua debitor debitorem alium, qui_ se ąqbligat, creditori constituit, nopalionem non parit, nisi hic delegantem expresse liberaęerit.
1276. Cręditor, qui delegantem debitorem liberavit, in ewn amplius agere nequit, si
delegatus<lebitor postea solyendo ron So,
nisi regressum in ipso liberalionis acłu ex-
presse sibi reseroawerit, vel delegatus delęgationis momento palam decoctus, aut de-
cociioni fuerit prowimus.
1277. Designatio a debitore simpliciter facia alterius, qui ejus loco solęere debet, de- legationem non parit; idemque obiinet in siimplici designatione a creditore Jacta ali-
cujus, qui pro eo soluttonem acczpial.
1278. Privilegia et hypothecae primi crediti creditum substiłuiuim non sequuntur„ nisi
eadem expresse. creditor reseręaverit.
1279. Cum novatio fit alium substituendo- debitorem, privilegia et hypothecae prioris arediti bona substitule-debiteris non a/fficiunt.

przywileie i hipoteki pierwótne wierzytel-- ności nie mogą przechodzić na dobra no- wego dłużnika.
1280. Gdy odnowienie odbywa. się mię- dzy wierzycielem, a iednym z dłużników solidarnych, przywileie i hipoteki dawney wierzytelności nie mogą bydż zachowane, tylko na dobrach tego, który nówy' dłu zaciągnął.;
1281. Przez odnowienie uczynione mię- dzy wierzycielem, a iednym z dłużników solidarnych, współ- dłużnicy są wolni.
Odnowienie zaszłe względem dłużnika głównego, uwalnia iego ręczycieli.
Jednakże, ieżeli wierzyciel wymagał w pierwszym przypadku przystąpienia współ- dłużników, albo w drugim ręczy— cieli, dawna wierzytelność pozostaie, ieże— li współ-dłażnicy, albo ręczyciele nie chcą przystąpić do nowego uktadu.
OppziaŁ III. O darowaniu długu:
1282. Oddanie dobrowolne tytułu orygi- nalnego, z podpisem prywatnym, przez wierzyciela dłużnikowi, iest dowodem uwolnienia. s
1283. Oddanie dobróWolne pierwszego wyciągu urzędowego tytułu, daie domnie manie o darowaniu długn, albo wypłace— niu, ale to nie szkodzi dowodom przeci- w nymi.
1284. Oddanie tytułu oryginalnego z pod-
J0y vileges et hypotheques primitifs de la crćan- ce ne peuvent point passer sur les biens du nouveau dćbiteur.©
1280. Iiorsque la novation s'opere entre le crćancier et Fun des dćbiteurs solidaires, les privileges et hypotheques de Pancienne erćance ńe peuvent ćtre rćservćs que sur les biens de celui qui contracte la nouvelle dette.
1281. Par la novation faite entre le crć- ancier et Pun des dóbiteurs solidaires, les codebiieurs sont libćrćs.
La novation opórće A Pegard du debiteur principal libere les cantions.;
Nóanmoins, si le crćancier a exigć, dans le premier cas, Pacćcession des codćbiteurs, ou, dans le second, celle des cautionś, Ian- cienne crćance subsiste, si les codćbiteurs ou les cautions refusent d'accćder au nouvel arrangement.
SECTION III. De la remise de ła dette.
1282. Ia remise volontaire du titre ori- ginal sous signature privće, par le crćan- cier au dćbiteur, fait prenve dela liberation.
1283. La remise volontaire de la grosse du iitre fait prósumer la remise de la dette ou le paiement, sans prejudice de la preuve contraire.
1284. La remise du titre original sons D
1280. Si pero novałto fiat, inter ereditorem et alterum ex debiloribus in solidum, pri
vilegia et hypothecae prioriserediti in ejus dumtaxat bonis, qui novum conirahił debi-
żum„/ reservari possunt.
1281. Noyatione facta inter creditorem et alterum ex debitoribus zm_ 80—
*Hdum, correi debendi liberantur.
Novatio debitoris princzpalis fdejussores liberat. Nihilominus, sz cereditor primo casu condebitorum, altero fidejussorum, accesśLOnEMŁ postulayerit, et hi vel illi novae conyentioni accedere recysqverini, primum subsistit cre-
ditum.
SEcTrlIo IIL De remissione debiti. 1282. S$ponżanea traditio scripturae privatae, quae originalemm continet. titulum, a creditore debitori facta, liberationis probationem. constituit. „1283. Voluntaria traditio primi authentici exempli documenti obligationis praesum= tionem remission is debiti vel factae solutionis inducit, ni aliter probetur.
1284. Traditio privatae seripturae, vel primi cuthentici exempli documenti obliga-

310
a prywatnym, albo"pierwszego urzę- owego. wyciągu tytułu, iednemu x dlu- Zników solidarnych, tenże sam mą skutek na korzyść iego współ— dłużników.
1285. Darowanie, lub uwolnienie umo— wne, ma, korzyść iednego ze współ- dłu— Żników solidarnych, uwalnia wszystkich innych, chybaby wierzyciel zachował so- bie wyraźnie prawa swoie względem in- nych.
W tym ostatnim przypadku nie może poszukiwać długu, tylko odtrąciwszy część owego, któremu darował.
1286. Oddanie rzeczy danćy na zastaw, nie iest dostateczne do domniemania, że dług darowany.
1287. Darowanie, lub uwolnienie umo- wne, udzielone dłużnikowi, głównemu, uwalnia iego ręczycieli.
Udzielone ręczycielowi, nie uwalnia dłu- Żnika głównego.
Udzielone: iednemu z. ręczycieli, nie uwalnia innych.
1288. Co wziął wierzyciel od ręczyciela, ńa uwolnienie iego zaręczenia,; powinno bydź rachowane na dług, i obrócone na uwolnienie dłużnika głównego, i innych ręczycieli,:
OppziaŁ IV.
O potrąceniu. 1289. Gdy dwie osoby dłużne są sobie nawzaiem iedna drugićy, odbywą się mię— dzy niemi potrącenie, które znosi obadwa
signature privće, on de la grosse du titre a Pun des dćbitenrs solidaires, a le meme effet au profit de ses codćbiteurs.
1285. La remise ou dócharge convention- nelle au profit de Pun des codebiteurs soli- daires, libere tous les autres; a moins que le cróaacier nait expressćment rćseryć se3 droits contre ces derniers'
Dans ce dernier cas, il ne peut plus rć> póter la dette que dćduction faitę de la part de celui auquel il a fait la remise.
1286. La remise de la chose donnće en nantissement ne suffit point pour faire pre- sumer la remise de la dette,
1287. La remise ou dćcharge convention= nelle accordće au debiteur-principal libere les. cautions.
Celle accordće Ń la caution ne libere pas le dćbitenr principal.
Celle accordće a Pune des cautions nelibe- re pas les antres. hi
1288. Ce que le crćancier a regu d'une caulion pour. la dćcharger de son cautionne- ment, doit Gire imputć sur la dette, et tour— ner a la dćcharge du dćbiteur principal ct des autres cautions.
S+ ION IV. De la compensation.
1289. Liorsque denx personnes se trouvent debitrices Pune envers Pantre, il s'opere entre elles une compensation qui ćteint les
tionis, alteri ex debitoribus solidariis jacta, eundem Javore correorum debendi parit
ejfectum,
1285. Remissio aut liberatio ex conęeniione favore alterius ex correżs debendi cete- rós liberat, nisi adversus istas crediter expresse sua sibi. jura reserparit, Hoc postremo casu upse amplius debitum repetere nequit, misi ejus, CUŁ debitum
remisit, parte deducta.
1286, P/gnore debitori reddito, tdebiti remissio non praesumitur,
1287. Conventianalis reinissio aut liberati
o, debitori fącta, Jidejussores liberat,
Fidejussoris vero liberatio debitorem non Jiberat. zę pt
Quae item alteri ex fidejussoribus conceditur„; ceteros confidejussores minume liberat.
1288. Quidquid a fidejussore creditor accepit, ut ab obligaiione eum liberaret, favo= rę: debitoris principalis et confidejussorum tn debitum imputarż debet..
„
S'B.C.TL Os V;
De compensatione.; '1289. Cum duo sibi inwicem debent, compensatio inter zpsos fit, quae utrumquae eX= <iinguiń debitum, modis et casibug inferiws ęxponendis.
oz

długi, w, sposobie i w przypadkach niżey wyrażonych. s ć
1290. Potrącęnie następuie samo przez się na mocy samego prawa, nawet bęz wie- dzy dłużników;: dwa długi znoszą się na wzaiem w chwili, w którćv są razem aż do wyrównania ilości, iaka się znayduie w każdym z nich.
1291. Potrącenie ma mieysce między dwo- ma długami w ten czas tylko, gdy obu- dwóch iest przedmiotem summa pieniędzy, albo pewna ilość rzęczy, które się trawią w używaniu, a mogą bydź mierzone, li- czone, tegoż samegb gatunku, i które ró- wnie są wyrachowane i wymagalne bydź mogą.
Wydania w ziarnie, lub w Żywności niezaprzeczone, 1 których cena Sa dzien- niki iest urządzona, mogą bydz potrącone w summach pieniężnych inż obrachowa- nych wymagalnych.
1292. Pozwolona zwłoka czasu, nie iest przeszkodą do potrącenia.(a
1293. Potrącenie ma mieysce, jakieżkol- wiek będą przyczyny iednego długu, lub drugiego, wyiąwszy przypadki:
1od. WW żądaniu powrócenia rzeczy, któ-
rćy właściciel pożbawiągłg był niesłusznie;
2re. W żądaniu powrócenia składu, ipo- życzki do używania;
Jcie. Gdy idzie o dług, który ma za przyczynę'alimenta uznane za niepodległe zaięciu urzędowemu czyli aresztowi.
311
deux dettes, de la maniere et dans les cas
ci-apres exprimćs. i 1290. La compensation s'opere de plein
droit par la seule force de la loi,"meme 4
„Pinsęu des dćbitenrs; les deux dettes s'etej-
gnent rćciprognement, a Pinstant od elles se trouvent exister a la fois, jusqua con- currence de leurs quotitćs respectivćs.
1291. La compensation na lieu qu'entre deux dettes qui ont ćgalement pour objet une somnee dargent, 0h: une certaine quan— tite de choses fongibles de la meme espece, et qui sont ćgalement liquides et exigibles,
Les prestations en grains ou denrees, noń coniestćes, et dont le prix est reglć par les maercuriałes, peuvent se compenser avec des somimes liquides et exigibles.
1292. Le terme de grace n'est point um cbstacle a la compensation.
1293. La compensation a lien, quelles que soient les causes dę Dune ou Fautre des deites, exceptć dans le cas.
1. De la demande en restitulion d'une chose dont le proprietaire a ete imjustement dópouillć;
De la demande en restitution dun dópót ei du pret a usage;
3. D'une detie qui a pour cause des ali- mens dćclarćs insaisissables.
1290. Cornpensalio zpso jure fit, solius' legis oigore, inśćiis quoque debitoribus: debi- ta vicisszm exstunguuniur eo temporis momento, quo simmul existunt, usque ad concur—
rentem: utriusque squantitatem.
1291. Compensatio fit: dumtaxat inter duo debita, quae circa pecuniae summam- riter versenltur, auż circa aliquam rei fungibilis- quantitatem ejusdem speciei, et quae
aequalzter liquida sint et ewzgł' possint.
Cum: liquitlo pecuniarum debito; quodi ewigi possit,' cempensantur praestationes tritici, aut similium specierum, de quibus nulla quaestio sit, et quarum walor, aequatis nun dinalibus pretiis, publica auctóritate definitur.
1292. Dilatio ad solyendum concessa compensationi non obest.
1293. Exe quqalubet utriusque. riebiti. causa compensatio locum obtinet, exceptis casilu$ 1. Sz restitutio rei petatur, qua dominus injuste exspoliatus fuit; 2. Quotes petitur. restitutio depositi vel, commmodali;
5. Ubi alimenta pętantur, quorum sequestratio vetita est.

512
1294. Ręczycić! może obstawać o potrą- cenie tego, co wierzyciel winien dłużniko= wi głównemu;::
Ale dłużnik główny nie może obstawać o potrącenie tego, co wierzyciel winien rę czycielowi.
Dłużnik solidarny nie może równie ob- stawać o potrącenie tego, co wińien wie- rzyciel iego współ- dłużnikowi.
1295. Dłużnik, który„przyymnuije czysto i prosto ustąpienie, iakie uczynił wierzy ciel praw: swoich trzeciemu, nie możę luź obstawać"0 potrącenie; przeciw nabywcy ustąpienia, iak miał możność obstawamia przed przyięciem przeciw ustępuiącemu.
Ustąpienie, które nie było przyjęte od dłużnika, ale mu było wręczone,, prze szkadza tylko do potrącenia wierzytelności poźnieyszych nad lakie wręczenie.
1296. Gdy dwa długi nie są wypłacalne w iednemże mieyscu, nie można obstawać o potrącenie, tylko rachuiąc koszta; iakie— by z oddania na swoićm mieyscu wypadły.
1297. Gdy iedna osoba winna est, kilka długów mogących bydź potrąconemi, po stępnie się: w potrącaniu według prawideł ustanowionych o ząrachowaniu przez Ar- tykuł 1256. a A.
1298. Potrącenie mie ma micysca 2 po-
1294. la:caution peut opposer la com- pensation de ce que le Crćancier doit au dćbi- teur principal.
Mais le debiteur principal ne peut 0ppo- ser la compensation de ce que le crćancier doit a la caution.
Le dóbiteur solidaire ne peut pareillement
*'opposer la corapensation de ce que le crć-
aucier doit' a son codehiteur.
1295. Le dćbiteur qui a acceptć purement et simplement ła cession quun, crćancier a faite de ses droits A, un tiers, ne peut plus opposer au cessionuaire la conpensation qwil eut pu, avant Pacceptation, opposer au cć— dant.
Aegard de la cession qui na point etć acceptee par le debitenr, mais qui lui a ćte signifiće, elle n'empćche que la co.mpensa- tion des crćances postćrieures 4 cetle noti- ficalion.;
1296. Lorsque les deux dettes nę sont pas payablęs au meme lieu, on;n'en.peut op- poser la compensation qu'en faisant raison des frais de la remise.
1297. Lorsqu'il:y a plusieurs dettes com pensables dues par la meme personne, 0h suit, pour la compensation, les regles tta- blies pour Vimpużątion par Particle 1256.
TŻ e-,
1298. La compensation. na pas liem au
1294. Fidejussor compensatiónem opponerę polest illius, quod"ereditor debet principa>
li.
Principalis autem debitor' compensałtonem opponere mequut ejuS, quod cręditor Jidłe-
jussort debet.
Nec debiter in solidum pariter opponere potesć compensaiionem.ejus, quod., credi-
tor debet. alteri ex suis correżs debendi.
1295. Debrtor, qui cessióni jurium a sio, oreditore alteri factae pure et simpliciter
cónsensit, cessionario compensatronem any
consensume cedenii objicere potusset,
lius. opponere nequit, quam anie praestitum
Ubi vero absque debitoris consensu ceśsio coniigił, ipsi*temen denunciala fuit,. com pensationem ea zmpedu pro u8 tantum. credits, quae; posi denunciationem,,contracta
sunt.
1296. Cum utrumąque debitum eodem loco solvendum, non est, compensatio nequit op<
poni, ni
si deductiś impensis, quae pro permutanda alibi pecunia fieri deberent.
1294. Cum plura debita, quae compensari pariter posseru, ab eodem praestanda waj stunt, obsereaniur regulae praescriptaę articulo 1256, quoai' imputalionem Jactae: sol
tionis.
1298, Corpensatio lccum non obtinet in. detrimenium juris. lertio quaesziz: hinć zlle

AR
krzywdzeniem praw nabytych przez trze ciego; a tak ten, który będąc dłużnikiem, stał się wierzycielem po wyroku zatrzyma- nia w iego rękach przez trzeciego, nie mo- Że obstawać o potrącenie na szkodę zatrzy- m niącego.
1299. Kto zapłacił dług, iaki według prawa znosiło potrącenie, nie może.iuż więcćy w używaniu wierzytelności swoity, w którćey nie obstawał o potrącenie, utrzy- mywać się z ukrzywdzeniem trzeciego przy przywileiach lub hipotekach, iakie do nićy
rzywiązane były, chybaby dła sprawie Aliny przyczyny nie wiecziął o. wierzy telności, która dług iego potrącić powinna,
ODDZEŚŁ VM.
o Pomtieszani tu.
1300. Gdy przymioty wierzyciela i dłu- żnika połączone są w iednćy osobie, nastę puie pomieszanie prawa, które znosi obie= dwie wierzytelności.
13501. Pomieszanie, które następuie w 0so- bie dłużnika istotnego, idzie na korzyść ie- go ręczycieli; q
Następuiące w osobie ręczyciela, nie po- ciąga za sobą zniesieniąszobowiązania isto= tnego;=?
Następniące w osobie wierzyciela,.idzie na korzyść współ- dłużników iego solidar-
313
prejudice des droits acqnista un tierś. Ainsi celui qui, ćtant dćbiteur, est devenu crćan< cier depuis la saisie— arret faite par un tiers entre ses mains, ne peut,. an prójndice du saisissant, opposer la compensation.
1299. Celui qui a payć une dette qui ćtait de droit ćteinte par la compensalion,'ne peut plus, en exercant la crćance dont il n'a point opposć la compensalion, se prevaloir, au prćjudice des tiers, des privileges ou hypotheques qui y ćtaientatiachós, 4 moins qwil nait eu une juste cause d'ignorer la crćance qui devait compenser sa detle,
SECTION V. De la: confusion,
1300. ILorsque les qualitćs de crćancier et de dóbiteur se rćunissent dans la mćme per- sonne, il se fait une confusion de droit, qui ćteint les deux crćances.
1301. La confusion qui sopere dans la personne du debiteur principal, profite a ses caul1ons;
Cellę qui sopere dans la personne de la caulion, n/entraine point PFextinctiion de Vobligation principale;
Celle qui s'opere dans la personne du crćąncier, ne profite A ses codćbiteurs soli--
qui cum debitor esżet, ćreditor ejjecfus"Bst, póstquam sequester faclus fuit,
strantis damno cornpensationemm opponere,
nequii seque—
1299. Quż sołyił debitum compensatione upso jure exstinctum, si creditum, cujus com pensationem neglexit, postea proposuerit, in aliorum, detrimentum uli neguit priytlegiis et hypothecis, quae illi inhaerebant, nisi creditum, quod cum proprio debito compensare
debuisset, justis ex causis antea i$ńorayerit.
,
SRETTO Vv.
De confusione.
1360. Quofies in eadem persona creditoris et debitoris qualitates concurrunt, juris Con-- fiesio oritur., quae Jus unius et alterius obligationem perimit,
13501. Confiusio, quae fit in persóna principalis debitoris, fidejussoribus quoque prodest. Quae fit in fidejussore, prineipalem non perimit oblrgationem,
4Q
ECLER SĘ

nych, tylko co do części iaką on był winien.
OppzraŁ VI. O utracie należącey. się rzeczy.
1302. Gdy rzecz pewna i oznaczona, któ- ra była przedmiotem zobowiązania, zepsu— ie się, przestaie bydż przedmiotem zamian, albo tak ginie, Że iuż o iey bytności wie- dzieć nie można; znosi się zobowiązanie, jeżeli rzecz zniszćzała, albo zgubioną była bez winy dłużnika, i nie z przyczyny opó- Żnienia lego.
Choćby się dłużnik opóźnił, a nie był obowiązanym odpowiadać za przypadki lo— sowe, znosi się zobowiązanie. w takim przypadku, ag rzecz równie była zginęła u wierzyciela, gdyby mu oddaną była.
Dłużnik obowiązany iest dowieść przypa- dek losowy, który przytacza.
Jakimkolwiek sposobem zepsuła się, lub zginęła rzecz ukradziona, zguba iey nie uwalnia tego, który ią wziął, od powróce- nia wartości.*
1303: Jeżeli rzecz iaka zniszczała, prze- stała bydż przedmiotem zamian, albo zgi- nęła bcz winy dłużnika; obowiązany on iest odstąpić swemu wierzycielowi prawa, lub spraw o wynagrodzenie z powodu tey rze- czy, ieżeli są iakie.
daires que pour la portion dont il€tait debi- teur.”
SEĆGTION VI De la perte de la chose due.
1302. Lorsque le corps certain et deter-| mine qui etait Pobjet de Pobligation, vient| a pórir, est tnis hors du commerce, ou se| oerd de.maniere qwon en ignore absolument| Podktónóh, Pobligation est€teinte, si la| chose a póri ou a ćtć perdue sans la faute| du dóbiteur et avant qwil fat en demeure.|
Lors móme que ledćbiteur est en demeure, et sil ne s'est pas chargć des cas fortuits, obligation est ćteinte dans le casou la chose fit egalement pórie chez le crćancier si elle lui eut ćtć livrće,
Le dóbitenr est tenu de prouver le cas fortuit qu'il allegue.
De quelque manićre que la chose volće ait póri ou ait ćtć perdue, sa perte ne di- speńsć pas celui qui Pa soustraite, de la restitulion du prix,
103. Tuorsque la chose est pórie, mise hórs du commerce'Qu perdue, sans la faute du debiteur, il est tenu, sil y a quelques droits óu actions en indemnitć par rapport A cette chose, de les cćder 4 son crćancier.
PW ociaj
Quaż fit in cręditore, correis dębendi non prodest, nisi pro ea parte, dę qua ille debi=
tor erat.
SEcTriIo VI.
De interitu rei debitae.
1302. Quoties certa res in stipulationem deducia pereat, pel ewtra commercium posita sit, aut ita amittatur, ut ejus existentia prorsus zgnoretur, obligatio exstinguitur, dume- modo rei interitus vel amissio sine debitoris culpa, et antequam ipse tn zmora esseł, evenerit.
Etiam cum debitor in mora est, nisi fortuitum in se susceperit ćasum, obligałio exstine ouilur, si res aeque penes creditorem periisset, uoties ipsi tradita esseł. probandus est. a ś vel fuerit amissa, ejusdem jactura illum, qut eam subiraxit, a pretii restitutione non absolęit.: mua,;
1303. Quoties res periit, vel ewtra commercuem posita sit, auł suie<debitoris eulpa amis= sa, si actiones aut jura ad indemnitatem pro eadem ipsi compeiant, cuntta a debitorę suo
©. Casus fortuitus, quem incusał, a debitore
Quomodecu'nque res furto ablata perierit,
creditori cedenda sunt.

OppziaŁ VII.
O sprawię o nięważność, lub rozwiązanie umów.
1304, We wszystkich przypadkach, w których sprawa. o nieważność, lub roz- wiązanie umowy, nie iest ograniczona pra- wem szczególnćóm do królszęgo czasu, to trwa lat dziesięć.
Czas taki zaczyna swóy bieg, w przypad- kach gwałtu dopiero od dnia, w wyc es gwałt ustał; w przypadkach błędu, lub a, od dnia w którym odkryte by- y; a na akta zawarte przez mężatki nie- upoważnione, od dnia rozwiązania mał- żeństwa.
Bieg czasu takiego zaczyna się względem aktów, które bezwłasnowolni uczynili, do- piero od dnia zniesienia bezwłasnowolności; a względem aktów uczynionych przez ma= Toletnich, od dnia pełnoletności.
1305. Proste skrzywdzenie daie mieysce do rozwiązania na korzyść małoletniego nieusamowolnionego, wszelkich gatunków umowy: a na korzyść małoletniego usamo- wolnionego, takich umów, które przecho- dzą granice zdatności iego, iak to iest ozna- czone w tytule o Małoletności, Opiece ż ról
1306. Powrócenie rzeczy do pierwszego ich stanu nie: należy się małoletniemu z przyczyny pokrzywdzenia, gdy to wy- pływa tylko ze zdarzenia przypadkowego i nieprzewidzianego.
GA im
SECTION VII.
De Daction en nullite ou en rescision des conęenttons.
1304. Dans tous les cas ot Haction eh nullitć ou en rescision d'une convention nest pas limitće a un moindre temps par une loi particulitre, cętie action dure dix ans.
Ce temps ne court, dans le cas deviolen-- ce, que du jour ou elle a cessć; dans le cas d'erreur ou de dol, du jour ou ils ont€te dćcouverts; et pour les actes passćs par les femmes marićes non autorisćes, du jour de la dissolution du mariage.
„Le temps ne court, 4 Ićgard des actes faits par les interdits, que du jour od VFin- terdiction est levće; et a Pegard de ceux faits par les mineurs, que du jour de la majorite.
1305. Ilia simple lesion donne lieu a la rescision en faveur du mineur non ćman- cipć, contre toutes sortes de conveniions; et en faveur du mineur ćmancipć, contre toutes conventións qui excedent les bornes de sa capacitć ainsi quelle est. dćterminće au titre de la minoritć, de la tutelle et de Pemancipation.
1306. Le mineur a'est pas restituable pour cause de lósion, lorsqu'elle ne rćsulte_ que d'un ćvenement casuel et imprćvu.
SECcTI1o.VIIL.
De actionibus ad nullitatem vel rescissionem conventionum.
+304.„Actiones ad nullitatem vel rescissionem contractuum decennio praescribuniur, nisi
speczali lege temmpus minuatur.
Ubi vis intervenit, ea die, qua vis abfuit, praescripticnis tempus incipit: ubi error aut dolus, a die, qua innotuit: et. ubi agatur de contractibus nupiarum, quibus contra- hendi defuit auctoritas, a die soluti matrimonii.
Praescriptio non: currit adversus bonis interdictos, nisi a die, qua interdictione libe- rantur, et adversus minores, nisi a die majoris aetatis.
„1305. Laesio simplex omnes rescindit oony'entiones favore minoris: non emancipati; st vero emancipałus sit, eas tantum rescindit,[quae ejus capacitatem excędunt, prout zn tilulo de minori aetate, de tutela et de emancipatione, sanczium est,
1306. Sz casu fortuito, qui praeęideri non poterat, minor sit laesus, in iutegrum non
restituitur.
*
tag

316
1307. Proste oświadczenie pełnoletności przez małoletniego, nie czym przeszkody na powrócenie rzeczy do pierwszego ich stanu.
1308. Małoletni handluiący, bankier, lub artysta, nie ma powrócenia rzeczy do pier wszego stanu w obowiązkach, które zawawi z powodu swego handlu, lub sztuki.
130g.- Małoletni nie utrzymuje powróce- nia rzeczy do pierwszego stanu za umowy zawarte w kontrakcie iego małżeńskim, skoro te uczynione były za zezwoleniem i w obecności tych, których zezwolenie po- tUzebnę iest do ważności małżeństwa iego.
1310. Małoletni nie otrzymuie powróce- nia rzeczy do pierwszego stanu za zobowią- zanie wynikałące z iego występku, albo ia- ko występku.
1311. Nie iest iuż więcćóy przyymowane zaskarżenie iego przeciw obowiązkom, któ- re podpisał w małoleiności, skoro ie w peł- noletności potwierdził, bądź gdy te obowią- zki nieważne były w swoićy formie, bądź gdy były podległe tylko powróceniu rzeczy do pierwszego stanu.
1512. Gdy małoletni,, albo mężatki, przypuszczeni są na mocy swego przymiolu do powrócenia rzeczy do pierwszego stanu z powodu ich zobowiązań, zwrócenietego, coim było zapłacone w skut- ku takich zobowiązań w czasię małoletno- ści, bezwłasnowolności, lub małżeństwa,
1307. La simple dóclaration de majoritć, faite par le mineut, ne fait point obstacle a sa restitution.
1308. Ee mineur commercant, banquict ou astisan, nest point restituable contre les engagemens qu'il a pris au raison de son commerce ou de son art.
1309. Lie: mineur nest polnt restituable contre les conyventions portćes en son contrat de mariage, lorsqu'elles ont ćtć faites avec le consentement et assistance de ceux doqut le consentement est reguis pour la validite de son mariage.
1310. Il nest point restitnable contre les obligations rćsultant de son dćlit ou quasi—
delit.
1311. Il nest plus recevable A_revenir contre Pengagement qwil ayait souscrit en minoritć, lorsqwil Pa ratifić en. majorite, soit que cet engagement fat nul en sa forme, soit qwil fat seulement sujet a-restitution,
1312. Iiorsque les mineurs, les interdits ou les femmes marićes, sont admis, en ces qualitós, 4 se faige restituer contre leurs eogagemens, le rUmboursement de ce qui aurail ćte, en consćquence de ces engage— mens, payć pendant la minoritć, Pinter diclion ou le mariage, ne peuł enćlreexigć,
1307. Restitułionis beneficio non officit, quod minor se majorem dixerit. r308. Minor negotiator, argćntarius, aut artifex, adversus obligationes causa sut comunercii cel artis suae inilas in integrum non restituilur.
1309. Nec restiluitur minor adversus concentiones, quae nuptialibus tabulis stipulatae fuerint, si adprobaiie et auctoritas eorum-adfuerint, quorum ad validuatem conjugii con=
SENSUS requiritul m
1310. Neque adversus obligationes restituliut, quae ex ejus delicto pel quasi delicto
na scuniur.
1311. Neque si major fuctus eam obligationem ratam habuerit, cui, dum minor erat, se subscripsit, sive eadem obligatio ex defectu formae irrila, sięe restilutioni tantum
esset obnosxia.
1312. Cwm minores, bonis interdicti, ęel nuptae, adyersus suas obligaliones ex con- ditione personae ad restitutionem in integrum admitluntur, quidquid, dwrante minori aetate, interdictione, matrimonio, illarum obligationum causa tpsts fuit solutum, repe- żć nequit, nisi in eorum utilitatere versum fulsse probełur.
| |

nie może bydź wymagane, chybaby dowie- dziońćm było, że zapłacenie takie na ich korzyść obrócone zostało.
1313. Pełnoletni nie otrzymuią powróce— nia rzeczy.do pierwszego stanu z powodu pokrzywdzenia, tylko w przypadkach, ipod warunkami szczególnemi w ninieyszym Ko- dexie wyrażonemi.
1314. Jeżeli formalności potrzebne wzglę- dem małoletnich, lub bezwłasnowolnych, bądź do alienowania nieruchomości, bądz w podziale spadku, dopełnione(były, uwa— żani są, co do aktów takich, iak gdyby ie czynili w p:, albo przed pozba- wieniem własnćy woli.
DPZDAŁ VE O dowodzie zobowiązań i wyplaty.
1315. Kto się upomina o wykonanie z0— bowiązania, powinien go dowodzić.
W zaiemnie ten, kto utrzymuie, że iest od niego uwolnionym, powinien usprawie- dliwić się z zapłacenia, albo z czynu, któ- ry znmiosł zobowiązanie iego.
1316. Prawidła tyczące się dowodu pi- śmiennego, dowodu ze świadectw, domnie- mania, zeznania strony sg przysięgi, wy- tłumaczone są w następuiących Oddziałach.
O bp z 15% aŁ' I O dowodzie piśmiennym.
O tylule urzędowym. 1317. Akt urzędowy iest ten, który był
317
a moins qu'il ne soit prouvć que ce qui a. ćtć payć a tournć a leur profit.
1313. Les majeurs ne sont restitućs pour cause de lćsion que dans les cas et sous les conditions spócialement exprimćs dans le prósent Code.
1314. Lorsque les formalitćs requises 4 Póćgard des mineurs ou des interdils, soit ponr alićnation dimmeubles, soit dans um partage de succession, ont ćtć remplies, ils sont, relativement a ces. actes, considćrćs comme s'ils les avaient faits en majoritć ou ou ayant linterdiction.
GRAPITRE VL De la preuve des obligations, et de celle du paiement.
1315. Celni qui reclame Pexćcution d'une obligation, doit la prouver.
Róciproquement, celui qui se prótend libćrć. doit justifier le paiement ou le fait qui a produit Pextinclion de son obligalion.
1316. Lies regles qui concernent la prenve liiterale, la prónve testimoniale, les pre- somptions, Taveu de la partie et le serment, sort expliqućes dans les sections snivantes.
SECTION I De la preuve littćrale. Du titre authentique. 1317. I/acte authentiquse est celui qui a
13135. Majores laesiónis causa in initegrum non restituuntur, nisi in casibus et sub con-
ditionibus hoc Codice speciatim deelaratis,
1314. Quoties solemnitates minoribus et bonis interdictis, pro immobilium aliehatione _vel herciscundae causa praescriptae, adhibitae sunt, quoad haec acta iidem tanquam majores vel non interdicti censentur.
GCAFP.U"FE>" VI. De obligationum et solutionis probatione. 1315. Probandae oblzgatiotis onus ei incumbit, qui ejus execuiionem pelit. Qui vicissim liberationem opponit, solutionem, vel factum, qwo obligatio perempta est,
probare debet.
1516. Regulae, qua2 probationem per scripturas, per testes, praesumtiones, parlis confessionem et jusjurandum respiciunt, sequentibus sectionibus declarantur. SIEDCCT TO 1. De probatione per scripiuras.
1
Detitnlo authentico. 1317.„dcius authenticus est, quem publicus o/ficialis exaravit, cui facultas sit instru-

318
przyięty, przez urzędników kalu(r maiących do tego prawo, w mieyscu w tó- róm akt sporządzony, 1 Z potrzebnemi uro- czystościami. a
1318. Akt, który nie iest urzędowy z tego powodu, że urzędnik nie był przy- zwoity, albo niezdatny, albo uchybienie jest w formie, waży tyle, co pismo pry- watne, ieżeli się strony na nim podpisały.
1319. Akt urzędowy nadaie zupełną wia- rę umowie, którą w sobie zawiera, mię— dzy stronami kontraktującemi, dziedzicami po nich, lub maiącemi ich prawo.
Jednakże w przypadku zaskarzeń 0 zfał— szowanie co do istoty, wykonanie aktu za- skarżonego o zfałszowanie, zawieszone bę- dzie przez dopuszczenie skargi; a w przy padku wpisu o fałsz uczyniony, wpadkowo, Trybunały mogą według okoliczności za- wiesić tymczasowo wykonanie aktu.
1320. Akt bądź urzędowy, bądź z podpi- scm prywatńym, znayduie wiarę między stronami, nawet do tego,.co 1est położone tylko w wyfazach namieniaiących, byleby namienienie zmierzało prosto do rozporzą— dzenia. Namienienia obce rozporządzeniu mogą służyć tylko za początek dowodu.
1321. Pisma taiemne odmienialące z0b0- wiązanie w akcie iawnym, malą swóy sku- tek tylko między stronanm kontraktuiącem!, Żadnego skutku mieć nie mogą względem trzecich osób.
ćt6 regu par officiers publics ayant le droit d'instrumenter dans le lieu ou Pacte a ćlć ródigć, et avec les solennitćs requises.
1318. Lvacte qui nest point auihentique par Fincompćtence ou Iincapacitć de Poti- cier, ou par un dćfaut deforme, vant comme ćcriture privće, Sil a€tć signć des parties.
1319. I/acte authentique fait pleine foi de la convention qwil renferme entre les parties contraciantes et leurs hćritiers ou ayant— cause.
Nóanmoins, en cas de plaintes en faux principal, Pexćcntion de Pacte arguć de faux sera suspendue par la mise en accusa-- tion; et en cas d'inscription de faux faite incidemment, les tribunaux pourront, sui- vant les circonstances, suspendre provisoi- rement Pexćcution de Pacte:
1320. I/acie, soit authentiqne, soit sous seing privć, fait foi entre les parties, móme de ce qui n*y est exprimć qu'en termes ćnon- ciatifs, pourru que Pćnonciation ait un rap- port direct A la disposition. Les ćnoncia- tions ć€trangeres a la disposition ne pęuvent servir que d'un commencement de preuve.
1321. ies contre—leitres ne peuvent avoir leur effet qu'entre les parties contractantes: elles n'ont point d'effet contrc les tiers.
menta_ conficieadi in eo loco, ubi acius conditus est, et in quo solemnitales a lege
praescriplae seryatae fuerunti.
1318. Actus authenlicus non est, si publicus officialis jurisdictione careat, vel inca-
pax sit, aut si actus ipse formae vl sł partes seSE subseripserint.
tio laboret; priyatae tamen scripturae vim obtinet,
1319.„Actus authenticus conęenitonem; quam conitnet, piene probat inter contrahen-
tes eorumqre heredes et causam ab ipsis habentes. eta Nihilominus, si actus de essentialt„falsitate arguatur, ex ustutuła falsi accusatione
zpsius aclus execu
tio suspenditur. Si vero de incidenti falsitate sit quaestio, judex, cir-
cumstantiis inspettis, qetus executionem interim remorari potest.
1320. Actus tam authenticus, quam prioakae scripturae, partium respectu, ea quoque probat, quae simplici enunciatione expressa sunt, eadem directe dispositionem respict- unt. Jmunciationes autem, qude dispositionem non afficiunt, probationis dumtaxat iu
tium praebent.
1324. Prwatłae declarationes. scripto exaratae adversus suscepiam tan tummodo inter contrahenięs, non vero conśra tertiun, effjectum sortiuniur:.

R
ow i O aktach z sopaem prywatnym.
1322. Akt z podpisem prywatnym uzna- hy przez tego, przeciw któremmu iest sta- wiany, albo miany prawnie za uznany; na- daie takąż samę wiarę między temi, którzy go podpisali, dziedzicami po nich, i maią- cemi ich prawo, iako akt urzędowy.
1323. Ten, przeciw któremu stawiany jest akt z podpisem prywatnym, powinien uznać, lub zaprzeczyć formalnie pismo swoie, albo swóy podpis.
Dziedzice po nim, albo maiący iego pra- wo, mogą pizestąć na oświadczeniu, że nie znaią pisma, lub podpisu swego naczelnika.
1324. W przypadku, gdy strona zaprze- cza pisma swego, lub podpisu, i w przżypad- ku, gdy dziedzice po nićy, lub maiący ićy jw» oświadczą, że nie poznaią pisma, ub podpisu, nakazane iest od sądu spra- wdzenie.
1325. Akta z podpisem prywatnym, za- wieraiące umowy obustronne, tyle. tylko są ważne ile sporządzone były w tylu ory-- ginałach, ile iest stron malących: interes oddzielny. ż
Dostateczny iest ieden óryginał dla osób tenże sam interes maiących.
Każdy oryginał zawierać powinien wzmiankę o liczbie oryginałów, która.spo— rządzoną była.
319
E% De Pacte sous seing prive.
1322. I/acte sous seing privć, reconnu par celui auquel on Poppose, ou legalement tenu pour reconnu, a, entre ceux qui Dont souscrit et entre leurs hćritiers et ayant- cause, la móme foi que Pacte autheniique.
1323. Celui auquel on oppose un acte sous seing privć, est obligć d'avouer au de dćsa- vouer formellement son ćcriture ou Sa Si- gnature.
Ses hćritiers ou ayant- cause peuvent se contenter de dćclarer qwils ne connaissent point Pócriiure ou la signature de leur au- teur.
1324. Dans le cas oh la partie dćsavoue son ćcriturę ou sa signature, et dans le cas Ol ses hćritiers ou ayant-cause dóclarent ne les point connaftre, la vćwification en est ordonnće en justice.
1325. Iies actes sous seing privć qui coń- tienneni des conventions synallagmatiques, ne sont valables qu'autant qw'ils ont 6te faits en aulant doriginaux quil y a de parties ayant un interet distinct.
Il suffit d'un original pour toutes les per- sonnes ayant le móme intćrtt.
Chaque original doit contenir la mention du nombre des originaux quien ont ćtć faits.
2© De ka seripiuris.
1322. Prięata scriptura, ab eo, contra quemn producitur, recognita, pel quae legitime pro recognita habeatur., inter eos, qui se eidem subscripserunt, horum heredes et cau= sam habentes, authentici actus fidem obtinet..
1323. Ille, cuż prięata objicitur seriptura, eandem se scripsisse aut subscripsisse forma-
liter fateri vel negare tenetur.
Ejus autem heredes vel causam habentes, sufficit si declarent, se scripturam aut proprii auctoris subscrzptionem non cognoscere.
1324. Sz quis scripsisge aut subscripsisse neget, vel ejus heredes et causam ab eo ha- bentes_ scripturae ignorantiaim declarent, judicialis probalio dęcernitur.
1325. Scripturae prięatae, quae synallagmaticas conęentiones continent, omni carent effectu, nisi tot fiant autographa„ quot sunt partes, quarum diyersis ex casusis inter-
est.
Unicum autem autographum sufficit, si omnium[eadem ex causa. intersit. In quovis autographo mentionem fieri oporież de numero qutographorum exemplorum,
quae confecia sunt.
——
BD-R- m 7

520
Jednakże brak wzmianki, że oryginały sporządzone były na dwie: ręce, na lrzy it. d. nie może bydź zarzucony przez tego, który wykonał ze strony swoićy umowę w akcie zawartą.
1326. Karta, albo obietni prywatnym, przez którą iedna tylko strona obowiąznie się względem drugićy, do za— płacenia summy pieniężney, albo rzeczy mogącćy bydź oszacowaną, powinna SR pisana całkiem ręką tego, który ią podpi- suie; albo przynamnićy potrzeba, aby prócz podpisu napisane było ićy ręką dobry na summę albo poźwierdzam z wyrażeniem cal- kiem literami summy, albo ilości EEE:
Wyiąwszy w tych przypadkach, gdy akta pochodzą od kupców, rzemieślników, artystów, rolników, pracjiących„ około winnic, wyrobników dziennych, i służących.
1327. Gdy summa wyrażona wewnątrz aktu, różni się od sammy. wyrażonóy. przy słowach dobry na summmę, zobowiązanie po- czytywane bywa, że się ściąga tylko do summy mnieyszćy, skoro akt te słowa do- bry na summę albo poźwierdzam pisane są zupelnie ręką tego, który się zobowiązał, chybaby dowiedzionóm było, z którćy stro- ny iest myłka. i,
1328. Akta z podpisem prywatnym, mie maią daty przeciw trzeciemu, tylko od dnia, w którym w reiestra publiczne wciągnięte były, albo oddnia zeyścia tego, lub iednego ztych, którzy teżakia podpisali, albo od dnia,
ca z podpisem
Nóaumoins le defaut de mention que les originanx ont ćtć faits doubles, triples, etc., ne peut€tre opposć-par celui qui a exćcutć de sa part la convention portóe dans Pacte.
1326. Le billet ou la promesse sous seing priyvć par leguel une seul partie s'engage en- vers lautre a lui payer une somme dar- gent Ou une chose appróciable, doit 6tre ecrit en entier de la main de celui qui le souscrit; on du moins il faut qwoutre sa si- gnature il ait ćcrit de sa main un boz ou un approuęye, portant en toutes lettres la somme ou la quantitć de la chose;
Exceptć dans le cas ol Pacte ćmane de marchands, artisans, laboureurs, vigne= rons, gens de journće et de service.
1327. Lorsqhie la somme exprimee au corps de lacte est diffćrente de celle expri- móe au bon, Pobligation est prósumće n'e- tre gue de la somme moindre, lors mćme que Pacte ainsi que le bon sont ćcrits en en- tier de la main de celni qui s'est obligć, a moińs qwil nę soit prouyć de quel cóle est Perreur,
1328, ILes actes sous seing privć nont/de date cortre les tiers que du jour ou ils ont 6tE enregistrćs, du jour de la mort de celui ou de Fun de ceux qui les ont souscrits, ou du jour oń leur substance est constatće dans
Nihilominus- oreissio mentionis duplicis, triplicis, etc. confecti autographi ab eo oppo- ni nequit, qui quoad. se conventionem actis ewpressam impleęit.
1326. Chirographus aut prieata seripta„ quibus aliquis ad solvendam alteri pecunzam aliamve rem pretio aestimabilem se obstrigit, ab ipsomet, qui se subscripsit, ex inte- gro manu propria ewaranda est; pel saltem, praeter suain subseriptionem, Spoiec uć zs propria manu scripserit verba. valeat, auł adprobo, eć quantiitatem ret: ve pecuniae pariter distincie litteris, non notis numericis exponaf.. A
Id tameń non requiritur, guoties acłus a mercatoribus, artificibus, agricolis, vinilo- ribus, operarum łocatoribus et famulis emiitatur.
1327. Si quaniitas chirographo scripta di
ffert ab ea, quce exprimiiur, ubi quanti va-
leat adnotałum. est, obligatio praesumatur de minori quantitate, etsi chirographum eb
ć
quanti valeat' designationem ew integro ipsemet, qui se obligavit, rerpsą scrzpserił, nisi
probetur, qua ex parte error irrepserit.
1328. Priyatae scripturae eq die tantum quoad tertium censentur confectae, qua in tabylas publicas relatae sunt, veł die mortis ejus, vel alterutrius eorum, qui se subscri=

w którym istota tychże aktów opisana była w aktach urzędników publicznych, iako to protokuły przykładania pieczęci, albo in- wentarzów.
1329. Xiążki kupieckie nie maią wiary przeciw osobom nie kupcom, na dowód do- starczanych im rzeczy, które są wtych xią- żkach umieszczone, wyiąwszy to, co po- wiedziane będzie o przysiędze.
1350. Xiążki kupców są dowodem prze- ciw nim; ale kto chce z nich ciągnąć ko- rzyść, nie może w nich oddzielać tego, co zawieraią przeciwnego iego wymaganiu.
1331. Reiestra i papiery domowe, nie czynią tytułu dla tego, który ie pisał; ale są wiary godne przeciw niemu. 1od. We wszystkich przypadkach, w których wspo- minaią formalnie o odebranćy zapłacie. 2re. Gdy zawieraią wzmiankę wyraźną, Że za- notowanie uczynione było na dopełnienie braku tytułu dla tego, dla którego korzy- ści zobowiązanie wymieniaią.
1332. Pismo położone przez wierzyciela pod spodem, na brzegu, albo na odwro- tućy stronie tytułu, który zostawał zawsze w iego posiadaniu, iest godne wiary, cho- ciaż nie podpisane, ani datowane przez nie- go, skoro ściąga się do okazania uwolnienia dłużnika.
'Toż samo się rozumie o piśmie, wyrażo- nćm przez wierzyciela na odwrotnóy stro-
321
les' actes dressćs par des officiers publics, tels que proces-verbaux de scellć ou djn- ventaire.
1329. Les registres des marchands ne font point, contre les personnes non marchandes, prenve des fournitures qui y sont portćes; sauf ce qui sera dit a Pegard du serment.
1330. ILes livres des marchands font preuye contre eux; mais celui qui en veut tirer avantage, ne peut les divisćr en ce qwils contiennent de contraire 4 sa pró- tent1on.
1331. lies registres et papiers dome- stiques ne font point un titre pour celui qni les a ćcrits.. Ils font foi contre lui, 1. dans tous les cas. ou ils ćnóncent formellement un paiement regu; 2. lorsqwils contiennent la mention expresse que la noie a e€te faite pour supleer le dófaut du titre en faveur de celui au profit duquel ils ćnoncent une obli- gation.
1332. L/ćcrilure mise par le creancier ala suite, en marge 0u au dos d'un titre qui est toujours resić| en sa possession, fait foi, quoique non signće ni datće par lui, lors quelle tend a ćtablir la liberation du debi- teur,
Il en est de móme de Pecriiure mise par le cróancier au dos, ou en marge, ou ala
psćrunt, vel qua substantialia prięatae seripturae in publicis actis officialis cięilis corn= probaniur, ut sunć verbales processus de obsignatione aut inęentario.
1329. Mercatorum libri inscriptas mercium traditiones adversus eos, qui mercatoret non sunt, mninime probant, iis tamen exceptis, quae infra de jurejurando statuentur.
1350, Mercatorum libri adversus ipsos probationem constituunt; qui vero iisdem in proprium commodum uli ęult, partem suat instantiae contrariam scindere nequit.
1331. Libri et domesticae scriptutae titulum favore ejus, qui scripsit, non constituunt; probant vero adversus eundem: 1. quoties formaliter solutionem ipsi factam declarant; 2. si<x— pressa in ius mentio fiat, adnotationem fuisse adpositam, ut documenii seu tituli loco essęt, fiipore ejus, in cujus commodum obligatio declaratur.
1332. Marginales adnotationes, subnotationes, aut quidquid ab zpsomet creditore ter- go tinstrumenti seu tituli, quod penes ipsum continuo exstilit„ scriptum reperitur, f- dem facit, etsi subscripłio et dies desint, qualenus tamen debitoris liberationi faveant.
Idem obtinet, si adnotationes ab zpso creditore fiant tergo, margine, aut ad calcem
41
BK-=

nie, lub na brzegu, albo pod spodem tytu- łu, na drugą rękę pisanego, lub zakwitó- wania, byleby ten drugi exemplarz w rę=
kach był dłużnika.
$. 3 o Karbach.
1333. Karby odpowiadające ich wzorom, są wiary godne między osobami, które zwyczayne są udowodniać tym sposobem dostarczania, iakie daią iodbieraią w szcze- gółach:
$ SE
o Kopiiach tytułów. 1334. Gdy iest oryginalny tytuł, to ko-
piie w tem tylko są wiary godne, co za— wieraią w sobie zgodne z tytułem, którego okażanie może bydź zawsze"wymagane.
1335. Gdy iuż nie masz oryginalnego ty- tułu, to kopiie staią się wiary godne, po- dlug następujących rozróżnień:
«ód. Wyciągi urzędowe, albo pierwsze expedycye, równie są wiary godne, iak ory- ginał; toż samo się. rozumie o kopiiach ro- bionych powagą urzędową, w obecności stron, albo po przyzwoitćm ich przywoła- niu, albo o kopiiach, które robione były w obecności stron, i za wzaiemnem ich ze- zwoleniem;
zre. Kopiie, które bez upoważnienia urzę-
suite du double d'un titre ou dane quit- tance, pourvu que ce double soit entre les mains du dćbiteur.
$. 3.
|- Des tatlles.
1333. Lestailles corrćlatives A leurs echan- tillons font foi entre les personnes qui sont dans Pusage de constater ainsi les fourni- bires qu'elles font et regoivent en detail.
GA4
Des copies des titres.
1334, Les copies, lorsque le titre original subsiste, ne font foi que de ce qui est con- tenu au titre, dont la reprćsentation peut toujours 6tre exigće.
1335. Lorsque le titre original n'existe plus, les copies font foi d'apres les distin- ctions suivantes:
1. Lies grosses ou premieres expćditions font la móme foi que Poriginal; il en est de móme des copies qui ont ćte tirees par Pau- toritć du magistrat, parties prósentes ou du- ment appelćes, ou de cellcs jqui ont 6tć ti- róes en prósence des parties et de leur con- sentement reciproque.
2. lies copies qui, sans Dautoritć du ma-
documenti, addita est, penes-debitorem reperiatur.
vel apochag in duplum exaratae, dummodo tamen exemplum, cui adnotatio
$.<2
De tesseris.
1333. Si tesserae pars una alteri congruat,
fidem facit intęr eos, penes quos moris est,
res minuiatim traditas vel accepias e0 modo cotmprobare.
4
De dócumentorum exemplis. 1334. Quoties autographum exstet, exempla fidem faciunt de iis tanium, quae eodermt autographo continentur, cujus editio quandocumque peći polest. 1335. Quoties autographura periit, ejus ewempla fidem faciunt justa sequenies exceptio=
nes.
1. Eandem, ac antographum, fidem faciunt prima exempla, itemque ea, quae magi-.
stratu auciorante, partibus praesentibus aut legitime pocatis, vel partibus dumiaxat prae-
sentibus et consentientibus, desumta sunt.
2. Exempla, quae, primis jąm editis, sine auctoritate magistrałus, vel sine partium

IRA
dowego, albo bez zezwolenia stron, i po wydaniu wyciągu urzędowego, lub pier wszych expedycyy, robione były z orygi- nalnego aktu, przez Notaryusza, który go przyymował, albo przez iednego z jego na- stępców, lub przez urzęduika publicznego, który na mocy swego urzędu utrzymnuie sklad aktów oryginalnych, mogą bydź wia- ry godnemi, gdy są dawne, w przypadku straly oryginału.
Uważane są za dawne, gdy maią więcćy nad lat trzydzieści.
Jeżeli mnićy maią niż lat trzydzieści, słu- żą tylko, iako początek dowodu przez pi- smo.
Ście. Jeżeli kopiie z aktów oryginalnych pewnego aktu, nie były robione przez No- taryusza, który ten akt przyymował, albo przez iego następcę, albo przez urzędnika publicznego, który na mocy urzędu swo- iego utrzymuie skład: aktów oryginalnych, nie mogą bydź używane inaczćy, iakażkol-- wiek byłaby ich dawność, tylko iako po- czątek dowodu przez pismo.
4te. Kopiie kopiy mogą bydź według okoliczności, iako proste nia.
1336. Przepisanie aktu na reiestrach pu- blicznych, nie może służyć wylko iako po- czątek dowodu przez pismio; potrzeba ie- szcze na lo:
1od. Zeby było pewną rzeczą, że wszel- kie akta oryginalne Notaryusza z roku,
uważane, obiaśnie-
525
gistrat, ou sans le consentement des parties, et depuis la dćlivrance des grosses ou pre- mieres expćdilions, auront ćtć tirćes sur la minute de Pacte par le notaire qai Pa recu, ou, par Pun de ses successeurs, on par otli- ciers publics qui, en cetite qualitć, sont dć- positaires.des minutes, peuvent, en cas de perte de Poriginal, faire foi quand elles sonit anciemnes.
Elles sont considćrćes comme anciennes quand elles ont plus dę trente ans.
Si elles ont moins de trente ans, elle ne peuvent servir que de commencemeht de preuve par ścrit.
3. Lorsque les copies tirćes sur 1a minute dun acte ne Fauront pas ćtć par le notaire qui Pa recu, ou par Fun de sęs succćsseurs, ou par ołficiers publics qui, en cette quali- tć, sont dćpositaires des mintuies, elles ne pourront servir, quelle que soit leur an- ciennetć, qne de commencement de preuve par€crit.
4. Ties copies de copies pourront, suivant les circonstances, ćtre considćrćes comme simples renseignemens.
1335. Ia transcription Wun acte sur les registres publics ne pourra servir que de commencement de preuve par ćcrit; et il faudra meme pour'cela:
1. Qwił soit constant ques toutes les mi- nutes du notaire, de Fannce dans laquelle
consensu, ex aułographo a tabellione, quż illud. recepit, vel ab altero ex ejus successori- bus, vel a publico officiali, cui custodia autographi mandata est, desumta fuerint, auto=
, s 2 A ż wro 2, grapko amisso, fidem faciunt, si antiqua sint.
Pro antiquis habentur„, si trigesimum annum excedunt;. secus inilium tantum probatio-
nis per scripturas constituere. possunt.
3. St vero ewempla ex autographo desumta a tabellione,, qui actum recepit, vel ab ejus successore, aut a publico o/ficiali, cui autographorum custodia mandatła est, ewarata non sint, initium dumłaxat probationis per scrypźuras constituent, licet eadem exemplą admo-
- dum antigqua essent,
4. Fwempla ab exemplis desumta, juxta circumstantias, simplex indicium;facient.
1336. Transcriptio actus in publieis regestorum tabulis. principium tantum probationis per scrzpluras constiluet; znsuper vero ad luoe opus€rit:
1. Quod ceritum sit, autographa omnia a tabellione scripta eodem anno, quo actus, de -
RER: wa F*

324
w którym akt zdaie się bydź czynionym, zginęły; albo żeby dowiedziono, że zguba oryginału tego aktu, nastąpiła przez przy- padek szczególny;
are. Ażeby był skazowczy reiestr porzą- dny, czyli repertorium Notaryusza, który- by okazywał, Że akt był uczyniony, pod tąż samą datą.
Gdy za pomocą zbiegu tych dwóch oko- liczności; Jowód przez świadleów dopuszczo- ny będzie, potrzeba będzie, ażeby ci wy- słuchanemi byli, ieżeli są ieszcze, którzy świadkami byli aktu.
$. 5.
O aktach przyznańia i potwierdzenia.
1337. Akta przyznania, nie uwalniaią od okazania pierwoluego tytulu, chybaby treść iego była w przyznaniu szczególniey wyło- żona.
Cokolwiek w akcie przyznania znaydnie się więcćy niż W tytule pierwotnym, albo odmienne, żadnego skutku nie ma.
Jednakże, ieżeliby-było kilka przyznań zgodnych, wspartych posiadaniem, t z któ- ryćhby iedno datowane było od lat trzy- dziesta, wierzyciel może bydź uwolniony
od przedslawienia tytułu pierwotnego. 1338. Akt stwierdzenia, lub przychylenia się do zobowiązania, przeciw któremu pra- wo dopuszcza sprawę 0. nieważność, lub o zerwanie, wtenczas tylko ieśl ważnym, gdy się w nim znayduie istota takiego zo-
Pacte paralt ayoir ćtć fait, soient„perdnes; ou que lon pronve que la perte de la mi- nute de cet acte a ćtć faite par un accident particulier;
k.,.< Pó 2. Qu'il existe un rćpertoire en regle du
notaire, qui conslate que lacte a 6ić fait A la meme date.
Lorsquau moyen du concours de ces deux circonstances la prenve par tćmoins sera admise, il sera nócessaire quc ceux qui ont ćtć temoins de Pacte, sils existent en- core, soient entendus.
6. 5.
Des actes recognitifs et confirmatifs.
1337. lies actes recognitifs ne dispensent point de la reprćsentation du titre primor- dial, 4 rhoins que sa teneur wy soit spócia- lement relatće.
Ce qwils contiennent de plus que le titre primordial, on ce qui sy trouve de diffe rent, na aucun cfłet.
Nóanmoins, sil y avait plnsieurs recon= naissances conformes, soutenues de la pos» session, et dont Pune edt trente ans de date,
le crćancier pourrait ćtre dispensć de re--
prósenter le litre primordial.
1338. I/acte de cónfirmation ou ratifica- lion dune obligation contre laquelle la loi admet Paction en nnllitć ou en rescision, nest valable que lorsqwon y tronve la sub- stances de celie obligation, la mention du
quo agitur, confechus, fuisse pidetur, periisse; vel saliem speciali casu autographum ejus=
dem actus periisse, comprobetur;
a. Qnod ordinatum a tabellione repertorium ewistał, quo probełur aclum, de quo agitur,
gadem die soriptum fuisse.
Quoties, duabus hisce circumstantiis concur
rentibus; probatio per testes admittatur, ii-
dem lestes, ni obierint, audiendi sunt, qui actui interfuerunt.
De actis recognilionis et confirmationis. 1337. Łicet actus recogniius sit, autographum edendum est, nisi cum€9 titulus ipse ad
amussim concordet.
Quidquid in actu recognitionis redundat, vel differt ab iis, quae autographo continen-
tur, nullum parit effectum.
Ńihilominus, si plures concordes adsint recognitionis aclus possessione su/julti, quorum
alter triginta annos ante emissus fuerit ,. creditor ab editione aulographi absolvi połest.
1338. Actus'obligationem ex lege nulli
tati aut rescissioni siubjęctam confirmans inefficax

bowiązania, wspomnieńie powodów do spra- wy o zerwanie, i zamiar naprawienia wa- dy, na którćy sprawa taka iest zasadzona.
Gdyby nie było aktu stwierdzenia, lub przychylenia się, dosyć będzie, gdy zobo- wiązanie wykonane będzie dobrowolnie po czasie, po którym zobowiązanie mogło bydź ważnie potwierdzone, lub mogło przychy- lenie się otrzymać.
Potwierdzenie, przychylenie się, albo wy- konanie dobrowolne w formach 1 czasiej: 0— znaczonych przez prawo, pociąga za sobą zrzeczenie się śrzodków i wyiątków, które możnaby”wnosić przeciw temuż aktowi, bez uszkodzenia iednak prawa trzecich osób.
1339. Daruiący niemoże naprawiać przez żaden akt stwierdzaiący wad darowizny mię- dzy żyiącemi, która iest nieważna w for— mie; potrzeba, aby ią przerobił w formie prawney.
1340. Stwierdzenie, przychylenie się, al-- ba wykonanie dobrowolne darowizny przez dziedziców, lub maiących prawo daruiące- ge, po iego.zeyściu, pociąga za sobą zrze= częnie się zarzutów, bądź względem wad w formie, bądź względem innych wyiątków.
OpDztraAaŁ!' IL o Dowodzie ze świadectw.
1341. Powinien bydź zawarty akt przed Notaryuszami, albo z podpisem prywatnym o wszelkię rzeczy, które przenoszą summę wartości sto pięćdziesiąt franków, choćby nawet na składy dobrowolne; i żaden do-
325
motif de Daction en rescision, et Pintention de reparer le vice sur. lequel cette action est fondee. ą
A defaut d'acte de confirmation ou ratifi- cation, il sufit que Pobligation soit exćcu= tee volontairement apres Ióćpoque a laquelle Pobligation pouvait ćtre valablement confir- mće Ou ratifiće.
La confirmation, ratification, on exćcu- tion volontaire dans les formes et.a Pepoque determinćes par la loi, emporte la renonci- ation aux moyens et exceptions que Ion ponwait opposer contre cęt acte, sans pró- judice nćanmoins du droit des tiers.
133g. lie donateu» ne peut rćparer par aucun acie confirmatif les vices d'une dona- tion eutre=vifs;; nulle en la forme, il faat quelle soit refaite en la forme legale.
1340. Iua confirmation ou ratification, ou exćcution volontaire d'une donation par les heritiers ou ayant-cause du donateur, apres son dćces, emporte leur renonciation A op- poser soit les vices de forme, soit toute au- tre exceplion.
II.
De la preuve testimoniale.
SECTION
1341. Il doit etre passć acte devant no- taires ou sous signature privće,'de toutes choses excćdant la somme ou valeur decent cinquante franes; móme pour depóts volon- taires; et il nest regu aucune preuve par
est, nisi comnplectatur substantiam obligationis, mentionem causae, ex qua actio rescisso- ria oritur, et eoluntatem tollendi vitium, cui eadem actio innititur.
Confirmationis aut ratihabitionis loco est. spontanea obligationis executio, postquam eadem oblrgatio valide confirmari, vel rata żabeeć poterat.
Confirmatio, ratihabitio, vel egecutio spontanea, modis et tempore lege indictis, renun- ciationem parit omnium actionum atque exceptionum, quae adyersus actum oppont pote—
rant, salvis tamen aliorum juribus.
135g. Donator nullo confirmationis actu ęitium donationi inter. viyos. iiaerene tollere potest; quoties ea formae nullitate laboret, modis legitimis renovanda est.
1340. Confirmalio vel ratihabitio, aut spontanea executio donationis ab heredibus dona- torts, vel ab eo causam habentibus, post ullius obiturn fwta; renunciationem parit qui- buscumque exceptionibus, quae tam ex vitio formae, quam ex aliis' eausis oriri possent,
SECTro'IIL. ; De probatione. per testes. 7 1341. Ubi res valorem excediź librarum.centum quinquaginia, asi de deposito ęólun-
=Edw="«T"EJ ŚONKI- NG 0—
pW: m FE

326
wód przyymowany nie iest przez świadków przeciw temu; albo nad to, ćo akta obey— amuią, ani nato, co byłoby przytaczane, że mówione było przed, w czasie, lub po skończonych aktach, choćby nawet szło o summę, lub wartość mnieyszą nad sto pięćdziesiąt franków. i
(Wszystko to bez uszkodzenia tego, co jest przepisane w prawach tyczących się handlu.
1340. Powyższe prawidło stosnie się do przypadku, w którym. sprawa zawiera,
rócz Żądania kapitału, żądanie procentu, który z kapitafera złączony, przewyŻsża sum- mę sto pięćdziesiąt franków.
"1343. Kto założył żądanie przenoszące sto pięćdziesiąt franków, nie może bydź przy puszczonym do dowodu przez świa de- ctwa, choćby nawet ścieśniał pierwotre żą- danie swoie.
1344. Dowod przez świadectwa, wzglę- dem żądania summy, nawet mnieyszćy nad sto pięćdziesiąt franków, nie może bydź przypuszczony, skofo ta summa uznana jest, że iest reszlą, lub czyni część wierzy telności większey, która nie 1est dowiedzio- na pismem.|. ś i:
1345. Jeżeli wteyże samey sprawie, stro- ma zanosi kilka żądań, na które nie masz tytułu na piśmie, a które złączone razem, a sumnmię sto pięćdziesiąt franków,
y
owód"na nie przez świadectwa przypu=
temoins contre et outre le contenn anx-actes, ni str ce qui serait alleguć avoir 616 dit avant, lors ou depnis les actes, encore qwil sagisse d'une somme ou valeur moindre de cent cinqnante francs:
Lie tont'sans prójudice de ce qui est pres= crit dans les łois relatiyes au: commerce.-
1342. La'regle ci- dessus sapplique au cas ou Paction contient, outre la demande du capital, une demande d'interets qui, ró- unis au capital, excedent„la somame de cent cinquante francs.
1343. Celui qni a formć une demande ex códant cent cinqnante francs, ne peut plus tre admis 4 la preuve testimoniale, móme en restreignant sa demande primitive.
1344, La prenve testimoniale, sur la de- mande d'une somme móme moindre de cent cinquante francs, ne peut ćtre admise, lórs- que cette somme est ćclarće ćtre le restant ou faire partie d'une crćance plus forte,qui n/est point prouvće par ććrit.
1345. Si dans la meme instance une par- tie fait. plusieurs demandes dont il ny ait
| point de iutre par ćcrit, et que, jointes en- P P, que, J
semble, elles excedent la somme de cent cinquanie francs, la prenye par tómoins
tario agatur, actus per tabellionem aut per prięatam scripturam fieri debet. Nulla per (o... p,...
testes probatio admittttur adpersus vel ultra zd, quod actus complectitur, nec de iis, quae ante, vel in tpso aclu, vel postea dieta fiuisse'asserantur, etsi de summa vel prelio mino-
ri centiim quż pertinent.
nquaginta librarum agaiur;
sulvis tamen legibus, quae ad cormmmercium
1342,. Tdem obseryandum, si stmul sors et usuraę petantur, qude conjuctim summam
excedant librarum centum quinquagnta.
1343. Quż summiam petit, que libras' centum quinquaginta excedat, probationem per
testes amplius instituere, nequżt,'etsi. postea' peliiam summam zmminuał.
1344. Fadem probatione. per tęstes uti pariter nequit is, qui summam petit mirorem ea; de. qua supra dictum, est, quoties. declaretur eandem summmam reliquum esse vel parićm
consiluere maj
1345. Probatio per£ postulet res, quaruim
obatio im seriptis desit„*et qude szmul cóllatae centum qui
oris erediti per scripturas non probati.
estes aeque non, admittilur, si in eadem petitione quispuam plures
nquagtunka

szczony bydź nie może, choćby strona przy- taczała, że te wierżytelności pochodzą z ró— Żnych zrzódeł, i. że nastąpily w różnych czasach; chybaby takie prawa pochodziły ze spadki, darowizny, albo innym sposo- bem od różnych osób.
1346. Wszelkie żądania pod iakimkolwiek bądź tytułem, które nie będą usprawiedli- wione zupełnie przeż pismo, zanoszone bę- dą w tymże samym pozwie. Po tym po- zwie inne Żądania, na które nie masz do- wodu przez pismo, przyymowanemi nie bądą.
1347. Powyższe prawidła przyymnuią wy- iątki, skoro się znayduie początek dowodu przez pismo.
Tak się nazywa wszelki akt na pismie wyszły od osoby, przeciw którey: żądanie iest wnoszone, albo od ićy zastępcy, 1któ- ry przytaczany nadaie czynośei podobień- stwo do prawdy.
1348. Przyymuią ieszcze te prawidła wy- iątek za każdą razą, gdy niepodobieństwo było wierzycielowi wystarać się dowodu pi- smiennego na zobowiązanie, które zawarte było względem wierzyciela.
Ten drugi wyiątek stosnie się:
«od. Do zobowiązań, które się rodzą zia- kokontraktow, i występków, lub ziakowy- stępków:
2re. Do składow z potrzeby uczynionych, w przypadkach ognia, spustoszenia, zamie- szania lub rozbicia się statku, ido składów
327
nen peut ćlre admise, encore que la partie allegue que ces cróences proviennent dedif- fórentes causes, et qwelles se soient formćes en diffórens temps si ce n*ćtait que ces droiis procćdassent, par succession, donation 0u autrement, de personnes diffćrentes.
1346.'Toutes les demandes, a quelque ti- tre que ce soit, qui ne seront pas entiere- ment justifićes par ćcrit, seront formćes par un meme exploit, apres lequel les autres demandes, dont il ny aura point de preu- Ves par ćcrit, he seront pas recgues.
1347. Lies regles ci-dessus regoivent ex- cęption lorsqu'il existe un commmencement de preuve par ćcrit.
On Ankalie ainsi tout acte par ćcrit qni est ćmane de celui contre lequel la demande est formaće, ou de celui qu'il reprósente, et qui rend vraisemblable le fait allćgue.
1348. Elles- regoivent encore exception toutes les fois quil n*a pas ćte possible au crćancier de se procurer une preuve litić- rale de Pobligation qui a ćtć contractće en= vers lui.
Cetie seconde exception s'applique,
1. Aux obligations qui naissent des qnasi* contrats et des dćlits ou quasi--dćlits;
2. Aux dópóls nćcessaires faits en cas d'in= cendie, ruine, tumulte ou naufrage, et a ceux faits par les voyageurs en logeant dans
lbras excedant, etsi instans diversis ex causis easdem res sibi deberi, ac dięersis tempo- ribus conventaś esse asserat, nisi petentis jura a successione, donatione; vel alio titulo ex
dięersis personis proficiscantur.
1346. Omnes instantiae quaęis ex causa, quarum plena probatio ex scriptura non scateat, uno eodemque libello proponentur; quo denunciato ceterae instantiae, quarum probatio per
scrzpturas desit, postea non admittentur.
1347. Quae supra recenseniur regulae, exceptionem patiuntur, si adsit initium proba-
tionis per scripturas. Initium
reddens, ab eo, adversus quem instantia pr
emissus.
robationis per scripturas dicitur
uilibet actus factum allegatum verosimile wee aut ab eo, qui eundem repraesentat,
1348. Statutae regulae exceptioni PRAS subjacent, quoties creditor scriptam probationem
obligationis in sui favorem initae o
tinere non potult.
Altera haec So insuper locum quoque obtinet;
1. In oblzgationi
us ex quasi contractu, ex deliczo vel quasi delicto;
2. Im depositis occasione incendii, ruinae, tumultus, naufragii, vel in iis, quae a via-
B-TG= 7
pa

3528
czynionych przez podróżnych w czasie mie- szkahia w domu zaiezdnym, wszystko to według iakości osób, i okoliczności zda rzenia;
3cie. Do zobowiązań zawartych w przy- padku zdarzeń nieprzewidzianych, w któ- rych nie można było czynić aktów na. pismie;
4te. W przypadku, gdy wierzyciel zgu- bił tytuł, który mu służył za dowód. pi- śmienny, przez skutek wypadku losowego, nieprzewidzianego, i wypływaiącego z wię- kszey mocy,
ODDZIAŁ III. O Domniemaniach.
1349. Domniemania są wnioski, które prawo, lub urzędńik wyciąga zczynu zna- nego na czyn nieznany..
gl.
O Domniemaniach. ustanowionych przez prawo.
1350. Domniemanie prawne iest to, które przywiązane iest szczególiićm prawem do pewnych aktów, albo do pewnych czynów; takiemi są:
sod. Akta, które prawo uznaie za niewa- Żne, iako domniemywane podług samych ich przymiotów, że są uczynione na oszu- kanie rozrządzeń prawa;
une hótellerie, łe tout suivant la qualite des personnes et les circonstances du fait;
3. Aux obligations contractees en cas d'accidens jmpróyus, oh Pon ne pourrait pas avoir fait des actes par ćcrit;
4, Au cas od le crćancier a perdu le titre qui lui.servait de preuve littćrale, par suite d'un cas forluit, imprevu et rćsuliant dune force majeure.
SECTION IIL Des presomptions.
1349. Lies prósomptions sont des consć- e póRE que la loi ou le magistrat tire d'un
? ode aitl connu a un fait inconnu.
$;>5L
Des prósomptions ćtablies par la lot,
1350. La.presomtion łćgale est ceile qui est atlachće par une loi spóciale 4 certains actes ou A certains faits: tels sont,
1. Ives actes que la loi dćelare nuls, com- me prósumćs faits en fraude de ses disposi- tions, d'aprćs leure seule qualite;
toribus fiunt, dum in cauponis diversantur, personarum qualitate et facti circumstantiie
źnspectis;
3. In obligationibus ex inopinato eventu imitis, in quo acta per seripturam fieri non po-
łuusseni;
4. In eo casu, quo creditor amiserit documenium probationis per scrypiuras fortuito
eventu, cuz resisii non potu,
SŚRrcerro AL De. pracsumtionibus,
1349. Praesumtiones consequentiae sunt, quas lex, pel magistratus, a facto cognito ad
factum incogniitum deducit.
I e
De praesumtionibus juris. 1350. Praesumtio juris est, quam lex specialiter qutbuscdam actis et factis tribuit, prout
sunt:
1. Actus, quorum nullitas a lege declaratur, quia, eorufh, sóla qualitate inspecta„ tan- quam in ejus fraudem initi futsse pracsumuniur;

2re. Przypadki, w których prawo, uznaie własność, albo uwolnienie wynikaiące z pe- wuych okoliczności oznaczonych;
Ście. Powaga, którą prawo nadaie rzeczy osądzonćy;
4łe. Moc, którą prawo przywięzuie do ze— znania strony, albo ićy przysięgi.
1351. Powaga rzeczy osądzoney wzgle— dem tego tylko ma mieysce, co czyniło »rzedmiot' wyroku. Potrzeba, aby rzecz żądana taż sama była; ażeby Żądanie.za— sadzone było- na leyże samćy przyczynie; żeby żądanie było między itemiż samemi stronami, i zanoszone przez nie, i przeciw ńim, w tym samym ich przymiocie.
1552. Domniemanie prawne uwalnia. od wszelkiego dowodu tego dla którego iest korzyści.
Zaden dowód przypuszczony nie iest prze- ciw domniemanin prawa, skoro na zasadzie takiego domniemania, prawo znosi pewne akta, albo odrzuca sprawę w sądzić; chy- baby przypuszczało przeciwny dowód, i za- chowuiąc to, co powiedziane będzie o przy— siędze i o zeznaniu sądowćm.
$,%
O Domniemaniach ,'które nie są ustanowio-
ne przez prawo.
1353. Domniemania, które nie są ustano- wione przez prawo, zostawione są światłu
329,
2. Lies cas dans lesquels la loi dćclare la proprietć ou la libćration róćsulter de cer taines circonstances dćterminócs;
3. Lautoritć que lą loi attribue 4 Ia chose jugće;
4. La force que la loi atlache. a Paveu de la partie ou A son serment.
551. Ł/autoritć de la chose jugće na lieu qu'a PEegard de ce qui a fait Pobjet du juge- męnt. I] faut qne la chose demandće soit la meme; que la demande soit fondće sur la móme cause; que la demande soit entre les memes parties, et formće par elles et contre elles: en la mćme;qualitć.
1352. La presomption legałe dispense de toute prenve celui au profit duquel elle existe.
Nulle preuve n'est admise contre la pre—
somption de la loi, lorsque, sur le fonde-
ment dę cette presommption, elle annullecer- tains actes ou dćnie Iaction en justice; a moins qwelle mait rćservć la preuve con- traire,.et sanf ce qui sera dit sur le serment et Paveu judiciajres.
$...;2
Des presomptions qui ne sont point€ta- blies par la lot.
1353, Lies prósomptions qui ne sont point ćlablies par la loi, sont abandonnćes aux
2. Casus, in quibus lex ex quibusdam determinatis circumsiantiis proprielatem aut libe-
rationem constare declarat;
3. Auetoritas, quam lex confert rei judicatae;
4. Fis, quam confessioni partis aut ejus jurijurando lex tribuit.> i
1551. Auctoritas rei judicatae objectum dumtaxat respicit, de quo senieniia lata fuit, Necesse est, uć res, quae petilur, eadem sit, ut petitio eidem causae nitatur, ut inter zpsas partes, atque ab ipsis et adversus eas in eadem qualitate proponatur.
1352. Quz pro se juris praesumtionem habet, ab omni probationis onere liberatur,
Nulla probatio admittitur adęersus juris praesumtionem, quoties lex, eidem in/iaerens, quosdam actus znfirmat, cel ab agendo in judicio repellit, nisi lex zpsa contrarias proba- tuones admiitat, iisque excepiis, quae infra de jurejurando et judiciali confessione statuta
$. 2.
De praesumtionibus, quae a lege'non inducuntur.
sunt,
1353. Praesumtiones, quas ipsa lew non praefinit, magistratuum congnitioni ac pruden-
42
SG m FR

i roztropności urzędu, który ważne tylko | domniemania, wyrażne i zgodne przyymo- | wać powinien, i w przypadkach tylko M w których prawo dopuszcza dowody ze świadectw, chybaby akt był zaskarżany z przyczyny oszukania, lub podstępu.
OpbDbziaŁ TV.
O zeznaniu strony.
IN 1354, Zeznanie które iedna strona przeciw | drugićy stawia, albo iest sądowe, albo nie- sądowe.
1355. Przytaczanie zeznania niesądowego, słownego tylko, ięst nieużyteczne za każdą razą, gdy idzie o żądanie, w kióróm dowód przez świadectwa dopuszczony nie iest.
1356. Zeznanie sądowe, iesl oświadczenie, które w sądzie czyni strona, albo umoco—. wany od nićy szczególnie. ł DANI Zmayduie zupełną wiarę przeciw temu,
Iii który go czyni.
U Nie może bydź przeciw niemu podzielane. IB Nie może bydź. odwołane, chybaby do- "UN wiedziono, że było skutkiem omyłki co do czynu. Nie może bydź odwołane pod po- zorem omyłki, co do prawa.
OppziaŁ V. | O Przysiędze.
1357. Przysięga sądowa dwoistego gatunku:
lumieres et 4 la prmdence du magistrat, qui ne doit admettre que des presomptions gra- ves, precises et coucordańtes, et dans les cas sernłement ou la loi admec les prenves testimoniales, A moins que Pacle ne soit at- taquć pour cause dę frande ou de dol.
a
SECTIO. N-IV. De Paveu de la partie.
1354. L/aveu qui est opposć a une parlie, est ou extrajudiciaire ou judiciaire.
1355. L/allógation d'un aveu extrajudi-- ciaire purement verbal est iautile toutes les
fois qu'il s'agit Pune demandedont la preuve_ ą 5 p
testimoniale ne serait point admissible. 1356. L/avcu judiciaire est la dćclaration que fait en justiee la partie ou son fondć de pouvoir spócial. II fait pleine foi contre celui qui Ta fait.
Il ne peut tre divisć cóntre lui.
Il ne peut ćtre rćvoquć, a moins qu'on ne prouve qwil' a etć la suite d'une erreur de fait. Il ne pourrail ćtre rćvogquć sous pró- texte d'une erreur de droit.
SECTION VW. Du serment.
1357. Le serment judiciaire est de deux especes: ę
de pel de dolo arguatur.
1356. Confessio judicialis ea decłaratio est żore, in judicio emittitur.
nequit.
1357. Jusjurandum judiciale duplex est:
Eadem plene probat adversus confitentem, esł. i Repocatur confessio, si errore facti emissa probelur; ob errorem autem. juris'repocarz
| tiae permittuniur, qui graves tantum, distinetas et concordes admittere debent, iisque dumiasxat casibźs, quibus probatio per testes a lege non rejicitur, nisi tamen acius de frau-
SECcTLro IM.
| De confessione. ł
I 1354. Confessio, quae'parti objicitur, judicalis est vel extrajudicialis.
| 1355. Quż verbalem tajitum confessionem extra judicium emissam allegat, nihil agit, p si res petitur, cujus probatio per testes admitti non possit.
, quae a parte, aut ab ejus speciali procura- ńeque in ejus odium scindz potest.
SzEcTio V. Dejure jurando.

sod. Jedna, którą strona wyznacza dru- gicy, aby. od ićy przysięgi zawisł wyrok w sprawie» nazywa się szanowcza.
2re, Druga, którą sąd wyznacza ź urzę- du dla iednóy lub drugićy strony,
GAL
O Przysiędze. stanowczćy.
1558. W iakimkolwiek bądź sporze przy- sięga stanowcza wyznaczoną bydź może.
1359. Względem osobistego tylko czy- nu strony, która ią, ma czynić, może bydź wyznaczoną.
1360. Może bydź wyznaczona w każdym stanie sprawy, 1 ieszcze, choćby nie było żadnego początku dowodu żądania, albo wyiątku, na mocy którego: wezwanie do niey następnie.
1361. Jeżeli nie chce przysięgać ten, któ- remu przysięga wyznaczona, albo nie że- zwała na odznaczenie przysięgi swemu prze- ciwnikowi, lub przeciwnik, któremu od- znaczona była, niechceićy uczynić, upaśdz powinien w swoićm żądaniu, albo w swo- 1m wyjątku.:
1362. Przysięga mie może bydź odzna- czona, gdy czyn, który ićy przedmiotem, nie iest czynem stron obudwóch, ale iest zupełnie czynem osobistym tego, komu wyznaczona była.
1363.$koro przysięga wyznaczona, lub odznaczona wykonagą była, dowodzenie fałszu w przysiędze-przez przeciwnika przyymowane nie będzie.
331
1. Celui qu'une partie dćlera 4 Pautre pour en faire dćpendre le jugement. de la cause: il est appelć dćcisożre;
2. Celui qui est defćrć d'offiee par le juge a lune ou 3 PFautre des parties,
SE
Du serment decisoire.
1358. Le serment dćcisoire peut ćtre dć- ferć sur quelqne espece de contestation que ce soit.
1359. II ne peut ćtre dćfćrć que sur un fait personnel a la partie a laquelle on ledć- fere.
1360. Il peut ćtre dćfćrć en tout ćtat de cause, et encore qwil nexiste aueun com- mencemejit de preuye de la demande ou de Pexception sur laquelle il est provoquć,
1361. Celui auquel le serment est dćfćre, qni le refuse ou ne consent pas a le refćrer a son adversaire, ou Iadversaire a qui il a ćte refórć et qui le refuse, doit succomber dans sa demande ou dans son exception,
1362. Lie serment ne peut Gire refćrć quand le fait qui en est Iobjet n'est point celni des deux parties, mais est purement personnel a celui auquel le sement avait ćtć deferć.
1363, Lorsque le serment dćfćrć ou refć- re a ćtć fait, ladvetsaire n'est pqint rece- vable a en pronver la faussetć,
+ 1. Quod pars parti defert, ut eausae judicium ab ea pendeat, et. decisorium vocatur; 2. Quod ex oificio alierutri parti judex defert.
1.
De jurejąrando decisorio.
1358.- Jusjurandum decisorium in, qualibet centestatione deferri potest.
1359. Deferri nequit, nisi super factum respiciens ipsam personam, cui deferiur.
1360. Deferiur in qualibet judicii parte, etsi nullum probattonis initium habeatur. quoad petitionem vel quoad exceptionem, super qua proponitur.
13561. Si is, cuż jusjurandum, delatum est, jurare detrectet, nec illud alteri referat, aut „si ille, cui refertur, jurare nolit, sive actoris, siye ret partes agat, causa cadit.
1362. Jusjurandnm referri nequit, quoties res, quae illius objectuim constituit, utram- que partem non respicit, sed personam tantum ejus, cui defertur.
1363. Quotiescumque jusjurandum delatum est, sive relatum, probatio ejus falsitatis ab
adyersario amplius institut nequit,
x
mE dw KT sdi nidlk... AERODECK a... OK-"B. pW m 7

J%
1364, Strona wyznaczająca, lub: odzna- czaiąca przysięgę, nie- może cofać słowa swego, skoro przeciwnik oświadczył, że gotów. przysięgę tę wykonać.
1365. Przysięga uczyniona.składa dówód
tylko na korzyść tego, który ią wyznaczył, albo przeciw niemu; i na korzyść dziedzi— ców, i maiących prawo iego, lub przeciw nim.
Jednakże przysięga wyznaczona przez ie- dnego z wierzycieli solidarnych dłużnikowi, uwalnia dłużnika tylko co do części tego wierzyciela. s
Przysięga wyznaczona dłużnikowi tstotne— mu, uwalnia równie iego ręczycieli.
Przysięga wyznaczona iednemu z dfużni- ków solidarnych, idzie na korzyść współ= dłużników.
Przysięga wyznaczona ręczycielowi, idzie
na korzyść dłażnika islolnego.
W tych dwóch. ostatnich ip opory przysięga współ-dłużnika solidarnego, al- bo ręczyciela, nie idzie na korzyść innych współ-dłużników, albo dłużnika istotnego, tylko wtenczas, gdy była wyznaczona co do długu, ale nie co-do czynu solidarności, lub zaręczenia.
$o 52 O Przysiędze wyznaczoney z urzędu.
1366. Sędzia może wyznaczyć przysięgę iedney ze stron, albo dla tego, iżby od
1364. La partie.qui a defćrć ou róferć le serment, ne peut plus se retracter lorsque Padversaire a dćclarć qwil est pret a falre ce serment.
1365. Le serment fait ne forme preuve qu'au profit de celui qui Pa deferć ou con— tre lni, et au profit de ses hćriliers et ayant- cause ou contre eux.
Nóanmoins le serment defćrć par: Pun des crćanciers solidaires an debiteur ne libere celui-ci que pour la part de ce crćancier;
Le serment dófórć au debiteur principal, libere ćgalement les caulions;
Celui dófćrć Aa Pan des dćbiteurs soli- daires profile aux codćbiteurs;
$
Et celui dófócć 4 la caution profite au de= bitenr principal.
Dansces deux derniers cas,le serment du co- „dóbiteur solidaire ou de la caution ne pro- fitie aux autres codćbiteurs ou au debitenr principal que lorsqwil a ćte dćfórć sur la dette, et non sur le fait de la solidaritć ou du cautionnement.
Du serment defere doffice.
1366..Lie jauge peut defćrer 4 Pune des
parties le serment, ou pour en faire dćpen-
1364. Qui jusjurandum detulit, vel retulit,
resilire amplius non potest postquam adyer-
sarius se jurijurando paratum esse declaraverit.) 1365. Praestitum jusjurandum probationem facit tantummodo ejus Jfavore, aut adversus eum, qui ilkud dełulit, et favore tpsius leredum vel ab eo causam habentium, aut ad-
versus eosdem.
Jusjurandum nihilominus ab altero ex ore
ditoribus in solidum debitori delatum, nisi
pro parte deferenti debita, liberationem operatur.;; Jusjurandum principali debitori delatum aeque fidejussori prodest. Delałum alteri ex correis'debendi ceteros quoque Jupat.
Delatum fidejnssoribus principali prodest. 2 kie i Postremis duobus hisce casibus, jusjurandum a correo debendź, aut a fidejussore prae=
stitum, ceteris corfeis aut principalt debitori prodest, si super debito tantum, non. autem, si super solidali obligatione, vel super fidejussione delatum fuerit.
SB De jurcjurando, quod ex officio defertur.| 1366. Judex jnsjurandum parti deferre potest, vel uł causaę dęcissio ab eo pendeat, vel ut
quantitas, in qua illa damnanda sit, statuatur.

pozio! zawisło rozwiązanie sprawy, 4l- o tylko dla oznaczenia ilości skazania.
1367. Sędzia nie może wyznaczać przysię- gi z urzędu, bądź na żądanie, bądź na za- rzucany wyiątek, tylko pod warunkami następuiącemi: potrzeba
1od. Aby; żądanie; lub wyiątek nie były
zupełnie usprawiedliwione;
ere. Zeby nie były pozbawione zupełnie dowodów.
Oprócz tych dwóch przypadków, Sędzia powinien albo przysądzić żądanie, albo go poprostu i bezwarunkowo odrzucić._
1368. Przysięga wyznaczona stronie z u- rzędu przez Sędziego, nie może bydź znowu od nićy odznaczona drugićy stronie.
1369. Przysięga względem wartości rze— czy żądanćy nie może bydz wyznaczana przez Sędziego powodowi, chyba, że ina- czey dóyść nie można takićy warlości.
„Sędzia, nawet w tym przypadku, powi- nien oznaczyć summę, doktórćy wyrówna- yk przysiędze żądaiącego wiara dana bę-
zie.
333
f dre la dócision de la cause, ou seulement pour dóterminer le montant de la condam- nation.
1367. Le juge ne peut dófćrer doffice le serment, soit sur la demande, soit sur Pex- ception qui,y est opposće, que sousles deux conditions snivantes: il faut,
1. Que la demande on Pexception ne soit pas pleinemeut justifićej
2. Quelle ne soit pas totalement denuće preuves.
Hors ces deux cas; le jage doit ou adju- jęk ou rejeter purement et simplement la
emande.
1368. Ie serment defórć d'office par le juge a Pune des parties, ne peut ćtre par elle rćfćre a Dautre.
1399. Lie sermentsur la valeur de la chose demandće, ne peut ótre dćferć par le juge au demandeur que lorsqwil est dailleurs impossible de constater autrcnent celie valeur.
Le juge doit móme, en ce cas, determi- ner la somme jusqu4 concurrence de la- quelle le demandeur eu sera cru sur son
serment.
1367. ułt:a judice ex officio,
sive super petitione, sięe super excepttóni=
bus, quae illi objiciuntur, defferri possit, requiritur:
1. Petilionem vel exceptionem non. esse plene probatam;
Duobus hisce exceptis caszbus,- libellus rejieciendus.
a.'Quod eadem probatione prorsus_non careat.
simpliciter a judice est admittendus vel
1368, Jusjurandum a judice ex officio, alteri ex partibus delatum, ab ea referri non
potest.
1369. Jusjurandum super valore rei petitae a judice actori deferri nequit, nisi eo ca- su, quo aliter impossibile sit hunc ęalorem_ comprobare.
Judex ipse tunc summam Jides adhibenda erit.
praefinire debet, usque ad cujus quantitatem actori jurato
B-WOW- m|

TYTUŁ IV. O zobowiązaniach, które wyni- kaią bez umowy.
1370. Pewne zobowiązania wynikaią bez wpływu żadney umowy, ani ze'strony te- go, który się zobowiązuie, ani ze strony tego, względem którego iest zobowiązany pićrwszy.|;
„ Jedne wypływaią z samćy. powagi prawa, inne 2 osobistego czynu tego, który iest zobowiązany.
Pierwsze zobowiązania następuią niedo- browolnie, iak naprzykład między właści- cielami sąsiadami, zobowiązania opiekunów i innych administratorów, którzy się wy- mówić nie mogą od powierzonego im urzędu.
Zobowiązania, które się rodzą z osobiste- go czynu tego, który iest zobowiązany, wypływaią z iako-kontraktów, albo z wy- stępków lub iako-występków; są one przed- miotem ninieyszego tytułu,
I DZCĄAKŁOE Lil O Jako-kontraktach.
1371. Jako-kontrakty są czyny ezłowie- ka zupełnie dobrowolne, z których. wy plywa iakikolwiek*[obowiązek względem trzeciego, a czasem obowiązek wzaiemny dwóch stron. M
T LTR. E-TV
Des engagemens qui se forment sans convention.
1370. Certains engagemens se forment sańs qwił intervienne aucune convention, ni de la part de celui qni s'oblige, ni de la part de celui envers lequel il est obligć.
Les uns rósultent de Pautoritć seule de la loi; les autres naisseni d'un fait person= nel 4 celui qui se trouve oblige.
Les premiers sont les engagemens formćs involontairement, tels que ceux entre proprietaires voisins, ou ceux des tuteurs Gt des autres administrateurs qui ne peuvent refuser la fonction qui leur est dófćrće.
Ties engagemens, qui naissent d'un fait personnel A celui qui se trouve oblige, ró- sultent on des quasi- contrats, ou des dćlits
sent titre, CHAPITRE PREMIER. Des guasi-contrats. 1371. ies quasi-contrats sont les faits
purement volontaires de Phomme, dont il resulte un engagement quelconque envers
ciproque des deux parties.
favore obligatur, nihil convenerint, scuniur. Jl ex delictis, seu quasidelictis, profluunt
CA
1370. Obligationes qudndoque.nascuntur, etsi tłum is, qui se obligat,
U TITULUS IV.
| De obligationibus, quae sine conventiońe nascuntur.
tum alter, cujus
Aliae ex sola legis auctoritate, aliae ex facto ejus proprio, qui obligatur, profici-
Illae sunt, quae praeter voluntatem oriuntur, ut inter finitimos proprielarios, vel quae
| tutores aliosque administratores respiciunt, qui Co
| Quae pero ex facto ejus proprio, qui obligatur ń
et sequentjs tituli objectum constituunt. 0, EE
De Quasi-Contractibus, 1371. Quasicontractus suni facta hominis mere voluntaria - erga alium, et quandoque mutua inter partes oritur,
llatis muneribug se excusare nequetmnt. procedunt, ex quastcontractibus, aut
ex quibus aliqua obligatio
ou quasi dćlits; i] fons Ją matiere, du pró-
un tiers, et guelquefois un engagement re-
wwE Rój ae
r OZ
(
8

1372. Gdy kto dobrowolnie sprawnie in- teres cudzy, bądź że właściciel wie, lub nie wie o tćm, sprawujący zaciąga obowiązck niewyrazny utrzymywania vaczętego interc su, 1 kończenia go dotąd, dopóki właści- ciel nie będzie w stanie sam mieć o nim sta rania; powinien także wziąć na siebie wszy— stko, cokolwiek od tego interesu zawisło.
Poddaie się wszelkim obowiązkom, któ- reby wypły wały z wyraznego zlecenia, ia- kieby mu dał właściciel.
1373. Obowiązany iest utrzymywać inte- res, choćby Pan tego interessu umarł przed ukończeniem iego, pokiby dziedzic nie mógł wziąć zawiadywania.
1374. Obowiązany iest w takićm utrzy—
mywaniu przykładać wszelkich starań, iak:
dobry oyciec familii.-
Jednakże okoliczności, które go przywio- dły do wzięcia na siebie tego inieressu, mo- gą Sędziego upoważnić do umiarkowania szkód i straconych zysków, iakieby wy- pływały z winy, lub niedbalstwa sprawu- 1ącego interes.
1375. Pan, którego interes dobrze był spra- wowany, powinien dopełnić obowiązków, iakie rządca zaciągnął w iego imieniu, wy-
535
1372. Lorsque volontairement on gere Daffaire d'autrui,' soit que le proprićtaire connaisse la gestion, soit qu'il Pignore, ce lui qui gere contracie I engagement tacite de continuer la gestion qu'il a commiencće, et de Pachever jnsgnwa ce que łe proprićlaire connaisse la gestion quil a commencće, et de Pachever jusqwa ce que le proprietaire soit en ćtat dy pourvoir lui-meme; il doit se charger ćgalement de toutes les dćpendances de celitie móme affaire.
II se soumet a toutes les obligations qui resulteraient d'un mandat expres que lui aurait donnć le proprićtaire.
1373. Il est obligć de continuersa gestion; encore que le maitre vienne A mourir avant que Pafłaire soit consommće, jusqu'a ce que Vhćritier ait pu en prendre la direction.
1374. Il est tenu d'apporter a la gestion de Paffaire tous les soiis d'un bon pere de famille.
Ncćanmoins les circonstances qui Pont con- duit a se charger de l”affaire, penvent au- toriser le jnge a modćrer lćs dommages et iuićróls qui resulteraient des fautes ou- de la nćgligence du góranit.
1375. Le maitre dont Paffaire a ćtć bien administróe, doit remplir les engagemens que le gćrant a contractćs en son nom, Pin-
1372. Si sponte alienum negotium gerifur, sive domino sciente, sive ignorante, is, qui negotium gerit, tacite seobligat ad proseguendam ineeptam gestionem, eamque perficien- dam, donec dominus ipse eam suscipere possit.
Effectus omnes gesti negotii ejus oneri sunt,
expresso domini mandato fuisset instructus.
et cunctis subjiciiur obligationibus, ac st
1373. Gestionem continuare tenetur, licet dominus obierit, anteguam negotiumm conft—
ctum sit, donec heres zllud suscipere possit.
„1374. Omnem in negotii gestione diligentiam debet adhibere, qua uli solet prudens
pater familias.
Judex nihilominus modum imponere potest aestimationi ejus
quod interest, et damno-
rurm, quae ex gestoris culpa ac negligentia profecta essent, inspectis adjunctis. ex qui- p cj Pp, YJ,
bus negotium, gerendum suscepit.
1375. Dominus cujus negotium utiliter gestum est, obligationes, quas ejus nomine gestor
suscepił, imuplere debet;
eundem ab iis, quas proprio nomine contraxit; indemmnem prae-
stare, et expensas utilęs et nęcessarias ipsi rependere debet.

336
nagrodzić mu wszelkie osobiste obowiążki które wziął na siebie, i powrócić mu wszel- kie nakłady użyteczne, lub potrzebne, ia— kie podeymował.,
1376. Kto przyymuie wiadomie, lub przez siej dka co mu się nie należy, obowiązuie się. do powrócćnia temu; od którego wziął nienależnie.
1377. Jeżeli osoba, która sądziła się dłu- żną przez omyłkę, zaspokoiła dług, ma prawo upominania się u wierzyciela,
Jednakże prawo takie ustaie w przypad— ku, gdy wierzyciel na mocy zapłaty zniósł swóy tytuł, ale zachowuie się płacącemu poszukiwanie na prawdziwym dłużniku.
1378. Jeżeli zachodziła zła wiara zestro- ny tego, który odebrał, obowiązany: iest do powrócenia tak kapitalu, iako też pro= centów, lub przychodów od dnia zapłaty.
1379. Jeżeli rzecz nienależnie odebrana, iest nieruchoma, lub rachomość zmysłowa, ten który ią odebrał, obowiązuie się dopo- wrócenia ićy w nalurze, jeżeli iest ieszcze, albo iśy wartość; ieżeli zginęła lub zepsu- ta iest z iego winy; odpowiada nawet„ża ićy stratę przez przypadek losowy; ieżeli ią odebrał złą wiarą.
1380. Jeżeli ten, co rzecz odebrał do- brą wiarą, przedał ią, obowiązany iest'po- wrócić tylko wartość przedazy.
1381. Ten, komu rzecz iest wrócona, powinien rachować nawet posiadaczowi
demniser de tous les engagemens persomiels ... a 5
qwil a pris, et lui rembourser toutes les de—
penses utiles ou nócessaires qwil a faites.
1376. Celui qui regoit par erreur ou sci- emment ce qui ne lui est pas du, soblige a le restituer 4 celni de qui il Pa indument regu.
1377. Lorsqwune personne qui, par er- reur, se Ćroyait dćbitriee, a acquitić une detle, elle a le droit de repetition contre le crćancier.!
Nóanmoins ce droit cesse dans le cas ou le cróancier a supprimć son titre par suite du paiement, sauf le recours de celui qui a
ayć contre le vćritable dćbitenr.
1378, Sily a eu mauvaise foi de la par de celni qui a regu, il est tenu de restituer, tant le capital, que les interćts.ou les fruits, du jour de paiement.
1379. Si la chose indament recue est un immeuble ou un meuble corporel, celui qui Pa recue soblige 4 la restitucr en nature; si elle existe, ou sa valeur, si elle est pórie ou dćtórioróe par sa faute; Il est móme ga— rant de sa perte par cas foruit, sil Va re- cue de mauvaise foi.
1380, Si celui qui a regu de bonne foi, a vendu la chosć, il ne doit restiluer que le
rix de la vente,
1381.. Celni auquel la chose est reslituće,
A
doit tenir compte, móme au possess€ur de
1376. Quz errore vel scienter indebitum accipit,
erga eum, qui inbidete solvit,
1377. Quoties qui.se debitorem pułans, alteri
cłio compelit.
Idem nihilominus jus cessat, si creditor ex adęersus perum debitorem reg ressu.
vit, saloo ei, qui debitum expunsxit,
1378. Si quis mala fide indebitum exegerit,
lutionis restiluere cogitur.
1379. Si res immobilis, vel mobilis
ad illam i
et corporalis, n specie restituendam se obstringit, vel ejusdem valorem, st
se oblzygat ad restitutionem acceptt
solyit, ei adversus creditorem condi= U)
facta solutione crediti documenio se priea- sortem ałque Usaras vel Jructus a die so-
indebite recepta exstał, qui accepit, j ejus culpa periit,
aut deterior sit. facta: sz vero mala! fide accepił fortuitum quoqie Cast praestat.
1380. SŁ guis rem bona fide receptam ver
1381. Is, cuż res redditur, possessori SI h
les, quas is rei seryandae gratia tulił, rę
didit„ ejus pretium
dumtaxat restituit.
ue malae Judei expensas necessarias; et uli icere debet.

w złóy wierze, wszelkie nakłady potrzebne, i użyteczne, które on podeymował na za chowanie tćy rzeczy.
DZIAŁ, H. O WHystępkach, i iako- występkach.
1382. Każdy iakiżkolwiek czyn człowie- ka, który sprawuie drugiemu szkodę, obo- wiązuie tego do nagrodzenia, z którego winy nastąpiła.
1583. Każdy iest odpowiedzialnym za szkodę, którą sprawił, nietylko przez swóy czyn, ale też przez niedbalstwo swoie, lub przez nierostropność.
1384. Odpowiedzialnym bydż potrzeba nie tylko za szkodę sprawioną przęz. własny czyn, aleteż iza tę ieszcze, któraiest spra- wiona przęz czyn osób, za iakie odpowia- dać należy, albo przez rzeczy miane pod swoim dozorem.
Oyciec, i matka po zeyściu męża, odpo- wiedzialni są za szkodę sprawioną przez ich dzieci małoletnie, mieszkaiące z niemi;
Panowie idaiący zlecenia za szkodę spra- wioną przez ich służących i przełożonych w wykonywaniu obowiązków, do iakich ich użyli;
Nauczyciele, artyści i rzemieślnicy za szkodę sprawioną przez ich uczniów i cze- ladników, w czasie: w którym są pod ich dozorem.
manuvaise foi, de toutes les dćpenses nóces- saires et utiles qui ont ćtć faites pour la con- servation de la chose.
CHAPITRE IL
Des dólits et de quasi-delits.
1382. Tout fait, quelconque de Dhomme, qui cause 4 autrui un dommage, óblige ce- lui par la faute duquel il est arrivć, A le reparer.
1383. Chacun est responsable du dom-- mage quil a causć, non-seulement par son fait, mais encore par sa negligence ou par son imprudence.
1384. On est responsable, non-seule- ment du dommage que lon cause par son propre fait, mais encore de celui qui est causć par le fait des persónnes dont on doit RA pa ou des choses que l'on a sous sa garde.
Te pere, et la mere apres le dćces du ma- ri, sont responsables du dommage causć par leurs enfans mineurs habilant avecenx;
Ties maitres ct les commettans, du dom- mage chnsć par lenrs domestiques et própo- sćs dans les fonctions auxquciles ils-tes ont employćs;
Les instituteurs et les arlisans, du dom- mage causć par leurs ćleves et apprentis pen. dant le temps qu'ils sont sous leur surveil- lance.
o OROPODE
gh
De delictis vel quasi-delictis.
1382. Quodcumque factum, quod alteri damnum infert, obligat eum, cujus culpa fa-
ctum contigit, ad damnum praestandum.
1383. Quisque tenetur de damno, nędum si ex suo facto, verum etiam, si ex. sua ne-
gligentia aut zmprucdentia evenerit.
1384. Unusquisque pariter tenetur non solum de damno, quod facto proprio infert, sed etiam de iljo, quod eveńit ex facto eorum, pro quibus ipse respondere debet, aut ex rebus
ejus custodiaę mandatis.
bus.
Pater, eoque mortuo, mater, tenentur de damno a suis filiis minoribus secum degenti-
Domini et qui aliquid. aliis committuńt, praestare. debent damna a suis famulis vel praepositis illata in exercitio officii ipsis demandaii. Pracęeptores et artifices tenentur de damno ab eorum disczpulis et tyronibusillato, quem-
diu isti sub eorum disciplina sunt. =
43

358
Powyższa odpowiedzialność ma mieysce, chybaby oyciec lnb matka, nauczyciele, artyści i rzemieślnicy dowiedli, że niemogli przeszkodzić czynowi, z którego odpowie dzialność wynika.
1385. Właściciel zwierżęcia, albo ten, któ- ry goużywa, przez czas używania iego, od- powiedzialnym iest za szkodę, iaką to zwie- rzę sprawiło, bądź gdy zwierzę było pod iego strażą, bądź gdy się zabłąkało lub u- ciekło.
1386. Właściciel budynku odpowiada za szkodę sprawioną przez iego obalenie, sko- ro to nastąpiło z przyczyny nieutrzymy— wania budynku, albo z wady w iego bu- dowie.
TEBEU ŁY:
O kontrakcie małzeńskim io pra- wach t zatemnych między AMżatzonkanuu.
DZIA. Łos Urządzenia ogólne.
1387. Prawo rządzi społeczeństwem mał- żeńskićm, co de dóbr wtenczas tylko, gdy nie masz umów szczególnych, iakie mał- żonkowie mogą zawierać podług tego, iak im się zdaie, byleby. umowy takie nie by- ły przeciwne dobrym obyczaiom, i nądto pod ograniczeniami, które następuią.
La responsabilite ci-dessus a lieu, A moins que les póre et mere, instituteurs et artisans, ne pronvent qwils n'ont pu empćcher le fait qui donne lieu a cette responsabilitć.
1385. Le proprietaire d'un animal, ou ce- lui qui sen sert, pendant qwil est A son usage, est responsable du dommage que Panimal a causć, soit que l'animal fut sous sa garde, soit qwil fit ćgarć ou ćchappć.
1386. Lie proprietaire d'un-batiment'est responsable du dommage causć par sa ruine, lorsqw'elle est arrivće par une suite du de faut d'entretien ou par le vice de sa*con- struction.
DTETONE CY
Du contrat de mariage et des droits respectz/s des ćpoux.
CHAPITRE PREMIER. Dispositions generales.
1387. La loi ne rógit Passociation conju— gale, quant aux biens, qua defaut de con- ventions spóciales, que les ćpoux penvent faire comme ils le jugent a propós, pour- vu quelles ne soient pas contraires aux bon- nes mocurs, et, en outre, sous les niodifi- cations qui suivent.
l
Parentes, praeceptores et artifices tamen damna minime. praestanł, quoties factum, a quo illa proveniunt, se prohibere nullo modo potutsse probent.
1385. Dominus ani
malis bruti, et qui ipso utitur, pro tempore istius usus, tenentur de,
pauperie ab hoc facta; siye sub illorum custodia esset, sive dispersumm abireł, sive aufu-
Z55SŁ Ć
1386. Quoties aedes ruina sua detrimentum-intulerit, dominus damna sarcire debebit,
si eadem corruerit constructionis vitio, vel quod ipse reficere illam neglexerit. TiTyvwuUs V.
De contractu nuptiarum, et de mutuis conjugum juribus. CPU TEL
Dispositiones
generales.
1387. De societate conjugali quoad bona, nisi ubi specialis conęentio inter conjuges de=

8i
1388. Małżonkowie nie mogą ubliżać, ani prawom wypływaiącym z władzy mężow- skićy nad osobą Żony i dzieci, albo tym, które należą do męża, iako do naczelnika, ani prawom nadanym małżonkowi któ- ry drugiego przeżył przez tyłuł o władzy Qycowskićy, 1 przez tytul o znałoletności, opiece Ł usammowolnieniu, ani, rozrządzeniom zabraniaiącym w ninieyszym. Kodexie.
138g. Nie mogą czynić żadnćy umowy, albo zrzeczenia się, którego przedmiot zmierzałby do odmiany prawnego, porzą- dku w spadkach, bądź między niemi w spad< ku po ich dzięciach, lub zstępnych, bądź między ich dziećmi, bez uszkodzenia daro—
wizn między Żyiącemi, lub testamentowych,|
które mogą mieć mieysce według form, i w przypódkach oznaczonych ninieyszym K odexem. i
1390. Małżonkowie nie mogą więcóy czy- nić układów w sposobie ogólnym, że ich spółeczeństwo urządzone będzie przez ieden ze zwyczaiów, praw, lub ustaw mieysco- wych, któremi się dawnićy rządziły różne strony kraiu Francuzkiego,- a które są uchy- lone ninieyszym K'odexem.
1591. Mogą iednak oświadczyć w sposo sobie ogólnym, Żemaią zamiar pobrania się, albo pod rządem wspólności, albo pod rzą- dem posagowym.
W pierwszym przypadku, i podrządem wspólności, prawa małżońków i dziedziców po nich, urządzone są przepisami Działu II. ninieyszego tytułu.
338
1388. Lies ć6poux ne peuvent dćroger ni aux droits rósuliant de la puissance mari- tale sur la personne de la femme et desen- fans, ou qui appartiennent au mari- comme chef, mi aux droits confćrćs au survivant des ćpoux par le titre de la puissance pater- nelle, et par le titre de ła minoritć, de la tutelle et de Pómancipation, ni aux disposi- tions prohibitiyes du prósent Code.
1389. Ils ne penvent faire aucune conven- tion gou renonciation dont Iobjet serait de changer Vordrce lógal des successions, soit par rapport a eux-mćmes dans la succes sion de leurs enfans ou descendans, soit par rapport a leurs cenfans entre eux; sans preę judice des donations entre-vifs ou testamen= taires qui pourront avoir lieu selon les for- mes et dans les cas dćtermiućs par le prć- sęnt Code.
1390. Lies ćpoux ne penvent plus slipn- ler d'une maniere gćnćrale, que lene asso— ciation sera rćglće par Pune des Coutumes, lois ou statuts locaux qui rćgissaient ci-de- vant les diverses parties du territoire fran cais, et qui soni abrogós par le prósent Code.
1391. Ils peuvent cependant dćclarer d'une maniere gćnćrale, qu'ils entendent se ma- rier, ou sous le regime de la communautć, ou sous le rćgime dotal.
Au premier cas, et sous le' regime de la communautć, les droits des ćepoux et de leurs hóritiers seront rćglćs par les disposi- tions du chapitre II. du present titre.
st, lex non disponit: ipsis autem quaevis pacta de illis inire licet, dummocdo bonis mori- bus non adversentur, et sequentibus tegulis ea moderentur.
A 388. Conjugum pacta conęenta, quae maritalis in uxorem, et patriae in filios połesta— tis jus destruunt, quae maritum spoliant iis praerogatwis, quae ad ipsum ut patrem fami- lias pertinent, quae superstiti conjugi denegant jura ipsi titulo patriae potestatis, minoris aetatis, tutelae et emancipationis, collata, et quae hujus codicis sanclionibus prohibitoriis
derogant, rata nunquam habentur.
13589. Tam quoad semetipsos in filiorum et descendentium hereditatibus, quam quoad suos filios inter se ęicissim, legitimum successionis ordinem quacumque conventione aut renunciatione conjuges invertere nequeunt: permissis tamen donationibus inter viyos aut ex testamento, quae Justa sanctiones hujus codicis celebrari cosiigeril.
1390. Quod in posterum conjugalis societas regatur consuetudinibus, legibus aut statutis localibus, qude in multis regni partibus jam obserpabantur et hoc codice abrogantur, con-
jugibus generatim stzpulare amplius non. licet.
1591. Ipsis tamen conjugibus generalis declaratio non prohibetur, se matrimonium auł sub regimine communionis bonorum„ aut sub regimine dotali contrahere. *
Za Ba 7"LL sa 5. oeRONRO wy E po B-EÓW- m

340
W drugim przypadku, i pod rządem po- sagowymi, prawa ich są urządzone przepi- sami Działu II.
1392. Prosty układ, żeżona ustanawia dla siebie, lubsą iśy ustanowione dobra napo- sag, nie iest dostateczny na poddanie tych dóbr pod rząd posagowy', ieżeli w kontra- kcie małżeńskim nie masz w tóy mierze wy- raźnego oświadczenia.
Poddanie się rządowi posagowemu, równie nie wypływa z prostego, oświadczenia uczy- nionego przez małżonków, że się biorą bez wspólności, albo że będą ,oddzieleni co do dóbr.
1393. Gdyby nie było układów szczegól- nych, które ubliżaią rządowi wspólności, albo go ograniczaią, prawidła ustanowione w pićrwszćy części Działu II. składać będą powszechne prawo Trancyi.:
1394. Wszelkie umowy małżeńskie spo- rządzone będą przed małżeństwem, przez akt przed Notaryuszem.
1395. Nie mogą przyymować żadnćy od- miany po obchodzie małżeństwa.
1396. Odmiany, któreby w nich uczy- nione były przed Abopojcia małżeństwa, powinny bydź oznaczone przez akt zawarty w takićy samćy formie, w iakićy kontrakt małżeński.;
Oprócz tego Żadna odmiana, ani żaden przeciwny dodatek taiemny, nie iest ważny bez obecności i zezwolenia iednoczasowego wszystkich stron, które stronami były w kon- trakcie małżeństwa.
Au deuxieme cas, et:sous le rógime do- tal, Jeurs droits seront reglćs par les dispo- sitions du chapitre III.
1392. La simple stipulation, qne la fem- me se constitue ou qu'il lui est constituć des biens en dot, ne suffit pas pour soumettre ces biens an rógime dotal, s'il n*y a dans le contrat de mariage une dćclaralion expresse ą cet ćgard.
La soumission au rćgime dotal ne rćsulte pas non plus de la simple declaration faite par les ćepoux, qu'ils se marient sans com munautć, ou quils seront separćs de biens.
1393. A defant de- stipulations spóciales qui dórogent au regime de, la communautć ou łe modifient, les zegłes e€tablies dans la
remićre partie du chapitre II. formeront e dróit commun de la France.
1394.'Doutes conventions matrimoniales seront rćdigóes avant le mariage, par acte devant notaire. 8
1395. Elles ne peuvent recevoir ancun changement aprćs la cćlebration du mariage.
1396. Les danyGaci: qui y seraient faits avant cette cćlóbration, doivent€tre consta- tós par acte passć dans la meme forme que le contrat de mariage.|
' Nul changement ou contre- lettre nest, au surplus, valable sans la presence et le consentement simultanć de toutes les per- sonnes qui ont ćtć parties dans le contrat de
mariage.
Primo casu., jura conjugum atque eorum heredum justa illa, quae capite II. hujus ti- tuli statuta suni, diriguntur; aliero, a praescriptis capite TII. normam sumunt. 1392. Simplex stipulatio, qua, mulier bona in dotem sibi constituit, vel qua dotis nomi-
ne eadem a quovis ałto pro zpsa mari
to traduntur, non sufficit, ut illa sub regimine do-
tali habeantur, nisi expresse in nuptiali contractu zd convenium sit.
Neque pariter ex conj
ugum stmplici declaratione, se nuptias contrahere absque ulla
communione bonorum, seu bona sejuncta se habituros, regimen dotale deducitur.
1393. Quoties specialis stipulatio deficiat,
qua córmmunivni bonorum derogetur, aut ista
temperetus, canones, quos prima capitis secundi pars ćxhibet, pro regni jure communi
habebuntur.
1394. Nuptiales conęentiones omnes ante matrimonium actis apud tabellionem mandarż
debent.
1395. Post coniractum matrimonium nihil
in iis immutare licet.
1396. Ante nuptias, si quid forte in iis immutare libuerit, id actu eadem solemnitate celebrato ,„ac matrimonii actus, constare oportet.
Nulla immutatio conyentionum, seu antapocha, admittitur, nisi saliem praesentibus

1397. Odmiany i przeciwne taiemne do- datki, chociażby sporządzone w formach przyzwoitych, przepisanych artykułem po- przedzaiącym, nie będą miały skutku swe- go, względem trzecich, ieżeli spisaue nić były następnie, iako ciąg aktów oryginal ca kontrakiu małżeństwa; i Notaryusz pod karą wynagrodzenia szkód i straconych zysków-stronom, i pod cięższą ieszcze ka— rą, ieżeli potrzeba wypada, nie może wy— dawać wyciągów urzędowych, ani expedy- cyy kontraktn małżeństwa, bez przepisa— mia na nich natychmiast odmian, albo do- datków taiemnych.
1398. Małoletni, zdolny do zawierania małżeństwa, zdolnym iest do zezwolenia na wszelkie umowy, iakie kontrakt małżeński przyiąć możę, a umowy i darowizny, któ- re uczynił, ważne są, byleby czynione by— ły w obecności osób, których zazwolenie iest potrzebne do ważności małżeństwa.
SEE ERSIEE. IL
O rządzie we wspólności.
1399. Wspólność, bądź prawna, bądź u- mowna, zaczyna się od dnia zawartego mał- Żeństwa, przed Urzędnikiem stanu cywilne- go; nie można czynić układu, żesię zacznie innego czasu.
J41
1397. Tous changemens et contre-leitres, móme revetus des formes prescrites par Var. ticle prócćdent, seront sans effet a Pegard des tiers, ,s'ils n'ont€tć ródigós a la suite de la minute du contrat de mariage, et le no- taire ne pourra, a peine des dommages et intćrćts 4 parties, et sous.plus grande peine s'ił y a lieu, dólivrer ni grosses ni expćditions du cortrat de mariage sans tran- scrire a la suite le changement ou la contre- lettre.
1398. Le mineur habile 4 contracter ma- riage est-habile 4 consentir toutes les con— ventions dont ce contrat est susceptible; et les conventions et donations qu'il y a faites; sont valablęs, pourvn qwil ait€tć assiste, dans le contrat, des personnes dont le con- sentement est nćcessaire pońir la validite du mariage.
CHAPITRE IL
Du regume en communautć.
1399. Ła communautć, soit legale, soit conyentionnelle, commence du jour. du ma- riage contractć devant Pofficier de Petat ,ci- vil: on ne peut stipuler quelle commence- ra a une autre ćpoque.
et una simuł consentientibus iis omnibus, quit in coniractu nuptiali partem habuere, fa- cta_ sit.
1397. Quaecumque immutatio, seu antapocha, modis licet superius praesćriptis facta, niulłius erit effectus relate ad eum, qui ex contrahentibus non est, nisi in calce autogra- phi contractus nuptialis eadem addatur: tabellio autem sub poena, omhia damna et quod interest praestandi, atque etiam majori, si locus est, nulla contractus nupiialis exempła edere potest, nisi pariter in horum calce praedictas immutationes aut antapochas tran- scribat.
1398.. Minor, ad nuptias contrahendas idoneus, omneś in hoc contractu licitas concen- tiones inire potest; et cum ii, quorurn consensus ad nuptias necessarius est, ejus contra- ciut adfuerunt, pacta inita'et jactae donationes manent.
CAPUT IL De regimine communionis bonorum.
1399. Communio tam ex lege, quam ex pacto, a die, qua coram'officii status cięllis praejecto nupiiae celebratae sunt, incipit; neque inaliud tempus eam mitium habituram
stypulari potest.

342
CZĘŚĆ PIERWSZA.
(0) wspólności prawnćey.
1400. Wspólność, która iest ustanowiona por proste oświadczenie, że się biorą 0s0- by pod rządem wspólności, albo. gdyby kontraktu nie było, poddana iest prawi- dłom wyłożonym w sześciu Oddziałach, które następują.
OpnpziaŁ I. O tćm, co składa wspólność czynnie ibiernie.
—
$. Te
O tem, co składa czynność we wspólności. 1401. Wspólność składa się czynnie:
tod. Ze wszelkich ruchomości, które mał- Żonkowie posiadaią w dzień obchodu mał- żeństwa; równie ze wszystkich ruchomo- ści, które na nich przypadną w czasie mał- Żeństwa, pod REC spadku, a nawet darowizny, ieżeli daruiący inaczćy niewy- raził;
are. Ze wszystkich pożytków, przycho- dów, procentów, i przychodów z ezynszów lub z innych podobnych wypłat, iakićy— kolwiek są natury, przypadaiących, lub pobieranych w czasie małżeństwa, i pocho- dzących z dóbr, które należą do małżon- ków przy obchodzie małżeństwa, lub ztych, które na nich przypadną w czasie małżeń-
I-.PA/R:T LE.
De la communaute legale.
1400. La communautć qui s'ćtablit par la simple dćclaration qwon se marie sous le rćgime de la communautć, ou a defaut de contrat, est soumise aux regles expliqućes dans les six sections qui-suivent.
SECTION IL
De ce qui compose la communadtć acttye- ment et passtęement.
De Pactif de la communautć.
1401. La communautć se compose activee ment,
1. De tout le mobilier que les ćEpoux pos= sćdaient au jour de la Gd óbako du ma- riage, ensemble de tout le mobilier qui leur ćchoit pendant le mariage a titre de succes— sion'ou móme de donation, si le donateur ma exprimć le contraire;
2. De tous les fruits, revenńs, interets et arrćrages, de quelque nature qwils so— ient, ćchus ou pergus pendant le mariage, et provenant des biens qui appartenaient aux ćpoux lors.de sa celebration, ou de ceux qui leur sont ćchus pendant le mari- age, a quelque titre que ce soit;
siwa, pod iakimkolwiek bądź tytulem;
P 2588 I.
De bonorum communione ex lege.
1400. Quum stmpliciter declaratum est,
trahuntur, cel quum nihil de hac re concen nibus propositae communionem moderantur:
Srcrro l; De iis, quae statum activum et passivum CoMmImurnmIonis e
quod nuptiae sub communionis regimine Con-
tum sit, regulae sex, quae sequuntur„ SeCiLo-
ificiunt.
1.
Destatu aetivo communionis.
1401. Actipum communionis statum constituunt: 1. Bona omnia mobilia, sive a conjugibus possessa,
sive ob hereditatem aut donationem postea
2. Fructus, redilus, usurae cujuscumqune generis,©
antequam nuptiae celebrarentur, isi donator secus declaraverił;
adquisita, n A a( t temporis eliam anteacti, quae

cie. Ze wszystkich nieruchomości, któ- re są nabyte w czasie malżeństwa.
1402. Każda nieruchomość poczytuie się za nabytą we wspólności, ieżeli nie iest do— wiedźiono, Że ieden z małżonków miał ićy własność, albo posiadanie prawne przed mał- żeństwem, albo że potćra dostała się iemu pod tytułem spadka, lub darowizny.
1403. Wycinania drzew, przychody z do» bywania kamieni i kopalni, wpadaią do wspólności co do wszystkięgo, cokolwiek iest uważane, iako używanie rzychodów, podług prawideł wyłożonych w tytuleo Uzy- waniu przychodów, Uzywaniu i mieszkaniu.
Jeżeli wycinania drzew, które według tych urządzeń mogły bydź czynione w cza- sie wspólności nie były wykonane, należy się za nie nagroda małżonkowi, nie wła- ścicielowi grantu, albo dziedzicom po nim.
Jeżeli wydobywanie kamieni, i kopalnie były otwarte w czasie małżeństwa, przycho- dy z nich nie wpadaią w wspólność, chyba tylko z zachowaniem nagrody lub powró- cenia uszkodzeń temu z małżonków, które- mu może się należeć.
1404, Nięruchomości ,.które małżonko— wie posiadaią w dzień obchodu małżeństwa, albo których dostają w czasię małżeństwa, pod tytułem spadku, nie wchodzą do wspólności.
Jednakże, ieżeli ieden z małżonków na— był nieruchomoścr po kontrakcie małżeń— skim, zawieraiącym uklad wspólności i przed obchodem małżeństwa, nieruchomość na- byta w tćóm przeciągu czasu wniydzie w spól-
343
3. De tous les immeubles qui sont acquis pendant le mariage.
1402. Tout immeuble est reputć acquećt de communautć, s'il nest prouvć que Pun des ćpoux en avait la proprićlć ou posses- sion legale antćrieurement au mariage, ou qui lui est ćchu depuis. a titre de succession ou donation.
1403. lies conpes des bois et les produits des carrieres et mines tombent dans la com- munautć pour toul ce qui en est considćrć comme usufruit, d'apres les regles expli= qućes au litre de Pusufruit, de Pusage et de Phabitation.
Si les coupes de bois qui, en suivant ces regles, pouvaient€tre faites durant la com- munantće, ne Pont point ćtć, il en sera du rócompense a Pópoux non proprietaire du fonds ou 4 ses hóriliers.
Si les carrieres et mines ont ćtć ouverles pendant le mariage, les produits n*en tom- bent dans la communautć que sauf rćcom- pense ou indemnitć a celui des ćpoux A qui elle pourra€tre due.
1404. Les immeubles que les ćpoux pos- sedent au jour de la celćbration du mariage, ou qui leur ćchoient pendant son cours a ti- tre de succession, nentrent polni en com- munautć.
Neanmoins, si Dun des ćpoux avait ac- quis un immcuble depuis le contrat de ma— riage, contenant stipułation de communau— tć, et avant la celebration du mariage, Pim- meuble acquis dans cet intervalle entrera
ssh.
ad conjuges constanie matrimonio peryeniunt ex bonis eorum propriis nuptiali die, vel
quovis tilulo postea adquisitis;
3. Bona ummobilia constante matrimonio adepta 1402. Immobilia quaevis cormmunia conjugibus censentur, nisi ante nuptias in alteru- trius proprietate et legitima possessione illa fuisse, aut postea per successionem aut dona-
tionem ei obyenisse probetur.
1403. Silpae caeduae, lapicidinarum, et cujusque metalli fodinae fructus,, justa canones tituli hujus codicis de usufructu, usu et habitalione, revera in usufruclu
essę.possint, ad communionem pertinent.
„Silpae, quae juxta citatos canones caedi poterant, si constante matrimonio caesae mi- nime fuerunt, conjugi non proprietario, vel ejus heredibus. indemnitas debetur.
Fruelus ex lapicidinis et metalli fodinis constante matrimonio repertis ad communio- nem non spectant, misi tli ex conjięgibus, cui debetur, indemnitas praestetur.
1404. Bona immobilia, quae nuptiarum tempore a conjugibus possidebaniur, aut ipsis constante matrtntonio obyenerunt tilulo successionis, ad communionem non periinent.
Z X POKO

344
ność byleby nabycie nczynionćm nie było dla wykonania iakiego zastrzeżenia w mal- Żeństwie,; w takim przypadku urządzo0 będzie podług umowy.
1405. Darowizny nieruchomości,, które uczynione są w czasie małżeństwa dla ie- dnego tylko z małżonków, nie wpadaią w spólność, i należą do samego obdarowa- nego, byleby darowizna nie zawierała wy- rażnie, że rzecz darowana należeć będzie do wspólności.
140b. Nieruchomość zostawiona, lub ustą- piona przez oyca, matkę, lub innego wstę- pnego, iednemu z małżonków, bądz dla uzupełnienia tego, co mu się należy, bądz z obowiązkiem zapłacenia obcym długów daruiącego, nie wchodzi do wspólności; zachowiiąc nagrodzenie lub powrócenie uszkodzen.
1407. Nieruchomość nabyta w czasie mał- żeństwa, pod tytułem zamiany za nieru- chomość należącą do iednego z małżonków, uie wchodzi w wspólność, i zastępuie micyz sce tćy która była alienowana, z ząchowa— niem nagrody, ieżeli stąd wypada doda- tek.
1408, Nabycie uczynione w, czasie mal żeństwa, pod tytułem licytacyi, lub innym
sposobem części nieruchomości, którćy ie- den z, małżonków był współ właścicielem niedzielnym, nie czyni nabycia wspólności; zachowuie się nagrodzenie wspólności za summę, która od nićy dóstarczoną była na takie nabycie.
dans la communautć, a moius que Pacqui- sition mait ćtć faile en exćcution de quel- que clause du mariage; auquel cas elle se- rait rćglće suiyant la convention.
1405. Lies donations dimmeubles qui ne sont faites pendant le mariage qwa Pun des deux ćpoux, ne tombent point en commu- nautć, et appartiennent au donataire seul, A moins que la donation ne conlienne ex- pressćment que la chose donnće appartient a la communautć.
1406. L'immeuble abandonnć ou códć par póre, mere ou autre ascendant, 4 Fun des deux ćpoux4 soit pour łe remplir de ce qu'il lui doit, soit A la charge de payer les dettes du donateui A des ćtrangers, mentre point en communautć, sauf rćcompense od indemnitć.
1407. L'immeuble acquis pendant le ma- riage A titre d*change contre Vimmeuble appartenant a Pun des deux ćpoux, neu- tre point en communantć, et est subrogć au lieu et place de celui qui a€tć alićnć; sauf lą rócompense, s'il y a sonlte.
1408. I/acquisition faite pendant le ma- riage, A titre de licitation ou autrement, de portion. Jun immeuble dont Pun des ópoux€tait proprićtaire par indivis, ne forme point un conqućt; sauf 4 indemniser la commaunautć de la somme quelle a four nie pour cette acquisition.
Si vero conjux, post stipulationem. nuptiarum, cum pacto commmunionis, sed ante illa- rum celebrationem, aliquid immobile adquiszętt, comemunioni cedit, nisi id factum sit
ad ałlicujus clausulae muptialis conyentionis implemenium, quo casu zpsi conyentiont
parendum.
1405. Bona immobilia, constante matrimonio alteri ex conjugibus donała, communia non efficiuntur, sed solius donatarii proprza suni, nist expresse sub comumunionis lege
donata fuerint. 1406. Res immobilis rel tri ex conjugibus, sive ad praestan
nantis extraneis solyat; ad communionem non spectal, Res immobilis, ex permutatione cum alia re immobili alterutrius conjugis ade=
1407. pta constante. matrimonio, communis nor pluris esset, tn locum alienatae subit.
1408. SŁ aliena pa auclione publica pel a
icta aut cessa a genitoribus, aut ob alio ascendente, alteru= du tpsi quod debetur, sięe uł hic aes alienum do-
salęa indemnitate.
efficitur; et salva imdemnitate, si alterutra
rs praedii, quod conjuw pro indiviso cum extraneo possidet, vel lio quogis modo, consłtante matrimormo; ab ipso conjuge adquira=
WORRGCIRAI na0-

ma
W przypadku, gdy mąż sam, i w swo- ićm, własnćem imieniu. stanie się nabywcą, albó zyska przysądzenie części, lub, całćy nieruchomości, któróy Żona iest współ- właścicielką niedzielną, żona przy rozwią zaniu wspólności ma wybór, albo odstąpić rzecz wspólności, i w tenczas należy się od wspólności, żonie część przypadaiącóy na nię wartości, albo też zatrzymać na siebie nieruchomość, wracając wspólności cenę nabycia.
O tem, co składa bierność wspólności, i o spra- wach, iakie„stąd wypływaią przeciw wspólności.
140g. W spólność składa się biernie:
«od. Zie wszystkich długów ruchomych, któremi małżonkowie obciążeni byli w dzień obchodu ich małżeństwa, albo któremi są obciążone spadki na nich przychodzące w czasie małżeństwa, z zachowaniem na- grodzeń co do długów tyczących się nic- ruchomości własnych, iednego lub drugie- go z małżonków.
ere. Z.długów tak w kapitałach, iako też w przychodach z czynszów albo z, podo- bnych wypłat, lub w. procentach, zacią- gnionych przez męża w czasie wspólności, lub przez żonę z zezwoleniem męża, zza- chowaniem wynagrodzenia'w stosownych wypadkach.
345
Dans le cas od le mari deviendrait seu], et en son nom personnel, acqućreur ou ad— judicataire de portion ou de la totalitć d'un immeuble appartenant par indivis A la fem= me, celle-ci, lors de'la dissolution de la communautć, a le choix, ou d'abandonher Peffet a la communautć, laquelle devient alors debitrice envers la femme de la por tion appartenant a celle-ci dans le prix, ou de retirer| immeuble, en remboursant 4 la communautć le prix de Pacqunisition.
Du passzf de la communautć, et des actions . rd M y£4 qui en resulient contre la communaute.
1409. La communanitć|se compose passi- vement,
1. De toutes les detles mobilieres dont les ćpoux ćtaient grevćs au jour de la cćlćbra— tion de lenr mariage, ou dont se trouvent chargćes les successions qui leur ćchoient durant le mariage, sauf la rócompense pour celles relatives aux immeubles propres 4 Pun ou a Fautre des ćpoux;
2. Des dettes, tani en capitaux qu'arrć- rages ou interes, contraclćes par le mari pendant la communautć, Gu par la femme du conseniement du mari, sauf la rćcom= pense dans les cas ou elle a lieu;
tur ,.in commaunionem non cadit, sed indemhitas tantum pro communi pecunia in emtio-
ne erogata praestanda est.
Cum maritus solus et proprio nomine adquirit, aut ipsi adjudicatur in totum vel pro
parte praedium, quod pro indięiso ejus uxor cum extraneo possidet, soluta maritali com- munione, ista pro arbitrio eel praedium cómmunioni relinquit, quae-tunc_partem-prelii pro rata ad eam spectantis ipsi debet, vel praedium, retinet, emtionis pretio communioni restutulo.
De communionis statu passivo, ef actionibus inde profluentibus.
1409. Passipam communionem constituunt:
„1. Omne aes alienum mobile, quod.conjuges ante nuptias jam debebant, već quo here- ditates, quae constante matrimonio ipsis obvenerunt, gravabantur, salęo compensationis jure im eo aere, quod źmmobilia propria alterutrius conjugis. a fficeret;
2. des alienum, tam relate ad sortes, quam ad usuras praeteritas non solutas, a mari- to vzgente commmuniene, aut ab uxore, zpso consentiente, contractumi; salya compensatio- ne, prouł jurzs esset;>
44
-pEWW- m F>
zr"

Zcie. Z przychodów czynszowych lub|
z podobnych wypłat pochodzących iz pro- centów tylko od wypłat, albo długow bięr- nych, które są osobiste obudwom małżon- kóm;
4te. Z napraw, iakie obowiązany czynić używaiący przychodów„z nieruchomości które we wspólność nie wchodzą;
Ste. Z alimentów małżonków, z wycho- wania i utrzymywania dzieci, i ze wszelkich innych ciężarów małżeństwa.
1410. Wspólność obowiązaną iest do dłu- gów ruchomych zaciągniętych przed mał- żeństwem przez żonę, tyle tylko, ilete wy- pływaią z aktu urzędowego poprzedzaią- cego małżeństwo, albo które przed tymże czasem przyięły pewną datę, bądz przez wciągnięcie w reiestra, bądź przez zeyście iednego, lub kilku z podpisuiących akt rzeczony.
Wierzyciel żony, na mocy aktu nie ma- jącego daty pewnćy przed małżeństwem, nie może oto upominać się u nićy zapła- ty, tylko na samćy własności nieruchomo- ści ićy osobistych.
Mąż, któryby wnosił, że dlug takićy na- tury wypłaci za żonę swoię, nie może za to żądać nagrody, ani u żony swoiey, ani u dziedziców po niey.
1411. Długi spadków zupełnie rucho- mych, które przyszły na małżohków w cza- sie małżeństwa, co do całości swoićy cię żarem są wspólności.
3. Des arrerages et intćrets seulement des rentes on delies passiyes qui sont person— nelles aux deux ćpoux;
4
4, Des reparations usufructuaires des im= meubles qui n'entrent point en communautć;
5. Des alimens des ćpoux, de Feducation et entrełien des enfans, et de toute autre charge du mariage.
1410. La communautć mest tenue des dettes mobiłlieres contractćes avant le ma— riage par la femme, qu'autant qwelles re— sulteni d'un acte authentique antćrieur au mariage, ou ayant regu avant la meme€- poque une date certaine, soit par Penregistre« ment, soit par le dćces d'un ou de plusieurs signataires dudit acte.
Le creancier de la femme, en vertu d'un acte n'ayant pas de date cerlaine avant le mariage, ne peut en poursutvre contre elle le paiement que sur la nue proprićtć de ses immeubles personnels.
Le mari qui pretendrait avoir payć„pour sa femme une dette de cette nalure, n'en peut demander la rćcompense, ni 4 sa fem— me ni a ses hóritiers.
1411. Les dettes dessnccessions purement mobilieres qui sont ćchues aux ćpoux pen- dant le mariage, sont pour le tout, a'la charge de la communautć.
3. Usurae non persolutae et census dumtaxat redituum aut pecuniae aliis debitae, quae
singulis ex conjugibus incumbunt;
4. Refectiones ordinariae immobilium, gquae egtfa commaunionem sunt; 5. Aiimenta conjugum, et filiorum educatio, et quaecumque alia onera matrzmonit.
1410. Ad aes alienum mobile, ab uxore ante nuptias contractum, communio non tene— tur, nisiew actu authentico matrimonio anteriori illud pateat, vel ex eo, qui dnie illam diem ob publicarum tabularum inscriptionem, sięe ob unius vel plurium, qui actum sub scripsere, decessum ,'certum, tempus obtinuerit.
Uxorts creditor, in sim actus, cui dies anie nuptias certa tiesit, nomen exigere in nu- da ulius immobilium prięatorum proprietate solummodo potest: maritus tamen, qui aea alierum pradictae speciei pro uxore sę solyisse assereret, rec ab uxore, nec ab ejus here-
dibus, coimpensationem exigit.
1411.„des alienum solvendum propter hereditates, quae mobilibus solum constarent, et ad conjuges dewolutae essent durante matrimontio, ad communionem omnino pertinet.

pe"EISŁA
1412, Dlugi spadku zupełnie nierncho- mego, który przychodzi na iednego z mał- żonków w czasie małżeństwa, nie są cię- żarem wspólności, ale zachowuie się prawo, iakie maią wierzyciele poszukiwania zapła- ty swoićy na nieruchomościach rzeczonego spadku.
Jednakże, ieżeli spadek przychodzi na męża, wierzyciele spadku. mogą poszukiwać zapłaty swotóy, bądź na wszystkich wła— snych dobrach męża, bądź nawet na do- brach wspólności, z zachowaniem w tym drugim przypadku nagrodzenia należącego się żonie, lub dziedzicom po nićy.
1413. Jeżeli spadek zupełnie nierachomy przychodzi na żonę, a Żona-go przyięła za zezwoleniem męża swego, wierzyciele spad- ku mogą poszukiwać zapłaty: na wszystkich dobrach osobistych żony; lecz jeżeli Żona przyięła spadek tylko,zupowa— żnieniem od sądu gdy mąż zczwolić. nie chciał, wierzycięle na przypadęk niedosta- tecznych nieruchomości spadku, nie mogą mieć swoich poszukiwań, tylko na czystey własności, innych osobistych dóbr żony.
1414. Gdy spadek przychodzący na ie- dnego z małżonków, w części iest rucho- my, a w części nieruchomy, długi, które do niego przywiązane, są ciężarem wspól- ności tylko co do ilości wyrównywaiącey części podług iakićy ruchomości przykła- daią się do długów, maiąc wzgląd na war- tość tych 1uchomości, porównaną z warto ścią nieruchomości.
M)
OW
1412. Les deltes d'une succession pure-- ment iimmobiliere qui ćchoit a Pun des 6- ponx pendant le mariage, ne sont point a la charge de la communautć, sauf le droit qwont les crćan ciers dc poursuivre leur pa- iement sur les immeubles de ladite succes— sion.
Nćanmoins, si la succession est ćchue au mari, les crćanciers de, la succession peu- vent poursuivre lenr paiement, soit sur tous les biens propres au mari, soit móme sur ceux de la communantć; sauf, dans ce second cas, la rócompense due 4 la femme ou a ses hćritiers.
1413. Sida succession purement immobi- liere est ćchue a la femme, et que celle-ci Pait acceptće du cousentement de son mari, les crćanciers de la szccession penveni pour- suiyre leur paiement sur tous z, biens per- sonnels de la femme: mais si la succession na ćtć acceptće par la femme que comme autorisće en justice au refus dn mari, les crćanciers, en cas d'insutłisance des immeu- bles de la succession, ne penvent se pour voir que sur la nue proprićtć des autres biens personncls de la femme.
1414. Lorsque la successioń ćchne a Pun des ćpoux est en, partie mobilitre et en partie immobiliere, les dciies dont ęqlle est grevće ne sont a la charge de la commu- nautć que jusquwa concnrrence de la portion contributoire du mobilier dans les deties; eu ćgard a la valeur de ce mobilier compa rće a celle des immeubles.
1412. Successiones e contra, qude ex immobilibus solum eonstant, et ad conjuges duran- te matrumonio deyolutae sunt, si aeris alieni onus importent, illud solvere communionis non est, salyo creditoribus jure in immobilibus ejusderm hereditatis ad. aes suum conse-
quendum.
Quoties.tamen maritus heres-fuit, creditores hereditatis tam in bonis illius omnibus, quam in bonis comrmunionis, jus suum persequi possunt, salva hoc secundo casu uxori
eJusqne heredibus compensatione.'
1513. Cum hereditas, quae rebus immobilibus tantum constat, ad, uxorem d-zoluta est, et assentienie rnmarito adita fuit,-creditores herediłażis aes suum repeiere possunt super omnia bona, quae propria uxoris sunt. Sin, renuente mariio, ista auctoritate judicis he- reditatem adierit, creditores, deficientibus zmamobilibus hereditariis, ad aes alienum sol- vendum in sola proprietate ceterorum„bonorum, quae ejusdem uxoris propria suni, jus ha
bent.
7-.-. b 02-* 751* CO77 1414. Cum siuccessio conjugi devoluta partim ex mobilibus., partim ex immobitibus con- *

348
Ta część skladalna urządza się podług inwentarza, do którego mąż przystąpić po- winien, bądź w swoićm imieniu, ieżeli spa- dek tyczy się iego osobiście, bądź iako kie— ruiący i apoważniaiący sprawy żony swo— ićey, ieżeli idzie o spadek, który ona dosiaie.
1415. Gdyby inwentarza nie było, i we wszystkich przypadkach ,, w którychby brak inwentarza pokrzywdzał żonę, może ona przy rozwiązaniu wspólności, albo dziedzi- ce po nićy, poszukiwać nagrodzenia z pra- wa wynikającego, a nawet dowodzić, tak przez tytuły i papiery domowe, iako też a przez świadków, aw potrzebie przez wieść powszechną, stanu. i wartości ruchomości niespisanych inwentarżem.
Dowodzenie w tćy rzeczy ze strony mę- ża, nigdy przyięte nie iest.
1416. Urządzenia artykułu 1414. nie prze- szkadzaią wierzycielom spadku, w części ruchomego, w części nieruchomego, do po- szukiwania zapłaty swoićy mna dobrach wspólności, bądż gdy spadek przychodzi na męża, bądź na Żonę, gdy go ta przyięła za zezwoleniem męża swego; ale to wszy— stkó zachowuie wynagrodzenia stosowne.
"Toż samo się rozumie, ieżeli żona przy- ięła spadek z”upoważnieniem tylko od są- du, i choćby pomimo” tego, ruchomość z spadku pomieszana była ż ruchomością wspólności, bez poprzedzającego inwentarza,
Cette portion contributoire se regle d'a- presTinventaire, auquel le mari doit faire RR soit de son chef, si la succession e coucerne personnellement, soit' commę dirigeant et autorisant les actions de sa fem- me, sil sagit d'une succession a elle ćchue.
1415: A defaut d'inventaire, et dans tons les cas oh ce defaut prójudicie a la femme, elle oń ses hćritiers peuvent, lors de la dis- solution de la commmunautć, poursuivre les rćcompenses de droit, et móme faire prenve tant par titres et papiers domestiques que par temagins, et au besoin par la commune renommóe, de-la consistance et valeur du mobilier non inveutorie.
Le mari n/est jamais recevable a fairecette
reuve.
1416. des dispositions de Particle 1414ne font point obstacle-a ce que les creanciers d'une succession en partie mobiliere et en
partie immmobiliere poursuivent leur paie—'
ment sur les biens de la communautć, soit que la succession soit ćchue au mari, soit quelle soit ćchue Ala femme, lorsque celle- ci Pa acceptóe du consentement de son mari; le tout sauf les recompenses respectives.
II en est de mómc si la succession n'a śte acceptće par la femme que comme autorisće en justice, et que nćanmoins le mobilier en ait ćtć confondu dans celui de la commu- nautć sans un inventaire prealable.
«
stat, communio ad aes alienum solpendum concurrit pro rata mobilium,-horum, yałore cum
zmmobilium pretio comparato.
Haec contributionis pars ex inpentario desumilur, quod maritus conficere tenetur, aut proprio nomine, cum hereditas ad eum directe spectat, aut tanquam rector et in uxoris gestis auctoritatem interponens, cum de hereditate ad illam devolula agitur.
1415. Deficiente inventario, et quotiescumque ejus defectus rei uxortae damno sit, uxor zpsa et illius heredes, quum communio dissolęitur; iademnitatem petere possunt in tis omnibus, quae de jure sunt; et tam documentis et domesticis scripłuris, quam per testes et publicam famam; si opus est, probare praeexisteniiam et walorem mobilium, de quibus
ziwentarium omissurm est.
Maritus tamen testis de hoc non admittitur.
1416. Praescripta articulo 1414 non obstant, quominus creditores hereditatis, quae mo- bilibus et-immobilibus constat, suuma aes persequantur. in bonis ad communionem spectan- tibus, sive marito sive uxorż hereditas ipsa obęenerit, quoties uxor consentienie marito eam adierit, salęis semper mutuis compensationibus.
Idem obtinet, cum hereditas ab uxore, auctore judicę tantum, adita est, et nihilominus bona mobilia hereditatis et comimunionis simul confusa sunt, quin inuentarium praecesserit.

1417. Jeżeli żona przyięła spadek, upo- ważniona tylko od sądu, gdy mąż zezwo- lić nie chciał, 1 ieżeli był inwentarz, wie- rzyciełe nie miogą poszukiwać”zapłat swo- ich, tylko na dabrach, tak ruchomych, iako też nieruchomych rżeczónego spadku; a w przypadku niedostateczności, ma sa- rmaóy własności innychdóbr osobistych żony.
1418. Prawidła ustanowione przez arty- kuł 1411 i nmastępuiące, rządzą długami zawisłemi od dnrorowizn, iako też: i dłu= gami wypływaiącemi ze spadku.
1419. Wierzycielę mogą poszukiwać za- płaty długów, które żona zaciągnęła ża ze- zwoleniem męża, tak na wszystkich do- brach wspólności, iako też na dobrach mę- ża, lub żony, ale się zachowuie: nagroda należąca się wspólności, lub wynagrodze- nie mężowi.
1420. Każdy dług zaciągnięty przez żo- nę na mocy tylko ogólnego pełnomocni- ctwa, lub szczególnego od męża, iest cię- żarem wspólności, i wićrzyciel nie może poszukiwać zapłaty, ani na Żonie, ani na ićy dobrach osobistych.
OppbztaŁ II.
O zarządzaniu wspólnością, i o skutku aktów żednego, lub drugiego małżonka, tyczących się społeczeństwa małżeńskiego.
1421. Sam tylko mąż zarządza dobrami wspólności.
349
1417. Si la succession m4€tć accepióe par la femme que comme autorisće en justice au refus du mari, et sil y a inventaire, les erćanciers ne peuvent poursuivre leur paie- ment que sur les biens tant mobiliers quim- mobiliers de ladite succession; et, en cas d'insuffisance, sur la nue proprietć des au- tres biens personnels de la femme.
1418. łues regles ćtablies par les articles 1411 et suivans rćgissent les deties depen- dantes d'une donation, comme celles rćsul- tantes dune succession.
1419. Les crćanciers peuvent poursuivre le paiement des deites que la femme a: con- tractćes avec le consentement du mari, tant sur tous les bieus de la communautć, que sur ceux du mari ou de la femme; sauł la róeompense due a la communautć, ou Vin- demnitć due au mari.
1420.'Doute detle qui nest contractće par la femme quw'en vertu dela procuration gene- rale ou spóciale du mari, est a la charge de la communautć, et le crćancier nen peut poursuivre le palement ni contre Ja femme ni sur ses biens personnels.
SgCcTDoN IL
De Vadministration de la communaute, et de Vefjet des aćies de Pun ou de, Pautre ćpoux relatiyement 4 la societe conjugale.
1421. Ie mari administre seul les biens de la communautć.
„1417. Sz hereditatem użtor, dissentiente marito et auctore judice, adiit, atque inventa- rium factum fuit, creditores jus suumm persequi tantum possunt in boris mobilibus et im- mobuibus hujus hereditatis, et, si ista minime sufficieńt, in nuda proprietate ceterorum
bonorum, quae uxoris propria sunt.
1418. Regulae, quae articulis 4411 et sequentibus expositae sunt, tam ad aes alienum ex donationibus, quam ex hereditate, porriguntur.
1419. eris alieni, quód uxor consentiente marito contraxit, solutionem tam in bonżis comunionis, quam mariti, vel ipsius uxoris, creditores consequi possunt; reseręato tamen commumniont, aut marito, cornpensationis jure.
1420. des alienum ab uxore ex mandato generali vel speciali mariti contractum a com- munione debetur, nec creditor contra personam uxoris, vel in ejus propria bona hac
de causa agere potest.
S_E,CAMT Io, IE
De communionis adminńistratione, et effectibus eorum, quae ab alterutro€x conjugibus geruntur in societate. „1421. Bonacommuniogis a solo marito administrantur sine uxoris consensu; ea penden- di, alienandi et hypothecis subjiciendi facultas ipsi non denegatur.
Team"-T md" RES— WOWEEE 5 ZIR,-= z

350
Może ie przedawać, alienować, hipoteką obciążać, bez wpływu żony.
1429. Niemoże rozporządzać między ży jącemi pod tytułem darmym nieruchomo= ściami wspólności, albo ogółćóm lub ilą częścią ruchomości, chybaby dla posta nowienia dzieci wspólnych.
Może iednak rozporządzać pod tytułem darmym i szczególnym rzeczami ruchome- mi, na korzyść wszelkich osób, byleby nie zachował dlasicbie używania stąd przy chodów. 3
1423. Darowizna testamentowa czyniona przez męża,„nie może przewyższać. części iego we wspólnosci.
Jeżeli w tćy formie dał rzecz wspólno- ści, obdarowany tyle tylko' może upomi- nać się o tę rzecz w naturze, ile ona przez skutek podziału, przypadnie na część dzie- dziców po mężu: ieżeli ta rzecz nie przy pada na część tych dziedziców, zyskuiący zapis testamentowy ma nagrodę całey war- tości tey rzeczy darowanćy, z części dzie- dziców po mężu we wspólności, i z dóbr osobistych: męża.
1424. Kary pięniężne przypadające na męża, za zbrodnią nie pociągaiącą za.sobą śmierci cywilney, mogą bydź poszukiwane na dobrach wspólności, z zachowaniem na- grody należącćy się żonie: kary przypada iące na żonę, nit mogą, bydź wykonywa- ne, tylko naczystćy własności dóbr iey 0— sobistych, póki trwa wspólność,
Tl peut lesyendre, alićner et hypothequer sans le ćoncours de la femme.
1422. Il ne peut disposer entre- vifs 4 ti- tre gratuit des immeubles. de la commn- ndutć,. ni de Vuniyersalitć ou. dune quoti- te du mobilier,,si-ce n'est pour Petablisse— ment des enfans communs.;
Il peut nćinmoins disposer des effets mo» biliers 4 titre gratuit et particulier, au.pro- fit de toutes personnes, pourvi qwil, ne sen resórye;pas Jusufrnit.
1423. La-donation testamentaire faite par le mari ne póut excćder sa part dans la communante. ue zm] tu
Sil a-dónnć er cette forme un effet de la communautć, le, donataire ne peut le re clamer en nature, qu'autant que Peffet, par Póvónement du partage, tombe an lot des hóritiers du mari: si Veffet ne tormabe point au lot des ces hóriliers, le lógataire a la recompense de la valeur totale de Peffet donnć; sur la part des hćritiers du mari dans la communautć et sur les biens per- sonnels de ce dernier,,
1424. Ives amendes eńcourues par le ma-
„ri pour crime n'empoętant„pas mort civile,
peuvent se poursuiyre sur les biens de la communante, sauf la rócompense due A la femme; celles encourues par la femme ne penyent s'exćcuter que sur la nue proprić- tć de ses biens personnels, tant que dure la communautć,;
1422. Jnier- oivos
neque de uniyersts mobilibus, aut de quota ipsorum parte, nist ut commun
collocationi consulat,
maritus de bonis. iimmobilibus communionis gratuito non dispónit,
um
Nihilominus marito facultas erit, alienandi bona mobilia, titulo graluiio et singulari, in favorem cujuscumque, dummodo sibi usumfructum non reservet.
1423. Testamentaria mar dere nequit.
Cum rem communionis udem tesiamento donat.,
ti donalio partem ad eum in communione spectantem exCcE-*
nisi illa sorti commissa in diętstone
ad ejus heredes obtigerit, donatarius ipsam in specie peiere nequit: sin res donata.ad illius heredes'non obtigit, donatarius compensationem valoris rei donalae consequdtur in portione heredum marii, lum" sięper communione, tum in proprzis ejusdermu defun-
cti bonis.
1424. IMulctae criminis causa] irrogatae, quod mortem civilem non pariat, ex bonis comamunionis, peli Aki sed uxor ręsarcienda est; illas ęero, quae uxorz irrogantuT,
zn sola proprietate
onorurm, quae ejus specialim sunt, constante communiońe persequt licet.

1425. Skazania wyrzecżone przeciw ie— dnemu ze dwóch'małżonków, za zbrodnią
ociągaiącą ża sobą śmierć cywilną, doty- Paa tylko część iego we wspólności, i do— bra iego osobiste.
1426. Akta uczynione przez żonę bcz ze- zwolenia męża, a nawet z upoważnieniem od sądu, nie wiążą dóbr wspólności, chy- bą że ie uczyniła iako kupczyna publiczna, iz powodu swego handlu.
1427. Zona nie może się zobowiązać, ani wiązać dóbr wspólności, nawet dla wydo- bycia męża z więzienia, albo dla postano- wienia dzieci swoich, w przypadku nie- przytomności męża swego, póki nie o- trzyma upoważnienia od sądu.
1428. Mąż zarządza wszystkiemi osobi- stemi dobrami żony.
Sam może odbywać wszelkie sprawy ru- chome i posiadalne, które należą do Żony.
Nie może alienować nieruchomości osobi- stych żony, bez ićy zezwolenia.
Odpowiedzialny iest za wszelkie zniszcze- nie dóbr osobistych żony swoićy, sprawio- ne przez to, że nię używał aktów zacho- wawczych.
1429. Kontrakty dzierżawne, które sam mąż zawarł o dobra żony na czas przecho— dzący lat dziewięć, w przypadku rozwiąza- nia wspólności, obowiązują żŻonę: albo
351
1425. Lies condamnations prononcćcs con tre Pun des denx ćpoux pour crime cmpor- iant mort civile, ne frappent que sa part de la communautć et ses biens personnels.
1426. Les actes fait par la ferame sans le consentement du mari, et móme avec lan- torisation de la justiee, n*eńgagent point les biens de la communantć, si-ce nest lors— quelle contracte comme marchande publique et portr le fait de son commerce.
1427. La fermame ne peut sobliger ni en gager les biens de la communautć, móme pour tirer son mari de prison, ou pour I e— tablissement de ses enfans en: cas d'absence du mari, qwapres y avoir ćtć aulorisće par justice.
1428. Le mari a Padministration de tous les biens personnels de la femme.
Il peut exercer seul toutes les actions mo- bilieres et possessoires qui appartiennent 4 la femme.
I! ne peut alićner les innmeubles person- nels de sa femme sans son consentement.
Il est responsable de tout dópćrissement des biens personnels de sa femme, causć par defaut d'actes conservatoires.
1429. Lies banx qne le mari seul a faits des biens de sa femme pour un temps qui excede neuf ans, ne sont, en cas de disso- lution de la communautć, obligatoires vis-
1435. Condemnationes in: alterutrum conju, ejus, qui deliquit dumtax
ciyilem gignat, bona a(ficiunt.
5 dt communionis' partem et propria ipsius
gem irrogatae criminis-causa, quod mortem
1426. Quidquid uxor sine mariti consensu agat, lice£ auctorante judice, tamen com- munionis bona non. obligat, nisi publicam mercaturam exerceat, et pro rebus ad suum
comrmercium speciantibus. contrahat.
1427. Uwor, ist auctorante judice, quacumnque de causa nequit vel se vel communio- nis bona obligare, licet de marito e carcere educendo, vel, eo absente, de filiorum col--
locatione ageretur.
1428. Bona omnia uxoris propria. maritus administrat.: Aectiones omnes reales, tam ad znobilia conseguenda, quam ad immobilium possessio-
nem łuendam, quae ad uxorem pertinent,
mnaritus per se instituit.
2) Musxoris consensu, maritus immobilia uxoris propria non distrahit; et si qua ex negugeniia eorum aciuum, gquae ad conseryationem necessaria sunt, periere, ipse de
damno tenetur.
1429. Locatio bonorum uxóris ultra novem annos a solo marito facta, soluto matri- mono, nec uxorelim nec ejus heredes tenet, nisi ob rei locatae usum conductori praestan-
Ama" U

552
dziedziców po nićy: tylko na czas ieszcze
ozżostały, bądź ód pierwszego biegu iat Sziewięcie, ieżeli stromy w nim są ieszcze, bądź od drugiego, i tak następnie, w spo- sobie, żeby pozostało dzierżawcy prawo tylko ukończenia używania biegu lat dziewięciu, w którym się znayduie.
1430. Kontrakty dzierżawne dziewięcio— letnie, lub niższe, które mąż sąm zawarł, albo odnowił co do dóbr żony swoićy więcóy niż"nad trzy lata przed upłynie- -niem dzierżawy, ieżeli idzie o dobra wiey— skie, a więcey niż nad dwa lata przed tym— Że samym czasem, ieżeli idzie'0 domy, nie maią skutku, chybaby wykonanie ich za- częło się przed rozwiązaniem ws ólności.
1431. Zona, która się zobowiążuie soli— darnie z mężem swoim w interesach wspól- ności albo męża, poczytuie się względem męża tylko jak zaręczaiąca;. i powinna bydź wynagrodzona za zobowiążanie, któ re zawarła.
1432. Mąż, który zaręcza solidarnie, łub innym sposobem, przeda” uczynioną przez Żonę swoię nieruc 1omości osobistóy, ma równie poszukiwanie przeciw nićy, bądź na ićy części we wspólności, bądź na iey dobrach osobistych, ieżeli napaslo=
wany. 1433. Jeżeli iest przedana nieruchomość należąca do iednego z małżonków: równie,
jeżeli okupiona iest pieniędzmi, służebność
A-vis de la femme ou des hóritiers, que pour le temps qui reste a cowwir, soit de la premióre póriede de neuf”ans, si les parties Sy trowvent encore, soit de la seconde, et ainsi de suite, dć maniere que le fermier n'ait que le droit dachever la jouissance de la póriode de neuf ans ou il sę trouve.
1430. ies baux de neuf ans ou au des- sous, que le mari seul a passćs ou renou- velós des bienęde sa femme, plus de[ trois ans avant Pexpiration du bail courant, s'il S'agit de biens ruraux, et plus de deux ans avant la meme ćpoques'il s'agit de maisons sont sans effet, A moins que leur exćcution najt commence avant la dissolution de la communautć.
1431. la femme qui s'oblige solidaire- ment avec són mari-pour les„ałfaires de la communautć ou du mari, nest reputóe, a Pógard' de celui-ci, s'etre obligće que comme caution; elle doit ćtre indemaniśće de Pobli-> gation quelle a contractće,
1432. lie mari qui garantit solidairement ou antrement la vente que sa femme a faite dun immeuble personnel, a pareillement un recours contre elle, soit sur sa part dans la communantć, soit sur ses biens person- nels, sil est inquićte.
„1433. S'il est vendu un immeuble appar— tenant A Pun des 6poux, de móme que s! Fon sest ródimć en argent de services fon-
dum ad novem annorum terminum periodi quae Jam inceptae essent; ita ut conductor annos, qui aciu decurrumnt,
1430. Locationes nopem. annos duraturae, novavit triennio ante vigentis locationis finem in bonis uxoris rusłeLs,
locationis primae, secundae, vel seguentium, tantummodo gaudeat jure explendi noven
vel etiam minus, quas maritus iniit vel re- biennio. in urba-
nis, effectu carent, nisi jam ante communionem solutam actu incepissent.
1431.
standa est.
Uxor, quae in solidum una cum n żiis sese obligayit, tm ejus gratiam dumiaxat fidejusstsse censelur,
zarito pro zpsius aut pro communionis neg0-
et indemuis jprae-
1432. Maritus, qui, praedio sui privati juris ab uswore alienato,'in solidum de idlius evictione aut aliter promisit, sive im lis, quae'ad usorem Ut communione spectant, StPe
in ejus propriis bonis actionem ad indemnitatem habeł,
1433. Fendito praedio alterutrius conjug vientis accepto pretio, nec eo collocąto,
praedii vel seryitutiś dominus ex comumunion
glS
st molestiam patitur.
vel pro libertate, praedii fundo illius ser-
sed in rem ceommunionis verso, conjusc alienatt e ipsa suum prełium praededucit.

gruntowa należąca się. dziedzictwn własne- mu iednego.z małżonków, a wartość+za to
obrócona iest na wspólność, a to wszystko bez zastąpienia, ma mieysce wzięcie'na-
przód takićy ceny ze wspólności, na korzyść małżonką, który był. włąścicielem.,, bądź nieruchomości przedaućy, bądź służebności kupionćy.
1434. Poczytuie się, że zastąpienie uczy- nione było ze strony męża za każdą razą, gdy, w czasie nabycia oświadczył; iż naby- cie nastąpiło za pieniądze, pochodzące zali enowania osobistćy iego nieruchomości,i na mieysce. zastąpienia.;
1435. Oświadczenie mężay że nabycie na- stąpiło. za.pieniądze pochodzące, z nierucho; mości przedanćy przez żonę, i na mieysce zastąpienia, nie iest„dostateczne, iężeli za-
stąpienie takie nie.było przyięte, formal-|
nie przez żonę: ieżeli żona nie przyięła, ma po prostu prawo przy rozwiązaniu współności ,do nagrodzenia ceny za, nieru- cehomość przedaną.
1436. Nagroda ceny za nieruchomość, na- leżącą do męża, następnie tylko z ogółu wspólności; nagroda. ceny za. nięrycho- mość należącą do żony, następuie z osobi-- stych dóbr męża, gdy dobra: wspólności dostateczne mię są. W każdym przypad ku nagroda ma mieysce tylko podług. ce- ny przedąży, iakieżkolwiek byłyby przy- taczania tyczące się wartości nieruchomości alienowanćy.
1457. W każdym razie, gdy jest wzięta ta summa że wspólności, bądź dla wypła-
a=. nam m z mę
553
ciers dus% des hćritagós propres A Pun deux, et que le prix en ait€tć versć dans la communautć, le tout sans. remploi, il y a lien au prćlevement de ce prix sur la communautć, au profit de Pepoux quj ćtait proprićtaire, soit de Pimmeuble vendu, soit des services rachetćs.
1434. Le remploi est censć fait 4 Tegard du mari, toutes les fois que, lors dune ac- uisition, ila dóclarć quelle ćtait faite des danioje provenus del'alićnation de Pimmeu- ble.qui luj ćtait personnel, et pour le tenir lieu de remploi.;.
1435. Isa dćclaration du mari, que Pac quisition est„faite des dćniers provenus de Vimmeuble vendu par la femme et pour lui servir de remploi, ne sufłit point, si ce remploi, n'aretć formellement accóptć par la femme:-si elle ne Ta pas acceptć, elle a simplement droit, lors de la dissolution de la-communautć, a la rócompense du prix de son immeuble vendu.
1456..La rócompense dn prix de Fim= meuble appartenant au mari ne s'exerce que sur la, massę de la commumautć; celle du prix de Pimmeuble appartenant 4 la femme s'exerce sur les biens personnels du mari, en cas d'insuffisance des biens de la commu- nautć. Dans tous les cas, la recompense n'a lieu que sur le pied de la; ente, queł-- que allćgation qui soit faite touchant la va- leur'de Vimmeuble alićnć.
1437."Toutes les fois qu'il est-pris sur la communautć une somme, soit pour acquit-
1434. Pretium a marito iteru aliquid emens. ipse declaret, emtum vendito subrogare.
1435. Mariti declaratio, quod res emitur cepta, uł emta res penditae subrogetur, tam rem acceptaverić; secus, soluta comm, modo repetere potest.
1436. Pretium fundi ad maritu pretium fundi uxoris,- nisi eommunia s
m im proriam utilitatem collaeatum censetur, quoties se pecumia in vendilione praedii sui accepta id facere, et
pecunia ex ęenditione praedii ab uxore ac- non sujficit, nisi expresse uxor ipsa subroga- unione pretium sui praedii alienatt ea tantum
m, spectantis repetitur super uniyersą communionis bona: ufficiant, repetitur etiam super prięatas
Possesstones; el, quidguid pro valorę rei immobilis alienatae in contrarium afferatur, re- pelitio summam in venditione perceptam nunquam excedit,
1457. Mutua pecunia communio. „conjugibus pricatim dębitum,
nis nomine accepta, seu ad aes alienum ab altero ex > seu ad alias obligationes persolęendas, uti ad pretium fun-
di ejus proprii in totum aut pro parte praestandum., qut ad servitutem redimendam, aui
45
ra

i
354
ceńia długów;: lub ciężarów: osobistych: ie-| ter les'dettćs ou charges personnelles a Pun
dnego z małżonków, iakjnaprzykład war tość, lub, część:wartości za własną iego'nie- ruchomość, albo okup:służebności grunto- wych. bądż na odzyskanie, zachowanie, lub polepszenie dóbr. iego''osobistychy'1 07 ólnie w każdym razie, gdysieden z mał zonków wziął co z dóbr wspólności na ko- rzyść osobistą, powinien za to nagrodzić.
1438. Jeżeli-oyciec i matka dali posag| łącznie dziecku wspólnemu, a nie wyrazili| części, wiakićy: chcieli, aby'każde się znich| przykładało do posagu, poczytuie się; że| każde z nich dała połowę; bądź gdy: po- sag dostarczony był, albo: przyrzeczóny w rzeczach wspólności, bądź gdy był z dóbr osobistych iednego z małżonków.
W drugim przypadku, małżonek, któ rego nieruchomość, lub rzecz osobista po— stanowiona była na posag, ma sprawę o wy— nagrodzenie za połowę wspomnionego'po- sagu z dóbr drugiego małżonka, stósownie do wartości rzeczy darowanćy w_czasie ićy darowania.
143g. Postanowiony posag przez samego męża Pok wspólnemu, w rzeczach wspól- ności, iest ciężarem wspólności; a w przy-, padku, gdy Żona wspólność przyymuije,
powinna ponosić połowę posagu, chybaby
mąż oświadczył wyraznie, że bierze nasie-
des śpóux; telles que le prix ou partie du prix/d'un imfeuble A lui próprć, oń le ra- chat de seryićes fońciers, soil póur le re- coyyrement, la conservation ou Pamelióra= tiori de ses biens pórsonels,. ćt genóralęmEnt totites les fois que Pun des deux€poux a tirć un profit personnel, desbiens de lą com= munautć, il en doit la recompense. -4/1438. Si le pore et lą miere ont'dóte cón- jointemient Penfant commun, sańs e€xpri- mer la portiori potr laquelle ils entendaient y contribuer, ils sont censćs avoir dótć chacun podr moitić, soit que la dot ait€tć fournie ou promise en effets de la commu- nautć, soit quelle I'ait ćtć en biens person riels a Pun des deux ćpotx.
Au second cas, VPópouk dont Pimmeuble ou Peffet persońnel d ćt6 constiluć en dot, a, sur les biens de Patitre, une action en indemnitć pour la moitić de ladite dot, eu ćgard A la valeur de Peffet donnć, autemps
O ć de la dońation.”*.'
1459. Tia dot cónstituće par le mari seul A Penfant commun; en cffets de la comma- nautć, est ala ćharge de la'communautć; et dans le cas oh la communautć est acce- ptóe par ld femme, cellć-ci doit supporter la moitić de la dot; 4 moins que le mari
ad recuperanda, retinenda, melioranda prop
ria illius bona, et quoties generatum in rem
unius ex conjugibus communionis bona persa sunt, ista compensationem debet.
1438. Dote a patre simul et matre proli cofnmuni constituta, negue expressa quota,
quam uterque'confert, singuli sipe in iis, quae ad alięrutrum tantum sit.
dimidiium: tribuere ceńsentur, sive in bonis communionis, ex conjugibus prięatim spectant, dos soluta aut promissa
Hoc postremo casu conjux, cujus propria bona im dotem collata fuerunt, indemnitatem pro dimidia hujus dotis parte in boris alterius conjugis exigere potest; habita tamen ra- tione valoris bonorum, cum dos constituta fuit.
1439. Dos'a solo marito cormmuni
maritus aut unięersam dotem, aut summam declarayerit.
proli ex bonis incumbit; et cum uxor in communionem. cohsensił,
communionis constituta communioni dotis dimidium sustinere debet, nisi dimidio majorem, expresse in se susczpere
1440. Evictio dotis a quocumque constituenite praestatur; et quamvis ejus solutionz mora
concessa sit, nisi secus stipulatum fuerit,
usurae a die nuptiarum decurrunt.

„A
=. ni
355
bie wszystko; albo część większą"od''po—| m'ait dćclarć expressćment qnil sen char= łowy. geait pour le tout, ou pour une portion plus: forte que la moitić.
1440., Rękoymia posagu należy. się od|-0 1440. La garantie de la dot est due par wszystkich osób, które go: ustanowiaią, i pro=| toute personne qui Pa constituee;' et ses in= centa od niego maią bieg od dnia małżeń-|| terets courent du jour du! mariage, encore stwa, choćby nawet wyznaczony był'czas| quw'il y'ait' terme pour le paiement, s'il ny do zapłaty, ieżeli inny układ nie zaszedł.,| a stipulation contraire.
ODDZIAŁ III. SECTION III O rozwiązaniu wspolności t niektórych De la dissolulion de la comumunautć, et de iego skutkach. quelques-unes de ses suztes, 1441. Rozwięzuie:się« wspólność:+od.|- 1441. La communaute se dissout, 1. par
przez śmierć naturalną; 2re. przez„śmierć| la mort naturelle; 2. par la mort civile; 3. cywilną; dcze. przez rozwod; 4łe. przez| par le divorce; 4. par la sćparation de rozdział co do osób; óte. przez rozdział co| corps; 5: par la separation de biens.
do dóbr.
1442. Brak inwentarza po śmierci ńatu— 1449. Tie defant dinventaire apres la mort ralnćy: łub cywilaćy iednego z małżonków,! natuyelle ou civiłe de Puń des.ćpoux, ne nie iest powodem do utrzymywania dłużćy| donnć pas lieu a la continnation de la com- wspólności, ale się zachowują poszukiwania| muńautć; sauf les poursuites dćs parties in- stronom interessowanym, co się tycze oka-| teressćes, relatiyement 4 ła consisiance des zania ogółu dóbr i rzeczy wspólnych; do-.| biens et effets cormmunś, dont la prenve wody na to mogą bydź brane tak z tytu-| pourra 6tre faite ant par titre que par Ia łów, iako też z powszechnóy wieści. cońimune renommće.
Jeżeli są dzieci małoletnie; brak inwen= SH y a des enfans mineurs, le. defaut tarza sprawuie prócz tęgo małżonkowi, któ-| d'inventaire fait perdre en outre a Pepoux ry przeżył, stratę używania. przychodów| survivant la jouissance de leurs revenus$ et dzieci; i przydany opiekun, który nie zo-| le subrogć tuteur, qui ne Ia point obligć A bowiązał małżonka, do zrobienia inwentarza,| faire inventaire, est solidairement tenu avec odpowiada z nimsolidarnie za wszelkie ska-| lui de toutćs les condamnations qui peuvent zania, iakie wyrzeczone bydź mogą na ko-| ćtre prononcćes au profit des mineurs. rzyść małoletnich.:
1445.-Zoma” nastawać może sądownie tyl- 1443. La separation de biens ne peut€tre ko o rozdział co do dóbr, którćey. posag| poursuivie qu'en justice par la. femme dont
NGK SCJI De communionis dissolutione et quibusdam ejus effectibus.
1441. Communio 1. mnorie naturali, 2. capitis diminutione, 3. diyortio, 4. thori, et 5. bonorum separatione dissolęitur.
„1442. Nulla inventarii confectio post conjugis mortem naturalem aut cięilem commu- nionis continuationem minime inducit: partium ęero, quaruin interest, ut de. rebus bo- nasque communibus constet, instantia admittitur, et probationes tam ex documeniis, quam ex fama, desumi possunt.
Quoties filii aetate minores exstarent, conjux superstes, ob inventarium non_confectum. usumfructum redituurm ipsorum amitteret, et tutor honorarius, qui eum ad inventarii confectionem non adegisset, in solidum cum eodem conjuge de omnibus, quae pro indem- nitate minori adjudicarentur„, teneretur.
1445. Bonorum separatio ab uzore in judicio peti potest.,-quoties cjus dos periclztatur, el

356
wystawiony iest naniebezpieczeństwo; i gdy merząd w interessach męża daie powód do obawy, ażęby dobra iego:niestały się mie- „dostatecznemi do zaspokoienia praw. i ziwro- tów. należących się, żonie.
Każdy rozdział, dobrowolny iest nieważny.|
1444. Rozdział co do dóbr; chociaż wy rzeczony sądownie, iest nieważńty., ieżeli
wykonany nie był przez rzeczywiste wy—|
łacenie praw i zwrotów'należących się
zonie,. uskutecznione aktem urzędowym,
aż do ilości którćy wyrównywaią dobra
męża, albo przynaymniey przez poszuki-| „wania zaczętę w, następuiących dniach:pię-,
tnasitu po wyroku, r nie przerywane potem.
1445. Kazdy rozdział co de dóbr; nim wykonany będzie powinien bydz'ogłoszo— ny przez zawieszenie uwiadomień natabli- cy na;te przeznaczonćy w. celnieyszćy„sali
"Trybunału pierwszóy instancyi, a nadto,: ieżeli mąż iest kupcem, bankierem, lub,
handlarzem;. to i w sali Trybunału handlo- wego mieysca, w którćóm ma zamieszkanie swoie, a to wszystko pod karą nieważności wykonania.
Wyrok, który stanowi rozdziął,„co,,do dóbr, wraca się w skutkach swoich aż do dnia. żądania.
1446. Osobiści wierzyciele żony nie mo— g4 wymagać rozdziału co dóbr, bez ićy'ze- zwolenia.
„Jędnakże w przypadku podupadnięcia,
>
lab upadku zupełnego męża, mogą używać
ła rlotcest mise en póril, et lorsque le dó-
sordre des affaires du mari donne lieu de craindre que les biens de celui-ci ne soient point: suflisańs póur remplir les droits et reprises de la femme. r
Foute sóparation volontaire est nulle:
"1444. La sóparation de biens, quoique prononcee eu justice, est nulie. si elle na point ćtć exćcutće par le paiement róel. des droits et reprises de la femnie, effectuć par ację authentique; jusqua concurrence des biens du mari, ou an moins par des pour suites commencóes dans la quinzaine qui a śuiyi le jugement, et-non inierrońpues de- puis.-
1445,."Toute: sćparation'de biens doit, avaut śon exćcutiorń, ćtre rendue publique par Palfiche sur un tableau 4 ce deslinć, dans.la principale sallć du tribunal de pre- mierę instance, et de plus, si le mar est marchand, banqnier'ou.commiergant; dans celle dn tribunal de cómmerce du lieu de son domicile; elce, A peine de nullitć: de PFexćcution.
Le jugement qui: prononce la sóparation'
de bićns, retaónte, quant a ses effets. au k 2 2 j jour de. lardemande.
1446. Les erćanciers personnels de. la femme ne penvent, sahs son consentement, demander la separation de biens.
Nóćanmoins, en cas de faillite on de de- confiture du mari, ils penyent, exercer les
domestica mariti negotia adeo in incerto sunt, ut merito metuendum sit, ne hujus bona
ad jura omnia et legitimas compensationes.uxori praestandas amplius, Bonorum separatio ęoluntaria non admittitur.: Ś: 1444. Separatio bonorum, quamvis a judice pronunciata, nullius effectus est, nisi actu
authentico constet, juribus' et compensationibus cunctis uxori competentibus reali solutione satusfactum fuisse pro viribus patrimonii mariti, aut saltem intra quindecim dies post pro- latam sententiam uxorem jura sua persegui coepisse, nec in posterum judicium deseruisse,
1445. Antequam bonorum separatio exequatur, per affixionem in maxima aula tribunan lis primae instantiae, tabula ad hoc ibi constituta, decretum ad publicam rtotitiam perdu= ci debet, et, si maritus mercaturam, argentariam aut negotiationem exereeret, in aula etiam tribunalis commercii loci domicilii, sub poena nullitatis actus, futura separatio pu- blicabitur., GE
Effęctus sententiae, qua bonorum separatio decernitur, ad diem petitionis retrotrahuntur.
1446. Usworis creditores personales sine ejus consensu bonorum separationem petere ne- queunt: sed quoties maritus cederet bonis, vel/decoctiont prowimus esset, tunc-7psi, usque ad proprić crediii summam 3, ob aes'suum consequendum mariti juribus utt possunt.

| |
praw dlużniczki swoićy, do ilości wyró- wnywalącćy ich wierzytelności.
1447. Wierzyciele męża mogą się sprze ciwiać rozdziałowi co do dóbr wyrzeczone- mu, a nawet wykonanemu na osznkanie ich praw: mogą nawet wchodzić do: sprawy w sądzie o rozdział aby się temu sprzeciwić.
1448. Zona, która otrzymała rozdział co do dóbr, powinna się przykładać w sto- sunku możności swoićy i możności męża, do kosztów, tak na gospodarstwo domowe, iako też na wychowanie dzieci wspólnych
Sama iedna całe te koszta ponosić powin- na, ieżeli nic mężowi nie zostało.
1449. Rozdzielona Żona, bądź co do o- sób i dóbr, bądź co do dóbr.tylko, bierze na siębie wolne zarządzanie niemi.
Może rozporządzać ruchomościami swe- mi, i te alieńować.
Nie może rozporządzać nieruchomościa- mi swemi bez zezwolenia męża, albo gdy- by ten nie chciał zezwolić, bez upowa- Źnienia od sądu.
1450. Nie odpowiada mąż za to, że obró- cona-na zysk, albo zastąpiona nieiest war- tość nieruchomości, którą żona rozdzielo— na alienowała za upoważnieniem od sądu, chybaby wpływał do kontraktu, albo do- wiedzionóm zostało, ze on pieniądze od bierał, albonakorzyść iego obrócone były.
Odpowiada ża nieobrócenie na zysk, al-- bo zastąpienie, ieżeli przedaż nastąpiła w jego przytomności, iza iego zezwoleniem; nie odpowiada zaś za użyteczność takiego obrócenia.
357
droits de leur debitrice jusqwa cóncurrene ce du montant de leurs crćances.
1447. Les crćanciers du mari penvent: se ponrvoir conire la sćparation de biens prononcće et móme exćcutće en fraude de leurs droits; ils peuvent móme intervenir dans Pinstance sur la demande en sćpara= tion pour la contester.
1448. La femme qui a obtenu la sćpara= tion de biens, doit contribner,.proportion- nellement a ses facułtćs et a celles du ma- ri, tant aux frais du mónage qwa ceux d'ćducation des enfans communs
Elle doit supporter entierement ces fraiś, sił ne reste rien au miari.
1449. La femme sćparće, soit de corps et de biens, soit de biens seulement, em reprend la libre admi nistration.
Elle peut disposer de son- mobilier, et Palićner.
Elle ne peut alićner ses immieubles sans le consentement du mari, ou sans ćlre autorisće en justice, A son vefus.
1450. Lie mari nest point garant du de faut d'%emploi ou de remploi du prix de Pimmeuble que la femme sćparće a alićnć sous Pauiorisation de. la justice, a moins qwil mait concouru au contrat, on qwił ne soit prouvć que les deniers ont ćtć re- gus par lui, ou ont łournć a son profit.
Il est garant du dćfaut demploi ou de remploi, si la vente a ćtć faite en sa pre sence et de son consentement: il ne Pest point de Pulilite de cet emploi.
1447. Mariti creditores contra senientiam, licet execulioni mandatam, qua separatio bonorum uxoris in eorum fraudem petita admiititur, agere et juris remedia interponere, immo, instante uxore, ut separatio-admittatur, in judicio stare eique obsistere possunt.
1448. Uxor, quae bonorum separationem impetravit, pro rata suarum et mariti facul- talum, cum isto filiorum curae et educationi consulere debet; et si nihil marito remane- ret im boris, uwori prorsus hujusmodi onus incumbet.
1449. Thore et bonis, vel bonis tantum, uxor a marito separata, horum:liberam ad-
ministrationem SUSCIpit.
mt; tmmobilia vero absque mariti consensu,
ron. distrahić,
Ea de rebus suis mobilibus etiam per alienationem dispo-
vel, ćorenuente, absque judici auctoritate,
1450. Maritus, si pretium rei immobilis ab uxore separała cum auctoritate judicis cendiiaę collocatum non fuit, nudlo modo tenetur, duramodo zpse in cortractu non. con= senserit, pecuniam non acceperit, negue in rem ejus illam wersam fuisse probelur.
or" c„b i
Ep WU: ma FI

tfirie
358
1451. Rozwiązana wspólność przez roz-| 1451. La communautć dissoute par la dział, bądź co do osób ido dóbr, bądź tyl-| sćparation, soit de corps et de biens, so— ko co do dóbr, może bydź ustanowiona zno-| it de biens seulement, peut ó6tre retablie wu za zezwoleniem stron obudwóch. du consentement des deux parties.
Nie może bydź inaczćy ustanowiona, iak Elle ne peut Pótre que par un acte tylko przez akt zawarty przed Notaryusza-| passć devant notaires et avec minute, dont: mi, i żeby tego akiu oryginalne akta zo-| une expódition doit ćtre affichee dans la stały, i żeby expedycya iego zawieszona| forme de Particle 1445. była w formie podług artykułu 1445.
W takim przypadku zwrócona na nowo Fn cę cas, la communaute retablie re- wspólność, posuwa swóy skutek aż do dnia| prend son effet du jour du mariage; les małżeństwa; zwrócone są rzeczy do takiego| choses sont remises au mćeme ćlat que stanu, iakby rozdziału nie było, bez u-| s'il ny avait point eu de sćparation, sans szkodzenia iednak wykonania aktów, ia-| prejudice neanmoins de lexćcution des a= kie żona w tóćy przerwie Czasu uczynić| cies qui, dans cet intervalle, ont pu tre mogła, stosownie do artykułu 1449. faits par la femme en conformitć de Par- ticle 1449.
Wszelka umowa, przez którą małżón- Toute convention par laquelle les ćepoux kowie wracaliby wspólność, pod warunka- rótabliraient lelr communautć sous des mi przeciwnemi tym, iakie ią urządzały conditions diffćrentes de celles qui la re- pierwćy, iest nieważna. glaient antćrieurement, est nulle.
1452. Rozwiązanie wspólności zaszłe przez 1452. Tia dissolution de communautć rozwód, albo przez rozdział, bądż co do opórće par le divorce ou par la sćparation osób i dóbr, bądź co do dóbr tylko, nie| soit de corps et de biens, soit de biens daie otwarcia praw przeżycia żony, ale za— sęeulement, ne donne pas ouverture aux 'chowuie Żona możność używania praw tych| droits de survie de la femme; mais celle- w czasie śmierci naturalnćy, lub cywilnćy| ci conserve la faculić de les exercer lors męża swego. de la mort naturelle ou civile de son mari.
Quoiies vero, interveniente el consentiente marito, praedium venditum fuit, iste ad indemnitatem obligatur, si preiium collocatum non est; sed de hujus collocationis użi= litale non cavet..
1451. Communionem ob separationem thori et bonorum, pel bonorum tantum, solu- tam utriusque conjugis consensus restituit.
Hoc tamen fieri nullatenus potest, nisi actu per tabellionem scriptis confecto, cujus exemplar ad formam articuli 1445 publice proponendum est.
Tune restitutae communionis effectus ad diem contracti matrimonii retrotrathuniur, et in enndem statum omnia rerertuntur, ac si nunquam separatio facta esset; quin tamen executio actuum, quos uxor termpore intermedio juxta articulum«449 fecerit, tmpediatur:
Quaevis conwentio, qua conjuges communionem sub conditionibus diversis ab iis, quibus prius ea regebatur, restiluent, irrita est.
1452. Ob communionem solutam, aut propter divortium, aut propter thori et bonorum vel etiam bonorum tantum separationem, jura canjugis superstitis uxorz nor trzbuuntury sed post naturalem aut ciyilem mariti mortem ipsa tantumumodo isthatc exercere potest.

Oppzrirae[V.
O przyięciu wspólności i zrzeczeniu się, któ+ re czynione bydź może z warunkami ścią gazącemi się do tego.
1455. Po rozwiązaniu wspólności, Żona, lub dziedzice„po nićy, I maiący ićy pra— wa, malią możność przyiąć wspólność, lub się ićy zrzec: wszelka przeciwną umowa iest nieważną.
1454. Zona, która się wmieszała do dóbr wspólności, nie może się ićy zrzekać.
„Akta zarządzania tylko, lub zachowania, nie pociągaią za sobą mieszania się.
„ 1455. Zona, pełnoletnia, która przybrała w akcie przymiot wspólnćy, iuż się wspól- ności zrzekać nie może, ani z powodu nie— wspólności wymagać. powrócenia do pier- NASSGA stanu, choćby nawet ten przymiot przybrała przed sporządzeniem inwentarza, ieżeli nie zachodzi podstęp ze strony dzie dziców męża.
1456. Ziona pozostała przy życiu, która chce zachować prawo zrzeczenia się wspól- ności, powinna w trzech miesiącach od zey-
scia'męza postarać się o sporządzenie inwen-'
tarza wiernego i dokładnego wszystkich dóbr wspólności, w przytomności dziedziców po mężu, albo po przyzwoitćm ich przywołaniu.
Taki inwentarz stwierdzić powinna, Że
359
SECTION IV.
De Paccepiation de la conmmunaute, et de la renonciation qui peut. y€tre faite, avec les conditions qui y sont relatives,
1453. Apres lą dissolution de la com- munautć, la femme ou ses hóritiers et ayant-cause ont la facultć de Paccepier ou dy renoncer: toute convention contraire est nulle.
1454. La femme qui s'est immiscee dans les biens de la communautć, ne peut y re noncer.
Lies actes purement administratifs ou con= servatoires. n'emportent point immixtion.
1455.. La ferame majeure qui a pris dans un acte la qualitć.de commune, ne peut plus y renoncer ni se faire restituer con- tre cette qualitć, quant mćme elle Paurait prise avant davoir fait inventaire, s'il ny a eu dol de la part des hćritiers du mari.
1456. La femme survivante, qui veut conserver la facultć, de renoncer A la com- munaulć,- doit, dans les trois mois du jour du dćces du mari, fairefaireun inventaire fidele et exact de tons les biens de la com- murmautć contradictoirement avec les hćri- tiers du mari, ou eux diiment appelćs.
Cet inventaire doit etre par elle affir-
5,EC.RA 0.HV, De communionis acceptione et renunciatione, et de conditionibus, quae ad eam referuntur.
„.1453. Post solutam communionem uxor, vel ejus heredes et causam ab istis habentes, illam acceptandi aut renunciandi facultate pollent, et quaecumque contraria conventio
znutilis est.
1454. Quum uxor se in bonis communionis immiscuit, ejus renunciatio non admiititur. -„Actus tamen merae administrationis eam se immiscuisse non probant. 1455. Usxor aetae mejor, quae aligquo actu se esse in commmunione, etiam ante inven-
taru confectionem, asseruit, nec a communione recedere, nec adversus suam testatio- nem um integrum restitui potest, dummodo ex(parte heredum mariti fraus et dolus non aniercesserint.
1456. Superstes uxor, quae comrmunioni renunciandi jus retinere eupit, iatra tres menm SES a die obitus mariti, legitimum et exactum inventarium omnium bonorum communi— onżs coram heredibus mariti, aut iis de jure citatis, conficere debet; et cum istud.con-
mu kwa«€„_k A
p TE"PEPEZ

iest szczery i prawdziwy, przy zamknięciu iego, przed urzędnikiem publicznym, który go, spisywał.
1457. Wetrzy miesiące i dni czterdzieści po zeyściu męża, powinna uczynić zrże- czenie się swole w kancellaryi Trybunału pierwszćy, instancyi okręgu, w którym mąż miał zamieszkanie: akt taki wpisany bydź powinien w xięgę ustanowioną do przyy- mowania żrzeczeń spadku.
1458. WWdowa może żądać według oko- licznóści u Trybunału pierwszćy instancyi przedłużenia czasu przepisanego artykułem poprzedzaiącym na ićy zrzeczenie się: prze- dłużenie takie, ieżeli nastąpi, wyrzeczone będzie. w przytomności dziedziedziców po mężu, albo po przyzwoitćm ich przywo- aniu,
145g. Wdowa, która nie uczyniła zrze- czenia się swego w czasie powyżćy przepi- sanym, nie upada w prawie zrzeczenia się, jeżeli się nie mieszała, i inwentarz spo- rządziła; mogą tylko czynione bydz na nićy iako wspólnćy poszukiwania dotąd, póki się nie zrzecze, i ponosi koszta włożone na Hige aż do ićy zrzeczenia się.
ównie mogą bydź czynione na nićy poszukiwania po upłynieniu dni czterdzie- stu od zamknięcia inwentarza, ieżeli był zamknięty przed trzema: miesiącami.
1460. WWdowa, która usunęła na bok, lub ukryła niektóre rzeezy wspólności, u- znana iest za wspólną, bez względu na ićy zrzeczenie się; toż samo się rozumie o dzie- dzicach po nićy.
mó sincere et: vóritable, lors, de sa cló- ture, devant Pofficier public qui Pa regu.
1457. Dans les trois mois et quarante jóws apres le dćces du mart, elle doit fai- re sa renoncialion au greffe du, tribuuał de premiere instance dans Parrondissement, duquel le mari avait son domicile;. cet acte doit€tre inscrit sur le registre ćtabli pour receyoir les renofńciations A succesion.
1458. ła veuve pent, suivant les circon= stances, demander au tribunal de premie re instance une: prorogalión du delai pre- serit par article precedent pour sa renon+ ciation: cette prorvogation est, s'il y a lieu, prononcće contradictoiróment avec les hó- ritiers du mari, ou eux ddment appelćs.
1459. Laveuve qui ma point fait sa renone ciation dans le d'łai ci-dessus prescrit, nest pas dóchue de la faculić de renoncer si elłe ne s'est point immiscće et quelle mit fait inventaire; elle peut seulement tre
oursuivie comme commune jusqua: ce
quelle ait renoneć, et elle doit les.frais faits, contre elle jasqua sa renonciation.
Elle peut ćgalement ótre poursuivie a- pres Pexpiration des quarante jours depu= is la clóture de Pinventaire, sil a€tć.clos avant les trois mois,
1460. Ia veuve qui a diverti ou recelć quel- ques effets de la communautć, est dćcla- róe, commune, nonobstant' sa renonciation; jl en est de móme a Tćgard de ses heri- tiers,
cluditur, coram publico officiali, qui illud in acta recipit, inventarium sincerum et ve-
rum esse ipsa affirmare debet.
1457. Post quadraginta dies ab obitu mariti, et intra tres mnenses penes seribam tri- bunalis primae instantiae ejus distriętus, ubi maritus degebat, uwor renunciare debet, ejusque declaratio inscribenda est tabulis, quae exarandis successionum renunciationibus
zbi paratae sunt.
1458. Pidua, pro cirsumstantiis, a cięili tribunali dilationem temporis articulo superio- re prae finiti ad renunciationem petere połesł: haec dilatio in contradicto judicio cium
mariti heredibus, vel iis rite citatis, si fieri potest, pronunciatur. 1459. Fidun, quae tempore superius praefinito non renunciavit, quotles se non ummi-
scuit et inventarium tamen confecerit, adhuc communioni renunciare połeść;
et donec
ipsa id. non exequiiur, ac si im commmunione esset, conęeniri potest, et expensas contra
se factas usque ad renunciationem rependit. ventarii confectione, si ante tres menses istud
Post lapsos etiam quadraginia dies ab in
absolutum est, centra piduam actio pariter competit,

„A
1461. Jeżeli wdowa nmiera przed rpły—
nieniem trzech miesięcy,;mie sporządziwszy|
albo nie ukończywszy inwentarza, będą mieli dziedzice na sporządzenie: lub ukoń- czenie inwentarza nową zwłokę trzech mie sięcy, rachuiąc od dnia zeyścia wdowy; i czterdzieści dui dlanamysłu, po zamknię- ciu inweńtarza.
Jeżeli wdowa umiera qkończywszy in- wentarz, dziedzicće po niey„mieć będą nóż wą zwłokę dni: czierdziestu do namysbń, rachuiąc od ićy zeyścia. FIEM5D
Mogą nadto zrzekać się wspólności w fotr mach powyzćy ustanowionych, 1-stosuią się do nich artykuły 1458 i 1459.
1462. Urządzenia artykułów 1456 i na- stępuiących, stosuią się do żon osób umaft- łych cywilnie, zaczynaiąc rachunek od chwi- li, w którey się cywilna śmierć. zaczęła.
1463, Zona rozwiedziona, lub rozdzielo- na co do osób, która w trzech miesiącach i dniach czterdziestu po rozwodzie, lub rozdziale stanowczo wyrzeczonym, wie przyięła wspólności, poczylnie się, Że się ićy zrzekła; chybaby w czasie ieszczę zwlo— ki otrzymała przedłużenię od sądu w przy tominości męża, albo po przyzwoite iego przywołaniu.
1464. Wierzyciele żony mogą zaskarżać zrzeczenie się, któreby uczyniła sama, lub dziedzice po niey; na oszukanie ich. wie- rzytelności, i mogą przyiąć wspólność w swo- ićm imieniu.
1461: Sila+teuve meurt avant lexpira- tion des trois mois sans avoir fait ou ter- minć:Jinwventaire; les hóritiers ańnront, pouw:faire« ou: pour terminar Pinventaire, un mouveau dólai de trois 1mois,'a compter di dóces de: la veuvę, et de quaranle jonrs pour dćliberer, apres la clólure de Finven- taire.
Si da veuve meurt ayant terminć Pinven- iaire, ses hćritiers auront, pour dćliberer,
aut nouveau dćłai:dę quarante jonrs a com-
pter de son dćces.
Ils peuvent, an surplus, renoncer a la communaute dans. les formes ćtablies ci-- dessus; et les articles 1458 et 1459 leur sont applicables..
1462. Lies dispositions des articles 1456 et suivans sont applicables aux femmes des iadiridus morts civilement, a partir du moment ow ła mort civile a commencć.
1463. La femme divorcće ou sćparće de corps, qui na point, dans les trois mois et quarante jours apres le divoree ou la stparation dćfinilivement prononcće, acce— pt: la communautć, est censće y avoir re- noncć, a moińs quetant eńncore dans-le delai ,. elle n*en ait obtenu la prorogation en juslice, contradićtoirement avec le ma— ri,soului diment appele.
1464. Les cerćanciers' de la femme peu- vent attaquer la renonciation qui anrajt€- te faile par elle ou par ses heritiers en fraude de leurs crćances, et accepter la communautć de lenr chef.
1460. Fidua, quae aliquid a communione subtraxit aut abdidit, licet renunciaveriź, in comtmunione retinetur:. idem obtinet quoad ejus' heredes
1461. Ante tres menses defuncta vidua, quin inventariun. inceperit vel coeptum ex- pleverit, a die ejus obiltus tres menses iterum heredibus conceduntur, ut inventarium in cipiant,„ałque, his ewactis, alii quadraginta dies ad deliberandum post confectum inyen-
tarium ipsis non denegantur.
Sz, expleto inventario, pidua decedit, ejus heredibus, a die mortis ipsius, alii qua-
draginia dies ad deliberandum conceduntur. raeterea, modis et formis hic superius sancitis, heredes renunciare pos
Com:: unioni
sunt; aique ipsis ideo artieuli 1458 et«459 accommodantur. 1462. Praescripta in articulis 1456 et sequentibus adplicantur uxoribus eorum, qi mortem cipilem passi sunt, ab eo temporis momento, quo. capitis deminutio coepit. 1465. Cum uxor tres ińtra menses et quadraginta dies post diportii aut thori separa-
nis dzfinitiyam sententiam communionem non acceptavit, żlli renunciasse censełur, nisi
46
tewama„T mid ZAENMI i
RE 247

1465. Wdowa, bądź gdy przyyninie,|
bądź gdy się zrzeka, ma prawo przez trzy.
miesiące i dni czterdzieści dozwolone dla nićy na sporządzenie inwentarza i namysł, żywić siebie i swoich służących ze znaydu- iącćy się żywności; a gdyby tćy nie było, pożyczyć na rachunek ogółu wspólności, z obowiązkiem używania tego umiarkowanie.
Nie należy się od nićy zapłata za naiem mieszkania, które mieć"może' przez czas
tóy zwłoki w domu wspólności, albo nale|
żącym do dziedziców_po'mężu; a ieżeli w naliętym, domu mieszkali.' małżonkowie przy rozwiązaniu wspólności, żona nie przykłada się przez tenże sam czas zwło- ki do zapłaly rzeczonego naymu;, która z ogółu wzięta. będzie.
1466. W przypaku rozwiązania wspól-- ności przez śmierć żony, dziedzice ponićy mogą zrzec się wspólności w przeciągu cza- st, 1 w formach, iakie prawo przepisnie dla żony przy życiu pozostałćy.
Oppziaz VW.
O podziale wspólności po ićy przyięciu.
1467. Poprzyięciu wspólności przez żonę, lub dziedziców poniey, to coiest czynnóm dzieli się, ato co biernćm, ponoszone iest w sposobie niżćy oznaczonym.|
1465.'Lia veuve, soit quelle accepte, soit quelle renonce, a droit, pendant les trois mois et qnarante jours qui lui sont accordćs pour faire inventaire et dćlibćrer, de prendre sa notrriture etcellć deses domestiques sur les provisions existanteś, ęt, a dćfaut, par ęm- prunt au cómpte de la masse commulie, a la charge den user moderćmen!.
Elle ne doit aucun loyer 4 raison de l'ha- bitation quelle a pu faire, pendant ces delais, dans une maison dependant de la communautć ou appartenant aux heritiers du mari; et sila maison qu'habitaient les ć- poux a Pepoque de la dissolutión de la communautć, ćtait tenne par eńx a titre de loyer, ła femme ne contribuera point, pendant les móćmes dćlais, an paiement du- dit loyer, lequel sera pris sur la masse.
1466.-[Dans le cas de dissolulion de la communautć par la mort de la femme, ses hóritiers penvent renoncer 4 la commu-— naute dans les dćlais et dans les formes que la loj prescrit a la ferame survivante.
SzECcTIoN V.
Du partage de la communautć apres Paceeptation.
1467. Apres Pacceptation de la commu- nautć par la femme ou ses hćritiers, Face tif se pariage et le passif est supportć. de la maniere ci-apres dćterminće.
intra legitimum tempus in judicio conientioso cum marito, vel eo rite citato, termini
prorogationem obtinuerit.
1404. Creditores uxoris renunciationem, si ab zpsa vel ab ejus heredibus in ipsorum fraudem Jacta Jidsset, zmpugnare et proprio nomine comunionem acceptare possuni.
1465. Dum tres menses et quadraginta dies ad inventarium conficiendum ac delibe- randum elabuniur, ęidua, sięe'communionem sive recuset, fruitur jure alimenta, pro se et familia sumendi ex illo penore, quod domi reperitur; quo deficien= te, eadem nuiluam sumit pecuniam, sub obligatiane communionis et moclerati USUS.
Add idem termpus quoque, sz pidua tn aede ad communionem cel ad mariti heredes spectante inhabitavit, nullam mercedem luit; et si conjuges, cum cummunio cessavit, ha- bitabant in domo conducta, uxor intra praedictium tempus nihil conferet pro locationis
pretio, quod a communione praestabitur.
1466. Quum uxoris obitus commaunionem solęit, hujus heredes eodem modo et tempo- re, a lege uxori superstiti praescripto, communioni renunciare possunt.

6.oil.
O podziale tego, co iest czynnćm.
1468. Małżonkowie,-albo dziedzice po nich, wnoszą do ogółu dóbr, iakie są, wszy- stko to, cokolwiek winni wspólności pod tytułem nagrodzenia, lub I u- szkodzeń, według prawideł wyżćy prze- pisanych w Oddziale drugim, piewszćy czę- ści ninieyszego Działu.
146g. Każdy z małżonków, albo dziedzic po nim, wnosi równie sammy, które wy- ciągnął, ze wspólności, albo wartość dóbr, które małżonek wziął ze wspólności nawy= posążenie dziecięcia' z innego łoża: albo: na wyposażenie osobiste dziecięcia wspólnego.
1470. Z ogółu dóbr, każdy małżonek, lub dziedzic ponim bierze:
«od. Osobiste dobra: swoie, które mie we szły'do wspólności, ieżeli są w naturze, albo te, które za nie nabyte byly;
are. Wartość nieruchomości swoich, któ- re alienowane były w czasie wspólności i nie były zastąpione;
3cie. Wynagrodzenia należące się iemu od wspólności.
1471. Zona wybiera pierwóy, niżeli mąż.
Pobiera to naprzód, co się należy za do- bra nie będące w naturze, naypierwćy z go—
363 $: 1.
Du partage de Vactif.
1468. Lies ćpoux ou leurs hóritiers rap< portent a la masse des biens existans, tout ce dont ils sont debiteurs envers la communautć a titre de rócomipense ou d'in- demnitć, d'aprćs les regleś ci- dessus pre- serites 4 la section II, de la I. partie du pre- sent chapitre.
1469. Chaque ćpoux ou son hćritier rap- porte egalement les sommes qui ont ćtć ti-- rćes de la comnmiuiiautć, ou la valeur des biens que Pćepoux y a pris pour doter un enfant d'un antre lif, ou pour doter per- sonnellement Penfaut commun.
1470. Sur la masse des biens chaque 6- poux ou són hćritier preleve,
1. Ses bieńs personels qui ne sont point entrćs en comimńnautć, s'ils existent en na- ture, ón ceux qui ont'ćtć acquis en: rem- ploi;
2. Le pris de ses immeubles qui ont'ctć alićnćs pendant la communantć, et dont il ma poiut€tć fait remploi;
3. Les indemnitćs qui lui sont dues par la communanutć.
„1471. Les prćlevemens de la femme s'e- xercent avant ceux du mari,
Ils s'exercent, pour les biens qui nexi- stent plus en nature, dabord sur Pare
SECT1o V. De communionis divisione post. acceptionem, 1467. Postquam uxor vel ejus heredes communionem acceptarunt, activum, seu quidquid lucri est, diyiditur, et passivam, seu onera, feruntur modo, ut inferius determinatur.
1.
j De activi status divisione. 1468. Conjuges, vel eorum heredes, quod communioni ob compensationem vel inde- mniiatem debent, juxta regulas in sectione II, hujus tituli praescriptas, adtotum existen—
tium bonorum cumulum referunt.
1469. Quisque ex conjugibus, aut eorum heredes, pariter conferunt in eundem cymulum, quidquid pecuniarum a.communione subduxerunt, aut pretium bonorum, quae ex illa de— traxere, uł proli ex priori matrimonio susceptae consulerent, aut ut communi soboli proprio
nomine dotem constituerent.
1470. E cumulo bonorum quilibet conjux, aut ejus heres praededucit: 1. Sua propria bona a comumunione sejuncta, si adhuc in specie existunt; aliter quae
adquisita illis suffecta sunt; ha
2. Pretium suorum praediorum, qua collocatum non fuit;
e pigente communione alienata sunt, quodque aliter
*
wzama>«€ ud. idei. Ky0B
"=ęą
p BM:«a FT

364
towych pieniędzy,” potćm z ruchomości, a pomocniczo z nieruchomości wspólności: w ostatnim przypadku, wybor nierucho- mości przeznaczony iest żonie i dziedzicom
o nicy.
1472. Mąż,,nie może wybierać zwrotów sobie należących, tylko z dóbr wspólności.
Zona. i dziedzice po nićy, w przypadku niewystarczania wspólności, zwroty sobie należące z dóbr osobistych męza.
1475. Zastąpienią i nagrody, należące się
od wspólności małżonkom, inagrody i pó- wrócenia szkód należące się wspólności od małżonków, przynoszą: procenta przez się prawem od dnia rozwiązania wspól-- ności.
1474. Gdy wszelkie pobierania pierwsze ebudwóch małżonków uskątecznione będą z ogółu, pozostałość dzieli się na połowy. między małżonków, albo ich zastępców.
1475. Jeżeli między dziedzicami po żonie rozróżnienie zachodzi, że ieden przyiął wspólność, a zrzekł się ićy drugi;'ten co przyiął, może tylko wziąć część równą na niego z drugiemi przypadaiącą, i dziedzi- czną, z dóbr na część żony” przypadają cych. j
Pozostała reszta będzie, przy mężu, który bierze na siebie odpowiedzialność dla zrze- kającego się dziedzica tyczącą się praw, ia-
gent cómptant, ensuite-sur le mobilier, et subsidiairemient sur les immeuhbles. de la communautć; dans cę dernier cas, le choix des<dirmineubles est'deferć A la femme et a ses hóritiers.
1472. Lie mari ne peut exeucer ses repri-
ses que sur les bietis de la commnnanić.
La femme ou ses hćritiers, en cas d'in= sułfisance de la communautć,'' exercent leurs reprises sur les biens personnels du mari. y
1473. lies remplois et recompenses dus par la communautć aux ćpoux, et les re= conapenses et indemnitćs par eax dues a lą; communautć, emportent les intćróts de plein droit du jour de la dissołution de la communautć,
1474. Apres que tous les prelevemens des deux ćponx ont' etć exćcutćs-sir;, la masse, le surplus se partage par« moitić entre les ćpoux ou ceux qui les represen- tent.
1475. Si les hóritiers de la femme sent divisćs, en sorte que Pun ait acceptć la communautć a laquellc Pautre a renoncć, celui qui a acceptć ne peut prendre que sa portion virile et hćrćditaire dans les biens qui ćchoient au lot de,la femme.
Le surplus reste au mari, qui demetre chargć, envers Dheritier renoncant, des droits que la femme aurajt pu exercer en
3. Indemnitates, qude« commmunione ipsi debentur. 1471. Uxor sua jura in expositis praedeductionibus ante mąritum exercet. ń Bonis a commumione subducendis, in specie non amplius existentibus, primum pecunia
nurmerała, deżnde bonis mobilibus, et denigue in subsidium immobilibus wommuniónis; supplelur.„H.run immobilium electio, hoc postremo casu, uxori et ejus heredibus com- petit.? ć
1472. Maritus in bonis. communionis tantummodo suas compensationes persequitur: uxor ejusque heredes, si bona comunionis non sufficiunt, eas ex propriis mariti bonis repetunł. 2 Gb;
1473. Quod' indemnitatis et compensationis titulo aut conjugibus a communione, aut ab illis huic, debel, ipso jure a die solutae communtionis! usuras parit.
147%." Praedeductis omnibus illis, quae utrique conjugi in bonorum cumulo competunt, quod reliqui superest, inter eosdem aut ipsorum heredes aequaliter dięiditur.
1475. Usworis heredibus adeo inter_se dissidentibus, ut alter cormmunionem acceptet, alter illi renunciet, acceptans suam virilem et hereditariam portionem solum consequitur in złs boris, quae uxóri obtingunt. ć h: PAŃ
Religuum marilo remmanet, qui erga heredem ręnunciantem tis obnoxius est Jurtbus;

«A
kich żona mogłaby używać w przypadku zrzeczenia się; ale tylko co do ilości wy- noszącćy tyle, ile czyni część równa na zrzekaiącego się dziedzica: przypadaiąca, i dziedziczna.
1476. Oprócz tego podział wspólności względem tego wszystkiego, cokolwiek się tycze iego form; licytacya nieruchomości, ieżeli wypadnie; skutki podziału, rękoy= mia z tąd.wypływaiąca i dodatki, podda- ne są wszelkim prawidłom, ktorę są usta- rowione w Tytule o Spadkach, co do dzia- łów między współdziedzicami.
1477. Małżonek który usunął na bok, lub ukrył rzeczy iakie wspólności, traci część swolę z tych rzeczy.
1478. Po dokonaniu podziału, ieżeli ie- den z małżonków iest osobistym wierzy— cielem drugiego,iak naprzykład, gdy wartość iego dóbr użyta była na zapłacenie osobi- stego długu drugiego małżonka, albo z ia- kieykolwiek innćy przyczyny, używa praw swćy wierzytelności na części przypadaią— ećy drugiemu we wspólności, albo na do- brach iego osobistych.
1479. Moto Arety osobiste, iakich mo- że używać małżonek ieden na drugim, nie przynoszą procentów, tylko od dnia wnie- sionego żądania do sądu.
1480. Darowizny iakie mógł uczynić ie- den małżonek dla drugiego, wykonywane są tylko na części daruiącego we wspólno— ści, i na dobrach iego osobistych.
363
cas"de renonciation; mais jasqwa concur— rence seulement de la portion yirile hórć=
ditaire du'renoncant.
1476. Au surplas, le partage de la com= munauić, pour tout ce qui concerne Ses formes, la licitation des immeubłes quand il y a lieu, les effets du partagę, la garan= tie qui en rćsulte, et les soulles, cst sou- mis a touies les regles qui sont€tablies. au titre des successions pour les parlages entre cohćritiers.
1477. Celui des ćpoux qui aurait diverti ou rócćlć quelqnes effets de la communau- tć, est privć de sa portion dans lesdits effets,
1478. Apres le partage consommóe, sil un des ćpoux est crćancier personnel de Tautre, comme lorsque le prix de son bien a 616 employć 4 payer une delte personnelle de Panutre ćpoux, ou pour tonte aulre cause, il exerce sa crćance sur la part qui est ćchne 4 celui-ci dans la communanutć ou sur. ses
bieńs personnels.
1479. lies crćances personnelles qne les ćponx ont 4 exercer Dun contre Pautre, ne portent intórćt que du jour de la demande en justice.
1480. Ties donations que Pun„des ćpoux a pu fairę a Dautre ne Sexćcutent que sur la part du donateur dans la communantć, et sur ses biens personnels.
quae usor renunciationis causa exercere potuisset, sed solumm pro hereditaria portione vir
ejus qui renunciavit. 1476. Praeterea communi:
tationem ,ubi locus esset, dięisionis efjectus ecictionem et mutuas compensa ręgulis subjicitur, quae tiiulo de successionibus pro familia herciscunda i
constitutae sunt.
1477. Conjux, qui ex bonis communionis aliquid rel su
sce bonis celatis suam: portionem ammuttit.
1478. Absoluta communionis diyisione, si conjux personalis quoties pretium sui praedii ad nomina alterius conjug; aut ob aliam qguamcumque causium, aes suum persequitur quae ili obtigit, vel in ejus bonis pecułiaribus.
1479. Usurae aeris alieni, quod vicissim et ex sua persona conjug
dicialis petitionis tantum decurrunt.
zla
onis dięisio quoad ejus formam, bonorum zmmobilium liet-
tiones, iisdem nter coheredes
bduxerit, vel occultaperit, in hi- alterius creditor existit, tuż żs propria expedienda erogaęit,
in portione rel communionis,
ges sibi debent, a die ju-
1480. Donażtiones a conjuge in conjugem alterum collatae, pro illa tantum parte, quae
in communione donanti competit, aut in ejus propriis bonts,
effecium sortiuniur.
lezacw="-4 may za” dk OSR KAGR s JE=
al
4
- 4:> ap--—— 0
PERU. a pank
WY =" ka
£ KJ =

366
1481. Załoba żony, idzie na koszt dzie- dziców po zmarłym pierwćóy 1nężu.
Wartość takićy żałoby urządza się podług maiątku męża.
Należy się Żonie żałoba, choćby nawet zrzekła się wspólności.
$. 2.
D żćm,co iest bierne we wspólności, i o skład ce na długi.
1484. Długi wspólności są przez połowę ciężarem każdego z małżonków, albo dzie- dziców po nich:. koszta na przyłożenie DŻ, inwentarz, przedaż ruchomo- ści, obrachunek, lieytacyą i podział, są częścią tych długów.
1483. Zona nie iest obowiązana do dłu- gów wspólności, bądź względem męża, bądź względem wierzycieli, tylko do ilości wyrównywaiącćey ićy pożylkom, byleby dobry był i wierny inwentarz, i żeby zda- ła rachunek tak z tego, co inwentarz za— wiera, iako też iztego, co z pódziału na nię przypadło.:
1484. Mąż obowiązany iest do całości długów wspólności, które zaciągnął, ale wolno mu iest poszukiwać na żonie, albo na dziedzicach po nićy, co do połowy rze- czonych długów.
1485, Obowiązany iest tylko mąż do po- łowy długów osobistych żony, i które wpa- dly na rachunck wspólności.
1481. Le deui! de la femme est aux frajs des hćritiers du mari pródćcćde.
La valeur de ce deuilest rćglće selon la fortune du mari.
Il.est di móme a la femme qui renonce a la communaute.
Du passif de la communautć, et de la contribution aux dettes,
1482. Les dettes de la cotamunautć sont pour moitić 4 la charge de chacun des ćpoux ou de leurs hćritiers: les frais de scellć, in- ventaire,- vente de mobilier, liquidation, licitation et partage, font partię de ces detles.
1483. La femme nest tenue des dettes de la communautć, soit a Dećgard du mari, soit a Pćgard des crćanciecrs, que jusqwa concurrence de son ćmolument, pourvu qwil y ait eu bon et fidele inventaire, et en rendant compte tant de contenu de cet in- ventaire que de ce qui lui est echu par le partage.
1404.[Le mari est tenu, pour la totalitć, des deties de la communautć par lui con tractćes, sauf son recours contre la femme
ou ses hćritięrs pour' la moitić desdites
dettes.
1485. II n'est tenu que pour moitić de.
celles personelles a la femme et qui ćtaient tombćes A la charge de la commmunaute.
1481. Mortualia, in obitu mariti, ab hujus heredibus viduae praestantur pro defuncti condilione et fortunis, etsi tpsa communionem renunciaverit.
2.
De communionis statu passivó et de contributione in aere alieno. 1482.„des alienum communionis utrique ex conjugibus, pel eorum heredibus, aequis par- tibus incumbit: in eo impulantur tmpensae obsignationis, inpentarii, mobilium penditio-
nis, liquidattonis, licitattonis et diętsionis,
1483. Propter communionis aes alienum tam erga maritum, quam erga alios, uxor non tengtur, nisi pro ea parte ytilitatis et lucri, quod ex communione consecuta est, dummodo inventarium rite et recte confectum fuerit, et tam de rebus'in inyentario descrzptis ,. quam cle illis, quae ipsi ex dięisione obvenerunt, rationes reddat.:
1484. Omne aes alienum, quod maritus in communione administranda contraxit, ab ipso debetur; sed ei contra uxorem ejusque heredes actio concediiur, ad dimidium aeris
ejusdem consequendum.
| 1485. Aes alienum, quod uxor ex sua persona debet, quódque in communione collatum est, a mario pro partę dimidia dumtaxat praestatur.

ua”
1486. Można na żonie poszukiwać cało- ści długów, które pochodzą z jćy osoby, i weszły we wspólność; ale żonie zachowuie się poszukiwanie na mężu, lub dziedzicu po nim, co do połowy rzeczonych-dłu- gów.
1487. Na żonie nawet osobiście obowią- zanćy do długu wspólności, połowy tylko
oszukiwać można tego długu, chybaby zo- bowajeaate solidarne było.
1488. Zona, która zapłaciła dług wspól- ności„wyższy nad ićy„połowę, nie może upominać się o przewyżkę u wierzyciela, chybahy zakwitowanie wyrażało, że to, co zapłaciła, było za ićy połowę.
1489. Małżonek, który przez skutek hi- poteki umieszczonćy na nieruchomości, z działu na niego przypadaiącćóy, ponosi poszukiwanie całego długu wspólności, ma z prawa poszukiwanie swoie co do połowy długu takiego, na innym małżonku, albo dziedzicach po nim.
1490. Poprzedzaiące nie przeszkadzaią do tego, aby ieden lub drugi ze współdzielących się, był obowiązanym przez podział do zapłaty ilości długów in- nóćy nad połowę, a nawet do zaspokoie= nia ich całkićm.
Za każdą razą, gdy ieden ze współdzie— łących się zapłacił długi wspólności, wyżćy Aka część do którćy był obowiązany, wol-
307
1486. La femme peutótrepoursnuivie pour la totalitć des dettes qui procedent de son chęf et ćlaient entrćes dans la communanić, sauf son rerours contre le mari ou son he- ritier, pour la moitić des dites dettes.
1487. La femme, móme personnellement: obligóc pour une dette de communautć, ne pent etre poursuivie que pour la moitić de cette detle, a moins que Pobligation ne soit solidaire.
1488. La femme qui a payć une dette de la communauić au-dćla de sa moitić, n'a
oint de rćpćtition conire le crćancier pour Biaażdenc. a moins que la quittance n'ex- prime que ce quelle a payć etait pour sa moitić. ż
148g. Celui des deux ćpoux qm, par Peffet de Phypotheque exercće sur Vimmeu- ble a lui ćchu en partage, se trouve pour— suivi pour la totalitć d'une dette de com- munautć, a de droit son recours pour la moitić de cette dette contre Pautre epoux ou ses hóritiers.
14g0. Lies dispositions precedentes ne font point obstacle a ce que, par le par- tage, Pun ou Pautre des copartageans solt chargć de payer une qnuolitć de: deties autre que la moitić, meme de les acquit- ter entierement. i
Toules les fois que Pun des eopariage- ams a payć des deltes de la communaułć au-dela de la portion dont il etait tenu,
1486..Pro universo aere alieno, quod uxor ex sua persona coniraxit, et in communio- nem collatum est, uwor ipsa conveniri potest; sed adversus maritum ejusque heredes ad dimidium aeris zpsius consequendum illi actio non denegatur. sę
1487. Licet pro communionis debito se persónaliter uxor obligasset, pro dimidio tan tum hujus debiti conveniri potest, dummmodo obligationem in solidum non susceperit.
1488. Usxorz, quae coeminunionis debitum ulira dimidium solęit, adęersus creditorem pro eo, quod dimidium excedit, conditio non concęditur, nisi in apocha, uxorem pro suo tan
tum dimidio solęisse, decłaratum fuerit.
1489. Tlle ex conjugibus, qui in vim hypothecae super re immobili, quae zpsi in divisi- one obtigiż, a creditoribus pro integro communionis debito conęenitur, jure adęersus alie- rum conjugem. ejusve heredes habet regressum ad dimidium debiti asseguendum,| 1490. Quae praecedunt dispositiones non obstant, quominus ex lege dięisionis diyiden- tium unus aut alter ad aeris dlieni solutionem ultra dimidium, vel etiam pro integro one-
rełtur.
Quoties digidentium alteruter alienium aes commmunionis praeter suam partem persolve-
rit, regressum habet pro excessu soluti debiti adyersus alterum.
sz am
=

308
je iest zawsze poszukiwanie na drugim te- mu, który nadto zapłacił.
1491. Wszystko, cokolwiek powiedziano wyżćy względem męża, lub żony ma miey- sce względem dziedziców po iednym, lub po drugim: t ci dziedzice używaią tychże samych praw, podlegaią takimże samym sprawom, iak małżonek, którego następuią.
OppziaŁ VI. O zrzeczeniu się wspólności i iego skutkach.
1492. Zwzekaiąca się Żona traci wszelki gatunek praw, na dobrach wspólności, a nawet i na ruchomościach, które ż ićy osoby weszły.
Odbiera tylko bieliznę, suknie i drobiazgi ubiorowe do ićy użycia.| 1493. Zrzekaiąca się żona ma prawo ode- brać:
sod, Nierachomości do niey należące, gdy gą w naturze, albo nieruchomości nabyte na zastąpienie;
are. Wartość nieruchomości swoich ali- "'enowanych, których zastąpienie nie było uczynione i przyięte, iak iest rzeczono po— wyżćy;
dcie. Wszelkie wynagrodzenia mogące się ićóy należeć od wspólności.
1494. Zrzekaiąca się Żona uwolnioną iest od wszelkich składek na. długi. wspólności, tak względem męża, iako też względem wierzycieli.
ily a lien au recours de celui qui a trop payć contre lautre.+!
M9.'Tout ce qui est dit ci-dessus 4 Pegard du mari ou de la femme, a lieu A Vegard des hćritiers de Pun ou del'autre, et ces heritierś. exercent les móćmes droits et sont sonmis aux mómes, actions que le conjoint quils representent.
SEcT1IoN: VI. De la renonciation 4 la communatć, et de
ses effets.
1492. La femme qui renonce, perd toute espece de droit sur le biens de la comnau= nautć, et móme sur le mobilier qui y est entre dć son, chef.
Elle retire seulement les linges et hardes a son usage. 8
1493. La femme renongante adroit de re= prendre,
1. Lies immenbles A elle apartenant, lors= qu'ils existent en nature, ou Pinameuble qui a ćtć acquis en. rempłoi;
2. Le prix de ses immeubles alićnćs dont le remploi n'a pas€tć fait et acceptć com- me il est dit ci-dessus;
Toutes indemnites qui peuvent lui ćtre dues par la communautć.|
1494. Lia femme renoncante est dechargee dę toute contribution aux dettes de la com= munautć, tant 4 Pógard du mari qua Pegard des creanciers.
1491. Quae inłuilu ytri et uworis dieta sunt, quoad alterutrius heredes. aeque locum obti- nent: hi pero eadem experiuntur jura, quae ad conjuges, quos repraesentanć„ pertunent,
iisdemque prorsus tenentur actionibus.
Se-c T1s0, Vlb Da communionis renuncialione, ejusqne effectibus.
1492. Uxor renuncians omnia in bonis communionis,
aeque ac in propriis rebus mobzli=
bus, quae in communtonem contulit, jura amitlit.)? Res lintearias dumtaxał recipit, et alia indumenta, quibus uti solet. 1493. Uwor renuncians jus habet recuperandi:|, 1. Bona immobilia propria, si in specie exstenł, secus vero quae in eorum subroga-
tiónem adquisita sunt;
a. Pretium suorum tmmobilium, quae venierint, quorum subrogatio facta aut accepla-
ta non fuerit, ut supra dictum est;
3. Ha omnia, quae ipsi indemnitatis titulo a communione deberu possuni,
1494. Uswor renuncians ab aere alieno,
quo cominunio grawatur„tam nariti, qua

Pozostaie iednak obowiązaną względem wierzycieli, skoro się zobowiązała łącznie z mężem swoim, albo gdy dług stawszy się długiem wspólności, pochodził pierwotnie zićy osoby; a to wszystko z zachowaniem ićy poszukiwań na mężu, albo na dziedzicach Płoaaogoaniys TA,
1495. Może żona używać wszelkich spraw i zwrotów wyszczególnionych., powyżćy, tak na dobrach wspólności, iako też na osobi- stych dobrach męża.
Toż samio mogą dziedzice po nićy, wy- iąwszy to, co się tyczy wzięcia bielizny, sukien i drobiazgów ubiorowych, równie iak mieszkania i żywności, w czasie zwłoki dozwolonćy na sporządzenie inwentarza i na- mysł; prawa takie są tylko osobiste dla żony przy życiu pozostałćy.
URZĄDZENIE tyczące się wspólności prawney, gdy ieden z małżonków, albo obadwa malą dzieci z poprzedzaiących małżeństw.
1496. Wszystko to, cokolwiek powiedzia— ne iest powyżćy, zachowuie się nawet wten- czas, gdy ieden z małżonków, lub oba- dwa, maią dzieci z poprzedzaiących mał- zenstw.
Za każdą razą, gdy pomieszanie rucho- mości i długów sprawuie na korzyść iedne- go z małżonków zysk większy nad ten,
tór
369
Elle reste nćanmoins tenue cnvers ceux- ci lorsqu'elle s'est obligóe conjointement avec son mari, ou lorsque ła dette, deve. nue dette de la cofmmunantć, provenait originairemment de son chef, fe tout sauf son recour$: contre le mari ou ses hćri— tiers.
:495 Elle peut exercer toutes les actions et reprises' ci-dessus detaillćes, tant sur les biens de la communautć que sur les biens personnels du mari.
Ses hóriliers le peuvent de móme, sauf en ce qui concerne le prólevement des lin- ges et hardes, alnsi que le logement et la nourriture pendant le dćlai donnć pour fai- re inventaire et dćlibćrer; lesquels droits sont purement personnels a la femme survi= vante,
DISPOSITION relatige 4 lą communaute le-- gale, lorsque Pun des€poux ou tous denść ont des enfans de precódens mariages.
1496. Tout ce qui est dit ci— dessus sera observć mó'me lorsque Pun des ópoux ou tous denx auront des enfans de prócódens mariages.
Si toutefois la confusion du mobilier et des dettes, općrait, au profit de Pun des ćpoux, un avantage supćrieur acelui qui est autorisć par Particle 1098, au titre des do-
y iest upoważniony artykułem 1098.| nations entre- vifs et des testamens, les en-
creditorum intuitu liberatur,, Nihilominus, si ipsa una cum marito«es alienum contra- wisset, vel quod ab initio proprium illius erat, communionis debitum factum esset, erga crediiores obligatur, saloo tamen eidem regressu adversus maritum ejusve heredes.
„14995. Aetionibus el juribus hactenus enucleatis. uxor uti potest, tam in bonis communioe nis, quam in propriis ipsius vtri.
Eadem quoque. jura uxoris heredibus cornpetunit, dumumodo de rebus linteariis et vesti- bus non agatur, nec de habitatione ac alimentis intra temupus ad inventarium cónficien
du:n et ad deliberandum constitutum; ea etenim superstitis uworis personam unice resqi- elunt.
DisPOSITIO quoad communionem legitimam, cum alier vel uterque conjux ex priori. matrimonio liberos habet.
1496. Hacienus dieta aeque obseryanda suni, priorz mairimonio exstent-liberi.
Si pero mobilium et alieni-aćris confiesio alteri ex conjugibus utilitatem afferret majorem ea, quae ab articulo 1098 tituli de donationibus inter vivos et de testamentis tribuitur,
quoties alterius conjugis vel utriuusque ex
maawma«€ R IPW"NIM c. A. 4
p- W a>

370
w tytule o Darowiznach między żyżącemi i Testamentach, dzieci z pierwszego łoża drugiego małżonka, będą miały sprawę o odtrącenie.
CZĘŚĆ DRUGA.
O wspólności umownćy, i o umowach, któ re mogą ograniczyć, lub wyłączyć nawet wspólność prawną,
1497. Małżonkowie mogą ograniczyć wspólność prawną przez wszelki gatunek umów, nie przeciwnych artykułom 13587., 1388.,.1389. ł 1390.
Celnieysze ograniczenia są te, które ma- ią mieysce, gdy czynione są układy ie- dnym, lub drugim sposobem z następuią— cych, to ięst:
od. Ze wspólność obeymować będzie tylko nabycia;
are. Ze ruchomości teraźnieysze, lub przyszłe nie wniydą. w wspólność, albo wniydą w nię tylko w części;
3cie. Ze wspólność obeymować będzie całość, lub część nieruchomości teraźniey— szych lub przyszłych, drogą przemiany w uważaniu R R hażnaia za ruchomość;
4je. Ze małżonkowie zapłacą oddzielnie dlugi swoie poprzedzaiące małżeństwo;
Ste. Ze w przypadku zrzeczenia się, Ż0- na będzie mogła wziąć nazad wszystkie swoie wnioski wolne i oswobodzone;
fans du premier lit de Pautre ćpóux auront Paction en retranchement.
fk. PA.R FL:
De la communautć conventionnelle, et des conęentions, qui peuvenż modifier ou meme exclure la communautć, legale.
1497. Les ćpoux peuveut modifier la communautć legale par toute espece de con- ventions non contraires aux Articles 1387, 1388, 1389 et 1390.
Les principales modifications sont celles
ui ont lieu en stipulant de Pune ou de Pautre des manieres qui suiyent; savoir:
1. Que la cormmunautć n'embrassera que
lesacqućts; 2. Que le mobilier present ou futur n'en- trera point en communanić, Ou ny entrera
|que pour une partie;
3. Qu'on ycomprendra tout ou partie des immeubles prósens ou futurs, par la voie de Iameublissement;
4. Que les ćpoux paieront sćparćment lenrs dettes antćrieures au mariage; 5. Qwen cas de renonciatiron la femme
pourra reprendre ses apports francs et quit- tes;
tuńc filiis ex priori conjugio si licebut.
BASEL
De communione conventionali, et de pactis, moderari ant excludi potest.
1497. Conjugibus fas est legitimam communionem quibusę
1388,«389 et 1390 hujusce tituli non adverseniur. cum aliquo ex' sequentibus modis stipulatur,
articulis 1387, Praecipuae modificationes scilicet: 1. Quod communio adquirenda 2. Quoil mobilia praesentia ve tantum; 3. Quod omnia
habentur
4. Quod conjug'eś separatim solyant aes conbractum;
5. Quod in
bona immobilia, praesentia vel futura, aut eorum pars, In comprehendantur, żisdem pro mobilibus habitis;
casu renunciationis uxor, quidquid contulit,
isceptis ad. legitimam imminutionem adsequendam agere
IL quibus communio legitima
is paciis moderari, dummodo
dumtaxat bona respiciał; 1 futura in commumionem ron cadant, vel pro parte
cornmunione
alienum, ante nuptias ab unoguoque€orum
recipiał ab omni onere solutum;

Óte. Ze pozostały przy życiu będzie miał wzgląd szczególny; j
7mme. Ze malżońkowie będą mieli części nierówne;
8me. Ze będzie między niemi wspólność
pod tytułem ogólnym.
OpDpziaŁ IL O wspólności tyczącey się nabycia.
1498. Gdy się małżonkowie układaią, że będzie między niemi wspólność tylko co do nabyciów, czyli dorobku,. poczytnie się, że wyłączyli ze wspólności, i długi każde— go z nich terażnieysze i przyszłe, i ru- chomości do każdego z nich-ściągalące się ters*uieysze i przyszłe:
W tym przypadku gdy każdy z mał- żonków weżmie naypierwśy wniosek swóy przyzwoicie usprawiedliwiony, podział ogra- nicza się do nabyciów czynionych przez mał- żonków razem, albo oddzielnie w czasie małżeństwa, i pochodzących tak z. prze- mysłu wspólnego, iako też z oszczędzenia użytków 1 przychodów z dóbr obudwóch maiżonków.
1499. Jeżeli„ruchomość będąca w cząsie zawarcia małżeństwa, lub potóm przypadła, nie'iest oznaczona inwentarzemi, lub opisa- niem stanu w dobrćy formie, poczytuie się za nabycie.
ATI 6. Que le survivaht aura un preciput;
7. Que les ćpoux auront des parts inćga- les;
8. Quil y aura entre e€ux comimunautć a titre universel.
Szorreń. l Dejla tommunautć reduite aux acqućts.
1498: Lorsque les ćpoux stipulent qu'il my aura entre eux quwune commuuaute d'acqućts, ils sont eensćs exclure dela com munautó, et les dettes de chacnn deux actuelles et futures, et leur mobilier respe- ctif prósent et futur.
En ce cas, et aprćs que chacun des ćpoux a prólevć ses apports dument justifićs, le partage se borne aux acquets faits par les ćpoux ensemble on sćparóment durant le mariage, et provenant tant de„Pindustrie commune que des ćconomies faites sur les fruits et revenus des biens des deux ćpoux.
1499. Si le mobilier existant lors du ma- riage, ou ćchu depuis, na pas ćtć consta— tć par inyventaire ou ćtat en bone forme, il est reputć acqućt.
6. Quod conjux supersies aliquid habeat praelegati tiiulo j. Quod conjuges znaequales portiones conseqtiantur;
8. Quod intęr zpsos uniyersali titulo communio ineatur.
NE rEPESTT De communione, quae ad bona adquirenda limitatur.
1498. Quoties inter conjuges pactum si£, quod communio bona adquirenda dumtaxat complectatur, ab eadem, tum aes alienum praesens et fulurum, tum sua mobilia prae-
sentia et fulura ipsi excludere censentur.
„j70C casu, posiquam uterque conjux rite docuerit,
vel separatim adquisita sunt, 1499. Quoties ope iwentarii eusiztisse, pel deineeps obpeniss
ea praededuxerit, quae in communionem contulisse divisio fit de iis dumtaxat, quae constante matrimonio a conjugibus simuł i pel quae a communi industria aut parsimonia super fru- cłus et reditus bonorum ulriusque pro fltxerunt. p Ą aut descriptionis'ritej factae mobilia tempore matrumonu e non consteć, inter adquisita recensentur.
u
sza"„TU nz Ie" Fy
je pW m 7

572
Oppzaa B IL.
O zastrzeżeniu, które wyłącza-ze wspólności ruchomość w całości, łub w części.
1500. Małżonkowie mogą wyłączyć z ich wspólności całą ich ruchomość teraznieyszą i przyszłą.
Gdy czynią układ, że ią umieszczą na- wzaiem we wspólności, aż do ilości wyró wnywaiącćy summie, lub wartości ozna— czoney, przez to samo poczytuie się, że za- chowali to sobie, co zbywa.
1501. Zastrzeżenie takie czyni małżonka dłużnikiem względem wspólności summy, którą w nićy umieścić przyrzekł, i obo- wiązuie go, aby taki wniosek usprawie— dliwił.
1502. W niosek'usprawiedliwiony iest do- statecznie ze strony męża, przez oświad— czenie w kontrakcie małżeńskim wyrażone, że taka iest wartość ruchomości iego.
Usprawiedliwiony: iest wniosek dostate- cznie ze strony Żony przez zakwitowanie, które mąż daie żonie, albo tym, którzy ią wyposażyli.)
1503. Każdy małżonek przy rozwiązaniu wspósności, ma prawo na powrót ił na- przód odebrać wartość tego, cezćm racho- mość, którą w czasie zawarcia małżeń- stwa przyniosł,«albo która potóm spadła na niego, przewyższa wniosek iego do wspólności:
1504. Ruchomość, która spada na ka-
IT.
De la clause quż exclut de la communautć le mobilier en tout ou partie.
SECTION
1500. Les ćpoux peuvent exclure de leur communautć tout leur mobilier present et futur./
Lorsqwils stipulent qwils en mettront rćciproquement dans la communautć jus- qua eoncurrence dune somme ou dune valeur dećterminće, ils sont, par cela seul, censćś se rćserver le surplns.
1501. Cette clause-rend Pepoux debitenr envers lą communauić, de la somme qwil a promiś dy mettre, et Pobligę a justifier de cet apport.
1502. Lvapport est suffisamment justifić, quant au mari, par la dćclaralion portóe au contrat de mariage que soi mobilier est de telle valeur.
TI est suffisamment justifić, a Tegard de la ferame, par la quittance que le mari lui donne, ou A ceux qui Pont-dotće.
1503. Chaque ćpoux a le droit derepren= dre et de prólever, lors de la dissolution de fa communautć, la valeur de ce dont le mobilier quil a apportć lors du mariage, ou qui lui'est ćchu depuis, excćdait sa mi- sć en-communaute.
1504. Le mobilier qui ćchoit a chacun
m
Ś$.E:C.T De clansula per quam mobilia omnia vel
ro II
eorum pars a communione excluduntur.
1500. Conjuges mobilia omnia, praesentia et futura, a communione cxcludere possunt. Quoties iudem de certa mobilium.quantitate, vel de certo eorum valore in communi- onem invicem conferendo convenerint, reliquum per. id ipsum sibi reseroasse censentur. 1501. Hłaec conventionis. elausula conjugem erga communionem debitorem constituit summae, quam se collaturum promisit, eumque cogit probationem collationis znstituere. 1502. Collationem maritus Satis probasse censetur, cum in tabułis nuptialibus sua mo-
bilia tanti valere declaraverit.
Uxor vero satis id probasse censebiiur apocha„quam mariius ipst yel tis, qut.dotem
consłjtueruni„' tradzderit.
1503. Cudlibet ex conjugibus, solita communione, licet praededucere yalorem mobilium, que nuptiarum iempore contulerit, vel quae postmodumt eidem obęenerint, pro ea parte,
qua summam in communione collatam excederent. O:: 1504. Mobilia, quae constante matrimonio cuilibet ex conjugibus obpenerint, ex inpenta-
rio patere oportet.

żdego z małżonków w czasie małżeństwa, udowodniona bydź- powinna inwentarzem. Gdyby nie było inwentarza ruchomości rzypadaiących na męża, lub tytułu wła ściwego„do okazania stanu ich i wartości, po odtrąceniu długów, mąż nie może mieć prawa do ich zwrotu. Jeżeli nie masz inwentarza ruchomości na żonę przypadłych, ta, albo dziedzice po nićy, przypuszczeni bydź mogą do do- wodzenia, bądź przez tytuł, bądź przez świadków, bądź nawet-przez wieść po- wszechną, wartości tych ruchomości.
Owpziraz: NI.
O zastrzeżeniu przemiany nieruchomości w ruchomość.
1505. Skoro małżonkowie, albo ieden z nich, wprowadzają we współność całość lub część swoich nieruchomości teraśniey— szych, lub przysźłych, zastrzeżenie takie nazywa się zmianą nieruchomości w ru- chomośó.
1506. Zmiana taka oznaczona bydż mo- że, albo nieoznaczona. ę
Oznaczona iest, kiedy małżonek oświad- czył, że zmienia tym sposobem i umieszcza we wspólności taką nieruchomość w calo- ści SJ lub aż dą ilości wyrównywaijącćy pe- wnóy sumnmie.
Jest nieoznaczona, kiedy małżonek oświadcza po prostu, że przynośi do wspól--
des ćpoux pendant le mariage, doit ćtre constatć par un iuventaire.
A defaut dinventaire du mobilier. ćchu an mari, ou d'un titre propre A justifier de sa
| consigtance et valeur, dćduction faile des
deties, le mari ne peut exercer la reprise.
Si le dófaut d'inventaire porte sur unmo- bilier ćchu a la femme, celle-ci ou ses ses heritiers sont admis a faire preuve, soit par”titre, soit par tćmoins, soit mćme par commune renominće, de la valeurt de ce mobilier.
SECTION IIL De la clause d'ameublissement.
1505. Lorsque les ćpoux ou Pun d'eux font entrer en communautć tout ou partie de leurs immeubles presens ou futurs, cel- te clause sappelle amneublissement.
1506. L'ameublissement peut tre dćeter- minć ou indćtermiue.
II est dćterminć, quand Pópoux a decla- rć.ameublir et meitre en communautć un tel immeuble en tout ou jusqua conciur— rence d'une certalne somrme.
II est indćterminć, quand Ićpoux a sint plement dćclarć apporter eń communautć
Sz inyentarium mobilium, quae marito obvenerunt„ vel actus eorum existentiam et va- lorem rite comprobans desit, maritus, aere alieno deducto, eadem recuperamdi jus exer—
cere nequit.
Szn autem inęentarium mobilium, quae uxori obęenerunt, deficiat, ipsa ejusque heredes ad probandum eorundem mobilium ęalorem, siyęe documentis, siye.testibus, siye etiam
publica fama, admittuntur.
SEcrio. HI.
De clausula per quam inimobilia in mobilia convertuntur.
a 1505. Quoties conjuges vel eorum alter omnia bona immobilia, praesentia aut futura,
vel horum partem in communionem conferunt, clausula haec mobilitatio pocatur„ seu im-
mobiliwm in mobilia conversio.
1506. Conversio haec determinata aut indeterminata esse potest.
,Determinata dicitur, cum conjux declaraęit, se in mobilia convertere et in comynu- nionem conferre certum praedium, vel integrum, veł pro parte, usque ad certam summam:
Indeterminata, cum conjux sua bona tmmobilia usque ad certam summam in com-
mnunionem conferre sumpliciter profitetur.
SEAm="-Ć„Be zka._-_ p
a Fe

374
ności nieruchomości swoie, aż do ilości wyrównywaiącćy pewnćy summie.
1507. Skutek takićy przemiany oznaczo- nćy, iesti ten, Że nieruchomość, lub nie- ruchomości zinianą taką dotknięte, czyni dobrami wspólności, tak iak same rucho- mości.
Skoro nieruchomość, lub nieruchomo- ści żony są tym sposobem przemienione w calości, mąż może niemi rozporządzać, iak innemi rzeczami wspólności, i alieno- wać ie w calości.
Jeżeli nieruchomość przemieniona iest tym sposobćm tylko do pewnhóy summy, nie może iśy mąż alienować, tylko za ze- zwoleniem Żony; ale może na nićy hipo— tekować bez zezwolenia Żony, co do ilości tylko wyrównywaiączy części przemienio- ney.
1508. Zruchomienie. nieoznaczone nie czyni wspólności właścicielką nieruchomo- ści tym sposobem dolkniętych; skutek iego na tem zasadza się, że obowiązuie małżon- ka, który zezwolił na nie, aby przy roz- wiązaniu wspólności, obiął w ogóle nie- które nieruchomości wyrównywaiące sum- mie przez niego przyrzeczonćy.
Mąż nie może, iak w artykule poprze— dzaiącym, bez zezwolenia żony, alienować w całości, lub w części nieruchomości, na których ustanowiona iest taka przemiana nieoznaczona, ale może na nićy hipoteko- wać, aż do wyrównania ilości tćy prze— miany:
"pacz
ses immeubles jusquw4. concurrence d'une certainę sommie.
1507. L$efłet de Pameublissemeut dćter- minć est de rendre Pimmeuble ou les im- meubles qui en sont frappćs, biens de la comimunautć, comme les meubles mómes.
Lorsque VFirmmeuble ou les immeubles de la femme sont ameublis eh totalitć, le mari
en peut disposer comme des autres cffets de la communautć, et les alićner.
Si Pimmeuble nest ameubli que pour une cerląine somme, le mari ne peut Ma- liener quavec le consentement de la fem- me, mais il peut Fhypothóquer sans son
consentement, jusqwa concurrence seule- ment de la portion ameublie.
1508. I/ameublissement indćterminć ne rend point la communantć proprićtaire des immeubles qui eń sont frappćs; son effet se róduit a obliger Pćpoux qui Pa consen- ti, 4 comprendre dans la. masse, lors de la dissolution de la communautć, quelques= uns de ses immeubles jasqwAa concurrence de la somme par lui promise.
Le mari ne peut, comme en TPavticle prócćdent, alićner et tout ou en partie, sans le consentement de sa femme.,- les immeu- bles sur lęsquels est ćtabli Pamenublissement indeterminć; mais il peut les hypothequer jusqwa concurrenece de cst ameublisemeut.
1507. Determinatae immobilium in mobilia conyersionis efjectus est, ut immobilia communionis bona efficiantur, ac si mobilia essent.
Quoties imimobile vel praedia uxoris in totum mobilia facta sunt, maritus de iisdem, prout de ceteris rebus in commmunionem collatis, disponere, eademque pro integro aliena-
re połest.
Sz praelium ad cęrtam usque summam dumtaxvat mobile factum sit, maritus, nisi woris accedente consensu, illud distrahere nequit; pignori vero usque ad eam sumimam, pro qua mobile factum est, absque uxoris consensu supponere potest.
1508. Conversio indeterminata immobilium in mobilia dominium plenum ac absolutum comununioni in illis non tribuit; illius effectus est, quod conjux, qut in id consensit, co-
gilur dumtaxat, communione soluta pro ęalore summae; quam promisit.
, in cumulum conferre'aliquod ex suis imrmobilibus
Maritus, prout.in praecedenti articule dictum est, sine uxoris consensu immobilia in mobilia indefinite conęersa nec in totum nec pro parte alienare potest; ipsi vero eadem li- cel pignori supponere usque ad eam summam, pro qua tonversio in mobilia factą est.

1509- Małżonek, który tym sposobem przemienił dziedzictwo, ma możność przy podziale zatrzymania toż dziedzictwo, ra- chuiąc go na część swoię podług wartości, iaką w tenczas wynosi, i dziedzice po nim takież samo prawo maią.
OpDziaŁ IV.
O zastrzeżeniu oddziału długów.
1510.-Zastrzeżenie, przez które małżon- kowię czynią układ, iż zapłacą oddzielnie osobiste długi swoie, obowiązuie ich, ab przy rozwiązaniu wspólności, zasołoóri sobie nawzaiem długi, na które iest uspra- wiedliwienie, Że zapłacone były przez wspólność, z uwolnieniem tege małżonka, który był ich dłużnikiem.
Obowiązanie takie zawsze iest to samo, bądź gdy był, albo nie był inwentarz. Lecz icżeli ruchomość wniesiona przez małżonków oznaczoną nie była inwenta- rzem, lub urzędowem opisanięm stanu, poprzedzaiącćm małżeństwo, wierzyciele iednego i drugiego z małżonków, moge poszukiwać bez względu nawet na wszelkie rozróżnienia, do którychby się odwoływa- no, wypłaty swoićy na ruchomości nie- inwentarzowanćy, jako też na wszelkich in- nych dobrach wspólności.
Takie samo prawo maią wierzyciele na ruchomości; któraby spadła na małżonków
375
1509. Lćpoux qui a ameubli un hórilage a,.lors du partage, la facultć de le retenir en lć próćcomptant sur sa part poureprix zę vaut alors, etseshćritiers ont le móme
rot. Ę
SECTION IV. De la clause de sćparation des dettes.
1510. La clause par laquelle les ćpoux stipulent qwils paieront sćparćment leurs dettes pesonnelles, les oblige X se faire, lovs de la disolntion de la communautć, respe- ctiwement raison des delies qui sont justi- fićes avoir ćtć acquitićes par la communau- tć a la dćchargę de celui des ćepoux qui en ćtait dćbiteur.
Cette obligation est la móme, soit qu'il- y ait eu inventaire ou non: mais-si le mo bilier apportć par les ćponux n'a pas ćtć con- stalć par un iuventaire ou ćlat authentiquce, antćricur au mariage, les crćanciers de Pun et de Pautre des ćepoux peuvent, sans avoijr ćgard 4 aucune dis distinctions qui seraient rćclamćes, poursuivre leur paiement sur le mobilier non inventorić, comme sur tous les autres biens de la communaute,
Les creanciers ont le meme droit sur le mobilier qui serait ćchu anx ćpoux pendant
1509. Conjugi, qui praedium legis fictione in rem mobilem convertit, illud, cum di—
visio fit, retinendi jus erit, ejusdern. tamen pretio, prou:
func temporis nestimatur, ex pro-
pria portione detraco; quo jure ejus gquoque heredes utuntur.
SECT TL6 IV. De clausula separationis aeris alienf.
1510. Ob clausulam, qua conjuges stipulantur, utrumque eorum dięisim aes alienum, quo gravatur, soluturum, fit ut, communione finita, quisque de alieno aere; quod ad eum spectabat, quodque. comumunionis pecunia dimissum fuisse probatur, rationem red- dere teneatur.
Idem obtinet, sięe inpentarium exstet, sive non: quoties vero, neque irweniarium, ne— que authenticus status matrimonio anterior fidem faciant, quaenam mobilia conjuges in communionem contulerint, creditoribus alierutrius conjugis, quaęis distinclione, quae opponi forte possit, haud obstante, licet solutionem petere, tam in mobilibus non descri- ptis, quam in ceteris- cammunionis bonis.
Creditores eodem jure utuntur in'rebus mobilibus, quae constante communione con- jugibus obęenerint, si de iis pariter ex inventario vel authentico actu non constet.
PACTG PWT
WE kw 4 m.<

370
w czasie wspólności, ieżeli równie oznaczo— ńą nie była przez inwentarz, albo przez urzędowe opisanie stanu.;
1511. Gdy małżonkowie. przynoszą do wspólności summę pewną, albo rzecz pe- wną, wniosek taki pociąga za sobą umowę niewyrażną, Że ta rzecz, lub summa, ob- ciążone nie są długami poprzedzaijącemi małżeństwo, i. zaspokoić powinien drugie go małżonek dłużny za wszystkie długi takie któreby zmnieysząły wniosek przy- rzeczony.
1512. Zastrzeżenie rozdziału długow nie przeszkadza, aby wspólność obowiązaną nie była do procentów, i przychodów czyn- szowych lub z) podobnych wypłat, które bieg miały od ezasu małżeństwa.
1513. Skore poszukiwane są na wspólno- ści długi iednego z małżonków, uznanego w. kontrakcie za wolnego i oswobodzonego od wszelkich długów poprzedzaiących mał- żeństwo, współ-malżonek ma prawo do wynagrodzenia, które się bierze, bądź a części współności przypadaiącey mał-
" żonkowidłużaemu, bądź z dóbr osobistych
rzeczonego małżonka; a na przypadek nie- dostaleczności, wynagrodzenie'takie poszu- kiwane bydż może drogą rękoymi na oy- cu, matee, wstępnym, albo opieknnie, którzy go oświadczyli wolnym i oswobo-— dzonym. Rękoymi takićóy może nawet używać mąż W czasie wspólności, ieżełi dług po- chodzi z osoby Żony iego; zachowując
la sommunautć, s'il n'a pas ćtć pareillement constatć par un inventaire ou ćtat authen= tque.
la communautć une somme certaine ou un corps certain, untel apport emporte la con- vention tacite qwil n'est point. grevć de det- tes antóriesnres au mariage; et il doit ćtre fait raison par Pópoux dćbiteur Pautre, de tcutes celles qui diminueraient lapport promis:
1512. La clause de sćparation des deites n'empćche point que la communautć ne soit chargóe des intćr6ts et arrćrages qui-ont couru depuis le mariage.
1513. Łorsque la communautć est pour- suivie pour les deties de Pun des ćpoux, dóclarć, par contral, franc et quitte de toutes dettes antćrieures au mariage, le conjoint ale droit 4 une indemnitć qui se prend, soit sur la part de communautć revenant al'epoux dć- biteur, soit sur les biens personnels dudit ćpoux; et, en caś d'insuilisance, cetie in- demnitć peut ćtre poursuivie par voie de garaniie contre le pere, la mere, Vascerndant ou le luteur qui lańraient dćclarć frane et quitte.
Cette garantie pent meme ótre exercće par le mari durant la commumautć, si la detie provient du chef de la femme; sauf,
1511. Quoties eonjuges certam suramam, vel rem certam in eommunionem conferunt, tacite convenisse praesumuniur, guod alieno aere ante nuptias contracto tpsa neutiquam grawetur, et conjue debitor alteri rationem reddere debet de omni. aere alieno, ex quo summa, quam conferre promisit, minuerelur.;
1512. Clausula de aere-alieno separatim solvendo non officit, quin communio de usu-
ris et annuis praestationibus teneaiur post matrimonium tinsolutus. 1513. Qnoties commumio in Judieuum pocałur causa aeris alieni
unius ex conjugibus,
ui in vim contractus a quovis aere- alieno., nuptias antecedente, liber atque solulus
uerit declaratus; alteri conjugi jus est ad indemnitatem ex portione bonorum comrmunionis, qude a
d conjugem:debitorem
quae zpsi praestabitur, tam special, quam ex
2
propriis ejusilem bonis. Sin autem eadem-solvendo non sufficiant, indemnitas a patre,
niatre, ascendentibus, vel a tutore, qui communionis bona
pot est.
libera declaraęerint, pett
Constante quoque communione eadem actio pro cautione obtinenda a marito proponi
1511. Lorsque les ćpoux apportent dans

w tym przypadku powrócenie należące się ręczycielom od żony, lub dziedzicow po nićy, po rozwiązaniu wspólności.
A
O możności udzieloney Żonie wzięcia nazad wniosku swego wolnego i oswobodzonego.
ODDZIAŁ
1514. Zona może zawrzeć ukłąd, że w przypadku zrzeczenia się wspólności, weżmie nazad wszystko, lub część tego, cokolwiek do nićy wniesie, bądź w czasie zawarcia małżeństwa, bądź późnićy; ale układ taki nie może się rozciągać do rze- czy, które formalnie wyrażone nie są, ani dla korzyści osób innych nad oznaczone.
I tak, możność wzięcia nazad ruchomo- ści, które żona przyniosła przy zawarciu małżeństwa, nie rozciąga się do ruchomo- ści spadłych na nią w czasie trwaiącego małżeństwa.
Możność udzielona Żonie nie rozciąga się do dzieci; możność udzielona żonie i dzie— ciom, nie rozciąga się do dziedziców ze wstępnych, lub z pobocznych.
We wszystkich przypadkach nie mogą bydź wnioski odbierane, aż po odtrąceniu osobistych żony, które wspólność zaspokoijła.
h 577 en cecas, le remboursemeut di par la femme
ou ses hćritiers aux garans, aprts la disso= lution de la communantć.
V,
De la faculić accordće a la femme de re- prendre son apport franc et quitte.
SECTION
1514. La femme pent siipuler: qu'en cas de renonciątion a la communautć, elle re- prendra tout ou partie de ce qwelle y aura apportć, soit lors du mariage, soit depuis; mai; celte stipulation ne peut s'ćtendre au dela des choses formellement exprimćes, ni au profit de personnes autres que celles dć- signees,
Ainsi la faculić de reprendre le mobilier que la femme a apportć lors du mariage, ne sćtend point a celui qui serait echu pen- dant le mariage.
Ainsi la facultć accordće 4 ła femme ne sćtend point aux enfans; celle accordće ala femme et aux enfans ne sćiend point aux hćriliers ascendans ou collatóraux.
Daus tous les cas, les apports ne peuvent ćtre repris que dćdnction faite des deltes personnelles a la femme, et que la comu- nautć aurait acquitlćes,
potest, si alienum aes proprio nomine uxor"contrascer t; saloo fidejussoribus quocumque casu jure tndemnitatis ab uxore ejusque heredibus praestandae, soluta communione.
SBeRra Vy:
De jure uxoris ea, quae contulit in communionem, absque ullo onere recuperandi.
1514. Uxor stipulare potest,
uł sz a cormmunione recedat, fas ipsi sit sumere pro inte-
Se» vel pro parte, id, quod nuptiarum tempore vel postea in communionem contulii: ujusmodi autem stipulatio, neque ad res distincie non expressas porrigenda, neque in utilitatem eorum vertenda, qui designati non fuerunt.
Hinc facultas sumenci res mobiles, quas uxor attulerit, ad eas, quae ipst constante ma-
tramonio obęenerint, non porrigitur.
ue etiam uxoris
des ascendentes aut collaterales perźinet,
Nunquam vero res collatas uxor reci cormmurio persolęisset.
pit,
jus ad filios non trańsit, nec jus uxoris et filiis competens ad here-
nisi deducto aere alieno, quod ejus nomine
48
RE dwa
"4
p” BEA. m*-

O —4 OD
OppzraŁ'VI. O umowionym sz zegolnym względzie.
1515. Zastrzeżęnię, przez które imałżo- nek pozostąły przy Życiu, upoważniony iest brać naprzód przed wszelkim działem pewną summę, albo pewną ilość rzeczy ru- chomych w naturze, wtenczas tylko nada— ie prawo tego pobierania żonie przy. życiu pozostałćy, gdy ta wspólność przyięła, chybaby ićy nawet zyzekaiącey się, kon- trakt małżeński to prawo zachował.
Wyiąwszy przypadek takiego zachowa- nia, wzgląd szczególny ma mneysce tylko na ogóle podzielnym, ale nie na dobrach osobistych małżonka, który umarł.
1516. Wzgląd szczególny nie uważa: się jako korzyść podległa formalnościom daro- wizn, lecz iako umowa małżeńska.
1517. Śmierć naturalna lub cywilna, daie otwarcie względowi szczególnemu.
1518. Gdy rozwiązanie wspólności nastę- puie przez rozwód, albo przez rozdział co do osób, nie ma mieysca rzeczywiste wy- danie względu szczególnego; lecz małżo- nek, który otrzymał bądź rozwód, bądz rozdział co do osób, zachowuie prawo swo- ie do względu na przypadek przeżycia. Je- żeli żona, to summa, lub rzecz pod szcze- gólnym względem wyznaczona, zostaie się tymczasowo przy mężu, z obowiązkiem da- nia zaręczenia.
SECTIiON, VI. ' Du preciput convenitonnel.
1515. lua clause par laquelle Pepoux sur- vivant est autorisć a prólever, avant tout partage, une certaine sommc Ou une certai- ne quantitć deffets mobiliers en nature, ne donne droit a ce prelevement, au profit de la femme survivante, que lorsqu'elle accepte la communautć, a moins que le contrat de mariagę ne lui ait reseryć ce droit, móme en renonCant.
Hors le cas de cette rćserve, le próciput ne sexerce que sur la masse partagcable, et non sur les biens personnels de Iepoux
predócćdć.
1516. Le próciput n'est point regardć com- me un avantage sujet aux formalites des donations, mais comme une convention de mariage.
1417. La mort naiurelle ou civile donne ouverture au preciput.
1518. Lorsque la dissolution de la com- munautć s'opere par le divorce ou par la sćparation de corpś, il n*y a pas lieu 4 la dólivrance actuelle du preciput; mais Pepoux qhi a obienu, soit le divorce, soit la sćpa— ration de corps, conserve ses droits au pre- ciput en cas de survie. Si c'est la femme, le somme ou la chose: qui conslitue le pre- ciput, reste toujours proyisoirement au ma- ri, 4 lacharge de donner caution.
SECT De praecipuo
ro WI
conventionali.
1515. Clausula, ob quam conjugi superstiti ante divisionem jus tribuitur certam sum mam, aut mobilium; quantitatem zn specie praededucendi, idem jus non tribuit superstiti
uxori, nisi quoties communioni assenserż
ju$ etram in renunci Reservationis casu excepto,. Jus praeczpiuż
t; praeterquam si in contraciu nuptiali hoc sibi ationis casu ea reserpaverit.
exercetur tantummodo in cumulo diytsibili,
non autem in. propriis conjugis praedefuneti bonis., 1516. Praecipui lucrum donationum obnoxium non censetur, sed pactis nupti-
alibus adnumerctur.
1517. Mors naturalis aut cięilis hunc juri locum facit.,: 1518. Communione ob diyortium, aut propter'thort separationem soluta, praecipui tra- ditioni eodem actu aditus non aperitur, sed conjugi, qui diyortium vel separationem o0b=
tinuit, praecipui jus integrum manet, tune,
.
cum superstes fuerit, ewercendum.

wa”
1519. Wierzyciele wspólności maią za- wsze prawo wyrobić przedaż rzeczy obię- tych we względzie szczególnym; ale się za- chowuie poszukiwanie małżonkowi podług tego, colest powiedziane w artykule 1515.
OppziaŁ VII.
O zastrzeźeniach, przez iakie naznacza się każdemu z małżonków część nierówna we wspólności,
1520. Małżonkowie mogą ubliżyć równe- mu działowi, ustanowionemu prawem, bądż daiąc małżonkowi pozostałemu przy życiu, albo dziedzicom po nim, część ty|- ko we wspólności mnieyszą od połowy, bądź daiąc im tylko summę oznaczoną za całe prawo we wspólności, bądż czyniąc układ, że cała wspólność w pewnych przy- padkach należeć będzie do małżonka, który przeżył, albo do iednego z nich tylko.
1421. Gdy ułożone było, że małżonek, albo dziedzice po nim, mieć będą tylko pe- wną część we wspólności, iak naprzykład trzecią, lub czwartą, małżonek tym spo- sobem. ograniczony, albo dziedzice po nim, ponoszą długi wspólności tylko w stosunku części, iaką biorą z tego, co iest czyn nem.;
Nieważna iest umowa, ieżeli obowiązuie małżonka tym sposobem ograniczonego, albo dziedziców po mim, do ponoszenia
579
1519. les crćanciers de la communante ont toujours le droit de faire vwendre leseffets compris dans le próciput, sauf le recours de Pepoux, conformement a Particle 1515.
SECTIoN
Des clauses par lesquelles on asszgne a cha- cun des ćpoux des parts inćgales dans la communaute.
1520. ies ćpoux peuvent dćroger ań par- tage ćgal etabli par la loi, soit en ne don- nant 4 Pepoux survivant ou a ses hćritiers, dans la communautć, qu'une part moindre que la moitić; soit en ne lui donnant qu'une somnme fixe pour tout droit de communatte; soit en stipulant que la commun uautć entiere, en certains cas, appartiendra a Pęponx sur- vivant, ou alun d'eux seulement.
1521. Lorsquwil a€tć stipulć que Peponx ou ses hćritiers n'auront quune certaine part dans la communautć, comme le tiers ou le quart, Pepoux ainsi reduit ou ses he- ritiers ne supportent les dettes de la commn- nautć que proportionnellement a la part qu'ils prenent dans Pactif,
La conveniion est nulle si elle oblige Pepoux ainsi rćdnit ou ses hćritiers A sup- porter une plus forte part, 6n si elle les
Si vero uxor ipsa divortium vel. separationem obtinuerit, res, vel pecunia, quae praeci- puum constituit, Pe maritum interim manebit, cautione tamen ab ipso praestita.
1519. Creditori
us cormmunionis semuper jus est, uł bona veneant, quae praecipuum Gon-
stituunt, salyo conjugi regressu justa articulum 1515,
NE. CTA 0
VIL
De clansulis per quas cuivis ex conjugibus pars inaequalis in communione tribuitur.
15%0. Conjugibus ab aequalitate a lege in diyidendo praeseripta recedere licet„ szye
superstiti ejusque heredibus„pars medietate minor in communione tribuatur, pecuniarum sumrna pro quocumque ejus jure ipsi assignelur,
sive certa sive stipulatum sit, quod
omnia communionis bona quibusdam casibus ad conjugem superstitem; aut ad alterutrum
ex ipsis tanturamodo pertineant.
1521. Quoties stipulatum sit, ut conjux ejusye heredes certa parte dumtaxat in commu- nione fruantur, veluti tertia aut quarta, tune conjusw ita circumscriptus, cel ejus heredes, aes alienum communionis persolęunt pro rata tantum bonorum, quqe aecypiuuni.
Irrita conyęentio est, qua, conjux ita arciatus, ejuspe heredes, ma > 4 J 53.8] 4
sam„U„km Em... dysk
„i Box-
ori, quam par est;
o

380
większćy części; albo ieżeli ich uwalnia od ponoszenia części dłngów równćy temu, co biorą z tego co iest czynnćm.
1522. Skoro iesti układ, że ieden z mał- żonków, albo dziedzice po nim, mogą upominać się tylko o pewną summę za ca— je prawo we wspólności, takie zastrzeżenie iest gatunkiem kontraktu losowego, który obowiązuie drugiego małżonka, albo dzie dziców po.nim, do zapłacenia summy umó- wioney, bądź gdy wspólność będzie dobra, albo zła, dostateczna lub nie, do zaspo- koienia summy.
1523. Jeżeli zastrzeżenie ustanawia taki losowy kontrakt tylko względem dziedzi- ców po małżonku, ten gdyby przeżył, ma p'awo do prawnego działu na połowę.
1524. Mąż, lub dziedzice po nim, którzy. na mocy zastrzeżenia wymienionego w ar- tykule 1520. zatrzymuią całość wspólności, obowiązani są de zaspokojenia wszystkich iey długów.
Wierzyciele w tym przpadku nie maią żadney sprawy przeciw żonie, ani przeciw dziedzicom po niey.
Jeżeli żona przeżyła, kióra namocy sum- my umówioney ma prawo zatrzymać całą wspólność. przeciw„EAC po mężu, wolno ićy iest, albo zapłacić tę sumnmę, po- zoslaiąc obowiązaną do wszystkich długów, albo zrzec się wspólności, i dobra ićy. zo- stawić dzieciom po mężu, oraz ich ciężary.
dispense de supporter une part, dans les dettes ćgale a celle qu'ils prennent dans Pactif.
1522. Lorsqwil est stipulć que Pun des ćpoux ou ses hóritiers ne pourront preten- dre qwune certaine somme pour tout droit de communautć„' laclause est un-forfait qui oblige PFautre ćpoux ou ses hćritiers a payer la somme convenue, soit que la communane tć soit bonne on mauvaise, suffisante ou non, pour acquitter ła somme.
1523. Si la clause n'etablit le forfait qua Pógard des hćritiers de Vćepounx, celui-ci, dans le cas ou il snrvit, a droit au partage legal par moitić.
1524. Le mari ou ses heritiers qui retien- nent, en vertu de la clanse ćnoncće en Par- ticle 1520, la totalitć de la communautće, sont obligćs den acquitter toutes les dettes.
Lies crćanciers n'ont, en ce cas, ancune action contre la femme ni contre ses-heri- tiers.
Si C'est la femme survivante qui a, mo- yennant une sommme convenue, ledroit de retenir toute la communautć contre les he- ritiers du mari,.elle a le choix ou de-leur payer ccite somme, en demeurant obligee a toutes les deties, ou de renoncer A la come munautć, et den abandonner aux hóritiers du mari les biens et les charges.
pro parte-aćcepta, aeris alieni onere praegracantur, vel quae eos eximit ab aere alieno solvendo ad ratam bonorum communionis, quae iisdem obveniunt. ł
1522. Sz stipulatum sit, ut conjugum alter ejusve heredes pro omnibus suis in commu- nione juribus certam tantummodo summam sibi arrogare possint, clausula haec aleatorii contractus specieni constituit, ex quo oblzgatio in alterum conjugem ejusque heredes ex0— ritur pactam summam-solvendi, sive lucrosa, śipe onerosa eezzmuthnio sit, sive sumumae
solęendae par, siee impar.
1523 Sz clausula certam summam non statuit, nisi quoad heredes conjugis, quoties hic superstes fuerit, dimidium bonorum legali dięisione obtinebit.
1524. Maritus aut ejus heredes, qui in vim clausulae, de qui articulo 1520. bona omnia communionis consequintur, omne aes alienum persolyere tenentur.
Creditoribus tunc adyersus uxorem vel ipsius heredes nulla actio competit.
Si pero sit uxor superstes, quae ob certam summam in conventione deductam; omnia cormmunionus bona sibi retinendi jus contra heredes viri adquisiverit, tunc in ejusdem uxo- ris arbitrio erit, vel summam tisdem persolyere, obligatione pro omni aere alieno in se susscepta, vel. communionem renunciare, et heredibus ipsis bona atque onera dimittere.

1525. Wolno iest małżonkom zrobić układ; że całość wspólności należeć bę- dzie do pozostającego przy Życiu, albo do iednego znich tylko, ale się-zachowuią dzie- dzicom po drugim zwroty wniosków ika- pitałów, wpadłych we wspolność ze stro* ny ich naczelnika.
Układ taki nie poczytnie się za korzyść podległą urządzeniom tyczącym się-daro- wizn, bądź co doistoty, bądź co do formy, ale tylko, iako umowa małżeńska, i mię- dzy stowarzyszonemi.
OppvziaŁ VIII o JV'spólności pod tytułem ogólnym.
1526. Małżonkowie mogą ustanowić przez swóy kontrakt małżeński wspólność ogólną dóbr swoich, tak ruchomych, iak niern- chomych, terażnieyszych 1 przyszłych, al- bo wszystkich dóbr teraznieyszych tylko, albo tylko wszystkich dóbr przyszłych.
URZĄDZENIA wspólne ośmiu powyższym Oddziałom.
1527. Cokolwiek. iest powiedziane w o- śmia powyższych Oddziałach, nie ograni- cza w ścisłych swoich urządzeniach ukła- dów, iakie przyjmować może wspólność umowna.
381
1525. I] est permis aux ćpoux de stipuler- que la.totalitć de la communautć apparti- endra au survivant ou 4 Pun deux seule— ment, sanf aux hćritiers de Pautre 4 faire la reprise des apporis et capitaux tombes dans la communautć, du chef de leur au- teur.
Cette stipulation n'est point reputće un avantage.sujet aux regles relatiyes aux do- nations, soit quant au fonds, soit quant 4 la forme, mais simplement une conyention de mariąge et entre associćs.
SECTION VIII.
De lacommunautć atitre universel.
1526. Lies ćepoux peuvent ćtablir par leur contrat de mariage une communautć uni- versclle de leurs biens tant meubles quim- meubles, prósens et A venir, ou de tous leurs biens prósens seulement, ou de tous leurs biens a venir seulement.
DrsPOSITIONS communes aux huit sections ci— dessus.
1527. Ce qui est dit aux huit sections Ci- dessus, ne limite pas a leurs dispositions prócises les stipulations dont est susceptible la commnunautć conventionnelle.
1525. Conjugibtus ROC licet, ut omnia communionis bona, vel ad superstitem, vel ad alterum ex ipsis dumtaxat spectent, salpo heredibus alterius conjugis jure recuperandi
sortes, et quidquid ab eorum auctore in communionem collatum fuerit. Conventio haec, nec quoad substantiam, nec quoad formam, liberalitas obnoxia
dona=
tionum regulis censetur, sed merum pactum nupiiale et inter socios.
SRET LO
VIII.
De communione-titnlo universali inita:
s
1526. Conjug'es communionem unię
praesentium et futurorum, vel praesentium tantum,
contractu ruptiali constituere possuni.
ersalem bonorum tam mobilium, quam tmmobilium,
pel etiam futurorum dumtaxat, im
DisPOSITIONES praecedeniibus octo sectionibus communes,
1527. Quidquid superioribus octo sectionibus dispositum est, ad amussim non limitat stipulationes, quae in conventionali communione iniri queunt.
zuawa>„€ nc fRod W SMP

382
Małżonkowie mogą czynić wszelkie inne
umowy, iak iest rzeczono w artykule 1587 ale z ograniczeniami wyrażonemi przez ar— tykuły 1388 1389 11590. 4, Jednakże w przypadku, gdyby były dzie- ci z poprzedzaiącego małżeństwa, wszelka umowa, któraby zmierzała w skutkach swoich, do nadania iednemu z małżonków więcóy nad część urządzoną przez, artykuł 1098. w Tytule o Darowiznach między ży- iącemi i. Testamentach, nie będzie miała skutku co do wszelkićy nad część taką prze- wyżki; lecz proste dobradzie twa wypły— waiące z prac wspólnych, i z oszczędzenia razem czynionego względnych przychodów, chociaż nierównych obudwu małżonków, nie uważaią się za pożytek uczyniony ze szkodą dzieci pięrwszego łoża.
1528. Wspólność umowna podlega pra- widłom wspólności prawnćy we wszystkich
rzypadkach, w których nie zaszło im ubli- żenie, wyraźnie, lub niewyraźnie przez kontrakt,
ODDZIAŁ IX. o Umowach wyłączaiących wspolność.,
1529: Skoro małżonkowie oświadczaią bez pa się rządowi posagowemu, że się
iorą bez wspólności, albo że będą roz= dzieleni co do dóbr, skutki układu takiego urządzone są podług tego, co następuie.
Tes ćpoux petivent faire toutes autres con- ventions, ainsi quil est dita Particle 1387. et sauf les modications portóes par les arti- cłes 1388, 1389 et 1390.
Nećanmoins,. dans le cas ou il y aurait des enfans dan precćdent mariage, toute con- vention qui tendrait dans ses effets a donner a Pun des ćpoux au-dela de la portion re- glće par Particlę 1098, au titre des donati- ons eńtre-vifs et des testamens, sera sans effet pour tout Fexcedent de cette portion; mais les simples bćnefices rćsultant des tra=, vaux communs et des ćconomies faites sur les revenus respeciifs, quoique, inegaux, des deux ćpoux, ne sont pas considćrćs. com- me un avantage fait au prójudice deś en- fans du premier lit.
1528. lua commuuautć conventionelle re- ste soumise aux regles de la communantć le- gale, pour tous les cas auxquels il n'y a pas ćtć dćrogć implicitement ou explici- tement par le contrat.
SECTION IX.
Des conęentions exclusives de la commu- maute,
1529. Lorsque, sans se soumettre au rć- gime dotal, les ćpoux dćclarent qwils se marient sans communautć, ou quils seront sćparćs de biens, les effets de cette stipula- lion sont róglóćs comme il suit:
Quaelibet alia pacta conjuges interponere possunt, prouł articulo 1387, dictum fuit, et
sub modis, de quibus art. 1388, 1389 ct 1390.
Nihilominus,, si adsint filii ex priori matrimonio ać quaebibet conventio, cujus ef-
fectu alteri ćx conjugibus tribuuntur ultra portionem praę I inefficax erit pro eo. quod dictam portionem
nationibus inter Vivos et de testamentis,
initam articuło 1098,tiltulo de do-
excedet: sed merae utililates ex communibus laboribus partae, et ew parszmonia pro
fectae in reditibus,
licet inaequalibus, utriusque conjugis, ron consideraniur. tanquam
emolumentum in praejudicium filiorum prioris matrimonii comparatum. ż» 1528. Conventionalis commtunio subjicitur regulis communionis legitimae in omnibus casibus, in quibus per conyentionem implicite aut ewplicite iis derogdium non fuit,
SEcTrio IX. De conventionibus, quae communionem excludunt
1529. Quoties conjuges, quin se dotali regimini subjiciant, declaraverint, se nuptias
sine communione inire, vel sub pacio separationis bonarum„
efjectus moderantur ut infra.
tunc hujusce stipulationis

$ 1
O zastrzeżeniu wyrażaiącem, że Małżonko- wie biorą się: bez wspólności
1530. Zastrzeżenie wyrażaijące, że mał- żonkowie biorą się bez wspólności, nie daie żonie prawa. zarządzania dobrami swemi, ani pobierania z nich przychodów; przy- chody takie poczytuią się za przyniesione mężowi na utrzymanie ciężarów małżeń- stwa.
1531. Mąż zachowuie zarządzanie dobra- mi ruchomemi i nieruchomemi żony, aza- tćm prawo wzięcia wszelkich ruchomości, które żona w posagu przynosi, albo które na nię spadną podczas gc EWĘ ale obo- wiązany iest do powrócenia ich po rozwią- zaniu małżeństwa, albo po rozdziale eo do dóbr, wyrzeczonym sądownie.
1532. Jężeli w ruchomościach przynie- sionyćh w posagu przez żonę, albo- w ko dłych na nię podczas małżeństwa, znaydu- ją się rzeczy, których bez zniszczenia uży- wać nie można, przyłączony bydź powi- nien stan ich szacunkowy do kontraktu mał- żeństwa; albo powinien bydź zrobiony ich inwentarz wtenczas, gdy spadaią, a mąż obowiązany będzie oddadź wartość ich po- dług oszacowania.
1533. Mąż iest obowiązany do wszelkich ciężarów; iakie są przywiązane do używa- nia przychodów.
583
$ 1.
Delaclause portant que lesępoux se marient sans communaułe.
1530. La clause portant que les ćpoux se marient sans communautć, ne donne point a lafemme le droit d'administrer ses biens, ni den percevoir les fruits: ces fruits sont censćs apportós au mari pour sóutenir leg charges du mariage.
1531. Ilie mari conserve Iadministration des biens meubles et immeubles de lafem- me, et, par suite, le droit de percevoir tout le mobilier quelle apporte en dot, ou qni lui ćchoit pendant le mariage, sauf la re- stitution quil en doit faire apres la disso— lution du mariage, ou apres la sćparation de biens qui sęrait prononcće par justice.
1532. Si, dans le mobilier apportć en dot par la femme, ou qui lui ćchoit pendant le mariage, il y a des choses dont on ne peut faire usage sans les consommer, il en doit ćtre jolnt un ćlat estimatif au contrat de mariage, ou il doit en€tre fait inven- taire lors de Pćchćance, et le mari en doit rendre le prix d'aprćs Pestimation.
1533. Lie mari est tenu detoutes les char- ges de Pusnfruit.
$r'2.
De clausula per quam matrimonium sine communione contrahitur.
1530. Clausula, qua declaratur matrimonium sine bonorum communione conjuges ini re, uxori, nec administrationem, neć usumfructum suorum bonorurm tribuit: fructus istt ad sustinenda matrimonii onera ęiro assignati censentur.
1531. Maritus bonorum mobilium et immobilium uxoris administrationem retinet,
ideoque jus habet mobilia omnia, quae uxo constante matrimonio obęeniunt; salęa tamen o
r in dotem offert, accipiendi, vel quae tpsi
bligatione ea restiiuendi post solutum mas
trimonium, vel post judicialem separątionem a trzbunali decretam.
1532. Si inter mobilia in dotem ab uxore allata, aut quae postea ipst constante matri- monio obvenerint, res adsint, quae usu consumuntur, earum aestumationis status nupłi-
elis contractusactui conjungi debet, vel cum uxori
zllae obvenerint, inventarium confici-
andum est; maritus vero justa aestimationem pretium restituere cogitur..
1533. Omnia, quae usufructuario incumbunt, onera maritus sustinet.
ma Roa> uł nu wid sędą c” 2„kyakć A BL

1534, Zastrzeżenie wymienione w ni- nieyszym paragrafie, nie przeszkadza do tego, aby umowione było, że żona wybie— rać będzie rocznie za swoiemi tylko zakwi- towamiami, pewną ilość swoich przycho- dów na swoie utrzymanie, i potrzeby swoie osobiste,
1535. Nieruchomości postanowione na posag w przypadku! paragrafu ninieyszego, podlegaią alienowaniu.
Jednakże alienowane bydź nie mogą bez zezwolenia męża, albo gdyby mąż zezwo- lić nie chciał, bez upoważnienia od sądu.
$. 2.
O zastrzeżeniu rozdziału co do dóbr.
4536. Skoro małżonkowie zrobili układ rzez'swóy kontrakt małżeński, że rozdzie- kai będą co do dóbr, żona zachowuie żu- pełne zarządzanie dobrami swemi ruchome- „mi i mieruchomemi, i wolne używanie swoich przychodów.:
1537. Każdy z. małżonków przykłada się do ciężarów małżeństwa, według umów zawartych w ich kontrakcie; a ieżeliby ich nie było w tym względzie, to żona przy- kłada się w iłości wyrównywaiącey trze- cićy części przychodów swoich.
1538. W żadnym przypadku ani pod względem iakieykolwiek umowy, Żona nie może alienować nieruchomości swoich, bez
1534. Lua clause enoncće. au prćsent pa- ragraphe ne fait point obstacle A ce qwil soit convenu que la femme touchera'-annuelle— ment, sur ses seules quittances, certaine porlion de ses revenus pour son entrelien et ses besoins personnels,
1635. Lies immeubles constitućs en dot dans le cas du present paragraphe, ne sont poiat alićnables.
Nćanmoins ils ne peuvent 6tre alićnćs sans le consentement du mari, et, a son refus, sans lautorisation de la justice.
WANIE
De la clause de sćparation de biens.
1536. Liorsque les ćpoux ont stipulć par leur contrat de mariage qwils seraient se- parćs de biens, la femme conserye Pentićre administration de ses biens meubles etim- menbles, et la jouissance libre de ses re- venus.
1537. Chacun des ćpeux contribue aux charges du mariage, suivant les conyventions contennes en leur contrat; et, s'il nen existe point a cet ćgard, la femme contribue a ces charges jusqwa concurrence du tiers de ses Tevenus,
1538. Dans aucun cas, ni ala faveur d'au- cune stipulation, la femme ne peut alićner ses immeubles sans le conseńtement special
a
1534. Clausula hoc paragrapho enunciata non obstat quominus uxor,€% conventione, eb apocha tantum tradita, singulis annis suorum redituum parte pro indumentis et pra-
priis usibus percipiat.
1535. Bona immobilia in dotem constituta in casu hujus paragraphi distrahi possunt; alienari tamen non possunt, nisi viri accedenie-consensu, vel, si hic abnuat, nisi judlice
qauctorante.
2:
De clausuła separationis bonorum
1536. Quoties in nuptialibus tabulis, conjuges stipulati fuerint, se bonis divisos fore, uxor suorum mobilium et immobilium plenam administrationem retuuet, atque liberum
suorum redituum usumfruectum.
1537. Unusquisque ex conjugibus onera matrimonii sustinet, juxta id, quod in contraciu conęentum est: sin autem nihil inter eos de hoc convenerit, uxor pro iisdem sustinendis oneribus contribuit, usque ab tertiam suorum redituum partem,
1538. Uxor nullo oasu, etsi aliter stipulatum fuerit, bona sua zmrmobilia distrahere

a—
H ||
szczególnego pozwolenia męża swoiego;
a gdyby ten nie chciał, bez upoważnienia od sądu.|
„Każde ogólne upoważnienie alienowania nieruchomości, dane Żonie bądż przez kon- trakt małżeński, bądź potóm, iest nie- ważne.
„1539. Skoro Żona rozdzielona zostawiła użytkowanię z dóbr swoich mężowi swe- mu, ten obowiązany iest tylko, bądź na żądanie iakieby mu żona mogła uczynić bądź przy rozwiązaniu małżeństwa, do wydania tyłko przychodów będących; nie rachnie się z tych, które iuż dotąd stra- wione były.
DZIAŁ II O rządzie posagowym.
1540. Posag pod tym rządem, iako też pod rządem działu ligo, iest to maiątek, który Żona przynosi mężowi dla znoszenia cięzarów malżelstwk,
1541. Wszystko iest' posagiem, cokol- wiek sobie żona postanowi, albo'co ićy iest dane w kontrakcie małżeńskim, ieżeli prze- ciwnego układu nie masz,
385
de son mari, ou ason refus, sans ótre auto= risće par justice.
. Toute autorisation gónćrale dalićner lęs immeubles, donnće a la femame, soit par contrat de mariage, soit depuis; est nulle.
1539 Lorsque ła femme sćparće a laissć la jotissance de ses biens 4 son mari, celui- ci nest tenu, soit sur la demande que sa femme pourrait lui faire, soit a la dissolu- ton du mariage, qu'a la representation des fruits Eziobamo z ot 1 nest point com—= ptable de ćenx qui ont€tć consomuiućs-jus— qu'alors.
CHAPITRE IIL
Du rógime dotal.
1540. Ia dot, sous ee rćgime comme sous celui du chapitre II, est le bien que la fera- me apporte au mari pour supporter łes charges du mariage.-
1541. Tout ce que ła femme se constilue ou qui lui est donnć en contrat de maria= ge, est dotal, Sil ny a stipulation contraire.
potest, nisi rnmaritus specialiter assentiatur, vel, eo renuente, nisi judicis accedat aucto-
ritas.
Quaelibet generalis facultas distrahendi zmmobilia, uwori colląta, sięe in tabulis num
ptialibus, sive postea, nulla est.
153g. Sz uwor separata suorum- bonorum usumfructum marito permiserit, hie, sive in- sianie uxore, siye soluto matrimonio, fructus tantummodo exstanies exhibere, nec de
consumtis rationem teddere debet.
CA P.UT IL
De regimine dotali.
1540. Jos sub hoc regimine, aeque ac sub eo, de quo capite IT, est quidquid bororum uxor ad sustinenda onera matrimonii marito tradit.
,.... z«..... 3© 2 1541. Quidquid uxor sibi in dotem constituit, pel zpsi in mmatrimonii contraciu datur,
dotale habetur, nisi ali
ter stipulatum fuerit.
49

386 OpDZIAŁ. I. O postanowieniu" posagu.
1542. Postanowienie posagu może dotknąć wszystkie dobra żony, teraznieysze i przy= szłe, albo wszystkie iey dobra teraznićysze tylko, albo część dóbr iey terąznieyszych i przyszłych; albo nawet przedmiot pe- wny.
Postanowienie w wyrazach ogólnych wszystkich dóbr Żony, mie obeymnie dóbr
rzyszłych.
1543. Posag nie może bydź postaaow10— ny, ani nawet powiększony” w czasie mał- Żżeństwą,
1544. Jeżeli oyciec i matka ustanawiaią łącznie posag, nie rozróżniaiąc każdego z. nich części, poczytuie się, że iest usiano— wiony w równych częściach.;
Jeżeli posag iest ustanowiony przez sa- mego. tylko oyca, z praw oyczystych i ma- cierzystych, matka chociaż kontraktowi przytomna, obowiązaną nie iest, i posag w całości pozostaie ciężarem oyca.
1545. Jeżeli pozostały przy życiu oyciec, lub. matka ustanawia posag z dóbr eyczy- stych i macierzystych ,, bez wyszczególnie— nia częśći, posag bierze się naprzód z praw przyszłego małżonka de dóbr umarłego pietwćy oyca lub matki, a. dodatek zdóbr ustanawialącego..
SB GNLONŃ| De la constitutioń de dot.
1542. La constitution de dot peutfrapper tous les biens presens et 4 venir de latem= me, ou tous. ses biens prćsens seulement, ou uue partie de ses biens prósens et 4 venir, ou móme un objet individuel..
La constitution, en termes gónćraux, de tous les biens de la femme, ne comprend pas les hiono' A venir.|
1543. La dot ne peut€tre coństituće ni mómie augmentće pendant ile mariage.--
1444, Si les póre et mere constiiuent con- jointement une dot, sans distinguer la part de chacun, elle sera censće constituće par portions ćgales:
Si la dot est constituće- par le pere„seul pour droits paternels et maternels, la mere quoique presente au contrat, ne sera point engagóe, et la doi,demeurera en entier ala charge du pere.
1545. Si le survivant de pere ou mere constitue Une dot pour biens paternels, et maternels, sans spócifier les portions, la dot se prendra d'abord sur les droits du futur ćpoux dans les biens du conjoini próćdecó— dć, et le surplus sur les biens du'consti- tuant..
SE crro: L. De. dotis. constitutione..
1544, Dotis: constitutio: cuncta: uworis, bona, praesentia et futura, aut praesentia dum= taxat,. aut. praesentium et futurorum partem, vel rem aliquam in specie afficere potest.
Dotis. constitulio, in omnibus, uxoris. bonis generalibus gerbis expressa, futura bona non comuplectitur..;
1543: Constante: matrimonio: dos: neque constitui neque aug'eri połest.,
1544. Quotes. pater et mater simul. dotem: constituunt, quin singulorum pars declaretur, aequis partibus tributa censetur. AA k)
SŁ dos a: patre tantum constituiłur 48 juribus tam. paternis, quam maternis, uxor, licet< contracitui: adfierit, non. obligabitur, et patrz uuegrae dotis:-solpendae onus' ine curmbet.:;
1545. Si' pater: aut" mater] superstes: pro; bonis: tam pałterrnus. quam maternis, dotem coństituit,, quin singulas: portiones: in: specie. declaraverit, dós pro juribus, quae ad, futu- ram. sponsam pertinent, in bonis: parentis: praemortut prumum, sumenda„ reliquum yero ex bonis illius, qui dotem. constituit..

1546. Chociaż córka wyposażona;przez oyca swego i matkę, ma dobra własne, których oni użytkuią, posag będzie brany z dóbr osób ustanawiaiących, ieżeli przeci- wny układ nie zaszedł.
1547. Ustanawiaiący posag obowiązani są do rękoymi- przedmiotów ustanowionych.
1548. Procenta posagu maią bieg samćm
rzez się prawem, od dnia zawartego mał-|
zeństwa, przeciw tym którzy go obiecali, choćby nawet ezas zapłaty był wyznaczo— ny, ieżeli przeciwny układ nie zaszedł.
O.p.DZ ta Ł I.
O prawach Męża na. dobrach posagowych » 3 4 ó?£ 3 HEA 2 i o nieważności alienowania gruntów posagotwych.
1549. Sam mąż zarządza dobrami posa- gowemi w czasie małżeństwa.
Sam ma prawo poszukiwania ich na.dłu- Żnikach i zatrzymuiących, pobierać z nich przychody. i procenta; i przyymować wy- płacenia kapitałów.
Jednakże może bydź umowa przez kon- trakt małżeński, że żona wybierać będzie corocznie za«swoiemi tylko kwitami część dochodów na utrzymanie swoię, i osobiste swoie potrzeby.
1550. Mąż nie iest obowiązany dawać za— ręczenie na odebranie posagu, ieżeli podda-
387
1546. Quoique la fille dotće par ses pere et móere ait des biens a elle propres, dont ils jouissent, la dot sera prise sur les biens des constituans, sil ny a'stipulation coń- traire.
1547. Ceux qui constituent une dot, sont tenus 4 la garantie des objets constitućs.
1648. Les interets de la dot courent de plein droit, du jour du mariagę, contre ceux qui Pont promise, encore qwil y ait terme pour le paiement, sil n*y a stipula- tion contraire.
SECTLON LI.
Des droits du mari.sur les biens dotaux, et de Vinalićnabilitć du fonds dotal.
154g. Lie mari seul a Padministratiou des biens dotaux pendant le mariage.
Il a seul le droit d'en poursuivre les de bitenrs et detenteurs, d'en percevoir les fru- its 6t les intćrets, ct de receyoir le rćmboni- sement des capitanx.
Cependant il-peut 8tre convenu, par le conirat de mariage, que la femme touchera annuellement,: sur ses'seules quittances, une partie de ses.revenus pour son entretien el ses beśoins personnels.
1550. Lie mari nest'pas tenu de fourntr caution pour la reception de la dot, s'il
1546. Etsi filia, a parentibus dotała, propria possideat bona, quorum,ususfrucius penes eos sit, dos nihilominus ew bonis solęelur eorum, a quibus constituitur., nisialiter stt*
pulaium sit.
„ 1547. Qui dotem constituunt, de bonorum dotalium eviclione tenentur. 1548. Fructus dotis a die matrimonii ab iis, qui spoponderunt, ni aliter stipulatt sint, zpso jure debeniur; licet solutioni teznporis dilatio adjecta fuerit.
S.E-CI TUP HF:
|| De juribus mariti in bonis dotalibus, et de fundo dotali non alienando.
| 13549. Bonorum dotalium. constanie matrintonio„penes solum mari- łum est.
Jus illorum debitoręs vel detentores in judicium vocandi, fructus et usuras perctpiendi, et sortes recuperandi, uni marito competit; potest. tamen in coritractu nupiiali pacisci, uxorem pro indementis et propriis usibus redituum partem quotannis percepiuram, simplici dumtaxat apocha confecta.
1550. Maritus non tenetur satisdare pro dote, quam accipit, nisi id nupiiali contractu conventurn fuerit.
*
swawa>„€ a BE”

388
ny temu nie był przez kontrakt małżeń- ski.
1551. leżeli posag, albo część iego, skła— da się z przedmiotów ruchomych, których óena ies. w kontrakcie, bez oświadczenia, że oszacowanie nie czyni ich przedaży, mąż staie się ich właścicielem, i winien iest tyl- ko wartość danych ruchomości.
1552. Oszacowanie dane nieruchomości ustanowionćy na posag, nie przenosi wła- sności ióy na męża, ieżeli nie masz: na to wy1aznego oświadczenia.
1553. Nieruchomość nabyta za pieniędze posagowe,. posagowa nie iest, ieżeli waru- mek obrócenia ułożony nie był w kontra— kcie małżeńskim.
'Toż samo się rozumie o nieruchomości danćy na zapłatę posagu ustanowionego w pieniądzach. i
1554. Nieruchomości dane na posag, nie mogą, bydźz w czasie małżeństwa alienowa— ne, albo hipotekami obciążane, ani przez męża ani przez żonę, ani przez oboie ra- zem oprócz wyiątków, które następuią.
1555. Zoha może z upoważnieniem od męża, albo gdyby ten nie zezwalał, z po- zwoleniem sądu, dadz dobra swoie posa- gowe na postanowienie dzieci, którehy mia- ła z poprzedzaiącego małżeństwa; lecz ie- żeli ma upoważnienie tylko od: sądu, za- chować powinna użytkowanie mężowi.
1556. Zona może dadź także za upowa-
my a pas ćtć.assujetti par le contrat de ma- riage.
1551. Si la dot ou partie de la dot consiste en objęts mohbiliers mis a prix par le con- trat, sans dćclaration que Pestimation nen fait pas venie, lemari en devient proprić- taire et mest dóbiteur que du prix donnć au mobilier.
1552. I/estimation donnće A Pimmmeuble constituć en dot nen transporte point ła
|proprićtć au mari, sil nyen a declaration-
expresse. i 1553. L/immeuble acquis des deniers do— taux m est pas-dotal, si la condition de'em— ploi na ćtć stipulće par le contrat de ma- riage. ll en est de móćme de Pimmeuble donnć en paiement de la dot constituće en argent.
1554. Tues immenbles constitućs en dot ne peuvent ćtre alićnćs ou hypothćqućs pendant le mariage, ni par le mari, ni par la femme; ni par les deux conjointement; sauf les exceptions qńi suiyent.
1555. lua femme peut, avec Iautorisation de son mari, ou, sur son refus, avec per- mission de justice, donner ses biens dotaux pour Fetablissement des. enfans quelle: au rait d'un mariage antćrieur; mais si elle nest autorisće que: par justice, elle doit rć- server la jonissance-a son mari.
1556. Elle peut anssi, avec Pautorisation
155r. Sz dos aut ejus pars rebus mobilibus pretio ex contractu aestimatis consteć sine de claratione, aestimationem venditionis causa factam non esse, maritus eorum dominus fit,
et de pretio tantum tenetur.
1552. Fundi dotalis aestimatio in maritum ejusdem dominium non transfert, nisi id
expresse pactum sit.
1553. Fundus dotali pecunia emłtus dotalis non est', nisi in tabulis nuptialibus stipula—
tum sit, ut dotali'pecunia fundus ematur,
Idem est. de fundo tradito in solutionem dotis, quae in pecunia mumeranda: constiłuta
fuerat.
1554. Nee vir, nec usxór, nec uterque simul constante matrimonio fundum dotalem di-
strahere possunt, aut hypotheca afjicere, exceptis quae sequuniur. i
1555.. Potest. tamem ustor„. auctorante marito,. aut judice, sz maritus renuat, bóna do- talia«n liberorum collocatienem tradere, quos ex priory matrumonio suscepisseł: sz pero auctoritate judicis' tantum id fiat, eorundem bonorum usumfrucium marito ea serpare
tenetur.
1556, Potest quoque uxor, auctorante: marito, tribuere bona dotalia pro liberis commu-
mibus. collocandis..

Znieniem od męża swego dobra swoie posa- gowe ma postanowienie dzieci ich wspól- nych.
1557. Nieruchomość posagowa alienowa= ną bydźz może, gdy ićy alienowanie do-. zwolone iest kontraktem małżeńskim.
1558. Nieruchomość posagowa może bydź jeszcze alienowana z pozwoleniem sądu na licytacyi, za poprzedzeniem troistych uwia— domien:
Dla wydobycia z więzienia męża, lub żony;
Dla- dostarczenia alimentów familii, w przypadkach przewidzianych przez ar- tykuły 203., 205. i 206. w Tytule o Mał- zeństwie;
Dla zapłacenia długów żony, albo tych osób, które posag ustanowiły, gdy te długi maią datę pewną, poprzedzającą kontrakt małżeński;
Dla zrobienia wielkich napraw, konie- cznie potrzebnych do zachowania nierucho- mości posagowćey;
Nakoniec, gdy nieruchomość znayduie się w niepodzielności z trzeciemi, i iest uznana za nie mogącą bydź podzieloną.
We wszystkich tych przypadkach, prze- wyżka wartości z przedaży nad uznane po— trzeby, zostanie posagową, i iako taka, obrócona bądzię na korzyść żony.
1559. Nieruchomość posagowa zamienio- ną bydź może, ale z zezwoleniem żony,
589
de son mari, donner ses biens dotanx pour Petablissement de leurs enfans communs.
1557. L/immeuble dotal peut€tre alićnć łorsque Palićnation en a ćtć permise par le contrat de mariage.
1558. L/immeuble dotal peut encoreetre alićnć avec permission de justice, et aux en- cheres, apre trois affiches,
Pour tirer de prison le mari ou la femme;
Pour fournir des alimens 4 la famille dans les cas prevus par les articles 203, 205 et 206, au titre du mariage;
Pour payćr les deites de la femme ou de ceux qui ont consliluć la dot, lorsque ces dettes ont une date certaine antćricure au contrat de mariage; 43 48
Pour faire de grosses reparations indi- sponsables pour la conservation de Pimmeu- ble dotal;
Enfin lorsque cet immeuble'se trouve in- divis avec des tiers,,et qwil est reconnu im- partageable. k
Dans tous ces cas, l excćdent du prix de la vente av-dessus des besoins- reconnus restera dotal, et il en sera fait emploi com- me tel au profit de la femme.
1559. L/immeuble dotal peut ćtre ćchan- gć, mais avec le consentement de la femme,
1557. Fundus dotalis distrahi połest, si ita in nuptiali contractu conyenerit.
1558. Fundus dotalis, perrmittente judice, per licitationem, postquam ter libelli publice
propositi-fuerint, distrahi potest: UŁ vir aut uxor e carceribus liberetur;
Ut familia alatur in casibus, de quibus articulis 203, 205 et 206, titulo de matri—
monió;
Ut. solvatur aes alienum uxoris aut illorum, qui dotem constituerunt, dummodo ante nupłias illud certo die contractam fuisse constet;
Ut ad fundum dotalem seręandum extraordinariae ac necessariae reparationes fiant; Tandem, si fimdus dotalis pro indigiso cum aliis possideatur, nec diwidi possit.
„Omnibus hisce casibus pretii pars, quae necessitates, ob quas venditio permittitur, exce— dit, dotalis manebit, et in uworis utilitatem idcirco collotabitur.
4559. Fundus dotalis, consentienie uxore, permutari potest cumealtero, qui ejusdem sit vałoris saltem pro quatuor ex quinque partibus, duiamodo permutationis utilitas aesitima- tione facta a peritis ex officio electis, et auctoritate judicis cemprobetur.
sadma"FT ko” Wc GRA< a pa

390
za inną nieruchomość teyże samćy warto— ści, przynaymniey co do czterech piątych «częsci, usprawiedliwiaiąc użyteczność za— qaniany, otrzymawszy upoważnienie-6d są- du, i po oszacowaniu przez biegłych wy— znaczonych urzędownie przez'Frybunaf.
W tym przypadku, nieruchemość przy= ięta w zamianę posagową będzie; równie pozostałość warlości, ieżeli iest, będzie po- sagową, i iako posagowa, obrócona będzie na korzyść żony.
1560. Oprócz przypadków: wyjątku, któ- re dopiero co tlnmaczone byty, ieżeli Żona, albo mąż, albo oboie łącznie alienuią gram posagowy, Żona lub dziedzice„po nićy, mnogą wyrobić odwołanie alienowania, po rozwiązaniu małżeństwa, i żadne przeda— wnienie z czasu trwającego małżeństwa nie może bydź przeciw nim stawiane; Żona toż samo prawo mieć będzie po rozdziale co do dóbr.
Sam mąż nawet może wyrobić odwołanie alienowania w czasie małżeństwa; pozosta— ie iednak winnym wynagrodzenią szkód i straconych zysków mabywcy, ieżeli nie oświadczył w kontrakcie, że przedane dobra były posagowe.
1561. Nieruchomości, nie nznane zdatnemi do alienowania przez kon- trakt małżeński, nie podlegają przedawnie- niu w czasie małżeństwa; chyba że prze- dawnienie zaczęło się dawnićy.
Staią się iednak podległemi przedawnie— niu po rozdziale co do dóbr, 1akiżkolwiek
contre ui autre immeuble de mióme valeur,
pour les quatre cinquióćmes au moins, en justifiant de| utilitć de Ićchange en obte- nant l autorisation en justice, et d'apresune eslimation par experts nommćs d'ollice par le tribunal..
Dans ce-cas, Fimmeuble regu en ćchan- ge sera dotal; IFexcćdent du prix, sil y en a, le sera aussi, et il en sera fait emploi comme tęl au profit de la femme.
1560. Si, hors les cas d'exception qui vi- ennent d/ótre expliqućs, la femme ou le mari, ou tous les deux conjointement, alie= nent le fonds dotal, la femme ou ses hćri- tiers pourront faire rćvoquer Palićnation aprós la dissolution du mariage, sans qu'on puisse leur opposer aucune prescription pendant sa durće; la femme aura le meme droit apres la separation de biens.
Lie mari lui-móme pourra faire revoquer Palićnation pendant le mariage, en demeu- rant nćanmojns sujet aux dommages€t im- tórćls dePacheteur, sil n'a pas dćclare dańs le contrat que le bien vendu ćtait dotal.
1561. Lies żmmeubles dotaux non dćcla- rós alićnables par le contrat de jmariage, sont imprescriptibles pendant le. mariage 4 moins que la prescription mait commen- ce auparavant,
Ils deviennent nóanmoins prescriptibles aprćs la sćparation de biens, quelle que soit
Hoc casu praedium permutatione adquisitum detale erit: quod e pretio excedet, si quid erit, in dotem pariter imputabitur, ac tanquam dotale in utilitatem uxoris collocabitur.
1560. Fwtra praedictos casus, alienayerint, Upsa uxor.ejusque heredes,
quoties uxor aut vir, vel uterque simul dotalem fundum soluto matrimonio,
distractionis repocationem
proxocare poterunt, quin adversus eadem ulla praescriptio opponi-queat; uxor vero eodem
jure post bonorum separationem uii poterit.
Maritus, tpso constante matrimonto, żamen et id, quod interest,.emtori rejftetis, tale esse non declaraverit.
1561. Immobilia dotalia, de' quorum aliena
eodem constanie praescribi nequeuni, nisi praescri
alienationis repocali sz in contraciu, praedium, quod yendidit, do-
onem petere poterit, damnis
kione in contracta matrimonii aclum non sił,
ptio ante matrimonium inceperit.
'Praeseriptione tamen obnoxia fiunt post bonorum separationem, nullo temporis, quo
praescriptio coeperit, habito diserunine.

był czas, od którego zaczęło się przeda- wnienie.
1562. Mąż- obowiązany iest względem dóbr posagowych do wszelkich powinności używaiącego przychodów.
Odpowiedzialny iest za wszelkie nabyte przedawnienia, i pogorszenia zaszłe z iego niedbalstwa.
1563. Jeżeli posag wystawiony iest na niebezpieczeństwo; Żona może nastawać o rozdział co do dóbr, podług tego, co iest powiedziane w artykułach 1443 i na- stępuiących.
ODDZIAŁ III. O powróceniu posagu.
1564. Jeżeli posag składaią nieruchomo- ści, albo ruchomości nieoznaczone przez kontrakt małżeński, albo ocenione, ale z oświadczeniem, że oszacowanie nie od— biera żonie ich własności;
Mąż, lub dżiedzice po nim, mogą bydź przymuszeni, aby go powrócili natych- miast po rozwiązaniu małżeństwa.
„1565. Jeżeli posag składa sunima pie- niężna;
Albo ruchomość oszacowana przez kon- trakt, bez oświadczenia, że oszacowanie nie czyni właścicielem ich męża;
Powrócenie posagu nie może bydź wyma- gane, aż w rok po rozwiązaniu.
391
Pepoque a laqnelle la prescription a com mencć.
1562. Lie mari est tenu, alegard des biens dotaux, de toutes les obligations de l'usu- fruitier.
Il est responsable de toutes prescriptions acqmises et dćtćriorations suryennes par są nćgligence.
1563. Si la dot est mise en póril, lafem- me peut poursuivre la sćparalion de biens, ainsi qwil est dit aux articles 1445 et sul-
Vans.
SECTION III. De la restitution de la dot.
1564. Si la dot consiste en immeubles,
Ou en meubles non estimćs par le con- trat de mariage, ou bien mis 4 prix, avec declaration que Pestimation n'en Óte pas la proprićtć a la femme,
Lie mari ou ses hćriliers penvent€tre con— traints de la restifuer sans dólai, aptes la dissolution du mariage.
1565. Si elle consiste en une somme d'ar- gent."
Ou en meubles mis 4 prix par le con- trat, sans dćclaration que Pestiimation nen rend pas le mari proprietaire,
La restitution nen peut etre exigće quun an apres la dissolution..
1562. Maritus, quoad dotalia bona, iisdem, qutbus usufructuarius, obligationibus ad--
stringitur. [e
Tenetur etiam de omnibus praescriptionibus, quae alii adquisięissent, et de damnis ejus
culpa illatis.
1563. Sz dotis periculum immineat, uxor-ad separationem bonorum agere potest juxta ea, quae in articuło 1443 et sequentibus disposita sunt.
NEEDS HE
De
dolis restitutione..
1564. Sz dos rebus immobzlzbus constat ,. aut mobilibus: im contractu matrimonii prełio non aestumatis, vel ita aestimatis, ut per aestitmationem dominium uxoris non_amitiz declaretur, vir ejusve heredes, ix soluto matrimonio, ad. eam statim reddendam cogi
possun UR
1565. Sz vero dos, numerata pecunia constat, aut mobilibus in contractu aestimatis, quim expressum sił, ew ea aestimatione ęiro proprietatem non adquiri, tunc dotis restitutio peli nequit, miast post annum a die sołutŁ matrimonit.
BŁ
uuaw="«€

592
1566. Jeżeli ruchomości, których wła- sność żonie się pozostaie, zniszczały. przez używanie, i bez winy męża, obowiązany będzie te tylko oddadź, które pozostaną, i w stanie takim, w iakim będą.
Jednakże żona we wszystkich przypa- dkach może wziąć dla siebie bieliznę, ubio— rowe drobiazgi 1 suknie do rzeczywistęgo używania swego; ale się rachować będzie ich wartość, ieżeli ta bielizna, suknie i drobiazgi ubiorowe oznaczone były: pier- wotnie z oszacowaniem. z
1567. Jeżeli posag obeymuie zobowiąza- nia; albo ustanowienia czynszów czyli in- nych podobnych wypłat, które zginęły, albo są zmnieyszone, a tego nie można przy- pisać niedbalstwu męża, nie będzie do nich obowiązany, i wracaiąc kontrakty uwol-- nionym zostanie.
1568. leżeli używanie przychodów usta— nowione było na posag, mąż albo dziedzi- ce po nim obowiązani są przy rozwiązaniu małżeństwa, tylko do powrócenią prawa używania- przychodów, ale nie do poży— tików przypadłych w czasie małżeństwa.
156g. Jeżeli małżeństwo trwalo lat dzic- sięć po upłynieniu granic czasu wyznaczo- nych do zapłaty posagu, żona, albo dzie- dzice po nićy mogą upominać się u męża o posag po rozwiązaniu małżeństwa, nie będąc obowiązani dowodzić, iż go odebrał, chybaby się usprawiedliwił, że łożył stara— nia ,bezpożytecznie dlą otrzymania zapłaty posagu.
1566. Si les meubles dont la proprićtć re= ste 4 la femme, ont dćpóri par Dusage et sanś la faule du mari; il ne sera tęnu de, rendre que ceux qui resteront, et dans I'ćtat on ils se trouveront.
Et nćanmoins, la femme pourra, dans tous les cas, retirer les linges et hatdes a son usage actuel, sanf a. prócompter leur valeur, lorsque ces lingeś et hardes auront 6tć primitivement constitućs avec„estimia- tion.
1567. Si la dot comprend des obligations ou constitulions de rente qui ont pćri; ou souffert des retranchemens qu'on ne puisse imputer 4 la nógligence du mari, il nen sera point tenu, et il en sera quitte en re- stituant les contrats.
1568. Si un usufruit a ćtć constituć en dot, le mari ou ses hćritiers ne sont obli-
gós, A la dissolution du mariage, que de:
restituer le droit dusufruit, et non les fruits ćchus durant le mariage.
1569. Si le mariage a durć dix ans depnis Póchóance des termes pris pour le paiement de la dot, la femme ou ses hćritiers pour ront la rópćter contre le mari apres ladis— solutión du mariage, sans€tre tenus de
rouver qwil Pa regue, 4: moins qu'il ne justifat' de diligences inutilement par lui faiteś pour s'en procurer le pajement.;
1566. SŁ mobilia, quorum dleminium penes. uxorem manet, Usiu in deterius abierint, viri culpa non accedente, hic ea tantum, quae supersunt, et, prout sunt, restutuere te-
nebitur.
Uxwori tamen jus erit in omni casu res lintearias, vestes et alia indumenta, quibus utt solet, sibi sumendi, earum pretio prius deducto, si primitus aestimata in dotem constitu—
ta fuerint,
1567. Sz dos debitorum nomina aut annuorum redituum praestaliones contineat, quae si-
ne mariti culpa perierint, vel imminuta sint, mariłus non tenebitur,
redditis liberabitur.
1568. Si ususfructus in dotem.fuerit constitutus, vir ejusve heredes, soluto matrimónio, jus ususfructus; non autem fructus consłanie matrimonio. perceptos, restułuere ieneniur,
1569. Si matrimonium decenniuem perduraverit a die solvendae dotis dicto, uxor vel ejus heredes, soluto matrimonio, eam a wiro condicere poterunł, quun 1pst dołem tradi-
tam fuissej probare coganiur, nisi ur demonstraverit, se onana
stbL persolęeretur,
rustra egisse, ut dos
et instrumentis"

1570. Jeżeli mudżeństwo rozwiązane iest przez śmierć żony, procenta 1 pożytki z po- sagu, który ma bydź powrócony, żaczy- naią bieg samćm przez się prawem,„na ko- rzyść dziedziców. po nićey, od dnia roz- wiązania.
Jeżeli rozwiązanie następuie przez śmierć męża, żona ma wybór, albo wymaągadź pro- centów od: swego posagu, przez rok żałoby, albo Żądać dostarczenia alimentów przez czas rzeczony na koszt spadku męża; ale w obudwóch przypadkach, mieszkanie przez ten rok, i suknie żałoby dostarczane iey bydź owiany ze spadku, i nie potrą- cane w należących się ićy. procentach.
1571. Przy rozwiązaniu małżeństwa, przy- chody z nieruchomości posagowych, po- dzielaią się między męża i żonę, albo dziedziców po nich, w stosunku czasu, ia— ki wypada z roku ostatniego.
Rok się zaczyna od dnia, w którym mał- Łeństwo obchodzone było.
1572. Zona i dziedzice po nićy, nie ma- ią przywileia w poszukiwaniu posagu przed wierzycielami, którzy pięrwsi przed nią hi- potekę maią.
1575. Jeżeli mąż był iuż niewypłacal- nym, i nie umiał żadnćy sziuki, ani miał stanu Życie utrzymuiącegó, gdy oyciec ustanawiał posag dla córki swoićy; ta obo- wiązaną iest tylko przynieść do spadku po oycu sprawę, którą ma do spadku.po mę- żu swoim, o należącą się ićy zapłatę.
393
1570. Si lemariage est dissous par la mort de la femme, Pintórćt et les fruits de la dot„a restiluer conrent de plein droit au profit de:ses hóritiers depuis le jour de la dissolution.
Si cest par. la mort du mari, la femme a le choix d/exiger lesintćrets de sa dot pen- dant lan du deuil, ou de:e faire fournir des alimens pendant. ledit temps aux de— pens de la succession du miari; mais, dans les deux cas, Dhabitdtion durant cette an— nće, et les habits de deuil, doivent lui etre fournis sur la succession, et sans imputation sur les intćrćts a elle dus.
1571. A la dissolution du mariage, les fruits des immeubles dotaux se partagent: entre le mari et la femme on leurs hóritiers, a proportion du temps qu'il a durć, pendant la dernićre annće.
L'annće commence A parlir du jour oń le mariage a ćtć cćlebrć.
1572. La femme et ses hóritiers n*ont point de privilćge pour la rćpćtioń de la dot sm: les crćanciers anterieurs 4 elle en hypothe.-
ue,
1573. Si le mari€tait dója insolvable, et n'avait ni art ni profession, lorsqne lepere a constituć une dot a safille, celle—ci ne sera tenue de rapporter a la succession du pere qne laclion quelle a contre celle de son mari, pour sen faire rembourser.
x
1570. Sz matrimonium uxóris morte dissolyvitur, restituendae dotis fructus et usurae a die soluti matrimonii heredibus ipso jure debentur,
Sz vero morte viri solviiur, uxori optio datur, aut fructus dotis percipiendi ad inte- grum luctus annum, aut petendi ut alimenta sibi praesteniur ex viri hereditate: utroque casu ad. idem tempus habitatio et vestes alratae ex ipsa hereditate ili praebendae sunt, quin hujusmodi imperńsae in usaras ipsi debitas imputentur.
1571. Soluto mnafrimonio, fructus tmmobilium dotalium inter virum et uxorem, aut in= ter zpsorum heredes diyiduntur pro rata temporis, quo postremo annb matrimonium stetit.
Annus incipit a die; quo 5 bę Tala celebratum est,
„1572. Uxor ejuśgiie łieredes nu ditores anteriorem hypothecam habentes
1575. Si maritus jam solęendo non erat,
lo ad repetendam dotem privilegio fruuntur adversus cre-
neque ullam artem aut professionem exerce=
bat, cum pater dotem filiae cónstituit, haec in paternam hereditatem conferre tantummmo- do debet acttonem, quam pro indemnitate consequerda habet contra marili hereditatem,
50
swama„€ NĄ BE ĘSĄC

394
Lecz ieżeli mąż stał się niewypłacalnym dópiero po zawartóm małżeństwie;
Albo ieżeli umiał rzemiosło, lub miał stan życia, który mu zastępował maiątek;
Strata posagu pada iedynie na żonę.
OpDzIrAŁ IV. O dobrach posagowych,
1574, Wszystkie dobra żony, na których posag ustanowiony nie był, są nieposa- gowe.
1575. leżeli wszystkie dobra żony są nie- posagowe, i ieżeli nie masz umowy w kon- trakcie względem ponoszenia przez żonę części ciężarów małżeńskich, żona przy— kłada się do nich w ilości wyrównywaiącćy trzecióy części iśy dochodów.
1576. Zona zarządza, i używa dóbr swo- ich nieposagowych;
Ale nie może ich alienować, ani stawać w sądzie z powodu tych dóbr, bez upo- ważnienia 6d męża,-albo gdyby ten odma- wiał, bez pozwolenia od sądu.
1577. Jeżeli żona daie umocowanie mężo= wi do zarządzania dobrami ićy nieposago— wemi, z obowiązkiem zdania ićy rachun- ku z przychodów; mąż w tym względzie taki ma obowiązek, iak każdy inny pełno— mocnik.
1578. Jeżeli mąż używa dóbr nieposago— wych Żony swoićy bez umocowania, ale jednak i bez sprzeciwiania się z ićy strony, obowiązany iest przy rozwiązaniu małżeń-
"/Mais si le mari n'est devenu insolvable que depuis le mariage, ou s'il avait un me- tier 6u une profession qui lui tenait lieu de bien, la perie de la dot tombe-uniquement sur la femme.: śą
SECTION IV. Des biens paraphernaue.
1474. Tous les biens de ła-femme qui nont pas ćtć constitućs en dot, sont para-
hernaux.
1575. Si tous les biens de la femme sont paraphernaux, et sil n'y a pas de conven- tion dans le contrat pour lui faire suppor- ter une portion des charges du mariage, la femme y contribue jusqwa concurrence
|du tiers de ses revenus.-
1576. La femme a Padministration et la jouissance de ses biens paraphernaux.
Mais elle ne peut les alićner ni paraltre en jugement 4 raison'desdits biens, sans Pautorisation du mari, ou, A son refus, sans la permission de la justice.
1577. Si la femme donne sa procuralion au mari pour administer ses biens para- phernaux, avec charge de lui rendre com- pte des fruits, il sera tenu vis-a-vis delle comme tout mandataire,
1578. Sile mari a joui des biens parapher« naux de sa femme, sans mandat, et nean- moins sans opposition de sa part, il nest te- nu A la dissolution du mariage, on a la
Sz vero maritus post matrimonium dumtaxat faculiatibus' lapsus sit, aut si patrimonii lcco aliquam artem vel professionem exercebat, dos, soli, uxori: perit,
SEcTIO IV. De bonis paraphernalibus.
1574. Cuncta uxoris bona, in dotem non constituta, paraphernalia sunt. 4575. Si omnia uxoris bona paraphernalia sunt, neque ulla cornwentio in tabulis nupłia= libus inita sit, ut ipsa matrimonii onera pro. parte sustineat, usque ad trienterm suorum
redituum ad eadem sustinenda confert.
1576. Bonorum paraphernalium administratio et ususfirucius penes uxorem sunt.
Ipsa tamen, nec eadem bona distrahere, nec in judicio eorum, causa se sistere połest, nisi auctorante marito, vel si hic abnuat, nisi permittente judice.
t5q71. Maritus, cui bonorum paraphernalium administratio ab uxore mandala est, cum onere, ut ei fructuum rationes reddat, non secus ac quilibet procurator erga eandem man=
dafi actione tenelur.
1578. Sz marilus bonorum paraphernalium fructibus, uxore neque mandanie nec con
„a

stwa, albo za.pierwszem żony żądaniem, tylko do wydania przychodów będących, i nie rachuie się z tych, które dotąd spo- trzebowane były.
1579. Jeżeli mąż używa dóbr nieposago- wych, pomimo dowiedzionego sprzeciwia- nia się żony, rachować się ićy powinien ze wszystkich przychodów, tak będących, ia- ko też i spotrzebowanych.:
1580. Mąż używający dóbr nieposago- wych, też same ma obowiązki, iak używa- iący- przychodów.
URZĄDZENIE. ogólne.
1581. Małżonkowie poddaiąc się rządowi! posagowemu, mogą iednak czynić układ wspólnictwa co do nabyciów, i skutki ta— kiego wspólnictwa urządzone są, iak iest rzeczono w artykułach 1498 i 149g.
TY VUE: VI. O przęddaży. DZIAŁ IL .O naturze i formie przedaży.
158a. Przedaż* jest umowa, przez którą ieden obowiązuie się dadź rzecz, a drugi ią
" zapłacić.
395
premiere demande de la femme', qu'a l4 representation des fruits exisians, et il nest point comptable de ceux qui oni ćtć con- sommćs jusqwalors:
1579. Si le mari a joui des biens para- łążieidne malgre Popposition constatće da a femme, il est: compiable euvers elle de tous les fruits tant existans que consommaćs.
1580. Le mari qui jouit des biens para- phernaux, est tenu de toutes les obligatiońs de Fusufruitier.
DISPOSITION partieulićre.
1581. En se soumettant au rćgime dotal, les ćpoux peuvent neanmoins slipuler une socićte d'aequćts, et les effets de cette socićtó sont róglćs comme il est dit aux articles 1498. et 1499.
TUTRE VIL De la vente.- CHAPITRE PREMIER. De la nature et de la forme de la vente.
1582. La vente est une conventioh par laquelle Pun s'oblige 4 livrer une chose, et Pautre a la payer.
tradicente, ustisfruitus flierit,” sóluto matrimonio, sive ad primam uxoris petitionem, Jfructus tantummodo exstantes, non autem consumptos; exhibere tenetur. 1579, Fructusomnes, tumm exstantes, tum consumptos maritus exhibere cogitur, si uxor probaverit,.praeter suam voluntatem pirum bonis paraphernalibus usumfruitum fuisse. 1580. JMaritus, qui utitur fruitur bonis paraphernalibus, omnibus usufructuarii oneri-
bus adstringitur,
5 DrsPosIiTIO specialis. 1581. Zicet tonjuges sese regimini dotali subjiciant, bonorum tamen futurorum societa- tem inire possunt, Ccujus BAM zisdem, moderantur sanctionibus, de quibus articu=
AEK. UD 1.55 VI
De ovenditione. C-Ą/PEZT 1
lis 1498. et 1499.
*
De natura et forma venditionis,
1582. P'enditio est conventio, qua alter ad rei tfaditionem, alter ad ejus pretium sol-
pendum obligatur.
*
a Rz Pu 7 zi LORE„RICE« BŚ m>

59b
Może bydź uczyniona przez akt urzędo- wy, albo z podpisem prywatnym.
1583, Przedaż iest zupełna między stro— nami, i kupuiący nabywa własności z pra- wa,. względem przedawcy, iak tylko umó-
wienie się nastąpiło względem rzeczy i war-
tości, chociaż rzecz nie iest ieszcze wydana, ani wartość zapłacona.
1584. Przedaż może bydź czyniona czy— sto i prosto, albo pod warunkiem, bądź zawieszającym, bądź rozwiązuiącymi.
Może jmieć także za przedmiot dwie lub kilka rzeczy na przemian idących.
We wszystkich tych przypadkach, sku-| tek ićy iest urządzany podług ogólnych za:
sad umów.
1585. Gdy towary nie są przedawane na ogół, ale podług wagi, liczby lub miary, przedaż nie iest zupełna w tóm rozumieniu, zę przedane rzeczy pozostaią ieszcze na nie-
ezpięczeństwo przedaiącego, dopóki nie bę-
dą'odważone, zachowane lub odmierzone:
ale kupuiący może wymagać, lub ich wy-
dania, lub wynagrodzenia szkód i straco-.
nych zysków, gdyby wypadało, na przy— padek mie wykonania obowiązku.
1586. Jeżeli zaś ptzeciwnie towary prze-— dane były ogółem, przedaż iest zupełna, GG towary nie były jeszcze ważone, rachowane albo mierzone.
1587, Co się tycze wina, oliwy i innych rzeczy, których iest zwyczay kosztować przed kupieniem, wtenczas tylko iest prze-
Elle'peut ćtre faite paracte authentique, ou sous seing privć.
1583. Elle est parfaite entre les parties, et la proprietć est acquise de droit A Pache- teur a Póegard du vendeur, des'qu'on est cońvenu de la chose et du prix, quoique la chose mait pas encore€tć livrće ni le prix payć.
1584. Ia vente peut Gtre faite purement et simplement, ou sous une condition, soit suspensivć„«soit rćsolutoire.:
Elle peut anssi avoir pour objet deux ou plusieurs choses alternatives.
Dans tous ces cas, son effet est reglóć par les principes gćneraux des conventions.
1585. Lorsque des marchandises. ne'sont pas vendues: en bloc, mais au póids, au
compte ou a la mesure, la vente n*est' point-
parfaite, en'ce sens que les choses vendues sont aux risques du jvendeur jusqua ce qu'elles soient pesćes; conaptćes, ou mesu- rees; mais Pacheteur pent en demander on dólivrance, ou des dommages-intćrćts, s'il y a lien, en cas d'ińexćcution de lengaga- ment.> A
1586. Si, au contraite, les marchandises ont ćtć. vendues'en bloć, la wente est par- faite, duoique les marchandises n'aient pas encore ćtć: pesćes, ćomptees on mesurees.
1587." A Pegard du vin, de. Phuile, et des autres choses que Pon est dans l”usage de gouier avant d'en faire Pachat, iln'y a point
Fenditio conficitur, peb actu authentico, vel syngrapha priyata. 1583. Inter contrahentes venditio perficitur, et proprietas de jure emtori adquiritur sta- tim ac de re et pretio conęvenium fuerit, licet res nondum sit tradita, eż pretium nondum
-solutum.
1584. Fenditio fieri potest pure et simpliciter, vel sub conditiorie suspensiya aut reso= lutipa: binaś praeterea, vel plures res aliernatim venditio respicere pożest.
Omnibus hisce casibus venditionis effectus generalibus conęentionum regulis reguntur.
1585. Cum merces, non per averstonem, sed pondere,. numero et rnensura veneunt, penditio hoc sersu perfecta non habetur, nisi eae adnumeratae, admensae, et adpensae fuerint, quatenus, his nóndum peractis,'earam periculum incumbit venditori; emtor tamen, si venditor in conyentionis executione deficia*, agere potest, vel ad rei venditae traditionem, aut ad damna et id, quod interest, si locus erit.
1586. Sz e contra merces per aversionem venierint, etsi de earum pondere, numero et mensura singillatim non constet, venditio perfecta est.: ż
1587. Fenditio oini, olei et ceterarum rerum, quae prius degustari solent, antegquam ab emtore degustentur et adprobentur, perfecta non est..
wał

w m
daź, gdy ich nabywca kosztował i znałazł dogódnemi.
1588. Przedaż robiona na doświadczenie, poczytuie się zawsze za uczynioną z wa- runkiem zawieszaiącym,
- 158g. Przyrzeczenie przedaży tyle wa- ży, co przedaż, gdy zachodzi wzaiemne stron zezwolenie na rzecz i na cenę.
15go. Jeżeli przyrzeczenie przedaży uczy- nione było ze O zadatku, każdy 2 i odaktówjcych może odstąpić:
Daiący zadatek tracąc go;
Biorący powracaiąc dwoie tyle.
„1591. Cena przedaży oznaczona bydź po- winna i wymieniona przez strony.
1592. Może bydź iednak zostawione ozna- czenie ceny zdaniu trzecićy osoby;, iężeli ta trzecia osoba nie chce, albo nie może oszacować, nie masz przedaży.
1593. Koszta na akta i inne połączenia do przedaży, ciężarem są nabywcy.
DZULAŁ: TIL
Kto może kupować, lub przedawać.
1594. Wszyscy ci mogą przedawać lub kupowa/, którym prawo nie zabrania.
1595. Kontrakt przedaży ułożony mię- dzy małżonkami, może mieć mieysce we
trzech tylko następuiących przypadkach;
397
de vente tant que Iacheteur ne les a pas godtees ct agrććes.:
1588. La vente faite 4 Dessai est toujours presumće faite sous une condition suspen- sive.
158g, La prommesse de vente vaut vente lorsqwil y a eonsentement rćciproque des deux parlies: sur la chose et sur le prix.
1690. Si la promesse de vendre a ćtć faite avec des arrhes, chacun des contractans est maitre de s'en departir;
Celui qui les a donnćes, en les perdant, / Et celui qui les a regues, em restiluant le double.
1591. Le prix de lavenle doit ćlre dćter- minć et dćsignć par les parties.
1592. Il peut cependant€tre laissć 4 Par- bitrage d'un tiers: si le tiers ne veut oune peut faire Festimation, il ny a point de vente. i
1593. Les frais d”actes et autres accessor- res a la vente, sont a la charge de I'ache- teur.*
CHAPLTRE IL Qui peut acheter ou vendre.
1594. Tous ceux ńuxquels la loi ne Fin- terdit pas, peuvent acheter"ou vendre.
1595. Lie contrat de vente nę peut avoir lien entre ćpoux que dans les. trors cas suivans:
1588. Fenditioni cum pacto degustationis inest conditio suspensiya.? 2589. Promissio pendendi, cum mutuus adest consensus partium de re et de pretia, ven-
ditioni aequipollet.
1590. Sż pendendi promissioni uccedant arrhae, licet unicuique ex contrahentibus a con- tractu resilire: qui tamen arrham accepit, duplam restituet; qui tradidit, eam amiltet. 1591. Pretium venditioni certum et inter partes constitutum. esse debet.
1502. Im arbitrium tamen tertit pretium conferri potest: qul st
definire, oenditio infecta est.
nolit vel non possit zllud
1593. Expensae aciuum et aliae, quae accedunt oenditionis causa, emptori imcumbunt.
CAPUT U
Qui emere et vendere possint.
1594. OQmnes EMETE tć vendere possunt„ qui lege non prohibentur. 1595. Inter conjuges venditio non tenet, nisi tribus husce casibus:
team 1 m4 zd-
ZE RZ

398
1. Gdy ieden z małżovków ustępuie dóbr swoich drugiemu, który znim, iest roz- dzielony sądownie, na zapłatę praw iego;
2. Gdy ustąpienie które mąż uczynił ż0— nie choć nierozdzielonćy, prawną ma przy— czynę, iak naprzykład, zastąpienie alieno— wanych iśy nieruchomości, albo pićniędzy do nićy należących, ieżeli te nieruchomo- ści albo pieniądze nie wpadaią w wspól-- ność;
3. Gdy Żona ustępuie póbr mężowi swe- mu na zapłatę summy, którą mu przyrze— kła w posagu, i gdy iest wyłączenie PE:
achowuią się w tych trzech przypadkach rawa dziedziców stron kontraktuiących, gdyby zachodził zysk ułożony. - 1596. Nie mogą wyrobić dla siebie przy- sądzenia pod karą nieważności, ani sa- mi przez się, ani przez osoby podłożone:
Opiekuni dóbr tych osób, które maią w opiece;
Pełnomocnicy dóbr, których przedaż iest im zlecona;
Administratorowie, dóbr gminów albo ustanowień publicznych, powierzonych ich staraniom;
Urzędnicy publiczni dóbr narodowych, których przedaż odbywa się przez ich urząd.
1597. Sędziowie, ich zastępcy, urzędni- cy dopełniaiący urzędu publicznego, Pisa- rze, urząd wykonawczy,,
1. Celui oń Fun des deux ćpoux cede des biens a Pautre, sćparć judiciairement d'avec lui, en paiement de ses droits;
2. Celni oń la cession que le mari fait asa femme, móme non sćparće, a une cause legitime„telle que le remploi de ses immeu- bles alićnćs ou dedenićrs A elle appartenans, si ces immeublęs ou deniers ne tombent pas en communautć;
3. Celui ou la femme cede des biens a son mari en ipaiement d'une somme qu'elle luż aurait promise en dot, et lorsqwil y a ex- clusion de communautć:
Sauf, dans ces trois cas, les droits des hć- ritiers des parties contractantes, sil yaavan- tage indirect.
1596. Ne peuvent se rendre adjudicataires, sous peine de nullitć, ni par€ux-mómes; „ni par persounes interposćes,
"2 tuteurs, des biens de ceux dont ils ont la tutelle;
Les mandataires, des biens qwils sont char= ges de vendre;
lies administrateurs, dę ceux des com munes ou des ćtablissemens publics confićs a leurs soins;
Les officiers publics, des. biens nalioe nanx dont les ventes se font par leur mi- nistere.
1597. Les juges, leurs suppleans, les ma- gistrals remplissant le ministere public, les grełfiers, huissiers, avoućs, dćfenseurs offi-
«. Cum alter alteri judicialiter separało bona cedit, ut ejus juribus satisfiat; 9. Cum cessio uxori”a marito etiam non separatae facta legiiimam cąusam habet, uti pro pretio tmmobilium uxoóris Ipsius penditorum, aut pro pecunia huic debita restituenda,
si eadem bona et pecunia sub cormmunione bo
exolusa.
norum non cadanł;
3. Cum pro dote marite promissa uxor eidem bona cedit, si inter eos communio sit
Hliisce tribus casibus jura contrahentium heredibus reseryata censentur; quoties indire=
cte aliquod lucrum oriatur.
1596, Neque per semetipsos neque per alios, sub poena nullitatis, sibi quidquam adju=
dicare possunt:
Tutores in bonis eorum, quorum tutelam gerunt; Procuratores in bonis, quorum venditio tis demandatur; Administratores in bonis unięersitatum aut publicorum umstututorum, qude eorum fidei
eredita sunt;
Officiales publici in bonis domanialibus, quorum venditio eorum ministerio comumissa est. a597. Judices, eorum vices gerentes, regii procuratores, eorumque substituti, scribaey
„ał

s”
Obrońcy urzędowi, i Notaryusze, nie mo- gą nabywać ustąpień processów, praw spraw spornych, należących do Trybunału, w[którego obrębić odbywaią swóy urząd, pod karą nieważności i wynagrodzenia szkód, straconych zysków i nakładów.(a.)
DZIAŁ II. O rzeczach które mogą bydź przedane.
1598. Cokolwiek służy do zamian, prze- dane bydź może, ieżeli prawa szczególne nie przeszkadzaią do alienowania.;
1599. Przedaż cudzćy rzeczy iest niewa Żna: może bydż powodem'do wynagrodze- nia szkód i straconych zysków, ieżeli na- bywca nie wiedział ,-że rzecz była eudza.
1600. Nie można przedawać spadku. po osobie żyiącey, nawet z iey zezwoleniem.
-1601. Gdyby w chwili przedaży rzecz zginęła całkiem, przedaż iest nieważna.
Jeżeli część tylko tóy rzeczy zginęła, wolno iest nabywcy albo odstąpić przeda- ży, albo wymagać części zachowanćy po- starawszy się o oznaczenie ceny stosownie do całości.
399
cienx et notaires, ne peuvent devenir ces- sionaires des proces, droits et actions litigi— eux qui sont de la compólence du tribunal dans le ressort duquel ils exercent leurs fon- ctious, A peine de nullitć, et des dćpens, dom- mages et intćrćts.
CHAPITRE IIL
I)es choses qui peuvent ćtre: pendues.
1598. Tout ce qui est dans le commerce, peut 8tre vendu, łorsque„des lois particu- lieres nen ont pas prohibć Palienation.
1599. La vente de la chose d”autrui est nulle: elle peut donner lieu a des domma— ges-interćts lorsque Pacheteur a ignorć que la chose fit Aa autrui.
1600. On ne peut ręndre' la snuecession d'une personne vivante, móćme d e son con— sentement.
1601. Si aa moment de la vente la chose vendue ćtait pórie en totalitć, la vente se- rait nulle.'
Si une partie. seulement de la chose est pórie, il est au choix de Pacqućreur d'aban= donner la vente, ou de demander la partie conservće, en faisant dćterminer le prix par
ła ventilation.
adparitores, advocati ,* officiosi defensores
lituum, quarum cognitio tribunali competit, cui ipst ratione ofi
et tabelliones, cessionem jurium,: actionum et
cii addicti sunt, sub poena
nullitatis, expensarum, damnorum et ejus quod interest, consequi proihbentur.
CAPU"T IIL
De rebus, quae vendi possunt.
1598. Res omnes, quae in commercio sunt, ęendi possunt, nisi id peculiaribus legibus
prohibeałur.
1599. Fenditio rei alienae nulla est; cum vero emlor eam alienam
mna et id quod interest, repetere potest.
1600. Fżyentis hereditas vendi nequit, licet ipsius vięenii
peniaćł,
esse ignoravit, da
is domini consensus inter=
1601. Rei, quae contracius tempore penitus interierat, venditio irrita erit.
Sż pars tantum reż perit, opiio datur emtori,
petendi, pretio a perilis praefinito.
(a.) Obowiązki przywiązane w sądownictwie francnzkićm do osób zwanych kszćy części Komornicy, a w mnieyszćy JV/oźni, podług Numeru 55, Dziennika Praw; Urząd wykonawczy,
w ninieyszem iWumączeniu nazwać ich ogólnie:
aut a penditione recedendi, aut reliquum
Huissiers odbywaią u nas w wię- wypadało zatćm
mą

DZIAŁ IV. O obowiązkach przedawcy.
OvpziaŁ I Urządzenia ogólne.
1602. Przedawca powinien wytłumaczyć to iasno, do czego się zobowiązuie.
Każdy układ ciemny, albo wątpliwy, tłumaczy się przeciw;przedawcy.
1603. Dwa są istotne obowiązki przeda- wcy, wydadż rzecz przedaną i bydź za nię rękoymią,
ODBZIAŁ 1L O wydaniu.
1604. Wydanie iest przeniesienie rzeczy przedaney w moc i posiadanie nabywcy.
1605. Obowiązek wydania nieruchomo- ści, dopełniony iest ze strony przedawcy, skoro oddał Elu. ieżeli idzie o budy— nek, albo skoro oddał tytuły własności.
1606. Wydanie rzeczy ruchomych na- stępnie:
albo przez oddanie rzeczywiste;
albo przez oddanie kluczy od budynków, w których się tę rzeczy znaydnią;
albo nawet przez samo stron zezwolenie, gdy przeniesienie nie może nastąpić w chwi-
L
CHAPITRE IV. Des obliygations du pendeur.
SECTION I. Dispositions generales.
1602. Le vendeur est;tenu d'expliquer elairement ce a qnoi il s'eblige.
"Tout pacte obscur'eu ambigu s'interprete contre le vendeur.
1603 Il a dęux obligations principales, celle de dćlivrer et celle de garantix la cho= se qwil vend.
SECTION II De la dćlierance.
1604. La delivrance est le transport dela chose vendue en la puissance et possession de Vacheteur.
1605. L/obligation de delivrer lesinrmeu= bles est remiplie de la part du vendeur lors- qu'il a remis les clefs, s'il s'agit d'un bati= ment, ou lorsqwił a remis les titres depro- prićtć.
1606. La delivrance des effets mobiliers
s'opere,
Da par la tradition rćelle, aś j
Ou par la remise des clefs des batimens qui les contiennent,
Ou móme par le(seul consentement des parties, si le transport ne peut pas sen
U. AGP FP
Tv.
De venditoris. obligationibus. SECTIO l. Dispositiones generales. 1602. Qużid sua obligatione eomplecti intendat, venditor clare ewplicare tenetur. Quaevis pactio, obscura vel ambigua, contra venditorem interpretanda est. 2603. Fenditor ad duo praecipue oblgatur, sciliceł ad rem penditam tradendam, et
ad ejus evictionem praestandam.
SecTrro IL De traditione.
2604. Traditio est ret venditae in potestatem et possessionem emitoris translatio.
1605, Cum aedifficiorum vel proprietatis instrumenta cenditor emtort tradidit, źmmobilia tpsa tradendi obligationi satisfecit.
1606. /Mobilium traditio fit, vel res tpsas, vel claveś aedium, quibus mobilia servantur, zradendo, vel etiam solo contrahentiam consensu, si penditionis terupore res transferri ne- queant, aut penes emtorem jam ex alio tutulo sint. i

mał”
li przedaży, albo ieżeli nabywca inż ie ma w mocy. swoićy: pod innym tytułem.
1607. Oddanie praw niezmysłowych, na- stępuie albo przez. oddanie tytułów, albo gdy ich używa nabywca z zezwoleniem przedawcy.
1608. Koszta wydania obowiązkiem są przedawcy: koszta wzięcia, obowiązkiem są nabywcy, ieżeli inny układ nie zaszedł.
1609. Wydanie następować_ powinno w mieyscu, w którćm była rzecz przedana w czasię przedaży, ieżeli nie masz innćy umowy. B
1610. Jeżeli przedawca uchybia w wy
-daniu rzeczy na czas umowiony od stron,
nabywca może podług swego wyboru, al-- bo Żżądąć rozwiązanisprzedaży, albo dania sobie w posiadanie rzeczy, ieżeli opóźnie- nie opa YA następuje tylko z iego czynu.
1611. We wszystkich przypadkach, prze- dawca skazany bydź powinien na wynagro- dzenie szkód i siraconych zysków, ieżeli pokrzywdzenie nabywcy przez to wypły- wa, że wydanie nie nastąpiło w czasie umowionym.
1612. Przedawca obowiązany nie iest do wydania rzeczy, ieżeli nabywca nie płaci ićy ceny, i ieżeli przedawca nie dozwolił mu zwłoki czasu do zapłacenia.
1613. Równie obowiązany nie będzie do wydania, chociażby na zapłacenie zwłoki
401
faire au moment de la vente, ou'si Pache- teur les avait dćja en son pouvoir a un autre, titre.
1607. La tradition des droits incorporels se fait, ou par la remise des-titres, ou par busage que Pacqućreur en fait du consente— ment du vendeur.
1608. Lies frais de la dólivrance sont dla charge du vendeur, et ceux de Fenlevement a la charge de Pacheteur, s'il xy a eu sti- pułation contraire.
1609. La dólivrance doit se faire au lieu ou ćtait, au temps de la vente, la chose qui en a fait Vobjęt, sil nen a€tć autrement convenu.
1610. Si le vendeur manque 4 faire la dć- liyrance dans le temps convenu entre les parties, Pacqućreur pourra, a son choix, demander la resolution dę la venie, 6u sa mise en possession, si le rótard ne vient que du fait du vendeur.
1611. Dans tous les cas, le vendeur doit ćtre condamnć aux dommages et intórćts sil rćsulte un prójudice pour Vacqućreur, du dćfaut de dćlivrance au lerine oonyenu,
1612. Le vendeur n'est pas temu de dćli-- vrer la chose si Iacheteur n”en paie pas le prix, et que le vendeur ne lui ait pas ac- córdć un dćlai pour le paiement.
1615. Il ne sera pas non plus obligć a la dólivrance, quand meme il aurait accordć
1607. Jurium incorporalium traditio fit, aut per dationem instrumentorum, usun, quo emtor, consentiente venditore, zlla exercet.
aut per
1608. Traditionis expensas ęvenditor, translationis pero emtor sustinet„ nisi aliter pa-
ctum fuerit,
1609. Fendita res eo loco tradi debet, ubi tempore contraetus reperiebatur, nisi aliter
contrahentibus placuerit.
1610. Misz venditor ex suo dumtaxat facto intra statutum tempus rem tradzdergt, em tor optionem habebit petendi vel rei possessionem, vel coniractus resolutionem.
161. Fenditor ad damna et in id; quod interest, condemnabitur, quolies emtori de- trumentum emergat, eo quod res termpore eonstituto tradita non fuerit.
1612. Rem tradere non tenetur venditor, nisi aut emtor illius pretium persolyat, aut :pse penditor ei dilationem ad soloendum concesserit.
1613. Łicet de pretio cocttonz proximus sit,
Jides habita sit, 8i emtor post venditionem bonis cesserit, vel dem ita ut venditori periculum pretii amiitendi immineat, hie non
5a
BE:
z. a
A wa FA

402
czasu pozwolił, ieżeli po przedaży naby— wca podupadł, lub upadł zupełnie do te- go„stopnia, że przedawca znayduie się w niebezpieczeństwie stracenia ceny, chy— baby nabywca dał zaręczenie na wypłace- nie w czasie wyznaczonym.
1614, Rzecz wydana bydź powinna w ta- kim stanie, w iakim się znayduie w chwi- li przedaży.>
Od dnia przedaży wszelkie pożytki nale- żą do nabywcy.
1615. Obowiązek wydania rzeczy obey- muie i iśy przyłączenia, i wszystko to, co— kolwiek służy do trwałego ićy używania.
1616. Przedawca obowiązany iest wy-— dadź taką obiętość, iąka iest wyrażona w kontrakcie, pod ograniczeniami położo- nemi niżey.
1617. Jeżeli przedaż nieruchomości uczy- niona była ze wskazaniem obiętości, przez wyrażoną miar liczbę i z oznaczeniem ce- ny na miarę, przedawca powinien wydadż nabywcy, ieżeli on tego wymaga, ilość wskazaną w kontrakcie;
A ieżeli to dla' niego iest niepodobne, albo ieżeli nie wymaga nabywca, przeda- wsa powinien ponieść stósownie zmnieyszę- nie ceny.
1618. Jeżeli przeciwnie, w przypadkach artykułu poprzedzaiącego znaydzie się obię- tość większa nad wyrażoną w kontrakcie, nabywca ma wybór, albo dostarczyć do- datek ceny, albo odstąpić kontraktu, ieżeli
un dćlai pour le paiement, si depuis laven- te, Pacheteur esttombć en faillite ou en-€tat de dćconfiture, en sorte que le vendeur se trouve en danger imminent-de perdre le prix; a moins que Pacheteur ne lui donne caution" de payer au terme.
1614. Iva chose doit ćtre dćlivrće en Petat on elle se trouve au moment de la vente.
Depuis ce jour, tous les fruits appertien- nent 4 Pacquereur.
1615. L/obligation de delivrer la chose comprend ses accessoires et tóut ce qui/a ćtć destinć A son usage perpótuel.
1616. Le vendenr est tenu de delivrer la contenance telle quelle est portee au con- trat, sous les modifications ci-apres ex= primćes.
1617. Si la vente d'un immeubłe a ćtć fai-- te avec indication de Ia contenance, 4 rai- son de tant la mesure, le vendeur est obli- gć de dólivrer 4 Paequóreur, s'il Pexige, la quantitć indiquće au contrat;
Et si la chose ne lui est pas possible, ou si Pacqućreur ne Fexige pas, le vendeur est obligć de sonffrir une diminution propor- tionnelle du prix.
1618. Si, au contraire, dans le cas de Particle prócedent, il se trouve une conte= nance plus grande que celle: exprimće au contrat, lacquereur a le choix de fournir le supplóment du prix, ou de se dćsister du
amplius rem tradere tenebitur; nem praesiet.
nisi de eo solyendo intra statutum tempus emptor cautio=
1614. Res, prouł tempore venditionis SU tradenda est.
Omnes fructus ab eo tempore emtori de
1615. Kei tradendae obligatio ad accessori
petpetuum ejusdem usum destinata fuere.
entur. 1 quoque extenditur, et ad ommia, quae ad
1616: Rem integram justa stipulationem venditor praestare tenetur modis ut infra.
1617. Si fundi penditio facta fuit, habita quantitatis declaratione,
suras certo pretio constituto, quanti
si hoc fiert nequeat, aut id emtor non ewigał,
pati debet.
et in singulas men—
tas in: contractu deducta emtori, si velit, tradenda est:
congruam pretii deminutionem ęenditor
1618. Si e contra in casu praecedentis articuli quantitas major reperitur illa, quae im contractu declarataj fuit, in emtoris arbitrio est, aut pretii supplementum persolvere, aut a contractu recedere, dummodo; quod excedit, superet vigesumam partem ejus, quod. m
contractu declaratum fuit.

wa”
przewyżka przenost dwudziestą częścią obię tość oświadczoną.
1619. We wszystkich innych przypa- dkach:
Bądź gdy przedaż uczyniona była rzeczy pewney i ograniczonćy;
Bądz gdy miała za przedmiot grunta ró- Żne i oddzielone;
Bądż gdy się zaczyna przez miarę, albo przez oznaczenie przedmiotu przedanego z przydaniem miary;
Wyrażenie takićy miary nie daie mieysca do żadnego dodatku ceny dla korzyści prze- daiącego, za przewyszkę w mierze; ani dla ko- rzyści nabywcy do żadnego ceny zmnieysze- nia za mnieyszą ilość miary,chyba tyle tylko, ile różnica rzeczywistćy miary dwudziestą częścią iest wyższa lub niższa nad miarę wyrażoną w kontrakcie, maiąc wzgląd na wartość całości przedmiotów przedanych, ieżeli przeciwny temu układ nie zaszedł.
1620. W przypadku, gdy podług arty- kułu poprzedzaiącego, ima mieysce powię- kszenie ceny za przewyżkę miary, wolno
„iest nabywcy, albo odstąpić kontraktu, al--
bo dostarczyc dodatek ceny, ato z pro- centem, ieżeli nieruchomość stent.
1621. We wszystkich przypadkach wktó- rych nabywca ma prawo odstąpienia kon- traktu, przedawca wrócić mu powinien prócz ceny, ieżeli ią odebrał„ koszta kon- traktu.
1622..Sprawa o dodatek ceny ze strony przedawcy, i sprawa o zmnieyszenie ceny
403
contrat, si Pexcćdent est d'un vingtieme au< dessus de la contenance dóclarće. 1619. Dans tous les autres cas,
Soit que la vente soit faite d'un corps cer-- tain et limite,
„Soit qwelle ait pour objet des fonds di- stincts et sćparćs.
Soit Gatao commence par la mesure, ou ar la dćsignation de Vobjet vendu suivie de a mesure,
L/expression de cette mesure ne donne lieu 4 aucun supplóment de prix, en faveur du vendeur, pour Pexcćdęnt de mesure, ni en faveur de Pacqućreur a aucune diminu- tion du prix pour moindre mesure, qu'au- tant que la diffćrence de la mesure rćelle a celle exprimće au contrat est d'un vin- gtieme en plus ou en moins, en ćgard 4|a yaleur de la totalitć des objets vendus, s'il ny a-stipulation contraire.
1620. Dans le cas ou, suivant Particle prócćdent, il y a lieu aaugmenlion de prix pour excćdent de mesure, Pacqućreur a le choix eu de se desister du contrat ou de fournir le supplćment du prix, et ce avec les interets sil a gardć Pimmeuble,
1621. Dans tous les cason Iacqućreur a le droit de se dćsister du contrat, le vendcur est tenu de lui restilner, outre le prix, s'il Pa regu, les frais de ce contrat.
1622. I/aciion en supplóment de prix de
le part du vendeur, et celle en diminution
1619. Zn ceteris casibns:
Sive penditio respiciat corpus certum et limitibus circumseriptum;
Sive distinctos et separatos fundes;
"
Sive, a rei venditae mensurą incipiat, vel a designatione ipsius rei penditae, cujus
mensura postea secuża sit;
Hujus mensurae declaratio, ob excessum, velbob defectum nec venditori ad preii supplemen- tum, nec emntori ad ejus deminutionem jus tribuit, nisi realis mensurae diijerentia ab ea,quae in contractu declarata fuit, oigesimam rei partem constituat, siye ob excessum, siye ob de- fectum, habita ratione pretii tętius rei penditae, dummodo aliter stipulatum non sit.
1620. Ubi juxta praecedentem articulum excedens mensura pretii incremento jus tri-
uit, emtor optiońem habet aut a contractu recedendi, aut prelii supplemenium persolłyen- di, et etiam cum usuris, si fundi possessionem ipse habuerit.
1621. Quożies emntori a contractu recedendi jus compedit, venditor ret pretium, st illud accepit, et insuper contraćtus expensas illi restituere tenetur,
162.„Actiones ad pretii supplementum consequendum, quae venditori, et ad pretii de-
CES
>ż
Si
PA p e

40£
łub zerwanie kontraktu ze strony naby=
wcy, zaniesioną bydź powinna w roku od dnia kontraktn pod karą odpadnienia.
1623. Jeżeli dwa grunta przedane były przez tenże sam kontrakt, i za tęż samę cenę, z oznaczeniem miary kazdego, a znayduie się mnićy obiętości w iednym, a więcćy w drugim, czyni się potrącenie, aż do. wyrównania należącyeh się ilości; i sprawa bądź: o dodatek, bądź o zmniey- szenie ceny ma mieysce tylko podług pra- wideł wyżóy ustanowionych.
1624. W wątpliwości, czy na nabywcę, czy na przedawcę mą spadać strata lub ze psucie rzeczy, przedanćy, przed ićy wyda- miem, rozsądzą się podług prawideł prze- pisanych w tytule o Kontraktach albe z0— bowiązaniach umownych w ogólności.
OpDpzra Ł IIL O ręłoymi.
1625. Rękoymia iaką przedawca winien mabywcy, ma dwa przedmioty; pierwszy, spokoyne posiadanie rzeczy Kupionćy; drugi, ukryte niedostatki tey rzeczy, ałbo wady, dla których ta rzecz oddaną bydź
może.
de prix ou en rćsiliation du contrat de la part de Pacqućreur,- doivent ćtre intentćes dans'annće, a compter du jour du contrat, a peine de dćchćanee.
1623. S'il a ćtć vendn deux fonds par le meme conirat, et ponr un seul et mómie prix, avec dćsignation de 1a mesure de chacun, et quil se trouve moins de contenance en Pun et plus en Fautre, on fait compensation jusqwa due concurrence; et Maction, sQit en supplement, soit en diminution du prix, na lieu que sulivant les regles-. ci— dessu: ćtablies.
4624. Tia question dę., savoir sur lequel., du vendeur ou de Iacqućreur, doit tomber la perte ou la dcterioration de la chose vena. dne.avant la livraison, est jugće d”apres les regles prescrites au titre des contrats ou des obligations conęentionnelles en gć- neral..
SECTION III De la garaniie.
1625. Tia garantie que le vendeur doit a Pacquereur, a deux objets: le premier est
la possession paisible de la chose vendne;
le second, les dćfauts cachćs de cette chose ou les vices redhibitoires.
minuiionem veł ad recedendum a contractn, quae emtori competunt, intra annuin a die coniraetus znstituendae sunt, quo elapso exstinguuntur.
1623. Si eodem contraciu et uno.eodemque pretio duo praedia vendita sint, expressa utriusque mensura ,. atque haec iń altero minor; in altero vero major reperiatur, usque ad concurreniem quantitatem mensuraruin ad invicem compensatio fit, et actio datur tam ad supplemenlum, quam ad deminulionem pretiż, juwta praecedentes regulas.
1624: Rei penditae et nondum traditae detrimentum weł jactura, utrum emtoris an ven= ditoris damno cedat, definitur. regulis in titulo de contractibus, seu de obligationibus
eonventionalibus in genere praescrzpiis.
SECTIo III.
De cautione.
1625. Cautio* a vemditore emtori praestanda duo complectitur objecta: primum, paci- ficam rei venditae possessionem; alterum, latentia rei tpsius vitia, seu quae redhibitori-
am. tribuunt.

W
$. 1.
O ręłoymij w przypadkach pokonania prawem.
1626. Chociaż w czasie przedaży Żaden
układ nie był uczyniony względem rękoy=
mi, przedawca obowiązany iest samemże prawem bydź rękoymią nabywcy za poko- mamie prawem, któreby poniosł w posia- daniu całości lub części przedanego przed- miotu, albo za ciążary'nie. oświadczone przy przedaży, o iakieby się do takiego przedmiotu upominano.
1627. Mogą strony przez- szczególne umowy do takiego zobowiązania z prawa wynikającego, co dodadź albo zmnieyszyć iego skutek: mogą się nawet umówić, że przedawca do żadnćy rękoymi obowiązany nie iest.
1628. Chociaż iest rzeczono, że naby- wca obowiązany” nie jest do żadney rękoy= mi, odpowiada iednak za taką która wypły— wa z osobistego iego czynu; wszelka prze- ciwna temu umowa iest nieważna.
1629. W tymże samym przypadku, gdy ułożona iest wolność od rękoymi, gdyby pokonanie prawem nastąpiło, przedawea powrócić powinien cenę;
Chybaby nabywca wiedział przy przeda- ży o niebezpieczeństwie grożącóm pokona— miem, przez prawo, albo kupniąc wziął na siebie niebezpieczeństwa i straty.
1630. aś rękoymia przyrzeczona była,
albo względem tego nic ułożonem nie zo-|
405
5.7
De la garantie eq cas deęictton.
1626. Quoiqne lors de la vente il nit ćtć fait ancnne stipulation sur la garantie, le vendeur est obligć de droit a garantir Dac= qućreur Peviction qu'il souiłre dans lą totalitć ou partie.de Pobjet vendu, ou des charges pretendnes sur eetobjet et non dć= clarćs lors de la ventę.
1627. Les parties peuvent, par des eon- ventions particulieres, ajouter 4 cette obli- galion de droit ou en diminner Ieffet; eł- les penvent móme convenir que le vendetr ne sera soumis a ancune. garantie.
1628. Quoigwil soit dit que le vendeux ne sera soumis A aucune garantie, il demeu- re cependant tenu de eelle qui rćsulte d'un fait qui lui est personnel: toute convention contraire est nulle.
1629. Dans le móme ceas de stipulation de non garantie, le vendeur, en cas devielion, est tenu a la restilution du prix, A moins que Pacqućreur nait connu lors de laven— te le danger de Pćviction, ou quil n'ait ache- te a ses pćrils et risques.
1630. Lorsque la garantie a ćtć promise, ou qu'il wa rien ćtć stipulć 4 ce sujet, si
1.
Pe evictione cavenda. 1626. Etsż in venditione de evictionis cautione nihil conventum sit, ipso jure tamen .penditor eandem praestare tenetur emtori, si res vendita in toturn vel pro parte epicta sit, pel si ea oneribus obnoxia reperiatur, quae in venditione decłarata ron fuerint. 1627. Fłujus naturalis obligationis effectus peculiaribus pauctionibus partes augere aut źmminuere possunt; stipulari quogue żpsis licet, ut nulla cavendae epicitonis obligatio ven-
ditorem obstringat.
1628. Flsż źn vim stipulationis ab evictione cavenda venditor absolutus, fuerit, nihi- łominus ipse pro epictione tenetur, quae ex ejus facto oritur; et quaelibet coniraria conęen-
tio nułla est.
1629. Eodem casu, quo stipulatum fuerit de evictione non praestanda, venditor, evicta re, preżium restituere terietur, nisi emtór, eum contraxit, evzctionis periculum sczret, vel
omne rei discrimen in se susceperit.
1630. Sz promissa fuit evictionis eautio, vel ętiam si nihil de hąe re pactum fuerit, emtor, qui ępictionem passus est, a venditore jus petendi habet:
awama=". mik Ls
R. poza Ty

406
stało, ieżeli nabywca pokonany iest pra- wem, ma prawo domagać sią od prze- dawcy:
i. Powrócenia ceny;
2. Powrócenia przychodów, gdy obo- wiązany iest oddadź ie właścicielowi, który go pokonywa prawęna;
3. Kosztów poniesionych z powodu Żą- dania rękoymi przez nabywcę, i kosztów ponoszonych przez'pierwiastkowego po- woda;
4. Nakoniec wynagrodzenie szkód 1 stra- conych zysków oraz wszystkich kosztów prawnych kontraktu,
1731. Gdy w czasie pokonania prawem, przedana rzecz znayduie się zmnieyszońia co do wartości, albo znacznie nadpsuta, bądź z niedbalstwa nabywcy, bądz przez przypadki większćy siły, przedawca,"ró- wnie iest obowiązany do powrócenia całey wartości,
1632. Lecz ieżeli nabywca ciągnął zyski z zepsucia rzeczy, iakie uczynił, przeda- wca ma prawo zatrzymać z ceny summę równą takim zyskom,
1633. Jeżeli rzecz przedana znayduie się powiększona w cenie w czasie: pokonania
rawem, niezawiśle nawet od czynów na- ywcy, przedawca powinien mu wtedy to zapłacić ,. co przew yższa cenę przedaży.
1634. Przedawca zapłacić powinień albo wyrobić zapłacenie nabywcy przez tego, który pokonywa prawem wszelkich popraw
Pacqućreur est ćvincć, il a droit de deman+ der contre le vendeur,
1. La restitution du prix; 2. Celle des fruits, lorsqwil est obligć de les rendre au proprićtaire qui Pćvince;
_3.. Les frais faits sur la demande en garan- tie de Pacheteur, et ceux faits par le deman- deur originaire;
4, Enfin les dommages et intćrćis, ainsi que les frais et loyaux-cońits du contrat.
1631: Lorsqwa Pepoque de Peviction la chose vendue se trouve diminuće de valeur, ou considerablement detćrioreće, 3oit par la nćgligence de Iacheteur, soit par des acci- dens de force majeure, la vendeur n'en est pas moins tenu de restituer" la totalitć du prix.
1632. Mais, sil'acquóreur a tirć profit des degradations par lui faites, le vendeur a droit de retenir sur le prix une somme ógale Ace profit.
1633. Si la chose vendue se trouve avoir augmentć de prix a Pćepoque de„Peviction, indćpendamment móme du fait de Pacqućreur le vendeyr est tenu de lui payer ce qu'elle vaut au-dessus du prix deg vente.
1634. Le vendeur est tenu de rembourser ou de faire rembourser a l'acquereur, par celui qui Dćvince, toutes' les reparations
«. Pretii restitutionem;
a. Fructus rei, si eosdem proprietario, qui evicit, restiluere debeat; 3. Expensas pro motae litis denunciatione ab emntore venditori facta, eł eas, quds insu-
per prineipalis actor sustinuit; 4
. Damna denique et id, quod interest, n
eXxPENSQS,
ec non ipsius contracius penditionis legitimas
1631. Cum res oendita epictionis tempore pretio imminuta reperitur, vel znsigniter de-
terior facta, sioe ob culpam emtorts, si
pe ex majore vi, cui resisti non potest pendztor , Pp,
nihilominus integrum pretium restituere tenetur. 1632, Si tamen emior ex detrimento rei venditae ejus facto illato aliquid lucratus sit, tantumdem pretii, quod perceptum lucrum adaeguet, vendatori retinendi jus est.
1633. Si res vendita, cum evincitur, aucta valore reperitur, etiam sine fucto emtoris, quidquid ultra pretium venditionis novae aestimationi additur, venditor emiori debet.
1634, Fenditor emtori omnes refectiones ab ipso factas et utiles ewpensas rependere tena- tur, vel facere, ut ab eo, qui rem epicit, persolyantur.,

TANEROAE JEZ"4
5
Nu
„AŚ
i polepszeń użytecznych, które nabywca w gruncie poczynił.
1635. Jeżeli przedawca złą wiarą prze- dał grunt cudzy, obowiązany będzie zapła- cić mabywcy, wszelkie nakłady, iakie on
poczynił na gruncie, nawet dla; ozdoby lub,
rozrywki.
1636. Jeżeli nabywca pokonany iest pra- wem tylko co do części rzeczy, ale która część tak wiele znaczy względem całości, Że nabywca bez tey części w którćy iest po- konąny, nie byłby rzeczy kupował, może zerwać przedaż.
1637. Jeżeli w przypadkach pokonania co-do części gruntu przedanego, nie roz— chodzi się przedaż, cena części w iakićy nabywca pókonany, zapłacona mu iest po- dług oszacowania przy pokonaniu, ale nie w stosunku do całości przedaży, bądż gd rzecz przedana powiększona iest, lub zmnieyszona w cenie.
1638. Jeżeli dziedzictwo przedane, obciążone, a oświadczenie tego uczynione nie było, służebnościami niewidocznemi, a które tak wiele znaczą, iż można wnosić, Że] nabywca uwiadomiony 0 nich niebyłby dziedzictwa tego kupował, może on żądać rozeyścia się kontraktu, ieżeli nie obiera raczóy przestać na wynagrodzeniu.
"1639. Inne wątpliwości, iakieby się tra- fiać mogły względem wynagrodzenia szkód i straconych zysków, wypływalącego dla nabywcy z niewykonania przedaży, roz-
-strzygane bydź powinny podług ogólnych
407
et ameliorations utiles qwil aura faites au fonds.;
1635. Si le vendeur avait vendu de man= vaise fói le fonds d'autrni, il sera obligć de rembourser a Pacqućreur toutes les dćpen- ses, móme voluptuaires on d'agrement,
ue celui- ci aura faites au fonds.
1636. Si Pacqućreur n'est ćvincć que d'une partie de la chose, et qwelle soit de telle consćquence, relativement au tout, que Pac-
ućreur neńt point achetć sans la partie ont il a ćtć ćvincć, il peut faire rćsilier la vente.
1637. Si, dans le cas de Peviction d'une partie du fonds vendu, la vente n'est pas resiliće, la valeur de la partie dont lacque- reur se trouve ćvincć, lui est remboursee suivant Pestimation a PTepoque deleviction, et non proportionnellement au prix total de la vente, soit que la chose vendue ait au- gmentć ou diminuć de valeur.
1638. Si Phóritage vendu se tronve grćvć, sans quil en ait ćtć fait de dóclaration, de servitudes non apparentes, et qu'elles soient de telle importance qwil y ait lieu depre- sumer que lacqućreur naurait pas achetć Sil en avait ćtó instruit, il peut demander la rósiliation du contrat, si mieux il n'aime se contenter d'une indemnitć.
1639. Lies autres questions auxqnelles penvent donner lien les dommages et inte- rets.rćsultant pour Pacqućreur de Pinexć— culiion de la vente, doivent ćtre dócidćes suivant les regles genćrales ćtablies au titre
1635. Si sciens quis alienum fundum vendiderit, erga emtorem de omnibus expensis, etiam yoluptuariis, circa fundum factis, tenebitur.
1636. Quożies res pendita pro parte tantum evicta sit, sed żanti momenii hujusmodi pars habeatur, ut emtór sine illa emiurus non fuisset; ad contractus resolutionem ipse agere
poterzt. 1637. Si, parte tantum fundi evicta,,
penditio nón resolpatur, partis epictae pretium
justa ejus aestimationem tempore evictionis, non juxta totius rei venditae pretiium emtori rependitur, sice auctum siye diminutum sit ipsius fundi pretium.
„ 1638.$ż fundus yenditus servitutibus non apparentibus obnoxius reperiatur, quin de illis in contraciu mentio facta sit, et tanti momenti seroilutes habeantur, ut emtorem, si
zd
sciętsset, rem minime emturum fuisse praesumi possit, is contractus resolutionem vel pretii um-
demnitatem pro lubitu petere poterit.
1639. Ceterae quaestiones, quae ex non impleti contractus causa oriri-possunt quoad da- mna et quidquid interest, emtori a yenditore praestanda, juxta regulas generales,
de
Że

408
prawideł ustanowionych w tytule o Kon- traktach, albo zobowiązaniach umownych «w ogólności,
"1640. Rękoymia na przypadek pokonania prawem, ustaie skoro nabywca zezwolił na skazanie siebie przez wyrok ostateczny, al-
bo taki, od którego appellacya przyiętą
bydż nie może, bez przypozwania przeda-:
ki swego, ieżeli przedawca dowodzi, że były dostateczne śrzodki na wyrobienie adrzucenia żądania.
$:%
© rękoymi wad w rzeczy przedanćy.
1641. Przedawca obowiązany iest do rę- koymi z powodu ukrytych wad:'w rzeczy przedanóy, które ią czynią niewłaściwą do użycia, do iakiego ma przeznaczenie, albo które tak zmnieyszaią ićy użycie, że naby- wca nie byłby 16y nabył, gdyby o nich wiedział, albo byłby dał mnieyszą cenę.
1642. Przedawca nie odpowiada za wa- dy widoczne, o których mógł się przeko- nać sam nabywca.
1643. Odpowiada za ukryte wady, cho- ee: sam o nich nię wiedział, chybaby w takim przypadku zaszedł układ, że do Żadnćy rękoymi obowiązanym nie iest.
1644. W przypadku artykułów 1641. 1643. nabywcą ma wybór, oddadź rzecz i-upomnieć się o powrócenie ceny, albo
des contrats ow des obliygations cenvention= nellęs en general.
1640.. La garantie pour cause d'óviciion cesse lersque Pacqućreur s'est laissć conda= mner par un jugement en dernier ressort, ou dont Dappel nest plus recevable, sans appeller sen vendenr, si celui-ci prouve qwil existait des moyens sufłisans pour fairere- jeter la demande.:
$. a.
Be la garantie des defauts de la chosevendue.
1641. Le vendeur est tepu de la garantie a raison des dótauts cachćs de la chose ven= dne qui la rendent impropre 4 Fusage au- qael on la destine, ou qui diminuent telle- ment cet usage, que lacheteur ne laurait pas acquise, ou nen aurait donnć qwun moindre prix, s'il les avait connus.
1642. Lie vendeurn'est pas tenu des vices apparens et dont Pacheteur a pu seconvain- cre luimóme.
1643. Il est tenu des vices cachćs, quand mćme il ne les aurait pas connus, a moins que dans ce cas il n'ait stipulć qwil ne sera obligś a aucnne garantie.
1644. Dans le cas des articles 1641 et 1643, Facheteur a le choix de rendre la chose et de se faire restituer le prix, ou de garder
quibus agitur in titulo de contractibus veł de obligationibus conventionalibus in genere,
definiendae suit.
1640. Cautio de evietione praestanda cessat,.cum, emiter in judicio definitigo, seu a quo appellatio non. datur, sedamnari passus est, quin prius liten, denunciaret wenditari, si hie probet, exceptiones non defuisse, quibus actoris pełitio rejici poterat.
2.
De vitiorum rei vendilae cautione. 8 1641. Fenditor cavere debet de witiis rei cenditae latentibus, quae usui, cui ipsa de- stinata est, vel eam ineptaan reddunt, oel.Ua ejusdem usum immimuhi, ut si emtort haec vitia innotuissent, eel rem minime adquisieisset, vel munoris taniummodo eam fuis-
set emturus.
1642. Penditor de witiis, qguae patent, et de quibus ipsemet emtor certior fieri poterat,
€avpere non tenetur.
1645. De łatentibus reż venditae vitiis, etsi eadem ipse ignorasset,
vendiior żenetur,
nisi hoc casu de non cavendo expresse stipułalus fuisset. 4 1644. In casibus, de quibus in articulis 1941 et 1663 actum est, emtor optianem habet,

p
wał”
rzecz zatrzymać, a upominać się o powró- cenie części ceny, iaką biegli ułożą.
1645. Jeżeli przedawca wiedział o wadach rzeczy, powinien będzie oprócz powrócenia ceny którą odebrał, wynagrodzić wszelkie szkody i-stracone zyski nabywcy.
1646. Jeżeli przedawca nie wiedział o wa- dach rzeczy, obowiązany iest tylko powró- cić cenę, 1 zapłacić nabywcy koszta ponie- sione_ z powodu przedaży.
1647.' Jeżeli rzecz mająca wady zginęła
rzez skutek złego swego gatunku, strata
iest dla przedawcy, który winien mabywey powrócić cenę i inne wynagrodzenia, wy- fożone w dwóch poprzedzaiących arty- kułach.
Ale strata z przypadków losowych, idzie na rachunek nabywcy.
1648. Sprawa wynikaiąca z wad, dla których rzecz oddaie się nazad;swnoszona bydź powinna przez nabywcę w krótkim czasie, podług natury wad stanowiących oddawalność, 1 zwyczaiu mieysca, w któ- róm przedaż nastąpiła.
164g. Sprawa taka nie ma mieysca w prze- dażach czynionych powagą sądu.
DZIAŁ V. O obowiązkach kupuiącego. 1650. Istotny jest obowiązek kupuiącego,
aby zapłacą cenę w dniu i mieyścu uło- EJ[4£4 żonćm w przedaży.
409
la chose et de se faire rendre une partie du prix, telle quellę sera arbitrće par ex-- erts.
1645. Si le vendeur connaissait les vices de la chose, ił est tenu, outre la restilutiou du prix qwilen-a-recgu, de tous łes domma— ges et intćeróts enyers Pacheteur.
1646. Si le vendeur ignorait les vices de
la chose, il ne sera tenu qua la restitution du prix, et A rembourser a Pacqućreur les frdis occasionnćs par la vente.
1647. Si la chose qui avait des vices a pćri par suite de sa mauvaise qualitć, la perte est pour le vendeur, qui sera tenu envers Pacheteur a la restitulation dn prix, etaux autres dćdommagemens expliqućs dans les deux articles prócćdens.
Mais la perie arrivće par cas forluit sera pour le compte de Pacheteur.
1648. E/action resultant. des vices redhi- bitoires doit ćtre intentće par Pacqućreur, dans un bref dólai, suivant ła mature des viees redhibitoires, et Pusage du lieu ou la vente a 6tć faite.
164g. Elle n'a pas lł€u dans les ventes fai- tes par autoritć de justice" CHAPTTRE VM. Des oblygations de-Pachcteur.
1650. La principale obligation de Pache- teur est de payer le prix au jour et au lieu reglćs par la vente.
pel rem restituendi ,repetito"pretio, vel illam retinendi, eatnque pretii partem repetendi,
quae peritorum judicio aequa videbitur.
1645. Sz rei venditae pitium venditort innotuerat, is praeter aceepti restilutionem ad damna et ad id, quod interest, emtori tenetur. 1646, Si penditor rei vitia ignoravit, pretium et expensas, quibus venditio causam
dedit, emtori dumtaxat restituere debet.
1647. Siresex praecedenti vitio periit, damnum venditor sustinet, qui pretium emtori re— stiżuere et cetera damna, prout duobus praemissis articulis dicium est, ipst resarcire debebit.
Sz tamen casu-fortuito res interitt, damnum emtoris erit.
1648. Actio redhibitoria ob rei vitium ab emtore intra breve temporis spatuum proponen- da est, provitii indole, et loci consuetudine ubi yenditio facta fuerit.
164g. Res, quae judicis auctoritate veneunt, redhibitoria actione condićz nequeunt.
CAPU EV.
De emtoris obligationibus.
1650. Principalis emtoris obligatio ea est,
to persolyat.
uż. preźium die ać loco in venditione constiiu=
52

410
1651. Jeżeli względem tego' nic urządzo- ne nie było przy przedaży, kupniący za— płacić powinien w mieyscu 1 czasie, w któ cym wydanie nastąpić powinno.
1652. Kupuiący winien iest procenta ce- ny przędażyy aż do wypłacenia. kapitału w trzech następuiących przypadkach:
Jeżeli taka była umowa przy przedaży;
Jeżeli rzecz przedana i wydana przynosi pożytki lub inne przychody;
Jeżeli kupniący wzywany był, aby za- płaci.
W ostatnim przypadku, procenta rachu- ią się dopiero od dnia wezwania.
1653. Jeżeli kupuiący iest napastowany, albo-słuszną ma przyczynę obawy napaści przez sprawę bądż hipoteczną, bądź o wy- dobycie rzeczy, może zawiesić wypłacenie ceny dotąd, dopóki przedawca nie wstrzy- ma napaści takićy, ieżeli rączey nie woli przedawca dadź zaręczenie, albo ieżeli uło- żono nie było, że zapłaci kupuiący bez wzgłędu na! napaść.
1654. Jeżeli kupuiący nie płaci ceny, przedawca może żądać rozwiązania prze- daży.
1655. Rozwiązanie przedaży nierucho—
mości natychmiast iest wyrzeczone, ieżeli przedawca iest w niebezpieczeństwie utra- , cenia 1 rzeczy i ceny. "_ Jeżeli nie masz takiego niebezpieczeństwa, Sędzia może dozwolić nabywcy zwłoki cza- su dłuższćy lub krótszey, według okoli- czności.
1651. S'il na rien ćte reglć A"cet egard lors de la vente, Pacheteur doit payer au lieu et dans le temps oń doit se faire la dćlivrance.
1652. L/acheteur doit Pintćret du prix de la vente jusqwau paiement du capital, dans les trois cas suivans:
Sil a€tć ainsi convenu lors de la vente;
Si la chose vendue et livrće produit des fruits ou antres revenus;
Si Pacheteur a 6tć soimmć de payer.
Dans ce dernier cas Vinteret ne court que depuis la sommation.
1653. Sil acheteur est trouble, on a juste sujet de craindre d/etre trouble par une action, soit hypothćcaire, soit en revendi= cation, il peut suspendre le paiement du prix jusqua ce que le vendeur ait fait ces ser le trouble, si mieux n'aime celui-ci donner eaution, ou 4a móins qwil' ait' etć stipulć que, non obstant le trouble, VPachee teur paiera.
1654. Si Pacheteur ne paye pasle prix, le yvendeur peut demander la rćsolution de la vente.
1655. La resolution de la vente dimmeu- bles est prononcće de suite, si le verideur est en danger de perdre la chose et le prix.
Si ce danger n'existe pas, le juge peut accorder a Vącqućreur un delai plus oumo- ins long suivant les circonstances.
1651. Sż nihil de hoc conventum sit, im eo loco et eo tempore, quo traditio fieri debet,
emtor solvere tenetur.
1652. Donec pretiurm rei venditae persolęatur, usurae ab emtore in tribus hisce casibus
dlebentur:; Si ita in venditione stipulatum fuerit;
Si ex, re vendita et tradita fructus aliive reditus provenerint; Si in judicio solutio petita fuerit, quo ultimo casu nisi a die interpelłationis usurae
debentur.
1653. Sz emtor hypothecaria' vel vindicatoria actione conyeniatur, aut, ne turbetur; justa metuendi causa vpsi sit, pretii solutionem differre potest, donec venditor molestias auferat, nisi hic cavćre malit, aut nisi stipulatum fuerit, non obstantibus molestiis emto—
rem pretium sóluturum.
1654. Sz emtor pretium non persolvat, venditor contracius resolutionńem petere połest. 1655. Fenditionis immobilium resolutio statim pronunciatur, st venditori rem simuł et
pretium amiitendt periculum itmmineat.
pałi

Jeżeli zwłoka taka tplynie, a nabywca nie zapłacił ,. rozwiązanie przedaży wyrze- czone będzie.
1656. Jeżeli zaszedł układ przy przeda— ży nieruchomości, że gdyby uchybione by- ło wypłacenie ceny w umowionym czasie, przedaż rozeydzie się samćm przez się pra- wem; nabywca iednak może„zapłacić po upłynieniu takiego czasu, ieżeli mie stał się winnym spóźnienia przez wezwanie;, lecz
o wezwaniu takićm, sędzia nie może ma AKC, zwłoki czasu.
1657. W przedaży żywności i rzeczy ru- chomych, rozwiązanie przedaży. następnie samćm przez się prawem, i bez wezwania, na korzyść przedawcy, po upłynieniu umó- wionego czasu, w. którym rzeczy takie wzięte bydź miały.
DZIAŁ VI
O nieważności i rozwiązaniu przedaży.
1658. Oprócz przyczyn nieważności albo rozwiązania 1uż ki Agga te 08) tx w tym tytule, i"przyczyn wspólnych wszelkim umowom, może bydż ieszcze rozwiązany kontrakt przedaży przez użycie możności odkupu i przez nizkość ceny.
411
Ce dćlai passć sans que Vacqućrer ait payć, la rósolution de la vente sera prononcće.
„1656. Sil a€tć stipulć lors de la.vente d'immeubles, que, faute de paiement du prix dans le terme convenu, la vente se- rait rósolue de plein droit, Pacqnćreur peat nćanmoins payer apres lexpiration du dć- lai, tant qwil na pas ćtć mis en demeure par une sommation: mais apres cetie som- mation, le juge ne peut pas lui accorder de delai.
1657. Em matiere de vente de denrćes ct effets mobiliers, la rćsolution de la vente aura lieu de plein droit et sans sommation, au profit du vendeur, apres Pexpiratiou du terme cońyenu pour le retirement.
CHAPITRE Vt
De la nułlitć et de la resolution de la vente.
1658. Indćpendamment des causes de nul-- litć ou de rćsolution deja expliqućes dans ce titre, et de celles qui sont communes a toutes les conventions, le contrat de ven- te peut 8tre róćsoln par Pexercice de la fa-- cultć de rachat et par la vilitć du prix.
Si hoe perieulum=non" instat;'*emtori spatium tęmporis majus minusve, justa rerum
adjuncta, judex concedere potest.
Hloc tempore elapso, quin emtor solyerit, oerulitionis resolulio pronunciabitur. 1656. Si in pendźtione immobilium conventum sit, quod, non soluto intra sitatułtum tempus pretio, penditio ipso jure resolyatur, emter elapso tempore nihilominus solvere
oterit. nisi judzźcialiter un mora sit constitutus, sed facta hac znterpellatione; nullum Pp, 3., I»(
amplius tem poris spatiun
1657. Sz res annonart
ne judici ą tutum fuerit.
1 judex concedere potest. ae et alia mobilia venierint, ipso jure et absque ulla interpellatio- ali resolutio fiet fagore ęenditoris, statim ac tempus ad rem accipiendam consti-
CAPUT VI
« De venditionis nullitate atque resolutione.
1658. Praeter hoc titulo enumeratas nullitatis aut resolutionis causas, et eas, quae omnibus conventionibus communes sunt; oenditio pel jure retractus, pel ob pretii rnodict-
tatem, resolyi potest,
x
*
samy

OppnziaŁ I O możności odkupu,
1659. Możność odkupu iest układ, przez który przedawca zachowuie sobie wzięcie nazad. rzeczy przedańćy wracaiąc istotną cenę i zapłatę, o iakićy iest mowa w ar
tykule 1673, 1660. Możność odkupu ukłądana bydź
nie może na czas przechodzący przeciąg lat pięciu.
Do takiego czasu iest ścieśniona możność taka, choćby ułożona była na czas dłuższy.
1661. Czas wyznaczony iest ścisłą grani-- cą, i sędzia przedłużyć ićy nie może.
1662. Jeżeli przedawca nie używa spra- wy swoićy odkupu w czasie przepisanym, ńabywca slaie się właścicielem nieodwo- łalnym.,:
1663, Przeciąg czasu tego rachuie się przeciw wszystkim osobom, nawet prze- ciw małoletniemu, alej się mu zachowuie, ieżeli potrzeba, poszukiwanie na tym, na kim z prawa wypada.
1664. Przedawca z umową odkupu może mieć sprawę swoię przeciw drugiemu naby- wcy, chociażby w drugim kontrakcie nie była oświadczona możność odkupu.
1665. Nabywca z umową odkupu, uży- wa.wszystkich praw przedawcy swego: mo- że zyskać przedawnienie tak przeciw. pra-
SECTEON._ L. De la facultće. de rachąt.
165g. La faculić de rachat. ou de rómórć est un pacte par leqnel le vendeur se rć- serve de.reprendre la chose vendue, mo- yennant la restitution du prix principal, et le remboursement dont il est parlć aPar- ticle 1673.
1660. La facultć de rachat ne peut€tre stipulće pour terme excedant cinq annćes,
$i elle a etć slipniće pour un terme plus long, elle est reduile a ce terme. ę
1661. Lie terme fixć est de rigueur, et ne peut ćtre prolongć par le juge.
1662. Faute par le vendeur d'avoir exer= cć son action de remerć dans le terme pre- scrit, Pacqućreur demeure proprićtaire ivrć- vocable.
1663.„Le delai court'contre toutes per sonnes móme contre le mineur, sauf, sił y a lieu, le recours contre qui de droit.
1664. Lie vendeur ir pacte, de rachat peut exercer son action contre un second acquć- reur, quand meme lą facaltć, de rómórć n'aurait pas ćtć dćclarćć dans le second contrat.
1665.. L?acqućreur 4 pacte de rachat exer- ce tous les droits de son-vendeur; il pent prescrire tant contre le vćritable maitre
SECTIO 1. De jure retractus.
.. 1659. Jus retrąctus seu redimendi est pactum, quo venditor rei cenditae recuperandae Jacultatem sibi reservat, restituto pretio vendilionis, aliisque impensis, ut articulo 1673
expositum est.
1660. Jus retractus ad tempus quinquennio majus stipulari non potest. z haec stipulatio quinque annos excedet, ad istud tempus coarciatur. 1661. Terminus praefinitms stricti juris est, neque a judice prorogari potest. 1662. Si wenditor jure retractus intra'praefinitum tempus non utatur, dominium apud
emtorem zrreyocabile znanet.
1663. Quinquennium ad: redimeńdum'contra quoscumque decurrit,'etsi aetate minores sint, salyo regressu, si locus sit, contra eos, in quos de jure competit.
1664. F'enditor, qui jus retracius sibi stipulaius est, idem jus adyersus novum-emiorem exercere poleść ,. liceł in secundo cóntractu nulla de jure redimendi mentio facta sit.
1665. Fimior cum pawia retractus' omnibus venditoris juribus utitur tam contra. eerium

ma”
wdziweńmu Panu, iako też i przeciw tym, którzyby zakładali sobie iakie prawa lub hipoteki ma rzeczy przedanćy."|
1666. Może stawiać''przeciw wierzycie- lom przedawcy swego dobrodzieystwo*roz- trząsania.
1667. Jeżeli nabywca” z amową odkupu części niepodzielńćy dziedzictwa otrzymał przysądzenie całości na licytacyi, która PA niemu powołaną była, może zo-
owiązać przedawcę, aby' odebrał. wszy- siko, gdy chce używać umowy.«"'.
1668. Jeżeli kilku przedało łącznie, i przeż ieden tylko kontrakt dziedzictwo między niemi wspólne, każdy z nich może mieć śprawę o odkup, tylko co do części na niego przypadaiącey.
1/4669. Toż samo się rozumie, gdy zosta- lo kilku dziedziców po: tym, który sam dziedzictwo przedał.
Każdy z takich: współdziedziców mioże używać możności odkupu, tylko co do częż ści iaką'w spadku bierze.
1670. Ale w przypadku dwóch artyku- łów poprzedzaiących, nabywca może wy: ma gać, aby wszysc Keno praedaniąc, al bo wszyscy współdziedzice, należeli do sprawy dla: zrobienia między niemi ugod do odebrania całego dziedzictwa; a jcźchi się nie ugodzą,* będzie uwolniony od skargi.
1671. Jeżeli przedaż' dziedzictwa należą
415
que contre ceux qui prótendraient des dro- its ou hypotheques sur la chose vendue.
1666. Il'peut opposer: le bćnćfice de la
discussions aux cerćanciers de son vendeur.
1667.$i Wacqućreur 4 pacte de rómórć d'une partie indivise dun hćritage, s'est rendu adjudicataire de la totalitć sur une licitation provoquće' contre lui, il-peut obliger le vendeur'a retirer lę tont' łorsqne celni=ci veut: usęr du pacte.-
1668. Si plusieurs ort vendu': conjointe= meńt et par un sęul contrat un heritage
| commun cntre eux, chacun ne peut exer—
cer Paction en' rćmćrć quę pour la part qu'ilsy avait. 166g. Il en est de meme, si celui qui
a vendu'seul un hóritage a laissć plusietrs_
heritiers.
Chacun de ces'cohćritiers ne peut user de la faciiltć de rachat que pour la partqwił prend dans la: succession.
1670. Mais, dans le cas des deux articles prócćdens, Vacqućreur peut exiger que tous les covendeurs ou tons les cohćritiers s0ient mis en cause, afin de se concilier entreeux pour la reprise de Vheritage entier; et, s'ils ne se coneilient pas, il sera renvoyć de la demande.
1671. Si la vente d'un hćritage apparte-
dominum, quam conira illos, quit in re vendita hypothecas vel alia sibi asserunt jura,
praescriplionem exerćere potest.
1666, Creditoribus ęenditoris ewcussionis beneficium ipse objicere potest.
1667. Sz emmtóri partis indięisae praedii cum pacto redimendi totum praedium postea adjudicatum sit. per licitationem. adversus eum propocatam, venditorem tpse cogere pote- rit, ut integrum furndum redimat, quoties jure retraćtus uit velit.
1668. Sz. płures una simmul et: unico.contractiń commmune praedium ęendiderint, quisque eorum pro ilła tantum parte, quae ad, singulos pertinebat, jus retracius ewercere potest.
1669. Idem obtinet, si guz solus fundum vendzdit, plures reliquit heredes.
Quisque ex his coheredzbus jure retractus wti negqmit, nisi pro ea parte, quae in succes—
sione ad| sza spectat. 1670.
n duobus supradictis casibus tarnen emtór exig'ere potest, ut omnes venditores vel
coheredes tn judicium oocentur, ut de totius fundi retractu simul conveniant, et, quoties zpsz rem inter se minime componant.,.emior a pelitione. absolęetur.
1671: Sz communis fundi venditio nec ab omnibus-condominis una simul, nec de toto praedio, facta fuit, sed a singulis propria portio tantum alienata est, uniisquisque sepa—
teeama"+
DEE

41
<ego dó kilku, nie była uczyniona łącznie i całego dziedzictwa razem, /a każdy: znich swoię tylko część przedał, mogą mieć od— dzielnie sprawę;| o odkup części;! iak do każdego należy;
A nabywca nie może przymisić do wzię- <ia całości tego. który tym sposobem uży "wa swego prawa.
1672. Jeżeli nabywca zostawił kilku dzie- dziców, sprawa 0-odkup może bydz wno- szoaa przeciw, każdemu:z nich; tylko o od- kup części iaka.na niego przypadnie, wten- ezds gdy rzócz iest niepodzielona ieszcze, albó: gdy rzecz przedana podzieloną została amiędzy niemi;
iecz ieżeli iuż nastąpił podział spadku, a rzecz przedana przypadła na część iedne- go 2 dziedziców, sprawa” o odkup mioże bydż wnoszona'.przeciw niemu co: do ca- Tości.
1673. Przedawca używaiący umowy od- kupu, powinien zapłacić. nie tylko cenę istotną, ale też jeszcze koszta i wydatki na- leżące się za przedaż, potrzebne naprawy, ji te które powiększyły wartość gruntu aż do ilości wyrównywałącćy takiemu'powię- kszeniu. Nie może wniyśdź w-posiadanie, póki nie uczyni: zadosyć wszystkimi tym wbowiązkom. t91l
Gdy przedawca wchodzi w dziedzictwó swoie przez.skutek umowy odkupu, bierze go uwolnionym od wszelkich ciężarów i hipotek, iakiemi nabywca mógł toż dżie-
nant a plusieurs n%a pas ćtć faiter conjaqin- tement et de tout Ihćritage ensemble, et que chącun mait vendu que la: part quil y avait, ils peuvent€xercer_ sćparóment Paction en rómórć sur la portion qui leur appartenait;
Bt Pacqućreur ne peut forcer celui qui Vexercera de cette maniere, A retirer le tout.
1672. Si Facqućreur a laissć plusienrs hó- ritiers, action en rómćrć nepent ćtre exer- cóe contre„chacum deux que pour sa part; dans le, cas od. elle est ericore indivise ,; et dańs celui oh la chose vendue aćtć partagóe entre eux.;
Mais sil y a eu partage de Vhćrćdite, et que la'chose vendue soit ćchue au lot de Pun des hćritiers, Faction en rómćrć peut ótre intentće contre: lui pour le tont,
1673. Le vendćur: qui use. du pacte de rachat, doit remboursót non- seniement le prix PO mais enoore les frais et loy- anx-cońts'de la wente, les róparations ne- cessaires, et; celleś qui ont-augmentć la va- leur du fonds;, jasqwa: concurrence de cet- te augmentation. Il ne peut entrer en pos- session qu/apres avoir satisfait a touies ces obligations.
Lorsque le:vendeur' rentre dans son he- ritage par Peffet du pacię de rachat, il le zał l exempt. de toutes les charges et hypotheques dont Pacqućreur Panrait grevć:
ratim actionem retractus in ea portione, quae ad ipsum spectabat, experiri potest, el em tor ad, totius fundi. retractum eum, qui hoc modo suo jure utetur„adzgere non potest.
1672. Sz emtor plures reliquit heredes, jus redimendi adversus singulos pro-vżrult parte tantumumodo exerceri potest, quoties hereditas nondum diptsa sit, et quolies etzam res pen=
dita inter coheredes distributa fiat.
Uerum si hereditas divisa fuit, et res vendita in pórtione uni ex coheredzbus obtzgerit, pro integra re ad redimendum in eum institui potest.
1673. Fenditor, qui jure retractus utitur, nedum rei prełium, verum etiam legitimas aique alias venditioniś ewpensas, et quae ad fundum reficiendum facta faerint, vel ejus ealorem auxerint, quanii augmenitum aestimatum fuerit rependere tenetur. Nisi hisce omnibus obligationibus antea satisfecerit, fundi possęssionem nanctsez non potest.
Cum vero venditor. praedii sui possessionem
in vim retractus recuperat, ab oneribus Cin
ctis atque hypothecis, quibus emtor ilud affecisset, solutum recipit. ab emiore sine fraude facias ex aequo vendztar seręare debet.

NAP"R
mł”
dziciwo obciążyć; obowiązany iest wyko- nać kontrakty dzierżawnę; uczynione bez oszukania przez nabywcę.|
OppzraŁ IL
O rozwiązaniu przedaży z. przyczyny pokrzywdzenia.
1674. Jeżeli przedawca pokrzywdzony był więcóy niż w siedmiu dwunastych częściach ceny nieruchomości, ma prawo żądać zer- wania przedaży, choćby był żkzekł się wy- rażnie w kontrakcie możności Żądania roz- wiązania takiego, i choćby był oświadczył, że darował przewyżkę wartości prawdziwey nad cenę daną.
1675. Ażeby wiedzieć czyli nie masz po- krzywdzenia większego nad siedrm dwuna- stych, potrzeba oszacować nieruchomość podług ićy stahu 1 wartości, iaka była w czasie przedaży.
1676. od dńia przedaży, Żądanie takie przyiętćm bydź nie może.
Czas ten rachnie się i przeciw mężatkom, i przeciw nieprzytómnym, bezwłasnowól- nym, i małoletnim przychodzącym po swo- im naczelniku pełnoletnim który przedał.
Czas taki ma swóy bieg, i zawieszony nie iest trwaniem czasu ułożonego na umowę odkupu.
o-upłynieniu dwóch lat, rachuiąc|
415
ił est: tenu d'exćcuter les baux faits sans fraude par Pacqućreur.
Sc PRON ZAL De la rescision de la vente pour cause de lesion.
1674. Si le vendeur a€tć lćsć de plus de
sept douzićmes dans le prix d'un immei=
ble, il. a, le droit de demander la rescision de ła vente, quand mójme 1e aurait expressćment renóncć dans le contrat ala facultć de demian— der cette rescision, et quil aurait dćclarć donnęr la plus= value.
1675. Póur savoir Sil y a lesion'de plus de sept douziemes, il faut estimer Pimrmeu- ble suivant son ćtat ct sa valeur au moment
de la vente.
1676. La demande n'est plus recevable apres Pexpiration de deux annćes, a conip= ter du jourde la vente.
Ce dćlai court contre les femmies ma* figes, et ćontre les absens, les interdits, et les mincurs vEndnt du chef d'un majeur qui a vęndu.
Ce dólai cónrt aussi-et n*est pas suspendu pendant la durće du temps stpulć pour le pacte de rachat.
SBRCAFO M De venditione ob laesionem rescindenda,
1674. Venditor, qui ultra septem ex duode
cim partibus justi pretiź reż zmmobilis loesus
fuerit, penditionis rescissionem petere potest, eisi huic juri expressć in contraciu renuns ciayerit, et id, quod justoprelio deest, se donare declarayerit,
1675. Ut de laesione ultra septem ex duodecim partibus justi pretii constet, fumdus aesti- marż debet juxta statum et pretium yenditionis tempore.
1676. Biennio a die venditionis elapso actio exstinguitur.
Idem tempus currit adversus nuptas, absentes, bonis interdictos et minores, a pendi-
tore aetate mnajore causam habenies.
Idem tempus quogue currit, neque suspenditur ,, pendenie dilatione pro jure retracius
stypulata.
tszawa+. wik PP b
"R Bi:-

416 1677. Dowód”, przypu-
szczony nie iest tylko przóz wyrok, iwta- kich tylko przypadkach, w których czy= ny wymieniane, byłyby dosyć podobne do prawdy, i dósyć'ważne;, iżby z nich wno- sić można pokrzywdzenie. ge,
1678. Dowód taki inaczćy nie następnie, tylko: przez zdanie sprawy trzech biegłych, którzy powinni sporządzić protokuł wspól- ny, i iedno tylko ułożyć zdanie większo- ścią. głosów. i
1679. Jeżeli zdania są różne, będą wyra- żone.'w protokule pobudki, ale nie iest wol no dawać poznać, iakie było zdanie każde- go z biegłych.
1680. Ci trzey biegli wyznaczeni będą z urzędu; chybaby się. strony zgodziły na mianowanie wszystkich trzech łącznie.
1681. W przypadku w którym sprawa o rozwiązanie iest przyiętą, nabywca ma wybór, albo oddadź rzecz, odbieraiąc na— zad cenę którą zapłacił; albo grunt zacho— wać dopłacaiąc dodatek sprawiedliwćy ce— ny, z odciągnięciem dziesiąte y; części ,cąłćy wartości.
"Trzeci posiadacz takież samo ma prawo
z zachowaniem dla miego rękoymi, iaką
mieć może od przedawcy swego.
1682. Jeżeli nabywca. woli rzecz: zacho- wać, daląc dodątek. urządzony artykułem poprzedzającym, winnym iest procentu od dodatku, rachuiąc od dnia, w którym żą- danie rozwiązania podane było,
1677. La preuve de la lósion ne ponrra etre admise quę par jngement, et dans le cds seulement ou les fails articulćs seraient
assez vraisembłables et assez graves pour
faire prósumęr: la lesion.
1678. Cetie preuve ne pourra se faire que par un rappórt de trois experts, qui seront tenus de dresser un seul proces-verbal com- mun, et de ne. former qu'un seul avis"4, la pluralitć, des voix. ż
167g. S'il y a des avis differens, le pro ces-werbal„en contiendra les motifs, sans quw'il soit permis de faire connaitre de quel avis chaque expert a etć.
1680, lues trois experts-seront nommós
doffice; A moins que les parties ne se soient.,
accordees pour les nommer tous'les trois conjointement.
1681. Dans le, cas oh Vaction. en rescision est admise, Facqućreur ale choix, ou de rendre la chose'en retirant: le prix qu'il en a payć? ou de garder le fonds en payant le supplćment du juste prix, sous la dćduction du dixieme du prix total.
Le tiers possesseur a le móme droit, sauf sa garantie cotre soh vendeur.
1682, Si acqućreur prefere.garder la cho se en fournissant le supplćment róglć par Particle prócćdent, il doit Vintćrót du supe plement, du jour de la demande en resci- sion.
1677. Laesionis probatię non.nisi in judźcio fieri poterit, et.eo casu dumtaxat, quo
possit.:
facta in articulis exposita tam graęia et verosimilia' erunt, uł ex illis laesio praesumi
1678, Isthaec probatio non, aliter. effici poterit, quam per trium peritorum relationem,
qui unicum tantum communem processum sęrbalem instuluere debebunt, atquę unum ex, ...%
suffragiorum plurahtate judzczum deproment. 5 A,
1679. Quoties, inter.se periti dissentiunt„ dissensionis causae in processu perbali referrz debent, quin de szngulorum opinione in specie mentio fieri possit. 1680. Nisź contrahentes-unanimiter in trium peritorum electione couvenerint, illi ex
officio eligentur.
ł
1681. Data rescissionis actione, emtor optionem habet, vel fundum restituendi recepto pretio,.guod. persolwit,: vel illud retinendi, justi pretii supplemento persoluto; decima ta-
men ex integro palore deducta.
Tertio possessori idem jus”est, salvo tamen adversus rei venditorem regressu. ł 1682. SZ erntor, juxta praecedentem articulum, rem retinere malit justo soluto pretto, supplemnenti usuras a die pelitąe rescissionis praesłare tenetur,

mał”
Jeżeli woli rzecz oddadźz, ,a:cenę odebrać, oddaie przychody od dnia żądania. ę Procent od ceny którą zapłacił, rachuie się także dla niego od: dnia tegóżj żądania,
albo od dnia zapłaty, ieżeli żadnych'przy—,
chodów nie pobierał. 1683. Rozwiązanie z.przyczyny pokrzy-
wdzenia nie ma mieysca na korzyść kupu-
yz TEA| 1084. Nie ma także micysca" we wszy;-
stkich przedażach;:które podług: prawa, z powagą tylko sądową czynione bydz| mogą.
1685. Prawidła wyłożone w poprzedza-| iącym oddziale, na przypadki w. których kilku przedało łącznie, lub oddzielnie, i wtenczas gdy przedawca lub kupuiący zo- stawił kilku dziedziców, są równięrzacho- wywane w używaniu sprawy o rozwiązd— nie. MIE
j1
,
-DZLA.Ł. VIĘ frog O bicytacyt.
1686. Jeżeli. rzecz wspólna kilkom, niej może- bydź„podzielona:> dogodnie-i bez straty;;! al
Albo ieżeli:w dziale dóbr wspólnych czyć-| nionym przez strony dobrowolnie znaydu- ią się takie dobra, których żaden że współ- dzielących się wziąć'|nig-móże, lub: nie chce; l śzaq 44svs i i
417
S'il prefere! la rendre et recevoir le prix, il rend les: fruits„du jour'de la dcmande.
L'interet du prix qwil a payć, lui est aus- si compte-huicjodr de la mćme demande, ou''.du/jour' du paiement; s'il ma touchć aucuns fruits,
„1683. La rescision pour łósion n'a pas
lieu en faveur de Pacheteur.
1684. Elle na pas lieu'toutes ventes -qui, d'apres la'loig'ne pęnvent' ótre faites que d'autoritć de justice.*„n
1685. Les regles iexpliqhóds dans la sem ction, prócódenie pour.Jes,cas ou plusieurs ont vendu conjointement on sćparćment, et
pour celui oh le vendeur ou Tacheteur a laissć. plusieurs hćritiers, sońt pareille- ment, observćes pour Vexercice: de Iaction en re$cisio ne:
a_CHAPITRE VIL
De la licitation. e
1686. Si une chose commume, 4 plusienśs sie'peut ćtre partagće commodćment et sans ,„perte;;* 07 RZA - Qu'si dans un'partage fait de gró A grć de biens communs, il sen trouvesqitelqies-utis
qu'aucuń des. copartageans'ne puisse(ou ne veuilłe'prendre;s-;1// leufyscio n
0355f
1YI1G
Sin rem połius emtor restituere et pretuum recyper
reddit.
Pretii persoluti usuraeipsi. quoque computanitur a die
quożies nullum perceperit fructum.
e velit, frucłus a die. petitionis
„51 SUP
petitionis vel factae. solutionis,
1683. Rescissionis jus'ob laesionis causam emtori non competit.
1684. Negque admittitur in iis venditioni auctoritate fiunt.
1685. Quae in tim ęendiderint, vel cum venditor neinstiluenda aeque obseręaniur:
«
praecedenti sectione constituta sunt, cum
bus, quae ex legis praescripto judieis tantum
plures una simul' aut separa-
pel emtor plures reliquerit heredes, in rescissoria qctie-
CA:PU T: VII."*>
De licitatione,
1686. Cum res pluribus communis co cum, dięisis concordi animoxbonis, velitye sibi habere; auctio fit
mmode ac sine detrimento dividi non potest; at
aliquid superest, quod nemo ex' condominiśpossii „sBrełiumque inter zpsos dięiditur. c

418
; Przedaż następnie na'łicytacyi, i war- tość z nićy podzielona bywamiędzy współ- właścicieli. ńujdg ub JB
1687, Każdy: ze współwłaścicieli mocen iest: żądać,' ażeby: obce osoby"przywołane były: do licytacyi, Przywołanemi są ko- mięcznie, oskóro /ieden ze współwłaścicieli iest małoletni.:
1688. Sposób i formalności, iakie w li-, cytacyi zachowywać potrzeba, wyłożone! są: w tytale 0„Spadkach jo i w Kodexię Są=| dowym. ufeci gł 2)!|
t DSZyE AG* i
O przenoszeniu” wierzytelności z innych praw riezmysłtowych.
168g. W>* przerioszeniu"wierzytelności, prawa, lub sprawy na trzeciego, wydanie następuie między ustępuiącym:,<a zysku iącym ustąpienie przez oddanie tytułu.
1690. Zyskuiący ustąpienie ma prawo zaięcia w posiadanie od trzeciego tylko: wtenczas, gdy wręczy przeniesięnie uczy| nione dłużnikowi. PCJ SAGA
Jednakże|/ zyskuiący' ustąpienie;' omoże| mieć równie prawo. zaięcia«w posiadanię,|
gdy.« dłaźnik, przez, akt urzędowy prżyy|
4.9.! rż
muię,przeniesienie,!
1691. Jeżeli„dłużnik zapłacił ustępuiące— mu, nim otrzymał wręczenie przeniesienia od ustępuiącego, lub zyskuiącego ustąpie- nie, uwolnionym będzie ważnie.
św
La vente s'en fait anx ćncheres, et leprix en. est partagć entre: les coproprietaires.
1687. Chacun des coproprićtaires est le maitre de demander que les ćtrangers soient appelćs a la lcitation: ils sont nócessaire- ment appelćs lorsque Pun des coproprietai-- res est mineur.
1688. Tue mode et lesformalitćs a observer pour la licitation sont expliqućs au titre des successions. et au Code judiciażre.
gs OCHAPITRE:''VIIL
Du transport des creances et autres droits „incorporels,
1689: Dans le transport d'une creance, dit droit ou dune action sur ńn tiers, la dólivrance's'opere entre le códant et le cćs- sionnaire par la remise du titre.
1690. Le cessionnaire nest saisi a Pegard des tiers que par lasignification du transport faite au dćbitenr. 4
sadNdanmoinsle cessionnaire|pent etre ega— lemert saisi par lacceptation du transport -faite /' par le dóbiteut dams' un: acte authen-
|-tique. irdg 10!
1691. Si, avant>qne le códańt ou le ces- śionnaire eńt: signifie le transport au debi- teur, celui-ci avait payć le cedant, il sera valablement libćrć. Ę
* WRZE GEW TE
1687. UŁ extraneis quoque liceri fas sit, alier: ex. zpsi
a pop: wrz,
cwique ex condominie exigere licet: cum pero s est minór, ad licitationem'necessario extranet cientwr. wig
1688. De regulis et solemnitatibus licźtationis titulo, de successionibus, atque: in codzce
judiciario, agitur.
CAPU
W. VIIL
De ńomińum alioriimque ińcorporalium translatione.
168g. Nomina, jura, actiones in fertium transferuntury cedentem inter et adquirentem
tituli tradilione perfecta.
1690.„Anteguam debitori facta no$atió' indicła sit, nulla adquirenti contra ipsum actio
datur.
cia est tęanslato jutte in eum utt połest.
T
Nihilominus si jam authentico actu debitor cessionem acceptaverić, ille„, cui cessio fa-
1691, Ść adebitor„ antequam stpe a cederite; sipe a nopo*óreditore, novatio zpsi deriun= ciata fuerit cedenti.persolętt, obligatione legitime liberatur.
„AłĘ

wa”
1692. Przedaż' lub nsłąpićnie wierżytel- ności, obeymnie przyłączenia do wierzy- telności, iako to zaręczenie, przywiley i hi-
otekę. s
1693. Kto wierzytelność, albo inne prawo niezmysłowe, powinien bydz rękoymią za byt tego prawa w: czasie prze- noszenia, chociążby uczynione było bez rękoymi. 7
1694. Nie odpowiada za wypłacalność dłużnika, chybaby się do tego zobowiązał,
i to. tylko: co do ilości wyrównywaiącey|
cenie, iaką wziął za wierzytelność,
1695. Jeżeli przyrzekł bydź rękoymią wypłacalności dłużnika, przyrzeczenie ta— kie ściąga się tylko do wypłacalności teta-
Żnieyszćy, a nie obeymnie czasu przyszłe go, ieżeli- ustępujący wyraznie tego: mie ułożył.
1696. Kto przedaie spadek, nie wyraża- jąc w szczegółach przedmiotów iego, obo— wiązany iest ma to tylko bydź. rękoymią Że iest dziedzicem.
1697. Jeżeli użytkował z przychódów niektórych gruntów, albo odebrał ilość z ia- kićy wierzytelności należącćy do tego spa- dku, lub przedał nięktóre rzeczy spadku, obowiązany iest zapłacić ie nabywcy, ieże- li ich sobie nie, zachował wyraźnie przy przedaży.;|
1698. Nabywca powinien ze strony swo— iey ej to przedawcy, co przedawca zapłacił za długi i ciężary spadku, i wszy-
sr=- nw zi
419
1692. La! veńte'ou cession d'une crćance comprend les accessoires de lą creance, tels que caution, privilege et hypotheque.
1693.. Celui qui vend une cereance, óu au- tre droit incorporel, doit en garantir Pexi- stence au temps du transport, quoiqwil soit fait sans garantie.
1694. Il ne rópond de la-solvabilitć du dćbiteur que lorsqwil s'y est eńgagć, et jus- qua'concurrence. seulenient: du prix quił a relirć' de la crćance.
1695. Lorsqwil a promis la garantie dela solvabilitć du debiteur, cette: promesse ne s'entend que de la solvabilitć aetuelle,et ne s'ćtend pas au temps ń venir, si le ećdant ne Ta expressć ment'stipule.
11696. Celui qui vend une hćrćdiić sans en spócifier en detail les objets, n'est tenu de garantir que sa qualitć d'heritier,
1697. S'il avait dćja profitć des fruijs de quelque fonds, ou regu le montant de quel- que crćance appartenant 4 eetie herćditć, ou vendu quelques effets/de la succcession, il est tenu de les rembourser a lacqućreur, Sil ne les a expressćment ręservćs lors de la vente.
1698. L'acqućreur doit de soneótć rem- bourser au vendcur ce que celui—ci a payć pour les dettes el charges de la successton,
1692. Nominis jurisye cessiońe aut venditione omne jus, quod'ex ea' causa compeiić, caitionies;„privilegia, hypothecae, in adqutrentem transeunt. 1693. Nominis jurisęć cujuseunque" venditor, etsi nihil promiserii, de'tllius existentia
termupore contracius cayere tenelur.
1694. Debitorem solvendo.fore.cedens'non praestat, nisi id expresse promiserił, tuncque
u
de pretii accepii quantitaie tantummodo tenetur.
1695. Licet vero debitorem. sołyendo esse venditor spoponderit, idque in se susceperii,
obligalio in praesens est, nequę ad futurum, nisi expressa adjecta stipulatione,'ex-
tenditur. 1696. F'endita hereditate, esse vendiżor solumumodo cavet.
1697. Quoties autem ex illd hereditate ja
singulis: rebus hereditariis minime ewpressis, se Aereden:
„A”.. m serditor fructus percepisset, nomina exe-
gisset, aut aliquid vendidisset, nisi aliter expresse pactum sit, emtori ea ośmnu
repen det.;
1698. Quidquid ex. causa ueris alieni aut hereditariae obligationis ęenditor zmpendiż
|ś am

420
stko mu porachować,'czego' był wierzy- cielłem, przeciwny układ nie za- szedł.
1699. Ten, przeciw któremu ustąpione iest prawo sporne, może bydź uwolnio- nym od obowiązku względem zyskuiątego ustąpienie płacąc mu rzeczywistą cenę ustą- pienia, i z kosztami i wydatkami prawne- mi, i z procentem, rachuiąc od dnia, w którym zyskuiący ustąpienie, wypłacił cenę ustąpienia iemu uczynionego.
1700. Poczytuie się rzecz za: sporną, skoro iest proees i spór o zasadę prawa.
1701. Urządzenie wyrażone w artyku- łe 1699: ustaie.,
14. W pomeeka; gdy] ustąpienie uczy- nione było współdziedzicowi, lub współ- właścicielowi prawa ustąpionego;
2. Skoro ustąpienie uczynione było wie-
rzycielowi'na zapłatę tego, co mu się na- leży;:
5. Skoro ustąpienie uczynione było po- siadaczowi dziedzictwa podległego prawu spornemu.
T y TUŁ VIL O zamiańie
1702. Zamiana iest kontrakt, przez któ-
ry strony daią sobie nawzaiem iednę rzecz za drugą.
et lui faire raison de tout ce dont il ćtajt crćancier, s'il n'y a stipulation contraire,
1699. Celui contre lequel on a'cćdć un droit litigienx, peut sen faire tenir quitte par łe cessionńatre, en lui remboursant le prix róel de la cession avec lesfrajs et loyaux- couts, et avec les inićrćts A comipter du jour
ou le cessionnaire a payć le prix de laces= sion' a lui faite.
1700. La chose est censće litigieuse des
qwil y a procćs et contestation sur lefond*
du droit.
1701. La disposition portće en Particle 1699 cesse,
1. Dans le cas ou la cession a€tć faite d'un cohćritier«ou coproprićtaire du droit códć;
2. Lorsqn'elle a€tć faite 4 un crćańcier en paiement de'ce qui lui est dh;
4. Liorsqwelle a ćtć faite au possesseur de Vhćritage sujet au droit litigieux.
KEERETWIE De Pechange. 1702. Lćchange est un contrat par lequel
les parties se donnent respęctiyement une chose pour une autre.
spst quoque emtor restituef, et ni aliter inter eos conyenerit, illum in creditorum nużnero
referet, quoties ejus aere gravata hereditas fuisset. mio, 4d 1699. Jure, de quo lis est, vendito, is, in quem illud experiundi potestas esset, resti-
łuto. emtorz pretio cum usuris a die solutionis ,» omnibusque legitimis expensis, molestia
luberatur.
1700. Łitzgiosa res kabetur, quoties de: ea quaestio existit, ejusque jus in contestationem
deductum est.
1701.„łrticulo+699. praescripta vim non sortiuntur., ubi:
1. Coheredi aut eondomino cessż juris, 3, Creditori in compensationem,
3. Possessori ipsius fundi contentioni obnoxii, cessio facia fuit.
TITULUS VII
De permutattone. 1702. Permutalio est contractus, quo picissim aliud pro alio datur.

"m
1703. Zamiana następuie przez samo ze- zwolenie, równie iak i przedaż.
1704. Jeżeli ieden z mieniaiących się odebrał iuż rzecz daną sobie w zamianę a potem dowodził, że drugi kontraktuiący nie iest właścicielem tóy rzeczy, nie może bydź przymuszany do wydania rzeczy” przyrzeczonóy na zamianę, ale tylko do oddania wziętćy.
1705. Mieniaiący się, pokonany pra- wem. w posiadaniu rzeczy wziętćy w za- mianę, mia wybór upominać się wynagro- dzenia: szkód i' straconych zysków, lub upominać się o rzecz swoię.
1706. Rozwiązanie z przyczyny isp wdzenia nie ma mieysca w kontrakcie za miany:
1707. Wreszcie- wszelkie inne prawidła przepisane na kontrakt przedaży, stósuią się do zamiany.
PCT UEOWIIE O kontrakcie naymu.
DZDAŁC LI Urządzenia ogólne.
1708. Dwa są gatunki kontraktów nay- mu:-
Naymowanie' rzeczy,
Naymowanie robot.
421
1703. L/ćchange s'opere, par le seul con- sante ment, de lammóme maniere que la vente.
1704. Sil'un des copermutans a dćja regu la chose A lui donnće en ćchange, et qu'il prouve ensuite que Fautre contractant n'est pas proprićtaire de cette chose, il ne pent pas ćtre forcć A livrer celle qwil a promi- se en contre-ćchange, mais seulement a ren- dre celle qwil a regue.
1705. Lie copermutant qui est ćvincć de la chose qwil a regue en ćchange, a le choix de concluresa des dommages et intć= rets, ou de rćpćter sa chose.
1706. La rescision pour cause de lćsion na pas lieu dans le contrat d'echange.
1707. Tontes les antres regles prescrites pour le contrat de vente s'appliquent d'ail-- leurs 4 Pechange.
TTTRE"VII Du contrat de louage.
CHAPITRE PREMIER. Dispositions gćnerales.
1708. II y a deux sortes de contrats de louage: celni de choses, et celui d'ouvrage.
1703. Ut venditio solo consensu, ita eodem conficitur permutatio.
104. Si alier ex contrahentibus rem in permutatione deductam jam acceperit, et po- stea probayerit, tradentem illius: dominum non esse, cogi amplius non potest, ut rem picissim promissam et ipse tradat, sed solum ad acceptae restitutionem tenetur.
1705. Evicta re in permutatione alieri tradita, huic'yel damna et quod interest, vel
rem suam repetendz opiia ertt.
1706. Ob łaesionem permutatio non. rescinditur. 1707. Cetera in jure pro venditione constituta ad permutationem quoque T
T LTU L US
eferuntur.
VIII z
De locatione.
CAPUT L ŁA Dispositiones generales. cy, 1708. Łocatienis contracius aut de rebus, aut de operibus, tnitur.
z” Pea" pe ZZZE54 SE: z+2
zamy— z
(ie ŚR

422
1709. Naiem rzeczy iest kontrakt, przez 1709. Le louage de choses est un contrat który iedna ze stron obowiązuie się dadź do| par lequel Pune des parties s'oblige A faire używania drugićy rzez iaką na pewien czas| jouir Pautre d'unę chose pendant un certain i ża pewną cenę, którą płacić druga:obo-| temps, et moyennant un certain prix que więzuie się. celle-ci s'oblige de lui payer.
1710. Naiem roboty iest kontrakt, przez 1710, Le louage d'ouvrage est un contrat który iedna ze stron podeymuie się uczy| par Jequel Pune des parties s'engage A fai- nić rzecz iaką dla drugićy, za umówioną| re quelque chose pour Pautre, moyennant
między niemi cenę. un prix convenu entre elles.
1711. Te dwa rodzaie naymu podzielaią 1711. Ces denx genres: de louage se sub- się ieszcze na kilka gatunków szczegól-| divisent encore en plusieurs especes parti- nych. culieres.|
Nazywa się: Komorne, naiem domu On appelle baźł 4 loyer, le louage des mai- i sprzętów; sons et celui. des meubles;'
Dzierżawa,- Bail 4 ferme, celui des, hćritages ruraux; skich; Loyer ,-łe louage du travail ou dą ser-
Naiem,' naięcie do robot i służby; vice; DA
Pakt, maiem źwierząt, z których przy= Bail 4 cheptel, celui des'animaux dont le chód podziela się pomiędzy właściciela i te-| profit se partage entre le proprietaire et ce- go komu ie właściciel powierza, lui a qui il les confie.
Naiem na ogół albo oznaczenie ceny, do Les deyis, marchć ou prix faił, pour
wykonania iakićy roboty za ułożoną cenę;| Pentreprise d'un ouvrage moyennant un naymem iest także, gdy ten dostarcza ma-| prix determinć, sont aussl un louage, lors-
teryału, dla którego idzie robota: que la matićre est fournie par celui pour qur : Pouvrage se fait.
Ostatnie trzy gatunki maią szczególne Ces trois dernieres especes ont des regles prawidła. particulieres.>
1712. Dzierżawy dóbr narodowych, dóbr 12. Les baux des biens nationaux, des gminów i usłanowień publicznych, podda-| biens des communes et des€tablissemens ne są szczególnym urządzeniom.| a ae sont soumis a des reglemens par-
a liculiers.
1709. Localio rerum est contractus, quo alteri-ad praefinitum tempus, ac certa pacta mercede„ res utenda fruenda conceditur.
1710. Operis vero operarumye localio est contractus, quo, certa constituła mercede, al- ter alteri se aliquod opus facturum pollicetur. AE: w.>
1711. Utreque łocationie species ulerum in_ plures alias distinguitur, sciliceź in lo- cationem: ś- 2
Urbanorum praediorum, cum. toInus, mobilium, cum supellectiles;
Praediorum. rusticorum, cum arva, famulatus, cum. operae, pro pensione aut mercede constituta locantur; Ą
Peoórum, cuin ea pro parte lueri, quae et locatio ad socidam appellatur„ aliert con- cedunitur.>
Operis cujuscungue redemtio, quae justa descriptionem aut pretium constitutum susci- pitur, inier' lócationis species quoque recensełur, cum maleria ab operis locatorę prae- betur.
Tres postremae locationis species peculiaribus regulis moderantur.«o. ś
1712. Locationis bonorum ad aerarium vel fiscum, aut ad municipia, aut ad publica źnstituta pertinentium peculiaribus regulis subjeciuntur,

pa”*
DZKA Ło5 O naymie rzeczy. 1713. Naymować można wszelkie dobra ruchome albo nieruchome.”
OppziaŁ IL
O. prawidłach wspólnych naymom domów z dóbr wieyskich.
1714. Naymować można przez pismo, albo słownie.
1715. Jeżeli dzierżawa zawarta bez pi-
sma nie iest ieszcze wykonana, a zaprzecza ićy druga strona;
Nie można na to przyymować dowodu pów świadki, chociażby naymnieysza by- ła cena, i chociażby przytaczano, ŻE za- datek był dany;
Przysięga tylko naznaczona bydż może temu, który dzierżawy zaprzecza.
1716. Gdy będzie spór o cenę dzierżawy słownóy, któróy wykonanie zaczęło się, a nie masz kwitu, przysiędze właściciela dana będzie wiara;
Jeżeli nie obiera raczey* dzierżawca Żąda= nia, aby ńastąpiło oszacowanie przez bie— głych, w*takim przypadku koszta oszaco- wania takiego ciężarem: są dzierżawcy, ie= żeli oszacowanie przenosi cenę, którą oświadczył.
423
CHAPITRE IL
Du lóuage des' choses.
1713. On peut loner toutes sortes de biens meubles ou immeubles.
SECcTriOoN. I.
Des regles communes au> baux des maisons et des biens ruraux.
1714. On peutlouer ou parćcrit, ou Ver balement:
1715. Si le bail fait sans ćcrit n/a encore regu aucune exćcution, et quę Pune des parties le nie, la prenye nen pent-ćtre regie par tómoins, quelque modique qu'en soit le prix, et quoiqw'on alleguę qwil y a eu des arrhes donnóes;
Le sermeni peut seulement: ćlre defćrć a celui qui nie le bail.
1716. Lorsqwil y aura contestątion sur le prix du bail verbal dont Pexćcution a com mencć, et qu'il nexistera point de quittan= ce, leproprićtaire en sera Gru sur son S€r- ment, si mieux n'aime le locataire deman- der Testimation par experts;: auquel casles frais de Pexpertise restent a sa charge, si Pestimation excede le prix qwil a declare.
CA, P.UT=„LE
De rerum locatione.
1713. Quaecumquę bona mobilia et immobilia locari possknt.
SECTIO LL
Urbanis rusticisque praediis in locatione communia.
1714. Tam verbis,-quam scriptis, locatio initur.
1715. Altero ex contrahentibus locationem verbalem; bationem non admittuntur, lićet ea paręt momenii
ta sit, denegante, testimonia ad pro sit, arrhaeque intercessisse dicantur;
Jusjurandum ili, qui locationem umpugnat, 1716. ln controversia de certo pretio pro verbali ea apochis existentibus, fides proprietario juranti habebitur, ni rztorum judicio commuttere, quo casu, sz pluris locatio aestimabitur,
vit, in impensas damnabitur.
quae nullum adhuc effectum sorli-
solummodo deferri potest.
locatione actu jam coepta, nullisque ex sz conductor malit rem pe- quam zpse declara-
"R R r Ę ik FR.

424
1717. Biorący dzierżawę, ma prawo pod- dzierżawić albo ustąpić komu swoićy dzierżawy, ieżeli tak moc zabronioną mu nie była.
Może mu bydź zabco.iona do całości, lub części;
Zastrzeżenie takie zawsze ściśle brane bywa.
1718. Artykuły tytułu: o Kontrakcię małżeńskim i o wzaiemnych prawach mię- dzy małżonkami, tyczące się dzietżaw dóbr mężatek, stósuią się do dzierżaw mało- letnich.
1719. Puszczający w dzierżawę, obowią- zany iest z natury kontraktu, i nie potrze- ba aby to wyrażone było przez szczególny układ:
1. Oddadz dzierżawcy rzecz naiętą;
2. Utrzymywać tę rzecz w slanie zda- tnym do użytku, dla iakiego iest naiętą;
3. Utrzymywać w spokoynóm używaniu tóy rzeczy dzierżawcę, przez czas trwania dzierżawy.
1720. Puszczaiący w dzierżawę obowią- żany iest wydadź rzecz w dobrym stanie, naprawioną ze wszystkiem.
W czasie trwania dzierżawy powinień czynić wszelkie naprawy, które potrzebne- mi bydź mogą, oprócz napraw komotni- czych. SG POWE AA
1721. Winien iest bydz rękoymią dzier— Żawcy za wszelkie wady lub niedostatki w rzeczy naiętćy, któreby. przeszkadzały
1717. Le preńenta le droit de sous-louer, et móme de cćder son bail a un autre, si cetie facultć ne lui a pas€tć interdite.
Elle peut€tre interdite pour le tout ou partie. Cette clause est toujours de rigueur.
1718. Les articles du titre du conźrat de mariage et des droiis respectifs des ćpoux, relatifs aux banx des biens des fennmes ma- rićes, sont applicables aux baux des biens des mineurs.
1719. Le bailleur est obligć, par la natu- re du contrat, et sans qu'il soit besoin d'au- cune stipulation particuliere,
1. De dćlivrer au preneur la chose louće;
2. D'entretenir cette chose en ćtat deser- vir A Pusage pour lequel elle a etć loute;
3. D'en faire jonit paisiblement le preneur pendant la duree du bail.
1720. Ie bailleur est tenu de dćlivrer la chosę en bon€tat de reparations„de toute esptce.
Il doit y faire, pendaut la durće du bail, toutes les róparations qui peuvent devenir nć+ ceśsaires, autres que les locatives.
1721. Ilest dh garantie au preneur pour tóns les vices ou defauts de la chose louće qui en--empóchent usage... quand meme
1717. Sublocare et alteri locationem cedere,
nisi expresse vetitum fuerit, conductori fas
est; interdictio autem in totum et pro parte fieri połest, idque semper strictii ju
ris orit,
1718. Quae titulo de nuptiis et mntuis conjugum juribus quoad locationes bonorum nu— ptarum sancita sunt, ad minores quoque porriguniur.
1719. Locator ex ipsa conlractus natura, et absque ulla speciali stipulatione:
4. Rem locatam conduclort dabit;
2. Ipsam usui praescripto aptam seryabit;
3. Illum toto locationis tempore in ejus pacifi
ca possessione defendet.
1720. Rem omnimode bene instauratam locator conductori tradet, ac pendente locatione necessaria omnia, quae conductori ipsi e% consuetudine non incumberent, reficiet,
1721. De omnibus rei locatae pitiis, quibus ejus ustis impeditur„ quameis dum contra xit ignarus, locator cavet, et quidquid detrimenti ex iis conductori obyenit, rependu.

wać”
do ićy użycia, choćby nawet sam puszcza iący o nich nie wiedział przy puszczaniu w dzierżawę.
Jeżeli z takich wad lub niedostatków wy- pływa iaka strata dla dzierżawcy, wyna- grodzić ią powinien puszczaiący w dzier- żawę.
1722. Jeżeli w czasie trwania dzierża- wy rzecz naięta zepsuie się całkiem przez losowy przypadek, rozchodzi się kontrakt dzierżawny samćm= się prawóm; ie- żeli rzecz w części tylko iest zepsuta, dzier- Żawca może według okoliczności żądać al-- bo zmnieyszenia ceny, albo rozeyścia się dzierżawy.'W iednym i drugim przypa- dku żadne wynagrodzenie mieysca nie ma.
1723. Puszczający w dzierżawę przez czas trwania dzierżawy, nie może odmienić formy rzeczy naiętćey.
1724. Jeżeli podczas dzierżawy rzecz na- ięta potrzebuie raptównych napraw, i które nie mogą bydź odłożone aż do ićy ukoń- czenia, dzierżawca źnosić ie powinien, ia- kążkolwiek stąd ma riiewygodę, i chociażby przez czas ich robienia pozbawiony był części rzeczy naiętey.
Lecz ieżeli naprawy takie trwaią dłużóy nad dni czterdzieści, cena dzierżawy zmnieyszona będzie w stosunku czasu i czę ści rzeczy naiętćy,. którey dzierżawca był pozbawiony.
Jeżeli naprawy takićy są natury, Że nie”
mieszkalnćm to sprawuią, co iest potrze-
425
le bailleur ne les aurait pas connus lors du bail.
S'il resulte de ces vices ou dófauts quel- que perte pour le preneur, le bailleur est tenu de Iindemniser.
1722. Si, pendant la durće du bail, la chose louće est dótruite en totalitć par cas fortnit, le bail est rósilić de plein droit; si elle west detruite quwen partie, le preneur „aż. suivant les circonstances, deman-
er ou une diminution du prix, ou la re
siliation meme du bail. Dans Van et Pau- te cas, il ny a lieu A aucun dódomma- gement.
1723. Le bailleur ne peut, pendant la durće du bail, changer la forme de la chose louće.
1724. Si, durant le bail, la chose louće a besoin de rćparalions urgentes et qui ne puissent$tre diffćrćes jusqu'4 sa fin, le pre- neur doit les souffrir, quelque incommoditć qu'elles lui causent, et quoiqu'il soit privć, pendant qwelles se font, d'une partie de la chose łouće.
Mais, si ces reparations durent plus de quarante jours, le prix du bail sera dimi- nuć a proppkkon. du temps et de la partie de la chose louće dont il aura ćtć privć.
Si les rćparations sont de telle nature qwelles rendent inhabitable ce qui est ne-
1722. Re locata fortuito et prorsus pereunie, zpso jure coniractus expirat; si pro parte
tantum, eonductori pro circumstantiis aut pretii minuendi, nulla tamen indemnitatis habita ratione, jus datur.
auł rescuudendi contractus,
1723. Beż locatae formam, contractw vigente, locatori immutare prohibetur.
1724. Quoties rem locatam rasarciendi necessitas urgeret, neque id in finem locationis difjerrit posseł, conductori, quidquid incommodi ex hoc obyeniat, et licet aliqua ret loca- tae parte interim carere debeat, refectio toleranda est.
Si tamen ultra dies quadraginia in refectione absumerentur, locationis pretium ad ra- tam temporis et reż. łocatae prięationis diminuitur.
Cum. reparationes cońductori ejusque familiae necessariam zmpediunt habitationem, ipsi ad locationis resolutionem agere pośse non%ctatur.
a Ł w»
wuawa* JE
reĘ
kw Ś0

420
bne dó mieszkania dziertżąwcy'i tego fami- lii, może dzierżawca zerwać kontrakt dzierżawny.
„1725. Puszczający w dzierżawę nie obo- wiązany do rękoymi dła dzierżawcy za nie- spokoyność, iaką trzecie osoby sprawić mogą przez czyny swoje w iego używaniu, żadnego prawa nieroszcząc do rzeczy naię- tey; a zachowuię się prawo dźierżawcy pó— szukiwania na trzecich, w osobistóm swo- iem imieniu.
1726. Jeżeli przeciwnie, komornik lub dzierżawca wzruszani byli w używaniu swoićm przez skutek sprawy tyczącćy się własności gruntu, maią prawo do stoso- wnego zmnieyszenia ceny w kontrakcie naymu, lab dzierżawy, byleby wzruszanie takie i przeszkoda doniesione były właści- cielowi.
EJ..; Dg)
1727. Jeżeli ci, którzy gwałtowność uczy- uili, zakładaią sobie iakieś prawa do rze- czy naiętćy, ałbo ieżeli sam dzierżawca po- zwany iest do sądu, aby był skazanym na odstąpienie całości, lub części tóy rzeczy, albo żeby ponosił wykonywanie iakiey słu- żebności, powinien wezwać puszczalącego w dzierżawę z powodu rękoymi, i powi- nien bydź uwolmiony od processu, ieżeli tego wymaga,_ mianuiąc w dzierżawę, za którego posiada.
1728. Dzierżawca ma dwa obowiązki
istotne: sod. Używać naiętćy rzeczy jak dobry oyciec famulii, i podług przeznaczenia, 1a-
cessaire au logement du'preneur et de sa famaille, celui-ci pourra faire rćsilier le bail.
1725. Le baillenr nest pas tenu de garan- tir łe preneur du trouble que des tiers ap- portent par voies de fait asa jouissance, sans p d'ailleurs aucun droit sur la chose
ouće; sauf au preneur a les ponrsuivrę en son nom personnel.
1726. Si au contraire, le locataire ou le fermier ont ćtć troublćs dans leur jouissan= ce par suite d'une aclion concernant la pro- prietć du fonds, ils ont droit a une dimi- nution proportionće sur le prix du bail a loyer ou A ferme, pourvu que le trouble et Pempechement aient ćtć dćnoncćs au pro= prietaire.
1727. Si ceux qui ont commis les voies de fait, prótendent ayoir quelque droit str la chose louće, ou si le preneur est lui-me- me citć en justice pour se voir condamner au dćlaissement de la totalitć ou de partie de ceite chose, ou: A souffrir Pexercice de quelque servitude, il doit appeler le bail- leur en garantie, 6t doit ćtre mis hors d'in-
| stance, sil Pexige, en nommant le bailleu
pour lequel il possede.
1728. Le preneur est tenu|de deux obli--
gations principales, 1. D'user de la chose louće en bon pere de. famille, et suiyant la destination qui lui
, (725. Extraneis molestiam vi factisque conductori in re locata afferentibus, nullum ve- „aĘ OEB.... ć+27 Aa k ro sibi jus in ea vindicantibus, contra locatorem illi nulla datur actio; sed. contra tur- banies proprio nomine conductor solum agere poterat.
1726. Tnqualini praedii proprietatem afjiciat, ad preti
w s e contra colonisque in rei locatae possessione turbatis actione, quae i locationis deminutionem pro rata jus erit, dum-
modo impedimentum molestiamque locatori detułerint.
1727. Si jus aliquod in re łocata sibi asserit is, gui ad vim et facta processit, vel sz conductori dies dicitur, ut rem łócatam pro parte aut omnino dinaittat, seręltutemye im ea exerceri patiatur, hic locatorem, ut molestiaś avertat, postulare debet; et quoties id rogel, illo, cujus nomine possidet, declarato, a judieii observaniia est absolęendus.
1728. Duadus praecipuis conductor adstringitur obligationidus:
1. Re locata ex bono et aequo utendi, et per modum conyentionis, quae si desit, ex€ur-
cumstantiis qualiiaś usus. praesumitur;
|

„a
kie ićy dzierżawa nadaie, albo według rzeznaczenia domniemanego z okoliczno- ści, gdyby umowy nie było;
are. Płacić cenę dzierżawy w czasach umiówionych.
1729. Jeżeli dzierżawca używa rzeczy na- iętćy nie na to, na co przeznaczona była, albo na to, z czego szkoda dla puszczaiące- go w dzierżawę wyniknąć może, puszcza iący w dzierzawę może zerwać kontrakt dzierżawny podług okoliczności.
1730. Jeżeli opisany był stan mieyscowy między dzierżawiącym a dzierżawcą, dziet- Żawca powinien oddadź rzecz taką, iaką odebrał, podług tego stanu, wyiąwszy to co zniszczało, albo się zepsuło przez da- wność, lub siłę większą.
1731. Jeżeli stan mieyscowy spisany nie był, poczytuie się, że dzierżawca wziął rzeczy podług dobrego stanu napraw ko- morniczych, i w takim ie oddadż'powi- nien, wyiąwszy gdy iest dowód prze- ciwny.
1752. Odpowiadał dzierżawca za spusto- szenia: i straty, które nastąpiły podczas ie- go używania, chybaby dowiódł, że w tem nie iest winny.
1733. Dzierżawca odpowiada za spalenie,
bay dowiódł:
e spalenie nastąpiło przypadkiem loso- wym, albo przez siłę większą, albo przez wadę budowy;
* Albo że ogień przeszedł z domu sąsie- dzkiego.
ch
427
a€te donnće par le bail, ou suivant celle presumee d'aprćs les circonstances, a dćfaut de convention;
2. De payer le prix du bail aux terme$ convends.”
1729. Si le preneur emploie la chose lonće 4 un autre usage que celui auquel elle a ćtć destinće, ou dont il puisse rćsulter un dom. mage pour le bailleur, cellui— ci peut, sni-- vant les circonstances, faire rćsilier le bail.
1730. S'il a ćtć fait unetat des lieux entre le bailleur et le preneur, celui-ci doit ren- dre la chose telle qwil Pa regu, suivant cet ćtat, exceptć ce qui a póri ou a ćtó dćgradć par vćtuste ou force majeure,
1731. S'il n'a pas.6tć fait d'etat des li- eux; le preneur est prósumć les ayoir re cus en bon ćtat de rćparations locatives, et doit les rendre tels, sauf la preuve con- traire.
1732. II rópond des dógradations ou des
| pertes qni arrivent pendant sa jouissanee,
a moins qwil ne prouve qwelles ont eu lieu sans sa faute
1733. Il repond de Iincendie, 4 moins qa'il ne prouve,
Que Pincendie est arrivć par cas fortuit ou force majeure, oh par vice de constru- ctlan;
Ou que lefeu a etć communiquć par une maison voisine.
2. Locationis mercedem constitutis temporibus persolvendi.
1729. Cum conductor in alios usus ,: quam
constitutum fuit, rem łocatam conyertit, aut
cum detrimentum ex eo usu proprietario obęenire potesć, hic coniractus resolutionem pro
rerum adjunctis petere potest.
1730. Rei locatae inter proprietarium et conductorem stalu deseripto, hie illam in eadem conditione ad descriptionis normam restituet, nisz quatenus nalurali pełustate aut insu—
perabili vt perierit, vel deterior facta sit.
1731. Cum res lacata qualis fuerit descrzpium non est, eam quoad refectiones etiam sibimetipsi incumbentes conductorem bene constitutam accepisse, praesumiitur, et, nisi sęcus fuisse demonstret, illam in eadem conditione restiluet.
1732. Detrimenta et damna, quibus pendente locatione res locata afficitur, nisi citra suam culpam evenisse conductor probet, ipsi adscribuniur.
1733. De incendio, quod nec fortuito casu, nec cl insuperabili, nec rei zpsius vitio, nec ex aliena domo in domum conductam irrepserit, conductor tenebitur.
*

428
1734. Jeżeli iest kilku komorników, wszy» scy są odpowiedzialni solidarnie za spa- lenie,
Chybaby dowiedli,*że pożar począł się w mieszkaniu iednego z nich; w takim przypadku ten sam odpowiada;
Albo że kilku z nich dowiodło, że po- żar nie mógł zacząć się u nich; w takim przypadku ci nie są odpowiedzialni.
1735.. Dzierżawca odpowiada za spusto- szenia 1 straty, które czynią osoby iego domu, albo podkomornicy.
1736. Jeżeli puszczona była dzierżawa nie na piśmie, iędna strona nie może wypowie- dzieć drugićy, tylko zachowuiąc dzierża- wny przeciąg czasu, oznaczony zwyczaia- mi mieyscowemi..
1737. Izierżawa ustaie samóćm przez się prawem przy wyyściu czasu oznaczonego, gdy zrobiona była na piśmie, i nie potrze. ba czynić wypowiedzenia.;
1758. Jeżch przy wyyścin czasu dzierżaw na piśmie, pozostaie dzierżawca i iest zo- stawiony w posiadaniu, następnie nowy konirakt dzierżawny, którego skutek urzą- dza się podług artykułu o dzierżawach nie na piśmie. 2
1739. Gdy iest wręczone wypowiedzenie, dzierżawca. choć pozostaiący w używaniu, nie może się odwoływać do tego, Że naię- cie powtórnie nastąpiło za niewyrażnem ze- zwoleniem.
1734. S'ily a plusieurs.łocataires, tous sont.solidairement responsables de Pincen- die,
A moins qu'ils ne pronvent que Fincendie a commencć dans Vhabitation de Pun deux, auquel cas celui- ła seul:en est-tenu;
Qu que quelques—uns ne prouvent que Pincendie n'a pu commencer chez enx, au- quel cas ceux-1A n'en sont pas tenus.
1735. Lie preneur est tenn des dćgrada- dations et des pertes qui arrivent par le fait des personnes de sa maison ou de ses sous- locataires.
1736. Si le baił a ćtć fait sans ćerit, Pune des parties ne pourra donner congć a Pau tre qu'en observant les delais fixćs par Fusa- ge des lieux.
1737. Le baił cesse de plein droit a Pex— piration du terme fixć, lorsqwił"a 6tć fait par ćcrit, sans qwil soit nócessaire de don- ner congć. ć
1738. Si, a Pexpiration des baux ćcrits, le prenenr reste et est laissć en posession, il s'opere un nouveau bail dont Peffet est re— glć- par Particle relatif aux locations sans €crit.
1439. Lorsqwil y a un congć signifić, le preneur, quoiqwil ait continuć sa jouissan- ce, ne peut invoquer la tacite recondu-
| ction.
1734. Plures eandem domum inquilinos habitantes locator in solidum de incendio po- stulabit, ni probent, vel ignem ex alterius eorum habitaculo propagatum esse, quo casu in illum solum actio erit, vel in propria parte excitari incendium minime potuisse, quo ca=
su probantes molestia liberantur.
1735. Detrimenta et iłamna ex facto familiae suae, eorumque, quibus locatam rem
zterum locavit, conductor praestabit.
1736. In locatione verbali nemini ex contra
hentibus alterz łocationis finem indicere fas
erit, nisi temporibus loci consuetudine praestitutis.
1753. Per scripturam facta locątio tpso jure cessat lapsu temporis in contractu definiti,
quin_ejus finem indicere oporteat.
1738. Soriptae locatioris elapso tempore, quoties conductor, domino haud_ reluctante, in rei possessione manet, locatio tacite renovata censetur, eaque regilur legibus jam de
verbali loeatione praescriptis.
1739.(tem locationis terminus indictus fuit, licet conductor ulira illum in reż posses-
siorie permanserit, tacitae reconducłionis jus minime adquirit. p,
OE 0

wać”
1740. W przypadku dwóch artykułów poprzedzaiących, zaręczenie dane z powodu dzierżawy, nie rozciąga się do zobowiązań wypływaiących z przedłużenia.
1741. Rozwiązuie się kontrakt naymu przez stratę rzeczy naiętey, i przez uchy- bienie wzaiemne ze strony puszczaiącego i dzierżawcy w dopełnieniu obowiązków swoich.
. 1742. Kontrakt naymu nie rozwiązuie się przez śmierć puszczaiącego, ani przez śmierć dzierżawcy.
1743. Jeżeli dzierżawiący przedaie. rzecz naiętą, nabywca nie może wyruszyć dzier- żąwcy lub komornika, który ma dzierżawę urzędową, albo którćy data iest pewna, chybaby dzierżawiący zachował sobie takie prawo przez kontrakt dzierżawy.
1744. Jeżeli umowione było przy kontra- kcie dzierżawy, że w przypadku przeda- ży, nabywca będzie mógł wyruszyć dzier- żawcę lub komornika, a żaden nie zaszedł układ względem wynagrodzeniaszkód i stra- conych zysków, puszezaiący winien iest wynagrodzić dzierżawcę lub komornika w następuiącym sposobie.
1755. Jeżeli idzie o dom, całe mieszka— nie, lub sklep, dzierżawiący płaci pod ty- tułem wynagrodzenia szkód: i strąeónych zysków komornikowi pokonanemu prawem, summę równą cenie naymu, przez. czas; iaki według zwyczaiu mieyscowego iest do- zwalany między wypowiedzeniem a wyy- ściem,
4żą
1740. Dans le cas des denx articles pre- cćdens, la caution donnće pour le bail ne s'ćtend pas aux obligations rćsultant de la prolongation.,
1741. Le contrat de lonage se resout par la perte de la chose'louće, et par le dełaut respectif du bailleur et du preneur, de rem- plir leurs engagemens.
1742. Lecontrat delonage n'est point rć- solu par la mort du bailleur, ni par celle du preneur. R
1743. Si le bailleur vend la chose lonće; Facqućreur ne peut expulser' le fermier ou le locataire qui a un bail authentique ou dont la date est cerlaine, A moins qwil ne se soit róservć ce droit par le contrat de bail.
1774. S'il a ćtć convenu, lors du bail qu'en cas de vente Pacqućreur pourrait cx— pulser le fermier ou locataire, ct qwil mait etć fait aucune stipulation sur les domma- ges et intćróts, le bailleur est tenu d'inde- mniser le fermier ou le locataire de la ma- niere suivante.
1745. S'il s'agit d'une maison, apparie- ment ou boutique, le bailleur paye, a litre de dommages et intćróts, au locataire ćvin- cć, ane somme ćgalę au prix du loyer pen dant le temps qui, suivant Pusage des lieux, est accordć entre le congć et la sortie.
1740. Conductoris fidejussor pro locatione, ut duobus praecedentibus articulis, absque ejus
consensu prorogata ,-non obligatur.
1741. Re locata pereunte, aut mutuis contrahentium obligationibus non adimpletis, lo=
catio resolvitur.
1742. Nec alterutrius nec utriusque contrahentium morte contracius locationis exspirat. 1743. Domino rem locatam alienante, emtor conductoremm, qut scrzpiuram authenti= cam aui certa die"signatam objiciat, e re locata expellere nequit, nist locator ex con=
tractu locationis hoc sibi jus reservaverit.
1744. Si in locatione pactum sit, ut, pendiio praedio, emtori inquilinum colonumyęe ex— pellere liceat, quin de zpsius indemnitate expresse aliquid constitulum fuerit, hisce re—
gulis conductoris damno' consulendum.
1745. Domo, dieta aut o(ficina conductore expulso, locator ob indemnitatem tantum aeris persolvit, quantum ille ex causa locationis debuisset pro eo tempore, quod juxla loci consuetudinem a denunciatione ad locationis terminum intercedit.
ja
teza
WO ść R. pw: m F>
| U ;

450
1746. Jeżeli idzie o dobra'wieyskie, wy- magrodzenie należące się od puszczaiącego dla dzierżawcy, iest trzecią częścią ceny dzierżawy za cały czas, którego bićg ie- szcze pozostale.
1747. Wynagrodzenie urządzane będzie rzez biegłych,„ieżeli idzie o rękodzielnie, abryki, albo inne roboty i założenia wy-
magaiące wielkich nakładów.
1748. Nabywca który chce użyć możno- $ci zachowaney kontraktem dzierżawnym, wyruszenia dzierżawcy lub komornika w przypadku przedaży, obowiązany iest prócz tego uwiadómić komornika wcześnie podług mieyscowych zwyczaiów wypowia- dania.
Powinien także ostrzedz dzierżawcę dóbr wieyskich, przynaymnićy rokiem pierwey.
1749. Nie mogą bydź wyruszeni dzierża- wcy lub komornicy, póki im nie zapłaci puszczaiący, albo Zadar ten nie zapłacił, to nowy nabywca, wynagrodzeń szkód i straconych zysków„powyżóy wyłożo- nych.
1750. Jeżeli dzierżawa nie iest uczyniona przez akt urzędowy, albo daty pewnćy nie ma, nie iest obowiązany nabywca do Ża- dnych wynagrodzeń.
1751. Nabywca Z ugodą odkupu wten- czas tylko może używać władzy wyrusze- nia dzierżawcy, gdy upłynie czas na odkup przeznaczony, a On się stanie właścicielem niezmiennym
1746. S'il s'agit de biens ruvaux, Pinde- mnitć que le bailleur doit payex au fermier, est/ du tiers du prix m bail pour tout le temps qui reste A courir.
1747. Doindemnitć se rćglera par experts, sil s'agit de manufactures, usines, ou au- tres_ćtablissemens qui exigent de grandes avances.
1748. L/acqućreur qui veut user la facul-- tó róservće parle bail, d'expnlser le fermier on locataire en cas' de vente, est en ou- tre tenu d”avertir łe locataire au temps d'avance usitć dans le lieu pour les conges.
Il dgit aussi avertir le fermier de biens ruraux, au moins un an 4 Vavance.> 1749. Lies fermiers ou les. locataires ne peuvent tre expulsćs qu'ils ne soient payćs par le bailleur, ou, a son defaut, par le
nouvel acqućreur, des donumages et intórćts ci- dessus expliqnćs.
1750. Si le bailm'est pas fait par acte au— thentique, ou n'a point de date certaine, Pacqućreur nest tenu d'aucuns dommages et interets.
1751. L?acqućreur a pacte de rachat ne peuł user de la faculić d'expulser le pre- neur, jasqwa ce qie, par Pexipiration du dólai fixć pour le rómćrć, il devienne pro- prietaire incommutable.
1746. Cołono e praedio' rustico expulso, locator
si locatio ad finem perducta esset. indemnitate decernere, nist praecedenti
quam ipse ab eo percepisseł,
1747. Peritorum erit de aliisque artium subsidiis agitur, quae non rantur.
Łt, ułę cupił,
1748. Fmtor, ui facultate in contractu reseroała,, Q t conduciorem zntra temypus loci consuetudine praefinitum
ditionis expellen
tertiam-illius--mercedis. partem luet„
cum de opificinis, constructionibus ac magno surmtu, comapa-
inquilinum aut cołonuim causa+en=
ro denunciatione admonere debet, atque hoc in praediis rusticis anie wmiegrum annum
tet.
1749. Colont aeque ac inquilini e re locata depelli non possuni, nisz przus locator aut
ro eo noęus emtor superius: coustitutam źndemnitatem iis pependeru.
1750. Quoties locatio authentico atu non tatem et ad id, quod inte on. li
1751. Quż cum pdcto redimendi praedium adqiuisięit, condnucio uti non potest, misi redemtionis termino elapso urrevocabiliter€jus
minus ad indemni
tur.
fulcitur., ejusce dies incertus est, nopus do- rest; non.tenetur.
ris expellendu: facultate dominium adżipisca-

A
wa”
OpDziaŁ II.
O prawidłach szczególnych naymu domów i sprzętów.
1753. Komornik, który nie utrzymuie w domu dostatecznych sprzętów, może bydź wyruszohy,'chybaby dał zapewnienie dostateczne do odpowiedzi za naiem.
1753. Pod-komornik obowiązany jest wzgłędók właściciela, tylko do ilości wy- równywającćy cenie podkomornego swego, ktorą może bydź winień przy zaymowaniu, i nie. może się zastawiać zapłatą przed cza- sem uczynioną.
Zapłaty czynione przez podkomorników, bądź na mocy układu wyrażonego w kon- trakcie naymu, bądź stósownie do zwycza- in mieyscowego, nie poczytuią się za uczy- nione przęd czasem.
1754. Naprawy komornicze albo drobne do których obowiązany komornik, ieżeli innego zastrzeżenia nie masz, oznaczone są ża takie przez zwyczaie mieyscowe, a mię- dzy innemi, naprawy:
Ogniska, boków; obwodów.czyli gzym- sów, i wygładzeń na wierzchnićy ich czę- ści, czyli murków w kominach;
Wyrzucań wapnem, czyli tynkowań murów u dołu, w pokoiach i innych mieyscach mieszkania, na ieden metr wy- sokości;
W posadzkach i taflach pokoiu, gdy
431
SEcTioN II Des regles particulieres aux baux 4 loyer.
1752. Le locataire qui ne garnit pas Ja maison de meubles suffisans, peut ćtre ex— pulsć, A moins qwil ne donne des suuretćs capables de rćpondre du loyer.
1753. Lie sous- locataire nest tenu envers le proprićtaire que jasqua concurrence du
rix de sa sous- location dont il pęut ćtre dabttdne au moment de la saisie, et sans qwil puisse opposer des paiemens faits par anticipation.
Lies paiemens faits pax le sous- locataire, soit en vertu d'une stipulation portće en son bail, soit_en consćquence de Pusage des lieux, ne sont pas rćputćs- faiis par antici-- pation.
1754. Les rćparałions locatives 0u de menu entretien dont le locataize est tenu, Sil my a clause contraire, sont celles de- signćes comme telles par usage des lieux, et enire autres, les reparations_a faire,
Aux atres, contre— coeurs, chambranles et tableites dęs cheminćes;
Au recrepiment. du bas des murailles des
appartemens et autres lieax d'habitation, alą hauteur d'un metre;
Aux pavós et carreaux des chambres,
W,B C.F,KO- Ib Regulae speciales praediis urbanis łocandis.
1752. Inquilinus, qui in domum nimis modicam pro contracta obligatione supellecti- lem invehii, nisi de mercede cautionem praestet, expelli potest.
1753. Si conductor domum alteri sublocavit, hie proprietario sequestrum indicenti tan= ium debet, quantum ad ratam suae stipułationis illa die, qua pignus capitur, ex łoca-
to conductori deberet; neque solutiones, quae in antecessum facłae dicerentur, tuntur, nisi reipsa ex pactis corwentis in contractu, aut ex loci consueludine, factae
rentur,
admit-
proba-
1754. Reparationes paręi momenti, quae, ni aliter pacłum sit, inquilino zncumbunt,
locorum consuetudine praefiniuntur, praecipuaeque sunt: uł focus, lamnae, stipites,€py— stiliumque tamini reficiantur; ut tectorium parietum in conclayibus aliisque habitationis locis ab imo pavimento ad metri altitudinem calce obducatur; ut paęimenta modice com minuia, et eum aliqui tantum laterculi confrac(i sunt, Instaiireniur; ut vitreae fenestra- rum laminae, nisi grandine aut alio irreparabili casu comminulae sint, restituaniur; uż
Z
ją) „3 Ba re | R
sama
Bi
ZE MEJ

452
kilka tylko strzakanych będzie, w skłach w' oknach, chybaby stłuczone były. przez grad albo inne przypadki nadzwyczayne, lub większą silę, za takie komornik nie odpowiada; i
We drzwiach, mieyscach na okna, prze= gradzaniach z taccic, albo zamknięciach sklepów, zawiasach, skóblach, zasuwkach i zamkach. Ń
1755. Zadna naprawa poczytywana za komorniczą, nie należy do komorników, gdy iest powodem do nićy zestarzałość, lub siła większa.
1756. Przeczyszczanie studni i dołów przeznaczonych na odchody wygody do— mowćy, obowiązkiem są w dzierżawę, ieżeli nie masz innego za- strzeżenia.
1757. Naymy ruchomości dostarczonych do całego domu, całego mieszkania, skle- pu, lub innego iakiego mieszkania, poczy— iuie się, że są uczynione na czas zwyczay— ny dzierżaw domów, całych mieszkań, sklepów, lub innych mieszkań,„podług zwyczaiu mieyscowego.;
1758. Naiem mieszkania ze sprzętami po- trzebnemi, poczytuie się, że iest uczyniony na rok, gdy iest uczyniony za tyle na rok; * Na miesiąc, ieżeli jest uczyniony, za ty ie na miesiąc;;
Na dzień, gdy iest uczyniony za tyle na dzień.
Jeżeli nic oznaczonego nie iest, że kon- trakt uczyniony za tyle na rok, miesiąc,
lorsqn'il y en a seulement quelques-uns de CaSSĆs;.
" Aux vitres, a moins qwelles ne soient cassćes par le gróle, ou autres accidens ex= traordinaires et de, force majeure,; dont le locataire ne peut.€tre tenu;
Aux portes, eroisćes, planches de cloison ou de fermeture de boutiques, gonds, tar geltes et serrures.
1755. Aucune des rćparations róputćes locatives nest a la charge des locataires, quand elles ne sont occasionnćes que par vć- tuste: ou force majeureę.
1756. Le curement des puiis et celui des fosses d'aisance sont a la charge du bailleur, sil ny a clanse contraire.
1757. Le bail des meubles fournis pour garnir une maison entiere, un corps de lo- gis entier,„une boutique,,ou. tous autres appartemens, est censć fait pour la durće ordinaire des baux de maisons, corps de lo- gis, boutiques ou'autres appartemens, selon Pusage des lieux.
1758. Le bail d'um appartement meublć est censć fait_4 Dannće,. quand il a ćtć fait a tant par an;
Au mois, quand il a€tć fait a tant par mois;
Au jour, s'il a€tć fait 4 tant par jour.
Si rien ne constate que le bail- soit fait a tant par an, par mols ou par jour, la
ostiorum et fenestrarum«alvae; asseres cubicula dięidenies, ojficinarum fores, cardines,
pessuli et serae resarciantur.
.»
1755. Cum rei ipsius vetustqds aut Qls maj lam earum inquilinus sustineł,
1756. Puteorum cloucarumque purgatio, ni secs contralientes. convenerint, locatory
incu'nbit.
or praedictis refectionibus causam tribuit, nul-
1757. Supellectiles aliaeque res mobiłes ad domum, cubicula, officinam et alia quaecun-
que loca, instruenda. tamdiu locata censentur
,guamdiu pro regionis consuetudine domus,
cubicula, officinae aliaque loca pierumque locart solent. 1758. Domus instructae locatio ad annum, ad mensem, m diem facta censetur, prouł
de annua, menstrua, vel diurna mercede convenium est.
Quum a nullis circumstantiis łocationis tempus argut
inita aestirmabitur.
.
potest; pro loci consuetudine ea

„Aj
lub dzień, poczytnie się, Że naiem uczy- niony podłng zwyczaiu mieysca.
4759. Jeżeli komornik domu lub mie- szkaula, używa go dłużćy po wyyściu cza- su naymu na piśmie, a puszczaiący nie sprzeciwia się temu; poczytuie się, że ko- mornik trzyma na.dal z temiź samemi wa— runkami- przez czas oznaczony zwyczaiami mieyscowemi, i nie może z niego wyyśdź, albo, bydź wyruszonym, póki mu wypo- wiedzenie nie nastąpi w przeciągu czasu zwyczaynym w tych mieyscach.
1760. Gdyby się rozszedł kontrakt nay- mu z winy komornika, obowiązany on bę- dzie zapłacić cenę naymu,, przez czas po- trzebny do nowego naięcia, a.to leszcze prócz wynagrodzenia szkód i straconych zysków, iakie wyniknąć 1aogą z nadn- życia.
1761. Puszczający nie może zrzucić się z naymu, chochy oświadczył, że sam chce zaiąć dom naięty, ieżeli nie było in- ney umowy.
1762. Jeżeli umówiono było w kontra- kcie naymu, że puszczaiący będzie mógł dom zaiąć, powinien weześnie wręczyć wypowiedzenie, stósownie do czasu 0Zna- czonego zwyczalami mieyscowemi.
OpDzIAŁ III.
Q prawidłach szczególnych kontraktom dzierżawy.
1763. Kto gospodarnie pod warunkiem
474
435
location est. censte faite suivani I usage des lieux. ż
1759. Silelocataire dune maison ou d'un appariemeni continue: sa jguissance aprós Pexpiration du bail par ćcrit, sans oppo- siuon de la part du bailleur; il sera censó les occuper anx mómes conditions, pour le termę fixć par Pusage des lieux, et ne pourra plus en sortir ni en'ótre ex— pulsć quapres un congć donnć suivant le dćlai fixć par Pusage des lieux.
1760. En casde reśiliation par la faute du locataire, celui- ci est tenu de payer leprix du bail pendant le temps nócessaire a-la relocation, sans prejudice- des, dommages et intćrćls qui ont pu rćsulter de Iabus.
1761. Ie bailleur ne peut rćsoudrc lalo= cation, encore qu ildćclarevouloir occuper par lui- meme la maison łouće,'s'il ny a eu convention contraire,
1762. S%il a ćtć convenu dans le contrat de louage, que le bailleur pourrait venix oceuper la Maison, il est tćnu de signifier d'avance un Congć aux ćpoques dćterminćes par Pusage des lieux.
SECTION III.
Des regles particulieres aux baux Q ferme.-
1763. Celui qui culiive sous la condition
1759. Scrzptae locationis elapso spaiio, si domum ejusve pariem, locatore non reluctante, adhuc inquilinus retinet, illam, quamdiu cońnsueludine loci fieri solet, iisdem conditioni- bus recondusisse putandum, neque locatam aedem:ipse deserere, mec ab ea amplius ex— pelli poterit, nisi post denunciationem de more regionis apio tempore, indictam.
1700. Inquilini culpa quoties contractus resolęitur, hic ad tempus necessarium, ut nova łocatio fiat, pretium locationis persołvit, et damna, quae rei locatae abusu profluxwerunt,
resarczt.
1761. Quamvis locatam domum se inhabitare velle declaret locator, nulla ad hoc ex- presse inita conwentione, confracium infringere non potest.
1762. Cum im contraciu stipulatum est, locatori licere, si libeat, aedem locatam inha- bitare, hic justo/ tempore, pro locoruin consuetudine, se jure suo uti velle, inquilino
renunciabit.
_ 3 YSCBLE TŁO(THL. Regulae speciales locandis praediis rusticis. 1763. Colonus, cui ex pacto fructus cum locatore sunt dividendi, nisi in contractu aperte concessumm fuerit; neque praedium sublocare, nec alteri illud cedere potest.
34

434
dzielenia się przychodami z puszczaiącym w dzierżawę, nie może poddzierżawić, ani ustąpić, ieżeli nie otrzymał na to wyra— znego pozwolenia w kontrakcie.> 1764. Gdyby przeciw temu wykroczył, właściciel ma prawo wziąć używanie na sie- bie, a dzierżawca skazany jest na wyna- grodzenie szkód i straconych zysków wy- pływaiących z niewykonania kontraktu. 1765. Jeżeli w kontrakcie dzierżawy«wy— rażona iest obiętość gruntu mnieysza, albo większa nad rzeczywistą, następuie powię- kszenie, lub zmnieyszenie ceny dzierżawy, tylko w przypadkach i podlug prawideł wyrażonych w tytule o Przedaży.
1766. Jeżeli dzierżawca dziedzictwa wiey- skiego, nie utrzymuie w nićm zwierząt i narzędzi do swego gospodarstwa potrze- bnych; ieżeli żaniedbuie uprawy, albo nie gospodaruie iak dobry oyciec familii; ie żeli używa rzeczy naiętćy nie na to, na co przeznaczona była; albo w ogólności, ie- żeli nie wykonywa zastrzeżeń kontraktu, a stąd szkoda wynika dla puszczaiącego, puszczaiący według okoliczności, może wyrobić zerwanie dzierżawy.
W. przypadku zerwania pochodzącego z czynu dzierżawcy, obowiązany on iest do wynagrodzenia szkód i straconych zysków, iak iest powiedziano w artykule 1764.
1767. Każdy'dzierżawca dóbr wieyskichi
d'un parlage de fruits avec le bailleur, ne peut-ni sous- louer ni ceder, si la fącultć ne lui en a ćtć expressćment accordće par le baił.
1764. En cas decontravention, le propii- ćlaire a droit de rentrer en jouissance, et le preneur est condamnć aux dommages— interets resuliant de linexćcution du bail.
1765. Si, dans un bail a ferme, on donne aux fonds une contenance moindre ou plus grande que celle qwils ont rćellement, il ny alieu a augmentation ou diminution de prix pour le fermier, que dans les cas et suivant les regles exprimćs dh titre de la gente.
1766. Si le preneur d'un heritage rural ne tę garnit pas-desbesliaux et des usten-: siles nócessaires a son exploitation, s'il aban- donne la culture, Sil ne cultive pas en bon pere de famille, s'ił emploie la chose louće a un autre usage qne celui-auquel elle aćte deslinee, ou, en gćnćral, s'il n'exćcuie pas les clauses du bail, et qwil en rćsulte un dommage ponr le bailleur, celui-ci peut, suivant les circouctances, faire róćsilier le bail. A
En cas de rćsiliation proyvendnt du fait du preneur,-celui-ci est tenu des domma- ges et imtćróts, ainsi quil Est dit en Parti- cle 1764.
1767
'Fout preneur de bien rural est tenu
1764, Si colonus contra fecerit, ret locatae usum sibi pindicandi domino jus est, atque ille damnatur in id, quod interest, et ad resarcienda omnia damna, quae ex ejus violatione promanant.
1765. Locato praedio rustico, si major minore ejus mensura renunciata fuisset, quam reipsa est, colono iis tantum casibus atque legibus merces augetur aut minuitur, quae ti- żuło de venditione źradita sunt.
1766. Nisi praedii rustici eonductor pecudes, jumenta et instrumenta cultui necessaria in illud invexerit intuleritque, nisi ejus culturae sedulo wacet, bonique patris familias par. tes gerat, neque aliter dc conventio postulat, ipso utatur, et nisi generatim locationis pa- cta custodierit, dominus praedit damuno a/fectus, pro circumstantuis, locationis rescissionem „petet, qua concessa ob conductoris culpam, hic ad. indemnitatem, ut articulo«764 prae- serzpium est, tenetur.
1767. Fructus perceptos, locis ad id in łocationis contractu deszgnatis, praedii rustici conductor conseryarę et cogere debet,

wa”
obowiązany iest składać zbiory w mieysca kontraktem wyznaczone.
1768. Dzierżawca dóbr wieyskich powi- nien ostrzegać właściciela o popełnionych przywłaszczaniach gruntu, pod karą wyna- grodzenia szkód i straconych zysków: 1 na- kładów.
Ostrzeżenia takie czynione bydź powin- ny w takimże samym przeciągu czasu, ia- ki iest urządzony na przypadek pozwania podług odległości mieysc.
1769. Jeżeli dzierżawa uczyniona iest na lat kilka, a przez czas trwania dzierżawy, całość lub połowa zbioru przynaymnićy zginęła„przy padkiem losowym, dzierżawca może żądać zmnieyszenia ceny dzierża- wnćy, chyhaby był nagrodzonym przez poprzedzaiące zbiory.
Jeżeli wynagrodzonym nie był, oszaco- wanie zmnieyszenia takiego następuie do- piero przy końcu. dzierżawy, i wtenczas potrąca się używanie z lat wszystkich.
Jednakże Sędzia może tymczasowo uwol- nić dzierżawcę od wypłacenia części ceny, w stosunku poniesioney straty.
1770. Jeżeli dzierżawa roczna iest tyłko, a nastąpiła strata całego przychodu, lub przynaymnićy- połowy, dzierżawca uwol- niony iest od części stósowney do ceny dzierżawy.
Zadnego zmnieyszenia wymagać nie mo- Że, jiężeli strata mnieysza iest mad po- łowę.
455
dengranger dans les lieux% ce destinćs dapres le bail.
1768. Łe preneur d'un bien rural est te- nu, 50us peine de tous dćpens, dommages ct intćrets, d'avertir le proprićtaire des usurpations qui peuvent ćtre commises sur łes fonds.
Cet avertissement doit ćtre donnće dans le móme dólai que ćelui gui est rógłć€m cas d'assignatión suivant la distance deslieux.
1769. Si le bail est fait pour plusieńrs annćes, et qne, pendant la durće du bail, la totalitć ou la moitić d'une rócolte au mo= ins soit enlevće par des cas fortnits, łe fermier peut demander une remise du prix de sa l0- cation, A moins qwil ne soit indemnisć par les rćcoltes precćdentes.
S'il nest pas indemnisć, Pestimation de la remise ne pent avoir łieu qwa la fin du bail, auquel temps il se fait une compen- sation de toutes les annćes de jouissance.
Ft cepeudant. le juge peut. provisoire- ment dispenser le preneur de payer une partie du prix en raison de la perte soufferte.
1770. Sile bail n'est que d'une annće, et que la perle soit deła tolalitć des fruits, ou au moins de la moitić, le preneur sera dć- chargć d'une partie proportionnelle du prix de la location.
Il ne pourra prótendre aueune remise, st la perte est moindre de moiiić,
1768. Si praedii locati partem, vel jus aliquod in ullo extraneus sibi usurparet, condu- ctoris erit, id locatori denunciare, ni fecerit intra dies, qui pro loci distantia concedun— tur, ut quis in judicio se sistat, ipse impensas, damna et quod interest, proprietario luet.
1769. Ad plures annos locato rustico praedio, si quando unius anni fructus omnino vel saltem dimidium eorum fortuito casu perierint, wisi jam praecedentibus messibus inde- mnitatem fuerit assecutus, colonus mercedis diminutionem ad ratam petere polest.
Hujusmodi indemnitatis, quum a domino praestanda est, in fine locationis tantum ra- tio haberi debet, quo tempore damna cum fructibus toto lacationis tempore perceptis aequa
lance compensantur. modo detrimenti accepti, absolyere potest.
Judex tamen interim colonum a parte mercedis numeranda, pro
1770. Locatione ad annum: dumtaxat facta, si fructus omnes aut saltem dimidium e0-
rum perierint, ad ratam conductor a pretii parte luenda absolvitur:
sit, nudlus est compensationi locus,
*
sin damnujm minus

436
1771. Dzierżawca nie może otrzymać zmnieyszenia, skóro strata przychodów na- stąpiła po zebraniu ich z ziemi, chybaby, kontrakt dzierżawy nadał właścicielowi część zbioru w naturze; w takim przypa— dku. właściciel ponosi swoię część w stra- cie, byleby-dzierżawca nie spóźnił się zwy- daniem części właściciela ze zbioru.
Równie dzierżawca wymagać nie może zmnieyszenia, gdy przyczyna szkody iuż pyła;'i była zqana w czasie zawarcia kontraktu.
1772. Dzierżawca może wziąć na siebie.
losowe przypadki, przez wyrażny układ.
1775, Układ taki rozciąga się tytko do zwyczaynych przypadków, iakiemi są gra= dobicie, ogień piorunowy, przemarznię- cie albo opadnięcie zawiązków owoców..
Nie rozciąga się do losowych przypa- dków nadzwyczaynych, iakiemi są'spu- stoszenia'woienne, albo zalewy, którym kray zwyczaynie nie podlega, chybaby dzierżawca wziął ma siebie wszystkie przy— padki losowe, przewidziane, i nieprzewi- dziane.
1774. Dzierżawa wieyskich gruntów nie na piśmie, poczyluie się, Że lest uczynio- na na czas iaki iest potrzebny dzierżawcy, aby mógł zebrać wszystkie przychody z za- dzierżawionego dziedzictwa.
I tak zadzierżawienie łąki, winnicy 1 wszelkiego innego gruntu, z którego
1791. Le fermier ne peut obtenir de re- mise, lorsque la perte des fruits arrive apres qu'ils sont sćparćs dela terre, A mo- ins que le bail ne donne au proprictaire une quotitć de la rócolie en nature; auquel cas le proprietaire doit sapporter sa part de la perte, pourvu que łe preneur=ne fót
pas en demeure de lui dćlivrer sa portion
de recolte.| Le fermier ne pent ćgalement demander une remise, lorsque la cause du dommage
Gtait existante et connue a Pepoque OU le-
bail a ćtć passć.>
1772. Le preneur peut€te chargć des tas fortuits par une stipulation«xpresse.
1773. Cette stipułation nes'entend que des cas fortuits ordinaires, tels que gróle, feu du ciel, gelće ou coulure.
Elle ne s'entend point des cas fortuits ex— traordinaires, telsqueles ravages de la guer- re, ow une inondation, auxqucls le pays nest pas ordinairement sujet, A moins que le preneur n'ait ćić chargć de tous les cas fortuits próvus ou imprćvus.
1774. Le bail, sans ćcrit, d'un fonds ru- ral, est censć fait pour le temps qui estnć- cessaire a fin que le preneur recucille tous les fruits de Ihćritage atferme.
Ainsi le bail a ferme d'un pre, d'une vi- gne, et de tout anire fonds dont les fruits
1771. Fructibus jam perceptis pereuntibus,
conductori ad pretii diminutionem jus am-
plius mon est, nist quota eorum pars ex contractu ad locatorem pertineat: quo casu, si colonus in mora non fuerit, locator pro rata parte jucturam sustinebit.
Deminutio pretii payiter colono non conceditur, eum tempore init contractus damnurm
ex nota causa prospicere debuit.
1772. Colonus casus forłuitos in se siuscipere expressa conyentione potest.
1775. lsthaec conventio tamen fortuitis casibus ordinariis cireuimscripta censetur, nt grandinis, fulminis, gelu aut fructuum exsięcationis: ad ewtraordinarios vero, qui perraro ac- cidunt, ul bellici incursus, inundationis in regione, non ewienditur, misi.colonus omni- bus fortuitis casibus, et praegisis et non prdevisis, sese uliro subjecerii. j ży:
1774. Locatio verbalis. praedii rustici facta censetur ad ilud temporis: spatium, quo opus est, ut colonus omnes fruclus praedii ipsius percipiał.- i:
llinc prala, vineae et alia hujusmodi, quorum fiuctus intra annum omnino colliguń=
tur, ad annurm quoque locata judicaniur.

A”
przychody zbierają się całkiem w ciągu roku, poczytywane iest za uczynione na rok. i
Dzierżawa rolniczych gruntów, które się podzielają na uprawy idące podług(prze- mian czyli na kilka pól, poczytuje się za uczynioną na lat tyle, ile iest takich prze mian.
1775. Dzierżawa wieyskich choć nie na piśmie zrobiona, ustaie samem przez się prawóm przy. wyyściu czasu, na który podług poprzedzaiącego artykułu po- czytywaną iest, że zrobioną była.
Ada dTeżeli przy wyyściu dzierżaw wiey- skich pisanych, dzierżawca zostaie, i iest zostawiony w posiadaniu, następuie nowy kontrakt dzierżawny,' którego skutek urzą- dzony iest artykułem 1774.
1777. Wychodzący dzierżawca powinien zostawić następcy: swemu w gospodarstwie przyzwoite mieszkania, i inne fatwości do prac roka nasiępuiącego; i wzaiemnie wchodzący dzierżawca powinien udzielić wychodzącemu pyzyzwoite mieszkania iin- ne łatwości do spotrzebowania karmi, i do zebrania reszty przychodów.
W iednym i'w drugim-przypadku, stó- sować się potrzeba do zwyczaiów-miey— scowych.
1778. Wychodzący dzierżawca powinien także zóslawić słomę, i gnóy z roku, ieże- li ie odebrał przy wniyściu swoiem w uży wanie; i choćby ich był nie zastał, wła
437
sę recucjllent en entier dans le cours de Fannće, est censć fait pour un an.
Le bail des terreś labourables, lossqu'el-- les se divisent par soóles ou saisons, est censć fait pour aulant d'annćes qwil yade soles.
1775: Lie bail des hćritages ruradx, quoi- que fait sans. ćcrit, cesse de plein droit a Pexpiration dn temps pour lequel il est censć faii; selon Particle precćdent.
1776: Si, a Pexpiration des baux rnraux ćcrits, le'preneur reste et est laissć ep po0s= session, 1l ssopere un nouyeau PFeffet est róglć par Particle 1774.
1777. Le fermier sortant doit Jaisser A ce- lui quiluisuccede dans la culluce, les loge- mens conyenables ct/ autres facilitćs pour les tavaux de Pannće suivante;€t reciproque- ment, le fermier entrant doit procurer a ce- lui qui sort les logemens convenables el au— tres facilitćspour la corsommation des four- rages, et pour łes rócolies„restani a faire.
Dans Pin et Pautre cas, on doit se con- former 4 Pusage des lieux.
1778. Te fermićr sortant doit anssi laisser les pailles et engrais de Pannće, s'iJ les a recuś lors de son entrće en jou1ssance; et quand meme il ne les aurait pas recus, le pro—
Locatio arcorum. e contra, quae culturam rep rum pars singulis annis tantummodo colenda sit, in totidem annos,
tes enumerantur, subsistił.—. 1775. Locationes ruslicae, l
ad quod justa: superius exposita factas eas ficisse putandum es finita locatione rustici praeda scrzptis exarata, fundi, neque a domino dimitiiiur, nova locatio incipit, quae r
1776; SZ;
lo 11734 jam exposilis.
„1777. Colonus, quż finita locatione praedium relictur. tionem et alia coremoda necessaria ad_sequentis anni et ita pieissim illi,.qui e praedio discedit, rece: summationem'pabulorum et ad colligendos reliquos fr
denda.
oscunt, cum ea ita diętsa sunt, uł ipiso- quod eorundem par
icei perbales sint, ipso jure cessant, lapso temporis spałio,
(Ę colonus manet in possessione eguur pruicypuus articu=
145: Est, SUCCESSOFI CONSTUAM habita= agrorum culituram relinquere debet; ssaria habitatio et ea, quibus eget ad con- uclus; a novo colono sunt conce=
baij dont'
In utroque casu loci consuetudines servaniur.
1778.£ praedio colonus discedens, stramenta et fimum ejus anni, dummodo praedium
ofi= PŚ noch Sk. z AED_GZZA| ak| pic

438
r BZ I c 4 tciciel może ie zattzymać podług oszacowa- nia.
DZIAŁ IIL
O naymowaniu robot i przemysłu,
1779. Trzy są istotne gatunki naymu ro- boty 1 przemysłu:
śod. Naięcie ludzi do pracy, którzy się obowiązuią do iakieykolwiek usługi;
are. Naięcie furmanów lub przewożących tak lądem iak wodą, którzy się podeymuią przewozić osoby lub towary; * cie. Naięcie biorących na siebie całe ro- boty przez skutek naymu ogółem.
OpDziaŁ L O naięcjiu służących i robotników.
1780. Nie można się obowiązywać do służby tylko wa czas i do oznaczonćy ró- boty.
1781. Dawana iest wiara temu, co pan utrzymuie, i przysięgą gotów stwierdzić:
Co do ilości zasług;
Co do zapłaty z przeszłego roku;
taire pourra les retenir suivant Pestima- tion.
CHAPITRE III Du louage Gouyrage et dindustrie.
1779. Il y a trois espćces principales de louaze d'ouvrage et d'industrie:
1.:Le louage des gens de travail qui sen- gagent au service de quelquun;
2. Celui des voituriers, tant par terre que par eau, qui se chargent du transport des personnes ou des marchandises;
3. Celni des entrepreneurs d'ouvrages par suite de devis ou marchćs,
SECTION l. Du louage des domestiques et ouortere.
1780. On ne pęut engager ses services qua temps, ou pour une entreprise dóter- minee.
1781. Le maitre est eru sur son affir- mation,
- Pour la quotitć des gages Pour le paiement du salaire de Pannce ćchue,
ingrediens isthaec antea acceperit, in fundo relinquere debet, immo, quamvis eq mini- me acceperit, proprietarius, praestita uestimatione, ista retinebit,
GSAPZUST.+ BE
De localtione operarum et industriae,
1779. Tres locationis species operarum et industriae praecipue numerantur:
s. Locatio operarum illorum, qui alieno seręitio sese alligank;
a. Locatio vectorum, qui terra vel undis homines mercesve transportani;
3. Locatio operis, qua redemtori ex conyentione opus conficiendum committitur.
SEGCEDTO|1 De locatione famułorum et opificum.
1780. Nemo suas operas, nisi ad certum tempus aut ad determinatum opus, obli
gare potest.
1781. Domino fides habetur, cum asserit,
Stipulatam stipendii quantitatem;
Sźypęndium istud ob praeteritum tempus erogatum,

wa”
Co do zapłaty danży na rachunek roku bieżącego.
OpDziaŁ I. © przewożących ziemią i wodą.
1782. Przewożący ziemią i wodą, pod- legaią co do strzeżenia i zachowania rże- czy im powierzonych, tymże samym obo— wiązkom, iakim gospodarze domów zaie- zdnych, o których mowa w tytule o Skła-
kie i zatrzymaniu urzędowem.
1783. Odpowiadają nie tyłko' za to, co iuż przyięli na swóy statek lub powóz, ale ieszcze i za to, co im oddane było w porcie lub składzie, aby umieścili na swolm statku[ub pówozie.
1784. Odpowiadaią za straty i uszkodze- nia w rzeczach im powierzonych, chyba by” dowiedli, że te straty nastąpiły przez przypadki losowe, albo'siłą większą.
1785. Utrzymuiący przewozy publiczne, ziemią lub wodą, i powozy publiczne, po- winni trzymać reiestr pieniędzy, rzeczy iinnych przedmiotów, które przyjęli.
1786. Utrzymuiący przewozy i powozy publiczne i kieruiący niemi, właściciele czołn i statków, są prócz tego poddani
439
Et póur les A-comptes donnćs pourJ'an- nće ćourante.
S:E-cTrO NIE Des oożturiers par terre eż par eau.
1782, ILes voituriers par terre et par€au sont assujettis, pour la garde et la conser- vation des choses qui leur sont confićes, aux mómes obligations que les aubergistes, dont il est parlóć au titre du depót et du sequestre.
1783. Ils rópondent non-seulement de ce qwils ont dćja recu dansleur batiment ou voiture, mais: encore de ce gui leur a ćić remis sur le port ou dańs Ientrepót, pour Gtre placć dans leur batiment ou voiture.
1784. Ils sont responsables de la perte et des avaries des chosćs qui leur sont. con- fićes, A moins'quwils ne pronvent qu'elles ont ćtć perdues et avarićes par cas fortuik ou force majeure.
1785. Les entrepreńeurs de voitures pu= bliques par terre et par eau, et ceux des roulages publics, doivent tenir regisire de Pargent, des effets et des paquets dont ils se chargent.
1786. Lies enirepreneurs et direcieurs de voitures et roulages publicś, les maitres de barques et navires, sont en outre assujeltis
Et ejus partem pro anno dęcurrente jam persolutam fuisse.
SEcTro Il.
De locatione vectorum.
1782. Plaustrarii et. navicularii res sibi commissas custodiunt et seryant sub iisdem obligationidus caupogarum, de quibus titulo de deposito et sequestro acłum est.
1783. Non solum tenentur de illis, quae in navi aut plautro ipsi jam recepere, sed de illia etiam, quae in portum aut promtuarium illata sunt ,.ut in eorum nayt plaustrove
reponantur.
1784. Quidquid ex rebus eorum fidei traditis amittitur aut dętrimentum subit, ipst praestant, nisi ea amissa vel damno dlfecta fuisse probent fortutio*casu aut vi insu-
perabili.
1785. Quicumque publici cursus exercitores plaustris vel navibus, et public veredarit pecunias aliasgue res, aut hippoperas receptas, całalogo adnotare debent. 1786. Iidermm exercitores et directorEs publici cursus; aeque ac domini ac magistri na-
amy—

440
szczególnym urządzeniom„ które stanowią rawo, między niemi a inaemi obywate- ami.
ODDZIAŁ IIL O naymach na ogół.
1787. Kiedy się kto podeymnie iakiego dzieła, można się z nim umówić, Że on tylko bierze na siebie robotę lub. swóy przemysł, albo też, że i materyału do- starczy.
1788. Jeżeli w przypadku, w którym robotnik maieryału dostawia, rzecz zginie iakimkolwiek bądź sposobem, nim oddana była, strata spada na robotnika, chybaby pan winnym był opóźnienia się w odebra- niu tey rzeczy.
1789. W przypadku gdy robotnik podiął:
się tylko roboty lub, przemysłu swego, ie- żeli rzecz ginie, robotnik odpowiada tyłko za winę swoię.
1790. Jeżeli w. przypadkach artykułu poprzedzającego, rzecz ginie, choć bez Ża- daćy winy robotnika, zaczćm rzecz ode- brana była, i ze sprawdzeniem iśy pan się nie opóźnił, robotnik nie może się ząpła- ty upominać, chybaby rżecz zginęła, przez wadę materyału.
1791. Jeżeli idzie o robotę na kilka sztuk
a des reglemens particuliers, qut font la loi entre eux et les autres citoyens.
SECTION III. Des degis eż des marches.
1787. Lorsqwon charge quelqu'un de fai- re un onyrage, oń peut convenir qu'il four- nira seulement son travail ou son in- dustrie, ou bien qwil fournira aussi la ma- tiere.
1788. Si, dans le cas ou Pouyrżer fournit la matiere, la chose vient a pćrir, de qnel- que maniere, que oe soit, avant dćire li- vrće, la perte„en est pour Fouvrier, a mo- ins que le maltre ne fit en demeure dere- cevoir' la choseą
1789. Dans le cas od Pouvrier fournit seulement son travail oh son industrie, sila chose vient A pórir, lguvrier nest tenu que de sa faute.
1790: Si dans le cas de Tarticle prócódent, la chose vient A pćrir, quoique sans aucu— ne faute de la part de Iouvrier, avant que Pouvrage ait ćlć regu, et sans: que le mai- tre fit en demeure de le vćrifier, Pouvrier na point de salaire a rćclamer, A moins que la chose mait pćri par le vice de la matiere.
1791. S'il sagit d'un onyrage a plusieurs
pium, peculiaribus legibus etiam subjacent, quae inter ipsos et alios ciyes jus con-
stituunt.
S-e-c.r.1© IL
De redemtoribus operum atque operarum locationibus.
1787. Cum opus, aliquodd conficieadum altero committitur, vel de sola industria:et labo- re, vel de materia, ab eodem quoque praestanda, paciscitur.
1788, Quoties opifex iradatur, pereat, Jicis est
1789. Cum vero opifex a
pereunie, de materia ipse nonstenetur„ni
1790. Sz res hoc casu periił ettam sine opificis culpa,
materiam etiam suppeditać,
si Tes quocumdie modo, antequam
nisi: operis in mora fuerit ipsam recipzendi, damnium opi
industriam tantum et labores in re conficienda collocat, re sż id propria ejus culpa eveneru.
antequam opus recepitum fuerit,
et gquin dominus in'mora sit ejus adprobandz, opifew pretium laboris non repetit, misi
materiae vitio rem periisse probelur. 1791. Sz de opere« las partes fieri potest,
gitur per parties auł ad mensuram con iciendo, adprobatio in SUN U et facta censetur in tis ommibus part ibus, pro quibus merces solula
est, quolies locator pro rata operis confecti opifici satisfecit.

waj”
tub na miarę, sprawdzenie następować mo- Że częściami; poczytuie się za uczynione co do wszystkich opłaconych części, gdy pan płaci robotnika w stósunku zrobionćy ro- boty.
1792. Jeżeli postawiony budyhek za umó- wioną cenę ginie w całości łub w części przez wadę budowy, nawet przez wadę gruntu, architekt 1 podeymuiący się sta- wiania, odpowiadaią za to do lat dziesię- ciu.
1793. Skoro architekt albo podeymuiący się stawiania, wziął na siebie postawienie budynku przez umowę ogółową, podług planu ułożonego i umówionego z właści- cielem gruntu, nie może wymagać żadnego powiększenia ceny, ani pod pozorem po- większenia robot ręcznych lub materyałów, albo pod pozorem odmian, i powiększań planu, ieżeli pod br takię i powiększenia, upoważnione nie były przez pismo, i cena ułożona z właścicielem.
1794. Pan może zerwać własnowolnie układ ogółowy, chociaż roboła iuż iest za— częta, nagradzaiąc podeymuiącemu- się wszelkie nakłady i roboty, i wszystko coby mógł był na tćm zarobić dzicle,
1795. Kontrakt naymu roboty iest roz- wiązany przez śmierć robotnika, archite- kta, lub podeymuiącego się całości.
441
pieces ou 4 la mesure, la verification peut s'en faire par parties: elle est censće faite pour toutes les parties payćes, si le mai- tre paye Pouvrier'en proportion del'ouvra+ ge fait.
1792. Si Pódifice construit a prix fait pe- rit en tout Ou en partie par le vice de la construction, móme par le vice du sol, les architecte et entrepreneur en sont responsa-. bles pendant dix ans.
1793. Lorsqwun architecte ou un entre- reneur s'est chargć de la construction a for-- fait d'un batiment, d'apres un płan arrćtć et convenn avec le proprietaire du sol, ił ne peut demander aucune augmentation de prix, ni sous le pretexte d'augmentation de la main-d'oeuvre ou des materiaux, ni sous celui de changemens ou d'augmentations faits sur ce plan, si ces changemens ou au- gmentations mont pas ćtć autorisćs par ćcrit, et le prix convenu avec le proprićtaire.
1794. Le maitre peutrósilier, par sa seu- le volontć, le marchć a forfait, quoique Pouvrage soit dćja commencć, en dćdom- mageant Pentrepreneur de toutes ses dć— penses, de ious ses travaux, et de tout ce qwil aurait pu gagner dans cette entre- prise.
1795; Lie contrat de louage d'ouvrage est dissous par. la mort de Fouvrier, de Varchi- tecie óu entrepreneur.
1792, Aedificium exstruendum per aversionem conductum, si prorsus aut pro parte, tam construczionis quam soli vitio, diruit, ad decennium architecti et operis conductores de
damno tekentur.
1793. Cum architectus vel redemtor per aversionem aedificium exstruendum suscepit
juxta typum cum, domino soli constiłutu
m, nullum
mercedis incrementum petere
potest, nec sub specie adaucti operariorum aut materiei pretii, neque propier innovationes aut additiones typo factas, nisi istae immutationes ex scripta corweniione et pacta mercede
cum proprietario zndiutae sint.
1794. Locatori suo arbitrio a contractu per aversionem cum alio inito recedere permit- titur, licet opus jam coeptum sit, dumumodo tamen redemtorem indemnem praestet de omnibus impensis, laboribus, et etiam lucro, quod ex eo opere consequł połuisset.
1795. Operis conductio artificis, architecti aut redemtoris morte resolęitur.
56
mą-

442
1796. Ale właściciel obowiązany iest za- płacić, w stósunku ceny mumówionćy do spadku po nich,' wartość robot dokonanych, i wakacje przysposobionych ,. wtedy tylko gdy. te roboty i materyały mogą mu bydź użyteczne.
1797. Biorący co ma siebie całkiem, od- powiada za czyny osób których używa.
1798. Mularze, cieśle i inni robolnicy, którzy użyci byli do stawiania budynku, albo innego dzieła przez ugodę na ogoł sta wianego, maią sprawę do osoby, dla któ— fóy budynek stawiany, tylko ca do ilości, wyrównywaiącey temu, co winńa iest ta osoba biorącemu na siebie ogół, w czasie zaczęcia sprawy.
1799. Mularze, cieśle, ślusarze i inni ro- botnicy, którzy zawierają prosto układ na ogół za cenę umówioną, ograniczeni: są prawidłami przepisańemi w-ninieyszym oddziale; biorą na siebie ogół w części, kiórey: się podięli. a
DZIAŁ IV. O naymie w Pakt.
OppziaŁ I Urządzenia ogólne.
2800. Naiem w pakt iest kontrakt, przez który iedna ze stron daie drugićy pewną
1796. Mais le proprietaire est tenu de payer, en proportion du prix portć par la conveniuen, a leur succession, la vałeur des ouvrages faits et celle des matćrianx pre- parćs, lors seulement que ces travaux ou. ces materiaux peuvent lui ćtre utiles.
1797. Lventrepreneur rćpond du fait des personnes qwil emploie.
1798. Lies macons, charpeńtiers et autres ouvriers qui ont ćtć employćs a la constru- ction d'un batiment on dantres ouyrages faits a Pentreprise, n'ont dawion contrę celui pour lequel les onvrages ont ćte faits, que jusqu%a concurrence de ce dont il se. Lrouve dóbiteur envers Pentrepreneur, au moment ot leur action est intentće.
1799. Lies magons, charpeniiers, serru- riers, et autres ouvriers qui font directe- ment des marchćs 4 prix fait, sont astreints aux regles prescrites dans la prósente se ction: ils sont entrepreneurs dans la partie qwils traitent.
CHAPITRE TV. Du bail ad. cheptel.
SECTION. K Dispositions geńćrales.
1800. Le bail a chepteł est un contrat par lequel Pune des parties donne 4 Pautre un
1796. Proprietarius tamen, p'o rata mercedis in conventione stipulatae, illorum here— dibus solvit aestimationem.- operis jam--confecii- et paratae maierzae., quolies ista utilitar
tem eż praestare possit. 1797. Redemtoris periculo sunt, zpse utitur, fiunt. ua gk 1798. Caementariis, fabris lzgnarus,
quae ab illis, quorum. ministerio in opere conficienda
ceterisque artificibus, qui in aedificio extruendo
aliove opere ex conducio paranda elaborant, actio non compelit contra locatoremm operis ejusdem, nisi ad ratam ejus, quod ipse redemtori debet ea die, qua actio instituztur.
1799. Caementarii, fabri lignarit et ferrarit, nem opera conficienda suscipiunt ,. hujus sectionis regulis alligantur,
aliique drtifices, qui direcie per awersio- et redemtores haben—
tur in singulis operibus, quae sibi sumunt perficienda.
C:4 PU. P-TNZ z De locatione pecoris, quae ad socidań dicitur.
SECTIO LE
Dispositiones generałes. 7 1800. Łocałia pecorumm, quae ad socidam dźcziur, est eontractus, quo alter alteri tradie

ma”
ilość bydła dla zachowania go, żywienia i staran koło niego, pod warunkami iakie mmówią między sobą.
1801. Kilka jest gatunków paktu:
Pakt prosty, albo zwyczayny;
Pakt na połowę; „ Pakt dany dzierżawcy lub koloniście czę- śćiowemu.
Jest ieszcze czwarty gatunek kontraktu niewłaściwie nazwanego paśt.
1802. Można dawać w pakt każdy zwie- rząt gatnnek zdatńy do przypłodku i poży= tku w rolnictwie i w handlu.
1803. Gdy nie masz szczególnych umów, kontrakty takie urządzają się podług zasad następuiących.
OppDzraŁ IL O pakcie prostym.
1804. Naiem w pakt prosty iest kon- trakt, przez który daią się drugiemu zwie- rzęta do strzeżenia, żywienia i opatrywa— nia pod warunkiem, że dzięrżawca zyska »ołowę przypłodku, i ponosić będzie po- owę straty.
1805. Oszacowanie położone w naymie w.pakt, nie przenosi własności na biorące- go; ten tylko iest cćl oszacowania, ażeby
443 fonds de betail pour le garder, le nourrie et le soigner sous les conditions convenues entre elles.
1801. Il y a plusieurs sortes de cheptels:
Le cheptel simple ou ordinaire,
Lie cheptel A moitić,
Le cheptel donnć au fermier 01 au colom partiaire.
Il y a encore une quatrieme espece de contrat impropremeni appelće chepteł.
1802. On peut donner a chepteł toute espece d'aniimaux susce otibles de croit ou de profit pour Pagriculture 0u le com- merce.
1803. A defaut de conventions particuli= tres, ces contrats se reglent par les princi- pes qui suiyent.
SECTION IL Du cheptel simple.
1804. Iebail a cheptel simple est un cón< trat par lequel on donne 4 un autre des be— stiaux a garder, nourrir et soigner, a con- dition que łe preneur profitera de la moi- tić du croit, ct qwilsupportera aussi la moi- tić de la perte.
1805. L/estimatiou donnće au chepteł dans le bail n'en transporie pas fa proprićtć au preneur; elle n'a dautte objet que de fixer
certam animalium quantitatem, ut eam custodiat, pascat, tpsorumque curam gerat, sub
conditionibus inter contralientes constitutis.
1801. Hłujus coniractus plures habentur species:
Socida simplex et ordinaria; Socida pro dimidia fructuum;
Socida cum conduclore vel cum colono pariiario inita.
Quarta locationis species etiam existit, quae improprie socida dicitur.
1802. Quaecumgque animalium cpecies, qude multiplicari aut gude lucro, vel zn€olen—= dis agris, vel commercii causa, esse possit, hoc contractuć locatur.
1803. Deficientibus peculiaribus conventionibus, hos contraclus sequentes regulae
molerantiur.
S.E c T-<r©.1L. De socida simplici.
1804. Simplex socida divitur, cum pecora conductori ea lege conceduntur, ut ea custo- diat, pascat, eorumque curam gerat, et tam inerernentum; quam ipsorum decremmentum, aequaliter locatorem inter et conductorem dividatur.
1805. Quamvis animalia aestiinata coniluctori data sint, ipse eorum proprietarius non
*

444
oznaczyć stratę lub zysk, iaki wypaśdz mo- Że przy ukończeniu naymnu.
1806. Biorący w pakt łożyć powinien wszelkie starania, iak dobry oyciec familii na zachowanie paktu.
1807. W tylko odpowiada za przypadki losowe, ieżeli:.pochodzą z iego winy, bez którćy nie byłaby strata.
1808. W przypadku sporu, biorący w pakt dowieśdź powinien losowego przy— padku, a puszczaiący powinien jowzedć winę którą biorącemu przy pisuie.
180g. Biorący w pakt, gdy iest uwol- niony dla przypadków losowych, racho- wać się zawsze powinien ze skór zwić- rzęcych.
1810, Jeżeli cały pakt zginął bez winy biorącego, strata iest dla puszczaiącego.
Jeżeli część tylko paktw zginęła, strata będzie wspólna, podług ceny oszacowania IT i uczynionego przy końcu
aktu.
k 1811. Nie można czynićukładu, Że bio- rący ponosić będzie całą stratę paktu, cho- ciażby-wypadła z losowego przypadku i bez iego winy;
Albo że większą część ponosić będzie w stracie, niżeli w zysku;
Albo że puszczaiący przy ukończeniu pa- kiu weźmie naprzód coś więcey nad pakt którego dostarczył.
la perte ou le profit qui pourra se trouver a Pexpiration'du bail.
1806. Le preneur doit les soins d'un bon pere de: fanalle A la conservation du cheptel.
1807. Il n'est tenu du cas fortuit que lorsqwil a ćtć prócćdć de quelque faute de sa part, sans laquelle la perte ne serait pas arrivće.
4808. En'cas de contestalión, le preneur est tenu de prouver le cas fortuit, etle ba- illeur esttenu de prouver la faute qu'il im- pute au preneur.
1809. Lie preneur qni est dćchargć par le cas fortuit, est toujours tenu de rendre com= pte des peaux des betes.
1810. Si le cheptel pćrit en entier sans la faute/du preneur, la perte en est pour le bailleur.
S'il n'en pórit qu'une partie, le perte est supportće en commun, d'apres le prix dę Pestimation originaire, et celui de Festima= tion a Pexpiration du cheptel.
1811. On ne peut stipuler,
Que le preneur supporfera la perte totale du cheptel, quoiqu' arrivee par cas fortuit et sans sa faute; y
Ou qwil supporieradans la perte une part plus grande que dans le profit;
Ou que le bailleur prólevera, a la fin du bail, quelque chose de plus que le cheptel qwi! a fourni.
efficitur, sed aestimationis solus effectus est, ut:de communi lucro aut dammo in fine
<contractus certo constet.
1806. Conductor tanquam| bonus pałter familias animalium conseryationi. studere
debet.
1807. Casus fortuitos conductor non praestat, nisi sua culpa causam dederit damno,
uod secus non contigisset.
1808. Sz contestatio de hoc insurgat., conductor casum foriuitum, et locator e contra culpam, quam illi insimulat, probare yicissim tenentur. ć: 1809. Conductor, qui ob casum fortuitum obligatione solyitur, dę animalium pellibus
semper rationem reddere debet.
1810. Sine conductoris culpa omnibus pereuntibus animalibus, ipsa locatori pereunt. Sin tantum ex parte pereant, damnum commmune est, habiia ratione aestimatwnis illorum,
et tempore initi et tempore soluti contractus.
1811. //etitum est pacisci, conductorem omnium. ant
licet fortuito et sine ejus culpa conttgerit;
malium jacturam tolerare debere,
Eum majoris damni, quam lucri partis participem fóre; y> 4 P Ji?

Wszelkie podobne' umowy są niewa- zne.
Biorący w pakt sam zyskuie z nabia- łu, gnoiu i robot zwierzętami danemi na
akt. > Wełna i przypłodek idą na podział.
1812. Biorący nie może rozporządzać ża- dnóm zwierzęciem stada, bądź z danego w pakt, bądź z przypłodku, bez zezwole- nia puszczaiącego; równie i puszczaiący rozporządzać nie może bez pozwolenia bio- rącego.
1813. Gdy pakt puszczony: iest cudzemu dzierżawcy, potrzeba o tóm uwiadomić właściciela, od którego ten dzierżawca trzyma; gdyby uwiadomiony nie był, mógłby przy zaięciu urzędowóm pakt taki przedać za'dlug należący się iemu od dzierżawy.-
MIA. Boa; nie może czynić strzyży nie ostrzegłszy pierwey o tćm puszczaią- cego.|
1815. Jężeli czas przez umowę oznaczony nie iest, iak długo trwać ma pakt, po- czytywany iest za uczyniony na trzy lata. „1816. Puszczający może żądać rozeyścia się paktu wcześnićy, ieżeli biorący nie do- pełnia obowiązków swoich.
1817. Przy ukończeniu kontraktu, albo przy rozeyściu się i”go, następuie nowe oszacowanie paktu.
445
Touie convention semblable est nulle.
Le prerieur profite seul des laitages, du fumier et du travail dęs animaux dohnes a chepiel.
La laine et le croit se partagent.
1812. Le preneur ne peut disposer d'au- cune bete du troupeau, soit du fonds, soit du eroit, sans le consentement du bailleur, qui nę peut lui-móme en disposer sans 26 consentement:du preneur.
1813. Lorsque le cheptel est donnć au fermier d'autrui,*il doit€tre notifić aupro= prićtaire de qui ce fermier tient; sans quot il pent lesaisir et lefaire vendre pour ce que son fermier lui doit.
1814. Le preneurne pourra tondre sans en prevenir le bailleur.
1815. S'il nży a pas detemps fixć par.lą conyention pour la durće du cheptel, il est censć fait pour trois«ns.
1816. Le baillenr peut en demander plu tót la resolution, sć le preneur ne remplit
pas„ses obligations. r> 1817. A lą fix du bail, ou lors de sa rćso-
lution, il se fxitune nouvelle estimation du cheptel.
Locatorem, finito contractu, praededucere posse aliquid amplius praeter illa animalia,
quae ab initio suppeditavit. Pacta omnia hujus generis infirmantur.
Conductor_solus lacte, fimo et laboribus animaliuń, quae tradita sunt, fruitur.
Lana et foetus diyiduntur.
1812. Neque conductor sine consensu locatoris, neque hic vicissim sine consensu condu- ctoris, disponere potest de ullo capite gregis, sięe illud ad sortem, siye ad ineremen-
-tum pertineat.
1813.-Animalium localione cum alterius
conducti de hoc contractu conscius fiert debet
colono inita, proprietarius praedii ab isto
; secus ipsi animalia occupandi, et illa pro
mercedde sibi a colono praestanda alienandi, facultas est.; 1814. Conductor gregem: tondere nequit, nisi prius de hoc locatorem monuerit. 1815. Quoties per conventionem tempus, ad quod locatio animalium perdurare debet,
definitum non est, ad triennium ea Jfacta cen
setur.
1816. Łocator citius a contractu recedere potest, si conductor suis obligationibus non
satisfacit,
1817. Finita locatione, aut ea soluta, animalia iterum. Locator x GUQ-
ma dw

446
Puszczający może pobierać naprzód zwie- rzęta kążdego gatunku, w ilości wyrówny- waiącćy pierwszemu oszacowaniu: podzie- ła się to co zbywa.
Jeżeli nie masż dosyć zwierząt na uzu- pełnienie pierwszego oszacowania, puszcza iący bierze pozostałość, i strony rachuią się zę straty.
ODDZIAŁ IIL
O pakcie na połowę.
181%, Pakt na połowę iest wspołka, w który każdy z kontraktuiących daie połowę zwierząt, aby pozostały współne na zysk lub na stratę.
1819. Biorycy pożytkuie sam, iak i w prostym pakch, z nabiału, gnoiu irobo- ty zwierzętami.
Puszczaięcy ma prawo tylko do połowy wełny i przypłodki,
"Wszelka przeciwna emu umowa iest nie- ważna, chybaby puszczający właścicielem był folwarku, którego byrący iest dzier- żawcą, lub kolonistą częścicwym.
1820. Wszelkie inne prawidła prostego paktu, stósuią się do paktu na połowę.
Le bailleur peut prelever des betes de chaa que espece, jusqua concurrence de 14 pre miere estimation: lexcódent se partage.
S'il n'existe pas assez de bótes pour rem plir, la premiere estimation, le bailleur prend ce qui reste, et les parties se font rai- son de.la perte.
SECTION III
Du cheptel 4 moitić,
1818, Le cheptel A moitić est nne socićte dans laquelle chacun des contracians four- nit la moitić des bestiaux, qui demieurent communs pour le profit ou pour la perte.
1819. Le preneur profite seul, comme dans le cheptel simple, des laitages, du fumier et des travaux des beles.
Le bailleur n'a droit qua la moitić des laines ct du croit.
Toute convention contraire est nulle; 4 moins que le bailleur ne soit proprictaire de la mótairie dont le preneur est fermier ou colon partiaire.
1820. Toutes les antres regles du chepteł simple s'appliquent au cheptel a moitie.
cunque animalium specie tot capita praededucit usque ad summam, quae primam aesli-- mationem adaequet: cetera. animalia-dividuntur. 0 08E
Si totidem ex iis non exstant, quae primam sortis aestimationem adaequent, locator, qmae remanent, occupat, et partes oicissim sibi damnum reperdunt.
SEcrro IIL
De socida pro dimidio fructuum.
188. Partiaria ad socidam locatio habetur, cum quisque ex contrahentibus in societd=
tem dimidium confert pecoris, quod postea lucri et damni rażtione commune efjicitur.
1819. Conduetor,. ut im simplici locatione, lanae et incremenit
um fruitur: locator vero dimidium tantum
lacte tantummodo, fimo et operis animalt- j pecorżs consequltur.
Quidquid contra pactum sit, nudlius e/fjectus est, nisi locałor dominus sit praedu, im quo pecoris conductor eodem tempore colonus est. By ARCO 1$20. Omnia, quae de socida simplici sancitą sunt, zlli etiam, quae pra dimidio fru=
ctuum initur, conyeniunt.

m”
ODDZIAŁ IV,
O pakcie danym przez właściciela dzierżawcy swernu, lub koloniście częściowemu.
$.1
O pakcie danym dzierżawcy.
1821. Ten pakt(zwany także paźć żelaza) iest wtenczas, gdy właściciel folwarku da- ie go w dzierżawę z obowiązkiem, aby przy kończeniu się dzierżawy, dzierżawca zostawił zwierzęta w równćy wartości,- po- dług iakićy oszacowane były te, które odebrał.
1822. Oszacowanie paktu danego dzier- żawcy, nie, daie mu własności iego, ale wystawia pakt na niebezpieczeństwa dzier— żawcy iakie mogą wypaść.
1823. Wszelkie pożytki należą do dzier- żawcy przez, czas, tęwania paktu, ieżeli nie masz umowy przeciwnćy.
1824. W pakcie danym dzierżawcy, gnóy niemieści się w osobistych korzyściach bio- rącego, ale należy do folwarku, do które go uprawy iedynie używanym bydżj po- winien.
1825. Strata nawet cała, I przez. przy padki losowe, spada w całości na dzierża— wcę, ieżeli przeciwna temu uniowa nie zaszła.
447 SRcTION IV.
td.y. 4 Du cheptel donnć par le proprzetaire a son fermier, oucolon partiawe.
ŁY Du cheptel donnć au fermier.
1821. Ce cheptel(anssi appellć chepżet de
fer) est celui par lequel le proprićtaire dune
mćtairie la donne A ferme, 4 charge qua Pexpiralion du bail le fermier laissera des bestiaux d'une valeur ćgale au prix de Vestimation de ceux quil aura recgus.
o s.., 182%. I/estimation du chepteł donne au fermier ne lui entransfere pas la propriete, mais nóanmoins le met a ses risques.
1623. Tous les profits appzrtiennent au fęrmier pendant la duróe deson bail, s'il ny a convention contraire.
1824. Dans les cheptełs donnćs au fer- mier, le fumier n'est point dans les profits
ersonnels des prenenrs, mais appartient a la móćtairie, a Pexploitation: de laquelle il doit ćtre uniqueznent employć.
11825. Tą perte, meme totale et par cas fortnit, est en entier pour le fermier, Sił ny a convention contraire.
SECTIO
Tv.
De socida inter dominum et suum couductorem aut colonum, partiarium.
$. 1.
De socida inter dominum et conductorem.
1821. Złaec socida contrahutiur„ cum. dominus praedii rustici eo pacło zllud łocat, ut conductor, exacto locationis tempore, tot animalia ejusdem paloris, quanti steterant ea,
quqie ipse accepit, restiliiere terieatur.
1322. Aestimatio animalium,*quae conductori traduntur, in eum non transfert illorum dominium, sed tantum ejus periculo illa constituit. 1823. Nisż aliter pactum fuerit, omnia hujus contractus lucra toto lacationis tempore
ad conductorem spectant.
1824. Firnus autem in hoe contractu inter propria conductoris łucra non computatur,
sed totus in ruris cultura,est consumendus.
1825. SŁ omnia animalia fórluito pereunt, damnum omnino conductoris est, nisi
pacium obstet,
c

448
1826. Przy ukończeniu kontraktu, dzier- Żawca mie może zatrzymać; paktu, płacąc
jerwiastkowe iego oszacowanie; powinien
akt zostawić” w równćy wartości, w ia- kićy odebrał.
Jeżeli czego brakuie, dopłacić powinien; ito tylko należy do niego, co zbywa,
$. 1
O pakcie danym koloniście częściowemu.
1827. Jeżeli pakt cały zginął bez winy kolonisty, strata idzie na puszczaiącego.
1828. Można zrobić układ, że koloni--
sta pozostawi puszczającemu część swo- ię strzyży za niższą cenę od zwyczay-
wj 2 ś e puszczaiący mieć będzie większą część w zysku;
Że będzie miał połowę nabiału.
Ale nie można takiego układu zawierać; że kolonista obowiązany będzie do całćy straty.
1829. Pakt taki kończy się z dzierżawą folwarku.
1830. Poddany iest nadto wszelkim pra- widłom paktu prostego,
1826. A la fin du bail, le fermier ne pent retenir le cheptel en payant Pestimalion originaire; il doit en laisser un de valeur pareilie a celui qu'il a regu.
Sil y a du dóficit, il doit le payer; et c'est seulement lexcedent qui lui appar- tient.
5. IL.
Du chepte! donnć au colon partiaire:
18a7. Si le cheptel pórit en entier sans la faute du colon, la perte est pour. le bail-- eur.:
1828. On peut stipuler que le calon dć- laissera au bailleur sa part de la toison 4 un prix infćrieuf A la vałeur ordinaire;
Que le bailleur aura uhć plus grande part du profit; Qu'il Aura la moitić des laitages.
Mais on ne peut pas stipuler que lecolon sera tenu de toute la perte.
1829. Ce cheptel finit avec le bail a me tairie.
1830. I! est d'aillenrs soumis 4 toutes łes_ regles du cheptel simple.
iBT ZY EAT ZEOWZYNE NFO” RE ZE RDZA ZK TREO
1826. Conductor, ewacto łocationis tempore, pecus, quod in socida fuit, jus retinendi non habet, quamquam primae aestimationis pretium solyere paratus. sił, sed. totidem animalia ro valore eorum, quaeyaccepit, exhibere tenetur. Ka sG IACYM
Si a pretio eorum, quae accepii, aliquid(leest, conductor valoręm rependit, sin aliquid
5:
De socida eum colono partiario:
excedit, hoc sibi retinet,
1827. Si cuncta socidae animalia absque coloni culpa pereunt ,. omnia domino pereunt. 1828. Pacisci licet, ut colonus dimidium tonsae lanaę: ad se pertinentis minori prełio lo-
catort cedat;
Ut locator majorem lucri partem consequatur;
Ut locator aequalem cum. conductore lactis portionem dividat. toto pereunte grege aut armento;,
Pacisci tamen non licet, colonum, gustinere.
1829. Zaec socida cum ipsius
«830, Praetęrga omnibus reg:
omne damnum
raedii locatione absolęitur. is socidae simplicis subjacet.

wa”
OpDziaŁ V.
O kontrakcie niewłaściwie zwanym pakt.
1831. Gdy iedna lub kilka krów dane są na oborę i żywienie,. puszczaiący zacho- wnie ich własność, i ma korzyść tylko z cieląt które sie urodzą.
DE /PAJSŁ.. I23, "O kontrakcie współki.
DZIAŁ 1L Urządzenia ogólne.
1832. Współka iest kontrakt, przez któ- ry dwie lub więcćy osób godzą się do dania iakićy rzeczy na współkę, w celu podziele— nia się zyskiem, iaki stąd może wyniknąć.
1833. Każda współka powinna mieć za- miar godziwy, i powinna bydź skontrakto- wana dla wspólnego interessu stron.
Każdy ze stowarzyszonych powinien do współki przynieść albo pieniądze, albo in- ne dobra, albo swóy przemysł.
1834. Każda współka ułożona bydź po-
winna„na piśmie, gdy ićy przedmiot EWBÓĘA wartość sto. pięćdziesiąt fran- ców.
419
SECTION V. Du contrat improprement appelć cheptel.
1831.- ILiorsqu' une ou plusieurs vaches sont donnćes pour les logex et lesnourrir, le bail- leur en conserve la proprićtć, il a seule- ment le profit des veaux qui en naissent.
TĘTRE TX.
Du contrat de soczećć.
CHAPITRE PREMIER.
Dispositions generales.
1832. Lasocićtć est un contrat par lequeł. deux ou plusieurs personnes conviennent de mettre quelque chose en commun, dans la vue de partager le benćfice qui pourra en rćsulter.
1833.'Toute societć doit avoir un objet licite, et ćtre contractee pour Iintóret com- mun des parties.
Chaque associć doit y apporter ou de Var gent, ou d'autres biens, ou son industrie
1834. Tontes societćs doivent ćtre rćdi- góespar ćcrit, lorsque lćeur objet est d'une valeur de plus de cent cinquante francs.
SE PAJO PSY: De contpaciu qui socida improprie diciiur. 1831. Cum una aut plures paccae alicui commituniur, ut custodiantur et pascantur, lo- cator earum proprietatem retinet, et vitulos, quos ipsae pariunt, taniumamnodo lucratur.
JDPĘ U ZB 5
IX.
De Ssocietlate. CAPUT Ł
Dispositiones generales. __ 1832. Societas est conventio,.gua duo vel plures aliquid in commune conferunt, ut divt- dant omnem utilitatem, quae ex eo, quod in societate positum est, derivare potest. 1833. De rebus licitis et pro communi. contrahentium utilitate societas tantum initur. Quisque ex sociis, aut pecunias, aut alia bona, vel suam industriam conferre debet. 1834. Societates omnes, quarum causa centum quinquaginta libras excedit, im scrzptis
sunt redigendae.
57

450
Dowód przez świadki przyięty nie iest przeciw i nad obięcie aktu współki, ani na to, co byłoby przytaczane, że mówione było wprzód, w czasie lub po akcie, choć- by szło nawet o summę lub wartość mniey- *szą nad sto pięćdziesiąt franków.
DZIAŁ IL. O różnych gatunkach wspołki. 2835. Współki są ogólne, lub szcze-
gólne.
OppziaŁ EL O współkach ogólnych,
1856. Rozróżniaią się dwa gatunki wspó- łek ogólnych, współka wszystkich dóbr te- rażniecyszych, i współka ogólna zysków.
1837. Współka wszystkich dóbr tera- źnieyszych iest ta, przez którą strony skła- daią do współki wszystkie dobra ruchome i nieruchome, iakie posiadaią rzeczywiście, i zyski iakie z nich ciągnąć mogą.
Mogą w nićy także obeymować wszelkie iane gatunki zarobków, ale dobra iakieby im przyyśdź mogły przez spadek, darowi- zny, lub zapisy testamentowe nie wchodzą do tćy współki, tylko co do używania: każdy układ dążący do tego, aby weszła
La prenve testimoniale n'est point admise contre et outre le contenu en Pacte de socić— tć, ni sur ce quiserait allóguć avoir ćtć dit avant, lors ou depuis cet acte, encore qu'il s'agisse d'une somme ou valeur moindre dg cent cinquante francs.
CHAPITRE IL Des diverses especes de societćs.
1835. Lies socićtćs sont universelles ou particulieres.
>
SECTION L
Des soczetćs universelles.
1836. On distingue denx sortes de socić< tes universelles, la socićtć de tous biens pre- sens, et la socićtć universelle de gains.
1837. La societć de tous biens prósens est Gie par laquelle les parties mettent en commun tous les biens maeubles etimmeubles qwelles possedent actuellement, et les profits qu'elles pourront en tirer.
Elles peuvent aussi y comprendre toute autre espece de gains; mais lęs biens qui pourraient leur avenir par succession, dona tion ou legs, n'entrent dans cętte socićtć que pour la jouissance: toutestipulation tendant
a y faire entrer la propićtć de ces biens est
Probatio per testes contra et ultra illud, quod ex scriptura initae societatis eruitur, nun quam admittitur, neque circa illud, quod antea vel in ipso societatis actu auł postea inter partes asseritur dictum fuisse, quamyis causa societatis centum quinquaginta libras non
CAPU DL
De variis societatum speciebus.
compłecteretur.
1835. Soczetates aut unięersales aut particulares sunt,
SECT
(AToW /SAŃ
De societatibus uniyersalibus.
1836. Binae unięersalium societatum species. distinguuntur, sciliceł societas omnium bonorum praesentium, et omnium eorum, quae ex quaesłu veniunt.
1837.
mnium bonorum praesentium societas habetur,
uołies socii omnia mobilia et
tmmobilia, quae aciu possident, una cum lucro, quod uude perezpt poterit, tn cormmune
conferunt.
„Ad lucra etiam cujuscumque alterius speciei hanc societatem itpsi proferre possunt; bona

mał”
do współki własności dóbr takich, iest za- broniony, wyiąwszy: między małżonkami, stósownie do tego co iest przepisane w tym względzie.
1838. Ogólna współka zysków, obcymnu- ie wszystko to, co strony nabędą przez swóy przemysł, pod iakimkolwiek bądz tytułem pod czas biegu współki: ruchomo- ści iakie każdy ze stowarzyszonych posiada w czasie kontraktu, obięte są także w współce; nieruchomości zaś ich osobiste nie wchodzą do mićy tylko ze strony przychodów z nich.
1839. Prosta umowa współki ogólnćy uczyniona bez Żadnego innego wyłuszcze- nia, składa tylko ogólną współkę zysków.
1840. Zadna współka ogólna micysca mięć nie może, tylko między osobami, które są nawzaiem zdatne darować i przyy- mować, iedna od drugićy, i którym zabro— niono nie iest otrzymywać większe zyski ze stratą innych osób.
OppziaŁ II O współce szczególne. 1841. Współka szczególna ta iest, która się stósuie do pewnych tylko rzeczy ozna-
czonych, albo do ich używania, albo do pobierania z nich przychodów.
451
prohibće, sanf entre ćpoux, et conformć- ment a ce qui est rćgle a leur ćgard.
1838. La socićtć universelle de gains rena ferme tout ce que les parties acquerront par leur industrie, a quelque titre que ce soit, pendant le cours de la socićtć; les meubles que chacun des associćs possede au temps du contrat, y sont aussi compris: mais leurs immeubles personnels ny entrent que pour la jouissance seulement.
1839. La simple convention de socie— tć universelle, faite sans autre explica- tion, n'emporte qne lasocićtć uniwerselle de gains.
1840. Nulle socićtć universelle ne peut avoir lieu qu'entre personnes respectivement capables de se donner ou de recevoir Pune de Pautre, et auxquelles il n'est point dć— fendu de s'avantager au prćjudice d'autres personnes,
SECTION IL
De la societć particuliere.
1841. La socićtć particuliere est celle qui" ne sapplique qua certaines choses deter- minćes, ou a leur usage, ou aux fruits aen percevoir.
cero, quae ex successione, donatione aut legato sociis obęeniunt, solum qucad usumfru- cium collata intelliguntur. inc collatio proprietatis horum bonorum sub quocumque pa- cto ipsis prohibetur, excepiis conjugibus in eo, quod ipsorum gratia sancitum est.
1838. Unięersalis ex quaestu svcietas compleciitur illa omnia, quae ex sociorum indu—
stria guocumque titulo proveniunt.
Mobilia, quae tempore contractus a sociis possideban-
tur, in societate reipsa collata censentur: immobilia vero uniuscujusque propria, tantum—
modo quoad usumfructum.
1839. Simplex universalis societatis cenventio, absque ulla alia declaratione inita, uni- persalis guaestus societatis'dumtaxat effctum sortitur.
1840. Soczełas uńiyersalis iniri potest inter eos tantum, qui ad invicem donandi aut accipiendi capaces sunt, et qui lucrari_non prohibentur ob damnum, quod exinde aliis
esseć obventurum,
SECT1I1O0o. FI.
De societate particulari.
1841. Particularis societas quasdam tantum determinatas res, aut: earum usum; aut
f/ructus, qui percipi possunt, complectitur.
*
4 X kwa FR

452
1842, Kontrakt przez który stowarzysza się kilka osób, bądź dla iakiego przedsię- wzięcia oziaczonego, bądż dla wykony- wania lakiego rękodzieła, lub sztuki, iest takżę współką szczególną.
DZIAŁ III
O obowiązkach stowarzyszonych między sobą, z względem trzecich.
OpbziaŁ IL
O obowiązkach stowarzyszonych mię= dzy sobą.
1843. Współka zaczyna się w samćy chwili kontraktu, ieżeli czas inny oznaczo- ny nie iest.:
1844. Jeżeli nie masz umowy względem czasu trwania współki, poczytywana iest za zawartą na całe Życie stowarzyszonych, pod ograniczeniami wymienionemi w artyku- le 1869; albo gdy idzie o interes, któregó trwanie iest ograniczone, to na cały czas przez który ten interes trwać powinien.
1845. Każdy stowarzyszony dłużnikiem iest dla współki tego wszystkiego, co de współki przynieść przyrzekł.
Skóch wniosek taki zależy na pewnćy rzeczy zmysłowey, a towarzystwo pokona- 1re iest prawem o ićy' posiadanie, stowa--
1842. Liecontrat par leqnel plusieurs per: sonnes s'associent, soit ponr:une entreprise dćsignće, soit. pour Dexercice de qnelque mótier on profession, est aussi une socićtć particulić re.
CHAPITRE IIL
Des engagemens des associćs entrę eux et a Pegard des tiers.
SECTL1ON: Ł Des engagemens des associćs ćntre eux.
1844. La socićtć commence a Vinsiant mó- me du contrat, sil ne dćsigne une autre ćpoque.
1844. S'il n'y a pas de convention sur la durće de la socićtć, elle est censće contra— ctće pour toute la vie des associćs, sous la modification portće en article 1869; ou, sil sagit dune affaire dont-la durće soit
limitće, pour tout le temps que doit-durer cette afłaire.
1845. Chaque associć est dóbiteur, en vers la socićtć, detout ce qu'il a promis dy apporter. i
Lorsque cet apport consiste en un corps certain, et qne la socićtć en est ćvincće,
Dassecić en est garant envers la socićtć, de
1842. Particularis societas nuncupatur quoque contractus ille, cujus vi plures conęeniunt sipe de aliquo designato negotio aggredzendo, sive de aligua arte sut professione una si-
muł exercenda.
CAZPOCE ME De obligationibus socioram inter se et erga alios.
SECTIO I.
De obligationibus sociorum inter se.
1843.„Eodem tempore, quo contrahitur, societas incipit, nisi aliter contrahentibus paci-
-$C£ placuerit.
1844. Nullo in conyentione societaśi praefinito temporis lymite, ad totum vitae sociorum
spatium ea inita censetur, sub modo, de quo articulo 1869. agitur: sin objectum societa-
tis temporariuin est, ea ad tempus, quo ipsius causa perdurat, contracta Judicatur. 1845. Socii, wuidquid in societate conferre promiserunt, socictata dobent, Cum res determinata a socio coliata evincitur, socius de evictione erga societaitem,
quemmadmodum ęenditor erga emtorem tenetur.
,
EE" ZY WY PREY A

wał”
rzyszony iest rękoymią dla współki takim samym sposobem, iak przedawca kupnią- cemu od niego. j
1846. Stowarzyszony, który powinien przynieść summę do współki, a tćy nie przyniosł, staie się samóm przez się pra- wem i bez poprzedzającego żądania, dłu- Żnikiem procentów od tćy summy, rachu- jąc od dnia, w którym zapłacona bydź była powinna.
"Toż samo-się rozumie względem summ, które wziął z kassy wspólnćy, rachuiąćc od dnia, w którym ie wziął na korzyść swoię szczególną; a to/wszystko bez uszkodzenia ieszcze większych wynagrodzeń, gdyby te wypadały.
1847. Stowarzyszeni którzy przystali na przyniesienie do współki przemysłu swoie- go, rachować się powinni z wszelkich za- robków, iąkie odnieśli z gatunku przemy- slu, który iest przedmiotem tćy współki.
1848. Jeżeli ieden ze stowarzyszonych, na swóy szczególny„rachunek iest wierzy cielem summy względem osoby, która iest także winna do współki summę równie wymagalną, cokolwiek od- bierze od swego dłużnika powinno bydź ra- chowane, i na wierzytelność współki i na wierzytelność iego, w stósunku óbudwu wie- rzytelności, choćby zakwitowanie jego zmierzało do całego rachunku na wierzy— telność szczęgólną; ale ieżeli wyraził w za- kwitowaniu, że rachunek taki poczytywa- ny będzie w. całości na. wierzytelność
współki, taki układ bedzie wykonany.
453
la meme maniere qwun vendeur Pest en vers son acheteur.
1846. T/associć qui devait apporter'une somime danś la socićtć, et qui ne Pa point fait, devient, de plein droit et sans demart- de, dćbiteur des intćrets de cette somme, 4 compter du jóur od elle devait' ćtre payće.
Il eń est de meme 4 Pgard des sommes qwil'a prises dans la caisse sociale, A com= pter du jour ou illes en a lirćes pour'son profit particulier.
Lie tout sans prójudice de plus amples dommages-intćrets, sil y alieu.|
1847. Les associćs quise sontsoumis aap= porter leur industrie 4 la socićte,„lui doi- vent compte de tous les gains qu'ils ont fait par Despece d'industrie qui est Pobjet de cette socićtć.
1848. ILorsque Pun des associćs est, pour: son compte creancier dune somme exigible envers une personne quls€ trouve aussi devoir A la socićtć une som— me ćgalement|exigible, Pimputation[de ce qu'il regoit de ce debiteur, doit se faire sur la cróance de la socićtć et sur la sienne dans la proportion des deux creances, en- córe qwil eńt par sa quittance dirigó Pim- putation intćgrale sur śa crćance particu- litre; mais s'il a. exprimć dans sa quit- tance que Pimputation faite en en- tier sur la erćance de la societć, cette sti- pulation sera executće.
1846. Soczus, qui certam pecuniam in societate conferre debebat, eamque non contulit,
żpso: jure et sine interpellatione usuras praestat a die, qua pecuniam pers
buisset.
Idem dicendum est de socio, qui ad suam priyatam utilitatem pecunia socia qui ejus usuras pariter debet a die, qua ex cumulo sociali pecuniam extraxu;
olvere de-
li usus Est, salvo sem»
per societati jure, repetendi majora damna et id, quod interest, si locus. esseż.
1847. Socii, qui propriam.industriam in societate conferre constituerunt, cujuscumque lucri ex ea industriae specie, de qua societatem coivere, rationem reddere debent. 1848. Quż societati pecuniam absque ulla exceptione debet, si pariiter uni ex socnis spe”
cialiter aliquid et sine exceptione debeat, et huic nomina expediat, facto solutio pro rata utriusque crediti, partim ad societatem, partim ad socium refertur, licet socius aes acci- piens:n apocha omnem pecuniam in sui erediti compensationem imputasset; sin aulem ut apocha ęxpressit, se societatis nomine exegisse, facta solutio pro societate omnino est.
mamą—

454
1849. Jeżeli ieden ze stowarzyszonych odebrał część swoię całą z wierzytelności wspólnćy; a dłużnik potem stał się niewy- płacalnym, ten stowarzyszony przynieść powinien do ogółu wspólnego to, cokolwiek odebrał, choćby nawet wyszczególnione było w zakwitowaniu, że to zą część swo- ię odebral.
1850. Każdy stowarzyszony odpowiada współce za szkody, iakie sprawił.przez swoię winę, i nie może szkód takich po- trącać pożytkami, iakie przemysłem swoim. w innych interessach współce przynosi,
1851. Jeżeli rzeczy których używanie tylko dane do współki, są rzeczami pe— wnemi i oznaczonemi, które się: nie ni- "szczą przez używanie, idą na niebezpie- czeństwo mogących wyniknąć szkód stowa— rzyszonego właściciela,?
eżeli się te-rzeczy niszczą, ieżeli się psn- ią gdyby trzymane były na dal, ieżeli prze- znaczone są na przedaż, albo ieżeli wnie- sione były do współki z oszącowaniem wy- rażonćm w inwentarzu, idą na niebezpie- czeńitwo mogących wyniknąć szkód współki.
Jeżeli rzecz oszacowana była, stowarzy— szony może się upominać tylko o ilość ićy oszacowania,
1852. Stowarzyszony ma sprawę prze ciw współce, nie tylko z powodu summ jakie za nią wypłacił, ale ieszcze z-powo- du zobowiązań, iakie zaciągnął w dobrey wierze na interessą współki, i niebezpie- czeństw nieoddzielnych w takićm sprawo- waniu interesów,
1849. Torsqu'un des associćs a regu sa part entiere de la crćance commune, et que le debiteur est depuis devenu insolvable, cet associć-est ienu de rapporter A la masse commune ce quil a recu, encore quwil edt
spócialement donnć quitiance pour sa parć.,
;a850. Chaque associć est tenu, envers la socićtć des dommages qwil lui a causćs par sa faute, sans pouvoir compenser avec ces
'dommages les profits que son iudustrie lui
aurait procurćs dans d'autres affaires.
1851. Si les choses dont la jouissance seu- lement a ćtć mise dans la sócićtć sont des corps certains et dćterminćs, qui ne se con= somment point par Pusage, elles sont aux risques de Jassocić proprietaire,
Si ces choses se consomment, si elles se dćtćriorent en les gardant, si elles ont ćtć destinćes A Gtre vendues,©u si elles ont ćtć mises dans la socićić snr une estimation por- tóe par un inyventaire, elles sont aux risques de la societe.
Si la chose aćtć estimće, l'associć ne peut repćter que le montant de son ćstimation.
1852. Un associć a action contre la socić- tć, non-seulemeut a raison des sommes qwil a dćeboursćes pour elle, mais encore A raison des obligations quwil a contractćes de bonne foi pour les affaires de la socićte, et des risques insćparables de sa gestion.
1849. Cum socłus ex commmuni eredito ommem portionem suam exegit, et postea debitor solvendo amplius nón est, quidquid a debitore accepit, zpse u commune conferre debet, licet apocham in specie pro liberatione ejus, quod sibi debebatur„ emiserit.
1850. Quisque ex sociis erga societatem tenetur de damnis zpsi sua culpa illatis, neque cum utilitatibus, guae sua industria in aliis negotiis eidem societati atlulit, damna re»
pendere potest.
a.. s 1=, 1851. Si ususfructus tantum in societate collatus est rerum in specie definitarum, quae usu non consummuntur, istae socii proprietarii periculo sunt; sed si hujus modi res usu
epnsumuntur, vel serpando servari non possuni»
aut si ad venditionem constitutae fuerunt;
et post aestimalionem ex inventario in societate collatae sunt, tune earum periculum So=
cietati incumbit,
Cum res aestimata fuit, socius ejus aestimątionem solum repetere potest. *1852, Socius contra societatem agere potest non solum propter pecunias, quas pro so”
cietate erogavit, sed etiam propter ob
ligationes; quas bona fide pro ipsa contrasit, et pro-
pier pericula; quae necessqrio ejus administrationem consecuta sun.

a”
1853. Skoro akt współki nie oznacza czę- ści każdego ze stowarzyszonych w zyskach lub stratach, część każdego iest w stósun- ku datku iego na istotny zakład współki.
Co się tyczy tego, który przemysł swóy tylko do współki przyniosł, część iego w zyskach lub stratach iest urządzana, iak gdyby» dał tyle, ile wynosi częśćjnaymnićy przynoszącego do współki. 33.
1854. Jeżeli umówili się stowarzyszeni, że przestaną w podziale części swoich na zdaniu iednego z nich lub trzecićy osoby; podział taki wzruszany bydź nie może, chybaby był oczywiście przeciwny słu- szności.
Zadne z tego względu odwoływanie się przyięte nie iest, ieżeli iuż upłynęły trzy miesiące, 1iak strona'poczytuiąca się ża skrzywdzoną, dowiedziała sią o takim po- dziale; albo ieżeli iaż podług tego podziału część swoię wybłerać zaczęła.
1855. Nieważna umowa, któraby dawała całość zysków iednemu ze stowa- rzyszonych.
'Toż.samo się rozumie o układzie, któż ryby uwalniał od wszelkićy składki na stra- ty, summy lub rzeczy, dane na istotny za- kład wspólki przez iednego lub kilku sto- warzyszonych.
1856. Stowarzyszony obowiązany do za- rządzania, przez szczególne żastrzeżenie
405
1853. Tiorsque Dacte de socićtć ne deter= mine poiat la part de chaque associć dans les bćnćfices ou pertes, la part de chacun est en proportion de sa mise dans le fonds dela societ€.
A Pegard de celui qni n'a apporte que son industrie, sa part dans les bćnćófices ou dans les pertes est reglóe comme si sa mise edit ćtć ćgale a celle de Passocić qui a le moins apportć.
1854. Si les associćs sent convenus de s'en rapporter a Pun deux ou a un tiers pour le reglement des parts, ce reglement ne peut etre altaquć Sil n'est ćvidemment contraire a Pequite.
Naulle reclamation n'est admise a ce su- jet, sil s'est ćcoulć plus de trois mois de- puis que la partie qui se prótend lósće a en connaissance du rćglement, 0u si ce regle- ment a regu de sa part un commencemant d'exćcution.
1855: Lua convention qui donnerait alan des associćs la totalitć des bćnćfices, est nulłe.
Il en est de meme de la stipulation qui affranchirait de toute contribution aux per- tes, les somunes ou effets mis dans le fonds de la societe par un ou plusieurs des asso— cićs.
1856. L/associć charge de Padministration par une clause spćciale du contrat de. so=
s
1853. Cum actus societatis lucri: et-damni quantitates, quae singulis sociis obtingere de-
bent, non exjrimić, collatae.
tune uniuscujusgue portio est pro: rata sortis a singulis in societate
| Qui suam industriam solum in societate contulit, ejus portio tam in lucris, quam in damnis, aequalis est portioni illius ex sociis, qui minus contulit.
1854. Societate ea lege inita, ut partium distributio et ratio uni ex ipsis sociis, vel al- terius boni viri arbitrio, committenda sit, nisi facta distributio mantfeste iniqua appa-
reat, impugnari. non potest.
Querelae contra praedictam partium locus amplius non est, cum tres menses jam praeterierunt, ex quo socius, qui se laesurn putat, de ea certior, factus est, et cum facta distributio quoad ejus partem jam executioni imandari coepit.
1855. Conventio, qua uni ex socits uniyersa utilitas adscribitur, nom subsistit. Idem est de illa stipulatijone, quae sortem in societate collatam ab uno aut a pluribus ex sociis ab
omni damno liberaret.
1856. Socius, qui ob specialem contractus conditionem bona societażis administrat, liceś ceteri socu obstent, omnes admżnistrationis actus exequi potest, dummodo id sine frau-
de fiat.

456
kontraktu: współki,/ może czynić bez wzglę- du na sprzeciwianie się innych stowarzy— szonych, wszelkie akta,„które od iego zarządzenia zależą, byleby to było bez oszukania.
Władza ta odwołana bydź mie może bez słusznóy przyczyny,„póki trwa współka; lecz ieżeli dana była przez akt późnieyszy, niż kontrakt-współki;- może bydź odwoła- na iak proste pełnomocnictwo.
1857. Gdy: kilku stowarzyszonych maią sobie rząd powierzony, a czynności ich oznaczone nie są, albo nie masz wyraże- nia, Że ieden nie może działać bez drugie- go, każdy z nich może odbywać oddzielnie, wszelkie akta tego zarządzania.
1858. Jeżeli ułożone było, że ieden z rządzców nic czynić nie może bez dru- giego, ieden sam tylko bez nowćy umowy nie może działać w nieprzytomności dru- giego, choćby nawet nieprzytomny zosta- wał w rzeczywistćy niemożności wpływu do aktów zarządżania,
1859. Gdyby nie było szczególnych układów względem sposobu zarządzania, zachowuią się prawidła następuiące:
i. Poczytuie się, że stowarzysżeni dali sobie nawzaiejm władzę zarządzania ieden za drugiego. Co każdy. z nich czyni, ważne iest, nawet co do części stowarzyszo+ nych z nim, chociaż ich zezwolenie-bra- ne nie było; wyiląwszy że ci maią pra— wo, albo ieden z nich, sprzeciwić się dzia— Taniu przed iego ukończeniem.
*
cić16, peut faire, nonobstant, Popposition des autres associós, tous les acies qui dependent de son administration, pourvu que ce soit sans fraude.
Ce póuvoir ne pent 6tre róvoque sans cause legitime, tant que la socićtć dure; mais sil ma ćte donnć que par acte postć— rieńr au contrat de socićtć, il est reyocable comme un simple mandat.
1857. Lorsque' plusieurs associćs sont chargćs d'administrer, sans que leurs fon= ctions soient dćterminćes, 0u sans qwil ait ćtć exprimć que luńn ne pourrait. agir sans Pautre, ils peuvent faire chacun sćparement tous les actes de cette administration.
1858. S'il-a ćtć stipulć, que Fun_ des ad- ministrateurs ne pouira;rien faire sans Pautre, un seul ne pent, sans une nouvelle convention, agir,en Vabsence de I'antre, lors móme que celui- ci serait dans Pimpossibi- litć actuelle de concourir. aux actes dadmi- stration. wę
1859' A dófaut de sipulations spóciales sur le mode d'administration, Pon suit les regles suivantes: Puziy
1. lies associćs sont cenśćs s/ćtre,donnć rćciproquement, le pouvoir. ,dadministrer Pun pour Pautre. Ce. que chacun fait est valable móme pour la part de ces associćs, sans quil ait pris leur consentement; sauf le droit quont ces derniers, Ou Pun deux de sopposer APopćration avant quelle soit concłue. as
Haeq facultas absque legitima causa, duranie societate, nan revocatur, sedquum eadem qctu posteriore coniractui societatis collata est, ut simplex mandatum reyocatur.
1857. Quum pluribus sociis administratio societatis concredita est, quin eorum officia determinata fuerint, aut quin declaratum«l, alieruin sine altero nihil gerere posse, SUL guli separatim amnes admanistrattonis acitus exequt possunt.
1858. Si pactum fuit, alterum ex sociis sine altero nihil exequi posse„ Unus absque nova conyentione,„ altero absente, nihil agit ,, quamvts absens reL administrandae actu un=
par essel,
185g. Defioientibus peculiarthus coneeniionibus de modo administrandae sociełatis, se=
quentes regulae praescri buntur: ę
1. Socii sibi tnęvicem pożestatem administrandi eontulisse censentur, et, quod unus-
uisque agit, palet eltiam pro soęiis, qutn eorum consensus intercesseri, salvo tamen Jura lace postremis, aut uni etidm ex ipsis, obstandi operationibus, antequam€4ć7
qguaniur;

ms
2. Każdy stowarzyszony„może używać rzeczy należących do współki, byleby ich używał do tego, do czego są zwyczaynie przeznaczone, i żeby ich nie używał prze-— ciw interessowi współki albo w sposobie
rzeszkadzaiącym stowarzyszonym douży— wania tych rzeczy podług prawa, jakie im służy.
5. Każdy stowarzyszony ma prawo. obo— wiązać stowarzyszonych z sobą, aby łoży- li z nim wydatki potrzebne do zachowania rzeczy wspoółki.
4, Jeden ze stowarzyszonych bez pozwo- lenia drugich nie może wprowadzać Ża- dnych nowości na nieruchomościąch, zale— żących od współki, choćby utrzymywał, że są dla współki zyskowne.
1860. Stowarzyszony, który nie zarządza,,
nie może alienować, ani zaciągać obowią- zku na rzeczy nawet ruchome, które za leżą od współki.
1861. Każdy stowarzyszony, bez pozwo- lenia towarzyszów swoich, może zawrzeć towarzystwo z trzecią osobą co do części swoićy którą ma we współce; ale bez ta-
kiego zezwolenia nie może nikogo przybrać
do współki, chochy nawet miał zarządza— nie.
O prz A ś2.O1I:
O: obowiązkach stowarzyszonych względem trzeciego.
1862: We współkach innych, nie w han=
ramą
457
2. Chdque associć pent se setvir des.cho- ses appartenant 4 la socićtć, pourvu qwil les semploie A leur destination' fixóe par lusage, et qwil ne sen serve pas contre Pintćret de la socićtć, ou de maniere a em- „śle ses associćs d'en user selon leur droit.
3. Chaque associć ale droit d'obliger ses associćs a faire avec lui les dćpenscs qui sont nócessaires pour la conservation des choses de la societć,
4. Ivun des associćs nepeut faire d'inne- vations sur les immeubles dćpendans de lą socićtć, móme quand il les soutiendrait avantageuses a cette socićtć, si les autres associćś ny consentent.
1860. I/associć qui nest point admini- strateur, ne peut alićnćr ni engager les choses meme mobilieres qui dćpendent de la socićtć.
1861. Chaque associć peut, sans le con- sentement de ses associćs, s'associer une tierce personne relativement a la part qwil a dans la socićtć: il ne peut pas, sans ce consentement, Passocier a la societć, lors meme qu'il en aurait Padministration.
SECEION.I1L
Des engagemens des associćs a Vegard des tiers.
1862. Dans les socićtćs"autres qtre celles
2. Quisque ex sociis rebus socialibus uti potest, dummodo eas adhibeat in illos usus, utbius destinatae sunt, neque contra societatis utilitatem, et ceteris sociis saltem non si zyzeń, quominus zisdem pro suo jure utantur;
Quisque ex sociis consocios obstringere potest, uż simul ad impensas necessarias s0-
ciali rei serpandae concurrant;
4. Nullus ex sociis absque consensu. ceterorum in' immobilibus societatis aliquid innova-. re potest, licet. societati utiles hujusmodi mutationes censeret. 1860. Socio, cui administratio concessa non est, ne res quidem mobiles societatis alie=
nare permittitur.
1861. Cuique socio absque aliorum consensu portionem,„quae ipsi in societate competit, cum extraneo communicare licet, sed in societatis partem alium admittere absque cetero— rum consensu,„Juamyts ei administratio commissa fuerit, nullo modo potest,
SE CTA QCZDI -_ De sociorum obligationibus erga alios, qui in societate non sunt. 1862. Soczetatis creditoribus, quoties de societate commercii non agatur, in solidum
58
4 zz Bi SE, 1

458
dlowych, stowarzyszeni nie_ są obowiązani solidarnie do długów wspólnych, i ieden ze stowarzyszonych nie może zobowiązać innych, ieżeli mu nie powierzyli takićy władzy.
1865. Stowarzyszeni obowiązani są wzglę- dem wierzyciela z którym skontraktowali, każdy co do summy i części równćy, choć- by część iednego z nich we współce mniey- sza była; ieżeli obowiązku iego w stósun— ku do iego części we współce, akt szcze- gólny nie. ścieśnił.
1864. Układ, że obowiązek iest zawarty na rachunek współki, wiąże tylko stowa— rzyszonego, a nie innych: chybaby ci da- li mu na to władzę, albo rzecz obrócona była na korzyść współki.
|
DZIAŁ IV.
O różnych sposobach, przez iakie kończy się współka.
1865. Kończy się współka:
1. Przez wyyście czasu na który zawarta była;
a. Przez zniszczenie rzeczy, lub ukoń- czenie interesu;
3. Przez śmierć naturalną którego ze sto- warzyszonych;
de commerce, les associćs ne sont pas te- nus solidairement des dettes sociales, et Pun des associćs ne peut obliger les autres, si cenx-ci ne lui en ont confćrć le pou- voir.
1863. lies associćs sont tenus envers le crćancier avec lequel ils ont contractć, cha- cun pour une somme et part ćgales, enco- re que la part de Pun d'eux dans la socić- tć fut moindre,-si Pacte ma pas spćcialc= ment restreint Pobligation de celui-ci sur le pied de cette derniere part.
1864. La stipulation que Pobligation est contractće pour le compte de la socićtć, ne lie que Passocić contractant, et non les qutres, 4 moins que ceux—ci ne lui aient donnć pou= voir, ou que la chose n'ait tournć au pro= fit de la societć.
CHAPITRE IV.
Des di/ffćrentes manieres dont finii ka socżelć.
1865. La societć finitl,
1. Par Pexpiration du temps pour-lequel elle a ćtć contractee;
ą. Par Pextinction de la chose,: ou la con- sommation de la nógociation;
3. Par la mort naturelle de quelqu'un des associćs;
4
socii nori tenentur, neque unus ceteros obligare potest, nisi isii el speciale mandatum
contulerint.
1863. Pro aequali quota et quantitate quisque ex sociis erga creditores, cum contractus una simul omnes inierunt, obligatur, quamvis unius portio tn societate. minor essel, nisi expresse pactum sit, ut hujus obligakio ad ratam ejus portionis redigałur.
1864. Zicet socius stipuletur, se pro societate obligalionem, inare, zpse tantum, et nion tota societas. obligatur.,. nisi haec mandaium ili tadiderit, aut illa negolium in societa-
tis utilitatem ęerterit.
CAPUTF AV. De variis modis, quibus societas finitur.
1865. Societas finitur:
s. Ilapso tempore contractui praefinito; 2. Interitu ret; et finito negotio';
3. Morte naturali alicujus socii;

as
m
4. Przez śmierć cywilną, bezwłasnowo|- ność, albo upadek zupełny iednego z nich;
5. Przez oświadczenie. woli iedncgo lub kilku, Że niechcą bydź dłużćy we współce.
1866. Przedłużenie współki na czas ogra- niczony; nie może bydż. dowiedzione, tyl- ko przez pismo w takich samych formach, jakie są w kontrakcie współki.
1867. Gdy ieden ze stowarzyszonych ac ap: oddadź własność iakićy rzeczy
o współki, strata tóy rzeczy wypadła przed uskutecznieniem oddania, sprawnie rozwiązanie a ej względem, wszystkich stowarzyszonych.
„Równie rozwiązana iest współka we wszy- stkich przypadkach przez stratę rzeczy, gdy samo używanie tćy rzeczy dane bylo na współkę, chociaż ićy własność pozostała w rękach stowarzyszonego.
Ale nie rozwięznie się współka przez stratę rzeczy, którey własność 1uż była od- dana do współki.
1868. Jeżeli ułożono było, że w przy= padku śmierci iednego ze stowarzyszonych, współka utrzymywać się będzie nadal z dziedzicem po nim, albo tylko między pozostałemi współstowarzyszonemi, takie przepisy zachowane będą; w drugim przy
adku dziedzic po nieboszczyku ma powo tylko do działu współki, maiąc wzgląd na ićy położenie przy tćm zeyściu, i tyle tyl- ko stale się uczęstnikiem praw dalszych, ile
455
4. Par la mort civile, Vinterdiction ou ła dćeonfiture de Pun deux;
5- Par la volonić qwun seul ou plusieurs expriment de n*etre plus en socićle.
1866. La prorogation d'une societć a temps limitć ne peut€tre prouvće que parun ćcrit revćlu des móćmes formes que le contrat de socićte.
1867. Lorsque I'un des associćs a promis de mettre:sen commun la proprićtć d'une chose, la perte survenue avant que la mise en soit effectuće, opere la dissolution de la socićtć par rapport a tous les associćs.
La socićte est ćgalemćnt dissouie dans tous les cas par la perte de la chose, lorsque la jouissance seule a ćlć mise en commun, et que la proprićtć en est restće dans la main de l'associć.
Mais la socićtć nest pas rompue par la perte de la chose dont-la proprietć a deja ćtóćapportee A la socićte.
1868. Sil a etć stipule qwen cas de mórt de lun des associćs, la socićte con- tinnerait avec son hóritier, ou seulement entre les associćs survivans, ces disposiiions seront suivies: an second cas, Uheritier du dócedć na droit qwau partage de la societć, eu€gard a la situation de cette socićtć lors du dóces, et ne parti- cipe aux droits ultćrieurs quwaulant qwils
sont une suite necessaire dę ce qui
4. Capitis diminutione, interdietione, aut alicujus socii bonorum cessione;
5. Dissensi unius aut plurium ex sociis, qui amplins in communione esse nolint.
1866. Societas ad certum ternypus inita, prorogata non censeiur, Risi per SErZpŁuram, disdem soleminitatibus celebratam ac contracius societatis, ea prorogatio probetur.
1867. Cum-proprietatem alicujus
rei socius se in commune collaturum: spopondit, si,
antequam reipsa ea in societate posila sit, perit, societas ommimo dissolęttur.; Societas pariter semper soluta est interitu rei, cum hujus ususfructus solum in commune
est, et proprietas apud socium remansit. , p p
Quum. res, cujus proprietas jam in societate collata fuit, perit, ista non dissolvitur.
1868. Sż inter socios stipulatum est, quod, uno ex ipsis morienie, socieias nihiłominu»
cum ejus herede substitat, aut cum ceteris superstitibus sociis tantum continiuetur, pacta conventa sustinentur. Hoc secundo casu yero heres defuncti ad societatis divissionem pro- pocare potest, habita ejusdem societatis ratione tunc, cum socii obitus coniigit; ad poste- riora societatis jura ipse non admittitur, nisi quatenus ista necessarii effectus essent eorum, quae ante morterm socii, a quo ipse causam habuit, jam gesta sunt.
*

460
te wypływaią koniecznie z tego, co było uczynione przed śmiercią stowarzyszonego, po którym bierze spadek.
186g. Rozwiązanie współki z woli ie- dnćy strony, stosuie się tylko do takich współek, których trwanie iest nieograni- czone, i następuie przez zrzeczenie się oznaymione wszystkim stowarzyszonym, byleby zrzeczenie się takie było dobrą wia— *ą, i nie uczynione w złym razie.
1876. Zrzeczenie się nie iest, dobrą wia- rą, skoro stowarzyszony zrzeka się dla przywłaszczenia samemu sobie zysku, któ ry ułożyli stowarzyszeni otrzymać na współkę.
Zrzeczenie się iest w złym razie, skoro rzeczy nie są już całe, i wiele na tem za— leży współce, aby ićy rozwiązanie odro- czone ieszcze było.
1871. Rozwiązanie współki przed czasem, na czas zawartćy, wtenczas tylko żądane bydź możę przez iednego ze stowarzyszo- nych, gdy są sprawiedliwe do tego powo- dy; iak naprzykład, gdy inny ze stowa— rzyszonych uchybia obowiązkom swoim, albo zwyczayna iemu choroba czyni go niczdatnym do interesów współki, albo in- ne podobne przypadki, których prawość i ważność zostawiona iest roźsądkowi sę- dziów.
1872. Prawidła tyczące się podziału spa- dków, forma tego podziału, i obowiązki z niego wynikające między współdziedzi-
s'est fait avant la mort de Fassocić anqueł il succede.
1869. La dissolution de la socićte par la volontć de Pune des /parties ne s'applique qu'aux societós dont la durće est illimitee,
et s'opere par une renonciation notifiće.
a tous lęs associćs, pourvu que cette re— nonciation soit de bonne foi, et non faitę a contre- temps.,
1870. La renonciation nest pas de bonne foi lorsque l'associć renonce pour s'appro= prier 4 lui seul le profit que les associćs setaient proposć de retirer en commimn.
Elle est faite a contre- temps lorsque les choses en sont plus entićres, et qu'il im- porte a la societć que sa dissolution soit differće.
1871. La dissolution des societes A terme ne peut ćtre demandće par Pun des associćs avant le terme conveuu, qu'autant qu'il y en a de justes motifs, comme lorsq'un autre associć manque 4 ses engagemens, ou qwune infirmite habituelle le rend inha— bile aux affaires dela socićtć ou autres cas semblables, dont la legitimuitć et la gravitć sont laissćes a larbitrage des juges.
1872. Lies regles concernant le partage des successions, la forine de ce partage, et les obligations qui en rćsulient entre les
186g. Quoties societas nullis limitibus circumscripta fuit, tunc solum etiam arbitrio umius socii dissolvitur, si hic suam renunciationem celeris sociis patefaciat, et ex bona
fide neque intempestive id fiat.
1870. Renunciatio ex bona fide non esż, cum socius ideo renunciat, ut sibi comparet omnem utilitatem, quam sibi proposuerani socii; intempestiva habetur, cum res in inie= gro amplius non est, aique interest societali, ut ipsius dissolutio di/feratur.
1871. Societas ad certum tempus inita, ab aliero ex sociis peti non potest, ut disolvatur, nisi elapso conventionis tempore, ni justae causae aliunde emergant, ut cuin socius paclis deest, aut'habituali infirmitale ineptus societati ejficitur, aut similia epeniunt, de quo= rum legitimitate et gravitate judicis arbitrio cognitio relinquitur.„
1872. Regulae, quae successionum divisionem, modum et obligationes, quae inde fluunt inter coheredes, respiciunt, dipisionibus societatis adplicantur.

sk
cami, stósnią się do działów między stowa- rzyszonemi.
URZĄDZENIE łyczące się współek handlu.
1873. Przepisy ninieyszego tytułu, w tem tyłko stosnią się do współek handlu, co hie iest przeciwne prawom 1_ zwyczalom handlu.*
dust kaklałnaa: Dó O pożyczce.
1874. Dwa] są gatunki pożyczki:
Pożyczkagrzeczy, których można używać bez ich zepsucia;
I pożyczka rzeczy, które się trawią przez ich używanie.
Pierwszy gatunek nazywa się pożyczką użyczenia. czyli wygodzenia;
Drugi gatunek nazywa się pożyczką do strawienia, czyli poprostu pożyczką.
DZIAŁ I O pożyczce użyczenia czyli wygodzenia.
OpDzZIA Ł I. O naturze pożyczki użyczenia czyli wygedzenia. 1875. Pożyczki użyczenia, czyli wygo-
[i
401
coheritiexs, sappliquent aux partages entre assOC1ES.
DISPOSITION relative aux socićtćs de. com merce.
1873. Lies dispositions du present titrene sappliquent aux socićtćs de commerce qne dans les points qui n'ont rien decon- traire aux lois et usages du commerce.
TIFTRE X. Du pret.
1874. Il y adeux sortes de prót:
Celui. des choses dont on peut user sans les dćtruire,
Et celui des choses qui se consomment
, par Pusage qwon enfait.
La premiere espece s'appelle próź d usage, ou commodat: La deuxieme s'appelle próź de consomma- tion,©u simplement preź. CHAPITRE PREMIER. Du pret a usage, ou commodat.
SECTION I. De la nature du: pret a usagź.
1875. Tie prót 4 usage ou commodat est
REGULA de societaiibus commercii. 1873. Złujus tituli dispositiones ad: societates mercatorias porriguntur m us omnibus quae cominercii legibus et consuetudinibus non adversantur.
TET. Uwk.BLS: X
De muluo. 1874, Mutuńm duplex est: rerum scilicet, quae usu non consumuntisr, eż earum, qudae
usu consumumnłiur,
Primum vocatur mutuum ad usum, sięe commodatum. Alierum, mutuum ad consumtionem, vel simplex mutuum, dicitur.
CCA PUT EL
De mutno ad usum,
sive de commodalo.|
SBGETIO E De natura commodati. ż 1875. Commodatum est contracius, quo res utenda alteri traditur ea lege, ut finito usu
eadem in specie restituaiur.

462
dzenia, iest kontrakt, przez który iedna strona daie drugićy rzecz, aby ićy używa ła, z obowiązkiem, Że biorący odda ią po iey użyciu.
1876. Taka pożyczka iest istotnie dobro- czynna czyli darma.
1877. Pożyczaiący komu pozostaie wła ścicielem rzeczy pożyczonćy.
1878. Cokolwiek do zamian między lu- dźmi służy, a nie trawi się przez używanie, może bydz przedmiotem takićy umowy.
1879. Obowiązki zaciągnięte ż poży- czki wygodzenia, przechodzą do dziedzi- ców, tak po pożyczaiącym, iako też i po biorącym w pożyczkę.
Lecz ieżeli nastąpiło pożyczenie przez wzgląd na biorącego, i dla niego tylko oso- biście, w tenczas dziedziee po nim nie mo- gą używać dalćy rzeczy pożyczonćy.
Oppziaz IL O obowiązkach biorącego w pożyczkę.
1880. Biorący w pożyczkę obowiązany iest iak dobry oyciec familii, czuwać nad utrzymaniem i zachowaniem. pożyczonćy rzeczy. Na to tylko używać iey może, co żest oznaczone przez ićy naturę, albo przez umowę, a to wszystko pod karą wynagro- dzenia szkód i straconych zysków, gdyby wypadało.
1881. Jeżeli biorący używa rzeczy na co innego, ałbo na czas dłuższy, niżeli powi-
'un contrat par lequel Dune des parties li-
vre une chose A Fautre póur s'en servir, a la charge par lepreneur de la rendre apres sen 6tre servi.
1876. Ce pret est essentiellement- gratuit.
1877. Le preteur demeure proprictaire de la chose pretee.
1878.'Lout ce qui est dans le commerce, et qui ne se consomme pas par l'usage, peut ćtre Dobjet de cette convention.
1879. Lies engagemens qui se forment par le commodat, passent aux hóritiers de ce- lui qui prete, et aux hćritiers de celui qui emprunte.
Mais si Pon na próte qwen consideration de Pemprunteur, et a lui personnellement, alors' ses hćritiers ne peuvent%ontinuer de jouir de la chose prótęe.
SECTION IL Des engagemens de Vemprunteur.-,/"
1880. I/emprunteur est tenń de veiller, en bon pere de famille, a la garde et a la conservation de la chose pretee. Il ne peuts'en servir.qu'a Pusage dćtermiuć par sa nature ou par la convention; le tout 4 peine de dommages-intćrets, s'ił y a lieu.
1881„Si Pemprunteur emploie la chosea un autre usage ou pour uń tempś plus long
1876. Commodalum suapie. natura gratuiltum est,
1877. Commodans reż commodatae dominium retinet, A
1878. Omnia, quae in commercio sunt nec usu consumumiu, commodari possunt.
1879. Oblzgationes, quae ex commodato oriuntur, ad heredestam commodaulis, quam com modałarii, transeunt: re vero comumodatarii tantum Iniuitu ac zpsius personae commmodata
Jeredes amplius uti nequeunt,
SEcrro IL De obligationibus commodatarii.
1880. Commodatarius ręm commodatam custodire ac seręare tenetur tanquam diligens
pater familias, nec aliter illa uti potest, nisi eo modo, quo rei qualitas vel conwentio po— stulal; secus damna et quidquid interest ab eo, si locus est, praestaniur.
1881. Commodatarius si aliter vel ad longius tempus,
quam ev convertione Concessuih
sit, re commodata utatur, eadem pereuntę casum fortuiium praestare quoque tenetur.

as”
nien, odpowiada za stratę, choćby ta z lo- sowego. przypadku nastąpiła.
1882. Teżeli rzecz pożyczona ginie loso- wym przypadkiem, od którego mógłby ią zachować biorący, używaiąc rzeczy wła< snćy, albo ieżeli nie mogąc zachować obu- dwóch, przeniosł swoię nad pożyczoną, odpowiada ża stratę pożyczonćy.
1883. Jeżeli rzecz przy pożyczeniu ósza- cowana była, strata ićy choćby z losowego przypadku idzie na biorącego, ieżeli innćy umowy nie masz.
1884, Jeżeli rzecz się psuie, przez sam skutek ićy używania naiakie pożyczona była, i bez żadnćy winy biorącego w pożyczkę, nie odpowiada ón za ićy nadpsucie.
1885. Biorący w pożyczkę nie może rze- czy zatrzymać na potrącenie tego, co mu poz czaiący winien.
1886, Jeżeli biorący. w pożyczkę, łozył koszta. na używanie rzeczy, nie może się o nie upominać.
1887. Jeżeli kilku łącznie wzięli w po- życzkę rzecz iednę, odpowiadają za nię s0— ldarnie pożyczaiącemu.
dz OpDvziaŁ IIL
O obowiązkach pośyczaiącego komu.
1888. Pożyczaiący nie może. odbierać rze- czy pożyczoney, aż po czasie umówionym, albo gdyby umowy nie było, aż po użyciu tey rzeczy na to, na co pożyczona była.
463
qwil ne le devait, il sera tenu de la pęrie arrivće, meme par cas fortnit.
1882. Si la chose prótće pćrit par casfor< tuit dont Pemprunteur aurait pu la garan— tir en employańt la sienne propre; ou si, ne ponvant conserver que Pune des deux il a prefćre la sienne, il est tenu de la perte de Fautre.
1883. Si la chose a ćtć estimće en la pró- tant, la perte qni arrive, móme par cas fortuit, est pour Pemprunteur, s'il n'y.a con- vention contraire.
1884. Si la chose se dćtćriore par le seul effet de Pusage pour leguel clle a ćtć em pruntće, et sans aucune faute de la part de Pempruntvur, il nest pas tenu de la deterioration.
1885. L?emprunteur ne peut pas retenir la chose par compensation de ce que le pre- teur lui doit.
1886. Si, pour user de la chose, Iem- prunicur a fait quelque dćpenese, il ne peut pas la e
1887. Si plusieurs ont conjointement em- prantć la móćme chose, ils en sont soli dairement responsables envers le próteur.
SECTION IIL Des engagemens de celui qui prete a usage.
1888. Le prelenr ne peut retirer la chose pretće qu'apres le terme convenu, ou, 4 dć— faut de convention, qu'apres quelle a ser vi a Pnsage pour lequel elle a ćtć empruntee.
r44 A
1882.. SZ res: commodata fortuito casu pereat, dum commodatar ius propriam substituendo illam seręare potuerit, vel, cum alieratrum tantum servare potuisset, propriam praetule-
rit, de rei commotdatae interitu tenetur.>
1883. Quożies res commodati tempore: aestimata fuerit;: et ipsa pereat, commodatarius,
nisi aliter:'conpentum sił, damnum sustinet.
1884. Quurt res deterior fucta est ob solim usum, in quem commodatarius eam accepit, et-absque ulla ejus culpa, detrimentum sarcire minime cogitur. 1885. Commodatarius ob compensationem.ejus, quod a comrmodante ipsi debetur, rem
commodatam retinere requit.
1886. Sz pro rel usu aliquas zmpensas commodatarius fecerit„'eds repetere non potest.
1887. Sz pluribus simmu solidum.
eadem- res commmodata sit, omnes commodanii tenentur in
SEeT:rO HiL.
De obligalionibus comimodantis.
1888.-(ommodans rem commodatam revócare requit, rtisi elapso convehtionis ternpore, pel, si nihil conyentum sit, nisi finito usu, in quem ea fuerat commodata.
Z oBNS
Paa
| sk BŁAŚ: m

404
138g. Jednakże, ieżeli w tym przeciągu czasu, albo przed ukończeniem potrzeby biorącego w pożyczkę, wypadnie pożycza- jącemu nagła i nieprzewidziana potrzeba tóy rzeczy, Sędzia według okoliczności, może obowiązać biorącego, aby tę rzecz oddał.
18go. Jeżeli przez czas trwania pożyczki, biorący; dla zachowania rzeczy, przymu- szony był ponosić nakłady nadzwyczayne, konieczne, i tak nagle wypadaiące, że nie mógł uwiadomić o nich pierwóy pożyczaią— cego, pożyczaiący wrócić ie powinien.
1891. Jeżeli rzecz pożyczona takie ma wady, Że może sprawić szkody temu, któ- ry ićy używa, pożyczaiący iest w odpo- wiedzi, ieżeli© wadach wiedział, a nie ostrzegł biorącego. w pożyczkę.
DZIAŁ II
O poźyczce do strawienia, czyli prostćy pozyczce,
OpDziaŁ L O naturze pożyczki do strawienia,
1892. Pożyczka do strawienia iest kon- trakt, przez który iedna ze stron daie dru gićy pewną ilość rzeczy, które się trawią używaniem, Z obowiązkiem, aby biorąca dddała pożyczaiącey tyleż, w takim samym gatunku ji iakości.
1889. Nćanmoias, si pendant ce delai, ou avant que le besoin de Pemprunteur ait cessć, il suryient au preteur un besoin pres- sant et impróvu de sa chose, le juge peut, suivaut les circonstances, obliger Pemprun- teur 4 ła lui rendre.
1890. Si, pendant la durće du prót, Pem- prunteur a€tć obligó, pour la conservation de la chose, 4 quelque dóćpense extraordi- naire, nócessalre, et tellement urgente qwil mait pas pu en próvenir le preteur, celui-ci sera tenu de la lui rembourser.
1891. Lorsque la chose pretee a des dć- fauts tels, qu'elle-puissę cąuser du prćju- dice a celui qui s'en sert, le preteur est responsable, s'il connoissait les„defauts et n'en a pas averti Pemprunteur.
CHAPITRE IL Du prót dę consommation, ou simple prót
SECTION' L. De la nature du pret de consommation,
1892. Le pret de. consommation est un contrat par lequel Pune, des parties livre A Pautre une certaine quantitć de choses qui se consomment par lusage, A la charge par cette derniere de lnienrendre autant de mć- me espóce et qualitć. t
1889. Ferumtamen si commodanii vel ante restiiutidnis tempus, vel nondum finito usu, in quem res commodata fuit, urgens et inopinata ejusdem necessitas supervenerii, judex, pro udjunctis, ipstus restitutionem decernere potest.
1890. Quotżes intra tempus restitutioni praefinitum ad rem.sert
expensae fieri debuerint: extraordinariae,
praemonert non potuerit, easdem ipse restituere: tenetur.; 18g1. Quum res tommodata-adeo vitiosa est; ut damno utenti esse possił., commodans, qui de ęutio reż conscius commodatarium non admonuit, hune indemnem servare debet.
GAPUTDT.H De mutuo simplici seu ad consumtionem.
Skerro L.- De natura mutui simplicis.
1892. Mutuum simplex seu ad consumtionem est contractus, qw certa quantitas rerum,
quae usu consumuntur» restituatur.
alieri. traditur,. ut tantumdem in'eadem specie, et„qualatate
andam a commodatarie necessariae et adeo urg'enies., ut. commodans

m"
1893. Przez skutek tey nożyczki biorący staie się właścicielem pożyczonćy rzeczy, i na niego idzie strata teyże, iakirakolwiek bądz sposobem wypadnie.
1894. Nie można dawać:pod tytułem'po- Żżyczki do strawienia rzeczy takich, które e a są iednego gatunku, różnią się ie- dnak same w sobie, iak naprzykład zwie- rzęta: w takiem zdarzeniu pożyczkaiest wy- godzenia.
1895. Zobowiązanie wynikaiące'z poży— czenia pieniędzy, ściąga się zawsze tylko do summy liczbowćy wyrażonćy w kontrakcie.
Jeżeli nastąpiło powiększenie lub zmniey- szenie w gatunkach pieniędzy przed wypła- ceniem, dłużnik zawsze winien iest oddadż tylko pożyczoną summę co do liczby, i to w takich gatunkach pieniędzy, iakie' maią bieg przy zapłacie.
1896. Prawidło poprzedzającego artykułu ńie ma mieysca, ieżeli pożyczka nastąpiła w sztabach, lub kawałkach.
1897 Jeżeli więc sztaby i kawałki, albo żywności pożyczone były, dłużnik nic wię- cćey nie powinien oddadź, tylko tęż samę ilość 1 iakość, chociażby. jakie zwiększenie lub zmnieyszenie ich wartości wypadło.
0.50. TA Ło II. o Obowiązkach daiącego w pożyczkę.
1898. W pożyczce do strawienia, poży—
465
1893. Par Teffet de ce pret, Vemprunten devient le proprićtaire de la chose prótće; et cest pour lui quelle pórit, de quelque maniere que cettc perte arrive.
1894. dwie peut pas domtier, A titre de pret-dć consommation, des choses qui, quoi-- que de meme espece, different dans Fin- dividu, comme les animaux: alors c'est un pret a usage.
1895..I?obligation qui rćsulte d'un prót en argent, nest toujours quć de la somme numćrique ćnoncće au cóntrat.
Sil y a eu augmentation ou diminution d'especes avant Pepoque, du: paiement, le debiieur doit rendre la somme numórique prelće, et ne doit rendre que cette somme, dans les especes ayant cours au.moment du paiement.' jyż0
1896. La regle portće en Particle precć-- dent n'a pas lieu, si'le pret a etć fait en lmgots.
1897..5i ce sont des lingots ou des den- rćes qui ont ótć prólćs,'quelle que soit Pau- gmentation ou la diminution. de leur prix, le debiteur, doit'tohjours rendre la meme quantitć et qualitć, et ne doit rendre que cela,
SECTION II. Des obligations du preteur.
1898. Dans le prót de consommation; le
1893. 7n cim hujusce mutui, rei datae dominium in accipientem transit; hine, quo
cumque mode illa pereat, ipsi perżt, 1894. Mutuo dari nequeuni res
, quae licet unius, speciel sint earum tamen indiyidua
inter se di/ferunt, veluti animalia: tunc enim est commodatum:.
1895. Pecunią mutuo data dumtaxat- restituit.
Sz anie restitutionis diem monetae summam ipse restituere debet nis publice probata erit, 2
» Suinmam.numericam, quam contractus continet, debitor
valor augeatur vel minuaiur, eandem numericam , eł non nisi in ea ńumrmorum specie,-quae' tempore solutio—
1896. Regula articulo praecedenti tradita locum noń obtinet, quoties metallicae laminae
mułuentur.
1897. Sz metallicae taleae aut res annonariae mutuo datae sint, quamyis ipsarum ęalor ductus vel imminutus sit, tantumdem ejusdem qualitatis et quantitatis a mułuatario dum=
taxai restituendum est.
De mutuantis
1898. JMutuans ad ea tenetur
SECrI1Io II l obligationibus.) , quae de commodante in articuło«891. sancita sunt,
59
"Ez ca OBIE|."w-

466
czaiący obowiązany iest do odpotwiędzialno-. ści ustanowioney; przez, artykuł 1891. na po- życzkę użyczeyiia. WEDZEĆ
1899. Pożygzaiący mie może odbierać po— życzonych rzeczy, przed umówionym eza- sem. 5) 1900. Jeżeli na powrócenie czas ożnaczo-, ny nie był, Sędziarwedług okoliczności mó- Że dozwolić zwłoki biorącemą.;
1901. Jeżeli to tylko umówione było, że biorący zapłaci kiedy będzie niógł, albo iak będzie miał na,te:sposoby, Sędzia według okoliczności wyznączy mu czas, wktórym ma zapłacić:
ODDZTA Ł III.
o Obowiązkach biorącego w pożyczkę.
1902. Biorący'w pożyczkę obowiązany iest oddadź rzeczy pożyczone w takiey samćy ilości: i iakości, 1 w Czasie umówionym.
1903. Jeżeli zadosyć uczynić temu-nie może, powinien zapłacić wartość pożyczo— nćy rzeczy maiąc wzgląd na czas i mieysce, w którćm ta rzecz oddana bydź powinna po- dług umowy."'
Jeżeli nie było urządzenia względem czasu i mieysca, zapłata następnie według ceny, ia- ka była w czasie i mieyscu kiedy ta rzecz po- życzoną była.
Jeżcli biorący nie oddaie rzeczy. poży- czonych albo ich wartości w umówionym czasie, winnym się staie procentów, rachu- iąc od dnia w którym żądanie do sądu za- niesione było. i
preteur est tenu de la responsabilite€ta= blie, par Particle 1891, póur le pret a usage.
1899. Le próteur ne,peut" pas redeman- der les.choses prótćes, avant le termę con- venu.
1900. S'il' n'a pas ćtć fixć de terme pour la restitution, le jige peut accorder a Pem= prunteur un dólai suivant les circonstances.
igo1. S'il a ćtć seulement convenu que Pemprunteur paierait'quand il lc pourrait, ou qnand il en aurait les.moyens, le juge lui fixerą uwa terme de paiement: suivant les circonstances.
SECTION IIL | Des engagemens de Pemprunteur.
1902. E'emprunteur'est tenu de rendre les choses prótćes, en móme quantitć et qualitć, et au terme convenu.*.
1903. S'il est dans Vimpiossibilitć d*y sa tisfaire, il est tenu d'en payer la valeur eu ćgard autemps etau lieu ou la chosć devait ćtre rendue d'apres la convention.
Si ce temps'et ce lieu n'ont pas ćtć ró gles, le paiement se fait au prix du temps et du lieu ou Pemprunt a ćtć fait.
1904. Si Pemprunteur ne rend pas les cho- ses prelćes ou leur valeur au terme conve+ mu, ił en doit Vinterót du jour de la.demtan- de'en justice.
« ki
1899. Rem mutuatam ante ternpus conęen
1900. S dies ad mutui restitutionem pra etis, mutuatario concedere poterit.
1901. Si pactio solummodo inita się, mułu
stitutioni diem statuet juwta rerum adjuncta.
efi
atarium guum potuerit soluturum, judex re-
tum mutuans repetere nequżt. inita non sit, judew dilationem, pro adjun-
SEcrio III. j De obligationibus mutuatarn.- t902.„Mutuatarius mułuas sibi res: in, eadem quantiutate et qualitate, nec non praefinito
tempore, restituere tenetur.
* 1903. Sz rei restituendae impar sit, ejusd:
et loci, quibus justa conventionem restitutio
em pretium persolyet, ratione habita temporis fieri debuerat.
Si vero nihil de tempore et loco actum sit, solutio fit justa rerum palorem eo loco et
tempore, quibus mułuum datum est.
1904. Sz nec rem nec pretium tempore conęento mutuałarius restiluerit, usuras a die
judicialis petitionis persolvet.
LU

wał”
DZIA Ło IŁ O pożyćzce na procent.
1905. Wolno iest czynić układy o procen- ta w prostćy” pożyczce, bądź pieniędzy, bądz Żywności, bądź innych rzeczy ruchomych:
1906. Biorący nie może się upominać al- bo zarachować w kapitale procentów które za- płacił, gdy nie było względem nich układu.
1907. Procent iestprawny, lub umowny. Procent prawny oznaczony iest prawem: proceńt umowny może przenosić prawhy za każdą razą, gdy prawo tego nie zabrania.
Cena procentu umownego oznaczona bydź powinna na piśmie.(a)
1908. Zakwitowanie z kapitału„dane bez wspomnienia o zachowaniu procentów, spra. wnie domniemanie, że zapłacone były pro- centa, i uwalnia od ich zapłaty.
1909. Można się ułożyć, względem pro- centu, dlaktórego daiący w póżyczkę, zrze- ka się upominania o kapitał.
W takim przypadku pożyczka bicrzeimie ustanowienia czynszu lub innćy podobnćy wypłaty.
1940. Wypłatą taka ustanowiona. bydż może dwoistym sposobem, albo na wieczną, albo na dożywotną.
'CHAPITRE"NIL „Du pret 4 interćt.
1905. II cst permis de stipuler. des intó- rets ponr'simple pret, soit d'argent ,: soit de denrćes, ou autres choses mohbilieres.
1906. I”empruntenr qui a payć des in-
mipemą-
terets qui mótaient pas stipulćs, ne peut ni.*
les repćter ni les imputer sur lecapital.
1907. Linterćt est legal od convention= nel. T/intćrćt legal est fixć. par la loi. L/intćret conventionnel pent exceder celui. de la loi,toutes les fois qut la loi ne lepro- hibe pas.,
Le taux de Pintćrćt conventionnel doit, tre fixć par ćcrit.
1908. La quittance du capital donnće sąns róserye. des intćrets, en fait prósumer le paiemeńnt et en opóre la libćration.,
1909. On, peut stipuler. un. intćrćt moó- yennant un capital que le próteur s'interdit d'exiger.
Dans ce cas,'le pret prend lenom decon- stitution de rente..s
1910. Cette rente peut€trę constituće de deux manigres, en perpćluel ou en viager.
CAPUT 1.
De usuris ex mułuo, seu de fenebri contractu.
1905. Liceł stipulari usuras in, simplict miułuo,,. sięe pecuniae, sive rei annonariae, duż
mobuliumi.
1906. /ZMutuatarius, qi usuras non conventas persolęit, easdeni nec repetere potest, nec
zrnputare in soriem.
1907. Usurae vel ex lege, vel ex conyentione„debentur.; przmae lęge definiuntur, se- cundae mmodum a lege statutum, masę ipsą vętet„ excedere.possunt.|
Modus usurarum, quae ex conventtone deb
entur, per scrzpłuram stajuendus esł,
1908. Apocha de sorte restituta, quin gibi usuras creditor iq,.ea reservaverit, ssolutzonte quoque isurarum praesumtionem inducit, et liberationem parit.| iej
1909. Usuras stipulari licet4-gtiam„pre; ea sorte„;quam, se non. repełiturum mułuans promittit: hoc casu mutuum constitutio reditus appellatut.-, i
1910. Hujusmodi reditus duplici'modo constitui potest; vel Gd. perpetuitatem, vel ad
vitam, A
b 4
r r4
[a] W 57. Numerże Dziennika praw test Prawo uzupełniające ten artykuł,
PW pian

+
468.|
1911. Wypłata” ustanowiołia na wieczną|:
z istoty swoiey.odkupioną bydź może. Mogą się tylko strony umówić, że odkup
nie będzie uczyńiony, aż po przeciągu cza|
su, który lat. dziesięciu przęyśdź nie może, albo bez poprźednicźego uwiadomienia wie- rzyciela, w czasie który oznaczą:
1912. Dłużnik wypłaty ustanowionćy na wieczną przymuszony bydź może do odkupu:
1. Jeżeli przestaie dopełniać obowiazku swego przez dwa lata;
2. Jeżeli nie dostarcza daiącemu w poży- czkę pewności przyrzeczonych w kontrakcie.
1913. Kapitał wypłaty ustanowionćy na wieczną staie się wymagalnym na przypa- dek podupadnięcia, albo upadku zupełne- go dłużnika.
1914. Prawidła tyczące się wypłaty doży- wotniey ustanowione są w Tytule o Kontra- kitach losowych.
TYTUŁ XL
o Składzie: i zatrzymaniu urzę- dowem.
DZIAŁ L
a Składzie w ogólności i różnych tego gatun=.
kach.
1915. Skład w ogólności iest akt, przez który przyymuie sięrzecz cudza z obowiąz
1911. La rentć constituće en perpótuel est essentiellement rachetable.
Les parlies peuvent seulement convenir que.le rachat;ne sera pas fait avant un dćs lai qui ne pourra excćder dix aus, ou sans avoir averti lę crćancier au terme d'avance qwelles auront dćterminć.
1912. Le debiteur. dune rente constituće en perpótuel peut etre contraint au rachat,
1. S'ilcesse de reimpiir ses obligations pen- dant deux annćes;
2. Sil manque a fournir au preteur les suretćs promises par le contrat.
1913. Le capital.de la rente constituće en perpetuel devient anssi exigible en cas de faillite ou de dćconfiture du dćbiteur.
1914. Les regles concernant le rentes viageres sont ćtablies au titre des contrats- alćatotres.
TITRE XL Du dópóź eż du sćquestre.
CHAPITRE PREMIER.
Du dćpót en general et de sęs diverses especes.
1915. Le dćpót, en gćnćral, est un acite par lequel on regoit la chose d'autrui, A la
ł
1911. Reditus ad perpetuitatem constituti natura sua redimi possuni: contrahentes dum- łaxab paciscz queunt, retractui locurn haud fore, nisi post certum tempus, quod decenni- um excedere non poterit, vel nisi creditor die in contractu statuta praemoneatur.
1912. Debitor reditus perpetui ad redemtionem compelli potest:
a. Si per biennium contractis obligationibus minime satisfaeiat;
2. Si cautiones in conventione promissas creditori non praestet.
1913. Redilus perpetui sors repeti quoque pożęst, si debitor vel bonis cedit, peł omnimo
facultatibus lapsus sit.
1914. Regulae, iquae feditus ad vitam respiciuht,*śn, titulo de contractibus aleatoriis
praescribuntur.
TUETULUS XL. De. deposiło eż de et iiiE w CAPUT 1
De deposito in genere,
ac de variis illius specicbus.
1915. Depositum generaliter est aetus. quo res alieną custodienda accipiiur, ut eadem
zpsa resiiiuatur.
REDĘ aru ANA ORCO TREK A
TREZETA CE DO AO

a
kiem strzeżenia lćy 1 powrócenia /w natu- rze. 1916. Dwa są gatunki składu, skład wła-
ściwie rzeczony, i zatrzymanie urzędowe.
DZTA E"IL o Składzie właściwie rzecżonym..
ODDZIAŁ:|: o Naturze t istocie kontraktu składu,
1917. Skład właściwie rzeczony-z istoty swbley iest kontraktem darmym.
1918. Same tylko ruchome rzeczy przed- miotem iego bydź mogą.
1919. Witenczas dopiero zupełnym się stale, gdy iest rzeczywiste lub zmyślone oddanie rzeczy złożonćy.
Zmyślone oddanie dostateczne iest, gdy biorący w skład ma iuż pod iakimkolwiek tytułem tę rzecz, na którą iest zezwolenie, aby u niego została w składzie.
1920. Skład iest dobrowolny, lub konie- czny.
ODDZIAŁ II. o składzie dobrowolnym.
1921. Skład dobrowolny następnie przez wzaiemne zezwolenie osób, i składalącóy
i przyymuiącćy.
409
chargę de la garder et de la restituer en na- ture.
1916. Ily a deux espóces de depót: le dćpót proprement dit, et le sćquestre.
CHAPITRE II Du dćpóź proprement dit.
SECTION I.
De la nature et de DPessence du contrat de depółt.
1917. Le depót proprement dit est un con= trat essentiellement gratuit.
1918. Il ne peut avoir pour objet que des choses mobilieres. ę
1919. II nest parfait que par la tradition róelle ou feinte de la chose dćposće.
La tradition feinte sutfit, quand le dćpo- sitaire se trouve dćja nanti, a quelque au- tre titre, de la chose que Pon consent A lui laisser 2 titre de dćpót.
1920. Le dćpót est volontairę ou neces— saire.
Sacrios IL Du dćpót wolontaire. 1621. Le dćpót volontaire se forme par
le consentement róciproque de la personne qui fait le depót et de celłe qui le regoit.
1916. Depositum duplex est, scilicet depositum proprie dictum, et sequestratie,
CA PUT LE De deposito' proprie dicto. SECTIO De natura et substantia contractus depositi.
291
1917: Depositum proprie dicium est contractus natura sua gratuitus. . Res'tantum mobiles deposito cormmitti possunt.
1919. Depositum perficitur traditione rei vera vel ficta. i ż j Ficta traditio sufficit, quum pactum est, ut depositi jure res sit penes illum ,, qut cam
alio titulo jam possidet.
1920. Depositum vel poluntarium est, vel necessarium.
S'E.Gm1'G„Ek De deposito voluntario.- 1921. Depositufn voluntarium rmutuo perficitur consensu zllius, qui deponit, et ejus,
qui depositum accipit.

470
1922. Skład dobrowolny mastępuie po- rządnie, tylko przez właściciela rzeczy zło- żonćy, albo za lego zezwoleniem wyrażnćm lub niewyrażnćm.
1923. Skład dobrowolny dowiedziony bydż powinien na piśmie. Dowód w nim przez świadków nie jest przyymowany na wartość przenoszącą sto pięćdziesiąt franków.
1924. Skoro skład przenoszący sto pięć- dziesiąt franków, nie iest dowiedziony przez pismo, oświadczenie skład przyymuiącego, gdy iest zaskarżony, znayduie wiarę, bądz co do uczynienia składu, bądz co do rzeczy, która iego była przedmiotem, bądź co do iego powrócenia.
1925. Skład dobrowolny ma mieysce tyl- ko między osobami zdatnemi do kontrakto- wania.
Jednakże ieżeli osoba zdatna do kontra- ktowania przyymnuie skład od osoby niezda- tnóy, obowiązana iest do wszelkich powin- ności przyymiuiącego skład prawdziwego; i może na niey czynić poszukiwania opiekun
lub administratór tćy osoby która skład uczy-
niła.
1926. Jeżeli skład był uczyniony osobie niezdatnćy przez zdatną, osoba skład czy— niąca ma tylko sprawę o wydobycie rzeczy złożoney, póki ta zostaie w rękach skład przyymuiącego, albo sprawę o powróce- nie, tylko co do ilości wyrównywalącey te- mu, co obrówone było na korzyść skład pizyymującego,
1922. Le dćpót volontaire ne peut regu= lierement ćtre fait que par le proprićtaire de la chose dóposóc, ou de son consentement expres ou tacite.;
1923. Lę dćpót volontaire doit etre prou+ vć par ćcrit. Ia preuve testimoniale n'en est point regue pour valeur excćdant cent cinquante frańcs.
1924. Lorsque le dćpót, ćtant au-dessas de cent cinquante francs, west point prou- v6 par ććrit, celui qui est attaquć comme dćposilaire, en est cru sur sa declaration, soit pour le fait meme du dćpót, soit pour la chose qui en faisait Pobjęt, soit pour le fait de sa restilution.
1925. Lie dćpót volontaire ne peut avoir lieu qwentre personnes capąbles de con- tracier.
Nóćanmoins, si une personńie capable de contracter accepte le dópót fait par une per- sónne incapable, elle est tenue, de toutes les obligations d'un vćritable depositaire; elle peut ótre poursuivie par le tutenr ou administrateur de la personne qui a fait le dćpót.
1926. Si le dćpót a ćtć fait par une per- sonne capable 4 une personne qui ne Pest pas, la personne qti a fait le dćpót ma que Paction en rćvendication de la chose dć- posće, tant quelle existe dans la main du dćpositaire, ou une action en restitution jusqu conourrence de ce qui a tournć au pro= fit de ce dernier,
1922. Foluntarium regulariter fieri nequit, nisi a domino rei depositae, aut eodem
expresse vel tacite conseniiente.
1923. Depositum voluntarium scripturae probatione indiget. Probatio per testes nequaquam admiittitur, si res palorem librarun centum quinquag ue
ta excedat.
1924. Quoties vero depositi valor centum quinquaginta libras excedał, neque de illo ex scriptura eonstet, declarationi ejus, qui actione depositi conpenitur, fides habenda est, tum. de veritate ejusdem depositi, tum de re deposita, tur demum de ipsius restitutione.
1925, Depositum voluntarium fieri non potest, nisz tnter personas ad contrahendum idoneas: nihilominus, si contrahendi capax depositum accipit ab incapaci, ad omnes ob- stringitur obligationes, quae vero depositario źncumbunt; et a tutore vel curatore ejus,
qui deposuii, in judicium vocari poteśt.
1926. Sż depositum a capaci.penes incapacem fiat„ deponenii, donec res penes depo- sitarium manet, actio ad eam vindicandam solummodo cornpetit„ el ad restitutionejm dumtaxat ejus, quod in depositarii udiliiatem versum fuit, s
Sw op ACAĘY ĄCE RAE
==

wał
OnnztiaŁ III. O obowiązkach skład przyymuliącego.
1927. Przyymuiący skład równe staranie mieć powinien w pilnowaniu rzeczy u niego złożonych z iakićm pilnuie swoich własnych.
1928. Urządzenie poprzedzaiącego arty- kułu stosowane bydź powinno z większą ści- słością: 1. Jeżeli skład przyymuiący sam się ofiarował do przyięcia iego; 2. Jrzeli się ułożył o zapłatę za pilnowanie składu; 3. Jeżeli skład uczyniony był iedynie dla in- teresu skład przyymuiącego; 4. Jeżeli uło- Żone było wyraźnie, że skład przyymuiący odpowiada za wszelkie gatunki uchybienia.
1929. Przyymuiący skład nie odpowiada w żadnym przypadku za zdarzenia większćy siły, chybaby się opóźnił z powrócenićm rze- czy złożonćy.
1930. Nie może używać rzeczy złożonćy, bez wyrażnego albo domniemanego zezwo- lenia od osoby skład czyniącćy.
1931. Nie powinien wchodzić w poznanie rzeczy złożonych, ieżeli powierzone mu były w skrzyni zamkniętćy, albo„uktyte w obwinięciu zapieczętowanćm. j
1932. Przyymuiący skład oddadz powi- nien złóżone u niego rzeczy w zupęłućy to- samości.
I tak skład summ pieniężnych oddan bydż powinien w takich samych gatunkac
471
SrcTtoN IIL Des obligations du depositatre.
1927. Le depositaire doit apporter, dans la garde de la chose deposće, les mćmes śoins qu'il apporte, dans la garde des cho— ses qurlui apparliennent.
1928. La disposition de Particle prócćdent doit tre applignee avec plus de rigueur, 1. si le dćpositaire s”est offert lui- meme pónr tecevoir le dćpót; 2. sil astipułć un salaire pour la garde du dćpót; 3. si le dć- pót a ćlć fait uniquement pour Pintćrćt du dćposiiaire; 4. Sil a€tć convenu expressć— ment que le dćpositaire repondrait de toute espóce de fautes.
1929. Lie dćpositaire n'est tenu, en au- cun cas, des accidens de force mójeure, a moins quil mait ćlć mis en demeure de restituer la chose dćposće.
1930. Il ne peut se servir de la chose de- posćc, sans la permission expresse ou pre sumće du dóposant.
1931. Il ne doit point chercher A con- naitre quelles sont les choses qui lui ont ćtć dóposćes, si-elles lui ont ćtć confićęs dans un couffre fermć ou sous une envelop= pe cachetće.;
1932. Ledćpositaire doit rendre indenti- quement la chosę móme qwil a recue.
Aisi, le dćpót des sonmmmes monnoyćes doit€tre rendu dans les mćmes especes
SEcrto IM.*%
; De obligationibus depositarii.| ą 1927. Depositarius rem depositam eadem diligentia, qua utitur in re propria
re debet.
custodi=
1928. Quod superiori articuło sancitum et, eo magis obseryandum erit:
«. Si depositarius accipiendo deposito se sponte obtulerit;
2. SZ mercedem pro illius custodia stipulatus sit;
3. Si in gratiam tantummódo depositarii depositum factum fuerit.
4. Si expresse pactum sit, ut,quaeyis culpa praestetur.
1929. Deposiżarius casum e vi majori, cui resisii nequeat, nunquam praęstare tenetur,
nisz ret depositae restituendae in mora fuerit.
1930. Nec re deposita sine deponentis corsensu pel expresso vel praesumio uti potest.
1931. Quoties res depositae in arca clausae vel inyolutae aut obsrgnatae traduntur, de= posttario ne quidgquam. moliri. fas est ad earum qualitatem detegendam. ć
1932. 4 depositario restituendae sunt eaedem ipsae res, quas accepit: hinc depositum pecuniae: eadem specie reddendum, siye ejus yałor auclus, sięe imminutus fuerit.

472
piemędzy, bądź w przypadku powiększenia,
ądź zmnieyszenia ich wartości.
1933. Przyymuiący skład oddadź powi- nien rzeczy w takim tylko stanie, w iakim się znayduią przy oddaniu; zepsucia nastę— puiące bez iego winy, spadaią ma składaią- cego.
A dŻŃ: Przyymuniący skład któremu siłą większą wzięta była rzecz złożona, a ode- brał za nię cenę lub rzecz inną naiey miey- sce, oddadź to powinien, co w zamianę ode- brał,
1935. Dziedzic po przyymuiącym skład, który przedał dobrą wiarą rzecz, o którćy nie wiedział, że iest składem, obowiązarty iest tylko oddadź wziętą cenę, albo odstąpić sprawy swoićy przeciw kupuiącemu, ieżeli ieszcze ceny nie wziął.
1936, Jeżeli rzecz złożona wydała przy— chody, które skład przyymniący pobierał, obowiązany iest oddadz le. Nie iest obo— wiązany do procentu od pieniędzy złożo— nych, chybaby od dnia, od którege się opó- żnił z powróceniem.
1937. Skład przyymuiący temu tylko wracać powinien rzecz złożoną, który mu ią powierzył, albo temu w czyićm imieniu skład był uczyniony, albo wskazanemu do odbierania.
1938. Nie może wymagać dowodu od
składaiącego, że był właścicielem rzeczy glożoney.
qu'il a€te fait, soit dans le cas d'augmenta- tion, soit dans le cas de diminution de leur valeur.
aż Le dćpositaire nest tenu de rendre la chose dćposće que dans Petat on elle se tronve au moment de la restitution. Les de— tćriorations qui ne sont pas survennues par
"son fait, sont a la charge du deposant.
1924. Le depositaire auquel la chose aćtć enlevćć par une force majeure ,-et qui are- gu un prix ou quelque chose A la place, doit restituer ce qwil a regu en echange.
1935. Lhćritier du dćpositaire, qui aven- du de bonne foi la chose dont il ignorait le dćpót, nest tenu que de rendre le prix qwil a regu, ou de cćder son action contre Facheteur, sil ma pas touchć le prix.
1936. Si la chose deposće a produit des fruits qui aient ćtć peręus par le dćpositaire, ilest obligć de les restituer. Il ne doit aucun intćrćt de Jargent dćposć si cen'est du jour ou il a ćtć mis en demeure de faire la restitution.
1937. Le depositaire ne doit restituer la chose dćposće, qua celui qui la lui a con-
fiće, ou 4 celui aa nom duquel le depót-
a ćtć fait, ou a celui qui a ćtć indiquć our le recevoir.
1938. Il ne pent pas exiger de cełui qui a fait le dópót, la prenve qu'il ćtait pro=
|prietaire de la. chose deposće.
1933. Depositarius ren depositam in. eo statu, in quo restitutionis tempore reperitury reddere debet; si deterior facia est absque ejus culpa, id damno deponentis cedit.
1934. Sż depositario per vim, cui resisti non potuit, res deposita ablatą sit, et pro ea
vel pretium vel quid aliud ipsi traditum fuerit, quod accepit restituere debet.
1935. Hleres depositarii, qui bona fide vendidit rem, quam deposito obnowiam zgnora-
bat, acceptum pretium dumtaxat restituere,
wersus emtorem cedere tenetur.
pel pretio nondum żpsi soluio, actiones ad-
1936.„Sz depositarius fructus e deposita re perceperit, eos reddere debet; usuras vero pecuniae depositae, nisi a die morae, praesiare non cogitur.
1937. Depositas res nemini depositarius restituere debet, nisi deponenti, vel illi, cujus
nomine depositum factum est; pel personae, quae ad tillud recipiendum deszgnała
fierut.
' 1938. Deponens se rei depositaę dominum fuisse depositario probare non iengiur.

Ł/ e 2* 2
Jednakże, ieżeli postrzega, że rzecz ukra- dziona była, i wie prawdziwego ióy właści- ciela, powinien mu donieść o uczynionym składzie z wezwaniem, aby się o ten skład upomniał w oznaczonym dostatecznym cza: sie. Jeżeli uwiadomiony nie upomina się o skład, przyymuiący skład uwolnionym iest ważnie, wydałąc go temu od którego
.
przyiął.
1939. W';przypadku śmierci naturalney, lub cywilnćy osoby, która skład uczyniła, złożona rzecz dziedzicowi tylko po nićy od- dana bydź może.
Jeżeli iest kilku dziedziców, oddana bydź powinna każdemu z nich, podług ich czę- ści i przypadłości.
Jeżeli rzecz złóżona iestniepodzielna, ugodzić się powinni dziedzice- między sobą, względem ićy odebrania.
1940. Jeżeli osoba która skład nczyniła, odmieniła stan, naprzykład, ieżeli niewia- sta wolna w czasie składu, poszła potem za mąż i zostaie pod władzą męża; ieżeli peł- noletni skład czyniący staie się bezwłasno- wolnym: w tych i we wszystkich innych przypadkach podobnćy natury, skład temu tylko wracany bydź może, kto ma zarzą- dzanie prawami i dobrami skład czyniącego.
1941. Jeżeli opiekun, mąż, lub rządzca, skład uczynił na mocy służącego iemu za . Lodge,, wą zawiadywania, skład wrócony bydzź powinien
473
Nćanmoins, sil dćcouvre que la chose a Glóć volee, et quel en est le vćritable pro prićtaire, il doit dćaoncer a celui-ci le dć— pót qui lui a ćtć fait, avec sommaiion de le rćclamer dans un dćlai dćterminć et suffi» sant. Si celni«uquel la dćńonciation a ćtó faite, nóglige de reclamer le dćpót, le dć- positaire est valablement dóchargć par la tradition qwil en fait a celui duquel il Pa regu.
1939; En cas de mort naturelle ou civile dela personne qui a fait le depót, la chose dć— posće ne-peutetre rendue qua son hćrilier.
Sil y a plusieurs hćritiers, elle'doit śtre rendne a chacun d'eux pour leur part et porlon.
Si la chose dóposće est indivisible, les hć—
ritiers"doivent s'accorder entre eux pourla recevoir.
1940. Si la personne qui a fait le de pót, a changć d'ćtat;. par exemple si la femme, libre au moment ou le dćpót'a ćtć fait, s'est mariće depuis et se trouvę en puissance de mari; si le majeur dóposant se trouve frappć d'interdiction: dans tous ces.cas et auires de.mćme nature, le de- pót ne peut ćtre restituć qua celui qui a Padministration des droits et des biens du dćposant.
1941. Sile dćpót a ćtć£ait par un tuteur, par un mari ou parun administrateur, dans
Pune de ces qualitćs, il ne peut€tre resti-
Nihilominus, si huic innotescat, rem depositam furto subtractam fuisse, et de illins domino constet, ipsi, rem furtivam penes se depositam esse, nunciabit instando, ut intra corzgruum et determinatum tempus eandem repetat. Si vero daminus rem depositam re- petere neglexerit, depositarius: eam tradendo illi, a quo accepit, jure liberatur.
1939. Hveniente. morte naturali vel civili
restitui potest.
deponentis, non nisi ejus heredź res deposita
Sz plures heredes sint, ea pro cujusque hereditaria portione singulis restituenda est.
Sz res indięidua sit, heredes de modo eam recipiendi inter se conveniunt.
1940. Quum. deponens statum immutavit, ut si quae tempore facti depositi innupta
erat, postea in potestatem mariti per nuptias transierit; vel qui aelate major, ciem depositum constituit, postea bonis interdictus sit: casibus hisce et similibus deposita res et soli reddenda est, a quo deponentis bona administrantur.
1941. SŁ a tutore, vel a marito, vel ab administratore, depositum factum fuerit, no- mine tamen ejus„, quem repraesentant, huic solum, administratione cęssante, res dzposita
restitui potest.
60
Ja) 4 j
wada>+

ATEYA 474%
tey tylko osobie, którą zastępuje tea opie- kun, mąż, lub rządca, ieżeli się iuż skon- czyło takie przez niego zawiadywanie.
1942. Jeżeli kontrakt składu wyznacza mieysce, w któróm powrócenie uczynione bydź powinno,przyymuijący skład na takićm mieyscu oddadz powinien rzecz złożoną. Je. żeli na przeniesienie rzeczy koszta będą, to ie ponosi składalący.:
1943. Jeżeli kontrakt nie wyznacza miey- sca na powrócenie; to uczynione bydź po- winno w tóm samóm mieyscu, w którćm skład nastąpił. ą 3
1944. Skład powinien bydź składaiącemu natychmiast oddany, gdy się o niego upo- mina, choćby kontrakt wyznaczył przeciąg czasu na powrócenie, chybaby był w rę- kach skład przyymuiącego wyrok zatrzy- mania, albo sprzeciwianie się powróceniu, lub przemienieniu mieysca rzeczy złożonćy.
1945. Przyymuiący skład gdy się okaże niewiernym, przypuszczonym nie iest do dobrodzieystwa ustąpienia dóbr.
1946. Ustaią wszelkie obowiązki skład przyymuiącego, ieżeli odkryie i dowiedzie, że sam iest właścicielem rzeczy złożoney.
ODDZIAŁ IV. o Obowiązkach osoby która skłąd uczyniła
1947. Osoba która skład uczyniła, obo-
tuć qua la personne que ce tuteyr, ce ma- ri ou cet administrateur representaient, si leur gestion ou leur administration est finie.
1742. Si le contrat de dejót dćsigne le lieu dans lequel la restitulion doit€tre fai- te, le dćpositaire est tenu dy porter lacho= se dóposće. Śl y a des frais de transport, ils sont a la charge du dćposant.
1943. Si le contrat ne dćsigne point le lieu
de la restitution, elle doit ćtre faite dans le.
lieu meme du depót.
1944. Le dćpót doit€tre remis au dćpo- sant aussitót qu'il le róclame, lors móme que le contrat aurait fixć un dćlai dćtermi- nć pour la restitution; a moins quwil n'exi- ste, entre le mains du dćpositaire, une saisie-arróćt ou une opposition a la resti- tution et au dćplacement de la chose dć- posće.
1945. Lie dćpositaire infidele nest point admis au bónćfice de cession.
1946. Toutes les obligations du dćposi- taire cessent, s'il vient A dćcouvrir et aprou- ver quil est lui-meme proprietaire de la chose deposće.
Sr cmroN[1V.
Des obligations de la personne par laquelle le depót a etć fait.
1947. Lua personne qui a fait le depót, est
1942. Quoties im contractu depositi locus, ubi ejus restiltutio fieri debet, praefinitur, res depositae illuc a depositario exportandae sunt; sed impensue, si quae hae de causa fiant,
deponenti incumbunt.
1943. Sz nulla de restitutionis loco im contractu mentio facta sit, tunc, ubi depositum
traditum fuit, ibi restitueadum erit.
1944. Deponenti, statim ac illud repelit,
depositum reddendum est; quamvis dies in
coniractu pro ejus restitutione adjecta esset, nisi penes zpsum depositarium illudł sequestro addicium sit, aut depositi restitutio vel translatio interdicta. 1945. Depositarius malae fidei privatur beneficio cesstonis bonorum.
1946. Quaepis obligatio depositarii ewstinguitur, si rem depositam jure dominii ad se
pertinere detegat atque probet.
SEcTtoó LV; De obligationibus deponentis.|: ż a947. Deponens impensas ad rem servandam factas depositario restutuere et omnia da- mna, quae causa deposiii eidem obyęnerini, sarcire tenelur.
„OE Z ECO

wiązaną iest do zapłacenia sklad przyymu- iącemu kosztów, iakie on poniosł na zacho- wanie rzeczy: złozoney, 1 wynagrodzić go za wszelkie straty, iakie skład mógł mn wyrządzić..
1948. Przyymuiący skład może go zatrzy. mać aż dotąd, póki mu zupełnie wypłaco- ra nie będzie należytość z powodu składu wynikaiąca.
ODDZIAŁ V. o Składzie koniecznym.
1949. Skład konieczny iest ten, do któ- rego był przymus z iakiego przypadku, iak naprzykład, ognia, spustoszenia, ra- bunku, rozbicia na wodzie, lub innego zda- rzenia nieprzewidzianego.
1950 Dowód przez świadki przyiętym bydź może co do składu koniecznego; choć- by naweł szło o wartość przenoszącą sto pięćdziesiąt franków.
" 1951. Wreszcie skład konieczny rządzo- ny iest wszystkiemi prawidłami powyżćy wymienionemi.
1952. Gospodarze domów zaiezdnych dla podróżnych, lub karczmarze odpowiedaią równie, iak skład przyymuiący, za rzeczy przyniesione. do mich przez podróżnych, którzy u nich stawaią: skład takich rzeczy uważany bydź powinien, iak skład konie- czny.
475
tenue de rembourser au dćpositaire les de- penses qwil a faites pour la conservation de la chose deposee et de Pindemniser de tou- tes les pertes que le dćpót peut lui avoir occasionnees,
1948. Le dćpositaire peut retenir le dópói jusqwa Pentier paiement de ce qui lui est du a raison du dćpót.
SEcTrroN V. Du depót necessaire. 1949. Le dćpót nócessaire est celui qui
a 6ić forcć par quelque accident, tel quun incendie, une ruine, un pillage, un naufra=
ge ou autre ćvćnement impróvu.
1950. Ilia preuve par tćmoins pent 6tre recue pour le dćpót nócessaire, móme quand il sagit d'une valeur au-dessus decent cin- quante francs.
1951. Le dćpót nócessaire est d'ailleurs rógi par toutes les regles precćdemment. ćnoncees.
1952. Les aubergisies on hóteliers sont responsables, comme dćpositaires, des effets apportćs par le voyageur qui loge chez eux; le dćpót de ces sortes d'efłets doit€tre re- gardć comme un dćpót nćcessalre,
1948. Depositario rem depositam retinere licet, donec ipsi solutum sit, quidquid causa
depositi a deponente debetur.
SB CĘE'F OCŁVE
De deposito necessario.
1949. Depositum necessarium est, quod ex necessitate fit, ut occasione incendii, ruinde,
depopulationis, naufragii, aut improvisi alius infortunit.
1950. Ob-depositi necessarii probationem testes admittuntur, licet ejus valor sumrmam
librarum centum quinquaginta excedat.
1951. Ceterum omnibus superioribus regulis depositum necessarium subesć.
1952. Hospitatores et caupones tanquam depositarii obliganiur pro rebus illatis a viato-
ribus, quos in suis diyersoriis exczpiunt: depositum hoc pro deposito necessario ha=
bebitur.
*

476
1953. Odpowiedzialnemi są za kradzież lub szkodę w rzeczach podróżnego, bądź gdy kradzież, lub szkoda nastąpiła przez ' przełożonych i służących gospody, bądz przez obcych którzy w gospodzie bywaią.
1954. Nie są odpowiedzialnemi za kra— dzież popełnioną z uzbroieniem i przemocą.
DZTACE MNI* 6 Zatrzymaniu urzędowem.
ObDpizTAaz L
e Różnych: gatunkach zatrzymania urzędo- weg O.
1955. Zatrzymanie
urzędowe albo iest umowne, albo sądowe.
OpDpziaŁ II. o Zatrzymaniu umownćm. 1956. Zatrzymanie umowne iesi skład, ia
ki iedna lub kilka osob. czyni rzeczy spor— ney w. rękach trzeciego, który się obowię-
1953. Ils sont responsables du'vol on du dommage des effets du voyageur; soit que le vol ait€tć fait ou que le dommage ait 6tć causć par les domestiques et próposćs de Phótellerie, ou par des ćtrangers allant et venant dans Vhótellerie.
1954. Ils ne sont pas responsables des vols faits avec force armóe ou autre force majeure.
CHAPITRE IIL Du sćquestre. S'E'C© Is:ó N ŻĘ
Des diperses especes de sćquestre:
1955. Lie sćquestre est ou conventionnel ou judiciaire.
SECTION IL Du sćquestre conventionneł.
1956. Lie sćquestre- conventionnel est le dćpót fait par une ou plusieurs personnes,,
d'une chose conteniieuse, entre les mains d'un
Ó»-
1953. Si viatorum res subreptae sint, vel damnum ipsis fuerit illatum, tam a famulis et institoribus cauponae aut diversorii, quam ab iis, qui illuc frequentes conyeniunit, zpst hospitatores et caupones ad indemnitatem tenentur.
1954. Sin furtum vi armaia eż cuż res resarciunt.
istŁ nequit pdtralum sit, tpsz damnum non
C. JEBIE Fo HL.
De sequestratione.
SECTIO IĘ
De variis sequestrationum speciebus.
1955. Bequęstraiio vel conwentionelis, vel judicialis est.
SEcTIo II.
De sequestratione conventionali.
1956. Sequestratio conweniionalis est dupositum rei litigiosae ab uno vel q pluribus fa= ciumm penes aliquem, ea lege, ut finita lite eadem restituqtur ei, cui adjudicabitur.

znie oddadz tę rzecz po ukończonym sporze osobie dla którey przysądzona, będzie,
157. Zatrzymanie takie może nie bydź darmym.
1958. Skoro iest darme, podlega prawi- dłom składu właściwie rzeczonego, z*zacho- waniem różnic niżey wymienionych.
1959. Zatrzymanie takie mnoże mieć za przedmiot nie tylko rzęczy ruchome, ale też i nieruchome.
1960. Biorący w skład: rzeczy zatrzyma— ne urzędownie, nie może bydź uwolnionym od niego przed ukończeniem sporu, chyba- by z zezwoleniem. wszystkich stron intere— sowanych ,.albo dla przyczyny uznanćy za prawną.
OD.D ZUA£-IIL o Zatrzymaniu czyli składzie sądowym.
1961. Sąd może nakazać zatrzymanie,
10d, Ruchomości zaiętych dłużnikowi;
2re. Nieruchomości albo rzeczy rucho- mćy, którey własność lub posiadanie iest sporne między dwiema lub więcey osobami;
Ście. Rzeczy które dłużnik oddaie na uwolnienie swoie.
477
tiers, qui s'oblige dela rendre, aprćs lacon=. testation terminće, A la personne qui sera jugóe devoir Iobtenir.
1957. Le sćquestre peut mćtre pas gra- tut.
1958.. Lrorsquil est graluit, il est soumis aux regles du dćpót proprement dit, sauf les difićrences ci-apres ćnoncćes'
1959. Lie sćqnestre peut avoir pour objet, non seulement des effets mobiliers, mais mó= me des imrmeubles.
1960. Lie dćpositaire chargć du sćquestre ne peut€tre dćchargć avant la contestation terminee, gue du consentement de toutes les parties interessćes, ou pour une cause jugće legitime.
SBC TTON.II Du sćquestre ou dćpół judiciaire.
1961. La justice peut ordonner le sćque- stre,
1. Des meubles saisis sur un debiteur;|
2. Dun immeuble ou d'une chose mobi- liere dont la proprietć ou la possession est litigieuse entre deux ou plusieurs persoa- nes;
3. Des-choses qwun dćbiteur ofe pour
sa liberation. 4
1957. Sequestratio gratuita et etiam non gratuita esse połest: 1958. SZ grałuita est, regulis subjacet depositi proprie dicti, salyis exceptionibus infe-
rius propositis.
195g. Non solum mobilia, sed immobilia guoque, sequestro deponi possint. , quoqQue, seq 7|
1960. Sequester ab obligatione, donec lis pendet, non liberatur, nisi consensus omnium,
quorum inierest, vel causa legitima iniercedat.
SEcr1o LIIL
De sequestratione sęn deposito judiciali.
1961. Judex decernere potest seguestrationeim:
+. Mobilium, quae in odium debitoris apprehenduntur;
2. Rei immobilis vel mobilis, de cujus dominio aut possessione inter. duos seu plures
conirocersia sit;,
3. Rerum, quas debitor pro sua liberatione offert.
"w" PR SEgĄ

478
1962. Ustanowienie dozorcy sądowego sprawnie wzaiemiie obowiązki pomiędzy zaymuiącym a dozorcą. Dozorca pilnować powinien rzeczy zaiętych iak dobry oy- ciec familii.:
Przystawić ie powinien bądź przy uwolnieniu zaymuiącego dla przedaży, bądź stronie przeciw którey wykonanie nastąpiło, w przypadku zniesienia zalęcia,
bowiązek zaymuiącego zależy na tem, aby to płacił dozorcy, co prawo wyznacza.
1963. Zatrzymanie sądowe dawane bywa bądź osobie, na którą umówiły się między sobą strony interesowane, bądż osobie mia- nowanćy: urzędownie przez sędziego.
W iednym i drugim przypadku osoba którćy-rzeczy powierzone zostały, podlega
wszelkim obowiązkom, iakie wkłada zatrzy- amanie umowne,
TY. LU LŁ XI o kontraktach losowych.
1964, Kontrakt losowy iest umowa wza- jemna, ttóróy skutki co do zysków 1 strat,
1962. L/etablissement d'un gardien judi- ciaire produit, entre le saisissant et le gar— dien, des obligations rćciproques. Le gar- dien, doit' apporter pour la conservation des effets saisis, les soins d'un bon póre de famille.
II doit les reprćsenter, soit A la decharge du saisissant pour la vente, soita la partie contre laquelle les exćcutions ont cte fai- tes, en eas de main-levće de la sajsie.
D'obligation du saisissant consiste a payęr au gardien le salaire fixć par laloi.
1963. Le sćquestre judiciaire est donnć, soit A une personne dont les parties in- tóressees sont conyenues entre elles, soit 4 une personne nomniće dofficę par le juge.
Dans Fun et Vautre cas, celni auquel la chose a ćtć confiće, est soumis a toutes les obligations quemportę le sćquestre conven- tionnel.
TITRE XIIL.
Des contrats ałćatozres.
1964. Lie contrat alóatoire est une convene tion rćciproque dont les effets, quant aux
1962. Judiciali sequestro constituło, sequestrem, mutuae oriuntur: obligationes.
inter illum, qui sequestrationem impetravit, et Sequester in serpandis rebus depositis eam di-
ligentiam praestare debet, gua prudens pater familias uti sólet.
Easdem exhibere. tenetur tam in faporem illius, qui sequcstrationem obtinuit, ut oendi possint, quam alterius, adęersus quem adprehensae fuerunt, st sequestralio repocata sit.
Obligatio illius, a quo sequestratio impetrata fuit, in eo consistit, ut mnercedem justa
legem debitam sequestri persolvat.
1963. Depositum judiciale fit penes eum, in quem partes consenserunt, vel quem judeż
ex officio e egit.
Utroque casu sequesier Us omnibu$ subest obligationibus, quae ex sequestralione conyen-
tionali oriuntur
TITULUS XU
De contractibus aleatoriis.
1964. Contractus aleatorius est rnutua convenlio, cujus effectus quoad lucra et damna, intuitu unius aut plurium vęl omnium contrahentium, ab incerto pendet eventu,
„a
„A

bądz dla stron wszystkich, bądż dla iednćy lub kilka między niemi, zależą od wypad- ku niepewnego.
'Takiemii są:
Kontrakt zabezpieczenia na przypadki;
Pożyczka na traf iak w handlu morskim;
Gra i zakład;
Kontrakt wypłaty dożywotniey.
Dwa pierwsze. urządzane są prawami morskiemi.
DZIAŁ SE
o Grze i zakładzie.
1965. Prawo zadnćy sprawy nie dozwala o dług z.gry, lub o zapłacenie zakładu.
*966, Gry właściwe do wprawy w robie niu bronią, ubiegania się pieszo lub na ko- niu, gonitwy powozami, gra w: kule albo balon, iinne gry takićyże natury, które nadaią zręczność i zwinność ciału ,.wyięte są od poprzedzaiącego„rozporządzenia. Jednakże Trybunał może żądanie odrzu- cić, skoro summa zdaie mu się zawielka.
1967.'W żadnym przypadku przegrywa- iący nie może sięupóminać o to, co dobro-
479
avanłages eł aux pertes, soit pour tóutes les parties, soit pour Pune ou plusiers d'en- tre elles, dćpendent d'un ćvćnement incer- tain.;
'Tels sont:
Le contrat d'assurance,
Le prót a grosse aventure,
Le jeu et le pari,
Le contrat de rente viagere. ż
Lies deux premiers sont rógis par les lois maritimes.
CHAPITRE„PREMIER.
Du jeu et du part.
1965, La loi n'accorde. aucune action pour une dette du jen.0u pour le paiement d'un pari,
1966. Lies jenx propres 4, exercer au fait des armes, les courses a pied ou 4 cheval, les courses de chariots, le jeu de paume et autres jeux de meme nature qui tiennent ą Padresse et a Pexercice du corps, sont ex- ceptćs de la disposition prócćdente.
Nćanmoins, le, tribunal peut rejeter la demande, quand la somme lui parait ex- cessive.
1967. Dans aucun cas, le perdant pe peut repeter ce qwil a volontairemen: payć,
Hlujusce generis sunt:
*. Contractus, ut ajunt, assecurationis;' 2. Naułicum faenus;
3. Ludus et mutua sponsio
4 Reditus ad ęvitam constituti.
Dw primi maritimis reguniur. legibug.
CAPU T.L
De ludo et mutua sponsione.
1965. Lex nullam, actionem tribuit ad creditum ex ludo vel ex sponsione/consequendum. 1966. 4 superiori regula excipiuntur ludi, quibus exercemur ad arma, vel ad cursum, szęe pedibus, sięe equo, siye curru, ludus pilae et ceteri, qui viribus augendis inser-
viunt.
Nihilominus judex petitionem rejicere poterit, quoties guantilas, do qua agitur, im-
modica ipsz videatur.
1967. Nunquam tamen fas erit victo, sponte solutum repetere, nisi vis, dolus, vel ma-
lae ex persona ęictoris artes, intefcesserint.

480
wolnie zapłacił, chybaby się pokazały ze strony wygrywaiącego, podstęp, oszukanie albo szarlataństwo.
DZIAŁ HI
o Kontrakcie wypłaty alożywotnićy.
ObpBZLAŁ 1.
o Warunkach potrzebnych do ważności tego
kontraktu,
1968. Wypłata dożywotnia ustanowiona bydź może pod tytułem uciążaiącym za pe- wną sumnmę pieniędzy, albo za rzecz rucho-
mą oszacowalną, albo za nieruchontość.
1969. Może bydź także ustanowiona pod tytułem darmym zupełnie, przez darowi- znę między żyiącemi, lub przez testament. Powiuna bydźz uczynioną wtenczas podług
form, iakich prawo wymaga.
1970. W przypadku artykułu poprze-
a moins quil ny ait eu, de la part duga= gnant, dol, supercherie ou escroquerie.
CHAPITRE. IL
Du contrat de rente viagere.
SECTION L
Dec conditions requises pour la validiić du contrat.
1968. La rente viagere-peut 8tre consti- tuće a titre onóreux, moyennant une som me d'argent, ou pour une chose mobiliere appróciable, óu pour un immeuble.
1969. Elle peut etre aussi constituee, Atie tre'purement gratuit, par donalion entre— vifs ou par testament. Elle doit€tre alors revótue des formes reqnises par la loi.
1970. Dans le cas de Particle precedent,
dzaiącego, wy płata dożywotnia iest zmniey-| larente viagere est róductible, si elle excede
>
szalna, ieżeli przewyższa to€zćm pozwo-| ce dont il est permis de disposer: elle est lono rozporządzać: stale się nieważna, gdy| nulle, si elle est au profit dune personne jest uczyniona na korzyść osoby nieżdatnćy ińcapable de recevotr.,
46 przyymowania.-
q71. Wypłata dożywotnia ustanowiona
1971. La rente viagere peut€tre consti-
bydz może, bądź na głowę tego który ceny tuće, soit sur la tóte de:'celii qui en four dostarczył, bądź na głowę trzeciego; który| nit le prix, soit sur la tele d'un tiers qui
nie ma Żadnego prawa do ićy używania.
n'a aucun droit d'en jonir.
CAPU T;sdE
De contractu reditus ad vitam.
SEC
Trio. L
De conditionibus pro validitate contracius reditus ad vitam necessariis,
1968. Reditus ad vitam oneroso titulo constitui potest, vel traditione pecuniae, vel ret mobilis pretio aestimabilis, vel immobilus.
1969. Gratuito quoque constituitur donatione inter vivos aut testarnento: tunc solemni- tates, quas legs indicunt, adhibendae sunt. gię 3
1970. Rediłus ad vitam: graluito constitutus ad minorem quantitatem redigitur, st per- missae donationis modum excedat; nullum vero parit effecium, si favore ejus, qui acclm piendi incapas est, constituatur.; SĄ.; w
1971. Constitui potest ad ęitam tam illius, qui preluum solęit, quam alterius, qui tm eodem reditu nullo jure fruatur.|

1975. Może bydż ustanowiona na iednę, lub kilka głów.
1973. Może bydź ustanowiona na korzyść trzeciego, chociaż cena na nię dostarczana była przez inną osobę.,
W tym ostatnim przypadku, chociażby miałą cechę szezodrobliwości, nie podlega formom do darowizn. potrzebnym, wyią- wszy przypadki zmnieyszenia i nieważno— ści, wymienione w artykule 1970.
1974. Każdy koutrakt' wypłaty dożywo- tniy uiworzónćy na głowę osóby, która umarła w dzień kontraktu, żadnego sku- tku mie sprawnie.
1975."Toż samo się rezumie o kontrakcie, przez który wypłata dożywotnia utworzo— na była na głowę osoby dotkniętćy choro- bą, z którey umarła we dwudziestu dniach od daty kontraktu. e
1076. Wypłata dożywotnia ustanowiona bydź może podług ilości, iaką sią podoba kowtraktuiącym stronom oznaczyć.
QD:-D<zZrA 2% LL. o Słutkach kontraktu tego między stronami kontraktuiącemi.
1977. Może ten Żądać rozeyścia się kon- traktu, dla którego korzyści wypłata do— Żywotnia ustanowiona była za rewną cenę, ieżeli ustanawiaiący nie daie mu zabezpich czenia ułożonego na-wykKonanie kontraktu.
481
1972. Elle peńt ćtre constituće sur uneou plusienrs tetes.-«
1975. Elle peut ćtre constiluće. au profit d'un tiers, quoique le prix en soit. fourni par. une autre personne.
Dans ce dernier cas, quoiquwelie' ait les caracieres d'une libćralitć, elle n'est point assujettie aux formes requises pour les do- nations; sauf les cas de reduction et de nul- litć ćnoncćs dans Particle 1970.
1974. Tout conirat de rente viagere crćće sur la tete d'une personne qui ćtait nor le au jour du contrat, me produit aucun effet.
6975. Il en est de meme du contrat: par lequel la rente a ćtó crćće sur la tóte d'une personne atleinte de la maladie dont clle est decćdće dans les vingt jours de la date du contrat.
1976. Ia rente viagere peut€tre consti- tnće au taux qwil plait aux parties contra- ctantes de fixer.
SECTION II. Des efjets. du contrat entre les parties con- tractantes.
1977. Celni au profit dnqnel la rente via- gere a ćtć constitaće moyennant un prix, peut demander la rósiliation du contrat, si le constituani ne lui donne pas les stretćs stipulćes pour son exćcution.
1972. Ad witam quoque unius vel. plurium constitui połest,
1973. Item constitui potest fdvore tertiae personaę, licet altera pretium persolverit.
Postremo casu, quamwis reditus liberalitatem sapiat ,, solemmitateś tamen ad donationem necessariae non requirunitur, exceptis casibug deminutionis et nullitaiis, de quibus in
art. 1970.
1974. Redztus constilutus ad vitam ejus, qui contractus tempore jam obierat, nullum
part effectum.
1975. łdem est de reditu constituto ad vitam ejus, qui jam morbo correpłus, ex eodem decesserit intra viginti dies ab inito contracti. 1976. Modus redituum ad yitam in ea quantitate, quae libuerit contrahentibus, praefi-
niri potest.
SECTIo IL De€effectibus contracius reditus ad vilam inter contrahentes.
1977. Agere ad rescissionem contractus połest is, cujus favore reditus ad sitam titulo oneroso per tradztionem pecuniae constiluluś fuit, si cauiiones pro ejus executione conven—
tae ipsi minime praestentur.
61
m m” rj=P mzama"„A.
sy$

402
1978. Samo tylko uchybienie zapłacenia przychodów czynszowych czyli z wypłaty dożywotniey, nie upoważnia tego, dla które- go ustanowiona, aby Żądał zaęłacenia ka- pitału, lub wniyścia nazad w dobra które alienował; naa tylko prawo zaiąć i wyrobić przedaż dóbr dłużnika swego, i wyrobić nakaz lab zezwolenie, aby z przedaży uży- ta była sumina dostateczna. na wydawanie takich przychodów.
1979. Ustanawiaiący mie może się uwol- nić od: łacónia wypłaty dożywotniey zapła- ceniem kapitału, i zrzeczeniem się upomi- nania o wypłacone przychody: obowiąza— ny iest odbywać wypłatę dożywotnią przez całe życie osoby lub osób, na których głlo- wę ustanowiona była, iakożkolwiek długo życie tych osób trwać bądzie, i iakożkol- wiek uciążliwe stać się może dawanie takiey wypłaty. se.:;
1980. Właściciel wypłaty dożywotniey nabywaijey tylko w stosunku dni które prze- Żył.;
* Jeżeli iednak umówiono było, że płacona będzie z góry, granica czasu na zapłacenie na- „leżące się icmu, iest dla niego nabyciem za- płacenia od dnia, w którym takie zapła- cenie mieć powinien.
1981. Wypłata dożywotnia w tenczastylko ułożoną bydź może za niępodlegaiącą zaięcia, gdy iest dstanowiona pod tytułem darmym. a Doży wotnia wypłata nie ginie przez
1962. śmierć cywilną właściciela; płacenie 1ey
11973: Le seul dóćfaut de paiement des ara
rćrages de la rente n'autorise point celui en faveur de qni elle est constiluće, a de- mauder le remboursement dn capital ou a rentrer-dans le fonds par lni alićnć: il n'a que le droit de saisir et defaire vendre les bicns de son debiteur, et de faire or= donner ou consentir, sur le produit de la vente, Pemploi d'uve śomme suffisante pour le service des urrerages. „1979. Le constituant ne peut se libórer du paiemant de la rente, en offrant de rem< bourser le capital eten renoncant 4 la róvele= tion desarr/rages pays; il est tenu de sęrvir la reaić peudant toute la vie de la personne ou des personnes sur la tóte desjxelles la reate a ćt constituće, quelle que soit la dn- róe de la vie de ces personnes, et qlieljue onćreux quait pu devenir le survice de la reńte.
1980. Tia rente viagóre mest acquise au proprićtaire que dans. la proportion du nombre de jours qwil a vecu.
Nćanmoins, sil a ćtó convenu quelle se- rait payśe davance, le terme qui a dd etre payś, est acquis du jour ou le paiement a dn en ćtre fait.
1931. Ia rente viagóre ne pent Etre sti- palee insaisissable, que lorsqu'elle a etć con stituće a titre gratuit.
1982. La rente viagere na sćtelmt pas par la mort civile du proprićtaire: le paieńaent
1978. Ob solam moram in praestandis transactis reditibus ei, cujus gratia constituti sunt,
faculias haudquaquam compelit, sortem windicandi; ipsi dumtaxał jus est, debitoris, redituam praeteriiorum solulioni caveatur. KOSA ZE tioriem offerat, tar, quarndiu ot Sa 4 LAEC A 40 1980. Reditus: domi
żum sit, muł zn anlecessum eorum quota solęatur»
qua solutio facienda erat.
1491. tuło gr uito fuerićt constrintus Bodiiuis ad-pita'n civilr morte
Ra 1:02
zpse cgeril, solutio tintżrawiii te quit.
repetendi, vel fundum hac de causa fraditum ś impetrandi. seguestratroriem et pendrittonem bororum ut congruae quantitalis prebti vel judicialiter. vel ex consersu jaca collacatione,
Rediluum. debitor ab hisce praestandis se se liberare nequit, licet sortis restitum et solutos census nunquanm se repeliturum spondeat: redrtus soloere terre— xeriat is pel ili, ad quorum vitam fuerunt consiluti, quantumyis lone et onerosa illorum solutto fiert px luerit.
ino debentur pro- numero dierum, quibus vixrt: atlamen si conven=
haec omnino domino adquiritur iusa die,
Ne redilus ad viłam sequestralioni obnowius sit, stipułari minime licet, nisi tie
domini non exśtingudtur: donec naturałem ęitam

utrzymymane bydź powinno przez czas ia turalnego iego życia.|
1483. Właściciel wypłaty dożywotniey wtenczas tylko upominać się może o przy- chody, gdy byt swóy usprawiedliwi, albo byt ióy osoby, dla którey głowy ustano- wioną była.«©
TWSTDOL„XTB
o Pełnomocnictwie.
DZPEAŁ Lo
o Naturze i formie pełnomocnictwa.
1984.. Pełnomocnictwo lub umocowanie iest akt, przez który osoba daie drugiey władzę czynienia iakiey rzeczy, za słebie iw swoiem imieniu.
Kontrakt następnie dopiero przez zezwo- lenie pełnomocnika.
1985. Pełnomocnictwo dane hydź. może, albo przez akt publiczny, albo przez pi- smo z podpisem prywatnym, nawet przezlist. Może bydż także dane słownie, ale dowód przez świadki przyymuie się tylko stoso wnię do tytułu: o Kontraktach, albo Zobo- wiązaniach umownych w ogólności.
485
doit en śtre continuć pendant sa vie natu- relle:: 1983. Leproprietaire d/nne vente. viagere
nen peut demander les arrćrages qużen jn
slifiant. de son existence, ou d:celle de la personne sur la tćte de laquclie clle a ćte constituće.
TITRE XIIL
Du mandat.
CHAPITRE PREMIER.
De la nature et de laforme du mandat.
1984. lie mandat ou procuration est un acte par lequel une personne doune 4 une auire le pouvoir de faire quelque chose pour le mandant et en son nom.
Le contrat ne se forme que par Paccepta-- tion du mandataire.
1985. Tie mandat peut tre donnć ou par acie public, on par ćcrit sons seing privć, móme par lettre. Ilpeut aussi€tre don- ne verbalement; mais la preuve testimonia- le nen est recue que conformement au ti- tre des contrats ou des obligations vonventi— onnelles en general.
1983. Dominus annuos census pełere non potest, nisi quatenus se ipsum, vel alterum, ad cujus vitam reditus constitulus fuit, in ięis ęsse probayerit.
POPE DST RIU.
De mandato.
CĄAPDOD CE
De natura et forma mandati.
1984. Mandatum vel procuratio est actus,
pro se suogue nomine faciendi.
quo quis alteri facultatem tribuit, aliquid
Hic contractus solo mandatarii consensu perficitur. 1985. /Mandari potest cel per actum publicum, eel per rrivatam serzpłuram„, cel per epistolam. erbis guoque mandatum emittltur, sed per testes probari nequit, nisi juxta disposita in titulo códicis de coutraclibns, vel de obligationibus conventionalibus in
genere
*
ł ye aj

4
484
Przyięcie przez pełnomocnika może bydź niewyraźne, i wypływać z wykonania tego, co mu zlecił pełnomoc dalący.
1986. Pełnomocnictwo iest darme, ieżeli przeciwna umowa nie zaszła.
1987. Pełnomocnictwo iest albo szczegól- ne 1 do iednego tylko lub pewnych interc- sów, albo ogólne do wszystkich interesów pełnomoce daiącego.-
1988. Pełnomocnictwo wyłożońe w ogól- nych wyrazach, obeymmuie tylko akta zarzą-
* dzania.
Jcżelt idzie o alienowanie, hipolekowanie, albo iakikolwiek akt własności, pełaomo- cniciwo powinno bydź wyrażne.
198g. Pełnomocnik nie więcey, czynić nie może nad to, co iest wyrażone w iego peł- omeeniciwie: władza zawierania kompla— nacyi nie zawiera władzy zdania się na sąd polubowny.
1990. Nrewiasty i małoletni usamowolnie- ni, mogą bydź obierani na pełnomocni- ków; ale pełnomoc daiący nie ma Row ś przeciw pełnomócnikowi małoletniemu, tyl- ko podług prawideł tyczących się zobowią- zań małoletnich, a przeciw mężatee która przyięła pełnomocnictwo bez upoważnienia mięża swego, tylko podług prawideł usta— nowionych w tytule o Kontrakcie malżeń- stwa i o wzaiemnych prawach małżonków.
I/acceptation du mandat peut n*€tre que tacite, et rósulier de Pexóculion qui luiaćtć donaće par le mandataire.
1986. Le mandat est graluit, s'iln'y acon= vention contraire.
1987. Ikest on spócial et pour une affaire ou certaines affaires senlement,.ou gćnćral et pour toutes les affaires du manudant.
1988. Le mandat cońcu en ternies gónć- raux n/embrasse que les actes dadministra< tion.,
S'il sagit dalićner on hypothćquer, ou de quelqne autie acte de proprietć, lernan- dat doit€tre expres.
198g. Lie mandataire, ne peut rien faire au-dela de ce ui est portć dans son man= dat: le pouvoir de transiger ne renferme pas celui de comyromettre.
1990. Les femines et les mineńrs ćmancipós peuyent ćtre choisis pour manda'aires; mais le mandant na daclion contre. le mandałaire mineur quc daprós_ les regles generales re- latives-aux obłigations des mineurs, ct con- tre la femme mariże et qui aaccepte le man= dat sans aulorisation de son mari, que d”a= apres les regles ćtablies au litre du con= trat de mariage et des droits respectzfs des ćpousx.
Consensus mandatarit tacite etiam haberi potest, et ab executione rei mandatae
tłeducz.
1986. Mandatum gratuitum est, nisi, aliter concentum sit.
1987. Mandatum vel specialłe est, atque ad unam aut ad quasdam res tantum.; vel generale,.ećt ad omnia mandantis negotia porriśilur.
1088. Mandatum generalibus. ęerbis conceptum solos administrationis actus comple= 9 s
ottkur.
In alienatione, hypotheca, aut quogis alio dominii actw, expressum requiritur rman-
dalum.
1989. Mandatarius fines mandati excedere nequit: concessa transigendi facultas alte-
ram noń continet compromittendi.
1990. MMulieres et minores emancipati procuratores esse possuni: mandanti cero contra
mandatarium aetate nulla. actio'conceditur ,: nisi juwta generales regulas. de obligationibus minorum; neque adversus nupłam, quae'v?ro, non auctorante mandatum suscepit, aclio. pariter dałur, nisi serpatis regulis in titulo de matrimonio et de muluis conjugum juribus sancilis,|
p

L
DZTAE” HL
o Obowiązkach Pełnormocnika.
1991. Pełaomocnik'obowiązany dopełniać obowijzków, dopóki mu iest powierzone; odpowiada za wszelkie szko dy, iakicby mogły wynikuąć z niewykona- nia nełnomocuiciwa.
Obowiązany iest także dokończyć zaczę— tey rzeczy, przy zeyściu neluomoc daiące- go, ieżeli iest niebezpieczeństwo z opóźnie— nia się w ićy. ukończeniu.
1992. Pełnomocnik odpowiada nie tylko za podstęp, ale też zauchybienia, które po- pełnił w odbywania pełnomocnictwa.
Jedsiakże odpowiedzialaość za popełnione uchybienia, nie stosnie się tak ściśle do tego
który iest pelnomocnikiem darmo, iak do
tego, który odbiera zato zapłatę.
1493. Każdy pełnomocnik rachować się powinien ze sprawowania pełnomocnictwa, 1 zdać sprawę wszystkiego cokolwiek odebrał z. mocy swego pełnomocnictwa, choćby to nawct odebrał, co się nie należało pełno moc daiącemu.;
1gań. Pełnomocnik odpowiada za tego, którego na mieyscu swoićm postawił, 10d. śdy uie odebrał władzy stanowienia zastę- pcy. 2. gdy władza taka byłaby mu udzie- lona bcz oznaczenia osoby, a on obrał nie zdatną widocznie i niewypłacalną.
'We. wszystkich przypadkach, pełnomoc
485 CHAPITRE IL
Des obligations du mandataire.
1991. Le mandataire est.tenu d'accómplir le mandat tant qwil en dem*ure chargć, et rópond des dommmages- intćreis qur pour
. 7
raient rćsulter de son inexćculion.
II est tenu de móme d'achever, la chose commeńcće au dóces du mandant, s'il y a pe= ril en la demeure.
1992. Lie mandataire repond non=seule- ment du dol, mais encore des fautes qwil commet dans sa gestion.
Nćanmoins la responsabilitć relative aux fantes est appliqućę moins rigourensement 4 celui dont le mandat est graluii qwa celu qui regoit un salatre.
1993. Tout mandataire esttenu de rendre compile de sa gestion, et de faire raison au mandant de tout cę qwil a regu en vertu de sa procuration; quand mćme ce qwil au- rait regu n/edt point 6lć di au mandant.
1994. Lemandataire repond de celui qwil słest subslitać dans la gestion, 1. quand ił ma pas regu le pouvoir de se substiłner quelqu'un; 2. quand ce pouvoir lui a etć confćrć sans dćsignation d'une personne, et que celle dont il a fait choix ćtait notoire= ment incapable ou'insolvable.
Dans tous les cas, le mandant peut agir
CĄPBPUT.'IL
* De obligationibus mandatarii
1991. Mandatarius- suscepztuzn- mandatum, donec revocatum sit, irzplere tenetur, et nisi illud executioni mandayerit, damna et quanti interest rependit. Negotium quogue e6 tempore, quo mańdans obiit, jam incepium, si periculum in mo-
rasit, perficere debet.
1992. Non solum dolum, sed etiam culpam, mandatarius praestat. dltamen, śl de ejus culpa: tantum agatur, minus hac afficitur us, qui gratis, quam
qui pacta mercede, mandatum suscepit.
1093. Quilibet mandatarius rationem gestionis suae reddere cogitur, atque mandanii,
quidguid mandati causa accepit ,, exhibere SECcifrs.
licet zlli zndebitum foret, quod' esset con-
1994. Mandatarius ex gestione ejus obligatur, quem, sibi ui administratione sub-
stituit:
1. Cum facultas substituendi et collata non fuit;

486
daiący może działać prosto przeciw osobie, którą pelnomocnik na mieyscu swoiem po- stawił.:
1995. Gdy iest. kilku umocowanych, al- bo pełnomocników ustanowionych przez ten- że-sam akt, tyle iest tylko solidarność mię- dzy niemi, ile ta wyrażona była.
1996. Pełnomocnik winnym iest procen- ta od summ, które obrócił na swóy użytek, od daty obrócenia takiego, iod summ, któ- re się u niego pozostały, rachuiąc od dnia spóźnienia się z ich oddaniem.
1997. Pełnomocnik który dostatecznie dał poznać stronie, z którą traktaie na mo- cy pełnomocnictwa swego, władzę sobie udzieloną, nie jest obowiązamy do Żadnóy rękoymi co do czynów, przechodzących iego pełnomocnictwo, ieżeli się nie obowią- zał do tego osobiście.
DZIAŁ III.
o Obowiazkach pełnomoc daiącego. ) p Ś
1998. Daiący pełnomoc obowiązany iest wykonać zobowiązania zawarte przez peł nomocnika, stosownie do władzy iaka dana mu była.
Nie iest obowiązany dotego, conad wła- dzę pełnomocnik uczynił; chyba gdy. to stwierdza wyrażnie, lub niewyrażnie.
directement contre la personne que le man dataire s'est substituće.
1995. Quand il y a plusieurs fondćs de pouvoir ou mandataires ćtablis par le me- me acte, il ny a de solidaritće entre eux qu'autant qwelle est exprimćee.
1996. lie mandataire doit Pintćrćt des sojnmes qwil a employees 4 son usage, 3 da- ter de cet emploi; et de celles dont il est reliquataire, 4 compter du jour qwil est mis en demeure.
1997. Le mandataire qui a donnć a la partie avec laquelle il contracte en cette qualitć, une suffisarte connaissance de ses pouvoirs, nest tenu d'aucune gara ntie pour ce qui a ćtć fait au-deh, s'il ne sy, est per= sonnellement soumis.
CHAPITRE II.
Des obłigations du mandant,
1998. Lie mandant est tenu d'exćcuter les engagemens contractćs par le mandataire, conformćment au pouvoir qui lui a'etć donne.
Il nest tenu de ce qui a pu ćtre faitau- dela, qu'autant qwil Pa ratifić expressćment ou tacitement.
2. Si, hac facultate concessa, substitutus tamen designatus non sit, et ipse manifeste
- Incapacem cel solyendo tmparem elegerit
Quocumque tamen casu mandans adyersus
eum ,- quem mandatarius sibi substituit„ direcite agere potest.
1995. Quoties plures procuratores uno acl constituuniur, mandati' judicio in solidum ipsi non tenentur, nisi quatenus zd expressum sit.
1996. Mandatarius usuras persoloit pecuniae, quam in rem suam vertit, a die conver= sionis: et reliqui etiam, cujus debitor est, a die morae.
1997. Mandatarius, gui satis docuit contralientem de sui mandati finibus„ nullatenus teneiur de eo, quod ultra mandatum actum fuit, nisi huie obligationt se subjecerit,
CAPUT IL
De obligationibus mandantis.
1998. Obligationes a mandatario initas, pro modo facultatis ipsi collatae, mandane
praestare debet,
Non tenelur de eo, quod praeter fines mandali actwjn esset, nisi expresśe„el taciże id
raium habutsset.

1999. Pełnomoc daiący powinien. powró- eić nakłady i koszta pełuomocuikowi, które on ponosił na wykonanie pełnomocnictwa, i zapłacić mn należytość, gdy mu ią przy— rzekł.
Jeżeli nie masz żadnego uchybienia, któ- reby pełnomocnikowi przypisać można; da- iący pelnomoc nie może się uwolnić od ta kiego powrócenia t'zapłacenia, choćby na- wet nie udał się intercs; ani może zmniey- szać ilości powrcócenia pod pozorem, Że na- klady i koszta muicysze bydź mogły.
2000. Daiący pefnomoc wynagrodzić tak- że powinieu pełuomocuikowi straty, iakich on doznał z odbywania pełnomocnictwa, bez popcinienia żadućy nierostropności, któ- raby mu przypisaną bydź mogła.
2001. Procent od nakładów należy się peł- nomocnikowi od pałaomoc daiącego,, ra- chuijąc od dnia udowodnionych nakładów.
2002. Gdy pełnomocnik ustanowiony był przez kiłka osób do wspólnego interesu, każ- da z nich obowiązana iest względem niego solidarnie, co do wszystkich skutków pełno- mocnictwa.
DZT AB. IV.
e Różnych sposobach przez które kończy się pelnomocniciwo.
2003. Kończy się pełnomocnictwo:
do; SE
1999. Le mandant doit rembourser au mandataire les avances et frais que celui-cł a faits ponr Dexćcution du mandat, et lut payęr ses salaires Jorsquil eń a ćtće pro- mis.
S'il ny a aucune faute imputable au man< dataire, le mandant ne peut se dispen- ser de faire ces remboursement et patemnt, lors móme que Patfaire n'aurait pas re- ussi, ni faire reduire le monvtant des frais et avances sous le prólexie qwils pouvalenł ćlre moindres.
2000. lie mandant doit aussi indemniser le mandataire des pertes que cęlui- ci a es- suyćes 4 Poccasion de sa gestion, sans 1m- prudence qui lui soit imputable.
2001. Ifintórót des avances faites par le mandalaire lui est dh par le mandant, ada- ter du jour des avances consłatćes.
2002. Lorsqne le mandataire a ćlć con- stituś par plusieurs personnes pour une affaire commune, chacune d'elles est tenue solidairement envers lui de tous les effets da mandat.
CHAPITRE IV.
Des differentes manieres don le man= dat finit.
2003. lie mandat finit,
1999. Mandans pecuniam a mandatario erogatam et sumtus mandati exequendi gralia factos rependet, ne: non mercedem, si quam promisit, ei persolęet.
Si mandatarius de nulla culpa argui possit, mandans eadem omnia ipsi praestabit, etsi rel€xilus voto minime responderit; neque ad impensarum deminuiionem agere po
żerit, eo quod minus pofutsseł zmpendi.
2000. Mandatariwn indemnem mandans praestare quoque debet, si ille negotii gerendi causa absque sua culpa detrimentum passus esł. 2001. Usuras etiam mandatario persolvet peeuniae de suo erogatae, a die, qua eam
erogatam fuisse constiterit.
2002. Quottes a pluribus pro communi negotio mandatarius constituitur, unusqutsque U
solidum mandati judicio tenetur.
CAPE LAY.
De variis modis,. quibus mandatum exstinguitur.„
3003. Mandatun exwstiuguitur: fMeypocalione mandaii;
ji
pP0 WRZE
«g

488
Przez odwołanie pełnomocnika;
Gdy pełnomocnik zrzeka się pelnomocni- ctwa;;
Przez śmierć naturalną lub cywilną, bez- własnowolność i zupełny upadek, bądz peł- nomoc daiącego, bądź pełnomocnika.
2004. Daiący pełnomoc może umocowa- nie od siebie dane odwołać zawsze, kiedy mu się zdaie, i przymusić pełnomocnika, ieżeli potrzeba, aby mu oddał, bądz pismo z pod- pisem prywatnym, które pełnomocnictwo zawiera, bądź, oryginał pełnomocnictwa, ieżeli w takiey formie sporządzone było, że nie zostały się akta iego oryginalne, bądź expedycyą; ieżeli akta oryginalne zostały.
2005. Odwołanie oznaymione samemu tylko pełnomocnikowi, nie?fmoże bydz sta wiane przeciw trzecim osobom. które znim traktowały wniewiadomości odwołania, ale się zachowuie pełnomoc dającemu przyzwol- te poszukiwanie na pelnomoceniku.:
2006. Ustanowienie nowego pełnomocn- ka do tegóż samego interesu tyle waży, co odwołanie pełnomocnika pierwszego, rachu- iąc od dnia w którym mu oznaymione było.
2007. Pełnomocnik zrzec się może pelmo- naóćnictwa, uwiadomialąc, pełnofnoc daiące— go 6 takićm zrzeczeniu Sa 12
Jeżeli iednak takie zrzeczenie się przyno” si szkodę pełnomoc daiącemu, nagrodzić mu. powinien pełnomocnik, chybaby był w niemożności utrzymywania dłużćy pe- nomocnictwa, bez sprowadzenia na siebie szkód znacznych.
Par la rćvocation du mandataire,
Par la renonciation de celui- ci au man= dat,
Par la mort naturelle ou civile, inter diction ou la.dćconfilure, soit du mandant, soil du mandataire.
2004. lie mandant peut rćvoquer sa pro- curatioń quand*bon lui;serble, et contra indre, sil y a lieu, le mandataire a lni re- mettre, soit Pócrit sous selng- privć-qui la contient, soit Poriginal de la procuralion, si elle a ćtće dćlivrće en brevet, soit Pęxpć- dition, sil en'a ćtć gardć minnte.
2005, La róćvocation nolifiće au seul man- dataire ne peui ćtre opposće anx tiers qui ont traiić dans Vignorance de cette róvoca— tion, sauf au mandant son recours contre le mandataire.
2006. La constitution d?un nouveau man= dataire pour la meme afłaire vaut revoca- tion du premier, a compter du jour ou elle a ćtć notifiće a celai-ci.
2007. le mandataire peut renoncer au mandat, en notifiant au mandani sa renon- ciation.
Nóanmoins, si cette renoncialion próeju- dicie au mandant, il devra ćn ćtre indemnisć par le mandataire, 4 moins'que celui-ci ne se trouve dąns Pimpossibilitć de continuer le mandat sans en ćprouver lui-móme un prójudice considćrable.
Renunciatione mandatarii; Morte nalurali vel. civil, mandatari.
interdictione vel cessione bonorum, siee mandantis, sive
2004. Ad libitum mandans mandatum revocare poiest, et mandatarium cońnpellere, ut
peł prieatam mandati gel ejus ewcemplum., si autog 2005. Repocalio mandati nem ignoranies cum€0 cor mandatarium.
seripturam restiłuat, ographum in aclis pudlicis servetur.
soli mandatario denunciata objici negużł tis, gui revocatio= traxerunt, salvo jure mandantis ad indemnitatem adyersus
vel autographum, si ipsum traditumm flat,
2006, SZ nopus in eadem re procurałor conslituatur„eo ipso primum mandatum revoe
catum habebitur a die,
2007. i 7 Si vero id manłantu noceał
qua priori mandatario nooum mandatum legitime innotuerit. Mandatarius mandało renunciare potest, facia mandanti denunciatione. zpst Jus est,
contra mandatarium agendi ad indemnita-
tem, nisi absque suo. per$Tawi damno mandalum amplius exequi non possił.

mł
4008. Jeżeli pełnomocnik nie wie o śmier- ci pełnomoc daiącego, albo inney przyczy- nie dla iakiey pelnomocnictwo ustawać po winno, ważne iest to wszystko, cokolwiek uczynił w takiey niewiadomości.
a2Goq. W powyższych przypadkach wy= konywane są obowiązki zaciągnięte: przez pełnoinocnika wzglądem trzecich osób, któ re były w dobróy wierze. ć
2010. W przypadku śmierci pełnomocni- ka, dziedzice po nim uwiadomić powinni pełnomot daiącego, i zaradzać tymczasowo w t*m wszystkiem, czegoby megły wyma- gać interesa pelnomoce daiącego.
| i(ASY RAR ZE A o Dawaniu zaręczenia.
DZIAŁ
p Naturze irozciągłości caręczenia.
bor1 Kto daie zatęczenie na iakie zobo- wiązanie, poddaie się wzgłędem. wierzycie- Ja zadosyć uczynić zobowiązaniu, ieżeliby| temuż sam dłużnik zadosyć nie uczynił.
1012. Na samo tylko ważne.zobowiązanie
zaręczenie bydź może.
459
2008. Si le mandałaire ignore la mort dw mandant ou Pane des autres causes qui font cesser le mandat; ce qwil a fait dans celte ignorance(est valide,|
„ 2009. Dans les cas ci-dessus, les envage_ mens du mandaiajre sont exćcntćs A łegard. des tiers qui sont de bonne foi.
2010. En cas de mort du mandalaire, s
SEK hćritiers doivent en donner a: is au man- dant, et pouryoir, en attendant„-a ce que
les cireonstauces exigent pour"VinterGt de celui-ci. i
NIEBEXRIY
Du cautzonnemenć.
CHAPTTRE PREMIER.
De la nature et de Petenduę du cautiońte= nement.
2011. Celui qui se rend: caution dune obligation, se soumet envers le cćrśancier a satisfaire a cetie obligation, si le debiteur ny satisłaijt pas Iui- móme.
2012. lie cautionnement ne peut existęr que sur une obligation valable.
2008. Mandantis moriem mandatario zgnoranie, aut GUGOL.
s.alią causa, qua znanda-
łum sołyitur, ipsz zgnota, Guzdguid interim is gerat, e/fectum sortitur,
2000. Im superioribus casibus mandatarii obligationes execu
qui bona fide contraxerunt.
2010. Si mandatarius obierit, hujus-heredes mandanti mortem atque inierim ejus indemnitati prospicere, prout rerum adjuncta suadere pideniu
TUTUL
ttoni mandantur quoad alios,
nunetare tenentur. 4 d
US ATV,
< De fidejussione.
GA PZU D1. De natura 6t effertibns fidejussionis:
2011. Quż se fidejussorem alienae obliz ationis constituit, eam zpse, ni debitor GLi 4d--
tisfaciat, implere debet. i 3012. Fiudejussio obligationi tantum avcedi!
> quae vulida sit,
6a
14
R pyrurd

Można iednak ręczyć za zobowiązanie, choćby to nawet mogło bydź unieważnione przez wyiątek zupełnie osobisty. zobowiąza= nego, naprzykład w przypadku małole- tności.
2013. Zaręczenie nie może przewyższać tego, co się należy od dłużnika, ani bydz zawarte pod warunkami bardziey uciązti- wem.
Może bydź zawarte tylko na część długu, pod waruukami mnióy uciążliwemi.
Zaręczenie które dlug przewyższa, al- bo zawarte iest po warunkami bardziey ucią- Żliwemi, nie iest nieważne; podlega tylko zmuieyszeniu w miarę zobowiązania istoine-
o.
2014. Można dadź zaręczenie bez zlecenia tego, za kim to zaręczenie służyć ma, a na- wet bez iego wiedzy.
Można ręczyć nie tylko za dłużnikiera istotnym, ale też nawet za ręczycielem te- go dłużnika.
2015. Zaręczenie domniemywanćm nie bywa; powinno bydź wyrażne, i nie mo— żna go rozciągać nad granice,„w iakich by- Jo zawarte.
2016. Nieograniczone zaręczenie zobowią- zania istotnego„rozciąga. się do wszelkich połączeń z długiem; nawet do kosztów Żą— dania pierwszego, i do wszystkich kosztów po oznaymieniu, które ręczyćielowi nczy— nione było.
Ou pent nóanmoins cautiouner une obli-- gation, encore quelle pat e!re annulóe par une excepiion purement personnelle a Po— bligć; par exemple, dans le cas de mino- rite.
20153. Le cautionnement ne pent exośder ce qui est dit parle dóbiteur, ni_€tre Coń- tractć sous„des corńlilions plus onćreuses.
II peut Śtre contracić pour une partie de la dette seulement, et.sous dęs conditions moios onćreuses.
Le cautionuemient qui excede la dette, ou qui est contracić sous des conditions plus onóreuses, n”est point nul: il est seulement rćduciible a la mesure de Pobligation prin= cipale.
2014. On pent se rendre caulion, sans ordra de celui pour lequel on s*©oblige, et mómę a SOM INSCU.
On. pent aussi se rendre caution, non=
seulement du dćbiteur principal, mais en-.
core de-celui qui Pa cautiońnće.
2015. Ee cautionnement ne se prósume point: il doit ótre expres, et on ne peut pas Pótendre au-deja des limites dans lesquęlles il a ćtć contractć:.
4016. Le cautionnement indefini dune obligation principale s?ełend Atous les acces= sojres'de la dette, móme aux frais de la premiere demande, et 4 tous ceux poste— rieurs A la dónonciation qui en est faite a la caution.
Accedere tamen potest oblig moveri possit, prouł contingił in 0 2013. Fidejussor, nec wm majus I obligatur: in paritem vero debiti et in leo Pidejussio in majus«u żionis quantitatem redigenda erit. 014. Fidejubere pro alto quisque potest, zgnoranie.
kod r Non soluin debitoris princzpalis, gerum et Jidej
stituere potest 2015. Fidejussio non. praesumitur;
statutos eam estendere licet.
2016. Fidejussio quoties de obligatione prineipali indistinu ac; non tinpensas prumae petitionis ceterasque post
ctas debiti accessiones complectitur, nec denunciationem fidejussori factam erogataś,
epresse stipulanda est,
ationi, quae per exceptionem obligato mere personalem sub= bligatione a minore contracta.
s nec in duriórem causam, quam principalis debitor, iorem causam obligari poteśt.
j 4 in duriorem causam irrita non est, sed ad principalis obligas
etiam citra debitoris mandałum, zmmo ipso
;ussoris, fidejussorem quicumque se con-
nec ultra fines in eontractu
stinete contracta proponitur, curn=

.
2017. Obowiązki ręczyciela przechodzą do dziedziców po nim, wyjąwszy osobisty przymis; ieżeli lakie było zobowiązanie iż by przymusowi osobistemu ręczyciel podle- gal,
018. Dłużnik obowiązany do sta wienia ręczyciela, powinien okazać zdatne- żo doczynienia umów, któryby miał dobra dostateczne na odpowiedzialność za przed— miot zobowiązania, i któregoby zamieszkanie było w obrębie sądu apellacyinego ,.w któ- rym dane zaręczenie bydź powinno.
2019. Wypłacąlność ręczybiela sząenie się tylko podług iego własności gruntowych, wyiąwszy w przedmiotach. handlowych, al- bo gdy dług ićst mały.
Nie daie się względu na nieruchomości sporne„albo na takie, którychby rozpózna- nie irudućm było, dła oddalonego ich po- łożenia.-
2020. Jeżeli ręczyciel, któregó przylął wierzyci:l dobrowolnie lub sądownie,, sta— ie się pótóm niewypłacaluym; innego ręczy- ciela stawić potrzeba.
To prawidło. przyymuie wyiątki w tym tylko przypadku, gdyby na mocy umowy ta osoba stawiona była za ręczycieła, któ— rćy wierzyciel wymagał.
Z m 0"Gaw-;- moemy
4 401
2017. es engagemens des cautions passent aleuts hóritiers, a Pexception de la contrain- te par corps, si Pengagement€tait tel qua la caution y fat obligće.
2018. Le debiteur obligć a fournir une
Fcaution dojt en prósenter une qui ait ia ca-
pacitć de contracter, qui ait uns bien sutfi- sant pour rópondre de Pobjet de Pobliga= tion, et dont le domicile soit dans la res- sort de ła cour d'appel od elle-doit€tre donnee,
2019. Ła solvabilitć d'nne caution ne s'estiime qu'eu ćgard A ses proprićtćs foncie- res, exceptć en maliere de commerce, 0u lors;ue la dette est modique.,
On na point ćgard aux immeubles liti- gieux, ou dont la discussion deviendrait trop difficile par Peloigiement de leur si- tuation.;
2020. Lorsque la caution recue par le crćancier, volontairement ou en justice, est ensuiie devenue insolvable, il doit en:€tre donnć une autre.
Celte regłe recoit exception dans le cas senlement ol la caution na 6tć donnće quen vertu dune conv ention par laquelle le crćancier aexigć une telle personne pour cautron.
2017. Fidejussorum obligationes transehtnt ad heredes, illa tamen excepta, quae ejus esset naturae, ut fidejussor in, carcerem detrudi potulsset.
4018. Qui satisdare promisit, eum fidlejussorem offerre debet, qui contrahendi capax sit, qui bona ad. plene cavendum posstdeat, et cujus domicilium existat intra żerritoruum tribunalis appellationis, ubi cautionem praestarz oportet.
2019.-Idoneus dignoscitur fidejussor habita dumtaxat ratione bonorum: tmnmwbiliumy quae possidet, nisi de re modica vel comneerciali agatur.
Bona litigiosa vel difficilis exwcussionis, e0 quo longe dissita sint, non considerantur.
4020. Quum fidejussor, a debitore vel sponte vel judicis decreto acceptus, postmodum impar solvendo fit, novus fidejussor exhibendus erit.-
Unicus excipitur casus, quo creditor ex pacio ipsam fidejussoris personam expresse-
poluer I

DZE GA| CHAPITRE IL o Skutku zaręczenia, De Pefjet du cautionnement. OpvzriaŁ 1. SECTION I. o Słutku zaręczenia między wierzycielem| De Peffet du caulionnement entre le crćanż a ręczycielem. cier eż la caution. 2021. Ręczyciel wtenczas tylko obowią- 2021. La caution nest obligće envers le
zany płacić. wierzycielowi, gdyby dłużnik|€rćancier A le payer qua dćfaut du debiteur, nie zapłacił, którego dobra rozpoznać wprzód| qni doit tre prealablement discutć dans ses potrzeba, chybaby roztrząsania takiego| biens, A moins que la caation n'ail renoneć zrzekł się ręczyciel, albo obówiązal się so-| au bćnćfice de discussion, ou 4 moins qu'el+ lidarnie z dłużnikiem; w przypadku takim,| le ne se soit obligóe sołidairement avec le zobowiązanie jego urządzane będzie podług| debiteur; anquel cas Peffet de son engage-
zasad ustanowionych na długi solidarne. ment se reglć par les principes qui ont 6tć dtablis. pour les dettes solidaires. 2022. Wtenczas tylko obowiązany wierzy- 2022. Le crćancier nest obligć de discn=
ciel do roztrząsania dóbr dłużnika istotne-| ter le debiteur principal que lersque lacau- go, gdy tego ręczyciel wymaga ną pierwsze| tion le requiert, sur les premiesres poursui- poszukiwania. przeciw niemu kierowane. tes dirigćóes contre elle,. s
2023. Ręczyciel który wymaga roztrzą- 2023. La caultion qui requiert la discas— sania, powinien wskazać wierzycielowi do-| sion, doit indiquer au cróancier„les biens bra dłużnika istotnego, idadź nakłady do-| du dćbiteur principal, et avancer les de- stateczne na zrobienie roztrząsania. nierśs suffisans pour faire la discussion.
Nie; powinien wskazywać dóbr dłużnika Elle ne doit indiqnuer ni des biens du dć= ARA ani położonych za okręgiem są—| biteur principal situćs hors de Parrondisse- du apellacyinego mieysca, w któróm zapła-| ment de la ćour d'appel du lieu ou le pa= ła ma bydżź czyniona, ani dóbr spornych,| iement doit ćtre fait, ni des biens litigieux, ani hipotekowanych długięm, które iuż nie| ni ceux hypotheques 4 la dette qui ne sont są w posiadaniu dłużnika. plus en la possession du dćbitcur.
2024. Za każdą razą, gdy ręczyciel wska-|- 2024.[ones les fois que la caution a fait zuie dobra podług upoważnienia artykułem| Findication de bienus autorisće par Particle poprzedzaiącym, i gdy dostarczył pienię| precedent, et quelle a fourni les denierś
U-A PZDR SIE De effeciibus fidejussionis. SSE CHT.IO jid De cffecłu fidejussionis ereditorem inter et fidejassorem.,
202. Fidejussor creditori sołęere mon. tenetur, LSI debitore principali prius£XCUSO, dummodo excussionis beneficio non renunciaverii, neque in soludum cum eo sę oblrgaverił; hisce enim casibus ebsercandae sunt regulae superius sancitae de debitoribus in solidum.
2022 Creditor principalem debitorem. bonis excułtere minime cogitur, nisi fidejussor źnterpellatus id in ipso litis exordio ab eo postulayerit.* ZKE
2023. Fidejussor, qui exCcusszoriem postulat, debztoris bona creditori indicare, et ex CHSSTOTLLS expersas zn. anłecessum praestare tenelur. Bona autem indicanda sunt rec szłcz extra territorium tribunalis appellationis, ubi sólutio facienda est, nec liłrgiosa, nec hy= potecae pro debito obroxia, quae debitor amplius non posszdeał. ż Radę”
2024. Quoties fidejussor bona, de quihus dictum /est im praecedenti articuło, indicavea rit, eł congruas etcuśsionie expensas praestiterit, creditor pro zllorum bonorum quantiłate fidejussorem indemnem. servare tenełur, st propier ejus ut agendo neglrgentiam debitos
principalis non solęendo fiat,

dzy dostatecznych'na roztrząsanie, wierzy- ciel cdpowiada ręczycielowi, w ilości wy- równywaiącey wskazanym dobrom, za nie- wypłacalność dłużnika istotnego, która na- stąpiła z uchybionych poszukiwań.
2025. Gdy kilku ręczyło za tegóż same- go dłużnika na ieden dług, każdy z nich obowiązany do całego długu.
2026. Jednakże każdy z nich, ieżęli się nie zrzek( dobrodzieystwa podziału, może wymagać, aby wierzyciel rozdzielił naprzód sprawę swoię, 1 ograniczył do części i przy. padłości na każdego ręczyciela.
Gdyby się znalezli niewypłacałni między ręczycielami, wtenczas kiedy ieden z Rh wyrobił wyrzeczenie podziału, taki obowiązany iest w stosunku przyzwoi- tym do części z ich niewypłacalności wyni-- kniącćy; ale nie można iuż na nim poszu- kiwać części niewypłacalności które nastą- piły po podziale.
2027. Jeżeli sam wierzyciel podzielił spra- wę swoię dobrowolnie, nie może się iuż co- fać iiśdź przeciw podziałowi, choćiażby na-
- wel poprzedniczo przed czasem, w kiórym - na podział zezwolił, byli ręczyciele niewy—
płacalni,
ODDZIAŁ IL
„o Słutku zaręczenia między dłużnikiem a ręczycielem.
2028. Ręczyciel który zapłacił, ma prawo
mem—
495
suffisans pour la discussion, le crćancier est, jusqu'a concurrence des biens indiqućs, re- sponsable, a Pógard de la caution, de Fin= solvabiliić du dćbiteur principal sutvenue par le dćfaut de poursuites.
2025. Lorsque plusieurs personnes se sont rendues cautions duu m6Eme dóbiteur pour une meme dette, elles sont obligóes chacune a toule la dette.
2026. Neanmoins chacune d'elles peut, A moins quelle n'ait renoncć au bónćlice de division, exiger que le crćancier divise pró— alablement son action et la rćódnise a la part et portion de chaque caution.
Lorsqne dans le temps.oh une des can- tions a fait prononcer la division, il y en avait dinsolvables, cetle caution est tenue proportionnellement de ces insolvabilitćs; majs'elle ne peut plus ćtre recherchće a rai- son. des insolvabilitćs'surveunes depuis la division.
2027. Si le crćancier a divisć lui- meme et volontairement son action, il ne peut re- venir contre cette division, quoiqwil y ent. móme antćrieurement au temps oń il Pa ainsi consentie, des caulions insolvables.
SECTION II.
Delveffet ducautionnement entre le dćbiteux et la caution.
2028. La caution qui a payć, a son re-
2025. Sz plures sint. fidejussores ejusdem debitoris et ejusdem debiti, singuli in soliduem
żeneniur.
2026. Compelli tamen creditor ab unoquoque fidejussore potest„ ut actionem suam prius dividat, et a singulis propriam debiti parter petat, nisi dięisionis beneficio renuncia-
tłum fuerit.
Sz cum fidejussor divisionem debiti oblinuit, alter ex confidejussoribus non sołyendo fuerit, hujus defectum ille pro rata supplere tenetur: non ita vero, si post dięissionem
fmpar solvendo fiat.
2027. Creditor, qui sponte actionent suam dicisit, nort amplius contra fidejussores in Só lidum agere potest, licet ante diętsionem acttonis aliqui ex fidejussoribus jam solpend?
żmypares essent,
SGEART PO Al. De effectu fidejussionis inter debitorem et fidcjussorem. 2028. Fidejussor, gui pro debitore princtpali solyit, adyersus eundem regressum habet,
szpe scienie eo Sipe zgnoranie Jidejusserit.

494
poszukiwania na dłożniku istotnym, bądź gdy zaręczenie dane było z wiedzą, lub bez wiedzy dłużnika.
Poszukiwanie takie służy tak co do isto- tnego długu, iako też co do procentów i ko sztów; iednakże ręczyciel o takie tylko ko- sżia upominać się może, które ponosił od oznaymienia dłużnikowi istoinema poszu- kiwań, przeciw sobie kierowanyca.
Może także poszukiwać wynagrodzenia
szkód i straconych zysków, ieżeli to wypada.
2029. Ręczyciel któcy dług zapłacił, wcho- dzi we wszystkie prawa, iakie miał wierzy— ciel przeciw dłużnikowi.
2030, Gdy było kilku istotnych. dłużni- ków solidarnych tegóź samego długu, rę- czyciel który ręczył za wszystkich, ma pra- wo poszykiwać na każdym z nich całości te- go, co wypłacił.-
2031. Ręczyciel który pierwszy raz zapla- cił, nie może poszukiwać na dłużniku isto- tnym; który zapłacił powtórnie, skora go niecstrzegł o zapłacie przez” siebie uskute- cznionty, ale ma sprawę poszukiwania na wierzycielu.
Gdy ręczyciel wypłacił nie będąc poszu- kiwanym o to, i nie ostrzegłszy dłużnika istotnego, nie będzie mógł upominać się u dłużnika w takim przypadku, w którymby dłużnik przy zapłacie miał sposoby wyro-
cours contre' le dćbiteur principal, soit que le cauiionnemeut ait ćtć donnć au su ou a Pinśgu du.debitenr.
«Ce tecours a lieg tant peur le principał que pour les intćrets et les frais; neanmoins la caulion na de recours que pour les frais par elłe faits depuis qwelle a dóćnoncć au dóbiteur principal les. poursnites dirigćes contre elle.
Elle a ausi recours pour les dommages et intó:€ts, Si jy a lieu.
2029. La caution qui a payć la deite, est subrogće A tous les droits qwavait le creau- cier contre le d biteur.
2030. Łiorsqniii y avait plasienrs debiteurs
priacipaux solidaires d'une meme dettć, la
cautigon qui les a tous cantiounćs, a, coutre chacun d'eux, le recours pour la repćtition du totał de ce qwelle a payć.
2031. La Gaulion qui a payć une premiere fois, na point de recours conire le,dćbileur principał qui a payć une seconde fois, tors=
welle neba point averti du paięment par elle fait; sauf son action en rćpetition con= tre le crćancier.
Lorsque la cantion aura payć sans ćtre poursuivie et sans avoir averli le debiteur priacipał, elle aura polni de recours con- tre lui dans lercas ou, aan moment-du pa- jement, ce debiteur aurait eu des moyens
Regressus hie non solum pro sorte competit, verum ełiam.pro usuris, atque pro Tllis iantu'n expensis, quibus obnoxius fuit, postqwam debitort litem contra se institutam
nunciaęut
Damna quoque et id, quod interest, prouł juris est, fidejussor a debitore reprtit.
2029. Fidejussor, qui debitum solyit, in omnia jura creditoris erga debitorem suc= cedit.
2630. Si plures in solidum correi debendi sint ol" unam eandemque causam, qui pro omnibus fidejussit, adyersus singulos regreśsum habet ad id omne conseguendum, quod ab £pso solutum est.
2031. Fidejussor, qui primus solęit, regressu caret adversus debitorem, qui postmedum qiuoque solvit, si huic solutionem a se factam minime nunelaceru; salyo repetitionis jure adversus creditorem.
Quoties nec instante creditore, nec certiorajo debitore, fidejussor" solvit, regressus hide non..coripetit„, si debitor solutionis tempore creditorem poterął excepłionę subnwyere; sal= vo pariier fidejussori repetitionis jure adversus creditorem.
yz

bienia, aby dług uznany był za zniszczony, ale zachownie się ręczycielowi sprawa po-- szukiwania na wierzyciela.
2032. Ręczyciel- nie zapłaciwszy nawe, może działać przeciw dłużnikowi o wyna- grodzenie: i
«od Gdy iest pociągany do sądu o wy- płacenie;
zre. Gdy dłużnik podupadł, że się nie uiszcza w czasie, albo upadl zupełnie, Że nie pewno, czy mraiątek' iego wystarczy na długi;
Jciej Gdy się zobowiązał dłużnik oddadź mu uwolnienie w czasie oznaczonym;
4te. Gdy dlug stał się wymagalnym przez nadeyście czasa, do którego był skontrakto- wany;
„ Ste. Po upłynieniu. lat dziesięciu, gdy główne zobowiązanie nie ma czasu oznaczo— nego, na któryby wypadało, byleby zobo- wiązanie główne, iak naprzykład opicka,
nie było takićy natuty, iż nie może bydź
zniesione przed czasem oznaczonym.
OopzrsŁ III. o Skutku zaręczenia między współręczy- . cielami.
2033. Gdy kilka osób ręczyfo za iednym dłażuikiem na tenże sam dlug, ręczyciel któ-
495
pour faire dóclarer la dette ćteinte; sauf son action en rećpólion contre le crćan= cier.
2032. Ilia caution, móme. avant d'avoir payć, pent agir eontre le dćbiteur pour ćtre par lui indemniste,
i. Lorsqwejle est poursuivie en justice pour le paiement;
2. Lorsque le dćbiteur a fait faillite, ou est en dćconfiture;
3. Lorsque lę dćbiteur s'%est obligć de lui rapporter sa dćcharge dans un certain temps;
4. Lorsque la dette est devenue exigible par Pecheance du terme sous: lequel elle avait ćlć contractóe;
5. Au bout de dix annćes, lorsque Pobli- gaiion principale na point de terme fixe dechćance, a moins que obligation prin- cipale, telle qu'une tutelle, ne soit pas de nalure a pouvoir€trećteinte avańt untemps determinć.
SEcTIoN III De Vefet du cautionnement entre les cofidć- jusseurs.
2033. Lorsque plusieurs personnes ont cautionuć un meme dćbitenr pour une
2032. Fidejussor, ętiam anieguam solvat, debitorem potest pro sua indemnitate con=
venire: 1. Si in jus, ut solęat, wocatus fuerit;
2. Sz debitor bonis cesserit, vel faculfatibus omnino lapsus siź; 3. SI debitor certo tempore fidejussorem liberare promiserit;
4. Cum'statuła solvendo debito dies venerit;
5. Decennio elapso, qutoties principalis olligationis implendae dies non fuerit statula; nisi obligalio talis esset, prout illa tutelae,. quae non nisi certo tempore exsiuigui posset.
SEcrrio III.
De effeciu fidejussionis inter confidejussores.
2033. Quożies plures fidejussores pro eodem debitore eodemque debito źntercesserunt, fidejussor, qui debitum solyit; adyersus singulos confidejussores pro rata uńiuscujusque
ro
= s OZCE: DEE NOS gą 5
mad: Ime

495
ry dług zaspokoił, ma prawo poszukiwać da drugich, na każdym co do części iego i przypadłości.
Poszukiwanie takie ma mieysce tylko, gdy tęczyciel wypłacił wiednym z przypadków wymienionych w artykule poprzedzającym.
"DZIAŁ ILE
o Zniesieniu zaręezenia:
3034. Przez: też same przyczyny niknie zobowiązanie 2 zaręczenia wypływaliące, przez jakie i inne zobowiązania.
2035, Pomieszaaie następniące w osobie dłużnika istotnego, t lego ręczycięla, gdy jeden po drugim stale się dziedzicem, nie niszczy sprawy wierzyciela przeciw temu; który ręczył za ręczyciela. Sh;
2036. Ręczyciel może stawiać przeciw «wierzycielowi wszelkie wyiątki, należące do dłużnika istotnego, i które z długu wy- nikaią.
Ale takich wyiąfków stawiać nie może, które są osobiste całkiem dłużnikowi.
4037. Uwolniony iest ręczyciel, gdy przez czyn wierzyciela nie może 1uż więccy nastą— pić na korzyść ręćzyciela wniyscie w pra-
wa, hipoteki i przywilele tegóź wierzyciela.
mómie dette, la cantion qui a acquitte la det te, a reconrs contre les autres cautions, chacune pour sa part et portion;
Mais ce recours na lieu que lorsque la
caution a payć dans un des cas ćnonces em L'artiele precćdent,
CRAPITRE III.
De Pextinction du cautionnement,
2054. I?obligation qui rósulte du cautiome nement, s*teint par les memes causes que les antres obłigations.
2035. La confusion qui s'opere dans la personne- du dćbiteur principal et de sa cau- tion, lorszu'ils deviennent heritiers Pun de Pautre, n/ćteint point laction du crćancier contre celni quis'est rendu caution de la caution.
2036. La caution peut opposer an cróan= cier toutes les exceptions qui appartiennent an debiteur principal, et qui soni inhćrentes a la"dette;
Mais elle ne peut opposer le exceptions qui sont purement personnelles au debi- teur.
2037. La caution est dechargte, lorsque la subrogation aux droits, hypotheques et privilóges du crćancier ne pent plus, par le dajt de ce crćancier, s'opórer en faveur de la cantion.
gere potest, durmmodo tamen solutio facta sit ob aliquam ex causis in superior articulo
proposttis.
0.2.POSEOU
De fidejussionis exstinctione.
2034. Obligationes, quae ex fidejussione dimanant, iisdem modis, quibus ceterae obli
gaiionos, exstinguuur.
2035. Confusio;, quae in persona debitoris et ejus fidejussoris efficitur, quum alter alte= rius heres fit, creditoris acłiuonem contra fidejmsorem ipstus Jidejussoris minime pe
rumit.
2036. Fidejussor adoersus creditorem cunctiś utitw" exceplionibus ad debitorem spectan= tibus et dobito inliaerentibus; non autem łis, quae debitoris tantum personam respiciunt,
037. Fidejmssor liberatur, cum creditoris facto in hujw» jura, hypothecas et prieilegia
succedere nequif.
Z

2038. Gdy wierzyciel dobrowolnie przyy- muie nieruchomość, lub rzecz iaką na za platę długu istolnego, tćm samćm uwolnio- ny iest ręczyciel, choćby nawęt wierzyciel pozbawiony był potóm posiadania tćy rze- czy.
2039. Proste przedłużenie granicy: czasu, dozwolonę przez. wierzyciela dłużnikowi istotnemu, nie uwalnia ręczyciela, który w takim przypadku może nastawać na dłu Żnika, aby go do zapłacenia przymusić.
PZERŁ DE av. o Zaręczeniu prawnem i sądowćm,
2040. Ile razy Osoba przez prawo, albo przez skazanie obowiązana iest dostar- czyć ofiarowane zaręczenre, powinna do- pełnić warunków przepisanych artykułami 2018. i 2019.
Gdy iqzie o zaręczenie sądowe, takie zarę- czenie powinno bydż z tego rodzaju, iżby z niego przymas osobisty niógł nastąpić.
2041. Kto zaręczenia znależć nie może, na iego mieysce może dadź zastaw dostale- czny.
2042. Ręczyciel sądowy nie może wyma- gać roztrząsania majątku dłużnika istotnego.
2043. Kto po prostu ręczył za ręczycie— lem sądowym, nie może wymagać roztrzą—
Z m M0 o
497
2038. T/acceptation volontaire que le cró- ańcier a faite Pun immeable ou d'un effet quelconqne en paicment de la dette prin- cipale, dćcharge la caution, encorć que le crćancier viemne a en ćtre ćvincć
2039. La simple prorogation de terme, accordće par le crćancier au d-biteur prin= cipal, ne dtcharge point la caulion, qui pgut,.en ce cas, poursuiyre le debiteur, pour le forcer an paiement.
UNAPTLRE Tv.
De la caution legale eż de la caution Judiciatre,
2040. Toutes les fois quune personne est obligće, rar la loi ou par une condamna- tion, A fournir une caution, la caution of-- ferte doit remplir les conditions prescrites par les articles 2018 et 2019.
Lorsqwil sagit d'un caulionnement judi- ciaire, la caulion doit'en oulre'ćtre sus- ceptible de contrainte par corps.
2041. Celui qui ne peut pas tronvex une caution, est reęn A donner A sa płace un gage en nantissement suffisąnt.
2042. Ia caution judiciaire ne pent point demander la discussion du dćbiteur prin- cipal.
2043. Celui qui a simpłement cautionnć la caution judiciaire, ne peńl denrander la
z
2038. Quoties creditor praedium vel quidquid aliud ultro accepit in solutionem debitt priacipalis, fidejussor liberatur, etsi creditor reż epictionem passus sit.
203g. Simplex dilatio ad solpendum, a creditore dębitori concessa, fidejussorem. non „ liberat, qui e0 casu debitorem ad solutionem compeliere potest.
CAPUT
IV.
De fidejussione legali, et de fidejussione judiciali.
a040. SŁ guis vel a lege vel judicis sententia satisdare cogitur, ejus fidejussor conditio= nes implere debet, quae art. 2018 et 2019 praescrzpłae fuerunt. St vero de fidejussione Judiciali agatur, fidejussor praeterea ejus esse debet conditionis, ut in carcerem detrudi
possit.
2041. Qus fidejussorem non invenit, pignus par debiło tradere potest.
2042. Fidejussor judicilialis debitoris excussionem petere nequit.
63

498 sania maiątku, i dłużnika istotnego i rę- czyciela.=
TY.Ue XV.
o komplanacyach.
4044. Komplanacya iest kontrakt, przez który strony ukończaią spór iuż będący, al- bo mu zapobiegaią.
Kontrakt taki sporządzony bydź powinien na pisinie.
2045. Do zawierania komplanacyi, potrze- ba mieć zdatność rożrządzania przedmiota- mi obiętemi w komplanacyi.
Zeby opiekun zawierał komplanacye za małoletniego lub bezwłasnowolego powinien się stosować do artykułu 467. w Tytule o fKałolctności, Opiece i Usamowolnieniu; a do artykału 472. w tymże samym tytule, dla zawierania. z małoletnim, gdy do lat doy— dzie względem rachunku z opieki.
Gminy, ustanowienia publiczne do ro- 'bienia ąkomplanacyt potrzebują koniecznie wyrażnego upoważnienia od Cesarza.
1046. Można robić komplanacye wzglę- dem interesu cywilnego, który wypływa z występku.*
_ Komplanacya taka nie wstrzymuje poszu- kiwań, urzędu publicznego.
disenssion dm dćbiteur principal et de lą caution,
TITRE XV.
Des trańsactions.
s044. La transaction est un contrat pat
„lejnel les parties terminent une contęsla—
tion nóe, ou previennent une contestaliom a naltre Ce contrat doit€tre rćdigć par ćerit
2045. Pour transiger, il faut avoir la ca- pacitć de disposer des objets, compris dans la transaction.
Le tuteur ne pent transiger pour le mi- neur ou Pinterdit que conformćment a Par ticle 467 au titre de la minoritć, de ła tu= telle et de U ćmancipalion; et il ne peut transiger avec le mirenr devennu, mat ur, sur le compte de tutelle, que conforme= ment a Particle 472 au móme titre
Les communes et ćtablissemens pubłics ne penvent transiger qu'avec Pautorisalion expresse de!Empereur.
2046. On put transiger sur Pintćrćt civil qui rćsulte d'un dehit.
La transaciion n'empóche pas la pour= suite du ministćre public.
2043. Qui pro fidejussore judiciali simpliciter źnterceśsit, ęxcussionem principalis dem
bitoris et fidejussoris postulare non polest.
TTITULUS RV.
; De
partes definiunt.
Qentractus hic_ in seripturam redigeńdhis; est. 2045.„fd transigendum facultas, disponendi ;
omnino requirifur.
Tutor pro minore, aut pro illo, praescrrpią in articulo 467 tituli Quel major Jfactus eśł, de rationi ztuli,
nequcunt. 8
tźransactichńhtibus. 2044, Transactio est contracius, quo ConiroveErsIam, qiiae gel orta s
it, web oriri pośsił,
de rebus. quae in transactionem cadunt,. 7,
cui bonis' interdictum est; transigere nequii, nisi ad de minori acetate, tatela et emancipatione; neguć Crum eo,
jbus tutelae, nist ad praescripta im articulo%q2 ejusdem
JMunicipia et instiluta publica, nisi suprema auctoritate expresse annugnie, transigere

40417. Można przydadź do komplanacyi
U+ 4 Ł) U.
układ kary na tego, który komplanacyi nie wykona.:
2048. Komplanacye zamknięte są w śwo- im przedmiocie; zrzeczenie. się w nich czy= nióne do wszelkich praw i żądań, do tego się tylko rozciąga, co'się tyczy sporu, któ ry ilo komplanacyi był powodem.
2p49. Komplanacye urządzają tylko spo- ry w nich zawarte, bądź gdy. strony dały poznać swóy zamiar, przez wyrażenia szcze- gólne lub ogólne, bądź gdy zamiar taki po- znać można, iako wypływalący koniecznie z tego e6 1est wyrazone,
O>. kę 4
2050. Jeżeli ten który zawarł komplana— cyą, co do prawa sobie służącego naby- wa połóm prawa podobfńego„inńćy osobie, komplanacya poprzednicza nie wiąże go de praw a nowo nabytego.
2051. Komplanacya uczyniona przez ie- dnego z inte esowanych, nie wiąże innych interesowanych, i ci zastawiać się nią nie mogą. g Ę WEN
2052. Komplanacye maią między strona- "mi powagę rzeczy ostatecznie rozsądzonćy.
”
Nie mogą byda zaskarżane z przyczyny omyłki,-co de prawa, am z przyczyny po- krzywdzenia.
4653. Może hydz iednak komplanącya zer— waną, gdy zachodzi omyłka względem 030- by, albo względem przedmiotu w sporze,
199
2047. On pent ajonter a une transaction la stipulation d'une peine contre celui qui manquvera de Vexćeuter.
2048. lues transactions se renferment dans leur objet:,la renoneiation qui y 6st faite a tous droits, actions et pretemiions, ne sentend«ne de ce qui est relatif au diffe rent qui y a donnć Jieu.
2049. Les transactions ne reglent qne les diffórents qui sy tronvent compris, soit que les parties aient manifestć lenr iutention par des expressions spóciales ou gźnćrales, soit que Pon recounajsse cetie Itention par une sulle ócessaire de ce qni est exprimć.
2050. Si eelui qui avait trausigć sur un droit qwil avait de son chef, achniert en= suite un droit semblable du chef d'une:autre personne, il n*est pórnt, quant au droit"nou- vellenient acquis, lić par la transąction an= tćrieure,
2051. La(ransactien faite par Vun des lntóressćs ne lie point les autres intćressćs, et ne peuł ćire opposće par eux.
2052.. Iues transactions ont, entre les parś ties, Fautoritć de la chose jugóe en dernier ressort.
Elles ne peuvent€:re attaqućes pour cause d'erreur de droit, ni pour cause de lósion.- 2053. Nećanmoins, une transactioń peut ćtre irescindće, lorszwi y a erreur dans la
personne ou sur lobjet de la contestation.
Z
2046. Transigi quogue potest de actione civili, quae ex delicto oritur: transactio tamen not obstaf, quoirnus ex.óffielo inquisitio instituatur.
2047. Poenam stipulari licet adversus eurn, qut in transactione promissa non zmplewerit.
a04$. Transactionum vżs earuidem obiectu'n non excedit: rennaciafto adjecta qutbus= cumqu? Juribus ef a tioaibus de ris tantummodo intelligitur, quae ad controversias referur=
tur, de qqibuś transacłio inita fuit.
2044. Iransastiornes ils tantum controcersiis firem imponunt, de qnuibus in, ipsis actum est, sive partium. inientio generalibus wet specialibus verbis declarata fuerit„> sipe ea ex
illis, quae dieta sunt, necessario consegquatur.
2050. Quż de jure proprio transegit, et postmodum ex persona alterius aequale jus adep- tus est, praecedenti transactione non obstringitur quoad jus.postea quaesitum,
2c51. Tkansaetione inita ab'uno ex lis, quorum interest,
ceteri, qui in eadem casa
sunt, neque obiigantur, negque ejus banefició uti possunt.>- 2052. Transactiones znter contrahentes ret judicatae, quae appellationi non sudjdceat,
auctor iiaie-pollentą
Nec juris errore, nec laesionis titulo, ipsae impugnari queunt.
tamat smi o td BI«GEE

500
Może bydź zerwana w każdym przypad ku, gdy zachodzi podstęp lub-gwalt.
2054. Równie ma mieysce sprawa o zer- wanie komplanacyi, która zawarta była na mocy; wykonania tytułu nieważnego, chy baby strony ugodziły, się były wyrażnie względem nieważności.
2055. Komplanacya całkiem iest. hiewa= Zna, gdy zawarta była na dowodach uzna- nych potem za fałszywe.
2056. Nieważna jest komplanacya wzglę- dem processu skończonego przez wyrok, od któregó nie masz apellacyi, gdy 0 nim stro— ny albo iedna z nich nie wiedzialy.
Ważna będzie komplanacya, gdyby od takiego wyroku niewiadomego stroriom, mo- gla bydź apellacya.
2057. Ee strony zawarły komplanacyą ogólnie względem wszystkich interesów, ia- kie mogłyby mieć razem; niewiadome im w tenczas tytuły a odkryte pózniey, nie są RARE do zerwania komplanacyi, chy-
aby iedna ze stron zatrzymała ie umy5i- nie.
Ale komplanacya nieważną© Bata, ieżeli- by wniey ieden tylko był przedmiot, wzglę- dem którego okazałoby się przez, tytuły nowo odkryte, Że iedna ze stron żadnego prawa nię miała, ę
2058. Omyłka rachunkowa komplanacyi, poprawiorńą bydź powinna.
Elle peut Petre dans tous les cas oń il
a dol ou violence.
2054. Il y a ć€galcment lieu A Paction en rescision contre une transaction, lorsqu elle a€te faiie en exdculion d'un titre nul, a, moins que les parties n'aient expressć— ment traiić sur la nullite.
2055. La transaclion faite sur pieces qui depuis ont ćtć reconnnes fausses, est entie— remont nulle.
2056. Lia transaetion sur un proces ter— minć par un jugement passć en force de chose jugće dont les parties ou Punc d'elles navaieul point connaiscance, est nulle.
Si le jagement ignorć des parties ćtait sus- ceptible d'appel, la transaction sera valable.
2057. Lorsque les parties ont transigć gć- neralement sur toutes les afłaires qu'elles pouvaient avoir ensemble, les titres qui leur ćlaient alors inconnus, et qui auralent ćtć postćrieurement dćcouverts, ne sont point une cause de rescision, 4 moins qwils naient 6tć retenus par le fait de”"une des parties;
Mais la transaction serait nulle si elle mavait qu'un objet sur lequel il serait con- statć, par des titres neavellement dóćcou— verts que Vune des parties n'avait aucun droit.
2058. L/erreur de calcul dans une trans= action doit ćtre reparće.
'
2053. Tyansaetiones tamen rescindi possunt, si error vel in persona vel in re contro- persa interfuerit, et quotiescumque dolus aut ężs intercesserit.
2054. Agi quoque ad rescissionem pożest, guoties transactio inita sit in execulionem żituli, qui nullitatis pitio luboret, misi de ipsa nullitate expressc inter partes acium esset.
2055. Transactio titulis innixa, qui postmodum falsi comperiuntur, trrita peniłus est.
2056. Nulla pariter est transactio. de controversia per sententiam, quae in judicatum transiit, definita, quoties vel utraque pars, vel tpsarum alterutra sententiam ignorąyerit. Si pero a sententia partibus ignota provocatio poterat inierponi, transaclio valida erit.
2057. Si generaliter de omnibus commmunibus negotiis inter partes transactum sit, ob documentą tune: ipsis ignota et noviter. reperta transactio non rescinditur, nisi haec
alterutrius contrahentis facto abdita fuissent.
VFerum transactio nulla erit, si ad unum tantum negotrum. referatur, et ex documentis noyiter repertis manifeste adpareat, nullum jus alteri ex transigeńibus in go negolio
competlisse.
2058. In transactionibus error calculi semper emendarż: debet.
z

"
TY FULL XVL
o Przymusie osobistym, czyli are- szcze w przedmiotuch cywilnych.
205g. Przymus osobisty. ma mieysce w przedmiocie cywilnym za szalbierstwo.
Szafbierstwo iest wienczas, gdy kto prze- daje afbe poddaie hipotece nieruchomość, o klórey wie, Że nie jest ićy właścicie- lem.
(- Jest i wtenczas, gdy kto przedstawia do* bra iakoby wolne od hipotek, albo zape- wnia, że mnieysze są na nich hipoteki, ni- żeli w rzeczy samey>
4060. Równie ma mieysce przymus oso- bisty czyli areszt:
10d. Za skład konieczny;
2re. W przypadku zupełnego powróce- nia, przez odstąpienie nakazane od sądu, gfuntu którego właściciel gwałtownie był pozbawiony; o wrócenie przychodów pobie- ranych w czasie miesłusznego posiadania, o za; łatę szkód i straconych zysków przy sądzonych właścicielowi;
3cie. O oddanie. pieniędzy składanych w rękach osób publicznych na ten koniec usianowionych;
501 DDERE KV
De Za contrainie par corps em muatiere cioLle.
205g. Ia contrainte par corps a lieu, en matiere ciyile. pour le stellionat.
Il y a stellionat, lorsqu'on' vevd ou qu'on hypotheque un immeuble dont on sait n'ótre pas proprietaire;
Lorsqu'on prósente. comme libres des biens hypothóqućs, ou que Pon declare des hypotheques moindres que celles dont ces biens sont chargćs.
2060. lua contrainte par corps a lieu pareillement.
1. Pour dćpót nćcessaire;
2. En cas de reintćgrande, pour le dólais- sement, ordonnć par justice, d'un fonds dont le proprićtairea ćtć dćpouillć par voies de fait; pour la restitution des fruits qui en ont Gtć percus pendant Dindue possession, et pour łe paiement des. dommages: et in-- tćrćts adjugćs au proprietaire;=
3. Pour rćpetition de deniers consignćs entre les mains de personnes publiques ćta- blies a cet.effet;
*
TI TU. LUS XVI
De carcerali custodia in causis ciotlibus.
4059. Carcerali custodjae in causa cięili locus est ob stellionatunt,
Stellionatum comrmittit zs;
Qui pendit aut hypothecae subjicit imtmobile, cujus dominium ad se minime perti-
nere scat;
Qui bona, vel hypothecae subjecta tanquam libera proponit, yel minoribus hypothecis,
quam reipsa sint, eadem obnoxia dećłlarat:>
2060. Carcerali custodiae pariter locus est in judiciis, s
1. Deposifi necessarii;
2. Redintegrandae possessionis, cum fundus, a quo dominus per vim dejectus fuerat,
judicis decreto dimittendus est;
pel cum fructus ex indebita possessione percepti sunć
resfituendi; vel cum damna et quod interest domino adjudicata persołęenda sunt; ż 5. Repelitionis pecuniae depositae penes personas publico*munere fungentes, ad id
constitulas;

4te. O oddanie rzeczy złożonych w zaię- ciu urzędownem u Kommissarzów Linnych dozorców;
Ste. Na ręczycielach sądownie obowiąza- nych, i na ręczycielach dłużników mogą3- cych bydz przymuszaneimi osobiście, gdy się ua to poddali;
Gle. Na wzystkich Urzędńikach publi- cznych, o pr„ystawienie oryginalnych ich aktów, które im iest nakazane;
me. Na notatyuśzach, palyonach, wo- żnych, burgrabiach o; owrócenie powierzo- nych im tytułów: o pobierane przez nich i pieniądze na mocy arządu swego, za tych których interesa trzy małi.
2061. Ci, którzy przez wyrok, od ia- kiego nie masz a pellacyi, wydany,© pra- wo do rzeczy, skazani na odstąpienie od gruntu, a nie są posłuszni, mogą bydz dru- gim wytokiem orzymnuszen! psobiście, po piętnastu dniach od wręczenia pierwszego wyroku osobie lub w zamięszkaniu.
"Jeżeli grantlub dziedzictwo o idalone jest więcey Niż na pięć miryametrów od zamie- szkamia strony skazanćóy, alodawany będzie jedea dzień do piętnastu ,, na pięć miryae metrów.
4062. Przymus osobisty nakazany bydz| nie może na dzierżawców, 0 zapłatę za dzierżawę dóbr wieyskich, ieżeli ułożony nie był formalnie w akcie kontraktu dziet=
N-
'4. Pour la reprósentation des chóses dć- posćes aux sćquestres, commissaires€t-aU- L tres gardzens;:,
5. Contre les cantions judiciatres et con- tre les cautions des contraignables par corps lorsqwelles se sont soumises 4 cetle CON< traluie;
6. Contre tous officiers publies, pour la repróseniatiońh de leurs maiuutes, qaaud elle ćst ordonnće;
7. Contee les nctaires, les avoućs el les huissiers, pour la ceshiiulion des titres Aeux confićs, et des deniers par eux reęus pour leurs cliens, par suite de leurs fonctions,
» 3: 2061. Cenx qui, par un jugement rendu au.pólitoire et passe en forcą de chose jugóe, out ćtć„coadamnćs 4 dćsemparer un fonds, et qui refusent d'obćn, peuvent, par un second jugement,€tre contratnts par corps, quinzaine aprós la signification du premicr jugenaent a personne 0u domicile.
Si le fonds ou heritage est ćloignć de plus de cinqą myriametres du domicile de la partie condamnee; il sera ajoutć au dćlai de quinzaiue un jour par cinq myriametres,
2062. Tia contraimte par corps ne peut śtre órdonńnće eontre les fermiets pour le paiement des fermages des biens ruyaux, si elle n'a ćtć stipulće formellemaent dańs Pacte
żawnego; jednakże dzierzawóy 1 kolo—
de bail., les fermiers et les co—
4. Exhibitionis rerum deposiłarum penes sequestre8., mandatarios aliosque custodes;
5. Contra fidejussores judiciales, et e08, ariter_ carceri subeundo obstrinxeruni
6. Conira quemlibet publiewm officialem, edere cogatur;
qui tanquam principałes debitores se zpsos
ut sua autographa; quoties praescriptum Sił,
| Contra tabelliones, litium patronos el apparitores, ut seripturas reddant ipsis credi=
tas ż gel pecuniam 4, Ciientt
bus sut officit causa aceepla mn.
2081. Qui. sententia m petitorio judióto lata, quae vi reż judicatae obtinuit, ad dimis-
sionem condemnati sunt, si parere posuń,*) sentenitia renunciała Je o NOŚRUBY
Si praedium aut bora a domiciłio ejus, qu metra dustent, adjiGitur;
062. Conductores causa mercedis bonorum nisi in łocationis scriptura/ expresse id corwy
detrectańt., nova sententia carceribus ineludz
decimo- quinto tamem elapso die, postquam ipsis vel ad eorum domicilium prima
i ea dimittere cogitur, ultra quinque myria=
dies una in singula quinque miyriametra dilationt quindecim dierum
ruraliwm. in. carcerem conjiciendt non sunt, ertum sit._ Nihilominus conductores et cgolont

niści częściowi, mogą'bydź przymu- szemi osobiście, za nie slawienie przy końcu dzierżawy, zwierząt danych na pakt, nasienia 1 narzędzi rolniczych,. które im powierzone byty, chybaby się usprawiedli-- wili, iż nię z nich przyczyna, ze tych rze- czy nie dostaie.
2063. O; rócz przypadków oznaczonych w artykułąch poprzeęzaiących, albo tych, które prawo na przyszłość formalnie ozna— czyć może, zabronione iest wszystkim Sę- dziom wyroekowanie przymusu osobistego, wszystkim Nótaryuszom 1 pisarzom przyy- mowanie aktów, w których przymus 0so0- bity byłby ułożony, i wszystkim Francu— zom zezwalanie na podobne akta, choćby nawet zawarie były w kraiu obcym; a to wszystko pod karą nieważności, i wrócenia nakładów i wynagrodzewia szkód i-straco- nych-zysków.
2064. W przypadkach nawet powyżćy wyrażonych, nie może bydź wyrokowany przymus osobisty na małoletnich.
2065. Nie może bydź wyrokowany 0 sum- mę mnieyszą od trzechset franków.
2066. Nie może bydz wyrokowany na siareów siedmdziesiątletnich,-na ntewiasty i panny, chyba w przypadku szałbierstwa.
Ziaczęcie siedemdziesiątćgo roku dostate- czne będzie starcom na pożytkowanie z ta- kiego dla nich względu.
Przymus osobisty z przyczyny szalbier-
«stwa podczas małżeństwa w tenczas tylko
mie—
505
lens partiaires peuvent ćtre contrainis par corps, taute par eux de reprćseńter, a la fin du bail, le cheptel de. betail, les se- mences et les instrumens aratoires qui leur ont ćtć confićs; A moins quils ne justifient que le deficit de ces objets ne procede point de leur fait.
2063. Hers les cas dćterminćs pax les ar- ticleęs precćdens, ou qui pourraient Petre a Pavenir par une łoi tormelle, il est de- fendu a tous juges de prononeer la con— trainie par corps; 4 tous nolaires et gref- fiers'de recevoix des actes dans lesquels elle serait stipulec, et a tous Francais de con- senlir pareils actes, encore qu'ils eussent ćtć passćs en pays ćtranger: le tout a /eine de nullitć, dćpeęns, dommages ęt intćrets.
2064. Dans les cas meme ci- dessus ćnon- ces, la contrainie par corps ne peut$tre prononc*e contre les mineurs.
2065. Elle ne peut ćtre prononcće pour une somme moindre de trois cents francs.
2066. Elle ne peut tre prononcće contre les septuagćnaires, les femmes et les fitles, que dans les cąs de stellionat.
Il sufft que la solxante=dixieme annće soit commmencće, pour jonir dc la faveur ace cordće: anx septuag*naires.
La contrainte par corps pour cause de stellionat pendant le mariage, n'a lieu contre
ma mieysce na mężatkach, gdy są oddzie—| les ftemmes marićes que lors4u'elles sońt: se-
partiarii carcerałi custodiae mandari.possunt, quoties finita locatione animalia, seminą
zpsis tradita, atąne instrumenid aratoria non restituant, nisi eadem sine sua culpa defe- cisse probaverint,
2063. Eecepzis castbus in praecedentibus articulis memoratis, et illis,/ quos in posterum lex aliqua decernere posset., vetifum est oninibus judicibus, custodiam carceralem jubere; omnibus tabrilionibus et scribis,, acła recipere, in cuibus hoc vohventum sit, et cuivis Jialo, similibus actis consensurn praebere, etsi in exwtera ditione confecta sint, atque ud sub poera nudlitatis et praestaiionis impensarum, damnorum et€jus, quod interest,
2064. Decretum ob carceralem custodiam contra minores, ćtiam im casibus superiug mermoratis, pronunciari nequif;
2065. Ice pro quantitate minore libris terrentum;
2066. ec coutra septagenarfos et mulieres, su nuptas seu innuptas, praeler Casum stellionalus._ Suffcit autem sepluagesimum annum inceptum esse, ul sepluagenarii Denem
Jicio ipsis concesso fruantur.
7Ę
TWP:

304
lone co do dóbr, albo gdy maią dobra któ remi wolne zarządzanie sobie zachowały, i to tylko z powodu zobowiązań tyczących się tych dóbr.
Zony które będąc we wspólności maiątku zobowiązały się łącznie lub solidarnie z mę- Żami swoiemi, nie mogą bydz poczytywane za winne” szalbierstwa,, z powodu takich kontraktów.
2067. Na mocy tylko wyroku sądowego, stosowany bydzź może przymus osobisty, na- wet w przypadkach upoważnionych pra- wem.-
2068. Apellacya nie zawiesza przymusu osobistego, wyrzeczonego przez wyrok tym- czasowo wykonywalny, stawiając zaręczenie.
2069. Wykonywanie przymusu osobiste— go nie przeszkadza, ani zawiesza poszuki- wań i wykonywań na dobrach.
2070. Nie ubliża się nie prawom szcze- pólnym, które upoważniaią przymus osobi- sty, w przedmiotach handlu, ani prawom Policyi poprawczey, ani prawom tyczącym się zarządzania pieniędzmi publicznemi,
TYTFTUŁ.XVH o Zapewnieniu przez zastaw, 2071. Zapewnienie przez zastaw iest kon- trakt, przez który dłużnik daie rzecz ia—
ką swemu wierzycielowi, dla zapewnienia
tego długu.
parćes dc biens,„ou. łorsqu”ćlles ont des biens dont elles se sont rćservć la libre ad fmiuistration, et a raison des en qui concernent ces biens.
Lies femmes qui, ćtant en commumnaute, se seraient obligćes conjoiniement ou soli- dairement avec leur maris, ne pourroni ćtre r" putlćes stellionataires a raison'de ces con= trats,
2067. La contrainte par corps, dans les cas móme on elle est autorisće par la loi, ne peut ćlre appliquće qu'en vertu dua ju- gement.
2068. L/appel ne suspend pas la contrainte par corps prononcće par un jagement pro— visoirement exćculoire en donnant caution.
206g. L/exercice de la contrainte par corps n'empóche ni ne suspend łes pour suites et les exćcutions sur les biens.
2070. Jl nest point dćrógć aux lois par- tieuliśres qui autorisent la eontrainte par corps dańs les matieres de commerce, mni ańx lois de police correctionnelle, ni a celles
qui concernent Iadministration des deniers publics.
gagemens
WPETRBREOCYIE Du nantissement.
2071. Lie nantisscement est un contrat par le uel un dćóbiteur remet une chose a son erćancier pour suretć de la dette.
roeaasa
Mulieres stellionatus causa, durante matrimonio, in carcerem conjici nor: possunt, nist quoties bonorum communionem cu'm;marito man tmierunat, vel liberam quorundam bónoru m,
guUae possident, adsministrationem sibi reservaperint, et propter obligationes tantum, quae
ad haec bona referuntur.
Uxores, qune, cum 2
n bonorum communione essent, simul vel in solidum cum suis viris
sese obligawerint, de stellionatu horum contractuum causa argut non poterunt. c z że...... 4067.„Nemo nisi per. sententiam, eltlajnst lex facultatem tribuat, carcerali custodiae
tradi potest.
2068. Ca*ceralis eustodia in vim sententiae, guae per modum, ut ajunt„ provisionis executioni mandatur, cautionem praestando et appellaftone inierposita non suspenditur.
2069. Carceralis custodia non tmpedit neque difert acta judicialia et executionem
zn bonis.
2070. Nihil derogałum. est legibus: peculiaribus, guae publicam cusłodiam decernunt tm +e commnerciali, nec legibus politiae correctionalis, nec is, guae publicae pecuniae admi-
nistrationem respiciunt.
4
nę

8
2072. Zapewnienie rzeczą ruchomą zowie się zastawem ruchomym.
Zapewnienie rzeczą nieruchomą nazywa się zastawem nieruchomym, zastawem dóbr.
DZIAŁ L
o Zastawie ruchomym,
2075. Zastaw ruchomy nadaie prawo wie- rzycielowi, że ma przywiley pierwćy bydź płaconym z rzeczy która iest zastawu przed- miotem, niżeli inni więrzyciełe.
2074. Przywiley taki, tyletylko ma miey- see, ile iesi akt publiczny, łab z podpisem prywałnym przyzwoicie w rciestr: wciągnię- ty zawierający oświadczenie należącćy się summy, równie iak galunku i natury rze- czy, na zastaw danych, albo przyłączony sian ich jakości, wagi i miary.
Sporządzenie aktu na piśmie, i wciągnie cie iego w reiestra, przepisane są lylkó w przedmiotach przenoszących wartość sto pięćdziesiąt franków.
2075. Przywiley wymieniony w artykule poprzedzającym, ustanawia się ua riicho- mościach nie zmysłowych, iakiemi są wie- rzytelności ruchome, tylko przez akt pu-
"EP:= Tizemy"
505 2072. Tie nantissement d”ufie chose mobi-
lire s'appelle age. Celui d'une chose im mobiliere s'appelle antichrese.
CHAPITRE L Du gage.
2073. Le gage confóre au crćancier le droit de se faire payer sur la chose qui en est Pobjet, par privilóge et prefórence aux autres erćanciers.
2074. Ce privilege n'a lien qu'autant qn'ik y a un acte public ou sous seing privć, dń- ment enregistre, contenant ła deelaration de la somme due, ainsi que Pespóce et la na ture des choses remises'en gage, ou un ćtat annexć de leur qualilć, poids et mesure.
La ródaction de Pacte par ćcrit et son en-
registrement ne sont nóanmoins prescrits
qu'en matiere excódant la valeur de cent cinąuante francs.
2075. Le privilege ćnoncć en Varticie pre. cćdent ne s*ćtablit sur les meubles incor- porels, tels que les cróances mobilitres, que par acte public ou sous seing privć, anssi
TITULUS XVIL.
De pignore in genere.
4071. P/grus est contractus, quo res a debitore
2072. Pignus de re mobili pignoris appellatur. ż
creditori traditur in securitatem cereditt.
nomen relinet: pignus pero de immobili antichresis.
GCHPU FL
De pignore proprie dicto.
2075. Pignus creditori jus tribuit solutionis crediti corse
privilegio et prdelatione ceteris creditoribus.
2074. Hoc priyilegio erediior non gaudet,
zn; ublicis regestorum tabulis inscripta; pis nori traditae, aut status qualitatis,
„Aditamen seriptura et ejus inserżj cenitum quinquaginta librarum excedat.
2075. Przętlegium in superiori articuło relatum locum non obtine poralibus, udi sunt nomina, quae mobilibus accensentur,
quendae ex ipso pignore, cum
nisi adsić publica vel prięata scriptura rite in qua et summa debita, et species, et naiura rei ponderis et mensurae ejusdem rei declarentur.
io non requiruntur, nisi res, de qua agitur, walorem
t in mobilibus Tncor= Nisz e% publica veł prięafa 74
GE ZAPCZĘG A,

506*'
bliczny, lub z podpisem prywatnym, ró- wnie zareićstrowany i wręczony dłużniko- wi wierzytelności danćy w zastaw.
2076. We wszysi kich przypadkach, przy- wiley tyle tylko utrzymuje się na zastawie, ile ten zastaw oddany był i pozostał w po- siadaniu wierzyciela, albo trzeciey osoby na którą umówiły się strony.
„2077. Zastaw może bydź dany przez trze- ciego za dłużnika.» | 2078. Wierzyciel gdy zapłaconym nie jest, nie może rozporządzać zastawem, ale może wyrobić sobie od sądu nakaz, aby zastaw pozostał u niego za zapłatę, i to do ilości wyrówny waiącćy takiey zapłacie po-
dlug oszącowania przez biegłych, albo aby
był przedany przez licytacyę.
Nieważne.iest każde zastrzeżenie, które- by upoważniało wierzyciela dó przywła-— szczenia sobie zastawu, irozporządzania nim bez formalności powyższych.
2079. Dfużnik zostaie właścicielem zasta- wu, aż dotąd, pókiby z niego wywłaszczo— aym nie był, ieżeli wywłaszczenie ma miey— sce; zastaw w rękach wierzyciela, iest tylko składem zapewniaiącym iego przywiley.|
2080. Wierzyciel odpowiada.za straty I uadpsucia zaslawu, iakieby mogły'nastą- pić z jego niedbalstwa, podlug prawideł ustanowionych w tytule o Kontiraktach ał- bo zobowiązaniach umownych w ogólności.
Dłużnik ze swoićy strony powinien wró-
enregistró, et signifić au dćbiteur de la crós ance donnće en gage.
2076. Dans tous les cas, le privilege ne subsiste sur le gage qu'antant que ce gage a ćtó mis et est restć en. la possessiou du crćancier, ou d'un tiers convenu entre les parties. A
2077. Le gage peut_ ćtre donnć par um tiers pour le.d*biteur.
2078. Le ereancier ne peut, a defaut de paiement, disposer du gage; sauf a lui a faire ordonner en justice que ce gage lui de- Jąeurera en paliemeht el fusqua due 6ou-— currence, d'aprós une estimation faite par
experts, ou qu'il:sera vendu aux encheres.
Toute clause qui autoriserait łe erćancier a sapproprier le gage Ou a en disposer sans les formalitćs ci-dessus„ est nullę.
2079. Jusqwa Pexpropriation du dćbiteur, $il y a lieu, il reste proprićtaire du gage, quł n'est, dans la mais du crćancier, quyn dć= pót asszrant le privilege de celni-c'.
2080. Le crtancier rópond, selon les re- gles 6tablies au titre deś contrats ou des obli= gations conoentionnelles en genćrał, de la perte ou dótórioration du gage qui seraił survenie par sa ućgligenćć.
De son cótć le debiteur doit tenir compie
scripiura regestorum żabulis quoque inserzpta,
numiciata.
2076. Quocwnque casu pigrus prieilegio non aji pel penes'alium ,.in quem partes consenserint.
sił et penes crediłorem manserił, 2077. Non solum
2078. Creditor debito non soluto pignus di potest, ut illud a peritis aestimatum pro rata
publica veneat.
Irritum. est quodyżs pactum, quo creditort
ficitur,' nisi quatenus recera traditum
debitor, sed quicumque pro Ypso, prus tradere potest. strahere nequit;
impetrare tamen a judzce sui crediti in sołutum cedat, peł auctione
facultas tribuitur, pignus sibi addicendi vel
żllud. distrahendi, neglectis solemnitatibus superius praescrtptts.
2079. Prgnoris dominium debitor retunet usquedum, pałur„. lo mnanet veluti depositum im cautionem ejus przętlegii.
penes creditoręm zllud tanturmumot
4080.. Creditor juxta regulas in tituło de contr j:,:; t, si pignus eJuś cułpa amissum sit, vel deterius
ex conyentione procedunt, damnum sarci faciuni fuerut.
si locus fiucrit, seo privałur, eb
aclibus el obligationibus, quae in genere
et debitori nominis pignore traditi de=,

—
cić wierzycielowi nakłady użyteczne ipo- trzebne, lakie on łożył na zachowanie zasta- Wu.
2081. Jeżeli idzie o wierzytelność daną w zastaw, a ta wierzytelność procent przy- nosi, wierzyciel zarachuie. procent na pro— Centa, iakie należeć się ierau mogą.
Jeżeli dlug dla. którego zabezpieczenia wierzytelność dana była w zastaw, nie przy- nosi procentu, nastąpi zarachowanie procen- tów na kapitał długu.,
ą08a. Nie może dłużnik upominać się b oddanie zasiawu, póki zupełnie nie wy— płaci tsk kapitału iako też procentów ji na- kładów w dfagu, dla którego zabezpiecze nia zastaw był dany, chybaby zatrzymu- iący zastaw używał go va złe.
Jeżeli ze strony tegoż samego dłużnika, względem tegoż s mego wierzyciela był in- ny dług zaciągnięty późnićy, po daniu za- stawu, a kidensżaj, się wymagałuym przed ząpłaceniem pierwszego długu, wierzyciel obowiązany nie iest odstąpić zastawn póki zupełnie zapłacony nie będzie, i z iednego i z drugiego długu, chocby nawet Żaden układ nie zaszedł co do związania zastawu długiem powtórnym.
2083. Zastaw lest niepodzielny bez wzglę- du na podzielność długu między dziedzica- mi po dłużnika, albo po wierzycielu.
Choćby dziedzic po dłużniku zapłacił swóię część długu; nie może się upominać
mem
507
au crćancier des dćpenses utiles eł neces= saires que celui-ci a faites pour la conserva- tion du gage.
2081. S'il sagit d'une cerfance-donnće en gage, et qle ceite crćance porte intćr6ts, le cróalicier impute ces intóróts sur ceux qui pęuvent lui tre dus.
Si la dette pour sttretć de laquelle la crć- ance a ćtć donnće en gage, ne porie point elleemóme intóróts, Fimputation se fait sur le capitał de la dette.
2082. Te dćbitćur ne peut, 4 moins que le dótenteur du gage nen abuse, en rócla= mer lą'restitution quapres avoir entiere- ment payć, tant en principal qwintórets et frais; ła dette pour sdretć de laqnelle le gage a€tć donne.
S'il existait de la part du meme dćbiteur, envers le móme crćancier, une autre dette contractóe postóriearement 4 la mise ćn gage, et cevemue cxigible avant le paiement de la premiere dette, le'crćancier ne pourra Śtre tenu de se dessaisir du gage avant d'ótre entierement payć de Pune et de Pautre dette, lors móme qutl n*y aurait eu aucune stUpu- lation pour affecter le gage au paiement de la seconde.
2083. le gage est iudivisible nonobstant la divisibilitć de la dette entre les hćritiers du debitenr ou ceux du crxancier.
L?hćritier du dćbiteur, qui a payć sa por< tion de la dette, ne peut demander la resti-
Impensas pero necessańias vel utiles, al seryvandum pignus factas, creditor a debi
repelit.
2081. Si de norminibus pignori daiis agatur,'et usurae ex iis percipiantur,
tore
creditor ea8
in illis imputabit, quać sibi deberi posśent; sin pro credito, cujus gratia pignus dalum est, nuljae usurae debeantur,:tunć perceptas usuras in sortem źmputabit.
2082. Debitor, nisi pignore possessor abutatur, illud repetere neguit, priusquam el sor'—
tem, et usuras, et ćwpensas omnino persolyerit ejus debit, cujus gratia pig
tutum fuit,
onus constt=
Post. pignus: datum idem debitor si novum cum. eodem. creditore debitum eontraxetut;
quod ante primum solyendurm sit, creditor. pignux restituere non cogitur, i sfactum fuerit, licet nulla stipulatio znterceśserit, uł ea res pignoris
crediio tlli omnino sat:
nisi.de ułroque
nonzine etiam pro posteriori debita retineri posseł.
2083. Pignus indiyiduum est, licet diyiduum sit debitum, inter herędes debitoris vet
'ereditoriś
%
PS"TR
pa
FE ZTPEZGG M

boś
. D swoię część wzastawie, póki dług zupeł- nie zaspokoiony nie będzie.
Nawzaiem dziedzic po wierzycielu ode- brawszy swoię część z długu, nie może zastawu oddawać,'z uszkodzeniem tych współdziedziców swoich, którzy zapłaceni nie są.
2084. Powyższe rozporządzenia nie sto- suią się, ani do przedmiotów handlowych, ani do domów pożyczki na zastaw upowa- Źnionych, waględeim których tyczące się ich prawa, i urządzenia zachowywane bywaią.
DZIAŁ IL
0 Zastawie nieruchomym.
2085. Zastaw nieruchomy ustanawia się tylko na piśmie.
Wierzyciel, przez taki kontrakt, naby- wa tylko możności pobierania przychodów £ nieruchomości, z obowiązkiem zaracho- wania ich rocznie na procenta, ieżeli mn się należą, a potóm na kapitał wierzytelności swoićy.
2086. Wierzyciel powinien płacić poda- tki iinne ciężary roczne'z nieruchomości, którą przez zastaw trzyma, ieżeli„inna względem tego umowa nie zaszła.(0bowią- zany rownie pod karą wynagrodzenia szkód i straconych zysków dostarczać wszystkie—
tution de sa portion dans le gage, tant que la dette n”est pas entiećrement acquittee'
Rćciproquement ,. Phćritier du erćancier, qui a regu sa portion de ła dette, ne peut remettre le gage au prójadicesde cenx de ses cohćritiers qui ue sout pas payćs,
2084. Tues dispositions ci-dessus ne sont applicables ui aux matieres de coramerce, ni aux maisons de prół sur gage autorisćes, et a Ićgard desquelles on suit les lois et re glemiens qui les concernent
CHAPITRE IL
De Vantichrese,
2085. Lantichróse ne s'ćtablit que par ćcrit.
Le creancier n'acquiert par ce contrai que la facultć de percevoir les fruits-de Pim- meuble, a la charge de les imiputer anunuel-- loment sur les intćróts, sił lui est dh, et ensuite sur łe capital de sa crćańcee.
2086. Lie crćancier est tenu, s'il nen est autrement convenu, de payer les contribu- tions et les charges annuelles de Pimmeuble
wil tient'en antichrese.
1l doit ćgalement, sous peine de dom- mages et intćróts, pouryoir a Peniretien et aux reparations uliles et nócessaires de lime
Fleres debitoris, qui pro sua parte debitum persolęit, pignoris restitutionem pro sua parte consequi nequit, donec debito plene satisfactum ron fiuerit.;?
Ficissim heres creditoris, cui debiti pars soluta fuit, pignus restituere non potest in praejudicium eorum ex suis coheredibus, quibus nondum satisfactum est. a
2084. Superiores.canones neque aptantur commercialibus negotiis, neque mensariis, quibus jus est, accepto pignore mutuare; sed leges et regulae peculiares pro zpsis obsęr=
vandae sunt,
CAPU TOZĄL
De antichrest
2085. A'tichresis non nisi seripłura constituitur.
Creditor in vim hujusce contractus nanciscitur dumtaxat jus,- fructus e re tmmobili
perczpiendi, ut illos quotarnis in usuras, si debeantur, imputet, deinde in sortem. 2086.(reditor, nisź aliter conventum sit, persolvere tenetur tribula, et anmua onera ferre, quae praedio in antichresim dato impenuntur:

go, cokolwiek potrzebne do utrzymywania, ińapraw użytecznych i potrzebnych w nie- ruchomości, ałe wsżelkie nakłady tyczące się takich przedmiolów, pobiera naprzód z- przychodów.
2087. Dłużnik póki nie zaspokoi długu zupełnie, nie może. żądać używania nieru- chomości w zastaw danćy.
Ale wierzyciel któryby chciał uwolnić się od obowiązków w artykule poprzedza— iącym wyrażonych, może zawsze przymu- sić dłużnika, aby wziął nazad używanie swoićy nieruchomości, chybaby wierzyciel zrzekł się prawa takiego.
2088. W lerzyciel nie staie się właścicie- lera nieruchomości przez to tylko; Że nie zapłacono mu w czasie umówionym; wszel-- kie przeciwne temu zastrzeżenie iest niewa- Żne: w przypadku takim może nastawać o wywłaszczenie dłużnika swego, drogami prawnemu.
2089. Jeżeli ułożyły strony, że przychody potrącać.będą procenta, albo całkowi- cie, albo do wyrównania pewnćy ilości, umowa taka wykonywana bywa równie, łak wszelka inna nie zabroniona prawami.
2090. Urządzenia w artykułach 2077 2083. stosuią się tak„do zastawu nieruchomego, iak i ruchomego.
2091. Cokolwiek iest postanowione w ni-
50g
>« meuble, sauf A prelever sur les fruits toutes les dćpenses relatives a ces divers objets,
*
2087. Le dćbiteur ne pent, avant Pentier acquittement de la dette, rćclamer la jouis= sance de Timmeuble gwil a remis en anti chrese.
Mais le creancier'qui veut se dfcharget des obligations exprimćes en Tarticle pró- cedent, pent toujours, a moins qwil m'ait renoncć a ce droit, contraindre le debiteur a reprendre la jonissance de son. inuneuble.
2088. Le crćancier ne devient point pro- prićlaire de Pimnmeuble par le seul defaut de paiement an terme converiu; touie clause contraire est nulle: en ce cas, ił peut pour- suivre Pexpropriation de son dćbitenr par les woies lćgales.
2089. Lorsque lęs parties ont, stipulć qtte les fruits se compenseront avec les intćrets, ou totalement, ou jusqua une certainecon- currence; cette convention s'exćcute comme toute autrę qui n'est point prohibće par les lois.
2090. Les dispositions des articles 2077 et 2083 sappliquenit a Pantichrese comme au gage.
2091."Tout ce qui est statuć au present
Similiter prospicere debet, sub poena sarciendi damma et quod intererit, ut res salva sit, atgńe utiles et necessariae fiant impensae ad illam reficiendam; salyo ei jure, omnes sumłus hisce de causis factos ex fructibus percipiendi. ż
2087. Debitor, nisi initegro debiio persoluto,- rem immobilem in antichresim datami
pindzcare nequit.
At si credztor ab obligationibus in articulo praecedenti sancitis sese liberare velit, debi- torem compedlere potest(ist crediior. ipse. huic juri renunciaęerit ,) ut rem suam recipiat, 2088. Creditor, eo quod ipsi tempore convento haud fuerit satisfactum ,' dominium rei
in antichresim traditae non adąuirit; quodyvis contrarium. own nullum est: quidem poterit, ut ejus proprietas modis a jure probatis de
tunc agere itori adimatur.
2089. Pactum de fructibus cum usuris vel in totum, ęel pro certa quantitate, compen-  wim obtinet, prout cetera pacta, quae kge non prohibentur.
2090. Statuła in articulis 2033 et 2083 in antichresi, aeque
> in płgnore, obsercantur.
2091.(Ouzdęnid hoc enpite sancitum est, jura non laedit, quae in rem immobilęm in
antichresim traditam aliis compeiere possent,

510
nićyszym dziale nie szkodzi prawom, ta- kieby mieć mogły trzecie osoby, ma istocie nieruchomości wydanćy pod tytulem zasta-. wu nieruchomego.
Jeżeli wierzyciel maiący takż tytuł skąd inąd, ma na istocie takićy przywileie lub hi- poteki prawnie ustanowione i zachowane, używa ich w swoim porządku, lak wszel-- ki iuny wierzyciel.
TYTUŁ XVII. O przywilelach Lt hypotekach.
DZIAŁKE
Urządzenia ogólne.
4092. Ktokolwiek zobowiązał się osobi- ście, dopełnić powinien zobowiązania swo- jego że wszystkich swoich dóbr ruchomych i nieruchomych, teraźnićyszych i przy szłdych. j,
2093. Dobra dłużnika są zastawem wspól- nym wierzycieli iego: i między nich podzie- la się wartość dóbr w stosunkowóy skład= ce, chybaby były prawne przyczyny pier- wszeństwa między wierzycielami.
chapitre ne prejudicie point aux. droits que des tiers pourraient avoir sur le fonds dg Pimmeubleę remis a titre d'antichrese.
Si le cróancier, muni Ace titre, a dail-
leurs sur le fonds des privileges on hypo—
the ues lógalement ćtablis et conservćs, ił les exerce A son ordre et coiame tout agtre creancier.
,
TITRE XWIL. Des privileges et hypotheques,
CHAPITRE PREMIER.:
Disposilions genćórales.
2692. Quiconqve s'est obligć personnclle= ment, est tena de remplir son engagement sur tous ses biens mobiliers et imimobiliers, prósens et A venir,
2093. Ties biens du dćbitear sont le gaze commun de ses erćanciers; ct le prix sen distribue entre eux par contribulion,-a moins qwil ny ait entrę les crćanciers'des causes, legitimes de prófćrence.
Sz praeter antichresis titulum ereditor aliis jurźbus et hypothecis fruetur in ipsum prae-
dium rite constitutis atque serpalis, tpsi, ub cuique alii, juxla gradus praerogałiyam ea
ewperiundi potestas erit.
TETULUS XVII. De privilegiis et hypothecis.
CĄPUTP A
Dispositiones generales.
2092. Quicumque ex propria persona śaliquam suscepit obligationem, eam omnibus Sużs bonis mobilibus et immobilibus, praesentibus el futuris ,. implere tenetur.
2093. Debztoris bona pro ejus crediioribus commune pignus eonstituunt„ et preluam ad
ratam inter tpsos tribuitur, nist legitimae intersint praelationis Gausa€:

2094. Prawnemi przyczynami pierwszeń- stwa są przywileie i hipoteki.
DZIAŁ' U o Przywjleiach
2095. Przywiłey iest.prawo, które iakość wierzytelności dale wierzycielowi, Że jest POOH nad iunych wierzycieli nawet 1 potecznych.
2046. Między wierzycielami przywileio— wanemi pierwszeństwo urządza się podług różnćy 1akości przywileiów.
2097. Wierzyciele przywileiowani któ- rzy są w tymże samym stopniu, płaceni są w. stosunku swoich wierzytelności.
2098. Przywilóy z powodu praw skarbu publicznego, i porządek w iakim wykony- wany bywa, urządzone są ściągaiącemi się „do nich prawami._
Jednakże skarb publiczny nierńoże otrzy- mać przywilelu, ze szkodą praw"trzecich osób poprzedniczo nabytych.
2099. Przywileie mogą bydź na ruchomo-
ściach, lub na nieruchonzościach.
Drl
a0g4. Les causes lógilimes de preference sont ies privileges'et hypotheques.
CHAPITRE IL
De priyilćges.
2095. Lie privilóge est un droit que la qualitć de la crćance donne A un crćancier d'ó6tre prófćrć aux autres crćanciers, meme hypothćcaires.
2096. Entre les creanciers pvivilógićs ,- la prefćrance se regle par les diffćrentes qua- litćs des privilćges.
2097. lues crćanciers privilćgićs quit sont dans le móme rang,. sont payćs par con- currence.
2098. lie privilćge, A raison des droits du tresor public, et Pordre dans lequel il s'exerce; sont rćgles par les lois qui les con- cerneht. ze
fe trósor publice ne peut cependant ob-
„tenir de privilege au prćjadice deś droits
antćrieurement acquis a des tiers. 2099. es privilóges peuvent€tre sur les meubles ou sur les immeubles.
2094. Legitimae praelationis causae sunt privilegia et hypothecae
. CA,PU TĘ
De priyilegiis.
8095. Prioilegium est Jus, ex nominis qualitate creditori competens, ut aliis, licet.
Rypotlecariis, creditoribus ipse praeferalur.
4
2096.„Inter plures prięilegiarios creditores praelatio ex prięilegii qualitate dźmetitur,
2637. Tllis, qui pari prięilegio gaudent, solutio tribuitur pro rata quantitate ejus, quod
cuique debetur.
2098. Privilegium regio aerario pro hujus juribus competens et illud experiumdi modus . 4
peculiaribus legibus reguniur.
„Adltamen regium aerarium privilegio, quod anteriora laedat aliorum jura, frui nequite
- 409g. Privilegia competunt vel in bona mobilia vel in immobilia,

OppziraŁ 1.
a Przywileiach na ruchomośetach, ,. a(4 2100.. Przywileie są albó ogólne, albo szczególne, na pewnych ruchomościach.
ABĆ
o Przywilelach ogólnych na ruchomościach
2101. Wierzytelności przywilejiowane na ogóle ruchomych rzeczy ,-są wyrażone ni- żcy, isłuży im porządek następuiący;
1. Koszta sądowe;
2. Koszta pogrzebowe;
3.'Koszta iakieżkolwiek ostatniey cho- toby w iednakowym stosunku wszystkim osobom którym się należą;;
4. Zasługi służących z roku ukonczo- nego, ito co się im należy z roku bieżące- 80: Aba ża: Ss 5. Dostarczanie wyżywienia dłużniko- wi iiego familii, to iest przes sześć miestę=
cy ostatnie przez kupców szczegółowych,
iakiemi są piekarze, r/eżnicy 1 inni, a przęz rok ostatni, przez utrzymuiących peusye i kupców ogółowych.
o Przywileiach na pewnych ruchomościach.
2102. Wierzytelności przywilejowane na pewnych ruchomościach są:
SECTION[.
Des privilóges sur les meubles.
2100. Les privilćges sont ou genćraux o particuliers sux certains meubles,
Sh
Des privileges gónćraux sur leś meubles,
2101. Les erćances privilógićes sur la gó- nćralitć des meubles sont relles ci-aprós ex= primees, et sexercent dans Pordre suivant;
1. Les frais de justice;
2, Des frais fun*raires;
3, Les frais quelconques de la derniere maładie, concurremment entre ceux 4 qui ils sont dns;
4. Les salaires des gens de service, pour Pannće ćchue,€t ce qui est du sur Pannće couranłe;
5. Les fournitures de subsistances faites au debiteur et a sa famiile: savoir, pendant les six derńiers mois, par les marchands en detail, tels que boulangers, et autres; et pendant la derniere annee, par les maitres de pension et marchands en gros.
$. 2 Des privilóges sur certains meubles,
2102. Jues erćances privilćgićes sur cer= tains meubles sont;
>
S5tcTrao l.
Dę privilegiis in bona mobilia. s a100. Priytlegia vel generałia sunt, pel specialia in certa mobilia tantum.
1
De privilegiis generalibus in bona mobilia. 2101. Creditorum privtlegia, quibus unięersa mobilia a/ficiuniur; illa sunt, quae infra enumerantur, atque eń ordine exercentur:
1. Impensae judiciałes; 2. Impensae fimerts;;| 3. Ultimae infirmitatis zmpensae,
omnes aequaliter praestandae iis, qutbus debentur ż
4. Mercedes, quae pro ammo prostme elapso et pro pertente farnulis jam debitae sint; 5. Res alimentariae debitori ejusque familiae praestitae, nimirum intra sex postrernog
menses, intra annum.postremum, caturam exerceniibus.
a mercatoribus, qui res minutatim vendunt, ab hospitatore et aliis negoliatoribus magnam et copiosam mer=
uli sunt pistores,. lanii aliique;.et
2.
De privilegtis specialibus in certa bona mobilia.
2102.
Credita privilegio donata in Gerta bona mobuia sunt:

1. Naymy i dzierżawy nieruchomości fa przychodach e zbiora roczcego, i na genie tego wszystkiego, cokolwiek składa porzebue, sprzęty w domu naiętym, lub w dzierżawie,+ cokolwiek słaży do przy- zwoiiego gospodarowania w dzierżawie,'to iest, o wszelką należytość inż wypadłą 1 ieszcze wypadaiącą, ieżeli kontrakty dzier- Żawne są urzędowe, albo ieżeli będące z podpisem prywatnym, maią datę pewną: iwtych dwóch przypadkach, inni wierzy- ciele maią prawo odnaiąć dom lub dzierża- wę na pozostaly. czas z kontraktu, i szukać swego zysku z kontraktów i zadzierżawień, ale zawsze z obowiązkiem zapłacenia wiem| rzycielowi. tego wszystkiego, cokolwiek na- leżatoby mu się ieszcze
A gdyby"nie było'kontraktów dzier- żawnych, urzędowych, albo ieżeli będące 2 podpisem prywatnym nie raią pewney daty, to na rok. rachując od wyyścia roku bieżącego.
Tecże sam przywiley ma mieysce o na- prawy komornicze, ioto wszystko, cokol- wiek się tycze wykonania kontrakiu dzier- 4 Żawnego.
Jeduakże sammy nałeżące się zi nasienie, albo za makłady na zbiór roczny, płacone są z ceny zbioru; a należące się za narzędzia z ceny tych narzędzi, z pierwszeństwem dla właściciela w iednym i drugim przy-
padku.
519
i, Les łoyers et fermages des immeubles, sur les fruits de la rócolte de Pannće, et sur le prix de tout ce qui garnit la majson louće on ła ferme, et de tout'ce qui śert A Tex+ ploitation de la ferme, savoir, pour tout ce qui est ćchu, et pour teut ce qui est a echoir, si les baux sont authentiqtes, 0% si, ć6lant sous signature privóc, ils ont une date ćertaine; et, dans ces denx cas, les autres creanciers ont le droit de relouer la majson ou ła ferme pour le restant du bajl, et.de Faire leur profit des baux on fermages,, a la charge toutefois de payer au proprić- taire tout ce qui lui serait ,encore di;
Et, a dófaut de baux anthentiques, 6% lorsqwetant sous siguatare privće, ils nont pas une date certaine, pour une aunće'4 partir de Pexpiration de Fannće courante.
Le mćme privilóge a lieu ponr les rópa= rations locatives, et pouk tout cę qui con- cerne Pexćcution dn bail.
Nśanmoins les sommmes dues pour les se- mences ou pour les frais de la rćcolie de Fannće, sont payćes sur le prix de la re- colie;. et celles dnes pour ustensiles, sur le prix dć ces ustensiles, par prefćrence au proprićtaire, dans Pun et Pautre cas.
1. Pensiones et mercedes ex locctione immobilium
in frucłus illius anni, quo percepti
$unł, et in valorem eorum omniun, qune domijn aut praedium instruunt et culiurae in seryiunt: nimirum pro omnibus pensionibus et mercedibus praeteritis, ac pro iis, quarum
dies nondum venit, hoc prioilegium datur, redactum sit, siye in prieatam serzpłturam, casu ceteris creditoribus jus cormpetit,
sive contracius in publicum instrumentum certo tamen die et loco exwaratam._ Utrogue
domum vel praedium ad reliquum locationis tempus
relocandi et pensiones percipiendi, sólutis tamen proprietario iis omńibus; quae adhuę
zpsi deberentur. Dejiciente autem publico instrumento, vel
privata scriptura ewistente, quae locum ta-
men et diem certum non exchibeat, relocandi Jacultas ad annum dumtaxat ab ewitu laben=
tis computandum ereditoribus tribuitur.
ldem privilegium competit pro refectionum zmpensis, quae conductori incumbunt, et pro ris omnibus, quae conductionis executionem respiciunt.
Pecunia tamen sementis, vel illius anni
fructuum oolligendorum causa erogata, ex
miessis pretio perczpitur; quae+ero ad paranda instrumenta collata est, ex eorum pretso
desumitur, nulla in utrogue casu proprielario
praelatione concessa.

514
Właściciel może zaiąć ruchomości potrze- bne w iego domu albo w iego dzierżawie, gdy były stamtąd ruszone bez iego pozwolenia, i zechowuie na nich swóy przywiley, by- leby upominał się o nie; to iest, gdy idzie *© ruchomości potrzebne do dzierżawy, w przeciągu dni czterdziestu, a w przeciągu piętnastu, ieżełi idzie o ruchomości potrze- bue do domu.
2. Wierzytelność na zastawie, który wie- rzyciel zaiął w posiadanie.
3. Koszta łożone ua zachowanie rzeczy,
4. Cena rzeczy ruchomych niezapłaco- mych, ieżeli są' jeszcze w posiądaniu dłu- Żnika, bądź gdy ie kupił z oznacz niem gra- rę czasu, lub bez oznaczenia.
eżełi przedaż uczyniona była bez ozna- czenia granicy Czasu, przedawca może wy- dobydź te rzeczy, póki są w posiadaniu kupującego, i przeszkodzić ich odprzedaży; byleby wydobycie nastąpiło w ośmiu dniach po wydaniu, iŻeby rzeczy znaydowały się > IE samym stanie, w iakim wydanemii
ZY:
Przywiley przedawcy służy zawsze do- piero po przywileju właściciela domu lub dzierżawy; chyhaby dowiedziono było, Że właściciel wiedział, iż sprzęty i inne przed- mioty do iego domu lub dzierżawy potrze- bne nie należały do komornika.
Nic się nie odmienia w prawach izwycza- iach handiu, względem wydobywania.
Le proprićtaire peut saisir les meubles qui garnissent sa maison ou sa ferme, lors- quils ont ćtć deplacćs sans son consente- ment, et il conserve sur eux son privilóge, pouryu qw'il ait fait la revendication; savoir, lorsqw'il s'agit du mobilier qui garnissait une ferme, dans le dćlai de quarante jours, et dans celui de quinzaine, s'il s'agit de meu= bles garnissant une maison.
2. La crćance surle gage dont lecrćancier est satsi.
3. Les frais fails pour la conservation de la chose.
4. Le prix d'effets fmobiliers non payćs, ils sont encore en la possession du debi- tear, soit gwil ait achetć a terme;ou sans termę.
Si la vente a ctó faite'sans terme, le vendeur peut móme revendiquer ces effets
tant qwils sont ei la possession de Pache- teur, et en empćcher la revente, pourvu que la revendication soil faite dans la hni- taine de la livraison, et que les effels se trónyent dans le m6ć'ne ćtat dans lequel ceite livraison a ćte taite.
„ Le privilćge du vendeur ne s'exerce ton- tefois quapres celni du proj rićtaire de la maisan ou de la ferme; A moins qwil ne soit prouvć que le proprićlaire avait con— naissance que les„meubles et autres' objets garnissant sa maison 0u sa ferme nwappar- | tenaient pas au locatarnre.
II n'est rien innovć anx lois et nsages dn
commerce sur la revendication.
Proprietarius sequestrationem impetrare potest eorum, dium instruendum illata sunt, cum absque suo consensu amota fuerint, dummodo intra quadraginta dies, si de invectis in, praedium, et tira
vilegium retinet,
quae ad ejus domum vel prae- et in. ea suum pri-
quindecim, si de domestica supellectile agatur, persecutoriam actionem instiluerit. 2. Creditum in pignore, quod penes creditorem est.
3. Impensae reż seryandae causa factae.
4. Pretium rerum mobilium nondum solutum, utrum in emtionę mora ad solvendum data sit, nec ne.
existant, quin referat,
Si venditio sine mora ad solcendum facla sit, penes emtorem sunt, et prohibere, quominus iterum cendantur, a traditionis die yindicentur, et tn eodem statu reperiantur, im quo erant,
fiuerunt.
sz adhuc illae in debitoris possessiene
venditor potest eas vindicare, quamdiu dummodo intra octo dies quum tradita
- Piioilęgium tamen proprietarii domus aut praedii potius est privilegio eenditoris, nisi
probetur, proprietarium sciytsse, zllata ad conductorem non pertinuisse.
Leges et usus commerciales de piudicatione ew superius
mobilia aliaque ad instruendam domum aut praedium
sancitis minime innoyantur,

5. Dostarczania iakie ożył gospodarz.
domu dla podróżnych, na rzeczy podróżne- 0, które do iego domu przeniesione były.
6. Koszta na przewoz i nakłady połą- czone z przewożeniem rzeczy na rzeczy przewiez 1ioney. j
7. Wierzytelności wypływające z nad- użycia i przestępstw popełnionych przez urzędników publicznych, w odhywaniu urzędowych ich czynności, na kapitale ich zaręczenia i na procentach, które stąd na-
leżeć się mogą. OppziaŁ II.
o Przywileiach na nieruchomościach.
2103. Wierzyciele przywilelowani na nie- ruchomościach są:
1. Przedawca na nieruchomości prze- danóy o zapł:tę ceny.
Jeżeli było kilka przedaży następnych, których cena należy się w całości lub w czę-- ści, sierwszy przedawca przeniesiony iest nad drugiego, drugi nad trzeciego, 1. l. d.
2. Ci ktćrzy dostarczyli pieniędzy na nabycie nieruchomości, byleby.było urzę- downie okazane przez akt pożyczki, Że na ten koniec summa pr/eznaczona była, 1 przez kwit przedawcy, Że z tych pieniędzy poży= ezonych zapłacenie nastąpiło.
515
5. Lies fonrnitures d'un aubergiste, sne les effets du vóyageur qui ont<tó trans. portćs dans son auberge.
6. Les frais de voiture et les dćpenses ąaccessoires, sur la chose voiturće.
7: Les cróances rćsultant d'abus et prć. varications commis par les fonetionnaires publics dans PFexercice de leurs fonctions sur Jes fonds de leur cautionnement et sur les intćróts qui en peuvent ćtre dusy
SECTION IL
Des priyilóges sur les immeubles,
2105. Les crćanciers privilógićs sur les immeubles sont,
1. Le vendeur, sur Dimmeuble vendu pour le paiement du prix. ł
S'il y a plusieurs ventes succesgives dont le-prix soit dh en tout ou en partie, le premier vendeur et prćfćrć au second, le deuxieme au troisieme, et ainsi de suite.
2. Ceux qui ont fonrni les deniers pour Pacquisition d'un immeuble, pourvu qwil soit auithentiquement constatć, par Macte d'emprunt, que la somme€ćtait destinće 4 cet emploi, et, par la quittance du vendeur que ce paiement a ćtće fait des Góci emprnnutes.
*
5. Cauponae crelitum in re trawić.
6. Merced
, Credita, quae promanani ex
fungentes, in ejus exerciłio delinquunt,
"ras, SŁ quae deberentur.
sa iatore in diversorium illatas, ob ea, quae ipsi minis-
es cecturae et accessoriae impensae in rem vectam. abusu et praevaricatione eorum, qui, publico munere
in cautionis pes zpsos praestitae sortem et in usu=
SpzcTtro II.
De privilegiis in bona immobilia.
4103. Creditores privilegi 1. Fenditor in rem immw Si plures vendi'iones successivae parte debeatur, primus venditor secundo, 2. Qui ad rem immobilem adquirendam tico actu constet, apocha, eandem
pecuniam fuisse ad. emtion pecuniam in solutionem ejus p
arii in tes immobiles sunt:
bilem venditam pro solutione-pretiż.
factae fuerunt, guarum pretium vel in totum vel pra hic tertio praefertur, el sic deinceps.
pecuniam credilerunt, dummodó ex authen-
em illius rei concreditam, et ex ęenditorzs retii conversam fuisse. *

B10
3. Współdziedzice ua nieruchomościach spadku za rękoymią działów między niemi, i dodatków lub zwrotów w częściach.
4. Architekci, podeymuiący się ogól- mie, mularze i inni robotnicy użyci do sta- wiania, przestawiania i naprawiania budo- wli, kanałów iinnych robót iakichkolwiek, byleby sporządzouy był pierwćy protokuł przez biegłego, wyznaczonego z urzędu od Jrybunału pierwszćy instancyi, w którego obrębie położone są budowle, na oznacze- nie stanu mieysc tyczących się tych robot, których wykonania zamiar oświadcza wła= ścicieł, i zeby. roboty w sześciu miesiącach naydalćy po ich udoskonaleniu odebrane byly przez biegłego także z urzędu wyżna- czonego.
Ale ilość przywileiu nie może przenosić wariości oznaczonćy w drugim protokule, ł zmnieyszona jest do umiarkowanćy war- tości, iaka będzie w czasie alienowania nie- ruchomości, i wynika z robót które w niey poczynione były.-
5'Takiż sam przywiley służy tym którzy pożyczyli pieniędzy na zapłacenie lub wypłacenie późnićy robotnikom, byle— by użycie tych pieniędzy okazańe było urzędownie, przez. akt pożyczki, i przez kwity robotników, równym sposobem jak powiedziano wyżćy o tych, którzy poży- czyli piemiędzy na nabycie nieruchomości.
5. Lies cohćritiers, sur les immeubles de la succession, pour la garantie des partages faits entre eux et des soulte ou rctour de lots.
4. Les architectes, entrepreneurs, macóns et autres ouvriers employćs pour ćdifier, reconstrnire ou rćparer des bilimens, ca- naux, Ou antres ouvrages queleonques, pourvu nćanmoins que, par un expert nommć dotfice par le tribónal de premiere instance dans-le ressort duquel les batimiens sent silnćs, il ait ćtć dressć' pr”alablemnet un proces- verbał a Peffet. de constater Pótat des lieux rełalivement aux ouvrages que' le propri taire dćclarera avoir dessein de faire, et que les ouvrages aient ćtć, dańs les six mois au plus de łeur perfectien, reCus par un expert ćgalerhent nommć d'office.
Mais le mońtant du privilege ne peut exceder les valeurs constulćes par le second proces-verbal, et ił se reduit a la plus value exjstante a Pepoque de Palićnaiiou de Pimmeubie, et rósultant de trayaux qui y oni ćlć faits.
5. Ceux qui ont prótć-les deniers pour payer.ou rembourser les ouvriers, jouissent du meme privilege, pourvu. que cet emploi soit authentiquement constatć par demprunt et par la quiltance des onvriers, ainsi gwil a ćtć dit ci-dessus pour ceux qui ont pretć les deniers póur Pacquisilion d'un immeuble.
3. Coheredes in immobilia: hereditaria
tioni, aut aequalioni'portionum hereditatis, 4. Architecti, redemtores operie, fabri c
,,SŁ quando locus fiat evictioni, aut compensa- quae ipsis in diyvisione obtigerunt. aemeniarii et cełeri operarii, aedzficandis,
restiluendis aut reparandis aedificiis, alveis, et quibuscumquę aliis operibus addicti, dum= modo tamen per peritum ex officio electum a tribunali przmae instantiae.,-in cujus dźis= tricłu aedificia sita sunt, in antecessum verbalis processus fiat, uł constet de lócorum statu
quoad opera,
quae proprietarius fieri velle declarawerit, et durmriodo a perifo item ex
o/jicio electo opera intra sex menses ad summum a die eoruin perfectionis adprobentur. Summa tanen, pro qua prioilegium exercetur, vałorem in secundo processu verbale
praefinitum gwcedere neguit,
stetit operum causa, quae ipsi accesserunt. 5. Quz
atque reducitur ad quanii pluris tempore alienationis res
pro operarum mercede aut compensatione pecuniam erediderunt, eodemn, privi-
legio fruuniur, duramodo mutuatae pet uniae usus ex zpso mutuł actu, et ex operarzorur
apocha authentico modo constet, prout są modilem comparandam crediderunt.
ora dicium est de iis, qui pecuniam ad rem ime-

ODDZIAŁ IIL
aśPrzywileiach ktore się rozciągaią na ru chomościaćh i nieruchorościach.
2104. Przywileje które się rozciągaią: na ruchomościach i nieruchomościach, te same Są, iakie- wyrażono w artykułe 2101.
2105. Gdy nie dostaie ruchomości, awy. pada płacić należytości uprzywilelowane; wyrażone w artykule poprzedzaiącymy: z ce: ny. mieruchomości w zbiegu wierzycieli uprzywileiowanych na nieruchomości, odby- wa się zapłała w następuiącym porządku:
1. Kos'ta sądowe iinne wyrażone w ar- tykule 2101.
2. Wierzytelności oznaczone w artykule 4103:
OpbpDzIAŁ IV. Jak się zachowuią przywileie.
2106. Przywileje między wierzycielami na nieruchomościach, tyle tylko wydaią swóy skutek, ile stały się iawne przez wpis na reiestrach zachowawcy hipotek, w spo. sobie oznączonym przez pfawo, i rachuiąc od daty tego wpisu, pod następującemi tyl- ko wylątkami.
SECTION III
Des prieilćges qui s'ćtendent sur les meubleż
et les imrneubles.
2104. lues privileges qui s'6tendent sur les meubles et les immeubles, sont ceux ćncn- ećs en Tarlicle 2161.
2105. Iorsqua dófaut.'de mobilier, les privilćgićs ćnoncćs en PTarticie precćdent
se presenient pour. ótre payćs sur le prix
dun immeubie,'en concurrence- avec les crćanciers privilćegićs su Pimnmicuble, les paiemiens se font dans Pordre qui suit:
1. Les frais de justice et autres ćnoncćs en Particle 2101;
2. Les crćances dósignćes en Particle 2103.
TV.
Comment se conservent les priyilógec.
SECTION
2106. Entre les crćanciers, les privilćges ne produisent d'effets a Pegard des immeu- bles qwautant qwils sont rendus publics par inscription sur des rezisitres du consćrvateur des hypotkeques, de la maniere dóterminee par la łoi, et a comptex de la date de cette inseription, sous les senles exceptions qui sulvent.
SECT1o0' III.
De priviłegiis, quae mobilia et immobilia complectuntur.
2104. Privilegia, quae mobilia et immobilia'complectuntur, ea sunt, quae in arti
gulo 2101 recensentur
2105. Quoties, mobilibus deficientibus, prięilegiarii, de quibus praecedenti articulo dic- tum est, ex pretio rei immobilis sui credzti solutionem petuht, et cum tis concurrunt alii, qui in eandem rem.immobilem privilegio gaudeni, tunć solutiones segquenti ordine fiunt:
1. Expensis judicial+Dus et aliis articulo 2104'enumeratis satisfit;
2. Creditoribus articulo 2103 recensitis.
SzcTio Tv.
- Quomodo privilegia serventur.
2106. credźtores privilegia in immobilia effectu carent; nisi per inscriptionem in tabulis convervatoris hypothecarunt publica facta fuerint modis a'lege praescriptis; tune
enim a die ejusdem inscriplionis e/fjectum sortiuntur, excepiis tantum sequentibus casibus.

310
2107. Wyiętemi są od formalności wpi- su, wierzytelności wyrażone w artyku- le 2101.,
2108. Przedawca przywileiowany zacho- wuie swóy przywiley przez przepisanie ty- tułu, który przeniosł własność na nabywcę, i który oka ule, źe się iemu należy całość, lub część ceny, a na ten koniec przepisanie kontraktu przez nabywcą uczynione, waży tyle co wpis dła przedawcy 1 dla póży- czaiącego, który mu dostarczył pieniędzy zapłaconych, i ktory wniydzie w prawa przedawcy,, przez tenże sam kontrakt: ob: wiązany iednak będzie zachowawca hi- potek, pod karą wynagrodzenia szkód istra- conych zysków względem trzecich osób, do uczynienia Z urzędu wpisu, na reiestrze swoim, wierzytelności wypływaiących z a- ktu przenoszącego własność, tak na korzyść
rzedawcy, iako, też na korzyść pożyczaią” cych, którzy także mogą postarać się OWy- konanie; jeżeli 1eszczę nie nastąpiło, prze- pisdnia kontraktu przedaży, aby przez to
nabyli wpisu tego, co um Się należy z wartości. * 2109. W spółdziedzic lub współdzielący się, zachowuie przywiley na dobrach ka- żdey części, albo na maiąlku licytowanym, o dodatek i zwrót części; albo Kaca licy
rzez wpisuczyniony za swolą staranno- BE” POZeLIACU dni, od da-
ty aktu podziału, lub przysądzenia na li-
2107. Sont. exceptćes de la formalitć de Pinscription les crćances ćnoncćes en lar- tcle 2101. 3
2108. Le vendeur privilćgić conserve son privilóge par la transcri,tion dua titre qui a transłóre la proprićtć a Pacquśreur, et qui constate que la totalitó, ou partie du prix lui est due; a Peffet de qnoi la tran- scription du contrat faite par Vacqućreur vaudra inseriplion pour le vendeur,.et pour le pveteur qui lui aura fourni les deniers payćs, et qui sera subrogć aux droits da vendeur par le meme covirat: sera neanmo= ins le conservateur des hypotheques tenn, sous pęine de tous dommages et intóróts envers les tiers, de faire d”office Pinscription sur son registre, des cróances rćsultant de Pacte translatif de proprićtć, tant en favenr du vendeur qu'en faveur des próleurs, qui ourropt ańssi faire, si ellę ne Pa 6tć, la trańseription du contrat dej vęnte, a Peffet d'acynćrir Finseription de cę qui leur est dd sur le prix.
2109. Le cohćritier ou copartageant con serve son privilćge sur les biens de chaqne lot, ou sur le bien licitć, pour les souhe et retour de lots, ou pour le prix de ła licita- tion, par Pinseription fajte a sa diligence, dans soóixante jours, a dater de Pacte de par- |lage oujde Padjudication par licitation; du-
2107. Excipiuntur ab inscriptioni
s solemnitate credita in articulo 2104 expressa.
2108. Fenditor prioilegiarius suum prięilegium rętinet per transcriptionem tituli, quo
zn emntoremt dommium translatum est„ adluc pst debert constet; łoco erit inscriptionis fawore ver
eł ex quo pretium,, vel integrum, vel pro parte, ad quem effectum zpsa transcrupłio contractus ab emtore initt litoris et illius, qui solutam credidit pecuniam, et qui ua
penditoris jura pi ejusdem contractus succedet.
Conservatori hypo interest, erga tertzos,
thecarum nihilominus, sub poena cujuscumque damni et ejus, quo onus incumbit, inseribendz ex 0 ficio in suis tabulis credita;, quar ah
actu dominium transferente promanant, tam favore venditoris, qifun eorum, qui pecu—
niam crediderunt; atq ditionis, si illa facta non fuerit, ut pro e0,
adipiscantur. 2109. Coheres aut condit
zn ea per aui ob pretium he ab qctu dietstonis dju hypothecae nullatenus subjicz possuni
licitationem alienata, ob compensation (um licitationis, quoties, eo znstante, agi aut adjudicationis rei licitatae computandos, duo temporis interyalla bona vel aequaltori obnoxia, vel per licitationem ad=
ue istis quoque fas erit, postulare transcriplianem contracius ven-
quod in pretium tpsis debetur, inscriptionem
ideńs suum retinet prieilegium in bona cujusque portionis, et
es eł aeqiuatzornes earundem portionum, inscriptio facta sit intra sexaginta dies; 4«
ZE TE O

©ytacyi: przez ciąg tego czasu, Żadna hipo- teka nie może mieć mieysca na maiątku obowiązanym do dodatku, lub' przysądzo— nym przez łicyłacyą, z uszkodzeniem wie- rzyciela dodatku lub ceny.
2110. Architekci. podeymnuiący się ro- boty ogółem, mularze iinni robotnicy, uży- ci do postawienia, przestawienia lub na- prawienia budowli, kanałów i innych robót, 1 ci którzy dla ich zapłaty lub wypłaty pó- znićy, pożyczyli pieniędzy, a użycie tych piealędzy okazańe było przez dwolsty wpis uczyniony: 1. Protokułu ozsaczaiącego stan mieysc; 2. Protokułu przyięcia, za- chowuią swóy przywiley od daty wpisu pierwszego prolokułu.
2134. Wierzycielę| zyskutący zapisy te- stamentowe, którzy żądaią oddziały maią- tku nieboszczyka, stosownie do artykułu 878. w tytule o Spadkach, zachowują swóy przywiley względem wierzycieli, dziedzi- ców, albo zastępcow nieboszczyka, na nie- ruchomościach spadku, przez wpisy uczy- nione na każdym z tych dóbr, w ciągu eegió miesięcy, rachuiąc od otwarcia spad- U
Przed upłynieniem tego czasu, Żadnóy hipoteki któraby miała skutek, nie mogą ustanowić na tych d brach d-iedzice lub zastępcy z uszk: dzeniem wierzycieli takich, łub zyskuiących zapisy testamentowe.
Pm z gc” moemy—
519
rant lequel temps ancune hypotheque ne peut avoit lien sur le bien chargć de soulte ou adjugć par licitation,, au prćjudice du cróancier de la soulte ou du prix.
2110, Lies architecies, entrepreneurs, mas cons et autres ouvriers employćs pour ćdi- fier, reconstruire ou rćparer des batimens canaux, 0u autres ouvrages, et ceux qui ont, pour les paycer et rembourser, pretć les deniers dont Pempłloi a ćtć constatć, con- servenl, par la double inscription łaite, 1. du
, proces- verbal qui constaie Pótat des lieux,
2. du proces- verbal de rćception, leur pri- vilóge a la date de Dinscription du premier proces verbal.
».211r. Les crćanciers et lćgataires qui de mandent la sćparation du patrimoine du dó= funt, conformóment a Particle 878 an titre des successions, conservent, a Pćgard des crćanciers des heritiers on representans du dćfunt, łeur privilćge sur les immeubles dela sąccession, par les inseriplions faites sur chacan de cesbiens, dans.les six mois A com- pter de Pouverture de la succession,
Avant Pexpiration de ce dólai, aucune hypotheque ne peut etre ćtablie avec effet sur ces biens par les hćritieńs ou represen- tans au prejudice de ces. crćancięrs ou lcga= taires,
judicata, in praejudicium ejus, cui aequaiionis, vel compensationis, vel pretiż conse-
quendi jus eorrpelit.
2110. Architecti, redemtores operis, fabri caementarii ceterique operarii, aedificandis,
restiłuendis, aut reparandis aedzficiis, alyeis aliisque operibus addicti, et qui pro merce— dis ipsis debitae solutione aut.Compensatione pecuniam crediderunt, quae in praediciaś causas versa adpareat per duplicem ins rzptionem, 1. processus perbalis, ex quo locorum, stalus probetur; 2. alterius processus verbalis, quto opera adprobata fuermt, a die inscri= ptionis primi processus verbalis sua priętlegia servant.
2111. Creditores et legatarii, qui dlefuncti bonorum separationem peturt justa articulum 878 tilulo de snccessionibus pricilegia retinent erga creditores heredum, seu eorum, duż defuneti personam repraesentant, in immobilia hereditatis,. in eim inscripiionis factae ad singula eadem bona irtra sex menses a die delatae successtoniś.
Antequam hoc temporis spatium elabatur, nullo kypothecae vinculo cum efjectu haec bona ab heredibus, seu ab iis, gui d fumcti personam repraesentant, in praejudicium cre= ditorum aut legatarioru.n obstringi possunt.
TĘ ZPEZĘ 2

5%Q
2112. Zyskuiący ustąpienie tych różnych wierzytelności przywileiowanych nży waią takichże samych praw, iak i ci którzy im ustąpili, na ich mićyscu i w ich stopniu.
2113. Wszelkie przywilelowane wierzy- telności, poddane-.formałności wpisu, względem których warunki powyżćy prze- pisane, dla zachowania przywileia dopel- nionemi nie były, nie przestaią mieć hipo- teki; ale hipoteka nie ma daty względem trzecich, tylko od,czasu wpisów które po— winny bydź uczynionemi, podług tego co będzie wylożone poniżey. ść
DZIAŁ IL
o Hipotekach.
2114. Hipoteka iest rzeczówe prawo na nieruchomościach, do których przywiąza- ne jest zaspokojenie zobowiązania.
Hipoteka z natury swaićy iest niepodzicl-
na, i utrzymuje się w całości na wszystkich:
nieruchomościach zobowiązanych, na każ- dóy znich, i na wszelkiey ich części.
Wszędzie idzie za niemi, w iakieżkolwiek ręce przechodzą. k
2115. Hipoteka maa mieysce tylko w przy- padkach i podlug form upoważnionych prawem. A
2116. Hipoteka iest albo prawna, albo sądowa, albo umowna.
2112. lies cessionnaires-de ces diverseg crćances privilćgićes exercent tous les mó— mes droits que les códans, en leur licu et place.
2113."Toutes crćances privilógićes,:sou= mises a laformalitć dePinscription, a Pegard desquelles les conditions ci— dessus prescri- tes pour conserver łe privilćge u'ont pas 6te accomplies, ne cessent pas nćanmoins
d/etre hypothćcaires; mais Phypothe ue ne
date, a Pćgard des tiers, que de Pepogqne des inseripliofis qui auront dd etrefaites ainsi qwil sera ci- apres expliquć,
CHAPITRE-IIL
Des lypotheques.
2114. Ehypotheque est un droit rćel sur les immeubles affeclćs 4 Iacquittement d'une obligation.
File est, desa nature, indivisible, et sub= siste en entier sur tous les immeubles affe-
clós, sur chacun et sur chaque portion. de. ces immeubles.
ry
Elle les suit,dans quclqneś mains.qgw'ils passent.
2115. L'hypotheque n'a lieu que. dans les cas et suivant les formes autorisćs par la lo.
2116. Blle est on lćgale, ou judiciajre, on conventiomićlle.
2112. Qui cessionem cujuscumque 03 his creditis priyilegio munitis obtinuerunt, omnibus cedentium juribus pro tpsis et in eoru:n gradu utuntur.
2113. Quodvis creditum priwilegiarium, inscrrptioni obnoxium, cujus respectu condi= tiones superius constiłułae causa servandi privilegii adimpletae non. sunt, hypothecariwn nihilominus esse non desinit. Ferum hipothecae quoad alios nulla ratio habetur, nisi a die inseriptionis peragendae modis inferius statutis,
CAPUT IIL
»
De hypothecis.
= r.*+.».... a114. Hypotheca est jus m re tmmobili constitutum ad obligationts zmplementum, Eadem suapte natura individua est, et tota affieit uniyersa bona ipsi obnoscia, quodlrbeż ex ipsis et quamcumque illorum partem: bonis inhaeret, in quemlibet possessorem LEG
iranseant.
2115.„Hypothecae locus non est, nist casibus et seręatis formis a lege sancitią au6, Hlypotheca est pel legalis, pel judiciałis, vel coryentionalis.

4
4117.(Ta iest hipoteka prawna, która 2 prawa wypływa.
Hipoteka sądowe następuie przez wyrok albo akia sądowe.
Hipoteka umowna zależy od umów ifor=
my zewnętrznćy w aktach ik. ntraktach.
2118. Zdainemi są do przyięcia hipoteki tylko:
1. Dobra nieruchome, które są zdatne do zamian, i przybycia do nich, poczyty- wane za nieruchome;
2. Używawie przychodów z takichże dóbr, i przybycia przez czas takiego uży- wania.
a1tg. Hisoteka na rzeczach ruchomych nie ma mieysca.
2:20. Nic nowego nie wprowadza się ni- nieyszym MKodexem do praw morskich, i urządzeń tyczących się okrętów: i statków do morza. i
OppziaŁ Ł o Hipotekach prawnych. 2121. Prawa i wierzytelności; którym
przyznana iest hipoteka prawna, są: %>-> z Prawa męzatek na dobrach ich mężów;
Prawa małoletnich i bezwłasnowolnych na dobrach ich opiekunów;
521 2117. a iypo"eduę legale cst?celle qui
| rósnlte de la loi.
Lihypotheque judiciaire est celle qni re sulte des jagemens ou actes judiciaires.
L'hypotheque conventionnelle ćst celle qui dćpend des convenfions, et de la forme extćrienre des actes et des contrats.
2116. Sont seuls susce,tibles d'hypothe= ques,
1. Les biens immobilicrs qui sont dans le commerce, et leurs accessoires rćputćs im— meubles;
2. Lusufruit des memeś biens et accessoi-- res pendant le.teraps de sa durće'
2119. ILes meubles n'ont pas de suite par hypotheque.
2120. Il nest rien innovć par le prósent. Code aux dispositions des lois maritimies concernant les navires et batimens de mer.
SECTION I. Des hypotheques lógales.
| 2121. Les droits et crćances auxquełs Phy- potheque lógale est attribuće, soni.
Ceux des femmes marićes, sur les biens de łeurs maris;/
Ceux des mineurs.et interdits, sur les biens de leurs tuteurs;
2117. Legalis, quae a lege constituitur; judicialis, quae a sentenitis vel actis judieiali— bus proficiscitur; conventionalis, quae a conęentionibus óritur, et ab extrinseca forma im
actrs et contractibus servanda. 2118. Hypotheca affici dumtaxat possunt:
1. bona immobidlia, quae in commercio sunt,
et accessiones eorum, quae tanguam immobilia habeańtur; 2. ususfrucłus ipsorum bonorum alque accesstoruum, usquedum udem perdurat.
2119. Złypotheca rerum mobiliuin in ter
transit.
'tiurm possessorem cum, rebus ipsis minime
2120.. foc codice nihil innovatur quoad leges maritimas, quae naves respiciunt.
SECTIrO L De hypothecis legalibus.
2121. Lec hypołhecam tribuit pro juribus et creditis:
1. Uxoriś in bonis viri; 2. Minoris et interdiciź in bonis tutorum ż
4

523
Prawa narodu, gminów i ustanowień pu-| Ceux de IEtat, des communes et des ćta- blicznych, na dobrach odbieraczów i rząd-| blissemens publics, sur les biens des rece=
ców. odpowiedzialnych._yveurs et administratenrs comptables. 2r22. Wierzyciel który ma hipotekę. pra- 2122. lie crćancier qui a une hypotheque z 2.
wną, może używać prawa swego na wszy—| legale peut exercer son droit sur tous les stkich nieruchomościach należących do swe-| iramenbles appartenant 4 son dćbiteur et go dłużnika, ina tych które do niego na-| sur ceux qui pourront lui appartenir dans leżeć mogą w czasie, pod ograniczeniami| la suite, sous les modifications qui seront
które niżćey wyrażone będą. ci- apres exprinićes, OppzraŁ II. SECTION II. o Hipotekach sądowych.: Des hypotheques judiciaires,
2123. Hipoteka sądowa wypływa z wyTro- 2123. L'hypotheque judiciaire rćsulte des
ków, bądź woczrych, bądź zaocznych, sta-| jagemens, soit contradictoires, soit par nowczych, lub tymcżasowych, na korzyść| dćfaut, definilifs ou provisoires, en faveur tego, który ie otrzymał. Wypływa iż|-de celui qui les a obtehus. Elle rćsalte z uznań lub sprawdzeń czynionych sądo—| aussi des reconnaissances ou Yórifications, wnie, padpisów położonych na akcie obó-| faites en jagement, des signatures apposćes giązuiącym, z podpisem prywatnym. Mo-| a un acte obligaloire sous seing prive. Zna icy używać na rzeczywistych nierucho- Elle peut sexercer sur les immeublęs mościach dłużnika, i na tych których może actuels du dćbiteur et sur ceux qwil pourra nab zdź, ale równie z ograniczeniami ,. które acqućrir, sauf aussi les modifieations qui uiżóy wyrażone będą. seront ei- apres exprimees,
Ustanowienia sądu polubownego w ten- Les dócisionsrarbitrales n emportent hypoe 6zas tylko sprawuią hipotekę, gdy położo= tlieque qwauiant qu'elles sont revótues de qy iest na nich sądowy nakaz wykonania, Fordonvnance jadiciaire d'exćcution.
Hipoteka wypływaiąca zwyroków w kra- L/hypotheque ne peut pareillement rćsul- tu obcym wydanych, w tenczas tylko na-| ter des jagemens rcndus en pays ćtranger, siępuie, gdy ie uznaie trybunał Francuzki qwautant qwils ont ćtć declarćs extcutoires
3. Fisci, communium vel cujuscumqne publici instituti in bonis tributorum eoactoris et administratorum, guibus rationes reddendi onus incumbit.| Pe a
2122. Creditori, qui hujus hypothecae jure fruitur, hoc in omnibus bonis immobilbus, quae ad suum debitorem pertinent et imposterum pertinerę pośsuni, experiundi faculias «si, modis tamen inferius declarandis.;;-
Srcrio IL De hypotheca judiciali.
2123. Judicialis hypotheca oritur ex sententiis definitivis aut interlocutoriis, tam tn Corte żradicto, qudm coniumaciali judicio latis, favore ejus, quż edsdem oblinuit.;
Oritur quoque ex recopnitione vel probatione in judicio facta subscriptionum, quae pri- tato obligationis chirographo appositae sint. i>,?
Hujus quoque hypothecae jus exercetur in bonis debitoris imrmobilibus, quae aciu posst= det, et in illis,- quae imposierum adipisci potest, salęis tamen Us, quat znferius prae- sertibuntur. zh AE
Arbitrum sententiae hypothecam non gignuni, nisi a die, qwo judicialis execulionis z. creio munitae suni.|

za obowiązuiąte do wykonania; ale to bez uszkodzenia przeciwaych temu przepisów, iakie. bydź-mogą w prawach polityczirych lub w traktatach.
OpbDziaŁ III. o Hipotekach umownych,
4124. Ci tylko zewalać mogą na hipoteki mmowne, którzy mraią zdatność do alieno— wania nieruchomości, iakie hipotece i pod- daią.
2125. Ci co maią na nieruchomościach prawo zawieszone przez pewny warunek, albo rozwiązywalne w pewnych przypad- kach, albo podległe zerwaniu, mogą zezwa- ać na hipoteki tylko poddane tymże samym warunkom, lub takiemuaż zerwaniu:
2126. Dobra małoletnich, bezwłasnowol- nych i nieprzytomnych, póki posiadanie ich powierzone iest tylko tymczasowo, nie mogą bydż obciążone hipoteką, tylko dla przyczyn, i wformach ustanowionych przez prawo, albo na mocy wyroków.,
2127. Nie można zezwalać na hipotekę umowną, tylko przez akt zawarty w for— mie urzędowćy przed dwoma notaryuszami, albo przed iednym notaryuszem i dwoma świadkami..
2128. Kontrakty zawarte w kraiu obcym, nie mogą dawać hipoteki na dobrach we Francyi, ieżeli nie masz pr'eciwnych tey
523
| par un tribumał francais; sans prójudice dea disposiiions contraires qui peuveni ćtre dans les lois politigqnes ou dans les traitćs,
SECTróN IIŁ Des hypotheques conęentionnelles.
2124. Pes hypotheques eonventionnelles ne peuvent€tre conseuties que par ceux qui ont la capaeitć d'alićner les immeubles qu'ils y soumettent.
2125. Ceux qui w'ont sur Vimmeuble qwun droit saspendu par une condition, ou rćso= luble dans certains cas, ou sujęt A rescision, ne peuvent congentir qu'itne hypotheque sou- mise aux mómes conditions on 4 la móme reseisión.
2126. Les biens des mineurs, desinterdils, et ceux des absens, tant que la possession ren est dćfórće que próvisoirement, ne peu- vent.€tre hypothequćs que pour les causes et dans les formes etablies par lą loi, ou en vertu de jagemens.
2127. L'hypotheque cohventionnelle ne peut€tre consenltie que par acle.passć en forme authentique devant deux notaires, ou devant un notaire et deux temoins,
2128. Lies contrats passós en pays ćtran- ger ne penvent donner d'hypotheque sur les bieńs de France, s'il n'y'a des disposi--
Hypotheca pariter oriri nequit. per sententiam in extera ditione latam, nisi a tribunali regni executioni mandandam esse declaratum fuerit, firmis tamen manentibus, quae legi= bus politicis aut publeis conyenttonibus in contrarium stałuta forent,
SE CA De hypothecis
GO ŁT 1.
conventionalibus.
2124. Fłypołheca per conventionem constitui.non połost, nisi ab'iis, quibus potestas est alienandi tmmobilia, quae kypothecae subjicienda sunt. i
2125. Si, quibus in imnobilt jus tantum competit; qguod vel a conditione pendet, vel in quibusdam casibus resolęt aut rescindi potest, hypothecam contrahere nequeunt, nisi sub eddem conditione aut ejustlem rescissionis eventu.
2126. Hypotheca affici nequeunt bora minoris, inierdicti, nec non illa absentis ,, quam- diu possesszo per modum, uł ajunt, provisienis collata estą nisi ex'causis et serpatis for—
mnis a lege sancitis vel in vim ret judicatae.
ć
2127. Conventionalis hypotheea contraht non potest, nisi actu authentico a duwobus tabele- Nonibus recepto, vel ab uno ex zpsis eż duobus testibus.
*
Z POZĘK EW: TCJTĘT O" zz

2
DŻ4
zasadzie urządzeń w prawach politycznych łub. w traktatach. a
2129. Ta tylko umowna hipoteka iest ważna, która bądź w tytule urzędownym, nstanawiającym wierzytelność, bądz w urzę- dowym akcie późnićyszym, wyraża w szcze- gólności naturę'i położenie każdćy z nieru- ch mości rzeczywiście należących do dłu- Źnika, ma kiórych on na hipotekę wie- rzytelneści zezwala. Każde z dóbr iego tera= Żuicyszych może bydź imiennie poddane. hipotece.
Na dobrach przyszłych nie można hipo- tekować.
2130 Jednakże ieżeli terażnićysze i wolne dobra dłużnika, niedostateczne. są do bez- pieczeństwa wierzytelności, można zezwo- Jić, aby każde z dóbr, iakich w czasie na- będzie, wiązańe zostało w miarę takiego na- bywania, wyrażąjąc taką niedostateczność.
2131. Równie w przypadku, gdyby nie- ruchomość lub nieruchomości poddane hipotece zgineły, albo doznały nad- psucia w takim sposobie, iżby się stały nie- dostateczne dla bezpieczeństwa wierzyciela, będzie on mogł albo upominać się natych- miast zapłaty swey, albo otrzymać dodatek hipoteki.
2132. Hipoteka umowna; tyle tylko iest ważna, ile summa dla któróy na hipotekę zezwolono, iest pewna 1 oznaczona aktem: jeżeli wierzytelność wypływaiąca z zobó-
tions contraires A ee principe dans les lois jolitiques ou dans les traitćs.
2129. Il ny a d'hypotheque convention= nelle valable gne celle qui, soit dans letitre authentique conslitulif de la crćance, soit dansun acte authentique posl”rieur, dćclare specialement la rature et la silnation de cha- cuń des immeubles actucllement apparienant au. debiteur;”$ur łesquels il consent I hypo- theque de la crćance. Chacun de tous ses biens presens peut ćlre nominativement sou- mis alhypotheque.
Les biens 4 venir ne penvent pas ć're hy« potbequćs.
2130. Nećanmoins, si les biens presens et libres du dćbiteur sont insuffisaus pour la shretć de la creance, il peut, en exprimant cette insuffisance, eońsentir que chacun des biens qu'il acquerra par la suite, y de- mieure effectć a mesure des acquisitions.
2131. Pareillement, en cas que Pimmcuble ou les immenbłes prósens, assujettis a Vhy— potheque, enssent póri ou ćprouvć dęs de- gradhlions, de manićre quils fussent de- venus insmfisans pour la shretć du erean- cier, celui-ci pourra, ou poursuivre des-A— present son remhomrsement, ou obtenir un supj lement d' hypotheque.
2132. L'bypotheque conventionnelle nest
(valable qu'autant que la somme pour la
quelle elle est coneentie, est ceqlaine et dęterminee par Pacte: si lacreanee rćsultant
D
4128. Contracłus in extera ditione initi jus hypotheeae zn bona regni non źribuuni, nisz aliter politicis legibus aut publicis conęentionibus statuatur..
2129. Coneentionalis hypolheca valida non est, nisi vel in anthientico actu constitutiomis erediti, vel in alio posteriore item authentico, specialim desćribantur Gualitates et loca singulorum immobilium, quae actu ad debitorem pertinent et hypothecae /subjiciuniur. Qurecumgque ejus bona praeseniia nominatini hypothecae subjyci possunt.
Non item bona futura. 2130. Attamen si bona praesenti
«a et libera debitoris ad securitatem: crediti minime
sufficiant„ licet ipsi, de illorum defectu mentione facta, bona futura eo ordine, quo ad=
quzret szngula„ hypothecae supponore.
2131. /tem, quoties immobile vel immobilia praesentia hypothecae obnoxia perrissent, pel deteriera adeo effecła essent, uł ereditori cautio deficeret, huic licebit, vel ad solutio= nem crediti statim agere, vel suppłementum hypothecae zmpetrare.
nisi suimuma, ob quam constrtultur;, ex
2132.„Fłypotheca conventionalis inejficax est, zpso actu certa atque determinala sit. Si crediium ipsum€x obl'gatione proflwens a€on- ditione pendeat, vel cjus quantilas inceria sit, cręditor iuscripiuwnem, de ya inferlus,

wiązania, jest warunkowa co do swesó hy—| de Pobligation est conditionnelle pour son ą ,, 5 p
tu, luf nieoznaczona wswey wartości, wie rzycieł nie będzie mógł wymagać wypisu, © iakim mowa będzie niżey, tylko co do ilości wyrownywaiącćy- ćenie oszacowania; którą sam wyraźnie oświadczy i którą dłu- znik ma prawo źmnićyszyć, ieżeli to wypa- da::
2133. Nabyła hipoteka rozciąga się do wszelkich polepszeń, iakie nastąpiły w nie- ruchomości hipoteką związanćy.
ODDZIAŁ IV,
o Stopniach miedzy hipotekami.
1134. Hipoteka bądż prawna, bądź sądo- wa, bądź umowna ma stopień. pomiędzy wierzycielami tylko od dnia, w którym wie rzyciel odbył wpis na reiestrach zachowa- wcy, w formie isposobie prawem przepi- sanym, oprócz wylątków położonych w ar- tykule następuiącym.
1135. Ma byt swóy hipoteka nie zawiśle od wszelkiego wpisu:
1. Na korzyść małoletnich i bezwła- snowolnych, na nieruchomościach należą cych do ich opiekuna, z powodu sprawo- wania opieki od dnia w którym opiekę przyjął;
2. Na korzyść mężatek z powodu ich posagu iumów małżeńskich, na nierucho-
exisience, ou indćterminće dans sa valeur, le crćancier ne poarra requćrir Vinscription dont il sera parlć ci-aprts, que jusqwa concurrence d'unę valeur estimative par lui dćclarće expressóment, et que le dćbiteur aura droit de faire rćduire, s'il y a lieu.
2133. L/hypotheqiue acquise sćtend 4 tontes les amóliorations suryenues A Vim= meuble hypotheque.
SECTION IV.
Du rang que les hypotheques ont entre elles.
2134. Entre les cróanciers, Phypotheque, soit koale, soit judiciaire, soit convention- nelle, na de rang que du jour de Pinseri- pfion prise par le crćaneier. sur les registres du conservateur, dans la forme et de la maniere preserites par la lot, sauf les exce- plions portóes en Particle suivant.
2135. Lhypotheque existe, indćpendam- ment de toute inscripiion,
1. Au profit des niineurs et interdits, sur les tmtumeubles appartenant a leur luleur. a raison de sa gesiion, du jour de Facceępta- lion de la tutelle;
2. Au profit des femmes, pour raison de leur dot et conyentions matrimoniales, sur
,
postulare dumtaxat poterit pro rata quantitaie, qua tpse suummet creditum aestimabit, texpresse declaranda, et. cujus deminutionem debitor impetrare poterit, si locus erit. 2133. Quaesitum jas hypotheciie ad omnes meliorątiones extenditur, quae fundo hypo-
hecae a/fecto obęeniunt.
SECTŁOTYV. Qui potiores in hypothecis habeantur.
2134. Znier creditores hypotheca, sive legalis, sive judicialis, sive conęentionalis, gra- dum obtinet dumtaxat a die, quo creditum in publicis conservaloris tabulis, modo et forma a lege constitulis, fuerit inseriptum, salyis exceplionibus, de quibus agilur u sequenli
articuło.
2135. Hypotheca locum, habet, quin inscriptio necessaria sit: £ iw 4< BgAi A> Rwa sia 3+ 3 ź 1-2 a. Favore minorćs et znterdicti in bonis immobilibus, ,quae ad ipsorum tutores pertinent,
o
a die coniracii matrumonii.
gestae administrattonis causa, a-die susceptae tutelae. żę 2 2. Favore uxoris propter ejus dotem gt obligationes nuptiales in bonis immobilibus irl,

a Ł
* 520 mościach ich mężów, i rachuiąc od: dnia zawartego małżeństwa.
Mężatka ma hipotekę co do sum posago— wych, które otrzymała ze spadku lub darowizn dla niży uczynionych w. czasie małżeństwa, tylko od dania otwarcia spad. dków, albo. dnia w którym darowizny swoy skutek miały.>» aaa
O wynagrodzenie długów które zaciągnę- ła z mężem swoim, i o zastąpienie własno- ści swoich alienowanych, ma hipotekę tyl- ko od dnia zobowiązania Jub przedaży.
Rozporządzenie ninieyszego artykułu (w Żadiym przypadku szkodzić nie może prawom nabytym przez trzecich, przed ogłoszeniem ninieyszego tytułu.|
2136. Mężowie 1 opiekuni obowiązani są zawsze ogłosić hipoteki któremi iele dobra obciążone; i na ten koniec sami wymagać powinni bez Żadnóy zwłoki wpisu w kan- celaryach na ten koniec ustanowionych, na nieruchomościach należących do nich teraz, i mogących należeć potóm.
Mężowie i opiekumni, którzyby uchybili wymagać i postarać się o wpisy nakazane uinieyszym artykułem, izezwoliłi, albo do- puścili na wniesienie przywilelów, sub hi- potek na ich nierńehomości bez wyrażnego
ewiadczenia,'że rzeczóne nieruchojmości OŚW iadczenia,) Roi BW związane są hipoteką prawną żon 1 mało. tnich, poczytywani będą za szalbierzów, iiako tacy przymuszalni osobiście, czyli pod- legli arćsztowi Z osoby.
les immeuhbles de leur mari, et 4 comptec du jour du mariage. . La femme na hypotheque pour les som- mies dotales qui proviennent de succesions a elle ćechues, ou de donations 4 ełle faites pendant le mariage, qua compierde Pou. yerture des successións on du jour que les donations ont eu leur-effet.
Elie na hypoteque pour Pindemnitć des dettes quelle a contractćes avec son mari, et pour le rergploi de ses propres alićnćs;, qua compter du jour de Vobligation ou de la yente.
Dans aucun cas, la disposition du pró- sent article ne poura prójudicier aux droits acquis a des tiers avant la publication du present-titre.
2136. Sout toutefois les: maris et les tu= tenrs terus de rendre publiques les kypothe= qaes dont leurs biens sont grevćs, et, a cet effet, de requćrireux-móćmes, sans aucnn dćlai, inseription aux bureaux a ce ćtabliś, sur les immeubles a ćux appartenant, et sur ceux qui pourront lear appartenir par la suite. p
Les maris et les tuteurs qui, ayant manquć de requćórir et de faire faire les inscriplions ordonnćes par le prósent arlicle, auraient consenti'ou laissć prendre des privileges ou des hypotheques sur leurs immeubles, sans dćclarer expressćment que lesdits immeu- bles ćtaient affecićs a Fhypotheqne lógale des femmes et des mineurs, seront rćputós stellionataires, et comme tels contraignabłes par eorps.
Uxor pro pecunia dotali, quae eidem ex hereditatibus vel ex donationibus constante ma- trimonio obvenit, hypothieca ron fruttur, nisi a die, quo successio delata fuit, vel donatia
effectum habuit: " Ipsi pariter
hypotheca non competit„pro indemnitate aeris alieni una cum marito con=
traci, nec pro collocatione pecuniae e% suoruim bonorum.venditione perceptae, nisi ab ob-
ligationis aut venditionis_ die. ju
Praescripta in hoc articulo nunquam juribus, a tertio ante hujusce tituli publicationem
quaesitis, praejudicium afjerre poterunt.
2136. Nihilominus eirę et tutores, hypothecas, quibus eorumimneł bona afecta sunt, pam lam facere teneniur, et|propterea psi requirere illico debent ab officiis ad id institutis inscriptionem in bona imitnobilia, quae ad ipsos pertinent, autrzn posterum poterunt per=
Łinere.
VFiri et tutoręs, qui insci zpłuones hoc artuculo praescriptas postulare et fieri omise! nę,

gr_/
«137. Przydant opickuni obowiązani bę- dą pod osobistą odpowiedzialnością, i pod karą wynagrodzenia szkód i straconych zy- sków, pilnować tego, aby wpisy wykonane były bez? zwłoki, na dobrach opiekura, z po wodu sprawowania opieki, i nawet sami O uczynienie takich wpisów starać się po- Winni.
2138, Gdy wpisy nakazane artykułami poprzedzaiącemi, nie były uczynione, za staraniem mężów, opiekunów, przydanych opiekunów, to wymagać ich będzie Proku- rator Cesarski przy Trybunale pierwszey nstarcyt, zamieszkania mężów 1 opieku- nów, albo mieysca położenia dóbr.
2139. Mogą wymagać rzeczonych wpisów krewni, bądź męża, bądź Żony, i krewni małoletniego, a w braku krewnych, przy- iaciele ich; same nawet Żońy 1 małoletni «nogą wpisów takich żądać.:
2140. Skoro w kontrakcie małżeńskim, pełnoletnie strony umówią się, iż wpisy czynione będą tylko na iednćy, lub pe- wnych niernchomościach męża, nierucho= mości nie wskazane do wpisu, zostaną wol-- ne i oswobodzone od: hipotek, na posag Żo- nv, na zwroty dla niey, i umowy” mał- żeńskie. Nie może bydz. taka umowa, że żaden wpis nie będzie czyniony.
„Koki-— do
M 527
2137. Les subrogćs tutenrs seront tenus, sous leur responsabilitć personnelle, ct sous pelne de tous dommages et intórćls, de veiller a ce que les inscriplions soient prises sans delai sur les biens du tuteńr, pour raison de sa gestion, móme de faife faire lesdites inseriptions.
2138. A dćfaut par les maris, tutenrs, subrogćs tuteurs, de faire faire les inseri- plions ordonnćes par les articles precćdens, elles seront requises par le procureur im- perial au tribunał de premiere instance du domicile des maris et tuteurs, ou du lieu de ia situation des biens
2139. Pourront les parens, soit du mari, soit de le femme, et les parens du mineur,
ou, 4 dćfaut de parens, ses amis, requćrir lesdites inscriptions; elles ponrręnt aussi tre requises par la femme et par les mi- neurs.
2140. Lorsque dans le contrat de mariage, les parties-majeures seront convenuęs qwil ne sera pris d'inscriplion que sur un ou certains iimmeubles du mari, les inameubles qui ne serajent: pas indiqućs pony Pinseri- ption, resteront libres et affranchis de Vhy- potheque pour la dot de la femme et pour ses reprises et conveniions matrimoniales. Il ne pourra pas€tre convenn qwil ne sera
pris aucune inscription.
atqnue consensum. suum praebuerint„ut sua bona immobilia hypotkeca vel priyilegio affice- rentur, quin ab ipsis expresse declaratum sit, praedicta immobilia hypothecae legalis vin culo jam obstricta esse favore uxorum vel minorum, uti rei criminis stellionatus habebun- tur, et ob id custodiae carcerali subjict poterunt.:
2137. Tutores honorarii suo periculo, et sub poena luendi omnia damna et quidquid in= tererit, curare tenentur„, ut statim in bona tutoris inscriptiones fiant pro ejus administra= tione, atque eorum erit, easdem etiam postulare.
2138. Sć wir eł żutor, nec non tutor honorarius inseriptiones superiori articulo stałułas fieri neglexerint, regius procurator penes tribunal ciyile domicilii'viri et tutoris, el loci, ubi bona sita sunt, ut eaedem fiant, postulabit.
2139. Praedictas inscriptiones requirere licebit propinąquis, tum piri, tumm uxoris, tum nimoris, aut, iis deficientibus, amicis; źmmo, et uxori et ipsi minori eas requirendi fa- cultas quoque triluitur. 4
2140. Quoties contraciu nuptiali contrahentes aetate majores consenserint, ut super una tantum re immobili, vel super pluribus ad ęirum spectantibus, inscriptio fiat, cetera tm= mobrlia„ ab inscriptione excepta, libera et hypothecae nexu soluta remanebunt pro dote uxoris, pro rerum ejusdein restitutione ,' ceterisque nupiialibus obligalionibus. Sed pacium, ne ulla znscrzpiio fiat, iniri non potęst.

528
a141. Toż samo służy względem nieru= chomości opiekuna, gdy Krewni na radzie familiyney będą tego zdania, że wpis uczy- niony będzie tylko na pewnych nierucho- mościach.
21492. W przypadkach dwóch artykułów poprzedzających, mąż, opiekun, i przydany opiekun bbowiązani są wymagać wpisu tyl- ko ua nieruchomościach wskazanych.
2143. Gdy przez akt mianowania opieku- na, hipoteka ścieśniona nie była, a hipo- teka ogólna na iego nieruchomościach prze-
wyż sza widocznie bezpieczeństwo, dostate»
czne z powodu sprawowania opieki; może opiekun Żądać, aby taka hipoteka scieśni0— ną była do nieruchomości dostatecznych, na zrobienie zupełnóy rękoymi dla mafo- letniego.
Ządanie wniesione będzie przeciw przy- danemu opiekunowi, i poprzedzone bydź powinno zdaniem familii.
2144. Równie-mąż za zezwoleniem Żony śwoićy, ipo powzięćih zdania czterech nay- bliższych ićy krewnych, zgromadzónych na radę familiyną może żądać, ażeby hi-- poteka ogólaa na wszystkich 1iego! nierucho- mośrciach z powodu posagu, żwrołów 1 umów małżeńskich, ścieśniona była do nierucho mości dostatecznych, na zachowanie w ca- łośći praw Żony.
2145. Wyroki ż kunów, wydawane będą aż
na żądania mężów i opie- po wysłucha-
2141. Il em sera de móme pour les im- meubles du tutenr, lorsque les pareńs, en conseil de famille, auront Gtó d”avis qu'il ne soit pris d'inscription que- sur certains imrmeubles.
2142. Dans le'cas des deux articles prć- cćdens, le mari,«le tuteur et le subroge tuteur, ne seront ienus de requfrir inscri= ption que sur les immeubles indiqnćs.
2145. Lorsgue Vhypothóque nm/aura pas ćlć restreinie par. Pacte de: nomination du tuteur, celui-ci ponrra, dansle cas oń Vhy- potheque genśrale sur$es imrmeubles excć- derait notoirement les sdretćs suffisantes pour sa gestion, demander que celie hy— potheqne soit restreinie anx inimeubles suffisans pour operer une pleine garaniie en faveur du mineur.
La demande sera formće contre le subę rogć tuteur,. et elle devra ćlre prócćdće d'un avis de famille.
2144. Pońrra pareillement le mari, du consentement de sa femme, et apres avoir pris Davis des quatre plus proches parens d'icelle, róunis en assemblće de famille, demander que Vhypotheque gćnćrale sur tons ses immeubles, pour raison de la dot, des reprises et conventions matrimoniales; soit restreinie aux immeubles sułfisaus pour la-conservation entiere des droits dc la femme..
2145. Tues jngemens sur les demandes des maris et des tuleurs ne seront rendnus
2141.
Tdem obtinebit quoad immobilia tutoris, quum cognati im consilio familias cen-
suerint, uł inscriptio in quaedam tantum zmmobilia habeatur. on4a. Casibus in praecedentibus duobus articulis memoratis maritus, tutor, nec non tu- tor honorarzus in immobilia designata dumiaxat inscriptionem requirere tenentur.
2143. Cum hypotheca
actu, quo tutor datus est, ad certa bona circumsceripta non fuit,
zpse petere poterit, ut ea'reducatur ad eam immobilium quantitatem, qua minoris secu- rilati plane cavealur, si generalis hypotheca in omnia sua iminobilia eam'manifeste cx= cedat quantitatem, quae minoris cautioni propter suam administrationem sujficere posset,
Petitio adyersus żutorem honorarium sujfragio. j 2144. Maritus pariter,
insiiiuenda erit, praecedente consilii familiag
consentientibus uxore et quatuor ex proximioribus ejusdem cog- natis in consilio familias congregatis, postulare poterit,
uł generalis hypotheca tn omnia
sua immobilia pro cautione dotis, pro restitutionibus el obligationibus nuptialibus, ad ea
tantum redigatur immobilia,
quae sufficiant ad omnia uxoris jra seręanda.
2145. Super pełitionibus martti. et tutoris sentenżiae non aliter feruntur, quam praesente
et audito regio procuratore,

me”
TECT WEPE 48
hiu prokuratora Cesarskiego i wocznie z nim.
W przypadku gdyby Trybunał wyrzekł ścieśnienie hipoteki na pewne nieruchomo ści, wpisy uczynione na wszystkich innych wymazaae będą,
DZIAŁ IV. 0 sposobie wpisu przywileiów i hipotek.
4146. Wpisy, czynią się w kancelaryi za- chowania hipotek okręgu, w którym poło- Żone są dobra, poddane przywileiowi lub hipotece.. Zadnego skutku nie sprawuią, ie- Żeli uczynione są w przeciągu czasu, w któ- rym akta czynione przed otwarciem upad- ku, są uznane za nieważne.
Toż samo służy między wierzycielami spadku; ieżeli wpis uczyniony, był przez iednego z nich, dopiero po otwarciu spad ku, i gdy spadek przyięty iest tylko z do—
rodzieystwem inwentarza. cej
2147. Wszystkim wierzycielom tegóż:sa- mego dnia wpisanym służy w zbiegu hipo- teka teyże samcćy daty, bez różnicy mię- dzy wpisem rannym i wieczornym, cho- ciażby zachowawca tęż różnicę naznaczył.
529
qivapres ayoir entendu łę procurenr impć- rial; et contradictoirement avec lui.
Dans le cas ol le tribunal prononcera la rćduction de Phypotheque a certains im— meubłes, les inscriptiońs prises suć tous les autres seront rayćes.
CHAPITRE IV.
Du mode de Dinscription des priyilóges et hypotheques.
2146, Les inscriptións se font au burcau de conservation des hypotheques dańs Var- rondissęment duquel sont situćs les biens soumis au privilege ou A Thypothtque.
Elles ne produisent aucun effit, si elles
sont prises dans le dćlai pendant lequel les actes faits avant Iouverture des fallites sont dćclarćs nuls.
Il en est de mćme entre les creanciers d'une succession, si lińscription na ćtó faite par Pun d'eux que depnis Pouvertnre, et dans le cas oh la succession n'est acqee ptee que par bćnćfice d'inventaire.
* 2147.''ous les crćanciers inscrits le móme-
jour exercent en concurrence une hypo- theque de la móme date, sans distinction entre Vinscription du matin et celle du soir quand cette diffórence serait marquće par le conservateur.
Si tribunal hypothecam ad quaedam, tantum immobilia redigęndam esse judicabit, in
*seriptiones in alia omnia expungentur.
C©AGPDB'DTV.
Quomodo privilegia et hypothecae inscribantur.
2146 JInscriptiones fiunt'ad officium conserpatoris hypothecarum, in cujus distrietu bona
prieilegio vel hypothecae obnoxia sita sunt.
Nudllum ipsae pariunt effectum, si intra illud tempus fiant, quo actus ante bonorum ces-
sionem conditi nullius effectus declaraniur.
Idem evenit inter creditores hereditatis, si inscriptionem eorum alteruter tunc solum obtinuit, quum successio jam fuerat delata, et quum hereditas non nisi cum beneficio in-
pentarii adita fuit.
2147. Creditores omnes, qui eadem die inscriptionem obtinuerunt, aequali hypothecae jure vtcissim inter se fruuntur, nec ea poltor habetur inscriptio, quae mane, ae quae sero facta sit, quamvts hypothecarum conseręator hoc temporis discrimen adnotavcrit.
67

2148. Dla zrobienia wpisu, wierzyciel przedstawia zachowawcy hipotek, przez sie- bie, lub przez trzeciego, oryginal(które- go akta oryginalne nie są zostawione) pier- wiasikowy, ałbo expedycyą urzędową wy- roku lub aktu, z którego wypływa przy- wiley lub hipoteka.
Przyłącza do tego dwie noty pisane na papierze stęplowanym, z których iedna wyrażona bydź może na expedycyi tytułu; zawierać się w nich będzie;
1. Imie, nazwisko, zamieszkanie wie- rzyciela, stan czyli powołanie, ieżeli ma iakie, i wybór. zamieszkania„przez niego w iakimkolwiek mieyscu. okręgu kancelaryi;
2. Imie, nazwisko, zamieszkanie dłu- Znika, stan leżeli iest znany, albo oznacze- mie osohiste i szczególne, takie po którem- by zachowawca mógł rozpoznać, i rozró- żnić w przypadkach wszelkich osobę obcią- żoną hipóteką;
3. Data i natura tytułu;
4. Ilość kapitału wierzytelności wyra- żonych w tytule, albo ocenionych przez wpis czyniącego, co do wypłat i czynszów albo co do praw wypadkowych, warun— kowych, lub nieoznaczonych, w przypad- kach, gdy ocenienie takie iest nakazane; jako też także iłość przyłączeń do tych ka- piiałów, i czas ich wymagalności;
2148. Pour općrer Vinscription, łe crćan- cier reprósente, soit par lui-móme, soit par un liers, au Conservateur des hypo- thegues, Foriginal en brevet ou une expć- dilion authentique du jagement ou de Pacte qui donne naissance au. privilege ou 4 Phypoteqne.
fl y joint deux bordereaux ćcrits sur papier timbrć, dont Pun peut ćtre portć sur Pexpedilion du titre; ils conliennent,
1. Lies nom, prónom, domicile du crean= cier. sa profession, s'il en a une, et Pćlec- tión d'un domicile pour'lui dans un lieu quelconque de Varrondissement du bureau;
2. Les nom, prónom, domicile du dćbi- teur, sa profession, S'il en a une connue, on une dósignation indiviquelle et speciale, tele, que le conservateur pnisse reconnałire et distinguer dans tous les cas Vindiwidu grevć d'hypotheque;
3. La date et la nature du titre;
4. Ilie montant du capital' des crćances exprimćes dans le titre, ou ćvaluees, par Vinscrivant, pour les rentes et prestat'ons, ou pour les droits ćventuels, conditiorinels ou indćterminćs, dans les cas ol cette ćva— luation est ordonnće; comme aussi le mon- tant des accessoires de ces capilaux, et Pepo- que de Pexigibilitć;
2148.„Ad peragendam inscripiionem creditor ipse, vel quisquis alter ejus nomine, e€or-
servatori tradit autographum actum, ex qno priyilegium seu hypotheca oritur.
vel authenticum exemplum sententiae aut documenii,
Insuper binas cxhibet, sekedas charta regio signo munita, quarum una ad calcem
exempli referri polest. Jpsae continere debent:
1. Nomen, cognomen, domicilium creditoris, ejus professionem, si quam exerceat; eż electionem sui domicilii intra districtum officu;
2. Nomen, cognomen, domicilium debitoris, ejus professionem, si quam ipsum exerce- re innoteścat, vel individuam et specificam ejus designationem; uć quovis casu debitor hy- potheca graęatus a conservatore dignosci possił;
3. Diem et qualitatem tituli;
4, Quaniitatem sortis debitae, quae vel ew titulo pateat, vel ex aestimatione ejus, qut inscriptionern petit, proficiscatur, guoad reditus et praestałuenes. anuaŁ; pel jura even-
tualia, conditionalia aut indefinita, quoties aestimatto haec praescripta sit; item quanti= tatżm accessionum ipsius sortis, et diem, qua peii possunł;

5. Wskazanie gałunku 1. położenia dóbr, na których mniema zachować swóy przywiley, lub swoię hipotekę.
Ostatnie to rozporządzenie nie iest potrze- bne, w przypadkach hipotek prawuych lub sądowych; gdyby niebyło umowy, sam wpis na takie hipoteki, dotyka wszystkich nieru- chomości, obiętych w ókręgu kancellaryt.
2149. Wpisy które czynione bydż maią na dobrach osoby umarłćy, mogą bydźczy- nione pod prostóm oznaczeniem nieboszczy- ka, iak iest powiedziano w Nrze 2. artyku- lu poprzedzaiącego.
2150. Zachowawca czyni wzmiankę na re- iesirze swoim tego, co się zawiera w no- tach, i oddaie Żądaiącemu, tak tytuł, lub expedycyą tytułu, iako też iednę notę, na dole którćy zaświadcza, że wpis uczyniony..
2151. Wierzyciel wpisany z przyczyny kapitału, przynoszącego procenta, lub przy- chody czynszowe czyli z wypłat, mk pra- wo.bydź umieszezonym za dwa lata tylko, iza rok bieżący w tymże samym stopniu hi. poteki, w iakim iest iego kapitał, a to nie szkodzi wpisora szczególnym, iakie może czynić co do hipotek rachuiąc od ich daty, na przychody inne, które zachowane nie są pierwszym wpisem.
2152. Wolno iest temu który żąda wpi- su, równie iak iego żastępcom, lub tym
SDL
5. T'indication de Pespece et de la sitna— tion des biens sur lesquels il entend con- server son privilege ou son hypotheqne.
Ccite derniere disposition nest pas nć- cessaire dans le cas des hypothequcs legales ou judiciaires:.4 defaut de convention, une seule inscription, pour ces hypotheques, frappe tous les immeubles compris dans Parrondissement du bureau.
2149. Les inscriptions a faire sur les biens d'une personne dćcćdee, pourroni ćtre faites sous lą simple designątion du defunt, ainsi qwil est dit au n. 2. de larticle prócćdent.
2150. Lie conservateur fait mention, sur son registre, du contenu aux bordereaux, et remet an requerant, tant le titre ou Pexpćdition du titre, que Vun des borde— reaux, au pied duquel il certifie avoir fait
'Pinscription.
2151. Le erćancier, inscrit pońr nn ca- > produisant intćret ou arrćrages, a
roit detre colloquć pour denx annćes seulement, et pour DVannće courante, au meme rang dhypotheque que pour son capital; sans prejudice des inscripiions para ticulieres 4 prendre; portant hypotheque a comipter dę lenr date, pour les arrćrages autres que ceux conservćs par la premiere inser1plion.
2152. Il est loisible a celui qui a requis une inscription, ainsi qwa ses reprćsentans
5. Quaenam in specie, et ubi sita sint bona, in quibus suum priyilegium vel suam hy
pothecam seręare ipse constiluit.
Postrema haec declaratio minime requiritur, quoties de legali aut judiciali hypothieca agitur;<leficiente enim conwenlione, una tantum hujus modz hwypothecarum. insęriptio omnia afficit immobilia in offcii districtu sita.;
2149. Si in defuncti bona inscriptionem fieri oporteat, sufjiciet, uł, facta dumtaxat personae defunctae designatione, ea peragatur, prout dictum est im paragrapho. secundo
praecedentis articuli.
2150. Conservator in suas tabulas refert ea, quae schedae continent, atque petenti re- stiłuit, tam titulum, seu ejus exemplum, quium alieram ex schedis, ad cujus calcem se
znseriptionem fecisse testatur.
2151. Creditori znscripto pro sorte, quae usuras vel annuas praestationes gignit, eun- dem ac pro sorte hypothecae gradum obtinendi jus est etiam quoad usuras et praestationes, pro biennio tamen dumtaxał et pro anno oertente debitas; citra praejudicium inscriptio- num, quae speciatim adquiruntur pro aliis usuris et praestationibus, praeter zllós zn. vum primae inscrzptionis seryatas, quaeque a die, quo factae sunt, hypothecam pariunt.
2152. Licet ei, qui inscriptionem pełiit, nec non illis, qui zpsius personam repraesen-
-- RE TWEN LAKE pc,

552
którzy ustąpienie zyskali przez akt urzędo- wy, odmienić na reiestrze hipotek zamie- szkanie przez niego obrane, z obowiązkiem wybrania i wskazania innego, w tymże sa- mym okręgu. E
2153. Prawa hipotek, które są prawne zupełnie; hipotek, i ustanowień publicznych, na dobrach odpo- wiedzialnych osób, hipotek małotetnich lub bezwłasnowolnych na opiekunach, mężatek na ich m;żach, wpisane będą na przedstawienie dwóch nót, które zawierać tylko będą:
1. Imie, nazwisko, stan, zamieszkanie rzeczywiste wierzyciela, i zamieszkanie które przez niego lub za niego obrane bę- dzie w okręgu;
2.- Imie, nazwisko, stan, zamieszkanie, łub wyrażne oznaczenie dłużnika;
3. Naturę praw do zachewania iilość ich wartości, co do przedmiotów oznaczo— nych, a nie masz obowiązku oznaczyć tych, kióre są warunkowe, wypadkowe, lub nie. wyrażone z pewnością.
2154. Wpisy zachowuią hipotekę i przy e) przez lat dziesięć ,. rachaiąc od dnia ich daty; skutek. ich ustaie, ieżeli takie wpi- sy odnowione nie były przed upłynieniam tego czasu.
2155. Koszta wpisów podeymnie dłużnik, ieżeli przeciwny temu układ nie zaszedł; na- kład na to czyni wpisuiący, ieżełi nie idzie a hipoteki prawne, dla których wpisu za-
narodu„gminów i.
ou cessiormaires par acte authentigue, de changer sur le registre des hypotheques le domicile par lui€lu, a la charge d'en choisir et indiqner un autre dans le móme arrondissement. ć
2153. ies droits, dhypotheque purement tegale de PEtat, des cominanes' et des ćta- blissemens publics sur les biens des comp= tables, ceux des mineurs ou interdits sur Jes tuteurs, des fememes. marićes sur leurs ćponx, seroni inserits sur la representation de deux borderesux, contenant seulement,
1. Lesnom, prónom, profession et domi- cile róel dn crćancier, et le domicile, qm sera par lui,.ou pour lui, ćlu dans Vacron- dissement;;
2. Les nom, prónom, profession, domi- cile, ou.dćsignation precise du debiteur;
3. La nature des.droits 4 conserver, et le montant de leur valeur quaut aux objets dćterminćs, sans Gtre tenu de le fixer quant 4 ceux qui sont condilionnels, ćventuels ou indóćtermines.
2154. ies inscriptions conservent Ihypo- theque et le órivilege pendant dix annćes, a comgpter du jour de leur date; teur effet cesse, si ces inscriptions n'ont ćtć renou- velćes avant Pexpiralion de ce dćlal.
2155. Lies frais des inscriptiońs sont A la charge du dóbiteur, s'il n%y.a stipulation contraire; Davance en est faite par Pinseri- vant, si ce mest quant aux hypotheques
pe
tani, aut jurium.cessionem authentico. actu assecuti sunt, domicilium electum et relatum in tabulis hypothecarum commutare, dummodo aliud in eodem districtu ab ipsis eligalur
atque indicetur,
2153. Hypotheca mere legalis, quae cempetit regio domanio, municipiis ac publicis institutis in bona adininistratorum ,- minoribus et interdictis in bona tutorum, uscoribus iń bona maritorum„ inseribitur, binas exchibendo schedas, quae dumtaxat contineanł:©
1. Nomen, praenomen, professionem et verum creditoris domicilium, nec non zlłud, quod in districtu aut ipse aut alter ejus nomine elegerit;
„2. Nomen, pr zenomen,. professi tuonem;
onem, domicilium aut distinctam debitoris desizgna-
3. Jurium sereandorum qualitatem eorumque valorem, quoties de re certa et determi- nata agaiur, quin ullorum praefiniendi onus incumbat, quae vel źndefinita sunt, veł a
condiłione aut ab eventu perulent.
2154. Insoriptiones hypothecam et prięilegium servant per decennium ab zpsarum die computandum; sed nisi, anteguam decennium elabatur, renovatae fuerint, earum effe-- ś
ctus cessaćt.
2155. Imscriptionis expensae debitorz persolpendae sunt, nisi aliter conyentum fuerit;
l
kaj

——| PE ZAERZĘFTCIE ST"
555
| chowawca domagać się może u dłużnika; ko-| legales, pour Vinseriplion desquelles le con | szla przepisania któregoby mógł żądać prze—| servaleur a son recours contre le dćbiteur. | dawca, obowiązkiema są nabywcy. lies frais de la transcription, qui peut ćtre | requise par le vendeur, sont a la charge de Pacqućreur.
2156. Les aclions auxquelles les inscri-
2156. Sprawy do iakich wpisy mogą dadź| ptions peuvent donner lieu contre les crć-- powód przeczw wierzycielom, wnoszone_bę-| anciers, seront intentćes devant le tribunal dą do przyzwoitego Trybunała, przez po-| compćtent, par exgloits faits a leur per- zew oddany ich osobie lub w zamieszkaniu| sonne, ou-au dernier des domiciles ćlussur ostatnićm obranćm na reiestrze, a to bez| le registre, et ce nonobstant ledćcts, soit względu na zeyście, bądź wierzycieli, bądź| des crćanciers, soil de ceux chez lesquels tych, u których zamieszkanie obrane byfo.| ils auront fait ćlection de domicile.
DZIAŁ'V. CHAPITRE V. o FPymazaniu i zmnieyszaniu wpisów. Dela radiation et reduction des inscriptions. 2157. Wymazywane są wpisy za zewole- 2157. Lies inscriptions sont ray ćes du con-
niem stron interesowanych, i maiących na| sentement des parties intóressćes et ayant ten koniec zdatność, albo na mocy wyro-| capacitć A'cet effet, ou en vertu d'un juge- H ku osłatecznego, lub takiego, od którego| ment en dernier ressort ou passć en force | nie masz appellacyi. de chose jugóe. ż | 2158. W iednym i drugim przypadku,| 2158. Dansl'un et dans Pautre cas, ceux qui żądaljący wymazania składaią w kancelaryi| requierent la radiation dćposćht au bureau zachowawcy expedycyą aktu urzędowego,| dn conservateur Iexpćdition de Pacte au- w którym iest zezwolenie, albo expedycyą| theritique portant cousentement, ou celle da wyroku. jugement.
2159. W niezezwoleniu na wymazanie, 215g. La radiation non consentie est de-
| źn antecessum tamen solyuniur ab eo, qui inscriptionem petit, praeterquam si de legali- bus hypóthecis agatur, tunc enim conseręator ad illas cońseguendas adversus debitorem
| agere debet. T'ranscriptionis expensae, quam vendiior petiissćt, emtori incumbunit.
| 2156. Actiones ex inscriptionibus manantes adyersus creditores coram competente tribu—
| nali instituentur, in jus pocatione facła iis ipsis, vel ad ultimum domicilium„in publicis inscrzptionum, tabulis ab zisdem elecium, licet creditores; vel illi, penes quos domicilium
|- electum foret, vita fumcti essent.
OA.PUZĘ_V.
De expungendis et minuendis inscriptionibus.
m
2157. Tnscriptiones expunguntur consensu partium, quarum interest, et quae id pera- gendi potestaie polleant, aut vi sententiae, quae appellationi non subest, gel in judica- żum transiit.
2158. Utroque casu, qui inscriptionum lituram petunt, hypothecarum conseręatort au thentiecum eschibent exernplum actus praestiii consensus vel latae sententiae.
. 2169. Deficiente mutuo partium consensu, litura ab eo tribunali, in cujus jurisdictione znsćripiio facta fuit, postulanda erit; si vera de inscriptione agatur, quae facta sił ad
EE gi p. 5.© kanion
kT” j w 848 a a RZ CRO ÓW a

534
zaniesione iest Żądanie wymazania do Try- bunału, w którego obrębie wpis był uczy- niony, chybaby wpis taki miał mieysce dla bezpieczeństwa skazania wypadkowego lub nieoznączonego, o którego wykonanie łub obrachunek, dłużnik.i wierzyciel mnie- many, inż się udali do sądu, lub powinni bydź rozsądzeni w innym Trybunale; w tym przypadku: żądanie wymazania do tego Trybunału wnoszone lub odesłane bydz po- w inno. K
Jednakże umowa uczyniona przez wierzy- ciela i dłużnika, wnoszenia żądania na przy- padek sporu do Trybunału, który wyzna- czyli, wykonaną będzie między niemi.
2160. Trybunały nakazać powinny wy- mazanie, skoro wpis uczyniony był nitma- iący zasady, ani na prawie, ani na tytule, albo gdy był uczyniony na mocy tytułu, bądź bezporządkowego, bądź wygaslego lub wypłaconego, albo gdy prawa przywileiu lub hipoteki są zmazane drogami prawnemi
2161. Ile razy wpisy czynione przez wie- rzyciela, który na mocy prawa miałby pra- wo czynić ie na dobrach terażnieyszych, lub na dobrach przyszłych dłużnika, bez ogra- niczenia umówionego, obeymować będą więcey dóbr różaych, niżeli ich potrzeba do bezpieczeństwa wierzytelności; otworzo- na iest sprawa dłużnikowi o zmnieyszenie wpisów; albo wymazanie ich w części, któ- ra przewyższa stosunek przyzwoity. Zacho- wuią się w tófm prawidla przynależności ustanowione w artykule 2159
mandće au tribunal dans le ressort duquel
„Pinscription a€tć faite, si ce nest lorsque cette inseriplion a eu lieu pour siretć d'une
condamnation ćventuelle ou indćterniinće, sur Pexćcutioa0 ou liquidation de laquelle le dćbitćur et le crćancier prótendu sont en instance ou doivent śtre jugós dans unautre tribunal, anquel cas la demande en radia-
|tion doit y€tre portóće ou renycyće.
Cependant la convention faite par le crć— ancier et łe debiteur de porter, en cas de contestation, lą demande Aun tribunal qu'ils auraient dósignć, recerva son oxćculiom entre eux.
2160. Ia radiation doit ćtre ordonnće par les tribunanx, łorsque Pinsription a ćte faite sans tltre fondće ni sur la loi ni sur un litre; Qu lorsqw elle Pa€tć en vertu d'un titre, soit irrćgulier, soit€teint ou soldć;- om lorsque les droits de privilćge ou d' hypotheque sont effacćs par les.voies legales.
2161.'Toutes les fois que les inscriptions prises par un erćancier qui, Atys l); lot, aurait droit den prendre sur les biens pró sens ou sur les biens a venir d'un debiteur, sans Himitation convenne, seront portees sur plus de domaines diffćrens qu'il nest nćces= saire. a la sńretć des creances, Paction en róduction' des inscriptions, ou en radiation d'une partie en ce qui excede la proporlion convyenable, est ouverte au dćbiteur. On
swit les regles de compćience ćtablies dans Particle 2159.
cautionem condemnationis, quae vel ab eventu pendeqt, ęel indefinita sit, et de cujus exee
cutione vel liquidatione lis orta fuerit inter
vel isti ab alio tribunali juticandi sint, tune lituraę
pel ad ipsum remittenda erit. a
debitorem et eum, qui se crediterem asserit,
petilio eidem tribunali proponenda
Pactum tamen inter creditorem et debitorem de adeundo aliquo tribunali ab|ipsis desi=
S'
nało, si qua oriatur controversza, quoad ipsos executioni mandabitur.
2160. Tribunalia insćriptionem expungendam praecipiunt, quoties adpareat, illam veł
nulla lege aut tituło sujfultam esse, vel factam in vim tituli non rite peracii,
aut cujus
obligalio exstincta sit, eel propter prieilegia et hypothecaś, quarum jura legitimo modo
zrrila declarata fuerint.
216). Si creditor, cui per legem jus est inscrzptionem postulandi in bona praesentia-veł futura debitoris, indistinete eam obtinuerit, ac.proinde-ejus favore plłura separała ummeo-
"bilia ultra cautionem credilt inscriptia.eomplectatur, de nuatur vel expungatur, u eo, quod eongruam excedii guantitatem.
debitor agere poterit, ut eadem mi- Tunc obseryanda
erić norma, quae de competentia fori in art. 2159 sancita est.

Urządzenie ninieyszego artykulu nie sto- snie się do Mostek gnoja
2162. Poczytuią się wpisy za przewyższa iące, które kilku dóbr dotykaią, skoro ce— na-iednego tylko lub kilku z nich, prze wyższa więcey niż w trzecióy części w war- tości czystćy ilość wierzytelności w kapita— le i przyłączeniach prawnych,
2103. Mogą bydź lakże zmnieyszone ia— ko przewyższaiące, wpisy które uczynił wierzyciel podług swego oszacowania wie— rzylelności, które w tćm co się ściąga do ustanowienia hipożeki, dla ich bezpieczeń stwa, nie byly urządzone przez umowę, i
które z natury swoiey są warunkowe, wy-!
padkowe lub nieoznaczone.
2164. Przewyżkę w tym przypadku uło- żą Sędziowie podług okóliczności, podo- bieństw do prawdy w różnych przemianach losu, i domniemań zdarzeń, w takim sposo bie, aby pogodzić podobne do prawdy pra- wa wierzyciela zinteresem zachowania dłu= żnikowi kredytu przyzwoitego; bez uszko dzenia nowych wpisów, któreby czynione= mi bydź mogły z hipoteką od dnia ich da- ty, skoroby wypadek. podniosł wierzytel-- ności nieoznaczone do su mmy znacznieyszćy.
2165. Wartość nieruchomości, którćy po- równanie ma bydź czyniofte z wartością wierzytelności, i trzecią częścią nad to, oznaczona iest przez wziętą piętnaście razy wartość przychodów oświadczoną w urzę— dowych reiestrach do podatku gruntowego, albo wskazaną przez słość podatku na stro-
o„ih= z sz ci
535
La disposition du prósent article ne s'ap— plique pas aux hypotheques conventionnelles.
216. Sont róputćes excessives les inscri- ptions qui frappent sur plusieurs domaines, lorsque la valeur dun'seul on.de quełques— uns d'entre eux excede de plus d'un tiers en fonds libres łe montani des crćances en capi- tal et accessoires lógaux.
2163. Peuvent aussi ótre reduites comme excessives, les inseriplions prises, d'apres Póvaluationfaiie par lecrćancier, deś crćan- jces qui, en ce qui: concerne l'hypotheque a etablir pour leur shretć” n'ont pas ćlć ró-
glćes par la convention, et qui par leur na- ture sont conditionnelles, ćventuelles ou in- dćterminćes
2164. I”exets, dansce cas, est arbitrć par les juges, d'apres les circonstances, les pro— babilitćs des chances et les,presomptions de fail, de manieke a concilicr les droits vrai- semblables dn crćancier avec Pintóret du credit raisonnable a conserver au- teur; sans prójudice des nonvelles inscriptions a prendre avec hypotheque du jour de leur date, lorsque Pevenement aura portć les crćances indćterminćes a une somme plus forte.
2165. La valeur des immenbles dont la comparaison est. a faire avec celle des crć—
ances et le tiers en sus est dćiterminće par duinze fois la valeur du revenu dóclarć pat la matrice du róle de la contribution fon— cióre, ou. indiquć par la quote de contribu- tion sur le róle, selon la proportion qui
bad M OT"OG ZSO SEZ OC WIZY 4 DWOKIK WABIDA TOKI
NB ts RR: TAK WADA
Flujusce articuli praescrzpta ad. conventionales hypethecas minime extenduntur. ż
2162. Inscriptiones ,- quae plura' immobilia afficiunt, immodicae censentur, quum unius tantum vel aliguorum ex ipsis, quae tamen libera sint, prelium excedit tertiam partem quóntitalis sortis' debitae cum li gitimis accesstonibus. i
2163. Minut quoque tanquam immodicae possunt inserrptiones a credifore quaesitae, pro.zlla quantitate, qua suum creditum ipsemet aestimavit, sit quoad hypothecam in hu- jus securitatem constituendam nihil in conventione praefinitum fuerit, et creditum ipsum suapte natura indefinitum SZŁ„'veł'q conditione et ab eventu pendeat.
2164. Hoc casu judicum arbitrio commissum est, ut indijudicanda excedenti inscripti—
onum, quantitate, pensitatis rerum adjunctis,
eventuum verisimilitudine et fucli praesum-
żionibus, probabilia creditoris jura commponere studeant cum utilitate debitoris, congruam bonorum partem psi łiberami seręando; citra tamen praejudicium inscriptionum cum ly-
potheca ab tpsarum die, quas creditor rursus poterit nanciscź, si ejus creditum indefini- a
tum ad majorem quartilatem reapse ex eventu postea ascemderii. ć 2165. Imumobiliurn pałor, qui ewaeguandus est quaniiiati crediti z tertia-tamen ejusdem
ć
r| TE ZEWZĘF TZT

536
nie reiestru podług stosunku, iaki zachodzi w gminach położenia między urzędowym reiestrem, lub stroną lego pacY* aprzy- chodami, co do nieruchomości niepodle- głych spustoszenia; a dziesięć razy bierze się taka wartość, co do nieruchomości spu- stoszeniu podległych. Mogą iednak Sędzio. wie prócz tego zasięgać pomocy z obiaśnień, iakie wypływają z kontraktów dzierżawnych niepodeyrzanych, z protokułów oszacowa- nia, które poprzedniczo sporządzone bydź. mogły w bliskich czasach, i z innych aktów podobnych, i cenić przychody po- dług mierńćy wartości, iaka wyniknie z vóżuych tych obiaśnien.
DZIAŁ VI
o Słutłu przywilelów i hipotek przeciw trze- cim zatrzymutącym.
2166. Wierzyciele maiący przywiley lub hipotekę wpisaną na nieruchomości, idą za nią wszędzie w jakieżkolwiek ręce taż nie- «achomość przeydzie, aby mmieszczemi byli i zapłaceni, według stopnia wierzytelności swoich lub wpisów. i
2167 Jeżeli trzeci zatrzymnuiący nie-do— pełnia formalności które usłanowione będą niżóy, na oczyszczenie'swoićy własności,
rzez sam skutek wpisów pozostaie obo-
wiązanym idko zatrzymuiący, do wszystkich
existe dans les communes de ła situation entre cette matrice ou cetle cote et lerevenu, pour Jes immeubles non sujets a dćpćrissement, et dix fois cette'valeur pour ceux qui y sont sujets. nćanmoins les jugess'aider, en outre, des ćclaircissemens qui peuvent rć- sulter des baux mon suspects, des proces verbaux d/estimation qui ont pu ćtre dressćs precśdemment 4 des€poques rapprochćes, et autresactes semblabłes, et ćvaluer lereve= nu au taux moyen entre lęs rósultats de ces divers renseignemens.
CHAPITRE VL
De Peffet des privileges et hypotheques contre les tiers dćtenteurs. A
2166. Lies cróanciers ayant priviłege ou hypotheque inscrite sur un immeuble, le sni-
ventj en quelques mains qn'il passe, pour | ćtre colloqućs et payćs snivant Dordre de leurs cróances ou inseriptions.
2167. Si le tiers dćienteur ne remplit pas les formalitćs qui seront ci- apres€tablies, pour purger sa proprićtć, il demenre, par Petfet seul des inseriptiens, obligć comme dótenteur 4 toutes lęs dettes hypothćcaires,
addita parte, conflałur ex tus eruitur, vel ex
summa annui reditus quindecies cumulati. matricula tributoru'n, quae praedris ejusdem territorii umponuntur,
Annuus hic redi=
vel ex tribulorum quota in eadem mątricula designala justa proportionein, quae seręałur
in dis locis, ubi bona siła sunt, propentus, int, fas erit,
u
etiam argumeniis uli, sint, et reditus anmuos aestimare
allatts argumentis inferrt posint.
si de illis agatur, qude deperire nequeani; valor habetur ex quaniitate reditus annui. quae vel ex seripturis locationum fide dignis, vel ex actis de ipsorum immobilium aestimatione recenier co ifectis, ad mediam eorvum proporii
CAPUT VL
inter matriculam aut quota praedictam et immobiliu'm
aliorum vero, quae deperire que- decies cumulati. judicibus pel ew aliis similibus cdlligi pos= ionalem, qul ex
De privilegiorum et hypothecarnm effectu adversus tertios possessores.
4166. Creditores pirvt
iegiarii et hypotecar ti sunt, jus in ea quaesitum adversus quemcnmqtue
qui znscripłione in. rem immobilem munie
zi 7. tertium possessorem retiunent, ut et grae
dum et solutionem justa praerogatiwam suis creditis et inserzpliontbus compełtentem im
eadem re obtineant.
ą167. Si tertius possessor proprietatis suae liberandaę
causa solemnitates non adimplety

długów. zahipotekowanych, i służą temu granicę czasu i. zwłoki dozwolone dłużni- kowi pierwiastkowemu.
2168. Trzeci zatrzymuiący, obowiązany iest w tymże samym przypadku, albo. za+ płacić wszystkie procenta 1 kapitały wyma= galne, iakążkolwiek summę wynieść mogą; albo odstąpić nieruchomości hipotekowćy bez żadnego zachowania.
2169. Gdy trzeci żatrzymuiący nie uczy= nił zadosyć zupełnie iednemu z tych zobo- wiązań,. każdy. wierzycićl /hipotekowany; ma prawo wyrobić przedaż przeciw niemu nieruchomości: hipotekowćy w twzydźżieści dni po nakazie wydanym dłużnikowi pier- wiastkowemu, i uczynionćm wezwaniu trze- cicgo, aby zapłacił dług wymagalny,, albó dziedzictwa odstąpił.:|
2170. Jednakże trzeci zatrzymujący; któ- ry nie iest osobiście obówiążanym dó długn, mioże sprzeciwić się sprzedaży dziedzictwa hipotekowego, które na niego iest przenie- sione, ieżeli pozostały inne nieruchomo- śct hipotekowe tymże samym długiem, w posiądaniu istotnego, lub istatnych obo- wiązanych, i może wymagać poprzednicze= go róztrząśnienia według formy nrządzo= ney w tytule o Zaręczeniu: przez czas ta= kiego roztrząsania wstrzymana iest przedaż dziedzictwa hipotekowego.
2171. Wyjątek roztrząsania nie móże bydź
dy
et jonit de termes et dólais accordćs'au dć-: biteur originaire.
2168. Le tiers deteńteur est tenti; dans le meme caś, ou de payer tous les intćróts et capitaux exigibles, a quelque somme qwiils aiita monter, Ou de dólaisser Pimmeuble typothćquć, sans aucune rćserve.
216g. Faute par le tiers dćtentenr de satisu faire pleinemćnt A Pune de ces obligations; chasue erćancier hypothecairea droit de faire vendre sur lui Pimmenble hypothćquć, trente jour apres; commendeinent fait.au dćbiteut originaire, et sommation faite au tiers de= tenteur de payer la dette exigible óu dć dó- laiśser I'hćritage.
2170.-Nćanmoins le tiers detenteur qui n'est paś:personnellement obligć a la dettej peut s'opposer a la vente de Phćritage hypo= thćquć qui'luia ćtć transmis, s'il est demeu- re dautres immeubłes hypothóqućs 4% la meme dette dans la possessien du principal ou des. principaux obligós, et en requćrir la dischssion prćalable selon la forme rćglee au titre du ćaułionneinent: pendant tette di- scussion, il est sursis a la vente del'hćritage hypotheqnć.
2171. Liexception de discussion ne-peut
quae inferius statuuntur, wi ipsa inscriptienum, uti possessor, obstringitur ad omnia per- solvenda hypothecaria debita, quibus res ipsa obnoxia est, atque dilationibus et moris
fruitur primo debitori concessis.
2168. Ffinc tertius possessor usuras et sortęs, quarum dies solutionis venit, cujuscumque uantitatis sint, persolvere tenetur, vel immobile hypotheca afjectum sine ulla exceptione
dimittere.
216g. SZ alterutri ex relatis obligationibus tertius pośsessór plene non satisfaciat, cui- que creditori hypothecario agendi jus est, ut possessoris perzcuło zmmobile hypotheca af- Jectum penedt post triginia dies, ex quo primo debitori mandata solutio fuerit, atque tertio possessori praeceptum de solyendo debito vel immobilódimittendo fuerit denunciatum.
2170. Nzhilorminus tertius póssessor, qui de debito ex sua persona non żenetur, quoiies reus principalis aut correi debendi alia bońa possideant pro eodeim debito hypothecae ob- noxia ,. venditioni praedii sibi traditi contradicere potest, ac petere, ut praecedat excus— sio, modis in titulo de fidejussione statutis; qua peńdente venditio di/fertur.
2171. Excussionis excepiio creditori, qui priyilegio vel speciali hypotheca iz immobili
fruitur, objici nequit.

558
stawiany przeciw wierzycielowi przywileio- wanemu, albo maiącemu hipotekę szczegól- ną na nieruchomości.
2172. Co się tyczy ódstąpienia' dla hipo teki, to może uczynić każdy trzeci zatrzy= muiący; który mie iest osobiście obowiąza- ny do długu, i który ma zdatność do alie- nowania.
2173. Ustąpienie może także mieć miey- sce gdy trzeci zatrzymniący uznał z obowią- zanie, albo poniosł skazanie iako zatrzy mu- iący tylko: odstąpienie nie przeszkadza, aby aż do przysądzenia trzeci zatrzymuiący nie mógł wziąć nazad nietuchomości zapłaci- wszy dług cały i koszta.
2174. Odstąpienie dla hipoteki odbywa się w kancellaryi Trybunału położenia dóbr, i ten Trybunał na to akt wydaie.
Na żądanie naypilnieyszego z intereśo- wanych, wyznaczony iest kurator nierucho= mości odstąpionćy, przeciw niemu wnośszo— 1e iest nastawanie o przedaż w formach przepisanych na wywłaszczenie.
2175. Spustoszenia które pochodzą z czy- nów albo z niedbalstwa trzeciego zatrzy- muiącego z uszkodzeniem wierzycieli, ma= iących hipotekę alba przywilóy, są powo- dem do sprawy przeciw niemu 0 wynagro- dzenie; ale on nie może upominać się o na- klady swoie i polepszenia, tylko co do ilo- ści wyrównywaiącćy temu, przez co zwię- kszona iest wartość nad cenę kupna wypły- waiącą z polepszeń.
2176. Przychody z nieruchomości hipote- kowćy należą się od trzeciego zatrzynniią—
śtre opposće au orćancier privilćegić ou ayant hypotheque spćciale sur Pimmeuble.
2172. Quant au dćlaissement par hypo- theque, il peut ólre fait par tous les tiers detenteurs qui ne sont pas personuellement obligćs a la dette, et qui ont la capacitć dalćner.
2173. Il peut Fetre mómeapres que le tiers dćienteur a reconnu Pobligation ou subi con- damnation en cette qualitć seulement: le dć- laissement n'eempóche pasque, jasqwa Padju- dication, le tiers dótenteur ne pnisse tepren— dre Pimmeuble en payant toute la detle et les frais.-
2174. Le dćlaissement par hypotheque se fait au grefłe du tribuna] de la situation des biens, et il en est donnć-acte par ce tribunal.
Sur la petition du plus diligent des intć- ressćs, ilsest cróć a Pimmeuble dólaissć un curaleur, sur lequel la vente de Pimmeuble est poursuivie dans les formes prescrites pour les expropriations.
2175. Lies dótćrioratiońs qui procedent du fait on de la negligence du tiers dćtenteur, au prćjudice des crćanciers hypothócalres 61 privilógićs, douucuit lieu: contre lni'a une aclion en indemnitć; mais il ne pent repćter ses impenses et amćliorations que jusgwa concnrrence de la plusvalue rćsul- tant de Pamelioration.
2176. Lies fruits de Pimmenble hypothó- quć ne sont dus par le tiers dćtenieur qua
2172.
Tertii possessores praedium hypothecae obnoxium dimittere possunt, si ex sua
persona de debito non teneantur et alienandi potestatem habeant.
2173, Praedium quoque ipsi
dimittere possunt, etiamsi obligationem agnoverint, veb
damnationis sententiam, tanquam possessores dumtaxat, passi fuerint; usquedum vero
adjudicatio peracta non sit, dimissum praedium,
recuperare possunt.
soluto integro pretio una cum expensis,
2174. Dimissionis actus hypothecae causa, fit penes scribam tribunalis loci, ubi bona sita sunt, et, eundem actum emissum fuisse, idem in actis refert.
Postulante aliquo ex ILS
quorum interest, adversus illum pro ejusdem reż tendilione actiones mopentur,
dimissae rei administrator constituiłur, et servalis solemnitatibus sta=
żulis in. titulo de bonis debitori adimendis et alienandis.
2175. Tertius possessor indemnes sercare tenetur ex ejus facto vel neglzgentia procedunt; expensas pero et nist pro ratą quantitate EJus,
rios propter detrimenta, quae mneliorationes repetere nequił, causa adauctus fuit.
creditores hypothecarios et prieilegia-
quo praedii valor illarunt

cego, dopiero od dnia w którym iest we- zwany, aby zapłacił lub odstąpił; a ieżeli zaczęte poszukiwania opuszszone były przez trzy lata, to od nowego wezwania które uczynione będzie.
2177. Służebnościi prawa rzeczowe, iakie miał trzeci zatrzymuiący na nieruchomości, przed wzięciem iey w posiadanie, odradza ią się po odstąpieniu albo po przysądzeniu które przeciw ńiemu zapadnie.
W iierzycielom iego osobistym, po tych wszystkich którzy wpisani byli ma poprze dzaiących właścicielach, słuzy ich hipoteka w ich stopniu na dobrach odstąpionych, lub przysądzonych,
2178. H'rzeci zatrzymuiący, który zapła-
' cił dług hipotekowany, albo odstąpił nie-
ruchomości hipótekowanćy, albo poniosł wywłaszczenie' z stóy mieruchomości, ma poszukiwanie takićy„rękoymi, iaka.z pra- wa wypada na dłużniku istotnym.
2179'I'rzeei zawzymniący, który chce oczyścić własność swoię płacąc wartość, za chowuie formalności, które. są ustanowione w dzialć VIII. ninieyszego tytułu.
DZĘAŁ'VIL
o Zniszczeniu przywilęiow i hipotek.
2180. Przywileie i hipoteki nikną:
559
cempter du jour dela somtańśtion de payer ou de dćlaisser, et, si les poursuites conamen— cóes ont ćtć abandonnćes pendant tvóls ans,
a compter de la nouvelle sommation qui se—.
ra faite.
2177. ies servitudes et droits cćels que le tiers dśtentenr avait sur l'immeuble avant sa possession, renaissent apres le dólaissement au apres Padjudication faite sur lui.
Ses crćanciers personnels, apres Lous ceux qui sont inserits sur les:-recćdens proprićtaj- res, exercent leur hypotheque a leur rang, sur lebień dólaissć ou adjugć.
2178. Le tiers dótenteur qui a payć la dette hypothćcaire, ou dćlaissć 1 immeuble hypothequć, ou subi Pexpropriation de cet immeuble, a le recours en garantie, tel que de droit, contre łe dóbiteur principal.
2179. Le tiers dótenteur qui veut purger sa.proprietć en payant le prix, observe les formalitćs qui sont ćtablies dans le chapitre VIII du prósent titre.
CHAPITRE VIL
De Pextinction des prięllćges et hypotheques.
2180. Les privileges et hypotheques s'etei-- gnent,
1176. Reż immobilis hypothecae obnoxiae fructus a teriio possessore non debentur, nisi a die indicti praecepti de solvendo debito vel.re dimittenda; et si judicium per.triennium intermissum sit, a die tantum, quo fuerit nova in jus vocatione instauratum.
2177. Seręztutes et jura realia; quae ad tertiwm possessorein in praedio spectabant, pri- usquain ejus possessionem nactus ficissel, post dimissionem ab eo factam, aut post senten-
tiam in tpsum latam, reviviscunt.
Peculiares ejus creditores, post eos omnes,. qui adversus praecedentes proprietarios in- seriptionem adquistęerunt, experiuntur hypotlecam juxta sui gradus praerogativam in
bona dimiissa vel adjudicata.
2178. T*rtius possessor„qui vel debitum hypothecarium solvit, vel praedium hypotheca affectum dimisit, vel. eadem ex judicis sententia privatus fuit, prout juris erit, a prin-
czpali debitore indemnis praestabitur.
2179. Sz: pero żertius possessor rem! ab hypotheca vel prięilegio liberare velit ejus pre- tium persolvendo, solemnitates in capite FTII hujusce tituli praescriptas sęrpare tenetur.
CAPUT VIL Quomodo privilegia et hypothecać exstinguuntur.
2180. Priytlegia et hypothecae, exstinguuntur:
ś z ZĘ= ZĘż z PER IEJEŻ ię s sią"4 Tag-.”" zi
TZT ZTEWZĘEWEJPCJ ET Pe ąz

540
1. Przez zniszczenie zobowiązania isto- tnego; j A „2. Gdy wierzyciel zrzeka się hipoteki; N
. 3. Przez dopełnienie formalności i warun- ków przepisanych trzecim zatrzymuiącym, na ódzyszezenie dóbr których nabyli;
4. Przez przedawnienie.
Dłużnik nabywa przedawnienia co do dóbr które są w iego rękach, przez przeciąg czasu wyznaczony na przedawnienie spraw,
które daią hipotekę lub przywiley.
Co do dóbr, które są w rękach trzecie- go zatrzymuiącego, nabywa przedawnienia przez taki przeciąg czasu, iaki jest przepi- sany na przedawnienie własności dla iego korzyści; w przypadku w którym przeda- „ wnienie każe się domyślać tytułu, bieg iego żaczyna się dopiero od dnia w którym był przepisany na reiestrach zachowawcy.
Wpisy uczynione przez wierzyciela, nie przerywają biegu przedawnienia, ustano= wionego prawem na korzyść dłużnika, lub trzeciego zatrzymuiącego.|£|
DZIAŁ VIIL
s Sposobie oczyszczenia własności ż przywi- leiów i hipotek.
2181. Kontrakty przenoszące własność nieruchomości, albo rzeczowych praw nie-
1. Par Pextinction. de Pobligation'prin- cipale,
2. Par la renonciation du crćancier a Vhy- potheque,
, 3, Par Paccomplissement des formalites et conditions prescrites aux tiers detenteurs pour purger les biens par enx acquis,
4. Par la prescription.
La prescription est acquise au dćbiteur, quant aux biens qui sont dans ses majns, par le temps fixć pour la prescription des actions qui donnent Phypotheque ou le pri- viiege.,
Quant aux biens quisont dans la main d'un tiers. dćtenteur, elle lui est acquise par le temps róglć pour la prescription de la pro— prietć a son profit: dans le cas ou;la prescri- tion suppose un titre ,, elle ne commence a courir que du jour od Il a ćtć transcrit sur les registres. du conservaieur.
Lies inscriptions prises par le cróancier n'interrompent pas le cours de la prescription ćtablie par la loi en faveur du dóbiteur on du tiers dćtenteur.
CHAPITRE VIII Du mode de purger les proprićtós des pri= vilóges et hypothteques.
Ż181. lies contrats translatifs de la pro- prićtć d'immenbles ou droits rćels immo
1. Exstincta obligatione principali;
4. Renunciatione creditoris juribus hypothecae; 3. Peractis solemnitatibus et expletia conditionibua,
quisita liberanda praescribuntur; 4. Praescriptione.
Debitor, quoad bona ab ipso possessa, adqutrit
quae tertio possessori ad bona ad-
praescriptionem per lapsum temporis
ad ea jura praeseribenda statultum, ex auibus oritur prięilegiwm pel hypotheca.
Praescriptio vero quoad bona, quae pznes tertium possessorem sunt,
huic adqutritur per
lapsum temporis, quod ad praescriptionem dominii eórundem bonorum praefinitum est, Sin autem praeseriptio ad titulum referatur, a die dumiaxat, quo titulus in conseryalo-
ris tabulis fuerit transcriptus, eadem incipit.
Per inscriptiones a. creditore qudesztas praescriptio a lęge inducta favore debitoris peł
tertii possessoris nullatenus interrumpitur.
CAPUT EwÓNA Quibus modis bona a privilegiis et hypothecis eximantur. Ty? 4181. Contracius, quibus transfertur proprietas zmmobilium yel jurium req-

ruchomych, któreby trzeei zatrzymuiący chcieli oczyścić z przywileiów i hipotek, przepisze w całości zachowawca hipotek okręgu, w którym dobra położone.
Przepisanie takie wykonane będzie ha're- iestrze ha to przeznaczonym, i zachowawca obowiązany będzie dadź na to zaświadczenie żądaijącemu.
2182. Proste przepisanie tytułów przeno- szących własność na reiestrze zachowawcy,
nie oczyszcza nieruchomości z hipotek i przy-
wilelow.
Przedawca przenosi na nabywcę własność tylko i prawa, iakie sam miał na rzeczy przedaućy: przenosi ie związane temiż sa— memi hipotekami i przywilelami, do iakich sam był obowiązany.
2185. Jeżeli nowy właściciel chce się za— bezpieczyć przeciw skutkom poszukiwań upoważnionych w dziale VI. ninieyszego Tytułu, obowiązany iest bądź przed poszu- kiwaniami, bądź w miesiąc naypoźnićy, ra- chuiąc od pierwszego. wezwania, które mu uczynione było, oznaymić wierzycielom w zamieszkaniach, iakie obrali w swoich wpi- sach:
1. Wyciąg swego tytnłu zawieraiący tyl- ko datę iiakość aktu, imie i oznaczenie wy- rażne przedawcy, albo daruiącego, naturę i położenie rzeczy przedanćy, lub darowa- nćy; a ieżeli idzie o zbiór dóbr, oznaczenie
zgpoma_„A t a m my ,
541
biliers; que les tiers dćtenteurs voudront purger de privilćges et hypotheques, seront transcrits en eniier par le conservateur des hypotheques dans Parrondissement duquel les biens sont situćs,
Cette transcription se fera sur un registre a ce destinć, et le conservateur sera tenu den donner reconnaissance au requćrani.
2182. La simple transcription, des titres transłatifs de proprićtć sur le registre du con- servatcur, ne purge pas les hypotheques et privilćges ćtablis sur Pimmeuble.
Le-vendeur ne transmet a Pacqućreur que la proprićtć et les droits qu'il avait lui- meme sur la chose vendue:'il les transmet sous Paffectation des memes privilćges et hypo- theques dont ił ćtaii chargć.
2183. Si le nouveau proprietaire veut se garaniir de Peffet des poursuites autorisćes dans le chapitre VI du prósent titre, il est tenu, soit avant les poursuites, soit dans le mois, au plus ta:d, a compter de la prć- miere sonimation qui łui est faite, de noli- fier aux crćanciers, aux domiciles par eux ćlms dans leurs inscriptions,
1. Extrait de son titre, contenant seule- ment la date et la qnalitć de Pacte, le nom et la dćsignation precise du vendeur ou du donatęur, la nature et la situation de la chose vendue ou donnte; et, sil s'agit d'un
lium, quae pro immobilibus habentur, et quae tertii possessores a priyilegiis et hypothe- cis eximere voluerint, ex integro transcribeniur ab hypothecarum conservatore, im cujus
distrzctu bona sita sunt.
Hlujusmodi transcriptio fiet in publicis tabulis ad hoc designatis, et. conseryator de ula
żtestationem petenti edere tenebitur,
2182. Soła tituli-dominium transferentis transeriptio in conservatoris talulis luberatio- nem ab hypothecis et prięilegiis praedio inhaerentibus minime parit.—,; Venditor in emtorem transfert dumtaxat dominium et jura,.quae ipsi compełunt in re
alienata, iisdem tamen priętlegiis et hypothecis, quibus gravabantur, 2183. Sz novus dominus persecutionem agentem, de qua i submovere velit, vel anieguam actio contra ipsum inslibuatur,-t mum a die, qua primum ipse in judicium oocatus sit, denunciare domicilia ab vpsis in tabulis suarunt inscriptionum electa: 1. Swnmarium sui tituli, referens dumtaxat diem, qua
obnoxza.
'n capitulo FI hujusce tituli, vel intra mensem ad sum debet creditoribus ad
litatem actus, nomen et distin=
ctam wenditoris aut donantis designationem, speciem rei venditae peł-donatae, nec non
„locuim, ubi eadęm sita est; et si agatur de pluribus boni
macie s PE AIR z
s,'quae unum corpus effician/,
Jk
TĘ ZAPRZEEWJCIĘETY"gc

JDAŻ
ogólne tylko własności i okręgów, w któ- rych są umieszczone, wartość i obowiązki składaiące część wartości przedaży, albo 0— szacowanie rzeczy, ieżeli darowana była;
2. Wyciąg przepisania aktu przedaży;
3.'Tabelle w trzech szeregach, w kiórey pierwszy zawierać będzie datę hipotek i wpi- sów, dragi imie wierzycieli, tzeci ilość wierzytelności w pisanych.
2184. Nabywca lub obdarowany, oświad- czy w tymże samym akcie, że iest gołów zaspokoić natychmiast długi iciężary hipote- czne, aż do ilości wyrównywaiącey tylko cenie, bez różnicy długów wymagalnych, albo niewymagalnych.
2185. Gdy nowy właściciel uczyni takie oznaymienie w wyznaczonym przeciągu cza- su, każdyswierzycićl którego tytuł iest wpi- sany, może Żądać, aby nieruchomość. pu- szczona była na licylacyą, i przysądzona publicznie; pod obowiązkiem:
1. Zeby takie żądanie wręczone było no- wemu młateiGclaski we czterdziestu dniach naypóżniey od oznaymienia uczynionego na
odanie ostatnie, przyłączając do tegó dwa dni na pięć miryametrów odległości, mię— dzy. zamieszkaniem obranóćm, i rzeczywi- stom każdego wierzyciela żądaiącego;
a. Zeby w żądaniu było przyrzeczenie żą— daiącego, że podniesie albo wyrobi podnie-
corps de biens, la dćnomination genćrale seulement du domaine et desarrondissemens dans lesquels il est siluć, le prix et leschar- ges faisant partie du prix de la vente, ou Póvaluation de la chose, si elleaćtć donnće;
2. Extrait de la transcription' de Pacte de vente;
3. Un-tableau sur trois colonnes, dont lą premiere contiendra ladate des hypotheques et celle des inscriptions; la seconde, lenom des crćanciers; la trolisieme, le mońtant des crćances inscrites.:
2184. T/acqnóreur ou le donataire dćcla- rera, par le mómę acte, quil est pret a acqujtter, sur le-champ, les dettes ei char= ges hypotlócaires, jus ua concurrence seu lement du prix, sans distinetion des dettes exigibles ou non exigibles.
2185. Lorsque le nonveau propvićtaire a fait cette nolification dans łe dćlai fixć, tout crćancier dont le titre est inserił, pent regućrin la mise de Pinmeuble aux enchć— res el adjudicalions publiques, a la charge,
1. Que cette rćquisition sera signifiće au nonveau proprietaire dans quarante. jours, au nłus tard, de la notification faite a la requste de ce dernier, en y ajoulant deux sours par cinq myriametres de distance entrc le domicile ćlu et le domicile rćel de chaqne crćancier.requćrant;
2. Quelle contiendra soumission du requć- rant, de porter ou faire porter le prixa un
genericam tantum denominationem praedii et districtuum, in quibus continetur, pretium
penditionis et onera, erit;
quae loco pretii habentur.„ cel rei aestimationem, si ea donata fu-
2, Exemplum transcriptionis acius venditionis;: 3. Tabulam tribus diwisam spałiis, wm przmo quorum dies hypothecis et inseriptionibus
arlposita exarabitur, criptt.
2184. Emtor aut donatarius eodem actu deciarabit, ihecaria persolvenda paratum esse pro rała tantum quantitate pretit, debita ipsa exygi pel non exzgi possint.
ctione, utrum
in secundo creditorum nomina,
in tertio gquantitas aeris alieni in=
se illico ad debiła et onera łwypo» et absque dustin-
2185. Declaratione praedicła a nova proprietario emissa intra praefinitum tempus,
quicumque ex creditoribus,
cujus titulus inseriptus est„, petere pożerił, ni et adjudicationibus publicis subjictatur; hisce tamen condittonibus: 1. UŁ pełitio haec novo domino denuncietur
ut umamobile auctie=
non ultra quadraginta dies a. declaratione
ab ipso emissa et creditoribus indicta, additis. praedz cio termino aliis duobus diebus im singula quinque myriametra, quibus domicilium electum distabić a domicilio pero cujus=
que creditoris petentis;

sienie ceny” dziesiątą częścią wyżćy, nad ce- nę ułożóną w kontrakcie, albo oświadczoną przez nowego właściciela; ć
3. Zeby takież samo oznaymienie wtym- Że samym przeciągę czasu, uczynione było poprzedzaiącemu właścicielowi, dłużniko- wl istolinemu;
4 Zeby oryginał i kopiie pozwów takich podpisane byly przez wierzyciela żądaiące— go. lub przez umocowanego od niego wy- rażnie, który w tym przypadku powinien dadź kopiią umocowania swolego;
5. Zcby oświadczył złożyć zaręczenie aż do ilości wyrównywaijącey cenie i ciężarom.
Wszystko to pod karą nieważności
2186. Jeżeliby wierzyciele nie zanieśli żą- dania licytacyi w przeciągu czasu i w for- mach przepisanych, cena nieruchomości po-
zostaie ostatecznie oznaczona, podług ceny
ułożonóy w kontrakcie, albo oświadczoney przez nowego właściciela, który zatem wol- ny iest od wszelkiego przywileiu i hipoteki,
łacąc rzeczoną cenę wierzycielom, którzy badź w porządku przyzwoityra do przyię- cia, albo ią zaznaczaiąc.
2187. Wprzypadku odprzedaży przez li-- cytacyą, ta ńastąpi podług form ustanowio- nych na przymuszone wywłaszczenia, za dopilnowaniem bądź wierzyciela, który za- niósł Żądanie, bądź nowego właściciela.
Nastawaiący o to, wyrazi w uwiado-
545
dixieme en sus de celni qui aura 6tć stipulć dans le contrat, ou dóclarć par le nouveau proprićtaire; A,
3. Que la móme signification sera faite dans le móme dćólai au precćdent ,proprie— taire, dćbiteur principal;
4. Que Poriginal et les copies de ces€x= ploits seront signćs par le cerćancier requć- rant, ou par'son fondć de procuration€x- presse, lequel, en ce cas, est tenu de don- ner copie de sa procuralron;| o.
5. Qw'il offrira de donner caulion Jusqu a concurrence du prix et des charges:
Le tout a peine de nullitć.| a « 2186. A dćfaut, parles creanciers, d'avoin requis la mise aux encheres dans le dółai et les formes._prescrites, la valeur de Pimmeu- ble demeure d'finitivement fiixće an prix stipulć dans le contrat, ou dóclarć par le, nouveau proprietaire, lequel est, en con sequence, libórć de tout privilege et hypo- theque, en payant ledit prix aux creancieT5 qui seronti en ordre de recevoir, Ou en le consignant. j 3
2187. En cas de revente sur enchere, elle aura licu suivant les formes ćtablies pour les exproprialions forcóes, 4 la diligence, soit du'crćancier qui Paura requise, Sol du nonveau proprictaire.
Le pońrsuivant ćnoncera dans les alfiches
2. Ut eadem petitio oblationem postulantis contineat, augendi cel per se pel per alium
decimam partem prelii in coniractu stipulati, vel a novo domino declaralt;: 3. UŁ eadem denunciatio intra praedictem temports spatium fiat priori domino,
ceł debitori princzpali;
4: Ut aulographum et exempla hujusmodi actuum subscribantut ab ejus procuratore speciali rmandato instructo, qui hoc casu manc
żenełur;
scili=
* a creditore pełenie, aut lati escemmplum exhibere
5. Ut usque ad relativam summam pretii et onerum cautionem praebeal.
Omissio cujuscumque ex memoratlis conditionibus nullitatem parzt.:
2186. Auctione. a creditoribus intra tempus constitutum et justa praescriptas postułata, pretium rei immobilis. idem omnino manet, seu ut declaratum fuit u novo proprietario, qui ab omni
formas non ac in stipulatione deducitum est, bus prięilegiis et hwpothecis libe—
ratur eodem. pretio depósito pel creditoribus persoluto, si hujus accipiendi wotestałem aut
voluntatem habeant.
2187. Quoties publica auctione bona tmmobilia denuo pendenda sunt, debet modo praescripto in titulo de bonis debitoris jadieis auctoritate adimendis et dis, ad instantiam vel creditoris, gui id postulaverit, vel novi proprielaru. o. sdctor in libellis publice propositis enuuciabik prelium in goniraciu praefiniłtum, au
ea venditio Fert alienan—
.

3,4
mieniach: cenę ułożoną w kontrakcie, lub oświadczoną; i nadto ilość do iakićy pod- nieść lub wyrobić podniesienie ceny takićy, zobowiązał się wierzyciel. i:
2188. Otrzymuiący przysądzenie, obowią- zany iest prócz ceny przysądzenia, powró- cić nabywcy albo obdarowanemu pozbawio-— nemu posiadania, wydatki i koszla-prawne kontraktu iego, przepisania na reiestrach zachowawcy, oznaymienia 1 koszta, iakie poniósł na doyście do odprzedaży. ż
218g. Nabywca lub obdarowany, który zachownie nieruchomość puszczoną na licy- tacyą, więcey daiąc nad. innych, nie iest obowiązany do postarania się o przepisanie wyroku przysądzenia.| ć
2190. Choćby wierzyciel wymagaiący od- stąpił od Żądania licylacyt, gdyby nawet wierzyciel zapłacił sammę, iaką przyrzekł, to iednak nie może przeszkodzić przysądze— nia publicznego, chybaby wyrażne zezwo- lenie nastąpiło wszystkich wierzycieli hipo— tecznych.:
2191. Nabywca który przysądzenie pozy- skał, będzie mógł poszukiwać podług pra- wa na przedawcy, zapłacema przewyżki nad wartość ułożoną w iego tytule, i procentów od tćy przewyżki, rachuiąc od dnia każdc-
o wypłacenia. i"iz W przypadku, gdyby tytuł no wego właściciela obeymował nieruchomości i ruchomości, albo kilka nieruchomości,
le prix stipulć dans le contrat, ou declare, et la sonmme en sus a laquelle le crćancier s'est obligć de la porter ou faire porter.
2188. L/adjudicataire est tenu, ań-dela du prix de son ajadication, de restituer a Pacqućreur on au donataire dópossódć les frais et loyaux cońts de son contrat, cenx de la transcription sur les registres du con- servateur, ceux de notification, et ceuxfaits par lui 0: paryenir 4 ła revente.
2189. L/acqućreur on le donataire qui conserve limmeuble mis: aux-encheres, en se rendant derniec enchćrisseur, nest pas tenu de faire transcrire le jagement d'adju- dication.
2190. Le dćsistement du crćancier requć= rant la mise aux encheres ne peut, meme quand le creancier paierait le montant de la soumission, empócher Padjudication publi= que, si ce n'est du consentement expres de tous les autres crćanciers hypothćcaires.
2191. L/acqućreur qui se sera rendu adju= dicataire, aura son recours tel que de droit contre le vendeur, pour le remboursement dece qui excede le prix stipulć par son titre, et pour Pinterćt de cet excćdant, a compter du jour de chaque paiement.
2192. Dans le cas oń le litre du nouvcan proprietairę comprendrait des immeubles et des meubles, ou plnsieurs immeubles,
pm ywZ.
8.. as Ę. ry a proprietario declaratum, atque summam, quam ereditor vet per se vel per alium illi se
additurum spopondit.
2188. Is, cui praedium adjudicatur, practęr suae licitationis prełium, emtori aut do- natario ret possessione pricato resłituere debet omnes expensas et legiiimos sumtus pro
contractu, pro tramscrepłt ne erogafo0s.
one in conservatoris tabulis„; pro denunciatione et nova venditia-
* 218g. mło pel donatarius, qui, majori in auctione oblato pretio, praedii dominium retinet, ad transcriptionem sententiae adjudicdkionts minime tenetur. ił gc a:go. SŁ creditor, qui bonorum. auctionem postulavit, ab instituta petitione destiterit, etiamsi oblatam persolęat majorem prelul quantitatem, adjudicationem prohibere nequit, nisi ceterorum creditorum, qui hypothecae ben eficio gaudent,_ewpressus consensus accedat. 2191. Eumtor, qui licitatione adjudicationem sibi comparavit, contra penditorem, prouł juris, agere poterił ad consequendam reslitutionem ejus, quod ultra quamitatem im suo contractu stipulatam persolęit, nec ron ad usuras exceden(is quantutatis a die soluttonis. 2192. Quoties titulus novi domini mobilia et immobrlia POBÓR: aut etiam plura immobilia, quorum aligua tantum hypotlieca affictanlur, zn eodem cel in dioersis aofJici- erurn districtibus sita, uno eodernque pretio, aul distinctis separatisque pretiis alienata,

iedne hipotekowe, drugie, niehipotekowe, położone w tymże samym, albo„w różnych okręgach kancellaryi, alienowane za iednę itęż samę cenę, albo za ceny różniące się i oddzielne, poddanealbo nie, temuż same- nau gospodarstwu, cena każdey nieruchomo- ści, dotkniętóy wpisem. szczególnym i 0d- dzielnym, oświadczona będzie w oznaymie- niu nowego właściciela, przez stosowne wyrażenie w szczegółach, ieżeli to bydzź mo- Że, ceny całćy polożonćy, w tytule.
Wierzyciel daiący/więcey od innych, w żadnym przypadku. przymuszonym: ,bydz nie może, aby rozciągnął swoie przyrzecze- nie kupna, albo na ruchomości, albo na inne nieruchomości, nad/te, na których hi- potekowana iest iego wierzytelność, i które położone są w tymże sanrym okręgu; ale wolne iest posznkiwanie nowemu właścicie- lowi na swoich naczelnikach o wynagrodze- nie szkód, iakichby doznał, bądź z. podzia- łu przedmiotów nabycia swoiego, bądź z po- działu użytkowania gospodarczego.
DZTAŁ IX.
e Sposobie oczyszczenia hipotek, gdy nie masz wpisu rui cdłobraofi rraęZÓr ź opiekunów.
T."> 2 2193. Nabywcy nieruchomości należą-
cych do mężów, lub do opiekunów, gdy nie
masz wpisu: na rzeczonych nieruchonio-
r
GI
| les nns hypothequćs, les autres non hypo- thćqućs, situćs dans le móme ou dansdivers arrondissemenś de bureańx, alićnćs pour un seul et móme prix,'ou pour des prix distincts et sćparćs, soumis on non A la me me exploitation, le prix de chaque immeu- ble frappć d'inscriptions particulieres et separćes,. sera dćclarć dans la notification du nonveau proprićtaire, par ventilation, sil y a lieu, du prix total exprimć dans le titre.
Le cróancier surenchćrisseur ne pourra, en: ancun cas, Ślre contraint d'ćtendre sa soumission ni sur le mobilier, ni surd'au- tres.immenbles que ceux qut sont hypo- thćqućs a sa ereance et situćs dans le móme arrondissement; sauf lerecours du nonveau proprietaire contre ses auteurs,-pour Tin— demnitć du dominage qu'il ćprouverait, soit de la/division des objets de son acqui- sition, soit de celle des exploitations,
CHAPITRE IX.
Du mode de purger les hypotheques, quand zł mexiste pas dinseripźzorr sur le$ biers des maris et'des tuteurs.
2193. Pourront les acqućreurs d'immcn- błes appartenant a desmaris ou A des tuteurs, lorsqu'il nexistera pas dinscriptions sur les—
et unius ejusdemque praedii partem constituentia. vel non; tunc pretium cujusque rei im- mobilis distincte: et. speciatim inscriptae enunciabitur in declaratione a novo domino emii-- tenda,: singulis, si locus erit, aestumatis pro ratione totius pretu, gquod ex titulo patet. Creditor, qui majus in auctione obtulit pretium, nullo casu cogi poterit ,. ut majus istud oblatum pretium in mobilia vel alia immobilia praeter ea, quae pro ejus credito hypothe- cae subjecla et;in eodem districtu sita sunt„. extendat; salvo novę domini regressu adver-
sus suos qactores.propter. damna, si qua ipsi a diyisione rei adquisitae, vel culturae cau- sa, obyenire possini.
CAPU PIX. k Quibus modis hypotheca solvitur, nulla existente inscriptione in bona ź ad maritos vel tutores' spectaniia.
2193. Adquisitores immobilium ad maritos vel ad tułores spectantium eadem ab hypo- thecis, quibus obnoxia essent, liberare poterunt, queties Inscripta non fuerint pro admini stratione tutorum, vel pro dotibus et obligalionibuś nuptialibus, quae uxori compelunt.
69

546
ściach, z powodu sprawowania opieki, albo posagu, zwrotów i umów małżeńskich żo- ny; mogą Znieść hipoteki któręby były na dobrach przez nich nabytych.
2194. Złożą na ten koniec kopiią zgodną zupełnie kontrakin przenoszącego własność, w kancelaryi trybunału cywiliego mieysca, w kióróm dobra położone; i przez akt wrę— czony tak żonie albo przydanemu opieku- nowi, iako też Prokuratorowi Cesarskiemu przy trybunale zaświadczą: skład przez sie bie uczynióny. Wyciąg tego koitraktu, zawierający iego datę, imiona, nazwiska, stan i zamieszkanie kontraktuiących, ozna dzenie natury i położenia dóbr, wartóść i inne obowiązki przedaży, zawieszony będzie ciągle przez dwa miesiące w publiczney sa— li trybunału: przez ten czas, żony, mężowie, opiekuni, przydani opiekuni, małoletni, hez- własnowolni, kręwni lub przyiaciele i Pró- kurator Cesarski, mogą podawać ieżelipotrze- ba, iwyrabiać w kancelaryi zachowawcy hi- potek, wpisy na nieruchomość alienowaną; te takiż sam skutek mieć będą, iak gdyby były czynione w dzień kontraktu małżeńskiego at- bó w dzień wniyścia w sprawowanie opieki, a'to bez uszkodzenia poszukiWań, iakie mo-
"LAF. k e) RADA| głyby mieć mieysće, na mężach i opiek unach,
podrugtesą co było powyżćy powiedziane o ipoteki,* na które zezwolili dla korzyści trzecich osób, nie oświadczywszy. im, że
dits immeubles a raison de la gestion du
tuteńr, on des dots, reprises et cónventionś:
matrimoniales de la femme,'purger Jes hy- potheques qui existeraient sitr les biens pań enx acquis.
2194. A cet effet, ils deposeront copie daument collationnće du contrat transłatif de proprićtć au greffe da tribunal civil. da lieu de la siluatiońn des biens, et iłs certifieront par acte signifić, tant a la femme ou au subrogć tuleńr, quau prócurenr impórial au teibunal, le dópót qwiłs auront fait. Extrait de ce contrat, contenant sa date, les nomis, prćnoms,, professions et. domiciles des contractans, la dźsignation de la nature
| et de la/sitnation des biens, 1e' prix€t les
aitres charges de ła vente, sera et restera affichć pendant deux mois dans Pauditoire du' tribuńal; pendant leqniel temps, les femmies, les maris, tuteurs, subrogćs tu- tears, riineufs, interdits, parens ou amis, et le procureńr imperial, seront recus a re- qućrir, Sil a lien, et A faire faive au bureau du conservateur des hypotheques, des inscrip- tions sur Pirameuble alićnć ,: qui anront le móme effet que si elles ayaient ćtć prises le jonr du cohtrat de miariage, ou. le, jour de Pentrće en gestion, dn tutęur, sans próju- dice des poursuites qui pourraient avoir lien contre les maris'et les tuteurs, ainsi qwil a ćtć dit ci-dessus; pour bypotheques par eux. consenties au profit de-lerceś pęrsounes
2194. Idcirco apud acta tribunalis cięilis ejus loci, ubi bona'sita sunt, ill deponere de- bent exemplum, rite' cum artographo collatum, contracius dominium transferentis, et per actum, tam uxori vel tutori honorario, quam regio pracurałori penes idem tribunal de=
nunciandum, istos de facto deposito docebunt.
In ejusdem tribunalis auditorio ajfigetur, et afficum ad'duos menses manebit hujusce contractus summarium referens ejusdem. diem, nómina;' praenomina; professiones, do-- micilia contrahentium, designationem qualitatis bonorum et loci, ubi sita: sunt,» pretuwm
et cetera venditionis onera.
Hoc bimestri spatio uxores,„mariti, tutores, honorarii tutores, manores, Bore znter= dicti, propinquł aut amici, et regiuś procurator postulare poterunt, Sz locus erit, ut penes hypothecarumi conseryatorerm in: remi immobilem alienatam uscrŁptrones fiant» e dino dem parient effecłtum, ac si.ipsu die matrimonii, vel susceptae tutelae quaesitac Juissent; citra tamen praejudicium zllarum actionum, quae adversus maritos et tutor 25, R OLuł r perius dictum est; institedA possent" pro hypołhecis ab tpstsmet aliorumu pop* condr 7 is, quin per eosdem declaratum sit, immobilia nupłiarunt vel tutelae causa hypothecis odno
wia jam fuisse.
r

wieruchomości inż byly obciążone hipoteką z powodu małżeństwa lub opieki.
2195. Jeżeli w ciągu dwóch miesięcy wy- wieszenia kontraktu, nie był uczyniony wpis ze strony żon, małoletnich, lub bez- własnowolnych, na przedanych nierucho- mościach, przechodzą one do nabywcy bez żadnego ciężaru z powodu posagu, zwro- tów i umów malżeńnskich żony, albo z po- wodu sprawowania opieki; ale się zachowu- ie poszukiwanie ieżeli wypada, na mężni opiekunie.
Jeżeli czynione były wpisy zestrony rze- czonych żon małoletnich, lub bezwłasno- wolnych, a znayduią się wierzyciele poprze- dzaiący, którzy wyczerpuią wartość w ca- łości lub w'części, nabywca wolnym iest od ceny, lub iey części, którą zapłacił wierzy- cielom, umieszczonym w stopniu dla nich użytecznym; i wpisy ze strony żon, mało- letnich lab bezwłasnowolnych, wymazane będą w całości, albo aż do ilości wyrówny- waiącćy części, iaka się należała.
Jeżeli wpisy ze strony żon, małoletnich, lub bezwłasnowolnych, są naydawnieysze, nabywca żadnego wypłacenia ceny: nie mo— Że czynić z uszkodzeniem rzeczonych wpi- sów z" które podług tega_ Co powiedziano 1EM powyżćy, mieć będą zawsze datę kontraktu małżeństwa, albo wniyscia w sprawowanie opieki; a w tym przypadku wpisy innych wierzycieli, które nie idą w stopniu użyte- czhym dla nich, wymazane będą.
mm
547
sans lenr avoir declare que les immenbles ćtaiemt dćja greyćs dhypolhóques, en raison du mariage ou de la tutelc.
21959. Si, dans le cours des deux mois de Vexpositioa du contrat, il na pas ćtć fait d'inscripliion du chef des femmes, mineurs ou interdits, sur les immeubles vendus, ils passent 4 Pacqućreur sans aucune charge, a raison des dot, 1eprises et conventions matrimoniales de la femme, ou de la gestion du tuteur, et sauf le recours, s'il y a lieu, contre le mari et le tuteur.
S'il aete pris des inscriptions du chef des- dites femmes, mineurs ou interdits, et s'il existe des crćanciers antćrieurs qui absor— bent leprix en totalitć ou en partie, Pacquć- reur est libćrć du prix ou de la portion du prix par lui payće aux erćanciers placćs en ordre utile; et les inscriptions du chef des femmes, mineurs ou interdits, seront rayćes, ou en totalitć ou jasqua due concurrence.
Si les inseriptions. du chef des femmes, mineurs Ou„interdits, sont les plus ancien- nes, Pacquerecur ńe pourra faire aucun paie- ment du prix au prćjudice desdites inscri— blions, quiauronttoujours, aipsi op”:1 a śę4 dit ci”acssus; Ia aatć au tontrat de.mari-
age, ou de Pentree en gestion du tuteur; et dans ce cas, les inscriptions des autres creć— anciers qui ne viennent pas en ordre utile, seront rayócs.
,
2195. Si intra duos menses, ex quo contractus publice proposiłus fuit, nulla favore et
nomine uvorum, minorum aut bonis interdictoru'm in immobilia vendita inscriptio quae- sila fuerit, eadehn in emtoreim transeunt sine ullo onere propter dotem, restituliones et obligationes nupłiales, guae uxori cojnpełere posseut, vel causa administrationis tutoris, salvo istis regressu adversus marrtum et tutorem, si locus fuerit.
Si inscripiiones favore et.nommine uxorum, minorum aut bonis interdictorum factae fue- rint, et anteriores credilores existan!, gui prelium, vel in totum vel pro parte, absorbe- bunt, emtor a toto pretro, eel ab /psius parte, cred/toribus potiorem gradum habentibus a se dimissis persoluta, lrberatur, et inscriptiones favore mulierum, minorum vel bonis in- terdictorum, el. in totum vel pro ra'a parte expungiuitur.
Si inscriptiontes favore uworun, minorun au! bonis interdictorum, tempore priores sint, emtor pretium persolcere neguił i earunde'n i scrzptionum praejudicium, quae, ut supra dictum est, a die vel coatractus nuptiarum, eel admmiuistrationis a tutore susceptae, e[fe- *ctum omnino sortientur, atque hoe casu anscripiiones fayore aliorum creditorum, qui uti=
lem gradum non obtinent, expunguntur. ż
e FI ZAPOZEEWTCZETTT,

518 DZIA Bó X
o Jawności reiestrów i odpowiedzialności zachowawców.
5196. Zachowawcy hipotek obowiązani są wydadź wszystkim żądaiącym kopiią aktów przepisanych na ich reiestrach, i kopiią wpi- sów będących, albo zaświadczenie, że Ża- dnego nie masz.
2197. Odpowiedzialnemi są za wynikaiące ukrzywdzenia:
1. Z opuszczenia na reiestrach swoich przepisań aktów odmiany, i wpisów żŻąda- nych w ich kaneellaryi;
2. Zmiewymienienia w zaświadczeniach swoich iednego lub kilku wpisów będących, chybaby wtym ostatnim przypadku, omył- ka pochodziła z niedostatecznego oznacze- nia, któreby im przyczytane bydz nie mogło.
2198. Nieruchomość wolną zostaie w rę- kach nowego nabywcy, względem którey zachowawca opuścił w zaświadczeniu ieden lub kilka ciężarów wpisanych; ale odpowie- dzialnym iest zachowawca, byleby ten na- bywca żądał zaświadczenia po przepisaniu swego tytułu; bez uszkodzenia iednak pra- wa wierzycieli, którzy mogą sobie wyrobić manie. według stopnia iaki się im na- leży, póki wartość wypłacona nie była przez nabywcę, albo póki porządek między wierzycielami nie został potwierdzony: urzę downie.
CHAPITRE X.
De la publicitć des registres et de la res-
ponsabilitć des conseręateurs.
2196. Les conservateurs des hypoteqnes sont tenus de dólivver A tous ceux qut le rtquierent, cópie des actes transcrils sur leurs registres et celle des inscriptions sub- sistantes, ou certificat'quil nen existe ancune.
2197. Ils sont responsables du prćjundice rćsultant,
1. De Pomission sur lenrs registres, des transcriptions d/actes de mutation, et des inscriptions requises en leurs bureaux;
Du defaut de mention dans leurs certi- ficats„ d'une'ou de plusieurs des inscrjptions cxistantes, A moins, dans ce dernier cas, que Perreur ne provint de dćsignations insut- tisautes qui ne pourraient leur 8lre imputćes.
2198. L?immmeuble a Pegard duquel lecon- servateur aurail omis dans ses certlificats une ou plusieurs des charges inscrites, en demeu- re, sauf la responsabilitć du conservateur, affranchi dans les mains du nouveau posses- scur, pouryu qn'il ait requis-le eerlificat depuis la transcription de son titre; sans prójndice nćanmoins du droit des crćanoiero dese€ faire sollvqu-1 sutyant Fordre qui leur appartient, tant-que le prix na pas ćtć payć par lacqućreur, ou tant que Pordre fait entre les crćanciers ma pas ćtć homologue.
- CZACP. UE De edendis inscriptionum tabulis, et de obligationibus conservatorum.
2196. Złypothecarum conservatores petentibus edere debent exemplum actuum„ quit tr eorum tabulis transcripti sunt, et eorum, qui adhuc inscripti reperiuntur, peł testationem, ex qua nihil horum ipsis inesse constet.
2197. De indemnitate ipst tenentur:,
1. SZ in suas tabułas zOBÓRA omiśerint transcriptiones actuum translationis dominii, vel inseriptiones, quae in eorum ofjiciis petitae sint;
2. Si in suis testalionibus de una vel!pluribus inscriptionibus, quae adhue existunt, mentionem facere omiserint, nisi hoe postremo casu error ex defectu indicationum oria= żur, qui ipsis adlscribi nequeat.|
2198. Quoties conseręator in testationibus ab ipso editis referre omiserit unum vel plura onera in rem immobilem inscripta, haec libera erit penes nopum possessorem, salyo jure indemnitatis erga ipsum conseręatorem, dumnodo tamen novus possessor post sui tituli żranscriptionem mermoratam testationem postulaęerit; ciira tamen praejudicium jurium,

2199. Zachowawcy w żadnym przypadku nie mogą odmawiać lub spóźniać przepisa— unia aktów odmiany, wpisu praw hipote- czych, ani wydania zaświadczeń Żądanych pod karą wynagrodzenia szkód i stracovych zysków stronom; na ten koniec za dopilno- waniem Żądaiących, spisane będą natych— miast protokuły odmówienia lub spóźnienia, bądź przez sędziego pokoiu, bądz przez urząd: wykonawczy czyli urzędnika ii ybu- nała zwanego, hużssier audiencier,: albo tylko Złuisszer, bądź przez notaryusza w przytomności dwóch świadków.
2260. Zachowawcy iednak obowiązen: bę- dą mieć reiestr, na którym zapiszą dzień po dzień iw porządku liczbowym, oddania im aktów odmiany do przepisania, albo nót do wpisów; wydawać będą żądaiącemu za— pewnienie na papierze stęplowanym; poło- Żona w nim będzie liczba reiestru, pod któ- rym oddanie wpisanem zostało, i nie będą mogli przepisywać aktów odmiahy, ani wpisywać not na reiestrach, na to przezna czonych, tylko podług daty i porządku od. dań im uczynionych.
2201. Wszystkie reiestira zachowawców będą na papierze stęplowanym, z liczbami i oznakami szczególnemi na każdey stronicy
|
549 +
2199. Dans ancun cas, les conservateurs ne peuvent refuser ni retarder la trauscri- plion des actes de mnutation,>Pinseriplion des droits hypothecaires, ni la dćlivrance des cerlificats requis, sous peine des dom- mages et intćrćts des parties; a Peffeti de quoi, proces-verhaux des nefus ou retar— demens seront, a la diligence des requćrans, dressćs sur- le- champ, soit par un juge de paix, soit par un huissier audiencier du tibnnal, soit par un antre huissier ou un notaire assistć de deux tćmoins.
2200. Nćanmoinsles conseryvateurs seront tenus d”avoir uu ręgistre sur lequeł ils inscri- roni, jour par jour et par órdre numóćriqne, lis remises qui leur seront faites d?actes demu— tation pour etre iranserits, ou de borde- rcaux pour ćtre iImscrifs; 1ls donńeront au requćrant nne reconnajssance sur papier timbrć, qui rappcllera le numóro du regi- stre sur lequel la remise aura€tć inscritie etils ne pourront transerire les actes de mu— taltions ni inscrire les bordereaux sur les regi- stres a ce destinćs, qua la date et dans Por— dre des remises qui leur en auront ćtćfaites.
2201. Tous les registres des conservateurs sont en papier timbrć, cotćs et paraphćsą chaque page par premiere et derniere, par Pun
quae credzioribus competere possunt collocationis cblinendae causa jusxta gradus praeroga= ticam, quamdiu pretium ab adquirenie persolulum non est, vel quamdiu praćlationis or=
do inter creditowes nondum adprobatus fuit.
2199. Conservatores nec recusare, nec di/ferre ullo casu possunt żranscripiionem: actuum transłationis dominii, inscriptionem jurium hypethecae, aut eritionem iestationum, quae ab ipsis pełilae sint; secus damna et id, quod inierest, partibus sarcient, fine ad pe tentis instantiam processus verbalis de recusatione aut dilatione illico instztuetur, vel'a ju- dice pacis, pel ab apparitore auditorii tribunalis, vel a quovis alio apparitore, aut a ta-
bellione, duobus adhibitis testibus,
2200. Nzhiłominus conseręvatores tabulas peneś se habere tenentur, in quibus de die in diem et ordine numerico adnotabunt exhibitionem ipsis factam actuum translationis do- minii, uż transcribantur, veł traditionem schedarum, ut inseribantur; ipsi petentibus edent testationem charta regio signo munita, numerum ejuś tabulie referentem, in qua exhibitio adnotata fuit: actus vero translationis dominii ab iisdem transcribendi sunt, et schedae in tabulis ad id desigratis inscribendae sub ea ipsa die et justa ordinem, quibus
conseręatoribus exhibitae fuerint.
2201. Omnia conseryatorum regesta ex charta regio-signo munita confici debęnt; sirw=
7
TE ZIPOZEEWETCZ ET O zy,

590
od pier vszóy karly do ostatniey położone-| des jages dutribuna] dans le ressort duquel le mi przez tednego Z sędziów trybunału, w| bureau est ćtabli. Lies registres oaoweca: którego obrębie aRtaiewoa lest kancella-| tós chaque jour, Cojnitte śadusć Adeli stcóe. rya. Każdego duia reiestra ukończone bę-| ment des actes. Ę: dą, czyli zamknięte, równie iak reiestra w które wciągane są akta.
2202. Obowiążam będą zachowawcy w od- 2202. Ties conservateurs sont tenus de se bywaniu i swego urzędu, stoso—| conformer, dans Pexercice de leurs fon- wać się do wszelkich przepisów niateyszego| chionś, a toutes les dispositions du present Działu; powa i esPoa) od 200 do 1000| chapitre, 4 peine d'une amende de deux franków= O. wykroczenie, a za dru- cents d mille francs pour la premióre coń- gie pod karą złożenia z urzędu; a oprócz| travention, ct de destitution pour la seconde; tego powin będą wynagrodzić stronom| sans. prójudice des dommagcs et intćróts des szkódy 1stracone zyski 1 zapłacą ie pierwćy| parties, lcsquels seront pay ćs avant Pamende. ieszcze niżeli karę.
T U DE o aA. A.. 7.. 2203. Wzmianki składu, wpisy i przepi- 2203. Iues mentions de dópóts, les inscri- sania czynione są na rejestrze ciągle nie zó-| piions et transcriptions, sont faites sur les stawuiąc żadnego próżnego mieysca, ani nie| registres, de snite, sans aucun blanc ni in- między liniami nie dodaiąc, pod karą pie-| terligne, A pelne, contre le conservaleur, miężną na zachowawców od 1000 do 2000| de mille 3 denx mille francs damende, et franków,! obowiązkiem wynagrodzenia stwo. des dommages et intćrets des parties, paya— nom szkód i straconych zysków, w których| bles aussi par preference a Pamende. wypłaceniu pierwszenstwo jest ieszcze przed wypłaceniem kary.
gulae ipsorurm paginae numeris successivis notantur, et alter ex judicibus tribunalis, zm cujus jurisdietione officium constitulum, eas a prima ad postremasn se vidisse et rite di sposijas£88€, testationem in zpsis emiitet. Singulis diebus a conseręatore.regestorum pa- ginae concludentur et subsignabuniur, prouł de illis cautum est, in quibus actuuin de- scriptioneś funt.
4202. Conservatores in sul muneris exercitio omnia, quae in. hoc capitulo praescripta sunt, observare tenentur; sęcus przma vice librarum. ducentarum usque ad mille poena mmuletantur; secunda vice officio privantur, praeter refectiónem. damnorum et ejus, quod interest, partilus praestandam anie solutionem mulctae.
2203. Adnotationes depositi, inscripliones et transcriptiones continenter in tabulrs fiunt, nullo spatio relicto, vel interpositó; aliter conseryatori poena librarum miile usqne ad bis mille irrogabitur, praeter damna et id, quod interest, quae ante solutionem mudlctae par- tibus sarcienda erunt.

i se s ÓW WI b.
o Przymuszonem wywłaszczeniu to porządkach między wierzy- czełami.»
DZIAŁ L
o Przymuszonćm wywlaszczeniu.
2204. Wierzycięl może nastawać o wy- właszczenie: a. Co do dóbr nieruchomych i przyłączeń do nich poczytywanych za nie- ruchomcść, należących do dłużnika swego prawem właąsnosci; 2. Co do używania przychodów należącego do dłużnika, z dobr takićy samćy natury.
2205. Jednakże niepodzielna część wspól-
dziedzica w nieruchomościach spadkn, nie może bydź wydana na przedaż przez osobi stych iego wierzycieli, nim podział lub li- cytacya nastąpi, których oni mogą wyma- gać, ieżeli im się to zdaie, i do których wchodzić maią prawo, stosownie do artyku- łu 882, w tytule: o Spadkach. 2206. Nieruchomości małoletniego, nawet usamowolnionego, albo bezwłasnowolnego, nie mogą bydź puszczone na przedaż, póki roztrząśnienie ruchomości nie nasiąpi.
FPTOROBPr XIX. De Pexpropriation forcće, et des ordres entre les creanciers.
CHAPITRE PREMIER.
De Pexpropriation forcee.
2204. ILe creancier peut poursuivre Pex- propriation, 12. des biens immobiliets et de Jeurs accessoires rćputćs immeubles, appar- tenant en proprićie a son dćbiteur; 2. de Pusufruit appartenant au debiteur' sur les biens de móme nature.
2205. Nćanmoins la paxt indiyvise d'un cohćritier dans les immeubles d”une succes— sion ne peut ćlre mise en vente par ses ctć- anciers personnels, avant le partage ou la licitalion qwils peuvent provoquer s'ils le jugent convenable, ou dans lesquels ils ont le droit d'intervenir conformement a Parti- cle 882, au tilre des successions.
2206. Les immeubles d'un mineur, me- me ćmancipó, ou d'un interdit, ne penvent ćlre mis en vente. avant la discussion du mobilier.,
BPK ESU.S-.XIX;
De ademiione et alienatione bonorum debitoris Jjudicts auctorita= ie, et de ordine inter creditores servańdo.
0 PRD WDC De ademtione: et alienatione bonorum debitoris..
2204. Creditor agere potest; ut debitori adimantur: 1. Bona immobilia et eorum accesszones, quae tmrmobilibus adnumerantur, et ad, debi-
torem jure dominiż pertinent;
2. Ususfructus eorundem zmmobilium, qui ad debitorem spectat.
2205. Allamen portio adhuc indięyisae rez immobzlis heredztariae a propriis unius cohe- redzs eredzforibus cvenditionz subjici nequit, antegquam diyisio vel licitatio fiat, quas, SŁ żpsż voluerint, próę:ocare pożerunt„, vel iisdłem adesse justa articulum 882 tiłtuli de suces-
"slonibus.
2206. Jmmobilia minoris, licet emanczpati vel bonisinterdicti,, venundari nequeunt, nie-
si in res mobiles ezcussio praecedat..
WEZ=EE STY ZEE OZI ZA
"TWWEYT TEJ

|
552
2207. Róztrząśnienie ruchómości potrzebne nie iest przed wy właszczeniem z nierucho mości posiadanych niepodzielnie, między pełaeletnim L maloletuim, lub bezwłasno- wolnym, ieżeli dług iest im wspólny; ani w tym przypadku, gdy poszukiwania zaczę- te były. przeciw pełnoletniemu, albo przed wpadnięciem w bezwłasnowolność.
2208. W ywłaszczenie z nieruchomości które część wspólności składaią, poszukiwa- ne jest na. samym mężu dłużniku, chociaż- by żona do długu obowiązaną była.
W ywłlaszczenie z nieruchomości należą cych do żony, które„mię weszły do wspól- ności, poszukiwane 1est na mężu i Żonie!, która* upoważniona bydz może od sądu, gdyby mąż działać z nią w tćm nie chciał, albo był małoletni.
W. przypadku małoletności męża i żony, albo matoletności samóy tylko żony, ieżeli ićy mąż pełnoletni wymawia się od działa— wia znią, w tym razie trybunał mianuie Żonie opiekuna, przeciw któremu odbywa się poszukiwanie.
2209. Wierzyciel w ten czas tylko poszu- kiwać. może przedaży nieruchomości, na których nie ma hipoteki, gdy te dobra są 'micdostateczne, na których hipoteka jemu służy.; Aha 2210. Przymuszona przedąż dóbr położo-
2207. La discussion du mobilier nest pas requise avant Pexpropriation des immeubles possćdćs par indivis entre un majeur.et un mineur ou interdit, si la dette leur estcom= mune, ni dans le cas od les poursuites ont ćtć ceommiencćes contre un majeur, ou avant Pinterdiction.
2208.: Lfexpropriation, des imrmeuhles qni font partie de la communautć, se.poursuit contre le mari dćbiteur, seul, qnuoique la femme soit obligee a la dette.
Celle des immeubles de la femme qui ne sont point entrćs en communaulć, se pour suit contre le mari et la femme, laquelle, au refus dil mari de procćder avec elle, ou si le-mari est mineur, peut ćtre autorisće en justice.
En cas de minoritć du mari et de la fem- me, ou de minoritć de la ferume seule;, si soń mari majcur refuse de procóder ayec elle, il est noramć par le tribunal un tuteur 4 la femme, contre lequel la poursuite est exercće.
2209. Le crćancier ne peut poursnivre la ventę des immeubles qui nelui sont pas hy- pothóqućs, que dans le cas d'insuffisance
des biens qui lui sont hypothćqućs.
2210. La vente forcće des biens situćs dans
2207. Necesse non est, uł in res mobiles excussio ademtionem et alienationem. praece- duć immobilium„,q'4a€ pro indiviso a majort et actale minori, aut bonis interdicto, pos sidentur, si debiłum vpsts commune sit, ęel si judicium contra majorem aut ante interdi-
ciionem inceplum juerit.
2208. Ademtio zmmobilium, quae partem cozmmunionis efficiunt, adversus marilum de- bitorem dumtaxał proponitur, licet utor de debito quogue teneatur.
Ouwoties cero de bonis zm mobilibus uxoriś agatur, quae extra commumonem sunt„ actio
+ ę
instituitur adversus maritum et uxorem, quae U judicio, auctoritate judicis, >auat, vel aetate minor sit.- pel gquuńmt uwor 1antum in minori aetate est con:«
etiam poterił, si cum ea se sistere maritus a Qnum pir eż uwor aelate minores sunt;
stiluta, si ejus*Ir major. cum ea judicio sisti abnużt, tra
versus quem actio proponitur.
sola adesse
bunal uxori curatorem eligit; ad-
2009. Creditor alienationem immobilium, quae hypotheca sibi obligata non. sunt, po-
stulare nequit, misi qua ciant.
o2i0. Judicialis venditio bonorum, quae in pluribus distrieti
jenus bona Mypothecae supposita credito suo solvendo nunime su[fi-
bits sita sunt, ordine$uc-
cessiyo postulanda erit, nisi unius ejusdemque praedii partem constituant.

nych w różnych okręgach, wymagana bydz może następnie tylko, chybaby składały część tego samego użytkowania gospodar czego.
Poszukiwana: iest w tym trybunale, w którym znayduje się główne;mieysce dóbr użytkowania gospodarczego, ,albo część dobr naywiększy przychód daiąca, podług isto- tnych reiestrów do podatku, gdyby głó- wnego mieysca nie było.
2211. Jeżeli dobra hipotekowe dla wierzy- ciela inie hipotekowe, albo dobra położone w różnych okręgach, składaią część iedne- go itegoż samego użytkowania gospodarcze- go, przedaż iednych i drugich poszukiwana iest razem, ieżeli dłużnik żąda tego; i od- bywa się oszacowanie stosowne. w.szczegó- łach do ceny przysądzenia, ieżeli wypada.
2212, Jeżeli dłużnik udowodnia przez dzier- żawne kontrakty urzędowe, że przychód czysty i wolny z iego nieruchomości, w przeciągu roku, dostateczny iest na zapła- tę długu w kapitale, procentach i kosziach, i zdaie ten przychód na wierzyciela; sędzio— wie mogą zawiesić poszukiwanie, ale z za chowaniem zwrócenia go nazad, gdyby wy- padało jakie przeciwieństwo, lub przeszkoda do zapłaty.
2213. Przymusżona przedaż nieruchomo- ści poszukiwana bydz może tylko. na mocy tytułu urzędowego, i obowięzuiącego do wykonania, o dług pewny i wyrachowany.
zpw a_ m" a. an Loix oe”.: EP 00| TE ABPOZEEEJECZĘTYT O az
aw
553
diffćrens arrondissemens ne peut tre pro voqute que successivement, a moins qu'ils ne łassent partie d'une seule et móme ex ploitation.
Elle est suivie dans le tribunal dans le ressort duquel se tronve le chef-lieu de Pexploitation, ou, 4 dófavt de chef--lieu, la partie de biens qui prósenle le plus grand revenu, d'apres la matrice du róle.
2211. Si les biens hypothćqućs au cróan- cier, et les biens non hypoihćqućs, ou les biens situćs dansdivers arrondissemens, font partie d'une seule et meme exploitation, la vente des uns et des autres est poursulvie ensemble, si le dćbiteur le requiert; et ven- tilation se fait du prix de Padjudication, s'il y a lieu.
2212. Si le dćbiteur justifie, par baux au- thentiques, que le revenu net et libre de ses irameubles pendant une annće suit pour le paiemcnt de la detie en capital, intórćls et frais, et sil en offre la dćlógation au crćan- cier, la poursuite peut€tre suspendue par les juges, sauf a€tre reprise sil survient quelque opposition ou obstacle au paiemenit.
2213. La vente forcće des immeubles ne peut€tre poursuivie quen vertu dun titre authentique et exćcutoire, pour une dette certaine et liqujde. Si la dette est en espóces
Petitio instituitur coram tribunali, in cujus jurisdictione primariae aedes rusticae ejus- dem praedii sitae sunt, aut, ipsis deficientibus, ubi sita-est bonorum pars, quae juxta ta- bułas censuarias majorem praebeat reditus quantitatem.
2211. S3 bona crediłori obligata et non obligata, vel in pluribus districtibus sita, unius
ejusdemque praedii et administrationis partem efficiunt, debitore petente, venundantur, et, si locus est, pro ratione prelii, quo una simul adjudicata fuerunt, singula aestimantur.
2212. SZ debitor authenticis locationum documentis edoceać, unius anni reditum suorum immobilium, oneribus deductis, satis esse persolcendis debito sortis, usuris et expensis, atque ejusdem reditus delegationem oreditori offerat, judices venditionis acta diferre po- terunt, salyo jure ea persequendi, si creditor solutionem consequi non potuerit oppositio- nis vel cujusque impedimertti causa.
2213. Immobilium ademtio atque venditio postulari nequit, nisi in vim tituli, qui au- theniicus sit et paratam habeat executionem, nec non pro debito certo et liquido. Si de- bitum illiquidum fuerit in quantitate, judicium quidem validum est, sed adjudieatio fieri nequit, nisi peracta liquidatione.
70
ję?

r
f A
54
|=
Jeżeli dlug iest w gatunkach niewyrachowa- nych, poszukiwanie iest ważne; ale przysą- dzenie nie może nastąpić aż po wyrachowaniu.
2214. Ziyskuiący ustąpienie tytułu obo— wiązniącego do wykonania, nie może po- szukiwać wywłaszczenia, póki wręczenie przeniesienia dłużnikowi nie nastąpi.
2215. Poszukiwanie może mieć mievsce na mocy wyrodku tymczasowego, lub stano- wczego, wykonywalnego tymczasowo, bez względu ma odzew czyli apellacyą; ale przysądzenie nie może nastąpić, aż po wy- roku stanowczym ostatecznie, albo takim od którego iuż nie masz dpellacyj.
Nie może bydź odbywane poszukiwanie na mocy wyroku wydanego zaocznie, w prze- ciągu czasu dozwolonego na wnoszenie prze- ciwieństwa.
2216. Poszukiwanie unieważnionym bydź nie może pod pozorem, że ie zaczął wierzy— ciel o summę większą nad tę, iaka się iemu należy.
2217. Każde poszukiwanie wywłaszcze- nia z nieruchomości, poprzedzone bydź po- winno nakazem zapłaty, podanym: za dopil-- nowaniem i Żądaniem wierzyciela, osobie dłużnika, lub w iego zamieszkaniu przez urząd wykonawczy. A
Formy nakazu, i poszukiwania wywłasz- czenia urządzone są prawami w posiępowa— niu Sądowćm.
"non liquidóes, la poursuite est valable; mais
Padjudication ne pourra ótre faite qu'apres la liquidation.
2214.: Le cessionnaire d'un titre exćcu— toire'ne peut poursuivre Fexpropriation qu'aprts que la significatidn du transport a ćte łaiie au debiteur.
2215. La poursuite peut avoir lieu enver- tu d'un jugement provisoire ou_definitif, exćcutoire par provision, nonobstaut ap- pel; mais Padjudication ne pent se faire
|qu'apres un jugement dćfinitif en dernier
ressort, ou passć en force de chose jugće.
"
La poursnite ne peut sexercer en vertu de jagement rendus par defaut durant le dć- lai de Iopposition.
2216. La poursnite ne peut ćtre annulće sous prótexte que le cróancier Paarail com- mencće pour une somme plus forte que cele qui lui est due.”
2217. Toute poursuite en expropriation d'immeubles doit ćtre prócćdće d”an com- mandemcnt de payer, fait, a la diligence et requśle du cerćancier, A la personne du dćbiteur ou 4 son domicile, par le mini- stere d'un huissier.
Lies formes du commandement et celles de la poursnite sur Fexpropriation sont re- glócs par les lois sur la procedure.
2214. Cessionarius tituli, qui paratae excussionis beneficio polleat, ad bona debitori
adimenda agere non potest, quin prius cessio ipsi debitori denunciata fuerit.
2215. Petitio fieri potest In vim sententiae interlocutoriae vel definitione, quae non ob- stanie appellatione, interim executionz mandari queat; ad adjudicationem vero minime proceditur, nisi post sententiam definitipam, quae el in ultima instantia lata sit, vel im
judicatum transterit.
Petitio pro venditione tnstitui non potest in ęim eontumacialis sententiae; pendentę di-
latione ad contradicendum concessa.
2216. Judicium ademiionis bonorum debitoris infirmari nequit, eo„*quod ab initio cre-
ditor plus debito petierit.
2217.„Actio ad immobilia adimenda proponi
minime potest, nisi creditore instanie
mandatum de solęendo praecesserit, atque hoc apparitoris ministerio ipsimet debitóri de-
nunciatum, Formułae, tum praecepli, CESSU praescribuntur.
vel ad ejus domicilium indictum fuerit. wa Ę ZA tum actionum ad adimenda bona, legibus de judiciali pro-

dowćm. i
DZKA.H 4k
o Porządku i rozkładzie ceny między wierzy-. zj cieli..
2218. Porządek i rozkład ceny nierucho— mości, i sposób działań w bym względzie, urządzone są prawami o postępowaniu są-
Bad UB RX
O przedawnieniu.
DZIAŁ I Urządzenia ogólne,
1219. Przedawnienie iest śrzodek nabycia, lub uwolnienia się, na mocy pewnego prze- ciągu czasu, i pod warunkami oznaczonemi prawem.|: A ŁR
2220. Nie można wcześnie zrzekać się przedawnienia; można się zrzec przedawnie- nia nabytego. Ń
2221. Zrzeczenie się przedawnienia iest wy- rażne, lub niewyrażne: zrzeczenie się nic- wyrażne wypływa z czynu, który: daie po znać odstąpienie prawa nabylego.
CHAPITRE II.
De Vordre et de la distribution du prix entre les crćancters.
2218. I/ordre et la distribution du prix des immeubłes, et la maniere dy procóder, sont rćglćs par les lois sur la procćdure.
TITRE XX.
De la prescription.
CHAPITRE PREMIER.
Dispositions genćrales.
2219. La presćription est un moyen d'ac- qućrir ou de se libćrer par un certain laps de temps, et sous les conditions dćtermi- nees par laloi.
2220. On ne peut d'avance renoncer 4
la prescription: on peut' renoncer 4 la pre- scription acquise.
2221, La renonciatton 4 la prescription est expresse ou tacite: lą renonciation ta— cite rćsulte d'un fait qui suppo:e Pabandon du dreit acquis. ł
RR O
T TL ć
De ordine et-distribulione' pretii- inter creditores.-
4218. Ordo et distributio pretii immobilium, et mods: id exequendi, legibus de judi-
ciali processu definiuntur.
O DAYCOTAU BTLĘTRKO
k De praescriptione.
CAPUT 1
Dispositiones generales
- 2219: Praescripfio est modus adquirendi dominium, vel se ab obligatione liberandi, per certum temporis lapsum„et sub conditiónibus lege praestitutis. 2220. Praescriptioni in antecessum renunciari non potest; jam quaesitae renunciare licet, 2221. Renunciatio praescriptionis vel expressa, vel iacila est; tacita ex facta oritur,
quo derelictum praesumitur jus adqulsilu m,
hs
w
*
e NL 0 RECT m

2222. Nie może zrzekać się przedawnie- nia nabytego ten, kto nie może alienować.
2223. Sędziowie z urzędu nie mogą użyć śrzodka który z pęłzedawnienia wypływa.
2224. Przedawnienie zarzucane bydź mo= że w każdym stanie sprawy, nawet pizęd sądem apellacyynym; chybaby względem strony która nie stawiła środka przedawnie- nia, było domniemanie z okoliczności, że się go zrzekła.
2225. Wierzyciele lub każda inna osoba maiąca w tym interes, aby przedawnienie było nabyte, mogą go stawiać na zarzut, na- wet chćby się go zrzekał dłużnik, albo wła- ściciel.
2226. Nie można nabydź prawa przeda- wnienia do własności rzeczy ,. które nie są w zamianach.
2227. Rząd krajowy, ustanowienia publi- czne i gminy, poddane są takimże samym przedawnieniom, iak i szczególne osoby, i mogą także zastawiać się niemi.
DZIAŁ IL
O posiadaniu. ń
2228. Posiadanię iest utrzymywanie lub używanie rzeczy, albo prawa, które mamy lub go używamy przez nas samych, albo przez kogo innego, który ie odbywa, lub używa w naszem imieniu.
2222. Celui-qui ne peut alićner, ne peut ręnoncer A la prescriplion acquise.
2223. lies juges ne pęuvent pas suppleer doffice le moyen rósultant de la preseri- ption.
2224, Ilia prescription peut tre opposće en tout ćtat de cause, móme devant la cour d'appel, 4 moins que la partie qui n'aurait pas opposć le moyen de la prescription, ne doive, par les circonstances, ćlte prósumće y avoir renoncć.
2225. lues creanciers, ou toute autre per sonne ayant interót a ce que la prescription soit acquise, peuvent Popposer, encore que le dćbiteur ou le proprietaire y renonce.
2226. On ne peut prescrire le domaine des choses qui ne sont point dans le com-
merce. 2227. L$etat, les€tablissemens publicś et
les communes, sont soumis aux m ćemes,
prescriptions que les particuliers, et peu= vent egalement les opposer.
CHAPITRE II
De la possession.
2228. Lua possession est la detention ou la jouissance d'une chose ou d'un droit que nous tenons ou que nous exercons par nous mómes, ou par un autre qui la tient ou qui Pexerce en notre m0m.
4222. Qui alienare nequit, adeptae praescriptioni reninciare.non potest.
2223. Ex officio supplendi non opposttae praescriptioni judicibus) 0; 2224. In quavis judieii parte, et etiam zn causa appellationis, praescrypiio opeee J
test, nisi ex adjunctis praesumendum sit, eum,
ceriź, ipsi renunciasse. 2225. Creditores et omnes ponere possunt, licet debitor v
potestas non est.
qut praescriptionis exceptionerm non obje—
, quorum interest, praescripiionem adquisitam esse, eam op- el dominus ejus beneficio renunciayerit.
ini uae extra commercium sunt, praescriptionę non subjacent.
2226. Dominia rerum, q
2227. Regium domanium, publica instituta et municipia tis
dem, quibus singuli ciyes,
praescriptionibus subsuni, et tisdem aedque juvantur.
EA PD MOI
4228. Possessio est detentio rei, quam habemus, vel uśsus J per nos ipsos ,. seu per alium, qui nostro nomine rem
De possessione.
juris, quod exercermus, SEU 'detinet, pel jure nostro expęritur.

-—— EWA” 000| TERE OZEEWEZZĄET TO
e"
2229. Ażeby mieć możność do,nabycia przedawnienia, potrzeba mieć posiadanie ciągłe i nieprzerywane, spokoyne, iawne, nie dwuznaczie, i pod tytułem właściciela.
2230. Demniemanie iest zawsze, Że'0so- ba posiada za siebie samę j pod tytułem właściciela ,' ieżeli dowiedztonćm nie iest, Że zaczęte było posiadanie za inną osobę.
2231. Gdy kto zaczął posiadanie ża inną osobg, domniemanie iest zawsze, Że posia- dał pod takim samym tytułem, ieżeli prze- ciwnych dowodów nie masz.
2232. Czyny samćy tylko możności, al- bo czyny prostego dopuszczenia, nie mogą
' bydz zasadą ani posiadania, ani przedawnie—
nia. 2233. Tem bardzićy czyny gwałtowności, nie mogą bydź zasadą posiadania, z które- goby przedawnienie wypływało.
W ten czasdopiero zaczyna się użyteczne posiadanie, gdy gwałtowność ustała.
2234. Dla rzeczywistego posiadacza który dowodzi posiadanie dawne, iest domniema— nie, Że posiadał w czasie pośrednim, jeżeli nie masz przeciwnych dowodów.
2235. Na dopełnienie przedawnienia, mo- zna przyłączyć do posiadania swoiego, po— siadanie swego naczelnika, w iakimkol- wiek sposobie wzięte iest po nim prawo bądź pod tytułem ogólnym, lub szczegól- ńym, bądź pod tytułem zyskownym, lub uciążaiący m.-
DRY
2229. Pour ponvoir preserire, il faul une possessión continue et non interrompue, paisible, publique, mon ćquivoque, et a litre de proprićtaire.
2230. On est'toujours presumś$ possćder pour soi, et a titre de pioprićtaire, s'iln'est prouvć qu'on a comimencć A possćder pour un autre.
2231. Quand on a commencć 4 posseder pour autrni, on est toujours presumć pos- sćder au móćme titre, sil ny a prenve du contraire.
2232. Ives actes de pure faculte et ceux de simple tolćrance ne peuvent fonder ni pos—
session ni prescripiion.
2233. Les actes de violence ne peuvent fonder non plus une possession capable d'o- pćrer la prescription.
la possession utile ne commence que lorsque la vielence a cessć.
2234. lue possesseur actuel, qui pronve avoir possćdć anciennement, est preśumć avoir possćdć dans le temps intermódiaire, sauf la preuve contraire.
2235. Pour ćompleter la prescription, on peut joindre A sa possession celle de son au- teur, de quelque maniere qwon lui ait suc- cćdć, sóit A titre universel ou: particulier soit a titre lucratif ou onćreux.>
2229. Ad praescriptionem adipiscendam requiritur pośsessio continuata, noń inierrupta,
pacifica, publica, non ambigua et jure domini habita. 2230. Unusquisque pro se et domini jure sernper possidere praesumitur, nisi alterius
nomine eum possidere coepisse probetur.
] js possidere incepit, semper eodem titulo possidere prae-
2231. Cum alterius nomine qui sumitur, nisi aliter constet.
2233. Actus merae facultatis et indulgentiae nec possessioni nec praescrzptioni causam
praebere possunt.
2233. Aclus violenti possessionem constituere nequeunt ad praescripiionem inducendam;
possessio utilis incipit oi cessante.
2234. Actualis possessor, qui antiquitus se possedisse probat, intermedio quoque tempore
possedisse praesumitur, nisi aliter probetur.
2235. Ad praescriptionem perficiendam quisquis propriae possessioni auctoris sui pos-
oneroso, ab żllo causam hąbuerit.
Śl i węę tów 8 POPPE, 2
sessionem adjungere potest, quocumque modo, seu generali seu particulari, luoratwo auż

GI (Dz) c
DZIAŁ HI
o Przyczynach które do przedawnienia prze- szk adzatą.
2236. Nigdy ci nie otrzymuią przeda- wnienia, którzy posiadaią za drugićgo„choć by przez iakikolwiek bądż przeciąg czasu.
"I tak dzierżawca, skład przyymułący, używaiący przychodów, i każdy iuny któ- ry trzyma czasowo rzecz właściciela, nie nabywa do nićy prawa przedawnienia.
2237. Równie nie mogą uabydzź przeda- wnienia dziedzice po tych, którzy trzymali rzecz pod iakimkolwiek bądź tytułem, z oznaczonych przez artykuł poprzedzaiący.
2238. Jednakże osoby. wymienione w ar- tykułach 2236. 1 2257. mogą nabydz prze- dawnienia, gdy'tytuł ich posiadania znay- duie się zmieniony, bądź przez przyczynę przychodzącą od trzeciego,„bądź przez sprzeciwienie się, którego onl używali prze— ciw prawu właściciela.
2239. Osoby którym dzierżawcy, przyy- maiący skład i inni ntrzyniuiacy czasowo, oddali rzecz na mocy tytułu przenoszącego własność, mcgą przedawnienia ićy nabydź.
aa40. Nie można nabydź przedawnienia przeciw tytułowi swolemu, w takim znacze- niu, Że nie można zmienić względem same- go siebie przyczyny 1 zasady posiadania swoilego.
CHAPITRE It
Des causes qui erńpóchent la prescription.
2236. Cenx qui possedent pour autrni, ne prescriyent jamais, par quelque laps de temps que ce soit.
Ainsi, le fermier, le dópositaire, Tusu- fruitier ,_et tous autres qui dćtiennent pre- cairement la chose du proprićtaire, ne peu- vent la prescrire.
2237. Les hćritiers de ceux qui tenaient la chose A quelqwun des titres designćs par Vartiele prócćódent, ne peuvent non pluś prescrire.
2238. Nćanmoins les personnes ćnoncees dans les articles 2236 et 2237 peuvent pres- crire, si le titre de leur pośsession se trouve interverti, soit par une cause Venant d'un tiers, soit par la contradiciion qwelles ont opposće au droit du proprićtaire.
2239. Ceux 4 qui les fermiers, dóposi- taires et antres dćtenteurs prócaires,. ont transmis la chose par un titre translatif de proprietć, peuvent la prescrire.
2240.()n ne peut pas prescrire contre som litre, en ce sens que[on ne peut point se changer A soi-móme la cause et le principe de sa possession.
Gad
DP III.«
De causis, quae praescriptionem impediunt.
2236. Qui alterius nomine possident, quovis lapsu temporis nunquam praescriptionem
adąuirere possunt. Hliinc conductores, depositarii, usufrucłua dent, eandem praescribere nequcunt.
rii et ceteri, qui rem alienam precario possi-
2137. Hleredes eorum, qui res alienas aliqno ex titulis in praecedenti articulo memora- tis retinent, easdem pariter praescrzbere non possumi. SZA 2238. Nihilominus fi, de quibus in articulis 2236 eb 2257 dictum est, praescryptione
adjuvari queunt, si eorum possessionis titulus interversus sił, vel propter alterius factum, pel propter extepiiones ab iisdem adyersus domini jura propośitas.
2239. TIl, quibus
a conductoribus, depositariis aliisque precario jare possidentibus, res
tradita fuit titulo ad iransferendum domirium habili, ipsum praescribere possuni.
2240.„Adyersus titulum, cj aliquis rem
est, eo scilicet sensu, uk inde causa el initi
possidet, praescriptioni haudquaquam locus um. ejus possessionis zmmutentur.

K 559 2241, Można nabydż przedawnienia prze- 2241, On peut prescrire contre son litre, ciw tytułowi swemu w znaczeniu takim, że| en ce sens que Pon prescrit la libćration de - się nabywa: na mocy przedawnienia uwolnie-| Pobligalion que lon a contractće. nie od zobowiązania, iakie było zaciągnięte. 4;: DZE AB TY: CHAPITRE IV. o Przyczynach które przerywaią, lub zawie—| Des causes qui interrompent ou qui suspen- szaią bieg przedawnienia. dent le cours de la prescription. 040 DZA, AŻ, 1 SECTION I. o Przyczynach które przerywaią Jes causes gui interrompent la prescription. przedawnienie. 2242. Przedawnienie może bydź przer- 2242. La prescription peut ćtre interrom= wane, albo naturalnie, albo cywilnie. pue ou raturellement ou civilement. 2243. Naturalne iest przerwanie, gdy po- 2343. Il y a interruplion naturelle, lors-
siadacz pozbawiony iest używania rzeczy| que le possesseur est privć, pendant plus więcćy niż przez rok, bądź od dawuego| d'un an, de la jouissance de la chose, soit
właściciela, bądź od kogo trzeciego. par Pancien proprićtaire, soit móme par un ż>=| tiers. 2244. Pozwanie do sądu, nakaz albo za-|.2244. Une citation en justice, un com-
ięcie urzędowe wręczone temu, komu się| mandement ou une saisie, signifićs A celui przeszkadza do przedawnienia, iest przer-| qu'on veut empćcher de prescrire, forment waniem: cywilnćm. Pinterruption clvile.
2245. Pozwanie do; zgody przed kancel- 2245. La citation en conciliation devant le laryą sądu pokoiu, przerywa przedawnie-| bureau de paix, interrompt la prescrip- nie od dnia jdaty swoićy, gdy nastąpiło po| tion, du jour de sa date, lorsqu'elle est sui- nim zapozwanie do stawienia się w sądzie,| vie d'une assignation en justice donnće dans podług przeciągów czasu z prawa wynikaią=| les dćlais de droit. cych.
2246. Pozwanie do sądu choćby przed sę- 2246. La citation en justice, donnće meme dziego niehależnego, przerywa przedawnie-| devant un juge incompólent, interrompt la nie. preseripiiou.
2241. Praescriptioni łocus est adversus titulum ejus, qui praescribit, eo sensu scilicet, uł zpse liberationem contractae oblrgationis praescripiione nanciscatur.
AU OP"TY:
De cansis, quibus praescriptio vel interrumpitur vel suspenditur.
SEGTETO; L, De causis, qnibus praescriplio interrumpitur.
2242. Praescriptio cel naturaliter vet civiliter interrumpi poiest.:
2243. Naluraliter interrumpitur, cum possessor ultra annum sel a domino, vel a quo= cumque alio, ret usu privatur. i
2244. Cięiliter interrumpitur in jus ęeeatione, cel judieis mandato, vel seguestratione denunciata illi, quem a praescriptione submoęere vołumus. SEA ż
2245. Focatio coram judice pacis, litis componendae causa, praescriptionem a die sub- scriptae vocattónis interrumpit, quoties subsequatur decretum, quo partes judieio se sistere debeant inira tempus a:lege praefinitum.;
2246. In jus pocatio etiam coram judice incompetenti praescriptionem interrumpit.
y ŁA eż! UÓ0a! Ów RÓ OWC GEE

5be
2247. Jeżeli nakaz stawienia się do sądu jest żaden z niedostatku formy;
Jeżeli powód odstępuie od Żądania swo- 1eg0;
Jeżeli dopuszcza, że upadnie instancya;
Albo ieżeli żądanie iego iest odrzucone;
Przerwanie poczytuie się ża niebyże.
2248. Przerwane iest przedawnienie, gdy dłużnik lub posiadacz, uznaie prawo tego; przeciw któremu przedawnienia nabywał.
2249. Przypozwanie uczynione stosownie do artykułów powyższych, iednego z dłużni- ków solidarnych, albo uznanie przez niego, przerywa przedawnienie przeciw wszystkim innym, nawet przeciw dziedzicom po nich.
Przypozwanie jeduego z dziedziców po dłużniku solidarnym, albo uznanie przez tego dziedzica, nie przerywa przedawnie- nia. względem innych. ws ółdziedziców, choćby nawet wierzytelność hipotekowana była, ieżeli zobowiązanie nie iest niepo- dzielne.);
Przypozwanie takie, albo takie uznanie przerywa przedawnienie względem. innych
zspółdfużników tylko co do części takićy, do iakićy ten dziedzic iest obowiązany.
Aby przerwać przedawnienie co do całości względem innych współdłużaików, potrze- bne iest przypozwanie wszystkich dziedzi-
2247, Si Passignation est nulle par defaut de forme, j Si le demandeur se dósiste de sa demande,
S'il laisse pórimer instance,
Qu si sa demande est rejetće,
Linterruption est regardće commme non avenue.
2248. La prescription est interrompne par la reconnoiśsance que le dćbiteur ou le pos- sesseur fait du droit de celui contre lequelil prescrivait. i
2249. Dinterpellation faite, conforme- ment aux articles ci-dessusz A Pun des dć- biteurs solidaires, ou sa reconnaissance, iu- terrompt la prescription contre tous les au- tres, móme contre leurs hćritiers.
L'interpellation fuite A Pun des hćritiers dłun debiteur solidaire, ou la reconnois=, sance de eet hćrilier, n'interrompt pas la prescription,.4 Jegard des autres cohćri- tiers, quand móme la crćance: serait hypo- thćcaire, si Pobligation nest indivisible.
Cette interpellation ou cetie reconnais- sance minterrompt la prescription, A Pe- gard des autres codćbiteurs, que pour la part dont cet hćritier est tenu.
Pour interrompre la prescription pour le tout,"A Pegard des autres codćbiteurs, il faut Pinterpellation faite. 4 tous les hćritiers
aą47. Interrupta noR censetur praescriptto, si in jus oocatio solemnitatum defectu nulla sit, si actor a pełitione desistat, si instantiam perimusinat, auł st ea rejiciatur.
2248. Interrumpitur praescriptia, Cum debitor vel possessor jus agnoscit illius, adver-
sus quem illa inchoata„fuerat.
2249. In jus vocatio justa praecedentes articulos alterius ex debitoribus in solidum, vel juris agnitio ab eodem facta, praesćriplionem inierrumpib adversus ceteros, ałque etiam
adyersus eorum heredes.
In jus pocałio unius ex heredibus debitoris in solidum, cel juris agnitio ab eodem here- de facta, praescriptionem non interrumpit guoad alios, coheredes, licet de credito hypo- thecario ageretur, dummogo obligatio individua non sit.
Zlaec in jus oocatio vel agnitio praescriptionem quoad alios debendi correos non inter= rumpit, nisi pro rata parte, ad quam idem heres tenetur.
UŁ praescriptio quvad totum debitum, et alios debendi correos interrumpatur, requżritur, ut omnes defuncti debitoris heredes in jus cocentur; vel ab omnibus afnitio fiat.

| i
44
ców po dłużniku zmarłym, albo uznanie od tych wszystkich 4.<qziców, tons ces hóritiers.
2250. Przypozwanie dłużnika istolnego, 2250: L/interpelation faite au dćbiteuc ałbo uznanie przez niego, przerywa przeda-| principal, ou sa feconnaissance, interrompt wnienie przeciw ręczycielowi. k prescription contre la caution.
ć)
da debiteur-dćcćdć, 6% Ta reconhiGissanće de
OppziaŁ II."SEctoN IL 9 Przyczynach, które zawieszaią bieg| Des causes qui suspendent le cours de la przedawnienia. prescription.
2251. Przedawnienie ma bieg przeciw wszystkim osobom, chybaby im służył ia= ki wyiątek ustanowiony pewnóm prawem. quelque exception ćtablie par une loi.
2252. Przedawnienie nie ma biegu prze- 2252. La prescription|ne court pas contre eiw małoletnim i bezwłasnowolnym., ale się| les mineurs et les interdits, sauf ce qui est. to zachowuie, co iest powiedziane w arty-| dit a Particle 2278, et a Pexceplion des an kule 2278, i wyiąwszy inne przypadki ozna-| tres cas dćterminćs par la loi. czosie prawem.
2253. Przedawnienie nie ma biegu między- małżónkami.
2254. Przedawnienie ma bieg przeciw mę= 2254. Ta prescription court contre la fem. Żatce, choćby nie była rozdzielona przez| me mariće, encore qu'elle ne soit point sćpa- kontrakt małżeński, albo sądownie, wzglę-| róe par contrat de mariage ou en justice, dezn dóbr któremi mąż zarządza, ale zacho-| A Pógard des biens dont le mari a Padmini- wane ićy jest poszukiwanie na mężu. stralion, sauf son recours contre le mari.
2255. Jednakże nie ma bieg. w czasie 2255. Neanmoins elle ne court point, pen. małżeństwa względem alienacyi gruntu usta—| dant le mariage, a Tegard de Palićnation nowionego pod rządem posagowym, stoso| d'un fonds constiluć selon le rćgime dotal,.
2251. La prescription court contre toutes personnes, A moins qu'elles ne soienńt dans
2253. Flle ne court point entre ćpoux.
2250. In jus wocatio principalis debitoris, veł ipsius agnitio, praescriptionem contra fidejussorem interrumpit.
SECTIo II. De causis, quae prescriptionem suspendunt.
2251, Adyersus adjiuwentur.|
2252. Adyersus aetate minores et bonis zźnterdictos praescriptio non decurrić, exceptis tamen, guac articulo 2278 dicta sunt, eż aliis casibus a lege definitis. ć
2253. Nec decurrił inter conjuges,
2154. Adversns nuptam,. quoad bona a marito administrata, praescriptio decurrit, etramsi ew nuptiarum contractu, at per sententiam tpsa bonis divisa non sit, salęo tamen eidem adversus oirum regressu.
2255. Nihilominus constante matrimońio praescrzptio non decurrit quoad alienationem
fundi in dotem. constituti sub regimine dotali, juwta articulum 1561 tituli de contracta . nuptiarum et zautuis conjugum juribus.
qwoscumgquę praescriptio decurrit, nisi aliqua exceptione a lege iłata
71
PEZW KCPK SZER YE: Pe EO oka zj e

562
wnie do artykułu 1561. w tytule o Kon- trakcie małżeńskim i o wżaiemnych pra- wach między małżonkami.
2256. Równie zawieszone iest przedawnie- nie w czasie małżeństwa:
zod. W przypadku gdy sprawa Żony nie może bydź odbywana, poki nie nastąpi wy- bór względem przyięcia, lub zrzeczenia się wspolności;
Źre, W przypadku gdy mąż przedawszy własne dobro żony bez ićy zezwoleńta, Tę- koymią iest przedaży, i we wszystkich in- nych przypadkach, w których sprawa żony zwracałaby się przeciw mężowi.
2257. Przedawnienie nie ma biegu:
'W zgłędem wierzytelności, która od wa— runku zależy, póki warunek nie nastąpi;
W zględem sprawy 0 rękoymią, póki po- konanie prawem nie nastąpi;
Względem wierzytelności na dzień ozna- czony, póki ten dzień nie przyydzie.
2258. Przedawnienie nie ma biegu prze- ciw dziedzicowi, z dobrodzieystwem inwen- tarza co do wierzytelności, które ma do spadki.
Ma bieg przedawnienie przeciw spadkowi bezdziedzićcznemiu, chóciaż qieopatrzonemu wyznaczeniem kuratora. Ka”
2259, Ma bieg przedawnienie w czasie trzech miesięcy na sporządzenie in- wenłarza, i w czterdziestu dniach na roz wagę czyli namysł.
ćonformóment A Farticle 1561, au titre du conrat de mariage et des droits resjectifs des ćpoux.
4256. La prescription est pareillemeńt sus< pendue pendant le mariage,
1. Dans le cas ou I”action de ła femme ne pourrait ćtre exercće qu'apres une option A faire sur Vacceptation ou la renonciation a la communautć;
o. Dans le cas oh le mari, ayant vendu le bien propre de la ferame sans son consen= tement, est garant de la vente, et dans tous les autres cas ol Paction de la femre rófle- chiraii contre le mari.
2257. Lia prescription ne court point,
A Pegard d'une crćance qui dópend d'une condition, jusqwa ce que la condition arrive;
A Pegard dune action en garantię, jus—
wa ce que Pdviction ait feu;
A Pegard d'une crćance A jour fixe, jus= qua ce que ce jour soit arrivć.
2258. La prescription ne court pas contre
Fhóritier bónćficiaire, a Pegard des crćances:
qw'il a contre la succession. p
Elle conrt contre une succession vacante, quoique non pourvue de curateur.
2259. Elle ccurt encore pendant les trois
mois pour faire inventaire; et Jes quarante jours pour dćhberer.
2256; Constante matrimonio pariter praescripłio suspenditur:
1. Quum uxor actione experiri non potest, die commmunionis;
nisi post optionem ineundae vel non ineun=
2. Quum vir, ęenditis uxoris bonis absque ejus consensu, de evictione tenetur, eł quo- tiescuruque actio usori competens adversus maritum retorqueri possęł.
2257. Praescriptie non decurrit pro credito, quod a conditionę pendet, nisi usquedum
conditio existat;
Nec pro actione ad evictionem praestandam; nisi postquam Tes. evicta sił; Neque pro credito ad ceritum tempus; nisi dies solutionis veneru.
2258. Praescriptio locum non habet. contra heredes cum beneficio inwventaru; quoad ipso=
rum credita erga hereditatem.
Ipsa decurrii adęersus jacentem hereditatem, etsi curator ei datus non fuerit.
2259. Praescriptio locum quoque
śibć vindicat pendenie dilatione trium mensium ad
conficiendum inprntarium, nec non quadraginta dierum ad deliberandum.

UWE 0
reNÓR
> zaj
AWA 7
DZIAŁ V.
Q. potrzebnym czasie do przedawnienia.
OpDziaŁ I. Urządzenia ogółne.
„2260. Przedawnienie rachuie się przez dni, anie przez godziny.
2261. Nabyte iest przedawnienie, gdy do- pełniony ostatni dzień z wyznaczonego ter— minu.
OppziaŁ II
O przedawnieniu trzydziestoletnićm,
Ą 1 2262. Wszelkie sprawy, tak rzeczowe iak osobiste, podlegaią przedawnieniu cią- giem lat trzydziestu nabytemu, i przytacza- iący takie przedawnienie óbowiązanym nie iest okazywać na to tytuł, ani nie można stawiać przeciw niemu wyiątku, wynikaią-
'cego ze złćy: wiary.
2205. Po dwudziesta ośmiu latach, od daty ostatniego tytułu, dłużnik czynszu lub podobnóy wypłaty przymuszonym bydź może do dania kosztem swoim nowe-
go tytułu wierzycielowi swoiemu, lub ma-.
iącym iego prawo.
2264. Prawidła pęzedawnienia co do in- nych przedmiotów, nad wymienione w ni- nieyszym tytule, wyłożone są w właści- wych im tytułach.
© sA UADJ
CHAPITRE V. Du temps requis pour prescrire
SECTION L Dispositions genćrales.
, 2260. La prescription se compte par jours; et non par heurcs.)
2261. Klle est acqnise łorsque le dernier' jour du terme est accormpli.
SEcTtroN IL
De la prescription trentenaire.
2262. Toutes les actions, tant róelles que personnelles, sont prescrites par trente ans, sans que celui gni allegue cette prescription soit obligć den rapporter un titre, on qu'on. puisse lui opposer Łexception deduite de la mauvaise foi. i
2263. Apres vingt- huit ans de la date du dernier titre, le dćbiteur d'une rente peut Etre contraint a fournir A ses frais un titre nonvel a son crćancier ou A ses ayant-causes.
2264. Les regles de la prescription sur d'autres objets que ceux mentionnćs dans le present titre, sont eypliqućes dans les ti tres qui leur sont propres.
AIN"RE TIK:
Wc.
De tempore ad praescribendum praefinito, EEK TO CL Dispositiones generales.> 2260. In praescripiione dies, non horae computantur; ipsa non nisi toto postrermo die
eompleto adquiritur.
2261. In praescriptionibus, quae certo dierum numero ewplentur, quicumque dies etiam
feriati indistincte computantur.
In illis praescriptionidus, quae ad menses decurrunt, singuli menses aequales habentur,
licet inaequali dierum numero constent. ś
SECcTIo II.
,
De praescriptione triginta annorum. 2262.„detiones omnes, tum reales, tum. personales, triginta annorum spatio praescri- buniur, quin' is, qui kanc praescriptionem asserit, titulurn teneaiur edere, aut ipsi ex-
cepłio ex mala fide objici possit.
"2263. Ociavo supra vigesimum exacto anno ab ultimi tituli die, debitor reditus come
wRbznis POWO O SERÓW
ak” Bok" x żę GÓR

0b4 Opbziat III.
O przedawnieniu przez lat: dziesięć i przez dwadzieścia.
2265. Kto nabywa dobrą wiarą 1 przez tytuł Ja xażi nieruchomości, po dzie- sięciu latach nabywa ićy własności prawćm przedawnienia, ieżeli prawdziwy właściciel mieszka w obrębie sądu apellacyynego, w którego rozciągłości położona iest nieru- chomosć; a po dwudziestu latach, ieżeli ma zamieszkanie nie w rzeczonym obrębie.
2266. Jeżeli prawdziwy właściciel miał swoie zamieszkanie, różnemi czasy, w obrę-
bie i za obrębem, na dopełnienie przeda-|
wnienia potrzeba dodawać do tego, co bra-
kuie do kojęoji lat przytomności, dwoi-
stą liczbę lat nieprzylomności, ażeby uzu- dnić dziesięć lat przytomności.
2267 Tytuł nieważny z niedostatku for- my, nie może służyć za zasadę na przeda- wnienie dziesięcio i dwudziestoletnie.
2268. Dobra wiara domniemywana iest zawsze; kto złą wiarę przytacza Anweść iey powinien.
226g. Dostateczny iest byt dobrey wiary w chwili nabycia.
2270. Architekci i podeymniący się ro- hót ogółem, po dziesięciu latach wolnemt są od rękoymi za większe roboty, które wykonafi, albo niemi kierowali.
'SeorioN II. De ia prescription pań dix et vingł an.
2265. Celui qui acquiert de bonne foi et par juste titre un immeuble, en prescrit la proprićtć par dix ans, si le vóritąble pro- prietaire habite-dans le ressort de ła cour d'appel dans Petendue de laquelle Pimmen- ble est siłuć; et par vingk ans, sil est do- micilić hors dudii ressort.
2266. Si le vćritable proprietatre a eu son domicile en diffćrens temps, dans le ressort et hors du ressort, il faut, pour completer la prescription, ajouter,a ce qui manque aux dix ans de prósence, un nombre d'an- nóes d'absence double de celui qui manque pour complćter les dix ans de presence.
2267. Le titre-nul par dćfaut de forme ne peut servir de base a la prescription de diz et vingt ans.
2268. Ia bonne foi est toujours prósumće; et C'est a celui qui allegue la mauvaise foi 4 la prouver.
2269. Il sufit que la bonne foi ait existć au moment de Vacquisition.
2270. Apres dix ans, Parchitecie et les entrepreneurs sont dćchargós de la garan- tie des gros ouvrages qwils ont faitę ou di- riges.
pelli potest, ut propriis ecpensis creditori, vel ab ipso causam habentibus, novum titulum
ewfibeat. 2264. Regulae praescriplioni gulatim peculiaridus titulis explicantur.
s ceterarum rerum, quae in hoc titulo non recensentur, sin-
Szór1ro. 1. De praeseriptione decem vel viginti annorum.
2265. Quż bona fide et justo titulo rem immobilem adquirit, dominium ejusdem decen-
nio praescribit, si verus dominus źzntra territori
um tribunalis appellationis, im quo res zm=
mobilis sita est, commoretur; et ęicennio, si extra ipsum territorium domicilium habeat. 2266. Si oerus dominus quandoque in praedieto żerritorio, quandoque alibi domiciliym
suum habuerit, ad praescriptwnem implenda
m necesse est, ut; duplicatis annis, qui ad
decennium habitatienis in territorio dęsunt, totidem absentiae annis siuppleatur.: 2267. Titulus nullitati obnowius ex solemnitatum defectu praescriptionem decem"aut vi-
ginti annorum constituere nequit,
268. Bona fides semjter praesumitur; malam ao objicienti probandi onus incumbit. 226g. Sat est, ut adquisitionis tempore bona fides exstiterit.| 2270. Architecti et redemtores operum ab obligationibius pro caułione operarum, quas tel żpsi ewstruxerunt, vel quibus fuere praepositi, decennio liberantur.

RWE
KANTACEDCYTE DW PEP
DE 180
q
ODDZIAŁ IV SEcTrioN IV.
O niektórych przedawnieniach szczególnych. De quelques tpreseriptions particulieres.
2271. Sprawa artystów 1 nauczycieli 2271. Laction des maitres et inslituteurs nmieiętności i szluk 6 manki które daią| des sciences et arts, pour les lecóns qwils miesięcznie; a donnent au mois;
Sprawa gospodarzy domów zaiezdnych ,-| Celle des hóteliers et traiteurs, a raison i kuchm, z powodu mieszkania i żywno-| du logement et de la nourriture qwils four- ści, które dostarczaią; nissent;
Sprawa rzemieślników i robotników o za Celle des ouvriers et gens de travail, pour płatę dzienną, dostarczań i zasług; le paiement de leurs journees, fournitures sk et salalres;
Upadaią przedawnieniem sześciomiesię— Se prescerivent par six mois. cznóćm
2272. Sprawa doktorów, chirurgów i apte- 2272. L/action des mćdecins, chirurgiens
karzy za odwiedzanie przez nich, działania| et apothicaires, pour leurs visites, općra- i lekarstwa; tions et módicamens;
Sprawa urzędu wykonawczego o zapłatę Celle des huissiers, pour le salaire des od aktów które wręczał, i zleceń które wy-| actes quils signifient, et des. commissions konywał; qwils exćcutent;
*£+ 4 vj>+ 1= h
Sprawa kupców o towary które przedalą Celle des marchands, pour les marchan- osobom szczególaym nie kupcom; dises qwils vendent aux pariiculiers non
marchands;
Sprawy: utrzymuiących uczniów na stole Celle des maitres de pension, pour le
iedukacyi, o cenę zapłaty od ich uczniów,| prix de la pension de leurs, ćleves, et des i sprawy innych nauczycieli za wyuczenie| autres maitres, pour le prix de Pappren-
- rzemiosła lub sztuki; tissage; Sprawa służących którzy idą w służbę Celle des domestiques qui. se lonent aTan- rocznie o zapłatę ich zasług; nće, pour le payement de leur salaire,. | Upadaią przedawnieniem rocznćm. Se prescrivent par un an. 2273. Sprawa patronow o zapłatę ko-| 2273. L/aciion des avoućs, pour le paie-
SKERŁO MY. De aliquibus peculiaribus praeseriptionibus.
,
2271. Praescribuntur sex mensium spatio actiones, quae compełtuni magistris et instity- © toribus scientiarum et artium pro menstruis honorariis ob rudimenta ipsis praestandis; Quae ad caupones et, lixas pertinent pro habitatione et alimentis ab iisdem praestitis; Quae artificibus et operariis conceduntur ab quolidianazn eorum mercedem, praestatio= nes et stypendia.
2272. Unius anni spatio praescribuntur actiones, quae medicis, chirurgis et pharmaco polis compelunt pro infirmorum curatione, operationum mercede et pharmacorum prelio;
Quae apparitoribus. ad consequendam mercedem denunciationis actorum. et omnium, quae zpsorum officio commissa sunt;:;
Quae mercatoribus ob pretium mercis cięibus, non mercatoribus, penditae;|
Quae hospitatoribus ob alumnorum pensionem, aliisque magistris pro tyrocina mercede;
Quce famulis annua mercede conductis ob ejusdem mercedis soluttronem competunt.
*2273, Actiones, quae ad procuratoies spectant ob expensas litis et honorarium. conse=

506
sztów ich i nałeżytości, przedawnia się dwó- na laty, rachuiąc od wyroku w procesie; albo od poiednania się stron, albo od od- wołania rzeczonych patronów. W zględem interesów nie ukończonych, nie mogą zano- sić żądania o koszta 1 należytości swoie, któreby sięgały więcey niżeli lat pięciu.
2274. Przedawnienie w przypadkach po- sryższych ma mieysce, chociażby jeszcze trwały dostarczania, wydawania,: służby i roboty.: AŚ A
Ustaie bieg iego, ieżeli uczyniony był po- rachunek, wydane było pismo zaświadcza jące dług, albo zobowiązanie, albo pozwa- mie do sądu które nie upadło. Ą
2275. Jednakże ci przeciw którym prze- dawnienia takie są siawiane, mogą wyzna” czyć przysięgę stawiaiącym ie względem do- wiedzenia się, czyli rzecz zapłacona byla
wiście.*
"Przysięga może bydź wyznaczona 0w- dowialym osobom, 1. dziedziczącym albo ich opiekunom, ieżeli są małoletni, aże- by oświadczyli„jeżeli nie wiedzą, że się ta rzecz należy.,
2276. Sędziowie i patronowie uwolnie- ni są od papierów w pięc lat po wyroku w processte..: I
Urząd wykonawczy uwolńiony iest ro- snie od tego;,. We dwa lata po wykonaniu zlecenia, qlbo po wręczemiu gktów, które iemu AE były.
ment de leurs frals:et salaires, se prescrit par denx ans a cómpter du jugement des proces, ou de la conciliation des parties, ou depuis la róvocation desdits avoućs. A Pe- gard des affaires non terminćes, ils ne peu- veni former de demandes pour leurs frais et salaires qui remonterajent a plus de cinq ans.
1274. Ja prescription, dans łes cas ci- dessus, a lieu, quoiqu'il y ail eu continna— tion de fournitures, livraisons, services€t travaux.
Elle ne cesse de courir que lorsqu'il y a en compte arretć, cćdule ou obligation, ou citation en justice non pórimeę.
2275. Nóanmoińs, ceux auxquels ces presćriptions seront opposćes, peuvent de- fórer le serment'4a ceux qui les opposent, sur la question de savoir si la chose a€t6 rćellement payce.
Le serment pourra ćtre dóferć aux veuves et hćriliers, ou aux tuteurs de ces derniers, sils sont mineurs, pour qu'ils ayent a dć- clarer s'ils ne saveni*pas que la chose soit dne:
2276. Les juges et avoućs sont dćchargćs des pieces cinq ans apres le jugement des
| proces.
Les hnissiers, apres denx ans,: depuis Pexóćcution de la commissions ou la signi- fication des actes dont ils€taient chargćs, en sont parcillement dćchargćs.
quendum biennio praescribuntur a die rez| PRę ZE aut transactionis inter parties imitae, vel a die, qua tpsórum mandatum repocatum fi
Si vero de negotiis nondum absolutis agatur,„Rede zpst znstiłuere nequeunt pro.us expensis et honeraris, quae ultra quinquennium deberentur.
2274. In memoratis casibus praescriptio locum habet, etlamsi praestationes, Jamulatum
et operas continuałas fuisse, constet.
Praescriptio interrumpitur dumtaxat, cum pel rationum absolutio, vel obligatio, aut chirographus, seu scriplura, vel in jus pocatio non peremia intercesserini.
2275. Altamen illis, quibus hae prasscriptiones objiciuntur, facultas est, jusjurandum iis, qai eas objiciunt, deferendi, ut gdeclarent, utrum revera solutio facta fuerit nec ne.
Jusjurandum elduis et heredibus, aut illorum tutoribus, si minores sini, deferri poterit, ut declarent, utrum rem deberi sciant vel zgnoreni.
ą276. Judices eb procuratores post quinquennium a senteniia, apparitores„post bięnnium

MIE
s PATWEYO o„ NIEM
2277. Przychody czynszowe albo z po- dobnych wypłat wiecznych i dożywotnieh;
Zapłaty alimentarne:
Naymy domów, cena dzierżawy dóbr wieyskich;
Procenta od summ pożyczonych, i w ogól- ności wszystko co się w ypłąca rocznie, al-- bo w wyznaczonych granicach czasu ieszcze krótszych;
Przedawniaią się pięcią laty.
2278. Przedawnienia o iakich mowa w ar- tykułach ninieyszego oddziału, maią swóy bieg przeciw małoletnim, bezwłasnowolny m; ale zachowuie się im poszukiwanie na ich opiekunach.!:
2279. Co się tyczy ruchomości, posiada- nie zastępuie tytuł.
Jednakże kto zgubił, albo komu rzecz by- ła ukradziona, może się upomnąć o nię we trzech latach, rachuiąc od dnia zguby,
slub kradzieży, u trzeciego, w którego rę-
kach rzecz taką znalazł; a wolne iest terau poszukiwanie na osobie od którćy rzecz taką ma.
2280. Jeżeli ay posiadacz rzeczy ukradzionćy lub zgubionćy, kupił ią na iar— marku lub targu, albo na przedaży publi- cznćy, albo od kupca przedaiącego podobne rzeczy, wtenczas tylko właściciel pićrwolny możę żądać oddania tćy rzeczy, gdy wraca posiadaczowi cenę, iaką on za tę rzecz wy
dał.
PZ dno
2 fl Ligi> GEO yz SAARE? wiwokA ŚĆ
567
4277. Les arrćrages de rentes perpetuelles et vlageres;;
Ceux des pensions alimentaires; j
Lies loyers des maisons, et le prix de fer— me des biens ruraux;»
Lies intćrets des sommes prótćes, et gćnćralement tout ce qui est payable par ańnće, ou 4 des termes pćriodiqueś plus courts,
Se prescrivent par cinq ans.;:
2278. Lies prescriptions dont il s'agit dans les articles de la prósente section, courent contre les mineurs et les interdits, sauf leur recours eontre leurs tuteurs.
2279. En. fait de meubles, la possession vaut titre.
Nóćanmoins celui qui a perdu ou auquel il a ćtć volć une chose, peut la revendiquer pendant trois ans, a compler du jour de la perte ou du vol, contre celui dans les mains duquel il la trouve, sauf a celui-ci son re- cours contre celui duquel il la tient.
2280. Si le possesseut actuel de la chose volće ou perdue l'a achetee dans une foire ou dans un marchć, ou dans une vente p blique, ou d'un marchand vendant des cho— ses pareilles, le proprićtaire originaire ne peut se la faire rendre qy'en remboursant au possesseur le prix qwelle lui a coute.
ab executione seu denunciatione actorum, quae zpsis commissa fuerunt, liberantur a red dendis rationibus pro documentis ct seripiuris eisdem traditis.
2277. Praeteriii annui reditus ad Praeterita alimenta;
perpeiuitatem vel ad pitam;
Pensiones aedium et mercedes bonorum ruralium$ ża:;;
Usurae sortis muluatae, et quidquid in singulos annos,©el brepioribus statis temporidus, persolvendum est, quinquennio praescrzbuntur. a Joz6;;
2278. Praescriptiones, de quibus agitur in hujusce secłionis articulis, etiam adyersus
?ninores et bonis interdjctos decurrunt, salyo
regressu conira eorum łutores.
2279. In rebus mobilibus possessio titulo aequiparatur.:;
Nihulominus res vel amissa, vel fiwto subtracta, intra triennium computandum a die, qua amissa vel subtracta Jfuit, oindicari potest adęersus ęum, penes quem res reperulur, salyo huic regressu contra illum, a quo earderm accepit. sł, ać SZ
2280. Sz possessor rei furto ablatae pel deperdiiae eandem emerit in publicis nundinis vel in rerum venalium foro, aut publica auctione, aut a mercatore similia vendente, Ulam dominus repetere nequit, nisi prelium a possessore persołuium zost rependaf.
w"ZE 5 Jodie,
—
TĘ ZEWZEEWEŻOZJĘE

268 5281. Przedawnienia zaczęte w czasie 2281. Des prescriptions commencóes AP ogłoszenia ninieyszego tytułu, urządzone| poqne de la publication du prósent titre se- będą stosownie do praw dawnych. roat róglóes conformóment, aux loix an ciennes, gó b; Jednakże przedawnienia wtenczas zaczę-| les prescriptions alors com te, i dla których potrzebaby ieszcze według| mencćes, et pour lesquelles il faudrait en= praw. dawuych więcćy niż lat trzydziestu| core; sujvant les anciennes lois," plus de rachuiąc od tegoż samego Czasu, dopełnio- trente ans A compier de la móme śpoque ne będą upłynieniem lat trzydziestu.| seront aecomplies par ce laps de trente pó
2281. Praescriptiones a die publicationis hujusce_fituli jam inchoatae praecedentium le=
oium sanctionibus moderantur. ro_ quarum complemento, juxta priores leges,
Attamen praescriptiones jam inceptae, Pp: lus quam triginta anris Gb ante dicta publieatione adluc opus esset, triginta annorum
spatio concluduntur.

SR
- Tyt, IE.
RER
,
A
EJ
ZBIOR PODZIAŁÓW w KODEXIE.
TYTUŁ WSTĘPNY.
O ogłaszaniu, skutkach, i stó-
sowaniu praw w powszechno=,
Art:
ści.: k. dA XIĘGA PIERWSZA. O używaniu i utracie praw cy- wilnych. O używaniu praw cywilnych. 7 Q utracie praw cywilnych. Outraciepraw cywilnych, przez utratę stanu Francuza 7283 O utracie praw cywilnych przez skutek kar sądowych. 22 O aktach stanu cywilnego. Urządzenia ogólne- 34 O aktach urodzenia 55 O akiach małżeństwa> 65 „O aktach śmieri.. 6297 O aktach stanu cywilnego woy- skowych za granicą Państwa 88 'O sprostowaniu aktów' stanu cywilnego|.« ć 99 Tyt.1Il..O zamieszkaniu.:. 102
Tyt.IV. O nieprzytomnych.
domniemaniu nieprzytomno- SCI. Kao.
—=_ O'uznaniu nieprzytomnośći. 115
112
"Tyt. IV.
Tyt. VW.
tI
O skutkach mieprzytomno- ści, co do maiątku, któ- ry nieprzytomny posia dał„sd leji zjadaj swoiego.,:<
O skutkach nieprzytomno- ści co do praw przypad- kowych, mogących słu- żyć nieprzytomnemu
O skutkach nieprzytomno- ści co do małżeństwa
O dozorze nad małoletnie—
mi dziećmi oyca, który zńiknął. 5- ć Ń
O małżeństwie.
O warunkach potrzebnych domożności zawarcia mał- żeństwa:>.
O formalnościach ściągaią— cych się do obchodu mat- Żeństwa ś:;
O tamowaniach małżeństwa
Q żądaniach nieważności małżeństwa., ż
O obowiązkach z małżeń- stwa wynikaiących.
O wzaiemnych prawach i powinnościach małżonków
O rozwiązaniu małżeństwa
O powtórnych małżeń- stwach|.: i
Art.
126
165
172 180 203
212 227
228

Il
Tyt. VL
Tyt. VIII.
ma z.
ARTE CDPOBOS"E LSDAME,
O rozwodzie.)
O przyczynach rozwodu.
O rozwodzie z przyczyny oznaczonćy
O formach rozwodu z przy- czyny oznączonćey'.
O śrzodkach tymczasowych
iakie mogą bydź użyte z
powodu żądania rozwodu dla oznaczonćy przyczy- O rozwodzie ze wzaiemne= go zezwolenia O skutkach rozwodu; O rozdziale co do osób.
O oycostwie i synostwie, czyl© wywWodzie rodu. O synostwie dzieci pra— wych, albo urodzonych
. 2(4 w czasie małżeństwa
O dowodach synostwą pra—..
wych dzieci? O dzieciach naturalnych. O uprawnieniu dzieci natu-
ralnych 8 ą ś O uznaniu dzieci natural- nych e.. si
O przysposobieniu i opie- ce dobroczynney.
O przysposobieniu.
O i iego.
skutkach dż; ż O formach przysposobienia O opiece dobroczynnóy—.
O władzy oycowskićy
O małoletności, opiece i usamowolnieniu.
O małoletności.
O opiece.
O opiece oyca i matki
O opiecepowierzonćy przez oyca, albo matkę
O opiece wstępnych.
229
267
215 29 306
Tyt. X.
Tyt. XI.
312]
319
321|
334
343 353 361
371
388 389
397 402
Tyt. 1.
Irl
Tyt. II.
Tyt. III.
O używaniu przychodów,
Art. O opiece powierzonćy przez radę familii-<dę„ koś O opiekunie przydanym 420 O przyczynach uwalniają cych od opieki„403 O niezdatności wyłącze niach od opieki i złożeniu 442 Q zarządzaniu opiękuna 450 O rachunkach z opieki 46 O usamowolnieniu.. 47 O pełnoletności, pozbawie- niu własnćy woli, i do- „radzcy sądowymi. O pełnoletności 84 4BR O pozbawieniu własnćy wo- li, czyli bezwłasnowol--- WOŚCIUJ©. 489 Q dąradzcy sądowym. 515 XIĘGA. DRUGA. „© dobrach, i. o rożnych- | ograniczeniach własności. O-różności dóhr 58 O nieruchomościach..-517 O-ruchomościach-.= dag Q dobrach, co do ich sto= sunków z temi, którzyić|| posiadają; ć.«807 O własności| 3 03).- 544 O prawie przybycia z przy- chodów rzeczy;©«'.. 547 O prawie przybycia ż tego, co się przyłącza, 1 wcie— 1a do rzeczy. A+„091 O prawie przybycia, co do rzeczy nieruchomych 552 O prawie przybycia, co do rzeczy ruchomych../ 568
oużywaniu i omieszkaniy
SATTME prożrsey
£
TAAK TM
EO
Tw

m”
PE Aj PFK SFLĄ m. aj
Ak o
.
+4 oż
aż.
duą oi>
dbólkoczi KIEJ a
KANA.
| ą || || A e
DW WYRYTE
Kid wa 2
„aa
R E Art. 578 582
QO używaniu przychodów. prawach przychodów ę. O obówiązkach używaiące- go przychodów,„600 Jakim sposobem ustaie uży wanie przychodów..--61 O używanie i mieszkaniu. 62
O sfużebnościach, albo słu=
żbach gruntowych. 637 O służebnościach, które po-
chodzą z położenia mieysc 640 O służebnościach prawem
ustanowionych.-B49
O śrzodkowym murzeirowie 653
O odległości i dziełach po- śrzednich_wymagańych do pewnych budowli
O widokach na własność SyBiadły(1 104 3:
O ściekach z dachów
O prawie przechodu.
O służebnościach ustano— wionych przez czyn czło- wieka.
O różnych gatunkach słn- żebności, które mogą bydź ustanowione na dobrach
Jak się ustanawiaią służe- bności.: ś 2
QO prawach właściciela grun= tu, któremu należy się służebność. SARZE
Jakim sposobem służebno- ści usłaią
674 675
681 682
686 6g0
697 703
XIĘGA TRZECIA:
O różnych sposobach, przez -które nabywa się własność. Urządzenia ogólne+ oil
Tyt. LO spadkach. j — O oiworzeniuspadków i prze-
30. BZ!
Tyt, 1.
Il
JAAA:
Tyt. IL.
I
S.T KR.
niesieńin posiadania ich ną dziedzicówna"Ku(>|, O przymiotach potrzebnych do obięcia spadku:', ś O różnych porządkach spadku Urządzenia ogólne: O zastępstwie swPkóGi RNA O spadkach idących dla zstę- puych i-: z O I idących na wstę- G'spadkach krewnych pobo- cznych|
© spadkach nieporządkowych.
O prawach dzieci naturalnych, na dobrach oyca ich, lub matki, i o spadku po dzie- ciach naturałnych umar- Tych bez potomstwa. Ź
O prawach pozostałego przy życiu współmałżonka 1 na- rodu 3 E z ż
O przyięciu i zrzeczeniu się spadków.
O przyięciu:
'O zrzeczeniu się spadków|.
O dobrodzieystwie inwenta- tarza, o skutkach iego, io obowiązkach dziedzica ma— iącego takie dobrodzieystwo
O spadkach bezdziedzicznych
Q podziale i powrotach. O sprawie o podział i ićy formie A A dO O powrotach O płaceniu długów. h O skutkach podziału, i o rę- koymi części w działach|. O zerwaniu działów A O darowiznach między żyią- cezni, i testamentach. Urządzenia ogólne R ć O zdolności rozporządzania, albo przyymowania daro— wizn między żyiącemi, lub przez testament... O części dóbr rozrządzalnóy, i o zmnieyszaniu.
li Art. 718. 725
131 139
745 746 750
793 S14
815 843 870
883 887
893
gov
kor Va-ALa sg SEE Oka

Iv
|
REJ ES TR
Art.
Tyt. I. O części dóbr rozrządzalnóćy
O zmnieyszaniu darowizn 1 zapisów©« /_/. Żak O darowiznach między żyią= cemi. O formie darowizn między żyiącemi.,:; O wyiątkach od prawidła nie- odwołalności darowizn mię- dzy żyiącemi., ę O rozporządzeniach- mentowych. O prawidłach ogólnych, co do formy testamentów—. O szczególnych prawidłach, co do formy pewnych te- stamentów. j.: O ustanowienin dziedzica, io zapisach testamentowych w ogólności, 3 O testamentowych zapisach ogólnych.:? O testamentowym zapisie pod tytułem ogólnym- 3 O'tasiamentowych zapisach szczególnych—..: O wykonywaczach testamen- towych—.: ę: O odwołaniu testamentów, i ich upadku::: O rożporządzeniach pozwolo- nych dla wnucząt daruiące- go, lub testatora, albo dzię- ci od braci iego i siostr-. O podziałach uczynionych przez'oyca, matkę, albo innych wstępnych między ich zstępnemi,.> O darowiznach uczynionych przez kontrakt małżeński, małżonkom i dzieciom.spo- dziewanym z małżeństwa. O rozporządzeniach między małżonkami, bądź przez kontrakt małżeństwa, bądź w czasie raałżeństwa
Tyt. 111. O kontraktach albo zobowią- zaniach umownych w ogólności.
924
931
953
967
981
».„1002
. 1003
1010 1014 1025
1033
1048
..1075
1081
. 1091
|
Art.
Tyt. III. Rozporządzenia poprzednicze 1101
NIARRARA
l
Ul
O istotnych warunkach do
ważności umów.:. 1108 O zezwoleniu- ł« 1109 Q zdatności stron kontraktu-
iących* 5+,„ma125 Q przedmiocie i rzęczy kón=
traktów/. 2 GRU„1126 O przyczynie;. 1131 O skutkach zobowiązań, Urządzenia ogólne; 11134 O zobowiązaniu dania.. 136 O zobowiązaniu czynienia,
lub nieczynienia KL”„adźŚ O szkodch i straconych zy—
skach wynikaiących z mie-
wykonania zobowiązań. 1146- O tlumaczeniu umów. 1156 O skutku umów względem
trzecich osób. ż„1165 O różnych gatunkach zobo-
wiązań.
O zobowiązaniach warunko- wych. O warunku w ogólności, i
różnych iego gatunkach—. 1168 O warunku zawieszaiącym. 181 O warunku rozwiązuiącym: 1185 O obowiązkach do wyzna-
czonćy granicy Czasu„ 1185 O zobowiązaniach ma prze-
mian idących..„ 1189 O zobowiązaniach solidarnych O solidarności między wie-
_ rzycielami. Ą A. 1197 O solidarności ze strony dłu-
żników h i ć„ 1200 O zobowiązaniach podziel--
nych i niepodzielnych. 1217 O skutkach zobowiązania po-
dzielnego|..;„ 1220 O skutkach zobowiązania nie-
podzielnego:=/%. 1220 O zobowiązaniach: z zastrze—
żęniem kary. 1226 O ustaniu zobowiązań., 1234 O zapłaceniu w ogólności /„ 1255
Q zapłaceniu z wstąpieniem
A
rę
4

KR BÓR 4
FOWENET"PM =
o"
ZAA w
O
Tyt, IL.
Z
PRZSRE
DRRABA
riri
Tyt. IV.
Tyt. V.
z urzędu. ś+:
O obowiązkach, które wyni- 'kaią bez umowy.. i O iako-kontraktach O występkach i iako- wystę—
pkach WA:
O kontrakcie małżeńskim, i o prawach wzaiemnych mię- dzy małżonkami. rządzenia ogólne p.
Q rządzie wspólności.-
Ó wspólności prawnóy.:
Art. trzeciego w prawa wierzy -ciela«r.. 1249
O zarathowaniu zapłaty. 1255 Q ofiarowaniu zap aty io zaznaczeniu. 125 - O odstąpieniu dóbr i. 126 O odnowieniu: 13 AG 1 O darowaniu długu., 12092 O potrąceniu... 1289 O pomieszaniu..,«_. 1500 O utracie należącćy sięrzeczy 1 1302 O sprawie o nieważność, lub rozwiązanie umów.. 1304 „O dowodzie PRA: iwy—; płaty.; SX, i, RAŁO O dowodzie piśmiennym. O tytule urzędowym.. 1317 O aktach z Pom pryjra” tnyrh: N1322 O; karbach.|.>.A300) Q kopiiach tytułów.. 1334 O aktach POTARMĄ i po- twierdzenia„| 1357 O dowodzie ze świadectw|. 1341 O domniemaniach.!.. 1349 O domniemaniach ustanowio- rych przez prawo.« 1350 O domniemaniach, które nie są ustanowione przez prawo 1353 O zeznaniu strony.. 1354 O przysiędze sale 6%. ka07, O przysiędze stanowczey.. 1558 O przysiędze wyznaczonćy
1366
1370 s3n
1382
138 0 1400
Tył. V. O tym, 60 składa wspólność
yzz
© tym,
czynnie i biernie. O tym, co składa czynność we wspólności
Art.
1401
O tym, co składa bierność-
we wspóluości, i o spra- wach, wypływaią przeciw. wspólności.: O zarządzaniu wspólnością, i o skutku aktów iednego, lub drugiego małżonka ty- czących się społeczeństwa / małżeńskiego: O rozwiązaniu wspólności, i niektórych iego skutkach. O przyięciu wspólności zrze- czeniu się, które czynione bydź. może z warunkami ściągaliącemi się do tego—. O podziale wspólności po ićy rzyięciu-. BAP O podziale tego, co iest czyn= uć. Ć= co iest bierne we wspólności, i o składce na długi. s O zrzeczeniu się wspólności i i iego skutkach|.;; O wspólności umowney, i o umowach, które mogą ogra- niczyć; lub w yłączyć na- wet wspólność prawną ć O wspólności tyczącdy się na- bycia. O zastrzeżeniu, które wyłą- „Cza ze wspólności rucho= mość w całości, lnb w czę BCE 17;: O zastrzeżeniu przemiany nie- ruchomości w ruchomość.. O zastrzeżeniu oddziału dłu- gów.. ź O możności Żony wzięcia ńa- zad wniosku swego wolne- go i oswobodżonego O umówionym OSC względzie Ę: O zastrzężeniach, przęz jakie
1409
1421
1441
1453 1467 1468
. 1482 1492
1497 1498
1560 1505
1510
. 1514
1515

vi
Tył. V.
ad ma | aad EJ o
Tyt. VI.
id ASTA
LI
zza | ad
| od kad
O zastrzeżeni
R E
naznacza sią każdemu z mał- Żonków część nierówna we
wspólności. O wspólności ogólnym
:>„ 1520 od tytułem EE 4520
O umowach i wyłączaiących
7 r f- wspólność.
u wyrażaiącym,
że małżonkowie biorą się
bez wspólności
O zastrzeżeniu roz
do dóbr O rządzie posagow
ym
O postanowieniu posagu O prawach męża na dobrach posagowych, i o niemożno- ści alienowania dóbr posa—
gowych
r. o O powróceniu posagu.
O dobrach nieposagowych
O przedaży.
A. 1530 działu co. . 1536 . 1540 . 1542
. 1549 . 15064 ć 1574
O naturze i formie przedaży >, K to może kupować; lub prze-
dawać:
O rzeczach, które mogą bydź
przed ane
O obowiązkach przedawcy
O wydania. O rękoymi
.
. 1604
O rękoymi w przypadkach pokonania prawem. O rękoymi wad w rzeczy
przedanćy.
O obowiązkach kupuiącego. O nieważności i rozwiązaniu
. 1658
przedaży*.
O możności odkupu
o
a
.
O rozwiązania przedaży Z przyczyny pokrzywdzenia
O licytacy!
O przenoszeniu wierzytelno-
ści i innych praw niezmy—
słowych
Tyt. VII. O zamianie.
Tyt. VIII. O kontrakcienaymu.
,
. 1708 I
JE Art.
1529
1582 1594-
1602 1602
1625 1626 1641
1650
1659 1674
1686|
1689
1702
5.-E
Zyt. VIII. O naymie rzeczy
Tyt. IX,
Irl
Tyt. X.
m
R.
O prawidłach wspó
- *
mom domów i dóbr wiey—
skich.
O prawidłach szczególnych naymu domów i'sprzętów O- prawidłach szczególnych
kontraktom dzierżawy
O naymie robot i przemysłu O naięciu służących i robo-
tników
dą
O naymach na ogół
O naymie w pakt
Q pakcie prostym. O pakcie na połowę
O przewóżących ziemią i wo- ;:. 1782
Art.
„ 1713 Inych nayż
1714 1752
. 1763
1779 1780
. 1787
. 1800-
. 1804 . 1818
O pakcie danym dzierżawcy O pakcie danym koloniście
częściowemu
O kontrakcie nie właściwie
zwanym pakt
O kontrakcie współki. O różnych gatunkach współki
Q współkach ogólnych
O współce szczególnóy O obowiązkach stowarzyszo- nych między sobą O obowiązkach stowarzyszo- nych względem trzeciego O różnych sposobach, przez iakie kończy się spółka-
O pożyczce
>
e
1821
1827
. 1831
. 1832
1835
. 1836 . 1841
. 1845«
O naturze pożyczki użycze-
nia, czyli wygodzenia
O obowiązk:ch biorącego w
pożyczkę
O obowiązkach póżyczaiącego
komu
O naturze pożyczki do
wienia 2
O obowiązkach daiącego w ::. 1898 O obowiązkach biorącego w
pożyczkę
pożyczkę
stra-
. 1862 . 1865
1874
. 1875
1880 1888 1892.
. 1902
R LE

jaa
_
SEL FH
Add WY O 000 ab 4
WYTSN T
Mój ai
.
LOWA". sb
ROBRE.BZ W
Are. Tyt. X. O pożyczee na procent, czyli 'nastowe Z«.;. 1905 Tyt. XI. O składzie t zatrzymaniu urzędowćm. E —'składzie w ogólności, i ró Żnych iego galunkach—. 1915 —'nalurze i istocie kontraktu. składu...«Toa —'składzie dobrowolnym. 1921 —_ O obowiązkach skład przyy= mniącego|.; J. 1927 — O obowiązkach osoby, która skład uczyniła.;« 1947 — koniecznym'. 1949 — gatunkach zatrzy— mania urzędówego.. 1955 — O zatrzymaniu umownóm. 1956 — O zatrzymaniu czyli składzie sądowym-.< 3. 1961 Tyt. XII. O kontraktach losowych_. 1964 — i zakładzie".. 1965 =— O kontrakcie wypłaty doży— wotnićy.: «— O warunkach potrzebnych do 3 ważności tego kontraktu.. 1968 — O skutkach kontraktu tego między stronami kontraktu- z iącemi: ć,- 1977 Tyt. XIII. O pełnomocniciwie. — O maturze i formie pełnomo- cnictwa; 5>. 1984 — pełnomocnika 1991 — pełnomoc-da- CAD ie Li4. 1998 «== O różnych sposobach, przez są _ które kończy się pelnomo- enictwo_. płoba 1412008 Tyt. XIV. O dawaniu” zaręczenia. —_ O naturze i rozciągłości zarę- czenia SEA©..« 2011 —'skutku zaręczenia między 328 wierzycielem a ręczycie- lem.::, 2021
=__ Q skutku zaręczenia między
dłużnikiem a ręczycielemm, 2028
YH
: Art. Tyt. XIV. O skutku zaręczenia między współ-ręczycielami|.. 2033 — O zniesieniu zaręczema. 2034 "=—= O zaręczeniu prawnćm i sądo- wćm. h ć.. 2040 . 2044
Tyt. XV. O komplanacyach: Tyt. XVI. O przymusie osobistym. 2059 Tyt: XVII. O zapewnieniu przez za-
staw. ć Ć>«2071 — O zastawie ruchomym.. 2073 — nieruchomym. 2085
Tyt. XVIII. O przywileiach i hipote- kach>-:. 2092 —_.. 2095
— O przywileiach na ruchomo- ściach>. 2100 O przywileiach powszechnych_ * na ruchomościach—.. 2101 — O przywileiach na pewnych ruchomościach:: O przywileiach na nierucho- mościach;„ 2105
O przywileiach, które się róz-
ciągaią na ruchomościach i nieruchomościach /..-2104 Jak się zachowuią przywileie 2106 O hipotekach 33. 2114 _ O hipotekach prawnych- Sło O bipotekach sądowych.. 2123 O bipotekach nmownych. 2124 O stopniach między lipote- kami;: ż 213%
O sposobie wpisywania przy- waleiów i hipotek-- 2146 O wymazaniu i zmnieyszeniu wpisów. su Be PAOĄ - O skutkach przywilejów ihi- potek przeciw trzecim za- traymuiącym.+ ,.* 2166 — przywilejówihi-| potek: a. 2100
O sposobie oczyszczenia wła- sności z przywileiów 1 hi- POBRAC ra o 2181
2102
.«
KKA" A
I

VIII
R BG E 8.T R.
Art. Art.| Tyt. XVIII. O sposobie oczyszczenia hi- Tyt. XX. Urządzenia ogólne:.. 2219. F| potek, gdy nie masż wpisu— O posiadaniu EŃZ 0«0290|| na dobrach mężów 1 opie-— O przyczynach przeszkadza Ej kunów R;-.' 2193 iących przedawnieniu.' 2236| — MO iawności reicstrów i odpo—— O przyczynach, które. prze-|| wiedzialności zachowawców 2196 rywaią przedawnienie. 2242 — O przyczynach, które zawie= j| Tyt. XIX. O przymuszonćm wywła- szaią bieg przedawnienia 2251 szczeniu, i b porządkach=_ OOpotrzebnym czasie do prze- między właścicielami. dawnienia Ą j. 2260 — przymuszonóm wywła-— O przedawnieniu trzydziesto- szczeniu.;:. 2204"letnim.:+!31.g002 = porządku i podziale ceny— O przedawnieniu dziesięcio, i j między wierzycieli—.. 2218 dwudziestoletnićm. 2265 — O niektórych przedawnie-| Tyt. XX. O. przedawnieniu. niach szczególnych..a%4i FB a! O'M'Y LŁ KMK I e.| 5 a Artykuł Tiersz Jest Bydżź powinno 80—— 13— wiadomości|—== m m. i wiadomości 114—— 1— urzędnik—<—————— urząd 255 1— 4 m świadkom iak———'——- tak świadkom iak i m4 Z14—— 7—= urodzeniu—————— przy akcie urodzenia 1 g48—— 1 R— za nich,>= r, 2)(20 niego 1007—— 16— podpisu—————— nadpisu Ą 1155—— 2— przychodów czynszów——— przychodów z czynszó w 1358—— 7— iako to——————„iakiemi są B 1433—— r— kupiony—————— okupionćy$ 14gy—;— 6— następuią—————— zastępują i 1524—— 15— dzieciom——————. dziedzicom i 1564—— 2— nieoznaczone————— nieoszacowane i 1595—— 20— ułożony,—————— uboczny EL, 1813—— 5— przyzajęciuurzędowem pakttaki— zająć urzędownie pakt takii£ ——— 2— od dzierżawy————— Ę . 2050——— osobie|—————— osoby 4 2178—— 5— hipotekowanćy——— m— hipotekowóy 399—— 1— et mainienu— m—*——— et non maaintenn| 460—— 2— 4óy et 459————— f07et 458 549— m 5— pedique—————— ż
ZA ZEE ZYBTPS TE BOO OYAŻE PE OOO
revendique

(ALPY. w ad c e ARCH WOZOOREZRZACZCCÓW||
PRAJŻB sdd di Konik I A AL O OSDOZ ROA WC RAE I
p

ELH 9LIEĄQIEJ
gomez B.- nomine tuner pe i Wc, ask zoA 17