3257

Kläs, Pfarrer.
Gb 3257

RITUALE
ROMANUM.

RITUALE
ROMANUM
PAULI V. PONTIFICIS MAXIMI
JUSSU EDITUM.
ET A
BENEDICTO XIV.
AUCTUM ET CASTIGATUM.
MECHLINIE.
H. DESSAIN, SUCCESSOR P. J. HANICQ
SUMMI PONTIFICIS, S. CONGREGATIONIS DE PROPAGANDA FIDE, ET ARCHIEP. MECHL. TYPOGRAPHI.
M, D. CCC, LVI.

114711#
Gb 3257
Univ.- Bibl. Giessen

ENGELBERTUS,
MISERATIONE DIVINA TITULI S. BARTHOLOMEI IN INSULA S. R. E. PRESBYTER CARDINALIS STERCKX,
ARCHIEPISCOPUS MECHLINIENSIS, PRIMAS BELGII, ETC.
Omnibus has visuris salutem in Domino.
Hanc RITUALIS ROMANI editionem in- 18., ut vocant, typographi nostri H. DESSAIN opera absolutam, et cum exemplari romano, typis S. Congregationis de propaganda Fide, anno 1847 excuso, fideliter concordantem, collatione facta, approbamus et evulgandi
licentiam damus.
Datum Mechliniæ sub nostris signo sigilloque ac Secretarii nostri chirographo, die 7 mensis Novembris anni 1856.
ENGELBERTUS CARD. ARCH. MECHL.
De mandato Eminent.mi ac R.mi Domini Cardinalis Archiepiscopi.
M. DHANIS, Secret.

FONDS

BENEDICTI XIV.
APOSTOLICE LITTERÆ
In forma Brevis de nova Ritualis, Ceremonialis Episcoporum necnon et Romani Pontificalis editione, ex quibus selegimus quæ Rituale tantummodo spectant.
9
BENEDICTUS PAPA XIV.
Ad perpetuam rei memoriam.
0
UAM ardenti studio, incredibili sollicitudine, assidua cura, et indefesso, diuturnoque labore, adhibitis etia, accitisque undequaque viris in sacra doctrina, disciplinaque ecclesiastica versatis, æque ac de rerum Liturgicarum peritia peritissimis, sedulam operam navaverint, atque contenderint Prædecessores nostri Romani Pontifices, ut Rituale Romanum, Cæremoniale venerabilium Fratrum Episcoporum, et Pontificale Romanum, sive emendatis erroribus, sive correctis inordinationibus, sive ablatis inutilibus, sive restitutis necessariis, ad eam tandem formam, normamque, juxta quam de præsenti usui sunt, maximo cum omnium virorum ecclesiasticorum commodo et utilitate redigerentur: præstat in primis intelligere ex ipsis præsertim Apostolicis in simili forma Brevis litteris eorumdem Prædecessorum nostrorum, qui post S. Pium Papam V. felicis recordationis, Clemens VIII. Innocentius X. Paulus V. Urbanus VIII. et Benedictus XIII. ad gravissimum, dignissimumque hujusmodi opus omnibus numeris absolvendum sese pro viribus addixerunt.
Tenores autem memoratarum litterarum sunt, qui sequuntur. Ac primum quidem pro Rituali Romano.
PAULUS PAPA V.
Ad perpetuam rei memoriam.
POSTOLICE Sedi per abundantiam divinæ gratiæ, nullis suffragantibus meritis, præpositi, nostræ sollicitudinis esse intelligimus, super universam Domum Dei ita invi

gilando intendere, ut opportunis in dies magis rationibus provideatur, quo, sicut admonet Apostolus, omnia in ea honeste, et secundum ordinem fiant, præcipue vero quæ pertinent ad Ecclesiæ Dei Sacramentorum administrationem, in qua religiose observari Apostolicis traditionibus, et SS. Patrum Decretis constitutos Ritus et Cæremonias pro nostri officii debito curare omnino tenemur. Quamobrem fel. rec. Pius Papa V. Prædecessor noster, hujus nostri tunc sui officii memor, ad restituendam sacrorum Rituum observationem in sacrosancto Missæ Sacrificio divinoque Officio, et simul ut Catholica Ecclesia in Fidei unitate, ac sub uno visibili capite B. Petri successore Romano Pontifice congregata, unum psallendi et orandi ordinem, quantum cum Domino poterit, teneret, Breviarium primum, et deinde Missale Romanum, multo studio et diligentia elaborata pastorali providentia edenda censuit. Cujus vestigia eodem sapientiæ spiritu secutus similis memoriæ Clemens Papa VIII. etiam Prædecessor noster, non solum Episcopis, et inferioribus Ecclesiæ Prælatis accurate restitutum Pontificale dedit, sed etiam complures alias in Cathedralibus et inferioribus Ecclesiis cæremonias promulgato Cæremoniali ordinavit. Ilis ita constitutis, restabat, ut uno etiam volumine comprehensi sacri et sinceri Catholicæ Ecclesiæ Ritus, qui in Sacramentorum administratione, aliisque ecclesiasticis functionibus servari debent, ab iis, qui curam animarum gerunt, Apostolicæ Sedis auctoritate prodirent, ad cujus voluminis præscriptum, in tanta Ritualium multitudine, sua illi ministeria tamquam ad publicam et obsignatam normam peragerent, unoque ac fideli ductu inoffenso pede ambularent cum consensu. Quod quidem jampridem agitatum negotium, postquam Generalium Conciliorum græce latineque divina gratia editorum opus morari desivit, sollicite urgere nostri muneris esse existimavimus. Ut autem recte, et ordine, ut par erat, res ageretur, nonnullis ex venerabilibus Fratribus nostris S. R. E. Cardinalibus, pietate, doctrina et prudentia præstantibus, eam demandavimus, qui cum consilio eruditorum virorum, variisque præsertim antiquis et quæ circumferuntur, Ritualibus consultis, eoque in primis, quod vir singulari pietatis zelo, et doctrina bonæ memoriæ Julius Antonius S. R. E. Cardinalis S. Severinæ nuncupatus, longo studio, multaque industria et labore plenissimum composuerat, rebusque omnibus mature consideratis, demum divina aspirante clementia, quanta oportuit brevitate, Rituale confecerunt. In quo cum receptos et approbatos Catholicæ Ecclesiæ Ritus suo ordine digestos conspexerimus, illud sub nomine Ritualis Romani merito edendum publico Ecclesiæ Dei bono judicavimus. Quapropter hortamur in Domino venerabiles Fratres Patriarchas, Archiepiscopos, et Episcopos, et dilectos Filios eorum Vicarios, necnon Abbates, Parochos universos,

nbique locorum existentes, et alios, ad quos spectat, ut in posterum tamquam Ecclesiæ Romanæ filii, ejusdem Ecclesiæ omnium matris et magistræ auctoritate' constituto Rituali in sacris functionibus utantur, et in re tanti momenti, quæ catholica Ecclesia, et ab ea probatus usus antiquitatis statuit, inviolate observent.
Datum Romæ apud S. Mariam Majorem sub Annulo Piscatoris, die 17 Junii MDCXIV. Pontificatus nostri
anno X.
S. Cobellutius.
Quae vero pro Ceremoniali Episcoporum referuntur Bulla Clementis VIII. incip. Cum novissime, Innocentii X. Etsi alias, Benedicti XIII. Licet alias; item quæ pro Pontificali Romano Clemens VIII. Bulla incip. Ex quo Ecclesia, atque Urbanus VIII. Quamvis alias, statuere, in brevitatis gratia hic omittantur.
Sequitur Balla: Quoniam autem pro paterna charitate vehementer cupientes, ut Christi Fidelibus in articulo mortis constitutis, quoad fieri posset, universis Apostolica Benedictio nostro nomine impertiretur, et Plenaria omnium suorum peccatorum Indulgentia elargiretur, per alias nostras sub plumbo litteras anno Incarn. Dom. MDCCXLVII. Nonis Aprilis, Pontificatus nostri anno VII.
datas omnibus Ecclesiarum Antistitibus hujusmodi facultatem sub certis modo et forma expressam tribuimus atque insimul Formulam Benedictionis, et Indulgentia hujusmodi dandæ præscripsimus, quemadmodum Encyclicam etiam nostram Epistolam die xix. mensis Martii anno MDCCXLIV. ad dilectos Filios Generales Ordinum Regularium, quibus a S. Sede indulta, vel indulgenda erat facultas Pontificiam Benedictionem effundendi super po pulum statis diebus, scripseramus super modo et ritu, quibus prædicta Benedictio danda est.
Præterea ad nonnullas lites et controversias exortas e medio tollendas, itidem per alias nostras in simili forma brevis litteras confirmaveramus Leges et Instituta Cæremonialia jussu nostro edita pro Provinciarum Præsidibus, Gubernatoribus, Prælatis et Apostolicis Vicelegatis, quæ sunt tenoris sequentis.
Bulla Benedicti XIV. incip. Quod Apostolus, pro Caremoniali Episcoporum hic omittitur.
Insuper Formulam itidem Benedictionis, et Traditionis Pallii, ac jurisjurandi a Procuratoribus absentium Archiepiscoporum, antequam a dilecto Filio nostro S. R. E. Cardinali Diacono idem pallium accipiant, ipsorum Archiepiscoporum nomine præstandi per nostram Constitutionem die xII. mensis Augusti anno MDCCXLVIII. sub plumbo expeditam statuimus.
Rituale,
2

Porro accedit ad hæc Methodus quoque Scholæ Sacrorum Rituum in Gregoriano Collegio Romano hujus almæ Urbis nostræ, Nobis approbantibus, institutæ non sine uberi per hoc tempus in Sacris Ritibus addiscendis profectu, aliarumque ad instar ejusdem Scholæ, alibi jam erectarum, vel erigendarum, quæ methodus multis in libris, et præcipue in decimo operum nostrorum volumine Romanæ editionis reperitur inserta, plurimumque a Nobis commendatur, eamque plurimum studiosis Sacrorum Rituum prodesse compertum est.
Ea propter cum Nobis a quamplurimis supplicatum fuerit, ut typis iterum reimprimendi Rituale Romanum, Cæremoniale Episcoporum, et Pontificale Romanum hujusmodi, et non solum in iisdem antedicta omnia a Nobis statuta addendi; verum etiam nostro jussu in lucem emittendi, licentiam de Apostolica benignitate et auctoritate concedere et indulgere dignaremur: Nos itaque probe scientes, et experientia edocti quantum prosit, ut in uno volumine simul collecta ad manum sint ea omnia, quæ sparsim ac divisim impressa inveniuntur, et considerantes quantam hujusmodi collectio utilitatem memoratæ Schola Liturgica in Collegio Soc. Jesu ejusdem almæ Urbis nostræ a Nobis institutæ: aliisque ubique locorum ereetis afferre possit; Apostolica Auctoritate tenore præsentium communibus tot insignium Virorum ac Præsulum votis et supplicationibus benigne annuentes, facultatem Cæretribuimus et impertimur, ut Rituale Romanum moniale Episcoporum, ac Pontificale Romanum sub iisdem modo et forma, quibus de præsenti impressa reperiuntur, et usui sunt, una simul cum omnibus et singulis, quæ, ut superius relatum est, a Nobis præscripta, ordinata, et publici etiam juris facta sunt, necnon cum sæpe dicta methodo Scholæ Sacrorum Rituum in Operibus nostris jam editis inserta jussu nostro, non obstantibus quibuscumque in contrarium facientibus, typis reimprimantur, et in lucem emittantur.
Datum Romæ apud S. Mariam Majorem sub Annulo Piscatoris die xxv. Martii anno MDCCLII, Pontificatus nostri
anno XII.
Cajetanus Amatus.

RITUALE
ROMANUM.
DE IIS
QUE IN ADMINISTRATIONE SACRAMENTORUM
GENERALITER SERVANDA SUNT.
Urea, quæ ex antiquis catholicæ Ecclesiæ institutis, et sacrorum Canonum, Summorumque Pontificum Decretis, de Sacramentorum Ritibus ac Cæremoniis hoc libro præscribuntur, qua par est diligentia ac religione custodiantur, et ubique fideli- ter observentur; illud ante omnia scire, et observare convenit, quod Sacrosancta Tridentina Synodus sess.7. can. 13. de iis Ritibus decrevit in hæc verba: Si quis dixerit, receptos et approbatos Ecclesiae catholica ritus in solemni Sacramentorum administratione adhiberi consuetos, aut contemni, aut sine. peccato a Ministris pro libito omilti, aut in novos alios per quemcumque Ecclesiarum Pastorem mutari posse; anathema sit.
Cum igitur in Ecclesia Dei nihil sanctius, aut utilius, nihilque excellentius, aut magis divinum habeatur, quam Sacramenta ad humani generis salutem a Christo Domino instituta, Parochus, vel quivis alius Sacerdos, ad quem eorum administratio pertinet, meminisse in primis debet, se sancta

12
Rituale Romanum.
tractare, atque omni temporis momento ad tam sanctæ administrationis officium paratum esse oportere.
Quamobrem illud perpetuo curabit, ut integre, caste, pieque vitam agat; nam etsi Sacramenta ab impuris coinquinari non possint, neque a pravis Ministris eorum effectus impediri: impure tamen et indigne ea ministrantes, in æternæ mortis reatum incurrunt. Sacerdos ergo, si fuerit peccati mortalis sibi conscius( quod absit), ad Sacramentorum administrationem non audeat accedere, nisi prius corde pœniteat: sed si habeat copiam Confessarii, et temporis, locique ratio ferat, convenit confiteri.
Quacumque diei, ac noctis hora ad Sacramenta ministranda vocabitur, nullam officio suo præstando ( præsertim si necessitas urgeat) moram interponat. Ac propterea populum sæpe, prout sese offert occasio, præmonebit, ut cum sacro ministerio opus fuerit, se quamprimum advocet, nulla temporis, aut cujuscumque incommodi habita ratione.
Ipse vero antequam ad hujusmodi administrationem accedat, paululum, si opportunitas dabitur, orationi, et sacræ rei, quam acturus est. meditationi vacabit: atque ordinem ministrandi, et cæremonias pro temporis spatio prævidebit.
In omni Sacramentorum administratione superpelliceo sit indutus, et desuper stola ejus coloris, quem Sacramenti ritus exposcit, nisi in Sacramento Paenitentiæ ministrando occasio, vel consuetudo, vel locus interdum aliter suadeat.
Adhibebit quoque unum saltem, si habeat, vel plures Clericos, prout loci, et Sacramenti ratio postulabit, decenti habitu, et superpelliceo pariter indutos.
Curabit etiam, ut sacra supellex, vestes, ornamenta, linteamina, et vasa ministerii integra, nitidaque sint et munda.
In Sacramentorum administratione eorum virtutem, usum ac utilitatem, et cæremoniarum signi

De Sacramentorum administ. 13 ficationes, ut Concilium Tridentinum præcepit, ex SS. Patrum et Catechismi Romani doctrina, commode fieri potest, diligenter explicabit. ubi
Dum Sacramentum aliquod ministrat, singula verba, quæ ad illius formam et ministerium pertinent, attente, distincte, et pie, atque clara voce pronuntiabit. Similiter et alias Orationes, et preces devote ac religiose dicet: nec memoriæ, quæ plerumque labitur, facile confidet, sed omnia recitabit ex libro. Reliquas præterea Ceremonias ac Ritus, ita decenter, gravique actione peraget, ut adstantes ad cœlestium rerum cogitationem erigat, et attentos reddat.
Ad ministrandum procedens, rei quam tractatu. rus est, intentus sit; nec de iis, quæ ad ipsam non pertinent, quidquam cum alio colloquatur: in ipsaque administratione actualem attentionem habere studeat, vel saltem virtualem, cum intentione faciendi, quod in eo facit Ecclesia.
Illud porro diligenter caveat, ne in Sacramentorum administratione aliquid quavis de causa vel occasione, directe vel indirecte exigat, aut petat; sed ea gratis ministret, et ab omni simoniæ, atque avaritiæ suspicione, nedum crimine, longissime absit. Si quid vero nomine eleemosynæ, aut devotionis studio, peracto jam Sacramento, sponte a Fidelibus offeratur, id licite pro consuetudine locorum accipere poterit, nisi aliter Episcopo videatur.
Fidelibus alienæ parochiæ Sacramenta non ministrabit, nisi necessitatis causa, vel de licentia Parochi, seu Ordinarii.
Omnes autem, qui Sacramenta suscipiunt, loco et tempore opportuno monebit, ut remoto inani colloquio, et habitu, actuque indecenti, pie ac devote Sacramentis intersint, et ea qua par est reverentia suscipiant.
Librum hunc Ritualem( ubi opus fuerit) semper, cum ministrabit, secum habebit, Ritusque et Cæremonias in eo præscriptas diligenter servabit.

14
Rituale Romanum.
Ceterum illorum tantum Sacramentorum, quorum administratio ad Parochos pertinet, Ritus hoc opere præscribuntur, cujusmodi sunt Baptismus, Pœnitentia, Eucharistia, Extrema unctio, et Matrimonium. Reliqua vero duo Sacramenta Confirmationis, et Ordinis, cum propria sint Episcoporum, Ritus suos habent in Pontificali præscriptos. Et ea, quæ de iis, atque aliis Sacramentis scire, servare, et docere Parochi debent, cum ex aliis libris, tum præcipue ex Catechismo Romano sumi possunt. Siquidem hic de iis fere tantum agere instituti operis ratio postulat, quæ ad ipsorum quinque Sacramentorum ritus pertinent.
Postremo quisquis Sacramenta administrare tenetur, habeat libros necessarios ad officium suum pertinentes, eosque præsertim, in quibus parochialium functionum notae ad futuram rei memoriam describuntur, ut ad finem hujus Ritualis habetur.

DE SACRAMENTO
BAPTISMI
RITE ADMINISTRANDO.
ACRUM Baptisma, christiane Religionis et æternæ S vitæ inter nove Sacramenta a Christo instituta, primum tenet locum. cunctis ad salutem necessarium esse, ipsa Veritas testatur illis verbis: Nisi quis rena'us fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non polest introire in regnum Dei( Jo. 3.). Itaque summa ad illud opportune, riteque administrandum ac suscipiendum diligentia adhibenda est.
Cum autem ad hoc Sacramentum conferendum alia sint de jure divino absolute necessaria, ut materia, forma, minister, alia ad illius solemnitatem pertineant, ut Ritus, ac Caremoniæ, quas ex Apostolica et antiquissima traditione acceptas et approbatas, nisi necessitatis causa, omittere non licet; de iis aliqua præmonenda sunt, ut sacrum hoc ministerium rite et sancte peragatur.
DE MATERIA BAPTISMI.
c primum intelligat Parochus, cum hujus SacraA menti materia sit aqua vera ac naturalis, nullum alium liquorem ad id adhiberi posse.
Aqua vero solemnis Baptismi sit eo anno benedicta in Sabbato Sancto Paschatis, vel Sabbato Pentecostes, quæ in fonte mundo nitida et pura diligenter conservetur, et hæc, quando nova benedicenda est, in Ecclesiæ, vel potius Baptisterii sacrarium effundatur.
Si aqua benedicta tam imminuta sit, ut minus sufficere videatur, alia non benedicta admisceri potest, in minori tamen quantitate.

MES
16
Rituale Romanum.
Si vero corrupta fuerit, aut effluxerit, aut quovis modo defecerit, Parochus in fontem bene mundatum ac nitidum, recentem aquam infundat, eamque benedicat ex formula, quæ infra præscribitur. Sed si aqua conglaciata sit, curetur, ut liquefiat: sin autem ex parte congelata sit, aut nimium frigida, poterit parum aquæ naturalis non benedictæ calefacere, et admiscere aquæ baptismali in vasculo ad id parato, et ea tepefacta ad baptizandum uti, ne noceat infantulo.,
DE FORMA BAPTISMI.
UONIAM Baptismi forma his verbis expressa: Ego te baptizo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, omnino necessaria est, ideo eam nullo modo licet mutare, sed eadem verba uno et eodem tempore quo fit ablutio pronuntianda sunt.
Latinus Presbyter latina forma semper utatur. Cum Baptismum iterare nullo modo liceat, si quis sub conditione( de quo infra) sit baptizandus: ea conditio explicanda est hoc modo: Si non es baptizatus, ego te baptizo in nomine Patris, etc. Hac tamen conditionali forma non passim aut leviter uti licet, sed prudenter: et ubi re diligenter pervestigata, probabilis subest dubitatio, infantem non fuisse baptizatum.
Baptismus licet fieri possit aut per infusionem aquæ, aut per immersionem, aut per aspersionem; primus tamen, vel secundus modus, qui magis sunt in usu, pro Ecclesiarum consuetudine retineantur; ita ut trina ablutione caput baptizandi perfundatur, vel immergatur in modum Crucis uno et eodem tempore, quo verba proferuntur, et idem sit aquam adhibens et verba pronuntians.
Ubi vero Baptismus fit per infusionem aquæ, cavendum est, ne aqua ex infantis capite in fontem, sed in sacrarium Baptisterii prope ipsum fontem exstructum defluat, aut in aliquo vase ad hune usum parato recepta, in ipsius Baptisterii, vel in Ecclesiæ sacrarium effundatur.

De Sacramento Baptismi. 17
DE MINISTRO BAPTISME
L₁ EGITIMUS quidem Baptismi minister est Parochus, vel alius Sacerdos a Parocho, vel ab Ordinario loci delegatus; sed quoties infans, aut adultus versatur in vitæ periculo, potest sine solemnitate a quocumque baptizari in qualibet lingua, sive Clerico, sive laico, etiam excommunicato, sive fideli, sive infideli, sive catholico, sive hæretico, sive viro, sive fœmina, servata tamen forma et intentione Ecclesia.
Sed si adsit Sacerdos, Diacono præferatur, Diaconus Subdiacono, Clericus laico, et vir fœminæ, nisi pudoris gratia deceat foeminam, potius quam virum, baptizare infantem non omnino editum, vel nisi melius fœmina sciret formam et modum baptizandi. Quapropter curare debet Parochus, ut fideles, præsertim obstetrices, rectum baptizandi ritum probe teneant et servent.
Pater, aut mater propriam prolem baptizare non debent, præterquam in mortis periculo, quando alius non reperitur qui baptizet; neque tunc ullam contrahunt cognationem, quæ matrimonii usum impediat.
DE BAPTIZANDIS PARVULIS.
PPORTUNE Parochus hortetur eos, ad quos ea cura pertinet, ut natos infantes, sive baptizandos, sive baptizatos, quamprimum fieri poterit, ea qua decet christiana modestia sine pompe vanitate deferant ad Ecclesiam: ne illis Sacramentum tantopere necessarium nimium differatur, cum periculo salutis, et ut iis, qui ex necessitate privatim baptizati sunt, consuetæ cæremoniæ, ritusque suppleantur, omissa forma et ablutione.
Nemo in utero matris clausus baptizari debet. Sed si infans caput emiserit, et periculum mortis immineat, baptizetur in capite; nec postea si vivus evaserit, erit iterum baptizandus. At si aliud menbrum emiserit, quod vitalem indicet motum, in illo, si periculum impendeat, baptizetur; et tunc si na

18
Rituale Romanum.
tus vixerit, erit sub conditione baptizandus eo modo, quo supra dictum est: Si non es baptizatus, ego te baptizo in nomine Patris, etc. Si vero ita baptizatus, deinde mortuus prodierit ex utero, debet in loco sacro sepeliri.
Si mater prægnans mortua fuerit, foetus quamprimum caute extrahatur, ac, si vivus fuerit, baptizetur: si fuerit mortuus, et baptizari non potuerit, in loco sacro sepeliri non debet.
Infantes expositi et inventi, si, re diligenter investigata, de eorum Baptismo non constet, sub conditione baptizentur.
In monstris vero baptizandis, si casus eveniat, magna cautio adhibenda est: de quo, si opus fuerit, Ordinarius loci, vel alii periti consulantur, nisi mortis periculum immineat.
Monstrum, quod humanam speciem non præ se ferat, baptizari non debet; de quo si dubium fuerit, baptizetur sub hac conditione, Si tu es homo, eyo te baptizo, etc.
Illud vero, de quo dubium est, unane, aut plures sint personæ, non baptizetur, donec id discernatur: discerni autem potest, si habeat unum vel plura capita, unum vel plura pectora; tunc enim totidem erunt corda et animæ, hominesque distincti, et eo casu singuli seorsum sunt baptizandi, unicuique dicendo: Ego te baptizo, etc. Si vero periculum mortis immineat, tempusque non suppetat, ut singuli separatim baptizentur, poterit minister singulorum capitibus aquam infundens omnes simul baptizare, dicendo: Ego vos baptizo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Quam tamen formam in iis solum, et in aliis similibus mortis periculis ad plures simul baptizandos, et ubi tempus non patitur, ut singuli separatim baptizentur, alias numquam licet adhibere.
Quando vero non est certum, in monstro esse duas personas, quia duo capita et duo pectora non habet distincta; tunc debet primum unus absolute baptizari, et postea alter sub conditione, hoc modo: Si non es baptizatus, ego te baplizo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti.

De Sacramento Baptismi. 19
DE PATRINIS.
PA AROCHUS, antequam ad baptizandum accedat, ab iis, ad quos spectat, exquirat diligenter, quem, vel quos Susceptores seu Patrinos elegerint, qui infantem de sacro Fonte suscipiant, ne plures quam liceat, aut indignos, aut ineptos admittat.
Patrinus unus tantum, sive vir, sive mulier, vel ad summum unus et una adhibeantur, ex Decreto Concilii Tridentini; sed simul non admittantur duo viri, aut duæ mulieres, neque baptizandi pater,
aut mater.
Hos autem Patrinos saltem in ætate pubertatis, ac Sacramento Confirmationis consignatos esse maxime convenit.
Sciant præterea Parochi, ad hoc munus non esse admittendos infideles, aut hæreticos, non publice excommunicatos, aut interdictos, non publice criminosos, aut infames, nec præterea qui sana mente non sunt, neque qui ignorant rudimenta Fidei. Hæc enim Patrini spirituales filios suos, quos de Baptismi fonte susceperint, ubi opus fuerit, opportune docere
tenentur.
Præterea ad hoc etiam admitti non debent Monachi, vel Sanctimoniales, neque alii cujusvis Ordinis Regulares a sæculo segregati.
DE TEMPORE ET LOCO ADMINISTRANDI BAPTISMUM.
UAMVIS Baptismus quovis tempore, etiam interdicti, et cessationis a Divinis, præsertim si urgeat necessitas, conferri possit, tamen duo potissimum ex antiquissimo Ecclesiæ ritu sacri sunt dies, in quibus solemni cæremonia hoc Sacramentum administrari maxime convenit: nempe Sabbatum Sanctum Paschæ, et Sabbatum Pentecostes, quibus diebus Baptismalis Fontis aqua rite consecratur. Quem ritum, quatenus fieri commode potest, in adultis baptizandis, nisi vitæ periculum immineat, retineri decet, aut certe non omnino prætermitti, præcipue in Metropolitanis, aut Cathedralibus Ecclesiis.

20
Rituale Romanum.
Ac licet urgente necessitate, ubique baptizare nihil impediat, tamen proprius Baptismi administrandi locus est Ecclesia, in qua sit Fons Baptisma. lis, vel certe Baptisterium prope Ecclesiam.
Itaque necessitate excepta, in privatis locis nemo baptizari debet, nisi forte sint regum, aut magnorum principum filii, id ipsis ita deposcentibus, dummodo id fiat in eorum Capellis seu Oratoriis, et in aqua Baptismali de more benedicta.
Baptisterium sit decenti loco et forma, materiaque solida, et quæ aquam bene contineat, decenter ornatum, et cancellis circumseptum, sera et clave munitum, atque ita obseratum, ut pulvis, vel aliæ sordes intro non penetrent, in eoque, ubi commode fieri potest, depingatur imago sancti Joannis Christum baptizantis.
DE SACRIS OLEIS, ET ALIIS REQUISITIS.
SACRI ACRUM Chrisma, et sanctum Oleum, quod et Catechumenorum dicitur, quorum usus est in Baptismo, eodem anno sint ab Episcopo de more benedicta Feria V. in Coena Domini.
Curet Parochus, ut ea suo tempore quamprimum habeat, et tunc vetera in Ecclesia comburat.
Veteribus Oleis, nisi necessitas cogat, ultra annum non utatur; ac si deficere videantur, et Chrisma, aut Oleum benedictum haberi non possit, aliud Oleum de olivis non benedictum adjiciatur, sed in minori quantitate.
Chrisma, et Oleum sacrum sint in suis vasculis argenteis, aut saltem stanneis bene obturatis: quæ vascula sint inter se distincta, et propriam unumquodque inscriptionem habeat majusculis litteris incisam; ne quis error committatur.
Ad usum vero quotidianum minora habeantur vascula ex argento, si fieri potest, aut stanno, sive separata, sive etiam conjuncta: apte tamen distincta, et bene cooperta, et cum suis inscriptionibus, ut supra, ne Parochus aberret, et unum pro altero sumat, quod cavere debet diligenter.
In ea igitur ex majoribus vasculis Chrismatis et Olei, quod sufficiat, infundatur, atque ut effusionis periculum caveatur, commodum erit, in his vascu

De Sacramento Baptismi.
21
lis bombacium, seu quid simile habere, Oleo sacro, et Chrismate separatim perfusum, in quo pollex, cum opus est, ad inungendum immittatur.
Hæc vascula ita parata in loco proprio, honesto, ac mundo, sub clave, ac tuta custodia decenter asserventur, ne ab aliquo, nisi a Sacerdote, temere tangantur, aut eis sacrilege quisquam abuti possit. Parochus, quantum fieri potest, curet, ne per laicos, sed per se, vel per alium Sacerdotem, vel saltem per alium Ecclesiæ ministrum hæc Olea deferantur: caveat item, ne de iis quicquam ulli umquam tribuat cujusvis rei prætextu.
Sal, quod in os baptizandi immittendum est, sit benedictum sua peculiari benedictione, quæ infra præscribitur, neque utatur sale exorcizato ad benedicendam aquam, sitque prius bene confractum et attritum, siccum ac mundum: sal ita benedictum nemini tradatur, neque etiam iis qui benedicendum attulerint, reddatur, sed ad alios baptizandos servetur, aut in sacrarium abjiciatur.
Cum igitur Baptismi Sacramentum jam administrandum est, hæc in promptu esse debent:
Vascula sacri Olei Catechumenorum et Chrismatis. Vasculum cum sale benedicendo, vel jam, ut dictum est, benedicto.
Vasculum seu cochlear ex argento, vel alio metallo nitidum, ad aquam Baptismi fundendam super caput baptizandi, quod nulli præterea alii usui deserviat.
Pelvis, seu bacile ad excipiendam aquam ex capite defluentem, nisi statim in sacrarium defluat. Gossipium, alio nomine bombacium, seu quid simile, ab abstergenda loca sacris Oleis inuncta.
Stolæ duæ, ubi commode haberi possunt, una violacea et altera alba( ut infra notatur) mutanda, sin minus, una saltem adhibeatur.
Medulla panis, qua inuncti Sacerdotis digiti, cum manus lavat, abstergantur; et vas pro manuum lotione post Baptismum, quod huic tantum usui deservire debet.
Alba vestis in modum pallioli, seu linteolum candidum, infantis capiti imponendum.
Cereus, seu candela cerea, baptizate ardens tradenda.

TES
22
Rituale Romanum,
Hic denique Ritualis liber sit paratus; et item liber Baptismalis, in quo baptizati desèribuntur.
Omnibus igitur opportune præparatis, Sacerdos ad tanti Sacramenti administrationem, lotis manibus, accedat: superpelliceo, et stola violacea indutus, Clericum unum, seu plures, si potest, secum adhibeat, superpelliceo pariter indutos, qui sibi ministrent.
Ita paratus accedat ad limen Ecclesiæ, ubi foris expectant qui infantem detulerunt.
Interroget( nisi de his bene sibi constet), an sit suæ parochiæ, masculus, an fœmina, an sit domi baptizatus, et a quo, et quam rite, et qui sint compatres, qui infantem teneant, pro eoque respondeant: quos pie ac decenter assistere, ac prout opus fuerit, pro baptizando ad interrogationes re-. spondere admoneat.
Et quoniam iis, qui baptizantur, tamquam Dei filiis in Christo regenerandis et in ejus militiam adscribendis, nomen imponitur, curet, ne obscena, fabulosa, aut ridicula, vel inanium deorum, vel impiorum ethnicorum hominum nomina imponantur, sed potius, quatenus fieri potest. Sanctorum quorum exemplis Fideles ad pie vivendum excitentur, et patrociniis protegantur.
His igitur expeditis, et accepto nomine baptizandi, positi, si infans fuerit, super brachium dextrum illius, qui eum defert, Parochus ad Baptismum procedat, in hunc modum nominatim interrogans:

ORDO BAPTISMI
PARVULORUM.
ab Ecclésia Dei?
Fidem.
Patrinus respondet: Sacerdos Fides quid tibi præstat? Patrinus respondet: Vitam ætérnam. Sacerdos Siigitur vis ad vitam ingredi, serva mandáta. Díliges Dóminum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota ánima tua, et ex tota mente tua, et próximum tuum sicut teipsum.
>
Deinde ter exsufflet leniter in faciem infantis, et dicat semel Exi ab eo( vel ab ea), immúnde spíritus, et da locum Spirítui sancto Paráclito.
Postea pollice faciat signum Crucis in fronte et in pectore infantis, dicens: Accipe signum Crucis tam in fronte quam in corde, sume fidem coeléstium præceptórum: et talis esto móribus, ut templum Dei jam esse possis.
Orémus.
RECES nostras, quæsumus Dómine,
tuum N. Crucis domínicæ impressióne signátum perpétua virtúte custódi: ut magnitúdinis glóriæ tuæ rudiménta servans, per custódiam mandatórum tuórum ad

24
Rituale Romanum.
regeneratiónis glóriam pervenire mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. r. Amen.
Deinde imponat manum super caput infantis ac dicat:
Orémus.
Pater
O Domini nostri Jesu Christi, respicere
dignáre super hunc fámulum tuum N., quem ad rudiménta fidei vocáre dignátus es; omnem cæcitátem cordis ab eo expélle: disrúmpe omnes láqueos sátanæ, quibus fúerat colligátus: áperi ei, Dómine, jánuam pietátis tuæ, ut signo sapiéntiæ tuæ imbútus, ómnium cupiditátum foetóribus cáreat, et ad suávem odórem præceptórum tuórum lætus tibi in Ecclésia tua desérviat, et profíciat de die in diem. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum. Br. Amen.
Deinde Sacerdos benedicit sal, quod semel benedictum alias ad eumdem usum deservire potest.
Benedictio salis.
E
XORCIZO te, creatúra salis, in nomine Dei Patris omnipoténtis, et in charitáte Dómini nostri Jesu Christi, et in virtúte Spíritus sancti. Exorcízo te per Deum vivum, per Deum verum per Deum sanctum, per Deum, qui te ad tutélam humáni géneris procreávit, et pópulo veniénti ad credulitátem per servos suos consecrári præcépit:

Ordo Baptismi parvulorum. 25
ut in nómine sanctæ Trinitátis efficiáris salutáre Sacraméntum ad effugándum inimicum. Proinde rogámus te, Dómine, Deus noster, ut hanc creatúram salis sanctificándo sanctífices, et benedicéndo benedícas, ut sit ómnibus accipiéntibus perfécta medicína, pérmanens in viscéribus eórum, in nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Deinde immittat modicum salis benedicti in os infantis, dicens: N. Accipe sal sapiéntiæ propitiátio sit tibi in vitam ætérnam.. Amen.
Sacerdos. Pax tibi.. Et cum spíritu
tuo.
Orémus.
D
EUS patrum nostrórum, Deus univérsæ cónditor veritátis, te súpplices exorámus, ut hunc fámulum tuum N. respicere dignéris propitius, et hoc primum pábulum salis gustántem, non diútius esurire permíttas, quo minus cibo expleátur colésti, quátenus sit semper spíritu fervens, spe gaudens, tuo semper nómini sérviens. Perduc eum, Dómine, quæsumus, ad novæ regeneratiónis lavácrum, ut cum fidélibus tuis promissiónum tuárum ætérna præmia cónsequi mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Exorcizo te, immúnde spiritus, in nómine Patris, et Filii, et Spíritus
2

26
Rituale Romanum.
sancti, ut éxeas, et recédas ab hoc fámulo Dei: ipse enim tibi ímperat, maledicte damnáte, qui pédibus super mare ambulávit, et Petro mergénti déxteram porréxit.
Ergo, maledícte diábole, recognósce senténtiam tuam, et da honórem Deo vivo et vero, da honórem Jesu Christo Filio ejus, et Spirítui sancto, et recéde ab hoc fámulo Dei N., quia istum sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, et benedictiónem, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est.
Ifie pollice in fronte signat infantem, dicens: Et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledícte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Mox imponit manum super caput infantis, et dicit:
Orémus.
pietátem
tuam déprecor, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, auctor lúminis et veritátis, super hunc fámulum tuum N. ut dignéris illum illumináre lúmine intelligéntiæ tuæ: munda eum, et sanctífica: da ei sciéntiam veram, ut dignus grátia Baptísmi tui efféctus, téneat firmam spem, consilium rectum, doctrínam sanctam. Per Christum Dóminum nostrum. m. Amen.
Postea Sacerdos imponit extremam
Univ.- Bibl.
Giessen

Ordo Baptismi parvulorum. 27 partem stolæ super infantem, et introducit eum in Ecclesiam, dicens:
N. Ingrédere in templum Dei, ut hábeas partem cum Christo in vitam ætérnam.. Amen.
Cum fuerint Ecclesiam ingressi, Sacerdos procedens ad Fontem cum Susceptoribus conjunctim clara voce dicit
REDO in Deum, Patrem omnipoténtem, et
Christum, Filium ejus únicum, Dóminum nostrum qui concéptus est de Spiritu sancto, natus ex María Vírgine: passus sub Póntio Piláto, crucifixus, mórtuus, et sepúltus: descéndit ad ínferos, tértia die resurréxit a mórtuis: ascéndit ad colos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipoténtis inde ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos. Credo in Spíritum sanctum; sanctam Ecclésiam Catholicam, Sanctórum communiónem: remissiónem peccatórum: carnis resurrectiónem: vitam ætérnam. Amen.
:
es in coelis, sanctiPficétur nomen tuum: advéniat regnum
tuum: fiat volúntas tua, sicut in cœlo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie, et dimítte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris: et ne nos indúcas in tentatiónem: sed libera nos a malo. Amen.
Ac deinde, antequam accedat ad Baptisterium, dicat:

28
Rituale Romanum.
Exorcismus.
XORCIZO te, omnis spíritus immúnde, Ein nomine Dei Patris omnipoténtis, et in nómine Jesu Christi Filii ejus, Dómini et Júdicis nostri, et in virtúte Spíritus sancti, ut discédas ab hoc plásmate Dei N. quod Dóminus noster ad templum sanctum suum vocáre dignátus est, ut fiat templum Dei vivi, et Spíritus sanctus hábitet in eo. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Postea Sacerdos digito accipiat de saliva oris sui, et tangat aures et nares infantis tangendo vero aurem dexteram, et sinistram, dicat: Ephpheta, quod est, Adaperire: deinde tangit nares, dicens: In odórem suavitátis. Tu autem effugáre, diábole; appropinquábit enim judícium Dei.
Postea interrogat baptizandum nominatim, dicens: N. Abrenúntias sátanæ? Respondet Patrinus Abrenúntio. Sacerdos Et ómnibus opéribus ejus? Patrinus: Abrenúntio.
:
Sacerdos: Et ómnibus pompis ejus? Patrinus Abrenúntio.
Deinde Sacerdos intingit pollicem in oleo Catechumenorum, et infantem ungit in pectore, et inter scapulas in modum Crucis, dicens: Ego te línio óleo salútis in Christo Jesu Dómino nostro, ut hábeas vitam ætérnam.. Amen.
tutur electes ad baptisteria( v 1.59)

Ordo
Hic deponit stolam violaceam, et sumit aliam albi coloris.
Baptismi parvulorum. 29
Subinde pollicem et inuncta loca abstergit bombacio, vel re simili: et interrogat, expresso nomine, baptizandum, Patrino respondente: N. Credis in Deum Patrem omnipoténtem, Creatórem coeli et terræ? B. Credo.
Credis in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, natum et passum? Credo.
Credis et in Spíritum sanctum, sanctam Ecclésiam Cathólicam, Sanctórum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, et vitam ætérnam? . Credo.
Subinde, expresso nomine baptizandi, Sacerdos dicit:
N. Vis baptizári?
Respondet Patrinus: Volo.
Tunc Patrino, vel Matrina, vel utroque, si ambo admittantur, infantem tenente, Sacerdos vasculo, seu urceolo accipit aquam baptismalem, et de ea ter fundit super caput infantis in modum Crucis, et simul verba proferens, semel tantum, distincte, et attente, dicit:
N. Ego te baptízo in nómine Patris, fundat primo, et Filii ,, fundat secundo, et Spiritus sancti, fundat
tertio.
Ubi autem est consuetudo baptizandi per immersionem, Sacerdos accipit in

30
Rituale Romanum.
fantem, et advertens ne lædatur, caute immergit, et trina mersione baptizat, et semel tantum dicit:
N. Ego te baptízo in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Mox Patrinus, vel Matrina, vel uterque simul infantem de sacro Fonte levant, suscipientes illum de manu Sacerdotis.
Si vero dubitatur, an infans fuerit baptizatus, utatur hac forma: N. Si non es baptizátus, ego te baptízo in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti. Deinde intingit pollicem in Chrismate, et ungit infantem in summítate capitis in modum Crucis, dicens
sacro
DEUS
EUS omnípotens, Pater Dómini nostri. Jesu Christi, qui te regenerávit ex aqua et Spíritu sancto, quique dedit tibi remissiónem ómnium peccatórum( hic inungit), ipse te líniat Chrísmate salútis
in eódem Christo Jesu Dómino nostro in vitam ætérnam. y. Amen.
Sacerdos dicit Pax tibi.. Et cum spíritu tuo.
Tum bombacio, aut re simili abstergit. pollicem suum, et locum inunctum, et imponit capiti ejus linteolum candidum loco vestis albe, dicens: Accipe vestem cándidam, quam immaculátam pérferas ante tribúnal Dómini nostri Jesu Christi, ut hábeas vitam ætérnam. B. Amen.
Postea dat ei, vel Patrino, candelam accensam, dicens: Accipe lámpadem ar

Ordo Baptismi parvulorum. 31
déntem, et irreprehensibilis custódi Baptismum tuum: serva Dei mandáta, ut cum Dóminus vénerit ad núptias, possis occurrere ei una cum ómnibus Sanctis in aula coelésti, habeásque vitam ætérnam, et vivas in sæcula sæculórum. . Amen.
Postremo Sacerdos dicit: N. Vade in pace, et Dóminus sit tecum.. Amen.
Si vero fuerint plures baptizandi, sive masculi, sive fæminæ, in Catechismo masculi statuantur ad dexteram, fœminæ vero ad sinistram; et omnia pariter dicantur, ut supra, in proprio genere, et numero plurali. Verum prima nominis interrogatio, exsufflatio, Crucis impressio seu signatio, tactus aurium et narium cum saliva, abrenuntiationis interrogatio, unctio Olei Catechumenorum, interrogatio de Fide, seu Symbolo, et ipse Baptismus, inunctio Chrismatis, candida vestis impositio, atque accensæ candela traditio, singulariter singulis, et primuni masculis, deinde foeminis fieri debent.
9
Si infans, vel adultus' ægrotus adeo graviter laboret, ut periculum immineat, ne pereat antequam Baptismus perficiatur, Sacerdos, omissis que Baptismum præcedunt, eum baptizet, ter, vel etiam semel infundens aquam super caput ejus in modum Crucis, dicens: Ego te baptízo in nómine Patris etc. ut supra, fol. 30. Si non habeatur aqua baptismalis, et

Rituale Romanum.
periculum impendeat, Sacerdos utatur aqua simplici.
Deinde, si habeat Chrisma, liniat eum in vertice, dicens: Deus omnipotens, etc. ut supra, fol. 30.
Postea dat ei linteolum candidum, dicens Accipe vestem, etc. ut supra fol. 30.
32
Ac demum dat ei ceream candelam accensam, dicens: Accipe lámpadem ardéntem, ut supra, fol. 30.
Si supervixerit, suppleantur alii ritus
omissi.
Admonendi sunt Susceptores de spirituali cognatione, quam contraxerunt cum Baptizato, Baptizatique patre et matre; quæ cognatio impedit Matrimonium, ac dirimit.
Curet Parochus parentes infantis admoneri, ne in lecto secum ipsi, vel nutrices parvulum habeant, propter oppressionis periculum; sed eum diligenter custodiant, et opportune ad christianam disciplinam instituant.
Commonendi sunt etiam parentes, et alii, si opus fuerit, ne filios Hebræis, aliisque infidelibus, vel hæreticis mulieribus ullo modo lactandos, aut nutriendos tradant.
Antequam infans ex Ecclesia asportetur, aut Susceptores discedant, eorum nomina, et alia de administrato Baptismo ad præscriptam formam in Baptismali libro Parochus accurate describat.

DE BAPTISMO
ADULTORUM.
S
1 quis adultus sit baptizandus, debet prius, secundum Apostolicam regulam, in christiana Fide, ac sanctis moribus diligenter instrui, et per aliquot dies in operibus pietatis exerceri, ejusque voluntas et propositum sæpius explorari, et nonnisi sciens et volens, probeque instructus baptizari. At vero si quis, dum instruitur, in mortis periculum incidat, baptizarique voluerit, habita ratione periculi, vel necessitatis, baptizetur.
Adultorum Baptismus, ubi cominode fieri potest, ad Episcopum deferatur, ut, si illi placuerit, ab eo solemnius conferatur: alioquin Parochus ipse baptizet, stata cæremonia.
Decet autem hujusmodi Baptismum, ex Apostolico instituto, in Sabbato sancto Paschatis, vel Pentecostes solemniter celebrari.
Quare si circa hæc tempora Catechumeni sint baptizandi, in ipsos dies, si nihil impediat, baptismum differri convenit.
Verum si circa, seu post tempus Pentecostes aliqui conversi fuerint, qui ægre ferant suum Baptismum in longum tempus differri, et ad illud festinent, instructique, ac rite parati esse noscantur, citius baptizari possunt.
Catechumenus instructus baptizetur in Ecclesia, seu Baptisterio, Patrinus ei assistat, et ipse Catechumenus ad Sacerdotis interrogationes respondeat: nisi mutus fuerit, aut omnino surdus, vel ignotæ linguæ; quo casu vel per Patrinum, si illam intelligat, aut alium interpretem, vel nutu consensum explicet suum.
Pro hujus autem veneratione Sacramenti, tam Sacerdotem, qui adultos baptizabit, quam ipsos adultos, qui sani sunt, convenit esse jejunos.

34
Rituale Romanum.
Quare non post epulas, aut prandia, sed ante meridiem( nisi ex rationabili causa aliter faciendum esset), eorum Baptisma celebretur.
Admonendus est Catechumenus, ut peccatorum suorum pœniteat.
Amentes et furiosi non baptizentur, nisi tales a nativitate fuerint: tunc enim de iis idem judicium faciendum est, quod de infantibus, atque in Fide Ecclesiæ baptizari possunt.
Sed si dilucida habeant intervalla, dum mentis compotes sunt, baptizentur, si velint. Si vero antequam insanirent, suscipiendi Baptismi desiderium ostenderint, ac vitæ periculum immineat, etiamsi non sint compotes mentis, baptizentur.
Idemque dicendum est de eo, qui lethargo, aut phrenesi laborat, ut tantum vigilans et intelligens baptizetur; nisi periculum mortis impendeat, si in co prius apparuerit Baptismi desiderium.
Sacerdos diligenter curet, ut certior fiat de statu et conditione eorum, qui baptizari petunt, præsertim exterorum. De quibus facta diligenti inquisitione, num alias, ac rite sint baptizati, caveat, ne quis jam baptizatus, imperitia, vel errore, aut ad quæstum, vel ob aliam causam, fraude, dolove iterum baptizari velit.
Omnes autem de quibus, re diligenter investigata, probabilis dubitatio est, an baptizati fuerint, si nihil aliud impediat, sub conditione baptizentur.
"
Hæretici vero ad Catholicam Ecclesiam venientes, in quorum Baptismo debita forma, aut materia servata non est, rite baptizandi sunt; sed prius errorum suorum pravitatem agnoscant et détestentur, et in Fide catholica diligenter instruantur: ubi vero debita forma et materia servata est, omissa tantum suppleantur, nisi rationabili de causa aliter Episcopo videatur.
Ceterum legantur, et serventur ea, quæ supra de Baptismo in communi præscripta sunt, fol. 15.

ORDO BAPTISMI
ADULTORUM.
primis Sacerdos, paratis his quæ supra de observandis in administratione Sacramenti Baptismi Parvulorum dicuntur, indutus superpelliceo et stola, vel etiam pluviali violacei coloris, cum suis Clericis accedit ad gradus altaris, et genibus flexis, pia mente ad Deum preces effundit, ut tantum Sacramentum digne valeat ministrare, et ad implorandum divinum auxilium, surgens, se signat, et si temporis ratio ferat, dicit:
[ f. Deus, in adjutórium meum inténde. R. Dómine, ad adjuvándum me festína. f. Glória Patri, etc.
Postea incipiat, prosequentibus Clericis,
Antiphonam. Effúndam super vos aquam mundam, et mundabímini ab ómnibus inquinaméntis vestris, dicit Dóminus. Psalmus 8.*
OMINE, Dóminus noster, quam admirábile est nomen tuum in universa
terra!
Quóniam eleváta est magnificéntia tua super cœlos.
Ex ore infántium, et lacténtium perfe

36
Rituale Romanum.
cisti laudem propter inimícos tuos, ut déstruas inimícum, et ultórem.
Quóniam vidébo coelos tuos, ópera digitórum tuórum,* lunam et stellas, quæ tu fundásti.
Quid est homo, quod memor es ejus? * aut filius hóminis, quóniam vísitas eum?
* et
Minuísti eum paulo minus ab Angelis, glória et honóre coronásti eum: constituísti eum super ópera mánuum tuárum.
Omnia subjecísti sub pédibus ejus,* oves, et boves univérsas, insuper et pécora campi.
Vólucres coli, et pisces maris,* qui perámbulant sémitas maris.
Dómine, Dñus noster, quam admirábile est nomen tuum in univérsa terra! Glória Patri, etc.
Psalmus 28.
A
FFERTE Dómino filii Dei:* afférte Dómino fílios aríetum.
>
Afférte Dómino glóriam et honórem afférte Dómino glóriam nómini ejus:* adoráte Dóminum in átrio sancto ejus.
Vox Dómini super aquas: Deus majestátis intónuit:* Dóminus super aquas multas.
Vox Dómini in virtúte:* vox Dómini in magnificéntia.
Vox Dómini confringéntis cedros:* et confringet Dóminus cedros Líbani.

Ordo Baptismi adultorum.
37
Et comminuet eas tamquam vitulum Líbani et diléctus quemádmodum filius unicórnium.
:
*
Vox Dómini intercidéntis flammam ignis: vox Dómini concutiéntis desértum et commovébit Dóminus desértum Cades.
Vox Dómini præparántis cervos, et revelábit condénsa:* et in templo ejus omnes dicent glóriam.
Dóminus dilúvium inhabitáre facit:* et sedébit Dóminus Rex in ætérnum.
Dóminus virtútem pópulo suo dabit:* Dóminus benedícet pópulo suo in pace. Glória Patri, etc.
Psalmus 41.
0
UEMADMODUM desiderat cervus ad fontes aquárum:* ita desiderat ánima mea ad te, Deus.
Sitivit ánima mea ad Deum fortem, vivum:* quando véniam, et apparébo ante fáciem Dei?
Fuérunt mihi lácrymæ meæ panes die ac nocte:* dum dícitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus?
Hæc recordátus sum, et effúdi in me ánimam meam:* quóniam transíbo in locum tabernáculi admirábilis usque ad domum Dei.
In voce exultatiónis, et confessiónis:* sonus epulántis?
Quare tristis es, ánima mea?* et quare contúrbas me?
Univ.- Bibl.
Giessen

Rituale Romanum.
Spera in Deo, quóniam adhuc confitébor illi:* salutáre vultus mei, et Deus
38
meus.
Ad meípsum ánima mea conturbáta est:* proptérea memor ero tui de terra Jordánis, et Hermóniim a monte módico. Abyssus abyssum ínvocat,* in voce cataractárum tuárum.
Omnia excélsa tua, et fluctus tui,* super me transiérunt.
In die mandávit Dóminus misericórdiam suam:* et nocte cánticum ejus.
Apud me orátio Deo vitæ meæ:* dicam Deo: Suscéptor meus es.
Quare oblitus es mei?* et quare contristátus incédo, dum affligit me inimícus?
Dum confringúntur ossa mea,* exprobravérunt mihi qui tríbulant me inimíci
mei.
Dum dicunt mihi per singulos dies: Ubi est Deus tuus? quare tristis es, ánima mea? et quare contúrbas me?
Spera in Deo, quóniam adhuc confitébor illi:* salutáre vultus mei, et Deus
meus.
Glória Patri, etc.
Et repetitur Aña. Effúndam super vos aquam mundam, et mundabímini ab ómnibus inquinaméntis vestris, dicit Dóminus. Deinde dicitur, Kyrie, eléison. Christe eléison. Kyrie, eléison. Pater noster.

39
Ordo Baptismi adultorum.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. Sed líbera nos a malo.
R.
y. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
MNIPOTENS Deus, deOdísti fámulis tuis in confessione veræ
fidei, ætérnæ Trinitátis glória agnoscere, et in poténtia majestátis adoráre unitáte: quæsumus; ut, ejúsdem fidei firmitáte, ab ómnibus semper muniámur advérsis.
Oratio.
DESTO supplicatiónibus nostris, omnípotens Deus: et quod humilitátis nostræ geréndum est ministério, tuæ virtútis impleátur efféctu.
Oratio.
A,
nostro,
ut sanctis edóctus mystériis, et renovétur fonte Baptísmatis, et inter Ecclésia tuæ membra numerétur. Per Christum Dóminum nostrum. n. Amen.
Si plures fuerint baptizandi, hæc tertia Oratio dicatur in numero plurali.]
Deinde Sacerdos procedit ad fores Ecclesiae, et stat in limine, catechizandus vero extra limen. Et si sunt plures, mares et fæminæ, illi ad dexteram Sacerdotis, hæ vero ad sinistram statuantur.
Sacerdos interrogat Quo nómine vocáris?

40
Rituale Romanum.
Catechumenus respondet: N Sacerdos: N.Quid petis ab Ecclésia Dei? . Fidem.
Sacerdos Fides, quid tibi præstat? B. Vitam ætérnam.
Sacerdos Si vis habére vitam ætérnam, serva mandáta. Díliges Dóminum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota ánima tua, et ex tota mente tua, et próximum tuum sicut te ipsum. In his duóbus mandátis tota Lex pendet et Prophétæ. Fides autem est, ut unum Deum in Trinitáte, et Trinitátem in unitáte veneréris, neque confundéndo persónas, neque substántiam separándo. Alia est enim persóna Patris, ália Filii, ália Spíritus sancti; sed horum trium una est substántia, et non nisi una divinitas.
Et rursus interrogat: N. Abrenúntias
sátanæ?
R. Abrenúntio.
Interrogat: Et ómnibus opéribus ejus? . Abrenúntio.
Interrogat Et ómnibus pompis ejus? B. Abrenúntio.
Deinde Sacerdos interrogat de Symbolo Fidei, dicens: Credis in Deum Patrem omnipoténtem, Creatórem coeli et terræ? R. Credo.
Interrogat: Credis in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, natum, et passum?
Ir. Credo.

Ordo Baptismi adultorum.
41
Interrogat Credis et in Spíritum sanctum, sanctam Ecclésiam Catholicam, Sanctórum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, et vitam ætérnam?
R. Credo.
Tune Sacerdos exsufflet ter in faciem ejus, semel dicens: Exi ab eo, spíritus immúnde, et da locum Spirítui sancto Paráclito.
M
Hic in modum Crucis halet in faciem ipsius, et dicat: N. Accipe Spíritum bonum per istam insufflatiónem, et Dei benedictiónem.Pax tibi.. Et cum spíritu tuo.
Deinde faciat Crucem cum pollice in ejus fronte, et in pectore, dicens: N. Accipe signum Crucis tam in fronte, quam in corde sume fidem coléstium præceptórum: talis esto móribus, ut templum Dei jam esse possis: ingressúsque Ecclésiam Dei evasísse te láqueos mortis lætus agnósce.
Et si Catechumenus venit de Gentilitatis errore, sive de Ethnieis, et Idololatris, dicat:
Horrésce idóla, réspue simulácra. Si ex Hebræis, dicat
Horrésce Judáicam perfidiam, réspue Hebráicam superstitiónem.
Si ex Mahumetanis, dicat: Horrésce Mahuméticam perfidiam, réspue pravam sectam infidelitátis.
Rituale.
3

42
Rituale Romanum.
Si ex Hæreticis, et in ejus baptismo debita forma servata non sit, dicat:
Horrésce hæréticam pravitátem, réspue nefárias sectas impiórum N. Exprimens proprio nomine sectam, de qua venit. Inde prosequatur:
Cole Deum Patrem omnipoténtem, et Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem. F. Amen.
( Si plures sunt Electi, omnia supradicta dicuntur singillatim super singulos.)
Orémus.
TE
E déprecor, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, ut huic fámulo tuo N. qui in hujus sæculi nocte vagátur incértus ac dúbius, viam veritátis et agnitiónis tuæ júbeas demonstrári: quatenus, reserátis óculis cordis sui, te unum Deum Patrem in Filio, et Fílium in Patre cum Spíritu sancto recognóscat, atque hujus confessiónis fructum, et hic, et in futúro sæculo percípere mereátur. Per Christum Dóminum nostrum.
. Amen.
( Si plures sint Electi, præcedens Oratio dicatur in numero plurali. Sequentes autem signationes fiant cum suis verbis singillatim super singulos.)
Deinde signet Electum signo Crucis cum pollice in fronte, dicens: Signo tibi frontem, ut suscípias Crucem Dómini.

•
Ordo Baptismi adultorum
43
In auribus. Signo tibi aures, áudias divína præcépta.
ut
In oculis. Signo tibi óculos, ut videas claritátem Dei.
In naribus. Signo tibi nares, ut odórem suavitátis Christi séntias.
In ore. Signo tibi os, ut loquáris verba vitæ.
In pectore. Signo tibi pectus, ut credas in Deum.
In scapulis. Signo tibi scápulas, ut suscípias jugum servitútis ejus.
In toto corpore, illud non tangens manu producit signum Crucis, et dicit: Signo te totum in nómine Patris, et Fílii, et Spiritus sancti, ut hábeas vitam ætérnam, et vivas in sæcula sæculórum.. Amen.
Orémus.
RECES nostras, quæsumus Dómine, et Eléctum
tuum N. Crucis domínice, cujus impressióne eum signámus, virtúte custódi: ut magnitúdinis glóriæ tuæ rudiménta servans, per custódiam mandatórum tuórum ad regeneratiónis glóriam perveníre mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
Orémus.
EUS,
humáni es cóndiD for, ut sis étiam reformátor, propitiáre
pópulis adoptívis, et novo testaménto sóbolem novæ prolis adscríbe: ut filii

Rituale Romanum.
promissiónis, quod non potuérunt ássequi per natúram. gáudeant se recepisse per grátiam. Per Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
44
Tunc imponit manum super caput Electi, et dicit:
Orémus.
O
MNIPOTENS, sempitérne Deus, Pater Dómini nostri Jesu Christi, respicere dignéris super hunc fámulum tuum N., quem ad rudiménta fidei vocáre dignátus es: omnem cæcitátem cordis ab eo expélle disrúmpe omnes láqueos sátanæ, quibus fúerat colligátus; áperi ei, Dómine, jánuam pietátis tuæ, ut signo sapiéntiæ tuæ imbútus, ómnium cupiditátum fotóribus cáreat, et ad suávem odórem præceptórum tuórum lætus tibi in Ecclésia tua desérviat, et proficiat de die in diem, ut idóneus efficiátur accédere ad grátiam Baptísmi tui, percépta medicína. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum. Ir. Amen.
Si plures sint, hæc et præcedens Oratio, Preces nostras, etc. dicantur in numero plurali.
Deinde Sacerdos benedicit sal.
Benedictio salis dandi Catechumeno. XORCIZO, te, creatúra salis, in nómine Dei Patris omnipotentis, et in
charitáte Dómini nostri Jesu Christi, et in virtúte Spíritus
sancti. Exorcízo
te per Deum vivum, per Deum verum

Ordo Baptismi adultorum. 45
*, per Deum sanctum, per Deum, qui te ad tutélam humáni géneris procreávit, et pópulo veniénti ad credulitátem per servos suos consecrári præcépit, ut in nómine sanctæ Trinitátis efficiáris salutáre Sacraméntum ad effugándum inimícum. Proinde rogámus te, Dómine, Deus noster, ut hanc creatúram salis sanctificándo sanctífices, et benedicéndo benedícas, ut fiat ómnibus accipiéntibus perfécta medicína, pérmanens in viscéribus eórum, in nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
( Quod si Catechumenus fuerit Gentilis. sive ex Idololatris venerit ad Fidem, benedicto sale, antequam ejus medicinam gustet, Sacerdos addat sequentem Orationem, quæ tamen pro venientibus ex Hebræis vel aliis, ut supra, non dicitur
Orémus.
OMINE sancte, Pater omnípotens,
D ætérne Deus, qui es, qui eras, et
qui permanes usque in finem, cujus origo nescítur, nec finis comprehéndi potest te súpplices invocámus super hunc fámulum tuum N quem liberásti de erróre gentílium, et conversatióne turpíssima; dignáre exaudíre eum, qui tibi cervices suas humíliat, ad lavácri fontem, ut renátus ex aqua, et Spíritu sancto, expoliátus véterem hóminem ín

46
Rituale Romanum.
duat novum, qui secúndum te creátus est; accípiat vestem incorrúptam, et immaculátam, tibique Deo nostro servíre mereátur. Per Christum Dóminum nostrum.
Ir. Amen.)
Tunc pollice et indice accipit de ipso sale, et immittit in os Catechumeni, dicens: N., Accipe sal sapiéntiæ: propitiátio tibi sit in vitam ætérnam.#. Amen. Sacerdos Pax tibi.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
EUS
Deus universæ cónditor veritátis, te súpplices exorámus, ut hunc fámulum tuum N. respícere dignéris propitius: et hoc primum pábulum salis gustántem, non diútius esuríre permíttas, quo minus cibo expleátur coelésti, quatenus sit semper spíritu fervens, spe gaudens, tuo semper nómini sérviens. Perduc eum, Dómine, quæsumus, ad novæ regeneratiónis lavácrum, ut cum fidélibus tuis promissiónum tuárum ætérna præmia cónsequi mereátur. Per Christum Dóminum nostrum.
. Amen.
Si plures sint, dicatur singulis: N. Accipe sal, etc. et præcedentes Orationes 51 in numero plurali.
( Si inter Catechumenos adsint fœminæ recedant ipsæ in partem, quousque tertio dicatur masculis Ora, Elécte, etc. et hi signati fuerint in fronte.

Ordo Baptismi adultorum.
47
Si plures sint Catechumeni, hic et in sequentibus, Sacerdos dicit in numero plurali Oráte, Elécti, fléctite génua, etc.
Deinde Sacerdos dicat super masculum
tantum:
Ora, Elécte, flecte génua, et dic Pater
noster.
Et Electus genuflexus orat, et dicit: Pater noster.
Et cum oraverit, et dixerit Pater noster, usque ad, Sed líbera nos a malo, inclusive, Sacerdos subjungit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic Amen.
Et ille respondet: Amen.
Et Sacerdos dicit Patrino Signa eum. I Deinde Electo: Accéde.
Et Patrinus pollice signat eum in fronte, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Tum quoque Sacerdos facit Crucem in fronte ejus, ita dicendo: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Et imponit manum super eum, et dicit Orémus. Deus
D Jacob, Deus, qui Moysi fámulo tuo
in monte Sínai apparuísti, et filios Israel de terra Ægypti eduxísti, députans eis Angelum pietátis tuæ, qui custodiret eos die ac nocte: te quæsumus, Dómine, ut míttere dignéris sanctum Angelum tuum de coelis, qui similiter custódiat et hunc fámulum tuum N. et perdúcat

48
Rituale Romanum.
eum ad grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
Exorcismus.
RGO, maledicte diábole, recognósce senténtiam tuam, et da honórem Deo vivo et vero, da honórem Jesu Christo Filio ejus, et Spirítui sancto, et recéde ab hoc fámulo Dei N. quia istum sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est: et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledícte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Sacerdos dicit secundo Electo: Ora, Elécte, flecte génua, et dic Pater noster.
Et Electus genuflexus orat, et dicit: Pater noster, usque ad Sed libera nos a malo, inclusive.
Sacerdos subjungit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic Amen.
Electus surgens respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eum.
Deinde Electo: Accéde.
Et Patrinus pollice signat Electum in fronte, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.

Ordo Baptismi adultorum. 49 Deinde imponit manum super eum, ac dicit
Orémus.
D
EUS, immortále præsidium ómnium postulántium, liberátio súpplicum, pax rogántium, vita credéntium, resurréctio mortuórum: te ínvoco super hunc fámulum tuum N. qui Baptísmi tui donum petens, ætérnam cónsequi grátiam spirituáli regeneratióne desiderat: áccipe eum, Dómine, et quia dignátus es dícere: Pétite, et accipiétis: quærite, et inveniétis, pulsáte, et aperiétur vobis, peténti præmium pórrige, et jánuam pande pulsánti ut ætérnam coeléstis lavácri benedictiónem consecútus, promíssa tui múneris regna percípiat. Qui cum Patre, et Spíritu sancto vivis, et regnas Deus in sæcula sæculórum.. Amen.
:
Exorcismus.
9
4
nomen ætérni Dei, et Salvatóris nostri Jesu Christi Filii ejus, cum tua victus invidia, tremens, geménsque discéde: nihil tibi sit commúne cum servo Dei N. jam coeléstia cogitánte, renuntiatúro tibi, et sæculo tuo, et beátæ immortalitáti victúro. Da igitur honórem adveniénti Spirítui sancto; qui ex summa coeli arce descéndens, proturbátis fráudibus tuis, divíno Fonte purgátum pectus, sanctificátum Deo templum et ha. bitáculum perficiat, ut ab ómnibus pénitus

50
Rituale Romanum.
nóxiis præteritórum críminum liberátus servus Dei, grátias perénnes Deo réferat semper. et benedícat nomen sanctum ejus in sæcula sæculórum.. Amen.
Sacerdos tertio dicit Electo: Ora, Elé cte, flecte génua, et dic Pater noster.
Et Electus genuflexus orat, et dicit: Pater noster, usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive.
Sacerdos subjungit Leva, comple oratiónem tuam, et dic Amen.
Electus surgens respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eum.
Deinde dicit Electo: Accéde.
Et Patrinus cum pollice signat Electum in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Deinde imponit manum super eum dicens:
Exorcismus.
XORCIZO te, immúnde
spíritus, in
E nómine Patris, et Filii, et
Spíritus sancti, ut éxeas, et recédas ab hoc fámulo Dei N.: ipse enim tibi imperat, maledícte damnáte, qui pédibus super mare ambulávit, et Petro mergénti dexteram porréxit.
Exorcismus.
RGO, maledícte diábole, recognósce et

Ordo Baptismi adultorum. 51
Deo vivo, et vero, da honórem Jesu Christo Fílio ejus, et Spirítui sancto: recéde ab hoc fámulo Dei N. quia istum sibi Deus et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est, et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledícte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem. y. Amen.
Si, ut supra, adsint fœminæ, retrahunt se masculi in partem, et accedunt fœminæ ante Sacerdotem, et stant.
Si plures fuerint foeminæ Catechumena, hic et in sequentibus, Sacerdos dicat in numero plurali: Oráte, Eléctæ, fléctite génua, etc.
Sacerdos dicit Catechumenæ:
Ora, Elécta, flecte genua, et dic Pater noster.
Et Electa, genu flexo, orat, et dicit: Pater noster, etc. et, cum dixerit usque ad Sed libera nos a malo, inclusive.
Sacerdos dicit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic Amen.
Electa surgens respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino
Signa eam.
Deinde dicit Electæ: Accéde.
Et Patrinus pollice signat Electam in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
}
1.

52
Rituale Romanum
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, et dicit: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti. Deinde imponit manum super eam et dicit:
Orémus.
DEUS
EUS coeli, Deus terræ, Deus Angelórum, Deus Archangelórum, Deus Patriarchárum, Deus Prophetárum, Deus Apostolórum, Deus Mártyrum, Deus Confessórum, Deus Vírginum, Deus ómnium bene vivéntium, Deus, cui omnis lingua confitétur, et omne genu fléctitur coeléstium, terréstrium, et infernórum, te invoco, Dómine, super hanc fámulam tuam N. ut eam custodire, et perdúcere dignéris ad grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. r. Amen.
Deinde dicitur
Exorcismus.
RGO, maledícte diábole, recognósce
Deo vivo, et vero; da honórem Jesu Christo, Fílio ejus, et Spirítui sancto: recéde ab hac fámula Dei N. quia istam sibi Deus et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est: et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledicte diábole, nunquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum,

Ordo Baptismi adultorum. 53 qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen. Sacerdos dicit secundo Electæ Ora, 2. Elécta, flecte génua, et dic Pater noster. Et Electa, genu flexo, orat et dicit Pater noster. Et cum dixerit usque ad Sed libera nos a malo, inclusive,
Sacerdos dicit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic Amen.
Electa surgens, respondet Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eam.
Deinde dicit Electæ Accéde.
:
Et Patrinus cum pollice signat Eleetam in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos facit pariter signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spiritus sancti.
Deinde Sacerdos imponit manum super caput Electæ, et dicit
Orémus.
EUS Abraham, Deus Isaac, Deus JaDE cob, Deus, qui Moysi fámulo tuo
in monte Sinai apparuísti, et filios Israel de terra Egypti eduxísti, députans eis Angelum pietátis tuæ, qui custodíret eos die, ac nocte: te quæsumus, Dómine, ut mittere dignéris sanctum Angelum tuum de coelis, qui similiter custódiat et hanc fámulam tuam N. et perdúcat eam ad grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. . Amen.

54
Rituale Romanum.
Sacerdos tertio dicit Electæ: Ora, Elécta, flecte génua, et dic Pater noster.
Electa, genu flexo, orat, et dicit: Pater noster. Et cum dixerit usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive.
Sacerdos dicit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic Amen.
Electa surgens respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino: Signa eam. Deinde dicit Electæ Accéde.
Et Patrinus signat cum pollice Electam in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Deinde imponit manum super caput Electæ, et dicit:
Exorcismus.
XORCIZO te, immúnde spíritus, per
E Patrem, et Filium, et Spíritum sanctum, ut éxeas, et recédas ab hac fámula Dei N. Ipse enim tibi ímperat, maledícte damnáte, qui cæco nato óculos apéruit, et quatriduánum Lázarum de monuménto suscitávit.
Exorcismus.
RGO, maledícte diábole, recognósce E
Deo vivo, et vero; da honórem Jesu Christo, Fílio ejus, et Spirítui sancto; recéde ab hac fámula Dei N. quia istam sibi Deus et Dóminus noster Jesus Chri

Ordo Baptismi adultorum.
55
stus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est: et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledicte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen. ( Postmodum accedunt iterum masculi, qui se retraxerant, et ipsi ad dexteram, fœminæ vero ad sinistram Sacerdotis, ut in principio, disponuntur.)
Sacerdos imponit manum super Electum, vel, si sint plures, super singulos tam masculos, quam foeminas, et dicit: Orémus.
Æ
TERNAM ac justíssimam pietátem tuam déprecor, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, auctor lúminis et veritátis, super hunc fámulum tuum N., ut dignéris eum illumináre lúmine intelligéntiæ tuæ: munda eum, et sanctífica: da ei sciéntiam veram, ut dignus efficiátur accédere ad grátiam Baptísmi tui, téneat firmam spem, consilium rectum, doctrinam sanctam, ut aptus sit ad percipiéndam grátiam tuam. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
[ Si plures fuerint Electi, sive mares, sive foeminæ, præcedens Oratio dicatur in numero plurali et in genere proprio, ut superius dictum est.

56
Rituale Romanum.
His peractis, Sacerdos sinistra manu apprehendens dexteram Electi prope brachium, vel ei porrigens extremam par. tem stolæ, introducit eum in Ecclesiam. dicens: N., Ingrédere in sanctam Ecclésiam Dei, ut accípias benedictiónem coeléstem a Dómino Jesu Christo, et hábeas partem cum illo, et Sanctis ejus. r. Amen.
Si plures fuerint, dicat in numero plurali Ingredímini in sanctam Ecclésiam Dei, etc. et introducat eos, ut supra. Et ingressus Electus procumbit, seu prosternit se in pavimento, et adorat.
Deinde surgit, et Sacerdos imponit manum super caput ejus, et Electus cum eo recitat Symbolum Apostolorum, et Orationem Dominicam.
( Ita etiam, si plures fuerint, omnes surgunt, et simul recitant.)
REDO in Deum, Patrem omnipoténtem, et
Christum, Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum: qui concéptus est de Spíritu sancto, natus ex María Virgine, passus sub Póntio Piláto, crucifixus, mórtuus, et sepúltus: descéndit ad ínferos, tértia die resurréxit a mórtuis: ascéndit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipoténtis: inde ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos. Credo in Spíritum sanctum: sanctam Ecclésiam Catholicam; sanctórum communiónem;

57
Ordo Baptismi adultorum. remissiónem peccatórum; carnis resurrectiónem; vitam ætérnam. Amen.
ATER noster, qui es in
Pctificétur nomen tuum: advéniat
regnum tuum: fiat volúntas tua sicut in cœlo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie, et dimitte nobis débita nostra, sicut et nos dimittimus debitóribus nostris: et ne nos indúcas in tentatiónem, sed libera nos a malo. Amen.
Tunc rursus Sacerdos imponat manum super caput Electi, et dicat:
Exorcismus.
N
EC te latet, sátana, imminére tibi poenas, imminére tibi torménta, imminére tibi diem judícii, diem supplícii sempitérni; diem, qui ventúrus est velut clibanus ardens, in quo tibi, atque univérsis ángelis tuis præparátus sempitérnus erit intéritus. Proinde, damnáte, atque damnánde, da honórem Deo vivo et vero, da honórem Jesu Christo Fílio ejus, da honórem Spirítui sancto Paráclito, in cujus nómine, virtúte præcípio tibi, quicúmque es, spíatque ritus immúnde, ut éxeas, et recédas ab hoc fámulo Dei N., quem hódie idem Deus et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam et benedictiónem, Fontémque Baptísmatis dono vocáre dignátus est: ut fiat ejus templum per aquam regeneratiónis in re

Rituale Romanum.
missiónem ómnium peccatórum. In nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem. B.Amen. ( Similiter si plures fuerint, imponit manum super capita singulorum, et dicit eumdem Exorcismum in numero multitudinis, et genere suo.)
Postea Sacerdos pollice accipit de saliva oris sui, et tangit aures, et nares Electi; tangendo vero aurem dextram et sinistram, dicat: Ephphetha, quod est, adaperire, deinde tangendo nares, dicat In odórem suavitátis; et subdit: Tu autem effugáre, diábole, appropinquábit enim judícium Dei
58
Deinde interrogat Electum: Quis vocáris? Et ipse respondet: N.
Interroget: N. Abrenúntias sátanæ? Abrenúntio.
Interroget: Et ómnibus opéribus ejus? F. Abrenúntio.
Interroget Et ómnibus pompis ejus? B. Abrenúntio.
Tunc Sacerdos intingit pollicem de xteræ manus in Oleo sancto Catechumeno rum, et inungit Electum primum in pe ctore, deinde inter scapulas, in modum Crucis, dicens: Ego te linio Oleo salútis
in Christo Jesu Dómino nostro in vitam ætérnam. n. Amen.
Y. Pax tibi.
.Et cum spíritu tuo.

Ordo Baptismi adultorum. 59
Mox bombacio, vel re simili tergit pollicem, et loca inuncta, et subjungit, dicens:
Exi, immúnde spiritus, et da honórem Deo vivo et vero. Fuge, immúnde spíritus, et da locum Jesu Christo Fílio ejus. Recéde, immúnde spíritus, et da locum Spirítui sancto Paráclito.
Hic Sacerdos deponat stolam, et pluviale violaceu, et sumat aliud
albi coloris.
( Quando plures sunt Electi, idem fit circa singulos eorum. Et ducitur Electus ad Baptisterium: ubi si ob aliquam causam non habeatur, sive præparata non fuerit aqua Baptismalis, fiat Benedictio Fontis, ut infra ponitur.) Et cum fuerit prope Fontem, Sacerdos interrogat: Quis vocáris?
Respondet: N.
Interrogat: N. Credis in Deum Patrem omnipoténtem, Creatórem coeli et terræ? B. Credo.
Interrogat Credis in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, natum, et passum?
B. Credo.
Interrogat Credis et in Spíritum sanctum, sanctam Ecclésiam Catholicam, Sanctórum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, et vitam ætérnam?
#. Credo.
Univ.- Bibl.
Giessen

60
Rituale Romanum.
Iterum interrogat, dicens: N. quid petis?
Respondet: Baptísmum. Interrogat: Vis baptizári? Respondet Volo.
Tunc Patrino, vel Matrina, vel utroque, si ambo admittantur, admota ma nu, tenente, seu tangente Electum, vel Electam, aperto capite, et laxatis a collo vestibus, inclinatum, Sacerdos vasculo vel urceolo hauriat aquam Baptismalem de Fonte, et cum ea sub trina supra caput in modum Crucis infusione baptizet Electum, seu Electam in nomine SS. Trinitatis, sic dicens, N. Ego te baptízo in nómine Patris, fundat primo et Filii, fundat secundo: et Spíritus sancti, fundat
tertio.
1
Si aqua, quæ ex capite baptizati defluit, non dilabitur in sacrarium Baptisterii, recipiatur in subjecta aliqua pelvi, et in illud postmodum projiciatur.
Cum plures sunt Electi, singillatim singuli interrogantur, et baptizantur. ut supra.
Si sunt mares et foeminæ, primum mares, deinde fœminæ.
Verum si probabiliter dubitetur, an Electus fuerit alias baptizatus, dicat Sacerdos Si non es baptizátus, ego te ba ptizo in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.

Ordo Baptismi adultorum. 61
Deinde Sacerdos intingat pollicem dexterum in sacrum Chrisma, et perungat verticem Electi in modum Crucis, dicens:
DEU
EUS omnípotens, Pater Dómini nostri Jesu Christi, qui te regenerávit ex aqua et Spíritu sancto, quique dedit tibi remissiónem ómnium peccatórum, ipse te líniat Chrísmate salútis in eódem Christo Jesu Dómino nostro in vitam ætérnam. B. Amen.
f. Pax tecum.
R. Et cum spíritu tuo.
:
Tunc bombacio, vel re simili pollicem tergit, et imponit capiti Electi Chrismale, seu candidum linteolum, et dat illi vestem candidam, dicens Accipe vestem cándidam, et immaculátam, quam pérferas ante tribúnal Dómini nostri Jesu Christi, ut hábeas vitam ætérnam. H. Amen.
Et Electus deponit priores vestes, et induitur novis albi coloris, vel saltem exteriore candida, quam a Sacerdote accepit.
Postea dat ei Sacerdos cereum seu candelam accensam in manu dextera, dicens: Accipe lámpadem ardéntem, et irreprehensibilis custódi Baptísmum tuum: serva Dei mandáta, ut, cum Dóminus vénerit ad núptias, possis occúrrere ei in aula coelésti in vitam ætérnam. . Amen.

62
Rituale Romanum.'
Ipse vero Neophytus eumdem cereum accensum manibus teneat usque in finem, præterquam dum confirmatur. ( In Ecclesiis autem, ubi Baptismus fit per immersionem, sive totius corporis, sive capitis tantum, Sacerdos accipiat Electum per brachia prope humeros, et superiore parte corporis nudatum, reliqua honeste contectum, ter illum, vel caput ejus mergendo, et toties elevando, baptizet sub trina immersione, SS. Trinitatem semel tantum sic invocando: Ego te baptízo in nómine Patris, mergat semel et Filii mergat iterum
et Spíritus sancti, mergat tertio Patrino, vel Matrina, vel utroque eum tenente, vel tangente.
Et cum Electus surrexerit de Fonte, Patrinus vel Matrina cum linteo in manibus suscipit eum de manu Sacerdotis: et Sacerdos, intincto pollice dextero in sacro Chrismate, illum in vertice in modum Crucis perungit, dicens: Deus omnipotens, Pater Dómini nostri Jesu Christi, etc. fol. 61.
Deinde Sacerdos imponit capiti ejus linteolum, seu Chrismale, et dat ei vestem candidam, dicens: Accipe vestem cándidam, etc. fol. 61.
Et statim prædicto linteo abstergitur, et in loco semoto vestitur novis et albis vestibus, et exteriore candida, quam accepit.

Ordo Baptismi adultorum. 63
Postea dat ei Sacerdos candelam accensam in manu dextera, dicens: Accipe lámpadem, etc. fol. 61. Eodem modo, si plures fuerint, fit pro singulis. Postea dicat: N. Vade in pace, et Dóminus sit tecum. pr. Amen.
Si adsit Episcopus, qui id legitime præstare possit, ab eo Neophyti Sacramento Confirmationis initiantur. Deinde si hora congruens fuerit, celebratur Missa, cui Neophyti intersunt, et sanctissimam Eucharistiam devote suscipiunt.
Si vero ob baptizandorum multitudinem, ut in India et novo Orbe quandoque contingit, in singulorum Baptismo præscripti ritus adhiberi non possunt, tunc vel pluribus simul adhibeantur, vel, si urget necessitas, omittantur.

ORDO
SUPPLENDI OMISSA
SUPER
INFANTEM BAPTIZATUM.
с
EM urgente mortis periculo, vel alia cogente necessitate, parvulus, sacris precibus, ac cæremoniis prætermissis fuerit baptizatus, ubi convaluerit, vel cessaverit periculum, et ad Ecclesiam delatus fuerit, omissa omnia supplentur.
Sacerdos itaque, lotis manibus, superpelliceo, et stola violacea indutus, acce dat Clericum unum, seu plures, si potest, secum adhibeat, superpelliceo pariter indutos, qui sibi ministrent.
Ita paratus accedat ad limen Ecclesiæ, extra quam expectant, qui infantem. vel infantes detulerunt, illum proprio nomine eidem imposito appellando, et dicens
N. Quid petis ab Ecclésia Dei? Patrinus Catechesis respondet: Fidem. Sacerdos Fides quid tibi præstat? Patrinus respondet Vitam ætérnam. Sacerdos Si ígitur vis ad vitam íngredi, serva mandáta Díliges Dómi:

Supplenda super infant. baptiz. 65
num Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota ánima tua, et ex tota mente tua, et próximum tuum sicut te ipsum.
Deinde ter exsufflet leniter in faciem infantis, et dicat semel:
Exi ab eo, immúnde spíritus, et da locum Spirítui sancto Paráclito.
Postea pollice faciat signum Crucis in fronte, et in Pectore infantis, dicens
Accipe signum Crucis tam in fronte *, quam in corde: sume fidem coléstium præceptórum, et talis esto móribus, ut templum Dei jam esse possis. Orémus.
PRECE RECES nostras, quæsumus Dómine, Eleménter exáudi, et hunc Eléctum N. Crucis domínicæ impressióne signátum perpétua virtúte custódi: ut magnitúdinis glóriæ tuæ rudiménta servans. per custódiam mandatórum tuórum ad regeneratiónis glóriam perveníre mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Deinde imponat manum super caput infantis, et dicat
Orémus.
0
MNIPOTENS sempitérne Deus, Pater Dómini nostri Jesu Christi, respícere dignáre super hunc fámulum tuum N. quem dudum ad rudiménta fídei vocáre dignátus es: omnem cæcitátem cordis ab eo expélle: disrúmpe omnes láqueos sátanæ, quibus fúerat colligátus,

66
Rituale Romanum.
áperi ei, Dómine, jánuam pietátis tuæ. ut, signo sapiéntiæ tuæ imbútus, ómnium cupiditátum foetóribus careat, et ad suávem odórem præceptórum tuórum lætus tibi in Ecclésia tua desérviat, et proficiat de die in diem, ut idóneus sit frui grátia Baptísmi tui, quem suscépit, salis percépta medicína. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum.. Amen. ( Deinde Sacerdos benedicat salem, qui, semel benedictus, alias ad eumdem usum deservire potest.
Benedictio salis.
E XORCIZO te, creatúra salis, in nómine
Dei Patris omnipoténtis, et in charitáte Dómini nostri Jesu Christi et in virtúte Spíritus sancti
,
exorcizo
te per Deum vivum, per Deum ve, per Deum sanctum
rum Deum
per
9
qui te ad tutélam humáni géneris procreávit, et pópulo veniénti ad credulitátem per servos suos consecrári præcépit: ut in nómine sanctæ Trinitátis efficiáris salutáre Sacraméntum ad effugándum inimicum. Proinde rogámus te. Dómine Deus noster, ut hanc creatúram salis sanctificándo sanctífices, et benedicéndo benedícas, ut fiat ómnibus accipiéntibus perfécta medicína, pérmanens in viscéribus eórum, in nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos, et mór tuos, et sæculum per ignem. w. Amen.
9

Supplenda super infant. baptiz. 67 Deinde immittat modicum salis bene. dicti in os infantis, dicens:
N. Accipe sal sapiéntiæ: propitiátio sit tibi in vitam ætérnam. F. Amen. Sacerdos. Pax tibi.
. Et cum spíritu tuo. O rémus.
D
EUS patrum nostrórum, Deus univérsæ cónditor veritátis, te súpplices exorámus, ut hunc fámulum tuum N. respícere dignéris propítius, et hoc pábulum salis gustántem, non diútius esurire permittas quo minus cibo repleátur coelésti; quatenus sit semper spíritu fervens, spe gaudens, tuo semper nómini sérviens, et quem ad novæ regeneratiónis lavácrum perduxísti, quæsumus, Dómine, ut cum fidélibus tuis promissiónum tuárum ætérna præmia cónsequi mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
E
XORCIZO te, immúnde spíritus, in nómine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, ut éxeas, et recédas ab hoc fámulo Dei N. Ipse enim tibi imperat, maledicte damnáte, qui pédibus super mare ambulávit, et Petro mergénti déxteram porréxit.
Ergo, maledicte diábole, recognosce senténtiam tuam, et da honórem Deo vivo, et vero, da honórem Jesu Christo Fílio ejus, et Spirítui sancto; et recéde ab hoc fámulo Dei N., quia

68
Rituale Romanum.
istum sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, et benedictiónem, fontémque Baptismatis vocáre dignátus est.
Hic pollice in fronte signat infantem, dicens Et hoc signum sanctæ Crucis quod nos fronti ejus damus, tu, maledícte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Mox imponit manum super caput infantis, et dicit:
Orémus.
TERNAM
ÆT ac justíssimam pietátem
tuam déprecor, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, auctor lúminis, et veritátis, super hunc fámulum tuum N., ut dignéris illum illumináre lúmine intelligéntiæ tuæ munda eum et sanctífica: da ei sciéntiam veram, ut dignus sit frui grátia Baptísmi tui, quem suscépit: téneat firmam spem, consilium rectum, doctrinam sanctam, ut aptus sit ad retinéndam grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen
Postea Sacerdos imponit extremam partem Stolæ super infantem, et introducit eum in Ecclesiam, dicens:
N. Ingrédere in templum Dei, ut hábeas partem cum Christo in vitam ætérnam. B. Amen.
Cum fuerint Ecclesiam ingressi, Sa

Supplenda super infant. baptiz.
69
cerdos procedens ad Fontem, clara voce
dicit
REDO in Deum, Patrem omnipoténC
in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum. Qui concéptus est de Spíritu sancto, natus ex María Vírgine, passus sub Póntio Piláto, crucifixus, mórtuus et sepúltus: descéndit ab ínferos, tértia die resurréxit a mórtuis: ascéndit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipoténtis. Inde ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos. Credo in Spíritum sanctum; sanctam Ecclésiam cathólicam; sanctórum communiónem; remissiónem peccatórum; carnis resurrectiónem; vitam ætérnam. Amen.
ATER noster, qui es in coelis, sanctiP: advéniat regnum
tuum fiat volúntas tua, sicut in cœlo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie; et dimítte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris: et ne nos indúcas in tentatiónem, sed libera nos a malo. Amen.
Ac deinde antequam accedat ad Ba ptisterium, dicat:
Exorcismus.
XORCIZO te, omnis spíritus immúnde, in nómine Dei Patris omnipotentis , et in nomine Jesu Christi, Filii ejus, Dómini et júdicis nostri, et

70
Rituale Romanum.
in virtúte Spíritus sancti, ut discé das ab hoc plásmate Dei N. quod Dóminus noster ad templum sanctum suum vocáre dignátus est, ut fieret templum Dei vivi, et Spíritus sanctus hábitet in eo. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vi vos et mórtuos, et sæculum per ignem. R. Amen.
Postea Sacerdos digito accipiat de saliva oris sui, et tangat aures, et nares infantis. Tangendo vero aurem dexteram, et sinistram, dicat:
Ephphetha, quod est, adaperíre. Deinde tangat nares, dicens:
In odórem suavitátis. Tu autem effugáre, diábole: appropinquábit enim judícium Dei.
Postea interrogat baptizatum nomina tim dicens:
N. Abrenúntias sátanæ?
Respondet Patrinus Abrenúntio. Sacerdos: Et ómnibus opéribus ejus? Abrenúntio.
Sacerdos Et ómnibus pompis ejus? Abrenúntio.
Deinde Sacerdos intingit pollicem in oleo Catechumenorum, et infantem ungit in pectore, et inter scapulas, in modum Crucis, dicens semel
Ego te línio óleo salátis in Christo Jesu Dómino nostro, ut hábeas vitam ætérnam. y. Amen.

Supplenda super infant. baptiz. 71 Subinde pollicem, et inunstolam viola- cta loca abstergit bombacio,
Hic deponit
ceam, et sucoloris.
mitaliam albi vel re simili, et interrogat, expresso nomine, baptizatum, Patrino respondente.
N. Credis in Deum Patrem omnipoténtem, Creatórem coeli, et terræ?
.Credo.
Credis in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, natum, et passum?
B. Credo.
Credis et in Spíritum sanctum, sanctam Ecclésiam cathólicam, Sanctórum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, vitam ætérnam? R. Credo.
Sacerdos intingit pollicem in sacro Chrismate, et ungit infantem( quem Patrinus vel Matrina, vel uterque simul tenent) in summitate capitis in modum Crucis, dicens
Deus omnípotens, Pater Dómini nostri Jesu Christi, qui te regenerávit ex aqua, et Spíritu sancto, quique dedit tibi remissiónem ómnium peccatórum:( hic ungit) ipse te líniat Chrísmate salútis in eódem Christo Jesu Dómino nostro, in vitam ætérnam. y. Amen.
Sacerdos dicit: Pax tibi. spíritu tuo.
Tum bombacio, vel re simili, abstergit. pollicem, et locum inunctum, et imponit
R.
Et cum

72
Rituale Romanum.
capiti infantis linteolum candidum, loco vestis albæ, dicens:
Accipe vestem cándidam, quam immaculátam pérferas ante tribúnal Dómini nostri Jesu Christi, ut hábeas vitam ætérnam.. Amen.
Postea dat ei, vel Patrino, candelam accensam, dicens
Accipe lámpadem ardéntem, et irreprehensibilis custódi Baptísmum tuum: serva Dei mandáta, ut, cum Dóminus vénerit ad núptias, possis occurrere ei, una cum ómnibus Sanctis in aula colésti; habeásque vitam ætérnam, et vivas in sæcula sæculórum. Amen.
Postremo dicit
N. Vade in pace, et Dóminus sit tecum. Amen.
R.
Si vero fuerint plures infantes, mas culi seu fœminæ, in Catechismo, mas culi statuantur ad dexteram, foemina vero ad sinistram; et omnia pariter dicantur ut supra, in proprio genere, et in numero plurali. Verum prima no minis interrogatio, et exsufflatio, crucis impressio seu signatio, tactus aurium et narium cum saliva, abrenuntiationis interrogatio, unctio Olei Catechumenorum, interrogatio de Fide seu Symbolo, inun ctio Chrismatis, candidæ vestis impositio, atque candelæ accensæ traditio singulariter singulis, et primum masculis. deinde focminis fieri debent.

ORDO
SUPPLENDI OMISSA
Rituale.
SUPER
BAPTIZATUM ADULTUM.
I
Sacerdos indutus ceo et stola, vel etiam pluviali violacei coloris, cum suis Clericis accedit ad gradus Altaris, et genibus flexis, pias mente ad Deum preces effundit, ut sacram actionem digne valeat explere; et ad implorandum divinum auxilium surgens se signat, et si temporis ratio ferat, dicit. Deus, in adjutórium, etc. cum Ant. Psal. ff. et orationibus, ut supra in Baptismo adultorum notatur fol. 35.
Deinde Sacerdos procedit ad fores Ecclesiæ, et stat in limine, catechizandus vero extra limen. Et si sunt plures, mares, et foeminæ, illi ad dexteram Sacerdotis, hæ vero ad sinistram statuantur; et Sacerdos interrogat:
Quo nómine vocáris? Electus respondet: N.
Sacerdos N. quid petis ab Ecclésia Dei?
. Fidem.

74
Rituale Romanum.
Sacerdos: Fides, quid tibi præstat?
Vitam ætérnam.
Sacerdos: Si vis habére vitam ætérnam, serva mandáta. Diliges Dóminum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota ánima tua, et ex tota mente tua, et próximum tuum sicut teipsum: in his duobus mandátis tota Lex pendet, et Prophétæ. Fides autem est, ut unum Deum in Trinitáte, et Trinitátem in Unitáte veneréris, neque confundéndo persónas, neque substántiam separándo. Alia est enim persóna Patris, ália Fílii, ália Spíritus sancti; sed horum trium una est substántia, et nonnisi una Divínitas.
Et rursus interrogat: N. Abrenúntias sátanæ?
Resp Electus: Abrenúntio.
Interrogat: Et ómnibus opéribus ejus? Resp. Abrenúntio.
Interrogat Et ómnibus pompis ejus? Resp. Abrenúntio.
Deinde Sacerdos interrogat de Symbolo
Fidei, dicens: Credis in Deum, Patrem omnipoténtem, Creatórem coeli, et terræ? Resp. Credo.
Interrog. Credis in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, natum, et passum?
Resp. Credo.
Interrog. Credis et in Spíritum sanctum, sanctam Ecclésiam Catliólicam, Sanctó

Supplenda super Bapt. adult. 75
rum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, et vitam ætérnam?
Respondet: Credo.
Tunc Sacerdos exsufflat ter in faciem ejus, semel dicens: Exi ab eo, spíritus immúnde, et da locum Spirítui sancto Paráclito.
Hic in modum Crucis halet in faciem ipsius, et dicat: N. Accipe Spíritum bonum per istam insufflatiónem, et Dei benedictiónem Pax tibi.
Et cum spíritu tuo.
Deinde facit Crucem cum pollice in fronte, et in pectore, dicens: N. Accipe signum Crucis tam in fronte, quam
in corde: sume fidem coeléstium præceptórum. Talis esto móribus, ut templum Dei jam esse possis; ingressúsque Ecclésiam Dei, evasisse te láqueos mortis, lætus agnósce.
Et si Electus venit de Gentilitatis errore, sive de Ethnicis, et Idololatris, dicat: Horrésce idóla, réspue simulácra. Si ex Hebræis, dicat
Horrésce Judáicam perfidiam, réspue Hebráicam superstitiónem.
Si ex Mahumetanis, dicat: Horrésee Mahuméticam perfidiam réspue pravam sectam infidelitátis.
Si ex Hæreticis, et in ejus baptismo debita forma servata non sit, dicat
Horrésce hæréticam pravitátem, réspue
?

76
Rituale Romanum.
nefárias sectas impiórum N. exprimens proprio nomine sectam de qua venit. Inde prosequatur Cole Deum Patrem omnipoténtem, et Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem. Amen.
Si plures sunt Electi, omnia supradi cta dicuntur singillatim super singulos: Örémus.
E déprecor, Dómine sancte, Pater
ætérne ut huic
fámulo tuo N. qui in hujus sæculi nocte vagátur incértus, ac dúbius, viam veritátis et agnitiónis tuæ júbeas demonstrári: quátenus, reserátis óculis cordis sui, te unum Deum Patrem in Fílio, et Fílium in Patre cum Spíritu sancto recognóscat, atque hujus confessiónis fructum, et hic, et in futuro sæculo percípere mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
B.
Si plures sunt Electi, præcedens Oratio dicatur in numero plurali.
Sequentes autem signationes fiant cum suis verbis singillatim super singulos. Deinde signet Electum signo cum pollice in fronte, dicens: Signo tibi frontem, ut suscípias Crucem Dómini. In auribus, Signo tibi aures áudias divína præcépta.
Crucis
ut
In oculis, Signo tibi óculos, ut vi deas claritátem Dei.

Supplenda super Bapt. adult. 77
In naribus. Signo tibi nares, ut odórem suavitátis Christi séntias.
In ore. Signo tibi os, ut loquáris verba vitæ.
In pectore. Signo tibi pectus, ut credas in Deum.
In scapulis. Signo tibi scápulas, ut suscípias jugum servitútis ejus.
In toto corpore, illud non tangens, manu producit signum Crucis, et dicit: Signo te totum, in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti, ut hábeas vitam ætérnam, et vivas in sæcula sæculórum.. Amen.
Orémus.
PRI
RECES nostras, quæsumus Dómine, cleménter exáudi, et hunc eléctum N. Crucis Dominicæ, cujus impressióne eum signámus, virtúte custódi, ut magnitúdinis glóriæ tuæ rudiménta servans, per custódiam mandatórum tuórum ad regeneratiónis glóriam perveníre mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Orémus.
DEUS
EUS, qui humáni géneris ita es cónditor, ut sis étiam reformátor: propitiáre pópulis adoptívis, et novo testaménto sobolem novæ prolis adscríbe, ut filii promissiónis, quod non potuérunt ássequi per natúram, gáudeant se recepísse per grátiam. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.

Rituale Romanum.
Tunc imponit manum super caput Electi, et dicit: Orémus.
MNIPOTENS Deus, Pater
ODómini nostri Jesu Christi, respicere dignéris super hunc fámulum tuum N., quem dudum ad rudiménta fidei vocáre dignátus es; omnem cæcitátem cordis ab eo expélle disrúmpe omnes láqueos sátanæ, quibus fúerat colligátus: áperi ei, Dómine, jánuam pietátis tuæ, ut, signo sapiéntiæ tuæ imbútus, ómnium cupiditátum foetóribus cáreat, et ad suávem odórem præceptórum tuórum lætus tibi in Ecclésia tua desérviat, et profi ciat de die in diem, ut idóneus sit frui grátia Baptísmi tui, quem suscépit, salis percépta medicína. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum.. Amen.
78
Si plures sint, hæc et præcedens Oratio. Preces nostrasdicantur in numero plurali. Deinde Sacerdos benedicit sal.
Benedictio salis.
XORCIZO te,
reatúra salis, in nómine
E Dei Patris omnipoténtis, et in
charitáte Dómini nostri Jesu Christi, et in virtúte Spíritus sancti: exorcízo te per Deum vivum, per Deum verum per Deum sanctum, per Deum qui te ad tutélam humáni géneris procreávit, et pópulo veniénti ad credulitátem per servos suos consecrári præcépit, ut in nómine sanctæ Trinitátis
"

79
Supplenda super Bapt adult. efficiáris salutáre Sacraméntum ad effugándum inimicum. Proinde rogámus te, Dómine Deus noster, ut hanc creatúram salis sanctificándo sanctífices, et benedicéndo benedícas, ut fiat ómnibus accipiéntibus perfécta medicína, pérmanens in viscéribus eórum, in nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Quod si Electus fuerit Gentilis, seu ex Idololatris venerit ad fidem, benedicto sale, antequam ejus medicinam gustet, Sacerdos addat sequentem Orationem, quæ tamen pro venientibus ex Hebræis, vel aliis ut supra, non dicitur.
Orémus.
D
OMINE sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, qui es, et qui eras, et qui permanes usque in finem, cujus origo nescítur, nec finis comprehéndi potest te súpplices invocámus super hunc fámulum tuum N. quem liberásti de erróre gentilium, et conversatióne turpíssima; dignáre exaudíre eum, qui tibi cervices suas humíliat ad lavácri fontem, ut renátus ex aqua, et Spíritu sancto, expoliátus véterem hóminem, índuat novum, qui secúndum te creátus est; accípiat vestem incorrúptam, et immaculátam, tibique Deo nostro servíre mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. I. Amen.

80
Rituale Romanum.
Si plures sint, præcedens Oratio dicatur in numero plurali.
Tunc Sacerdos pollice, et indice accipit de ipso sale benedicto, et immittit in os Electi, dicens: N. Accipe sal sapiéntiæ propitiátio sit tibi in vitam ætérnam.. Amen.
Sacerdos Pax tibi.. Et cum spíritu
tuo.
Orémus.
DEUS EUS patrum nostrórum, Deus univér sæ cónditor veritátis, te súpplices exorámus, ut hunc fámulum tuum N. respícere dignéris propítius, et hoc pábulum salis gustántem, non diútius esurire per míttas, quo minus cibo repleátur colésti; quatenus sit semper spíritu fervens, spe gaudens, tuo semper nómini sérviens, et quem ad novæ regeneratiónis lavácrum perduxísti, quæsumus, Dómine, ut cum fidélibus tuis promissiónum tuárum ætér na præmia cónsequi mereátur. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Si plures sint, dicatur singulis: N. Ac cipe sal, etc. et præcedens Oratio. Deus patrum nostrórum, in numero plurali.
Si inter Electos adsint fœminæ, rece. dant ipsæ in partem, quousque tertio dicatur masculis Ora, Elécte, etc. et li signati fuerint in fronte.
Si plures sint Electi, hic et in sequen tibus Sacerdos dicat in numero plurali Oráte, Elécti, fléctite génua, etc.

81
Supplenda super Bapt. adult.
tantum
Deinde Sacerdos dicat super masculum Ora, Elécte, flecte génua, et dic Pater noster.
:
Et Electus genuflexus orat, et dicit Pater noster, etc.
Et cum dixerit usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive,
Sacerdos dicit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic: Amen.
Electus, surgens, respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino. Signa eum. Deinde Electo: Accéde.
Et Patrinus pollice signat Electum in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Et imponit manum super eum, et
dicit: Orémus.
EUS Deus Isaac, Deus
7
D'Jacob, Deus, qui Moysi fámulo tuo in monte Sínai apparuisti, et filios Israel de terra Ægypti eduxísti, députans eis Angelum pietátis tuæ, qui custodíret eos die, ac nocte: te quæsumus, Dómine, ut míttere dignéris sanctum Angelum tuum de coelis, qui similiter custódiat et hunc fámulum tuum N. et perdúcat eum ad grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.

82
Rituale Romanum.
Exorcismus.
RGO, maledicte diábole, recognósce senténtiam tuam: et da honórem Deo vivo, et vero; da honórem Jesu Christo Fílio ejus, et Spirítui sancto: recéde ab hoc fámulo Dei N. quia istum sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est; et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledicte diábole, nunquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Sacerdos dicit secundo Electo: Ora, Elécte, flecte génua, et dic: Pater noster. Electus, genu flexo, orat, et dicit: Pater noster, usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive.
Sacerdos subjungit Leva, comple oratiónem tuam, et dic: Amen. Electus, surgens, respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eum. Deinde dicit Electo: Accéde.
Et Patrinus cum pollice signat Electum in fronte, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti. Deinde imponit manu super eum, et dicit.

Supplenda super Bapt. adult. 83
Orémus.
EUS, immortále præsídium ómnium postulántium, liberátio súpplicum, pax rogántium, vita credéntium, resurréctio mortuórum, te invoco super hunc fámulum tuum N qui, Baptísmi tui donum petens, ætérnam cónsequi grátiam spirituáli regeneratióne desiderat: áccipe eum, Dómine, et quia dignátus es dícere: Pétite, et accipiétis, quærite, et inveniétis, pulsáte, et aperiétur vobis peténti præmium pórrige, et jánuam pande pulsánti, ut ætérnam cœléstis lavácri benedictiónem consecutus, promíssa tui múneris regna percipiat. Qui cum Patre, et Spíritu sancto vivis, et règnas Deus in sæcula sæculórum. r. Amen.
Exorcismus.
UDI, maledícte sátana, adjurátus per
A
stri Jesu Christi, Fílii ejus, cum tua victus invidia, treménsque discéde; nihil tibi sit commúne cum servo Dei N. jam coeléstia cogitánte, renuntiatúro tibi, et sæculo tuo, et beátæ immortalitáti victúro. Da ígitur honórem adveniénti Spirítui sancto, qui ex summa coeli arce descéndens, proturbátis fráudibus tuis, divíno fonte purgátum pectus, sanctificátum Deo templum, et habitáculum perfécit, ut ab ómnibus pénitus nóxiis præteritórum criminum

84
Rituale Romanum.
liberátus servus Dei, grátias perénni Deo réferat semper, et benedícat nomen sanctum ejus in sæcula sæculórum. Amen.
Sacerdos tertio dicit Electo: Ora, Elécte, flecte génua, et dic: Pater noster. Electus, flexo genu, orat, et dicit Pater noster, usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive.
Sacerdos subjungit Leva, comple oratiónem tuam, et dic: Amen.
Electus, surgens, respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eum. Deinde dicit Electo: Accéde.
Et Patrinus cum pollice signat Electum in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Deinde imponit manum super Electum, dicens:
Exorcismus.
E
XORCIZO te, immúnde spíritus, in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti, ut éxeas, et recédas ab hoc fámulo Dei N. Ipse enim tibi imperat, maledícte damnáte, qui pédibus super mare ambulávit, et Petro mergénti déxteram porréxit.
Exorcismus.
RGO, maledícte diábole, recognósce senténtiam tuam, et da honórem Deo vivo, et vero; da honórem Jesu
ERG

Supplenda super Bapt. adult. 85
Christo Filio ejus, et Spirítui sancto: recéde ab hoc fámulo Dei N. quia istum sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est: et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledícte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Si, ut supra, adsint fœminæ, retrahunt se masculi in partem, et accedunt fœminæ
Sacerdos dicit Electæ Ora, Elécta, flecte génua, et dic: Pater noster.
Et Electa, genu flexo, orat, et dicit: Pater noster, etc.
Et cum dixerit usque ad Sed líbera nos a malo inclusive,
Sacerdos dicit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic: Amen.
Electa, surgens, respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eam. Deinde dicit Electæ Accéde.
Et Patrinus pollice signat Electam in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, et dicit In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Deinde imponit manum super Electam, et dicit

86
Rituale Romanum.
Orémus.
DRI
EUS coeli, Deus terræ, Deus Angelórum, Deus Archangelórum, Deus Prophetárum, Deus Apostolórum, Deus Mártyrum, Deus Confessórum, Deus Virginum, Deus ómnium bene viventium; Deus, cui omnis lingua confité tur, et omne genu fléctitur, coléstium, terréstrium et infernórum: te invoco, Dómine, super hanc fámulam tuam N. ut eam custodire, et perdúcere dignéris ad grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. y. Amen.
Exorcismus.
ERGO
RGO, maledícte diábole, recognósce senténtiam tuam, et da honórem Deo vivo et vero: da honórem Jesu Christo Fílio ejus, et Spirítui sancto; recéde ab hac fámula Dei N. quia istam sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptísmatis vocáre dignátus est et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos fronti ejus damus, tu, maledícte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem. Ir. Amen. Deinde Sacerdos iterum dicit Electa Ora, Elécta, flecte génua, et dic Pater noster.
:
Et Electa, genu flexo, orat, et dicit:
Pater noster.

Supplenda super Bapt. adult. 87 Et cum dixerit usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive,
Sacerdos dicit: Leva, comple oratiónem tuam, et dic: Amen.
Electa, surgens, respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eam. Deinde dicit Electæ: Accéde.
Et Patrinus pollice signat Electam in fronte, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Postea imponit manum super caput Electæ, et dicit:
Orémus.
DECO
EUS Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, Deus, qui Moysi fámulo tuo in monte Sínai apparuisti, et filios Israel de terra Ægypti eduxisti, députans eis Angelum pietátis tuæ, qui custodiret eos die, ac nocte: te quæsumus, Dómine, ut mittere dignéris sanctum Angelum tuum de coelis, qui similiter custódiat et hanc fámulam tuam N. et perdúcat eam ad grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. . Amen.
Postea Sacerdos dicit tertio Electa Ora, Elécta, flecte génua, et dic: Pater
noster.
Et Electa, genuflexo, orat, et dicit: Pater noster.

88
Rituale Romanum.
Et cum dixerit usque ad Sed líbera nos a malo, inclusive,
Leva, comple oratió
Sacerdos dicit nem tuam, et dic: Amen.
Electa, surgens, respondet: Amen. Sacerdos dicit Patrino Signa eam. Deinde dieit Electae: Accéde.
Et Patrinus cum pollice signat Electam in fronte, dicens: In nómine Patris, et Fílii, et Spiritus sancti.
Et Sacerdos pariter facit signum Crucis in fronte ejus, dicens: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti.
Postea imponit manum super caput Electæ, et dicit:
Exorcismus.
E
XORCIZO te, immúnde spíritus, per Pa trem, et Fílium, et Spiritum sanctum, ut éxeas, et recédas ab hac fámula Dei N. Ipse enim tibi ímperat, maledícte damnáte, qui cæco nato óculos apéruit, et quatriduánum Lázarum de monuménto suscitávit.
Exorcismus.
9
maledicte
senténtiam tuam, et da honórem Deo vivo, et vero; da honórem Jesu Christo Fílio ejus, et Spirítui sancto: recéde ab hac fámula Dei N. quia istam sibi Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, fontémque Baptismatis vocáre dignátus est; et hoc signum sanctæ Crucis, quod nos

Supplenda super Bapt. adult. 89
fronti ejus damus, tu, maledicte diábole, numquam áudeas violáre. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum, qui ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Postmodum accedunt iterum masculi qui se retraxerant, et ipsi ad dexteram, fœminæ vero ad sinistram Sacerdotis, ut in principio, disponuntur.
Sacerdos imponit manum super Electum, vel, si sint plures, super singulos, tam masculos, quam foeminas, et dicit: Orémus.
TERNAM,
E tuam déprecor, Dómine sancte,
Pater omnípotens, ætérne Deus, auctor lúminis, et veritátis, super hunc fámulum tuum N. ut dignéris illum illumináre lúmine intelligéntiæ tuæe: munda eum et sanctífica, da ei sciéntiam veram, ut dignus efficiátur frui grátia Baptísmi tui, quem suscépit: téneat firmam spem, consilium rectum, doctrinam sanctam, ut aptus sit ad retinéndam grátiam Baptísmi tui. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Si plures fuerint Electi, sive mares, sive fœminæ, præcedens Oratio dicatur in numero plurali, et in genere proprio, ut superius dictum est.
His peractis, Sacerdos sinistra manu apprehendens dexteram Electi prope brachium, vel ei porrigens extremam par6

90
Rituale Romanum.
tem Stolæ, ex humero sinistro pendentis, introducit eum in Ecclesiam, dicens:
N. Ingrédere in sanctam Ecclésiam Dei, ut accípias benedictiónem cœléstem a Dómino Jesu Christo, et hábeas partem cum illo, et Sanctis ejus.. Amen.
Si plures fuerint, dicat in numero plurali Ingredímini in sanctam Ecclésiam Dei, etc. et introducat eos, ut supra.
Et ingressus Electus procumbit, seu prosternit se in pavimento, et adorat.
Deinde surgit, et Sacerdos imponit ma num super caput ejus, et cum eo recitat Symbolum Apost., et Orat. Dñicam.
Ita etiam si plures fuerint, omnes sur gunt, et simul recitant.
REDO in Deum, Patrem omnipoténtem,
C
Christum Filium ejus únicum, Dóminum nostrum; qui concéptus est de Spiritu sancto; natus ex María Vírgine, passus sub Póntio Piláto, crucifixus, mórtuus, et sepúltus; descéndit ad inferos, tértia die resurréxit a mórtuis; ascéndit ad colos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipoténtis; inde ventúrus est judicáre vivos, et mórtuos. Credo in Spíritum ctum, sanctam Ecclésiam catholicam. Sanctórum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, vitam ætérnam. Amen.
sanPATER noster, qui es in cœlis, sanctificétur nomen tuum: advéniat re

Supplenda super Bapt. adult. 91
gnum tuum fiat volúntas tua sicut in cœlo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie, et dimitte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris. Et ne nos indúcas in tentatiónem. Sed líbera nos a malo. Amen.
Tunc rursus Sacerdos imponat manum super caput Electi, et dicat: Exorcismus.
NEC EC te latet, sátana, imminére tibi
poenas, imminére tibi torménta, imminére tibi diem judícii, diem supplícii sempitérni, diem, qui ventúrus est velut clíbanus ardens, in quo tibi, atque univérsis ángelis tuis præparátus sempitérnus erit intéritus. Proinde, damnáte, atque damnánde, da honórem Deo vivo, et vero, da honórem Jesu Christo Fílio ejus, da honórem Spirítui sancto Paráclito, in cujus nómine, atque virtúte præcípio tibi, quicúmque es, spíritus immúnde, ut éxeas, et recédas ab hoc fámulo Dei N. quem idem Deus, et Dóminus noster Jesus Christus ad suam sanctam grátiam, et benedictiónem, fontémque Baptísmatis dono vocáre dignátus est, ut fieret ejus templum per aquam regeneratiónis, in remissiónem ómnium peccatórum. In nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem.». Amen.

92
Rituale Romanum.
Similiter, si plures fuerint, imponit manum super capita singulorum, et dicit eumdem Exorcismum in numero multitudinis, et in genere suo.
Postea Sacerdos pollice accipit de sa liva oris sui, et tangit aures et nares Electi; tangendo vero aurem dexteram, et sinistram, dicat: Ephphetha, quod est, adaperire; Deinde tangendo nares, di cat In odórem suavitátis; Et subdit Tu autem effugáre, diábole, appropinquábit enim judícium Dei.
Deinde interroget Electum: Quis vo cáris?
Et ipse respondet: N.
Interroget N Abrenúntias sátanæ? R. Abrenúntio.
Interroget: Et ómnibus opéribus ejus? F. Abrenúntio.
3
Interroget: Et ómnibus pompis ejus? F. Abrenúntio.
Tunc Sacerdos intingit pollicem de xteræ manus in Oleo sancto Catechume norum, et inungit Electum primum in pectore, deinde inter scapulas in modum Crucis, dicens: Ego te línio Oleo salútis in Christo Jesu Dómino nostro, vitam ætérnam.. Amen.
in
Pax tibi. y. Et cum spíritu tuo. Mox bombacio, vel re simili, tergit pollicem, et loca inuncta, et subjungit dicens: Exi, immúnde spíritus, et da honórem Deo vivo, et vero. Fuge, im

Supplenda super Bapt. adult. 93
múnde spíritus, et da locum Jesu Christo Fílio ejus. Recéde, immúnde spíritus, et da locum Spirítui sancto Paráclito.
stolam et pluviale
Hic Sacer- Quandò plures sunt Eledos deponat cti, idem fit circa singulos coloris eorum. Et ducitur Electus violacei, et su- ad Baptisterium, ubi Sacermat aliud albi dos interrogat:
coloris.
Quis vocáris? Respondet: N.
Interrogat Credis in Deum Patrem omnipoténtem, Creatórem coeli, et terræ? R. Credo.
Interrogat Credis et in Jesum Christum Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, natum, et passum?
F. Credo.
Interrogat Credis et in Spíritum sanctum, sanctam Ecclésiam catholicam, Sanctórum communiónem, remissiónem peccatórum, carnis resurrectiónem, et vitam ætérnam?
F. Credo.
Sacerdos intingat pollicem dexterum in sanctum Chrisma, et perungat verticem Electi in modum Crucis, dicens:
Deus omnípotens, Pater Dómini nostri Jesu Christi, qui te regenerávit ex aqua, et Spíritu sancto, quique dedit tibi remissiónem ómnium peccatórum( hic inungit) ipse te líniat Chrísmate salútis* in eódem Christo Jesu Dómino nostro, in vitam ætérnam.». Amen.
Univ.- Bibl. Giessen

94
Rituale Romanum.
ý. Pax tecum. y. Et cum spíritu tuo.
Tum bombacio, vel re simili, pollicem tergit, et imponit capiti Electi Chrismale, seu candidum linteolum, et dat illi vestem candidam, dicens
Accipe vestem cándidam, quam imma. culátam pérferas ante tribúnal Dómini nostri Jesu Christi, ut hábeas vitam ætérnam.. Amen.
Et Electus deponit priores vestes, et induitur novis albi coloris, vel saltem exte riore candida, quam a Sacerdote accepit.
Postea dat ei Sacerdos cereum, seu candelam accensam in manu dextera, dicens: Accipe lámpadem ardéntem, et irreprehensibilis custódi Baptísmum tuum: serva Dei mandáta, ut, cum Dóminus vénerit ad núptias, possis occúrrere ei in aula coelésti in vitam ætérnam. y. Amen.
Ipse vero Neophytus Cereum accensum in manibus teneat usque in finem, præterquam dum confirmatur.
Postea dicat: N. Vade in pace, et Dnus sit t cum. B. Amen.
Si adsit Episcopus, qui id legitime præstare possit, ab eo Neophyti, si sint confirmandi, præmissa, si opus fuerit, Sacramentali Confessione, Sacramento Confirmationis initiantur.
Deinde, si hora congruens fuerit, celebratur Missa, cui Neophyti intersunt, et SS. Eucharistiam devote suscipiunt.

RITUS SERVANDUS
CUM EPISCOPUS BAPTIZAT.
vel S. R. E. Cardinalis
S parvulos, vel adultos baptizare voluerit, parantur, et servantur omnia, ut superius de ordine Baptismi dictum est, atque hæc, præter ea quæ infra notantur.
Adsint Capellani, vel alii Presbyteri, et Clerici superpelliceis induti, qui ei assistant ac ministrent.
Ipse vero super rocchettum, sive superpelliceum, si est Regularis, accipiat amictum, albam, et cingulum, et stolam, et pluviale violacei coloris, ac mitram: atque ita paratus, cum ministris procedat ad Baptismi ministerium. Et dum interrogat: N. Quid petis ab Ecclésia Dei? ac dum facit reliquas interrogationes, sedet cum mitra: cum vero exsufflat, dicendo: Exi ab eo, immúnde spíritus, surgit cum mitra. Rursus sedet, cum signat Catechumenum signo Crucis in fronte, et in pectore, vel dicit: Accipe signum Crucis, etc. et cum dicit Orationes, quæ præcedunt, vel sequuntur benedictionem salis, surgit, deposita mitra, similiter cum ipsum salem benedicit. Cum autem sal benedictum immit

96
Rituale Romanum.
tit in os baptizandi; mitram accipit, et sedet. Cum vero legit Exorcismos, et dum saliva aures et nares Catechumeni tangens, dicit, Ephiphetha, ac dum introducit eum in Ecclesiam, stat cum mitra. Cum autem dicit, Credo in Deum Patrem, etc. et Pater noster, super Catechumenum, stat sine mitra. Sed cum nomen quærit, et interrogat: N. abrenúntias sátanæ, etc. et baptizandum Oleo sacro in pectore, et inter scapulas inungit, sedet cum mitra; quo facto, accipit stolam et pluviale album. Et cum rursus interrogat de fide, Credis in Deum Patrem, etc. Vis baptizári, etc. et cum baptizat per infusionem, sedet cum mitra Si vero baptizat per immersionem, mitram retinens stare debet. Cum demum Chrismate verticem baptizati linit, et dat ei vestem candidam, et candelam accensam, ac dicit: Vade in pace, etc. sedet cum mitra.
Si autem Pontifex quempiam a Presbytero jam catechizatum, tantum baptizare voluerit, sic paratus vestibus albis incipiat, postquam ad Baptisterium deventum fuerit, dicens. Quo nómine vocáris?. N. Episcopus interrogat: N. Credis in Deum, Patrem omnipoténtem, etc. et prosequitur usque in finem juxta ordinem Baptismi, ut supra.

BENEDICTIO
FONTIS BAPTISMI
EXTRA. SABBATUM PASCHE ET PENTECOSTES, CUM AQUA CONSECRATA NON HABETUR.
RIMUM et mundatur vas BaP ptisterii, deinde limpida aqua repletur. Tunc Sacerdos cum suis Clericis, vel etiam aliis Presbyteris, Cruce et duobus cereis præcedentibus, ac thuribulo et incenso, et cum vasculis Chrismatis, et Olei Catechumenorum descendit ad Fontem, et ibi, vel ante Altare Baptisterii dicit Litaniam ordinariam, prout habetur infra post septem Psalmos Poenit. p. 146. Et ante f. Ut nos exaudire dignéris, dicat et secundo repetat sequentem f.Ut Fontem istum ad regenerándam tibi novam prolem benedícere, et consecráre dignéris, Te rogámus audi nos.
Potest etiam dici Litania brevior, ut in Missali in Sabbato sancto.
Et dicto ultimo, Kyrie, eléison, Sacerdos dicat: Pater noster, et Credo in Deum, etc., omnia clara voce: quibus finitis, dicat:
f. Apud te, Dómine, est fons vitæ. R. Et in lúmine tuo vidébimus lumen. x. Dómine, exáudi oratiónem meam. . Et clamor meus ad te véniat.

Rituale Romanum.
98
f. Dóminus vobíscum. . Et cum spíritu tuo. Orémus.
0%
MNIPOTENS, sempitérne Deus, adésto magnæ pietátis tuæ mystériis, adésto Sacraméntis, et ad recreándos novos pópulos, quos tibi fons Baptismatis párturit, spíritum adoptiónis emítte: ut quod nostræ humilitátis geréndum est ministério, virtútis tuæ impleátur efféctu. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Fílium tuum, qui tecum vivit, et regnat in unitáte Spíritus sancli Deus, per ómnia sæcula sæculórum. Amen. Exorcismus aquæ.
XORCIZO
Deum
te, creatúra aquæ, per vivum, per Deum verum, per Deum sanctum, per Deum, qui te in princípio verbo separávit ab árida, cujus super te Spíritus ferebátur, qui te de Paradíso manáre jussit.
Hic manu aquam dividat, et deinde de ea effundat extra marginem Fontis, versus quatuor orbis partes, prosequens:
Et in quátuor flumínibus totam ter ram rigáre præcépit; qui te in desérto amáram, per lignum dulcem fecit, atque potábilem: qui te de petra prodúxit, ut pópulum, quem ex Ægypto liberáverat, siti fatigátum recreáret. Exorcízo te per Jesum Christum, Fílium ejus únicum, Dóminum nostrum, qui te in Cana Galilææ signo admirábili sua po

Benedictio fontis Baptismi. 99
téntia convértit in vinum: qui super te pédibus ambulávit, et a Joánne in Jordáne in te baptizátus est: qui te una cum Sánguine de látere suo prodúxit: et discípulis suis jussit, ut credéntes baptizárent in te, dicens: Ite, docéte omnes gentes, baptizántes eos in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti, ut efficiáris aqua sancta, aqua benedícta, aqua, que lavat sordes, et mundat peccáta. Tibi ígitur præcípio, omnis spíritus immúnde, omne phantásma, omne mendácium, eradicáre, et effugáre ab hac creatúra aquæ, ut qui in ipsa baptizándí erunt, fiat eis fons aquæ saliéntis in vitam ætérnam, regénerans eos Deo Patri, et Fílio et Spirítui sancto, in nómine ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem. p. Amen.
Orémus.
OMINE sancte, Pater omnípotens,
"
sanctificátor, te supplíciter deprecámur: ut ad hoc ministérium humilitátis nostræ respícere dignéris, et super has aquas abluéndis et purificándis homínibus præparátas, Angelum sanctitátis emíttas, quo peccátis vitæ prióris ablútis, reatúque detérso, purum sancto Spirítui habitáculum regeneráti éffici mereántur. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Filium tuum: qui tecum

100
Rituale Romanum.
vivit, et regnat in unitáte ejúsdem Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæ culórum. B. Amen.
Tunc sufflet ter in aquam versus tres partes, secundum hanc figuram(+); deinde imponit incensum in thuribulo, et fontem incensat. Postea infundens de Oleo Catechumenorum in aquam in modum Crucis, clara voce dicit:
Sanctificétur, et foecundétur Fons iste Oleo salútis renascéntibus ex eo in vitam ætérnam, in nómine Patris, et Filii et Spíritus sancti.. Amen.
Deinde infundit de Chrismate, modo quo supra, dicens Infúsio Chrismatis Dómini Jesu Christi, et Spíritus sancti Parácliti, fiat in nómine sanctæ Trinitátis.. Amen.
Postea accipit ambas ampullas dicti Olei sancti et Chrismatis, et de utroque simul in modu Crucis infundendo, dicit Commixtio Chrísmatis sanctificatiónis, et Olei unctiónis, et aquæ Baptísmatis páriter fiat in nómine Patris, et Fi lii, et Spíritus sancti.. Amen.
Tum, deposita ampulla, dextera manu Oleum sanctum, et Chrisma infusum miscet cum aqua, et spargit per totum Fontem. Deinde medulla panis manum tergit; et si quis baptizandus est, eum baptizat, ut supra. Quod si neminem baptizat, statim manus abluat, et ablutio effundatur in Sacrarium.

DE SACRAMENTO
POENITENTIA.
usus,
ANCTUM Pœnitentiæ Sacramentum, ad eos, qui post Baptismum lapsi sunt, in gratiam Dei restituendos a Christo Domino institutum, eo diligentius administrandum est, quo frequentior est ejus et quo plura requiruntur ad illud recte. digneque tractandum, ac suscipiendum. Cum autem ad illud constituendum tria concurrant, materia, forma, et minister: illius quidem remota materia sunt peccata, proxima vero sunt actus pœnitentis, nempe contritio, confessio, et satisfactio. Forma autem, illa absolutionis verba: Ego te absolvo, etc. Minister denique est Sacerdos, habens potestatem absolvendi vel ordinariam, vel delegatam. Sed si periculum mortis immineat, approbatusque desit Confessarius, quilibet Sacerdos potest a quibuscumque censuris et peccatis absolvere. In ejus ministro requiritur etiam bonitas, scientia, atque prudentia, cum sigillo secretæ confessionis sub, exacto, perpetuoque silentio. Quibus et aliis ad id opportunis, ut optime sint instructi, omni studio curare debent Confessarii.
9
In primis meminerit Confessarius, se judicis pariter et medici personam sustinere, ac divinæ justitiæ simul et misericordiæ ministrum a Deo constitutum esse, ut tamquam arbiter inter Deum et homines, honori divino, et animarum saluti consulat.
Ut ergo recte judicare queat, discernens inter lepram et lepram, et tamquam peritus medicus animarum morbos prudenter curare, et apta cuique remedia applicare sciat, quantam potest maximam ad id scientiam atque prudentiam, tum assiduis ad Deum precibus, tum ex probatis Auctoribus, præsertim e Catechismo Romano, et prudenti consilio peritorum studeat sibi comparare.
Sciat casus et censuras Sedi Apostolicæ, et Ordi

102
Rituale Romanum.
nario suo reservatas, et suæ cujusque Ecclesia constitutiones, casque diligenter observet.
Deinde hujus Sacramenti doctrinam omnem recte nosse studebit, et alia ad ejus rectam administrationem necessaria. Atque in hoc ministerio ita procedat, ut infra præscribitur.
ORDO MINISTRANDI
SACRAMENTUM POENITENTIE.
SAPP
ACERDOS ad audiendam Confessionem vocatus, promptum, facilemque se præbeat, ac priusquam ad audiendum accedat, si tempus suppetat, ad hoc ministerium recte sancteque obeundum, divinum auxilium piis precibus implorabit.
In Ecclesia, non autem in privatis ædibus, Confessiones audiat, nisi ex causa rationabili; quæ cum inciderit, studeat tamen id decenti ac patenti loco præstare.
Habeat in Ecclesia sedem confessionalem, in qua sacras Confessiones excipiat, quæ sedes patenti, conspicuo, et apto Ecclesiæ loco posita, crate perforata inter poenitentem et Sacerdotem sit instructa. Superpelliceo, et stola violacei coloris utatur, prout tempus, vel locorum feret consuctudo.
Poenitens, si opus fuerit, admoneatur ut qua decet humilitate mentis et habitus accedat, et flexis genibus signo Crucis se muniat.
Mox Confessarius inquirat de illius statu,( nisi aliter notus fuerit) et quampridem sit confessus, et an impositam poenitentiam adimpleverit; num rite atque integre alias confessus fuerit; num conscientiam suam, ut debet, prius diligenter discusserit. Quod si poenitens aliqua censura, vel casu reservato sit ligatus, a quo ipse non possit absolvere, non absolvat, nisi prius obtenta facultate a Superiore.
Si vero Confessarius, pro personarum qualitate, cognoverit pænitentem ignorare christiane fidei ru

Ordo ministrandi Sacramentu Poenit. 103
dimenta, si tempus suppetat, eum breviter instruat de articulis Fidei, et aliis ad salutem cognitu necessariis, et ignorantiam ejus corripiat, illumque admoneat, ut ea postmodum diligentius addiscat.
Tum poenitens Confessionem generalem latina, vel vulgari lingua dicat: scilicet Confiteor, etc. vel saltem utatur his verbis: Confiteor Deo omnipotenti, et tibi, pater. Peccata sua exinde confiteatur, adjuvante, quotiescumque opus fuerit, Sacerdote, qui confitentem non reprehendet, nisi finita, ut dicetur, Confessione; neque interpellabit, nisi opus fuerit aliquid melius intelligere: proinde fiduciam ei præbeat, et humaniter suggerat, ut omnia peccata sua rite et integre confiteatur, remota stulta illa quorumdam verecundia, qua præpediti, suadente diabolo, peccata confiteri non audent.
Si pœnitens numerum, et species, et circumstantias peccatorum explicatu necessarias non expresserit, eum Sacerdos prudenter interroget.
Sed caveat, ne curiosis, aut inutilibus interrogationibus quemquam detineat, præsertim juniores utriusque sexus, vel alios, de eo quod ignorant, imprudenter interrogans, ne scandalum patiantur, indeque peccare discant.
Demum, audita Confessione, perpendens peccatorum, quae ille admisit, magnitudinem, ac multitudinem, pro eorum gravitate, ac poenitentis conditione, opportunas correptiones ac monitiones, prout opus esse viderit, paterna charitate adhibebit, et ad dolorem et contritionem efficacibus verbis adducere conabitur, atque ad vitam emendandam ac melius instituendam inducet remediaque peccatorum tradet.
Postremo salutarem et convenientem satisfactionem, quantum spiritus et prudentia suggesserint, injungat, habita ratione status, conditionis, sexus, et ætatis, et item dispositionis poenitentium: videatque, ne pro peccatis gravibus levissimas poenitentias imponat, ne si forte peccatis conniveat, alienorum peccatorum particeps efficiatur. Id vero ante oculos habeat, ut satisfactio non sit tantum ad novæ vitæ remedium, et infirmitatis medicamentum, sed etiam ad præteritorum peccatorum castigationem.
Quare curet, quantum fieri potest, ut contrarias peccatis pœnitentias injungat, veluti avaris

104
Rituale Romanum.
eleemosynas, libidinosis jejunia, vel alias carnis afflictiones, superbis humilitatis officia, desidiosis devotionis studia. Rarius autem vel serius confitentibus, vel in peccata facile recidentibus, utilissimum fuerit consulere, ut sæpe, puta semel in mense, vel certis diebus solemnibus confiteantur, et si expediat, communicent.
Pœnitentias pecuniarias sibi ipsis Confessarii non applicent, neque a poenitentibus quidquam tamquam ministerii sui præmium petant, vel accipiant.
Pro peccatis occultis, quantumvis gravibus, manifestam pœnitentiam non imponat.
Videat autem diligenter Sacerdos, quando, et quibus conferenda, vel deneganda, vel differenda sit absolutio, ne absolvat eos, qui talis beneficii sunt incapaces: quales sunt qui nulla dant signa doloris, qui odia et inimicitias deponere, aut aliena, si possunt, restituere, aut proximam peccandi occasionem deserere, aut alio modo peccata derelin quere, et vitam in melius emendare nolunt: aut qui publicum scandalum dederunt, nisi publice satisfaciant, et scandalum tollant: neque etiam eos absolvat, quorum peccata sunt Superioribus reservata. Si vero quis confiteatur in periculo mortis constitutus, absolvendus est ab omnibus peccatis et censuris, quantumvis reservatis( cessat enim tunc omnis reservatio): sed prius, si potest, cui debet, satisfaciat: ac si periculum evaserit, et aliqua ratione Superiori, a quo alias esset absolvendus, sistere teneatur: cum primum poterit, coram eo se sistat, quidquid debet præstiturus.
se
Quod si inter confitendum, vel etiam antequam incipiat confiteri, vox et loquela ægro deficiat, nutibus et signis conetur, quoad ejus fieri poterit, peccata pœnitentis cognoscere: quibus utcumque vel in genere, vel in specie cognitis, vel etiam si confitendi desiderium sive per se, sive per alios
ostenderit, absolvendus est.
Meminerit porro Sacerdos, ægris non esse injungendam gravem, aut laboriosam pœnitentiam; sed indicendam tantum illam, quam, si convaluerint, opportuno tempore peragant. Interim juxta gravitatem morbi, aliqua oratione, aut levi satisfactione imposita, et acceptata, absolvantur, prout opus fuerit:

ABSOLUTIONIS FORMA.
UM igitur poenitentem absolvere volueet eo acceptata salutari poenitentia, primo dicit: Misereátur tui omnípotens Deus, et dimíssis peccátis tuis, perdúcat te ad vitam ætérnam. Amen.
Deinde dextera versus poenitentem elevata, dicit: Indulgéntiam, absolutiónem, et remissiónem peccatórum tuórum tríbuat tibi omnípotens, et miséricors Dóminus. Amen.
Dóminus noster Jesus Christus te absólvat; et ego auctoritáte ipsíus te absolvo ab omni vínculo excommunicatiónis, suspensiónis, et interdicti, in quantum possum, et tu índiges. Deínde ego te absólvo a peccátis tuis, in nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti. Amen.
Si poenitens sit laicus, omittitur verbum, suspensiónis.
Pássio Dómini nostri Jesu Christi, mérita beatæ Mariæ Vírginis, et ómnium Sanctórum, quidquid boni féceris, et mali sustinúeris, sint tibi in remissiónem peccatórum, augméntum grátiæ, et præmium vitæ ætérnæ. Amen.
In confessionibus autem frequentioribus, et brevioribus omitti potest, Misereátur, etc. et satis erit dicere: Dóminus noster Jesus Christus, etc. ut supra usque ad illud: Pássio Dómini nostri, etc.
Rituale.
7

106
Rituale Romanum.
Urgente vero aliqua gravi necessitate in periculo mortis, breviter dicere poterit: Ego te absólvo ab ómnibus censúris, et peccátis, in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti. Amen.
DE ABSOLUTIONE
AB EXCOMMUNICATIONE IN FORO EXTERIORI.
potestas absolvendi ab excommunicationis sententia Sacerdoti commissa fuerit a Superiore, et in mandato certa forma sit præscripta, illa omnino servanda est; si vero in mandato seu commissione dicitur: In forma Ecclesia consueta absolvat; hæc servanda sunt.
Primo, ut excommunicatus ei, ob cujus offensam in excommunicationem incurrit, prius, si potest, satisfaciat. Quod si tune non possit, sufficientem cautionem præbeat, aut saltem, si eam præstare non potest, juret se, ut primum poterit, satisfacturum.
Secundo, si crimen, ob quod in excommunicatio nem incidit, sit grave, juramentum ab eo exigatur de parendo mandatis Ecclesiæ, quæ illi fient pro tali causa: ac præcipue ne deinceps delinquat contra ilum Canonem, vel Decretum, contra quod faciendo censuram incurrit.
Denique hunc absolvendi ritum observabit:
Poenitentem, coram se utroque gent flexo, in humero, si vir fuerit, usque ad camisiam exclusive denudato, virga aut funiculis sedens leviter percutit, di cendo totum Psalm. Miserére, cum Glória Patri.

Absolutio ab excommunic. 107
Deinde surgit, et aperto capite dicit, Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. Pater noster.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. Rr. Sed líbera nos a malo.
f. Salvum fac servum tuum( vel ancillam tuam), Dómine.
B. Deus meus, sperántem in te.
f. Nihil proficiat inimicus in eo( vel in ea).
. Et filius iniquitátis non appónat nocére ei.
y. Esto ei, Dómine, turris fortitudinis. . A fácie inimíci.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. . Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
DEUS, Ꭰ
EUS, cui próprium est miseréri semper, et párcere: súscipe deprecatiónem nostram, et hunc fámulum tuum, quem excommunicatiónis senténtia constríngit, miserátio tuæ pietátis cleménter absólvat. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Mox sedet, et cooperto capite dicit Dóminus noster Jesus Christus te absólvat: et ego auctoritáte ipsíus, et sanctíssimi Dómini nostri Papæ( vel Reverendíssimi Epíscopi N., vel talis Superióris) mihi commissa, absólvo te a vínculo excommunicatiónis, in quam incur

108
Rituale Romanum.
risti( vel incurrísse declarátus es), propter tale factum( vel talem causam); et restítuo te communióni et unitáti fidélium, et sanctis Sacraméntis Ecclésiæ, in nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Quod si Sacerdoti nulla sit a Superiore præscripta forma, nec sibi mandatum, ut in forma Ecclesiæ communi, vel con sueta absolvat, tunc nihilominus pro rei gravitate prædictam cæremoniam et Preces adhibeat; at vero, si res non fuerit adeo gravis, absolvere poterit, dicens:
Dóminus noster Jesus Christus te ab et sólvat et ego auctoritáte ipsíus, sanctíssimi Dómini nostri Papæ( si a Papa fuerit delegatus),( vel Reverendissimi Episcopi N. vel talis Superióris) mihi concéssa, absólvo te, etc. ut supra.
In foro autem interiori, Confessarius habens facultatem absolvendi excommunicatum, absolvat juxta formam commu nem supra præscriptam in absolutione Sacramentali.
RITUS ABSOLVENDI
EXCOMMUNICATUM JAM MORTUUM.
I ex hac vita
S decedens dederit signum contritionis, careat sepultura, sed
Ecclesiastica, ne

Absolutio excommunicati mortui 109 Ecclesiæ suffragiis, quatenus fieri potest, adjuvetur, absolvi potest hoc modo.
Si corpus nondum sepultum fuerit, verberetur, et absolvatur, ut infra; deinde absolutum, in loco sacro sepeliatur.
Si vero fuerit sepultum in loco profano, si commode fieri poterit, exhumabitur, et eodem modo verberabitur, et post absolutionem in loco sacro sepelietur; sed si commode exhumari non potest, locus sepulturæ verberetur, postea absolvatur.
Quod si in loco sacro sit sepultus. non exhumabitur, sed verberabitur sepulchrum Dum autem corpus, sive sepulturam verberat, Sacerdos dicat Antiphonam. Exultábunt Dómino ossa humiliáta. Psalm. Miserére, etc Quo facto, absolvatur, dicendo: Auctoritáte mihi concéssa, ego te absólvo a vínculo excommunicatiónis, quam incurrísti( vel incurrisse declarátus es) propter tale factum, et restítuo te communióni Fidélium, nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti. Amen.
in
Deinde dicatur Psalm. De profúndis,
etc. et in fine
f. Réquiem ætérnam dona ei, Dómine. Et lux perpétua lúceat ei Kyrie, eléison. Christe, eléison.Kyrie, eléison. Pater noster.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. R. Sed libera nos a malo.

110
Rituale Romanum.
f. A porta inferi.
B. Erue, Dómine, ánimam ejus. f. Requiéscat in pace. Ir. Amen.
. Dómine, exáudi oratiónem meam.
r. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. O rémus.
D
A, quæsumus Dómine, ánimæ fámuli tui, quem excommunicatiónis senténtia constrínxerat, refrigérii sedem, quiétis beatitúdinem, et supérni lúminis claritátem. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
DE MODO ABSOLVENDI
A SUSPENSIONE VEL AB INTERDICTO EXTRA VEL INTRA
SACRAMENTALEM CONFESSIONEM.
Sacerdoti sit commissa facultas absolS aliquem a suspensione, vel in
terdicto, quamvis nulla verba sint præcipue determinata, uti poterit hac formula
Poenitens dicat: Confiteor Deo omnipoténti, etc
Sacerdos Misereátur tui, etc. Indulgéntiam, etc.

Absolutio a suspens. etc. 111
Auctoritáte mihi ab N. trádita, ego absólvo te a vínculo suspensiónis( vel interdícti), quam( vel quod) propter tale factum( vel talem causam) incurrísti( seu incurrísse declarátus es). In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti. Amen.
Si vero Confessario, sive in foro conscientiæ, sive extra, data est potestas dispensandi super irregularitate; tunc, postquam absolverit a peccatis, addat consequenter: Et eádem auctoritáte dispénso tecum super irregularitáte( vel irregularitátibus, si sint plures), in quam( vel in quas) ob talem causam( vel tales causas, eas exprimendo) incurrísti: et hábilem reddo, et restítuo te executióni Ordinum, et officiórum tuórum. In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti. Amen.
Si nullum habet Ordinem, dicatur Hábilem reddo te ad omnes Ordines suscipiéndos, vel etiam ad alia, juxta tenorem mandati.
Quod si necesse sit titulum beneficii re stituere, et fructus male perceptos condonare, subjungat: Et restítuo tibi titulum ( sen títulos) Beneficii( seu Beneficiórum), et condóno tibi fructus male percéptos. In nómine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Amen.
Advertat autem Sacerdos, ne ullo modo in iis facultatis suæ terminos excedat.

DE SANCTISSIMO
EUCHARISTIE SACRAMENTO.
HNIBUS quidem Ecclesiæ catholicæ Sacramentis 0 religiose, sancteque tractandis, magna, ac diligens cura adhibenda est; sed præcipue in administrando, ac suscipiendo sanctissimo Eucharistia Sacramento, quo nihil dignius, nihil sanctius et admirabilius habet Ecclesia Dei; cum in eo contineatur præcipuum et maximum Dei donum, et ipsemet omnis gratiæ et sanctitatis fons, auctorque Christus
Dominus.
Parochus igitur summum studium in eo ponat, ut cum ipse venerabile hoc Sacramentum, qua decet reverentia, debitoque cultu tractet, custodiat, et administret, tum etiam populus sibi commissus religiose colat, sancte, frequenterque suscipiat, præsertim in majoribus anni solemnitatibus.
Ideo populum sæpius admonebit, qua præparatione, et quanta animi religione ac pietate, et humili etiam corporis habitu ad tam divinum Sacramentum debeat accedere, ut præmissa sacramentali Confessione, omnes saltem a media nocte jejuni, et utroque genu flexo Sacramentum humiliter adorent, ac reverenter suscipiant viris, quantum fieri potest, a mulieribus separatis.
Moneantur præterea communicantes, ut, sumpto Sacramento, non statim ab Ecclesia discedant, aut colloquantur, ne statim vagis oculis circumspiciant: aut exspuant, neque de libro statim orationes recitent, ne Sacramenti species de ore decidant, sed, qua par est devotione, aliquantisper in oratione permaneant, gratias agentes Deo de tam singulari beneficio: atque etiam de sanctissima Passione dominica, in cujus memoriam hoc mysterium celebratur et sumitur.

De SS. Eucharistiæ Sacramento. 113
Curare porro debet, ut perpetuo aliquot particula consecratæ eo numero, qui usui infirmorum et aliorum fidelium communioni satis esse possit, conserventur in pyxide ex solida decentique materia, eaque munda, et suo operculo bene clausa, albo velo cooperta, et quantum res feret, ornato in tabernaculo clave obserato.
Hoc autem tabernaculum conopæeo decenter oper: tum, atque ab omni alia re vacuum, in altari majori vel in alio, quod venerationi et cultui tanti Sacramenti commodius ac decentius videatur, sit collocatum: ita ut nullum aliis sacris functionibus, aut ecclesiasticis officiis impedimentum afferatur. Lampades coram eo plures, vel saltem una, die, noctuque perpetuo colluceat; curabitque Parochus, ut omnia ad ipsius Sacramenti cultum ordinata, integra, mundaque sint, et conserventur.
Sanctissimæ Eucharistiæ Particulas frequenter renovabit. Hostiæ vero, seu particulæ consecrandæ, sint recentes; et ubi eas consecravit, veteres primo distribuat, vel sumat.
Fideles omnes ad sacram Communionem admittendi sunt, exceptis iis qui justa ratione prohibentur. Arcendi autem sunt publice indigni; quales sunt excommunicati, interdicti, manifesteque infames, utmeretrices, concubinarii, foeneratores, magi, sortilegi, blasphemi, et alii ejus generis publici peccatores, nisi de eorum pœnitentia et emendatione constet, et publico scandalo prius satisfecerint.
Occultos vero peccatores, si occulte petant, et non eos emendatos agnoverit, repellat: non autem si publice petant, et sine scandalo ipsos præterire nequeat.
Amentibus præterea, seu phreneticis communicare non licet; licebit tamen, si quando habeant lucida intervalla, et devotionem ostendant, dum in eo statu manent, si nullum indignitatis periculum
adsit.
Ita etiam iis, qui propter ætatis imbecillitatem nondum hujus Sacramenti cognitionem et gustum nabent, administrari non debet.

ORDO ADMINISTRANDI
SACRAM COMMUNIONEM.
ACERDOS igitur sanctissimam Euchariseu Particulis pro populi multitudine consecratis, vasculoque uno vel pluribus, decenti, et commodo loco expositis, cum vino et aqua ad purificationem eorum, qui Communionem sumpserint, et ante eos linteo mundo extenso, lotis prius manibus, et superpelliceo indutus, ac desuper stola coloris Officio illius diei convenientis, præcedente Clerico, seu alio ministro. procedit ad Altare manibus junctis, et accensis cereis, facta prius et postea genuflexione, extrahit pyxidem, et illam super corporale depositam, discooperit.
Minister genibus flexis nomine populi ad cornu Epistolæ facit Confessionem ge neralem, dicens: Confiteor Deo, etc.
"
et
Tum Sacerdos iterum genuflectit, manibus junctis ante pectus vertit se ad populum, advertens, ne terga vertat Sacramento, et in cornu Evangelii dicit
Misereátur vestri omnípotens Deus, et dimíssis peccátis vestris, perdúcat vos ad vitam ætérnam.. Amen. Et addit Indulgentiam, absolutiónem, et remissiónem peccatórum vestrórum tríbuat vobis omnípotens et miséricors

Ordo administr. S. Commun. 115
Dóminus. B. Amen. Dicens: Indulgéntiam, etc. manu dextera in formam Crucis signat communicandos
Deinde ad Altare se convertit, genuflectit, manu sinistra pyxidem prehendit; et duobus digitis, pollice et indice, Sa. cramentum accipit, et elevat: conversusque ad populum in medio Altaris, dicit clara voce: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccáta mundi. Mox subdit: Dómine, non sum dignus, ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea; quod iterum ac tertio repetit: qua formula etiam utendum est, cum foeminæ Communio administratur.
Postea ad communicandum accedit, incipiens ab iis qui sunt ad partem Epistola; sed primo, si Sacerdotibus, vel aliis ex Clero danda sit Communio, iis ad gradus Altaris genuflexis præbeatur, vel, si commode fieri potest, intra sepimentum Altaris sint a laicis distincti. Sacerdotes vero cum stola communicent.
Sacerdos unicuique porrigens Sacramentum, et faciens cum eo signum Crucis super pyxidem, simul dicit:
Corpus Dómini nostri Jesu Christi custódiat ánimam tuam in vitam ætérnam. Amen.
Ubi vero omnes communicaverint, Sacerdos reversus ad Altare, dicere poterit: O sacrum convívium, in quo Christus

116
Rituale Romanum.
súmitur, recólitur memória passiónis ejus, mens implétur grátia, et futúræ glóriæ nobis pignus datur.
Minister
v. Panem de coelo præstitísti eis. Omne delectaméntum in se habéntem. Tempore Paschali additur Allelúia.
Mox Sacerdos dicit:
v. Dómine, exáudi oratiónem meam.
. Et clamor meus ad te véniat.
v. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
sub Sacraménto mirá.
reliquíbili passiónis tuæ memóriam sti: tríbue, quæsumus; ita nos Córporis et Sánguinis tui sacra mystéria venerári, ut redemptiónis tuæ fructum in nobis júgiter sentiámus. Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. B. Amen.
SPU
Tempore Paschali dicitur Oratio. PIRITUM nobis, Dómine, tuæ charitátis infúnde: ut quos Sacraméntis Paschálibus satiásti, tua fácias pietáte concórdes. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Antequam reponat Sacramentum, di ligenter advertat, ut si aliquod fragmentum digitis adhæserit, illud in pyxidem deponat, et eosdem digitos, quibus tetigit Sacramentum, abluat, et abstergat

Ordo administ. S. Commun.
purificatorio ablutionem vero sumat, celebraverit, aut iis, qui tunc communicarunt, sumendam tradat, aut saltem in sacrarium injiciat. Postea genuflectens reponit Sacramentum in tabernaculo, et clave obserat.
si
Deindé extenta manu dextera, benedicit iis qui communicarunt, dicens: Benedictio Dei omnipoténtis, Patris, et Filii, et Spíritus sancti, descéndat super vos, et máneat semper.. Amen.
Communio autem populi intra Missam statim post communionem Sacerdotis celebrantis fieri debet( nisi quandoque ex rationabili causa post Missam sit facienda), cum Orationes, quæ in Missa post Communionem dicuntur, non solum ad Sacerdotem, sed etiam ad alios communicantes spectent.
Itaque Sacerdos, sumpto sacratissimo Sanguine, antequam se purificet,` ponat Particulas consecratas in pyxide: vel si pauci sint communicandi, super patenam, nisi in principio positæ fuerint in pyxide, et genuflectit, ministro interim faciente Confessionem, ut supra. Postea vertens se ad populum, in cornu Evangelii, dicit: Misereátur vestri, etc. et eo, quo supra dictum est, modo, porrigit communicandis Eucharistiam, incipiens a ministris Altaris, si velint communicare. Finita Communione, revertitur ad Altare, nihil dicens: non dat eis be

118
Rituale Romanum.
nedictionem, quia illam dabit in fine Missæ. Deinde dicit secreto: Quod ore súmpsimus, etc. ut in Missali, se puriticat, et Missam absolvit. Quod si contingat, absoluta Missa, statim aliquos interdum communicare, tunc Sacerdos adhuc Planeta indutus, sacram Communionem eo modo, quo supra dictum est, ministrabit.
DE COMMUNIONE PASCHALI.
C
URET autem Parochus, ut in Quadragesima per se, vel per alios concionatores populo opportune denuntietur Constitutio Concilii Lateranensis sub Innocentio III. quæ sic habet:
Omnis utriusque sexus Fidelis, postquam ad annos discretionis pervenerit, omnia sua peccata confiteatur fideliter, saltem semel in anno, proprio Sacerdoti, et injunctam sibi pœnitentiam studeat pro viribus adimplere, suscipiens reverenter, ad minus in Pascha, Eucharistia Sacramentum, nisi forte de consilio proprii Sacerdotis, ob aliquam rationabilem causam ad tempus ab ejus perceptione duxerit abstinendum, alioquin et vivens ab ingressu Ecclesiæ arceatur, et moriens christiana careat sepultura.
Ut igitur hoc salutare Concilii decretum inviolabiliter servetur, descripta Parochus habeat nomina suorum Parochianorum; et qui dicto tempore non communicaverint, et post Octavam Paschæ eos, qui propriæ salutis immemores sæpius admoniti non obtemperaverint, Ordinario suo denuntiet.
Dabit quoque operam Parochus, quoad fieri potest, ut in ipso die sanctissimo Paschæ communicent: quo die ipse per se, nisi legitime impediatur, parochiæ suæ Fidelibus hoc Sacramentum ministrabit.

De Communione infirmorum. 119
Alienæ vero parochiæ Fideles ad proprium Parochum remittet, præter peregrinos et advenas, et qui certum domicilium non habent, quibus ipse sacram præbebit Communionem, si accesserint rite parati; vel ubi est ea consuetudo, eos ad Cathedralis Ecclesiæ Parochos remittet. In ceteris vero servabit ea, quæ in libro de statu animarum, ut infra, præscribuntur.
Egrotis quoque parochialibus, etiamsi Communionem extra præscriptos Paschales dies sumpserint, in Paschalibus diebus illam deferet', ac ministrabit.
DE COMMUNIONE INFIRMORUM.
V
IATICUM sacratissimi Corporis Domini nostri Jesu Christi summo studio ac diligentia ægrotantibus, opportuno tempore, procurandum est, ne forte contingat illos tanto bono, Parochi incuria, privatos decedere.
Cavendum autem in primis est, ne ad indignos cum aliorum scandalo deferatur, quales sunt publici usurarii, concubinarii, notorie criminosi, nominatim excommunicati, aut denuntiati, nisi sese prius sacra Confessione purgaverint, et publicæ offensioni, prout de jure, satisfecerint.
Hortetur Parochus infirmum, ut sacram Communionem sumat, etiam si graviter non ægrotet, aut mortis periculum non immineat, maxime si Festi alicujus celebritas id suadeat, neque ipse illam ministrare recusabit.
Pro Viatico autem ministrabit, cum probabile est, quod eam amplius sumere non poterit. Quod si æger, sumpto Viatico, dies aliquot vixerit, vel periculum mortis evaserit, et communicare voluerit, ejus pio desiderio Parochus non deerit.
Potest quidem Viaticum brevi morituris dari non jejunis; id tamen diligenter curandum est, ne iis tribuatur, a quibus ob phrenesim, sive ob assiduam tussim, aliumve similem morbum, aliqua indecentia cum injuria tanti Sacramenti timeri potest.

120
Rituale Romanum.
Ceteris autem infirmis, qui ob devotionem in ægritudine communicant, danda est Eucharistia ante omnem cibum et potum, non aliter ac ceteris Fidelibus, quibus nec etiam per modum medicinæ ante aliquid sumere licet.
Sed alicui ad adorandum solum, seu devotionis, seu cujusvis rei prætextu ad ostendendum non defe
ratur.
Deferri autem debet hoc sanctum Sacramentum ab Ecclesia ad privatas ægrotantium domos decenti habitu, superposito mundo velamine, manifeste atque honorifice, ante pectus cum omni reverentia et timore, e, semper lumine præcedente.
Parochus igitur processurus ad communicandum infirmum, aliquot campanæ ictibus jubeat convocari Parochianos, seu Confraternitatem SS. Sacramenti, ubi fuerit instituta, seu alios pios Christi fideles, qui sacram Eucharistiam cum cereis, seu intorticiis comitentur, et umbellam, seu baldachinum, ubi haberi potest, deferant.
Præmoneat, ut ægri cubiculum mundetur, et in eo paretur mensa linteo mundo cooperta, in quo SS. Sacramentum decenter deponatur. Parentur lu minaria, ac duo vascula, alterum cum vino, alte. rum cum aqua. Præterea linteum mundum ante pectus communicandi ponatur, atque alia ad ornatum loci, pro cujusque facultate.
deUbi vero convenerint, qui Eucharistiam comitaturi sunt; Sacerdos indutus superpelliceo et stola, et, si haberi potest, pluviali albi coloris, Acolythis, seu Clericis, aut etiam Presbyteris, si locus feret, superpelliceo pariter indutis comitatus, center, et de more acceptas aliquot particulas consecratas, vel unam tantum, si longius, aut difficilius iter sit faciendum, ponat in pyxide, seu parva custodia, quam proprio suo operculo cooperit; et velum sericum superimponit: ipse vero Sacerdos, imposito sibi prius ab utroque humero oblongo velo decenti, utraque manu accipiat vas cum Sacramento, et deinde' umbellam, seu haldachinum subeat, nudo capite processurus.
Præcedat semper Acolythus, vel alius minister deferens laternam( noctu autem hoc Sacramentum deferri non debet, nisi necessitas urgeat); sequan

De Communione infirmorum 121
tur duo Clerici, vel qui illorum vices suppleant, quorum alter aquam benedictam cum aspersorio, et bursam cum corporali, quod supponendum erit vasculo SS. Sacramenti super mensa in cubiculo infirmi, et cum linteolo purificatorio ad digitos Sacerdotis abstergendos; alter hune librum Ritualem deferat, et campanulam jugiter pulset. Succedant deinde deferentes intorticia, Postremo Sacerdos Sacramentum gestans elevatum ante pectus sub umbella, dicens Psalmum Miserere, et alios Psalmos, et Cantica.
Quod si longius, aut difficilius iter obeundum sit, et fortasse etiam equitandum, necesse erit vas, in quo Sacramentum defertur, bursa decenter ornata, et ad collum appensa, apte includere, et ita ad pectus alligare, atque adstringere, ut neque decidere, neque pyxide excuti Sacramentum queat.
Ingrediens vero locum, ubi jacet infirmus, dicat: f. Pax huic dómui.
R.Et ómnibus habitántibus in ea. Tum depositum Sacramentum super mensa, supposito corporali, genuflexus adorat, omnibus in genua procumbentibus et mox accepta aqua benedicta, aspergit infirmum, et cubiculum, dicens Antiphonam Asperges me, Dómine, hyssópo, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor: et primum versum Psalmi, Miserére, cum Glória Patri, etc. Sicut erat, etc.
Deinde repetitur Aña. Aspérges me, etc. Postea. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit cœlum et terram.
1. Dómine, exáudi oratiónem meam. *. Et clamor meus ad te véniat.
8

Rituale Romanum.
122
f. Dóminus vobíscum. Et cum spíritu tuo. Orémus.
K.
E
XAUDI nos, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus: et mittere dignéris sanctum Angelum tuum de cælis, qui custódiat, fóveat, prótegat, vísitet. atque deféndat omnes habitántes in hoc habitáculo. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
ut
His dictis, accedat ad infirmum, cognoscat, num sit bene dispositus ad accipiendum sacrum Viaticum, et utrum velit aliqua peccata confiteri: et illum audiat, atque absolvat: quamvis prius deberet esse rite confessus, nisi necessitas aliter urgeat.
Postea facta de more Confessione generali, sive ab infirmo, sive ejus nomine ab alio, Sacerdos dicit: Misereátur, etc. Indulgentiam, etc.
Deinde facta genuflexione, accipit Sacramentum de vasculo, atque illud ele vans ostendit infirmo, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccáta mundi, et more solito ter dicat: Dómine, non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea. Et infirmus simul cum Sacerdote dicat eadem verba, saltem semel, submissa voce. Tum Sacerdos dans infirmo Eucha ristiam, dicat Accipe, frater( vel soror Viáticum Córporis Dómini nostri Jesu

De Communione infirmorum. 123 Christi, qui te custódiat ab hoste maligno, et perdúcat in vitam ætérnam.
Amen.
Si vero Communio non datur per modum Viatici, dicat more ordinario: Corpus Dómini nostri Jesu Christi custódiat ánimam tuam in vitam ætérnam. Amen.
Quod si mors immineat, et periculum sit in mora, tunc dicto Misereátur, etc. prædictis precibus omnibus vel ex parte omissis, ei statim Viaticum præbeatur.
Postea Sacerdos abluat digitos, nihil dicens: et infirmo detur ablutio. Deinde dicat:
y. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
OMINE sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, te fidéliter deprecámur, ut accipiénti fratri nostro( vel soróri nostræ) sacrosanctum Corpus Dómini nostri Jesu Christi Fílii tui, tam córpori, quam ánimæ prosit ad remédium sem. pitérnum. Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum.. Amen.
His expletis, si altera particula Sacramenti superfuerit( superesse autem semper debet, præterquam in casu jam dicto), genuflectit, surgit, et accipiens vas cum Sacramento, facit cum eo signum Crucis super infirmum, nihil dicens, et reverenter illud deferens, ordine quo venerat,

124
Rituale Romanum.
revertitur ad Ecclesiam dicendo Psalm. Laudáte Dóminum de coelis, etc. et alios Psalmos, et Hymnos, prout tempus feret.
Cum pervenerit ad Ecclesiam, ponit Sacramentum super Altare, adorat, deinde dicit:
v. Panem de cælo præstitísti ei.
H. Omne delectaméntum in se habéntem. v. Dóminus vobíscum.
R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
9
sub Sacramento mirá bili passiónis tuæ memóriam reli quísti tríbue, quæsumus; ita nos Cór poris et Sánguinis tui sacra mystéria venerári, ut redemptiónis tuæ fructum in nobis júgiter sentiámus. Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. Amen.
Deinde annuntiat Indulgentias a Summis Pontificibus concessas Sanctissimum Sacramentum comitantibus.
Postea cum Sacramento in pyxide velo cooperta faciat signum Crucis super populum, nihil dicens. Postremo illud in loco suo reponat.
Quod si ob difficultatem, aut longitudinem itineris, vel quia ea qua decet veneratione, Sacramentum ad Ecclesiam commode reportari non potest, sumpta fuerit una tantum Particula consecrala, ut dictum est, tunc ea infirmo administrata, Sacerdos, prædictis precibus recitatis, cum manu benedicit, et una cum aliis privato habitu, extinetis luminibus, umbella demissa, latente pyxide, ad Ecclesiam, vel domum quisque suam revertatur.

DE SACRAMENTO
EXTREME UNCTIONIS.
XTREME Unctionis Sacramentum a Christo Domino
medicina, non
E
animæ solum, sed etiam corpori salutaris, omni studio ac diligentia, periculose ægrotantibus adhibendum est, et eo quidem tempore, si fieri possit, cum illis adhuc integra mens et ratio viget, ut ad uberiorem Sacramenti gratiam percipiendam, ipsi etiam suam fidem, ac piam animi voluntatem conferre possint, dum sacro liniuntur Oleo.
In quo illud in primis ex generali Ecclesiæ consuetudine observandum est, ut si tempus, et infirmi conditio permittat, ante Extremam Unctionem, Pœnitentiæ, et Eucharistiæ Sacramenta infirmis præbeantur.
Habeat igitur Parochus loco nitido et decenter ornato, in vase argenteo, seu stanneo diligenter custoditum sacrum Oleum infirmorum, quod singulis annis Feria V. in Coena Domini ab Episcopo benedictum, veteri combusto, renovandum est. Id tamen, si forte infra annum aliquo modo ita deficiat, ut sufficere non posse videatur, neque aliud benedictum haberi queat, modico oleo non benedicto in minori quantitate superinfuso, reparari
potest.
Oleum porro ipsum vel per se solum, vel in bombacio seu re simili servari potest; sed ad evitandum effusionis periculum, multo commodius ad infirmos defertur in bombacio.
Debet autem hoc Sacramentum infirmis præberi, qui cum ad usum rationis pervenerint, tam graviter laborant, ut mortis periculum imminere videatur; et iis, qui præ senio deficiunt, et in diem videntur morituri etiam sine alia infirmitate.

126
Rituale Romanum.
Infirmis autem. qui, dum sana mente, et integris sensibus essent, illud petierint, seu verisimiliter petiissent, seu dederint signa contritionis, etiamsi deinde loquelam amiserint, vel amentes effecti sint, vel delirent, aut non sentiant, nihilominus præbeatur.
Sed si infirmus, dum phrenesi, aut amentia laborat, verisimiliter posset quidquam facere contra reverentiam Sacramenti, non inungatur, nisi periculum tollatur omnino.
Impœnitentibus vero, et qui in manifesto peccato mortali moriuntur, et excommunicatis, et nondum baptizatis, penitus denegetur.
Non ministretur etiam prælium inituris, aut navigationem, aut peregrinationem, aut alia pericula subituris, aut reis ultimo supplicio mox afficiendis, aut pueris rationis usum non habentibus.
Si quis autem laborat in extremis, et periculum immineat ne decedat antequam finiantur unctiones, cito ungatur, incipiendo ab eo loco: Per istam sanctam Unctionem, etc. ut infra: deinde, si adhuc supervivat, dicantur Orationes prætermissæ suo loco positæ.
Si vero, dum inungitur, infirmus decedat, Presby. ter ultra non procedat, et prædictas Orationes
omittat.
Quod si dubitet an vivat adhuc, unctionem prosequatur, sub conditione pronuntiando formam, dicens: Si vivis, per istam sanctam Unctionem, etc. ut infra.
Si autem acciderit, infirmum post peccatorum suorum confessionem ad exitum vitæ properare, tunc cum sacro Viatico poterit et Oleum infir morum ad eum deferri per ipsum Sacerdotem, qui defert sacram Eucharistiam. Si tamen alius Presbyter, vel Diaconus, qui Oleum sanctum deferat, haberi possit, per ipsum deferatur, qui superpelliceo indutus, cum Oleo sacro occulte delato se quatur Sacerdotem Viaticum portantem; et postquam infirmus Viaticum sumpserit, inungatur a Sacerdote.
In eadem infirmitate hoc Sacramentum iterari non debet, nisi diuturna sit, ut si, cum infirmus convaluerit, iterum in periculum mortis inciderit.

De Sacramento Extreme Unctionis. 127
Quinque vero corporis partes præcipue ungi de bent, quas veluti sensuum instrumenta homini natura tribuit, nempe oculi, aures, nares, os, et manus: attamen pedes etiam et renes ungendi sunt; sed renum unctio in mulieribus, honestatis gratia, semper omittitur; atque etiam in viris, quando infirmus commode moveri non potest. Sed sive in mulieribus, sive in viris, alia corporis pars pro renibus ungi non debet.
Manus vero, quæ reliquis infirmis interius ungi debent, Presbyteris exterius ungantur.
Dum oculos, aures, et alia corporis membra, quæ paria sunt, Sacerdos ungit, caveat, ne alterum ipsorum inungendo, Sacramenti formam prius absolvat, quam ambo hujusmodi paria membra perunxerit.
Si quis autem sit aliquo membro mutilatus, pars loco illi proxima inungatur, eadem verborum
forma.
Hujus autem Sacramenti forma. qua sancta Romana Ecclesia utitur, solemnis illa precatio est, quam Sacerdos ad singulas unctiones adhibet,
cum ait:
Per istam sanctam Unctionem, et suam piissimam misericordiam, indulgeat tibi Dominus quidquid per risum, sive per auditum, etc. deliquisti.

ORDO MINISTRANDI
SACRAMENTEM
EXTREME UNCTIONIS.
ACERDOS igitur Sa cramentum ministraturus, quatenus fieri poterit, parari curet apud infirmum mensam mappa candida coopertam, itemque vas, in quo sit bombacium, seu quid simile in se ptem globulos distinctum, ad abstergendas partes inunctas; medullam panis ad detergendos digitos; et aquam ad abluendas Sacerdotis manus; ceream item candelam, quæ deinde accensa ipsi ungenti lumen præbeat. Denique operam dabit. ut quanta poterit munditia ac nitore hoc Sacramentum ministretur.
Deinde convocatis Clericis seu ministris, vel saltem uno Clerico, qui Crucem sine hasta, Aquam benedictam cum aspersorio, et librum Ritualem deferat, ipse Parochus decenter accipit vas sacri Olei infirmorum sacculo serico violacei coloris inclusum, illudque caute deferat, ne effundi possit. Quod si longius iter peragendum, aut etiam equitandum sit, vel alias adsit periculum effusionis, vas olei, sacculo aut bursa inclusum, ut dictum est, ad collum appendat, ut com

Ordo ministr. Sacram. Extr: Unct. 129 modius et securius perferat. Procedat autem sine sonitu campanule.
Cum perventum fuerit ad locum, ubi jacet infirmus, Sacerdos intrans cubicu-. lum, dicit: Pax huic dómui.
B. Et ómnibus habitántibus in ea. Deinde deposito Oleo super mensam superpelliceo, stolaque violacea indutus, ægroto Crucem pie deosculandam porrigit; mox in modum crucis eum aqua benedicta, et cubiculum, et circumstantes aspergit, dicens Antiphonam Aspérges me, Dómine, etc. Quod si ægrotus voluerit confiteri, audiat illum, et absolvat. Deinde piis verbis illum consoletur, et de hujus Sacramenti vi, atque efficacia, si tempus ferat, breviter admoneat; et quantum opus sit, ejus animam confirmet, et in spem erigat vita æternæ.
Postea dicat f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit colum et terram.
f. Dóminus vobíscum.
B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
1
NTROEAT, Dómine Jesu Christe, domum hanc sub nostræ humilitátis ingréssu, ætérna felícitas, divina prospéritas, seréna lætítia, cháritas fructuósa, sánitas sempitérna; effúgiat ex hoc loco accéssus dæmonum adsint Angeli pacis, domúmque hanc déserat omnis malígna discórdia. Magnífica, Dómine, super
:

130
Rituale Romanum.
nos nomen sanctum tuum; et bénedic nostræ conversatióni: sanctífica nostræ humilitátis ingréssum, qui sanctus et qui pius es, et pérmanes cum Patre et Spíritu sancto in sæcula sæculórum. Amen.
Orémus, et deprecémur Dóminum no. strum Jesum Christum, ut benedicéndo benedícat hoc tabernáculum, et omnes habitántes in eo, et det eis Angelum bonum custódem, et fáciat eos sibi servíre ad considerándum mirabília de lege sua: avértat ab eis omnes contrárias potestátes erípiat eos ab omni formidine, et ab omni perturbatióne, ac sanos in hoc tabernáculo custodire dignétur. Qui cum Patre, et Spíritu sancto vivit et regnat Deus, in sæcula sæculórum. Amen.
Orémus.
E
XAUDI nos, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus: et mittere dignéris sanctum Angelum tuum de cœlis, qui custódiat, fóveat, prótegat, vísitet, atque deféndat omnes habitántes in hoc habitáculo. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Que Orationes, si tempus non patiatur, ex parte, vel in totum poterunt omitti. Tum de more facta Confessione generali, latino, vel vulgari sermone Sacerdos dicat: Misereátur, etc. Indul. géntiam, etc.
Antequam Parochus incipiat ungere

Ordo ministr. Sacram. Extr. Unct. 131 ut illo infirmum, moneat adstantes, pro orent, et ubi commodum fuerit, pro loco et tempore, et adstantium numero, vel qualitate, recitent septem Psalmos Poenitentiales cum Litaniis, vel alias Preces, dum ipse Unctionis Sacramentum administrat. Mox dicat:
N nómine
I Spíritus sancti, extinguátur in te
omnis virtus diáboli per impositiónem mánuum nostrárum, et per invocatiónem ómnium sanctórum Angelórum, Archangelórum, Patriarchárum, Prophetárum, Apostolórum, Mártyrum, Confessórum, Vírginum, atque ómnium simul Sanctórum. Amen.
Deinde intincto pollice in Oleo sancto, in modum Crucis ungit infirmum in partibus hic subscriptis, aptando proprio loco verba formæ in hunc modum.
AD OCULOS.
ER istam sanctam Unctiónem
, et
"
dúlgeat tibi Dóminus quidquid per visum deliquísti. Amen.
Minister vero, si est in Sacris, vel ipsemet Sacerdos, post quamlibet Unctionem, tergat loca inuncta novo globulo bombacii, vel rei similis, eumque in vase mundo reponat, et ad Ecclesiam postea deferat, comburat, cineresque projiciat in Sacrarium.

132
Rituale Romanum.
AD AURES
Per istam sanctam Unctiónem, et suam piíssimam misericórdiam, indúlgeat tibi Dóminus quidquid per auditum deliquísti. Amen.
AD NARES.
Per istam sanctam Unctiónem, et suam piíssimam misericórdiam, indúlgeat tibi Dóminus quidquid per odorátum deliquísti. Amen.
AD OS, COMPRESSIS LABIIS.
Per istam sanctam Unctiónem, et suam piíssimam misericórdiam, indulgeat tibi Dóminus quidquid per gustum et locutiónem deliquísti. Amen.
AD MANUS.
Per istam sanctam Unctiónem, et suam piíssimam misericórdiam, indúlgeat tibi Dóminus quidquid per tactum deliquísti. Amen.
Et adverte, quod Sacerdotibus, ut dictum est, manus non inunguntur interius, sed exterius.
AD PEDES.
Per istam sanctam Unctiónem, et suam piíssimam misericórdiam, indulgeat tibi Dóminus quidquid per gressum deliquísti. Amen.

Ordo ministr. Sacram. Extr. Unct. 133
AD LUMBOS, SIVE RENES.
Per istam sanctam Unctiónem, et suam piíssimam misericórdiam, indúlgeat tibi Dóminus quidquid per lumbórum delectatiónem deliquísti. Amen.
Hæc autem unctio ad lumbos, ut dictum est, omittitur semper in fœminis, et etiam in viris, qui ob infirmitatem vix, aut sine periculo moveri non possunt.
Quibus omnibus peractis, Sacerdos dicit
Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. Pater noster.
v. Et ne nos indúcas in tentatiónem.
R. Sed líbera nos a malo.
f. Salvum fac servum tuum.
r. Deus meus, sperántem in te.
V. Mitte ei, Dómine, auxilium de
sancto.
1. Et de Sion tuére eum.
. Esto ei, Dómine, turris fortitúdinis.
I. A fácie inimíci.
v. Nihil proficiat inimícus in eo.
. Et filius iniquitátis non appónat
nocére ei.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam.
R. Et clamor meus ad te véniat.
v. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo.

134
Rituale Romanum
Orémus.
OMINE Deus, qui per Apóstolum
D Jacobum locutus es: Infirmatur quis
in vobis? indúcat Presbyteros Ecclésiæ, et orent super eum, ungéntes eum Oleo in nómine Dómini: et orátio fidei salvábit infirmum, et alleviábit eum Dóminus et si in peccátis sit, remitténtur ei: cura, quæsumus, Redémptor noster, grátia sancti Spíritus languóres istius infirmi, ejúsque sana vúlnera, et dimitte peccáta, atque dolóres cunctos mentis et córporis ab eo expélle, plenámque intérius et extérius sanitátem misericórditer redde, ut ope misericórdiæ tuæ restitútus, ad prístina reparétur officia. Qui cum Patre et Spíritu sancto vivis, et regnas Deus, in sæcula sæculórum. Amen.
Orémus.
fámuR lum tuum N. in infirmitáte sui córporis fatiscentem, et ánimam réfove, quam creásti: ut castigatiónibus emendátus, se tua séntiat medicína salvátum. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Orémus.
omnípotens,
Dætérne Deus, qui benedictionis tuæ
grátiam ægris infundéndo corpóribus, facturam tuam multíplici pietáte custódis: ad invocatiónem tui Nóminis bení

Ordo ministr. Sacram. Extr. Unct. 135 gnus assiste, ut fámulum tuum ab ægritúdine liberátum, et sanitáte donátum, déxtera tua érigas, virtúte confirmes, potestáte tueáris, atque Ecclésiæ tuæ sanctæ, cum omni desideráta prosperitáte, restítuas. Per Christum Dóminum nostrum. w. Amen.
Ad extremum, pro persona qualitate salutaria monita breviter præbere poterit, quibus infirmus ad moriendum in Domino confirmetur, et ad fugandas demonum tentationes roboretur.
Denique Aquam benedictam, et Crucem, nisi aliam habeat, coram eo relinquat, ut illam frequenter aspiciat, et pro sua devotione osculetur et amplectatur.
Admoneat etiam domesticos, et ministros infirmi, ut si morbus ingravescat vel infirmus incipiat agonizare, statim ipsum Parochum accersant, ut morientem adjuvet, ejusque animam Deo commendet sed si mors immineat, priusquam discedat, Sacerdos animam Deo rite commendabit.
Quae autem pertinent ad visitationem. curamque infirmorum, et ad juvandos morientes, ad Commendationem Anima, et ad Exequias, infra suis locis præscribuntur.

SEPTEM
PSALMI POENITENTIALES
CUM LITANIIS.
Pro infirmis, dum sacro liniuntur Oleo, seu pro alia necessitate, dicuntur flexis genibus.
Ana. Ne reminiscáris.
Psalmus 6
*
OMINE, ne in furore tuo árguas me:
ira tua me.
Miserére mei, Dómine, quóniam infirsana me, Dómine, quóniam conturbáta sunt ossa mea.
mus sum:
Et ánima mea turbáta est valde:* sed tu, Dómine, úsquequo?
Convértere, Dómine, et éripe ánimam meam: salvum me fac propter miseri*
córdiam tuam.
Quóniam non est in morte qui memor sit tui:* in inférno autem quis confitébitur tibi?
Laborávi in gémitu meo, lavabo per síngulas noctes lectum meum:* lácrymis meis stratum meum rigábo.

Septem Psalmi Poenitentiales. 137 Turbátus est a furóre óculus meus: inveterávi inter omnes inimícos meos.
Discédite a me omnes qui operámini iniquitátem*: quóniam exaudívit Dóminus vocem fletus mei.
Exaudívit Dóminus deprecatiónem meam:* Dóminus oratiónem méam suscépit.
Erubéscant, et conturbéntur veheménter omnes inimíci mei:* convertántur, et erubéscant valde velóciter.
Glória Patri, etc.
Psalmus 31.
В'
EATI quorum remíssæ sunt iniquitátes:* et quorum tecta sunt peccata.
Beátus vir, cui non imputávit Dóminus peccátum, nec est in spíritu ejus
dolus.
Quóniam tácui, inveteravérunt ossa mea,* dum clamárem tota die.
Quóniam die ac nocte graváta est super me manus tua:* convérsus sum in ærúmna mea, dum confígitur spina.
Delíctum meum cógnitum tibi feci,* et injustítiam meam non abscóndi.
Dixi: Confitébor advérsum me injustítiam meam Dómino:* et tu remisísti impietátem peccáti mei.
Pro hac orábit ad te omnis sanctus:* in témpore opportúno.
Verúmtamen in dilúvio aquárum multárum,* ad eum non approximábunt.
Rituale.
9

138
Rituale Romanum.
Tu es refúgium meum a tribulatióne, quæ circúmdedit me:* exultátio mea érue me a circumdántibus me.
Intelléctum tibi dabo, et instruam te in via hac, qua gradiéris:* firmábo super te óculos meos.
Nolite fieri sicut equus et mulus:* quibus non est intellectus.
*
In camo et fræno maxillas eórum constrínge, qui non appróximant ad te. Multa flagélla peccatóris:* sperántem autem in Dómino misericórdia circúmdabit.
Lætámini in Dómino, et exultáte justi:* et gloriámini omnes recti corde. Glória Patri, etc.
Psalmus 37.
OMINE, ne in furore tuo árguas me, Dº * neque in ira tua corrípias me. Quóniam sagittæ tuæ infixæ sunt mihi: * et confirmásti super me manum tuam. Non est sánitas in carne mea a fácie iræ tuæ:* non est pax óssibus meis peccatórum meórum.
fácie
Quóniam iniquitátes meæ supergréss * et sicut onus grave sunt caput meum: gravátæ sunt super me.
Putruérunt, et corrúptæ sunt cicatrices meæ,* a fácie insipiéntiæ meæ.
Miser factus sum, et curvátus sum usque in finem,* tota die contristátus ingredié
bar.
Quóniam lumbi mei impléti sunt illu

Septem Psalmi Poenitentiales 139 siónibus* et non est sánitas in carne
mea.
A fflíctus sum, et humiliátus sum nimis:* rugiébam a gémitu cordis mei.
Dómine, ante te omne desidérium et gémitus meus a te non est abscónditus.
meum:
Cor meum conturbátum est, derelíquit me virtus mea:* et lumen oculórum meórum et ipsum non est mecum.
A míci mei, et próximi mei:* advérsum me appropinquavérunt, et stetérunt.
Et qui juxta me erant, de longe stetérunt:* et vim faciébant qui quærébant ánimam meam.
Et qui inquirébant mala mihi, locúti sunt vanitátes:* et dolos tota die meditabántur.
Ego autem tamquam surdus non audiébam:* et sicut mutus non apériens os
*
suum.
Et factus sum sicut homo non áudiens: * et non habens in ore suo redargutiónes.
Quóniam in te, Dómine, sperávi: tu exáudies me, Dómine Deus meus.
Quia dixi: Nequándo supergáudeant mihi inimíci mei:* et dum commovéntur pedes mei, super me magna locúti
sunt.
Quóniam ego in flagélla parátus sum: * et dolor meus in conspectu meo semper.

Rituale Romanum
Quóniam iniquitátem meam annuntiábo:* et cogitábo pro peccáto meo.
Inimíci autem mei vivunt, et confirmáti sunt super me:* et multiplicáti sunt qui odérunt me iníque.
140
Qui retríbuunt mala pro bonis, detrahébant mihi:* quóniam sequébar bonitátem.
Ne derelínquas me, Dómine Deus ne discésseris a me.
meus:
Inténde in adjutórium meum,* Dómine, Deus salútis meæ. Glória Patri, etc.
Psalmus 50.
*
M
meam.
ISERERE mei, Deus, secúndum magnam misericórdiam tuam. Et secúndum multitúdinem miseratiónum tuárum:* dele iniquitátem Amplius lava me ab iniquitáte mea: et a peccáto meo munda me. Quóniam iniquitátem meam ego cognó * et peccatum meum contra me est
SCO: semper.
Tibi soli peccávi, et malum coram te feci:* ut justificéris in sermónibus tuis, et vincas cum judicáris.
Ecce enim in iniquitátibus conceptus * et in peccátis concépit me mater
sum: mea.
Ecce enim veritátem dilexísti:* in cérta, et occúlta sapiéntiæ tuæ manifestásti mihi.

Septem Psalmi Poenitentiales. 141 Aspérges me hyssópo, et mundábor:* lavábis me, et super nivem dealbábor.
Audítui meo dabis gáudium et lætítiam* et exultábunt ossa humiliáta.
Avérte fáciem tuam a peccátis meis:* et omnes iniquitátes meas dele.
Cor mundum crea in me, Deus:* et spíritum rectum ínnova in viscéribus meis.
Ne projícias me a fácie tua:* et spíritum sanctum tuum ne áuferas a me.
Redde mihi lætitiam salutáris tui:* et spíritu principáli confirma me.
Docébo iníquos vias tuas:* et impii ad
te converténtur.
Libera me de sanguínibus, Deus Deus salútis meæ: * et exultábit lingua mea justítiam tuam.
Dómine, lábia mea apéries,* et os meum annuntiábit laudem tuam.
Quóniam si voluísses sacrificium, dedíssem útique:* holocáustis non delectáberis.
Sacrificium Deo spíritus contribulácor contrítum et humiliátum,
tus:
Deus, non despícies.
Benígne fac, Dómine, in bona voluntáte tua, Sion:* ut ædificéntur muri Jerúsalem.
Tunc acceptábis sacrificium justítiæ, oblatiónes, et holocáusta:* tunc impónent super altáre tuum vítulos.
Glória Patri, etc.

Rituale Romanum. Psalmus 101.
D
OMINE, exáudi oratiónem meam,* et clamor meus ad te véniat.
Non avértas fáciem tuam a me:* in quacúmque die tríbulor, inclína ad me aurem tuam.
In quacúmque die invocávero te, velóciter exáudi me.
Quia defecérunt sicut fumus dies mei:* et ossa mea sicut crémium aruérunt.
Percússus sum ut foenum, et áruit cor meum: quia oblítus sum comédere panem meum.
A voce gémitus mei:* adhæsit os
meum carni meæ.
Símilis factus sum pellicáno solitúdinis* factus sum sicut nycticorax in domicílio.
*
Vigilávi, et factus sum sicut passer solitárius in tecto.
Tota die exprobrábant mihi inimíci mei:* et qui laudábant me, advérsum me jurábant.
Quia cínerem tamquam panem manducábam,* et potum meum cum fletu miscébam.
A fácie iræ et indignatiónis tuæ: quia élevans allisísti me.
Dies mei sicut umbra declinavérunt:* et ego sicut fœnum árui.
Tu autem, Dómine, in ætérnum pérmanes:* et memoriále tuum in generatiónem et generatiónem.

Septem Psalmi Poenitentiales. 143 Tu exúrgens miseréberis Sion:* quia tempus miseréndi ejus, quia venit tempus.
Quóniam placuérunt servis tuis lápides ejus:* et terræ ejus miserebúntur.
Et timébunt gentes nomen tuum Die, * et omnes reges terræ glóriam tuam.
Quia ædificávit Dóminus Sion:* et vidébitur in glória sua.
Respéxit in oratiónem humílium:* et non sprevit precem eórum.
*
Scribántur hæc in generatióne áltera: et pópulus qui creábitur, laudábit Dóminum.
Quia prospéxit de excélso sancto suo: * Dóminus de coelo in terram aspéxit.
Ut audiret gémitus compeditórum:* ut sólveret filios interemptórum.
Ut annúntient in Sion nomen Dómini: et laudem ejus in Jerúsalem.
et
In conveniéndo pópulos in unum,* reges ut sérviant Dómino.
Respóndit ei in via virtútis suæ: Paucitátem diérum meórum núntia mihi.
Ne révoces me in dimídio diérum meórum:* in generatiónem, et generatiónem anni tui.
*
Inítio tu, Dómine, terram fundásti, et ópera mánuum tuárum sunt cœli.
Ipsi períbunt, tu autem pérmanes:* et omnes sicut vestiméntum veteráscent.
Et sicut opertórium mutábis eos, et mutabúntur: tu autem idem ipse es, et
anni tui non deficient.

144
Rituale Romanum.
Filii servórum tuórum habitábunt:* et sem en eórum in sæculum dirigétur. Glória Patri, etc.
Psalmus 129.
DE profúndis clamávi ad te, Dómine:*
Dómine, exáudi vocem meam. Fiant aures tuæ intendéntes,* in vocem deprecatiónis meæ.
Si iniquitátes observáveris, Dómine:. * Dómine, quis sustinébit?
Quia apud te propitiátio est:* et propter legem tuam sustínui te, Dómine. Sustínuit ánima mea in verbo ejus: sperávit ánima mea in Dómino.
A custódia matutína usque ad noctem, speret Israel in Dómino.
*
Quia apud Dóminum misericórdia: et copiósa apud eum redémptio.
*
Et ipse rédimet Israel, ex ómnibus iniquitátibus ejus. Glória Patri, etc.
Psalmus 142.
Dº
OMINE, exáudi oratiónem meam, áuribus pércipe obsecratiónem meam in veritáte tua:* exáudi me in tua justítia. Et non intres in judícium cum servo tuo: quia non justificábitur in conspé*
ctu tuo omnis vivens.
Quia persecutus est inimicus ánimam meam:* humiliávit in terra vitam meam.
Collocávit me in obscúris sicut mórtuos sæculi:* et anxiátus es super me spíritus meus, in me turbátum est cor meum.

Septem Psalmi Poenitentiales. 145 Memor fui diérum antiquórum, meditátus sum in ómnibus opéribus tuis:* in factis mánuum tuárum meditábar.
Expándi manus meas ad te:* ánima mea sicut terra sine aqua tibi.
Velóciter exáudi me, Dómine:* defécit spíritus meus. Non avértas fáciem tuam a me: * et símilis ero descendéntibus in lacum.
Audítam fac mihi mane misericórdiam tuam:* quia in te sperávi.
*
Notam fac mihi viam in qua ámbulem: quia ad te levávi ánimam meam.
Eripe me de inimícis meis, Dómine, ad te confúgi:* doce me fácere voluntátem tuam, quia Deus meus es tu.
Spiritus tuus bonus dedúcet me in terram rectam:* propter nomen tuum, Dómine, vivificábis me in æquitáte tua.
Edúces de tribulatióne ánimam meam: * et in misericórdia tua dispérdes inimícos meos.
Et perdes omnes qui tríbulant ánimam meam: quóniam ego servus tuus sum.
Glória Patri, etc.
Aña. Ne reminiscáris, Dómine, delícta nostra, vel paréntum nostrórum, neque vindíctam sumas de peccátis nostris.

146
LITANIE.
YRIE, eléison. Christe, eléison.
K
Kyrie, eléison. Christe, audi nos.
Christe, exáudi nos.
Pater de cœlis Deus, miserére nobis. Fili Redémptor mundi Deus, miserére nobis.
Spíritus sancte Deus, miserére nobis. Sancta Trínitas unus Deus, miserére nobis.
Sancta María, Ora pro nobis.
Sancta Dei Génitrix,
Sancta Virgo vírginum ,.
Sancte Michael,
Sancte Gábriel,
Sancte Raphael,
Omnes sancti Angeli et Archángeli, oráte pro nobis.
Omnes sancti beatórum Spirituum órdioráte.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
nes,
Sancte Joánnes Baptista,
Sancte Joseph',
Omnes sancti Patriárchæ et Prophétæ,
oráte.
ora.
Sancte Petre,
Sancte Paule,
Sancte Andréa,
Sancte Jacóbe,
Sancte Joánnes,
Sancte Thoma,
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.

Litaniæ.
Sancte Jacóbe,
Sancte Philippe,
Sancte Bartholomae, Sancte Matthæe, Sancte Simon, Sancte Thaddæe, Sancte Matthía, Sancte Bárnaba, Sancte Luca, Sancte Marce,
Omnes sancti Apóstoli, et Evangelista,
Omnes sancti Discípuli Dómini,
Omnes sancti Innocéntes,
Sancte Stéphane,
Sancte Laurénti,
Sancte Vincenti,
Sancti Fabiáne et Sebastiáne,
Sancti Joánnes et Paule,
Sancti Cosma et Damiáne,
Sancti Gervási et Protási,
Omnes sancti Mártyres, Sancte Silvéster, Sancte Gregóri,
Sancte Ambrósi,
147
Omnes sancti Doctéres,
Sancte Antóni,
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
oráte.
oráte.
oráte.
ora.
ora.
ora.
oráte.
oráte.
oráte.
oráte.
oráte.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
Sancte Augustine,
Sancte Hierónyme,
Sancte Martine,
Sancte Nicoláe,
Omnes sancti Pontífices et Confessores,
oráte.
oráte.
ora.

148
ora.
Sancte Benedicte, Sancte Bernárde, Sancte Domínice, Sancte Francisce,
ora.
ora.
ora.
Omnes sancti Saccrdótes et Levitæ,
oráte.
Omnes sancti Mónachi et Eremitæ,
oráte.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
Rituale Romanum.
Sancta María Magdaléna,
Sancta Agatha, Sancta Lúcia,
Sancta Agnes,
Sancta Cæcília,
Sancta Catharína,
Sancta Anastásia,
Omnes sanctæ Virgines et Vidue,
oráte.
Omnes Sancti et Sanctæ Dei, intercédite pro nobis.
Propítius esto, parce nobis, Dómine. Propítius esto, exáudi nos, Dómine. Ab omni malo, libera nos,
Dómine.
Ab omni peccáto,
Ab ira tua,
A subitánea et improvísa morte,
líbera.
libera.
libera.
libera.
Ab insidiis diaboli,
Ab ira, et ódio, et omni mala voluntáte, líb.
A spíritu fornicatiónis,
A fúlguré et tempestate,
A flagéllo terræmótus, A peste, fame et bello, A morte perpétua,
libera.
libera.
libera.
libera.
libera.

Litania..
149
Per mystérium sanctæ Incarnatiónis tuæ,
líbera.
libera.
libera.
Per adventum tuum, Per nativitátem tuam,
Per baptísmum et sanctum
jejúnium libera.
tuum,
líbera.
Per crucem et passiónem tuam, Per mortem et sepultúram tuam, libera. Per sanctam resurrectiónem tuam, libera. Per admirábilem ascensióne tuam, líbera. Per adventum Spíritus sancti Parácliti,
libera. libera.
In die judícii,
Peccatóres, te rogámus audi nos.
Ut nobis parcas, Ut nobis indulgeas,
te rogámus.
Ut ad veram poeniténtiam nos perdúcere dignéris, te rogámus.
te rogámus.
Ut Ecclésiam tuam sanctam régere, et conserváre dignéris, te rogámus. Ut Domnum apostólicum, et omnes ecclesiásticos órdines in sancta religióne conserváre dignéris, te rogámus. Ut inimícos sanctæ Ecclésiæ humiliáre dignéris, te rogámus.
Ut régibus et principibus christiánis pacem et veram concórdiam donáre dignéris, te rogámus.
Univ.- Bibl.
Giessen
Ut cuncto pópulo christiáno pacem et unitátem largiri dignéris, te rogámus. Ut nosmetípsos in tuo sancto servitio confortáre et conserváre dignéris, te rogámus.

150
Rituale Romanum.
érigas,
Ut mentes nostras ad coeléstia desidéria te rogámus. Ut ómnibus benefactóribus nostris sempitérna bona retríbuas, te rogámus. Utánimas nostras, fratrum, propinquórum, et benefactórum nostrórum ab ætérna damnatióne erípias, te rogámus. Ut fructus terræ dare, et conserváre di gnéris, te rogámus. Ut ómnibus fidélibus defunctis réquiem ætérnam donáre dignéris, te rogámus. Ut nos exaudíre dignéris, te rogámus. Fili Dei, te rogámus. A gnus Dei, qui tollis peccáta mundi, parce nobis, Dómine.
A gnus Dei, qui tollis peccáta mundi, exáudi nos, Dómine.
Agnus Dei, qui tollis peccáta mundi, miserére nobis.
Christe, audi nos. Christe, exáudi nos. Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Pater noster, secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. Sed líbera nos a malo.
R.
Psalmus 69,
D
EUS, in adjutórium meum inténde: Dómine, ad adjuvándum me festína. Confundántur, et revereántur,* qui quærunt ánimam meam.

Litaniæ.
151
A vertántur retrórsum, et erubéscant,* qui volunt mihi mala.
Avertántur statim erubescéntes: qui dicunt mihi: Euge, euge.
Exúltent, et læténtur in te omnes qui quærunt te:* et dicant semper: Magnificétur Dóminus qui diligunt salutáre
tuum.
*
Ego vero egénus et pauper sum: Deus ádjuva me.
A djútor meus, et liberátor meus es tu: Dómine, ne moréris.
Glória Patri, etc.
f. Salvos fac servos tuos.
B. Deus meus, sperántes in te.
. Esto nobis, Dómine, turris fortitúdinis.
B. A fácie inimíci.
f. Nihil proficiat inimicus in nobis. . Et filius iniquitátis non appónat
nocére nobis.
f. Dómine, non secúndum peccáta nostra fácias nobis.
. Neque secúndum iniquitátes nostras retribuas nobis.
f. Orémus pro Pontífice nostro N. R. Dnus consérvet eum, et vivíficet eum, et beátum fáciat eum in terra, et non tradat eum in ánimam inimicórum ejus.
f. Orémus pro benefactóribus nostris. R. Retribúere dignáre, Dómine, ómnibus nobis bona faciéntibus propter nomen tuum vitam ætérnam. Amen.

152
Rituale Romanum.
f. Orémus pro fidélibus defunctis. . Réquiem ætérnam dona eis, mine, et lux perpétua lúceat eis. . Requiéscant in pace.
. Amen. f. Pro fratribus nostris abséntibus. r. Salvos fac servos tuos, Deus meus, sperántes in te.
f. Mitte eis, Dómine, auxilium de
sancto.
B. Et de Sion tuére eos.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
EUS, cui próprium est miseréri semper et párcere; súscipe deprecatiónem nostram ut nos, et omnes fámulos tuos, quos delictórum caténa constríngit, miserátio tuæ pietátis cleménter absólvat.
EX
XAUDI, quæsumus Dómine, súpplicum preces, et confiténtium tibi parce peccátis ut páriter nobis indulgentiam tríbuas benígnus et pacem.
.
I NEFFABILEM nobis, Dómine, misericór
diam tuam cleménter osténde: ut simul nos et a peccátis ómnibus éxuas, et a pa nis, quas pro his merémur, erípias.
D EUS, qui culpa offénderis, poenitentia placáris preces pópuli tui supplicántis propitius réspice; et flagélla tua iracúndiæ, quæ pro peccátis nostris merémur, avérte.

Litania.
133
MNIPOTENS, sempitérne Deus, miseet dírige eum secúndum tuam cleméntiam in viam salútis ætérnæ: ut te donánte tibi plácita cúpiat, et tota virtúte perfíciat.
EUS
sancta recta conD sília, et justa sunt ópera, da servis
tuis illam, quam mundus dare non potest, pacem, ut et corda nostra mandátis tuis dédita, et hóstium subláta formidine, témpora sint tua protectióne tranquilla.
RE igne sancti Spíritus renes nostros.
>
casto córpore serviámus, et mundo corde placeámus.
IDELIUM Deus ómnium Cónditor, et Redemptor, animábus famulórum, famularúmque tuárum remissiónem cunctórum tríbue peccatórum: ut indulgéntiam, quam semper optavérunt, piis supplicatiónibus consequantur.
CTIONES nostras, quæsumus Dómine, aspirándo præveni, et adjuvándo proséquere: ut cuncta nostra orátio, et operátio a te semper incípiat, et per te cœpta finiátur.
O MNIPOTENS, sempitérne Deus, qui
rum, omniúmque miseréris, quos tuos fide et ópere futúros esse prænóscis: te súpplices exorámus; ut pro quibus effún10

154
dere preces
decrévimus,
quosque vel præsens sæculum adhuc in carne rétinet, vel futúrum jam exútos córpore suscépit, intercedéntibus ómnibus Sanctis tuis, pietátis tuæ cleméntia, ómnium delictórum suórum véniam consequántur. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Fiílium tuum: qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. Amen.
R'
f Dóminus vobíscum.
R.
Et cum spíritu tuo. Exáudiat nos omnípotens et miséricors Dóminus. Amen.
R.
f.Et fidélium ánimæ per misericórdiam Dei requiéscant in pace.. Amen.
Rituale Romanum.

DE VISITATIONE ET CURA
INFIRMORUM.
PAROCHUS in primis meminisse debet, non postremas esse muneris sui partes, ægrotantium curam habere. Quare cum primum noverit, quempiam ex Fidelibus curæ suæ commissis ægrotare, non expectabit ut ad eum vocetur, sed ultro ad illum accedat: idque non semel tantum, sed sæpius, quatenus opus fuerit; horteturque parochiales suos ut ipsum admoneant, cum aliquem in Parochia sua ægrotare contigerit, præcipue si morbus gravior
9
fuerit.
Ad hoc juvabit, præsertim in amplis Parochiis, ægrotorum notam, seu catalogum habere, ut cujusque statum et conditionem cognoscat, eorumque memoriam facilius retinere, et illis opportune subvenire possit.
Quod si Parochus legitime impeditus, infirmorum, ut quando plures sunt, visitationi interdum vacare non potest, id præstandum curabit per alios Sacerdotes, si quos habet in Parochia sua, aut saltem per laicos homines pios, et christiana charitate
præditos.
Egrotos visitans, ea, quæ Sacerdotes Domini decet, honestate et gravitate se habeat, ut non ægris solum, sed sibi et domesticis verbo et exemplo prosit ad salutem.
Eorum vero præcipuam curam geret, qui humanis auxiliis destituti, benigni ac providi Pastoris charitatem et operam requirunt. Quibus si non potest ipse succurrere de suo, et eleemosynas illis, prout debet, si facultas suppetit, erogare, quantum fieri potest, sive per charitatis, vel alterius nominis Confraternitatem, si in ea civitate, vel loco fuerit, sive per privatas, sive per publicas collectas et eleemosynas, illorum necessitatibus succurrendum curabit.

156
Rituale Romanum.
In primis autem spiritualem ægrotantium curam suscipiat, omnemque diligentiam in eo ponat, ut in viam salutis eos dirigat, atque a diabolicis insidiis salutarium adjumentorum præsidio defendat,
ac tueatur.
Accedat autem ad ægrotum ita paratus, ut in promptu habeat argumenta ad persuadendum apla, ac præsertim Sanctorum exempla, quæ plurimum valent: quibus eum in Domino consoletur, excitet, ac recreet. Horteturque, ut omnem spem suam in Deo ponat, peccatorum suorum poeniteat, divinam misericordiam imploret, et infirmitatis pœnas, tamquam paternam Dei visitationem, patienter ferat, et ad salutem suam provenisse credat, ut vitam, moresque suos melius instituat.
Deinde qua par est prudentia et charitate, hominem ad sacram confessionem inducat, et confitentem audiat, etiamsi velit totius vitæ peccata confiteri; ac si opus fuerit, tam infirmo, quam ejus familiaribus vel propinquis in memoriam revocet, quod Lateranensis Concilii, ac plurium Summorum Pontificum decretis cavetur sub gravibus poenis, ne medici ultra tertiam vicem ægrotos visitent, nisi prius ipsis certo constet, illos Confessionis Sacramento rite expiatos fuisse.
Illud præterea diligenter servari curabit, ne quis pro corporali salute aliquid ægroto suadeat, vel adhibeat, quod in detrimentum animæ convertatur.
Ubi vero periculum immineat, Parochus mo. medinebit ægrotum, ne dæmonum astutia, neque corum pollicitationibus, neque propinquorum, aut amicorum blanditiis, se ullo modo decipi sinat; quo minus ea, quæ ad animæ salutem pertinent, opportune procuret, et qua par est devotione et celeritate, sancta Sacramenta, dum sana mens est, integrique sensus, religiose suscipiat, citra falla; cem illam, ac perniciosam procrastinationem, qua plurimos ad æterna supplicia perduxit, in diesque, fallente diabolo, perducit.
Quod si æger aliquis hortationibus ac monitis Sacerdotum vel amicorum et domesticorum consiliis adduci non potest, ut velit peccata sua con fiteri, tunc non omnino desperanda res est, sed quamdiu ille vivit, repetendæ sunt frequenter va

De visitatione et cura infirmorum 157
riæ et efficaces Sacerdotum, et aliorum piorum hominum exhortationes; proponendaque æternæ salutis damna, et sempiternæ mortis supplicia; ostendendaque immensa Dei misericordia, eum ad pœnitentiam provocantis, ad ignoscendum paratis. simi. Adhibendæ sunt etiam tum privatæ, tum publicæ ad Deum preces, ad divinam gratiam impetrandam pro salute miseri decumbentis.
Videbit denique Sacerdos, quibus potissimum tentationibus, aut pravis opinionibus æger sit subjectus, eique, prout opus fuerit, apta remedia prudenter adhibebit.
Sacras imagines Christi Domini crucifixi, beatæ Mariæ Virginis, et Sancti, quem æger præcipue veneratur, ob oculos ejus apponi curabit. Vasculum item adsit Aquæ benedictæ, qua frequenter aspergatur.
Proponet etiam ægrotanti, prout ejus conditio feret, aliquas Orationes, et pias mentis ad Deum excitationes; præsertim versiculos e Psalmorum libro, vel Orationem Dominicam, et Salutationem Angelicam, Symbolum Fidei, vel Passionis Domini nostri meditationem, et Sanctorum martyria et exempla, ac cœlestis gloriæ beatitudinem. Hæc tamen opportune et discrete suggerantur, ne ægroto molestia, sed levamen afferatur.
Consoletur infirmum, dicens, se pro eo in Missæ sacrificio, et aliis precibus oraturum, curaturumque ut alii itidem pro eo faciant, idque re ipsa præstabit.
Si morbus gravior, vel cum periculo fuerit, ægroto suadeat, ut dum integra mente est, rem suam omnem recte constituat, et testamentum faciat; si quid habeat alienum, restituat, et ad remedium animæ suæ pro facultatibus, quod in Domino ei placuerit, disponat: sed hæc suggerendo, omnis avaritiæ nota caveatur.
Hortetur denique, ut si convaluerit, ante omnia ad Ecclesiam veniat, ubi Deo gratias agat de restituta valetudine, et sacram Communionem pie suscipiat; ac deinceps meliorem vitæ disciplinam teneat.

Rituale Romanum.
Sequentes preces omnes, vel ex parte, prout tempus, et ægrotorum conditio feret, pro arbitrio Sacerdotis dici, vel omitti possunt.
158
Sacerdos igitur infirmi cubiculum ingressus, primum dicat:
f. Pax huic dómui.
F. Et ómnibus habitántibus in ea. Mox infirmum, et lectum ejus, et cubiculum aspergat Aqua benedicta, dicens Antiphonam: Aspérges, etc.
Deinde erga infirmum officium suum præstet, ut supra dictum est. Quo præstito, vel antequam discedat, dicere poterit supra infirmum aliquem Psalmum ex quatuor prioribus Poenitentialibus, vel Psalmum Qui hábitat, etc. cum Glória Patri, in fine; postea dicat: Kyrie, eléison, Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Pater noster.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem.
. Sed líbera nos a malo.
v. Salvum fac servum tuum.
R. Deus meus, sperántem in te.
V. Mitte ei, Dñe, auxílium de sancto.
R. Et de Sion tuére eum.
f. Nihil proficiat inimicus in eo. r. Et filius iniquitátis non appónat
nocére ei.
f. Esto ei, Dómine, turris fortitúdinis. A fácie inimíci.
R.
f. Dóminus opem ferat illi.
. Super lectum dolóris ejus.

De visitatione et cura infirmorum 159 y. Dómine, exáudi oratiónem meam. . Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu suo. O rémus.
DEUS
EUS, cui próprium est miseréri semper et párcere, súscipe deprecatiónem nostram ut nos, et hunc fámulum tuum, quos delictórum caténa constríngit, miserátio tuæ pietátis cleménter absólvat.
De
EUS, infirmitátis humánæ singuláre præsidium, auxílii tui super infirmum fámulum tuum osténde virtútem: ut ope misericórdiæ tuæ adjútus, Ecclésiæ tuæ sanctæ incólumis repræsentári
mereátur.
ONCEDE hunc fámulum tuum, quæsumus Dómine Deus, perpétua mentis et córporis sanitáte gaudére: et gloriósa beátæ Mariæ semper Virginis intercessióne, a præsénti liberári tristítia, et ætérna pérfrui lætítia. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
dat
Benedictio Dei omnipoténtis, Patris, et Filii, et Spíritus sancti, descénsuper te, et máneat semper.. Amen. Deinde aspergat eum Aqua benedicta. Qui sequuntur Psalmi, et Evangelia, cum Precibus, pro temporis etiam opportunitate, et pro ægrotantium desiderio, Sacerdotis arbitrio dici poterunt. Psalm. 6. Dómine, ne in furore tuo, etc. fol. 136. in fine Glória Patri.

160
f. Dóminus vobíscum. Et cum spíritu tuo. Sequéntia sancti Evangélii secúndum Matthæum.
. Glória tibi, Dómine.
Dum Sacerdos dicit Sequéntia, etc. facit signum Crucis de more super se in fronte, ore, et in pectore, similiter super infirmum, si fuerit masculus, et is ob infirmitatem non potest se signare.
Si autem fuerit foemina, dum Sacerdos se signat, illa per semetipsam in locis prædictis se signet, si potest: si vero non potest, alia mulier eam signet et hoc idem in sequent. Evangeliis servetur. Matth. 8.
N illo témpore: Cum introísset Jesus
Rituale Romanum.
9
túrio, rogans eum, et dicens: Dómine, puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquétur. Et ait illi Jesus: Ego véniam, et curábo eum. Et respóndens Centúrio, ait: Dómine, non sum dignus, ut intres sub tectum meum: sed tantum dic verbo, et sanábitur puer meus. Nam et ego homo sum sub potestáte constitútus, habens sub me milites, et dico huic Vade, et vadit; et álii: Veni, et venit; et servo meo: Fac hoc, et facit. Audiens autem Jesus, mirátus est, et sequéntibus se dixit: Amen dico vobis, non invéni tantam fidem in Israel. Dico autem vobis, quod multi ab Oriente et
:

De visitatione et cura infirmorum. 161 Occidénte vénient, et recúmbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno cœlórum; fílii autem regni ejiciéntur in ténebras exterióres; ibi erit fletus, et stridor déntium. Et dixit Jesus Centurióni: Vade, et sicut credidísti, fiat tibi Et sanátus est puer in illa hora.
Orémus.
0
MNIPOTENS, sempitérne Deus, salus. ætérna credéntium, exáudi nos pro infirmo fámulo tuo N., pro quo misericórdiæ tuæ implorámus auxilium: ut réddita sibi sanitáte, gratiárum tibi in Ecclésia tua réferat actiónes. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
Psalmus 15.
Cof
ONSERVA me, Dñe, quóniam sperávi in te.* Dixi Dómino: Deus meus es tu, quóniam bonórum meórum non eges. Sanctis, qui sunt in terra ejus,* mirificávit omnes voluntátes meas in eis. Multiplicátæ sunt infirmitátes eórum: * póstea acceleravérunt.
Non congregábo conventícula eórum de sanguínibus:* nec memor ero nóminum eórum per lábia mea.
Dóminus
pars hæreditátis meæ, et cálicis mei:* tu es, qui restítues hæreditátem meam mihi.
Funes cecidérunt mihi in præcláris: * étenim heréditas mea præclára est mihi.
Benedícam Dóminum, qui tríbuit mihi

Rituale Romanum.
intellectum:* insuper et usque ad noctem increpuérunt me renes mei.
Providébam Dóminum in conspectu meo semper;* quóniam a dextris est
mihi, ne commóvear.
162
Propter hoc lætátum est cor meum, et exultávit lingua mea:* insuper et caro mea requiéscet in spe.
Quóniam non derelínques ánimam meam in inférno:* nec dabis Sanctum tuum vidére corruptiónem.
Notas mihi fecísti vias vitæ, adimplébis me lætítia cum vultu tuo:* delectatiónes in dextera tua usque in finem.
Glória Patri, etc.
f. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo.
. Sequéntia sancti Evangélii secúndum Marcum.
. Glória tibi, Dómine.
Marc. 16. c
N illo témpore: Recumbentibus úndeI Jesus,
et exprobrávit incredulitátem eórum, et durítiam cordis: quia iis, qui viderant eum resurrexisse, non credidérunt. Et dixit eis: Eúntes in mundum universum, prædicáte Evangélium omni creaturæ. Qui crediderit, et baptizátus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnábitur. Signa autem eos, qui credíderint, hæc sequéntur: In nómine meo dæmónia ejícient: linguis loquéntur

De visitatione et cura infirmorum. 163
:
novis serpéntes tollent: et si mortiferum quid bíberint, non eis nocébit: super ægros manus impónent, et bene habébunt.
O rémus.
IRTUTUM Coeléstium Deus, qui ab humánis corpóribus omnem languorem, et omnem infirmitátem præcépti tui potestáte depéllis: adésto propitius huic fámulo tuo N., ut fugátis infirmitátibus, et víribus recéptis, nomen sanctum tuum, instauráta prótinus sanitáte, benedícat. Per Christum Dóminum nostrum. r. Amen.
Psalmus 19.
E
XAUDIAT te Dóminus in die tribulatiónis:* prótegat te nomen Dei Jacob. Mittat tibi auxílium de sancto:* et de Sion tueátur te.
Memor sit omnis sacrifícii tui,* et holocáustum tuum pingue fiat.
Tríbuat tibi secúndum cor tuum:* et omne consílium tuum confirmet. Lætábimur in salutári tuo: et in nómine Dei nostri magnificábimur. Impleat Dóminus omnes petitiónes tuas: nunc cognóvi quóniam salvum fecit Dóminus Christum suum.
Exáudiet illum de coelo sancto suo;* in potentátibus salus déxteræ ejus.
I[ i in curribus, et hi in equis: nos autem in nómine Dómini Dei nostri invocábimus.

164
Rituale Romanum.
Ipsi obligáti sunt, et cecidérunt: nos autem surréximus, et erécti sumus. Dómine, salvum fac regem: * et exáudi nos in die, qua invocavérimus te. Glória Patri, etc.
f. Dóminus vobíscum. F. Et cum spíritu tuo.
. Sequéntia sancti Evangélii secúndum Lucam.
R. Glória tibi, Dómine. Luc. 4. g
N illo témpore: Surgens Jesus de synagóga, introívit in domum Simónis. Socrus autem Simónis tenebátur magnis fébribus: et rogavérunt illum pro ea. Et stans super illam, imperávit febri: et dimísit illam. Et contínuo surgens ministrábat illis. Cum autem sol occidisset, omnes, qui habébant infirmos váriis languóribus, ducébant illos ad eum. At ille singulis manus impónens, curábat eos. Orémus.
D
OMINE sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus, qui fragilitátem humánæ conditiónis, infúsa virtútis tuæ dignatióne confírmas, ut salutáribus remédiis pietátis tuæ córpora nostra et mentes vegeténtur super hunc fámulum tuum propítius inténde, ut omni necessitáte corpóreæ infirmitátis exclúsa, grátia in eo prístinæ sanitátis perfecte reparétur. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.

De visitatione et cura infirmorum. 165
Psalmus 85. NCLINA, Dne, aurem tuam, et exáudi me:* quóniam inops et pauper sum ego. Custódi ánimam meam, quóniam san* salvum fac servum tuum, Deus meus, sperántem in te.
ctus sum:
Miserére mei, Dómine, quóniam ad te clamávi tota die:* lætífica ánimam servi tui, quóniam ad te, Dómine, ánimam meam levávi.
Quóniam tu, Dómine, suávis et mitis,* et multæ misericórdiæ ómnibus invocántibus te.
Auribus pércipe, Dómine, oratiónem mea:* et inténde voci deprecatiónis meæ. In die tribulatiónis meæ clamávi ad te: quia exaudísti me.
*
Non est símilis tui in diis, Dómine: * et non est secúndum ópera tua.
Omnes gentes quascúmque fecisti, vénient, et adorábunt coram te, Dómine: * et glorificábunt nomen tuum.
Quóniam magnus es tu, et fáciens mirabília* tu es Deus solus.
Deduc me, Dómine, in via tua, et ingrédiar in veritáte tua:* lætétur cor meum, ut timeat nomen tuum.
Confitébor tibi, Dómine, Deus meus, in
toto corde meo,* et glorificábo nomen
tuum in ætérnum.
Quia misericórdia tua magna est super * et eruísti ánimam meam ex inférno inferióri.
me:

166
Rituale Romanum.
Deus, iníqui insurrexérunt super me, et synagóga poténtium quæsiérunt ánimam meam:* et non proposuérunt te in conspectu suo.
Et tu, Dómine, Deus miserátor et misé. ricors:* pátiens, et multæ misericórdia,
et verax.
Réspice in me, et miserére mei:* da impérium tuum púero tuo, et salvum fac filium ancillæ tuæ.
Fac mecum signum in bonum, ut videant qui odérunt me, et confundántur: * quóniam tu, Dómine, adjuvísti me, et consolátus es me.
Glória Patri, etc.
f. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo.
£. Sequéntia sancti Evangélii secúndum Joánnem. R. Glória tibi, Dómine. Joann. 5.
N illo témpore: Erat dies festus JudæóJesus Jerosólymam.
9
Est autem Jerosólymis Probática piscina, que cognominátur hebráice Bethsáida, quinque pórticus habens. In his jacébat multitúdo magna languéntium, cæcórum, claudórum, aridórum, expectántium aquæ motum. Angelus autem Dó. mini descendébat secúndum tempus in piscínam, et movebátur aqua. Et qui prior descendísset in piscínam post motiónem aquæ, sanus fiébat a quacumque detinebátur infirmitáte. Erat autem qui

De visitatione et cura infirmorum.167 dam homo ibi, trigínta et octo annos habens in infirmitáte sua. Hunc cum vidísset Jesus jacéntem, et cognovísset quia multum jam tempus habéret, dicit ei: Vis sanus fieri? Respóndit ei lánguidus: Dómine, hóminem non habeo, ut cum turbáta fúerit aqua, mittat me in piscínam dum vénio enim ego, álius ante me descéndit. Dicit ei Jesus: Surge, tolle grabátum tuum, et ámbula. Et
statim sanus factus est homo ille, et sústulit grabátum suum, et ambulábat. Erat autem Sábbatum in die illo. Dicébant ergo Judæi illi, qui sanátus fúerat: Sábbatum est, non licet tibi tóllere grabátum tuum. Respóndit eis: Qui me sanum fecit, ille mihi dixit: Tolle grabátum tuum, et ámbula. Interrogavérunt ergo eum: Quis est ille homo, qui dixit tibi: Tolle grabátum tuum, et ámbula? Is autem qui sanus fúerat effectus, nesciébat quis esset; Jesus enim declinávit a turba constitúta in loco. Póstea invénit eum Jesus in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es: jam noli peccáre, ne detérius tibi áliquid contingat.
Orémus.
fámulum tuum in
R infirmitate sui corporis laborántem,
et ánimam réfove, quam creásti: ut castigatiónibus emendátus, continuo se séntiat tua medicína salvátum. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.

Rituale Romanum.
Psalmus 90.
0TH
UI hábitat in adjutório Altíssimi:* in protectióne Dei coli commorábitur. Dicet Dómino: Suscéptor meus es tu, et refúgium meum:* Deus meus, spe
rábo in eum.
168
Quóniam ipse liberávit me de láqueo venántium,* et a verbo áspero.
Scápulis suis obumbrábit tibi:* et sub pennis ejus sperábis.
Scuto circúmdabit te véritas ejus: non timébis a timóre nocturno.
*
A sagítta volánte in die, a negotio perambulánte in ténebris:* ab incúrsu, dæmónio meridiáno.
et
Cadent a látere tuo mille, et decem millia a dextris tuis:* ad te autem non appropinquábit.
Verúmtamen óculis tuis considerábis: * et retributiónem peccatórum vidébis. Quóniam tu es, Dómine, spes mea; altíssimum posuísti refúgium tuum.
*
Non accédet ad te malum:* et flagéllum non appropinquábit tabernáculo tuo. Quóniam Angelis suis mandávit de te: * ut custódiant te in ómnibus viis tuis. In mánibus portábunt te,* forte offéndas ad lápidem pedem tuum.
ne
Super áspidem et basilíscum ambulábis* et conculcábis leónem et dracónem.
Quóniam in me sperávit, liberábo eum: * prótegam eum, quóniam cognóvit nomen meum.

De visitatione et cura infirmorum. 169 Clamábit ad me, et ego exáudiam eum: cum ipso sum in tribulatióne: eripiam eum, et glorificábo eum.
Longitudine diérum replébo eum:* et osténdam illi salutáre meum.
Glória Patri. Sicut erat. Orémus.
MNIPOTENS, sempitérne Deus, infirmitátem fámuli tui propítius réspice: atque ad protegéndum eum dexteram tuæ majestátis exténde. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Completa Oratione ultima, Sacerdos imponat dexteram manum super caput infirmi, et dicat
Super ægros manus impónent, et bene habébunt. Jesus Mariæ Filius, mundi salus, et Dóminus, méritis et intercessióne sanctórum Apostolórum suórum Petri et Pauli, et ómnium Sanctórum, sit tibi clemens, et propitius. Amen. Postea dicat. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo.
*. Inítium sancti Evangélii secúndum Joánnem. Glória tibi, Dómine.
Joann. 1.
IN.
N princípio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in princípio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt: et sine ipso factum est nihil, quod factum est: in ipso vita erat, et vita erat lux hóminum: et lux in tenebris lucet, et ténebræ eam
Rituale.
14

Rituale Romanum.
170
non comprehendérunt. Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joánnes. Hic venit in testimónium, ut testimónium perhibéret de lúmine, ut omnes créderent per illum. Non erat ille lux, sed ut testimonium perhibéret de lúmine. Erat lux vera, quæ illúminat omnem hóminem veniéntem in hunc mundum. In mundo erat, et mundus per' ipsum factus est, et mundus eum non cognóvit. In própria venit, et sui eum non recepérunt. Quotquot autem receperunt eum dedit eis potestátem fílios Dei fíeri, his, qui credunt in nómine ejus: qui non ex sanguínibus, neque ex voluntáte carnis, neque ex voluntáte viri, sed ex Deo nati sunt. Et VERBUM CARO FACTUM EST, et habitávit in nobis: et vidimus glóriam ejus, glóriam quasi Unigéniti a Patre plenum grátiæ, et veritátis. B. Deo grátias.
Postea benedicens infirmum subjungat, dicens
9
Benedictio Dei omnipoténtis, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, descéndat super te, et máneat semper.. Amen.
Deinde aspergat eum Aqua benedicta. Si fuerint plures infirmi in eodem cubiculo, vel loco, Preces et Orationes prædictæ dicuntur super eos in numero plurali. Quæ omnia etiam poterunt, bitrio Sacerdotis, breviora fieri.
ar

MODUS
JUVANDI MORIENTES.
Im
NGRAVESCENTE morbo, Parochus infirmum frequentius visitabit, et ad salutem diligenter juvare non desinet, monebitque instante periculo se confestim vocari, ut in tempore præsto sit morienti, sumptoque sanctissimo Viatico, et sacra Unctione adhibita, si periculum immineat statim commendationis animæ officium præstabit, de quo infra. Sed si tempus suppetat, sequentia pietatis officia præstare poterit, si ita expedire judicaverit, pro conditione persona.
Ac primo, si ægrotus Indulgentiam legitima auctoritate concessam consequi possit, eam illi reducat ad mentem, proponatque, quid ad eam consequendam agi debeat: præsertim, ut contrito corde sanctissimum nomen JESU semel, vel sæ. pius invocet.
9
Deinde hortetur infirmum, et excitet, ut dum mente viget, eliciat actus fidei spei, et charitatis, aliarumque virtutum. nempe:
Ut firmiter credat omnes articulos Fidei, et quidquid sancta Romana Ecclesia Catholica et Apostolica credit, et docet.

172
Rituale Romanum.
Ut speret, Christum Dominum nostrum pro sua immensa clementia sibi fore propitium; et merito ejus sanctissimæ Passionis, et per intercessionem beatæ Mariæ, et omnium Sanctorum, se vitam æternam consecuturum.
Ut toto corde diligat et maxime diligere cupiat Dominum Deum ea dilectione, qua illum diligunt Beati, Sanctique omnes.
Ut ob amorem Dei doleat ex corde de omni offensa qualitercumque contra Dominum Deum, et proximum commissa.
Ut ex corde ob amorem Dei parcat omnibus, qui sibi quoquo modo fuerint molesti, aut inimici.
Ut ab iis veniam postulet, quos aliquando dictis, aut factis offendit.
Ut quem patitur dolorem et morbi molestiam, propter Deum in poenitentiam peccatorum suorum patienter toleret.
Ut, si Dominus sibi salutem corporis præstare dignabitur, proponat de cætero pro viribus suis a peccatis cavere, et ejus mandata servare.
Hortetur præterea, ut eo modo quo potest, saltem ex corde ita per intervalla precetur:
Miserére mei, Deus, secúndum magnam misericórdiam tuam.
In te, Dómine, sperávi, non confúndar in ætérnum.
In manus tuas, Dómine, comméndo spíritum meum, redemísti me, Dómine, Deus veritátis.
Deus in adjutórium meum inténde: Dómine, ad adjuvándum me festína.
Esto mihi, Dómine, in Deum protectórem.
Deus, propitius esto mihi peccatóri. Dulcíssime Dómine Jesu Christe, per
virtútem sanctíssimæ Passiónis tuæ,

173
Modus juvandi morientes. récipe me in númerum electórum tuórum.
Dómine Jesu Christe, súscipe spíritum meum.
María, Mater grátiæ, Mater misericórdiæ, tu me ab hoste prótege, et hora mortis suscipe.
Sancte Angele Dei, mihi custos assíste.
Omnes sancti Angeli, et omnes Sancti, intercédite pro me, et mihi succúrrite.
Hæc, et his similia poterit prudens Sacerdos vulgari vel latino sermone, pro personæ captu, morienti suggerere.
Deinde sequentes preces quanta poterit majori devotione dicat, admoneatque domesticos, et circumstantes, ut simul orent pro moriente.

ORDO
COMMENDATIONIS ANIME.
PAROCHUS
ROCHUS ad decedentis animæ com mendationem accedens, Clericum saltem unum, si potest, secum habeat, qui deferat vasculum Aquæ benedictæ, superpelliceum, et stolam violaceam, quibus ipse Sacerdos ante infirmi cubiculum indutus, locum ingrediens, dicat: Pax huic dómui, et ómnibus habitántibus in ea. Deinde aspergat ægrotum, lectum, et circumstantes Aqua benedicta, dicens Aspérges me, Dómine. hyssópo, et mundábor, etc.
Postea Salvatoris nostri crucifixi imaginem ægroto osculandam præbeat, verbis efficacibus eum ad spem æternæ salutis erigens, ipsamque imaginem coram eo ponat, ut illam aspiciens, salutis suæ spem sumat.
Deinde accensa candela, genibus flexis cum omnibus circumstantibus breves Litanias devote recitet, in hunc modum: YRIE, eléison.
K Christe, eleison.
Kyrie, eléison. Sancta María, Ora pro eo.

Ordo Commendationis anime. 175 Omnes sancti Angeli et Archángeli,
oráte pro eo.
Sancte Abel,
Omnis chorus Justórum,
Sancte Abraham,
Sancte Joánnes Baptísta,
Sancte Joseph,
Omnes sancti Patriárchæ et Prophétæ,
oráte.
ora.
ora.
ora.
ora.
Sancte Petre,
Sancte Paule,
Sancte Andréa,
Sancte Joánnes,
Omnes sancti Apóstoli et Evangelista,
Omnes sancti Discípuli Dómini,
Omnes sancti Innocéntes,
Sancte Stéphane,
Sancte Laurénti,
ora.
ora.
ora.
ora.
ora.
Omnes sancti Mártyres,
Sancte Silvéster,
oráte.
oráte.
oráte.
ora.
ora.
oráte.
ora.
ora.
ora.
Sancte Gregóri, Sancte Augustine,
Omnes sancti Pontífices et Confessores,
Sancta María Magdaléna,
Sancta Lúcia,
oráte,
ora.
ora.
Sancte Benedicte,
Sancte Francisce,
Omnes sancti Mónachi et Eremitæ,
oráte.
ora.
ora.
Omnes sanctæ Vírgines et Viduæ,
oráte.

176
Rituale Romanum.
Omnes Sancti et Sanctæ Dei, intercédite
pro eo.
Propítius esto, parce ei, Dómine. Propítius esto, líbera eum, Dómine. Propítius esto, líbera eum, Dómine. Ab ira tua,
A perículo mortis, A mala morte,
A poenis inférni, Ab omni malo,
A potestáte diáboli,
Per nativitátem tuam,
libera.
libera.
líbera.
libera.
libera.
libera.
libera.
libera.
Per crucem et passiónem tuam, Per mortem et sepultúram tuam, Per gloriósam resurrectiónem tuam, lílíbera.
bera.
Per admirábilem ascensiónem tuam, bera.
líPer grátiam Spíritus sancti Parácliti,
libera.
libera.
In die judícii,
Peccatóres, Te rogámus audi nos. Ut ei parcas, Te rogámus audi nos, Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Deinde cum in agone sui exitus anima anxiatur, dicantur sequentes Orationes:
Oratio.
ROFICISCERE, ánima christiána, de hoc
poténtis, qui te creávit: in nómine Jesu Christi Filii Dei vivi, qui pro te passus

Ordo Commendationis animæ. 177
est in nómine Spíritus sancti, qui in te effúsus est: in nómine Angelórum et Archangelórum: in nómine Thronórum et Dominatiónum: in nómine Principátuum et Potestátum: in nómine Chérubim et Séraphim: in nómine Patriarchárum et Prophetárum: in nómine sanctórum Apostolórum et Evangelistárum: in nómine sanctórum Mártyrum et Confessórum: in nómine sanctórum Monachórum et Eremitárum: in nómine sanctárum Virginum, et ómnium Sanctórum et Sanctárum Dei: hódie sit in pace locus tuus, et habitátio tua in sancta Sion. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Oratio.
EUS miséricors, Deus clemens, Deus,
tiónum tuárum peccáta poeniténtium deles, et præteritórum críminum culpas vénia remissiónis evácuas: réspice propítius super hunc fámulum tuum N. et remissiónem ómnium peccatórum suórum tota cordis confessióne póscéntem deprecátus exáudi. Rénova in eo, piíssime Pater, quidquid terréna fragilitáte corrúptum, vel quidquid diabólica fraude violátum est et unitáti córporis Ecclésiæ membrum redemptiónis annécte. Miserére, Dómine, gemituum, miserére lacrymárum ejus: et non habéntem fidúciam, nisi in tua misericórdia, ad tuæ

178
Rituale Romanum.
sacraméntum reconciliatiónis admítte. Per Christum Dóminum nostrum. Am.
te chaGrissime frater, et ei, cujus es creatúra, committo: ut cum humanitátis dé. bitum morte interveniénte persólveris, ad Auctórem tuum, qui te de limo terræ formáverat, revertáris. Egrediénti ítaque ánimæ tuæ de córpore spléndidus Angelórum coetus occúrrat judex Apostolórum tibi senátus advéniat: candidatórum tibi Mártyrum triumphátor exércitus óbviet: liliáta rutilántium te Confessórum turba circúmdet jubilántium te Virginum chorus excípiat, et beátæ quiétis in sinu Patriarchárum te compléxus astríngat: mitis, atque festivus Christi Jesu tibi aspéctus appareat, qui te inter assisténtes sibi júgiter interésse decérnat. Ignóres omne quod horret in ténebris, quod stridet in flammis, quod crúciat in torméntis. Cedat tibi tetérrimus sátanas cum satellítibus suis in advéntu tuo te comitántibus Angelis contremíscat, atque in ætérnæ noctis chaos immáne effúgiat. Exúrgat Deus, et dis sipéntur inimíci ejus; et fúgiant qui odérunt eum, a fácie ejus. Sicut déficit fumus, deficiant: sicut fluit cera a fácie ignis, sic péreant peccatóres a fácie Dei et justi epuléntur, et exúltent in conspectu Dei. Confundántur igitur et erubéscant omnes tartáreæ legiónes,
:
et

Ordo Commendationis animæ. 179 minístri sátanæ iter tuum impedire non áudeant. Líberet te a cruciátu Christus, qui pro te crucifixus est. Líberet te ab ætérna morte Christus, qui pro te mori dignátus est. Constítuat te Christus Filius Dei vivi intra Paradísi sui semper amoena viréntia, et inter oves suas te verus ille Pastor agnóscat. Ille ab ómnibus peccátis tuis te absólvat, atque ad dexteram suam in electórum suórum te sorte constítuat. Redemptórem tuum fácie ad fáciem vídeas, et præsens semper assistens, manifestíssimam beátis óculis aspícias veritátem. Constitútus igitur inter ágmina Beatórum, contemplatiónis divínæ dulcédine potiáris in sæcula sæculórum. Amen.
Oratio.
USCIPE, Dómine, servum tuum in loScum cum sperándæ sibi salvatiónis a misericórdia tua. Amen.
1.
Libera, Dómine, ánimam servi tui ex ómnibus perículis inférni, et de laqueis pœnárum, et ex ómnibus tribulatiónibus. . Amen.
Libera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Henoch et Elíam de commúni morte mundi. Amen.
Libera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Noe de dilúvio. Amen.
Libera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Abraham de Ur ChaldæóAmen.
rum.
R.

180
Rituale Romanum.
Libera, Dne, ánimam servi tui, sicut liberásti Job de passiónibus suis.. Am.
Líbera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Isaac de hóstia, et de manu patris sui Abrahæ.. Amen.
Libera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Loth de Sódomis, et de flamma ignis.. Amen.
Líbera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Moysen de manu Pharaónis regis Egyptiórum.. Amen.
Líbera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Daniélem de lacu leónum. r. Amen.
Libera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti tres púeros de camino ignis ardéntis, et de manu regis iniqui. ir. Amen.
Líbera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Susánnam de falso crímine.. Amen.
Libera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti David de manu regis Saul, et de manu Golíæ. m. Amen.
Líbera, Dómine, ánimam servi tui, sicut liberásti Petrum, et Paulum de car céribus.. Amen.
Et sicut beatíssimam Theclam, Virginem et Mártyrem tuam, de tribus atrocissimis tormentis liberásti, sic liberáre dignéris ánimam hujus servi tui, et tecum fácias in bonis congaudére coeléstibus.. Amen.

Ordo Commendationis animæ. 181
Oratio. NOMMENDAMUS tibi, Dómine, ánimam fámuli tui N., precamúrque te, Dómine Jesu Christe, Salvátor mundi, ut propter quam ad terram misericórditer descendísti, Patriarchárum tuórum sínibus insinuáre non rénuas. Agnósce, Dómine, creatúram tuam, non a diis aliénis creátam, sed a te solo Deo vivo et vero: quia non est álius Deus præter te, et non est secúndum ópera tua. Lætífica, Dómine, ánimam ejus in conspectu tuo, et ne memineris iniquitátum ejus antiquárum, et ebrietátum, quas suscitávit furor, sive fervor mali desidérii. Licet enim peccáverit, tamen Patrem, et Filium, et Spíritum sanctum non negávit, sed crédidit, et zelum Dei in se hábuit, et Deum, qui fecit ómnia, fidéliter adorávit.
Oratio.
D'
ELICTA juventútis, et ignorántias ejus, quæsumus, ne memineris, Dómine: sed secúndum magnam misericórdiam tuam memor esto illíus in glória claritátis tuæ. Aperiántur ei coeli, collæténtur illi Angeli. In regnum tuum, Dómine, servum tuum suscipe. Suscípiat eum sanctus Michael Archángelus Dei, qui militiae coeléstis méruit principátum. Véniant illi óbviam sancti Angeli Dei, et perdúcant eum in civitátem coeléstem Jerúsalem. Suscípiat eum beá

182
Rituale Romanum.
tus Petrus Apóstolus, cui a Deo claves regni coeléstis tráditæ sunt. Adjuvet eum sanctus Paulus Apóstolus, qui dignus fuit esse vas electiónis. Intercédat pro eo sanctus Joánnes eléctus Dei Apóstolus, cui reveláta sunt secréta coeléstia. Orent pro eo omnes sancti Apóstoli, quibus a Dómino data est potéstas ligándi, atque solvéndi. Intercédant pro eo omnes Sancti et Elécti Dei, qui pro Christi nómine torménta in hoc sæculo sustinuérunt: ut vínculis carnis exútus, perveníre mereátur ad glóriam regni coeléstis, præstánte Dómino nostro Jesu Christo: Qui cum Patre et Spíritu sancto vivit et regnat in sæcula sæculórum. F. Amen.
Si vero diutius laboret anima, poterit legi super eum hoc Evangelium S. Joannis. Cap. 17.
cælum Jesus,
S dixit: Pater, venit hora, clarifica Fi
9
lium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Sicut dedísti ei potestátem omnis carnis, ut omne quod dedísti ei, det eis vitam ætérnam. Hæc est autem vita ætérna: Ut cognóscant te, solum Deum verum, et quem misísti Jesum Christum. Ego te clarificávi super terram: opus consummávi, quod dedísti mihi ut fáciam: et nunc clarífica me tu, Pater, apud temetípsum, claritáte, quam hábui, priúsquam mundus esset, apud te. Manifestávi nomen tuum homínibus,

Ordo Commendationis animæ. 183 quos dedísti mihi de mundo. Tui erant, et mihi eos dedísti: et sermónem tuum servavérunt. Nunc cognovérunt quia ómnia, quæ dedísti mihi, abs te sunt: quia verba, quæ dedísti mihi, dedi eis: et ipsi accepérunt, et cognovérunt vere quia a te exivi, et credidérunt quia tu me misisti. Ego pro eis rogo: non pro mundo rogo, sed pro his, quos dedísti mihi: quia tui sunt: et mea ómnia tua sunt, et tua mea sunt: et clarificátus sum in eis. Et jam non sum in mundo, et hi in mundo sunt, et ego ad te vénio. Pater sancte, serva eos in nómine tuo, quos dedísti mihi: ut sint unum, sicut et nos. Cum essem cum eis, ego servábam eos in nómine tuo. Quos dedísti mihi, custodívi: et nemo ex eis périit, nisi filius perditiónis, ut Scriptúra impleátur. Nunc autem ad te vénio: et hæc loquor in mundo, ut hábeant gáudium meum implétum in semetipsis. Ego dedi eis sermónem tuum, et mundus eos ódio hábuit, quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Non rogo, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo. De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctífica eos in veritáte. Sermo tuus véritas est. Sicut tu me misísti in mundum, et ego misi eos in mundum. Et pro eis ego sanctifico meipsum: ut sint et ipsi sanctificáti in veritáte. Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis, qui

184.
Rituale Romanum.
creditúri sunt per verbum eórum in me: ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint: ut credat mundus, quia tu me misísti. Et ego claritátem, quam dedísti mihi, dedi eis: ut sint unum,
sicut et nos unum sumus. Ego in eis, et tu in me ut sint consummáti in unum: et cognóscat mundus, quia tu me misísti, et dilexísti eos, sicut et me dilexísti. Pater, quos dedísti mihi, volo, ut ubi sum ego, et illi sint mecum; ut videant claritátem meam, quam dedísti mihi: quia dilexísti me ante constitutiónem mundi. Pater juste, mundus te non cog. nóvit ego autem te cognóvi: et hi cognovérunt, quia tu me misísti. Et notum feci eis nomen tuum, et notum fáciam ut diléctio, qua dilexísti me, in ipsis sit, et ego in ipsis.
Pássio Dómini nostri Jesu Christi secúndum Joánnem. c. 8.
N illo témpore: Egréssus est Jesus cum discípulis suis trans torréntem Cedron, ubi erat hortus, in quem introívit ipse, et discípuli ejus. Sciébat autem et Judas, qui tradébat eum, locum: quia frequenter Jesus convénerat illuc cum discípulis suis. Judas ergo cum accepísset cohortem, et a Pontifícibus, et Pha. risæis minístros, venit illuc cum latérnis, et fácibus, et armis. Jesus itaque sciens ómnia, quæ ventúra erant super

Ordo Commendationis animæ. 185
eum, procéssit, et dixit eis: Quem quæritis? Respondérunt ei: Jesum Nazarénum. Dicit eis Jesus: Ego sum. Stabat autem et Judas, qui tradébat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum: abiérunt retrorsum, et cecidérunt in terram. Iterum ergo interrogávit eos: Quem quæritis? Illi autem dixérunt: Jesum Nazarénum. Respóndit Jesus: Dixi vobis, quia ego sum: si ergo me quæritis, sínite hos abíre. Ut implerétur sermo, quem dixit: Quia quos dedísti mihi, non pérdidi ex eis quemquam. Simon ergo Petrus habens gládium edúxit eum: et percussit Pontificis servum, et abscídit aurículam ejus déxteram. Erat autem nomen servo Malchus. Dixit ergo Jesus Petro Mitte gládium tuum in vagínam. Cálicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Colors ergo, et tribúnus, et minístri Judæórum comprehendérunt Jesum, et ligavérunt eum: et adduxérunt eum ad Annam primum; erat enim socer Cáiphæ, qui erat Póntifex anni illius. Erat autem Cáiphas, qui consilium déderat Judæis: Quia éxpedit unum hóminem mori pro pópulo. Sequebátur autem Jesum Simon Petrus, et álius discípulus. Discípulus autem ille erat notus Pontifici, et introívit cum Jesu in átrium Pontificis. Petrus autem stabat ad óstium foris. Exívit ergo di-. scípulus álius, qui erat notus Pontifici,
12

186
Rituale Romanum
et dixit ostiáriæ, et introdúxit Petrum. Dicit ergo Petro ancilla ostiária: Numquid et tu ex discípulis es hóminis istíus? Dicit ille: Non sum. Stabant autem servi et minístri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciébant se: erat autem cum eis et Petrus stans, et calefáciens se. Póntifex ergo interrogávit Je. sum de discípulis suis, et de doctrina ejus. Respóndit ei Jesus: Ego palam locútus sum mundo ego semper dócui in Synagóga, et in templo, quo omnes Judæi convéniunt: et in occulto locútus sum nihil. Quid me intérrogas? Intérroga eos, qui audiérunt quid locútus sim ipsis; ecce hi sciunt, quæ díxerim ego. Hæc autem cum dixisset, unus assístens ministrórum dedit álapam Jesu, dicens: Sic respóndes Pontifici? Respóndit ei Jesus: Si male locútus sum, testimónium pérhibe de malo: si autem bene, quid me cædis? Et misit eum Annas ligátum Cáipham Pontíficem. Erat autem Simon Petrus stans, et calefáciens se. Dixérunt ergo ei Numquid et tu ex discípulis ejus es? Negávit ille, et dixit: Non sum. Dieit ei unus ex servis Pontificis, cognátus ejus, cujus abscídit Petrus aurículam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negávit Petrus: et statim gallus cantávit. Addúcunt ergo Jesum a Cáipha in prætórium. Erat autem mane ipsi non introiérunt in prætórium, ut
ad
: et
●

Ordo Commendationis animæ. 187
non contaminaréntur, sed ut manducárent Paschia. Exívit ergo ilátus ad eos foras, et dixit: Quam accusatiónem affértis advérsus hóminem hunc? Respondérunt, et dixérunt ei: Si non esset hic malefáctor, non tibi tradidissémus eum. Dixit ergo eis Pilátus: Accipite eum vos, et secúndum legem vestram judicáte eum. Dixérunt ergo ei Judæi: Nobis non licet interficere quemquam. Ut sermo Jesu implerétur, quem dixit, significans qua morte esset moritúrus. Introivit ergo íterum in prætórium Pilátus, et vocávit Jesum, et dixit ei: Tu es Rex Judæórum? Respóndit Jesus: A temetípso hoe dicis, an álii dixérunt tibi de me? Respóndit Pilátus: Numquid ego Judæus sum? Gens tua, et Pontífices tradidérunt te mihi: quid fecisti? Respóndit Jesus: Regnum meum non est de hoc mundo: si ex hoc mundo esset regnum meum, minístri mei útique decertárent, ut non tráderer Judæis: nunc autem regnum meum non est hinc. Dixit itaque ei Pilátus: Ergo Rex es tu? Respóndit Jesus: Tu dicis, quia Rex sum ego. Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimónium perhibeam veritáti: omnis, qui est ex veritáte, audit vocem meam. Dicit ei Pilátus: Quid est véritas? Et cum hoc dixisset, iterum exívit ad Judæos, et dicit eis Ego nullam invénio in eo

188
Rituale Romanum.
et
causam. Est autem consuetúdo vobis, ut unum dimittam vobis in Pascha: vultis ergo dimittam vobis regem Judæórum? Clamavérunt ergo rursum omnes, dicéntes: Non hunc, sed Barábbam. Erat autem Barábbas latro. Tunc et ergo apprehéndit Pilátus Jesum, flagellávit. Et milites plecténtes corónam de spinis, imposuérunt cápiti ejus, et veste purpúrea circumdedérunt eum. Et veniébant ad eum, et dicébant: Ave Rex Judæórum: et dabant ei álapas. Exívit ergo íterum Pilátus foras, dicit eis: Ecce addúco vobis eum foras, ut cognoscátis, quia nullam invénio in eo causam.( Exívit ergo Jesus portans corónam spíneam, et purpúreum vestiméntum.) Et dicit eis: Ecce homo. Cum ergo vidíssent eum Pontífices, et ministri, clamábant, dicéntes: Crucifige, crucifige eum. Dicit eis Pilátus: Accipite eum vos, et crucifigite: ego enim non Respondérunt ei Judæi: Nos legem habémus, et secúndum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Cum ergo audísset Pilátus hunc sermónem, magis tímuit. Et ingressus est prætórium iterum, et dixit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. Dicit ergo ei Pilátus: Mihi non lóqueris? Nescis, quia po testátem hábeo crucifigere te, et po testátem hábeo dimittere te? Respóndit
invénio in eo causam.

Ordo Commendationis animæ. 189
Jesus Non habéres potestátem advérsum me ullam, nisi tibi datum esset désuper. Proptérea qui me trádidit tibi, majus peccátum habet. Et exinde quærébat Pilátus dimittere eum. Judæi autem clamábant, dicéntes: Si hunc dimittis, non es amicus Cæsaris: omnis enim qui se regem facit, contradícit Cæsari. Pilátus autem cum audísset hos sermónes, addúxit foras Jesum: et sedit pro tribunáli in loco, qui dícitur Lithóstrotos, hebráice autem Gábbatha. Erat autem Parascéve Paschæ, hora quasi sexta, et dicit Judæis: Ecce Rex vester. Illi autem clamábant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dicit eis Pilátus: Regem vestrum crucifigam? Respondérunt Pontifices: Non habémus regem, nisi Cæsarem. Tunc ergo trádidit eis illum, ut crucifigerétur. Suscepérunt autem Jesum, et eduxérunt. Et bájulans sibi crucem, exí. vit in eum, qui dicitur Calváriæ, locum, hebráice autem Gólgotha: ubi crucifixérunt eum, et cum eo álios duos, binc et hinc, médium autem Jesum. Scripsit autem et títulum Pilátus, et pósuit super crucem. Erat autem scriptum Jesus Nazarénus, Rex Judæórum. Hunc ergo titulum multi Judæórum legérunt: quia prope civitátem erat locus, ubi crucifixus est Jesus. Et erat scriptum hebráice, græce, et latíne. Dicébant ergo Piláto Pontífices Judæórum:

190
Rituale Romanum.
Noli scribere: Rex Judæórum: sed quia ipse dixit: Rex sum Judæórum. Respóndit Pilátus: Quod scripsi, scripsi. Milites ergo cum crucifixissent eum, accepérunt vestiménta ejus( et fecérunt quátuor partes: unicuique militi partem) et túnicam. Erat autem túnica inconsútilis, désuper contéxta per totum. Dixérunt ergo ad invicem: Non scindámus eam, sed sortiámur de illa cujus sit. Ut Scriptúra implerétur, dicens: Partiti sunt vestiménta mea sibi: et in vestem meam misérunt sortem. Et milites quidem hæc fecérunt. Stabant autem juxta crucem Jesu Mater ejus, et soror Matris ejus, María Cléophæ, et María Magdaléne. Cum vidísset ergo Jesus Matrem, et discípulum stantem, quem diligébat, dicit Matri suæ: Múlier, ecce filius tuus. Deínde dicit discípulo: Ecce Mater tua. Et ex illa hora accépit eam discípulus in sua. Póstea sciens Jesus, quia ómnia consummáta sunt, ut consummarétur Scriptúra, dixit: Sítio. Vas ergo erat pósitum acéto plenum. Illi autem spóngiam plenam acéto, hyssópo circumponentes, obtulérunt ori ejus. Cum ergo accepisset Jesus acétum, dixit: Consummátum est. Et inclináto cápite trádidit spiritum. Judæi ergo( quóniam Parascéve erat) ut non remanérent in cruce córpora Sábbato,( erat enim magnus dies ille Sábbati) rogavérunt Pilátum, ut

Ordo Commendationis animæ. 191 frangeréntur eórum crura, et tolleréntur. Venérunt ergo milites, et primi quidem fregérunt crura, et altérius, qui crucifixus est cum eo. Ad Jesum autem cum venissent, ut vidérunt eum jam mórtuum, non fregérunt ejus crura: sed unus militum láncea latus ejus apéruit, et contínuo exívit sanguis, et aqua. Et qui vidit, testimónium perhibuit: et verum est testimónium ejus. Et ille scit, quia vera dicit, ut et vos credátis. Facta sunt enim hæc, ut Scriptura implerétur: Os non comminuéti ex eo. Et iterum ália Scriptúra dicit: Vidébunt, in quem transfixérunt. Post hæc autem rogávit Pilátum Joseph ab Arimathæa,( eo quod esset discípulus Jesu, occultus autem propter metum Judæórum) ut tolleret corpus Jesu. Et permísit Pilátus. Venit ergo, et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodémus, qui vénerat ad Jesum nocte primum, ferens mixtúram myrrhæ, et áloes, quasi libras centum. Accepérunt ergo corpus Jesu, et ligavérunt illud linteis cum aromátibus, sicut mos est Judæis sepelíre. Erat autem in loco, ubi crucifixus est, hortus: et in horto monuméntum novum, in quo nondum quisquam pósitus erat. Ibi ergo propter Parascéven Judæórum, quia juxta erat monuméntum, posuérunt Jesum.
Oratio ad Dominum Jesum Christum de singulis articulis Passionis ejus, di

192
Rituale Romanum.
cenda a moriente, vel ab alio pro eo. *. Adorámus te, Christe, et benedícimus tibi.
Quia per sanctam Crucem tuam redemísti mundum.
DE
EUS, qui pro redemptióne mundi voluísti nasci, circumcídi, a Judæis reprobári, a Juda traditóre ósculo tradi, vínculis alligári, sicut agnus innocens ad víctimam duci. atque conspéctibus Annæ, Cáiphæ, Piláti et Heródis indecenter offérri, a falsis téstibus accusári, flagéllis et oppróbriis vexári, sputis cónspui, spinis coronári, cólaphis cædi, arúndine pércuti, fácie velári, véstibus éxui, cruci clavis affigi, in cruce levári, inter latrónes deputári, felle et acéto potári, et láncea vulnerári. Tu, Dómine, per has sanctíssimas poenas tuas, quas ego indígnus récolo, et per sanctam crucem et mortem tuam, líbera me,( vel si alius dicit pro eo, líbera fámulum tuum N.) a poenis inférni, et perdúcere dignéris, quo perduxisti latrónem tecum crucifixum. Qui cum Patre et Spíritu sancto vivis et regnas in sæcula sæculórum. Amen.
Dici præterea possunt sequentes Psalmi Psalmus 117,
CON
ONFITEMINI Dño, quóniam bonus:* quó. niam in sæculum misericórdia ejus. Dicat nunc Israel, quóniam bonus: quóniam in sæculum misericórdia ejus.
*

Ordo Commendationis animæ. 193 Dicat nunc domus Aaron:* quóniam in sæculum misericórdia ejus.
Di
icant nunc qui timent Dóminum * quóniam in sæculum misericórdia ejus. De tribulatióne invocávi Dóminum: et exaudívit me in latitúdine Dóminus.
*
Dóminus mihi adjútor:* non timébo quid fáciat mihi homo.
Dóminus mihi adjútor:* et ego despíciam inimícos meos.
B onum est confidere in Dómino, quam confidere in hómine.
Bonum est speráre in Dómino,* quam speráre in principibus.
*
Omnes gentes circuiérunt me: et in nómine Dómini, quia ultus sum in
eos.
* et
Circumdántes circumdedérunt me: in nómine Dómini, quia ultus sum in eos. Circumdedérunt me sicut apes, et exarsérunt sicut ignis in spinis: et in nómine Dómini, quia ultus sum in eos. Impúlsus evérsus sum ut cáderem:* et Dóminus suscépit me.
Fortitúdo mea, et laus mea Dóminus: * et factus est mihi in salútem.
Vox exultatiónis et salútis* in tabernáculis justórum.
*
Déxtera Dómini fecit virtútem, déxtera Dómini exaltávit me:* déxtera Dómini fecit virtútem.
Non móriar, sed vivam et narrábo ópera Dómini.

194
Rituale Romanum.
*
Castígans castigávit me Dóminus: et morti non trádidit me.
Aperite mihi portas justitiæe; ingréssus in eas confité bor Dómino:* hæc porta Dómini, justi intrábunt in eam.
Confitébor tibi, quóniam exaudísti me: * et factus es mihi in salútem.. Lápidem, quem reprobavérunt ædificántes, hic factus est in caput ánguli.
A Dómino factum est istud,* et est mirábile in óculis nostris.
Hæc est dies, quam fecit Dóminus:* exultémus, et lætémur in ea.
O Dómine, salvum me fac, o Dómine, bene prosperáre:* benedíctus qui venit
in nómine Dómini.
Benedíximus vobis de domo Dómini:* Deus Dóminus, et illúxit nobis.
sis,
Constitúite diem solémnem in condénusque ad cornu altáris.
Deus meus es tu, et confitébor tibi:* Deus meus es tu, et exaltábo te.
Confitébor tibi, quóniam exaudísti me: * et factus es mihi in salútem.
Confitémini Dómino, quóniam bonus: quóniam in sæculum misericórdia
*
ejus.
Glória Patri, etc.
Psalmus 118.
RATI immaculati in via,* qui ámbulant in lege Dómini.
Beáti qui scrutántur testimónia ejus:
in toto corde exquírunt eum.

Ordo Commendationis animæ. 195 Non enim qui operántur iniquitátem.* in viis ejus ambulavérunt.
Tu mandásti,* mandáta tua custodiri nimis.
Utinam dirigántur viæ meæ,* ad custodiéndas justificatiónes tuas!
Tunc non confúndar,* cum perspéxero in ómnibus mandátis tuis.
Confitébor tibi in directióne cordis:* in eo quod didici judícia justitiæ tuæ. Justificatiónes tuas custódiam:* me derelinquas usquequáque.
non
In quo córrigit adolescéntior viam suam?* in custodiéndo sermónes tuos. In toto corde meo exquisívi te: ne repéllas me a mandátis tuis.
In corde meo abscóndi elóquia tua, ut non peccem tibi.
Benedíctus es, Dómine:* doce me justificatiónes tuas.
In lábiis meis* pronuntiávi ómnia judícia oris tui.
*
In via testimoniórum tuórum delectátus sum,* sicut in ómnibus divitiis.
In mandátis tuis exercébor:* et considerábo vias tuas.
In justificatiónibus tuis meditábor:* non obliviscar sermónes tuos.
Glória Patri, etc.
R₁
ETRIBUE Servo tuo, vivifica me:* et custódiam sermónes tuos. Revéla óculos meos, et considerábo mirabília de lege tua.

196
Rituale Romanum.
Incola ego sum in terra:* non abscóndas a me mandáta tua.
oncupívit ánima mea desideráre justificatiónes tuas* in omni témpore.
ncrepásti supérbos:* maledícti, qui declinant a mandátis tuis.
*
Aufer a me oppróbrium, et contémptum: quia testimónia tua exquisivi. Etenim sedérunt príncipes, et advérsum me loquebántur:* servus autem tuus exercebátur in justificatiónibus tuis.
est:
Nam et testimónia tua meditátio mea * et consíliu meum justificatiónes tuæ. A dhæsit paviménto ánima mea:* viví
fica me secúndum verbum tuum.
*
ias meas enuntiávi, et exaudisti me: doce me justificatiónes tuas.
*
iam justificatiónum tuárum ínstrue me: et exercébor in mirabílibus tuis. Dormitávit ánima mea præ tædio:*
confirma me in verbis tuis.
Viam iniquitátis ámove a me:* et de lege tua miserére mei.
iam veritátis elégi:* judícia tua non sum oblitus.
A dhæsi testimoniis tuis, Dómine:* noli me confúndere.
Viam mandatórum tuórum cucurri, cum dilatásti cor meum.
Glória Patri, etc.
Tres piæ et utiles morientibus Orationes, cum tribus Pater noster, et tribus Ave María, in agone mortis recitandæ.

Ordo Commendationis animæ. 197
Primo dicitur, Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. Pater noster. Ave María.
Oratio.
OMINE Jesu Christe, per tuam sanD etissimam agoníam, et oratiónem,
qua orásti pro nobis in monte Olivéti, quando factus est sudor tuus sicut guttæ sánguinis decurréntis in terram: óbsecro te, ut multitúdinem sudóris tui sanguínei, quem præ timóris angústia copiosíssime pro nobis effudísti, offérre et osténdere dignéris Deo Patri omnipoténti contra multitúdinem ómnium peccatórum hujus fámuli tui N., et libera eum in hac hora mortis suæ ab ómnibus poenis et angústiis, quas pro peccátis suis se timet meruísse. Qui cum Patre et Spíritu sancto vivis et regnas Deus, in sæcula sæculórum.
Amen.
Secundo dicitur, Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. pater noster. Ave María.
Oratio
OMINE Jesu Christe, qui pro nobis Dmo mori dignátus es in Cruce, obsecro te, ut omnes amaritúdines passiónum et poenárum tuárum, quas pro nobis míseris peccatóribus sustinuísti in Cruce, máxime in illa hora, quando sanctíssima ánima tua egréssa est de sanctíssimo córpore tuo, offérre et ostendere dignéris Deo Patri omnipoténti pro

198
Rituale Romanum.
ánima hujus fámuli tui N., et libera eum in hac hora mortis ab ómnibus pæ nis et passiónibus, quas pro peccátis suis se timet meruísse. Qui cum Patre, et Spíritu sancto vivis et regnas Deus, in sæcula sæculórum.. Amen.
Tertio dicitur, Kyrie, eléison. Christe eléison. Kyrie, eléison. Pater noster. Ave María.
Oratio.
D phétæ dixisti: In charitate perpétua
OMINE
qui os Prodiléxi te, ídeo attráxi te míserans tui: óbsecro te, ut eamdem charitátem tuam, quæ te de coelis in terram ad tolerándas ómnium passiónum tuárum amaritúdines attráxit, offérre et osténdere dignéris Deo Patri omnipoténti pro ánima hujus fámuli tui N., et libera eum ab ómnibus passiónibus et poenis, quas pro peccátis suis timet se meruísse. Et salva ánimam ejus in hac hora éxitus sui. Aperi ei jánuam vitæ, et fac eum gaudére cum Sanctis tuis in glória ætérna. Et tu, piíssime Dómine Jesu Christe, qui redemísti nos pretiosíssimo Sánguine tuo, miserére ánimæ hujus fámuli tui, et eam introdúcere dignéris ad semper viréntia et amoena loca Paradísi, ut vivat tibi amóre indivisibili, qui a te, et ab eléctis tuis numquam separári potest. Qui cum Patre et Spíritu sancto vivis et regnas Deus, in sæcula sæculórum. Amen.

IN EXPIRATIONE.
C₁
UM vero tempus expirandi institerit tunc maxime ab omnibus circumstantibus, flexis genibus, vehementer orationi instandum est. Ipse vero moriens, si potest, dicat, vel si non potest, assistens, sive Sacerdos pro eo clara voce pronuntiet: JESU, JESU, JESU 1 Quod, et ea, quæ sequuntur, ad illius aures, si videbitur, etiam sæpius repetat. In manus tuas, Dómine, comméndo spíritum meum. Dómine Jesu Christe, súscipe spiritum meum Sancta María, ora pro me. María, Mater grátiæ, Mater misericórdiæ, tu me ab hoste prótege, et hora mortis suscipe.
Tunc ubi viget pia consuetudo, pulsetur campana Parochialis Ecclesiæ aliquibus ictibus, ad significandum fidelibus in urbe, vel loco, aut extra in suburbanis existentibus, instantem mortem expirantis ægroti, ut pro eo Deum rogare possint.
Egressa anima de corpore, statim dicatur hoc r. Subveníte, Sancti Dei, occúrrite, Angeli Dómini, Suscipiéntes ánimam ejus, Offeréntes eam in conspectu Altíssimi.. Suscípiat te Christus qui vocávit te, et in sinum Abrahæ Angeli dedúcant te.. Suscipiéntes ánimam ejus, Offeréntes eam in conspectu Altíssimi.

200
Rituale Romanum.
, Réquiem ætérnam dona ei, Dómine, et lux perpétua lúceat ei.* Offerentes. Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. pater noster.
. Et ne nos indúcas in tentatiónem. Sed libera nos a malo.
. Réquiem ætérnam dona ei, Die. Et lux perpétua lúceat ei.
A porta ínferi.
Erue, Dómine, ánimam ejus. Requiéscat in pace.
r. Amen. f. Dómine, exáudi oratiónem meam. Et clamor meus ad te véniat.
R.
ý.
R.
Dóminus vobíscum.
Et cum spíritu tuo. crémus.
TH
IBI, Dómine, commendámus ánimam fámuli tui N., ut defúnctus sæculo tibi vivat: et quæ per fragilitátem humánæ conversatiónis peccáta commísit, tu vénia misericordíssimæ pietátis abstérge. Per Christum Dium nostrum.
Amen.
E.
Interim detur campana signum transitus defuncti pro loci consuetudine, ut audientes pro ejus anima Deum precentur. Deinde corpus de more honeste compositum, loco decenti cum lumine collocetur: ac parva Crux super pectus inter manus defuncti ponatur, aut ubi Crux desit, manus in modum Crucis componantur, in terdumque aspergatur Aqua benedicta, et interim donec efferatur, qui adsunt, sive Sacerdotes, sive alii, orabunt pro defuncto.

DE EXEQUIIS.
ACRAS cæremonias ac ritus, quibus ex antiquissima traditione, et Summorum Pontificum institutis sancta Mater Ecclesia Catholica in filiorum suorum exequiis uti solet, tamquam vera religionis mysteria, christianæque pietatis signa, et fidelium mortuorum saluberrima suffragia, Parochi summo studio servare debent, atque usu retinere.
His itaque præstandis, qua par est modestia ac devotione ita se habebunt, ut ad defunctorum salutem, simulque ad vivorum pietatem, quemadmodum vere sunt, non ad quæstum ejusmodi ritus sancti instituti esse videantur.
Nullum corpus sepeliatur, præsertim si mors repentina fuerit, nisi post debitum temporis intervallum, ut nullus omnino de morte relinquatur dubitandi locus.
Quod antiquissimi est instituti, illud, quantum fieri poterit, retineatur, ut Missa, præsente corpore defuncti, pro eo celebretur, antequam sepulturæ tradatur.
Si quis die festo sit sepeliendus, Missa propria pro defunctis præsente corpore celebrari poterit; dum tamen Conventualis Missa, et Officia divina non impediantur, magnaque diei celebritas non obstet.
Caveant omnino Parochi, aliique Sacerdotes, ne sepulturæ, vel exequiarum, seu anniversarii mortuorum officii causa quidquam paciscantur, aut tamquam pretium exigant; sed iis eleemosynis contenti sint, quæ aut probata consuetudine dari solent, aut Ordinarius constituerit. Neque permittant, ut pallia, aut alia altaris ornamenta ad ornatum feretri, vel tumbæ adhibeantur.
Cum autem antiquissimi ritus ecclesiastici sit,
Rituale.
13

202
Rituale Romanum.
cereos accensos in exequiis et funeribus deferre, caveant item, ne ejusmodi ritus omittatur, ac ne quid avare, aut indigne in eo committatur.
Pauperes vero, quibus mortuis nihil, aut ita parum superest, ut propriis impensis humari non possint, gratis omnino sepeliantur; ac debita lumina suis impensis, si opus fuerit, adhibeant Sacerdotes, ad quos defuncti cura pertinet, vel aliqua pia Confraternitas, si fuerit, juxta loci consuetudinem.
Ubi viget antiqua consuetudo sepeliendi mortuos in cæmeteriis, retineatur, et ubi fieri potest, restituatur: at vero cui locus sepulturæ dabitur in Ecclesia, humi tantum detur. Cadavera autem prope altaria non sepeliantur.
Sepulchra Sacerdotum, et Clericorum cujuscumque Ordinis, ubi fieri potest, a sepulchris laicorum separata sint, ac decentiori loco sita; atque ita, ubi commodum fuerit, ut alia pro Sacerdotibus, alia pro inferioris Ordinis Ecclesiæ ministris parata sint.
sacro
Sacerdos, aut cujusvis Ordinis Clericus defunctus, vestibus suis quotidianis communibus usque ad talarem vestem inclusive, tum desuper vestitu sacerdotali, vel clericali, quem Ordinis sui ratio deposcit, indui debet. Sacerdos quidem super talarem vestem, amictu, alba, cingulo, manipulo, stola, et casula, seu planeta violacea
sit indutus.
Diaconus vero induatur amictu, alba, cingulo, manipulo, stola super humerum sinistrum, quæ sub axilla dextera annectatur, et dalmatica violacea. Subdiaconus autem amictu, alba, cingulo, manipulo, et tunicella.
Alii præterea inferiorum Ordinum Clerici superpelliceo supra vestem talarem ornari debent, singuli prædicti cum tonsura, ac biretis suis.
Nullum porro cadaver perpetuæ sepulturæ traditum, ex ulla cujusvis Ordinis Ecclesia asportari liceat, nisi de licentia Ordinarii.
Laici cadaver, quolibet generis, aut dignitatis titulo præditus ille fuerit, Clerici ne deferant, sed laici.

De Exequiis.
203
Corpora defunctorum in Ecclesia ponenda sunt pedibus versus altare majus; vel si conduntur in Oratoriis, aut Capellis, ponantur cum pedibus versis ad illarum altaria: quod etiam pro situ et loco fiat in sepulchro. Presbyteri vero habeant caput versus altare.
Ceterum nemo Christianus in communione fidelium defunctus, extra Ecclesiam, aut cæmeterium rite benedictum sepeliri debet: sed si necessitas cogat ex aliquo eventu aliquando ad tempus aliter fieri, curetur, ut quatenus fieri poterit, corpus in locum sacrum quamprimum transferatur; et interim semper Crux capiti illius apponi debet, ad significandum illum in Christo quievisse.
QUIBUS NON LICET DARE ECCLESIASTICAM
SEPULTURAM.
I GNORARE non debet Parochus, qui ab ecclesiastica sepultura ipso jure sunt excludendi, ne quemquam ad illam contra sacrorum Canonum decreta unquam admittat.
Negatur igitur ecclesiastica sepultura paganis, Judæis, et omnibus infidelibus: hæreticis, et eorum fautoribus; apostatis a christiana fide; schismaticis, et publicis excommunicatis majori excommunicatione; interdictis nominatim, et iis, qui sunt in loco interdicto, eo durante.
Seipsos occidentibus ob desperationem, vel iracundiam, non tamen si ex insania id accidat, nisi ante mortem dederint signa pænitentiæ.
Morientibus in duello, etiamsi ante obitum dederint poenitentiæ signa.
Manifestis, et publicis peccatoribus, qui sine pœnitentia perierunt.
lis de quibus publice constat, quod semel in anno non susceperunt Sacramenta Confessionis, et Communionis in Pascha, et absque ullo signo contritionis obierunt.
Infantibus mortuis absque Baptismo.
Ubi vero in prædictis casibus dubium occurrerit, Ordinarius consulatur.

EXEQUIARUM ORDO.
Co ONSTITUTO tempore, quo corpus ad Ecclesiam deferendum est, convocetur Clerus, et alii, qui funeri interesse debent, et in Parochialem, vel in aliam Ecclesiam, juxta loci consuetudinem, ordine conveniant; ac datis certis campanæ signis, eo modo et ritu, quo in eo loco fieri solet, Parochus, induto superpelliceo, et stola nigra, vel etiam pluviali ejusdem coloris, Clerico præferente Crucem, et alio aquam benedictam, ad domum defuncti una cum aliis procedit. Distribuuntur cerei, et accenduntur intorticia. Mox ordinatur Processio, præcedentibus laicorum Confraternitatibus, si adsint: tum sequitur Clerus regularis et sæcularis per ordi, devote nem; binique procedunt, prælata Cruce, Psalmos, ut infra, decantantes, Parocho præcedente feretrum cum luminibus; inde sequuntur alii funus comitantes, et pro defuncto Deum rite deprecantes sub silentio.
Parochus vero, antequam cadaver efferatur, illud aspergit Aqua benedicta, mox dicit Antiphonam: Si iniquitates, cum Psalm. De profundis clamavi, etc. in fine: Requiem aæternam dona ei, Domine, et lux perpetua luceat ei, repetit Antiphonam totam, Si iniquitates, etc.
Deinde cadaver effertur, Parochusque de domo procedens, statim gravi voce intonat Antiphonam: Exultabunt Domino, et Cantores inchoant Psalmum Miserere, etc. Clero alternatim prosequente; at si longitudo itineris postulaverit, dicuntur Psalmi Graduales, Ad Dominum cum tribularer, etc. vel alii Psalmi ex Officio Mortuorum, et in fine cujuslibet Psalmi dicitur: Requiem aæternam dona ei, Domine, etc, qui Psalmi devote, distincte, gravique voce recitari debent usque ad Ecclesiam.
Ad ingressum Ecclesiæ repetitur Antiphona: Exultabunt Domino ossa humiliata. Deinde Eccle. siam ingressi, cantant Responsorium, Cantore in cipiente, et Clero alternatim respondente, videlicet:

cur
S UB VE- NI- TE Sancti De- i,
b
Exequiarum Ordo.
Sus- ci- pi- entes a- nimam e
Of- fe- rentes e
ctu Al
te
ri- te An- ge- li Do
Hier.ope- 27,3,
205
-
-
-
du cant te.
1
-
OCmi- ni:
jus:
am in con- spetis- si- mi. f. Sus- ci- pi- at
Christus, qui vo- ca- vit te,
et in sinum A- bra- hæ Ange- li deSus- ci- pi- entes.

206
Rituale Romanum.
f. Re- qui- em
●
e- ter- nam do- na
e i, Do- mi- ne.. Et lux perpe- tu- a lu- ce- at
e- i.
Of- fe- ren- tes
€
am.
Deposito feretro in medio Ecclesiæ, ita ut defuncti pedes, si fuerit laicus, sint versus Altare majus: si vero fuerit Sacerdos, ut dictum est, caput sit versus ipsum Altare; et cereis accensis circa corpus, statim, nisi quid impediat, ut infra monebitur, dicatur Offic. Mortuorum, cum tribus Noct., et Laudibus, ut infra ponitur; et duo ex Clero incipiant absolute Invitat. Regem, cui ómnia vivunt, Veníte adorémus; et repetitur a Clero Regem, cui ómnia vivunt, Veníte, adorémus
Psalmus. Veníte, exultémus, etc. et duplicantur Antiphona.
Ad finem Officii post Antiphonam Cantici Benedíctus, etc. Ego sum resurré. ctio, etc. dicitur Pater noster,
secreto.

Exequiarum Ordo.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem.
Ir. Sed líbera nos a malo.
207
f. A porta inferi.
r. Erue, Dómine, ánimam ejus.
f. Requiéscat in pace.. Amen. f. Dómine, exáudi oratiónem meam. r. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
BSOLVE, quæsumus Dómine, ánimam fámuli tui ab omni vínculo delictórum: ut in resurrectiónis glória inter Sanctos et Eléctos tuos resuscitátus respiret. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
Dum in Officio dicuntur Laudes, Sacerdos cum ministris paratur ad celebrandam Missam solemnem pro defuncto, si tempus congruens fuerit, ut in die depositionis in Missali Romano.
Finita Missa, Sacerdos, deposita casula, seu planeta, et manipulo, accipit pluviale nigri Coloris: et Subdiaconus accipit Crucem, et accedit ad feretrum, et se sistit ad caput defuncti cum Cruce, medius inter duos Acolythos, seu ceroferarios cum candelabris et candelis accensis et omnes alii de Clero veniunt ordinatim in gradu suo cum candelis accensis, et stant in circuitu feretri: tum sequitur Sacerdos cum Diacono, et assistente, aliisque ministris, et facta re

208
Rituale Romanum.
verentia Altari, sistit se contra Crucem ad pedes defuncti, retro adstantibus ei a sinistris duobus Acolythis, uno cum thuribulo et navicula incensi, altero cum vase Aquæ benedictæ et aspersorio, et Acolytho, seu Clerico tenente librum, absolute dieit sequentem Orationem:
ON intres in judícium cum servo tuo, Dómine, quia nullus apud te justificábitur homo, nisi per te ómnium peccatórum ei tribuátur remíssio. Non ergo eum, quæsumus, tua judiciális senténtia premat, quem tibi vera supplicátio fidei christiánæ comméndat; sed grátia tua illi succurrente, mereátur evádere judicium ultiónis, qui dum víveret, insignitus est signáculo sanctæ Trinitátis: qui vivis et regnas in sæcula sæculórum. . Amen.
Deinde Cantore incipiente, Clerus circumstans cantat sequens Responsorium:
Li- be ra me, Do- mi- ne, de morte æ- ter- na, in di- e il- la tre- menda: Quando coe- li mo- ven di sunt et

Exequiarum Ordo.
ter- ra: Dum ve
-
lu di ca re sæ culum per i- gnem.
209
ne- ris
4
f. Tremens factus sum e- go, et timeo, dum discussi- o venerit, atque
ven- tu- ra i- ra. Quando.f. Di- es
il- la, di- es i- ræ, ca- la- mi- ta- tis et
+
mi- se- ri- æ, di- es ma- gna, et amara valde. Dum ve
neris.

210
Rituale Romanum.
f. Re- qui- em æ- ter- nam dona e- is
Domine, et lux per- pe- tu- a
lu- ce- at e is. Repet. L i- be- ra. Dum cantatur prædictum Responsorium, Sacerdos, Acolytho, seu Diacono ministrante, accipit incensum de navicula, et ponit in thuribulum; et finito B. Cantor cum primo Choro dicit:
Ky- ri- e, e- le- i- son.
+
ste, e- le- i- son.
■
Et secundus Chorus
respondet:
Deinde omnes simul dicunt:
+
ChriKyrie,
e
le i- son.
Mox Sacerdos dicit alta voce: Pater noster; et secreto dicitur ab omnibus; et ipse interim accipit a Diacono vel Acolytho aspersorium Aquæ benedictæ,

Exequiarum Ordo
211
et facta profunda inclinatione Cruci, quæ est ex adverso, Diacono, seu minis genuflectente, et fimbrias pluvialis sublevante, circumiens feretrum( si transit ante Sacramentum, genuflectit), aspergit corpus defuncti; deinde reversus ad locum suum, Diacono ministrante, accipit thuribulum, et eodem modo circuit feretrum, et corpus incensat, ut asperserat: postea reddito thuribulo ei, a quo acceperat, stans in loco suo, Acolytho, seu alio ministro tenente librum apertum ante se, dicit:
f. Et ne nos inducas in ten- ta- ti- onem.
B. Sed li- bera nos a maf. A por- ta in- fe- ri.
IN
-lo.
F. E- ru- e, Do- mi- ne, a- ni- mam e- jus.
+
f. Requi- e- scat in pa- ce.. A- men.

212
Rituale Romanum.
f. Domi- ne, exaudi o- ra- ti- onem meam.
r. Et cla- mor meus ad te ve- ni- at.
#
f. Do- mi- nus vo- biscum.
R. Et cum spi- ri- tu tu- o.
Orémus. 275
DEUS
EUS, cui próprium est miseréri semper, et párcere te súpplices exorámus pro ánima fámuli tui N. quam hódie de hoc sæculo migráre jussísti, ut non tradas eam in manus inimíci, neque obliviscáris in finem, sed júbeas eam a sanctis Angelis suscipi, et ad pátriam Paradísi perdúci: ut quia in te sperávit, et crédidit, non poenas inférni sustineat, sed gáudia ætérna possídeat. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Si defunctus fuerit Sacerdos, in Oratione dicatur: pro ánima fámuli tui Sacerdótis, quam, etc.

Exequiarum Ordo.
213
Finita Oratione, corpus defertur ad sepulchrum, si tunc deferendum sit et dum portatur, Clerici cantant Añam:
In Paradisum deducant te An- ge- li:
in tu- o ad- ventu sus- ci- piant te Mar#
ty- res, et perducant te in civitatem
sanctam Jerusalem. Chorus Angelorum
te sus- ci- pi- at, et cum La- za- ro
quondam paupe- re æternam ha- be as
re- qui- em.
Cum autem pervenerit ad sepulchrum, si non est benedictum. Sacerdos illud benedicit, dicens hanc Orationem:

214
Rituale Romanum.
Orémus.
EUS, cujus miseratióne ánimæ fidélium requiéscunt, hunc túmulum benedicere dignáre, eíque Angelum tuum sanctum députa custódem: et quorum, quarúmque córpora hic sepeliúntur, ánimas eórum ab ómnibus absólve vínculis delictórum, ut in te semper cum Sanctis tuis sine fine læténtur. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Dicta Oratione, Sacerdos aqua benedicta aspergat, deinde incenset corpus defuncti, et tumulum.
Quod si corpus tunc ad sepulturam non deferatur, omisso Resp. In Paradísum, etc. et benedictione sepulchri, si jam est benedictum, prosequatur Offic., ut infra quod numquam omittitur, et intonet Añam,
E- go sum.
Et repetitur Aña.
Et dicitur Cant. Benedíctus, 272.
Euouae.
E- go sum resurrecti- o et vi.
ta: qui credit in me, e- ti- am si

Exequiarum Ordo.
215
mortu- us fu- e- rit, vi- vet: et o- mnis
qui vi- vit, et credit in me, non
1
mo ri- e- tur in æternum.
Postea Sacerdos dicit: Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Pater noster. Interim corpus aspergit. F. Et ne nos indúcas in tentatiónem. Ir. Sed líbera nos a malo. x. A porta inferi.
Erue, Dómine, ánimam ejus. y. Requiéscat in pace.. Amen. f. Dómine, exáudi oratiónem meam.
F. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dnus vobíscum.. Et cum spíritu tuo. Orémus.
AC,
Dñe, hanc cum servo
F tuo defuncto( vel fámula tua defúncta
misericórdiam, ut factórum suórum in poenis non recípiat vicem, qui( vel quæ) tuam in votis ténuit voluntátem: ut sicut hic eum( vel eam) vera fides junxit fidélium turmis, ita illic eum( vel eam m tua miserátio sóciet angélicis choris. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
R'.

216
Rituale Romanum.
f. Réquiem ætérnam dona ei, Dómine. r. Et lux perpétua lúceat ei.
y Requiéscat in pace.. Amen.
f. Anima ejus, et ánimæ ómnium fidélium defunctórum per misericórdiam Dei requiéscant in pace. r. Amen.
Deinde a Sepultura in Ecclesiam, vel in Sacristiam revertentes, dicant sine cantu Añam: Si iniquitátes, cum Psalmo: De profúndis, etc. Réquiem ætérnam, etc.
dicaSi vero ob rationabilem causam, videlicet ob temporis angustiam, vel aliorum funerum instantem necessitatem, prædictum Officium Mortuorum cum tribus Nocturnis, et Laud. dici non potest: deposito in Ecclesia feretro cum corpore, tur saltem primum Noct. cum Laud, vel etiam sine Laud., maxime ubi ejusmodi viget consuctudo, incipiendo ab Invitat. Regem, cui ómnia vivunt, Veníte adorémus. Et postea omnia alia dicantur, qua supra præscripta sunt dicenda post Offic. Mortuorum, et Missam
Quod si etiam ea fuerit temp. angustia, vel alia urgens necessitas, ut unum Noct. cum Laud. dici non possit, aliæ prædictæ Preces et suffragia numquam omittantur.
Missa vero, si hora fuerit congruens, ritu pro defunctis, ut in die obitus, præsente corpore, non omittatur, nisi obstet magna diei solemnitas, aut aliqua necessitas aliter suadeat: et post Missam fiat, ut supra.

OFFICIUM
DEFUNCTORUM.
ICITUR in choro in die depositionis, et aliis diebus, pro temporis opportunitate, et Ecclesiarum consuetudine, ut supra dictum est. In die vero depositionis, et tertio, septimo, trigesimo, et anniversario, duplicantur Aña, et in fine Psalmorum dicitur: Réquiem ætérnam dona eis, Dómine. Et lux perpétua lúceat eis; etiam si pro uno tantum fiat Officium.
AD VESPERAS
Absolute incipitur ab Antiphona.
E
Pla- ce- bo Do- mino. 2. Euouae.
Psalmus 114.
DILE
ILEXI, quóniam exáudiet Dóminus* vocem gratiónis metu.
Quia inclinávit aurem suam mihi,* et in diébus meis invocábo.
Circumdedérunt me dolóres mortis:* et perícula inférni invenérunt me.
Tribulatiónem et dolórem invéni:* et nomen Dómini invocávi.
14

218
Rituale Romanum.
0 Dómine, líbera ánimam meam:" miséricors Dóminus, et justus, et Deus noster miserétur.
Custódiens párvulos Dóminus:* hu. miliátus sum et liberávit me.
Convértere ánima mea in réquiem tuam: quia Dóminus benefécit tibi.
*
Quia erípuit ánimam meam de morte: * óculos meos a lácrymis, pedes meos a lapsu.
Placébo Dómino* in regióne vivórum. Réquiem ætérnam, etc.
0- ne
I
Aña. Pla- ce- bo Do- mi- no in re gi.
1
I
vi- vo- rum.
Aña Hei mi- hi, Domine. 2. Euouae.
Psalmus 119.
D Dóminum, cum tribulárer, clamáAvi:* et exaudívit me.
Dómine, líbera ánimam meam a lábiis iníquis,* et a lingua dolósa.
Quid detur tibi, aut quid apponátur tibi* ad linguam dolósam?
Sagittæ poténtis acúte,* cum carbóni bus desolatóriis.

Officium Defunct. Ad Vesp.
219
Heu mihi, quia incolátus meus prolongátus est! habitávi cum habitántibus Cedar* multum íncola fuit ánima mea.
Cum his, qui odérunt pacem, eram pacíficus cum loquébar illis, impugnábant me gratis.
: *
Réquiem ætérnam, etc.
4
Aña. Hei mi- hi Domi- ne: qui- a in- cola- tus me us pro- longa- tus est.
Aña. Domi- nus cu- stodit te. 2. Euouae.
Psalmus 120.
EVAVI óculos meos in montes,
* unde
véniet auxílium mihi.
Auxílium meum a Dómino:* qui fecit
coelum et terram.
Non det in commotiónem pedem tuum: neque dormítet qui custódit te.
Ecce non dormitábit, neque dórmiet,* qui custódit Israel.
Dóminus custódit te, Dóminus protéctio tua,* super manum déxteram tuam. Per diem sol non uret te, per noctem. neque luna
*

Rituale Romanum.
Dóminus custódit te ab omni malo: custódiat ánimam tuam Dóminus.
220
et
Dóminus custódiat intróitum tuum, éxitum tuum:* ex hoc nunc, et usque in sæculum.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Dominus cu- stodit te ab o- mni
ma- lo; cu sto- di- at a- ni- mam tuam
Do mi- nus.
Aña. Si i- niquita- tes. 7. Euo u a e. Psalmus 129.
Dómine:
ad te,
Dómine, exáudi vocem meam. Fiant aures tuæ intendéntes,* in vocem deprecatiónis meæ.
Si iniquitátes observáveris, Dómine: Dómine, quis sustinébit?
Quia apud te propitiátio est: et pro pter legem tuam sustínui te, Dómine. Sustinuit ánima mea in verbo ejus: sperávit ánima mea in Dómino.
*

Officium Defunct. Ad Vesp.
221
A custódia matutína usque ad noctem, * speret Israel in Dómino.
Quia apud Dóminum misericórdia,* et copiósa apud eum redémptio.
Et ipse rédimet Israel,* ex ómnibus iniquitátibus ejus. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Si i- ni- quita- tes ob- ser- va- ve- ris,
Domine: Domine, quis sus- ti- nebit?
Aña. O- pe- ra. 2. Euou a e.
Psalmus 137.
ONFITEBOR tibi, Dómine, in toto corCoa de meo:* quóniam audísti verba
oris mei.
In conspectu Angelórum psallam tibi: * adorábo ad templum sanctum tuum, et confitébor nómini tuo.
Super misericórdia tua, et veritáte tua: quóniam magnificásti super omne, nomen sanctum tuum.
In quacúmque die invocávero te, exáudi me:* multiplicábis in ánima mea virtútem.
Confiteántur tibi, Dómine, omnes re

222
Rituale Romanum.
ges terræ:* quia audiérunt ómnia verba
oris tui.
Et cantent in viis Dómini:* quóniam magna est glória Dómini.
Quóniam excélsus Dóminus, et humília réspicit:* et alta a longe cognóscit.
Si ambulávero in médio tribulatiónis, vivificábis me;* et super iram inimicórum meorum extendísti manum tuam; et salvum me fecit déxtera tua.
Dóminus retríbuet pro me:* Dómine misericórdia tua in sæculum: ópera mánuum tuárum ne despícias. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Ope- ra manuum tu- a rum,
+
Do- mine, ne despi- ci- as. f. Audi- vi vocem
de coe- lo di- centem mi- hi.. Be- a- ti
+
mortu- i, qui in Domino moriun- tur.

Officium Defunct. Ad Vesp. Ad Magnificat, Aña.
*
O mne. 7. Euo u ae.
Canticum B. Mariæ Virginis. Luca Cap. 1.
223
MAGNI
AGNIFICAT* ánima mea Dóminum: Et exultávit spíritus meus* in Deo salutári meo.
Quia respéxit humilitátem ancillæ suæ. ecce enim ex hoc beátam me dicent omnes generatiónes.
Quia fecit mihi magna qui potens est: * et sanctum nomen ejus.
Et misericórdia ejus a progénie in progénies* timéntibus eum.
Fecit poténtiam in bráchio suo: spérsit supérbos mente cordis sui.
Depósuit poténtes de sede,* et exaltávit húmiles.
Esuriéntes implévit bonis:* et dívites dimísit inánes.
Suscépit Israel púerum suum,* dátus misericórdiæ suæ.
* direcorSicut locútus est ad patres nostros,* Abraham, et sémini ejus in sæcula. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. O mne quod dat mi- hi Pa- ter,

224
ad me
Rituale Romanum.
ve- ni- et, et e- um qui
ve nit ad me, non e- ji- ciam fo- ras. Preces infrascriptæ dicuntur flexis genibus, similiter et ad Laudes.
Pater noster, secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. B. Sed líbera nos a malo.
Psalmus 145.
LAUDA, ánima mea, Dóminum, laudábo
Dóminum in vita mea:* Deo meo quámdiu fúero.
psallam
* in
Nolíte confidere in princípibus: filiis hóminum, in quibus non est salus.
Exibit spíritus ejus, et revertétur in terram suam:* in illa die períbunt omnes cogitatiónes eórum.
Beátus cujus Deus Jacob adjútor ejus, spes ejus in Dómino Deo ipsíus:* qui fecit coelum et terram, mare, et ómnia, quæ in eis sunt.
Qui custódit veritátem in sæculum, facit judícium injúriam patiéntibus:* dat
escam esuriéntibus.
Dóminus solvit compedítos:* Dóminus illúminat cæcos.
Dóminus érigit elísos:* Dóminus díligit justos.

Officium Defunct. ad Vesp. 225 Dóminus custódit ádvenas, pupillum et víduam suscípiet:* et vias peccatórum dispérdet.
Regnábit Dóminus in sæcula, Deus tuus Sion, in generatiónem, et generatiónem.
Réquiem ætérnam, etc. *. A porta inferi.
Erue, Dómine, ánimam ejus. * Requiéscat in pace.. Amen.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
R. Et cum spíritu tuo.
In die depositionis Defuncti
Oratio.
BSOLVE, quæsumus
Dómine, ánimam
A tui N.( vel fámulæ tuæ, ut defunctus( vel defuncta) sæculo tibi vivat: et quæ per fragilitátem carnis humána conversatióne commisit, tu vénia misericordíssimæ pietátis abstérge. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
R.
Vel Oratio.
EUS, cui próprium est miseréri semD per et párcere, te súpplices exorámus pro ánima fámuli tui N.( vel fámulæ tuæ), quam hódie de hoc sæculo migráre jussísti: ut non.tradas eam in manus inimíci, neque obliviscáris in finem; sed júbeas eam a sanctis Angelis súscipi, et ad pátriam Paradísi perdúci: ut qui in te sperávit et crédidit, non

226
Rituale Romanum.
poenas inférni sustineat, sed gáudia ætérna possídeat. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
In die tertio, septimo, et trigesimo depositionis Defuncti.
Oratio.
UESUMUS, Dómine, ut ánimæ fámuli tuæ) cujus depositiónis diem tértium( vel séptimum, vel trigésimum) commemorámus, Sanctórum, atque Electórum tuórum largiri dignéris consórtium; et rorem misericórdiæ tuæ perénnem infúndas. Per Christum Dóminum nostrum. Pr. Amen.
In Anniversario.
Oratio.
D'
EUS, indulgentiárum Dómine, da ánimæ fámuli tui N.( vel fámulæ tux), ( vel animábus famulórum, famularúmque tuárum), cujus( vel quorum) anniversárium depositiónis diem commemorámus, refrigérii sedem, quiétis beatitúdinem, et lúminis claritátem. Per Christum Dóminum nostrum. Amen. Aliæ Orationes diversæ
B.
pro Defunctis. Pro Summo Pontifice defuncto.
Oratio.
EUS, qui inter summos Sacerdótes fáineffábili tua dispositióne connumerári voluísti: præsta, quæsumus; ut qui unigéniti Filii tui vices in terris gerébat, sanctórum tuórum Pontificum consórtio perpétuo ag

Officium Defunct. Ad Vesp. 227 gregétur. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Pro defuncto Episcopo. Oratio.
DEU
EUS, qui inter apostólicos Sacerdotes fámulum tuum N. pontificáli fecisti dignitáte vigére: præsta, quæsumus; ut eórum quoque perpétuo aggregétur consórtio. Per Christum Dóminum nostrum.
. Amen.
Si fuerint plures, dic. in num. plurali. Pro Episcopo Cardinali defuncto dic.: fámulum tuum N. Epíscopum Cardinálem pontificáli fecisti dignitáte, etc.
Pro Presbytero Cardinali, dicatur; fámulum tuum N. Presbyterum Cardinálem sacerdotáli, etc.
Pro Diacono autem Cardinali, dicatur Oratio, I nclína, Dómine, etc. quæ habetur paulo infra, hoc modo ut ánimam fámuli tui N. Diáconi Cardinális, quam de hoc sæculo, etc.
.
Pro defuncto Sacerdote. Oratio.
EUS, qui inter apostólicos SacerdóN.
fecisti dignitáte vigére: præsta, quæsumus; ut eórum quoque perpétuo aggregétur consórtio. Per Christum Dóminum R. Amen.
nostrum.
Vel Oratio.
PR
RESTA, quæsumus Dómine; ut ánima fámuli tui N. Sacerdótis, quem in

228
hoc sæculo commorántem, sacris munéribus decorásti, in coelésti sede gloriósa semper exúltet. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Pro uno defuncto. Oratio
NCLINA, Dómine, aurem tuam ad preces nostras, quibus misericórdiam tuam súpplices deprecámur: ut ánimam fámuli tui N quam de hoc sæculo migráre jussísti, in pacis, ac lucis regióne constituas, et Sanctórum tuórum júbeas esse consórtem. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Pro una defuncta Oratio.
UÆSUMUS, Dómine, pro tua pietáte miserére ánimæ fámulæ tuæ N, et
B
Rituale Romanum.
a contágiis mortalitátis exútam, in ætérnæ salvatiónis partem restítue. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
R
Pro defunctis fratribus, propinquis, et benefactoribus.
Oratio.
EUS, véniæ largitor, et humánæ saDlútis amátor, quæsumus cleméntiam
tuam; ut nostræ Congregatiónis fratres, propinquos, et benefactóres, qui ex hoc sæculo transiérunt, beáta María semper Vírgine intercedénte, cum ómnibus Sanctis tuis, ad perpétuæ beatitúdinis consórtium pervenire concédas. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
R.

Officium Defunct Ad Matutin. 229 Pro Fidelibus defunctis, generalis Oratio.
IDELIUM Deus ómnium Cónditor et
famularúmque tuárum remissiónem cun. ctórum tribue peccatórum: ut indulgéntiam, quam semper optavérunt, piis supplicatiónibus consequántur. Qui vivis et regnas in sæcula sæculórum..Amen.
f. Réquiem ætérnam dona eis, Dómine. Et lux perpétua lúceat eis. f. Requiéscant in pace.. Amen.
AD MATUTINUM.
INVITATORIUM
Regem cu- i o- mni- a vi- vunt,
Ve- ni- te ad- o- re- mus.
Chorus repetit: Regem, etc.
Psalmus 94.
Ve- nite, exul- te- mus Domino, ju- bi

230
Rituale Romanum.
lemus Deo sa- lu- ta- ri nostro: præoccupemus fa- ciem e- jus in confessio+
ne, et in psalmis ju- bi- lemus e- i.
#
◆
Regem. Quo- ni- am De- us magnus
1
Dominus, et Rex magnus super 0mnes de- os: quo- ni am non repellet
Do minus ple- bem su am, quia in
ma nu e- jus sunt o- mnes fi- nes ter

Officium Defunct. Ad Matutin. 231
L
ræ, et al- ti- tu- dines montium i- pse
+
conspicit. Venite. Quoniam ipsius
est ma re, et i- pse fe- cit il- lud, et
a- ridam fundaverunt manus ejus:
venite ad- o- remus, et proci- damus
ante Deum, plo- re- mus coram Domino, qui fe- cit nos, qui- a i- pse est
Dominus Deus noster; nos autem po

232
pu- lus e- jus, et oves pascuæ e- jus.
to
Rituale Romanum.
Re- gem.
Ho- di- e si vocem e- jus audi- e- ri- tis, noli- te o- bdurare corda ve1
stra, sicut in exa- cerba- ti-o- ne se- cundum diem tentati- onis in deserto: u- bi
tenta verunt me patres vestri, probaverunt, et vi- derunt o- pera me a.
Venite. Quadraginta annis proximus

Officium Defunct. Ad Matutin. 233
A
fu- i ge- nera- ti- o- ni huic' et di- xi:
Semper hi er- rant corde: i- psi ve- ro
non cognoverunt vi- as meas, quibus
ju- ra- vi in i- ra me a, si in- troi- bunt in requiem meam. Regem cui
o mnia. Requi- em æ- ternam dona
e- is Domine, et lux perpetu- a luceat e- is. Veni- te. Re- gem, cu- i
Rituale.

234
Rituale Romanum.
o- mnia vivunt, Veni- te adoremus. IN I. NOCTURNO.
Aña. Di ri- ge. 7. Eu- ouae.
Psalmus 5.
V
ERBA mea áuribus pércipe, Dómine, * intéllige clamórem meum. Inténde voci oratiónis meæ,* Rex
meus, et Deus meus.
Quóniam ad te orábo:* Dómine, mane exáudies vocem meam.
Mane astábo tibi, et vidébo:* quóniam non Deus volens iniquitátem tu es. Neque habitábit juxta te malígnus: neque permanébunt injústi ante óculos
*
tuos.
Odísti omnes, qui operántur iniquitátem:* perdes omnes, qui loquúntur
mendacium.
Virum sánguinum, et dolósum abominábitur Dóminus: ego autem in multitúdine misericórdiæ tuæ. Introíbo in domum tuam:* adorábo ad templum sanctum tuum in timóre tuo.
*
Dómine, deduc me in justítia tua: propter inimícos meos, dírige in conspéctu tuo viam meam.

Officium Defunct. I. Nocturn. 235 Quóniam non est in ore eórum véritas: cor eórum vanum est.
Sepúlchrum patens est guttur eórum, linguis suis dolóse agébant:* júdica illos, Deus.
Décidant a cogitatiónibus suis, secúndum multitúdinem impietátum eórum expélle eos: quóniam irritavérunt te, Dómine.
Et læténtur omnes, qui sperant in te: * in ætérnum exultábunt, et habitábis in eis.
Et gloriabúntur in te omnes, qui diligunt nomen tuum:* quóniam tu benedíces justo.
Dómine; ut scuto bonæ voluntátis tuæ:* coronásti nos.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Di rige, Domine Deus meus,
in con- spectu tu- o vi- am meam.
Aña. Conver- te- re Domine. 8. E uo uae.

236
Rituale Romanum.
Psalmus 6.
D
OMINE, ne in furóre tuo árguas me: * neque in ira tua corrípias me. Miserére mei, Dómine, quóniam infirmus sum:* sana me, Dómine, quóniam conturbáta sunt ossa mea.
Et ánima mea turbáta est valde:* sed tu, Dómine, úsquequo?
Convértere, Dómine, et éripe ánimam meam:* salvum me fac propter misericórdiam tuam.
Quóniam non est in morte, qui memor sit tui* in inférno autem quis confitébitur tibi?
Laborávi in gémitu meo, lavábo per síngulas noctes lectum meum: lácrymis meis stratum meum rigábo.
*
Turbátus est a furóre óculus meus: inveterávi inter omnes inimícos meos.
Discédite a me omnes, qui operámini iniquitátem* quóniam exaudívit Dóminus vocem fletus mei.
Exaudívit Dóminus deprecatiónem meam:* Dóminus oratiónem meam suscépit:
Erubéscant, et conturbéntur veheménter omnes inimíci mei:* convertántur, et erubéscant valde velóciter.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Con- verte re, Domine, et e- ri- pe

Officium Defunct. I. Nocturn.
237
a- nimam meam: quoni- am non est
in morte qui memor sit tu- i.
Aña. Ne- quan- do. 8. Euo uae.
Psalmus 7.
Do
OMINE, Deus meus, in te sperávi: * salvum me fac ex ómnibus persequéntibus me, et líbera me.
Nequándo rápiat, ut leo, ánimam meam:* dum non est qui rédimat, neque qui salvum fáciat.
Dómine, Deus meus, si feci istud, si est iníquitas in mánibus meis.
Si réddidi retribuéntibus mihi mala, * décidam mérito ab inimícis meis inánis.
Persequátur inimícus ánimam meam, et comprehéndat, et concúlcet in terra vitam meam,* et glóriam meam in púlverem dedúcat.
Exúrge, Dómine, in ira tua:* et exaltáre in finibus inimicórum meórum.
Et exúrge, Dómine, Deus meus, in præcépto, quod mandásti:* et synagóga populórum circúmdabit te.

238
Rituale Romanum.
Et propter hanc in altum regrédere:* Dóminus júdicat pópulos.
Júdica me, Dómine, secúndum justítiam meam,* et secúndum innocéntiam
meam super me.
Consumétur nequítia peccatórum, et díriges justum:* scrutans corda et renes, Deus.
Justum adjutórium meum a Dómino, * qui salvos facit rectos corde.
Deus judex justus, fortis, et pátiens: * numquid iráscitur per singulos dies?
Nisi convérsi fuéritis, gládium suum vibrábit:* arcum suum teténdit, et parávit illum.
Et in eo parávit vasa mortis;* sagíttas suas ardéntibus effécit.
Ecce partúriit injustítiam:* concépit dolórem, et péperit iniquitátem.
Lacum apéruit, et effódit eum:* et íncidit in fóveam, quam fecit.
Convertétur dolor ejus in caput ejus, * et in vérticem ipsíus iniquitas ejus descéndet.
Confitebor Dómino secúndum justítiam ejus* et psallam nómini Dómini altíssimi.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Nequando ra- pi- at ut le- o
a- ni

Officium Defunct. I. Nocturn. 239
+
mam me- am, dum non est qui red- i■
F
mat, neque qui salvum fa- ci- at.
f. A por- ta in- fe- ri.. E- ru- e, Domine,
a- ni- mas e- o- rum.
Pater noster, totum secreto. Lectiones leguntur sine Absolutione, Benedictione, et Titulo.
Lectio j. Job 7. b
ARCE mihi, Dómine: nihil enim sunt
quia magníficas eum? Aut quid appónis erga eum cor tuum? Vísitas eum dilúculo, et súbito probas illum. Usquequo non parcis mihi, nec dimíttis me, ut glútiam salívam meam? Peccávi: quid fáciam tibi, o custos hóminum? Quare posuísti me contrárium tibi, et factus sum mihimetípsi gravis? Cur non tollis peccátum meum, et quare non aufers iniquitátem meam? Ecce nunc in púlvere dórmiam, et si mane me quæsíeris, non subsístam.

Rituale Romanum.
Lectiones terminantur sine Tu autem, vel alia conclusione.
240
B. Credo quod Redemptor me- us vi4
vit, et in no- vis- si-mo di- e de
ter- ra sur- re- ctu- rus sum: Et in
carne me- a vi debo De- um Salva- to- rem me-
H
um. y. Quem visurus
sum ego i- pse, et non a-
Et in.
li- us,
et o- cu- li me- i con- spectu- ri sunt.

Officium Defunct. I. Nocturn. 241
Lectio ij. Job 10.
LEDET ánimam meam vitæ meæ, di:
I mittam advérsum me elóquium meum, loquar in amaritúdine ánimæ meæ. Dicam Deo Noli me condemnáre. Indica mihi cur me ita júdices? Numquid bonum tibi vidétur, si calumniéris me, et ópprimas me opus mánuum tuárum, et consilium impiórum ádjuves? Numquid óculi cárnei tibi sunt: aut sicut videt homo, et tu vidébis? Numquid sicut dies hóminis dies tui, et anni tui sicut humána sunt témpora, ut quæras iniquitátem meam, et peccátum meum scrutéris? Et scias, quia nihil impium fécerim, cum sit nemo, qui de manu tua possit erúere.
r. Qui Lazarum re- susci- ta- sti a monumento foe- tidum: Tu e- is, Domine, do- na re- qui- em, et lo- cum in#
dulgen- ti- æ. f. Qui ventu- rus es

242
Rituale Romanum.
ju- di- ca- re vi- vos et mor tu- os,
et sæculum per i- gnem. Tu e- is.
M
Lectio iij. Job 10. b ANUS tuæ fecérunt me, et plasmavérunt me totum in circúitu, et sic repénte præcípitas me? Meménto, quæso, quod sicut lutum féceris me, et in púlverem redúces me. Nonne sicut lac mulsísti me, et sicut cáseum me coagulásti? Pelle et cárnibus vestísti me: óssibus et nervis compegísti me. Vitam et misericórdiam tribuísti mihi, et visitátio tua custodívit spíritum meum.
B. Domine, quando vene ris judi- care
terram, u- bi me abscondam a vul- tu
i- ræ tu-? Qui- a pec cavi ni- mis

Officium Defunct. II. Nocturn. 243
in vi- ta me- a. f. Commis- sa me a
+
pa- ve- sco, et an te te e- rube- sco: dum
veneris judicare, noli me condemnare.
Quia pecca vi. f. Requiem æternam dona e- is, Domine: et lux perpe- tu- a
Z
is. Qui- a peccavi.
lu- ceat e
IN SECUNDO NOCTURNO.
#
Aña. In lo- co pa- scuæ. 8. Euouae.
Psalmus 22
OMINUS regit me, et nihil mihi déerit:
ibi me collocávit.

Rituale Romanum.
Super aquam refectiónis educávit me * ánimam meam convértit.
244
Dedúxit me super sémitas justitiæ,* propter nomen suum.
Nam et si ambulávero in médio umbræ mortis, non timébo mala:* quóniam
tu mecum es.
Virga tua et báculus tuus,* ipsa me consoláta sunt.
Parásti in conspectu meo mensam, advérsus eos, qui tríbulant me.
Impinguásti in óleo caput meum:* et calix meus inébrians, quam præclárus
est!
*
Et misericórdia tua subsequétur me ómnibus diébus vitæ meæ.
*
Et ut inhábitem in domo Dómini,* in longitúdinem diérum. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. In loco pascuæ, i- bi me collocavit.
Aña. De- li- cta. 8. Euouae.
Psalmus 24.
Ante, Dómine, levávi ánimam meam:
* Deus meus, in te confido, non erubéscam.
Neque irrídeant me inimíci mei:* éte

Officium Defunct, II. Nocturn. 245 nim univérsi qui sústinent te, non confundéntur.
Confundántur omnes iníqua agéntes* supervácue.
Vias tuas, Dómine, demonstra mihi: * et sémitas tuas édoce me.
Dirige me in veritáte tua, et doce me: * quia tu es Deus salvátor meus, et te sustínui tota die.
Reminíscere miseratiónum tuárum Dómine,* et misericordiárum tuárum, quæ a sæculo sunt.
Delícta juventútis meæ,* et ignorántias meas ne memineris.
Secundum misericórdiam tuam meménto mei tu,* propter bonitátem tuam, Dómine.
Dulcis et rectus Dóminus* propter hoc legem dabit delinquéntibus in via. Diriget mansuétos in judício:* docébit mites vias suas.
Universæ viæ Dómini, misericórdia et véritas,* requiréntibus testamentum ejus, et testimónia ejus.
*
Propter nomen tuum, Dne, propitiáberis peccáto meo: multum est enim. Quis est homo, qui timet Dóminum?* legem státuit ei in via, quam elégit.
A nima ejus in bonis demorábitur:* et semen ejus hæreditábit terram.
Firmaméntum est Dóminus timéntibus eum:* et testaméntum ipsíus, ut manifestétur illis.

Rituale Romanum.
Oculi mei semper ad Dóminum:* quóniam ipse evéllet de láqueo pedes meos.
Réspice in me, et miserére mei:* quia únicus, et pauper sum ego.
Tribulatiónes cordis mei multiplicátæ sunt:* de necessitátibus meis érue me. Vide humilitátem meam, et labórem meum:* et dimítte univérsa delicta
mea.
246
Réspice inimícos meos, quóniam multiplicáti sunt,* et ódio iníquo odérunt
me.
*
Custódi ánimam meam, et érue me: non erubéscam, quóniam sperávi in te. Innocéntes, et recti adhæsérunt mihi: quia sustinui te.
*
Libera, Deus, Israel,* ex ómnibus tribulatiónibus suis.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. De- li- cta juventu- tis meæ, et
i- gnoran- ti- as me- as ne me- mi- ne- ris,
Do- mi- ne.

Officium Defunct. II. Nocturn. 247
Aña. Cre- do vi- de- re. 4. Euouae.
Psalmus 26.
DON
OMINUS illuminátio mea, et salus mea, * quem timébo?
Dóminus protéctor vitæ meæ,* a quo trepidábo?
Dum apprópiant super me nocéntes,* ut edant carnes meas.
Qui tribulant me inimíci mei, ipsi infirmáti sunt, et cecidérunt.
Si consistant advérsum me castra, non timébit cor meum.
Si exúrgat advérsum me prælium,* in hoc ego sperábo.
Unam pétii a Dómino, hanc requíram, * ut inhábitem in domo Dómini ómnibus diébus vitæ meæ.
*
Ut videam voluptátem Dómini,* et vísitem templum ejus.
Quóniam abscóndit me in tabernáculo suo:* in die malórum protéxit me in abscóndito tabernáculi sui.
In petra exaltávit me:* et nunc exaltávit caput meum super inimícos meos.
Circuívi, et immolávi in tabernáculo ejus hóstiam vociferatiónis:* cantábo, et psalmum dicam Dómino.
Exáudi, Dómine, vocem meam, qua clamávi ad te:* miserére mei, et exáudi me.

248
Rituale Romanum..
Tibi dixit cor meum, exquisívit te fácies mea:* fáciem tuam, Dómine, requíram.
Ne avértas fáciem tuam a me:* declínes in ira a servo tuo.
ne
Adjútor meus esto: ne derelínquas me, neque despícias me, Deus salutáris
meus.
Quóniam pater meus, et mater mea dereliquérunt me:* Dóminus autem assúmpsit me.
Legem pone mihi, Dómine, in via tua: * et dírige me in sémitam rectam propter inimícos meos.
Ne tradideris me in ánimas tribulántium me:* quóniam insurrexérunt in me testes iníqui, et mentíta est iniquitas sibi.
Credo vidére bona Dómini* in terra viventium.
Expécta Dóminum, viriliter age:* et confortétur cor tuum, et sústine Dóminum.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Credo vi- dere bona Domini in
terra vi- ven- ti- um. f. Col- locet e os

Officium Defunct. II. Nocturn.
Do- mi- nus cum princi- pi- bus.. Cum
prin- ci- pi- bus po- pu- li su- i. Pater noster, totum secreto.
249
Lectio iv. Job 13. d
ESPONDE mihi: Quantas hábeo iniquiR et scélera mea et
delícta osténde mihi. Cur fáciem tuam abscóndis, et arbitráris me inimicum tuum? Contra fólium, quod vento rápitur, osténdis potentiam tuam, et stípulam siccam perséqueris: Scribis enim contra me amaritúdines, et consúmere me vis peccátis adolescéntiæ meæ. Posuísti in nervo pedem meum, et observásti omnes sémitas meas, et vestígia pedum meórum considerásti: Qui quasi putrédo consuméndus sum, et quasi vestiméntum, quod coméditur a tínea.
w. Memen- to me- i, De- us, quia ventus
est vi- ta me- a. Nec as- pi- ci- at
16

250
Rituale Romanum.
me visus ho- minis. f. De profun- dis
clamavi ad te, Do- mine; Domine,
exaudi vo- cem me- am. Nec as- pici- at. Lectio v. Job 14.
TOMO natus de muliere, brevi vivens témpore, replétur multis misériis. Qui quasi flos egréditur, et contéritur, et fugit velut umbra, et numquam in eódem statu pérmanet. Et dignum ducis super hujuscemodi aperíre óculos tuos, et addúcere eum tecum in judícium? Quis potest fácere mundum de immúndo concéptum sémine? nonne tu, qui solus es? Breves dies hóminis sunt, númerus ménsium ejus apud te est constituísti términos ejus, qui præteriri non póterunt. Recéde páululum ab eo, ut quiéscat, donec optáta véniat, sicut mercenárii dies ejus.
. He- i mihi, Domine, qui- a peccavi

Officium Defunct. II. Nocturn. 251
nimis in vi ta me- a. Quid fa- ci- am
mi- ser? U- bi fu- gi- am, nisi ad te,
Deus me us? Mise- re- re me- i, dum
1
veneris in novissimo di- e. f. A- nima me- a turbata est val- de, sed tu,
Do- mine, succurre e i. Misere- re.
Lectio vj. Job 14. c
UIS mihi hoc tríbuat, ut in inférno
O prótegas me, et me,
nec pertránseat furor tuus, et constituas mihi tempus, in quo recordéris mei? Putásne mórtuus homo rursum vivat? Cunctis diébus, quibus nunc milito, expécto donec véniat immutátio mea. Vo

252
Rituale Romanum.
cábis me, et ego respondébo tibi: óperi mánuum tuárum pórriges déxteram. Tu quidem gressus meos dinumerásti, sed parce peccátis meis.
r. Ne re- cor- de- ris pecca- ta me- a, Domine. Dum veneris judica- re sæculum per ignem. f. Di- rige, Domi- ne
Dee us meus, in conspectu tu- o viam me. am. Dum veneris. f. Requiem
+
æ- ternam do- na e- is, Domine: et lux
per- pe- tu- a lu- ce- at e
is. Dum.

Officium Defunct. III. Nocturn. 253
IN TERTIO NOCTURNO.
Aña. Com- pla- ce- at. 2. Euouae. Psalmus 39.
XPECTANS expectávi Dóminum, inténdit mihi.
E
Et exaudívit preces meas:* et edúxit me de lacu misériæ, et de luto fæcis.
Et státuit super petram pedes meos:* et diréxit gressus meos.
Et immísit in os meum cánticum novum, carmen Deo nostro.
* et
*
Vidébunt multi, et timébunt:* et sperábunt in Dómino.
Beátus vir, cujus est nomen Dómini spes ejus;* et non respéxit in vanitátes, et insánias falsas.
Multa fecisti tu, Dómine Deus meus, mirabília tua:* et cogitatiónibus tuis non est qui símilis sit tibi.
Annuntiávi, et locútus sum:* multiplicáti sunt super númerum.
Sacrifícium, et oblatiónem noluísti:* aures autem perfecísti mihi.
Holocáustum et pro peccáto non postulásti:* tunc dixi: Ecce vénio.
In cápite libri scriptum est de me, ut fácerem voluntátem tuam:* Deus meus vólui, et legem tuam in médio cordis mei.

Rituale Romanum.
Annuntiávi justítiam tuam in Ecclésia magna: ecce lábia mea non prohibébo: Dómine, tu scisti.
*
Justítiam tuam non abscóndi in corde meo* veritátem tuam, et salutáre tuum dixi.
254
et
Non abscóndi misericórdiam tuam, veritátem tuam* a concílio multo.
Tu autem, Dómine, ne longe fácias miseratiónes tuas a me:* misericórdia tua, et véritas tua semper suscepérunt me.
*
Quóniam circumdedérunt me mala, quorum non est númerus: comprehendérunt me iniquitátes meæ, et non pótui, ut vidérem.
Multiplicátæ sunt super capíllos cápitis mei* et cor meum derelíquit me.
Compláceat tibi, Dómine, ut éruas me:* Dómine, ad adjuvándum me réspice.
Confundántur, et revereántur simul, qui quærunt ánimam meam, ut áuferant
*
eam.
Convertántur retrórsum, et revereántur,* qui volunt mihi mala.
Ferant conféstim confusiónem suam, qui dicunt mihi: Euge, euge.
Exúltent, et læténtur super te omnes quæréntes te:* et dicant semper: Magnificétur Dóminus, qui díligunt salu*
táre tuum.
Ego autem mendícus sum, et pauper:
* Dóminus sollicitus est mei.

Officium Defunct. III. Nocturn. 255 Adjútor meus, et protéctor meus tu es: * Deus meus, ne tardáveris.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Com- place- at ti- bi, Domine, ut
e- ri- pi- as me: Domine, ad ad- juvandum me re- spi- ce.
#
Aña. Sa- na, Do- mi- ne. 2. Euouae. Psalmus 40.
Bepauperem
EATUS, qui intélligit super egénum et páuperem in die mala liberábit eum Dóminus.
*
Dóminus consérvet eum, et vivíficet eum, et beátum fáciat eum in terra:* et non tradat eum in ánimam inimicóru ejus.
Dóminus opem ferat illi super lectum dolóris ejus:* univérsum stratum ejus versásti in infirmitáte ejus.
:
Ego dixi: Dómine, miserére mei* sana ánimam meam, quia peccávi tibi.
Inimíci mei dixérunt mala mihi:* Quando moriétur, et períbit nomen ejus?

Rituale Romanum.
Et si ingrediebátur ut vidéret, vana loquebátur:* cor ejus congregávit iniquitátem sibi.
Egrediebátur foras,* et loquebátur in idípsum.
Advérsum me susurrábant omnes inimíci mei:* advérsum me cogitábant mala mihi.
256
8
Verbum iniquum constituérunt advérsum me:* Numquid qui dormit, non adjíciet ut resúrgat?
Etenim homo pacis meæ, in quo sperávi:* qui edébat panes meos, magnificávit super me supplantatiónem.
Tu autem, Dómine, miserére mei, et resuscita me:* et retribuam eis.
In hoc cognóvi, quóniam voluisti me: quóniam non gaudébit inimicus meus
super me.
Me autem propter innocéntiam suscepísti:* et confirmásti me in conspectu tuo in ætérnum.
Benedictus Dóminus Deus Israel a sæculo, et usque in sæculum:* fiat, fiat. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Sa- na, Domine, a- ni- mam meam, qui- a pec- ca- vi ti- bi.

Officium Defunct. III. Nocturn. 257
Aña. Si- ti- vit. 2. Euouae.
Psalmus 41.
UEMADMODUM desiderat cervus ad fon0% tes aquárum:* ita desiderat ánima
mea ad te, Deus.
Sitívit ánima mea ad Deum fortem, vivum* quando véniam, et apparébo ante fáciem Dei?
:
Fuérunt mihi lácrymæ meæ panes die ac nocte,* dum dícitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus?
Hæc recordátus sum, et effúdi in me ánimam meam:* quóniam transíbo in locum tabernáculi admirábilis, usque ad domum Dei.
In voce exultatiónis, et confessiónis,* sonus epulántis.
Quare tristis es, ánima mea?* et quare contúrbas me?
Spera in Deo, quóniam adhuc confitébor illi;* salutáre vultus mei, et Deus
meus.
Ad meípsum ánima mea conturbáta est:* proptérea memor ero tui de terra Jordánis, et Hermóniim, a monte módico.
Abyssus abyssum ínvocat,* in voce cataractárum tuárum.
Omnia excélsa tua, et fluctus tui super me transiérunt.

258
Rituale Romanum.
In die mandavit Dóminus misericórdiam suam,* et nocte cánticum ejus.
Apud me orátio Deo vitæ meæ,* dicam Deo: Suscéptor meus es.
Quare oblítus es mei?* et quare contristátus incédo, dum affligit me inimicus?
Dum confringúntur ossa mea,* exprobravérunt mihi, qui tríbulant me inimíci mei.
Dum dicunt mihi per singulos dies: Ubi est Deus tuus?* quare tristis es, ánima mea, et quare contúrbas me?
Spera in Deo, quóniam adhuc confitébor illi:* salutáre vultus mei, et Deus
meus.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Si- ti- vit a ni- ma me- a
-
ad
Deum vivum: quando ve- niam, et appa- re- bo an- te fa- ci- em Do- mi- ni?
f. Ne tra- das be- sti- is a- nimas con- fi

Officium Defunct. III. Nocturn. 259
ten- tes ti- bi.. Et a- nimas pauperum
tu- o- rum ne o- bliviscaris in fi- nem. Pater noster, secreto.
Lectio vij. Job 17.
PIRITUS meus attenuábitur, dies mei
S mihi súperest sepúlchrum. Non peccávi, et in amaritudínibus morátur óculus meus. Líbera me, Dómine, et pone me juxta te, et cujúsvis manus pugnet contra me. Dies mei transiérunt, cogitatiónes meæ dissipátæ sunt, torquéntes cor meum. Noctem vertérunt in diem, et rursum post ténebras spero lucem. Si sustinúero, inférnus domus mea est, et in ténebris stravi léctulum meum. Putrédini dixi: pater meus es, mater mea, et soror mea, vérmibus. Ubi est ergo nunc præstolátio mea, et patiéntiam meam quis considerat?
#
B. Pec- can- tem me quoti- di- e, et non
me poe- niten- tem, timor mortis contur

260
bat me Qui- a in in- ferno nul- la
Rituale Romanum.
est redemptio, mise- re- re mei, Deus,
et salva me. f. De- us, in no- mi- ne
tu- o
sal- vum me fac, et in vir- tute tu- a
li- bera me.
Lectio viij. Job 19. c
ELLI meæ, consúmptis cárnibus, adsunt tanQui- a.
túmmodo lábia circa dentes meos. Miserémini mei, miserémini mei, saltem vos, amíci mei, quia manus Dómini tétigit me. Quare persequímini me sicut Deus, et cárnibus meis saturámini? Quis mihi tríbuat, ut scribántur sermónes mei? Quis mihi det, ut exaréntur in libro stylo férreo, et plumbi lámina, vel celte sculpántur in sílice? Scio enim quod Redemptor meus vivit, et in no

Officium Defunct. III. Nocturn. 261 víssimo die de terra surrectúrus sum: et rursum circúmdabor pelle mea, et in carne mea vidébo Deum meum. Quem visúrus sum ego ipse, et óculi mei conspectúri sunt, et non álius: repósita est hæc spes mea in sinu meo.
. Do- mine, secundum actum meum
no- li me ju- di ca re: ni- hil dignum
in conspectu tu- o e- gi: id- e- o
de- precor ma- jestatem tu- am, Ut tu,
Deus deleas i- niquitatem me- am.
. Am- pli- us
la- va me
Do.

262
Rituale Romanum.
mi- ne, ab inju- sti- ti a me- a,
et a
de- li- cto me- o munda me.
Lectio ix. Job 10. d
0
UARE de vulva eduxísti me? qui útinam consúmptus essem, ne óculus me vidéret. Fuíssem, quasi non essem, de útero translátus ad túmulum. Numquid non paucitas diérum meórum finiétur brevi? Dimítte ergo me, ut plangam páululum dolórem meum: ántequam vadam, et non revértar ad terram tenebrósam, et opértam mortis calígine: terram misériæ et tenebrárum, ubi umbra mortis, et nullus ordo, sed sempitérnus horror inhábitat.
Ut tu.
. Libe- ra me Do- mi- ne, de vi- is infer- ni, qui portas e- re- as confregisti, et vi- si- ta- sti in- fer- num, et de

Officium Defunct. III. Nocturn. 263
di- sti e- is lu- men, ut viderent te:
Qui e- rant in рое nis te- ne brarum.
#
f. Claman- tes et di- centes: Ad- ve#
nisti, Redemptor no- ster. Qui erant.
f. Requi- em æ- ternam do- na e- is, b
Domine; et lux perpe- tu- a luce- at
e
is. Qui e- rant.
Aliud Resp., videlicet, Líbera me Dómine, quod dicitur in die Commemorat. omnium Defunctorum, et quandocumque pro Defunctis dicuntur novem Lectiones, require fol, 208.

264
Rituale Romanum.
AD LAUDES. Absolute incipitur.
Aña. Ex- ul- tabunt Domino. 1. Euouae. Psalm. 50. Miserére, ut supra. 140.
+
Aña. Ex- ul- ta- bunt Do- mi- no os- sa
hu- mi- li- a- ta.
#
Aña. Exau- di Domine. 7. Euouae.
Psalmus 64.
Ttibi reddétur votum in Jerúsalem.
in Sion;* et
Exáudi oratiónem meam;* ad te omnis caro véniet.
Verba iniquórum prævaluérunt super nos;* et impietátibus nostris tu propitiáberis.
Beátus, quem elegísti, et assumpsisti: * inhabitábit in átriis tuis.
Replébimur in bonis domus tuæ;* sanctum est templum tuum, mirábile in æquitáte.

Officium Defunct. Laud. 265
Exáudi nos, Deus, salutáris noster;* spes ómnium fínium terræ, et in mari longe.
Præparans montes in virtúte tua, accínctus poténtia:* qui contúrbas profúndum maris, sonum flúctuum ejus.
Turbabúntur gentes, et timébunt qui hábitant términos a signis tuis:* éxitus matutíni, et véspere delectábis.
Visitásti terram, et inebriásti eam:* multiplicásti locupletáre eam.
Flumen Dei replétum est aquis, parásti cibum illórum,* quóniam ita est præparátio ejus.
Rivos ejus inébria, multíplica genímina ejus,* in stillicídiis ejus lætábitur gérminans.
:
Benedíces corónæ anni benignitátis tuæ et campi tui replebúntur ubertáte. Pinguéscent speciósa desérti,* et exultatióne colles accingéntur.
Indúti sunt aríetes óvium, et valles abundábunt fruménto:* clamábunt, étenim hymnum dicent.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Exau- di, Domine, o- ra- ti- o- nem
meam: ad te o mnis ca- ro ve- ni et. Rituale.

266
Rituale Romanum.
#
Aña. Me sus- ce- pit. 7. Euouae.
Psalmus 62.
Degilo.
EUS Deus meus,* ad te de luce víSitívit in te ánima mea,* quam multiplíciter tibi caro mea.
In terra desérta, et invia, et inaquósa, * sic in sancto appárui tibi, ut vidérem virtútem tuam, et glóriam tuam.
Quóniam mélior est misericórdia tua super vitas:* lábia mea laudábunt te.
Sic benedícam te in vita mea; nómine tuo levábo manus meas.
et in
Sicut ádipe et pinguédine repleátur ánima mea:* et lábiis exultatiónis laudábit os meum.
Si memor fui tui super stratum meum, in matutínis meditábor in te, fuísti adjútor meus.
*
quia
Et in velaménto alárum tuárum exultábo, adhæsit ánima mea post te; suscépit déxtera tua.
* me
*
Ipsi vero in vanum quæsiérunt ánimam meam, introíbunt in inferióra terræ, tradéntur in manus gládii, partes pium erunt.
vúlRex vero lætábitur in Deo, laudabúntur omnes qui jurant in eo;* quía obstrúctum est os loquéntium iniqua.

Officium Defunct Laud.
Psalmus 66.
EUS misereátur nostri, et benedícat
D: suum super nos, et misereátur nostri.
Ut cognoscámus in terra viam tuam: * in ómnibus géntibus salutáre tuum.
Confiteántur tibi pópuli, Deus;* confiteántur tibi pópuli omnes.
267
Læténtur, et exúltent gentes,* quóniam júdicas pópulos in æquitáte, et gentes in terra dírigis.
Confiteántur tibi pópuli, Deus, confiteántur tibi pópuli omnes: terra dedit fructum suum.
Benedicat nos Deus, Deus noster, benedícat nos Deus:* et métuant eum omnes fines terræ.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Me sus- ce- pit dexte- ra tu- a,
Do mi- ne.
Aña A por- ta in- fe- ri. 2. Euouae.
E
Canticum Ezechiæ. Isaia 38. GO dixi: In dimídio diérum meórum, * vadam ad portas inferi.

Rituale Romanum.
Quæsivi resíduum annórum meórum; dixi: * Non vidébo Dóminum Deum in terra viventium.
*
Non aspíciam hóminem ultra, et habitatórem quiétis.
Generátio mea abláta est, et convolúta est a me, quasi tabernáculu pastórum. Præcisa est, velut a texénte, vita mea; dum adhuc ordírer, succídit me: * de mane usque ad vésperam fínies me.
Sperábam usque ad mane,* quasi leo sic contrívit ómnia ossa mea.
268
De mane usque ad vésperam fínies me; * sicut pullus hirúndinis sic clamábo, meditábor ut colúmba.
Attenuáti sunt óculi mei,* suspicién. tes in excélsum.
Dómine, vim pátior, respónde pro me. * Quid dicam, aut quid respondébit mihi cum ipse fécerit?
Recogitábo tibi omnes annos meos, in amaritúdine ánimæ meæ.
*
Dómine, si sic vívitur, et in tálibus vita spíritus mei, corrípies me, et vivifi cábis me.* Ecce in pace amaritúdo mea
amaríssima.
ut
Tu autem eruísti ánimam meam, non períret:* projecísti post tergum tuum ómnia peccáta mea.
Quia non inférnus confitébitur tibi, neque mors laudábit te: bunt, qui descéndunt in lacum, veritá*
non
expectá
tem tuam.

Officium Defunct Laud.
269
Vivens, vivens ipse confitébitur tibi, sicut et ego hódie;* pater filiis notam fáciet veritátem tuam.
Dómine, salvum me fac;* et psalmos nostros cantábimus cunctis diébus vitæ nostræ in domo Dómini.
Réquiem ætérnam, etc.
Aña. A porta in fe- ri
e- ru- e, Do+
mi- ne, a- ni- mam me- am.
Aña. O- mnis spi- ri- tus. 7. Euouae.
Psalmus 148,
L
AUDATE Dóminum de coelis,* laudáte eum in excélsis.
Laudáte eum omnes Angeli ejus,* laudáte eum omnes Virtútes ejus.
Laudáte eum sol et luna,* laudáte eum omnes stellæ et lumen.
Laudáte eum coeli cœlórum:* et aquæ omnes, quæ super coelos sunt, laudent nomen Dómini.
Quia ipse dixit, et facta sunt;* ipse mandávit, et creáta sunt.
Státuit ea in ætérnum, et in sæculum

270
Rituale Romanum.
sæculi:* præcéptum pósuit, et non præteríbit
Laudáte Dóminum de terra:* dracónes, et omnes abyssi.
Ignis, grando, nix, glácies, spíritus procellárum:* quæ fáciunt verbum ejus. Montes, et omnes colles,* ligna fructífera, et omnes cedri.
Béstiæ et univérsa pécora,* serpéntes, et vólucres pennátæ.
Reges terræ, et omnes pópuli,* príncipes, et omnes júdices terræ.
Júvenes et vírgines, senes cum junióribus laudent nomen Dómini;* quia ex. altátum est nomen ejus solíus.
Confessio ejus super coelum et terram, * et exaltávit cornu pópuli sui.
Ily mnus ómnibus Sanctis ejus;* filiis Israel, pópulo appropinquánti sibi. Psalmus 149
ANTATE Dómino cánticum novum, laus ejus in Ecclésia Sanctórum. Lætétur Israel in eo, qui fecit eum, et fílii Sion exúltent in rege suo.
Laudent nomen ejus in choro;* in tympano, et psaltério psallant ei.
Quia beneplácitum est Dómino in pópulo suo:* et exaltábit mansuétos in salútem.
*
Ixaltatiónes Dei in gútture eórum; et gládii ancípites in manibus eórum.
*
Exultábunt Sancti in glória;* lætabúntur in cubílibus suis.

Officium Defunct. Laud. 271
Ad faciéndam vindíctam in natiónibus, * increpatiónes in pópulis.
Ad alligándos reges eórum in compédibus,* et nóbiles eórum in mánicis férreis.
Ut fáciant in eis judícium conscríptum: * glória hæc est ómnibus Sanctis ejus. Psalmus 150. * lauAUDATE sanctis:
L dáte eum in firmamento virtútis ejus.
Laudáte eum in virtútibus ejus:* laudáte eum secúndum multitúdinem magnitúdinis ejus.
Laudáte eum in sono tubæ;* laudáte eum in psaltério et cíthara.
Laudáte eum in tympano et choro:* laudáte eum in chordis et órgano.
Laudáte eum in cymbalis benesonántibus laudáte eum in cymbalis jubilatiónis:* omnis spíritus laudet Dóminum. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. Omnis spi- ritus laudet Dominum.
f. Audi- vi vo cem de coe- lo di- centem
mi- hi.. Be- a- ti mor- tu- i, qui in

272
Rituale Romanum.
Do- mi- no mo ri- un- tur.
Aña. E- go sum. 2. Euouae.
Canticum Zachariæ. Lucæ 1. g ENEDICTUS Dóminus Deus Israel,* D quia visitávit, et fecit redemptiónem plebis suæ.
Et eréxit cornu salútis nobis,* in domo David púeri sui.
Sicut locutus est per os Sanctórum, qui a sæculo sunt, Prophetárum ejus. Salútem ex inimícis nostris,* et de manu ómnium, qui odérunt nos.
Ad faciéndam misericórdiam cum pátribus nostris:* et memorári testaménti sui sancti.
*
Jusjurándum, quod jurávit ad Abraham patrem nostrum:* datúrum se nobis.
Ut sine timóre de manu inimicórum nostrórum liberáti,* serviámus illi.
In sanctitáte et justítia coram ipso, * ómnibus diébus nostris.
Et tu, puer, Prophéta Altíssimi vocáberis:* præíbis enim ante fáciem Dómini paráre vias ejus.
Ad dandam sciéntiam salútis plebi ejus, * in remissiónem peccatórum eórum.

Officium Defunct. Laud.
Per víscera misericórdiæ Dei nostri, in quibus visitávit nos, óriens ex alto.
Illumináre his, qui in ténebris, et in umbra mortis sedent:* ad dirigéndos pedes nostros in viam pacis. Réquiem ætérnam, etc.
Aña. E- go sum re- surre- cti- o et
I
273
vita qui cre- dit in me, e- ti- am
si mor- tu- us fu- e- rit, vi- vet: et
me,
o- mnis qui vi- vit, et cre- dit in
non mo- ri- e- tur in æ- ternum.
Deinde Pater noster.
Psalm. De profúndis. 220. cum Precibus et Orationibus Officio congruentibus, ut supra in Vesperis, fol. 225.

DE OFFICIO FACIENDO
IN EXEQUIIS, ABSENTE CORPORE DEFUNCTI, ET IN DIE TERTIO, SEPTIMO, TRIGESIMO, ET ANNIVERSARIO.
faciendae sint absente corS pore, eo die, quo bene visum fuerit,
in Ecclesia dicatur Officium Mortuorum, cum tribus Noct., et Laudibus, et Añis duplicatis, vel saltem unum Nocturnum cum tribus Lectionibus, et Laudibus, et Missa. Post Missam, Celebrans deponit manipulum et planetam, accipit pluviale nigri coloris, et præcedentibus Subdiacono cum Cruce, et Clero, et duobus Ceroferariis cum luminaribus accensis, et duobus Acolythis, uno cum navicula incensi et thuribulo, et altero cum vasculo aquæ benedictæ et aspersorio, et hoc libro Rituali, accedit cum Diacono a sinistris ad locum tumuli, et ibi a circumstante Clero cantatur. Libera me, Dómine, etc. 208. Interim ministratur incensum, benedicitur, et imponitur in thuribulum.
Postea dicitur: Kyrie, eléison, Christe, eléison, Kyrie, eléison. Sacerdos dicit Pater noster, et dum secreto dicitur, accipit aspersoríum, circuit tumbam, aspergens, deinde incensat eodem modo, ut dictum est.
Postea dicit:
ipturvernet pics supplie beh
consequente Qui viris of volgues eun. Das Jutre i.n.di.

De exequiis.
. Et ne nos indúcas in tentatiónem.
r. Sed libera nos a malo.
275
*. A porta inferi.
B. Erue, Dómine, ánimam ejus.
. Requiéscat in pace.. Amen.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. . Et clamor meus ad te véniat.
y. Dóminus vobíscum.
B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
BSOLVE, quæsumus Dómine, ánimam fámuli tui N.( vel fámulæ tuæ), ut defunctus( vel defúncta) sæculo tibi vivat: et quæ per fragilitátem carnis humána conversatióne commísit, tu vénia misericordíssimæ pietátis abstérge. Per Christum Dóminum nostrum. w. Amen.
Vel dicatur Oratio, quæ dicta est in Missa, vel alia conveniens."
v. Réquiem ætérnam dona ei, Dómine. r. Et lux perpétua lúceat ei
Requiéscat in pace.
Amen.
Si Officium fuerit pro pluribus defunctis, Oratio et. dicantur in plurali numero si fuerit mulier, in genere foeminino: si fuerit Sacerdos, vel Episcopus, in Oratione exprimitur nomen dignitatis, etc.
Prædictus autem Officii ritus pro defunctis adultis tam Sacerdotibus et Clericis, quam sæcularibus et laicis, servari debet in Officio sepulturæ in die depositionis, sive in die tertio, septimo, trigesimo, et anniversario. Cool 0. off. Oratio: Fideliame Igus 20. Conditor Red рашиваничиция Тиarm rem
7
animabess fam
cunctorum tribe& pacem jut induly? quan, semper
N

DE EXEQUIIS
PARVULORUM.
I IN primis admonendi sunt Parochi, ut juxta vetustam et laudabilem Ecclesiarum consuetudinem, parvulorum corpuscula non sepeliantur in communibus et promiscuis cæmeteriorum et Ecclesiarum sepulturis; sed ut pro illis in parochialibus Ecclesiis, et illarum cæmeteriis, quatenus commode fieri potest, speciales et separatos ab aliis loculos et sepulturas habeant, seu fieri curent, in quibus non sepeliantur, nisi qui baptizati fuerint infantes, vel pueri, qui ante annos discretionis obierunt.
In funere parvulorum ut plurimum non pulsantur campanæ: quod si pulsentur, non sono lugubri, sed potius festivo pulsari debent.
ORDO SEPELIENDI PARVULOS.
defunctus fuerit ante usum rationis, induitur juxta ætatem, et imponitur ei corona de floribus, seu de herbis aromaticis et odoriferis, in signum integritatis carnis et virginitatis; et parochus superpelliceo et stola alba indutus et alii de Clero, si adsint, præcedente Cruce, quæ sine hasta defertur, accedunt ad domum defuncti, cum Clerico aspersorium deferente. Sacerdos aspergit corpus, deinde dicit:
Aña Sit nomen Do- mi- ni. 2. Euouae.
Psalmus 112
AUDATE púeri Dóminum* laudáte
Sit nomen Dómini benedíctum,*
nunc, et usque in sæculum.
ex hoc

Ordo sepeliendi Parvulos.
A solis ortu usque ad occásum, dábile nomen Dómini.
277
* lauExcélsus super omnes gentes Dóminus, * et super coelos glória ejus.
Quis sicut Dóminus Deus noster, qui in altis hábitat,* et humília réspicit in cœlo et in terra?
Súscitans a terra ínopem,* et de stércore érigens páuperem.
Ut cóllocet eum cum princípibus,* cum princípibus pópuli sui.
Qui habitáre facit stérilem in domo,* matrem filiórum lætántem.
Glória Patri, etc.
Aña. Sit no- men Domi ni be- ne- dictum
ex hoc nunc,
et us que in sæcu- lum.
Dum portatur ad Ecclesiam, dicatur Psalm. Beáti immaculáti, etc. et si tempus superest, dici potest Psalm. Laudáte Dóminum de coelis. 269. cum aliis duobus sequentibus, et in fine Glória Patri, etc. Cum autem pervenerit ad Ecclesiam, dicatur:
Aña. Hic ac- ci- pi- et. 6. Euouae.

Rituale Romanum. Psalmus 23. et
*
D orbis terrárum, et univérsi qui hábi278
tant in eo.
*
Quia ipse super mária fundávit eum: et super flúmina præparávit eum.
Quis ascéndet in montem Dómini?* aut quis stabit in loco sancto ejus?
Innocens mánibus, et mundo corde, qui non accépit in vano ánimam suam, nec jurávit in dolo próximo suo.
Hic accípiet benedictiónem a Dómi* et misericórdiam a Deo salutári
no, suo.
*
Hæc est generátio quæréntium eum, quæréntium fáciem Dei Jacob.
Attóllite portas, príncipes, vestras, et elevámini, portæ æternáles:* et introíbit Rex glóriæ.
Quis est iste Rex glóriæ?* Dóminus fortis et potens, Dóminus potens in prælio.
Attóllite portas, príncipes, vestras, et elevámini, portæ æternáles:* et introíbit Rex glóriæ.
Quis est iste Rex glóriæ?* Dóminus virtútum, ipse est rex glóriæ. Glória Patri, etc.
Aña. Hie ac. ci- pi et bene- di- cti- o- nem

Ordo sepeliendi Parvulos.
279
a Domi- no, et mi- se- ricor- di- am a
De- o saluta- ri su- o, qui- a hæc est
ge- nerati- o quærenti- um Dominum.
Postea dicitur: Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, éléison.
Pater noster, secreto. Interim corpus aspergit.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. R. Sed libera nos a malo.
. Me autem propter innocéntiam suscepísti.
. Et confirmásti me in conspéctu tuo in ætérnum.
f. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
0
MNIPOTENS, et mitíssime Deus, qui ómnibus párvulis renátis fonte Baptismatis, dum migrant a sæculo, sine ullis eórum méritis, vitam illico largíris ætérnam, sicut ánimæ hujus párvuli hódie crédimus te fecisse: fac nos, quæsumus Dómine, per intercessiónem beátæ Mariæ

280
Rituale Romanum.
semper Vírginis, et ómnium Sanctórum tuórum, hic purificátis tibi méntibus famulári, et in Paradíso cum beátis párvu lis perénniter sociári. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
Dum portatur ad tumulum, et etiamsi tunc non portetur, dicitur: V. benedictionem separton jo 2144
Aña. Ju- venes et virgi- nes. 4. Euouae.
Psalm. Laudáte Dóminum de coelis, etc. 269. et in fine Glória Patri, et repetitur:
Aña. Ju- venes et virgines', se nes cum
ju- ni- o- ribus laudent nomen Domini.
Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Pater noster, secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. .Sed líbera nos a malo.
f. Sínite párvulos veníre ad me.
. Tálium est enim regnum cœlórum.
f. Dóminus vobíscum.
Et cum spíritu tuo.

Ordo sepeliendi Parvulos. 281 Orémus.
MNIPOTENS, sempitérne Deus, sanctæ puritátis amátor, qui ánimam hujus párvuli ad coelórum regnum hódie misericórditer vocáre dignátus es: dignér is étiam, Dómine, ita nobíscum misericór diter ágere, ut méritis tuæ sanctíssimæ Passiónis, et intercessióne beátæ Mariæ semper Vírginis, et ómnium Sanctórum tuórum, in eódem regno nos cum ómnibus Sanctis et eléctis tuis semper fácias congaudére. Qui vivis et regnas cum Deo Patre, in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum.. Amen.
Deinde Sacerdos corpus aspergat aqua benedicta, et thurificet, similiter et tumulum, postea sepeliatur. Cum autem a sepultura revertuntur in Ecclesiam, dicatur:
Aña. Be- ne- di- ci- te. 7. Euouae.
Canticum trium puerorum. Dan. 3. Dómini DómiB no:* laudáte et superexaltáte eum
in sæcula.
Benedícite, Angeli Dómini, Dómino:* benedícite coeli Dómino.
Benedícite, aquæ omnes, quæ super coelos sunt, Dómino:* benedícite, omnes Virtútes Dómini, Dómino.
18

Rituale Romanum.
Benedícite, sol et luna, Dómino: benedícite, stellæ cœli, Dómino.
DómiBenedícite, omnis imber et ros, no:* benedícite, omnes spíritus Dei, Dó. mino.
282
Benedícite, ignis et æstus, Dómino:* benedícite, frigus et æstus, Dómino.
Penedícite, rores et pruína, Dómino:* benedícite, gelu et frigus, Dómino.
Fenedícite, glácies et nives, Dómino: benedícite, noctes et dies, Dómino.
*
Benedícite, lux et ténebræ, Dómino: benedícite, fúlgura et nubes, Dómino.
Benedicat terra Dóminum:* laudet et superexáltet eum in sæcula.
Fenedícite, montes et colles, Dómino:* benedícite, univérsa germinántia in terra, Dómino
Benedícite, fontes, Dómino:* benedícite, mária et flúmina, Dómino
movén. Benedícite, cete et ómnia, quæ tur in aquis, Dómino:* benedícite, omnes vólucres coeli, Dómino.
Benedícite, omnes béstiæ et pécora, Dómino:* benedícite, filii hóminum Dómino.
* laudet
Benedícat Israel Dóminum: et superexáltet eum in sæcula.
Benedícite, sacerdótes Dómini, Dómino:* benedícite, servi Dómini, Dómino. Benedícite, spiritus et ánimæ justórum, Dómino:* benedícite, sancti et húmiles corde, Dómino.

Ordo sepeliendi Parvulos. 283 Benedicite, Ananía, Azaría, Misael, Dómino* laudáte et superexaltáte eum
in sæcula.
Benedicámus Patrem, et Filium, cum sancto Spíritu:* laudémus et superexaltémus eum in sæcula.
Benedíctus es, Dómine, in firmaménto cœli* et laudábilis, et gloriósus, et superexaltátus in sæcula.
:
Aña. Be- ne- di- ci- te Dominum, o- mnes
e- le- cti e- jus, a- gite di- es læ- titi- æ, et confi- te- mi- ni il- li.
Deinde ante altare dicit Sacerdos: f. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
EUS, qui miro órdine Angelórum miDEUS nistéria, hominúmque dispénsas concéde propitius; ut a quibus tibi ministrántibus in coelo semper assístitur, ab his in terra vita nostra muniátur. Per Christum Dóminum nostrum. y. Amen.

DE SACRAMENTO
MATRIMONII.
PAROCHUS admonitus de aliquo Matrimonio in sua Parochia contrahendo, primum cognoscat ex his ad quos spectat, qui et quales sint, qui Matrimonium contrahere volunt: An inter eos sit aliquod canonicum impedimentum: Utrum sponte, libere, et secundum honestatem Sacramenti velint contrahere: Utrum sint in ætate legitima, ut vir saltem quatuordecim, mulier vero duodecim annos expleverit; et uterque sciat rudimenta Fidei, cum ea deinde filios suos docere debeant.
Noverit ex probatis auctoribus, quæ sint canonica impedimenta Matrimonii contrahendi, et quæ contractum dirimant; et qui sint gradus consanguinitatis et affinitatis, et item cognationis spiritualis ex Baptismi, vel Confirmationis Sacramento contractæ. Habeat in primis ipse bene cognita præcepta illa omnia, quae in Matrimoniis rite conficiendis servari oportere, sacri Canones, et præcipue sancta Synodus Tridentina jussit; dabitque operam, ut illa in Parochia sua accurate, exacteque serventur.
Præsertim vero meminerit, Matrimonia inter raptorem et raptam, dum ipsa in raptoris potestate manserit, inita, nec non clandestina, et quælibet Matrimonia, quæ aliter quam præsente Parocho, vel alio Sacerdote de ipsius Parochi, vel Ordinarii licentia, et duobus, vel tribus testibus contrahuntur, ex ipsius Concilii decretis, irrita omnino, ac nulla esse.
Est autem proprius Parochus, qui adesse debet, is, in cujus Parochia Matrimonium celebratur, sive viri, sive mulieris.
Caveat præterea Parochus, ne facile ad contrahendum Matrimonium admittat vagos ac peregrinos, qui et qui incertas habent sedes; neque item eos, antea conjugati fuerunt, ut sunt uxores militum, vel captivorum, vel aliorum qui peregrinantur; nisi diligenter de iis omnibus facta inquisitione, et

De Sacramento Matrimonii. 285
re ad Ordinarium delata, ab eoque habita de ejusmodi Matrimonii celebrandi licentia, quæ gratis concedatur.
Antequam Matrimonium contrahatur, ter a proprio contrahentium Parocho continuis diebus festis in Ecclesia intra Missarum solemnia, ad ipsius Concilii præscriptum, publice denuntietur, inter quos Matrimonium sit contrahendum.
Si vero vir, et mulier Parochiæ sint diversæ, in utraque Parochia fiant denuntiationes: quibus denuntiationibus factis, si nullum legitimum apponatur impedimentum, ad celebrationem Matrimonii procedatur. Sed si quid obstat, ultra Parochus non procedat.
Quod si aliquando probabilis fuerit suspicio, vel alia rationabilis causa subsit, arbitrio Episcopi, Matrimonium malitiose impediri posse, si tot præcesserint denuntiationes, tunc de licentia Ordinarii, vel una tantum fiat denuntiatio, vel saltem Parocho, et duobus, vel tribus testibus præsentibus, Matrimonium celebretur. Deinde ante illius consummationem denuntiationes in Ecclesia fiant: ut si aliqua subsunt impedimenta, facilius detegantur, nisi aliter Ordinarius ipse expedire judicaverit.
Has autem denuntiationes Parochus facere non aggrediatur, nisi prius de utriusque contrahentis libero consensu sibi bene constet.
Si vero infra duos menses post factas denuntiationes Matrimonium non contrahatur, denuntiationes repetantur, nisi aliter Episcopo videatur.
Denuntiationes autem fiant hoc modo. Inter Missarum solemnia Parochus populum admoneat in hanc sententiam vulgari sermone.
Notum sit omnibus hic præsentibus, quod N. vir, et N. mulier, ex tali, vel tali familia, el Parochia, Deo adjuvante, intendunt inter se contrahere Matrimo nium. Proinde admonemus omnes et singulos, ut si quis noverit aliquod consanguinitatis, vel affinitatis, aut cognationis spiritualis, vel quodvis aliud impedimentum inter eos esse, quod Matrimonium contrahendum invicem impediat, illud quamprimum nobis denuntiare debeat; et hoc admonemus primo, si fuerit prima; vel secundo, si fuerit secunda; vel tertio, si fuerit tertia denuntiatio.

286
Rituale Romanum.
Moneat Parochus conjuges, ut ante benedictionem sacerdotalem in templo suscipiendam, in eadem domo non cohabitent, neque Matrimonium consumment, nec etiam simul maneant, nisi aliquibus propinquis, vel aliis præsentibus; quæ benedictio a nullo alio, quam ab ipso Parocho, seu ab alio Sacerdote de ipsius Parochi, vel Ordinarii licentia, fieri debet.
Caveat etiam Parochus, ne, quando conjuges in primis nuptiis benedictionem acceperint, eos in secundis benedicat, sive mulier, sive etiam vir ad secundas nuptias transeat. Sed ubi ea viget consuetudo, ut si mulier nemini umquam nupserit, etiamsi vir aliam uxorem habuerit, nuptiæ benedicantur, ea servanda est. Sed viduæ nuptias non benedicat, etiamsi ejus vir numquam uxorem duxerit.
Matrimonium in Ecclesia maxime celebrari decet: sed si domi celebratum fuerit præsente Parocho et testibus, sponsi veniant ad Ecclesiam benedictionem accepturi, et tunc caveat Sacerdos, ne iterum a contrahentibus consensum exigat, sed tantum benedictionem illis conferat, celebrata Missa, ut infra dicetur.
Admoneantur præterea conjuges, ut antequam contrahant, sua peccata diligenter confiteantur, et ad SS. Eucharistiam, atque ad Matrimonii Sacramentum suscipiendum pie accedant, et quomodo in eo recte et christiane conversari debeant, diligenter instruantur ex divina Scriptura, exemplo Tobiæ et Saræ verbisque Angeli Raphaelis eos edocentis, quam sancte conjuges debeant convivere.
Postremo meminerint Parochi, a Dominica 1. Adventus, usque ad diem Epiphaniæ, et a Feria IV. Cinerum, usque ad Octavam Paschæ inclusive, solemnitates nuptiarum prohibitas esse, ut nuptias benedicere, sponsam traducere, nuptialia celebrare convivia. Matrimonium autem omni tempore contrahi potest. Nuptiæ vero qua decet modestia et honestate fiant sancta enim res est Matrimonium, sancteque tractandum.
Quæ omnia fere ex sacri Concilii Tridentini decretis desumpta, et item alia, quæ ibi de Matrimonio rite contrahendo præcipiuntur, sunt diligenter servanda.

RITUS CELEBRANDI
MATRIMONII
SACRAMENTUM
PAROC AROCHUS igitur Matrimonium celebraturus, publicationibus factis tribus diebus Festis, ut dictum est, si nullum obstet legitimum impedimentum, in Ecclesia superpelliceo et alba stola indutus, adhibito uno saltem Clerico superpelliceo pariter induto, qui librum et vas Aquæ benedictæ cum aspersorio deferat, coram tribus, aut duobus testibus, virum, et mulierem, quos parentum, vel propinquorum suorum præsentia cohonestari decet, de consensu in Matrimonium interroget utrumque singillatim in hunc modum vulgari sermone:
N. vis accípere N. hic præséntem in tuam legítimam uxórem juxta ritum sanctæ Matris Ecclésia?
Respondeat Sponsus: Volo.
Mox Sacerdos Sponsam interroget: N. vis accípere N. hic præséntem in tuum legítimum marítum juxta ritum sanctæ Matris Ecclésiæ?
Respondeat Sponsa: Volo.
Nec sufficit consensus unius, sed debet esse amborum, et expressus aliquo

288
Rituale Romanum.
signo sensibili, sive fiat per se, sive per procuratorem.
Mutuo igitur contrahentium consensu intellecto, Sacerdos jubeat eos invicem jungere dexteras, dicens: Ego conjúngo vos in matrimónium, In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti. Amen. Vel aliis utatur verbis, juxta receptum uniuscujusque Provinciæ ritum: postea eos aspergat Aqua benedicta. Mox benedicit annulum.
Benedictio Annuli.
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
B. Qui fecit coelum et terram.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
y. Dóminus vobíscum. r. Et cum spíritu tuo. Orémus.
B³
ENEDIC, Dómine, ánnulum hunc, quem nos in tuo nómine benedícimus , ut quæ eum gestáverit, fidelitátem íntegram suo sponso tenens, in pace, et voluntáte tua permáneat, atque in mútua charitáte semper vivat. Per Christum, etc.
Deinde Sacerdos aspergat annulum aqua benedicta in modum Crucis; et sponsus acceptum annulum de manu Sacerdotis, imponit in digito annulari sinistræ manus sponsæ, Sacerdote dicente: In nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti. Amen.

Ritus celebrandi Matrim. Sacram. 289
Mox subjungat y. Confirma hoc, Deus, quod operátus es in nobis.
B. A templo sancto tuo, quod est in Jerúsalem.
Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Pater noster, secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. R. Sed líbera nos a malo.
y. Salvos fac servos tuos.
B. Deus meus, sperántes in te.
f. Mitte eis, Dómine, auxílium de sancto.
R. Et de Sion tuére eos.
y. Esto eis, Dómine, turris fortitudinis. R. A fácie inimíci.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
y. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
R
ESPICE quæsumus Dómine, super hos fámulos tuos, et institútis tuis, quibus propagatiónem humáni géneris ordinásti, benígnus assíste, ut qui te auctóre jungúntur, te auxiliánte servéntur. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
1
His expletis, si benedicendæ sint nuptiæ, Parochus Missam pro Sponso et Sponsa, ut in Missali Romano, celebret, servatis omnibus quæ ibi præscribuntur. Cæterum, si quæ Provinciæ aliis, ultra

290
Rituale Romanum.
prædictas, laudabilibus consuetudinibus et cæremoniis in celebrando Matrimonii Sacramento utantur, eas sancta Tridentina Synodus optat retineri.
Peractis omnibus, Parochus manu sua describat in libro Matrimoniorum nomina conjugum, et testium, et alia juxta formulam præscriptam; idque, licet alius Sacerdos, vel a se, vel ab Ordinario delegatus, Matrimonium celebraverit.
DE BENEDICTIONE
MULIERIS POST PARTUM.
S
qua puerpera post partum, juxta
ad Ecclesiam venire voluerit, pro incolumitate sua Deo gratias actura, petieritque a Sacerdote benedictionem, ipse superpelliceo et stola alba indutus, cum ministro aspergillum deferente, ad fores Ecclesiæ accedat, ubi illam foris ad limina genuflectentem, et candelam accensam in manu tenentem, Aqua benedicta aspergat, deinde dicat
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini. Qui fecit coelum et terram.

Benedictio mulieris post partum. 291
Antiphona. Hæc accípiet.
Psalmus. Dómini est terra. 278 et totus cum Glória Patri.
Et repetitur Antiphona. Hæc accípiet benedictiónem a Dómino, et misericórdiam a Deo salutári suo: quia hæc est generátio quæréntium Dóminum.
Deinde porrigens ad manum mulieris extremam partem stolæ, eam introducit in Ecclesiam, dicens:
Ingrédere in templum Dei, adóra Filium beatæ Mariæ Virginis, qui tibi foecunditátem tríbuit prolis.
Et ipsa ingressa, genuflectit coram Altari, et orat, gratias agens Deo de beneficiis sibi collatis, et Sacerdos dicit.
Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eleison.
Pater noster, secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem.
w. Sed libera nos a malo.
. Salvam fac ancillam tuam, Dómine.
I. Deus meus, sperántem in te.
. Mitte ei, Dómine, auxílium de
Sancto.
. Et de Sion tuére eam.
Nihil proficiat inimícus in ea. B.Et filius iniquitátis non appónat nocére ei.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. Rr. Et clamor meus ad te véniat.
v. Dóminus vobíscum.
.Et cum spíritu tuo.

292
Rituale Romanum.
Orémus.
0
MNIPOTENS, sempitérne Deus, qui per beatæ Mariæ Virginis partum fidélium pariéntium dolóres in gáudium vertísti: réspice propítius super hanc fámulam tuam, ad templum sanctum tuum pro gratiárum actióne lætam accedéntem, et præsta; ut post hanc vitam ejúsdem beátæ Mariæ méritis, et intercessione, ad ætérnæ beatitúdinis gáudia cum prole sua perveníre mereátur. Per Christum Dóminum nostrum. pr. Amen.
Deinde illam aspergit iterum Aqua be nedicta in modum crucis, dicens: Pax, et benedíctio Dei omnipoténtis, Patris,
et Filii, et Spíritus sancti, descéndat super te, et máneat semper. Amen.

DE BENEDICTIONIBUS
REGULE GENERALES.
rerum beN nedictiones ad ipsum, et quæ ad Episcopum suo jure pertineant, ne majoris dignitatis munera temere, aut imperite unquam usurpet propria auctoritate.
In omni benedictione extra Missam, Sacerdos saltem superpelliceo, et stola pro ratione temporis utatur, nisi aliter in Missali notetur.
Stando semper benedicat, et aperto capite.
In principio cujusque Benedict. dicat: . Adjutórium nostrum in nómine Dñi. R. Qui fecit coelum et terram. v. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Deinde dicatur Oratio propria, una, vel plures, prout suo loco notatum fuerit. Postea rem aspergat Aqua benedicta, et ubi notatum fuerit, pariter incenset, nihil dicendo.
Cum Sacerdos aliquid benedicturus est, habeat ministrum cum vase Aquæ benedictæ et aspergillo, et cum hoc Rituali libro, seu Missali.
Caveat, ne benedictionis causa ponat aliquid indecens super Altare, veluti esculenta; sed quod ejusmodi est, ponatur super mensam, commodo loco paratam.

ORDO
AD FACIENDAM AQUAM BENEDICTAM.
IEBUS Dominicis, et quandocumque D" opus fuerit, præparato sale et aqua munda benedicenda in Ecclesia, vel in Sacristia, Sacerdos superpelliceo et stola violacea indutus, primo dicit:
EXO
y Adjutórium nostrum in nómine Dñi. B. Qui fecit coelum et terram. Deinde absolute incipit Exorcismu salis. XORCIZO te, creatúra salis, per Deum vivum, per Deum verum, per Deum sanctum, per Deum, qui te per Eliséum Prophétam in aquam mitti jussit, ut sanarétur sterilitas aquæ; ut efficiáris sal exorcizátum in salútem credéntium: et sis ómnibus suméntibus te sánitas ánimæ et córporis; et effúgiat, atque discédat a loco, in quo aspérsum fúeris, omnis phantásia, et nequítia, vel versútia diabólicæ fraudis, omnísque spíritus immúndus, adjurátus per eum, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Orémus.
MMENSAM cleméntiam tuam, omnípotens ætérne Deus, humiliter implorámus, ut hanc creatúram salis, quam in usum géneris humáni tribuísti, bene dicere, et sanctificáre tua pietáte

Ordo ad faciendam aquam bened. 295 dignéris ut sit ómnibus suméntibus salus mentis et córporis: et quidquid ex eo tactum, vel respérsum fúerit, cáreat omni immunditia, omníque impugnatióne spirituális nequitiæ. Per Dóminum
nostrum.
E
Exorcismus aquæ, et dicitur absolute. XORCIZO te, creatúra aquæ, in nómine Dei Patris omnipoténtis, in nómine Jesu
Christi Fílii ejus Dómini nostri, et in virtúte Spíritus sancti, ut fias aqua exorcizáta ad effugándam omnem potestátem inimíci; et ipsum inimicum eradicáre et explantáre váleas cum ángelis suis apostáticis: per virtútem ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Orémus.
DEUS, qui ad salútem humáni géneris,
quæque Sacraménta
rum substantia condidísti: adésto propítius invocatiónibus nostris, et eleménto huic multimodis purificatiónibus præparáto, virtútem tuæ benedictiónis infúnde ut creatúra tua mystériis tuis sérviens, ad abigéndos dæmones, morbósque pelléndos divínæ grátiæ sumat efféctum, ut quidquid in dómibus, vel in locis Fidélium, hæc unda respérserit, cáreat omni immundítia, liberétur a noxa: non illic resídeat spíritus péstilens, non aura corrúmpens: discédant

296
Rituale Romanum.
omnes insídie laténtis inimíci; et si quid est, quod aut incolumitáti habitántium invidet, aut quiéti, aspersióne hujus aquæ effúgiat, ut salúbritas per invocatiónem sancti tui nóminis expetíta, ab ómnibus sit impugnatiónibus defénsa. Per Dóminum.
Hic ter mittit sal in aquam in modum Crucis, dicendo semel Commixtio salis et aquæ páriter fiat in nómine Pa tris, et Filii, et Spíritus sancti. B. Amen.
f. Dóminus vobíscum. F. Et cum spíritu tuo. Orémus.
DEUS
EUS, invíctæ virtútis auctor, et insuperábilis impérii Rex, ac semper magníficus triumphátor: qui advérsæ dominatiónis vires réprimis: qui inimíci rugiéntis sævitiam súperas; qui hostiles nequítias poténter expúgnas: te, Dómine, treméntes, et súpplices deprecámur, ac pétimus, ut hanc creatúram salis et aquæ dignánter aspícias, benignus illústres, pietátis tuæ rore sanctífices ut ubicúmque fúerit aspérsa, per invocatiónem sancti tui nóminis, omnis infestátio immúndi spíritus abigátur, terrórque venenósi serpéntis procul pellátur, et præséntia sancti Spiritus nobis misericórdiam tuam poscéntibus, ubíque adésse dignétur. Per Dóminum. In unitáte ejúsdem Spíritus, etc.

Benedictiones variæ.
297
Post benedictionem Aquæ, Sacerdos Dominicis diebus, antequam incipiat Missam, aspergit Altare, deinde se et ministros, ac populum, prout in Missali præscribitur.
9
Postea Christifideles possunt de ista Aqua benedicta in vasculis suis accipere, et secum deferre ad aspergendos ægros, domos, agros, vineas, et alia, et ad eam habendam in cubiculis suis, ut ea quotidie et sæpius aspergi possint.
BENEDICTIO CANDELARUM,
Extra diem Purificationis B. Mariæ Virginis.
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
. Qui fecit coelum et terram. y. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
DOMI
OMINE Jesu Christe, Fili Dei vivi, bénedic candélas istas supplicatiónibus nostris; infúnde eis, Dómine, per virtútem sanctæ Crucis, benedictiónem coeléstem, qui eas ad repelléndas ténebras humáno géneri tribuísti; talémque benedictiónem signáculo sanctæ Crucis accípiant, ut, quibus. cúmque locis accénsæ, sive pósitæ fúerint, discédant príncipes tenebrárum, et contremíscant, et fúgiant pávidi cum ómnibus minístris suis ab habitatióniRituale.
19

298
Rituale Romanum.
bus illis, nec præsúmant ámplius inquietáre, aut molestáre serviéntes tibi omniet regnas in poténti Deo. Qui vivis, sæcula sæculórum.. Amen.
Postmodum aspergantur Aqua benedicta.
BENEDICTIO DOMORUM
In Sabbato sancto Paschæ.
AROCHUS, seu alius Sacerdos, superpel9
stro deferente vas aquæ ex benedictione Fontium ante perfusionem Chrismatis acceptæ, visitat domos suæ Parochiæ aspergens eas eadem Aqua benedicta.
Ingrediens domum dicit: Pax huic dómui, et ómnibus habitántibus in ea.
Deinde aspergens loca præcipua domus, et eos qui habitant in ea, dicit Añam: Vidi aquam egrediéntem de templo a látere dextro, allelúia: et omnes ad quos pervénit aqua ista, salvi facti sunt, et dicent, alleluia, alleluia.
Psalm. Confitémini Dómino, quóniam bonus: quóniam in sæculum misericórdia ejus.
y. Glória Patri, etc.
Repetitur Antiphona. Vidi aquam, etc. Deinde dicit f. Osténde nobis, Dómine, misericórdiam tuam, allelúia.
r. Et salutáre tuum da nobis, alleluia. f. Dómine, exáudi oratiónem meam. w. Et clamor meus ad te véniat.

Benedictiones variæ.
f. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
299
EXA
XAUDI nos, Dómine sancte, Pater omnípotens ætérne Deus: et sicut domos Hebræórum in éxitu de Ægypto, agni sánguine linítas( quod Pascha nostrum, in quo immolátus est Christus, figurábat) ab Angelo percutiénte custodísti: ita mittere dignéris sanctum Angelum tuum de coelis, qui custódiat, fóveat, prótegat, vísitet, atque deféndat omnes habitantes in hoc habitáculo. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
ALIA BENEDICTIO DOMORUM,
Alio tempore facienda cum aspersione Aquæ benedictæ.
AROCHUS, seu alii Sacerdotes volentes aliquam particularem domum, vel generaliter domos Fidelium alio tempore infra annum aspergere Aqua benedicta ingredientes domum, dicant: Pax huic dómui, et ómnibus habitántibus in ea.
Deinde loca aspergendo, dicant Antiphonam: Aspérges me, Dómine, hyssópo, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor.
Psalmus. Miserére mei, Deus, secúndum magnam misericórdiam tuam.
. Glória Patri, etc.

300
Rituale Romanum.
Et repetitur Antiphona. Aspérges me,
etc.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. Et clamor meus ad te véniat.
R. v. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
XAUDI nos, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus: et mittere dignéris sanctum Angelum tuum de cœlis, qui custódiat, fóveat, prótegat, visitet, atque deféndat omnes habitántes in hoc habitáculo. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Deinde aspergat Aqua benedicta.
BENEDICTIO LOCI.
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
H. Qui fecit coelum et terram.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. w. Et clamor meus ad te véniat.
y. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus. Dómine, Deus
ENEDIC,
B tens, locum istum( vel domum istam):
ut sit in eo( vel in ea) sánitas, cástitas, victória, virtus, humilitas, bónitas, et mansuetúdo, plenitúdo legis, et gratiárum áctio Deo Patri, et Filio, et Spiritui sancto; et hæc benedíctio máneat super hunc locum( vel super hanc domum) et

Benedictiones variæ:
301
super habitántes in eo( vel in ea) nunc et semper.. Amen.
Et aspergat Aqua benedicta.
ALIA BENEDICTIO DOMUS NOVE.
y. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
Rr. Qui fecit coelum et terram.
f. Dóminus vobíscum.
F. Et cum spíritu tuo. Orémus.
Deum Patrem omnipoténtem supplípro
bitatóribus ejus, ac rebus: ut eam benedicere, et sanctificáre, ac bonis ómnibus ampliáre dignéris tríbue eis, Dómine, de rore coeli abundántiam, et de pinguédine terræ vitæ substantiam, et desidéria voti eórum ad efféctum tuæ miseratiónis perdúcas. Ad introitum ergo nostrum benedícere, et sanctificáre dignéris hanc domum, sicut benedícere dignátus es domum Abraham, Isaac, et Jacob: et intra paríetes domus istius Angeli tuæ lucis inhábitent; eámque, et ejus habitatóres custódiant. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Deinde aspergat Aqua benedicta.
BENEDICTIO THALAMI.
y. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
m. Qui fecit coelum et terram.

302
f. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
B
ENEDIC, Dómine, thálamum hunc: ut omnes habitántes in eo, in tua pace consistant, et in tua voluntáte permáneant. et senéscant, et multiplicéntur in longitudine diérum, et ad regna cœlórum pervéniant. Per Christum Dóminum nostrum. r. Amen.
Postea aspergat Thalamum Aqua benedicta.
Rituale Romanum.
BENEDICTIO NOVE NAVIS.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit coelum et terram.
v. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
P¹ ROPITIARE, Dómine, supplicatiónibus nostris, et bénedic navem istam dextera tua sancta, et omnes qui in ea vehéntur, sicut dignátus es benedicere arcam Noe ambulántem in dilúvio: pórrige eis, Dómine. déxteram tuam, sicut porrexísti beáto Petro ambulánti super mare; et mitte sanctum Angelum tuum de coelis, qui líberet, et custódiat eam semper a perículis univérsis, cum ómnibus quæ in ea erunt: et fámulos tuos, repúlsis adversitátibus, portu semper optábili, cursúque tranquillo tueáris,

Benedictiones variæ.
303
transactísque, ac recte perféctis negotiis ómnibus, iteráto témpore ad própria cum omni gáudio revocáre dignéris. Qui vivis, et regnas, etc. B. Amen. Aspergat navim Aqua benedicta.
BENEDICTIO COMMUNIS
Super fruges, et vineas.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dó. mini.
R. Qui fecit coelum et terram.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
v. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
0 ORA
RAMUS pietátem tuam, omnípotens Deus, ut has primítias creatúræ tuæ, quas áeris et plúviæ temperaménto nutríre dignátus es, benedictiónis tuæ imbre perfúndas, et fructus terræ tuæ usque ad maturitátem perdúcas. Tribue quoque pópulo tuo de tuis munéribus tibi semper grátias ágere; ut a fertilitáte terræ esuriéntium ánimas bonis ómnibus affluéntibus répleas, et egénus et pauper laudent nomen glóriæ tuæ. Per Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Aspergat illas Aqua benedicta.

304
Rituale Romanum.
BENEDICTIO PEREGRINORUM
Ad loca sancta prodeuntium. eleti sidor Jessi 1931 m
EREGRINI, ad loca sancta profecturi,
P
Ecclesiæ institutum, debent accipere patentes, seu commendatitias litteras a suo Ordinario, seu Parocho. Quibus obtentis, et rebus suis dispositis, facta peccatorum suorum confessione, et audita Missa, in qua dicitur Oratio pro Peregrinantibus, SS. Eucharistiam devote suscipiant Expleta Missa, Sacerdos super eos genuflexos dicit sequentes preces
Antiphona. In viam pacis.
Cant. B enedíctus. 272. in fine Glória. Repetitur Aña. In viam pacis et prosperitátis dirigat vos omnipotens et miséricors Dóminus; et Angelus Ráphael comitétur vobíscum in via, ut cum pace, salúte, et gáudio revertámini ad própria. Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. Pater noster, secreto.
v. Et ne nos indúcas in tentatiónem. R. Sed libera nos a malo.
y. Salvos fac servos tuos.
r. Deus meus, sperántes in te.
. Mitte eis, Dómine, auxílium de sancto.. Et de Sion tuére eos.
f. Esto eis, Dómine, turris fortitúdinis. n. A fácie inimíci.
f. Nihil proficiat inimicus in eis.

Benedictiones variæ.
305
. Et filius iniquitátis non appónat
nocére eis.
v. Benedictus Dóminus die quotidie. B. Prósperum iter fáciat vobis Deus salutárium nostrórum.
y. Vias tuas, Dñe, demonstra nobis. R. Et sémitas tuas édoce nos.
f. Utinam dirigántur viæ nostræ.
F. Ad custodiéndas justificatiónes tuas. f. Erunt prava in directa.
. Et áspera in vias planas.
f. Angelis suis Deus mandávit de te. r. Ut custódiant te in ómnibus viis tuis. f. Dómine, exáudi oratiónem meam. r. Et clamor meus ad te véniat.
y. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo. O rémus.
D'
EUS, qui filios Israel per maris médium sicco vestígio ire fecísti, quique tribus Magis iter ad te stella duce pandísti: tríbue eis, quæsumus, iter prósperum, tempúsque tranquillum; ut, Angelo tuo sancto cómite, ad eum, quo pergunt locum, ac demum ad ætérnæ salútis portum felíciter váleant pervenire. EUS, qui Abraham púerum tuum de Ur Chaldæórum edúctum, per omnes sure peregrinatiónis vias illæsum custodísti: quæsumus, ut hos fámulos tuos custodire dignéris: esto eis, Dómine, in procinctu suffrágium, in via solátium, in æstu umbráculum, in plúvia, et frígore

Rituale Romanum.
teguméntum, in lassitúdine vehículum, in adversitáte præsídium, in lúbrico báculus, in naufrágio portus: ut, te duce. quo tendunt, próspere pervéniant, et demum incólumes ad própria revertántur.
A DESTO, quæsumus Dómine, supplicatiónibus nostris, et viam famulórum tuórum in salútis tuæ prosperitáte dispóne: ut inter omnes viæ et vitæ hujus varietátes, tuo semper protegántur auxílio. P² RESTA, quæsumus, omnípotens Deus: ut família tua per viam salútis incédat, et beáti Joánnis Præcursóris hortaménta sectándo, ad eum, quem prædíxit, secúra pervéniat, Dóminum nostrum Jesum Christum Filium tuum.
E
XAUDI, Dómine, preces nostras, et iter famulórum tuórum propítius comitáre, atque misericórdiam tuam, sicut ubique es, ita ubíque largire, quatenus a cunctis adversitátibus, tua opitulatióne defénsi, gratiárum tibi réferant actiónem. Per Christum Dnum nostrum. Amen. Pax et benedictio Dei omnipotentis Patris, et Filii, et Spíritus sancti, descéndat super vos, et máneat semper.. Am. Deinde aspergantur Aqua benedicta. Quod si unus fuerit peregrinaturus, omnia dicantur in numero singulari: ac si Sacerdos ipse, qui benedicit, fuerit socius peregrinationis, dicat in persona prima numeri pluralis, quatenus congruere videbitur.
306

Benedictiones varia.
BENEDICTIO PEREGRINORUM
307
Post reditum.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
r. Qui fecit coelum et terram.
Antiphiona. Ecce sic benedicétur homo, qui timet Dóminum.
Psalmus 127.
EATI omnes, qui timent Dóminum:*
B qui ámbulant in viis ejus.
Labóres mánuum tuárum quia manducábis:* beátus es, et bene tibi erit.
Uxor tua sicut vitis abundans,* in latéribus domus tuæ.
Filii tui sicut novéllæ olivárum,* in circúitu mensæ tuæ.
Ecce sic benedicétur homo,* qui timet Dóminum.
Benedicat tibi Dóminus ex Sion:* et vídeas bona Jerúsalem ómnibus diébus vitæ tuæ.
Et vídeas filios filiórum tuórum,* cem super Israel.
Glória Patri, etc.
paAntiphona. Ecce sic benedicétur homo, qui timet Dóminum.
Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison. Pater noster.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem.
Ir. Sed libera nos a malo.
y. Benedícti, qui véniunt in nómine
Dómini.

308
Rituale Romanum.
B. Benedícti vos a Dómino, qui fecit cœlum et terram.
f. Réspice, Dómine, in servos tuos, et in ópera tua.
. Et dírige eos in viam mandatórum tuórum.
toc
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum. F. Et cum spíritu tuo. O rémus.
L ARGIRE, quæsumus Dómine, fámulis
tuis indulgentiam placátus et pacem: ut páriter ab ómnibus mundéntur offénsis, et secúra tibi mente desérviant.
MNIPOTENS sempitérne Deus, nostrórum témporum, vitæque dispósitor, fámulis tuis contínua tranquillitátis largire subsídium: ut quos incólumes própriis labóribus reddidísti, tua fácias protectióne secúros.
DEUS
EUS, humilium visitátor, qui nos fratérna dilectióne consoláris: præténde societáti nostræ grátiam tuam; ut per eos, in quibus hábitas, tuum in nobis sentiámus advéntum. Per Dóminum nostrum Jesum Christum, etc.
Deinde aspergantur Aqua benedicta a Sacerdote, dicente: Pax, et benedictio
Dei omnipoténtis Patris, et Filii, et Spíritus sancti, descéndat super vos, et máneat semper.. Amen.

BENEDICTIONES
ESCULENTORUM, PRÆESERTIM IN PASCHA.
BENEDICTIO AGNI PASCHALIS.
f. Adjutóríum nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit coelum et terram.
v. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
DB
EUS, qui per fámulum tuum Moysen, in liberatióne pópuli tui de Ægypto, agnum occídi jussísti in similitúdinem Dómini nostri Jesu Christi, et utrósque postes domórum de sánguine ejúsdem agni perúngi præcepísti: tu bene dicere, et sanctificáre dignéris hanc creatúram carnis, quam nos fámuli tui ad laudem tuam súmere desiderámus, per resurrectiónem ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi. Qui tecum vivit, et regnat in sæcula sæculórum.. Amen. Idiop Et mox aspergat Aqua benedicta
BENEDICTIO OVORUM.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
r. Qui fecit coelum et terram.
y. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo.
Togmise teenin

310
Rituale Romanum.
Orémus.
UBVENIAT, quæsumus Dómine, tuæ bene dictiónis grátia huic ovórum creatúræ: ut cibus salúbris fiat fidélibus tuis, in tuárum gratiárum actióne suméntibus, ob resurrectiónem Dómini nostri Jesu Christi, qui tecum vivit, et regnat in sæcula sæculórum. F. Amen. Et aspergat Aqua benedicta.
BENEDICTIO PANIS.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
ır. Qui fecit coelum et terram.
f. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
D
OMINE Jesu Christe, panis Angelórum, panis vivus ætérnæ vitæ, benedícere dignáre panem istum, sicut benedixisti quinque panes in desérto: ut omnes ex eo gustántes, inde córporis et ánimæ percípiant sanitátem. Qui vivis, et regnas in sæcula sæculórum.. Amen.
Et aspergat Aqua benedicta.
ALIA BENEDICTIO PANIS.
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
Rr. Qui fecit coclum et terram.

Benedictiones variæ.
311
*. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
OMINE sancte, Pater omnipotens,
hunc panem tua sancta spirituáli benedictióne: ut sit ómnibus suméntibus salus mentis et córporis: atque contra omnes morbos, et univérsas inimicórum insidias tutámen. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Filium tuum, panem vivum, qui de coelo descéndit, et dat vitam et salútem mundo: et tecum vivit, et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. . Amen.
Aspergatur Aqua benedicta.
BENEDICTIO
Novorum Fructuum.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit coelum et terram.
f. Dóminus vobíscum.
B'.
Et cum spíritu tuo. Orémus.
BENED
ENEDIC, Dómine, hos novos fructus N., et præsta: ut qui ex eis in tuo sancto nómine vescéntur, córporis et ánimæ salúte potiántur. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Et aspergantur Aqua benedicta.

312
Rituale Romanum.
BENEDICTIO
Ad quodcumque Comestibile
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
B. Qui fecit coelum et terram.
f. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo. Orémus.
BENEDI
ENEDIC, Dómine, creatúram istam N., ut sit remédium salutáre géneri humáno: et præsta per invocatiónem sancti nóminis tui; ut quicúmque ex ea súmpserint, córporis sanitátem, et ánimæ tutélam percípiant. Per Christum Dóminum nostrum. Amen. Aspergat Aqua benedicta.
BENEDICTIO OLEI SIMPLICIS.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit coelum et terram.
Exorcismus.
XORCIZO te, creatúra ólei, per Deum PaE trem colum et terram, mare, et ómnia, quæ in eis sunt. Omnis virtus adversárii, omnis exércitus diáboli, et omnis incúrsus. omne phantásma sátanæ eradicáre, et effugáre ab hac creatúra ólei, ut fiat ómnibus, qui eo usúri sunt, salus mentis et córporis, in nómine Dei Patris omnipoténtis, et Jesu
Christi Filii ejus

Benedictiones variæ.
313
Dómini nostri, et Spíritus sancti Parácliti, et in charitáte ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem. ir. Amen.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
OMINE Deus omnípotens, cui adstat
cum tremóre,
quorum servítium spirituále cognoscitur, dignáre respicere, benedicere, et sanctificáre hanc creatúram ólei, quam ex olivárum succo eduxísti, et ex eo infirmos inúngi mandásti, quátenus sanitáte percépta, tibi Deo vivo et vero grátias ágerent: præsta, quæsumus; ut hi, qui hoc óleo, quod in tuo nómine benedícimus, usi fúerint, ab omni languóre, omníque infirmitáte, atque cunctis insidiis inimíci liberéntur, et cunctæ adversitátes separéntur a plásmate tuo, quod pretióso Sánguine Fílii tui redemísti, ut numquam lædátur a morsu antiqui serpéntis. Per eúmdem Dóminum nostrum Jesum Christum Fílium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. B. Amen.
Aspergat oleum Aqua benedicta.
20

BENEDICTIONES
AB EPISCOPIS, VEL ALIIS FACULTATEM HABENTIBUS FACIENDE.
BENEDICTIO
Sacerdotalium Indumentorum in genere.
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
. Qui fecit coelum et terram.
y. Dóminus vobíscum.
W.
Et cum spíritu tuo. Orémus.
MNIPOTENS, sempitérne Deus, qui per tuum
Sacerdotália, seu levítica vestiménta, ad expléndum in conspectu tuo ministérium eórum, ad honórem et decórem nóminis tui fieri decrevisti: adésto propitius invocatiónibus nostris, et hæc indumenta sacerdotália, désuper irrigánte grátia tua, ingénti benedictióne per nostræ humilitátis servítium purificáre. benedicere, et conse cráre dignéris: ut divinis cúltibus et sacris mystériis apta et benedicta existant: his quoque sacris véstibus Pontifices, et Sacerdótes, seu Levitæ tui indúti, ab ómnibus impulsióni. bus, seu tentatiónibus malignórum spirituum muníti et defénsi esse mereántur; tuisque mystériis apte et condigne servire

Bened. sacerdotalium indument. 315
et inhærére, atque in his tibi plácite et devóte perseveráre tríbue. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Orémus.
EUS, invictæ virtútis triumphátor, et
tor: inténde propítius preces nostras: et hæc induménta levíticæ, sacerdotális, et pontificális glóriæ, minístris tuis fruénda tuo ore próprio bene dícere, sanctificáre, et conse cráre dignéris: omnésque eis uténtes, tuis mystériis aptos, et tibi in eis devóte ac laudabiliter serviéntes, gratos efficere dignéris. Per Dóminum, etc
Orémus.
OMINE, Deus omnípotens, qui vestiLevítis in usum tabernáculi foederis necessária Moysen fámulum tuum ágere jussisti, eúmque spíritu sapiéntiæ ad id peragéndum replevísti: hæc vestiménta in usum et cultum mystérii tui bene- dícere, sanctificáre, et conse cráre dignéris; atque ministros Altáris tui, qui ea indúerint, septifórmis Spíritus grátia dignánter repléri, atque castitátis stola, beáta fácias cum bonorum fructu óperum, ministérii congruéntis immortalitáte vestiri. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Deinde aspergit ipsa indumenta Aqua benedicta.

316
Rituale Romanum.
BENEDICTIO
Mapparum, sive Linteaminum Altaris. f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
Qui fecit coelum et terram.
I.
f. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo. Orémus.
E Altáris úsui XAUDI, Dómine, preces nostras: et
præparáta, benedícere, et sancti- ficáre dignéris. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
Orémus.
:
DOMEN OMINE, Deus omnipotens, qui Moysen, fámulum tuum, ornamenta et linteámina fácere per quadraginta dies docuísti, quæ étiam María téxuit, et fecit in usum ministérii, et tabernáculi foederis benedicere, sanctificáre, et conse cráre dignéris hæc linteámina ad tegéndum, involvendúmque Altáre gloriosissimi Filii tui Dómini nostri Jesu Christi Qui tecum vivit, et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. I. Amen.
Deinde aspergat Aqua benedicta.
BENEDICTIO CORPORALIUM.
y. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.. Qui fecit coelum et terram.

Bened, sacerdotalium indument. 317
f. Dóminus vobiscum. w. Et cum spíritu tuo. Orémus
inenarGrábilis est virtus, cujus mystéria arcánis mirabilibus celebrántur: tribue, quæsumus, ut hoc linteámen tuæ propitiatiónis benedictióne sanctificétur ad consecrándum super illud Corpus et Sánguinem Dei, et Dómini nostri Jesu Christi Filii tui: Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum.. Amen.
Orémus.
0
MNIPOTENS, sempitérne Deus, benedícere, sanctificáre, et consecráre dignéris linteámen istud ad tegéndum, involvendúmque Corpus et Sánguinem Dómini nostri Jesu Christi Filii tui Qui tecum vivit, et regnat in unitáte, etc.. Amen.
Orémus.
MNIPOTENS Deus, mánibus nostris opem tuæ benedictiónis infúnde: ut per nostram benedictiónem hoc linteámen sanctificétur, et Córporis ac Sánguinis Redemptóris nostri novum sudárium, Spíritus sancti grátia efficiátur. Per eúmdem Dóminum nostrum. In unitáte ejúsdem Spíritus sancti, etc.
R. Amen
Et aspergat Aqua benedicta.

318
Rituale Romanum.
BENEDICTIO TABERNACULI,
Seu Vasculi pro sacrosancta Eucharistia conservanda.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
n. Qui fecit coelum et terram.
y. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
MNIPOTENS, sempitérne Deus, majeO deprecámur;
ut vásculum hoc pro Córpore Filii tui Dómini nostri Jesu Christi in eo condéndo fabricátum, benedictiónis tuæ grátia dicáre dignéris. Per eúmdem Dóminum. R. Amen.
Deinde aspergit illud Aqua benedicta.
BENEDICTIO NOVE CRUCIS.
. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit coelum et terram.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
OGAMUS te, Dómine sancte, Pater omnípotens, ætérne Deus: ut dignéris bene dícere hoc signum Crucis tuæ, ut sit remédium salutáre gé

Bened. sacerdotalium indument. 319
neri humáno; sit soliditas fidei, proféetus bonórum óperum, redémptio animárum; sit solámen, et protéctio, ac tutéla contra sæva jácula inimicórum. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Alia Oratio ad idem.
BEND
ENE DIC, Dómine Jesu Christe, hanc Crucem tuam, per quam eripuísti mundum a potestáte dæmonum, et superásti passióne tua suggestórem peccáti, qui gaudébat in prævaricatióne primi hóminis per ligni vétiti sumptiónem. Hic aspergat Aqua benedicta. Sanctificétur hoc signum Crucis in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti; ut orántes, inclinantésque se propter Dóminum ante istam Crucem, invéniant córporis et ánimæ sanitátem.Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Postea Sacerdos genuflexus ante Crucem devote adorat, et osculatur, et idem faciunt quicumque voluerint..
BENEDICTIO
Imaginum Jesu Christi Domini nostri, beatæ Mariæ Virginis, et aliorum Sanctorum.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
. Qui fecit coelum et terram. y. Dóminus vobíscum. n. Et cum spíritu tuo.

320
Rituale Romanum.
Orémus.
0
MNIPOTENS, sempitérne Deus, qui Sanctórum tuórum imágines( sive effigies) sculpi, aut pingi non réprobas, ut quoties illas óculis córporis intuémur, tóties eórum actus et sanctitátem ad imitándum memóriæ óculis meditémur: hanc, quæsumus, imáginem( seu sculptúram) in honórem et memóriam unigéniti Filii tui Dómini nostri Jesu Christi( vel beatíssimæ Virginis Mariæ Matris Dómini nostri Jesu Christi, vel beáti N. Apóstoli tui, vel Mártyris, vel Confessóris, aut Pontificis, aut Virginis) adaptátam benedícere, et sancti ficáre dignéris: et præsta, ut quicúmque coram illa unigénitum Filium tuum( vel beatíssimam Virginem, vel gloriósum Apóstolum, sive Mártyrem, sive Confessórem, aut Virginem) supplíciter cólere et honoráre studúerit, illíus méritis et obténtu, a te grátiam in præsénti, et ætérnam glóriam obtineat in futurum. Per Christum Dóminum nostrum. R. Am. Ultimo aspergat Aqua benedicta.

Top RITUS
BENEDICENDI ET IMPONENDI
PRIMARIUM LAPIDEM PRO ECCLESIA ÆDIFICANDA SERVANDUS A SACERDOTE FACULTATEM HABENTE AB EPISCOPO.
CCLESIAM ex Episcopi auctoritate tanE tum, juxta sacrorum Canonum decreta, ædificari fas est. Si vero Sacerdos, ejus ædificationis primarium lapidem benedicendi potestatem habens, ejusmodi functionem peragat, hunc ritum servabit.
Pridie quam primarius lapis benedicatur, ligneam Crucem in loco, ubi debet esse Altare, figat ipse, vel alius Sacerdos. Sequenti vero die lapis in Ecclesiæ fundatione ponendus, qui debet esse quadratus, et angularis, benedicatur hoc modo:
Sacerdos indutus amictu, alba, cingulo, stola, et pluviali albi coloris, adhibitis aliquot Sacerdotibus et Clericis, sal et aquam benedicit, nisi prius in promptu habeat jam benedictam ordinaria benedictione, ut supra 294, et interim, dum cantatur a Clericis Aña cum Psalmo sequenti, aspergit locum, ubi Crux posita est, cum Aqua benedicta.
Aña. Signum salútis pone, Dómine

322
Rituale Romanum.
Jesu Christe, in loco isto: et non permíttas introíre ángelum percutiéntem. Psalmus 83.
0⁰
UAM dilécta tabernácula tua, Dómine virtútum!* concupíscit, et déficit ánima mea in átria Dómini.
Cor meum, et caro mea* exultavérunt in Deum vivum.
*
Etenim passer invénit sibi domum: et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos
suos.
Altária tua, Dómine virtútum,* Rex meus et Deus meus.
Beáti, qui hábitant in domo tua, Dne: * in sæcula sæculórum laudábunt te.
Beátus vir, cujus est auxilium abs te: * ascensiónes in corde suo dispósuit, in valle lacrymárum, in loco quem pósuit.
Etenim benedictiónem dabit legislátor. ibunt de virtúte in virtútem:* vidébitur Deus deórum in Sion.
Dómine, Deus virtútum, exáudi oratiónem meam:* áuribus pércipe, Deus
Jacob.
Protéctor noster áspice, Deus:* et réspice in fáciem Christi tui.
Quia mélior est dies una in átriis tuis, super millia.
Flégi abjéctus esse in domo Dei mei, magis quam habitáre in tabernáculis peccatórum.
Quia misericórdiam, et veritátem díli*
*

Ritus bened. primarium lapidem: 323 git Deus:* grátiam et glóriam dabit Dóminus.
Non privábit bonis eos, qui ámbulant in innocéntia: Dómine virtútum, beátus homo, qui sperat in te.
Glória Patri, etc.
Finito Psalmo, Sacerdos versus ad locum per eum aspersum, dicit:
Orémus.
OMINE Deus, qui licet coelo et terra
D non capiáris, domum tuam dignáris
habére in terris, ubi nomen tuum júgiter invocétur: locum hunc, quæsumus, beátæ Mariæ semper Vírginis, et beáti N. nominando Sanctum vel Sanctam, in cujus honorem ac nomen fundabitur Ecclesia, omniúmque Sanctórum intercedéntibus méritis, seréno pietátis tuæ intúitu vísita, et per infusiónem grátiæ tuæ, ab omni inquinaménto purifica, purificatúmque consérva; et qui dilécti tui David devotiónem in filii sui Salomónis ópere complevísti, in hoc ópere desidéria nostra perficere dignéris, effugiántque omnes hinc nequítiæ spirituáles. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Filium tuum, etc.
Postea stans benedicit primarium lapidem, dicens:
F. Adjutórium nostrum in nómine Dñi. B. Qui fecit coelum et terram.
v. Sit nomen Dómini benedíctum.
B. Ex hoc nunc et usque in sæculum.

324
Rituale Romanum,
. Lápidem, quem reprobavérunt ædificántes.
B. Hic factus est in caput ánguli. y. Tu es Petrus.
B. Et super hanc petram ædificábo Ecclésiam meam.
v. Glória Patri, et Filio, et Spirítui sancto..Sicut erat in princípio, et nunc, et semper, et in sæcula sæculórum. Amen. Orémus.
D
:
OMINE Jesu Christe, Fili Dei vivi, qui es verus omnipotens Deus, splendor, et imágo ætérni Patris, et vita ætérna: qui es lapis anguláris de monte sine mánibus abscissus, et immutabile fundaméntum hunc lápidem collocándum in tuo nómine confirma; et tu, qui es princípium, et finis, in quo princípio Deus Pater ab initio cuncta creávit, sis, quæsumus, princípium, et increméntum, et consummátio ipsíus operis, quod debet ad laudem et glóriam tui nóminis inchoári. Qui cum Patre, et Spíritu sancto vivis, et regnas Deus, per ómnia sæcula sæculórum.#. Amen.
Tune aspergit lapidem ipsum Aqua benedicta, et, accepto cultro, per singulas partes sculpit in eum signum Crucis, dicens In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.. Amen.
B
Quo facto, dicitur: Orémus. ENEDIC, Dómine, creatúram istam lápidis, et præsta per invocatiónem

Ritus bened. primarium lapidem. 325 sancti tui nóminis ut quicúmque ad hanc Ecclésiam ædificándam pura mente auxilium déderint, córporis sanitátem, et ánimæ medélam percípiant. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Postea dicantur Litaniæ ordinaria sine Orationibus in fine positis: quibus dietis, parato cæmento, et cæmentario assistente, Sacerdos inchoat, Clericis prosequentibus, Añam. Mane surgens Jacob, erigébat lápidem in títulum: fundens óleum désuper, votum vovit Dómino Vere locus iste sanctus est, et ego nesciebam.
Psalmus 126.
N'S
ISI Dóminus ædificáverit domum,* in vanum laboravérunt qui ædificant
eam.
Nisi Dóminus custodíerit civitátem,* frustra vígilat qui custódit eam.
Vanum est vobis ante lucem súrgere: * súrgite postquam sedéritis, qui manducátis panem dolóris.
Cum déderit diléctis suis somnum:* ecce hæréditas Dómini fílii: merces fructus ventris.
Sicut sagittæ in manu poténtis:* ita filii excussórum.
Beátus vir, qui implévit desidérium suum ex ipsis, non confundétur, cum
loquétur inimícis suis in porta.
Głória Patri, etc.
Quo dicto, Sacerdos stans tangit, ef

326
Rituale Romanum.
ponit ipsum primarium lapidem in fundamento, dicens In fide Jesu Christi collocámus lápidem istum primárium in hoc fundaménto, in nómine Patris, et Filii, et Spíritus sancti, ut vigeat vera fides hic, et timor Dei, fratérnaque diléctio; et sit hic locus destinátus oratióni, et ad invocándum, et laudándum nomen ejúsdem Dómini nostri Jesu Christi, qui cum Patre et Spíritu sancto vivit et regnat Deus per ómnia sæcula sæculórum. n. Amen.
Interim cæmentarius locat ipsum lapidem cum cæmento: postea Sacerdos spargit super ipsum lapidem Aquam benedictam, dicens: Aspérges me, Dómine, hyssópo, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor.
Psalm. Miserére mei, Deus. 140.dicitur totus cum Glória Patri.
Quo dicto, Sacerdos spargit Aquam benedictam per omnia fundamenta, si sunt aperta: si vero non sunt aperta, circuit aspergendo fundamenta Ecclesia designata. Et incipiens aspergere, inchoat Antiphonam, Clero prosequente:
Antiphona. O quam metuéndus est locus iste! Vere non est hic áliud, nisi domus Dei, et porta cœli.
Psalmus 86.
UNDAMENTA ejus in móntibus sanctis: * díligit Dóminus portas Sion super ómnia tabernácula Jacob.

Ritus bened. primarium lapidem. 327 Gloriósa dicta sunt de te,* cívitas Dei. Memor ero Rahab et Babylónis* sciéntium me.
Ecce alienígenæ, et Tyrus, et pópulus Ethiopum. hi fuérunt illic.
Numquid Sion dicet: Homo, et homo natus est in ea,* et ipse fundávit eam
Altíssimus?
Dóminus narrábit in scriptúris populórum, et príncipum,* horum, qui fuérunt in ea.
Sicut lætántium ómnium* habitátio est in te.
Glória Patri, etc.
Antiphona. O quam metuéndus est. locus iste! Vere non est hic áliud, nisi domus Dei, et porta cœli.
Interim aspergendo procedit usque ad fundamenta aperta, seu designata, et repetita Antiphona, stans dicit: Orémus. Ministri Flectámus génua. y. Leváte. MNIPOTENS, miséricors Deus, qui Sacerdotibus tuis tantam præ cæteris grátiam contulísti, ut quidquid in tuo nómine, digne, perfectéque ab eis ágitur, a te fieri credátur: quæsumus imménsam cleméntiam tuam; ut quidquid modo visitatúri sumus, vísites: et quidquid benedictúri sumus, benedícas: sitque ad nostræ humilitátis introitum, Sanctórum tuórum méritis, fuga damonum, Angeli pacis ingréssus. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.

328
Rituale Romanum.
EUS, qui ex ómnium cohabitatióne ætérnum Majestáti tuæ
condis habitáculum: da ædificatióni tuæ increménta coeléstia: ut quod te jubénte fundátur, te largiénte perficiátur. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
RITUS
BENEDICENDI NOVAM ECCLESIAM
SEU ORATORIUM PUBLICUM, UT IBI
SS. MISSE SACRIFICIUM CELEBRARI POSSIT.
S
ACERDOS, novam Ecclesiam de licentia Episcopi benedicturus, ut in ea divinum Sacrificium Missæ rite celebretur, stola ac pluviali albi coloris indutus, aliquot Sacerdotibus et Clericis adhibitis, prælata Cruce media inter duos Clericos, deferentes cercos accensos, mane procedit ad primariam Ecclesiae, vel Oratorii januam ubi stans, capite aperto, conversus ad eam dicit absolute Orationem:
A CTIONES nostras, quæsumus Dómine.
aspirándo præveni, et adjuvándo proséquere: ut cuncta nostra orátio et operátio a te semper incípiat, et per
te

Ritus benedic, novam Eccl. 329 coepta finiátur. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Deinde inchoat Antiphonam Aspérges me, etc. et Clerus alternatim dicit Psalmum, Miserére, etc. In fine Glória Patri.
Interim circumdant exterius Ecclesiam ( quæ intus debet esse vacua et nuda, et pariter Altaria nuda, excluso populo, donec absoluta sit benedictio), et Sacerdos, accepto aspergillo ex herba hyssopi, ad ejus dexteram se convertens, parietes Ecclesiæ in superiori parte, et in fundamentis, cum Aqua benedicta aspergit, dicens: Aspérges me, Dómine, hyssópo, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor.
Reversi ad locum, unde Processio initium habuit, repetita Antiphona a Clero, Sacerdos, stans ut prius versus Ecclesiam, dicit: Orémus.
Ministri: Flectámus génua. yy. Leváte. Oratio.
MINE Deus, qui, licet coelo et terra non capiáris, domum tamen dignáris habére in terris, ubi nomen tuum júgiter invocétur: locum hunc, quæsumus, beatæ Mariæ semper Vírginis, et beáti N. omniúmque Sanctórum intercedéntibus méritis, seréno pietátis tuæ intúitu vísita, et per infusiónem grátiæ tuæ ab omni inquinaménto purífica, purificatúmque consérva; et qui dilécti tui David devotiónem in filii sui Salomónis ópere
Rituale.
21

Rituale Romanum.
complevísti, in hoc ópere desidéria nostra perfícere dignéris, effugiántque omnes hinc nequítiæ spirituáles. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Filium tuum: qui tecum vivit, et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. B. Amen.
330
Qua finita Oratione, omnes bini in Ecclesiam intrantes, ad Altare majus procedunt, Litanias decantantes.
Ubi dictum fuerit: Ut ómnibus fidélibus defunctis réquiem ætérnam donáre dignéris, Te rogámus, audi nos, surgit Sacerdos, et intelligibili voce dicit: Ut hanc Ecclésiam, et altáre ad honórem tuum, et nomen Sancti tui N., purgáre, et bene- dícere dignéris, Te rogámus, audi nos. Cum dicit, benedicere, manu dextera benedicit Ecclesiam, et Altare: deinde, ut prius, genuflectit, donec perficiantur Litaniæ, et Cantores prosequuntur:
Ut nos exaudire dignéris, Te rogámus, audi nos.
Fili Dei, Te rogámus, audi nos. Agnus Dei, qui tollis, etc. Dicto ultimo, Kyrie eléison, Sacerdos stans dicit: Orémus.
PR
Ministri: Flectámus génua. B. Leváte. REVENIAT nos, quæsumus Dómine, misericórdia tua: et intercedéntibus ómnibus Sanctis tuis, voces nostras cleméntia tuæ propitiatiónis anticipet. Per Christum Dóminum nostrum.». Amen.

Ritus benedic. novam Eccl.
331
Tum, distans ab Altari congruenti spatio, genuflexus, et se signans dicit: Deus, in adjutórium meum inténde, et statim surgit, Clero respondente: Dómine, ad adjuvándum me festína; ipse vero stans dicit, Glória Patri, et Fílio, et Spirítui sancto. Chorus respondet, Sicut erat in princípio, et nunc, et semper, et in sæcula sæculórum. Amen.
Postea Sacerdos dicit: Orémus.
Ministri Flectámus génua.. Leváte. Oratio.
0 MNIPOTENS, et miséricors Deus, qui
Sacerdótibus tuis tantam præ cæteris grátiam contulísti, ut quidquid in tuo nómine digne, perfectéque ab eis ágitur, a te fíeri credátur: quæsumus imménsam cleméntiam tuam, ut quidquid modo visitatúri sumus, vísites; et quidquid benedictúri sumus, bene dícas, sitque ad nostræ humilitátis introitum, Sanctórum tuórum méritis, fuga dæmonum, Angeli pacis ingréssus. Per Dóminum, etc.
His dictis, inchoat Añam, Bénedic, Dómine, domum istam nómini tuo ædificátam, cum tribus Ps. sequent., videlicet: Psalmus 119.
A
n Dóminum, cum tribulárer, clamávi: * et exaudívit me.
Dómine, líbera ánimam meam a lábiis iníquis,* et a lingua dolósa.
Quid detur tibi, aut quid apponátur tibi,* ad linguam dolósam?

Rituale Romanum.
Sagittæ poténtis acútæ,* cum carbónibus desolatóriis.
Heu mihi, quia incolátus meus prolongátus est habitávi cum habitántibus Cedar* multum íncola fuit ánima mea. Cum his, qui odérunt pacem, eram pacíficus;* cum loquébar illis, impugnábant me gratis. Glória Patri, etc Psalmus 120.
EVAVI óculos meos in montes,
* unde
Lvéniet auxilium mihi.
Auxílium meum a Dómino,* qui fecit coelum et terram.
Non det in commotiónem pedem tuum neque dormitet, qui custódit te. Ecce non dormitábit, neque dórmiet,* qui custódit Israel.
Dóminus custódit te, Dóminus protéctio tua,* super manum dexteram tuam. Per diem sol non uret te,
luna
neque
332
*
*
per noctem.
Dóminus custódit te ab omni malo:* custódiat ánimam tuam Dóminus.
Dóminus custódiat introitum tuum, et éxitum tuum:* ex hoc nunc et usque in sæculum. Glória Patri, etc.
Psalmus 121.
ETATUS Sum in his, quæ dicta sunt mihi:* in domum Dómini íbimus. Stantes erant pedes nostri,* in átriis tuis, Jerúsalem.
Jerúsalem, quæ ædificátur ut cívitas:* cujus participátio ejus in idípsum.

Ritus benedic. novam Eccl. 333
Illuc enim ascendérunt tribus, tribus Dómini: testimónium Israel ad confiténdum nómini Dómini.
Quia illic sedérunt sedes in judício,* sedes super domum David.
Rogáte, quæ ad pacem sunt Jerúsalem:* et abundántia diligéntibus te.
Fiat pax in virtúte tua:* et abundántia in túrribus tuis.
Propter fratres meos, et próximos meos, * loquébar pacem de te.
Propter domum Dómini Dei nostri,* quæsívi bona tibi.
Glória Patri, etc.
Antiphona. Bénedic, Dómine, domum istam nómini tuo ædificátam.
Interim aspergit interius parietes in parte superiori et inferiori, inchoans aspersionem a parte Evangelii, dicens: Aspérges me, etc., tum ad Altare reversus, dicit: Orémus.
Ministri: Flectámus génua. r. Leváte. EUS, qui loca nómini tuo dicánda
Dsanctificas, effúnde super hanc oratiónis domum grátiam tuam: ut ab ómnibus hic nomen tuum invocántibus auxilium tuæ misericórdiæ sentiátur. Per Dóminum, etc. w. Amen.
His peractis, dicitur Missa de tempore occurrenti, vel de Sancto.
Ecclesia vero, quamvis a simplici Sacerdote, ut supra, sit benedicta, ab Episcopo tamen consecranda est.
•

RITUS
RECONCILIANDI ECCLESIAM,
VIOLATAM, SI NONDUM ERAT AB EPISCOPO
CONSECRATA.
SaE
ICCLESIE violatæ reconciliatio per cerdotem ab Episcopo delegatum fiat hoc modo. Altare Ecclesiæ omnino nudetur, provideaturque, ut Ecclesia possit libere circumiri tam exterius, quam interius, si fieri potest. Paretur vasculum cum Aqua benedicta, et aspergillum de herba hyssopo factum. Sacerdos indutus amictu, alba, cingulo, stola, et pluviali albo, adhibitis aliquot Sacerdotibus et Clericis, procedit ad primariam Ecclesiæ portam: ubi stans, Antiphonam incipit, dicens, Clero prosequente: Aspérges me, Dómine, hyssópo, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor.
Psalm Miserére, etc. totus cum Glória Patri. Quo finito, Aña repetitur. Interim dum Aña, et Psalm. dicuntur, Sacerdos cum Aqua benedicta aspergit in circuitu extrinsecus Ecclesiam, et Coemeterium, simul aspergendo alternatim ad parietes Ecclesiæ, ac ad terram Coemeterii, præsertim ad loca contaminata. Quo facto, redit ad locum, ubi incepit aspergere, et stans dicit:

Ritus reconcil. Eccl. violat. 335
Orémus.
OMNIPO MNIPOTENS, et miséricors Deus, qui Sacerdótibus tuis tantam præ cæteris grátiam contulísti, ut quidquid in tuo nómine digne, perfectéque ab eis ágitur, a te fíeri credátur: quæsumus imménsam cleméntiam tuam; ut quod modo visitatúri sumus, vísites, et quidquid benedictúri sumus, benedícas: sitque ad nostræ humilitátis introitum, Sanctórum tuórum méritis, fuga dæmonum, Angeli pacis ingréssus. Per Christum Dóminum nostrum. Amen.
Deinde Sacerdos incipit Litanias, et ingreditur Ecclesiam cum Clero, cantando eas: acceditque ante Altare majus, coram quo genuflectit: cumque dictum fuerit: Ut ómnibus fidélibus defunctis réquiem ætérnam donáre dignéris.. Te rogámus, audi nos.Sacerdos surgit, et clara voce dícit: Ut hanc Ecclésiam, et altáre hoc, ac Coemetérium purgáre, et reconciliáre dignéris, te rogámus, audi nos. Quibus dictis, rursus genuflectit, et Litaniæ perficiuntur. Quibus finitis, Sacerdos versus ad dictum Altare dicit: Orémus. Et Ministri: Flectámus génua. B. Leváte.
REVENIAT
Pisericordia tua et intercedéntibus
nos, quæsumus
Dómine.
ómnibus Sanctis tuis, voces nostras cleméntia tuæ propitiatiónis antícipet. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.

336
Rituale Romanum.
:
Deinde Sacerdos genuflectit ante Altare, et se signo Crucis muniens, clara voce dicit Deus, in adjutórium meum inténde, tum surgit, et Chorus, seu adstantes Clerici respondent: Dómine, ad adjuvándum me festína; et Sacerdos stans, dicit: Glória Patri, et Fílio, et Spirítui sancto.. Sicut erat in princípio, et nunc, et semper, et in sæcula sæculórum. Amen.
Quo dicto, Sacerdos inchoat, Clero prosequente, Antiphonam: Exúrgat Deus, et dissipéntur inimíci ejus, et fúgiant, qui odérunt eum, a fácie ejus.
Psalmus 67.
N Ecclésiis benedícite Deo Dómino,
Ide fontibus Israel.
*
Repetitur Antiphona.
Ibi Bénjamin adolescéntulus,* in mentis excéssu.
Repetitur Antiphona. Príncipes Juda, duces eórum:* Príncipes Zábulon, Príncipes Néphthali. Repetitur Antiphona.
Manda, Deus, virtúti tuæ* confirma hoc, Deus, quod operátus es in nobis. Repetitur Antiphona.
A templo sancto tuo in Jerúsalem, tibi ófferent reges múnera.
Repetitur Antiphona Increpa feras arúndinis, congregátio taurórum in vaccis populórum:* ut exclúdant eos, qui probáti sunt argénto.

Ritus reconcil. Eccl. violat. 337
Repetitur Antiphona. Dissipa gentes, quæ bella volunt: vénient legáti ex Ægypto:* Ethiópia prævéniet manus ejus Deo.
Repetitur Antiphona. Regna terræ, cantáte Deo:* psállite Dómino.
Repetitur Antiphona. Psállite Deo, qui ascéndit super colum coeli,* ad Oriéntem.
Repetitur Antiphona.
Ecce dabit voci suæ vocem virtútis: date glóriam Deo super Israel:* magnificéntia ejus, et virtus ejus in núbibus. Repetitur Antiphona.
Mirábilis Deus in Sanctis suis, Deus Israel ipse dabit virtútem et fortitúdinem plebi suæ:* benedíctus Deus.
Et non dicitur Glória Patri, sed Antiphona repetitur. Interim dum Antiphona et Psalmi prædicti dicuntur, Sacerdos circuit Ecclesiam intrinsecus aspergendo aspergit etiam specialiter loca contaminata. Quo facto, stans in Presbyterio versus ad Altare, dicit:
D'
EUS, qui in omni loco dominatiónis tuæ clemens et benígnus purificator assístis exáudi nos, quæsumus et concéde; ut in pósterum inviolábilis hujus loci permáneat benedíctio: et tui múneris benefícia, univérsitas fidélium, quæ súpplicat, percípere mereátur. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
"

338
Rituale Romanum.
Deinde dicitur Missa de die occurrenti. Simplex Sacerdos tantum ex privilegio Sedis Apostolicæ potest Ecclesiam ab Episcopo consecratam reconciliare, et tunc utatur ritu in Pontificali præscripto; procedatque indutus amictu, alba, cingulo stola, et pluviali albi coloris, adhibitis secum aliis Presbyteris, et Clericis superpelliceis indutis cum Aqua ab Episcopo ad hunc usum rite benedicta.
RITUS
BENEDICENDI NOVUM COEMETERIUM
PER SACERDOTEM AB EFISCOPO
DELEGATUM.
RIDIE quam fiat benedictio, ponitur in
Crux, alta ad staturam hominis, et ante ipsam Crucem in terra figitur paxillus tridens ligneus, altus ad cubitum unum, aptus ad affigendum illi tres candelas.
Sequenti die mane Sacerdos in Sacristia paratus amictu, alba, cingulo, stola, ac pluviali albi coloris, adhibitis aliquot Sacerdotibus et Clericis indutis superpelliceis, qui deferant vasculum Aqua benedictæ, aspergillum, et thuribulum cum incensi navicula, et hoc Rituali li

Ritus bened. novum comet. 339 bro, et tribus candelis cereis, procedit ad Coemeterium benedicendum, ante Crucem in medio positam, et affiguntur, et accenduntur tres candela super ligneum paxillum et Sacerdos ante Crucem et candelas stans, discooperto capite, dicit:
Orémus.
OMNI
MNIPOTENS Deus, qui es custos animárum, et tutéla salútis, fides credéntium réspice propítius ad nostræ servitútis offícium, et ad intróitum nostrum purgétur, benedicátur, et sanctificétur hoc Coemetérium, ut humána córpora hic post vitæ cursum quiescéntia, in magno judícii die simul cum felícibus animábus mereántur adipisci vitæ perénnis gáudia. Per Christum Dóminum nostrum. B. Amen.
Mox ante ipsam Crucem omnes genibus flexis dicunt Litanias ordinarias, incipiente Cantore, cæteris respondentibus, et cum dictum fuerit: Ut ómnibus fidélibus defunctis, etc. Te rogámus, audi nos. Sacerdos surgit, et clara voce dicit, producens manu signum Crucis: Ut hoc Coemetérium purgáre, et benedícere dignéris, Te rogámus, audi nos. Deinde Sacerdos, ut prius, genuflectit, et Litaniæ perficiuntur.
Quibus finitis, surgunt omnes, et Sacerdos Crucem aspergit Aqua benedicta, dicens Antiphonam Aspérges me, Dó

340
Rituale Romanum.
mine, hyssópo, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor.
Ps. Miserére. 140 dicitur totus ab adstantibus, cum Glória Patri. Quo dicto, repetitur Aña. Dum dicitur Ps., Sacerdos circuit, et perambulat totum Coemeterium, incipiens ad ejus dexteram, aspergens ubique Aqua benedicta: quo facto, redit ante Crucem, et ad ipsam respiciens, dicit: Orémus.
EUS, qui es totíus orbis Cónditor, et humáni géneris Redémptor, cunctarúmque creaturárum visibílium et invisibílium perféctus dispósitor: te súpplici voce, ac puro corde expóscimus, ut hoc Coemetérium, in quo famulórum, famularúmque tuárum córpora quiéscere debent, post currícula hujus vitæ labéntia, pur gáre, benedícere, et sanctificáre dignéris; quique remissiónem ómnium peccatórum per tuam magnam misericórdiam in te confidéntibus præstitísti, corpóribus quoque eórum in hoc Coemetério quiescéntibus, et tubam primi Archángeli expectántibus, consolatiónem perpétuam lárgiter impertire. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Tunc figit in summitate Crucis unam ex tribus candelis ardentibus, et alias duas similiter ardentes in duobus brachiis ejusdem Crucis. Deinde incensat ipsam Crucem, et aspergens Aqua benedicta, redit cum ministris in sacristiam.

ORDO
RECONCILIANDI
CEMETERIUM VIOLATUM, SIVE ECCLESIAE CONTIGUUM SIT, SIVE SEPARATUM, UBI ECCLESIA NON EST POLLUTA.
ANE diei, qua facienda est reconciliaM si ab Episcopo facultatem habeat, adhibitis aliis Sacerdotibus et Clericis indutis superpelliceis, in sacristia, aut alio decenti loco vestitus amictu, alba, cingulo, stola, et pluviali albi coloris, accedit ad medium Ceemeterii, Clerico vasculum Aquæ benedictæ, et aspergillum deferente, et ibi super tapete genuflectit una cum Ministris, et cantores, aliique omnes, genibus flexis, dicunt Litanias. In quibus cum dictum fuerit: Ut ómnibus fidélibus defunctis, etc. Te rogámus, audi nos. Sacerdos surgit, et manu de xtera producens signum Crucis super Cometerium, clara voce dicit: Ut hoc Cometérium reconciliáre, et sancti ficáre dignéris.. Te rogámus, audi nos. Quibus dictis, ut prius genuflectit Cantoribus Lifanias perficientibus. Qui

342
Rituale Romanum.
bus finitis, surgunt omnes, et Sacerdos, accepto aspergillo cum Aqua benedicta, inchoat Antiphonam: Aspérges me, Dómine, hyssópo, Clero prosequente, et mundábor: lavábis me, et super nivem dealbábor.
Psalm. Miserére. 140. dicitur totus sine Glória Patri.
In fine repetitur Aña, Aspérges me, etc. Dum hæc dicuntur, Sacerdos circuit totum Coemeterium, incipiens ad ejus dexteram, aspergens ubique Aqua benedicta, præsertim in loco, ubi violatio commissa est. Quo peracto, redit ad lo cum ubi Litaniæ dictæ fuerunt, et ibi stans dicit: Orémus.
Et Ministri Flectámus génua. B. Leváte.
D OMINE pie, qui agrum figuli prétio Sánguinis tui in sepultúram peregrinórum comparári voluísti, quæsumus, dignánter reminíscere clementíssimi hujus mystérii tui. Tu es enim, Dómine, figulus noster: tu quiétis nostræ ager: tu agri hujus prétium. Tu dedísti étiam, et suscepísti. Tu de prétio tui vivifici Sánguinis nos requiéscere donásti. Tu ergo, Dómine, qui es offensiónis nostræ clementíssimus indúltor, expectantíssimus judicátor, judícii tui superabundantissimus miserátor, judícium tuæ justíssima severitátis abscóndens post miseratiónem tuæ piæ redemptiónis, adésto exaudítor,

Ritus bened. populos et agros. 343
et efféctor nostræ reconciliatiónis: hocque Coemetérium peregrinórum tuórum coeléstis patriæ incolátum expectántium, benignus purifica et reconcilia: et hic tumulatórum et tumulandórum córpora, de poténtia, et pietáte tuæ resurrectiónis ad glóriam incorruptiónis non damnans, sed glorificans resúscita. Qui ventúrus es judicáre vivos, et mórtuos, et sæculum per ignem. Amen.
RITUS
ABSOLVENDI ET BENEDICENDI
POPULOS ET AGROS EX APOSTOLICE SEDIS INDULTO.
A
CCEPTO diplomate Pontificio, constituatur dies Dñica Delegato et populo commodior, pro ejusdem diplomatis publicatione, et executionis inchoatione.
Die constituta, mane fiat concio, qua doceatur populus de contentis in diplomate Pontificio, et de præparatione ad futuram absolutionem, et benedictionem. Deinde Missa celebretur a Delegato pro remissione peccatorum, sine Glória in excélsis, cum unica Oratione, et Credo, in paramentis violaceis: qua finita, de

344
Rituale Romanum.
posita casula et manipulo, induatur Celebrans pluviali violaceo, et si sit Episcopus, mitram simplicem assumat: et omnibus genuflexis ante Altare, cantentur Litaniæ Sanctorum, omissis Precibus et Orationibus post eas dici solitis.
Sedeat Delegatus, dictis Litaniis, cooperto capite, in sede sibi parata super scabello Altaris, vel in sede Episcopali, si est Episcopus, seu super faldistorio posito super dicto scabello, cum duobus Ministris paratis more Diaconali et Subdiaconali, sine manipulis, adstantibus hinc inde a lateribus omnibus de Clero; et alta voce ab aliquo legatur diploma, audiente populo; quo lecto, dicat Delegatus: Deo grátias.
Tunc nomine populi ille, qui ibi pro Diacono assistit, profunde inclinatus a sinistris Delegati facit Confessionem in cantu.
CONFITEOR Deo omnipotenti, be- atæ
Mari- æ semper Vir- gi ni, be- a- to Michae- li Archangelo, beato Joanni Bapti

Ritus bened. populos et agros. 345
****
stæ, sanctis Apostolis Petro et Paulo,
ER
omnibus Sanctis, et tibi Pater, quia
peccavi ni- mis cogi- ta- ti- o- ne, ver- bo,
+
et o- pe- re: me- a culpa, mea culpa,
+
me- a ma- xima culpa. I- de- o pre cor
+
be- a- tam Mariam sem per Virginem,
be- a- tum Mi- cha- e- lem Archangelum,
be- a- tum Jo- annem Ba- pti- stam,
22

346
Rituale Romanum.
sanctos Apostolos Petrum et Paulum,
#
omnes Sanctos, et te Pa- ter, o- rare
bou
pro me ad Dominum Deum nostrum.
Qua finita, si est Episcopus, assumpto baculo Pastorali in sinistra manu, et adhuc sedens cooperto capite, incipit Psalm. Miserére. 140. Et in fine, Glória Patri. Et prosequitur alium Psalm. Deus misereátur. 267. Et in fine, Glória Patri. super universum Clerum et populum genuflexum, recitando tales Psalmos sine cantu, alternatim a Delegato, et Clero.
Quibus finitis, Delegatus stans detecto capite, baculoque deposito, si est Episcopus, versus populum manibus junctis, dicit: Kyrie eleison.
Respondet Clerus Christe, eléison. Kyrie, eléison. Pater noster.
*. Et ne nos indúcas in tentatiónem. E. Sed libera nos a malo.
. Salvos fac servos tuos.
+
B. Deus meus, sperántes in te.
Nihil proficiat inimícus in eis.

Ritus bened populos et agros. 347
. Et filius iniquitátis non appónat nocére eis.
f. Esto eis, Dómine, turris fortitudinis. R. A fácie inimíci.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. B. Et clamor meus ad te véniat.
y Dóminus vobíscum.
F. Et cum spíritu tuo. Orémus.
DEV
EUS, cui próprium est miseréri semper, et párcere, súscipe deprecatiónem nostram: ut nos et omnes fámulos tuos, quos delictórum caténa constríngit, miserátio tuæ pietátis cleménter absolvat. Per Dóminum. p. Amen.
Deinde sedens Delegatus cooperto capite, et si est Episcopus, assumpto baculo, dicit:
M ISEREATUR vestri omnípotens Deus,
et dimíssis peccátis vestris, perdúcat vos ad vitam ætérnam. F. Amen.
INDI
NDULGENTIAM, absolutiónem, et remissiónem peccatórum vestrórum tribuat vobis omnípotens et miséricors Dóminus. . Amen.
Manuque dextera super populum genuflexum extensa, addit:
UCTORITATE
A
Dei omnipoténtis, et beatórum Apostolórum Petri et Pauli, a sanctíssimo Dómino nostro Papa N. mihi concéssa, absólvo vos et omnes hujus loci, ab omni vínculo excommunicatiónis, suspensiónis, interdícti, aliís

348
Rituale Romanum.
que ecclesiásticis senténtiis, censúris, et poenis, étiam in lítteris die Cœnæ Dómini sólitis legi conténtis per vos incúrsis, quas modo ignorátis, juxta tenórem Pontifícii diplómatis próxime lecti. Et restítuo vos omnes communióni, et unitáti Fidélium, et sanctis Sacraméntis Ecclésiæ. In nómine Patris, Fílii, et Spíritus sancti. Amen.
, et
Si est Episcopus, facit ter signum Crucis.
Tunc Delegatus adhuc sedens, per se ipsum, vel alium firmioris vocis, indicit dies tres sigillatim projejunio: et decernet diem Dominicam seq., vel aliam arbitrio suo, pro Communione, Benedictione agrorum, et populi, et Indulgentia plenaria.
Die constituta, populus universus debebit communicare, et hora competenti Delegatus cantabit Missam, quæ est ad finem Missalis, sub tit. Pro quacumque necessitate, cum paramentis violaceis, sine Glória, cum unica Orat. et Credo.
Et in fine Missæ Celebrans benedicit de more, et si est Episcopus, dat Indulgentias.
Finita Missa, Delegatus, et duo Ministri assumunt paramenta alba, et si est Episcopus mitram pretiosam; et genuflexi ante Altare cum universo Clero et populo, cantantur Litaniæ Sanctorum, repetito ter f. Ut fructus terræ dare, et conserváre dignéris, te rogámus, audi nos.

Ritus bened. populos et agros. 349
Illisque finitis, Delegatus stans detecto capite, manibus junctis, dicit: Pater noster, secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. R Sed líbera nos a malo.
Et additur à Clero in cantu: Psalmus 84.
ENEDIXISTI, Dómine, terram tuam: * avertísti captivitátem Jacob. Remisisti iniquitátem plebis tuæ:* operuísti ómnia peccáta eórum.
Mitigásti omnem iram tuam:* avertísti ab ira indignatiónis tuæ.
Convérte nos, Deus salutáris noster:* et avérte iram tuam a nobis.
Numquid in ætérnum irascéris nobis?* aut exténdes iram tuam a generatióne in generatiónem?
Deus, tu convérsus vivificábis nos:* et plebs tua lætábitur in te.
Osténde nobis, Dómine, misericórdiam tuam:* et salutáre tuum da nobis.
Audiam quid loquátur in me Dóminus Deus quóniam loquétur' pacem in plebem suam.
:*
Et super Sanctos suos,* et in eos, qui
convertúntur ad cor.
Verúmtamen prope timéntes eum salutáre ipsíus:* ut inhábitet glória in terra nostra.
Misericórdia et véritas obviavérunt sibi justítia, et pax osculátæ sunt.
*

350
Rituale Romanum.
Véritas de terra orta est:* et justítia de coelo prospéxit.
Etenim Dóminus dabit benignitátem:" et terra nostra dabit fructum suum.
Justítia ante eum ambulábit:* et ponet in via gressus suos.
Glória Patri, etc.
Quo finito, Delegatus dicit: f. Benedíces corónæ anni benignitátis tuæ.
r. Et campi tui replebúntur ubertáte. f. Oculi ómnium in te sperant, Dne. Fr. Et tu das illis escam in témpore opportúne.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. Rr. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo, Orémus.
EUS, refúgium nostrum et virtus,
Dadésto piis Ecclésiæ tuæ précibus, auctor ipse pietátis, et præsta: ut quod fidéliter pétimus, efficáciter consequámur. EUS, qui in omni loco dominatiónis tuæ clemens et benígnus assístis: exáudi nos, quæsumus, et concéde; ut in pósterum inviolábilis hujus loci permáneat benedíctio, et tui múneris beneficia univérsitas hæc Fidélium, quæ súpplicat, percípere mereátur.
DB
0P
RAMUS pietátem tuam, omnípotens Deus, ut fructus terræ, quos áeris et plúviæ temperaménto nutrire dignáris. benedictiónis tuæ imbre perfúndas, et

Ritus bened. populos et agros. 351
tríbuas huic pópulo tuo de tuis munéribus tibi semper grátias ágere: ut fertilitáte terræ esuriéntium ánimas bonis affluéntibus répleas, et egénus et pauper laudent nomen glóriæ tuæ. Per Christum, ctc.
Postea assumpto baculo, si est Episcopus, et cooperto capite dicit Delegatus Benedíctio Dei omnipoténtis, Patris, et Fílii, et Spíritus sancti, super agros, et bona quæcúmque loci hujus plena descéndat, et máneat semper. Amen.
Si est Episcopus, facit ter signum Crucis.
Deinde accepto de manu dignioris de Clero Aquæ benedictæ aspersorio, aspergit versus quatuor mundi partes, dicens sine cantu, et sine Psalmo Antiphonam: Aspérges me hyssópo, et mundábor: lavábis nivem dealbábor.
me,
et super Pro benedictione populi, operto capite, manibus junctis, dicit: Pater noster. f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. r. Sed líbera nos a malo.
f. Salvos fac servos tuos.
n. Deus meus, sperántes in te.
f. Non secúndum peccáta nostra fácias nobis.
r. Neque secúndum iniquitátes nostras retríbuas nobis.
f. Mitte nobis, Dñe, auxílium de sancto. Et de Sion tuére nos.
B.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam.

352
Rituale Romanum.
r. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobiscum.
r. Et cum spíritu tuo. Orémus.
PRO
DROTECTOR in te sperántium, Deus, exáudi preces pópuli tui, et præsta: ut véniat super nos sperátæ a te benedictiónis ubértas, et pietátis tuæ munéribus júgiter perfruámur. Per Dóminum.
Tunc Diaconus cantat alta voce. Humiliáte vos ad Apostólicam benedictiónem, et Delegatus stans operto capite, et si est Episcopus, baculum sinistral tenens manu, benedicit semel, et si est Episcopus, ter, dicens:
A
UCTORITATE Dei omnipoténtis, et beatórum Apostolórum Petri et Pauli, et Sanctíssimi Dómini nostri Papæ N. benedíco vos, et omnes hujus loci: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus sancti.
Demum cantetur Hymn. Te Deum, inchoatus a Delegato; quo finito, Delegatus cantat Orationem pro gratiarum actione, Orémus.
EUS, cujus misericórdiæ non est núsáurus: piíssimæ majestáti tuæ pro collátis donis grátias ágimus, tuam semper cleméntiam exorántes; ut qui peténtibus postuláta concédis, eósdem non déserens, ad præmia futúra dispónas. Per Dnum.
Cantores addunt Benedicámus Dómino.. Deo grátias.

METHODUS
INDICTIONIS PREMITTENDE
PONTIFICIE BENEDICTIONIS STATIS DIEBUS
SUPER POPULUM ELARGIENDE: RITUSQUE IN EA SERVANDUS A REGULARIBUS, QUIBUS A S. SEDE HUJUSMODI FACULTAS INDULTA EST, VEL INDULGEBITUR.
A
DMONEATUR populus de Indulgentia a Sede Apostolica concessa, de præceptis operibus pro ea lucrifacienda, de die, quo visitanda est designata Ecclesia, de hora denique, qua dabitur Pontificia Benedictio. De quibus, quatenus opus sit, etiam schedis impressis, et consuetis locis palam affixis certior fiat.
Postquam statutis die et hora populus ad Ecclesiam convenerit, alta voce legantur Apostolicæ Litteræ, seu Decreta, quibus Indulgentia conceditur, una cum potestate Benedictfonem Apostolicam super populum effundendi, ut de delegatione audientibus constet; et concessio ex latino sermone in vulgarem accommodatum ad populi intelligentiam conversa pronuntietur: populus ad suorum scelerum detestationem pio, brevique sermone excitetur post quæ Sacerdos, nullis circumstantibus Ministris, stola et superpelliceo indutus, ut in Rituali hoc. præscribitur, quum agitur de Benedictioni

354
Rituale Romanum.
bus, quae extra Missam Presbyteris permittuntur, ante Altare genuflexus sequentibus verbis Dei opem imploret.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
R. Qui fecit cœlum et terram.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. F. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
B.
Et cum spíritu tuo. Deinde stans sequentem recitet Orat. Orémus.
et Deus, da nobis auxilium de sancto, et vota pópuli hujus in humilitáte cordis véniam peccatórum poscéntis, tuámque benedictiónem præstolántis et grátiam, cleménter exáudi: dexteram tuam super eum benígnus exténde, ac plenitúdinem divínæ benedictiónis effúnde, qua bonis ómnibus cumulátus, felicitátem et vitam consequátur ætérnam. Per Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Post quam ad cornu Epistolæ accedat, ut in Actis Ecclesiæ Mediolanensis par. 4. Benedicet in Ecclesia ad Altare, stans in cornu Epistolæ: et stans in cornu Epistolæ, non trina, hoc est, triplici signo Crucis, sed una benedictione, unico videlicet signo Crucis, benedicat, proferens alta voce hæc verba:
Benedícat vos omnípotens Deus Pater, et Fílius, et Spíritus sanctus.. Am.

RITUS
BENEDICTIONIS APOSTOLICE
IN ARTICULO MORTIS A SACERDOTIBUS AD ID DELEGATIS IMPERTIENDE.
В'
ENEDICTIO in articulo Mortis cum soleat impertiri post Sacramenta Paenitentiæ, Eucharistiæ, et Extremæ Unctionis illis infirmis, qui vel illam petierint, dum sana mente et integris sensibus erant, seu verisimiliter petiissent, vel dederint signa contritionis; impertienda iisdem est, etiam si postea linguæ, cæterorumque sensuum usu sint destituti, aut in delirium, vel amentiam inciderint. Excommunicatis vero, impœnitentibus, et qui in manifesto peccato mortali moriuntur, est omnino deneganda.
Habens prædictam facultatem, ingrediendo cubiculum, ubi jacet infirmus, dicat: Pax huic domui, etc. ac deinde ægrotum, cubiculum, et circumstantes aspergat Aqua benedicta, dicendo Antiphonam: Asperges me, etc.
Quod si ægrotus voluerit confiteri, audiat illum, et absolvat. Si Confessionem non petat, excitet illum ad eliciendum actum contritionis; de hujus Benedictionis efficacia ac virtute, si tempus ferat, breviter admoneat; tum instruat, atque hortetur, ut morbi incommoda ac dolores in anteactæ vitæ expiationem libenter perferat, Deoque sese paratum offerat ad ultro acceptandum quidquid ei placuerit, et mortem ipsam patienter obeundam in satisfactionem poenarum, quas peccando promeruit. Tum piis ipsum verbis consoletur, in spem erigens, fore, ut ex divinæ munificentiæ largitate eam pœnarum remissionem, et vitam sit consecuturus æternam.

356
Rituale Romanum.
Sacerdos dicat:
v. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
B. Qui fecit coelum et terram.
Antiphona. Ne reminiscáris, Dómine, delicta fámuli tui( vel ancillæ tuæ), neque vindíctam sumas de peccátis ejus.
Kyrie, eléison. Christe, eléison. Kyrie, eléison.
Pater noster.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. B. Sed líbera nos a malo.
y. Salvum fac servum tuum( vel ancillam tuam, et sic deinceps.)
B. Deus meus, sperántem in te.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. w. Et clamor meus ad te véniat.
r. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
LEMENTISSIME Deus, Pater misericorC
qui néminem vis períre in te credéntem, atque sperántem secúndum multitúdinem miseratiónum tuárum réspice propítius fámulum tuum N., quem tibi vera fides, et spes christiána comméndat. Vísita eum in salutári tuo, et per Unigéniti tui passiónem et mortem, ómnium ei delictórum suórum remissiónem. et véniam cleménter indúlge: ut ejus ánima in hora éxitus sui te Júdicem propitiátum invéniat, et in Sánguine ejús

Ritus bened. apost, in art. mortis. 337 dem Filii tui ab omni mácula ablúta, transíre ad vitam mereátur perpétuam. Per eúmdem Christum Dóminum nostrum.. Amen.
Tum dicto ab uno ex Clericis adstantibus Confiteor, Sacerdos dicat, Misereátur, etc. Deinde:
D OMINUS noster Jesus Christus, Fílius
suo dedit potestátem ligándi, atque solvéndi per suam piíssimam misericórdiam recípiat Confessiónem tuam, et restítuat tibi stolam primam, quam in Baptismate recepísti et ego facultate mihi ab Apostólica Sede tribúta, Indulgéntiam Plenáriam, et remissiónem ómnium peccatórum tibi concédo.
In nómine Patris, etc.
Per sacrosánctæ humánæ reparatiónis mystéria, remíttat tibi omnipotens Deus omnes præséntis, et futúræ vitæ pœnas, Paradísi portas apériat, et ad gáudia sempitérna perdúcat. Amen.
Benedícat te omnípotens Deus, Pater, Filius, et Spíritus sanctus. Amen.
Si vero infirmus sit adeo morti proximus, ut neque Confessionis generalis faciendæ, neque præmissarum precum recitandarum tempus suppetat, statim Sacerdos Benedictionem ei impertiatur.

DE PROCESSIONIBUS.
PUBLICE sacræque Processiones, seu supplicationes, quibus ex antiquissimo SS. Patrum instituto Catholica Ecclesia vel ad excitandam Fidelium pietatem, vel ad commemoranda Dei beneficia, eique gratias agendas, vel ad divinum auxilium implorandum uti consuevit, qua par est religione celebrari debent; continent enim magna ac divina mysteria, et salutares Christianæ pietatis fructus eas pie exequentes a Deo consequuntur: de quibus Fdeles præmonere et erudire, quo tempore magis opportunum fuerit, Parochorum officium est.
Videant in primis Sacerdotes, aliique Ecclesiastici Ordinis, ut in his Processionibus ea modestia ac reverentia tum ab ipsis, tum ab aliis adhibeatur, quæ piis et religiosis hujusmodi actionibus maxime debetur.
Omnes decenti habitu, superpelliceis, vel aliis sacris vestibus, sine galeris, nisi pluvia cogente, induti, graviter, modeste, ac devote bini suo loco procedentes, sacris precibus ita sint intenti, ut remoto risu, mutuoque colloquio, et vago oculorum aspectu, populum etiam ad pie, devoteque precandum invitent.
Laici a Clericis, fœminæ a viris separatæ, orantes prosequantur.
Præferatur Crux, et ubi fuerit consuetudo, vexillum sacris Imaginibus insignitum, non tamen factum militari seu triangulari forma.
Edendi ac bibendi abusum, secumque esculenta et poculenta deferendi in sacris Processionibus, agrisque lustrandis, et suburbanis Ecclesiis visitandis, tollere Parochi studeant, ac Fideles, præsertim die Dominica, quæ proxime Rogationes antecedit, quam hæc dedeceat corruptela, sæpius admoneant. Processiones prius fieri debent, deinde Missa solemniter celebrari: nisi aliter ob gravem causam interdum Ordinario, vel Clero videatur.

De Processionibus.
359
Processiones autem quædam sunt ordinariæ, quæ fiunt certis diebus per annum, ut in festo Purificationis B. Mariæ semper Virginis, et in Dominica Palmarum, et in Litaniis Majoribus in festo sancti Marci; et in Minoribus Rogationum triduo ante Ascensionem Domini, et in festo SS. Corporis Christi, vel aliis diebus pro consuetudine Ecclesiarum. Quædam vero sunt extraordinariæ, ut quæ variis, ac publicis Ecclesiæ de causis in dies indicuntur.
DE PROCESSIONE
IN DIE FESTO PURIFICATIONIS B. M. V.
OMPLETA benedictione, et distributione
G
reformato, fit Processio. Et primo Celebrans imponit incensum in thuribulum, deinde Diaconus vertens se ad populum dicit:
Pro ce- da- mus in pace.
Et Chorus respondet:
#
In no mi ne Chri- sti. A- men.
Præcedit thuriferarius cum thuribulo fumigante, deinde Subdiaconus paratus deferens Crucem, medius inter duos Acolythos cum candelabris, et candelis accensis sequitur Clerus per ordinem,
+

360
Rituale Romanum.
ultimo Celebrans cum Diacono a sinistris, omnes cum candelis accensis in manibus et cantantur Antiphonæ sequentes.
B
Aña. Ador na thala- mum tuum Si- on,
■
et suscipe Regem Christum: amplecte- re Ma- ri- am, quæ est coelestis porta: ipsa enim portat Regem gloriæ
novi lu- minis subsistit Virgo, ad:
ducens ma- ni- bus Fi- li- um ante lu#
ci- ferum ge- nitum: quem acci piens

Processio in festo Purific. B. M. 361
Si- meon in ulnas suas, prædica- vit
popu- lis Do- minum eum es- se vitæ
et mor- tis, et Sal- va- to- rem mundi.
Alia Aña. Responsum accepit Sime- on
a Spi- ri- tu san- cto, non visurum se
mortem, ni si vi- deret Christum Domini et cum indu- cerent pu- e- rum
in templum, ac cepit e- um in ulnas
Rituale
23

362
Rituale Romanum.
+
suas, et benedixit De- um, et di xit:
Nunc dimittis servum tuum, Domine,
in pa ce.f. Cum inducerent pue rum
B
Je sum parentes e- jus, ut facerent secundum consu- e- tu- dinem legis pro
e- o, ipse accepit eum in ulnas suas. Et ingrediendo Ecclesiam cantatur
I
F. Ob tulerunt pro e- o Domino
par
turturum, aut du- os pullos columbarum.

Processio in festo Purific. B. M. 363
Sic- ut scriptum est in le- ge Do- mi- ni.
f. Postquam impleti sunt dies purgatio- nis Mari- æ secundum le- gem
Mo- y- si, tu lerunt Jesum in Jerusalem, ut si- sterent e
I
Sic- ut scriptum.
. Glori- a
Spiri- tu- i
-
um Do- mino.
Patri, et Fi- li- o, et
san- cto. Sicut.

364
Rituale Romanum
Finita Processione, Celebrans et ministri, depositis violaceis, accipiunt paramenta alba pro Missa. Et candelæ tenentur in manibus accensæ, dum legitur Evangelium, et iterum ad elevationem Sacramenti usque ad Communionem.
DE PROCESSIONE
IN DIE PALMARUM.
IN
IN Dominica Palmarum, facta Benedictione, et distributione Palmarum, seu Olivarum, post ultimam Orationem, Omnípotens, etc. fit Processio, ac primum Celebrans imponit incensum in thuribulum, et Diaconus vertens se ad populum, dicit:
HE
Proce- da- mus in pa- ce.
Et Chorus respondet:
In no- mine Chri- sti. A- men.
Præcedit thuriferarius cum thuribulo fumigante, deinde Subdiaconus paratus, deferens Crucem medius inter duos Acolythos cum candelabris, et candelis accensis sequitur Clerus per ordinem, ultimo Celebrans cum Diacono a sinistris,

Processio in die Palmarum. 365
omnes cum ramis in manibus, et cantantur sequentes Antiphona, vel omnes, vel aliqua, quousque durat Processio.
Aña. Cum ap propinquaret Dominus
Jerosolymam, misit duos ex discipu- lis su- is, di- cens: I- te in ca- stellum, quod contra vos est, et inveni- e- tis pullum a- si- næ al- li- gatum,
su per quem nullus hominum se- dit:
I
solvite, et addu- ci- te mihi. Si quis

366
Rituale Romanum.
vos in- ter- rogaverit, di- cite: Opus Domi- no est. Solventes addu- xerunt ad
Jesum et imposuerunt il- li vestimenta su- a, et sedit super e- um: a- li- i
expan- debant ve sti- menta su- a in
vi- a: a- li- i ra- mos de ar- bo- ri- bus
ster- ne- bant et qui se- que- bantur,
cla- mabant: Hosanna, benedictus qui

Processio in die Palmarum. 367
ve- nit in no mi- ne Domi- ni: be- nedi- ctum re- gnum patris no- stri David Ho- sanna in excel- sis: miserere
no- bis, fi- li Da- vid.
Alia Aña. Cum au- disset po- pu- lus
qui- a Je- sus ve- nit Je- roso- ly- mam,
ac- ceperunt ramos palmarum: et exi erunt e- i ob viam, et clamabant

368
Rituale Romanum.
+
pue- ri, dicentes: Hic est, qui venturus
est in sa- lutem po- pu- li. Hic est saI
lus nostra, et re- demptio Israel.Quantus est i- ste, cu- i Throni et Domina- ti- o- nes oc- currunt? Noli timere,
fi- li- a Si- on: ec- ce Rex tuus venit ti- bi, sedens super pullum a- sinæ,
sicut scriptum est. Salve Rex fabricator

Processio in die Palmarum. 369
mundi, qui venisti redi- mere nos.
+
Alia Aña. An- te sex di- es so- le- mnis
#
Paschæ, quando ve- nit Dominus in
ci- vi- tatem Jeru- salem, occur- re- runt
e- i pu- e- ri: et in manibus por- tabant ra- mos pal- ma rum, et cla- mabant b
voce magna, dicen- tes: Hosanna in
excel- sis: bene di- ctus qui ve- ni- sti

370
Rituale Romanum.
in multi- tudi- ne mi se- ricordi- æ tuæ
: Ho- san- na in ex- cel sis.
+
Alia Aña. Occurrunt tur- bæ
cum flori- bus et pal- mis Redempto- ri obvi- am et vi- cto- ri tri- um- phanti
:
digna dant ob- se- qui- a Fi- li- um
De- i o- re gen- tes prædi- cant: et
in laudem Christi vo- ces to- nant

Processio in die Palmarum 371
per nu- bi- la Hosanna in ex- cel- sis.
Alia Aña Cum Ange- lis et pu- e- ris
fi- de- les inve- ni amur, Triumphatori
mortis clamantes: Hosanna in excelsis.
Alia Aña. Turba multa, quæ convenerat ad di- em fe- stum, clama- bat Do■
mi- no: Be- nedictus qui ve- nit in nomi ne Do- mini. Hosanna in excelsis.

372
Rituale Romanum.
In reversione Processionis, duo, quatuor Cantores intrant in Ecclesiam, et clauso ostio, stantes versa facie, ad Processionem, incipiunt f. Glória, laus, etc. et decantant duos primos versus. Sacerdos vero cum aliis extra Ecclesiam repetit eosdem. Deinde qui sunt intus, cantant Versus sequentes, vel omnes, vel partem, prout videbitur: et qui sunt extra, ad quoslibet duos Versus respondent, Glória, laus, etc. sicut in principio.
f. Glo- ri- a, laus, et ho- nor ti bi sit,
Rex Christe Redemptor: Cu- i pu- e- rile de- cus prompsit Hosanna pium.
vel
+
n. Glori- a, laus. f. Israel es tu Rex, Davi- dis et in- clyta proles: Nomine qui

Processio in die Palmarum. 373
in Domi- ni, Rex benedicte, ve- nis.
B. Glori- a, laus.. Coetus in ex- celsis
++
te lau- dat coeli- cus o- mnis, et morta- lis homo, et cuncta creata si- mul.
. Glori- a, laus ,. Plebs Hebræa ti- bi
cum palmis obvia ve- nit: Cum prece,
vo- to, hymnis adsumus ec- ce ti- bi.
+
. Glori- a, laus.. Hi tibi passuro sol

374
Rituale Romanum.
ve- bant muni- a lau- dis: Nos ti- bi regnanti pan- gi- mus ec- ce melos.
+
B. Glori- a, laus. y. Hi placu- e- re ti- bi,
+
+
pla- ce- at devo- ti- o no- stra, Rex bone, Rex clemens, cu- i bo- na cuncta placent.. Glo- ri- a, laus.
Postea Subdiaconus hastili Crucis percutit portam: qua statim aperta, Processio intrat Ecclesiam, cantando Resp.
Ingre- di- en- te Domino in sanctam

Processio in die Palmarum. 375
ci- vita- tem, Hebræorum pu- e- ri
re- surre- cti- o- nem vi- tæ pronuntiantes, Cum ra- mis palmarum, Ho- sanna clamabant in ex- cel- sis. f. Cum
+
au- disset populus, quod Jesus veniret Je- ro- so- lymam, ex- i- e- runt ob- viI
am e
i. Cum ra- mis.
Et non dicitur, Glória Patri, etc.
Deinde dicitur Missa, et rami tenentur in manibus, dum cantatur Passio, et Evangelium tantum.

ORDO
SERVANDUS IN LITANIARUM
MAJORUM PROCESSIONE,
QUE IN FESTO S. MARCI CELEBRATUR.
ILERUS, et populus hora statuta, mane
in omnes
et humili corde Deum flexis genibus paulisper precentur. Sacerdos pluviali cum ministris, vel saltem superpelliceo et stola violacei coloris sit indutus: cujus coloris habitu in reliquis Processionibus semper utatur, præterquam in Processionibus Corporis Christi, et quæ fiunt solemnibus diebus, vel in gratiarum actionem; quibus diebus utitur colore propriæ solemnitati congruenti Cæteri vero Sacerdotes et Clerici superpelliceis induti, sequentem Añam stantes concinant.
Aña. Exur- ge Domine, ad- ju- va nos,
et li- be- ra nos propter nomen tuum.

Ordo in Litan. Maj. Process. 377
Psalm. Deus au- ri- bus no- stris au- divimus, patres no- stri annuntia- verunt no bis. Glo- ri- a.
Repetitur Aña. Exúrge, etc. Deinde genuflectant omnes et duo Clerici ante Altare majus genuflexi, devote Litanias, ut supra
cantare incipiant, cæteris eadem voce respondentibus. Cum autem cantatum erit:
-
Sancta Mari- a, o- ra pro nobis.
Surgunt omnes, et ordinatim procedunt, egredientes, Litaniasque prosequentes, præcedente Cruce, et sequente Clero, ultimo loco Sacerdos paratus, ut supra dictum est, cum ministris, prout res, vel locus postulat, sacris vestibus indutis.
Si Processio sit longior, vel repetantur Litaniæ, vel Litaniis absolutis usque ad Preces exclusive dicantur aliqui Psalmi ex Poenitentialibus, seu Gradualibus.

378
Rituale Romanum.
Hymni vero, vel Cantica lætitiæ in iis, vel in Rogationibus, aut aliis poenitentiæ causa institutis Processionibus, non dicantur.
Si ad unam, vel plures Ecclesias in via sit divertendum, ingressis Ecclesiam, intermissisque Litaniis, vel Psalmis, cantatur Antiphona cum Versu et Oratione sancti Patroni illius Ecclesiæ. Deinde egredientes, resumptis Precibus, eodem ordine procedunt usque ad Ecclesiam, ubi cum Precibus et Orationibus omnibus Processio terminatur, ut in fine Breviarii Romani post Psalmos Poenitentiales.
In Litaniis Minoribus Rogationum serventur omnia, ut supra in Litaniis Majoribus.
DE PROCESSIONE
IN FESTO SS. CORPORIS CHRISTI.
D
ECENTER ornentur Ecclesiæ et parietes viarum, per quas est transeundum, tapetibus, et aulæis, et sacris imaginibus. non autem profanis, aut vanis figuris, seu indignis ornamentis.
Sacerdos primum Missam celebret, in qua duas hostias consecret, et sumpta una, alteram in Tabernaculum in Procesvisione deferendam ita reponat, ut per trum, seu crystallum, quo ipsum tabernaculum circumseptum esse debet, exterius adorantibus appareat, veloque ope

Processio in festo SS. Corp. Christi. 379 riatur, donec auferatur ab altari. Peracto autem Sacrificio et Processione jam inchoata, ordine, quo jam supra dictum est in Litaniis Majoribus, Sacerdos pluviali albo indutus, ter incenset Sacramentum genuflexus.
Deinde Diaconus oblongum ac decens velum circumponit scapulis Sacerdotis, qui parte veli ante pectus pendente, utraque manu cooperta, Ostensorium, seu Tabernaculum a Diacono sibi porrectum reverenter suscipit in supremo Altaris gradu: mox ad Altare ascendit, et Sacramentum ante faciem tenens, vertit se ad populum, inde descendit sub umbella comitantibus Ministris, et duo Acolythi vel Clerici cum thuribulis effumantibus præcedunt.
Omnes procedunt nudo capite, accensos cereos gestantes, et sequentes Hymnos pro longitudine Processionis devote concinentes. Dum vero Sacerdos discedit ab altari, Clerus, vel Sacerdos cantare incipit Hymnum sequentem.
Hymnus.
Pange lingua glo- ri- o- si Cor- poris
mysterium, Sanguinisque pretio- si,

380
+
Rituale Romanum.
Quem, in mundi pre- ti- um, Fructus
ventris generosi Rex effudit Gentium.
Nobis datus, nobis natus Ex intácta Vírgine,
Et in mundo conversátus, Sparso verbi sémine, Sui moras incolátus Miro clausit órdine.
In suprémæ nocte cœnæ, Recumbens cum frátribus, Observáta lege plene Cibis in legálibus, Cibum turbæ duodénæ Se dat suis mánibus.
Verbum caro, panem verum Verbo carnem éfficit:
Fitque sanguis Christi merum, Et si sensus déficit:
Ad firmándum cor sincérum Sola fides sufficit.
Tantum ergo Sacramentum Venerémur cérnui.
Et antíquum documéntum Novo cedat rítui:
Præstet fides suppleméntum Sénsuum deféctui.

Processio in festo SS. Corp. Christi. 381
Genitóri, Genitóque Laus et jubilátio,
Salus, honor, virtus quoque Sit et benedíctio:
Procedénti ab utróque Compar sit laudátio. Amen. Hymnus.
SACRIS so le- mniis juncta sint gaudi- a, Et ex præcordiis so- nent præconi- a, Recedant vete- ra, no- va sint
o- mnia, Corda, voces, et o- pe- ra. Noctis recólitur coena novíssima, Qua Christus créditur agnum et ázyma Dedísse frátribus, juxta legítima
Priscis indúlta pátribus.
Post agnum typicum, explétis épulis, Corpus Domínicum datum discípulis, Sic totum ómnibus, quod totum síngulis, Ejus fatémur mánibus. Dedit fragílibus córporis férculum,

382
Rituale Romanum.
Dedit et trístibus sánguinis póculum, Dicens: Accípite quod trado vásculum, Omnes ex eo bíbite.
Sic sacrificium istud instítuit,
Cujus offícium commítti vóluit Solis Presbyteris, quibus sic cóngruit, Ut sumant, et dent cæteris. Panis Angélicus fit panis hóminum; Dat panis coelicus figúris términum. O res mirábilis! mandúcat Dóminum
Pauper, servus, et húmilis.
Te, trina Déitas únaque, póscimus, Sic nos tu vísita, sicut te cólimus; Per tuas sémitas duc nos, quo téndimus, Ad lucem, quam inhábitas. Amen.
Hymnus.
VERBUM
su- per- num prodiens, Nec
I
Patris linquens de- xteram, Ad o- pus
su um ex- i- ens, Ve- nit ad vi- tæ
ve- speram.

Processio in festo SS. Corp. Christi. 383
In mortem a discípulo Suis tradéndus æmulis, Prius in vitæ férculo Se trádidit discípulis. Quibus sub bina spécie Carnem dedit et Sánguinem, Ut dúplicis substantiæ Totum cibáret hóminem.
Se nascens dedit sócium, Convéscens in edúlium, Se móriens in prétium, Se regnans dat in præmium. O salutáris Hóstia, Quæ cœli pandis óstium: Bella premunt hostilia, Da robur, fer auxílium. Uni, trinóque Dómino Sit sempitérna glória:. Qui vitam sine término Nobis donet in pátria. Amen. Hymnus.
SA- LU- TIS humanæ Sa- tor, Je- su
vo- lu- ptas cor- di- um, Orbis redempti
Conditor, Et casta lux a- man- ti- um.

384
Rituale Romanum.
Quæ victus es cleméntia, Ut nostra ferres crímina, Mortem subíres innocens, A morte nos ut tólleres!
Perrúmpis inférnum chaos, Vinctis caténas détrahis; Victor triúmpho nóbili Ad dexteram Patris sedes. Te cogat indulgentia, Ut damna nostra sárcias, Tuíque vultus cómpotes Dites beáto lúmine.
Tu dux ad astra, et sémita, Sis meta nostris córdibus, Sis lacrymárum gáudium Sis dulce vitæ præmium. Amen. Hymnus.
E- TER- NE Rex altis- sime, Redemptor
et fi- de- li- um, Cui mors perempta
de- tulit Summæ triumphum glo- ri s. Ascéndis orbes síderum, Quo te vocábat cœlitus Colláta, non humánitus, Rerum potéstas ómnium.

Processio in festo SS. Corp. Christi. 385
Ut trina rerum máchina Coeléstium, terréstrium, Et inferórum cóndita, Flectat genu jam súbdita.
Tremunt vidéntes Angeli Versam vicem mortálium: Peccat caro, mundat caro, Regnat Deus, Dei caro.
Sis ipse nostrum gáudium, Manens Olympo præmium, Mundi regis qui fábricam, Mundána vincens gáudia.
Hinc te precántes, quæsumus, Ignósce culpis ómnibus, Et corda sursum súbleva Ad te supérna grátia.
Ut cum repénte cœperis Clarére nube Júdicis, Poenas repéllas débitas, Reddas corónas pérditas.
Jesu, tibi sit glória, Qui victor in coelum redis, Cum Patre, et almo Spíritu, In sempitérna sæcula. Amen. Te Deum laudámus. fol. 403. Benedictus Dóminus. fol. 272. Magnificat. fol. 223.
Peracta Process. et SS. Sacramento ad Ecclesiam reportato, et super Altari deposito, omnes Ecclesiastici, qui adsunt, hinc inde ordine genuflexi, illud reverenter adorantes, dum Sacerdos de more incensat, seq. Hymni partem concinant:

386
Rituale Romanum.
ANTUM ergo Sacramentum Venerémur cérnui:
TA
Et antíquum documéntum Novo cedat rítui:
Præstet fides suppleméntum Sénsuum deféctui.
Genitóri, Genitóque
Laus et jubilátio,
Salus, honor, virtus quoque Sit et benedíctio: Procedénti ab utróque
Compar sit laudátio. Amen. Postea duo Clerici dicant
f. Panem de coelo præstitísti eis, allelúia.. Omne delectaméntum in se habéntem, allelúia.
Deinde Sacerdos stans dicit:
O rémus.
D₁
EUS, qui nobis sub Sacraménto mirábili, passiónis tuæ memóriam reliquísti tríbue, quæsumus, ita nos Córporis et Sánguinis tui sacra mystéria venerári; ut redemptiónis tuæ fructum in nobis júgiter sentiámus: Qui vivis, et regnas in sæcula sæculórum. p. Amen.
Tunc Sacerdos, facta genuflexione, cum Sacramento semel benedicat populum in modum crucis, nihil dicens postea illud reverenter deponat.
Hic autem modus benedicendi servatur etiam in aliis Processionibus faciendis cum SS. Sacramento.

DE PROCESSIONE
AD PETENDAM PLUVIAM.
ut in Litaniis
A Majoribus, usque ad finem Litaniarum, in quarum precibus bis dicitur Ut congruentem plúviam fidélibus tuis concédere dignéris, Te rogámus, audi nos. In fine postea dicitur Pater noster,
secreto.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. r. Sed líbera nos a malo.
Psalmus 146.
L
AUDATE Dóminum, quóniam bonus est psalmus:* Deo nostro sit jucúnda, decóraque laudátio.
* diEdificans Jerúsalem Dóminus: spersiónes Israélis congregábit.
Qui sanat contrítos corde,* et álligat contritiónes eórum.
Qui númerat multitúdinem stellárum,* et ómnibus eis nómina vocat.
Magnus Dóminus noster, et magna virtus ejus* et sapiéntiæ ejus non est
númerus.
Suscípiens mansuétos Dóminus;* humílians autem peccatóres usque ad terram.
Præcínite Dómino in confessióne: psállite Deo nostro in cíthara.
Qui óperit coelum núbibus:* et parat terræ plúviam.

388
Rituale Romanum.
Qui prodúcit in móntibus foenum:* et herbam servitúti hóminum.
Qui dat juméntis escam ipsórum:* et pullis corvórum invocántibus eum.
Non in fortitúdine equi voluntátem habébit* nec in tíbiis viri beneplácitum erit ei.
Beneplácitum est Dómino super timéntes eum:* et in eis, qui sperant super misericórdia ejus. Glória Patri, etc. Quo finito, dicuntur Preces.
f. Operi, Dómine, coelum núbibus. B. Et para terræ plúviam.
f. Ut prodúcat in móntibus fœnum. R. Et herbam servitúti hóminum. y. Riga montes de superióribus tuis. r. Et de fructu óperum tuórum satiábitur terra.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. B. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo. Orémus.
D'
EUS, in quo vívimus, movémur, et sumus: plúviam nobis tribue congruéntem; ut præséntibus subsídiis sufficiénter adjúti, sempitérna fiduciálius appetámus.
Oratio.
RESTA, quæsumus, omnípotens Deus:
pietáte confidimus, contra advérsa ómnia tua semper protectióne muniámur.

Processio ad postul. serenitatem. 389 Oratio.
DA terræ nobis, quasumus Dómine, plúviam
fluéntis coeléstibus dignánter infúnde. Per Dóminum, etc.
f. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo. f. Benedicámus Dómino. I. Deo grátias.
f. Exáudiat nos omnípotens et miséricors Dóminus. Amen.
f. Fidélium ánimæ per misericórdiam Dei requiéscant in pace. . Amen.
PROCESSIO
AD POSTULANDAM SERENITATEM.
MNIA fiant, ut supra in Litaniis Majo ribus, et in Litaniarum precibus bis dicatur: Ut fidélibus tuis áeris serenitátem concédere dignéris. Te rogámus
audi nos.
Ad finem obsecrationum dicitur: Pater noster, etc.
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. F. Sed libera nos a malo.
Psalmus 66.
EUS misereátur nostri, et benedícat
suum super nos, et misereátur nostri.
Ut cognoscámus in terra viam tuam:* in ómnibus géntibus salutáre tuum.

Rituale Romanum.
Confiteántur tibi pópuli, Deus: confiteántur tibi pópuli omnes.
390
Læténtur et exúltent gentes:* quóniam júdicas pópulos in æquitáte, et gentes in terra dírigis.
Confiteántur tibi pópuli, Deus, confiteántur tibi pópuli omnes:* terra dedit fructum suum.
Benedícat nos Deus, Deus noster, benedícat nos Deus:* et métuant eum omnes fines terræ. Glória Patri, etc.
f. Adduxísti, Dómine, spíritum tuum super terram.
. Et prohíbitæ sunt plúvia de cœlo. . Cum obdúxero núbibus cœlum.
K.
Apparébit arcus meus, et recordábor fœderis mei.
Illústra fáciem tuam, Dómine,
super servos tuos.
r. Et bénedic sperántes in te.
. Dómine, exáudi oratiónem meam. gr. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
EUS, qui culpa offénderis, pœniténsupplicántis propítius réspice: et flagélla tuæ iracúndiæ, quæ pro peccátis nostris merémur, avérte.
Oratio.
D te nos, Dómine, clamántes exáudi,
A tribue sup

:
Preces ad repellendam tempestatem. 391 plicántibus ut qui juste pro peccátis nostris afflígimur, misericórdia tua præveniénte, cleméntiam sentiámus.
Oratio.
0
UÆSUMUS, omnípotens Deus, cleméntiam tuam, ut inundántiam coérceas ímbrium, et hilaritátem vultus tui nobis impertiri dignéris. Per Dóminum, etc.
PRECES
AD REPELLENDAM TEMPESTATEM.
PU
ULSENTUR campanæ, et qui adesse possunt, in Ecclesiam convocatis, dicuntur Litaniæ ordinariæ, in quibus bis dicitur A fúlgure, et tempestáte, etc. et post Litanias, Orationemque Dominicam, Psalmus 147.
LAUDA, Jerúsalem, Dóminum:* lauda
Deum tuum
Quóniam confortávit seras portárum tuárum benedíxit filiis tuis in te. Qui pósuit fines tuos pacem: fruménti sátiat te.
* et ádipe
*
Qui emíttit elóquium suum terræ: velóciter currit sermo ejus.
Qui dat nivem sicut lanam:* nébulam sicut cínerem spargit.
Mittit crystállum suam sicut buccéllas:* ante fáciem frigoris ejus quis sustinébit?
Emíttet verbum suum, et liquefáciet ea:* flabit spíritus ejus, et fluent aquæ.

392
Rituale Romanum
Qui annúntiat verbum suum Jacob:* justítias et judícia sua Israel.
Non fecit táliter omni natióni:* et judicia sua non manifestávit eis.
Glória Patri, etc.
f. Adjutórium nostrum in nómine Dómini.
B. Qui fecit coelum et terram.
f. Osténde nobis, Dómine, misericór diam tuam.
E. Et salutáre tuum da nobis.
f. Adjuva nos, Deus salutáris noster. B.Et propter glóriam nóminis tui, Dómine, líbera nos.
f. Nihil proficiat inimícus in nobis. R. Et filius iniquitátis non appónat nocére nobis.
Fiat misericórdia tua, Dómine, su per nos.
. Quemádmodum sperávimus in te. v. Salvum fac pópulum tuum, Dómine. R. Et bénedic hæreditáti tuæ.
Non privábis bonis eos, qui ambulant in innocéntia.
5. Dómine, Deus virtútum: beátus homo, qui sperat in te.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. B.Et clamor meus ad te véniat.
v. Dóminus vobíscum. B. Et cum spíritu tuo. Orémus.
D
EUS, qui culpa offénderis, poenitentia placáris preces pópuli tui suppli

Preces tempore penuriæ et famis. 393 cántis propítius réspice; et flagélla tuæ iracúndiæ, quæ pro peccátis nostris merémur, avérte.
Oratio.
domo tua, Dómine, spiA ritáles nequitiæ repellántur, et aereárum discédat malígnitas tempestátum. Oratio.
Ometuéntibus, propitiáre supplicibus:
ut post nóxios ignes núbium, et vim procellárum, in matériam tránseat laudis comminátio tempestátum. Oratio.
ventis et
D mari, et facta fuit tranquillitas magna exáudi preces famíliæ tuæ, et præsta; ut hoc signo sanctæ Crucis omnis discédat sævitia tempestátum.
Oratio.
0
MNIPOTENS, et miséricors Deus, qui nos et castigándo sanas, et ignoscéndo consérvas: præsta supplícibus tuis; ut et tranquillitátis hujus optáte consolatióne lætémur, et dono tuæ pietátis semper utámur. Per Dóminum. Aspergatur Aqua benedicta.
PRECES
DICENDE TEMPORE PENURIE ET FAMIS.
A GUNTUR omnia, ut supra in Litaniis Majoribus, usque ad finem LitaniaRituale.
23

394
Rituale Romanum.
rum, in quarum Precibus bis dicitur: Ut fructus terræ dare et conservare dignéris, Te rogámus audi nos.
Post Litanias dicitur: Pater noster. Psalm. Dóminus regit, etc. 243.
f. Dómine, non secúndum peccáta nostra fácias nobis.
B. Neque secúndum iniquitátes nostras retribuas nobis.
f. Oculi ómnium in te sperant, Dómine.
B. Et tu das illis escam in témpore opportúno.
. Meménto congregatiónis tuæ. B. Quam possedísti ab inítio.
. Dóminus dabit benignitátem.
B. Et terra nostra dabit fructum suum. f. Dómine, exáudi oratiónem meam. R. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
Et cum spíritu tuo. Orémus.
NEFFABILEM nobis, Dómine, misericórdiam tuam cleménter osténde: ut simul nos et a peccátis ómnibus exuas, et a poenis, quas pro his merémur, erípias.
Oratio.
nobis, Dómine, supDplicatiónis efféctum, et famem propitiátus avérte: ut mortálium corda cognóscant, et, te indignánte, tália flagélla prodíre, et, te miseránte, cessáre.

Processio tempore pestis.
Oratio.
395
suis
fame laborántem ad te, Dómine, convérte propítius: qui quæréntibus regnum tuum ómnia adjiciénda esse dixísti: Qui vivis et regnas, etc.
PROCESSIO
TEMPORE MORTALITATIS ET PESTIS.
IAT ut supra in Litaniis Majoribus': et in Litaniarum Precibus dicatur bis: A peste et fame, Líbera nos Dómine, et infra suo loco: Ut a pestiléntiæ flagéllo nos liberáre dignéris, etc
In fine Litaniarum dicitur, Pater noster. Et ne nos indúcas, etc.
Ps. Dómine, ne in furóre. 136.
. Dómine, non secúndum peccáta nostra fácias nobis.
.Neque secúndum iniquitátes nostras retríbuas nobis
*. Adjuva nos, Deus salutáris noster. B. Et propter glóriam nóminis tui, Dómine, líbera nos.
f. Dómine, ne memineris iniquitátum nostrárum antiquárum.
. Cito antícipent nos misericórdia tuæ, quia páuperes facti sumus nimis. *. Ora pro nobis, sancte Sebastiáne. w. Ut digni efficiámur promissiónibus Christi.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam.

396
Rituale Romanum,
3. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo. Orémus.
E
XAUDI nos, Deus salutáris noster; et intercedénte beáta et gloriósa Dei Genitrice María semper Vírgine, et beáto Sebastiáno Mártyre tuo, et ómnibus Sanctis, pópulum tuum ab iracúndiæ tuæ terroribus libera, et misericórdiæ tuæ fac largitáte secúrum.
Oratio.
ROPITIARE, Dómine, supplicatiónibus et
medére languóribus, ut remissióne percépta, in tua semper benedictióne lætémur.
Oratio
nobis, petiD'tiónis efféctum: et pestiléntiam, mortalitatémque propitiátus avérte; ut mortálium corda cognóscant a te indignánte tália flagélla prodíre, et, te miseránte, cessáre. Per Dóminum.
PRECES
DICENDE IN LITANIIS TEMPORE BELLI.
ERACTIS omnibus, ut supra in Litaniis Majoribus, ad finem Litaniarum dicitur, Pater noster, secreto.
P
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. . Sed líbera nos a malo.

Preces in Litan. temp. belli. Psalmus 45.
397
EUS virtus:*
D'adjútor in tribulatiónibus, quæ invenérunt nos nimis.
Proptérea non timébimus, dum turbábitur terra,* et transferéntur montes in
cor maris.
Sonuérunt, et turbátæ sunt aquæ eórum:* conturbáti sunt montes in fortitúdine ejus.
Flúminis ímpetus lætíficat civitátem Dei;* sanctificávit tabernáculum suum Altíssimus.
Deus in médio ejus, non commovébitur:* adjuvábit eam Deus mane dilúculo.
Conturbátæ sunt gentes, et inclináta sunt regna: * dedit vocem suam, mota est terra.
Dóminus virtútum nobíscum:* ptor noster Deus Jacob.
Veníte, et vidéte ópera Dómini, quæ pósuit prodígia super terram:* auferens bella usque ad finem terræ.
suscéArcum cónteret, et confringet arma:* et scuta combúret igni.
Glória Patri, etc.
f. Exúrge, Dómine, ádjuva nos.
Vacáte, et vidéte quóniam ego sum Deus:* exaltábor in géntibus, et exaltábor in terra.
Dóminus virtútum nobíscum:* suscéptor noster Deus Jacob.

398
Rituale Romanum.
Pr. Et libera nos propter nomen tuum. . Salvum fac pópulum tuum, Dómine. r. Deus meus, sperántem in te.
f. Fiat pax in virtúte tua.
R. Et abundántia in túrribus tuis. f. Esto nobis, Dómine, turris fortitúdinis.
RA fácie inimíci.
f. Arcum cónteret, et confrínget arma. R. Et scuta combúret igni.
f. Mitte nobis, Dómine, auxílium de
sancto.
r. Et de Sion tuére nos.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. Et clamor meus ad te véniat.
Rr.
v. Dóminus vobíscum.
R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
EUS, qui cónteris bella, et impugnate tuæ
defensiónis expúgnas: auxiliáre fámulis tuis implorántibus misericórdiam tuam; ut inimicórum suórum feritáte depressa, incessábili te gratiárum actióne laudémus.
Oratio.
EUS, a quo sancta desidéria, recta consília, et justa sunt ópera: da servis tuis illam, quam mundus dare non potest, pacem; ut et corda nostra mandátis tuis dédita, et hóstium subláta formidine, témpora sint tua protectióne tranquilla.

Preces in Litan. temp. belli. 399 Oratio.
OSTIUM nostrórum, quæsumus Dóet
:
contumáciam déxteræ tuæ virtúte prostérne. Per Dóminum.
Si vero bellum est contra Turcas, et alios infideles, vel hæreticos, inter Preces Litaniarum bis dicatur:
Ut inimícos sanctæ Ecclésiæ humiliáre dignéris, Te rogámus audi nos. Et addatur Ut Turcarum( vel hæreticórum) conátus reprímere, et ad níhilum redígere dignéris, Te rogámus audi nos. Et dicto Pater noster, dicatur
Psalmus 78.
DEUS
BUS, venérunt gentes in hæreditátem tuam: polluérunt templum sanctum tuum:* posuérunt Jerúsalem in pomórum custódiam.
Posuérunt morticína servórum tuórum, escas volatilibus coeli:* carnes Sanctórum tuórum béstiis terræ.
Effudérunt sánguinem eórum tamquam aquam in circúitu Jerúsalem:* et non erat qui sepeliret.
Facti sumus oppróbrium vicínis nostris subsannátio et illúsio his, qui in circúitu nostro sunt.
Usquequo, Dómine, irascéris in finem: * accendétur velut ignis zelus tuus?
Effúnde iram tuam in gentes, quæ te non novérunt:* et in regna, quæ nomen tuum non invocavérunt.

400
Rituale Romanum.
Quia comedérunt Jacob* et locum ejus desolavérunt.
Ne memíneris iniquitátum nostrárum antiquárum, cito anticipent nos misericórdiæ tuæ:* quia páuperes facti sumus nimis.
Adjuva nos, Deus salutáris noster, et propter glóriam nóminis tui, Dómine, libera nos* et propítius esto peccátis nostris, propter nomen tuum.
Ne forte dicant in géntibus: Ubi est Deus eórum?* et innotéscat in natiónibus coram óculis nostris,
Ultio sánguinis servórum tuórum, qui effúsus est:* intróeat in conspectu tuo gémitus compeditórum.
Secúndum magnitúdinem bráchii tui, pósside filios mortificatórum.
Et redde vicínis nostris séptuplum in sinu eórum:* impropérium ipsórum, quod exprobravérunt tibi, Dómine.
Nos autem pópulus tuus, et oves páscuæ tuæ,* confitébimur tibi in sæculum. In generatiónem et generatiónem* annuntiábimus laudem tuam.
Glória Patri, etc.
f. Salvos fac servos tuos.
. Deus meus, sperántes in te.
f. Esto nobis, Dómine, turris fortitúdinis.. A fácie inimíci.
f. Nihil proficiat inimicus in nobis. w. Et filius iniquitátis non appónat nocére nobis.

Preces in Litan. temp. belli.
401
x. Hóstium nóminis tui, Dómine, elide supérbiam.
. Et eórum contumáciam dexteræ tuæ virtúte prostérne.
f. Fiant tamquam pulvis ante fáciem
venti.
. Et Angelus Dómini persequátur eos. f. Effúnde iram tuam in gentes, quæ te non novérunt.
F. Et in regna, quæ nomen tuum non invocavérunt.
f. Mitte nobis, Dómine, auxilium de sancto.
B. Et de Sion tuére nos.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. *. Et clamor meus ad te véniat. x. Dóminus vobíscum.
R. Et cum spíritu tuo. O rémus.
DA A, quæsumus, Ecclésiæ tuæ, miséricors Deus: ut sancto Spíritu congregáta, hostili nullátenus incursióne turbétur.
Oratio.
EUS, qui culpa offénderis, poeniténtia placáris preces pópuli tui supplicántis propítius réspice: et flagélla tuæ iracúndiæ, quæ pro peccátis nostris merémur, avérte.
Oratio.
0 MNIPOTENS, sempitérne Deus, in cujus manu sunt ómnium potestates, et ómnium jura regnórum réspice in

402
Rituale Romanum.
auxílium Christianórum: ut gentes Turcárum( vel hæreticórum), quæ in sua feritáte confidunt, déxteræ tuæ poténtia conterántur. Per Dóminum.
f. Exáudiat nos Dóminus.. Amen.
PROCESSIO
IN QUACUMQUE TRIBULATIONE.
ERVATIS omnibus, ut supra in Litaniis Majoribus, finitisque Litaniis, dicitur Pater noster.
S
f. Et ne nos indúcas in tentatiónem. . Sed líbera nos a malo.
Ps. Exáudiat. 162. cum Glória Patri. vel Ps Qui hábitat. 168. Quo finito, dic: f. Deus refúgium nostrum et virtus. r. Adjútor in tribulatiónibus.
f. Salvos fac servos tuos, Dómine. . Deus meus, sperántes in te. f. Sanctus Deus, Sanctus fortis, Sanctus immortális.
wr. Miserére nobis.
ý. Adjuva nos, Deus salutáris noster. B. Et propter glóriam nóminis tui, Dómine, líbera nos.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. r. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
r. Et cum spíritu tuo. Orémus.
Npulum tuum in aff TE despícias, omnípotens Deus, póctióne clamán

Preces pro gratiarum actione. 403 tem: sed propter glóriam nóminis tui, tribulátis succúrre placátus.
Oratio.
I
NEFFABILEM misericórdiam tuam, Dómine, nobis cleménter osténde: ut simul nos et a peccátis ómnibus éxuas, et a poenis, quas pro his merémur, erípias.
Oratio.
Co
ONCEDE nos fámulos tuos, quæsumus Dómine Deus, perpétua mentis et córporis sanitáte gaudére et gloriósa beátæ Mariæ semper Virginis intercessióne, a præsénti liberári tristítia, et ætérna pérfrui lætítia.
Oratio.
TRIBULATIONEM
T
nostram, quæsumus Dómine, propítius réspice: et iram tuæ indignatiónis, quam juste merémur, avérte.
Oratio
D'
EUS, refúgium nostrum et virtus: adésto piis Ecclésiæ tuæ précibus auctor ipse pietátis et præsta; ut quod fidéliter pétimus, efficáciter consequámur. Per Dóminum.
PRECES
DICENDE IN PROCESSIONE PRO GRATIARUM ACTIONE.
Initio Processionis cantatur Hymnus.
To fitémur.
E Deum laudámus: te Dóminum con782

404
Rituale Romanum.
Te ætérnum Patrem omnis terra vene. rátur.
Tibi omnes Angeli, tibi coeli, et univérsæ Potestates,
Tibi Chérubim et Séraphim incessábili voce proclámant:
Sanctus, Sanctus, Sanctus Dóminus Deus Sábaoth.
Pleni sunt coeli et terra majestátis glóriæ tuæ.
Te gloriósus Apostolórum chorus, Te Prophetárum laudábilis númerus. Te Mártyrum candidátus laudat exércitus.
Te per orbem terrárum sancta confitétur Ecclésia,
Patrem imménsæ majestátis, Venerándum tuum verum, et únicum
Filium,
Sanctum quoque Paráclitum Spíritum. Tu Rex glóriæ, Christe.
Tu Patris sempitérnus es Fílius. Tu ad liberándum susceptúrus hóminem, non horruísti Vírginis úterum.
Tu, devicto mortis acúleo, aperuísti credéntibus regna cœlórum.
Tu ad dexteram Dei sedes, in glória Patris.
Judex créderis èsse ventúrus.
Te ergo, quæsumus, tuis fámulis súb. veni, quos pretióso Sánguine redemísti.
E térna fac cum Sanctis tuis in glória numerári.

Preces pro gratiarum actione. 405 Salvum fac pópulum tuum, Dómine, et bénedic hæreditáti tuæ.
Et rege eos, et extólle illos usque in ætérnum.
Per singulos dies benedícimus te. Et laudámus nomen tuum in sæculum, et in sæculum sæculi.
Dignáre, Dómine, die isto sine peccáto nos custodire.
Miserére nostri, Dómine, miserére nostri.
Fiat misericórdia tua, Dómine, super nos, quemádmodum sperávimus in te. In te, Dómine, sperávi: non confúndar in ætérnum.
Deinde dici poterunt Psalmi, qui sequuntur, prout tempus feret. Psalmus 65.
JUBILATE Deo omnis terra, psalmum dícite nómini ejus:* date glóriam laudi ejus.
Dícite Deo quam terribília sunt ópera tua, Dómine!* in multitúdine virtútis tuæ mentiéntur tibi inimíci tui.
Omnis terra adóret te, et psallat tibi: * psalmum dicat nómini tuo.
Veníte, et vidéte ópera Dei,* terríbilis in consiliis super filios hóminum.
Qui convértit mare in áridam, in flúmine pertransibunt pede:* ibi lætábimur in ipso.
Qui dominátur in virtúte sua in ætérnum, óculi ejus super gentes respíciunt:

Rituale Romanum.
qui exásperant, non exalténtur in semetipsis.
406
*
Benedícite gentes Deum nostrum:* et audítam fácite vocem laudis ejus.
Qui pósuit ánimam meam ad vitam: et non dedit in commotiónem pedes
meos.
Quóniam probásti nos, Deus:* igne nos examinásti, sicut examinátur argéntum.
Induxísti nos in láqueum, posuísti tribulatiónes in dorso nostro:* imposuisti hómines super cápita nostra.
Transívimus per ignem et aquam et eduxísti nos in refrigérium.
Introíbo in domum tuam in holocáustis* reddam tibi vota mea, quæ di. stinxérunt lábia mea.
Et locútum est os meum,* in tribula:
*
tióne mea.
Holocáusta medulláta ófferam tibi cum incénso aríetum:* ófferam tibi boves cum hircis.
Veníte, audíte, et narrábo, omnes qui timétis Deum,* quanta fecit ánimæ
meæ.
Ad ipsum ore meo clamávi,* et exaltávi sub lingua mea.
Iniquitátem si aspéxi in corde meo, non exáudiet Dóminus.
*
Proptérea exaudívit Deus,* et atténdit voci deprecatiónis meæ.
Benedíctus Deus,* qui non amóvit ora

Preces pro gratiarum actione. 407 tiónem meam, et misericórdiam suam a me.
Glória Patri, etc.
Psalmus 80.
E late Deo Jacob. XULTATE Deo adjutóri nostro:* jubiSúmite psalmum, et date tympanum:* psaltérium jucúndum cum cíthara.
Buccináte in Neoménia tuba,* in insígni die solemnitátis vestræ.
Quia præcéptum in Israel est:* et judícium Deo Jacob.
Testimónium in Joseph pósuit illud, cum exíret de terra Egypti:* linguam, quam non nóverat, audívit.
:
Divértit ab onéribus dorsum ejus* manus ejus in cóphino serviérunt.
In tribulatióne invocásti me, et liberávi te:* exaudívi te in abscóndito tempestátis: probávi te apud aquam contradictiónis.
Audi pópulus meus, et contestábor te: * Israel, si audíeris me, non erit in te deus recens, neque adorábis deum aliénum.
Ego enim sum Dóminus Deus tuus, qui edúxi te de terra Egypti:* diláta os tuum, et implébo illud.
Et non audívit pópulus meus vocem et Israel non inténdit mihi.
meam:
Et dimísi eos secúndum desidéria cordis eórum,* ibunt in adinventiónibus suis.

408
Rituale Romanum.
Si pópulus meus audísset me:* Israel si in viis meis ambulásset.
Pro níhilo fórsitan inimícos eórum humiliássem * et super tribulántes eos misíssem manum meam.
Inimíci Dómini mentíti sunt ei:* et erit tempus eórum in sæcula.
Et cibávit eos ex ádipe fruménti:* et de petra, melle saturávit eos. Glória Patri, etc.
Psalmus 95. ANTATE Dómino cánticum
C Dómino omnis terra.
novum:
Cantáte Dómino, et benedícite nóminí ejus:* annuntiáte de die in diem salutáre ejus.
Annuntiáte inter Gentes glóriam ejus ,. * in ómnibus pópulis mirabília ejus.
Quóniam magnus Dóminus, et laudábilis nimis:* terribilis est super omnes deos.
ejus
Quóniam omnes dii Géntium dæmónia:* Dóminus autem coelos fecit.
Confessio et pulchritúdo in conspectu sanctimónia et magnificéntia in sanctificatióne ejus.
:
Afférte Dómino pátriæ Géntium, afférte Dómino glóriam et honórem:* afférte Dómino glóriam nómini ejus.
Tóllite hóstias, et introíte in átria ejus:* adoráte Dóminum in átrio sancto ejus.
Commoveátur a fácie ejus univérsa ter

Preces pro gratiarum actione. 409
ra:
* dícite in Géntibus quia Dóminus regnávit.
Etenim corréxit orbem terræ, qui non commovébitur:* judicábit pópulos in æquitáte.
Læténtur coeli, et exúltet terra, commoveátur mare, et plenitúdo ejus:* gaudébunt campi, et ómnia quæ in eis sunt.
Tunc exultábunt ómnia ligna silvárum a fácie Dómini, quia venit:* quóniam venit judicáre terram.
Judicábit orbem terræ in æquitáte:* et pópulos in veritáte sua.
Glória Patri, etc. Psalmus 99.
UBILATE Deo omnis terra:* servíte Dómino in lætítia.
Introíte in conspectu ejus,* in exultatióne.
Scitóte quóniam Dñus ipse est Deus: ipse fecit nos, et non ipsi nos.
Pópulus ejus, et oves páscuæ ejus,* introíte portas ejus in confessióne, átria ejus in hymnis: confitémini illi.
Laudáte nomen ejus, quóniam suávis est Dóminus, in ætérnum misericórdia ejus:* et usque in generatiónem et generatiónem véritas ejus.
Glória Patri, etc.
Psalmus 102.
DENEDIC, ánima mea, Dómino:* et ómnia quæ intra me sunt, nómini sancto
ejus.
26

Rituale Romanum.
* et
Bénedic, ánima mea, Dómino noli oblivísci omnes retributiónes ejus.
410
Qui propitiátur ómnibus iniquitátibus tuis:* qui sanat omnes infirmitátes tuas. Qui rédimit de intéritu vitam tuam: qui corónat te in misericórdia et miseratiónibus.
*
Qui replet in bonis desidérium tuum: renovábitur ut áquilæ juvéntus tua.
Fáciens misericórdias Dóminus:* et judícium ómnibus injúriam patiéntibus. Notas fecit vias suas Moysi,* filiis Israel voluntátes suas.
Miserátor, et miséricors Dóminus: longánimis, et multum miséricors.
N on in perpétuum irascétur:* neque in ætérnum comminábitur.
N on secúndum peccáta nostra fecit nobis neque secúndum iniquitátes no:
stras retríbuit nobis.
Quóniam secúndum altitúdinem cœli a terra, corroborávit misericórdiam suam super
timéntes se.
Quantum distat ortus ab occidente, longe fecit a nobis iniquitátes nostras. Quómodo miserétur pater filiórum, misértus est Dóminus timéntibus se quóniam ipse cognóvit figméntum no*
:
strum.
mus:
Recordátus est, quóniam pulvis su* homo sicut foenum dies ejus, tamquam flos agri sic efflorébit. Quóniam spíritus pertransíbit in illo,

Preces pro gratiarum actione. 411
et non subsistet:* et non cognóscet ámplius locum suum.
Misericórdia autem Dómini ab ætérno, * et usque in ætérnum super timéntes
eum.
Et justítia illius in filios filiórum, his qui servant testaméntum ejus. Et mémores sunt mandatórum ipsíus, * ad faciéndum ea.
Dóminus in coelo parávit sedem suam: et regnum ipsíus ómnibus dominábitur.
*
*
Benedícite Dómino. omnes Angeli ejus: poténtes virtúte, faciéntes verbum illíus, ad audiéndam vocem sermónum ejus.
*
Benedícite Dómino, omnes Virtútes ejus:* minístri ejus, qui fácitis voluntátem ejus.
Benedicite Dómino, ómnia ópera ejus: * in omni loco dominatiónis ejus, bénedic, ánima mea, Dómino.
Glória Patri, etc.
Psalmus 116.
L
AUDATE Dóminum, omnes gentes:* * laudáte eum, omnes pópuli. Quóniam confirmáta est super nos misericórdia ejus: et véritas Dómini manet in ætérnum.
Glória Patri, etc.
Psalmus Laudáte Dóminum de colis, etc. 269. cum duobus sequentibus, ut supra.

412
Rituale Romanum.
Cant. Benedícite ómnia ópera. 281. Cant. Benedíctus Dóminus Deus. 272. Hæc autem prædicta, prout longitudo itineris postulaverit, vel omnia, vel ex parte cantari possunt. Deinde in Ecclesia, ubi fit statio, ante altare dicuntur sequentes Versus, et Orationes:
f. Benedíctus es, Dómine Deus patrum nostrórum.
R. Et laudábilis, et gloriósus in sæcula. . Benedicámus Patrem, et Filium, cum sancto Spíritu.
. Laudémus, et superexaltémus eum in sæcula.
f. Benedictus es, Dómine, in firmaménto cœli.
. Et laudábilis, et gloriósus, et superexaltátus in sæcula.
y. Bénedic, ánima mea, Dómino. R. Et noli oblivísci omnes retributiónes ejus.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam.
. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
. Et cum spíritu tuo.
Orémus.
EUS, cujus misericórdiæ non est nú9
sáurus: piíssimæ majestáti tuæ pro collátis donis grátias ágimus, tuam semper cleméntiam exorántes: ut qui peténtibus postuláta concédis, eósdem non déserens, ad præmia futúra dispónas.

Process. in translat. SS. Reliq. 413 Oratio.
EUS, qui corda fidélium sancti Spíritus in
eódem Spíritu recta sápere, et de ejus semper consolatióne gaudére.
Oratio.
EUS, qui néminem in te sperántem nímium affligi permíttis, sed pium précibus præstas audítum: pro postulatiónibus nostris, votísque suscéptis grátias ágimus, te piíssime deprecántes; ut a cunctis semper muniámur advérsis. Per Dóminum nostrum Jesum Christum Fílium tuum: qui tecum vivit, et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. R Amen.
DE PROCESSIONE
IN TRANSL. SACRARUM RELIQ. INSIGNIUM.
E
CCLESIA, et viæ, per quas transeundum est, quam fieri potest decentius ornentur. Sacerdotes, et ministri vestibus induti albi, vel rubei coloris, prout Sancti, quorum Reliquiæ transferuntur, exposcunt, et cum luminaribus accensis, omnes procedant, decantantes Litanias cum invocatione Sanctorum, quorum Reliquiae deferuntur, et Hymn., Te Deum, et Ps. Laudáte Dñum de colis, cum duobus seq., et alios Psalmos, et Hymnos de Proprio, vel de Communi eorum Sanctorum, quorum Reliquiæ transferuntur.

DE EXORCIZANDIS
OBSESSIS A DEMONIO.
seu alius Ecclesiæ miSnister, vexatos a dæmone exorcizaturus, ea qua par est pietate, prudentia, ac vitæ integritate præditus esse debet: qui non sua, sed divina fretus virtute, ab omni rerum humanarum cupiditate alienus, tam pium opus ex charitate constanter et humiliter exequatur. Hunc præterea maturæ ætatis esse decet, et non solum officio, sed etiam morum gravitate reverendum.
Ut igitur suo munere recte fungatur, cum alia multa sibi utilia documenta, quæ brevitatis gratia hoc loco prætermittuntur, ex probatis Auctoribus, et ex usu noscere studeat; tum hæc pauca magis necessaria diligenter observabit.
In primis, ne facile credat, aliquem a dæmonio obsessum esse, sed nota habeat ea signa, quibus obsessus dignoscitur ab iis, qui vel atra bile, vel morbo aliquo laborant. Signa autem obsidentis demonis sunt: Ignota lingua loqui pluribus verbis, vel loquentem intelligere: Distantia, et occulta patefacere: Vires supra ætatis, seu conditionis naturam ostendere: et id genus alia, quæ cum plurima concurrunt, majora sunt indicia.
Hæc autem ut magis cognoscat, post unum, aut alterum exorcismum interroget obsessum, quid senserit in animo, vel in corpore, ut sciat etiam ad quænam verba magis diaboli conturbentur, ut ea deinceps magis inculcet ac repetat.
Advertat, quibus artibus ac deceptionibus utantur dæmones ad Exorcistam decipiendum: solent enim ut plurimum fallaciter respondere, et difficile se manifestare, ut Exorcista diu defatigatus desistat, aut infirmus videatur non esse a dæmonio vexatus.
Aliquando postquam sunt manifesti, abscondunt se, et relinquunt corpus quasi liberum ab omni molestia, ut infirmus putet se omnino esse liberatum: sed cessare non debet Exorcista, donec viderit signa liberationis.

De exorcizandis obsessis, etc. 415
Aliquando etiam dæmones ponunt quæcumque possunt impedimenta, ne infirmus se subjiciat exorcismis, vel conantur persuadere infirmitatem esse naturalem interdum in medio exorcismi faciunt dormire infirmum, et ei visionem aliquam ostendunt, subtrahendo se, ut infirmus liberatus videatur.
:
Aliqui ostendunt factum maleficium, et a quibus sit factum, et modum ad illud dissipandum: sed caveat, ne ob hoc ad magos, vel ad sagas, vel ad alios, quam ad Ecclesiæ ministros confugiat, aut ulla superstitione, aut alio modo illicito utatur.
Quandoque diabolus infirmum quiescere, et suscipere sanctissimam Eucharistiam permittit, ut discessisse videatur.
Denique innumerabiles sunt artes et fraudes diaboli ad decipiendum hominem, quibus ne fallatur, Exorcista cautus esse debet.
Quare memor Dominum nostrum dixisse, genus esse dæmoniorum, quod non ejicitur nisi per orationem et jejunium, Matth.17.; hæc duo potissimum remedia ad impetrandum divinum auxilium, dæmonesque pellendos, exemplo SS. Patrum, quoad ejus fieri poterit, tum per se, tum per alios curet adhiberi.
In Ecclesiam, si commode fieri potest, vel in alium religiosum et honestum locum seorsum a multitudine perductus energumenus, exorcizetur; sed si fuerit ægrotus, vel persona nobilis, vel alia honesta de causa, in domo privata exorcizari poterit.
Admoneatur obsessus, si mente et corpore valeat, ut pro se oret Deum, ac jejunet, et sacra Confessione et Communione sæpius ad arbitrium Sacerdotis se communiat; et dum exorcizatur, totum se colligat, et ad Deum convertat, ac firma fide salutem ab eo deposcat cum omni humilitate. Et cum vehementius vexatur, patienter sustineat, nihil diffidens de auxilio Dei.
Habeat præ manibus, vel in conspectu Crucifixum; Reliquiæ quoque Sanctorum, ubi haberi possint, decenter ac tuto colligatæ, et coopertæ, ad pectus, vel ad caput obsessi reverenter admoveantur; sed caveatur, ne res sacræ indigne tractentur, aut il

416
Rituale Romanum.
lis a dæmone ulla fiat injuria. Sanctissima vero Eucharistia super caput obsessi, aut aliter ejus corpori non admoveatur, ob irreverentiæ periculum.
Exorcista ne vagetur in multiloquio, aut supervacaneis vel curiosis interrogationibus, præsertim de rébus futuris et occultis, ad suum munus non pertinentibus; sed jubeat immundum spiritum tacere, et ad interrogata tantum respondere, neque ei credatur, si dæmon simularet se esse animam alicujus Sancti, vel defuncti, vel Angelum bonum.
Necessariæ vero interrogationes sunt, ut de numero et nomine spirituum ohsidentium, de tempore quo ingressi sunt, de causa, et aliis hujusmodi. Cæteras autem dæmonis nugas, risus, et ineptias Exorcista cohibeat, aut contemnat, et circumstantes, qui pauci esse debent, admoneat, ne hæc curent, neque ipsi interrogent obsessum, sed potius humiliter et enixe Deum pro eo precentur.
Exorcismos vero faciat ac legat cum imperio, et auctoritate, magna fide, et humilitate, atque fervore; et cum viderit spiritum valde torqueri, tunc magis instet et urgeat. Et quoties viderit obsessum in aliqua corporis parte commoveri, aut pungi, aut tumorem alicubi apparere, ibi faciat signum Crucis, et Aqua benedicta aspergat, quam exorcizando in promptu habeat.
Observet etiam ad quæ verba dæmones magis contremiscant, et ea sæpius repetat; et quando pervenerit ad comminationem, eam iterum et sæpius proferat, semper poenam augendo; ac si videat se proficere, in ipsa perseveret per duas, tres, quatuor horas, et amplius prout poterit, donec victoriam consequatur.
Caveat proinde Exorcista ne ullam medicinam infirmo obsesso præbeat, aut suadeat; sed hanc curam medicis relinquat.
Mulierem exorcizans, semper secum habeat honestas personas, quæ obsessam teneant, dum exagitatur a dæmonio; quæ quidem personæ sint patienti, si fieri potest, cognatione proxima; atque honestatis memor, Exorcista caveat, ne quid dicat,

De exorcizandis obsessis, etc.
417
vel faciat, quod sibi, aut aliis occasio esse possit pravæ cogitationis.
Dum exorcizat, utatur sacræ Scripturæ verbis potius, quam suis, aut alienis. Jubeatque dæmonem dicere, an detineatur in illo corpore ob aliquam operam magicam, aut malefica signa, vel instrumenta; quæ si obsessus ore sumpserit, evomat; vel si alibi extra corpus fuerint, ea revelet; et inventa comburantur. Moneatur etiam obsessus, ut tentationes suas omnes Exorcistæ patefaciat.
Si vero obsessus liberatus fuerit, moneatur, ut diligenter sibi caveat a peccatis, ne occasionem dæmoni præbeat in ipsum revertendi, ne fiant novissima hominis illius pejora prioribus.
Itaque Sacerdos, sive alius Exorcista rite confessus, aut saltem corde peccata sua detestans, peracto, si commode fieri potest, SS. Missæ Sacrificio, divinoque auxilio piis precibus implorato, superpelliceo et stola violacea, cujus extrema pars ad obsessi collum circumponatur, indutus, et coram se habens obsessum ligatum, si fuerit periculum, eum, se, et astantes communiat signo Crucis, et aspergat Aqua benedicta, et genibus flexis, aliis respondentibus, dicat Litanias ordinarias usque ad Preces inclusive.
In fine Antiphona. Ne reminiscáris, Dómine, delícta nostra, vel paréntum nostrórum, neque vindíctam sumas de peccátis nostris.
Pater noster, secreto.
f.Et ne nos indúcas in tentatiónem. R.Sed líbera nos a malo.

418
Rituale Romanum
Psalmus 53.
DEUS
EUS, in nómine tuo salvum me fac:* et in virtúte tua júdica me. Deus, exáudi oratiónem meam:* áuribus pércipe verba oris mei.
Quóniam aliéni insurrexérunt advérsum me, et fortes quæsiérunt ánimam meam:* et non proposuérunt Deum ante conspectum suum.
:
Ecce enim Deus ádjuvat me Dóminus suscéptor est ánimæ meæ.
Avérte mala inimícis meis:* et in veritáte tua dispérde illos.
Voluntárie sacrificábo tibi,* et confitébor nómini tuo, Dómine, quóniam bonum est.
* et
Quóniam ex omni tribulatióne eripuísti me:* et super inimicos meos despéxit óculus meus.
Glória Patri, etc.
y. Salvum fac servum tuum.
r. Deus meus, sperántem in te.
f. Esto ei, Dómine, turris fortitudinis. E. A fácie inimíci.
f. Nihil proficiat inimícus in eo.
. Et filius iniquitátis non appónat
nocére ei.
f. Mitte ei, Dñe, auxílium de sancto. R.Et de Sion tuére eum.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam.
. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum.
R. Et cum spíritu tuo.

De exorcizandis obsessis, etc. 419
Orémus.
Det deprecatiónem
EUS, cui próprium est miseréri semper
nostram, ut hunc fámulum tuum( vel fámulam tuan), quem( vel quam) delictórum caténa constríngit, miserátio tuæ pietátis cleménter absólvat.
OMINE sancte, Pater omnípotens. DONE ætérne Deus, Pater Dómini nostri Jesu Christi; qui illum réfugam tyránnum et apóstatam gehénnæ ignibus deputásti; quique Unigénitum tuum in hunc mundum misisti, ut illum rugiéntem contéreret: velóciter atténde, accé- lera, ut erípias hóminem ad imáginem et similitúdinem tuam creátum, a ruína, et dæmónio meridiáno. Da, Dómine, ter rórem tuum super béstiam, quæ extérminat víneam tuam. Da fidúciam servis tuis contra nequíssimum dracónem pugnáre fortíssime, ne contémnat sperántes in te, et ne dicat, sicut in Pharaóne, qui jam dixit: Deum non novi, nec Israel dimitto. Urgeat illum dextera tua potens discédere a fámulo tuo N.( vela fámula tua N.), ne diútius præsúmat captívu tenére, quem tu ad imáginem tuam fácere dignátus es, et in Fílio tuo redemísti: Qui tecum vivit et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. pr. Amen. Deinde præcipiat dæmoni hunc in modum: DRECIPIO tibi, quicúmque es, spíritus
"

420
Rituale Romanum.
Dei fámulum obsidéntibus; ut per mystéria Incarnatiónis, Passiónis, Resurrectiónis et Ascensiónis Dómini nostri Jesu Christi, per missiónem Spíritus sancti, et per adventum ejúsdem Dómini nostri ad judícium, dicas mihi nomen tuum, diem, et horam éxitus tui, cum áliquo signo: et, ut mihi Dei minístro, licet indígno, prorsus in ómnibus obédias: neque hanc creatúram Dei, vel circumstántes, aut eórum bona ullo modo offéndas.
Deinde legantur super obsessum hæc Evangelia, vel unum, aut alterum.
Léctio sancti Evangélii secúndum
Joánnem.
Hæc dicens, signat se et obsessum in fronte, ore et pectore.
In princípio erat Verbum, etc. 169. Léctio sancti Evangélii secúndum Marcum. Marc. 16.
N illo témpore: Dixit Jesus discípulis suis: Eúntes in mundum universum, prædicáte Evangélium omni creatúra. Qui crediderit, et baptizátus fúerit, salvus erit qui vero non crediderit, condemnábitur. Signa autem eos, qui credíderint, hæc sequéntur: In nómine meo dæmónia ejícient linguis loquéntur novis serpéntes tollent: et si mortíferum quid biberint, non eis nocébit: super ægros manus impónent, et bene habébunt.
:

De exorcizandis obsessis, etc. 421
Léctio sancti Evangélii secúndum Lucam. Luc. 10.
N illo témpore: Revérsi sunt septuagínta duo cum gáudio, dicéntes ad Jesum Dómine, étiam dæmónia subjiciúntur nobis in nómine tuo. Et ait illis: Vidébam sátanam sicut fulgur de coelo cadéntem. Ecce dedi vobis potestátem calcándi supra serpéntes, et scorpiónes, et super omnem virtútem inimíci: et nihil vobis nocébit. Verúmtamen in hoc nolíte gaudére, quia spíritus vobis subjiciúntur: gaudéte autem, quod nómina vestra scripta sunt in cœlis.
Léctio sancti Evangélii secúndum Lucam. Luc. 11.
N illo témpore: Erat Jesus ejíciens dæmónium, et illud erat mutum. Et cum ejecísset dæmónium, locútus est mutus, et admirátæ sunt turbæ. Quidam autem ex eis dixérunt: In Beelzebub príncipe dæmoniórum éjicit dæmónia. Et álii tentántes, signum de cœlo quærébant ab eo. Ipse autem ut vidit cogitatiónes eórum, dixit eis: Omne regnum in seípsum divísum desolábitur, et domus supra domum cadet. Si autem et sátanas in seipsum divísus est, quómodo stabit regnum ejus? Quia dicitis in Beélzebub me ejícere dæmónia. Si autem ego in Beelzebub ejício dæmónia, filii vestri in quo ejíciunt? Ideo ipsi júdices vestri erunt. Porro si in

422
Rituale Romanum.
dígito Dei ejício dæmónia: profécto pervénit in vos regnum Dei. Cum fortis armátus custódit átrium suum, in pace
sunt ea, quæ póssidet. Si autem fórtior eo supervéniens vícerit eum, universa arma ejus áuferet, in quibus confidébat, et spólia ejus distríbuet.
f. Dómine, exáudi oratiónem meam. r. Et clamor meus ad te véniat.
f. Dóminus vobíscum. B, Et cum spíritu tuo. Orémus.
MNIPOTENS Dómine, Verbum Dei PaO
"
univérsæ creatúræ: qui sanctis Apóstolis tuis dedísti potestátem calcándi super serpéntes et scorpiónes: qui inter cætera mirabilium tuórum præcépta dignátus es dícere: Dæmones effugáte: cujus virtúte motus tamquam fulgur de coelo sátanas cécidit: tuum sanctum nomen cum timóre et tremóre supplíciter déprecor, ut indigníssimo mili servo tuo, data vénia ómnium delictórum meórum, constántem fidem, et potestátem donáre dignéris, ut hunc crudélem dæmonem, bráchii tui sancti munítus poténtia, fidénter et securus aggrédiar: per te, Jesu Christe, Dómine Deus noster, qui ventúrus es judicáre vivos et mórtuos, et sæculum per ignem.. Amen.
Deinde muniens se et obsessum signo Crucis, circumposita parte stolæ ad col

De exorcizandis obsessis, etc. 423
lum ejus, et dextera manu sua capiti ejus imposita, constanter, et magna cum fide dicat ea quae sequuntur.
f. Ecce Crucem Dómini, fúgite partes advérsæ.
R. Vicit leo de tribu Juda, radix David. f. Dómine, exáudi oratiónem meam. REt clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
E. Et cum spíritu tuo. O rémus.
et Pater Dómini nostri Jesu
D Christi, invoco nomen sanctum tuum,
et cleméntiam tuam supplex expósco; ut advérsus hunc, et omnem immúndum spíritum, qui vexat hoc plasma tuum, mihi auxilium præstáre dignéris. Per eúmdem Dóminum.
Exorcismus.
E
XORCIZO te, immundíssime spíritus, omnis incúrsio adversárii, omne phantásma, omnis légio; in nómine Dómini nostri Jesu Christi eradicáre, et effugáre ab hoc plásmate Dei. Ipse tibi imperat, qui te de supérnis cœlórum in inferióra terræ demérgi præcépit. Ipse tibi ímperat, qui mari, ventis, et tempestátibus imperávit. Audi ergo, et time, sátana, inimíce fídei, hostis géneris humáni, mortis addúctor, vitæ raptor, justítiæ declinátor, malórum radix, fomes vitiórum, sedúctor hóminum, próditor géntium, incitátor invidiæ, orígo avarí-

424
Rituale Romanum
tiæ, causa discórdiæ, excitátor dolórum: quid stas, et resístis, cum scias Christum Dóminum vias tuas pérdere? Illum métue, qui in Isaac immolátus est, in Joseph venúmdatus, in agno occisus, in hómine crucifixus, deínde inférni triumphátor fuit. Sequentes Cruces fiant in fronte obsessi. Recéde ergo in nómine Patris, et Filii, et Spíritussancti da locum Spirítui sancto, per hoc signum sanctæ Crucis Jesu Christi Dómini nostri: qui cum Patre, et eódem Spíritu sancto vivit, etc.
Dómine, exáudi oratiónem meam. w. Et clamor meus ad te véniat. f. Dóminus vobíscum.
Et cum spíritu tuo. Orémus.
EUS, cónditor et defénsor géneris humáni, qui hóminem ad imáginem tuam formásti: réspice super hunc fámulum tuum N.( vel hanc fámulam tuam N) qui( vel quæ) dolis immúndi spíritus appétitur, quem vetus adversárius, antiquus hostis terræ, formidinis horrore circúmvolat, et sensum mentis humánæ stupóre defigit, terróre contúrbat, et metu trépidi timóris exágitat. Repélle, Dómine, virtútem diáboli, fallacésque ejus insídias ámove: procul impius tentátor aufúgiat: sit nóminis tui signo( in fronte) fámulus tuus munítus, et in ánimo tutus, et cór

De exorcizandis obsessis, etc. 425
pore( Tres Cruces sequentes fiant in pectore dæmoniaci). Tu péctoris intérna custódias. Tu víscera
hujus regas
Tu cor confirmes. In ánima adversatrícis potestátis tentaménta evanéscant. Da, Dómine, ad hanc invocatiónem sanctíssimi Nóminis tui grátiam, ut qui hucúsque terrébat, térritus aufúgiat, et victus abscédat, tibique possit hic fámulus tuus et corde firmátus, et mente sincérus débitum præbére famulátum. Per Dóminum.. Amen.
Exorcismus.
A
DJURO te, serpens antíque, per Júdicem vivórum et mortuórum, per factórem tuum, per factórem mundi: per eum, qui habet potestátem mitténdi te in gehénnam, ut ab hoc fámulo Dei N., qui ad Ecclésiæ sinum recúrrit, cum metu, et exércitu furóris tui festínus discédas. Adjúro te iterum( in fronte) non mea infirmitáte, sed virtúte Spíritus sancti, ut éxeas ab hoc fámulo Dei N., quem omnípotens Deus ad imáginem suam fecit. Cede ígitur, cede non mihi, sed minístro Christi. Illíus enim te urget potéstas, qui te Cruci suæ subjugávit. Illíus bráchium contremisce, qui devíctis gemitibus inférni, ánimas ad lucem perdúxit. Sit tibi terror corpus hóminis( in pectore), sit tibi formido imágo Dei( in fronte) Non resistas, nec moréris discédere ab hómine isto,
Rituale,
27

426
Rituale Romanum.
quóniam complácuit Christo in hómine habitáre. Et ne contemnéndum putes, dum me peccatórem nimis esse cognóscis. Imperat tibi Deus. Imperat tibi majéstas Christi. Imperat tibi Deus Pater, ímperat tibi Deus Fílius, ímperat tibi Deus Spíritus sanctus. Imperat tibi Sacraméntum Crucis. Imperat tibi fides sanctórum Apostolórum Petri et Pauli, et cæterórum Sanctórum Imperat tibi Mártyrum sanguis. Imperat tibi continéntia Confessórum. Imperat tibi pia Sanctórum et Sanctárum ómnium intercéssio Imperat tibi Christiánæ fidei mysteriórum virtus. Exi ergo, transgréssor. Exi, sedúctor, plene omni dolo et fallácia, virtútis inimíce, innocéntium persecútor. Da locum, diríssime; da locum, impiíssime: da locum Christo, in quo nihil invenisti de opéribus tuis: qui te spoliávit, qui regnum tuum destrúxit, qui te victum ligávit, et vasa tua dirípuit: qui te projécit in ténebras exterióres, ubi tibi cum minístris tuis erit præparátus intéritus. Sed quid, truculénte, reníteris? quid, temerárie, detréctas? Reus es omnipoténti Deo, cujus statúta transgréssus es. Reus es Jesu Christo Dómino nostro, quem tentáre ausus es, et crucifígere præsumpsísti. Reus es humáno géneri, cui tuis persuasiónibus venénum propinásti.

De exorcizandis obsessis, etc. 427 Adjúro ergo te, draco nequíssime, in nómine Agni immaculáti, qui ambulávit super áspidem et basilíscum, qui conculcávit leónem et dracónem, ut discédas ab hoc hómine( fiat signum Crucis in fronte), discédas ab Ecclésia Dei( fiat signum Crucis super circumstantes): cofftremisce, et éffuge, invocáto nómine Dómini illíus, quem inferi tremunt: cui Virtútes coelórum, et Potestátes, et Dominatiónes subjéctæ sunt: quem Chérubim et Séraphim indeféssis vócibus laudant, dicéntes: Sanctus, Sanctus, Sanctus Dóminus Deus Sábaoth. Imperat tibi Verbum caro factum. Imperat tibi natus ex Vírgine. Imperat tibi Jesus Nazarénus, qui te, cum discípulos ejus contémneres, elísum, atque prostrátum exire præcépit ab hómine: quo præsénte, cum te ab hómine separásset, nec porcórum gregem íngredi præsumébas. Recéde ergo nunc adjurátus in nómine ejus ab hómine, quem ipse plasmávit. Durum est tibi velle resistere
. Durum est tibi contra stímulum calcitráre. Quia quanto tárdius exis, tanto magis tibi supplícium crescit, quia non hómines contémnis, sed illum, dominátur vivórum et mortuórum, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, qui et sæculum per ignem.. Amen.
v. Dómine, exáudi oratiónem meam. . Et clamor meus ad te véniat.

428
Rituale Romanum
f. Dóminus vobíscum. R. Et cum spíritu tuo. Orémus.
DET
EUS coeli, Deus terræ, Deus Angelórum, Deus Archangelórum, Deus Prophetárum, Deus Apostolórum, Deus Mártyrum, Deus Virginum, Deus, qui potestatem habes donáre vitam post mortem, réquiem post labórem; quia non est álius Deus præter te, nec esse póterit verus, nisi tu, Creátor coeli et terræ, qui verus Rex es, et cujus regni non erit finis humiliter majestáti glóriæ tuæ súpplico, ut hunc fámulum tuum de immúndis spirítibus liberáre dignéris. Per Christum Dóminum nostrum. R. Amen.
:
Exorcismus.
A DJURO ergo te, omnis immundíssime
spíritus, omne phantásma, omnis incúrsio sátanæ, in nomine Jesu Christi
Nazaréni, qui post lavácrum Joánnis, in desértum ductus est, et te in tuis sédibus vicit: ut quem ille de limo terræ ad honórem glóriæ suæ formávit, tu désinas impugnáre: et in hómine miserásed bili non humánam fragilitátem imáginem omnipoténtis Dei contremíscas. Cede ergo Deo, qui te, et malitiam tuam in Pharaóne, et in exércitu ejus per Moysen servum suum in abyssum demérsit. Cede Deo, qui te per fidelissimum servum suum David, de Rege Saüle spirituálibus cánticis pulsum fu

De exorcizandis obsessis, etc. 429
gávit. Cede Deo qui te in Juda Iscarióte proditóre damnávit. Ille enim te divínis verbéribus tangit, in cujus conspectu cum tuis legiónibus tremens et clamans dixísti: Quid nobis et tibi, Jesu, Fili Dei altíssimi? Venísti huc ante tempus torquére nos? Ille te perpétuis flammis urget, qui in fine témporum dicturus est impiis: Discédite a me, maledícti, in ignem ætérnum, qui parátus est diábolo, et ángelis ejus. Tibi enim, ímpie, et ángelis tuis vermes erunt, qui numquam moriéntur. Tibi, et ángelis tuis inextinguibile præparátur incéndium; quia tu es princeps maledícti homicídii, tu auctor incéstus, tu sacrilegórum caput, tu actiónum pessimárum magíster, tu hæreticórum doctor, tu totíus obsconitátis invéntor. Exi ergo *, impie, exi, sceleráte, exi cum omni fallácia tua: quia hóminem templum suum esse vóluit Deus. Sed quid diútius moráris hic? Da honórem Deo Patri omnipoténti, cui omne genu fléctitur. Da locum Dómino Jesu Christo, qui pro hómine Sánguinem suum sacratissimum fudit. Da locum Spiritui
sancto, qui per beátum Apóstolum suum Petrum te maniféste stravit in Simóne mago; qui falláciam tuam in Ananía et Saphira condemnávit; qui te in Heróde honórem Deo non dante percússit; qui te in mago Elyma per

430
Rituale Romanum.
Apóstolum suum Paulum cæcitátis calígine pérdidit, et per eúmdem de Pythonissa verbo ímperans exire præcépit. Discéde ergo nunc, discéde sedúctor. Tibi erémus sedes est. Tibi habitátio serpens est: humiliáre, et prostérnere. Jam non est differéndi tempus. Ecce enim Dominátor Dóminus próximat cito, et ignis ardébit ante ipsum, et præcédet, et inflammábit in circúitu inimícos ejus. Si enim hóminem fefélleris, Deum non póteris irridére. Ille te éjicit, cujus óculis nihil occultum est. Ille te expéllit, cujus virtúti univérsa subjécta sunt. Ille te exclúdit, qui tibi, et ángelis tuis præparávit ætérnam gehénnam; de cujus ore exíbit gládius acútus, qui ventúrus est judicáre vivos et mórtuos, et sæculum. per ignem. Amen.
Prædicta omnia, quatenus opus fuerit. repeti possunt, donec obsessus sit omnino liberatus.
Juvabit præterea plurimum hæc, quæ infra notantur, super obsessum devote dicere, sæpeque repetere Pater noster. A ve María. Credo.
Canticum. Magníficat. 223. Canticum. Benedíctus. 272.
Symbolum S. Athanasii.
ante
UICUMQUE vult salvus esse, ómnia opus est, ut téneat Catholicam
0
fidem.
Quam nisi quisque íntegram, inviola

De exorcizandis obsessis, etc. 431 támque serváverit:* absque dúbio in ætérnum períbit.
Fides autem Cathólica hæc est:* ut unum Deum in Trinitáte, et Trinitátem in unitáte venerémur.
Neque confundéntes persónas,* neque substantiam separántes.
Alia est enim persóna Patris, ália Fíália Spíritus sancti.
lii,
Sed Patris, et Fílii, et Spíritus sancti una est divínitas,* æquális glória, coætérna majéstas.
Qualis Pater, talis Fílius,* talis Spíritus sanctus.
Increátus Pater, increátus Fílius,* increátus Spíritus sanctus.
Imménsus Pater, imménsus Filius,* imménsus Spíritus sanctus.
Atérnus Pater, ætérnus Fílius,* ætérnus Spíritus sanctus.
Et tamen non tres ætérni,* sed unus ætérnus.
Sicut non tres increáti, nec tres imménsi,* sed unus increátus, et unus imménsus.
Similiter omnípotens Pater, omnípotens Filius,* omnípotens Spíritus sanctus. Et tamen non tres omnipoténtes,* sed unus omnípotens.
* Deus
Ita Deus Pater; Deus Fílius,
Spíritus sanctus.
Et tamen non tres Dii,* sed unus est
Deus.

432
Rituale Romanum.
Ita Dóminus Pater, Dóminus Filius,* Dóminus Spíritus sanctus.
Et tamen non tres Dómini,* sed unus est Dóminus.
Quia sicut singillátim unamquámque persónam Deum ac Dóminum confitéri Christiána veritáte compéllimur,* ita tres Deos aut Dóminos dícere, Catholica religióne prohibémur.
Pater a nullo est factus, nec creátus, nec génitus.
*
Filius a Patre solo est, non factus, nec creátus, sed génitus.
non
Spíritus sanctus a Patre et Filio, factus, nec creátus, nec génitus, sed procédens.
unus
Unus ergo Pater, non tres Patres, unus Fílius, non tres Fílii,* Spíritus sanctus, non tres Spíritus sancti.
Et in hac Trinitáte nihil prius aut postérius, nihil majus aut minus,* sed totæ tres persónæ coætérnæ sibi sunt, et coæquáles.
Ita ut per ómnia, sicut jam supra dictum est,* et únitas in Trinitáte, et Trínitas in unitáte veneránda sit.
* ita de
Qui vult ergo salvus esse, Trinitáte séntiat.
Sed necessárium est ad ætérnam salútem, ut incarnatiónem quoque Dómini nostri Jesu Christi fidéliter credat.
*
Est ergo fides recta, ut credámus et

De exorcizandis obsessis, etc
433
confiteámur,* quia Dóminus noster Jesus Christus Dei Fílius, Deus et homo est.
Deus est ex substántia Patris ante sæcula génitus,* et homo est ex substántia matris in sæculo natus.
Perféctus Deus, perféctus homo,* ex ánima rationáli, et humána carne subsistens.
Equális Patri secúndum divinitátem:* minor Patre secúndum humanitátem. Qui licet Deus sit, et homo,* duo tamen, sed unus est Christus.
non
Unus autem non conversióne divinitátis in carnem,* sed assumptióne humanitátis in Deum.
Unus omníno non confusióne substántiæ,* sed unitáte persónæ.
Nam sicut ánima rationális, et caro unus est homo:* ita Deus, et homo unus est Christus.
Qui passus est pro salúte nostra; descéndit ad inferos:* tértia die resurréxit a mórtuis.
Ascéndit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipoténtis;* inde ventúrus est judicáre vivos et mórtuos.
Ad cujus advéntum omnes hómines resúrgere habent cum corpóribus suis: et redditúri sunt de factis própriis ratiónem.
Et qui bona egérunt, ibunt in vitam ætérnam; qui vero mala, in ignem
ætérnum.

Rituale Romanum.
Hæc est fides Cathólica:
quam nisi quisque fidéliter, firmitérque crediderit, salvus esse non póterit.
Glória Patri, etc.
434
Psalm. Qui hábitat, etc. 168. Psalmus 67.
E eum, XURGAT Deus, et dissipéntur inimíci
a fácie ejus.
Sicut déficit fumus, defíciant:* sicut fluit cera a fácie ignis, sic péreant peccatóres a fácie Dei.
Et justi epuléntur, et exúltent in conspéctu Dei* et delecténtur in lætítia.
Cantáte Deo, psalmum dícite nómini ejus:* iter fácite ei, qui ascéndit super occásum Dóminus nomen illi.
Exultáte in conspectu ejus:* turbabúntur a fácie ejus, patris orphanórum, et júdicis viduárum.
Deus in loco sancto suo:* Deus, qui inhabitáre facit uníus moris in domo.
*
Qui edúcit vinctos in fortitúdine, similiter eos, qui exásperant, qui hábitant in sepúlchris.
Deus, cum egrederéris in conspectu pópuli tui,* cum pertransíres in desérto. Terra mota est, étenim cœli distillavérunt a fácie Dei Sínai,* a fácie Dei Israel.
Plúviam voluntáriam segregábis Deus hæreditati tuæ:* et infirmáta est, tu vero perfecísti eam.

De exorcizandis obsessis, etc. 435 Animália tua habitábunt in ea:* parásti in dulcédine tua páuperi, Deus.
Dóminus dabit verbum evangelizántibus* virtúte multa.
* et speRex virtútum dilécti dilécti; ciéi domus dividere spólia.
Si dormiátis inter médios cleros, pennæ colúmbæ deargentátæ,* et posterióra dorsi ejus in pallóre auri.
Dum discérnit coeléstis reges super eam, nive dealbabúntur in Selmon:* mons Dei, mons pinguis.
Mons coagulátus, mons pinguis:* ut quid suspicámini montes coagulátos?
Mons, in quo beneplácitum est Deo habitáre in eo:* étenim Dóminus habitábit in finem.
Currus Dei decem millibus múltiplex; millia lætántium:* Dóminus in eis in Sina in sancto.
Ascendisti in altum, cepísti captivitátem:* accepísti dona in hominibus.
Etenim non credéntes,* inhabitáre Dóminum Deum.
Benedictus Dóminus die quotidie:* prósperum iter fáciet nobis Deus salutárium nostrórum.
Deus noster, Deus salvos faciéndi:* et Dómini Dómini éxitus mortis.
Verúmtamen Deus confringet cápita inimicórum suórum:* vérticem capilli perambulántium in delíctis suis.

436
Rituale Romanum.
Dixit Dóminus: Ex Basan convértam, * convértam in profúndum maris.
Ut intingátur pes tuus in sánguine: lingua canum tuórum ex inimícis, ab ipso.
Vidérunt ingréssus tuos, Deus,* ingréssus Dei mei, regis mei, qui est in
sancto.
Prævenérunt príncipes conjuncti psalléntibus,* in médio juvenculárum tympanistriárum.
In Ecclésiis benedícite Deo Dómino, de fontibus Israel.
Ibi Bénjamin adolescéntulus,* in mentis excéssu.
Príncipes Juda, duces eórum:* príncipes Zábulon príncipes Néphthali.
Manda Deus virtúti tuæ:* confirma hoc, Deus, quod operátus es in nobis. A templo tuo in Jerúsalem,* tibi ófferent reges múnera.
*
:
ut
Increpa feras arúndinis congregátio taurórum in vaccis populórum: exclúdant eos, qui probáti sunt argénto.
Díssipa gentes, quæ bella volunt: vénient legáti ex Ægypto:* Ethiópia præ. véniet manus ejus Deo.
Regna terræ cantáte Deo:* psállite
Dómino.
Psállite Deo, qui ascéndit super cœlum coli:* ad Oriéntem.
Ecce dabit voci suæ vocem virtútis: date

De exorcizandis obsessis, etc. 437 glóriam Deo super Israel,* magnificéntia ejus, et virtus ejus in núbibus.
Mirábilis Deus in Sanctis suis, Deus Israel ipse dabit virtútem et fortitúdinem plebi suæ:* benedíctus Deus.
Glória Patri, etc.
Psalmi. Deus in adjutórium. etc. 150. Deus in nómine tuo, etc. 418. Confitémini Dómino, etc. 192. Psalmus 84.
*
UDICA, Dómine, nocéntes me:
expúgna impugnántes me. Apprehénde arma et scutum:* et exúrge in adjutórium mihi.
Effúnde frámeam, et conclúde advér* dic sus eos, qui persequúntur me: ánimæ meæ: Salus tua ego sum. Confundántur et revereántur, réntes ánimam meam.
Avertántur retrórsum, et confundántur* cogitántes mihi mala.
*
quæFiant tamquam pulvis ante fáciem venti:* et Angelus Dómini coarctans eos. Fiat via illórum ténebræ et lúbricum: et Angelus Dómini pérsequens eos.
*
Quóniam gratis abscondérunt mihi intéritum láquei sui:* supervácue exprobravérunt ánimam meam.
Véniat illi láqueus, quem ignórat, et cáptio, quam abscóndit, apprehéndat eum* et in láqueum cadat in ipsum. Anima autem mea exultábit in Dómino: * et delectábitur salutári suo.
super

Rituale Romanum.
Omnia ossa mea dicent:* Dómine, quis símilis tibi?
438
Erípiens inopem de manu fortióru ejus: * egénum et páuperem a diripiéntibus eum. Surgéntes testes iniqui,* quæ ignorábam, interrogábant me.
Retribuébant mihi mala pro bonis, sterilitátem ánimæ meæ.
Ego autem, cum mihi molésti essent, * induébar cilício:
Humiliábam in jejúnio ánima meam: * et orátio mea in sinu meo convertétur: Quasi próximum, et quasi fratrem nostrum, sic complacébam:* quasi lugens et contristátus, sic humiliábar.
Et advérsum me lætáti sunt, et convenérunt:* congregáta sunt super me flagélla, et ignorávi.
Dissipáti sunt, nec compúncti, tentavérunt me, subsannavérunt me subsannatióne:* frenduérunt super me déntibus suis.
Dómine, quando respícies?* restítue ánimam meam a malignitáte eórum, a leónibus únicam meam.
Confitebor tibi in Ecclésia magna: in pópulo gravi laudábo te.
Non supergáudeant mihi qui adversántur mihi iníque:* qui odérunt me gratis, et ánnuunt óculis.
Quóniam mihi quidem pacífice loquebántur:* et in iracúndia terræ loquéntes, dolos cogitabant.

De exorcizandis obsessis, etc. 439
*
Et dilatavérunt super me os suum: dixérunt Euge, euge, vidérunt óculi
nostri.
Vidísti, Dómine, ne síleas:* Dómine, ne discédas a me.
Exúrge, et inténde judício meo:* Deus meus, et Dóminus meus in causam meam.
Júdica me secúndum justítiam tuam, Dómine Deus meus,* et non supergáudeant mihi.
Non dicant in córdibus suis: Euge, euge ánimæ nostræ; nec dicant: Devorávimus eum.
Erubéscant et revereántur simul,* qui gratulántur malis meis.
Induántur confusióne et reveréntia,* qui magna loquúntur super me.
?
Exúltent et læténtur qui volunt justítiam meam* et dicant semper: Magnificétur Dñus, qui volunt pacem servi ejus. Et lingua mea meditábitur justítiam tuam,* tota die laudem tuam.
Glória Patri, etc.
Psalmus 30.
N te, Dómine, sperávi, non confúndar in ætérnum:* in justítia tua líbera me. Inclína ad me aurem tuam: accélera ut éruas me.
*
Esto mihi in Deum protectórem, et in domum refúgii,* ut salvum me fácias.
Quóniam fortitúdo mea et refúgium meum es tu:* et propter nomen tuum dedúces me, et enútries me.

Rituale Romanum.
Edúces me de láqueo hoc, quem abscondérunt mihi;* quóniam tu es pro440
téctor meus.
In manus tuas comméndo spíritum meum:* redemísti me, Dómine Deus veritátis.
Odísti observántes vanitátes:
pervácue.
Ego autem in Dómino sperávi:* exultábo et lætábor in misericórdia tua.
*
suQuóniam respexísti humilitátem meam: * salvásti de necessitátibus ánimam
meam.
Nec conclusísti me in mánibus inimici:* statuisti in loco spatióso pedes
meos.
Miserére mei, Dómine, quóniam trí-. bulor* conturbátus est in ira óculus meus, ánima mea, et venter meus. Quóniam defécit in dolóre vita et anni mei in gemitibus.
Infirmáta est in paupertáte virtus mea: et ossa mea conturbáta sunt.
*
Super omnes inimícos meos factus sum oppróbrium et vicínis meis valde,* et timor notis meis.
mea:
*
Qui vidébant me, foras fugérunt a me: * oblivióni datus sum tamquam mórtuus a corde.
Factus sum tamquam vas pérditum:* quóniam audívi vituperatiónem multórum commorántium in circúitu.
In eo dum convenirent simul advérsum

De exorcizandis obsessis, etc. 441 me, accípere ánimam meam consiliáti
*
sunt.
Ego autem in te sperávi, Dómine:* dixi: Deus meus es tu: in mánibus tuis sortes meæ.
Eripe me de manu inimicórum meórum, * et a persequéntibus me.
Illústra fáciem tuam super servum tuum, salvum me fac in misericórdia tua: * Dómine, non confúndar, quóniam invocávi te.
Erubéscant impii, et deducántur in inférnum:* muta fiant lábia dolósa.
Quae loquúntur advérsus justum iniquitátem,* in supérbia. et in abusióne. Quam magna multitúdo dulcédinis tuæ, Die, quam abscondísti timéntibus te! Perfecísti eis, qui sperant in te,* in conspectu filiórum hóminum.
Abscóndes eos in abscóndito. faciéi tuæ* a conturbatióne hóminum.
Próteges eos in tabernáculo tuo* a contradictióne linguárum.
Benedictus Dóminus:* quóniam mirificávit misericórdiam suam mihi in civitáte muníta.
*
Ego autem dixi in excéssu mentis meæ: Projéctus sum a fácie oculórum tuórum.
deo exaudísti vocem oratiónis meæ,* dum clamárem ad te.
Dilígite Dóminum omnes sancti ejus: * quóniam veritátem requíret Dóminus,
28

442
Rituale Romanum.
et retribuet abundánter faciéntibus su- pérbiam.
Virílíter ágite, et confortétur cor vestrum, omnes qui sperátis in Dómino. Glória Patri, etc.
*
Psalmus 21.
EUS, Deus meus, réspice in me: quare me dereliquísti?* longe a salúte mea verba delictórum meórum.
Da
Deus meus, clamábo per diem, et non exáudies:* et nocte, et non ad insipiéntiam mihi. * laus
Tu autem in sancto hábitas, Israel.
In te speravérunt patres nostri: speravérunt, et liberásti eos.
Ad te clamavérunt, et salvi facti sunt: * in te speravérunt, et non sunt confúsi.
Ego autem sum vermis, et non homo: * oppróbrium hóminum, et abjéctio plebis.
O mnes vidéntes me, derisérunt me: locúti sunt lábiis, et movérunt caput.
*
Sperávit in Dómino, erípiat eum: salvum fáciat eum, quóniam vult eum. Quóniam tu es qui extraxísti me de ventre: spes mea ab ubéribus matris meæ. In te projéctus sum ex útero.
*
De ventre matris meæ Deus meus es * discésseris a me.
tu,
ne
Quóniam tribulátio próxima est: quóniam non est qui ádjuvet.

De exorcizandis obsessis, etc 443 Circumdedérunt me vituli multi:* tauri pingues obsedérunt me.
A peruérunt super me os suum, sicut leo rápiens et rúgiens.
Sicut aqua effusus sum,* et dispersa sunt ómnia ossa mea.
Factum est cor meum tamquam cera liquéscens* in médio ventris mei.
et
Aruit tamquam testa virtus mea, lingua mea adhæsit faucibus meis:* et in púlverem mortis deduxísti me.
Quóniam circumdedérunt me canes multi:* concilium malignántium obsédit me. Fodérunt manus meas et pedes meos:* dinumeravérunt ómnia ossa mea.
Ipsi vero consideravérunt, et inspexérunt me: * divisérunt sibi vestiménta mea, et super vestem meam misérunt sortem.
Tu autem, Dómine, ne elongáveris auxilium tuum a me:* ad defensiónem meam cónspice.
Erue a frámea, Deus, ánimam meam: * et de manu canis únicam meam.
Salva me ex ore leónis:* et a córni. bus unicórnium humilitátem meam.
Narrábo nomen tuum frátribus meis: in médio Ecclésiæ laudábo te.
*
Qui timétis Dóminum, laudáte eum: universum semen Jacob glorificáte eum.
Tímeat eum omne semen Israel:* quóniam non sprevit, neque despéxit deprecatiónem páuperis.

Rituale Romanum.
Nec avértit fáciem suam a me:* et cum clamárem ad eum, exaudívit me.
Apud te laus mea in Ecclésia magna: vota mea reddam in conspectu timéntium
eum.
*
Edent páuperes, et saturabúntur, et laudábunt Dóminum, qui requírunt eum:* vivent corda eórum in sæculum sæculi. Reminiscéntur, et converténtur ad Dóminum* univérsi fines terræ.
Et adorábunt in conspéctu ejus* univérsæ famíliæ géntium.
Quóniam Dómini est regnum,* et ipse dominábitur géntium.
Manducavérunt, et adoravérunt omnes pingues terræ:* in conspectu ejus cadent omnes, qui descéndunt in terram.
Et ánima mea illi vivet:* et semen meum sérviet ipsi.
Annuntiábitur Dómino generátio ventúra:* et annuntiábunt coeli justítiam ejus, pópulo, qui nascétur, quem fecit Dóminus. Glória Patri, etc.
Psalmus 3.
D OMINE, quid multiplicáti sunt qui tríbulant me?* multi insúrgunt advérsum me.
Multi dicunt ánimæ meæ:* Non est salus ipsi in Deo ejus.
Tu autem, Dómine, suscéptor meus es,* glória mea, et exáltans caput meum. * et oce mea ad Dóminum clamávi; exaudivit me de monte sancto suo.

De exorcizandis obsessis, etc. 445 Ego dormívi, et soporátus sum: * et exsurréxi, quia Dóminus suscépit me.
Non timébo míllia pópuli circumdántis me:* exúrge, Dómine, salvum me fac, Deus meus.
Quóniam tu percussísti omnes adversántes mihi sine causa:* dentes peccatórum contrivísti.
Dómini est salus:* et super pópulum tuum benedíctio tua. Glória Patri, etc. Psalmus 10.
IN N Dómino confído; quómodo dícitis ánimæ meæ:* Tránsmigra in montem sicut passer?
Quóniam ecce peccatóres intendérunt arcum, paravérunt sagittas suas in pháretra,* ut sagittent in obscúro rectos corde.
Quóniam quæ perfecísti destruxérunt:* justus autem quid fecit?
Dóminus in templo sancto suo:* Dóminus in coelo sedes ejus.
Oculi ejus in páuperem respíciunt:* pálpebræ ejus intérrogant filios hóminum. Dóminus intérrogat justum, et impium: qui autem diligit iniquitátem, odit ánimam suam.
Pluet super peccatóres láqueos: ignis, et sulphur, et spíritus procellárum, pars cálicis eórum.
Quóniam justus Dóminus, et justítias diléxit:* æquitátem vidit vultus ejus. Glória Patri, etc.
*

Rituale Romanum.
Psalmus 12.
[ SQUEQUO, Dómine, obliviscéris me in
finem avértis
tuam a me?
446
Quámdiu ponam consília in ánima mea:* dolórem in corde meo per diem?
Usquequo exaltábitur inimicus meus super me?* réspice, et exáudi me, Dómine, Deus meus.
Illúmina óculos meos, ne umquam obdórmiam in morte: ne quando dicat inimicus meus: Præválui advérsus eum.
*
Qui tríbulant me, exultábunt si motus fúero:* ego autem in misericórdia tua sperávi.
Exultábit cor meum in salutári tuo: cantábo Dómino, qui bona tribuit mihi: * et psallam nómini Dómini altíssimi. Glória Patri, etc.
Oratio post liberationem.
ut spíOritus iniquitátis ámplius non hábeat
potestátem in hoc fámulo tuo N.( vel fámula tua N.), sed ut fúgiat, et non revertátur ingrediátur in eum( vel in eam) Dómine, te jubénte, bónitas et pax Dómini nostri Jesu Christi, per quem redémpti sumus, et ab omni malo non timeámus, quia Dóminus nobíscum est. Qui tecum vivit, et regnat in unitáte Spíritus sancti Deus, per ómnia sæcula sæculórum. p. Amen.

447
FORMULE SCRIBENDE
In libris habendis a Parochis.
IBER Baptizatorum habeatur in Ecclesiis, in quibus L' confertur Baptisma.
Liber Confirmatorum habeatur in Ecclesiis in quibus confertur Chrisma.
Liber Matrimoniorum. Liber Status animarum. Liber Defunctorum habeatur
etiam in omnibus Ecclesiis, in quibus defuncti sepeliuntur.
Hi tres habeantur a quolibet Parocho.
Advertat in primis Parochus, ut in libris tam Baptizatorum, et Confirmatorum. quam Matrimo. niorum, et Defunctorum exprimat semper non solum nomen personarum, quæ ibi nominantur, sed etiam familiam.
Forma describendi Baptizatos in primo
Libro.
NNO Domini... die... mensis... ego N, Parochus hujus Ecclesiæ S. N. civitatis, vel loci N. baptizavi infantem natum die... vel natam ex N. et N. conjugibus hujus Parochiæ, vel Parochiæ S. N. et ex tali patria, et familia, cui impositum est nomen N. Patrini fuerunt N. filius N. ex parochia, seu loco N., et N. conjux N.filia N.ex parochia, seu loco. N.
Si infans non fuerit ex legitimo matrimonio natus, nomen saltem alterius parentis, de quo constat, scribatur( omnis tamen infamiæ vitetur occasio): si vero de neutro constat, ita scribatur: Baptizavi infantem, cujus parentes ignorantur, natum die, etc. ut supra.

448
Rituale Romanum.
Si expositus sit infans, exprimatur quo die, ubi, et a quo repertus, et quot dierum verisimiliter sit; et baptizetur sub conditione, si ignoratur fuisse baptizatum.
Si infans domi ob imminens mortis periculum baptizatus sit, tunc ita scribatur. Anno... die... mensis N. natus est N. filius N. et N. conjugum, etc. ut supra, quem ob imminens mortis periculum, in domo rite baptizavit N. obstetrix probata, vel N. filius N., ut mihi retulit N.
Si supervixerit infans, et ei adhibita sint in Ecclesia sacræ cæremoniæ, ita addatur:
Die ejusdem mensis ad Ecclesiam portatus est infans prædictus, ipsique ego Parochus sacras cæremonias et preces adhibui, et N. nomen imposui.
Si forte non Parochus, sed alius baptizaverit, id exprimatur.
Si fuerit baptizatus sub conditione, Si non es baptizatus, etc. id pariter exprimatur.
Forma describendi Confirmatos in secundo Libro.
A
NNO... die... mensis... qui fuit dies... N. filius N. et N. conjugum, vel N. filia N.( et si fuerit nupta, addatur uxor N.) Sacramentum Confirmationis accepit a Reverendiss. D. N. Episcopo N. in Ecclesia S. N civitatis N. vel loci N. Compater fuit N. filius N. Parochiæ S. N. civitatis, vel loci N.

Formulæ scribenda, etc. 449
Marium descriptio in una pagina, seu prima facie folii foeminarum vero in altera sejunctim notetur.
Si confirmatus non constet, an ex legitimo Matrimonio genitus sit, vel parentes ignorentur, servetur quod in libro Baptizatorum præscriptum est. Forma describendi Conjugatos in
tertio Libro.
NNO... die... mensis... DenuntiationiA bus præmissis tribus continuis diebus
festivis, quarum prima die... secunda die... tertia die... inter Missæ Parochialis solemnia habita est, nulloque legitimo impedimento detecto, ego N. Rector hujus Ecclesiæ Parochialis N. civitatis vel loci N. filium N. Parochiæ S. N. etN. filiam N. seu relictamque N.( si fuerit vidua) hujus, seu Parochiæ S. N. in Ecclesia N. interrogavi, eorumque mutuo consensu habito, solemniter per verba de præsenti Matrimonio conjunxi, præsentibus testibus notis N. filio N. qui habitat in Parochia S. N. et N. filio N. etc. et N.filio N. etc. postea eis ex ritu S. Matris Ecclesiæ( si tamen nuptias benedixerit), in Missæ celebratione benedixi.
Si unus ex his, qui Matrimonium contrahere voluerint, alterius Parochiæ fuerit, antequam admittatur, Parochus, in cujus Ecclesia Matrimonium celebrari debet, denuntiationum in ejus Parochia rite factarum fidem scriptam habeat, quæ as

450
Rituale Romanum.
servetur, et res tota exprimatur in ipsomet libro Matrimoniorum, hac ratione:
Denuntiationes ejus Matrimonii factæ sunt etiam a R. D. N. Parocho Ecclesiæ S. N. sub cujus cura dictus N. vel dicta N. habitat, ut ex ipsius Parochi scripto servato apud me apparet. Denuntiationum autem prima facta est die... secunda die... tertia die... inter Missæ Parochialis solemnia, nullumque impedimentum canonicum detectum est.
Si autem alteruter sit diversæ diocesis, testimonium Parochi affirmantis, denuntiationes esse rite præstitas, nullius roboris censeatur, nisi ab Episcopo, vel ab ejus Vicario Generali illius dioecesis subscriptione et sigillo comprobatum, et ab Episcopo, seu ejus Vicario loci, ubi contrahitur Matrimonium, recognitum sit, ab eoque licentia contrahendi fuerit obtenta. Ubi vero Ordinarii concessu( quod scripto constare debet) denuntiationes aliquæ differendæ, aut omittendæ interdum sint, ita notentur:
Anno Domini... die... mensis... Denuntiationum una die festo rite facta, reliquis vero dilatis post Matrimonii celebrationem ex facultate scripto concessa a Reverendiss. N. seu Vicario N. sub die... datis, etc. infrascripti tenoris, quam penes me servo cum aliis hujusmodi facultatibus, nulloque prorsus impedimento allato, ego, etc. ut supra.

Formulæ scribendæ, etc.
451
Denuntiationes vero, quæ post contractum Matrimonium fient, ita scribantur:
Anno... die... mensis... qui fuit festus, etc. et sequenti, qui fuit Dominicus, etc. ejusdem mensis, ego N. Rector hujus Ecclesiæ S. N. inter Missarum solemnia, Denuntiationes habui Matrimonii, jam prævia opportuna dispensatione initi inter N. et N. die prima hujus mensis, nullum tamen canonicum impedimentum ab aliquo allatum est, quo minus hujusmodi Matrimonium ratum, ac firmum esse debeat.
Si autem denuntiationes omnes omittendæ sint, aut differendæ, ita scribantur:
Denuntiationibus omnibus omissis, vel dilatis, etc. ex facultate, etc. ego Rector N. etc. ut supra.
Ceterum, si alteri Presb. ab Ordinario, vel a Parocho ipso facultas facta sit conjungendi aliquos, id in libro proprii Parochi sic adnotetur ipsius Parochi manu:
N. Presbyter, vel Capellanus Ecclesiæ N. de licentia Reverendissimi Episcopi N. seu N. ejus Vicarii loci N. aut mea, quæ penes me exstat, N. filium N. et N. etc. in Matrimonium conjunxit, etc. ut supra. Et ego N. Parochus N. subscripsi, et testor, rem ita se habere.
Quod si ex denuntiationibus compertum sit, conjuges aliquo consanguinitatis, aut affinitatis gradu conjunctos esse, et nihilominus ad contrahendum

452
Rituale Romanum
fuerit cum ipsis Apostolica auctoritate dispensatum, adnotetur gradus consanguinitatis, vel affinitatis dispensatæ, et compendium decreti super ea relati, cum die, et anno, ac notarii de illo rogati nomine hoc modo:
Anno Domini... die... mensis... præmissis Denuntiationibus, ac comperto impedimento secundi, vel tertii, aut quarti gradus consanguinitatis vel affinitatis, seu alio quovis, etc. inter N. et N. etc. obtentoque per eos Apostolicæ Sedis mandato de dispensando, et cum eis per Reverendissimum Episcopum N. auctoritate dispensato sub die... anno... ut constat ex Actis Notarii officii prædicti Episcopi, eos Matrimonio conjunxi, etc. uf in prædicta formula.
Denuntiationes autem factæ in diversis Parochiis, sponsi videlicet et sponsæ, ab utroque Parocho in libro notari debent, etiam si Matrimonium non sequatur.
Forma describendi Statum animarum in
quarto Libro.
F
AMILIA quæque distincte in libro notetur, intervallo relicto ab unaquaque ad alteram subsequentem, in quo singillatim scribantur nomen, cognomen, ætas singulorum, qui ex familia sunt, vel tamquam advenæ in ea vivunt. Qui vero ad sacra Communionem admissi sunt, hoc signum C in margine e contra habeant.

Formulæ scribendæ, etc. 453
Qui Sacramento Confirmationis sunt muniti, hoc signum habeant Chr.
Qui ad alium locum habitandum accesserint, eorum nomina subducta linea notentur.
Hac igitur ratione fiat, videlicet:
Anno... die... mensis... in via, seu platea, vel pago, in propriis ædibus Pauli N. vel in ædibus N. a Paulo conductis habitant Chr. Paulus N. Petri filius, annorum, etc. Chr.Apollonia ejus uxor, filia Jacobi N. annorum, etc. C.Dominicus eorum filius, annorum, etc. C. Lucia eorum filia, annorum, etc C. Chr. Antonius filius N. famulus, annorum, etc. C. Catharina N. filia N. ancilla, annorum, etc. C. Martinus filius N.annorum, etc. Forma describendi Defunctos in quinto Libro.
SaDcramenta ministraverit, quando quis
mortuus fuerit, et ubi sepultus, quod hoc pacto fieri poterit:
Anno... die... mensis... N. filius, vel filia N. ex loco N. ætatis N.( si hæc sciri possunt) in domo N. in communione S. Matris Ecclesiæ animam Deo reddidit, cujus corpus die... sepultum est in Ecclesia S. N. mihi N., vel N. Confessario probato confessus die.... sanctissimoque Viatico refectus die... et sacri Olei unctione roboratus per me, die... etc.
@

INDEX
Et ordo præcipuarum rerum, quæ in hoc Rituali libro continentur.
PAG.
DE iis, quæ in administratione Sacramentorum generaliter servanda
sunt.
De Sacramento Baptismi rite administrando.
Ordo Baptismi Parvulorum. De Baptísmo Adultorum. Ordo Baptismi Adultorum.
Ordo supplendi omissa super Infantem baptizatum. Ordo supplendi omissa super baptizatum Adultum. Ritus servandus cum Episcopus baptizat. Benedictio Fontis Baptismi extra Sabbatum Paschæ,
et Pentecostes cum aqua consecrata non habetur.
De Sacramento Poenitentiæ.
Ordo ministrandi Sacramentum Pœnitentiæ.
vel intra Sacramentalem Confessionem.
De sanctissimo Eucharistiæ Sacramento.
Ordo administrandi sacram Communionem.
De Communione Paschali.
De Communione Infirmorum.
De Sacramento Extremæ Unctionis.
Ordo ministrandi Sacramentum Extrema Unctionis. Septem Psalmi Poenitentiales.
Litaniæ.
Absolutionis forma.
10%
De Absolutione ab excommunicatione in foro exteriori. 106 Ritus absolvendi excommunicatum jam mortuum.
108
De modo absolvendi a suspensione vel interdicto extra
De visitatione et cura Infirmorum.
Modus juvandi morientes.
Ordo commendationis animæ.
In expiratione.
De exequiis.
Quibus non licet dare Ecclesiasticam sepulturam. Exequiarum ordo.
Officium Defunctorum.
15
25
33
35
De officio faciendo in Exequiis, absente corpore defuncti, et in die tertio, septimo trigesimo, et anniversario.
De exequiis parvulorum. Ordo sepeliendi parvulos.
64
73
95
97
101
102
110
112
418
119
125
128
436
146
455
171
174
199
201
203
204
217
274
276
ibid.

Index.
De Sacramento Matrimonii.
Ritus celebrandi Matrimonii Sacramentum.
De Benedictione Mulieris post partum. De Benedictionibus regulæ generales.
455
Ordo ad faciendam aquam benedictam.
Benedictio Candelarum extra diem Purificat. B. Mariæ Virginis.
Benedictio domorum in Sabbato sancto Paschæ.
Alia benedictio domorum alio tempore facienda cum
Benedictiones esculentorum præsertim in Pascha.
Benedictio Agni Paschalis.
Benedictio Ovorum. Benedictio Panis.
Alia benedictio Panis.
Benedictio novorum fructuum.
Benedictio ad quodcumque comestibile.
Benedictio Olei simplicis.
299
aspersione Aquæ benedictæ.
Benedictio loci.
300
301
Alia benedictio domus novæ. Benedictio thalami.
ibid.
Benedictio novæ navis.
302
303
Benedictio communis super fruges et vineas.
Benedictio peregrinorum ad loca sancta prodeuntium. 304 Benedictio peregrinorum post reditum.
307
284
287
290
293
294
297
298
309
ibid.
ibid.
Benedictiones ab Episcopis, vel aliis facultatem habentibus faciendæ.
310
ibid.
311
312
ibid.
Benedictio Sacerdotalium indumentorum in genere. Benedictio Mapparum sive Linteaminum Altaris. Benedictio Corporalium.
Benedictio Tabernaculi seu Vasculi pro sacrosancta Eucharistia conservanda.
Benedictio novæ Crucis.
314
ibid.
316
ibid.
318
ibid.
Benedictio Imaginum Jesu Christi Domini nostri, beatæ Mariæ Virginis, et aliorum Sanctorum. Ritus benedicendi, et imponendi primarium lapidem pro Ecclesia ædificanda, servandus a Sacerdote facultatem habente ab Episcopo. Ritus benedicendi novam Ecclesiam, seu Oratorium publicum, ut ibi Sanctissimum Missæ Sacrificium celebrari possit.
Ritus reconciliandi Ecclesiam violatam, si nondum erat ab Episcopo consecrata.
Ritus benedicendi novum Coemeterium per Sacerdotem ab Episcopo delegatum.
Ordo reconciliandi Coemeterium violatum, sive Ecclesiæ contiguum sit, sive separatum, ubi Ecclesia non est polluta.
Ritus absolvendi, et benedicendi populos, et agros, ex Apostolicæ Sedis indulto.
Methodus Indictionis præmittendæ Pontificiæ Benedi319
321
328
334
338
341
343

456
Index
etionis statis diebus super populum elargiends, ritusque in ea servandus a Regularibus, quibus a S. Sede hujusmodi facultas indulta est, vel indulgebitur.
353
Ritus Benedictionis Apostolicæ in articulo mortis a Sacerdotibus ad id delegatis impertiendæ.
De Processionibus.
De Processione in die festo Purificationis B. M. Virginis.
De Processione in die Palmarum.
Ordo servandus in Litaniarum Majorum Processione, quæ in festo S. Marci celebratur, et in Litaniis Minoribus Rogationum.
De Processione in festo sanctissimi Corporis Christi. De Processione ad petendam pluviam. Processio ad postulandam serenitatem.
Preces ad repellendam tempestatem. Preces dicendæ tempore penuriæ et famis. Processio tempore mortalitatis, et pestis. Preces dicendæ in Litaniis tempore belli. Processio in quacumque tribulatione. Preces dicendæ in Processione pro gratiarum actione. De Processione in translatione Sacrarum Reliquiarum insignium.
De exorcizandis obsessis a dæmonio.
Formulæ scribendæ in libris habendis a Parochis.
355
358
MDCCCLVI.
359
364
376
578
387
389
594
393
395
396
402
405
413
447
MECHLINIE, E TYPIS II. DESSAIN, SUCCESSORIS P. J. MANICO.
24

Fun D

Inches
Centimetres
Blue
2
3
4
Cyan
R
2
5
6
7
3
Farbkarte# 13
Green
8
Yellow
¹9
4
10
Red
5
11 12
13
Magenta
14
6
15
White
16
17
7
3/ Color
18 19
B.I.G. Black
80