S

1
—
Sx— 5 4½ 6 7 2 S2
* .——
S
———
e
— 72
—.
— Sicnzte
———

*
*
—
—
1
2 t „
S
—
*

—
AQueſtionum ſuper.xii.libꝛos Metha phiſice a. R. Magiſtri Bomin ci de Flandria oꝛdinis
5. 6R ESt UR
NnnhR.

Tabula
CTahnla queſtionum ſuper.Ix.libꝛos M ethaphiſice Ariſ. WMagiſtri Hñici de Vlandria oꝛdinis bꝛedicatoꝝ.
Queſtio Jſpꝛima.
1 Trum neceſſe ſit vnam ſcientiam eſſe:que ſit ali v Narum rectrix.
1 Tltruʒ ſi talis verſat᷑ circa maxime intelligibilia:
3 Mtrum an ſit talis methaphiſica. 4 Ultrum an ſit vna ſcientia vel plures: F Ltrum mech ·ſit de deo tanq; de ſubiecto: 6 QMtrum ſpa ſit ſubiectum methaphiſice: 7 tr ens qð eſt cõe deo ⁊ creaturis ſit ſtm metk. 8tx ens qð in meth. diuidit᷑ ĩ.x.pᷣdicamẽta ſit bʒ met. Aueſtio Pecunda. 1trum omnes hoĩes natura ſcire deſiderant: 1 Iitrũ ex hoc ſequat᷑ methaphiſicã.eſſe alijs dignioꝛẽ. 3 truʒ ſenſus vilus inter alios magis facit ſcire: 4 Hitrũ ſenſus viſus plures reꝝ dãias nobis demõſtret Aneſtio Tertia. 3NMtrum omnia animalia naturaliter habeant ſenſum: a Ntrum habeant omnes ſenſus: 3 Mtrum omnia aialia hẽant memoꝛiam 4 Htrũ aialia que hñt memoꝛiam poſſint eſſe pꝛudẽtia F Atrum aialia irrõnalia ſolum memoꝛiam ⁊ auditum hiitia poſſint eiſe pꝛudentia ⁊ diſciplinabilia Queſtio Quarta. 1Etrum vita aialiũ irrationabiliũ ymaginatione ⁊ me/ moꝛia regantur 2 itrum in homine tm̃ ſit experimentum: ⁊ ſi vita ho/ minis experimento regatur 3 Utrnzʒ houm genus regatur arte ⁊ rõe vel rõe tñ̃: 4 tx in hoibus ex memoꝛia generetur expermentum F Litrum in hoibus ey experimẽto generetur ars ⁊ ſcia Dueſti o Qninta. 1NMtrũ exptus nõ artifex ſit certioꝛ artifice non experto 2 trum actiones ⁊ gnãtiones oẽs ſint circa ſingularia: 3 Atrum artifex non expertus ſit certioꝛ incogo. in obui ando.in ſapienꝰ experto non artifice:. Aneſtio Sexta. 1Mtx ſcia ſpeculatia ſit melioꝛ.pᷣctica ⁊ maᷓ noĩe ſapie. 2 Vtrum ſapientia ſit circa canſas: Aueſtio Septuna. 1Ntrũ diffꝰ ſapientis cõplectens.sconditiones ſapien tis ſit bene aſſignata. 2 Vtruʒ ↄſiderãti pꝛimas cauſas ⁊ maxie vniuerſales cõ neniant.6.conditiones ſapientis: 3 Vtruʒ vniuerſalia ſint difficillima ad cognoſcendum 4 Ttruʒ meth. ſit ſcia circa cãs pꝛimas ⁊ pꝛinꝰ pexiſtẽs
F Vtrũ ad meth.pertineat conſiderare omnes quiddita
tes rerum in particulari 6 Mtruʒ ſit circa cauſas pꝛimas ⁊ maxime vniuerſales Queſtio Octaua.
1Qtrum methaphiſica ſit ſapientia 2 trum ſit pſciaꝝ ſuadẽs ⁊ oꝛdinans oœẽs alias ſciẽtias 3 Vtrum ſit doctrinalis. ⁊ maxime deſiderata
4 truʒ ſit ſub alternãs reſpectu aliaꝝ ſciaꝝ particulariũ F Mtrum ſit ſpeculatius vel pꝛactica:
6 Utrum ſit maxime libera
7 Etrum ſit humana poſſeſſio an dinina
3 Vtrum ſit hononà. dea ſcientiarum
Queſtio Wona.
1trũ in meth.ſit pꝛocedendum a cauſis ⁊ pꝛincipijs: trum ſint tñ.4.cauſe ⁊ non plures
3 Etrum ſinis ſit canſa:
„ Mueſtio Decima. 1Vtxꝝ anti phi ſufficienter de pꝛincipijs dixerũt a ji ſin pla pꝛincipia ꝛtrum poſuio talis ⁊ alioꝝ de pꝛincipio fuit bona 3 Atrum poſitio empedoclis ponentis. quattuoꝛ elemẽ ta eſſe pꝛimũ pꝛincipmũ materiale rerum ſit ſufñiciens: 4 Vx põ angxagoꝛe ponttiſpᷣnreꝝ eẽ ifinita ſit ſufficiẽs Qneſtio Nndecima.
——
1 Utrum vnius ſcienti
1Vtrum poſitio phõx de cauſa effciente ponentium in teln aut amoꝛem pꝛinm effectꝰ ſit ſufficiẽs: 2 Eltx poſitio pictagoꝛicoꝝ de pꝛincipijs ſit bona 3 Vtrum tm̃ ſit vnum pꝛincipius entis ⁊ immobile: Queſtio Duodecima. 1 Vtrum opinio platonis de reꝝ ſubſtantijs ſit ſuficiẽs 2 It ſit neceſſarium ponere ydeas ſeparatas: 3 Utrũ ſit neceſſariũ vdeas ponere ad conſernãdas gene rationes ⁊ eẽ rerum: 4 Atrum numeri ſint ſbe rerum 7 Ltx ſint ponenda aliqua mathe. medis inter ſpẽs ⁊ in diuidua ⁊ ſeparata: Aneſtio Tertiadecima. 1 Itx plato ↄueniẽter ðᷣteriauerit de pᷣncipijs eẽndi reꝝ ⁊ Qtx plato conuenienter determinauerit de pꝛincipis cognoſcendi rerum: ¶CQneſtiones ſecũdi lib:i Queſtio Mꝛima. 1 Vtrũ ↄſiderꝰ vitatis ſit qͥdãꝰ facilis ⁊ quodãdifficilis 2 Vtrum difficultas que eſt in ↄñideratiõe vitatis ꝓueni at ex pte intellꝰñi: vel ex ꝑterei tmñ. vel ex ꝑtevtriuſqʒ 3 Mtx ꝑ ſtudiũ ſpecnlatiuaꝝ ſciaꝝ ex hiis q̃ ꝑ fantaſmata cognoſcũt᷑ poſſum?ꝰpuemre ad itelligẽdas ibas ſepatas 4 Vtrũ poſſumus in piti ſtatu cognoſcere ꝑ inteln ſtas ſeparatas in habitu infoꝛmatũ per inteln agentem F Vtrum aliquoꝰ poſſibile ſit aĩam vnitã coꝛpoꝛi cogno ſcere ſbas ſeparatas quantum ad earum quidditates Queſtio Secunda. 1 Utrum ad metha. ptineat conſiderare de veritate: 1 Iitrũ ↄſideratio veritatis pᷣncipalr ꝓtineat ad metha. 3 Ultrũ p̃nꝰ eoꝝ q̃ ip ſunt.ſ.coꝛpoꝝ celeſtiũ ſint veriſſima 4 Vtrum omnia dicãtur vera vnz veritate: Queſtio Tertia. 1Vtrum in cãis mouẽtibus ſit ꝓcedere in infintum 2 Vtrum in cᷓ̃is můlibus ſit pꝛocedere in infinitum d Queſtio Quarta. 1 ltrum in cauſis finalibus ſit pꝛocedere in infinitum. 2 Vitrum in cãis foꝛmalibus ſit pꝛocedere in infinitum 3 Atrum inter pꝛimam foꝛmam. ⁊ materium pumam poſſint eſſe infinite foꝛmne differentes 4 Mtrũ ſi eſſet pꝛoceſſus in infinituʒ in canfis poſſet eſte aliqua ſcientia ⁊ certa cognitio de rebus: Queſtio Quinta. 1Mtrum ex hoc ꝙ ↄſuetudo vertitur in naturaʒ ea que ſunt coniueta ſint notiꝛa 2 Ntrum vanum ſit ſimul q̃rere ſciam ⁊ mõʒ ſciendi 3 Vtrum cognitio certiſſima ſit in omnbus inquirenda. ¶CQneſtiones tertij libꝛi Mueſtio Pꝛims 1 trũ q̃renti veritatis ſciam neẽe ſit dubitare pꝛimnʒ: 2 Qtrum phis ↄueniẽter ꝓponat pꝛius dubitatiões ꝓꝑti nentes ad moduʒ ↄſiderationis hꝰ ſcie qᷓ; dubitationes pertinentes ad res conſiderutas in hac ſcientia: Queſtio Secunda. 1 truz vnins ſcie aut diuerſaꝝ ſit oĩa gnã cãx ſpeculari 2 Ntrum ſi diuerſe ſcientie dinerſas cauſas conſiderent que ſit mas dicta puma phia ⁊ ſapientia 3 Vtruʒ in mathematicis ⁊ in ĩmobilibus ſit bonum ſi⸗ ne finis ⁊ cauſa efficiens Queſtio Tertia—— e ant diuerſarũ ſit conſiderare pu ma puncipia ſimpłr ipſius demonſtrationis 2 Vtrum einſdem ſcientie ſit conſiderare ipſa pꝛincipia ⁊ ſbam ⁊ que ſit illa: Queſtio Qnarta. 1 Mtruʒ vnius ⁊ einſdẽ ſcientie ſit ↄſiderare oẽs ſciẽtias: 1 Eitrum vnius ⁊ einſdẽ ſcie ſit ↄſiderare.ſbas ⁊ accnitia Queſtio Quinta. 1Etrum ponende ſint ſbe ſeparate ᷣm eſſe.⁊ veruʒ ſint eiuſdem generis cum iſtis ⁊ẽ. 2 Vtrum ſint ponẽde medie ſbe inter ſpecies ⁊ ſenſibilia i.mathematica. Q Queſtio Sexta.. 1Amum genera ſint pꝛincipia ⁊ elemẽta reruʒ ea ex 2

Tabula
bus in exiſtentibus⸗ pꝛimis ↄponit vnumqanodqʒ: ⁊ Eitrum gnã gnůln ſicut magis hno.qᷓ; ſpẽs ſpeciauii⸗ me. vel econtra: S3 ʒ Utrum ens · voſſit eſe genus„ 4 Atrum genus poſit per ſe pꝛedicari de differentia MQueſtio Septima. 1Litrum vlia ſint ſeparalaà ſingularibus:
1 Vtrumn ſit aliquot pann foꝛmale ab his que ſunt cõ
poſita ex materia ⁊ foꝛma Queſtio Octaus. 1itrum ſit vnũ pᷣnn foꝛmale dium que ſunt einſdẽ ſpẽi 2 Eitrum pꝛincipia rerum ſint eadem numero · vel eadẽ pẽ. ⁊ numero diuerſa Litrum ab vno ⁊ eodem pꝛincipio poſſint mults ⁊ di⸗ nerſa pꝛocedere ⁊ oꝛdinari in eundẽ finem Dueſtio Mona 1Ntx oium coꝛruptibiliũ icoꝛruptibiliũ ſint eadẽ pᷣn? 2 trum oium coꝛruptbilium ſint eadem pꝛincipia Mneitio Decima. 1Litrum vnum ⁊ ens ſint pꝛincipia rerum 2 Vitrum numeri ⁊ que e numero oꝛiuntur vel conſe⸗ qunutur ſint pꝛincipia rerum 5 ʒ itrũ ſupꝛa magnitudines ſint alique ſpecies ſeparate que ſint pꝛincipia rerum ſenſibilium. AQueſtio Qndecima. 1 Ntrũ pꝛincipia rerum ſint actu vel potentia trum ſint vniuerſalia vel ſingnlaria ¶CMueſtiones quarti libꝛi: Queſtio Mꝛima 1Ultxncẽe it eſſe aliq; ſciam ad quã pertinet conſidera⸗ 5 tranſcendentia maxime ens:
2 ʒ Um mech it q ↄſiderat trãſcenꝰ maxime ens: Vueſtio Secunda. 5 1Un huiꝰ ſcie ſit ↄniderare tã de ſbaq; de accidentibus trum ens pᷣdicere equiuoce de ſba ⁊ accñte: tꝝ ens pꝛedicere vnuoce de ſßa ⁊ accidente: Itrum ens pᷣdicere analogice de a a accidente: Atrum ſi analogice· erum ſit dabilis conceptus ans gus ſiue equocus pᷣciſus a ↄceptu ſbe ⁊ accñtis: trum ens ſignificet vnum ↄceptũ diſiunctum: trum ens pᷣdicetur vdẽptitate de ſba ⁊ accite: trum pꝛinationes ⁊ negationes poſſunt dici entia itrum hnius ſcientie ſit pꝛincipaliter conſiderare de ſba ⁊ ſi de omnibus ſubſtantijs Queſtio Tertia. 1 ens a vnnm dicant eandem naturam:— 2 Vitruʒ ea que eadẽ generatione. ⁊ coꝛruptione generã tur ⁊ coꝛrumpuntur ſint eadem realiter: ʒ Vitrum illaque vniß eidez ſunt eadem inter ſe ſint ea dem realiter: 4 in oĩ ente citra pᷣn eſſe ⁊ eſſentia realr diſtingunt
I Utrũ eſſe adueniat eſſentie vt accñs eius 5 Vtrum eſſe ſi realiter cãtum ab eſſentia vel per crea⸗ tionem a deo: trum vnum quod conuertitur cũ ente ſit realiter idẽ cum vno quod eſt pꝛncipium numeri. 3 Etruʒ vnum addat aliq; foꝛmalitatem ſeu quidditatẽ poſitiuã ſupꝛa ens:ſicut ſcotiſte volunt: 9 Utrũ hnius ſcie ſit cõſiderare de Vno ⁊ de ptibus vni us.⁊ ſi m diuerſas partes vnius ⁊ entis diſtinguant partes phyloſophie. 3 Queſtio Quarta. ditx mewhaphyſice ſt conſiderare negationes pꝛiuatio nes ⁊ contraria: ꝛ Qtum vnum opponatur multitudini: ueſtio Quinta. 1 Ttrum de tranſcendentibus ⁊ partibus eoꝛuʒ cum ſu s oppoſitis habeat phyloſophis conſiderare 2 Vtrũß? phia ⁊ logica cõpent᷑ qᷓ; ens nature eſt m mec · ita ens ratioms logicei 3 Vtrum oia contraria reducantur ad vnum 2 Qneſtio Seta.
tx ſcia q̃ ↄnderat tranſcenꝰ ſit aliq̃ pticulam ſciarum
pent᷑ qᷓ;tum ad ba.ita ꝙ ſicut
1citrum ad phyloſophum pꝛimnn pertinet conſiders re de pꝛimis pꝛincipijs demonſtratine:
2 Tltrum pꝛimum pꝛinciplum ſimpliciter ſit non contin⸗ git idem ſimul eſſe ⁊ non eſſe:
3 Vtum illud pumumn ſit irmiſſimum:
Qneſtio Septimns · trum contradictoꝛia poſſunt eſſe ſimul verd: trum contingat plura intelligere Atrus vnnm nomen vnum tantum ſignificet trum ratio quã ſigniſicat ipſum nomeẽn ſit diffinitis tx rõ quã ſignificat nomẽſit idẽ g ĩtẽtio ſen ↄceptio trũ rõ quã ſigniicat nomẽꝛſit ipfum verbũ coꝛdis trů ratio quã ſignificat nomen ſit in re exirã animaʒ trum in rebus ſit aliquid determinate verum trum quicquid apparet ſit verum Queſtio Octaua. 6 1Titrũ contradictoꝛia poſſunt eſſe ſimul falſa. trů inter ʒdictoꝛia ſit dare mediũ 3 Ejtrum omnia ſint falſa trum negatio que eſt altera pars contradictionis: di cat aliquam foꝛmalitatem ex naurò rei:. ; itrũ veritas pꝛimi pꝛincipii ſit vera. ¶Qneſtiones quinti libꝛi. Nueſtio Mꝛims. 1 Qtxad meth · ꝑtinet determinare de diſtictionibus no minum multiplicius 2 Titrum modi quinqʒ ipſius pꝛincipii ſint ſufficienter al ignati a phyloſopho Queſtio Secunda · 1Utx gnã cãxꝝ ſint ſufficiẽter aſignata a phyloſopho 2 Vtrum tinis ſit cauſa cauſarum. ʒ vjt einſdẽ effectus poſſint eſſe plures cauſe per ſe trum cauſa particularis in actn ſimul ſi ⁊ non ſit cũ particulari effectu in actu: Queſtio Tertia. 1Ntrum diffinitio elementi ſit bene aſſignata ·* 2 Ultx modi ipfius elemẽti a phᷣo ſufficiẽter aſſignentur Queſtio Qnarta. 1 Titx ad met · pertineat conſiderare de hatura ⁊ Ttꝝ modi nature ſint bene aſſignati: Mueſtio Auinta. 1Titrum modi neceſſari ſint bene aſſignati 2 Titrum aliqua ſint neceſſaria que habent caulam ſui el ſe.⁊ ſue neceſſitatis Qneſtio Sexta. 1 Lu modi vnius ſint bene aſſignati
H SP**—
trum illud qð dr vnũ.y.mð.ſit maxime vnum
trũ diuiſio vnius que dicit᷑ logica ſit bene aſſignata Queſtio Septima. 1Vtrum modi entis ſint bene aſſignati ꝛ Ttꝝ p̃dicamẽra diſtiguant᷑ reali· vl̃ modũ pᷣdicãdi 3 Utrum tm̃.x·ſint pꝛima rerum pꝛincipia. trum ens rationis ſit ens:. I vitrũ accñꝰ ſolo numero differẽtia poſit eſſei eodẽ ſe Qneſtio Octana. 8 1Vtrũ modi ſbe ſint bene aſſignati: vtrü modi ſbe conuenienter reducitur ad vnuʒ tanq; ad pꝛimum: ʒ Vtrũ materia ſit ſeparatꝭ a coꝛpoꝛeitate: Queſtio Mona. 1itrum modi vdemptitatis ſint bene aſſignati 2 trum modi dinerſitaus ſint bene poſiti 3 Vtrum dinerſitas ſit cauſa pluralitatis 4 Litrum dinerſitas accñtum poſſit eſſe cauſa plurali⸗ tatis ᷣm numerum: ; Uitrum varietas ſine dinerſitas loci facit aliquid ad di nerſitatem ſiue pluralitatem Eᷣm numerum: 4 Atrũ modi differentie ſint bene poſiti trum duo accñ poſſint eſſe ſimul in eodem ſßo 8 Ultx diia ſiue dicat reſpectũ de gnẽ ad aligd: Aueſtio decima.
*
Nrũ modi imuudiis ſuſiciemer recitentur
2 3
ſola ſpẽ. vel ſolo numero differentis

wii
Tabula
2 Strum vifinijio ſimilitudinis ſit bene aſſignata Queſtio Undecima. 1rtrum modi oppoſitoꝝ ſint bene aſſignati
trum ðᷓdictio ſit pꝛima inter ſpecies oppoſitionis
5 Vtrum contraria bene diuidantur 4 Utrũ modi diuerſoꝝ 5ᷣm ſpẽʒ ſint bene aſſignati: Queſtio D nodecims. 1Nitrum cõis rõ pꝛious ſit bene aſſignata: 1 Ttrũ modi pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis ſint bene alſignati Queſtio Tertiadecims. 1Ntum modi poſſibile ſiue poteſtatis ſint bene poſiti 2 Utrum potentie diſtinguantar per obiecta: ʒ trum modi poſſibilis bene numerentur 4 trũ modi in po· ſiue impoſſibilis bene ponantur Dueſtio Quartadecima · 1trum diffinitio qᷓ;titatis a phᷣo ſit bene poſita 2 ditrum modi ⁊ ſpecies qᷓ;titatis ſint bene poſiti 3 Vtrum qᷓtitas ſit vna de pꝛimis partibus entis 4 Citrum diuiſibilitas ſit pꝛopꝛia ratio q;titatis
Ultrum ratio inenſure ſit pꝛopꝛia ratio qᷓ; titatis
s ltrum numerus qui eſt ſpẽs qᷓ;titatis diſcrete ſi ſubie ttue in rebus numcratis oibus ſimul vel in vna tm̃:
7 Utrum oꝛatio que eſt ſpecies qᷓ;titatis diſcrete ſit ſubie cuue in pꝛoferente vel in aereꝛ
s Vtrum iines ſuperficies ⁊ coꝛpns ſint ſpẽs q;ᷓtitatis cõ tinue adinnicem realiter diſtincte
Vitruz locus ſi ſpecies qᷓ;titatis cõtinne per ſe realiter diſtincta a ſuperſcie.
10 Vitrũ locꝰ ſit imobilis.⁊ an ſit ſubiectiue in coꝛ? locãte
1 Vjtrum tempus ſit ſpecies qᷓ;titatis per ſe:
ꝛ Utrum motus ſit ſpecies qᷓ;titatis Utrum tempus ſit extra anmamn exiſtens:
14 Titrum tempus ſit vnum ⁊ dem omnium tempoꝛa liũ.⁊ an ſit in re tempoꝛali ſubiectiue: 1 Ttrum ſit vnumn ⁊ ideʒ nunc in toto tempoꝛe realiter dr̃ns ab eternitate ⁊ eniternitate: Aueſtio Auintadecima. ⁊Litrum modi qualitatis ſint bene aſſignati 7 Uitx quelibet qualitas accũlis ſit realiter diſtincta a ſba Eirum Aiqua qualitas poſſit quacũqʒ potentia ſepara ri a ſuo ſubiecto: Mueſtio Sextadecima. 1Vtrum genus relationis hẽat ꝓpꝛias ſpẽs ⁊ differen ⸗ tias in pꝛopꝛo genere· 2 Titrum modi relationis ſint bene aſſignatit 3 trum ſuper q;titate poſſit fundari relatio 4 Titrum ſuper actione ⁊ paſſione poſſit fundari relatio Utrum ſuper qualitate de p? ſpẽ poſſit fundari relatio ð trum relationes de.ʒ · modo ſint reales in vno exre moꝛum ⁊ rationis in altero: 7 Titrum 3· modus relationis ↄueniẽter diſtinguatur a duobus pꝛimis modis: 3 trum relatio ↄuenẽter diuidat in realem ⁊ rationis 9 Utrum idempoſſit referri ad plura per ſe pꝛimo jo Ttx relationes diſtingnãtur ad diſtinctionẽ pᷣncipioꝝ n Vitrum modi relationum. vᷣm alind ſint bene poſiti. n Vtrum relationes poſſint ineſſe ſuis ſubiectis ſine ea⸗ rum fundamentis nʒ Vtrum relatio ſit ens reale extra animam: 14 itrum relatio habeat ꝙ ſit ens reale ðᷣm pꝛopꝛiam rationem ſui generis:
1 Nitrum relatio faciat compo iionem cũ ſuo ſubiecto:
16 Titrum relatio poſſit immediate fundari in ſa:
17 Eitrum relatio poſſit imediate fundari in mã pꝛima.
13 ditrum relatio diſtinguatur realiter a ſuo fundamẽto:
12 Vitrunßm doctrinam. S. D. ſit tenendum ꝙ relatio
diſtinguatur a ſuo fundamento
ꝛ0 Titrum relatio in ſuo intellectu quidditatino includas
coꝛrelatiuum:
Dneſtio Vecimaſeptima
1trum modi perkecti fint bene alignati
⁊ Ftrum omnes perſectiones reꝝ ſint in pꝛimo pᷣncipis
Queſtio Pecimaoetaus. 1Ntrum diffinitio termini bene aſſignetur ⁊ Atrum modi termini fint bene aſngnat ð Tltrũ ea quoꝛum termini ſunt dinerſi.ipſa ſint diner⸗ ſa ſicut res a re: Queſtio D ecimanona 1 Utrum modi ipſius pᷣmn g ſint bene aſſignati 2 Utrum modi per ſe ant ꝑp ſe ſint bene aſſignati Queſtio Migeſims · 1 Qltrum modi dipoſitionis ſint bene aſſignati 2 Titruʒ diſpoſitio.⁊. dicta ſit in pꝛima ſpecie qᷓlitatis di⸗ ſtincta ab habitu: 3 Titrum diſpoſitio vᷣm pꝛimnm moduʒ eins accepta fit vnum pꝛedicamentuni ab alus diſtinctum: Queſtio Vigeſimapꝛima 1Ultrum modi habitus ſint ſufficienter aſſignati ⁊ Tltrum habitus yᷣm eius ſecũdã acceptionẽ. ſeu qᷓ;tum ad ßᷣm eiꝰmodũ ſit pᷣma ſpẽs qᷓlitatis:ab alijs diſtincta Queſtio Kigeſimaſecunda. 1 Qitrum modi paſſioms ſint ſufficienter aſſignati 2 Titrum actio tranſiens ⁊ paſſio ſint in eodeʒ ſubiectiue vel actio in agente ⁊ paſſio in patiente: 3 Vtrum actio ⁊ paſſio ᷣm ꝙ ſunt pꝛedicamenta ſint di⸗ ſtincta m re ſicut res sre: Queſtio Tligeſimatertia. 1 Ntrum pꝛinatio dicat aliq; naturam 2 qltrum modi pꝛuationis fint bene aſſignati 3 Ttrum cadat medium inter bonum ⁊ malum Queſtio Eigeſimaquarta 1Lltrum modi habere ſint bene aſſignati 2 Titrum eſſe in aliquo dicatur tot modis ſicut babere⸗ Dneſtio Uigeſimaquinta. 1Titruʒ modi qbus aliquid fit ex aliquo ſint bñ aſſignati 2 Eitrum ex vica parte poſſit fieri aliquid torums Queſtio Uigeſimaſexta. 1 Utrum modi.partis · ſint bene aſſignati 1 itrum omnis pars pꝛedicetur de ſno toioꝛ Queſtio Aige imaleptima. 1 Uitrum modi totius ſint bene aſſignati 2 Eitrum anime rationali aut alicui foꝛmne ſpali conneni at modus totalitatis quidditatiue Queſtid Vigeſimaoctaua 1trum colobon opponatur tot 2 Eitrum ↄditiones colobon ſint ſufficienter aſſignate Queſtio Vigeſimanonà. 1 utrum modi generis ſint bene aſſignati 1 itrum ßm tolã virtutẽ ⁊ eius eſſentiaʒ ſit in qualʒ ſpẽ 3 vtrum genus dicat aliquid vnum ex parteret 4 Litrum quelibet diuerſitas foꝛmalis faciat diſtinctio nem ſpeciicam. Aueſtio Trigeſims. 2 1Uitrũ modi quibus aligd dieit᷑ falſum ſint bñ aſſignati ⁊ vitrum in rebus poſſit eſſe aliquid falſum: ʒ Ojtrum alicuius rei poſſit eſſe aliqua diffinitio 4 vitrum ille homo qui voluntarie dicit falſum ſit peioꝛ ⁊ imperfectioꝛ q; ille qui ignoꝛanter dici falſum: Queſtio Trigeſimapꝛima. ultrum modi accidentis ſint bene aſſignati Lum omne illud quod aduenit alicni poſt eins eſſe completum ſit accidens: 5 ʒ Nitrum accidentia cauſentur à pꝛincipijs ſubiecti 4 Eitrũ accis ſit illud qð proccurrititellectu obiectine Qneſtiones ſexn libꝛi: Queſtio Mꝛima. 1 Utrum in hac pꝛima phia debeant inquiri pancipia cauſe entis inquantum ens: 2 Vtrum hec ſcientia ſola habeat conſiderare de quiddi tatibus rerum ⁊ non alie ſcientie particulares Qneſtio Secunda. 1Litrum pßia naturalis ſit ſcienria ſpecnlatiua conſide⸗ rans ens mobile tanqᷓ; pꝛopꝛium ſÿm eius: ⁊ Etrum ſcientia dicatur pꝛactica vel ſpeculatiuã ex ð⸗
dine ad ſinem.

5
4
3 qnum ſpechlatinũ fint diie eſſentiales ſcie
Lueſtio Tertia. 1Utrum ſcie ſpeculatiue diſtinguantur ßm diuerſuʒ mo dum diiend ⁊Utx phia nãlis ſit de ↄiũctis ſʒ eẽ ⁊ rõnẽ mãe ſenſibili: neti t 1mum mathematica ſit de ſeparatis fin rõnem tit ⁊ non ßᷣm eſſe a materia ſenſibili: 2 Utrum pꝛopꝛns modus pꝛocedendi machematice ſit pꝛocedere diſciplinabilirter Queſtio Muinta. 1trum ſcientia methaphiſice ſit ſpeculati us 2 Strum metß ·ſit de abſtractis ßᷣm eſſe ⁊ rõnem a ma⸗ reria intelligibili ⁊ ſenſibili tam cõmuniq; indiniduali 5 Mmꝓpꝛi modus ꝓcedẽdi meth· ſi ꝓcedẽ itellectualr Aueſtio Sexta. 1Vltxꝝ ſint tmñ · · Ptes phie ſpeculatue.⁊ ſit bona diniſio 2 n quelibet illarum partium hẽat ꝓpꝛum modũ ꝝꝛocedendi diſtinctum ab aliis: Qnueſtic Beptima. 1Nitrum pet ſcĩa ↄuenienter dicatur diuina.⁊ theologia 2 Zu hec dinina ſapiẽtia vtatur in lua cõſideratione ſenſu z imagmatione ʒ Vtrũ talis diuina fapientia ſit ſcientis aggregata ex plu ribus aut ſit vna ſimplex qualitas: Queſtio Octaua.— Nitrum de ente per accidens poſſt eſſe ſcientis 2 Titrum de ↄtingentibus ⁊ futuris poſfitjeſſe ſcientiã Luettio Mona. 1Nitrũ ↄtingens qð eſt ad vtrülʒ ſit canſa alicuius entis
3 Titx mã ſit ſba ens ⁊ ſi ſit maxime ſpa: tx ſit pꝛiꝰdeterminãn de mã aut de foꝛavł de ↄpo⸗ — Mueſtio umta.
2 b foĩa ſit magis ſbã q; mã ⁊ ↄpon ⁊ ſit pᷣoꝛvtroqʒ 4
ſunn bene dinidat inſenſibilẽ.⁊ inſenſibilem:
⁊ Titrum pꝛius de ba fennbili cõſiderandũ ſit:
LMneſtio Bexta. 1 Vtrum aq hoc qð aliquid ſi de ꝗqdditate alicuius reg⸗
ratur ꝙ pꝛedicetur de eo in quid.
2 P diffinitionem
1 Ntri id qð eit vt in pluribus ſit cauſa entis per accñs
quod vt in paucioꝛibus Pneſtio Decima.
1 Sunn omniũ eoꝝ que ſunt ſit aliqua cauſa per ſes
.
1 Ttrum omnia que ſunt habeant cãm qua poſita de ne
ceſſitate ponatur effeciis:— ueſtio Qndecima. S 1 F aliqj ↄtingẽter veniunt in rebꝰ.vel oĩa dencẽitate ꝛ Eit aliq̃ fãt a caſu · vel g foꝛtuna reſpectu coꝛtceleſtiũ Mueſtio Duodecima. Titrum fatum imponat rebus neceſſitatem 2 Fun cum diuina ꝓuidentia ſtet ↄtingẽtia in rebus QDneſiio Tertiadecima 1 Intrum veritas ſit in ꝓpõnivus ⁊ nõ ĩteris ſimplicibꝰ 7 du veritas ſit in rebus aut in ſenſu ſbe: 3 Vtrũ veritas ſit in pꝰoperaliole intellect? aut in ſcha: Nueſtio Quartadecima. 1Qtrum verum ſit de ↄſid eratione methaphiſice ⁊ Sitrum verum ſit obm̃ pꝛimum intellect?: Queſtiones ſeptimi libꝛi Queſtio Mbꝛima.
Vrum ſba ſit pꝛioꝛ accidente: ꝛ trum inherentia accidẽtis ſit de eſſentia accidentis 3 Vitruʒ aptitudinalis inherentia accntis dicat relationẽ
de genere ad aliquid aut dicat aliquid alteriꝰ generis: 4 vmum ſba includitur in ſignificatione accũtis.⁊ vtru accidentia poſſint intelligi ſine ſba: itrum ſit vnum ⁊ idem eſſe exñtie ſbe ⁊ accidentis: 6 eiſe exitie accidentis ſit eſſe ipſ ſße. 6 Eitrum accidens eſſe ſine ſba õᷣdictionem implicet 11 Queſtio Secunda. Itrum ſba ſit pꝛioꝛ accidente tpe: trum ſa ſit pꝛioꝛ accidente:diffinitione Vtrum ſba ſit pꝛioꝛ accidente cognitione Vtrum ad cognoſcendũ naturam entis ſufficiat deter⸗ minare de ſba. vel requiratur determinatio accidentis ueſtio Pertias. n pꝛima diuiſio ſbe ſit bene aſſignats. ꝛ trum inter pꝛedietos modos ſbe.pꝛimo determinan dum ſit de ßa.pꝛima que dicitur ᷣm: Queſtio Duarta. 68. 1itrum ſubiectum ſiue ſba ꝑticularis bens dinidaf᷑ in .ateriam foꝛmam ⁊ compoſium 48
Mpx r=
+***
Pueſtio Septuna 1Nltrũ ſoliꝰe ſi qð ꝗd erat eſſe. ſiue diffi quidditatius 2 itrũ vniꝰbe ñue vi rei ſit tĩ vna diffi quidditatina Queſtio Octaua. 1 Punn accidẽtiũ in ꝓpꝛio gnẽ ſit aliqᷓ diffi gdditatius 2 Titrum in guc̃ accidẽtiũ repiant ꝓpꝛia gnã ⁊ diie Qneſtio Mona. 1 aliquoꝝ potiſſime accidentiũ ſit diffioꝑ addita 2 Titrum loco cuinſlibet nominis diffiniti liceat ponere ſuam diffinitionem ueſtio Pecima. ²2 1Titrũ in his qᷓ důr ꝑ ſe qð qd ẽſit idẽ realr cũ eo cuiꝰẽ 2 itrum ipſuʒ qð qd eſt ſu idẽ cum eo realr cnius eſt ʒ Uitrũ qð ꝗd eſt ſit fepatuʒ ſʒ eſſe ab eo cuius eſt 4 Eitrum in hijs que dnr ßᷣm accidens ſit ideʒ quod ꝗd cum eo cuins eſt Sinnm humanitas ſi qð qd eſt ipſius hominis: 6 Sitrum hõ ⁊ humanitas ſint idem mreʒ 7 Vtrum ſingularia habeqt ꝓpꝛium qð quid eſt:
d MQueſtio Mndecima. 1Ntꝝ pꝛia diuiſio circa reꝝ generationẽ ſit bi poſita ac. 2 Dtrum 27 diuiſio rerum generatiõis ſit valida:
¶Queſtio Duodecima.* 1 ton ↄpon ex mã ⁊ foꝛma ſit illð qð generat x ſe 2 Etrum quod generat᷑ nãliter aut artificialr nece ſſe he eat materiam ex qua ſiat 3 Utrum generatiões eloꝝ dicantur naturales 4 Atrum deus operat᷑ in oĩ generatione nůli Titrũ foꝛma ⁊ mã ſit terminꝰgeneratiõis per ſe 6 Uitrũ mã pꝛima per ſe generat ſubiectiue: Qneſtio Pertiadecuma. 1Mtrũ ſoluʒ gñatiões artificiales que ſunt alie a gůatio nibus naturalibus dicant᷑ factiones 2 Utrũ diuiſio factionũ ex pie faciẽtis bene aſſignet: 3 Vitruʒ oia aialia que generant᷑ e ſpmate poſfint gnůri per putrefactionẽ ſine ſpmate aut non Atruʒ aialia que generant᷑ ex ſpermate ⁊ ſine ſperin
te ſint eiuſdem ſpeciei:
5 Utrum Sw ex putrefactione ſint a caſu
Queſtio Pecimaquarta
1Lltrum p̃nn generationis artuficialis ſit foꝛmna aut ſps⸗ cies in anima artiſicis exiſtens
2 Vitrum artifex ſemꝑ pꝛocedat a poſterioꝛi ad pꝛins: Queſtio Decimaquints
1itrum generatio caſualis incipit ab eodem pꝛincipio aquo incipit generatio artificialis.
2 Vtrum ipoſbile ſit aligd eſſe factũ niſi aligd pᷣexiſtat
3 Vtrü mã eꝝ na aligd iit poſſit de eo quod ſit
Queſſio Ipecimaſexta 1 Utrum quid piopꝛie generatur 2 Utrum cã generatonis ſit ſpẽs ſeparate
Mueſtio Pecimaſeptima. 1 Is oĩa que fiunt ᷓᷣm artẽ poſſint jieri a caſu 2
trũ in mã ſit aptitudo oĩum foꝛmaꝝ generabilinʒ tů
artiſicialium qᷓ; naturalium 3 Vtrũ ante gnãtionẽ rei ſint ponẽde oẽs foꝛtne ĩ actu. 4 truz ante gnõtionẽ rei:ſit ponẽda foꝛmai mã vᷣm ei foꝛmale foꝛmabile que dĩ pᷣnn actiuũ generatiõis vtæ in mã ſit ponenda foĩa coꝛpoꝛeitatis ſibi coeterna 6 Itx ſint ponẽde rõnes ſeiales ĩ mãĩ gbꝰ foĩe pᷣexiſtũt 7 Vtrů ſemẽ aut vius ſeminis ⁊ rõnes ſemiales coopt rentur ad inroductionem foꝛme
————

2„ p—
3 Qtrũ mãqᷓ;titate ſiãta ſit ᷣnm indiniduationis
Tabula
3 Vtrum agentia nůlia ſolnʒ habeãt diſponẽ mãm ad in trdductionẽ foꝛme. 2 Vtruz in materia ante oẽm foꝛmã ſubſtantialẽ ſint po⸗ nende dimenſiones interminate. 2 10 Mtrũ aliqmõ in mã ſint ponẽde tales dim̃ſiòes ⁊ qjlr n Ntrum eedem dimenſiones in numero remaneãt ſub foꝛma introducenda que erant ſub foꝛma abicienda. Queſtio Decimaoctaua. 1trũ iter foĩaʒ gnãntis ⁊ foĩaʒ gẽiti regrat᷑ aliqj ſilituꝰ 1 Mtrũ foĩe genite generent᷑ a foꝛmis q̃ funt ſine mã: Queſtio Decimanona. 1Vtrum neceſſe eſt diffinitionem habere partes. 2 trum foꝛma totius ⁊ foꝛma ꝑtis ſint idẽ realiter. 3 Vtrum diffinitiones rerum naturalium includant ma teriam ⁊ foꝛmam. Mueſtio Vigeſima. 1 Ntrũ ꝑtes diffinitionis ſint pꝛioꝛes diffinito. ⁊ Vtrũ mã indiuidualis poſſit eſſe pars diffinitionis. MQueſtio Migeſimapꝛima. 1trũ indiuiduuʒ mãle ſit ex nã ſua vᷣm ſe itelligibile. 2 Vtrum ſit a nobis per ſe intelligibile:directe. — Nueſtio Vigeſimaſecunda. 1Ntrũ mã ſit ſufficiens pÿnn jndiniduationis 2 Titrũ q;titas ſit ſufficiens pᷣnmn jndiuiduationis
4 Etrũ qᷓ;titas itrin ↄcurrat ad indiuiduationem itrum ſecluſa oĩ qᷓ;titate poſſint eiſe indinidua de ge⸗ nere ſbe mathematice loquendo 6 Mtrũ anima ronalis indiuiduetur per coꝛꝰ 7 Htrũ heceytas ſit p̃nnindiuiduationis reꝝ. Aueſtio Vigeſimatertis. 1 Strum mã ſit pars ſpeciei: 2 trum in cõpoſitis ex materia ⁊ foꝛma.natura reali⸗ ter differut a ſuppoſito 3 Vtrũĩ ſubſtãtijs ſpũalibꝰ.nã ðʒ rẽ differat a ſuppoſito 4 Vtrũ het ſit cõcedenda hic gabꝛiel eſt gabꝛielitas Mneſtio Vigeſimaquarta. 1 Ntrů ex gnẽ ⁊ diia poſt fieri vnumn per ſe 2 Mtrũ vnũ ⁊ idẽ poſſit eſſe genꝰ diffiniti ⁊ materia 3 Eitrũ ex pluribꝰ diijs poſſit fieri vnum per ſe
4 Ntx ſin ponẽde plures foꝛme ſßales in eodẽ ↄpoſito
t diia diuiſina gñis iferioꝛis icludat foĩalr ſuꝑioꝛẽ 6 Litx foialis diſtictio oꝛganoxꝝ ꝑtiũ aialis ſit ꝑꝑ piures
foꝛmas ſbales realiter ſiue ſpe? diſtinctas: Queſtio Aigeſimaquinta. 1Ntrum vlia ſint ſbe rerum 2 Qtrum vlia ſint idem reali cum ſingnlaribus Queſtio Eligeſimaſexta. 1Vtrũ vlia ſint ſbe ſeparate a ſingularibus 2 Ntrum ſuppoſitoꝝ ſit diffinitio 3 Vtrus ptes ex quibꝰ cõponit᷑ totum ſint in actu in toto 4 Vtrus elemẽta remaneant in actu ĩ mixto Utrum ens ⁊ vnũ ſint ſte rerum: Mueſtio Vigeſimaſeptima. 1Vtrum qð quid eſt ſubſtãtiarum materialium habeat rationem pꝛincipij ⁊ cauſe ſne. 2 Ttrũ poſſibile ſi q̃rere idẽ de ſeipſo per qõnẽ qd eſt 3 Mtruz totum integrale differat reair a ſuis partibus: ¶Queſtiones Octaui libꝛi Queſtio pᷣma. 1 Tltrum oẽs be ſenſibiles includant materiã trũ mã reꝝ ſenſibiliũ ſit ſepabilis ᷣm eẽa foꝛma 3 truʒ ſit ſaltẽ ſepabilis ab ea vᷣm rõnẽ ⁊ intellectum. 4 EHtruʒ mã ſit ſm generatiõis manẽs idem ſub vtriqʒ terminoꝝ tranſmutationis Vtrum in motu alteratiõis maneat idẽ m ſimplicit ſub vtriqʒtermino: txꝝ ad mãʒ ſbaʒ gnãtiõi ſeqjnt᷑ alie mutatões ⁊ eoo 7 Vtruʒ inã dicat allq; entitatẽ diſtinctã reali a foꝛma Queſtio Secunda. 1nzʒ res ſenſibiles ꝑ ſnas foias diant ⁊ ↄſtituat ieẽ 1Ntruʒ yltima dãia que ſumitur a foꝛma ſit foꝛmaliter tdea diffinitio rerum ſenſibilium.
3 Vtruzʒ dinerſarum můrnʒ ſint dinerſe foꝛme: Queſtio Tertia. 1Etrũ noĩa ſpecieꝝ ſigmſicent foꝛmã cum materia 2 trum oia noia ſigmicent ſam cum qualitate 3 Strum foꝛma ſit aligd pter partes materie: 4 Eitx foĩe ſint ſepate d ſenſibilibus vᷣm rõnẽ ⁊ nõrem Queſtio Qnarta. 1Vtrum numeri ſint forme 2 Ztruz numerꝰdicat᷑ foꝛmatr vnns ab vltima vnitate 3 Qtruz foꝛme alique poſſint ſuſcipere magis ⁊ minus 4 Atruʒ ſint ponẽdi plures gradus foꝛarum ſbalium 7 Vtrum cauſa ſuſceptionis magis ⁊ minꝰ ſit acceſſus ⁊ receſſus a contrario 6 Ptrnʒ quecũq; ſuſcipiunt magis poſſint ſuſcipe minꝰ 7 Vtruz aliqua foꝛme i abſtracto deſignate poſnt ſuſci pere magis ⁊ minus Queſtio Quinta. 1 trum oium generabiliũ ⁊ coꝛruptibiliũ ſit vna mã: 2 Qtrum ingeneratione ⁊ coꝛruptione reꝝ nõlium fat reſolutio vſqʒ ad materiam pꝛimam. Queſtio Sexta. 1 truʒ mã ſt ſola cã diſtictionis ⁊ diuerſitas reruʒ Ntruz ad cognitionẽ eiꝰ qð quideʒ de aliquo habẽdasʒ opoꝛteat cognoſcere omnes cauſas: Queſtio Septima. 1 Vltrum in celo ſit vera materia 2 Nrum in celo empyreo ſit vera materis 3 tx mã coꝛpoꝝ it celeſtiũ ⁊ inferioꝝ ſit vna materia 4 Etrum celum ſit animatum: 8 1 Strum gecidẽtis ſit materia aliqua: 2 vtrum idẽ accidens in nnmero maneat in materia ge niti quod fuit incoꝛrupto Queſtio Mona. 1Vtrum cĩa tranſmutabilia que tranſmntant᷑ adinniceʒ habeant materiam: 2 Vtrum mã generabiliũ ⁊ coꝛruptibilium:ſit in poten tia ad foꝛmas oppoſitas ⁊ contrarias: Queſtio Pecima. 1 Tltrum ex materia ⁊ foꝛma ꝓſtituatur per ſe vnum 7 Etx mãp qᷓcũqʒ potẽtiã poſſit eẽ ñine foꝛꝰ qjcũqʒ ibali ¶ Mueſtiones noni libꝛi. Queſtio ſpꝛima 1 Vtrum ad meth. pertineat conſiderare ens ᷣm qð di⸗ uiditur per potentiam ⁊ actum 2 Ttrum ens ↄſequenter dinidatur per potentiã ⁊ actũ 3 Tlix poꝰdicatð ſuiſ mois vniuoce aut equoce aut mace 4 Ttrũ poactina ⁊ paſſiua fint vna ⁊ eadẽ poꝰ.vel due: IQtrum aliquid poſſit pati a ſeipſo per ſe: 6 Ntx ↄpotẽtia ſint ʒꝛia pot. vel pꝛiuatiue ſibi opponat᷑ Queſtio Secunda. 1 Htrum diuiſio potentie ſit ſufficienter aſſignata 2 trũ potentie rõnales eedem ſe habeant ad oppoſita. 3 trum potẽtie rõnales nõ poſſint ſe hẽre ad oppoſita: Queſtio Tertia. 1Ntrum nihil ſit poſſibile niſi quando eſt actu: 2 Atrum poſſibile diffiniatur cum d̃ poſſibile eſt illud quo poſito ineſſe nullum ſequitur in poſſibile Qneſtio Auarta. 1NMtrum verum ſit ꝙ omnia ſint poſſibilia Mtx ſi alicuius cõditionalis ans eſt poſſibile neceſſe ſit conſequens eſſe poſſibile Queſtio uinta. 1 Utrum potẽtiã p̃cedat actus in eodẽ ſbo
——,——— R
2 Vtrum ad hoc ꝙ poꝰ actiua exeat in actum ſufficiat
a pꝛoximatio paſſiui Mueſtio Sexta. 1 Vtrum manifeſtatio quid ſit actus ſic conſequens
2 Utrum actus diſtinguatur a potentia
Qneſtio Septima.
1 Mtrum aligd quãdocũqʒ ⁊ qualitercũqʒ ſit diſpoſitũ poſſit dici eẽ in poꝰ ad id quod ſit ex eo—
2 trum mã er dua ft mixtum pꝛedicet᷑ de mixto ing⸗

Tabula
ſueſtio Pcœtaua. 1 n actus ſit pꝛioꝛ potẽtia ratione 2 Qtrum actus ſit pꝛioꝛ potentia tempore: Vneſtio Nonã 1Nitrũ actus pꝛecedat potentiã ᷣmn ſtam ⁊ perfectiont᷑: 2 Emrum actio tranſiens ſic in patente ſubiectiue Queſtio ecima · 1dtrum in ſempiternis ſi aliqua potentia⸗ 2 Utrum actus rectus·? reflexus ſint vnus actus nũero: Queſtio Undecima. 1— in bonis actus ſit pꝛoꝛ potentiã · 2 Ltrum in malis acius ſit pꝛioꝛ potentia: Queſtio Duodecima. 1 Litrum qᷓ; ad ipſum intelligere pon pꝛecedat actum: 5 eſtio Tertiadecima 1 Su qᷓ; ad verum ⁊ falſum actus pꝛecedat potẽtiã:
⁊ Itr de ſabſtẽtijs ſunplicibꝰ itellectu nr̃o poſſit eẽ ft 3 Utrũ ſbe ſepate ſit ſemper actu ⁊ nunq; b tentia: Queſtiones decimi libri. Dueſtio 1Ntrum modi vnius ſint bene aſignati 2 dun vnũ pꝛius intelligat᷑ q; idqð dicit vnum: 3 Queſtio Secunda. 1 vnũ ꝓuenit rõ menſure ei cõuenit ſit pꝰ i qᷓ;titate 2
uma.
trũ ſit pꝛimo in quantitate diſcreta vel continus neſtio Tertia. 1 Ltrum omnium rerum ſit vna menſura: 2 Qtrum menſura ſit eiuſdem generis cũ menſurato Mueſtio Nuarta 1 m vnnm ſit Pa rerum. 2 Vtrum ens ⁊ vnum idem ſignificent Queſtio Duinta · r ee opponatur multitudini contrarie 2 Vtx ↄneniẽter ðᷣteriat᷑ hie ð his q̃ ↄſequũt vnũ ⁊ mla Mneſtio Sexta.— 1 contrarietas ſit maxima differentis rerum 2 Atrum vni ſit tmñ vnum contrarium: MQueſtio Peptima. 1Vtrum contrarietas ſit pꝛiuatiua oppoſitio 2 itrum ſit poſſibilis trãſitus a pꝛiuatione ad habitum Nueſtio— 2 Strumeis opponatur vt negatio pꝛiuatiuò: ueſtio Mona. 1 Lltrum vnum* multa opponantur 2 Qtrum vnum multa opponantur relatiue: ecima.
uneſtio 1 media S ngeneris cum extremis: ⁊ Ttrũ media ↄriox componantur ex extremis.i. prijs
ueſtio Endecima 1Ultrum differentia que facit differre ſpẽ ſit per ſe dil⸗ erentia ipſius generis Vtrum talis diſſerentiaſit contrarietas: ueſtio D uodecima. 1 Vitrum vir ⁊ mulier differant ſpẽ: ueſtio Tertiadecuns. 1 Ultrum coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile differãt genere⸗
8
2 Vtrum inter foꝛmds ſales ſit vera ⁊ ꝓpꝛa 5rietas: Qneſtiones vndecimi libꝛi Dueſtio Mꝛima- 1 trum hec ſapiẽtia.ſ.methaphyſica ſitvna ſcientia 2 Ttrum hẽat ↄſiderare oĩa gia cãrum ſtaruʒ ſenſibiliũ 3 Vtrum hec ſcientia conſiderat de pꝛincipiis rerum MQueſtio ecunda.
1 Utrum nere ſit aliquid exiſtere pꝛeter ſingularis ⁊ Vtrũ ſitvnũ pꝛincipiũ coꝛꝛnptibiliũ ⁊ incoꝛꝛuptibiliũ: trum ſba ſit pꝛincipium rerum:
Dueſtio Tertia · 1Titrum omnia reducantur ad vynum 2 Ttrum vnius ⁊ eiuſdem ſciẽtie ſit de oĩbus reductis ad ens conſiderare. Queſtio Quarta. 1Otrũ bec ſcia ↄnderat de pncipiis pᷣmis vðᷣmõſtratiõis Queſtio Quinta. t
3
1— equale opponatur contrarie magno ⁊ paruo:
1Utrum duo ʒdictoꝛia poſſint ſimul eſſe vera: ½ ⁊ Vtrum aliqua ꝓpoſitio affirmatiua poſſit eiſe verã: neſtio Sexta. 1 Vitrum ex ente ſat aliquicd 2 Titrum quicquid appãret ſit verum: 3 itrum coꝛrelaria que Pic ſunt ſint vera: Queſtio Beptim 1Vtrum quelibet ſcienti particularis verſetur circs ali quod ſöm de quo pꝛeſupponit quiã ⁊ quid eſt · 2 Oitrũ pkia naturalis hẽat difninire ꝑ materiã ⁊ foꝛma 3 Utrum diia huius ſcie ab aliis ſciẽtiis ſit bñ aſſignata: ueſtio Octaua. 8 1 trum hee ſcientia conſiderat de ente per accidenꝰ: 2 Vtrum verů debeat remoueri à ↄſideratiõe huiꝰ ſcies Queſtio Mona· 1 rum difſinitio motus ſit bene aiſignãta 8 qhtrum motus ſit idem actus mouenti? mobilis: neſtio HPecima. 1 ſit dabile infinitum in actu. 2 Sjtrum infinitum poſſit diffinri Queſtio Tindecima. 1trum ſit aliqua mutatiò de ſbo in ſbin: ⁊ ecðnuerſo⸗ 2 vtrum talis mutato fnit in inſtanti ⁊ non ſucceſſiue Nueſtio Duodecima. 1Nitrum ſolum ad tria pꝛedicamẽta ſit per ſe motus: ⁊ Eiꝝ illa que hic ſunt ad notificationẽ motus ſunt verã⸗ Chueſtiones..libꝛi. neſtio Mꝛims- 1 ad meth.pᷣcipue ꝑtinet ↄſiderare de ſpßa ꝛ Etrũ pncipalr ↄliderat de ba imãli vel ſenſivili
Qneſtio Becunda.
xitrum in omni a ſenſibiliſit materia verg⸗
itʒ tarmẽioibſſtzui ẽbirv ñt einſdẽ rõis⸗ nie Qneſtio Tertia.
1Uitrũ foꝛma que eit pᷣnn reꝝ nãliũ poſſit generari
2 Ttrum quelibet pꝛoductio ſit vniuoca
ʒ itrũ foꝛmna ſit ſepata ab eo cuius eſt foꝛma ⁊ pᷣnn
trum foꝛma ſbalis pominis pꝛeeꝝiſtat in embꝛione oꝛmaliter ante eius pꝛoductionem neſtio Qnarta · 1 Pirum eadem ſint pꝛincipia ſbax 7 accidentium 2 Etrum effectus cãx debeant iudicari poſſibile contin entes neceſſaru vᷣm cauſas inferioꝛes vel ſuperioꝛes: 3 Vtrum ponentes animam intellectiuam eſſe ſepabile debent ponere aliam eſſentiam æẽ. Mueſtio Quinta · 1 Utrũ ſit ncẽe eſſe aliq; paʒ ſeꝑatã que ſit purus actlss ⁊ Vitrum talis ſba ſit ererna ⁊ ſemper mouens. Hueſtio Seyta. trũ pᷣnmonẽs moueat ſicut intelligibile ⁊ appeubile trũ ex hoc ꝙ talr mouẽt · ꝓbetur g ſit ba ſimplex: trũ ex hoc ꝙ mouet vt pꝛin bonũ ſit purus actus trũ ex hoc etiam poſſit ↄcludi ꝙ ſit immutabile trum in pꝛimo mouente ſit ſumma delectatio trum in deo ſit vita? ſit ſuum viuere Atrũ pꝛin mouẽs ſit coꝛpoꝛea ſba hiis magni Queſtio Septima. 1 trů ſbe imãles ſint ponẽde.⁊ ſint in aliquo numero trũ a pꝛima ſba imãli poſſit ꝓceder etfectiue ſba celi tx oꝛdo ſbax ſepataꝝ ſit pʒ oꝛdinẽ motuũ ⁊ mobiliũ trũ ſbe ſeparate ſint in aliquo numero determinate trum ſbe ſepate ſint infinite virtutis ᷣm ariſto· trũ pᷣn mobile ſit animatũ aia infoꝛmante:ᷣm ariſt· Dueſtio Octana trũ pꝛima ſba ĩmãl ſit ſuũ intelligere? ſna itelligẽtia trumn intelligat aliud aſe vel ſolum ſe ipſam trum intelligat diſcurſiue„ trum intelligat cõponendo ⁊ diuidendoꝛ vel ſolus
tudineʒ:
per modum ſunplicis:
Queſtio Mona. bonũ totius vniuerſi ſit Aiquid bonũ exrrinſecũ ⁊ Vtrũ bonü 3 ſit— tmñ nulli Zriũ.qð deus eũt⸗

6
5
P ſu
Ms: rh M
u
ioni
Pꝛologus
—
C Pꝛologus auctoꝛis. PBu
Viga catholice vᷣitatis do ctoꝛ incipit vbi me⸗ chaphyſicꝰ deſinit: qui inme baphyſica nõ fuerit erudit?: nequaq; verus theologus p̃⸗ dicabit᷑. Qui eniʒ in foꝛibꝰde nquit:ad interioꝛa ꝓcedens qũo nõ errabit? Cõſiderantes igit᷑ ſacre theologie nouitios ex ignoꝛãtia methaphice plu rrrimuʒ impediri:temptabim? eo oꝛdine quo glioſus doctoꝛ ſctũs Thomas de Aqno
in ſua metaphica textuʒ phi angelici declarando ꝓce⸗ dere dignatꝰ eit cñ cõfidentia diuini auyilij: ᷣm ꝙ mã patiet᷑: ea que ad methaphicalia ꝑtinent bꝛeuiter enu⸗
cleare. Et vt intentio noſtra ſub aliqbꝰ certis limitibus
cõpꝛehendatur: in pñti ope dupleꝝ occurrit ↄſideratio. C Pꝛimo nãqʒ occurrit ↄſideratio de his que ad pꝛo
emiũ ptinẽt. videlʒ de intentione:dignitate:⁊ termio huiꝰ ſcie. ¶ Scðo de his que ꝑtinẽt ad tractatũ.vʒ de ↄſideratiõe eoꝝ que ad hanc ſciam ptinẽt: qui tractatus incipit ibi.( Mm̃ aũt manifeſtũ eſt.y¶ Lõſideratio aũt eoꝝ que ad ꝓhemiũ ptinẽt erit bipartita. Mꝛia erit de extẽſione ſiue q̃ntitate huiꝰ ſcie.vʒ.circa que vſat in ⸗ tentio vel ↄſideratio huius ſcie. CBcða erir de qᷓlitate eiꝰ.vʒ.q̃lis ẽ ↄfideratio huiꝰſcie.ibi. Qꝛ voj actiua.) ¶ irca qntitatẽ vo ↄſiderãda ſunt duo. ꝛimo qᷓji
ter ↄſideratio huiꝰ ſcie vſat᷑ circa cauſas. ¶ Scðo cir⸗
ca quas ⁊ quales cauſas.ibi. m̃ aũt ſciam.y¶ Circa pꝛimũ vo ſex occurrũt ↄſiderãda. ¶¶ ꝛĩo de his que cõcernũt hãc ſciaʒ abſolute Vm ſe et in cõi:et hoc in pꝛi ma lectiõe doctoꝛis ſcti.¶ Scðo de pꝛimo ⁊ oꝛiginali
pPn gnãtiõis ſcie: qð eſt deſideriũ nãle hoĩs:ex quo ſe⸗
E due ſcie in cõi.et hoe in ſcha lectiõe.ibi.
Pẽs hoĩes. ¶ Tertio de oꝛdine cognitiõis qjntuʒ ad bꝛuta aialia.et hoc ĩ tertia lectõe.ibi.( ialia nãqʒ nã.) ¶Muarto de gradibꝰ cognitõis hũane qjntũ ad gene⸗ rationẽ artis et exꝑimenti.et hoc in quarta lectiõe.ibi. ¶ Zialia ꝗdẽ igit᷑ vmaginatõibꝰ.) ¶Muinto ð p̃eminẽ tia artis et expimẽti.⁊ hocĩ qnta lectiõe.ibi.¶ Ad actũ dẽ igit.) ¶ Beyto de cõparatiõeartis actiue ad ſpecu latiuãet in ſexta lectõe.ibi.¶ Mꝛimum qdẽ igit᷑. Mir⸗ ca pꝛimũ querunt᷑ octo. ¶ Pꝛimo vtrũ neceſſe ſit vnã eſſe ſciam:que ſit rectrix aliaꝝ ⁊ gubernatrix. Scðo ̃ ſit qᷓlis ſit illa ſcia:an ſit illa que vſatur circa maxime itelligibilia. Tertio ſi ſit que eſt illa ſcĩa:an vʒ ſit me thaphica. ¶Mnarto ſi ſit an ſit ſcientia vna vel plures. ¶uinto an methaphica ſit de deo tanq; de ſubiecto. ¶exto an ſhja ſit ſpm mechaphice. ¶ Beptio an ens qð ẽ cõe deo ⁊ creaturis ſit ſÿm methaphice. ¶cta⸗ uo an ens qð imediate dinidit᷑ in decem pᷣdicamenta: ſiſit ſubiectum methaphice. ¶ Ii in Doc. S. Bicut dicit philoſophus.
inm veit. ige „ 8 PaUMurw ſu neceſſa rium ponere aliquã ſeiaʒ que ſit aliaꝝ re
*
gere x gubernare alios dicit᷑ ſapia: quia
Lec.2. lpientis eſt oꝛdinare ahios: vt pʒ in pᷣꝰ huiꝰ. Sed nulla ſcia põt eẽ ſapientia: qꝛ ſcia ⁊ ſapia ſunt duo habitus m Xec.6. ſtellectuales ſpẽ diſticti. vt pʒ ethy
põt oꝛdiare ⁊ gubernare alias. ¶ Mꝛeterea. Nuelibet ſeia que eſt rectrix diuʒ ſciaꝝ:dʒ eẽ cõis ⁊ ſuꝑioꝛ ad cẽs
trix ⁊ gnbernatrix. Mabitꝰ.n.qui hʒ re⸗
rgo nulla ſcia
ſcias. Sʒ nulla ſciaẽcõis ⁊ ſupioꝛ ad oẽs ſcias. ergo ⁊c̃.
Pꝛobatio medie: Quia logyca:cũ ſit ſcia rõnis ⁊ me⸗
thaphica: cũ ſit ſcia realis nõ hit aliquãſciaʒ eis cõeʒ ⁊ ſupioꝛẽ.ergo ⁊c̃. ¶ Pꝛeterea. Qbi nullus ẽ oꝛdo: ibi
nullũ eſt regimen.xo· huiꝰ. Bed iter ſcias ſalteʒ ſpẽ di⸗ Kinctas nullus eſt oꝛdo:cũ ibi nõ ſit pꝛioꝛitas.ergo ⁊c̃.
Lec.9. et
cO72.
Mꝛobatio medie:qꝛ ſpecies coeque ↄtinẽtur ſub gene
re: vt pʒ per poꝛm in pᷣdicabilibus. Ergo inter ſcias ſpẽ diuerſas nõ eſt pꝛioꝛitas. ¶ Mꝛeterea. Illa ſcia dicit rectrix aliaꝝ ⁊ gubernatrix ſub cuius ſine aliaꝝ fines cõ tinen?: vt ĩnuit Poc. S.in ꝓhemio pꝛimi ſniaꝝ.q.Iꝰ. ar. pꝰ. Sed ſcie nõ hit diuerſos fines:ita ꝙ finis vnius poſſit oꝛdinari ad finẽ alteriꝰ:qꝛ oĩum reꝝ eſt vnꝰ finis:
vt pʒ pꝰ ethyt᷑ et ꝓbat Doc. S.Iꝛc..I. ar. vltimo.
Ergo ideʒ qð pꝛiꝰ. ¶ Mꝛeterea. i eſſet aliq ſcia talis ipſa imparet alijs tanq; ancillis eis vtẽdo:vt diẽ Doc. S.p̃ſniax. vbi ſupꝛa.et ẽt ꝓhs in politica. Sʒ impa⸗ re cũ ſit actꝰ itellect?: vt dicit Poc. S.iꝛc.q.I.ar.pꝰ. nõ ↄuenit ſcie:cũ nõ hẽat intellectũ. Ergo videt᷑ ꝙ nul⸗ la ſcia ſit aliaꝝ rectrix. Sed contra eſt Voc. S.in pꝛia lectione methaphice in pꝛincipio.
—
Lectio. p⸗
Lio.pᷣmo.
Lec. F.
dicẽdum ꝙ neceſſe etꝙ vna Reſpondeo ſciaꝝ ſit aliaꝝ rectrix ⁊ guber natrix. Mãc cõcluſionẽ ꝓbat Poc. S. in pꝛia lectiõe ſue
methaphice vna rõne. Mam q aliqᷓ plura oꝛdinant᷑ ad vnnʒ:opʒvnũ illoꝝ eẽ regulãs ſiue regẽs ⁊ alia regulata ſine recta. Oẽs aũt ſcie ⁊ artes oꝛdinãt᷑ ad vnũ.ſ.ad hoĩis pfectionẽ que eſt btitudo.iñ neceſe eſt:ꝙ vna illaꝝ ſit aliaꝝ rectrix. Maioꝛẽ ꝓbat auẽte ⁊ ſigno. Auẽ̃te qdem phi in ſuis politicis. I ſigno vo ꝓbat:qꝛ in vnione aie ⁊ coꝛpis:aĩa nãli impat ⁊ coꝛpꝰ obedit. Silr iter vires aie:iraſcibilis ⁊ ↄcupiſcibilis nãli oꝛdine ꝑ rõnẽ regũt᷑. ¶ Ex hac ↄcluſione infert Voc. S. vnũ coꝛꝛelam.vʒ. ꝙ
Li.pÿmo.
Lec.z.
talis ſcia que eſt aliaꝝ rectrix: recte ſibi vendicat nomen
ſapie. Cuiꝰ rõ eſt: qꝛ fapiẽtis eſt alios oꝛdiare ⁊ regere: vtpʒ pphm P hniꝰ. ¶ Mꝛo declaratiõe pᷣcedẽtis cõ⸗ cluſionis eſt ↄſideranduni pꝛio ꝙ ad hoc ꝙ aliq ſcia ſit
aliaꝝ rectrix: due ↄditiones requirunt᷑. Puma eſt:
vt talis impet oĩbus alijs tanq; pꝛincipalis. Et ideo ꝑ⸗ ſpectiua nõ eſt rectrix geometrie vel aſtrologie. ¶ Se⸗ cunda eſt ꝙ ipſa vtatur in obſequiũ ſui: oĩbus alijs ſciẽ⸗ tijs qjñ vaſallis:vt pʒ in oĩibꝰ artibꝰ oꝛdinatis:quarũ fi⸗ nis vniꝰ eſt ſub tine alteriꝰ: ſicnt inis pigmentarie artis qui eſt ↄfectio medicinaꝝ oꝛdinat᷑ ad finẽ artis medicie qui eſt fanitas. ñ medicus impat pigmẽtario. Et vtit ẽt pigmẽtis ab eo factis ad ſuũ finẽ: vt dicit Poc. S.pÿo ſniax.q.1ar. pᷣo. ¶Cõſiderandũ eſt ẽt ꝙ duplex eſt ne ceſlitas ᷣm phm yhuiꝰ.et ᷣm Poc. S. in pꝛia parte q.2. ar.po. Quedaʒ eſt neceſſitas coactiõis ſiue ↄditio⸗ nata ex ↄditione agentis.⁊ illa opponit᷑ volũtario. Alia
eſt neceſſitas nãlis· Et hec eſt duplex. Quia quedaʒ eſt y&
abſoluta. Alia ↄditionata· Abſoluta eſt duplex. Auedaʒ
Lec.. et cO.6.
eſt nõ his cãm ſui eſſe.ſ. deus. Alia eſt his cãʒ. Nt hec
eſt duplex. Quedã ẽ můlis: vt omne cõpoſitũ ex ʒrijs:
neceſſario eſt coꝛꝛuptibile. Alia eſt foꝛmalis: vt triangu lus neceſſario hʒ tres angulos. Meceſſitas ẽt ↄditionata
exꝓte finis ſiue ex ↄditiõe finis eſt dupler. Quedas eſt ncẽitas ↄditiõata ſimpli:ſiẽ ſi hõ dz viuẽ neceſſeẽ ꝙ co⸗
medat· Alia eſt ncẽitas ↄgruẽtie. Et ſolũ iſto mõ nẽceie
eſt ponẽ aliquã ſciaʒ eẽ rectricẽ aliaꝝ: ⁊ nõ aliis modis.
T wimmn ergo dicenduʒ ꝙ ſcia capitur 4.. pmum dupli:vt pʒ ·⁊poſtt. Unoꝰ cõiter ᷣm ꝙ dicit certam cognitioneʒ. Et ſic ſe extendit ad oẽs habitꝰitellectuales. Et iſto mõ ſapia bñ dicit᷑ ſcĩa.
TLec.20.
c ſn Rr
Alio mõ ꝓpꝛie: ᷣm ꝙ ẽ habitꝰ ↄcluſiõis ꝑ demõſtratio
nẽ acqſitꝰ. Et hoc duplr. Vno modo per reſpectũ ad cõ cluſiões pſideratas in illa ſcia. Et ſie ſapia nõ dieir ſcia. Alio mõ preſpectũad pᷣnꝰ que ↄſiderat. Et tunc ſcia dĩ
ẽt ſapia:ſi illa vn qᷓ ↄſiderat ſint pᷣ pᷣnꝰ ⁊ cõnmiſſinia.
CNel dicẽdũ ᷣm Doc. S.ſup Poecio de triniq⁊·
ar ⁊. ¶ Ad pᷣn dðm ꝙ ſcia ⁊ ſapia nõ diſtiguũtur ðᷣm
.
diuerſas rõnes · Et iõ mhil ꝓhibet vnũ de aliop̃dicar.

*——— ahetha. CA ichm dicendũ ꝙ aliquã ſcia eẽ regulatricẽ— meme autem eſt que eit cica m⸗(25 — pöõt itelligi du ſ. Und modo ꝙ ſit regulatrix oiuʒ ſcia“ xie*——4 Sdnv kun— qᷓ; rõnaliũ · Et ſic nuleſ ſcia falte; hu⸗ BReſi pondeo dicendum ꝙ illa—— en 3 mana que ſit rectrix oiuʒ aliaꝝ ſciaꝝ· Alio mõð võr intelꝰ aliaruz rectrix x ligi: ꝙ iter ſcias reales vna eſt que eit aliaꝝ rectrix: ſicut que. verſatur circ mitneintelligilia⸗ 2anc cõc. gi erft eſt rectrix allaxꝝtet inter ſcias rõnales vna eſtᷓ ſioh vbat oc. S. vnica rõne. Nam+ r rian eit oiuʒ aliaꝝ recrix:ſiut logyca. Et ſic itelligit᷑ ↄcluſio. lw e itellectualis:eſt altaꝝ rectrir. i CAd tertũ dicendũ ꝙ ſpẽs alicuius generis: ut dicur verſat circa maximeitelligibilia:eſt ſciẽtia que eſt ma⸗ urai Lec.s. Soc. S.o. pyer. ptit cõſiderari dupir. Ano mõ inter xime itellectualis. ergo ⁊c̃· Maioꝛem ꝓbat per aucto⸗„ 40 un ſt Et ſic iter eas bñj eit oꝛdo poꝛitatis:ficut pʒ de q̃ntita ritatẽ pßi in ſun polxiica dicenus: ꝑ hoĩes itelleeru n⸗* S 0 eie — te ↄtinna ⁊ diſcreta: et ð aimatiðe ⁊ negariõe iterſe. gentes.nãliter aiioꝝ ſunt rectoꝛes ⁊ dñ· Moꝛnines v0 Pec. ctepp Sn l 0 Rlio mõ ꝑ reſpectuʒ ad genꝰ. Et ſic iter eas nõ ſit oꝛ; ui ſunt robuſti coꝛpoꝛe intellectu autem dencientes:— eſts xzcLn· ahſeentpzporppr Sce ergolziterſens telteccuedebenaene e ſdrodeckee e peant oꝛdinẽ inijntũ pẽs:tj oes oꝛdinant᷑ ad vnaʒ ſciam buiꝰ ↄcluſionis ↄſiderandũ eſt⸗ ꝙ marine„. cõem que eſt ſupioꝛ iter eas: vt poſtea patebit. ¶ AId ſunt nn iplici genere:mꝙ ean ipliciter accie po u⸗ rtũ victqũ ꝙ dupiex eit fms Qnidaʒ eſt vltimꝰ ſun⸗ mus. Mꝛimo modo ſumuntur ex oꝛdine intelligendi- pliciter. Et talis põt dupli ↄliderari: vt dicit Docꝛ& Secũdo inodo ex conparione itellectad ſenſus · Ter⸗ g..ar.3 ·Tino mõ pꝛo ipſo yſu ſiue adeptiqe finis: tio vᷣo modo ex ipſa cognitie intellectꝰ: vt dicu Woc.— Et ſie nõ iuʒ rexꝝ eſt vnꝰfinis. Alio nð pꝛoipfa yeind S.in pñt lectione. ꝛimo modo iliã vident marime rõ ſinis iuenit. Et ſic oinʒ rexꝝ eñt vnꝰ ſinis vltimꝰEt ð itelligibilia: ex quibus itellectus certitudineʒ acquirit 1 Mſü tali ꝓcedit argrn. Aliꝰ eſt fins pximꝰ. Et detali nõ ↄce Jed ſelecn⸗ acqrit certitudinẽ ſeiẽtie ex cauſis: vt pʒ oſt ditur ꝙ oẽs res oꝛdinent᷑ ad vnũ fineʒ. CEtſi dicatur ppoſtnp phr· Ergo cãe ſũt maxie itelligibiles. Et R⸗4 icub Lec. 4. et oĩs finis hʒ rõnem vltimi 2o. pßyk.et. yohuiꝰ. Ergoſi bet ↄſequẽs cognitio cauſaꝝ eſt maxime intellectualis. co mn cdʒ⸗ dẽs res oꝛdinant᷑ ad aliquẽ finẽ: oꝛdinant᷑ ad vitimum. Secũdo mococuʒ ſenſus ſingulariuʒ ⁊ intellectꝰ?vlinʒ: Eht 5 nietult Ewrnd ꝙ vtunũaccipit dupũ᷑. Unoꝰ pꝛo vltimo Et itellectus a ſenſu differt ex hocꝙ vnuerſalia appꝛe⸗ cOP a panie pꝛo vltimoin reſp ectu.ſ per reſpectũ ad pcedentia. Et vnuerſaliter ad ens cõlequitur ſint maxune itelligibi gilug ic vexꝝ eſt ꝙ qlibet finis hʒ rõnẽ vltimi. C Acd qntũ di⸗ lia. Tertio modo illa ſunt maxie intelligibilia que ſünt ielugi ſcendiũ ꝙ radij libtatis impandi vel impare põt eẽ actꝰ ſeparata a mã:q vnaqueqʒ res eoipſo vim intelligibi⸗ Cpᷣ· ſicuiꝰ tripl. Vno vt cauſe et occaſiona· Et ſic eſt actꝰ lem hʒ:qꝛ eſt imunis à d. Sed illa ſunt maxime amã pye rõnis. Alioꝛ vᷣtual ſubiectiue et ancedenter. Er ſie eit ſeparata: que nõ ſolũ abſtrahũt a mã ſignata ſicut foꝛme nän actꝰ volũtatis: vt dicit Doc. S.Ixt.q.I7 ar. ᷣo· in coꝛ⸗ nãles in vniuerſali accepte de quꝰ eſt ſcia nãlis: ſed enã thpl poꝛe et ad.⁊n. Nertio mõ inſtral. Et ſic ſcia bñ dicit bitrabt oino à nà ſenſibili:ñõ ſolũ im rõnẽ ſicut ma tbey impare. IM edicꝰ.n. hiñs ſciaʒ medicine ꝑ ſuã arteʒ im⸗ thematicalia ſed d ᷣm eſſe:ſicut deus ⁊ intelligẽrie· x r⸗ ic perat arti pigmentarie: vt patuit in coꝛpe hniꝰ articuli. 8o videt᷑ ꝙ ſubſtãtie ſeꝑate ſicut deus ⁊ itelligẽtie ſint zm Ad hoc aůt ꝙ aliqd ſit impꝑans inſtt̃al:: vt ab alio àgit: maxime itelligibiles. CEx quo ſeqtur ꝙ illa que ſunt prn nõ regrit᷑ ꝙ ſit inelligẽs· ſed ſufficit ꝙ dirigat ab mtel/ maxime in actu:ſunt maxime intelligibilia. Et itellectũ Nꝛet nen tigẽte?vt pʒ ꝑ Voc. B.12.q..ar.⁊ àd.⁊n. opʒ eſſe ꝓpoꝛtionatũ: et vniꝰ generis cũ ipſo ĩtelligibili. jnig ¶ Sequit᷑ in Doc. S.ĩ ꝓlogo ibi. Que aũt ſit hec ſca. cum itelligibue in actu ⁊ intellectus in actu ſint vnum: dint — ecundum ſic ꝓcedit᷑. ide vtpʒ·30 · de animna, 5ht Le⸗.et Au e jsſr 4 KE tur ꝙ illa ſcĩa nõ Ld imü ergo dicendũ ꝙ tripł aliqua di⸗ coI h.. 4 ½ ſit aliaꝝ rectrix que vᷣſat᷑ circa maxie itelligi⸗ cunt maxime itelligibilia. Uno E. et pmnin
bilia. Naʒ maxime itelligibilia ſunt illa que jex pãrte rei intellecte ⁊ 5ᷣm naturaʒ. Et ſic illa que ſunt co· zõ⸗ ana
funt ꝓpinquã ſenſui: qꝛ cognitio ireilectiua oꝛtum hza Ppinqua ſenſui:nõ ſunt maxime intelligibilia. Alio nð
P.1.co pᷣ⸗ ſenſu ⁊ fantaſia p⸗ poſt?: que vltra ↄtinuũ ſe nõ extẽdit; ex parte intelligentis ꝓpoꝛtionati. Et iſto modo ẽt talis
1.c0P vt dicit Doc. S.in de poĩ.q.vlti?.ar. py·in coꝛpꝑe· Lõ⸗ nõ ſunt maxume intelligibilia. Alio modo ex parte itel⸗
tinuũ aũt mile eſt:cũ ſit de genere qjntitatis. Si ergo il lectus humnani cõiuncti ᷣm eſſe coꝛpoꝛi· Et ſic verũ eit
la ſcia eẽt aliaꝝ rectrix que verſat᷑ circa maxie itelligibi ꝙp illa que ſunt ꝓpinqua ſenſui: ſunt nobis magis nota
lia:ſequeret᷑ ꝙ phyſica que eſt de rebꝰ mãlibus: eſſer ñ foꝛſan exponat᷑ magis: vt ideʒ eſt qð pꝛius:ſicut poſt
aliaꝝ rectrix. ↄnñs eit falſum: qꝛ nõ vtit. ꝙibꝰ alijs tanq; e patebit. CAcd ſcõmn dicendũ ꝙ ibi magis põtaccipi
ancillis: neqʒ alijs impat. ergo ⁊c̃ CP Mla ſunt ina⸗ dupl. Uno modo ᷣm ꝙ dicit cõpationẽ intelligibiliuʒ
gis itelligibilia que ſunt notioꝛa nobis et nature ſimult eiuſdẽ generis ⁊ nature · Et ſic ↄceditur maioꝛ. Ilio mõ
q; illa que ſunt notioꝛa nobis tĩ vel nature ti. Si erꝰ vt dicit compationẽ itelligihiliũ diuerſaꝝ naturaꝝ com
go illa ſcĩa que eſt de maxime intelligibilibꝰ ſit aliaruʒ parando.i.itelligibilia que ſunt oĩno ſeparata materia
rectrix:ſeqt᷑ ꝙ mathea.erit talis cuʒ mathematicalia ſint ⁊ m eſſe ⁊ Fᷣin rõnem:ad illa que ſunt ↄiuncta materie
notioꝛa nobis ⁊ nature. ↄñs eſt falſum: ꝓpter hoc idem ßᷣm eſſe. Et ſie maioꝛ eſt falſa. ĩmo illa que ſunt maxime
qð dictũ eſt de phyſica. ergo ⁊c· EIlla de quibus nota nane⸗ ſunt minme nobis nota. Et que ſunt maxi
mteilectꝰ certitudinẽ accipit: vident᷑ eſſe maxie itelligi⸗ me itelligibilia ßᷣm naturam ꝓpꝛiam:ſunt minime itel⸗
bilia: vt dicit Doc. S. hic. nde cum certitudo ſpaꝝ ſe kgibilia duo ad nos: vt ẽt poſtea patebit · q.y.ʒ. c· ¶Ad
parataxꝝ per intellectumn acgrat᷑ a ſubſtantijs mãlibꝰ:xt tertii dicenduʒ ꝙ certitudo ſcie põt accipi dupk. no
7 pr.o80huiꝰ. Widet᷑ ꝙ ſubſtantie mãles ſint marie modo a poſterio?i ⁊ ᷣm modũ cognoſcẽtis. Et ſie ↄcedẽ
Lec4et iteliigibiles · Si ergo illa ſtia que vſat circa maxie itel“ da eſt minoꝛ · Alio modoapꝛioꝛi ⁊ m nãm rei cogno⸗
7 8½, ligibilia ſit aliaꝝ rectrix« gubernatrix: ſequitur ꝙ talis ſcende · Et ſic cognitio de angelis nõ ſumit᷑ a rebꝰ mã⸗ ecp⸗ et erit que ↄnderat ſubſtãtias mũles:qð videt᷑ eſſe falſuʒ libus. ¶ Ad vltimũ dicendus ꝙ aliqua ſcia põt habere
coL⁊⸗ ¶ T Dyaletica eſt oium aliaꝝ ſcientiaꝝ rectrir: cum viaʒ ad pᷣncipia oiuʒ ſciaꝝ dupl. Uno modo qntum ad
habẽat viam ad omnium ſcientiaꝝ pᷣncipia:vt pʒpᷣto⸗ eiꝰ viſuʒ et miſteriali ſicut logyca.Et talis ſcia nõ dicit᷑ Cap?. picoꝝ · Et tamen nõ verſatur circa maxime inteiligibi rectrix oiuʒ alaꝝ ſciaꝝ ſalteʒ realiũ. Ilio modo ↄRder — cõſequẽs minime intelligibilitatis. Er ſcientia dicitur aliarum rectrix. Logrca antem nð pꝛo⸗
go ⁊ð. CSed ↄtra eſt oc. Sin pᷣ lectiõe ſue mecha unend emonſtrat pꝛincipia aliarum ſcientiaꝝ realiũ.
phyſice dicens: ꝙ illa ſciõtia eſt aliarum rectrix: que eſt ⸗ Igieur argumentum non ↄcludit. C2 b

Pꝛima.
— 2 Brer liurieee. que ſunt marie abſtracta a mã ſenſbii. 5 3 11 m—— liderat.n. de deo.Iaꝰ. huiꝰ.et de angelis.I1v 6 kiaque eſt aliaꝝ rectrix. Maʒ illa ſcia que eſt thaphyca vſat circa maxie itelligibili õnẽ. Igit me co.⁊9. gliax uee apPyca vſat circa maxie it hricn eit bineöſiden ſ illa ſcia q̃ ↄſiderat ea q̃ ſũt maxie ĩ actu: n ad Pn male ꝑtinẽt:vt pz.3x.. huiꝰ. Mla aũt 5— telligibilia:cũ vnũcdqʒ ſit itelligibi wl et. 2 co; turã rei nn Tpz5 9huiꝰ. Mla aht Em na leßmꝙ eit in actu:vt 6 ne itelligibilia.ergo ⁊ Nas 8ſic in actu: vt patuit ſupiꝰ. Sed methaphyſica sl.7. ſunt ſepata a mã ſenſibiii vm eſſe go ö. CPJlaq̃ ↄſiderat de his que ſunt maxune in unt ſepataan li xin eſſe ⁊ fõnẽ ſin ſnit rat de his que ſunt maxnne in actu.ſ.de deo ⁊ de s Lec. y. xume itelligibilia: rõnẽ ſimul:ſunt ma ſubſtantijs ſepatis:vt pʒ vbi ſupꝛa ĩmediate. Igi J h ei amn inintbine e xime itellectualis. Et per cõſequẽs eſt ilaq bl enbn ene— ſciaꝝ rectrix⁊ 4 anicnio. Sed methaphrtanõ vtt ꝙ 8:yt patuitip rant in aliqᷓ ſcia. noꝰ incidẽtalt. vʒ ·a tionẽ alte⸗ 8—— n vtit᷑ oĩbus alijs. Mõ— 2. vʒ. ad cognitionẽ alte⸗ 1d vtit᷑ theon.neqʒ ſciẽ 0„i Obs äi)s. Möen⸗ rius hcdaʒ. Et ſic n.—* aneqſctiſs moꝛalibꝰ vt videt᷑ qꝛ ſca mora lurin tacſi. zughepal un ſnhe
nm lis nõ continet fub methaphyca. in 0 tinet fub methaphvca. imo eſt pars phie ᷣm nem hidam. Et ſic foꝛme ⁊ ſbe ſepate ſ.angeli ⁊ deus
umn. genꝰ diſticta ↄtra methapßycã.ergo ⁊c. ¶.— cfoꝛ i co. Nlia ſũt maxime nobis ↄſiderant᷑ in hac ſcia:q̃ ſint mayie itellectuales vm pꝛo⸗ b.„ de marime vlibꝰ vydeene? be alhs tr 3ene ecus ẽcẽtibꝰ. Ergo methaphyca eſt de hi i 1.ar.. C Ad⁊n dðm diſtingnẽdo minoꝛeʒ:qꝛ dupl de his que ſunt nobis aj dñr eſſe j 16 ninorezeqꝛ dupl? maxime manifeſta. Sed illa que ſunt nobis marie ma q dñr eſie ſeꝑata a mã ᷓm eſſe ⁊ rõnem: vt hic dici
4 feſta: ſunt nobis marie ma oc. B. Unoð dir ſen rönem: t hic dicit
v.pe et nifeſta:ſune vm nãʒ ignotioꝛa: qꝛ eadẽ nõ ſint nobis no⸗ eſſe in mã oꝰ dir eſſe ſepata a mã illa q̃ nunqᷓ; poſſůt Pet taz nãe:vt pʒ pᷣo ph qeacẽ nõ ſunt nobis no eſſe in mã:qbꝰ.ſ.repugnat eẽ ĩ mãꝛſie᷑ de⸗—
saq co. A ⁊ NE:t pʒ pꝰ phyſicoxꝝ. Ergo methe eſt de! pugr ĩmãꝛſiẽ deꝰ ⁊ ſbe ſẽpate. zi 3 ſunt mime nota ðm n xtp ſis no de bis que t iſto modo ens in vũ ↄſideratũ nõ ilg. otã Eᷣm nãʒ. Et ꝑ ↄñs non eſt al v ↄſideratũ nõ eſt ſepatuʒ a mã
la ſcia qu ns non eſt aliax rectrix⸗ Aloꝰ diir aliqj ſepari a mã;m eẽ ⁊ rõnẽ:qꝛ it eẽ ine aRi qʒ illa ſcia que eſt gubernatrix aliaꝝ:vſat᷑ circa maxi 4Fin eẽ? rònẽ: qꝛ pñt eẽ ſine itelligibilia Fᷣm nꝗᷓv AEvat Circa Mame mã:ʒ tñ eẽ ĩ mq nõ repugnet eis. ꝑ e meln nãʒ: vt patuit ĩ ſupioꝛi articulo. Igit᷑ ⁊ pugnet eis. Et ſic ens ⁊ alia tran⸗
¶P. AM etha noj di iploꝛi articulo. Igit ⁊. ſcẽdẽtia ſint ſepata a mã. Nõ.n.ei 1
inqᷓntũ hmõi. Añcedẽs ꝓbat᷑ d ulatiunz ſin ipſius lis ꝙ ſit rõnale:nõ tñj ei repugnat ⁊c̃. ¶Id ʒn dicendũ e de ſcientijs diumnit ic eb ↄſid—— 3et icoꝛpoꝛeã et phrca iſpiratis. Et ſic il meth*— hi ⁊ incoꝛpoꝛen ſunt einſdes grherie4 pee Alio loquẽdo de ſciẽtijs hũanit? nuti. Ethc methẽ t⸗ Le.2.et. büdende mia jnmn hitpde Sit vu Cetöſciamonidömeſt co.yF. AebCt⸗V uiꝰ ergo ⁊c. ¶ Bed dicebat ad ẽ ſpẽs ſub genere g ſniꝰ ꝙ methapßyca de plurbꝰ ↄderat; pßyent ec ſ̃ ſiẽ minus pncipale ſub pᷣncipalioꝛi. ¶æEt ſ dicat᷑ finis plurbꝰ ↄderatqᷓ; hᷣyca: id ſci— palioꝛi. ¶Et ſi dicat᷑ jinis nu. I differũt. N Sed ↄtra:qꝛ phyſi ↄderat q; phyca: ideo ſcie moꝛalis eit btitudo. Sed btitud— mis
I. et 2 qꝛ phyſica rat d—— ed btitudo eſt vltim ₰ ꝛimũ motoꝛẽ. Pcoktblphs Pbat eſſe vnmm turNt pʒpet.4 ethy CBicẽdũ ꝙ btitudo hũana Lectio.is. eneeeeeere, etee Petnenreee pee Shn zec. 4. Rn miine itelligibiiia 5m isq; ipſa ↄſiderata in ꝙ ↄſiſtit in ↄt
14 4.— Bed methapkyca tione ſũme vitatis. Ptitudo 6 blu reſoluit vſqʒ ad indiuidua: vt pʒ m Boc. S.ꝛo hniꝰ. inte ime Vitatis. Ptitudo.n.ↄſiſtit eẽntial in opatiò omur it᷑ methaphyca nõ ẽ rectrix aliaꝝ ſciaꝝ ßn in dren m:vt pʒ ꝑ Poc. S. 12c.q. 3“ ar.F. mi T Sed ʒ ent oc. J. in pfiti ſcõne 2 gubnatrix. ¶Icd n dicendũ ꝙ maie vlia ſi depm Bed ꝰ eſt Poc.. in piti lcõne:ſi diligẽter iſpiciat᷑. nñ n P nerie vii lunt duplicia. Qnedaz; priwit. ti lcõnerſi diligẽter iſpiciat. Vnt maxime vlia in cauſando. S en Reſpondeo 6 e cognoſcendũ. Alia 2 n Manc ↄciuſionẽ ꝓbat Poc Aax ſciaꝝ rectrix. cando. Et talia pñt dupli ↄſiderari. Enoqntũ ad c 4 nn Hanc Zcluſionẽ ꝓbat Poc. S. in pñti lectiõe vnica ra tionẽ ↄfuſam.ꝑtſ lerari· Anoqnt ad cogni s ptu tione quetalis eſt. la ſcia qᷓ vᷣſat᷑ circa maxie itelligibi fuſam. Et ſic ſunt nobis facillima ad cognoſcẽqũ.
n ſᷣ lia eſt ali—— cia qᷓ vſat circa maxie itelligbbi Ilioꝰ d cognoſcẽdũ. ia eſt aliaꝝ rectrir?t ꝓbatũ di ſupioꝛi art Alio ntũ ad cognitionẽ determinatã. Et talia ſunt no⸗ ß thaphyca vſat cire ꝓbatũ ẽĩ ſupioꝛi articulo. Sʒ ine bis difficilluna ad w vſat circa maxie ĩtelligibilia.er 2i o cognoſcendũ: vt inferiꝰ patebit.q. B.tribꝰ rõnibꝰ. ¶Pꝛi— 3CAd dicendũ diſtingnẽdo aſumptũ pꝛime mn ſciaſid. römb. C Pꝛima rõ eſt. Mla ꝓbatiõis anicedentis:qꝛ duplex. Pme inmn cia q̃ ↄſiderat pᷣmas reꝝ cãs: vᷣſut circa maxie itelſig“ mẽtale. Et ſi 0 duplex eſt genꝰ.vz · genꝰ p̃dica⸗
n bilia:q pᷣme reꝝ cãe ſut marie itelligibiles: vt pꝛ igi⸗ tale. Et ſic ſpa mãlis ⁊ ĩmãlis ſũt eiuſdẽ generis ſte. nn ipſo oꝛdie itelligẽdi ĩ pᷣcedẽti articu les: vt patuit ex Aliud eſt genꝰ ſcibile. Et ſie a mãlis ⁊ ĩmãlis nõ 2 uſ Mderat pmas reꝝ cãs.vʒ · deũ ⁊ ſbas ſepatas:v eiuſdẽ generis: ſed diuerſis rõnibꝰↄſiderant᷑ in phyca ⁊ i E.1.4.2 er. Izv. huiꝰ. git cc FSchars. as ſepatas: vtpʒIi mecheã. ¶Ad ſcaʒ ꝓbationẽ einſdẽ ancedẽti o Lec.r. miari vlia Sſn ⁊c. ¶ Scda rõ. lla ſcia que ↄſiderat phyca ⁊ meth ↄſiderãt ð mã:⁊ ð hi Bec. 7 marie vlia vſat circa marie intelligibiia: qi marie vlia inãle dineri nderãt ð Ind⁊ ð his qᷓptinẽt ad pᷣnn S 2 inwerteeirtepaumswenls pecc⸗ ieris jnäle vuerinoäeipreroicembrzgonat⸗
cõpatiõe itellectꝰ ad ſenſuʒ. Sed mechapßyca ↄſid e Sn ⁊ trãſinutationeʒ. Sʒ methea ↄſiderat de 1. 5ed methaphyca ↄſiderat ipſis inq̃ntů ſunt entia. ¶Et ꝑ hoc pʒ ſolo ad replicaʒ.
maxie vlia. xʒ ens ⁊ ea q̃ vl ens ↄſequũtur: vtpʒ. 4
¶Ad vitimũ dðm.ꝙ tripł aligd dã idiuiduũ: Naʒ in
co. bo. et. xhmꝰ. Maz illa nõ debẽridetermi
ſn wee., ene Ma illa n debẽtideterminata remanere duiduũ di q̃ſi nõ diuiuʒ. ¶ o 4—— eoxꝝ q̃ ſunt ꝓpßa——— generi yel ſpẽi. Mec in aliqᷓ feia pticulari tractari¶ Soꝛ. di iciuiduũ. Alioꝛaliqd di idiuiduũ ta. t ſieſ0 3
jw 4. debẽt: qꝛ pari rõne i qᷓlibet ſcia taccarenr ractari Soꝛ. di idiuiduũ. Alio aligd dẽ ĩdiuiduũ:qꝛ ñj diidit
sad ſu cogniticnẽidicen nne dq; dione fotali:lʒ didat dione mãli. Et ſie ſpẽs ſpãliſima
En vna cõĩ ſcia gnitionẽ idigeat. Mnde reſtat ꝙꝑ ĩ di ididuũ. o aligd dã ididuũ: qꝛ ñ didit᷑? zono vn chi ſciatractent᷑:q̃ di methapß vca:vt hic diẽ Poc. entes. Et ſic genꝰgnali idul: qꝛñ didit iptes diffini ie eneeertletetditrn Paun
axime ſepata a mã:yt patuit Voc. S.⁊hꝰ. Et iſto vliiꝰ mõ meth? reſoluit vſqʒ Lec. 4.
areripũ coglte teilecꝰ. Sʒmethabrc⸗
ad idiuidua. ꝙt talia nõ ſũt mime:ſÿ maie itelligibilia.- 2

„„ v
6 ——
———
Cubi ſupꝛa in Poc. S. in pꝛologo umpertinẽter ibi. dec aũt triplex ↄſideratio. ₰ 8 D quartum ꝙ metheꝰnõ ſit ſci —— vnaß pies · D ſcie accipiũt vntatẽ ab obo⸗ Lec. 41.et 5 poſt?. Sʒ ſbmn huiꝰſcie qð eſt enenon eſt co.ꝓo. nũ: vtpʒ·ꝓ Puio. Ergo hec ſcia nõ eit vna · C Sʒ; di⸗ Lcc. pa. ct cebat aduerſuriꝰ: ꝙ lʒ eñs nõ ſi vnũ vnitate vniuocatio co·⁊. nis:eſt tñ vni vnitate analogie · ¶ Contra · aioꝛ d ec vnitas in cã qᷓ; in effectu. Si ergo ens ſit vnum vnitate analogie:ſeqt᷑ ꝙ hec ſcia ſolum ſit vna vnitate analogie·
Dð eſt falſuʒ:qꝛ nullũ analogũ pont᷑ in pᷣdicamẽto. S
methe ců ſit habitus: ponit in pᷣ ſpẽ q̃litaris. Jgu ⁊c·
¶CSed dicebat ꝙ ſufficit ꝙ maioꝛ ſit vnitãs vtualis in
cã: nõ tñ foꝛmalis. ¶ Lontra. Effectꝰ qlibet ꝓfectꝰ ĩ ſpe⸗
hʒ cãm vniuocã cũ qua hʒ ↄuemẽtiã foꝛmalẽ. Sol. nnõ
põt ꝑ ſe gnãre hoieʒ. Bed methaphyca cuʒ ſit ꝑfectiſſi⸗
mus hitus: eit ꝑfecta ᷣm ſpẽm:et vns vnitate foꝛnali. Ergo ſeqt᷑ ꝙ cã vnitatis eiꝰ dʒ eſſe vna foꝛmak. Mon
ergo reqrit᷑ ſolũ vniað vtualis in obo: ſed ẽt foꝛmalis.
E ꝛ.lla ſcia nõ di eſẽ vna fm genß diuerſa⸗ que
Acc.. et Iſiderat ea que ad vnũ genꝰ nõ reducunt᷑: vt pʒpᷣ po⸗ co.ꝓo. terioꝝ: et vt ꝓbat oc. S. ſup Voecio de trinitatèẽ.. Far.p. ed methapb vca eſt de bis que nõ pfit reduet ad vnũj genꝰvʒ · de deo ⁊ de creaturis ⁊ de trã cẽdẽti⸗ bus: que ad vnũ genꝰ reduc nò pnt. Igit᷑ methaphyſi⸗
ca nð eit ſcia vna ᷣm genꝰ. Et ꝑ ↄns nec fm ſpẽm: quis
Lect.ʒo. ct quecũqʒ dint gnẽ: dr̃nt ſpẽxt pʒ. Fohuiꝰ. ¶ Sed dice co 4. bat ꝙ lʒ illa que methaphyſica ↄſiderat nõ reducant᷑ ad ynũ genꝰpᷣdicamẽtale:reducunt᷑ ti ad vnũ genꝰ ſcibile·
vʒad ens. ¶ Sed ↄtra. Mla nõ reducunt ad vnũ genꝰ ſcibile:que hõ uemũtĩ vna rõne foꝛnnali illi? generis.
Sed deus ⁊ creatura: ſili et. x pdicamẽta nõ ↄueniũt in
yna rõne foꝛmali ipſiꝰentis. Tum pᷣ qʒ non eſt dabilis
talis rõ entis pᷣciſa a rõne ipſiꝰ ſpe:ᷣᷣm oc. S · vt pꝛo⸗
babit᷑ inferiꝰ in. 40.q.⁊. ar. z0. ⁊.. Et ſic ꝓpꝛia rõ en⸗
tis eſt rõ ſbe. Sʒ ÿpᷣdicamẽtã nõ ↄueniũt in rõne ſbe:cu
acciitia nõ ſint entia ꝑ ſe exitia. Tum ſchoꝛqꝛ ſieſſet da⸗
bilis vna rõ entis que ſignificaret qd cõe oĩbꝰ pᷣdicamẽ⸗
tis: ip̃m ens pᷣdicaret᷑ de· x. pᷣdicaniẽtis fᷣm vnũ nomen Lec. p. et x vnz ronẽ. Et p ↄñs vniuoce. qð ẽ ↄtra phm. 40 huiꝰ⸗ co ¶Sed dicebat ꝙ illa rõ entis eſt vna vnitate analogie: ſiẽ ⁊ ip̃m ens.Et hoc ſufficit. ¶ Lontra. Mla rò cum ſit cõis.x.pᷣdicamẽtis nõð eſt ſpãlis: ſed cõis. Sedad vnlta
tem ſpeciſicã alicuiꝰ ſcie regrit᷑ ꝙ ↄſiderata in illa ſciẽtia
uenist in rõne ſpãli generis ſcibilis · Alias cẽs ſcĩe eẽnt
vna. Ergo ſaltẽ meth nõ eſt vna vnitate ſpeciſica:ſʒ ſo⸗
luz m genꝰ. ¶ð 3ꝰ· Si cia ↄſiderata ĩ hac ſcia reduce
rent ad rõnẽ foꝛmalẽ entis:ſequeret᷑ ꝙ deců ↄideret
Lcct. y. ct in hac ſcia: vt pʒ·i⁊ Huiꝰ reduceret᷑ ad rõnt entis. Etp co·⁊ ¶ hs ↄtineret iib ente. Et ſic ens eſſet pfect/et pꝛideo Lectõ.6.ct que ſunt incõuenẽtia. Ergo ⁊ illð ex qͥ ſeqt. CP4 co3⸗ Maioꝛ regrit dria obox àd diuerſificaniiũ potẽtias qð; hitꝰ: vt dicit Poc. S.in plibꝰlocis Bed vexꝝ ⁊ bonum
cauſant diuerſas potẽtias: qꝛ veꝝ eſt obm itellectꝰ ⁊ bo
ninn volütatis:que ſunt diuerſe potẽtie. Ergo vernʒ ⁊
bonũ caufant diuerſos habitꝰ. Cũ ergo vexꝝ ⁊ bonũ cõ⸗
ſiderent᷑ in methaphyſica:ſeqt᷑ ꝙ methaphyſica nõ erit
vnpitꝰ ſʒ ples:ſiẽ itellectꝰ ⁊ volũtas ſunt ples potẽtie.
Cpᷣ Scie ſecant᷑ quẽadmodũ ⁊ res ð qbꝰ ſũt·zr. ð Lec.iz. et zia. Sʒ ens diuidit᷑ ꝑ acti ⁊ porẽtiã et ꝑ vñũ ⁊ multa: co · zð · etꝑ Wan ⁊ accis: que grie dr̃nt. Segt᷑ ergo ꝙ metha⸗ phyſica diuidit᷑ in ples ſcias. Et ſic nõ erit vna · NSed
dicebat ꝙ methaphyſica ↄtinet ſub ſe ples ſcias nůũero
—
diſtictas. nõ tñ·ſpẽ.¶Contra. Jmpoſſibile eſt pla acci⸗
dẽtia einſcẽ ſpẽi ſimul eſſe in eodẽ ſbᷣo. Gʒ ille ples ſcie
que ſunt de diuerſis ↄclonibꝰmethaphyſicalib ꝰꝛpñt eẽ in eodẽ ſboꝛ vt de ſe manifeſtuʒ eſt. Igit᷑ ſi drnt nůero: drnt ſpẽ.Et ſie methapbyſica nõ erit vna ynitate ſpecif ca. Sed dicebat ſcðo ꝙ ille ſecie dinerſaꝝ ↄcluſionu
methaphyſicaliũ df̃nt ſpẽ:ſʒ ↄueniũt genere. ¶MLõtra. Impoſbile eit pla accitia ſpecie diſtincta ⁊ eiuſdẽ ge⸗
—————
neris:eſe ſimul in eodẽ ſpo:ꝙꝛ eů illa que ſpẽ dr̃nr foꝛ⸗ maliter dr̃ant: duo foꝛmali oppoſita eſſent i eoce; ſil⸗ qð eſt ↄtra pᷣmũ pncipiũ · Sed diuerſaꝝ ↄcluſionũ.imo oiuz ↄcluſionũ methaphyſicaliuʒ ſcie põt eſſe actu ⁊ ü⸗ nui in eodẽ intellectu· rgo nõ differũt ſ pẽ. Nel ſi diffe runt ſpẽ: dr̃nt etã genere. Et ſi metaphyſica no erit vna nec ſpẽ nec genẽ. ¶Põ Dieꝑ qjs diuidit᷑ ſta. vcoꝛpoꝛeũ ⁊ incoꝛpoꝛeü: plus vel altẽ tantũ differũt: ſiẽ driẽ qbꝰ diuidit᷑ ſpeculabile. vʒ · ꝑ abſtracti a ind et nõ abſtractuʒ. Sed drie ſpeculabiliũ cauſant diſtinctio nem generic ſciaꝝ: vt ꝓbat Poc. P·ſuper Poetio de trinitate.q.y.ar. pᷣo. Ergo coꝛpoꝛeũ et incoꝛpoꝛeuʒ cau ſant diſtinctionẽ genericã ſciax. Sed methapbyſica cõi derat de his: vt pʒ.0.80.et. 20.et ·. hutꝰ. Jit metha phyſica nõ eſt vnã ᷣm genꝰ. C 7 Sl methaphyſica eiſer vna ſcia: vel ergo eſſet vna ſimplex qjlitas: vel qua litas aggregata ex ſpecie itelligibili ⁊ lumine intellectꝰ agẽtis: vt alig ponũt. Mõ ſcõinq ſic eſſet ens ꝑ accñs. Er ꝑ ↄñs nõ poneret᷑ in vno pᷣdicammẽto ſed i diuerſis. Meqʒ pᷣn:qꝛ hñs ſciam vmꝰ ↄclonis in ethaphyſicalis: ptret totã methaphyſicã: cuʒ ſimplex foꝛma vbi eſt: ibi totat: eſt:qꝛ eit indiuiſibilis. ʒ hoc eſt falſuʒ. Mot. n qʒ ſcire aliqs ↄclones eiꝰ:reliqs ignoꝛatns· p expien nias manifeſtũ eſt. Relingt᷑ ergo ꝙ methaphrſica nõẽ vna ſcia vel vnꝰ hit?. ¶ Sedꝰ eſt phus ꝗq tractat de eà tanq; de vna ſcia. Similiter Doc. S * dicendũ aʒ aſſerere v Reſpondeo dent᷑ ꝙ echaphrſc eſt ſcia vna: vnitate analogie: ſit ens qð eſt eiꝰ obm. ¶ᷓ hoc nõð poõt ſtars: Nꝛ nullũ analogũ cũ nõ ſit qd vnũ eſſentia uter ponit᷑ in pdicamẽto: vt tactũ eit in argumẽtis. Sed methaphyſica cũ ſit ſcia ⁊ hitꝰ et ẽt hitꝰ realis: ab oĩbus ponit᷑ in ÿᷣma ſpẽ q̃litatis. Igit᷑ xẽ̃.¶⁰ Alij vo dicunt: ꝙ mechaphyſica eſt ſcin vna vnitnte vniuocatiõis: ſed ſic ſo jum eſt vna m genꝰꝛ⁊ nõ vnitate ſpecifica. ¶ Bʒ hoc ẽt nõ põt ſtare: Eꝛ illud qð pᷣdicat᷑ ĩimediate de plibus differẽtibꝰ nñero in eo ꝙ ꝗʒd.eit ſpẽs. S; methaphvſics eſt hmõi:qꝛ ĩmediate pᷣdicat de methaphyſica Boꝛtis ⁊Platonis qne differũt nũero. Jgitur eſt vna vnitate ſpecica. CIlij vo diyerũt: ꝙ eſt ſcĩa vna vnitate ſpeci ſica: ſʒ tñ ↄtinet ſub ſe ples m ethaphyſicas nüero eſſen⸗ tiali diſtinctas: et ᷣm ꝙ diuerſe ſunt ↄclones in metha⸗ phyſica: ſic diuerſe erũt ſcie. ¶ Bʒ boc ẽt nõ põt ſtare: ppter cãm in argumentis tactamn:qꝛ impoſſibile eit ꝙw plura accidẽtia eindem ſpeciei:ſint ſimul in eodeʒ ſpo. Fed ↄſtat ꝙ fimul vnhomo põt hẽre ſcĩas diuerfarus ↄcluſionũ methaphyſicaliuʒ Jgit ac̃. CEnde verius dicendũ eſt: ꝙ methaphyſica eit ſcia vna vnitate ſpeci⸗ ſica. ¶ Mꝛo cuius declaratione ↄſideranduʒ eſt pᷣꝰ m ocS. ſuper Poetio de trinitate.q.y ar.ÿᷣꝰꝙ diſtin ctio ſcientiaꝝ ſᷣm genus vel etiam earunn diuerſicas: at⸗ tendenda eſtpenes diuerſitatem vel vnitatem generis ſcibilis:fᷣmn ꝙ ſcibile taꝙ omnes ſcientie ſunt eedem Fm genus:quarum obiecta reducuntur ad idem genus ſcibie. Et ilie ſcientie differunt genere: quarum obie⸗ cta non ſunt reducibilia ad idem genus ſubiectuʒ ſed ad diuerſa. Et quia genus obiectum ſcientiarum ſpeculati uarmn:eſt ſpeculabile inq̃ntuʒ ſpeculabile: ideo ſciẽtie ſpeculatine diſtinguũtur vᷣm genus yᷣm diuerfa genera ſpeculabilium. CEſt autem triplex genus ſpeculablle: Nt ibidem ſubdit et pßns imuit. s uiꝰ. Wam quoddã Te. L.d eſt eoꝛnmn que dependent a materia vᷣm eſſe et intelle/ co·? ctum:ſicut entia naturalia: in quoꝛuʒ diffinitionibus po nitur materia ſenſibilis: vt pʒ·et· huius. de qbus TI. eſt phyſica. Iliud eſt genus ſpeculabilum que depen/ Te. t dent a materia vᷣm eſſe ⁊ non;m intellectum:ſicut illa coj in quoꝛinn diffinitionibns nõ ponitur materia ſenſibilis neqʒ cõis neqʒ ſignata:de quibus eſt mathematica. Ali⸗ ud eſt genus ſpeculabiliumn que nullo modo dependẽt a materia:neqʒ vᷣm eſſe neq; vᷣm intellectum ex pare rei cognite: ſicut deus ⁊ ſubſtantie ſeparate de quibus eſt meth.Mõ ẽ aũt poſibile ꝙ it 4 ngenꝰpeculabiliũ aꝙ
mm* —

— 6. ²
ui ic hntsliaue res ue fint viunete mãe ſm intelleuñ5 ¶ Quna eſuſdẽ ſcie ynto eſt ↄſierare cauſas ꝓpꝛas ali⸗ wiin nõ Vm rem:qꝛ itellectꝰ noſter ſiue agens ſiue poſibi/ cuꝰ generis: a genꝰ ipᷣm:ſicut ſcia nãlis ↄnderatpncipia mit lis de le eit imãlis· ¶·Ex quo ſequit᷑ ꝙ phrſica mathe coꝛporis nlis. Bed ſbe ſepate ſunt vles a pꝛime cauſe uin matica et mechaphyſica dr̃nt genere: qꝛ vſant circa di/ eſſendi ipſiꝰ entis. Igitur ad eãdẽ ſciaʒ ꝑtinet ↄſideratio nerſa gnẽ ſeibilia. C Infert ẽt quelibet eaꝝ eſt vnafm earum⁊ ipſus entis. .be ſene inneeseieneeſeerlem Ad Pimum*odicengan ꝙ dulereſt 4 P. pꝰ.et Rinc eſt ꝙ in.6.huiꝰelicit᷑ hec diuiſio phye ᷣm genꝰ 3— vnitas.ſ.vnitas pᷣdicationis ⁊— 1 A.75 3 in. tibidẽ patebit. Nam phyapᷣ diuidtt᷑ inphraʒ reale; Nnitas cauſalitatis. Ens ergolʒ ſit vnñ m analogiã per? odP din, ⁊ Emocinalẽ ſiue rõnalẽ. Rõnalis vo diuidit᷑ in logycã compationẽ ad ſua inferioꝛa de qbꝰ equoc epᷣdicat: hõt matcä rethorich· Sedphrarealts dindir inacu, ivninoce ↄcutrere ad cnandi habitũ vniricut nihil inn facunã xtpeoncã. ctiua diuidit inmonaſtic yco refertaligd eſſe minoce pdicati de pluribꝰqð rů eg⸗ wui noicã ⁊ politicã · factiua alt diuidit in artes mecha/ noce ↄcurrit ad generationẽ alteriꝰ. Sol. n. vnꝰ fmn ſpẽ ns ſeptẽ· Theoꝛicaſiue ſpeculauna dindit in phyſ/ et vnus mitate vninocatiis eſt qntů adpdicationẽ: eit eam mathematicã ⁊ methaphyſicã. ¶ Lõſiderandũ eſt tñ cauſa equoca gnãtiõis Soꝛtis. Et econtra medicina xxteriꝰ. ⁊.ꝙ qñ hitꝰ dir diſtingui per obaꝛnõ eſt intel⸗ põt dici canſa vniuoca ſanitatis:Iʒ analogice pᷣdicet᷑ de v 1gendi ꝙ diftinguant᷑ x drias inãles ſine accidentales duerſis medicinis. Simiti hicdicimꝰꝙ ſ rõ entis ſit eu obiectoꝝ. E ſſe. n · aĩal vei plantã accidit ſenſibili inqntuʒ cõis ⁊ ynã vᷣm analogiã qjntũ ad pꝛ edicationẽ.eſt tñ ſpe⸗ wyti hmõi. Et ideo penes hec nõ ſumit᷑ dria ſenſiuʒ. Neqʒ cialis q̃nũ ad ↄderationẽ ⁊ infoꝛmationẽ intellectus v⸗ udur ẽr intelligẽduʒ eſt ꝙ diſtinguant᷑ ꝑ df̃ias foꝛmales mãe. ninoce ↄcurrens ad generationẽ ſcie in ipſo mntellectu Whnit MWanifeſtů eſt.n. ꝙ homo etaſinꝰ df̃nt ꝑ dr̃us foꝛma⸗ poſſibili. EEtper hocpʒ nſio ad an.et.zn. CEſt wctt les nãe· nõ tñ caufant diſtinctionẽ habituũ. Meqʒ ẽt itel· ¶ ↄſderandũ ꝙ vnitas methaphyſice ex tribꝰ põt auẽdi. i.n ligendi eſt ꝙ pabirdiſtinguanr ꝑ drias foꝛmaies gene no ex parte vnitatis quã hyit partes entis in ente im ris pᷣdicamẽtalis: qꝛ angelus ⁊ homo dint genere:quia pᷣdicarioneʒ: vt dictum eii. Et ſic ibi eit vnitas analogie wru drut ſi᷑ coꝛꝛuptibile⁊ icoꝛꝛuptibile:et tñ ptinẽt ad ean ¶ ꝓpoꝛtionaia vnitati ſbi eins. Alioo ex parte termini to⸗ mnn dem fiaʒ Sed itelligendü eſt ꝙ diſtinguütur x diner⸗ tius analogie: ð eſt ſa. Et ſc iſtaſcia eſt marime vna i knn ſas drias foꝛmales alicuiꝰgeneris ſeibilis m ꝙ ſcibile: cumnpᷣma fubſtantia ſit marune ſimplex. Tertio modo ₰ ita ꝙ ſitales df̃ie foꝛmales ſimant᷑ ᷣm diuerfs rõnes ex parte ĩmeciatiõis ſubſtantiãdi vᷣm ꝙ ſhm ſubſtat ſuis porinct foꝛinales dinerſoꝝ generũ ſcibiliũ:canſant diſtinctioneʒ paſſionibꝰ. Tunc in hae ſcia eſt maioꝛ vnitas:qᷓ; in ſciũꝰ
( hn
C genericaʒ · Bi vo ſumant᷑ ſᷣm diuerſas rõnes foꝛmales tijs pticularibꝰ:qꝛ inter ens ⁊ paſiones eius eſt vnitas dvi in eiuſdẽ generis ſcibilis:caujant diſtictionẽ ſpecificã:⁊ nõ realis ⁊ dinerſitas rationis tni. Muic ſnĩe cõcoꝛdat dis
mist genericã. ¶Ex quo ſequit: ꝙ muſica ⁊ ariſmetricanon Plbertꝰ pᷣ huiꝰ ca. ʒo. ¶ Ad q̃rtũ Admitto ſolutioneʒ itsi drntgie. CLõſderãdũ eſt vlteriꝰ. ʒo. ꝙ pon dĩ in oꝛdi poſit in obijciſco. ¶Ad qutũ dicẽdũ ꝙ oœĩa methaphy iodw ne ad poſſibile qð eſt eius obm. Et ſic rõ vel ſpẽs poex ſicalia ueniũt in rõne foꝛm̃ali entis que eſt vna vnitate niu oboſmnit · Sed hit⸗ nõ ẽ niſi q̃dã qᷓlitas habilitãs potẽ⸗ analogie fm p̃dicationẽ ⁊ cõis:tñ talis rõ vniuoce ↄcur 05 1 ſiue q̃dã diſpõ po pfectina in oꝛdie ad ſuũ obiectũ rit ad caufalitatẽ ſcie: et eſt ſpecialis q̃ntuʒ ad ↄſideratio 3 u eo bir⸗ geripit ſpẽm ab obo · ũ ergo ſcia ſt quidam nem qð ſufficitad vnitatẽ ſpecicã habitis. Coloꝛneſt 4 bbitꝰ:ſequit ꝙ rònẽ ⁊ ſpẽm trahit ab obo. Sed in obo vt cõe genus;ᷣm pdicationẽ: tñ potẽtia viſina que oꝛdinat 5 z dicit Doc. S in. q. de vtutibꝰ in cõi.q.⁊. ar. 4ↄſiderat ad coloꝛeʒ tanqᷓ; ad obiectũ ꝓpꝛiũ per ipſiʒ eſt vna vni⸗ aiigd vt fœmale ⁊ aligd vmäle·Foꝛmale in obo eſt id tate ſpecifca: qꝛ lʒ coloꝛ ſt gnãlis qᷓntũ ad pᷣdicationem:
ßᷣnicuiꝰrõnẽ obin p ſe refert ad potẽtiã vel hĩtuʒ · Sed h tñ ſpecialẽ modũ imutandi viſuʒ. ¶Etl 0 entis nõ 3— fFſ mãle in obo eſt illud in quo hoc foꝛmale fundar ⁊ qðᷣ ꝑ ſit pꝛeciſa a rõne ſubſtãtie:tñ oĩa ↄueniũt in rõne entis in yeÿn ſa unch accis refert ad hitũ ſiue potẽtiã. Nerbi ga. Si loqua⸗ recto. Inrecto.n nihil eſt:qð rõneʒ entis ſubterfugere —. mun de obo po viſiue: obm eiꝰ foꝛmale eſt coloꝛ vlali poſſit. Tõueniũt ẽt in rõne iubſtãtie in obliquo.⁊ icet n· tö ö quid hmõi. nẽjntũ.n. aliqd eit coloꝛatũ in tantũ eſt vi accidens nõ ſitba:eſt tñ ipſius ſpe. t hocideo eſt: quia poſiblt ſbile · Sʒ mãle in obo viſis eſt coꝛpꝰ cui accidit coloꝛ· ens eſt cõius ᷣm voceʒ qᷓ; ſba: vt patebit. 4 hniꝰ.q.⁊. in ci CEyquo pʒ ꝙ po⸗ vel hitꝰ refert᷑ ad foꝛmalẽ rõnẽ obi ar. F.et in. ꝰ. huiꝰ. q.ʒ. ar.⁊. et. q.y. ar.3. CEt ſii dirẽ ſin— per ſe⸗⁊ ad illud qð eſt mãle ꝑ accñs. Ged illa que ſunt duin eſt ad. m. ¶Ad ſeptimũ dicendũ ꝙ dupl redu⸗ CNnie ꝑaccis nõ variant ſpẽmꝛſed ſlũ ea que ſunt ꝑſe. Ideo citur aliquid ad aliud. Vno modo ſicut inferiꝰ ad ſimmn mn hinc eſt ꝙœ mãlis dinerſitas obi nõ variat ſpẽm ſed ſolũ ſupiꝰ:vel pars ad totuʒ· Alio modo ſicut pncipiũ ad ÿn⸗
iß 4 foꝛmalis. Mna.neſt po⸗ viſiua q̃ videmꝰ lapidẽ hoiem cipiatũ icet. n · illud qð reducit᷑ ÿᷣmo modo ↄtineatur
9 ⁊celũ: que diuerſitas viſibiliũ eſt mãlis ⁊ nõ ſᷣm rõneʒ; ſub illo ad qð reduci?nõ t ſcðo modo:ſ potiꝰ ecõtra. nduit diuerſaʒ viſibilis inqᷓntũ viſibile. Nuſtus aũt differt ab Deus aũt reducitur ad ens qð eſt hic ſubiectũ:ſicut pᷣn⸗
en g olfatu Vm dr̃iaʒ ſapoꝛis ⁊ odoꝛis qᷓ ſũt per ſe ſenſibilta. cipium ad pᷣncipiatum. ¶ Ad octauũ dicendũ ꝙaliqua in ei CConſiderandj vlteriꝰ. 4v.ꝙ hĩtus;ᷣmn tria diſtinguũ cauſant potẽriaꝝ diſtinctionẽ:que tamen non cauſant di⸗ nurrxt inuit oc· B.in. q.54. are2.Mꝛimo modo ſtinctioneʒ habituus. il aliqua diſtinctionẽ habituum mn ᷣm pᷣnꝰ:ſiẽ phyſica et aſtrologia. Scðo modo vᷣm oba: canſant: que tñ nõ caufant diſtinctionẽ potẽtiax. Manife
—
we fi muſica ⁊ pſpectiua · Tertio modo vᷣm nãʒꝛſicut vtus ſium eſtn. ꝙ ens mobile ens q̃ntnʒ et ens inijntuʒ ens ⸗—
conomica ⁊ politica: qꝛ vna diſponit ad actũ ↄuenientẽ cauſant diſtinctioneʒ ſpeciñcã habituuʒ:nõ tñ potentia⸗ ne inbt nãe fingulari: ⁊ altera ad actum ↄueniẽteʒ nãe inferioꝛi. rum Pbyſica.n. et mathematica et miethaphfſica ſunt uti CEr qbꝰpʒ ꝙ methaphyſica eit ſcia vnnõ ſolum fm habitus diſtincti ſpẽet tamen ptinent ad eandem poten n pu genꝰ Fẽt ßᷣm ſpẽm. Qðn.ſit vna ʒ genꝰ pʒꝛqꝛ illa ſcia tiam Nʒ· ad intellectum. Pil verũ qð eſt obiectũ intel whng eſt vna ſm genꝰꝛq̃ vſat cinca vnuz genꝰ Weculabile⸗ vt lectus ⁊ bonũ qð eſt obiectũ voluntatis.cauſunt diſtin⸗ ſta m patuit ſupiꝰ. Sed methaphyſica eſt hmõi.vᷣſat.n. eiꝰcõ ctionem potentiaꝝ: et ramen ptinent ad vnuʒ habituʒ:in jmiſt ſideratio circz abſtracta a mã fm eſſe ⁊ intellecuʒ. ð qjntuʒ ↄueniũt in yna rõne fonnali cõſiderandi. Id hoe n ẽtſit vna fm ſpẽm pʒ: Oꝛ illa ſcia eſt vna ᷓᷣm ſpẽm:que eniʒ ꝙ aliqua obiecta poſſint cauſare diſtinctionem po⸗„— M 2iderat aligd gen⸗ ſeibile fin vnã rõnẽ foꝛmaleʒ. Sed teniiãꝝ:requiritur ꝙ habeant diuerſas rationes fonna u methaphyſica eſt hmði. Lõſiderat.n. œĩa inq̃ntũ ↄueni⸗ les genericas imutandi potentias Verum ergo ĩmnta le mi unrin ratione entis: vt poſtea patebit. L4.q.y.ar. po inteſlectũ ſᷣmn ꝙʒ ſuſcipitur in intellectu. Sed bonum nõ 0 CæEt lʒ hec triplex ↄſideratio ptineat ad methaphyſicã imutat voluntateʒ fᷣm ꝙ ſuſcipitun in voluntate:ſed ðᷣm vʒ. lideratio Pmaꝝ cauſaꝝ et ↄſideratio maxime vliuð g voluntas tendit in bonum: qui ſunt modi oppoſiti: e— maxume abſtractoꝝ a mãnihilominus dinc eſt g veruz eit in intellectu et bonum in re: vt ꝓʒ Lec.. et yſica
fᷣ wa. Dð ꝓbat Doc. S.ipnti lectiõe. cðhuius. Id bœ auteʒ ꝙ aliqua obiecta poſſint cauſareco. ð.
n

— ——— 8——————
viſtinctiont pabituſ:requirit ꝙ babest diueras rnes parate ſint · rgo idem að pꝛi· Cpðrgult aucte
fonnales infoꝛmãdi vel ↄſiderãduſicut alia eſt rõ ↄſide cõmẽtatoꝛis ꝗ dicp phV· omẽto vitin. Si q& dic ꝙ p⸗ randi enris mobulis: ⁊ entis ijntũ huiuſmodi. Mõtñ phranitit vbare entis ſepais eſſe: peccat· Wẽn·nentii eit alin ⁊ alia rõ imutandi inteliectũ. CAd. yn. vicd ſepaior e nð declarat niũ inſeia nãn· Nec.n·enti ſůt ꝙ ille ꝑtes entis: vt dicit Doc. S.ſup Woecio de trini· ſubiecta pᷣme phye· Etimpoſſibile eſt aliquã ſcia Pba⸗ q.y.ar pᷣ d. y. exigüt eundeʒ modu; ↄſiderandi cum re ſuũ bmn eſe⸗ ß ↄceditipᷣn·aut qꝛ eſt manifeſtuʒ ꝑ ſe: dnte in eier eoꝙ ẽrnõ dependẽt amã ᷣm eſſe au ᷣm utc eſt demõſtratũ in aiiij ia· M peccat Au·Adie rõneʒ · Ideo iplaxꝝ nõ eit alia ſcia qᷓ; ſcia de ente·&Alia pr pmãp̃demõſtrarip pn eſſetlec qͥmnẽrite duo argumẽtã ↄcedimꝰ. CAd. n. dicẽdum ſicut dicit Ergo vider ꝙ genꝰſpaꝝ ſepataꝝ ſit ſßin imethapca.
c. Simediate ſupꝛa:ꝙ ille d̃ie rex quas obiectio M o. Bapia Vſa
9 vſar circaaltiſimas cãs ⁊ potiſſune cir tangit:nõ ſunt drie per ſe reꝝ inq̃ntũ ſimt ſeibiles · Et iõ kahmãcäm:vtpʒ inP Pli retes S pens eas n diſtinguũtur ſie· ¶· Sed ↄtra. xotporenz ¶Phrſic vicle ien⸗ ppusihes hu. Ktgoic Eh emʒ et incoꝛpoꝛen junt drie eſſentiaies diuetſas ſpẽs cõ ð pꝛi C Bʒ 3eſt pus. hui? qutponttene⸗ picet Tege ſtitotes: vt pʒ ĩarboꝛe Noꝛphyrij· Ergo ſůt dfie ꝑ ſe. ſðm. Silt Woc..in piti ectione dicens· Ex appa p⸗ Cpicendi cꝙ ſunt dr̃ie per ſe ſubſtãtie coꝛpoꝛee ⁊ in ret ꝙ qᷓuis tia pclict ↄiderethec ſcia: non tñ cõſiderat Ehet cꝛpoꝛee inqnrũ ſunt nãe quecaʒ fed nõ ſuntofieperſe libet ipſoꝝ vt bm:ſed lum ißm ens che.· ec ule. coP ſeibilis ym ꝙ ſcibile. Ideo nõ diuerſificant ſcias· CAd Ergo deꝰnõ eſt bie ſbnꝛqꝛ vni ſcie eſt vnicũ obiectũ. vltimũ dicẽdũ ꝙ methaphyſica eſt vna purã ſimplex Reſponde dicendũ ꝙ neqʒ deꝰ neqʒ ſße qualitas. Et ad obiectionẽ dicendũ ꝙ qui hz vnaʒ ↄclu RMNE ſepate ſunt ſm adequatũ ſiue ſionẽ methaphyſicalẽ ſeiẽtifice: hʒ tolaʒ methaphyſicam attributõis huiꝰſcie: accipiẽdo m attributõis pꝛo obie eſſentialt ſed impſecteꝛnõ titota ⁊ ᷣmomntẽ modum ctoadequat ſcie · Oꝛ ad hoe g aliqd ſi ſubiecrũ in au enenctricutcaioꝛ in aqua tepida eſttotus ᷣm eſſentiʒ: ſciaop ꝙ vi ↄniderata in il⸗ ſciĩa ↄtineant᷑ ſub eo⁊ rs⸗ ſed nõ ᷣm omnẽ modũ eſendi:ſed impfecte. Et de iſto ducant᷑ ad rõnẽ foꝛmalẽ eiꝰ: hoc eſt quecũqʒ ↄſid erant᷑ inferiꝰ clariꝰ diſputabit᷑ in· 5 huiꝰ. q. 7· ar·· Etin. o. in illa ſcia: opʒ ꝙ ↄſiderent ſᷣn rationt foꝛmalẽ obiecti: puiꝰ.q.iar.pᷣo. ad pᷣm. ¶Eſt tamen ſeiendũ ꝙ pabitus vtpʒ per Voc. F. in pᷣ miax. di.pᷣꝰ. q.I. àr · 4 Sed ma⸗ qlibet põtdupli ↄlderari. Uno pꝛo qjlitate habilitãte nifeſtu eit ꝙ ↄſiderata in hac ſcia non cõſiderant᷑ inrone intellectũ ad vtendũ foꝛmis irelligibilibꝰ. Et ſic eſt vna deitaiis que eſt rõ foꝛmalis eius:qꝛ ãlias methaphyſicz ſimpler qlitas:qꝛ vt dicit oc. S in. Iꝛ⸗. 74 ar.4 nõ diſtingueret᷑ a theologia diuinitꝰinſpirata. Sik ẽtnõ . g2 4 l—T f PMabirꝰ eſt plectio potẽtie. Dĩs aũt pfectio ꝓpoꝛtionat᷑ ↄſiderant᷑ in rõne ſbaꝝ ſepatan qꝛ vel poc eſſet in rõne
———————
Pmächm:vtpʒ inÿ huꝰ: et. soethyr. ed metha⸗ LecePe⸗
pectibili. inde ſicut po! eſt vna qᷓ;uis ad multaſe ertẽ mnie:vl oiuʒ ſunul. Mðp̃nꝛqꝛ Poc marxie videret᷑ ð dat inqntũ ↄueniũt in vna rõne foꝛmali obiecti:ita zpa deoꝛqð impꝛobatũ eit · eqʒ ⁊ꝛqꝛ rõ foꝛmalis obi dʒ bitus ad multa ſe extendit ᷣm ꝙ hſit oꝛdineʒ ad aliqud eſſe pãlis: et vni ↄuenire qð ſaltẽ eſt vnũ Fᷣmn analogiaʒ vnütputa ad aliquã vnaʒ ſpecialẽ rõnem obiecti: vel ãd als methaphyſicã nõ eſſet vna.& Itẽ ad hoc ꝙ aliqd ſit vnũ pncipiũ autad vnã nãm. Alioꝰ accipit᷑ habitus pꝛo ſum alicuiꝰ ſcĩe:regrit᷑ ꝙ ꝑ ip̃m ſcia vr̃at a q̃cunqʒ alia- aggregato ex ſperie itelligibili ⁊ lumine inteliect?agen; ¶ Scie. n. diuidunt per eaꝝ ſubiecta: pʒ.30.ð aia.et eſt 3 tis · Et ſic ᷣm aliquos voc. S. vult ꝙ habitꝰ nõ ſit ſimn⸗ Doc. S.vbi fupꝛa. ᷓʒ manifeſtũ eit ꝙ hec ſcia non vrt E⸗lz⸗ Et pler qjlitas. Wnicqd ti ſit:iſta eſt impꝛoprijſſima acce“ ab alis phocch ↄſideret de deo:qꝛ dens ẽt ↄſiderat᷑ in co33 ptio habitꝰ: vt infla patebit in. Puiꝰq. 7· ar. z 8o.phy. CSi dicat ꝙ ſub alia rõne foꝛmali ↄſiderat ĩ Eek⸗ e ¶Ebi ſupa in voc S.in ꝓlogoꝛibi. Ex qbꝰapparet; phyſica ⁊ methaphyſica. ¶ ontra. Ii ↄſderat᷑ in me⸗ co.48 S c uintum ſic ꝓcedit. Midetur thaphyſica ſub alia rõne:q̃rit q̃ eit illa rõ foꝛmalis. 5 2 11 ꝙ deus ſit ſm me põt diei ꝙ ſit deitas:qꝛ ſic eſt obin theologie btõx. Mec — chaphyſice · Ma q̃libetſcia dʒ denoĩari aſuo reuelabilitas:q ſic ẽ obm theologie diuinitꝰ inſpirate· ocumn ab eo trahat ſpẽm ⁊ entitateʒ. Bed Mec in rõne cauſe:qꝛ ↄñderatio huius ſcie ſe extẽdit ad pec ſcia dici᷑ diuina ⁊ theologiat vt ꝓʒ in ꝓhemio huꝰ: ſbam ⁊ accitia: actũ ⁊ potẽtiã ⁊ ad vnũ et multa: que nõ etper Voc B. in xiti lectiõe. Ergo deꝰ eſt m in hac ſunt paſſiões ſiue ꝓpꝛietates cãe. ¶ Bi dicat᷑ ꝙ in rõne ſcia. C 20. Merfectiſſime ⁊ mobiliſime ſcie dʒ eſſe enns. Ergo ſeqt ur ꝙ ens erit ſbn⸗ nõ deꝰ. Albũ.n.i⸗ nobiliſimũ ſhin:qʒ ſcia dignitatẽ accipit ab obo. S me mutat viſus in rõ̃ne coloꝛis· ergo coloꝛ eſt obmn viſus et Tectio.. thaphyſica eſt nobiliſſima pfectimma ⁊ digniſſima ſcia nõ albũ:qꝛ illud eſt obm alicuiꝰ:cui pᷣmo et per ſe ↄue⸗ vt pʒ in phemio huiꝰ:et in.iu.huiꝰ. Ergo ſpm eius dʒ nit ꝓpꝛia rò fonmnalis ↄſiderãdi. NP 20. lud eſt pm
3 5
Lect. 6. et eſſe nobiliſimũ· Sed deus inter oĩa entia eſt nobiliſiꝰ in aliqj ſcia cuiꝰcognitio vncipal:i illa ſcia q̃rit his ptes co. 39⸗ mum ens: vt pʒ· x. huiꝰ. git idem ꝙ pꝛius. CPz. N diclt oc. S. vbi ſupꝛa. Bed deꝰvel genꝰ ſbax ſepa Scia ↄſiderans aliqua multaattributa ad aliqð vnũ pꝛi taꝝ nõ eſt hinõ ſideratio dei pᷣncipalt ſideratur in munn:marime ꝓſderat iliud pin tanq; vpriũſbmad ʒtheoloni diuna. Igir ⁊c. CEx qbꝰpoteſt elici: ꝙ tres 1ec. Pa, et qð Oi alia attri buũtur: vtpʒ · ꝓ · huiꝰ· Sed deus eſt id ſunt ↄditiões ſbi attributionis ᷣni oc S. vbi ſupꝛa. co.2. ad qð oĩa alia entia attribuuntur- Ergo de deo hec ſcia uima eſt ꝙ q̃cũqʒ ſunt in tali ſeia: debẽt ↄtineri ſub ta miarie eit tanqᷓ; de ꝓpꝛio ſbo. N ꝓ. Deus nõ eſtno ſᷣo. Scðã eit ꝙ cognitio eins pᷣncipal? intẽdat in tali
*
bis oino ignorꝰ. Ergo de eo ↄiderat in aliqᷓ ſciaNõ in cis ertiaeſt ꝙ ptale ſpᷣm illa ſcia dr̃at a qjcunqʒ alia. Lect. 7. et phrſicaneq;i matbe ucũ ille ſcie ſint ð ↄiũctis mãe ſal CExqbꝰ ſeqt qjrta ↄditio.ſ. ꝙ oĩa pᷣncipalꝭ ſideratai c53. teʒ ᷣm eẽ· eꝰ aũt oĩno ĩmãlis eſt.uo. hniꝰ. Ergo de? iilla ſcia:d ebẽt he reductionẽ ⁊ attributionẽ ad tale ſpᷣn Pect. 6. et ↄniderat in methe*. Et per ↄñs eſt ſpm methaphyſice · vel in recto vel ſaltẽ ĩ obliquo. ¶P 30. Mꝛobat ꝙ deꝰ cd. I CPidet ꝙ genꝰ ſpan ſepata ſit ſm metheevt nöõ eſt bic ubiectũ ꝓbatiðᷣe Auiẽ. Duia deũ eẽ eſt q̃ñrũ vult uẽtato?· meth eſt circa ſepata a m ÿᷣm eẽ⁊ mn hac ſcia· Ergo deus nõ eit ᷣm huuus ſcie. ꝓbatio cõ⸗ ßm rõnẽ: vt ẽt dicit Voc. ᷓ in pfiti lectiõe. Sed ſbe ſe⸗ ſequẽtie:qꝛ de ſubiecto alicuiꝰ ſcĩe dʒ pᷣſupponi qꝛ eſt·⁊ pate ⁊ deꝰ ſũt hmõi. Igit ſbe ſepate ⁊ ðus ſunt ſp buꝰ dʒ inquiri paĩo eius. Antecedẽs ꝓbatur: qꝛ deum eſſe ſtie Cð& Metheeſt cincn pneipales cãs ⁊circa pᷣn⸗ yel eit per ſe notumn: vel de ſe eſt natuʒ cognoſei: vel eſt ßncipaliſima: vt vult pßus in ꝓheinio huiꝰꝛetẽt Poc. inaliqua ſciẽti queſiuʒ · Sed nõ eit dicendã pᷣn. Meqʒ
F in pñti lectõe. Sed hme pncipales ⁊ vles cauſe ſüt 2n qꝛ ſic nõeſſerſpm Reſtat ergo 3. Sʒ in nulla aliz
ſe ſepate·ſ.deꝰ ⁊ angeli: vt dicit hic Moc. B. Igit᷑ ge⸗ ſcia queri põt neccognoſciqᷓ; in iſta. Ergo ĩ iſta ſcia d ũ nis ſhaꝝ ſepatar eſt Win in meth¶ 7. Binöint eſſereſt queſitmn⸗ CEſttunen uetart den woe. alie ſe niſi mãles: phya nãlis erit pꝓhya: yt diẽ phus S. in p parte. q.⁊ar. p. ꝙ cõtingit aliquid eſſe per ſe P.1. co. 60huiꝰ. Bed boe eſt falſuʒ · Ergo pbvapꝛideſt methe“ notuʒ dupk· Uno modo ſᷣm ſe ⁊ nõ quoad nos · Ilio⸗ t de ubſtãtijs imãlib? in ſenſibilibꝰ:ſiẽ deꝰ ⁊ ſbe ſe/ ÿm ſe ⁊ quo ad nos · Ex hoc enim aliqua pꝛopoſitio eſt
1* perſe

Queſto
per ſe notaqꝛ pꝛedicatũ includit᷑ in rẽe ſubiecti: vꝛ hõ
eſt aial. Mã aĩal eſt de rõe hoĩs. Si igitur notũ ſit oĩbꝰ de pꝛedicato ⁊ de ſubiecto quid ſit: ꝓpoſitio illa erit
P ſe nota oĩibꝰꝛſicut pʒ in pꝛimis ðᷣmõſtrationũ pncipijs
quoꝝ termini ſüt quedã coia que nullus ignoꝛat: vt ens
⁊ nõ ens totũ ⁊ ꝑs ⁊ ſimilia. Sed ſi apud aliquos notũ
nõ ſit de ſubiectò ⁊ pꝛedicato quid ſit: ꝓpõ illa quidẽ quautũ in ſe eſt erit per ſe nota:nõ tiñ apud illos qui ſub
—
ectũ ⁊ pꝛedicatum pꝛopoſirionis ignoꝛant. ec igit
Pꝓpõ deus eſt: eſt per ſe nota quãtũ in ſe eſt: qꝛ pꝛedica
tum eſt idẽ ſubo. Sed qꝛ nos nõ ſcimus de deo qd ſit nõ eſt per ſe nobis notat ſed indiget demõſtrari per ea
dque ſunt magis nota quo ad nos ⁊ minus nota ᷣm nãm
per effectus. Moc ille foꝛmalitter. Et ſic intelligiturꝓ batio Aui. C Sed replicat uero.qui tener oppoſituʒ
E. I. et Zcluſionis ⁊ arguit ſic octauo phyſicoꝛũ oſtẽſum eſt deũ cõ. 48. eſſe.ergo ⁊c. CReſpondet Aui. ꝙ hoc eſt incidentali⸗
ter ⁊ ad plemoꝛem noticiã motus habendã ⁊ vt augea rur deſiderium adiſcenti perueniendi ad ſcientaʒ ĩqua certius habet᷑ cognoſci deꝰ que eſt iſta ſcia. C 4. ad pꝛncipale. Conſideratio entis inquãtũ ens videtur eſſe
.Ppꝛioꝛ:q; conſideratio pꝛimi entis.ſ.dei ex parte cogno ⸗
ſcentis: qꝛ pꝛimuʒ quod appꝛehenditur ab intellectuẽ ens · Si ergo deus eſſet hic ſubiectũ vel etiã ſubſtantie ſeparate illa ſcĩa.que ↄfideraret ens inquãtum ens eſſet
pPrior iſta ſciẽtia. Er ſie opoꝛteret ponet᷑ vnã aliã mecha phrſicã pꝛioꝛẽ ẽt que humanttus inueniretur: qð ẽab⸗ ſurdũ C Mec valet dicere vt Puridanus dicit in pᷣma
queſtione ſue metha.ꝙ vʒ illa conſideratio eſſet pꝛioꝛ prioꝛitate oꝛiginis: ſed non pꝛioꝛitate iutentiõis. Sʒ ma gis contrarium veꝝ eſt:qꝛ nihil pꝛecedit deũ ꝓꝛioꝛita⸗ te oꝛiginis ſtante fide:ſed eſt pꝛima ⁊ vlis cã oĩum reꝝ Et ſilr nihil pꝛecedit ens ᷣm conſiderationem ⁊ intẽtio nẽ ipſius entis ¶ Meqʒ etiã põt euadere ꝑ hoc ꝙ di⸗ cit ꝙ iſta metha.ſe haberet ad illã vt ps:ſicut ſi tradere tur cognitio de mã ⁊ fonna ⁊ relinqueret᷑ cõpleta no⸗ ticia de ente naturali: eſſet phyſica umperfecta: vt dicit.
P.*. et C Oportet. n. cõcedere vel ꝙ diuiſio phye ſpeculatiue cõm. nõ ſit ſufficienter aſignata.so huiꝰvel ꝙ methaꝰ.iſta ẽ
umperfecta ⁊ imperfecte tradita a phᷣoꝛ qð eſt nephas dicere:qꝛ ſieſſet imperfecte tradita: ipſe idem Vurida nus qui ſe cõfitetur inſolubilia feciſſe quare vt ingenio⸗ ſus non compleuiſſet eam. 1
Ad pꝛimũ ergo dicendi ꝙ non ſemper ſci⸗ S entia denoiat᷑ a ſubiecto ſed ali⸗ quando denoĩatur a ptibus ſubiectinis:ſicut ſcia pꝛedi⸗
camentoꝛũ. ʒiliqña pꝛopꝛietate: vt ſcia naturalis. Aliq; apncipijs. Et ſic iſta ſcia dicitur diuina a deo quiẽ pri⸗
—
mũ pꝛincipiũ oĩum entiũ ⁊ oium ſciarũ:⁊ potiſime in
hac ſcia. ec cõſideratur in hac ſcia vt pars ſubiectiuò entis in eœĩ: ſed vt pꝛincipium ⁊ finis entis creati vt po ſtea patebit. ¶ Acd ſecũdũ dicẽdũ ꝙ aliqua ſcia dicitur eſſe nobiliſſima dupliciter. Mnoſimpliciter. Alioĩ ge nere ſciaꝝ humanaꝝ. Illa.n.ſcĩa que eſt nobiliſima ſim pliciter ſicnt eſt theologia diuina: hʒ nobiliſſimũ ſubie⸗ ctũ.ſ. deũ vt pʒ per do· S.in. pꝛ.ꝓ.q.pꝰ.ar.y.⁊ in pᷣmo ſnĩaꝝ di.pꝰ.q p ar· 4 · Sed illa ſcientia que eſt nobiliſ⸗ ſima in gſe ſciaꝝ hũanaꝝ:nõ oʒ ꝙ habeat nobiliſimus ſubiectũ fimpliciter:ſed ſufficit ꝙ ſub eiꝰſubiecto conti⸗ neant᷑ nobiliſſime creature ſicut ſůt angeli:⁊ ꝙ finis eiꝰ ⁊pꝛincipiũ ſit nobiliſſimũ:ſicut eſt dens dũmodo illud
principiũ nobiliſſimum reducatur ad ſubm in rõne cau ehuic ſnĩe concoꝛdat Albertus pꝛimo huiꝰca.⁊v. Eyq Pꝙ bec ſcia conſiderat deum tãq; pꝛimũ pꝛincipium ltimũ finẽ ⁊ ſbam tãq; partẽ pꝛincipalem: ⁊ cetera nnſcendentia tãq; paſſiones:⁊ ens inquãtũ ens in rõe ubiecti vt ifra patebit ꝓlo.ar.y.Imn. x in.q.
ecti vtifra CAd tertiũ dicendũ ꝙ aliqua reducũtur ad aliud dupliciter. no ſicut effecius ad ſuã cauſam. Et ſic oia conſidera⸗ tãin hae ſcia reducuntur ad deum tãq; ad vlem cauſaʒ. Alio aliqua reducuntur ad aliud tãqᷓ; ad pꝛincipaliter conlideratũ in aliqua ſcia. Et ſic non reducunt᷑ ad deum
——
²
Pꝛima
ſed ad ens inquãtũ huiuſinodi. Ni dicat ergo deus
reducit᷑ ad ens.⁊ ꝑ ↄnĩs habebit rõnẽ ĩperfecti. Ci·
cẽdũ ꝙ aliꝗd reducit᷑ ad alind tãqᷓ; ad pᷣncipali ſidera tũ duplr. Uno ſicut ꝑs vel paſſio vel inferiꝰad ſuũ torũ Alioꝰſicut cã ad ſuũ effectũ.llud qð reducit᷑ pomõhʒ rònẽ iperfecti. Sʒ mõ.⁊o.mõ.deꝰergo reducit᷑ ad ſÿm hꝰſcie in roe cãe · Ens.n. ẽ vliſſimũ in pꝛedicãdo. ⁊eꝰ vo eſt vlis in cauſando. Igit᷑ ens eſt adeqtꝰeffectꝰipſiꝰ dei vt innuit verſoꝛis in ſca.q.ſue mctha. ¶ Ad qjrtũ dicendum ꝙ deꝰ cõſiderat in metha.nõ vt ſpᷣm:ſed vt pꝛmũ pꝛincipiũ ⁊ vt vltimꝰninis oĩumn cõſideratoꝛũ in ea · ¶ Icd qntũ dicendũ ꝙ metha.eſt circa ſeparata a mã nõ ſolũ cica ea que in mã nullatenus eẽ pñt ſicut deus ⁊ ſubſtãtie ſeparate:ſed ẽt circa ea que nõ includũt mãʒ qbꝰtñ nõ repugnat eẽ in mãvt pʒ ꝑ do. S.in pñti lcõne Icdeo hac ſcia nõ cõſiderat ſbas lepatas tãq; ſubiectũ: bñ tãq; ꝑtes pꝛincipales ſbi vel tãq; vltimũ ſinẽ ↄide⸗ ratoꝛũ in ea vt dictuʒ ẽ. Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad.ð n.⁊ ym. CAd octauũ dicẽdũ ꝙ ſi ↄmẽtatoꝛ itellexit ꝙ ſbe ſepa te ſunt ſᷣm.i.ꝑtes pᷣncipales ſbi ſicut ſbe creature in mã les vt angeli vel ſicut pᷣma cã ſpi ⁊ vltimꝰfinis ſicut deꝰ: ſic cõcedimꝰauctoꝛitatẽ eiꝰ. Si vovelit loqui ð ſpo ade quatiõis ſiue attributiõis:ſic do. S.eã nõ cõcedit.qꝛ ſd nat cõtra phm· ꝓ. huiꝰ Ad vltimuʒ ddin ſiẽ ad qntum. ¶Vbi ſupꝛa in pꝛologo.—— — ic pcedi ur. Midet ꝙ 11 ſertum ſba ſit ſpßm huiꝰſcĩe. O m ſcie huiꝰoʒ eẽ aliquod vnũ qð hẽ̃at pꝛo as paſiões.qð ſit cõe ⁊ ad qð oĩa alia ha peant attribnẽionẽ Tuʒ pᷣmo qꝛ hec ſcia eſt vna: vt pꝛo batuʒ eſt ſuperiꝰꝓlo.ar.4.⁊ ꝓbat Albertꝰpꝛimo huiꝰ ca.3. Tuʒ ſecundo.qꝛ iſta ſcia cõſiderat oĩa entia cum ſit vlis ſed hꝰi ẽ ſbᷣa vt pʒ intuẽti. Igit᷑ ſpa eſt ſpmems.
ↄmẽ pꝛio
¶P ſcðo · Illud de quo pꝛimo ſpeculanduʒ ẽ dʒ dici A ect.1. et ſbi ceteris cõditiõibꝰobſeruatis. Sed ſba eſt hnnõi vt commẽ.6.
pʒ ſeptimo hniꝰvbi cõcludit phs ſic napp nobis pꝛi
minʒ ⁊ maxime ſoluzʒ vt eſt dicere de ſic ente.ſ.de ſuba
§
ſpeculãduʒ ẽ. Ergo ſpaẽ ſhm hſcie. ¶P tertio ſeßs Lectõ.⁊.et dicit in 4. huictot ſunt ptes pꝛime vßre:qͥtſiuit ſhe cõmen. ſed cuʒ ſcie diuidãt ᷣm diuiſionẽ obiecti vñ ꝙ ſba ſit ſß
iectuʒ huiꝰſcie. ¶ Sedʒ eſt phs ⁊ẽt do. S vbi ſupꝛa. ⁊ Albertꝰmagnꝰ pꝛimo huiꝰca.⁊. Dꝛ vnꝰſcie eſt vnuz. ſpm. Bed ensũ ſbᷣm huiꝰſcie:ſit ipſi dicunt. ergoñ ſpa. P eſi ondeo dicenduʒ ꝙ ſa nõ eſt ſpʒ h R P ſcie:quis Wuricanus viſus ſit ic idẽ ſuſtinere. Da illud ẽ ſpᷣm cuiꝰpaſſiones per ſe puncipal ↄſiderãt᷑ in illa ſcia ⁊ ſub cniꝰrõe foꝛmali oĩa alia cõſiderant᷑: vt ex pᷣcecẽti articulo apparnit. Sʒ paſ ſiõᷣes que hic cõſiderant᷑ vʒ. veꝝ bonnʒ ⁊ aliqd nõ ſunt paſſiões ꝓpꝛe ſbe:cuʒ reperiant in alijs pꝛẽdicamẽtis ¶ Biti gia que hic ↄſiderant᷑ pꝛincipalt nõ cõſiderant ſub rõe foĩali ſbe qꝛ alias acciitia ⁊ ẽt trãſceudẽtia nõ c ſiderarẽt᷑ pꝛincipair in hac ſcia: qð eſt falſuʒ Igit᷑ ſpa ñ eit ſpᷣm. NEtt tñ ſcienduʒ ꝙ cõiter a doctoꝛiꝰrealibꝰ
⁊ ſpecialr a do. S.⁊ ab Alberto aſſignat᷑ triplex ſubie⸗ Fr=
ctuʒ in q̃lʒ ſcia.vʒ ſᷣm coiſſimuʒ · Et ſic ens in coĩ qð di nidit᷑ in deuʒ ⁊ creaturas dr̃ eẽ ſᷣm in metha. Alind ẽ ſubm̃ cõe ſiue ſbm attributiõis ſeu adeqᷓtiõis. Et ſic ens qð diuidit innnediate in·x. pꝛedicamẽta ẽ ſubm̃ ĩ hac ſcia:vt infra patebit ar. ð.ꝓlo. Aliud ãt d eẽ ſubim̃ ſpe⸗ ciale: qð.ſeſt pꝛincipalior ꝑs ſubiectiua ſi attributio⸗ ms. Et ſic bñ cõceditur ꝙ ſba eſt ſubiectuʒ in hac ſcien⸗ tia · Sili ⁊ ſbe ſeparate:vt vult cõmẽtatoꝛ. ¶Eſt ãt vl⸗ terius ſcienduʒ ſecundo ꝙaliqui.vt Antoniꝰde Meapo
—
*
li qdã archyep̃s ·q.p · in ſua mecha.in pꝛio notãdo ⁊ ai— 5 ſibi ſiles diſtingunt inter ſpm attributiõis ⁊ ſpᷣm adeq
tiõis:vocãtes ſpm adeqᷓtiõis eẽ fbᷣʒ pꝛincipale ſcie ꝑꝙ
ſcie denoiationẽ accipiũt ⁊ diſtingũt᷑. Shʒ ãt attributio
nis dicent eſſe pꝛincipalioꝛes ptes ↄñideratas in illa ſciẽ
tia ꝛſicut ſunt ſubſtãtie ſeparate in hae ſeia. ¶ Sʒ iſti cuʒ
reuerentia ꝓpꝛiũ vocẽ ignoꝛant. Ex eo· n. ꝙ aliqd ð ſub⸗
iectuʒ adequãtionis: ex eodẽ habet ꝙʒ oĩa alia attribuun 3 4

S
Lectõ1.et comen 4·
Lecõ.et commẽ·
Lõmẽto.1.
Lectio·I. 6õ⸗ Lectio-I. cðmento·3
tur ad ipſum. Et ſie idem vocamꝰſm adeꝗtionis? ãt⸗ tributiðis: ne ſit diſputatio vᷣm vocẽ: ⁊ nõ ÿᷣmn rẽ vt dici tur 2 eienchoꝝ. Alij vo ponũt vnã alã diſtinctionem vʒ ꝙ triplexẽ ſbᷣin yt recitat Alb · vbi ſupꝛs ca.? Mã qð dã eſt ſin:qð ſubijcit ↄſideratis in illa ſcia. Et ſie ſpᷣmi pac ſcia eit ens: vt ipſi dicũt. Alið eſt ſÿm:qð eſt in illa ſciacertiꝰ⁊⁊ ſic dicunt ꝙ cã eſt ſpm in hac ſcia. Aliud vo eit ibm qð eit in ſcia digniꝰ Et ſic dicũt ꝙ deꝰ eſt ſubm in hac ſcia. C Sed hij moꝛe latinoꝝ plurima ponũt vin logycas cõuenientias quaſi oẽm diſtinctionẽ verã ſolu⸗ tionẽ in quolʒ ppoſito reputantes. ¶ Sed ego dicit al⸗ ber.vbi ſupꝛa tales logrcas cõuenientias in ſcijs de re⸗ bus abhoꝛreo. Et vere abhoꝛrende ſunt: eo ꝙ tales ⁊ ſimiles fantaſtice adductiones: ad multos deducunter⸗ rores vt patet- Ad imum ergo dicendũ ꝙ lʒ oĩa pꝛinci
3 P I pair cõſiderata in hac ſcia ha beãt oꝛdinẽ ⁊ reductiõeʒ ad ſßaʒ tãqᷓ; ad ꝑtẽ pꝛincipalio rẽ ſubiectinã ſbi hꝰſcie:nõ tñ tãq; ad pᷣmũ ⁊ pꝛicipale cõ ſideratũ: qꝛ ⁊ ipſa ſba nõ cõſiderat᷑ in hac ſcia niſi per re dnctionẽ ad ens inquãtũ hmõi. ¶Acd ſcðᷣm dicꝭdũ ẽ ſiẽ ad pꝛimũ ſ.ꝙphus p ⁊ pꝛincip alrtractat de ſba tãqᷓ; ð pꝛincipalioꝛi pte ſubiectiuaſpi huiꝰſcie:⁊ nõ tãq; ð ſßo niſi aceipiẽdo iᷣm tertiomõ vt pauit in coꝛpoꝛe articuli CAd tertiũ dicẽdũ ꝙ ptes metha·nõ diſtingůt᷑ vᷓʒ eſſẽ
tĩ:ua ꝙ ſint plures metha. ᷓᷣm eẽ̃ntiã diſtincte: vt ex ſu⸗
pꝛadictis pʒ: ſed ſolũ Vᷣm modũ eſendi pfectũ vel imꝑ fectũ. Et iõ argn nõ cõcludit ꝙ ſa ſit ſpᷣmꝛſed ſolum q ronſideratur in hac ſcientia ſicut pars pꝛincipalis entis inqnantum ens. Cbi ſupꝛa in pꝛologo. 1i ens qð ẽcõe deo 4 creaturis:ſit ſßᷣm adeqjtiõis ĩ hac ſcĩa: vt vo unt Bcotiſte ⁊ pꝛincipalr Antoniꝰ Andree in phꝰ.q.pᷣ. O.ð ꝓbãt primo ſic. Mã phs dicit in.6 puiꝰin ſolutiòe cuiuſda dubitatiõis ꝙ de ente inquãtuʒ ens pꝛimo vtiqʒ erit ſpeculari. Bed ens inquãtũ ens ẽ cõe deo ⁊ creaturis· Ergo ⁊c̃. ¶P ſecũdo ad idẽ · i cit phs in.& · ꝙ ſinõ eft ſßa aliapter nãẽ: ꝙ tũc phyſica erit pꝛia ph vꝛqꝛ phyſica eſſet de oĩb⸗ entibꝰꝛ ſicut nunc eſt de oibꝰ nãlibꝰ. Tũc.n.oĩa entia eſſent nlia. Sʒ hoc eſt fünvt ꝓbat Auicẽ.i.huiꝰca.⁊.⁊ cõmẽ.ʒ hꝰcõm. py
Ergo oʒ ꝙ ſbm huiꝰſcie ſit quid cõiſſimũ ad entia nãlia
x ad alia. Sed hoc nõ eſt niſi ens qð eit cõe deo⁊ crea⸗ turis Pʒ. M etha. cð ſiderat oẽg cãs vtꝓbat in phe⸗ mio bꝰ· Ergo dʒ cõſiderare effectũ ꝑ fe pꝛimaꝝ cãꝝ:qꝛ
eiuſdẽ ſeie eſt cõſiderare cãm ⁊ effectũ Sed prime cãe
eſfecrꝰper ſe ſunt entia inquãtũ entia. Ergo ens inquan tů ens eit ſÿm in metha · ⁊ ꝑ ↄñs ens qð eſt cõe deo ⁊ creaturis. CP · 4 ꝓbat auctoꝛitate cõnẽta.q dicit ex pꝛeſſe in tertio huiꝰꝙ ſpᷣm vtriuſqʒ ſcie.ſ.metha ⁊ ſcie diſputatine eit ens fimpir· CP. lud eſt ÿm cui? cũqʒ ſcie cuiꝰſunt ꝑ ſe ꝓpꝛie paſiõᷣes que ꝑſe cõſiderãt᷑ in ilia ſcia. Bed nihil alið ab ente qð eſt cõe deo ⁊ crea turis eſt hmõi. Ergo ⁊c̃. Minoꝛ ꝓbat:qꝛ verũ vnum bonũ ⁊c.nõ ſunt ꝑ ſe paſſiões alicuiꝰiferioꝛũ entis quis
ſic nõ cõuenirẽt oi enti:qð ẽ fim igit. Cp· 6 Ii ens
„
qð ẽcõe deo ⁊creaturiſ nõ ſi iʒ hſcie ſegt᷑ ꝙ pter iſtã ſciaʒ dabit᷑ alia q̃ cõſiderabit ens qð eſt cõe deo ⁊ crea⸗ turis. Etſic erit q̃rta ps theoꝛice phveꝛað eſt 5 phm.6. huiꝰ. C..Si iſta ſcia nõ ett de ente qð ẽ cõe deo⁊ creaturis tãq; de ſßoꝛſed de aliqͥ ente deteriato:ſeq̃ret᷑ ꝙ aliqᷓ alia ſcia eſſet pᷣoꝛ ⁊ ſupioꝛ ad iſtam.Et ꝑ ↄñs hec ſcĩa nõ eẽt p phya: qð ẽð Ax. huiꝰa pᷣmode gnãtio⸗ net⁊ pꝛĩo huiꝰ⁊ ĩ multis alijs locis. C. Marxie feia eſt circa maxime ſcibilia ßm phm in ꝓhemio hꝰſ metha.eſt maxie ſcia: vt ẽt dicit pßs in ꝓhemio hꝰ. Er⸗ go vᷣſat᷑ cirea inax ſcibilia. Sed marime ſeibilia ſüt ens dex vẽ.ſine qbꝰ nihil pðt intelligi. Ergo ens qð eſt cõe deo ⁊ creaniris ẽ ſʒ hꝰſcie. ¶ Mꝛopter has igit᷑ rões qs in demõſtratiões putauerũt:cũſtñ int iophrſtice:
Aetha.
vixerunt ens quod eit commune deo ⁊ creaturis end
ſubiectum huiꝰſcie. ¶ Sʒ ẽqꝛ illudẽ ſbm in aliqj ſcia cuiꝰptes ⁊ pᷣn q̃ꝛunt᷑ in illa vt pʒ pꝰ ⁊ fopoſterioꝝ ſed entis qð eſt cõe deo ⁊ craturis nõ querũt᷑ ᷣn in bac ſcia ⁊ ptes imediate:cũ phs in. y hꝰ duicat ens in. x.pre⸗
pꝛimo dicamẽta:⁊ nõ in deũ ⁊ creaturas · Igitur ⁊t. lec·Is.
dicẽdũ ꝙ ens qð ẽ cõe deo⁊ cõ·i Reſpondeo creaturis nõ ẽ ſpᷣmn adeqjtiõis ⁊·
hyſeie:lʒ ſit ſÿm cõ iimũ. Oꝛ illð d eẽ ſpin adeqjtiõisi Lect.7⸗ aliqᷓ ſcia cuiꝰpᷣn?⁊ cãs q̃rimꝰvt pʒ. 4 ·hꝰ. Sʒ nõ q̃rimus co· 14⸗
in pat ſcig pn⸗ entis qð cõe deo ⁊ creaturis qꝛ tale ens nõ hʒ pᷣnmn in eſſendo:qʒ alias ens icreatũ hret pᷣn.dů
n.ſupiꝰhʒ pᷣncipiũ nede ẽ ꝙ inferiꝰhẽat pᷣn p̃cipue dũ Le·I. ⁊
illð pᷣnin cõe ſit vniuocũ quẽadmodũ aduerſarij ponunt coI· Mec ẽt ens in cõi hʒ pꝛicipiũ ĩ cognoſcẽdo qꝛ nihil pꝛiꝰ
ente ↄcipit᷑ ab ĩtellectu: vt dicit Aui. ¶M Mec valet Sick yt dit Int. Ind. vbi ſupꝛa in ſolutiõe ſeptimi argumẽti ꝙ ſße ſepate ſt ᷣnꝰ entis in cõi. Mihil.n.iferiꝰ pᷣt es pᷣn cipiũ ſui ſupioꝛis inqᷓ;tũ hꝰi cũ pꝛicipiũ pᷣcedat pᷣncipia
tũ. CiEt ſi arguat᷑. Vulla ſcia ꝓbat ſua pᷣncipia ßᷓ ſuppo
nit vt pʒ pꝛimo poſterioꝛũ· Ergo in hac nõ qͥrũt aliquã pncip ia. Cicẽdũ ꝙ lʒ nulla ſcia ꝓbet ſua pᷣn? inq;tuʒ⸗ bmõip̃t mñ ðᷣmoſtrare lua pꝛcipia eẽ.ſi ꝓbat phs.s. LE⸗.Et ph v. vnũ pꝛimũ motoꝛẽ eẽ.Et ſe ẽt in. i⁊. hꝰꝓbat vnu con eẽ pꝛincipiũ. C; ꝛ Si ens qðẽcõe deo ⁊ creaturis P⸗l. et
enet bʒ hſcie:parirõe ens qð ẽ cõe enti reali ⁊ enti rõ comn. 43
nis eſſet ſpm eicũ illa mẽbꝛa cadant ſub ſpecificatione Le.Fet
entis· Sed nuiluʒ põt eẽ ſubiectũ cõe ſcijs rõalibꝰ⁊ rea com· libꝰ:cũ plꝰq; gne dãant. Igit ⁊c̃. CMñ ſciẽdũ ẽꝙ.4 ↄditiões reqrũt᷑ ad hocꝙ aliqd ſit ſbʒ adeqᷓtũ in aliqus ſcia. Pꝛimaẽ ꝙ ſit ens · vñ dẽ nõ ente nõ ẽ ſcia. pꝛio po ſtericꝛũ. Secunda eit ꝙ it ens reale vt ens mobile: in pha nãli vłſaltẽ habeat fundamenũ inre vt ens rõnis in logica. ñchymera nõ pot eẽ ſᷣm. Tertia ẽ ꝙ ſit in telligibile. Alñ mãlia inq;tũ pure mãlia nõ piit eẽ ſßm Muartaẽ ꝙ ſit vłe. Qñ de ſingnlaribꝰnõẽ ſcia. uiað
it vnũ vel vnitate vniuocatiõis: vel ſaltẽ vnitate ana logie· i ð equocis iqᷓ;n hmõi nõẽ ſcia. Bertaẽ ꝙ ſit
—
diffinibile eo mõ qẽ vnũqʒ viffõ ſbiẽ modiũ denio nis ꝑqð paſio demiat᷑ vᷣmĩone potiſſimaĩeſſe ſßo. t
pec ↄditio potiſime regrit᷑ ad bʒ ſcie ſubalternate. Se ptimaẽ ꝙ ſit iuariabilè ⁊ ꝑ ſe· Jõ de cãlibꝰ⁊ foꝛtuitis ĩ qtũ hmõði: nõ ẽ ſcia. Oetauaẽ ꝙ hẽat paſſiões diſtictas ab eoſaltẽ ᷣm rõnẽ. Nonaẽ ꝙ hẽat cãm ſtãtẽ ⁊ inuaria bilẽ vel ꝙ ipſũ ſit cã inuariabilis. Mñ de cõtingẽtibꝰnð ẽſcia. D ecima eſt ꝙ ſu qd pᷣonotũ in illa ſcia·⁊ oc inin tẽtiõe ⁊ cognitione ſaltẽ ↄfuſa. ndecimaẽ ꝙ ſit cõiſſi⸗ mũ in illa ſcia cõ̃ſideratũ.ixa.ẽ ꝙ ſit adeqᷓtũ illi ſcie cuiꝰ ẽſᷣm: ita ꝙ in nulla alia ſcia ↄñderet᷑ ſub eadẽ rõe for mali.iʒꝰ.eſt ꝙ oĩa in illa ſcia ↄſiderata hẽant ad ipſu⁊ at tributioneʒ vel in recto vel in obliquo.Mõn.oʒ ꝙ oĩia i recto reducãt᷑ ad ſhm potiſſime ſi ſint ptes integrales vel ptes ſubiectiuevel pꝛincipia effectiua. Quartadecia eſt ꝙ de tali ſbo pᷣſupponat᷑ qꝛ— 7
—— 1ergo dicẽdum ꝙ ens Pfe p⸗ Ad pimum ſun diuiñõe didit᷑ in ens reale
4 ens rõis. Ens vo reale didit᷑ ĩ ens creatũ ⁊ icreamu⸗
Ens ãt creatũ didit i. x. pᷣdicamẽta. Nhs ergo loq̃ns ð
ente inq;tũ ens ñi accipit ens i tota ſui cõitate: ſʒ ſolũ ens
ꝑ ſe reale creatũ qð didit᷑ in. x. pᷣdicamẽta.qð pʒ ex hoc
ꝙ didit tale ens.V. hꝰa ꝓſequit᷑ deꝓtibdinidẽtibꝰip̃
Et pꝛimo de ſßaqᷓ; de accite. Et inter ſas ᷣmo ðe ſßa mãli vt pʒ.y.hꝰ. Sie ergo bñj cõcludit argumẽtũ ꝙ ens E7. Et in cõiqð.ſ. imedia:e diuidit᷑ in. x.pdicamẽtaẽ hic ſpm comiz · mõ ti cõcludit ꝙ ens qð ẽ eõe ðo ⁊ creaturis:? qñ dr
ens iqᷓ;tũ ens ẽ hic ſpm jy iq;tũ nõ accipit᷑ resuplicatie Te1 ſpecificatiue: ita ꝙ ſit ſenſus. Ens inquãtũ ens.i· ens 5.77.5 inrse entis realis creati ↄfideratũ:õbʒ in hac ſcia. Et ꝑ
hot patet rñſio ad ÿm ⁊tertiũ · ¶ Adqᷓrtũddꝙ cõm.
loqtur de ſo cõiſfimo ⁊ nð adeqᷓtiõis. CAd qtũ dicẽ
dquin negado minoꝛem:qꝛ ens reale creatum eſt illud
cuius paſſiones per ſe conſiderantur in hac e 8
8
e
üi

* CAd ſextũ dicendi negando ſequelã:qꝛ in hae ſei ↄli⸗ ſt derat tam ens creatũ qᷓ; increatũ:nõ ti tanq; ꝑtes ſubie ctiue ſbi. Sed ens increatũ.i.deus cõſiderat᷑ vtpᷣn ſpi n huiꝰ ſcie. Deus.n.eſt pᷣnn effectiuum: finale ⁊ foꝛmale
. exemplare cuiuſlibet entis creati. Bi.n·nõ oĩa entia cõ⸗ i ſiderarent᷑ in hac ſcia: argumẽtũ aliqual: eſſet apparens 8 3 ¶Acd feptimũ dicendi ſicut ad ſextũ. ¶el dicenduʒ zon g bene eſtaliqua alia ſcia ſimpli pᷣoꝛq; methaphrſica: i que ti nõ eit eiuſdem generis cuʒ ea: vt dicit oc. S· — 4 inp ꝑte.q.pᷣꝰ.ar.po.ad 2. ¶ Ad octauum dicendum * kRcut ad pumum. ¶Segtur in Doc. S.in pꝛologo:ibi. Quuis aũt ⁊ · di lu S ct m ſic ꝓcedit. Midet Mni 63 0— auu ꝙ ens qð diuidit i Apr 1decẽ pᷣdicamẽta:nõ ſit ſpᷣn huiꝰ ſcie ·Mã vna edi 8 cia dʒ hr̃e vnũ ſpm. Sed hec ſcia eſt vnaß vt gh& fupꝛa patuit iñ plo.ar. 4 · Ens aũt qð diuidit᷑ in.x. di⸗ kin Tee.C. camẽta nð eſt vnü: vt pʒ per poꝛphyrium. Siqs· n. cia ſh„ entia nocet: equoce inqt nũcupabit ⁊ nõ vniuocẽ. Ergo him ens nõ eſt hic ᷣm. CP ꝛ0. Subiectũ cuiuſlibet ſciẽtie un dʒ aſnine⸗iniehedi demon⸗ Lec.2. ſrzndü paſionẽ de jbio ðm Doc. B.ꝛ poſtt. vel diffini tio paſionis que includit diffinitionẽ ſpi ᷣm Albertum. bumi Sed ens nõ põt diffiniri:cũ nõ hẽat aliqͥ poꝛa. Vis eni aun L.ec.1. diffinitio ꝑ pᷣoꝛa dat: vt pʒ·⁊o. poſte. Igit᷑ ⁊c̃. CP 30. n Jilud qð eit ſhm in aliqua ſcia: dʒ hre paſiones demõ ſe pmipo“ ftrabiles de ip̃o per pᷣnꝰ eiꝰ ᷣm phmn. Sed ens nõ habet en ſteric. aliq̃s paſſiõᷣes: qꝛ paſſio cum flnat a ſo reali: dr̃t a ſpo. iih Te⸗.et Vbiẽt eſt oꝛdo Pncipij ad pncipiatum:ibi eſt diſtinctiq · u Jar.Gb nWetbeſthſcpneamtnpz6 p 2. et Pet in pñti lectiõe p Doc· S. Sed ens inq̃ntum ens bt con diuiſuz in decẽ pᷣdicamẽta nõ eit ſepatum a mã:qꝛ ſiſie:
tũc onne ens eſſet ſepatũ a mã.qð eſt falum. Igit᷑ ⁊c̃⸗ CPᷣ ubiectũ dʒ eſſe cõius q; ꝑtes ſubiectine ſeoꝛ P. 41. 4 ſumↄſiderate: vt elicit᷑ ex ðᷣo poſt. Bed ens qð diuidi pih co. 40. tur in x.pdicamnẽta:n in pius ſe hʒqᷓ; ſpa:qꝛ ens nõ diẽ — ↄcept pꝛeciſuʒ a ↄceptu ſbeꝛſʒ ꝓpꝛiꝰ ↄceptus entis eſt wn ↄceptꝰ ipſiꝰ ſbeꝛ vt patebit. ꝗ huiꝰ.q·⁊. ar.ʒ.et. T. gi⸗ i i parite ſimt pnn entis qð eſt m in hacſcia · Sed manife eſe ot ſtum eſt ꝙ ſpe ſeparate. vʒ · angeli nõ ſunt pncipia entis unu qð dinidit in.x· Pdicamẽti ſed ſũt ᷣn ↄtita ſub ha que om eſt pꝛincipalioꝛ pars ſubiectiua entis. Igit zc. CP 7. z Subiectũ cuiuſiibet ſcie hũanitꝰ inuente: dʒ ↄtineri ſub i oboitellectꝰ hůani. Alias agens ageret ſupꝛa ꝓpꝛiaʒ fu⸗ zci cuitatẽ. Ged ens inqjntũ ens diuiſuʒ in.x. pᷣdicamẽta:nõ w ʒtinet᷑ ſub qdditate rei mãlis:que eſt obm itellectꝰhũa⸗ iyſt iſ ni in pñti ſtatu vᷣm ſcholã Voc.ſcti · Maʒ angeli qui ↄti⸗ iiui nent᷑ ſub ente inq̃ntũ hinõi:nõ ↄtinent ſub qdditate rei nit ſ mũlis:cũ ſint imles. Witur ⁊ð. CPs. Pifficillime muiiß ſcie obm dʒ eſſe difficillimũ. Sed hec ſcia eſt difficilli⸗ ine mayt pʒ pꝰ huiꝰ. Bed ens nõ eit diſticillime cognitio⸗ hi Pec nistimo iter œia pᷣdicataẽ notiſimũ. Igit ⁊c̃. CP⸗/ duni Illa que ſunt ſugoꝛa in oꝛdine pdicationis:ſunt impfe⸗ wn ctiſima. Aial n. eſt impfectiꝰqᷓ; homoꝛet coꝛpꝰqᷓ; aial.
wy Sed ens eit ſupꝛemũ in oꝛdine pꝛedicationis. Ergo eſt e impfectiſimũ. Cũ ergo hec ſcia ſit ꝓfectiſima in genere tin eiaꝝ hianaxt videt ꝙ ens injntũ hmõi nð ſi ÿm Le.et TCᷓ 10. de ſbo opʒ pᷣcognoſcere qd eſt: vt pʒpᷣ poſt?· ie c64 4pãtu inß̃cedenti arti. Sedens diuiſuʒ nõ bʒ q cus ſi analogů ſiue equiuocũ. Igit ⁊c. ¶ H i ens eẽt 10 int gm in Pac ſcia ſequeret᷑ ꝙ ipſa eſſet ſubaltemãs reſpe⸗ ctu girtʒ ſciaꝝ realii. ↄnis eſt fim. Ergo ⁊ ais. pʒ ↄña: n qꝛſiẽ ſe hʒ m ad ſpm:ita ſcia ad ſciam. ved ꝙ diis ſit mnhEP et falſuʒ:pʒ:phus. o.huiꝰ. dinidit phyam theoꝛicqʒ realẽ mt i co. inphycam wachematicã ⁊ methaphyſicaʒ: tanq; in di⸗ unsl nuerſas ſcias genere diſtinctas. Igit᷑ ⁊c̃. CPIꝛo. Mlud tnl i qð hʒ ↄceptũ nõ pꝛeciſuʒ a ↄcepiu ſbe ⁊ accñtis:nõ põt
ichi he paſſiones demõſtrabiles de eo · Sed ens ęſt hmõi znb i faltem ᷓm ſcholam Thomiſtaꝝ. Ergo xc. CPz · Si nidi ens eſſet ſÿm in hac ſcia⸗ opoꝛteret gꝙ hr̃et rõneʒ foꝛma⸗ ſu teni. el ergo illa ratio entis eſſet ſõ be:vel rõ alia?yn u 6
Queſtio
tione ſbe. Sipn.ergo ba erit m. Sixn. vel ergo ills
rõ erit pᷣoꝛ rone ſe vłpoſterioꝛ: vłlĩ eodẽ gradu. Si pꝛi oꝛꝛergo ens hẽbit ↄceptũ pᷣciſuʒ. Ii poſterioꝛ:ergo ſcis
de ba erit ſupioꝛ et p̃oꝛ ad hãc ſciaʒ. Siĩ eq̃li gradu:er⸗
go ſe extẽdet tm̃ ad illa ad qͥ ſe extẽdit rõ ſbe. Et ſie nõ cõ
ueniet acciitibꝰ. Et ꝑ ↄñs accnñtia erũt nõ entia.idec ſunt ipoſſibilia.ergo ⁊ illð ex qͥ ſequũt᷑. Cp 14. Pꝛima cã
eit ſbin i hac ſcia.ergo ñ ens. pʒ ↄa: qꝛ vniꝰ⁊ eiuſdẽ ſcie
eſt tiñ vnũ obm.Ans ꝓbat duph. C Pꝛimo. Iſta ſcia ↄſiderat de cãis vltumis ad qs reducũt᷑ oẽs cãe ⁊ ĩ illis ſtabiliũt᷑ ⁊ fũdãt nec ꝑ aliqd alið ſtabiliri pit. N Sco x ect. 4· Scireĩ ſeijs ꝑticularibꝰeñ cũ cãs cognoſcimꝰ pᷣ poſt?.&.co. ſʒ taleſcãe ĩ ſcia ꝑticlari ſtabiliri ñ pñt eo ꝙ hñt cãʒ pᷣoꝛẽ ſe. Opʒ ergo ꝙ ĩ iſta ſcia ↄſiderent᷑ cãe pᷣme ꝑ qᷓ;s cetere
cãe ſciaꝝ ꝑticulariũ ſtabiliant᷑. Ergo cã eſt ſpm ĩ hac ſcia
⁊mõ ens. C Sʒ 5 ẽ:qꝛ ſcĩe cõiſſime dʒ eẽ cõiſimũ ſᷣmn.
Sʒ hec ſcia eſt cõiſſima:qꝛ eſt ð maxie vlibꝰ:vt pʒĩ ꝓ⸗
hemio huiꝰ. Ens aũt eit cõuimũ. Mihil. n. eſt ꝙ rõneʒ
entis ſubterfugẽ poſſit. Igit᷑ eſt ſÿm e. CPI. Shm hurꝰſcie dʒ eẽ cõiꝰqᷓ; ſpm phyſice: vt pʒ ·z0. de aia. Sad
ens mobile qð eſt ᷣm in phyſicis ſe extenditad oẽs res coꝛpales tiñ. Ergo opʒ ꝙ ſᷣm huiꝰſcieſe extẽdat ad res coꝛpales ⁊ ſpũales. Sʒ hmõiẽ ens ĩ cõi.ergo ⁊c̃. CP
16. Arguit᷑ auẽte Cõmẽtatoꝛis 40 hinꝰ. ↄmento.20. qui
dicit ꝙ logyca et hec ſcia ↄueniunt in ↄſideratis:qꝛ m
vtriuſqʒ eit ens. Igitur ⁊c.
Meſpondeo dicẽdũꝙ ens inᷓnũ ens qð
P diuidit᷑ ĩ.x.pᷣdicamẽta: ẽ ſpn meth. Qnã ↄclonẽ Voc. S. ꝓbat vnica rõne. Mã ilð eſt ᷣm ĩ aliqᷓ ſcia:cui Pn? ⁊ cãs qrimus:vt pʒ huiꝰ Lec⸗P er Sed i hac ſcia q̃rimꝰ pnentis ic; n ens qð didit i.x.p⸗ co1. dicamẽta:vt pʒ. V.yox.So4.9. x. I20. Huiꝰ. Ergo ens 6o.Le.14 qð diuidit᷑ in. x.pᷣdica nẽta eſt fᷣm huiꝰſcie. Minoꝛ ꝙ/ cò.
bat᷑ rone phy. 4o. huiꝰ. Omne.n. pᷣnn ⁊ cã eſt ꝑ fep̃nn
⁊ cã alicuꝰ nãe. Sed nos q̃rimꝰĩ hac ſcia pᷣma reꝝ p̃nci
pia ⁊ altiſimas cãs: vt pʒĩ ꝓheo huiꝰ. Ergotalia ſũt pᷣn cipia ꝑ ſe alicuiꝰ nãe. Iʒ nõ niſi entis. Qð pʒ. Quia oœẽs
antiq qᷓrẽtes elemẽta reꝝ ᷣm ꝙ ſunt entia:q̃rebãt hmõði
pᷣ pnꝰ ⁊ altiſſimas cãs. ergo ĩ hac ſcia q̃rimꝰpᷣnꝰ entis in
ijntũ ens.Mec.n.rõ ẽ phy 0 huiꝰ:vt pʒ ibidẽ ꝑ Voc. Lectio1 S.⁊ pleni ꝰpatebit ĩ diſputatiõibꝰ illiꝰmãe. L. 4.q.i. co.I. 2rCPꝛ*. Mec ↄcld ẽt ꝓbat᷑ ꝑ oĩa argumẽta poſita
in pᷣcedẽti arꝰ.q̃ bñ ↄcludũt ꝙ ens diſuʒ i.x.pᷣdicamẽtu
ſit ſm huiꝰſcie:lʒ i ↄdudãt ꝙ ens cõe deo ⁊ creaturis
ſit ſßm. CP z. lð ẽ ſbin ĩaliq feia cui pᷣdicte.14. di
tiões ſpi ↄueniũt. Gʒ enti qð diuidit᷑ ĩ.x.pᷣdicamẽta.oẽs
ille ↄditiones ↄueniuut:vt facillime pʒ ĩtuẽti. Igit᷑ ⁊c·
Cx pᷣdictis ifert Doc. Sꝙ hec ſcĩa ſoꝛtit᷑ tria noĩa.
Dicit᷑. n.ſcia dina ſiue theologia:inqᷓntũ ↄſiderat ſpas ſ paratas · Et df meth?:iq; m ꝓderat ens:⁊ ea q̃ ↄſequũ
tur ens. Nec.n.trãſphyſicã iueniũtur ĩ via reſolutionis
ẽ magis cõia poſt minꝰcõia. Df̃ ẽt phya pꝰ:inqntũ pꝛi
mas reꝝ cãs ↄſiderat.Ndec ille. ¶Ex pᷣdictis etiã pʒ ꝙœꝙ
ſᷣa ſepata nõ ẽ ſᷣm huiꝰſcĩe:vt voluit Lõmẽtatoꝛ. Mec
deꝰ:vt voluit Vuridanꝰ. Mã ſba neqʒ ꝗdditas rei mã oyn ſ ſr
lis:vtqdã modernoꝝ volũt · Mʒ ens cõe deo ⁊ creatu⸗ ris:vt Antoniꝰ Andree:et Antoniꝰarchyeßs:et Scotus volũt. Meqʒ cã: vt qdã latinoꝝ ↄueniẽtias logycas indu cẽtiũ volũt. Sʒ ens ꝑ ſe reale creatũ qð ĩmediate didi in. x. ᷣdicamẽta: eſt ſᷣm huiꝰ ſcie. Cæx inde pʒ: ꝙ hec ccia nõ eit ꝑticularis: ſʒ cõis:qꝛ cõitatẽ accipit ab ðo· cõ munis dico in ↄſiderãdo ⁊ extẽſiue:nð ĩ dicãdo. Mani feſtuʒ eſt.n. ꝙ methaphyſica nõ pᷣdicat᷑ de phyſica neq; de mathematica. Sieut. n.iſta eit falſa: homo eſtaſinus: ita ⁊ iſta phyſica eſt mechaphyſica. Sʒ qi qᷓcũqʒ ↄſiderã tur in alijs ſciẽtijs ſub ꝓpꝛijs rõnibus ↄſiderant᷑ in hac ſcũa ſub vna quadaʒ vniuerſuli rõne ↄſiderandi.vʒ.in ra tione entis:ideo hec ſcientia dicit᷑ ſpecialis in eſſendo et pdicando:ſed dicit cõis ⁊ vniuerſalis in ↄſiderando:qꝛ ↄderatio eius ſe extendit ad omnia cõſiderata in alijs 2 ſeientijs. CæEſttamen accipitur dupſi. 0 a no modonoiai.vʒ vt ideʒ eſtqð babens eſſenm

.—— &————— S
.. S „
— t c
Lect4. et —
Alio pticipial.ſ. vt idem eſt qð eriſtẽs. Et vtroqʒ mð
põt accipi dupli. Vnoꝰ m aliquã rõnẽ ꝑticularẽ entis. Et ſie ↄſiderat᷑ in ſciẽtijs ꝑticularibꝰ. Alioꝰ vᷣm cõmunẽ rõnẽ entis. Et hoc dupk. Unoᷣm cõiſſimã rõnẽ entis: vt.ſ.diuidit᷑ in ens reale ⁊ in ens rõnis. Et ſie nõ eit hic ſßm. Alio ᷓᷣm cõem rõnem entis realis. Er hoc dupk· Iinoo ᷣm ꝙ diuidit᷑ in ens creatũ ⁊ in ens increatũ. Et ſc nõ eſt hie ſᷣm. Alio ᷓᷣm ꝙ ens creatuʒ diuidit᷑ inx. pᷣdicamẽta. Et ſic vt patuit: ponimꝰens eẽ ſpm ĩ hac ſciã · Ad imũ ergo dicendũ ꝙ ad vnitatẽ ſcẽtie
3 P 11M ſpeciticam ſufficit vnitas analogie ßᷣm ßcicationẽ ſi vniuoce ↄcurrat ad cauſalitatẽ: vt ex di
cctis pʒ. Moꝛphyriꝰvo accipit ibi equoce: vt ideʒ eſt qð
analogice Analogũ.n. dicit᷑ equocũ a ↄſilio. CEtſi ar⸗ guatur paſſiones ↄñderate in hac ſ cia:nõ ↄuertunt᷑ cum ente qð diuidit᷑ in.x. pᷣdicamẽta. Ergo nõ eſt bᷣm.ꝓbat anis. Quia nõ oẽ illð qð eſt vnũ: eſt ens creatũ. Vnũ.n. potiſſime ↄuenit deo · Et tñ deus non eſt ens creatum. CPicendũ ꝙ vnũ nõ ↄuenit deo ⁊ creaturis niſi equi⸗ uocãdo hũc terminũ vnũ. In hac. n. ſcia non ↄſideratur vnũ qð p̃dicat᷑ in dininis: fed vnũ creatũ. CAd ſecũdũ dicendũ ꝙ lʒ ens nõ poſſit diffiniri diffinitiõe qdditati⸗ ua que dãtur per verũ genꝰ ⁊ verã dr̃iaʒ: vt vult Woe⸗ cius: põt tñ diffiniri diffinitiõe eſſentiali.vʒ · per modos intrinſecos ⁊ eſſentiales eius: dicendo. Ens eſt qð habʒ eſſentiã diſtinctã ab eſſe. Que quidem diffinitio pᷣmo er pᷣncipal ↄuenit ſbe:cuʒ ſoliꝰ ſbe ſit ꝑfecta eſſentia: acciiti vo ſolũ per ſbaʒ: vt pʒ·V huiꝰ. ¶Ex quo pʒ ꝙ œĩis diffi nitio qdditatiua eit eſfentialis:nõ tñ econtra. TAel põt dici ꝙ lʒ nõ diffiniat᷑ ens diffinitione foꝛmali que datur per cãs intrinſecas: põt tů diffiniri diffinitiõe cauſali que dat᷑ per cãm efficientẽ ⁊ inalem: vt dicendo. Ens reale creatũ eit qð aptũ natũ eſt ꝓcedere a pᷣma cã: et ad ipſaʒ oꝛdinabile tanq; ad vltimũ finẽ. ¶Uel põt dici: ꝙ du⸗ plex eit diffinitio. Quedã eſt analoga qj.ſ.diffinit ali⸗ qð analogum. Vr tůe nõ opʒ ꝙ talis diffinitio conuemat oibus analogatis: ſed ſufficit ꝙ ↄueniat ᷓᷣm ſe totaʒ pᷣnci⸗ pali analogatoꝝ: et vᷣm maioẽ partẽ alijs analogatis: ſic Moꝛphyrio dria in rõne pᷣdicabilis diffinit:ꝙ eſt qð pᷣdicat de plibꝰ ditferẽtibꝰ ſpẽ in eo ꝙ quale. M anife⸗ ſtum eſt aũt ꝙ pdicari de pluribꝰ differẽtibꝰ ſpẽnõ cõ⸗ nenit drie ↄſtituẽti ſpẽm ſpecialiſimã. Et ſile eit de dit ſinitõe ſacramẽti: vt pʒ ᷣm Doc. S.in. 4*.ſniax. di. P q.pᷣ?.ar.pᷣo. Et ſic iſto modo põtẽt diffiniri ens Ilia eſt diffimtio vniuoca: qua. aliqð vniuocuʒ diffinit.· Et ſie ens nõ pot diffinir. Extſi dicat᷑. Miffinitio indicat qd vnũ. ¶ Picendũ ꝙ diffinitio indicat qd vnuʒ:eo mõqᷓ diffinitũ eſt vnũ· Si.n. diffinitũ eiſet xure equiuocũ: ſiẽ canis:tũc inqntũ hmõi nõ poſſer diffiniri · Bed ſi diffini tum ſit vnũ analogů: ſic poterit diffiniri. ¶Ad tertiũ di cendũ ꝙ k ens nõ hẽat pᷣnn foꝛmale:hʒ tñ modos intri ſecos ꝑ quos pñit paſſiões eiꝰdsmf̃ari de eoꝛ:vt dicẽdo. Onme ens hiis eſſentiaʒ diſtinctã ab eſſe: eſt vnũ veruʒ bonũ. Bed omne ens reale creatũ eſt hmõi. Simil ta⸗ le ens hʒ pᷣnn effectiuũ ⁊ finale: vt ex ſupꝛadictis patet. ¶Vel dicendum vt vult Albertus in ꝓhemio huins capꝰ.⁊0. ꝙ tales paſſiones pfit demõſtrari de pᷣncipalio
ri parte ſubiectiua entis.vʒ · de fubſtantia. Lin in
dicit᷑· aſſio realiter diſtinguit a ſuo ſubiecto· ¶ i⸗
cendũ ꝙ duplex eit paſio. Auedaʒ eit que fiuit a vᷣnci⸗
pijs eſſentialibus ſpẽi in genere cauſe efficiẽtis finalis ⁊
mãlis. Ettalis diſtinguit᷑ realiter a ſuo ſubiecto. Aliaẽ
paſſio que ſe hʒ ad ſubiectũ ex quadã additione: et voca tur paſſio notionalis. Et talis nõ diſtinguit᷑ realiter a ſuo ſubiecto ſed ſolũ vᷣm rõneʒ:ex eo ꝙ hʒ quẽdaʒ modum additiõis ad ens: vt vult Ilbertꝰ vbi ſupꝛa et Hoc. S.
dicendũ ꝙ qualiter methaphyſica ſit de ſeparatis a mã:
dictũ eſt upiꝰ. ¶æEt quando ſubiungit᷑. Si ens inqjntũ
ens eſſet ſeparatũ ⁊c̃.ſequeret᷑ ꝙ qͥdlibet ⁊c̃. C Micen⸗
Metha.
nð opʒꝛſi ſumat eciſcatiue. CAd qntum dicenduin ens in plus ſe hʒ vᷣm pᷣdicationeʒ q; a in recto. We
qbuſcũqʒ auteʒ pꝛedicat᷑ ens in recto: de eiſdem pꝛedi⸗
ctur ſbã yel in recto vel in obliquo: vt ſicut iſta eſt vera qjntitas eſt ens: ita iſta eit vera:qjntitas eſt ipſius ſubſtan tie. t ratio huius diuerſitaris eſt: qꝛ modus pᷣdicandi
fundatur ſupꝛa modũ intelligendi mediante modo ſign
ſicandi. Subſtãtia aũt poteſt dupi? ↄſiderari. Mno mõ ðm ꝙ diſtinguitur ab accidente. Et ſie ſigniñcat᷑ nomine ſubſtãtie abiractiue Alio modo per reſpectũ ad accidẽ tia: m ꝙ eſt Pᷣncipiũ accidẽtis. Et ſic ↄcretiue ſignificat nomine entis. Quia igit hoc nomẽ ſubſtãtia eſt repꝛeſen tatiuũ ad ſignificandũ eſſentiã cui competit eſſe:cuʒ pꝛe ciſione ad accidẽtia: ideo nõ pꝛedicat᷑ in recto de accidẽ⸗ tibus. Sed hoc nomen ens eſt impoſitũ ad ſignificandũ hoc idem cũ cõcretione ad accidẽtia:ideo;ᷣm vſum Io⸗ quẽdi ens pᷣdicat in recto de accidentibꝰ. Micit ti phus 7o. huiꝰ. ꝙ accidẽs eſt magis entis qᷓ; ens: ad inuendum ꝙ ens verꝰ pᷣdicatur de accidẽtibꝰ in obliquoq; in re⸗ cto. CæEx quo põt hriꝙ ens eſt cõius vᷣm voceʒ qᷓ; ſba: nõ tñ ðin ꝓpꝛiũ ⁊ qdctatiuũ ↄceptũtita ꝙ ↄceprꝰentis pᷣcedat ↄceptũ ſubſtãtie:vt patebit. q. huius. q.⁊· Aʒ· Intoniꝰarchiepᷣus tñ nõ valens ſoluere Achilleʒ Scoti ⁊ Antonij Andree cecidit in opinionẽ eoꝝ: dicens eam
vaciter ↄcludere. ¶ Sed cũ ſua reuerẽtia nihil eſt. Sed
peccat 5ʒ ples fallacias: vt ifra patebit. L. ʒ. qiꝛ ur3. Mirũ eſt aũt tantus viru qui vtĩ plibꝰ doctrina Doc.
S.5 Scotuʒ ⁊ Antoniũ Andree ſe ↄſueuit armare:pꝛo ptei has ſophyſticas rõnes cecidiſe:etu via Voc· ſctĩ ſe
degeneraſſe. ¶Acd ſextũ dicendũ ꝙ ſbe lepate dicuntur
eiſe pᷣncipia entis creati: nõ ꝙ q̃libẽt ſpa ſepata ſit Pᷣnta
hs entis: ſÿʒ qꝛ iter ſpas ſepatas eſt vna pᷣmaque eſt vna vlis cauſa oium rexꝝ. vʒ· deus. Ideo argn non ↄcudit. CAd ſeptimũ dicendũ ꝙ ſbm ſcie cõtineri ſub obo ñi
itellectꝰ:põ intelligi dupl. noꝰ ex pre nãe rei. Etſic
nõ opʒ. Alioꝰ ex parte cognitionis. Et hoc dupk· Elnoꝰ per ſe · Et ſic etiam nõ opðᷓ· Alio modo red uctine. Et ſic ens qð hic eſt ſubiectũ:⁊ ſubſtãtie ſeparate ↄrinent᷑ ſub obiecto noſtri itellectꝰ: qꝛ in pᷣſenti ſtatu nihil poſſumus ĩtelligere niſi per ↄuerſionem ad fantaſmatu: vt pʒz0· de aia. ¶ Acd octauũ dicendũ ꝙ cognitione ↄfuſa ens pᷣmo cognoſcit᷑ a nobis:et via cõpoſitiõis eſt impfectimimũ. Sed via reſdlutiõis eſt ꝑfectiſſimũ. Sed tñ cognitione determinata ⁊ cõpleta ens eſt difficillime cognitionis: vt patebit.⁊0. huius.q.I.ar.I. ¶Ad nonũ dicendũ ꝙ lʒ ens ſir impfectiſimuʒ in ↄcreto ⁊ ᷣm vocem tamen in abſtracto:⁊ vᷣm rem ſigniticataʒ nil eſt eo pfectius Ai⸗ cet enim vinens ſit pfectius qᷓ; ens: ⁊ intelligens qᷓ; vi⸗ uens:tamen eſſe eſt ꝑfectius qᷓ; viuere:⁊ viuere qᷓ; intel ligere.ſ ↄnderent vᷣin ꝙ rõne dr̃nt: vt ↄcedit Voc· S. inpᷣma pte. q.4ar. ⁊v UMel dicendũ ꝙ nõ opʒ qꝙʒ ſcia cõmunis habeat ſubiectũ qð ſit difficillune cognitiõis. Secd ſufficit ꝙ ea que cõtinentur ſub eo ſint difficillime cognitionis:ſicut ſunt angeli. Pꝛima tquen ſolutio m gis placet. ¶ Acd decimũ pʒ ſolutio in CVel dicendum ꝙ de ſubiecto opʒ pᷣſupponere quid
nominis:nõ tñ quid rei: niſi foꝛte quid rei ſalteʒ cõfuſe.
¶ Acd vndecimuʒ. Megat᷑ ſequela:qꝛ ad hoc ꝙ aliqua
ſcĩa ſubalternet᷑ aiteri nõ ſufficit ꝙ ſubiectũ vnꝰotineat᷑
ſub ſßo alteriꝰ. Sed regrit᷑ ſcõᷣo ꝙ ſbᷣm irie ſubalternate ↄtrahat ſbᷣm ſubalternãtis ꝑ driaʒ mãleʒ ⁊ extrinſecaʒ · Sed nihil eſt qð ſit extra ens: yt dicit phus. 4 huius. Tertio regrit ꝙ talis dr̃ia Zhẽs nõ ſe habeat vt paſſio. Scia.n.dẽ paſſione nõ ſubalternat᷑ ſcie de
ßm phm et Doe · S. ¶uic ſuĩe ↄcoꝛdat Ilbertꝰĩ pꝛo hemio huiꝰcap.⁊0.vbi dicit ꝙ ad ſubalternationẽ non ſolũ requirit᷑ ꝙ ſbᷣin vniꝰ ſit ſub ſbo alternꝰꝛſaꝙ mediũ Vniꝰ qð eſt cauſa ꝓpter ꝗd ſub alterius medio ↄtineat. Mec ille. CAd.In.pzʒ ſolutio in ſolutione ad tertium. ¶Ad.Iʒn. dðᷣm ꝙ rõ illa foꝛmalis eſt ꝓpꝛia rõ ſbecõ⸗ ſiderate ꝑ reſpectũ ad accjtia: inq̃ntũ.ſ. accijtia depẽdẽt
a ſubſtãtia
Olutione ad 2.
eſt ſcĩa ſubiecti paſionis pᷣno ⁊ ptium: vt pʒ⁊ꝓoſtẽ.
Lec. 1j.
TLe.4.4 cOF⸗

Ao6nn Nhl E Mu, clhbt dihsn nbüc 4 domndi u mn u Do u ſepmi met iun
*
v.
Le. 9.2 cO1
Sh**„„
ſubſtãtia in triplici genere cauſe· ¶ mec fegtur. Ergo ſia eſt ſßm. Sed bene ſegtur ꝙ ſubſtãtia eſt Pncipalio: pars ſubiectiua ſubiecti. Ens tñ lʒ Vm ↄceptů nõ ſit cõ* qᷓ; ſaꝛ:tñ vᷣm voceʒ ad plura ſe exxendit: vt ſupꝛa patuit
q.⁊. ar.3o. ⁊ patebit lucidius. ꝗ huiꝰ.q.⁊· ar.y. CAd 14˙n. dicendũ negãdo aticedẽs. Etad nbas ꝓbationes dicendũ ꝙ cauſe nõ ↄfiderant᷑ in hac ſcia in rõne cauſe: ſed in rõne entis. Nec cauſe ſciax pticulariũ ſtabiliunt ⁊ reducunt᷑ in cauſas huiꝰ ſcie ſicut in ſßᷣoꝛ ſed magis ſiẽ in ſubiecti quadã diia:vt ẽt vult Albertꝰin ꝓhehuius. capo.⁊. CEt qꝛ tres rõnes farte poſt oppoſituʒ vident᷑ deiudere ꝙ ens in cõi.ſ.ad ens creatũ et increatũſit ᷣm huius ſciẽ:ideo.ſoluende ſund-
— icd he ſcia eſt cö⸗ Ad pumum muniſſima iter ſcĩas que ſunt de rebꝰ creatis obiectiue. Ideo ſubiectũ eiꝰeſt cõiſſimũ inter oĩa creata. ¶Ad ſcðᷣm dicendum ↄcedẽdo ꝙ hec ſcia ↄſiderat oia entia tam ſpũalia qᷓ; mãtia:lᷓ tñ non oĩa ↄſideret vt ſubiectũ:ſed aliqᷓ vt cãs ſbi: vt ex dictis pʒ.
CAcd tertiũ dicẽdũ ꝙ Lõmẽtatoꝛ loqt᷑ ð ſubiecto cõiſ⸗
ſimo et nõ de ſubiecto attributiõis ſiue adequationis.
TMueſtio ꝛ?. e pᷣmo ⁊ oꝛiginali pꝛincipio gnãtionis ſcie.ſ.de deſiderio ſciendi.
oigialipncipio gnãtio⸗ d ns ſcie. Ex quo oſtẽdit᷑ dignitas huius ſie in cõi. Ibi. Oes hoies nã cc̃. CCir ea qð q̃runt᷑ qjttuoꝛ. C Mꝛimo. Atrum omnes homines naturã ſcire deſiderẽt. ¶TScðo. Si ſic: Mtrũ ex hoc ſequat hanc ſciaʒ eſſe cete ris dignio:ẽ. ¶ Pertio. Vtrum ſenſus viſus inter alios magis faciat ſcire. CQuarto. Vtrũ ſenſus viſus plures reruʒ dÿias nobis demonſtret. 2. CIbi. Omnes homines natura—*——. —. PpumU nõ oœẽs hoĩes nã ſcire deſiderent. Mam deſideriũ nõ fert niſi inco⸗ tutvt pʒ per Augn. o. de trinitate. Bed ſeire nõ eſt nãt cognitũ:qꝛ ĩtelleerꝰ noſter in pᷣncipio ſue cognitiõis ſeu creatiõis. eſt tãq; tabula raſa: vt diẽ phus ʒo de aia. Ergo ſcire non eſt nãl ab hoie deſideratum. ¶ Secd dicebat aduerſarꝰ ꝙ deſideriũ hoĩs nõ pᷣexigit cognitionẽ intellectualẽ hoĩis deſiderantis aligd ſeire: ñ alicuiꝰ ſupioꝛis dirigẽtis nãm:ad quaʒ ſequ it᷑ tale deſi⸗
3
deriũ. C Sed ↄtra. Deſideriũ hois eſt intellectuale:et
vocat alioꝰ volitas. Sed volütas pᷣſupponit cognitiont
intellectꝰ. Molũtas. n. nihil vult niſi pcognitũ. Ergoidẽ
qð pꝛius. CP? Omne mouẽs ſeip̃m ꝓpter finẽ: pꝛe cognoſcit inẽ: vt ꝓbar Doc.· S. I?xt. q. pᷣ. ar. ⁊0. Pʒ hõ cus ſit rõnalis creatura hñs diiuʒ ſui actꝰ eſt hmõi. Er⸗ go cuʒ homo moueat ſe ad ſciendũ opʒ ꝙ pᷣcognoſcat ſi⸗ nem. Sed nõ pcognoſeit ĩm ſcire nãtr. Ergo nãti ſcire nõ deſiderat. ¶ P 3? · Deſideriũ nõ ẽ niſi rõne carẽtie Sed ſcire eit hoi inatuʒ. Igit ⁊c̃Minoꝛ ꝓbat᷑:qꝛ ĩaĩa humanã ab eroꝛdio ſue natiuitatis eſt lumen itellectus agentis: qð lumen eſt actualitas oĩum mtelligibilium. Ergo oĩa itelligibilia ſunr recepta in intellectu poſſibili ab initio ſue natiuitatis. ¶ 40 Appetitꝰ eſt rei nõ ha bite poſſibilis tñ hr̃i. Sed multi hoĩes ſciunt ⁊ cogno⸗ ſcũt ſe ſcire. Ergo ſaltem non oẽs hoĩes ſcire deſiderant. C. Qð a tota ſpẽ tanq; finis deſideratur a maioꝛi e dʒ acquiri. Sed plures ſunt hoĩes ignoꝛãtes q; ſciẽ tes Igit ac. ¶ õ Ihomo nãl appeteret ſcire:vł appetẽret ſeire vnã ſcĩaʒ ⁊ non aliaʒ: vel appeteret ſeire omnes ſcias Nõ pᷣn.qꝛ nð videt maioꝛrõ de na ſcia qᷓ; de alia. Pi ⁊n.vel ſimul appetit œẽs ſcĩas: vel ſucceſi ne. Mõ 2n. qꝛ cũ appetitus ſit tendẽtia rei in ꝓpꝛiã pfe⸗ ctionẽ:nõ pꝛiꝰ tendit in vnã qᷓ; in aliaʒ. Bi pᷣn.vel actu:
vel potẽtia. Mõpꝛqʒ impoſſibile eſt intellectuʒ ſunul
repleri diuerſis ſciẽtijs. Bed appetitꝰ nõ eſt impoiibi⸗
Secun
lium. Si am. Vel ſine oꝛdine:vel oꝛdine qͥdã. Mõᷓ p̃e qꝛ vbi nullus oꝛdo:ibi eſt ↄfuſio. Meqʒ ⁊mn. Quia ſi ſice q̃rit᷑ in quã ſcĩaʒ appetitꝰpᷣ ferat. ¶P 7. Impoſſibile eit appetitũ ferri ĩ ʒꝛia ſil. Sʒ mlti ſunt nãt? inciinati ad actꝰ bellicoſos:cx ꝓſecutio 5ᷣꝛat᷑ ſcie. Igit tales nõ ap⸗ petũt ſeire. ¶P v. Si ſic: vlhocieſſet vexꝝ de appetitu nãli. Sʒ hoc nõ. Dꝛ als oĩa entia pure nãlia: vt lapis ter ra ⁊c̃. appeterẽt ſcire:cũ in eis ſit appetitꝰ nãlis. Mvi⸗ ſicaret᷑ ꝓpõ de appetitu aĩali. Sʒ hoc nõ:qꝛ ats aal bꝛu tum appetẽt ſcire:cũĩ eo ſit appetitꝰ aialis. Vel eẽt vex de appetitu rõnali. Sʒ hoc ñi. Da appetitꝰ rõnalis pᷣſup ponit actũ itellectꝰ. Sed appetit? q oẽs hoĩes nãli ſcire deſiderãt nõ p̃ſupponit actũ itellectꝰ:qꝛ actꝰ itellectꝰ eſt ſcire:et ſic ire pᷣſupponẽt ſc.re:⁊ appetit/eẽt rei iã ha⸗ bite: qð eit fůn · Igit᷑ nõ gẽs hoĩes ⁊c̃. ¶d 2. Mihil. appetit᷑ niſiĩ roͤne boni· Ergo appetitꝰ nãlt nõ inclinat ad ſcire qð hʒ rõnẽ veri. ex.n.et bonũ ptinẽt ad diſtĩ ctas potẽtias. CP 10. Mã determiat᷑ ad vnum. Ergo hoĩes nãlt tmñ vnũ volũt ſcire. PH uv. Molũtas diſtin guit 3 nãm. Ergo ſi hõ nãl? appetat ſcire:nõ vult ſcire. Ced ↄtra eſt phus ĩ p ꝓpoſitione huiꝰ. et oc. S. in*lectione eiuſdem. 10 Reſi p ondeo dðm ꝙ oẽs hoies ᷓᷣm hianã K nãz nãlt ſcire deſiderãt. Mãc ↄcluſionẽ ꝓbat phus a ſigno:qꝛ ſenſus q nob ad duo de⸗ ſeruiũt: vʒ. ad cognitionẽ reꝝ:⁊ ad vtilitatẽ vite diligun tur a nob pp ſeip̃os: inq̃ntũ ſũt cognoſcitini: ⁊ ẽt ꝑꝑ hoc ꝙ ad vtilitatẽ vite ↄferũt. Ergo ſignũ ẽ:ꝙ nãl ſeire de⸗ fideramꝰ. Añs pʒ ex hoc ꝙ ille ſenſus maĩe ab oœĩbꝰdi⸗ ligit᷑ ꝗ magis mãifeſte ẽ cognoſcitiuꝰ.vʒ ſeſꝰ viſus: quẽ ẽt ſi nhil agẽ vᷣbemꝰ:maxie diligimus. Et hociõ qꝛ ille ſẽſus iter oẽs faẽ nos magis cognoſcẽ:⁊ ples rex dias nob dem̃at. CEx hac ↄctone phy conelarie infert᷑ hic ᷣm Doc. S etʒᷓ.i.co.4· ꝙ penitꝰab hũana nã ſeĩ de⸗ generat:ꝗ ſcre ⁊ itelligẽ nõ affectat:ſʒ vłrõne ĩdiuidua⸗ hs ↄplexiõis: vłvi ſubterfugẽ laboꝛat: vl ꝓp voluptates vl ncẽitates vlocia ſecularia:aut ẽt pp pigritiã: qð eſſe deteſtabiliꝰhic a docto:ibꝰcõpꝛobat. ¶ Pꝛedictã etiã ↄctoneʒ Doc. S. ꝓbat tribꝰrõnbꝰ que ſumunt᷑ a pᷣoꝛi. Nuaꝝ pᷣ eſt. Unaq̃q; res nãl appetit ſuã ꝑfectionem. Uiñ mnã dĩ appetẽ foꝛmã ſiẽ impfectũ appetit ſuas pfe⸗ ctionẽ. Jed itellectꝰin ſe ↄſideratꝰa quo homo eſt id qð eſt:dicit᷑ eſſe in potẽtia eoxꝝ ad oĩa:nec in actũ eoxꝝ redu
cuur niſi ꝑ ſciaʒ:qꝛ nihil eoꝝ que ſunt in actu itelligibiia.. eſt ante intelligere: vt pʒ.ʒ0. de anima. Ergo naturaliter
vnuſqſqʒ ðᷣliderat ſcaʒ ſiẽ mũ foꝛmã. ¶ Scða rõ· Que
calidũ ad calefaciẽdũ ⁊ graue vt ðoꝛſuʒ moueat · Sʒ ꝓ⸗
alijs dr̃t. Ergo glibʒ hõ nãlt iclinat᷑ ad itelligẽdiũ: ⁊ per
ↄns ad ſciendũ. CTertiarõ. Mniuſcuiuſqʒ rei ðſidera
bile eſt· vt ſuo pꝛincipio cõiungatur:qꝛ perfectio vniuſ⸗ cuiuſqʒ rei in hoe cõſiſtit. Mnde er motus circularis ꝓ⸗ batur eſſe pfectiſſimus.ðꝰ.phyſicoꝝ. ex hoc ꝙ finem cõ iungit p̃ncipio. Sed homo non cõiungitur pᷣncipio ſuo. vʒ.fubſtantijs ſeparatis que ſint pᷣncipia intellectus hu⸗ mani:⁊ ad que ſe habet inteliectus humanus ſicut im⸗ perfectum ad perfectuʒ niſi per intellectum ⁊ cognitio⸗ nem. Unde in hoc vltima felicitas hominis conſiſtit:vt pic dicit Moc. S. Ergo homo naturaliter deſiderat ſci⸗ entiam. ¶ Sed ex hac tertia ratione oꝛiuntnr pꝛo pꝛe⸗ ſenti due difficultates. ¶ ¶ꝛima eſt. Mam Doc. S· vi detur hic ĩnuere ꝙ felicitas hominis cõſiſtitin cognitio ne ſubſtantiaꝝ ſeparataꝝ. ¶ Sed videtur ↄtrarium pꝛo bare 30.ↄtra gentiles.capꝰ.ꝛ0et capꝰ.⁊y.ſic. Felicitas enim eit vltimus finis hominis. Sed vltimꝰ finis hois eſt cognitio dei. Minc eſt: vt ibidem dicit ꝙ pᷣ pbva di⸗ citur ſcĩa diuina: qꝛ tota oꝛdinatur ad cognitionem dei ſicut ad finem. Motanter dicit ſicut ad fineʒ: et non ſicut ad obiectum. C Item ipſe foꝛmnaliter pꝛobat in ·⁊.q⸗ ʒ.ar. 7ꝙ felicitas hominis non cõſiſtit in cognitiõe ſub⸗
tontiaꝝ ſeparataꝝ. ¶ Secunda difficultas eſt: quia bir
Lect. 7. et libet res nãli hʒ ĩchinatiõeʒ ad ſuaʒ; ppꝛã opationem:ſit᷑ cT⸗
Lect. 19.er co.7ʒ.

co·zʒ ·
dieit ꝙ ſubſtãtie ſepate ſunpncipia intelleet? humani ·
¶TSed ↄtra. Intellectꝰhũanꝰꝓducit᷑ ineſſe ꝑ creationẽ
ſicut ⁊ ipſa aĩã itellectiua. Gʒ creatio imediate eſt a deo
x nõ mediantibꝰ angelis: vt ꝓbat Doc. S. in p parte ·
q.y. 4r.z ·⁊ in pleriſqʒ alus locis. Ergo angeli nõ ſunt pᷣntellectꝰhumiam. ¶ Qnantũ ad pꝛimã difficultatem dicenduʒ ꝙ vt dicit Hoc.. in.iiꝛ?. vbi ſupꝛa. dupley eit felicitas ſiue btitudo hois · Ouedã eſt pfecta· Et illa ↄſiſtit in eo qð eſt perfectio intellect? ᷣm eſſentiaʒ ⁊ non ʒm alicuiꝰ ꝑticipationẽ. Cum ergo verũ ſi obm ⁊ pfe⸗
—
ctio itellectꝰ: pᷣdicta felicitas nõ ꝓſiſtit in cognitiõe veri creati:qꝛ tale nõ eit verũ per eſſentiã:ſed in cognitione
iñ gẽti.⁊ in · xc.vbi ſupꝛa· Alia eſt felicitas unpfecta. Et talis bij ↄliſtit in ↄtemplatiõe ſtaꝝ ſeꝑataꝝ etẽtĩ cœ⸗
gnitiõe ſciaꝝ ſpeculatuaꝝ. Et de hac logt᷑ hic Poc. S. ¶CAd ſcdaʒ dubitationẽ dicendũ ꝙ aliqᷓ di eſſe ſa ſepa
ta dupl: · Uno qꝛ nõ eſt de rõne eiꝰ ꝙ ſit in nã:lʒ ei nð repugnet. Et ſic ens ynũ verũ ⁊ alia trãſcẽdẽtia piĩt dici ſpe ſepate. Et tales ſpe ſunt pᷣncipia iouẽtia intellectumn
ip̃m:nõ ꝗdeʒ effectuue ſʒ obiectiue:ſiẽ obm mouet ſua;
potẽtiã. lioo aliqᷓ Wa dĩ ſepata. qꝛ de rõne eiꝰ eſt ꝙ nõ ſit in mã ſed ſibi repugnat. Et talis eſt duplex. uedaʒ
eſt creata ſicut angeli. Et tales ſe ſunt pᷣncipia intellectꝰ
humani illuminãdo dirigẽdo ⁊ foꝛtificãdo ip̃ni vt pꝛo bat Doc. S.in pꝰ ꝑte. q.lur. ar.pᷣo. Ilia eſt ſßa ſeparata increata.vʒ. pᷣma cauſa. Et talis ſola eſt pᷣnnn aĩe ⁊ intelle ctus per creationẽ. Sic ergo vᷣificat᷑ dictũ Poe·ſcti· vz. ꝙ e ſeparate quocũqʒ modo accipiant᷑:ſunt pᷣn intel ſectꝰ hũani vel ꝑ creationẽ ſicut deus:aut p illuminatio⸗ nem ſicut angeli:aut per motionẽ obiectiualẽ ſicut trãſcẽ dentia. Et ꝑ Hoc pʒ ſolutio ad arg. ¶ Moꝛꝛo etſi An⸗ toniꝰ Andree in.⁊7.q. methaphyſice:tanq; in foꝛibꝰ ſuis rccubans ↄtra dicta Voc. S latritet:neq̃q; tñ moꝛdet. Dicit.n.ꝙ qdaʒ expoſitoꝛ nitit᷑ dictã ↄcluſionẽ phvꝓ⸗ bare a cã. Et poſtq; reſumpſit tres pdictas rõnes Doc. ſeti lʒ non foꝛmal:ſubdit ꝙ pᷣdicte rõnes eo modo quo valẽt coicidũt: qꝛ ex eo ꝙ aliquis appetit ſuã ꝓfectionẽ: appetit ſuã opaiionẽ: qu opatio eſt pfectio.⁊*. Etptales opationẽ ↄungit᷑ pᷣnꝰ. Mdeo ex illis tribꝰ medijs nõ ſu⸗ mitur niſi vna ꝓbatio oĩa ſimul ↄtinẽs vt ipſe cõcludit. ¶ Sed hoc nullũ eſt mirabile. Male nãqʒ; intelligere facit male referre. dinc eſt ꝙ phus dicit: qui de facili indicat: de facili errat. Manifeſtuʒ eſt n.m phm.⁊0et
de aia. ꝙ obmn actus ⁊ habitꝰ diuerſmode ⁊ oꝛdine quodã ſe hiit ad potentiã. Et vnum ſpẽm trabit ab alio.
abitꝰ.n.diſtinguit᷑ per act?:⁊ actꝰper oba. Similiter
Lec.I.c.1.
Lect. 9. et co.Fꝛ.
in ſuũ obiectũ qui actus eſt intelligere:et ᷣma ratio ſu⸗
po diſtinguũtur ꝑ actꝰ ⁊ oba. Sed appetieꝰ cuʒ feratur
in bonũ tanqᷓ; in obiectum: vi pʒ pꝰ ethy.maxime fert in ſũmũ bonũ qð eſt ro oĩs bonitatis. Et idem ſũmũ bo num eſt finis oĩiuʒ reꝝ: vt tangit phus.iꝰ. huiꝰ. Cũ igit zů ratio ſumat ex parte finis ſiue ex parte obiecti ipſius appetitus:et ſcða ratio ex parte actus ÿᷣm queʒ actu fert
matur rõne habitꝰ.vʒ · rõne ſcie cuius actus eſt ↄſidera⸗ re⁊ itelligere extenſo noie intelligere:⁊ habitus actus obiectũ diſtinguant᷑: relingtur eiſe per ſe notũ ꝙ pᷣdi⸗
rte rõnes eſſential diſtinguũtur. Et qcqd Poc. P acce
pit cathegoꝛice in pᷣdictis tribus rõmbus:accipit aduer
ſarius copulatiue in vna. Aue ſi reſoluat᷑ in cathegoꝛi⸗
cas:repient᷑ tres rõnes: vt pʒ intuẽti. ¶. Perfectio
pᷣma que eſtactus pᷣmus:et pfectio ſcha que dieit᷑ opa⸗ tio:⁊ obiectũ opationis diſtinguũtur. Cum ergo p̃dicte rõnes ſumant 5ʒ iſta tria:fegt᷑ ꝙ ſůt tres rõnes diſticte.
N idmittim ſolutioneʒ datã in W d pimum biectõe. ¶ ſſdꝛo cuiꝰtñ ðcla ratiòe ſciõẽdũ ẽ ꝙ vt notat hic vᷣſoꝛis cuʒ alijs doctoꝛibꝰ:
appetitꝰſiue ðſideriũ nõ eſt aliud q; ĩclinatio ſen tẽdẽtia reiĩſuũ tinẽ ↄnñs foꝛmã illiꝰ rei. Et q triplex eſt foꝛmaĩ genẽ. ideo triplex eſt appetitꝰ. NMaʒ qͥdã eſt fœꝛma nãlis pure que nõ eſt eleuata ſupꝛa nãm materie · Etſic appe⸗ titus ↄſequẽstalẽ foꝛmaʒꝛ dicit᷑ nãlis.ſicut eſt inclinatio
enſibilia. t talia ſolum ſeipſa mouent men
3 3„„
grauis ad eſſe deoꝛſuʒ · Alia eſt foꝛma que eſt eleuata ſu pꝛa nãm materie:tamen eſt affixa materie tanqᷓ; oꝛgano coꝛpoꝛali vt aĩa ſenſitiua. Et ſit appetitus ↄſequẽs tales foꝛmã dicit᷑ ſenſitiuus:qui diuidit᷑ in cõcupiſcibilemet iraſcibilem. Alia eit foꝛmnaque eit fimpl eleuata ſupꝛa nãm materie: ita ꝙ nõ affigitur oꝛgano coꝛpoꝛali ntuʒ ad ſuã opationẽ:ſicut aia rõnalis.Et ſic appetitus ↄñs ta lem foꝛnmnã dicit᷑ ronalis. ¶ ed ↄſiderandũ eſt:ꝙ hoc qð iam dictũ eit:h vitatẽ in diuerſis ta ꝙ in rebꝰns⸗ turalibꝰ appetitus cõſequit᷑ foꝛmã pure nãleʒ · Et inre bus aiatis ſenſitiuis ⁊ nõ intellectiuis: appetitus ſequi? aĩnn ſenſitiuam Et in rebus intellectiuis ſequit᷑ animã intellectiuã. Sed cũ in eodẽ compoſito ᷣm Poc. S· nð poſint eſſe plures foꝛme ſubſtãtiales: vt infra patebit⸗ Lꝰ.y. q.24. ar 4nõ eſt dicendũ ꝙ in eodeʒ pᷣdicte tres inclinationes ſequãtur diuerſas foꝛmas ſed vnã ⁊ eandẽ foꝛmã. Manifeſtũ eſt·n.ꝙ in homine eſt appetitus na turalis ſenſitiuus ⁊ rõnalis. ¶ Ideo aduertendũ eit di⸗ ligentiꝰ ᷣm Poc. S ·in de malo.. ·ar.pᷣꝙ ſicut nre
bus nãlibus inuemt᷑ foꝛma que eſt pᷣncipiuʒ ctiõis ⁊ ẽt
incimatio ↄſequẽs illã foꝛmã que dicit᷑ appetitꝰ nãlis: ita in hoie innenit᷑ foꝛma intellectiua ⁊ inclinatio voluꝑ
tatis ↄſequẽs foꝛmã appꝛehenſaʒ: ex qbus ſeqtur exte⸗
rioꝛ actio. Sed qꝛ foꝛmna nqlis eſt fonna indiuiduata ꝑ
mãm:ideo inclinatio rei ipſaʒ cõſequẽs eſt determinata
ad vnum. Bed foꝛma intellecta eſt vlis: ſub qua multa poſſunt compꝛehẽdi:ideo inclinatio ↄſequẽs illã foꝛmã indeterminate ſe hʒ ad multa · Silt in aialibꝰbꝛutis repi turn aia ſenſitiua:⁊ inclinatio ↄſequẽs foꝛmaʒ appꝛehen ⸗ ſamn per ſenſum. Sed qꝛ foꝛma appꝛehenſa per ſenſum eit indiuidualis ſicut foꝛma rei nãlis: ideo ex ea ſequit inclinatio ad vnũ actũ ſicut in rebꝰ nãlibꝰ. Etqꝛ nõ ſem⸗ per eadeʒ foꝛma repitur in ſenſu ſicut in rebꝰ nãlibꝰꝛſed nũc vna nũc alia: puta nũc foꝛma delectabilis ⁊ nũc tri ſtis: vnde nunc ſugit nũc ꝓſequit᷑:ideo ſic ↄuenit cuʒ in⸗
elinatione foꝛme rõnalis. xx quo pʒ ꝙ appetitus in
tellectualis pᷣſupponit cognitionẽ iteilectiuã:cnʒ ſequat᷑ foꝛmã appꝛehenſaʒ per intellectuʒ. Et appetitus aialis pᷣſupponit cognitionẽ ſenſitiuã:cuʒ ſequat᷑ foꝛmã appꝛe henſaʒ per ſenſuʒ. Bed appctitus nãlis nõ pᷣſupponit ali quã cognitionẽ ipſiꝰ ꝑticularis appetentis cun nõ ſequs tur foꝛmã appꝛehenſaʒ:ᷓ ſutficiuqꝙ dirigatur ab aliquo cognoſcẽte. ¶ Rd ſcðm dicendũ ꝙ aliquis appetit? põt
dici intellectualis dupk · Unoꝰ qꝛ ſequuur cognitione
intellectualeʒ ipſius deſiderati: inquantũ ſequit᷑ fonna appꝛehenſam. Et hoc modo appetitus ꝓpꝛie dicit in⸗
teliectualis ÿm ꝙ diſtinguit᷑ ↄtra naturaleʒ · Alio modo
dicit᷑ appetitus intellectualis: qꝛ ↄſequit᷑ nãm vel foꝛ⸗ manmn intellectiuam ipſius appetentis. Et ſic quilibet ap petitus intellectualis in hoie dicit nãlis: ꝓur nůle diſtin gui᷑ violẽtuʒ. Maʒ nã qqʒ diuidit ↄtrarõneʒ ⁊ vo⸗ iuntatẽ:cũ tñ ipſa ratio ⁊ volũtas ad nãm hois ptineãt; vt pʒ. Ix.q.ÿ1.I.n.Mꝛimo aũt modo appetitꝰ intelle ctualis pᷣſupponit cognitionẽ aliquã. Sed ſcðo mõ non
pſupponit aliquã cognitionẽ.ĩmo ſine tali cognitie nãle
deſideriũ hois ad ſcire dicit᷑ intellectuale ante oẽm co⸗ gnitionẽ ipſiꝰ deſiderati actualeʒ. Sed ſecus eſt de co⸗
gnitiõe potẽtiali. ¶ Ad tertiũ dicendũ ꝙ aliqd di mo⸗
uere ſeip̃m ad ſinẽ tripli:vt diẽ Voc. S.ĩpᷣ ꝑte. q. ⁊s· ar.z · Unoꝰ qjntů ad executioneʒ motus tm̃ · Sed foꝛma per quã agũt ⁊ finis ꝓpter quẽ agunt determinat᷑ eis a nã: ſi plãte que vm foꝛmã eis inditã a nã mouẽt ſeipᷣas ym augmẽtũ ⁊ decremẽtũ. Et ſi homo mouet ſeipſuʒ ad ſciendũ ante omnẽ cognitionẽ. Et nõ opʒ ꝙ tale mo⸗
nens pᷣcognoſcat finẽ:ſʒ ſufficit ꝙ dirigat᷑ a pᷣcognoſcẽte⸗
vt dictũ eſt. Alioꝰ aliqd mouet ſeip̃m nõ ſolij qntumad executionẽ niotꝰꝛſʒ ẽt qntũ ad foꝛmnaʒ que e pᷣneipium motus quã per ſe acgrũt ⁊ nõ qjntũ ad finem:ſicut aĩalia bꝛuta quoꝝ pᷣncipiũ mnotꝰ eſt foꝛma per ienſuʒ accepta ⁊ nõ a nã eis indita. uoꝝ q̃daʒ ſunt que hiit virtutem ſenſitiuã imperfectã ſolum ad cognoſcendum cõiuncta
tonis
dilata⸗

Queſto
tionis ⁊ ↄſtrietionis. Aliã ſunt aialia ſenſitius que habẽt virtutem ſenſitiuã ꝑfectaʒ: nõ ſolum ad cognoſcendum pnitia: ſed ẽt abſentia ſicut aĩalia bꝛuta pfectaꝝ ſpecierũ. Et talia mouẽt ſeipla motu ꝓgreſſiuo.Et talia aialia lʒ acgrant ſibi foꝛmã per ſenſuʒ que foꝛma eſt pꝛincipium motus:tñ per ſeipſa nõ p̃ſtituũt ſibi ineʒ ſue oꝑationis: ſed eit eis inditus a nã:cuꝰ inſtinctu ad aliꝗd agendum mouẽtur per foꝛmã ſenſu appꝛehenſaʒ ad quã ſequitur appetitus ſenſitiuꝰ. Mnde lʒ p̃cognoſcant finẽ cognitione ſenſitiua:nõ tñ ꝓpoꝛtionẽ medioꝝ ad ſinẽ ⁊ oꝛdinationẽ: qꝛ hoc ſolius eſt rõnis. Tertio modo aliquid mouet ſe pſuʒ: nõ ſolũ qjntũ ad executionẽ motus nec ẽt ſolũ q;tũ ad foꝛmãque eſt pᷣncipiũ motus per ſenſuʒ appꝛeben ⸗ ſamtſed ẽt q̃ntũ ad finẽ quẽ ſibi pᷣſtituit per intellectuʒ ⁊ rõnõcuiꝰ eſt cognoſcere finẽ ⁊ ꝓpoꝛtionẽ medioꝝ ad ii⸗ neʒ et oꝛdinare vnũ ad aliud:ſicut eſt gial rõnale. Tale aũt mouẽs ſeiß̃m p̃ſupponit cognitionẽ intellectiuã. Et ſic homo habita cogntiõe impfecta mediãte lumine in tellectꝰ agẽtis ⁊ mediãte cognitione ſenſitiua mouet ſe
ipſuʒ ad ſcienduʒ pfecte. Aut habita vna ſcia: mouet ſe
ipſuʒ ad ſciendũ aliã. CæEx quo pʒ ꝙ homo ante œẽm cqgnitionẽ ſenſiuuã deſiderat ſcire nãl? appetitu nãli: vt dictũ eſt. Poſt vo cognitionẽ implectã deſiderat ſcire
pfecte appetitu itellectuali ꝓpꝛie ꝓut diſtinguit᷑ cõtra
F nãleʒ. ¶Ad qjrtũ dicendũ negando minoꝛeʒ. Etad pbationẽ dicendũ ꝙ lumen intellect? agentis eẽ ctualitatẽ oiuʒ reꝝ põt ĩtelligi dupl. noꝰ qꝛ in ſe h actu oẽs foꝛmas intelligibiliũ. Et ſic nõ eit admittẽdũ.
Blioꝰ qꝛ intellect? agẽs eſt pon actiua potẽs facere actu telligibilia ea que ſunt in poꝰ itelligibilia. Ande nõ ſe⸗
quitur ꝙ ſcire inßt nobis ab exoꝛdio natiuitatis noſtre. ¶Ged ↄtra. Mihil.n.deſiderat homo niſi per aliquid ſimile in eo. Alias equal deſideraret ignoꝛantiaʒ: ſicut ſcĩaʒ. Ergo ſequit᷑ ꝙ ſi homo ðſideret ſcire nãl:ꝙ ſcire
mnſit ei nãl ⁊ imperfecte: qꝛ deſideriuʒ eſt impfecti ad pfectũ. ¶ Picẽcdi ꝙ lbtꝰ ponẽs inchoationẽ foꝛmax:
ↄcedit in pᷣꝰ tractatu pᷣmi huiꝰ caꝰ.y. ꝙ ſcĩa pᷣexiſtit in
nobis impfecte a nã foꝛmal ⁊ inchoatine. N Sedqꝛ
Doc. S. negat inchoationẽ foꝛmaꝝ foꝛmal. ideo dicẽ⸗ dum ꝙ ſcire ineſſe nobis a nã põt intelligi dupł. Vnoꝰ pfecte. Et ſic neuter eoꝝ ponit ſcire ineſſe a nã. Ilioin⸗ cõplete ⁊ inchoatiue. Et hoc põt intelligi dupl. Vnoꝰ feꝛmal ſicut Albertꝰ vult. Et ſic nõ ↄcedimꝰᷣm Doc. S. eiꝰ poſitio ſit ſuſtinibilis et apparẽs. Alioꝰ diſpoſi
tiue mãh et effectiue. Pt ſic ſcire ineſt nobis a nã. Añ fi
ſcire nullo modo ineſſet nobis a nã:nõ magis homo de
ſideraret ſcire q; eiꝰoppoſitũ ſicut argumẽtũ ↄꝓcludebat. ¶Ad qntũ dicendi ꝙ appetitꝰ eit duplex. Quidaʒ eſt appetitꝰ complacenrie. Et talis nõ eſt rõne carentie: ſiẽ auarus his pecunias:appetit eas poſſidere. Aliꝰ eſt ap petirꝰ carentie. Et eſt rei nõ habite. Et ſic ſi ↄcluſio ſolũ
intelligit᷑ de appetitu carẽtie. dicendũ ꝙʒ lʒ aliqui hoĩes
ſciãt:tñ ſemp appetũt aliqd aliud ſcire. Nel ideʒ appe⸗ tunt pfectiꝰ ⁊ cjariꝰ ſcire ⁊ cognoſcere. ¶Id ſextũ di⸗ rendiũ ꝙʒ lʒ illud qð a tota ſpẽ deſiderat᷑ a maioꝛi pte ꝑ ſe deberet acquri:ꝑ accidens tñ impediri põt ẽt pluri bus de cauſis: vt tangit poc. S. in piti lectiõe.vʒ. vel ppter difficultatẽ ꝑn eniẽdi:vel ꝓpter aliqᷓs alias oceu⸗
pationes: aut ꝓpter voluptates:aut ꝓpter indiuidualẽ cõpleyionẽ:aut ꝓpter neceſſitateʒ victꝰ: aut ẽr ꝓpter pi⸗ gritiã. vnde ab executione ſui appetitꝰ multi detinent᷑:
q conuptile affectionũ ⁊ ↄſuetudinũ a nã deducũt ho⸗
minẽ: vt ꝓbat᷑. 0.ethyt.lñ Alberrꝰin pᷣ tractatu pᷣmi huiꝰ.cao. yo. dicit: ꝙ qdaʒ ſunt qui violentia paſionum oino deducunt᷑ a ſciẽdi ſtudio. Ouidã vo magis ſequẽ⸗ tes bonũ nje: ad ingſitionẽ ⁊ ſtudiũ pueniũt. Et pi ſunt in muitiplici dria. am qdaʒ ſunt quoꝝ itellectꝰ imixtꝰ ⁊ purs eſt et complexiò ſubtilis ſpiritꝰ ⁊ coloꝛis ⁊ hu moꝛis luminoſi nõ ↄſtantis ꝓpter frigiduʒ ↄgelans nec Ppter calidũ cõmiſcens. Et tales ſtudent bene ⁊ liben ⸗ ter methaplyſicis diuinis magnis ⁊ ſubtilibus rebus. Quidas vo ſunt qui hit eꝛgmũ ymaginationis optime
Secunda. ad tenendũ figuras:quoꝝ intellectus eſt reflexus ad ſe ipſuʒ. Et tales mathematicis doctrinalibus gaudẽt ſtu⸗ dijs. Duidaʒ vo ſunt: quoꝝ medulloſuʒ ⁊ puruʒ eſt oꝛ⸗ ganũ fenſus cum ſpiritu lucido nõ cõmixto ⁊ non pigro per frigiduʒ cõgeians: ⁊ quoꝝ oꝛganuʒ vmaginationis cõſequitur et nõ eſt bene tenens figuras et eoꝛum intel lectus eſt reflexus ad ſenſum. Et tales gratas habent ſpeculationes naturales. Sed quidam ſunt quoꝝ ſpiri⸗ tus ſunt cõgelati et non bene clari ꝓpter frigus ↄgelãs ⁊ inſpiſſans.Et tales libenter occnpantur circa ſigna re⸗ thoꝛica et detinent᷑ in hijs:nec pꝛofundantur in aliqus verbi ſpeculatione. ¶Ex quo pʒꝙ ratione complexio nis et ratione alioꝝ:per accidens homo impeditur ab executione ſui appetitus naturalis. ¶ Ad ſeptimum di cendũ ꝙ homo naturalꝭ appetit ſcire omnes ſcientias ſed oꝛdine quodam. Mam loquendo de ſciẽtijs huma⸗ ntus inuentis: appetit homo magis ⁊ pꝛius ſcire me⸗ thaphyſicã quetractat de deo qui eſt cauſa omnis ſcire. Et ex ↄſequẽti appetit alias ſciẽtias mechaphyſice ꝓꝛo⸗ pinquioꝛes. ¶Eſt tamẽ ſciendũ ꝙ aliquid eſt appenbi bile dupk. Anoꝰ tanqᷓ; ratio appetendi alia: ſicut fims eſt ratio medioꝝ ad finem. Et ſic homo magis ⁊ pꝛius appetit hanc ſciam. Alioꝰ tanqᷓ; mediuʒ perqð denem tur ad fineʒ. Et ſic in executione nihil refert quin appe⸗ titus noſter pꝛius ferat᷑ inſciẽtias logycales ⁊ faciles:qᷓ; in methaphyſicã. Ad octauũ dicendũ ꝙ lʒ multi ſint inclinati ad actus bellicoſos ratione indiuidualis com plexionis et per accidens:nõ tamen per ſe ⁊ ᷣm natur humanã:vt pꝛius tactum eſt. ¶ Id nonũ dicendum ꝙ homo naturali appetitu deſiderat ſcire. CSed tamen ↄſiderandum eſt:ꝙ appetitus põt dici naturalis triptã. noꝰ qꝛ ineſt hommi a natura. Et ſic clarů eſt ꝙ homo appetitu naturali appetit ſcire:qꝛ ſic etiaʒ appetitus ĩtei lectualis dicit naturalis. Alioꝰ dicit᷑ appetitus natura⸗ ks:qꝛ cõſequit᷑ foꝛmã mere naturalẽ ⁊ ſimpl ĩmerſaʒ mde. Et ſie homo nõ appetit ſcire appetitu naturali: qꝛ lapis ſimil appeteret. Tertio modo dicit᷑ appetitꝰ na turalis qui cõſequitur foꝛmã rationalẽ que ineſt hommi a natura:nõ tamẽ ſequit᷑ foꝛmã actu appꝛehenſaʒ ab in⸗ tellectu. Er ſic homo appetit ſcire nal. Et ſic non ſequit᷑ ꝙ lapis eti appetat ſcire:qꝛ in lapide nõ eſt aĩa rõnalis ad quã ſequat᷑ talis appetitus. ¶ UMerũ tamẽ Antonius Andree ipᷣſenti paſſu.vʒ · qõne.ꝛ0.ponit tres ↄcluſiões. Quarũ vna eſt. ꝙ homo nõ appetit ſcire appetitu intel⸗ lectuali. Aue quidem ↄcluſio eſt vera:ſi accipiat᷑ intel⸗ lectuale pꝛimo modo: vt patuit in ſolutione ad ſecundũ: Sed ſi accipiatur intellectualis appetitus ſcðo modo⁊ non eſt verũ: vt patuit vbi ſupꝛa. ¶ Scða ↄcluſio eſt:ꝙ homo nõ appetit ſcire appetitu aĩali. Que ẽt ↄcluſio va eſt. Sed ↄfirmatio eius nulla eſt. Picit.n.ꝙ ſi homo ap petitu aiali appeteret ſcire:ſequeret᷑ ꝙ aĩal bꝛutuʒ etiaʒ appeteret ſcire:cum in eo ſit appetitus ſenſitiuus. Sʒ hoc nõ põt ſequi: qꝛ fimiliter ſequeret ꝙ homo nõ ap⸗ peteret ſcire appetitu naturali:qꝛ cũ appetitus naturalis ueniat lapidi:lapis etiã appeteret ſcire:qð eſt ↄtra ſuã tertiã ↄcluſionẽ:que dicitꝙ homo appetit feire appeti⸗ tu naturali. Que etiã ↄcluſio va eſt:ſi itelligat᷑ naturale:
phoꝝ ſecuti ſunt veritatem vſqʒ ad hoc ꝙ ponerent pᷣn⸗ cipia eſſe contraria. Quod quidem lʒ vere ponerent:nõ tamnen quaſi ab aliqua ratione moti hoc ponebant: ſed ficut ab ipſ veritate coacti. Merum enim eſt bonum in tellectus: ad quod naturaliter oꝛdinatur. Ende ſicut res cognitione carentes mouentur ad ſuos fines abſqʒ ra⸗ tione: its interdum intellectus hominis quadam natura li inclinatione tendit in veritatem:lʒ rationem veritatis non percipiat.Rdec ille. ¶Ad decimum dicendum ꝙ omne verum eſt quoddam bonum. Ideo qꝛ ſcire eit ipfius veriꝛęſt etiaʒ ipſius boni. Appetitus enim fertur in verum inqᷓntum eſt quoddã bonũ. ¶ Ad vndecimuʒ dicendũ ꝙ Scoœtꝰ hoc argunn ſoluẽdo in.⁊c.q.huiꝰpᷣmi.
dicit ꝙ natura eſt determinata ad vnũ in genere:⁊ non
vt expoſitũ eſt:Vm Doc. S.ipᷣphyt: vbi ſic ait. WMulti Lec.o.

Lec.2.
ad ides in ſpẽ vel numero:ſiẽ graue determinat᷑ ad mo
ueri deoꝛſuʒꝛ ſed nõ determinat᷑ ad hoc ꝙ moueat᷑ ad
hoc deoꝛſuʒ vel ad illud. ¶ Bed hec rññio nulla eſt: q? ẽt poꝰ rõnajis ſiue volũtas determmat᷑ ad vnũ ĩ genẽ·ſ· ad bonũ. Et ſic nõ eẽt dr̃ia ĩiter nãʒ et volũtatẽ · Ideo al eſt dicendũ.ſ.ꝙ nã eſt determinãta ad vnli oppoſitoꝝ. Infra.q.. ar ⁊. zm. qꝛ nõ põt in alið oppoſitũ. vbi gr̃a · Loꝛpꝰ graue nãl tẽdit deoꝛſuʒ:ideo nãt nõ põt moueri jurſuʒ· Elolũtas auteʒ põt in duo oppoſita ↄtẽta ſub ſuo obo ambo ꝓſequẽdo. Et põt in duo oppoſita obã: vnu ꝓſequẽdo ⁊ aliud fugiẽdo: vt dicit Voc. S.ĩ· xc. qð ar.po in coꝛpe. Sic ergo lʒ homo nãl ſcire deſideret:ñ nñ ſegt᷑ ꝙ deñideret tiñ vnũ ſcire · Sed bi ſegt ꝙ nõ de ſideret nãl nõ ſeire. ¶Et ſi arguat᷑. Oppoſita nõ poſſůt nãt ſimul ſtare in eodẽ reſpectu eiuſdeʒ. Bed aliqs nãlt renuit ſcire. Ergo idẽ nõ appetit ſcire. ¶ Dicenduʒ ꝙ appetitꝰ nãlis ſciẽdi:⁊ executio actualis ad ʒꝛunmn nõ op ponunt᷑. Ideo replica nulla eſt. ¶ Acd vltimũ dicenduʒ ꝙ volũtas accipit᷑ dupk. Mno ꝓnt dicit ſimpl actum volũtatis. Et ſic diſtinguit᷑ ↄtra nãʒ. Ilioꝰ vt noĩat potẽ tiam. Et hoc dupk. Unoꝰ m imperiũ eiꝰ: hoc eſtꝑre⸗
ſpectũ ad media oꝛdinata ad ſuũ obm. Er ſic ẽt differta
nã. Alioꝰ ðᷣm ſe:⁊ per reſpectũ ad vltimũ bonũ ⁊ vltin
ſinẽ. Et ſic non differt a nã qjntũ ad hoc qð eſt appetere:
qꝛ quelibet potẽtia natural fertur in ſuum obiectuʒ: vt in pluribus locis Poc. S. demõſtrat. ¶ i in Voc. B. Scie autem dignitatem.
fo ſie ꝓcedit᷑. Nide —1 D ſecundum tur ꝙ lʒ dẽs ho⸗
mines nã ſcire deſiderẽt:nõ tñ ꝓpter hoc ſe⸗
uat ꝙ hec ſcia ſit ꝑfectioꝛ alijs. Naʒ glibet hõ nãl ſcire deſiderat quãlibet ſciaʒ: vt ↄceſſuʒ eſt ĩ pꝛe cedẽti arꝰ. Si ergo ex hoc ꝙ oẽs hoĩes ſcire deſiderãt: ſequat᷑ ꝙ hec ſcia ſit diguioꝛ alijs: ſequeret? ꝙ quelbet ſcia eẽt dignioꝛ alijs: ⁊ x ↄñs dignioꝛ ſeipſa:qð eſt incõ neniẽs. ¶ P. Peſideriũ hoĩs põt oꝛdinari ⁊ tendere in malũ:ſiẽ pʒ ð latronibꝰ⁊ ð his qui appetũt ſcire nigro⸗ mantiã. Et ſic eſtabuſus. Ergo ex appetitu hoĩs nõ põt ycludi ꝑfectio ſeu dignitas huiꝰ ſcie. ¶P · Ex appetitu uliꝰqð eſt appetibile ꝓpter aliud:nõ põt ↄciudi ꝙ ipm ſit pfectiſimũ:qꝛ illud qð appetit᷑ ꝑp ſe ⁊ nð ꝑꝑ aliud eſt ꝑfectiꝰeo qð appetit᷑ ꝑp aliud: vt pʒ po.et. ⁊0.ethyt᷑. Sed hec ſcĩa eſt appetibilis ꝓpter alið.vʒ · ꝓpter deũ: vt.ſ.ꝑ eam ↄiungamur deo:vt pꝛius dictũ eſt. Ergo ex hoc ꝙ hec ſcĩa eit a nobis appetibilis:nõ ſegt᷑ ꝙ ſit pfe⸗ ctiſſiina ſciaꝝ. ¶ P ũ q̃libet ſcia ſit appetibilis:phᷣus debniſſet ponẽ pᷣmã ꝓpõnẽ huiꝰ libꝛi in pᷣnꝰcuiuſlibet ſcie. Bed hoc nõ fecit. Ergo vñ ꝙ ex illa ꝓpõne nõ poſ ſit ↄcludi pfectio ⁊ dignitas huiꝰſcĩe. ¶ Bedẽ c. S. in pniti lcõne dicens. Scie aũt dignitatẽ oſtẽdit ꝑ hoc ꝙ nãl deſiderat ab omnibus hominibus tanq; finis.
W dicendũ ꝙ cũ bonũ ⁊ pfectũ
3.et..
Lec.pᷣ'. bonũ appetũt po ethy· Ergo vnũcdqʒ qjnto eſt appeti bile:tãto erit pfectũ. lð igit᷑ qð eſt maxie appetibile·&
2.3.c.4 ad marn: vt diẽ phus in topicis. Sed hec ſcia eſt ab hoĩ
celo et můdo:ideo vnũqͥdqʒ qjnto eſt bonñ:tanto eſt ꝑ⸗ fectũ. Sed vnũcqdqʒ eſt appetibile tanq; bonũ. Oia.n.
ẽ maie ꝑfectũ. Siẽ.n.ſe hz ſmnpk ad ſimpli: ita maxn
bus nãl maxie appetibilis:qꝛ tractar de maxime ſcibi⸗ libus. vʒ · de deo et de ſubſtãtijs itellectualibꝰſeꝑatis ⁊ trãſcẽcentibꝰ: vt ex dictis pʒ. Cũ n.oẽs hoiĩes nãl? ſcire
deſiderẽt:maxime deſiderãt ſcire maxie ſcibilia. Seqt
ergo ꝙ hec ſcia eſt maxune pfecta: et per ↄnĩs alijs no⸗ bilioꝛ ⁊ dignioꝛ. Að ẽt ĩ ſequẽtibꝰ pticulariter ꝓbabit᷑: cũ de qᷓlitate huius ſcie ĩ ꝑticulari tractabit᷑· q..p totũ. M 1 2imũ ergo dðõm ꝙ ex hoc ꝙ oœẽs heĩies P ßm nãm ſpeciſicã deſiderzt ſcire
cẽs ſcias: bi ſeqt᷑ ꝙ q̃libet ſcĩa hz rõnẽ pfecti. Sed tůj
ſeqt᷑ ꝙ q̃libet ſcia ſit pfectiima:qꝛ nõ q̃libet ſcia tractat
de maxime intelligibilibꝰ ⁊ ſepatis: vt ſupiꝰ dictũ eſt. CAd ⁊n dðmn gꝙ appetitũ hoĩs oꝛdinari et tẽdi in ma⸗
lum põt irelligi dupk. Ano in rõne mali. Et ſic eſt im poſſibile:qꝛ vt dicit Voc· S. in · Ixc.q.ð · ar. pᷣyer in pᷣ⸗ pte.q.So.io.ʒn. nhil inclinat niſi in aliqð ſile ſibi ⁊ cõ⸗ neniẽs. Appetit? at nihil aliud eſt q; q̃dã inclinatio ap petẽtis in alið· Ergo appetitꝰfert ĩ aliqð ſile. Gʒ oĩs hõ et ſii q̃libet alia res inqntũ ens eſt q̃adã bonũ. Ergo ap pettꝰeiꝰfert᷑ in bonũ ⁊ nõ in maluʒ in rõne mali. Alio? põt itelligi: qꝛ appetitꝰhois ferat in malũ:inqntũẽ bon apparẽs. Et hoc dupl. Unoꝰ ſm nãm hüanã ⁊ ſpecij⸗ ramn. Et ſic ẽt nõ põt ferri in malũ. Alioꝰ vᷣm nãʒ hũanã indiuidualẽ. Et hoc duplẽ. Unoꝰ appetitu oꝛdinato. Et ſic ẽt i pt ferri ĩ malũ. Ilioꝰ appetitu ioꝛdiato et coꝛꝛn⸗ pto. Et ſic appetitꝰ hoĩs p̃t ferri in malũ:ſic. vʒ ꝙ aliqui appetũt malũ:inqjntũ hʒ ronẽ boni apparẽtis. Et eo mõ quo hʒ rõnẽ boni:hʒ rõnẽ pfecti. NEt ſi replicet᷑. adẽ eſt poĩ oppoſitoꝝ:ſit viſus eſt albi ⁊ nigri. Sed bonũ ⁊ malũ in rõne mali ↄſideratũ: opponunt᷑. Ergo appetitꝰ põt feryi in malũ in rõne mali. ¶icẽdũ vt diẽ Doc. S. vbi ſupꝛa: ꝙ eadem eſt poꝰ oppoſitoꝝ diuerſimode. Appetitꝰ.n.hois tẽdit ĩ bon ipᷣm ꝓſequẽdo:⁊ in maluʒ ip̃mn fugiẽdo. ¶Ad zn dm g aliqd põt dici appetibi⸗ le pp ſe dupk. Unoꝰ ſunpk. Et ſic ſolus deus ⁊ etepa btitudo eſt hmõi. Alio mõ in genẽ ſcĩaꝝ hũanitꝰĩuẽtaxꝝ. Et ſic methãẽ appetibilis ꝑp ſe:⁊ nõ ꝑp aliã ſciaʒ. Sʒ oẽs alie ſcĩe appetũtur pp iſtã. ¶ Mec tñ ſeqt ꝙ ſit va⸗ mnn q̃rere hãc ſciaʒ:cũ nõ acgrat᷑ aliqð lucrũ:qꝛ vt di⸗ cit hic Poc. S. deſideriũ hũanũ ñ põt eẽ vanũ ⁊ inane. Deꝰ.n.⁊ nã nihil faciũt fruſtra. N Ad vltimuʒ dðõmꝙ phus poſuit hãc ꝓpõnẽ. vʒ. Dẽs hoĩies nã ⁊c̃. magis in pnꝰhuiꝰſcie qᷓ; ĩ aljs:xp qᷓttuoꝛ rõnes iter alias. ¶ Mꝛi moꝛqꝛ hec ſcia eſt de pᷣmis ⁊ maxime intelligibilibꝰ:in qbꝰfundat᷑ oẽ ſcibile ⁊ oœẽ intelligibile. Añ Euſebiꝰ diẽ ꝙ ois cognitio pᷣcipue in eodeʒ exñs:cãt᷑ a fonte intelle⸗ ctualis cognitiõis: ⁊ ꝙ nulla foꝛma pᷓnn tognitiõis exi ſteret ſenſivil vel intellectual?: niſi a fonte cognitiõis in telligẽtie ꝓcedẽt. Idẽ diẽ Albtus in p tractatu huiꝰ pꝛi⸗ mi.caꝰ. 0. Ad hãc ſcĩaʒ ergo ptinet oſtendere pꝛimũ ⁊ oꝛiginale pᷣnn gnãtiõis ſcie:qð eſt nãle ſctẽdi deſideriũ. CScda rõ eſt: vt in hoc huiꝰſcie dignitatem oſtẽdat:ex hoc.ſ.ꝙ ab omnibus tanqᷓ; finis deſiderat᷑: vt diẽ Voc. S. in pñti lectione. ¶ Tertia rõ eſt: vr oſtẽdat hanc ſciẽ tiam eſſe maxime vnã. Quia illud inqð deſideriũ hoĩs maxime tẽdit:nõ pot eiſe niſi vnũ. ¶ Quarta rõ eſt: vt phus oſtẽdat ꝙ querere hãc ſcientiã ꝓpter ſe ⁊ nõ pꝛo⸗
pter aliud:nõ eſt vanũ: qꝛ vt dictũ eſt deſideriũ nãle ho
minis nõ põt eſſe vanũ. Mꝛopter has igit rõnes phus poſuit pꝛedictã ꝓpoſitionẽ in pᷣnꝰ huius ſcientie: magis q; in alijs ſcientijs. In qua ꝓpoſitione qjttuoꝛ tangit: que in omni actione requirunt᷑.ſ.id qð appetit: cum dicit. Omnes homines et id quo appetit:cuʒ dicit. Matura. et ipſum appetitum:cum dicit.deſiderat.et terminum eius:cum dicit · Scire. ¶ Ibi in pho. Cauſa autem eſt. —„†1 ic ꝓcedit᷑. Midet 4.— tertum enn viſus inter ol nes alios ſenſus nõ faciat magis ſcire. Mam illum ſenſinn maxime diligimus qui maxi⸗ me facit ſcire: vtpʒ in lra. Sed non niaxime diligimus viſum. Igitur ⁊c̃. Minoꝛ ꝓbat᷑. Vuia illud magis di⸗ ligimus:cuius oppoſitum magis odimus per regulam topvcam. Sed magis odimus oppoſitum tactus qð.ſ. habet coꝛꝛmmnpere vitam animalis:q; oppoſitum viſus e
qð nõ eſt coꝛꝛuptiuum vite. Ergo magis diligimus ta⸗
ctum qᷓ; viſum. Et ſic non maxime diligimus viſum. ¶P · Sciẽtia eit certa cognitio rei. Ergo ille ſenſus ina gis facit ſcire qui eſt certioꝛ · Ged tactus eſt huiuſmodi. Dicitur. n.⁊0. de anuna:ꝙ ſenſum tactus certioꝛem ha⸗
bemus. gitur ⁊c ¶Pp ·Ille ſenſus ex quo magis ſe⸗
quitur bonitas intellectus: magis confert ad ſcientiam.
Sed tactus eſt huiuſmodi. Vicitur. n. in. ⁊0. de anima ꝙ habentes bonuz tactum:cõiter ſunt boni intellectus. Jdeʒ dicit in liꝰde phyſonomia Ari. Vit idẽ qð pꝛiꝰ.
6
—

Ergo ſenſus cois ad pla ſe extẽdit q; viſus · ¶. Qus
litas tangibilis in plus ſe hʒꝛqᷓ; q̃litas viſibilis:qꝛ qjli⸗ tates tãgibiles vocãt᷑ qjlitates qlitates viſibiles vocant᷑ q̃litates ſecũde · Mbi aũt eſt ſecundũ:ibi eſt pꝛi⸗ muzʒ et nõ ecõtra. Sed qjlitas tãgibilis eſt obm tactus Ergo tactꝰ ad pla ſe extẽdit qᷓ; viſus. Et ꝑ ↄnĩs ſegt᷑ idẽ
qð pꝛiꝰ. Sʒ 3 eit phs ĩ textu dicẽs:ꝙ hic maxie ſen⸗
ſuũ nos cognoſcẽ facit ⁊ multas reꝝ dr̃ias demonſtrat.
nonon dicẽdũ ꝙ ſenſus viſus pꝛe ce Reſp ondeo teris plures reꝝ dr̃ias vob
demõſtrat. ec ↄclo ꝓbat duabꝰ rõnibꝰ oec. ſancti.
CMꝛimo. lle ſenſus qui eſt cognoſcitiuꝰ acciitiuʒ in qbꝰ cõ̃icant ĩferioꝛa cũ ſupioꝛibꝰ:⁊ in qbꝰ diſtinguũtur iferioꝛa a ſupioꝛibꝰ:pꝓles reꝝ dr̃ias dem̃onſtratq; ille g eſt cognoſcitinꝰ ſolũ accitiuʒ in qbꝰ iferioꝛa diſtinguũt᷑ a ſupioꝛibꝰ. Sed ſenſus viſus nõ ſolũ eſt cognoſcitiuus eoꝝ accitiuʒ qbꝰ ĩferioꝛa diſtinguũtur a ſupioꝛibꝰ: ſed ẽt eoꝝ in qbꝰ cõicant. Nam aliqð viſibile eſt ⁊ fit actu ꝓ luck in qua rõ̃icãt iferioꝛa cum ſupioꝛibꝰ: vt dĩ in. ⁊0. de ia. Minc eſt ꝙ coꝛpoꝛa celeſtia ſunt ſolo viſu ſenſibilia. Relingt ergo ꝙ viſus cũ nõ ſolũ ſe extẽdat ad ĩferioꝛa
et ſenſato. Lec.2.
PLe.1F. co. 72.et⸗73
ßẽt ad celeſtia:ꝙ plures reꝝ dr̃ias nobis demonſtrat.
¶Scðo · Senſibilia cõia p̃cipue per viſuʒ ⁊ factuʒ co⸗
gnoſci vident᷑. Sed adhuc magis per viſuʒ qᷓ; ꝑtactũ.
Ergo viſus ples reꝝ drias demonſtrat. Maioꝛ ꝓbat?
qꝛ alij tres ſenſus ſunt cognoſcitiui eoꝝ que a coꝛpe ſen ſibili quodãmodo effuũt ⁊ non in ipſo ↄſiſtũt:ſicut ſon? eſta coꝛpe ſenſibili: vt ab eo fluẽs:⁊ nõ vt in eo manẽs. SBimiliter fumalis euapeꝛatio cum qua ⁊ ex qua odoꝛ diffundit. Et ſili eſt de guſtu. Sʒ viſus ⁊ tactꝰ pcipiũt
ulla accidẽria que rebꝰ ipfis ĩmanẽt:ſicut coloꝛ ⁊ caliduʒ
⁊ frigiqũ. inc eſt ꝙ iudiciũ viſus ⁊ tactꝰ extendit ad
res ipfas. Judiciũ aũt odoꝛatus ⁊ auditus ſoluʒ ad ea qᷓ
a rebꝰ ipſis ꝓcedũt:⁊ nõ ad res ipſas Minc eit ꝙ ñigu⸗ ra magnitudo ⁊ huiꝰ:qbꝰ res ipfa ſenſibilis diſponit᷑: magis pcipiunt᷑ viſu ⁊ tactu:q; alijs ſenſibꝰ. Silr miĩoꝛ
ꝓbat. Mꝛio:qꝛ viſus hʒ maioꝛẽ efficaciã ad cognoſcen
dinn: vt patuit in p̃cedẽti articulo. Scðo: qꝛ qjntitas et
ea que ad eam ſequũtur que vident᷑ eſſe ſenſibilia cõia: ꝓximiꝰ ſe hit ad obm viſus:qᷓ; ad obm tactus. Dð pʒ
„
ey hoc: Quia omne coꝛpꝰ nãle hiis q̃ntitatẽ: aliquo mõ ſequit᷑ obm viſus:n autem obm tactus.
imnm ergo dicennʒ ꝙ k tactus ſt Ad pꝛimum diarnchet vnius
ſolũ:nð tñĩ ꝓpter hoc ſegt᷑ ꝙ tactꝰples reꝝ dr̃ias demõ
ſtret:qꝛ obim viſus.ſ.lux ⁊ coloꝛ in plibꝰ coꝛpoꝛibꝰ re⸗
periũtur:qᷓ; qᷓlitates tangibiles: vt patuit. Repit᷑ n.lux
in coꝛpibꝰ celeſtibꝰ ⁊ in muitis alijs t in qbꝰ nõ repitur qᷓjlitas tãgibilis. Celũ.n.non eſt calidũ frigidũ humidũ aut ſiccũ: niſi foꝛte effectiue. ¶ Ad ⁊n dðm ꝙ ñit cõpara tio ibi ſenſuũ ꝑticulariũ iter ſe:⁊ nõ iter ſenſuʒ ꝑticularẽ x ſenſuʒ cõem. Tñ vt dictũ eſt in coꝛꝑe articuli:ſenſibi⸗
lia cõiaꝓximiꝰſe hit ad obm viſus:qᷓ; ad obm cuinſcũ⸗
q;alteriꝰ ꝑticularis ſenſus. CAd ʒn vðm ꝙ pꝛiꝰ non ſemp in plus ſe hʒ q; poſteriꝰ: ſed ſolũ qñ iliud pꝛiꝰ eſt de itellectu poſterioꝛis ⁊ non ecõtra:ſicut alal eſt pꝛius
hoie ⁊ nõ ecõtra. Qualitates aũt tangibiles non dicunt
pᷣme qᷓlitates ſimptr:ſed ſolũ ꝑ reſpectum: vtpʒ·⁊de E.2.4.5.7
generatione ad ſuſceptibile earum.
Cõ tertia de oꝛdine cognitiõis q̃ntũ ad bꝛuta aialia.
gĩalia nãlr hẽant ſenſuʒ. CScðo.trũ
n Einde ne cognitõis q̃ntũ ad bꝛiu d a aialia:ibi. ¶ Aialia qdẽ igit·CCir⸗ ta qð q̃rũtur qnqʒ. Mꝛio. Ntruʒ oia
ſiẽ oĩa aĩalia hit ſenſuʒ tactꝰ:net̃ioẽt ha
besi des mios ſẽſus. ¶ Tertio. Qtꝝ cĩa aialia hẽant me
mdꝛiã· Mnarto. jtrũ oĩa aialia q̃ mẽoꝛiã hñt:poiint
eẽ pꝛudẽtia. ¶ Muito. Ntrũ aialia irrõnalia ſolů memo
rů ⁊ aditũ pitia poſint eẽ pꝛudẽtia ⁊ diſiplinabilia.
e. ¶Cp · Mbus in li. ð ſenſu ⁊ ſenſato · dicit ꝙ ceci natian iüt ditus hites ſunt magis ſapiẽtes qᷓ; ſurdi nati viſum ha⸗ uu vẽtes. Ergo videt᷑ ꝙ auditꝰ magis faciat ſcireqᷓ; viſus. Wit ¶PD · Scia ſaltem acgita tradit᷑ a doctoꝛe in diſcipulũ. dnit Inde eſt ꝙ ſcia vocat᷑ doctrina ⁊ diſciplina. Sʒ ad hoc innt magis ↄcurrit auditus q; viſus:vt ad fenſum pʒ · Unde mit dicit᷑ in li. de ſenſu ⁊ ſenſato ꝙ auditꝰ ſeruit diſcipline. — Igit᷑ ⁊c. C Sed ↄa eit pbus in pñti paſſu dicẽs. Lau⸗ luſi ſaũt eſt: qꝛ hic maxime— nos— dicenduʒ ꝙ ſenſus viſus ma Reſj ondeo S inter alios ſen uiit 48 ſus facit. ec concluſio dupliciter pꝛobatur a voc. S. n eta phop ſi. Quãto. n· aliqᷓ vis cognolcitina eſt pña⸗ rit gu hoꝛ ⁊ imõlioꝛ:tanto pfectioꝛ eſt in cognoſcẽdo. Unum uhn ꝓbatur. Quia manifeſtũ eit illũ ſenſuʒ eſſe ſpũalioꝛeʒ in — ieheſonehee——— tdun ſenſus in actu ↄſiſtat in actuali ĩmutatiõe ſenſus ab obo. itnn Sed viſus ceteris ſenſibꝰ ſpũaliꝰ ⁊ ĩmãliꝰ ĩmutat᷑ a ſuo půen obow pz obm. iman nec— sden um niſi ſpliali imutatiõe. Mõ. n.pupilla nec aer coloꝛã⸗ n tur: ſEd ſolũ ſpẽm coloꝛis accipiũt vᷣm eſſe ñale. Oba vöputz voalioꝝ ſenſuũ ĩmutãt mediũ ⁊ oꝛganũ ſenſus:ᷣm ali⸗ gectiiz quã nlẽ ĩmutationẽ: vt pʒ icuctine. Obm.n.tactus im uqhitt mutat calefaciẽdo ⁊ infrigidãdo. Et obm guſtus afficiẽ⸗ pötüwin do ſapoꝛe aliquo oꝛganũ guſtus mediante ſaliua. OEm m vo auditꝰ per motũ coꝛpaleʒ · Et obm odoꝛatus per fu viestitn malẽ euapoꝛationẽ. Ergo ſenſus viſus ſpũaliꝰ ⁊ imãliꝰ nsiinſ—— a eE dias pu nobis demõſtrat:vt dicit phs in textu ⁊ in ſequẽti arti⸗ — culo 3— magis facit—. jsct i A pꝛ mum ergo dicẽdũ ꝙ illa regnlato⸗ — 1* pycaitelligit: dũmodo ma⸗ ufygu gis eligẽdũ nõ icludat minngedü dĩ.yv.topycoꝝ · iaun Sʒ in ꝓpoſito ſenſus viſus icludit ſenſuʒ tactus. Mñ nõ nßnunt ſequitur: magis odimꝰ nõ viuẽ qᷓ; nõ bñ videre. Ergo notninn magis eligendũ viuere qᷓ; bij viuere. CAd ꝛm dicẽdũ tniecü ꝙ illa aut̃tas itelligit comparando tactũ hoĩs:ad tactuʒ duum alioꝝ aialiũ:⁊ nõ ad alios jenſus hois. IHomon.exce⸗ deinin dit alia aĩalia in tactu:qꝛ eſt tenerrime complexionis:vt ctnoun Nult Doc. G. in pᷣ ꝑte. q.oꝛ. ar. ʒ. CAd z dicendũ ꝙ nqdn bonitas tactus arguit bonitatem ſenſitiue ptis per ſe:ey i.(Dmit eo ꝙ eit fundamẽtũ alioꝝ ſenſuũ. Et qꝛ intellectꝰ in ſua mini opatõe ex ſenſu dependet:ideo tactus arguit per accis etdeuit bonitatẽ itellectꝰ. Mõ tij ꝓpter hoe ſequit᷑: ꝙ ſit magis e Ereteneee tw cia. Quedã eit iuenta. Et ad talẽ magis cõfert viſus q; n anditꝰ: de qua maxie phus hic loqtur: qꝛ hic ſit mentio Sm de pᷣmo pᷣnꝰ gnãtiuo ſcie. Manifeſtũ eſt aũt ꝙ doetrina nõ recipit᷑ in diſcipulum: niſi poſtq; ſcia gnãta eſt in aia docitis. Minc et vt dicit lbertus inßᷣ tractatu buins Pmi.cav. ꝓ0ꝙ phus nõ fecit hic mentionem de auditu. Alia eſt ſcia acqſita. Et ẽt ad taẽ ſciam ꝑ ſe magis cõfert viſus q; auditus. Mer accidẽs tñ auditus magis ↄfert Kien ad acgſitionem ſcie qᷓ; viſus: ex eo ꝙ voœx audibilis que ——— eſt— ↄceptuum mentis. CXEt 36 er hoc pʒ reſponſio ad vltimuzs. ed CIbi in pho · Et multas reꝝ differentias demonſtrat. wmnn[n m ſic ꝓredit · Uider —„ quartum ꝙ z nen . et nobis ples dr̃ias reruʒ. Mam ex.⁊ꝰ.de ernn⸗ et ia pr̃· ꝙ ſenſus tactꝰ eſt duaꝝ p̃rietatũ.ſ.ca⸗ ni 0 lidi ⁊ frigidi: humidi et ſicci. Sed viſus eſt vniꝰ prie⸗ wnen.—.. nigri.— P e plu⸗ n d nobis reꝝ drias demõſtret. CP Ille ſenſus qui menh ad plura ſe exendit:ples reꝝ drias Peschn Sʒ eſt uwoſe aligs ſenſus pᷣter—— viſus qui ad plura ſe extendit. vn Igu c. Minoꝛ ꝓbar:qꝛ extẽſio poe attẽdit vᷣm extẽ⸗ * am⸗ ſionẽ obi· Sed ohm ſenſus cõis qð eſt ſenſibile cõe ad un

——„— * 4* E 3—
o· Aialia nanqʒ nã.cus · Sʒ itellectꝰ recipit ſine mã ⁊ ſine ↄditionibꝰmãe. — imum ſic pꝓcedit. Midetu· CAcd ꝛ dickdũ negãdo ↄſequẽtiã. Tumpqꝛ plã⸗ a Pi g nõ oĩa aialis ha te hẽant aiaʒ vegetatiuã:nõ tiñ hnt aĩaʒ ſenſitiuã ⁊ appꝛe — best enſuʒ. Mam ois ſenſus eſt recepriuus henſiuã. Meqʒ ẽt mouẽt ſeipſas qᷓntũ ad foꝛmnaʒ que eſt ſine m. Biẽ.n.cera recipit foꝛmã ſigit pncipii motus: vt ſuperi? patuit ex Poc. B.ʒ moueãt nine m puta ſine auro:ſic ⁊ ſenſus recipit ſpẽs ſcbi ſeipſas qntũ ad executionẽ motus tiñ. Tun ſcðoꝛqꝛ lʒ x ec.ꝛ9. et les ſine mã rei ſenſibilis: vt pʒ·⁊0. de aĩa. Si ergo om⸗ plante patiant᷑ atãgibilibꝰ et a guſtabilibꝰ inq̃ntuʒ ſunt co. nꝛ ne aial hr̃et ſenſuʒ:ſequeret᷑ ꝙ oẽ aial ſuſcipet ipẽs ſen/ quedãtãgibilia ÿᷣm nãleʒtrãſmutationẽ:nõ tñ fᷣin ſenſa ſibiles ſine mã. Et ſic œẽ aial eſſet rõnale: qꝛ ꝓpꝛiuʒ eſt tionẽ. Ideo argumnẽtũ nõ ↄcludityt alias planiꝰ patuit ipſiꝰintellectꝰ recipe ſpẽs imã· Minc eſt ꝙ vocat po in 20 de gia. ¶ Id ʒn dicòdũ ad maioꝛẽ ꝙ ſenſus accipi mälis. CP. Plante nõ hůt ſenſuʒ· Ergo nec ailia ir tur dupk. no mð pꝛo aia ſi enſitina ᷣmꝙ diſtiguit᷑ ab rõnalia.pʒ ↄnia. Tum p̃ꝰqꝛ plante hit aiam ⁊ mouent is rõnali. Et ſic nõ eſt ↄcedẽda. Alio mõ accipit᷑ ſenſus ſeipſas. Tum ſcðo:q patiũtum atangibilibꝰ ⁊ guſtabi pꝛo poꝰ ſenſitiua· Et hoc dupl Vno mõ vt fluit ab aia libꝰ:qð vider᷑ eẽ qͥddã ſentire:qꝛ lentire eſt qͥddã pati· ſenſitiua ſᷣm ꝙ diſtinguit ab aia itellectina. E tſic ẽt non Ergo non eſt maidꝛ rõ de bꝛntis qᷓ; de plantis. ¶ P ¶ ↄcedimꝰmaioꝛẽ· Alio inð fᷣm ꝙ fiuit ab aĩa rõualitque Onne aial his ſenſus: hʒ aiaʒ ſenſitiuã: qꝛ ꝓpꝛia pañio ples pfectiões ↄtinet q; a ſenſitiua ſeoꝛſuʒ ↄſierata: nõ ſe pat a ſuo ſo: ſʒ ↄuertibilt ſeſe ↄſequũtur.· Sʒ nñ vel Vᷣm ꝙ fluit ab aia ſenſitiua ᷣm ꝙ diſtinguitur ab ais oẽ aial h aĩaʒ enſitiuã. Momo.n.cũ hẽat aĩaʒ rõnaleʒ; rõnali. Et ſic veꝝ eſt ꝙ aial hiis ſenſu: hʒ diaʒ ſenſitinã. nõ h aiaʒ ſenſitiuã. Als opoꝛteret ponẽ ples aĩas ĩ eo ¶ Mmo aüt lʒ nõ hẽat aiaʒ ſenſitiuãt ᷣmn ꝙ biſtinguit ab dein cõpoſito:qð eſt 5 Voc. S. in de aia.q.oar.ꝛ0c aiarõᷓnali: hʒ ti aĩaʒ ſenſitiuã: ᷣm ꝙ in eodẽ cõpoſito eſt et in pᷣĩ pte. q.ys ar. z0. Pequit ergo ꝙ non dẽ alal h eadẽ cũ aĩa rõnali: ideſt hʒ aĩaʒ rõnalẽ q̃ in vtute cõtinet ſenſimn. C; Idan eſt aial: qꝛ illa ꝓpõ eit de per ſe: gegd ↄtiner aia ſenſitiua ⁊ vegetarna: vt pʒp Voœc. B. ⁊ per ↄñs eſt de oĩ poſterioꝛiſtico. Et ſic pᷣdicatũ vᷣiñca¶ vbi ſupꝛ in oppoſitiõe. ¶d 4 dicendũꝙ iſtã ꝓpõ tur de ſubiecto pꝛo qualibet dñia tempoꝛis. Duicqdn· eſt veriſima. Adam eſt aial. et a deo fieri non poſſet ꝙ pdicar de alic inpioꝛi ꝑ ſe:pᷣdicat ẽt ꝑſe de qubet infe Idaʒ no eſſer aĩal. ¶Etqñ ifert ꝙ nõ omne aial habet rioꝛi eius directe ſũpto ſub eo· Sed tñ Adaʒ nõhʒ ſen/ jenſuʒ: ſubdiſtinguenduʒ eſteqꝛ aial kceipit dupl· no ſus: qꝛ po ſenſitiue cuʒ ſint in toto cõpoſito ſubiectiue: modo pꝛo aiali qð bʒ eſe exiſtentie in reꝝ nd. Et ſic oẽ conũpunt᷑ ad coꝛꝛuptionẽ cõpoſiti: vt ꝓbat Voc· BPin aial hʒ ſenſuʒ · Alio mõ pꝛo aĩali qð hʒ eſſe ꝑtiale ⁊ non pᷣ parte. q.yy. ar. viti. Ergo idem qð pꝛiꝰ. P eſſt ſubſiſtentie cõplete · Er ſic nõ ꝙœẽ aial hʒ ſenſum· Nic nõ abundat in ſupfinis: neq; deñcit in neceſarũs. Bed ait in textu it mentio de aĩali exiite in rex nã complete ſupfluũ eſt ꝙ oẽ aĩal hẽat ſenſus:cũ ſenſus non ſint ncj et pfecte· ¶Acd vltimũ dicendũ ꝙ lʒ oẽs ſenſus nõ ſint dibꝰ: vt ꝓbat phᷣs in de ſenſii a ſenſato. Igit nõ omne neceſſarij oĩbꝰ aialibꝰ:tamen aliqui ſenſus.ſ.tactꝰ ⁊ gu⸗ aial hʒ ſenus. ¶Gʒ otra eſt phᷣs in pᷣſenti paſu dickes. ſtus ſunt neceſſarij oĩbꝰ: vt patebit in ſequenti articulo. Aialia nanqʒ natura enſuʒ habentia fiunt.. ¶ Ibi in pho Quecunq; ſonos.—
diend mne aia n nnmn ſcpꝛocedit. Mi R eſpondeo hʒ aliquẽ ſ in Pꝛobatio 2 ſecundum detur ꝙ ſicut oĩa oc. B. Illð npqð aliqd nli ⁊ foꝛmali ẽ tale:net̃id aĩalia hiit ſenſum tactꝰ:ꝙ ncẽio hẽant onmnes duenit oĩ tali.ſicut homo eſt homo ꝑ aĩaʒ rõnalẽ. Ideo alios ſenſus. la ſenſus viſus ceteris eſt pfe gĩa rõnalis conuenit oĩ hoĩ. Sec aĩal eſt aĩal ex eo qꝙ hz ftioꝛ:⁊ magis a nobis dilectꝰ:et ad itellectionẽ que eſt aiaʒ ſenſitiuã. Igit ſenſus ↄuenit oĩ aĩali. Minoꝛ ꝓbat ppꝛa opatio ĩtellectualis creature magis neceſrns. ßm eum. Quiã aia ſenſitina eſt ꝓpꝛia nã aĩalis: ſicut fo ¶ Sed nõ oœẽs boĩes hiit ſenſumn viſus: ſicut ſunt ceci a na⸗ ma vniuſcuiuſqʒ rei ꝓpꝛia: eſt nã eiꝰ. Unũquodqʒ autẽ tiuitate. Ergo nõ oẽs hoies ncõio hiit ſenſuʒ tactus:qð dẽ tale ꝑ ſuã foꝛmã ⁊ nãm Igit᷑ vð. ¶ ten ydſſet ali eſt ↄtra ſuppoſitũ. pʒ ↄa:qꝛ ſicut nã ꝓuidet de⸗ neceſſa ter ꝓbari. uia ilind ꝝ qð diid foꝛmai diſtingnit ab rijs:ita ſũme dʒ ꝓuidene de maxime neceſarijs. CP. oĩ nõ tali: ↄuenit vł eiſicut rõᷣnale oĩ hoi. Pecgial dif ¶ Remoto pꝛioꝛi:remonet᷑ poſteriꝰ. Sʒ ſenſus vilus cũ Lec. 6. et fert foꝛmalj ab alijs ex hoc ꝙ bʒ dias ſenſitiuã vt dicit ſitpfegioꝛ alijs: vt ↄcedit oc. Sin pᷣ lectiõeꝛeſt pᷣoꝛ co.31. 2.de aia. Igit᷑ ↄcluſio va. ¶ Pꝛo cuiꝰ deelaratiõe cõ tactu · Ergo remoto viſu: reme uet᷑ tactus. Sed multa ſiderandi eit vᷣꝙ ſenmus accipir qdrupl. nomodo ſunt aiali que nõ hit viſum. Ergo multa ſunt que non pꝛo aĩa ſenſitina. Alio modo pꝛo po ſenſitiua. Et iſtis hñt tactũ: qð ẽt eſt ↄtra ſuppoſitũ. ¶; Mã nõ ãbũdat duobꝰ modis qͥdlibet aial hʒ ſenſuʒ. Tertio modo acci in upfinis· Sed oẽs ſenſus inſunt aliquibꝰ aialibꝰ a nã. pitur pꝛo hitu. Anuarto mõ pꝛo opatiõe ſenſitine ptis. Ergo ſunt eis neceſſrij. Alias eſſent ſupflui. Etpꝑↄns Et iſto vltimo mõ nõ opʒ ꝙ aĩal aetu hẽat ſenſuʒ x qᷓli ſunt oœĩbꝰ neceſurij: qꝛ de oœibꝰideʒ eſt iudieiũ vtwidet᷑. pet dr̃ia tpis. ¶ Tonſiderdũ eit ⁊0.ꝙ entiuʒ quedam Et ſic ſequet᷑ ꝙ oœĩaaialia necio habẽt oẽg ſeuſus. ¶ ſüt carẽtia cognitiõe. Et ila ſũt in duplici dr̃ia. Nã ̃dã Omne aial indiget ↄſeruãtibꝰ ipſuʒ in ęſſe· Sed onnes ſunt que ſunt inaiata: ſicut lapis. Duedã voque ſũt aĩa ſenſus ſunt huiꝰErgo idẽ qð pꝛiꝰ. C. Ad motũ pꝛo⸗ taꝛſicut plante. Alia ſunt que cognitioneʒ hñt· Et illa ẽ̃ů̃ greſſiuũ regrit᷑ cognitio a remotis diſcernẽdi ↄueniẽs a — ſunt in duplici dria· uedã hit cognitionẽ vlem ⁊ in diſcõueniẽti · Sʒ aialia pfecta mouent᷑ motu ꝓgreſſiuo. tellectiuã: ſicut hõlia ſunt que hñt cognitionẽ pticnla Ergo ſalteʒ ſequit᷑ ꝙ oĩa aialia pfecta:ncẽ̃io hñt omnes rem.ſ.ſenſitiuã: ſicut aĩalia irrõnalia. Et talia ſunt dupli enſus. ¶ Becd ↄtra eſt phus in pſenti lectione dicens. cia. Auia quedã ſunt que cognitionẽ hñt ſenſitiuã deꝓ· ¶ Auecũq; ſonos audire nõ poſſibilia ſunt vt apes:pꝛu⸗ pinquoꝛſicut aialia impfecta· Alia vo que cognitionem dẽtia qdeʒ ſũt ſine diſciplina. Ergo aliqᷓ fůũt aĩalia que nõ hit de remotoꝛſicut aĩalia pfecta. liter ergo verũ eſt: ¶ Pit auditũ.Etſic ñẽ nctiũ ꝙ oĩã aĩalia hẽant oc ſẽſus. w omne animal neceſſurio hʒ aliquem ſenſum. Meſi* onde dicendum ꝙ qᷓ;uis oĩa aialia pꝛim m dicẽdũ ꝙ ſenſuʒ eſe re N hẽant ſenſuʒ nãlt:nõᷓ tamẽ oia S Fceptiunzʒ ſine inã põ intelligi aialia hit oẽs ſenſus:ſʒ ſolũ pfecta. Oia tiĩ hiit ſenſuʒ ta⸗ dupl Mno mõ ꝙſit receptinꝰſpẽxꝝ ſenſibiliũ ſine mã⁊ ctus. ¶ Pꝛima pars huiꝰ ↄclonis ꝓbata eſt in pᷣcedẽti ⁊0. diů ſine ↄditiõibꝰ mãe. Et ſic eſt ĩpoſſibile: qꝛ ſenſus cogno articulo · NScðã ps manifeſta ẽ ad ſiſi. Talpa. n. viu Let4 16 4 ½ ſeit ſingulariter. ergo cognoſcitcũ ↄditionibꝰmãe q̃ ſunt caret: et apes auditu · Sed querere rõnẽ vbi viget ſen⸗ m Lec.i. eſſe hic ⁊ nũe: vt di in de ſenſu ⁊ ſenſato. Alio mõpõt ſus infirmitas eſt intellectus. ¶ Tertia pars.ſ. ꝙ aialia telligi ꝙ ſit recepriuus ſpẽxſ enſibiliũ ſine mãnð tüi pfecta hñt oẽs ſenſus:pꝛobatur. Quia aialia pfẽcta que e v ne ↄditionibꝰ mãe· Et ſie verũ eſt ꝙ ſenſus recipit ẽs ꝓgreſſine monẽtur: indigẽt a remotis cognoſcere cõne ſenñbiles ſine mã.Et hoc mõ recipe nõ eſt ꝓpꝛũitclle nientia ⁊ diſcõneniẽtia: vt quedaʒ ꝓſequãtur⁊— ugiant

. ð aia lec. z
₰ð aia le.17. de aia Le. 9.4 cõ·4⸗
x. 6. et com.1
Lõ.et 65.41.
Nueſtio
fugiant. Sed nõ poſunt aremotis cognoſcere niſi ꝑ vi
ſů auduũ ⁊ olphatũ Ergo illi tres ſenſus ſunt neceſſu⸗ rij aialibꝰpfectis:necẽij dico nõ abſolute ſed ex ſuppoſi niõe ñins ⁊ quo ad bi eẽ. Lũ ergo pꝛedicti tres ſenlus necẽiopᷣſupponãt guſtũ ⁊ tactũ: vt ſtatiʒ ꝓbabit:reling ꝙ oia aialia pfectã œẽs ſenſus requirũt: vel quo ad eoꝝ eſſe vel bi eſſe. Niltimã vo partẽ cõcluſionis. vʒ. ꝙ oĩa gĩalia neceſſario ht ſenſum tactus: ꝓbat Moc. P mn lr̃a duabꝰ rõnibus ſi bů inſpiciat᷑. Pꝛima rõẽ. Oẽ aial nliter ⁊ neceſſario hʒ ſenſuʒ: vtꝓbtũ ẽ in pꝛecedẽ ti articulo. Ergo œẽ aial neceſſario hʒ pꝛimũ ſenſũ:quia remoto pꝛimoò in aliqͥ oꝛdine:remouẽt᷑ oiĩa poſteriora. Si ergo aial non hr̃et pꝛimũ ſenſuʒ:nullũ ſenſũ h̃et.ſj ſenſus tactus eſt pꝛimꝰvia generationis:cü ſit fundamè tů alioꝛũ ſenſuũ:⁊ eſt cognoſcitiuꝰ eoꝛũ ex quibꝰaial cõ ſiſtit.ſ.calidi frigidi hlicdi ſicci. Irgo neceſſario oẽ aĩal pʒ ſenſum tactꝰ · Secũda rõ eit. Oẽ coꝛpꝰ cõplexionatũ cðſiſtit in cõmẽſuratiõe debita pꝛimaꝝ qualitatũ ex q̃xꝝ excellentis pt coꝛũpi. Mcceſſariũ ð ergo ꝙ oẽ aialvt cõ ſeruetur ineſſe:hẽat illũ ſenſũ quiẽ cognoſcitiuꝰillaꝝ pꝛi maꝝ qualitatum:vt cognoſcat ex quibꝰcõponit᷑ ⁊ gqui bus põtcoꝛrũpi. Sed ſenſus tacius eſt cognoſcitiuꝰpri⸗ marũ qualitatũ ex qbus aial conſiſtit. ſ.calidi frigidi hu midi ⁊ ſicci: vt hic dicit. D. S.in jr̃a. Igitur neceſiariũ eſt ſimpli ꝙ œẽ aial habeat ſenſum tactꝰ. Et qꝛ guſtus ẽ qdã tactus:⁊ ꝙœ viuũ indiget nutrunẽto vt conſeruetur in eſſe: vt dicit ⁊ de aĩa ⁊ in ð ſenſu ⁊ ſenſato. Igit᷑ oœẽ aial neceſſario hʒ guſtũ. CEx pꝛedictis rõibꝰ que bre⸗ uiſime tangunt᷑ in lr̃a Doc. S · infert. ꝙ lʒ viſus ſit pfe ctioꝛ q; tactꝰ ⁊ pꝛioꝛ oꝛdine perfectiõis:⁊ tñ tactꝰẽ ma⸗ gis neceſſariꝰn pꝛioꝛ via generatiõis. Illð aũt qð eſt p us via ꝑfectiõis:eſt poſterius via genẽratiõis reſpectu idinidui qð de impfecto ad perfectum mouetur. Ad pꝛimũ ergo dicẽdũ ꝙ lʒ viſuſ ſit ꝑfectioꝛ — q; tactꝰ:tij tactꝰ eſt magis neceſſa rius:qꝛ eſt cognoſcitiuꝰeoꝛũ ex quibꝰaial cõſtituit᷑ ⁊ cõ ſeruat ineſſe · Et lʒ viſus ſit magis neceſſariꝰ quo ad bñ eſſo ·ſ·qᷓ;tũ ad perfectã cognitionẽ hidã:t tactuſ eſt ma gis neceſriꝰq;tũ ad eẽ ⁊ ſimplr. CAd fm patuit folu tio in coꝛpoꝛe. ¶ Ad tertiũ dicendũ ꝙ oẽs ſenſus lʒ in ſint quibuſdã aialibꝰneceſſitate cõditionata.vʒ. aialibus perfectis:nõ tñ pꝛopter hoc ſeꝗtur ꝙ inſint oĩbꝰalijs ta li neceſſitate. Et hoe iõ eſt:qꝛ qdã ſunt animalia que mo uent motu ꝓgreſſiuo ad quẽ requirit᷑ cognitio a remo tis:que non poteſt haberi niſi per viſũ vel auditũ vł ol phatum Alia vo ſunt que ſolum mouẽtur motu dilata tiõis aut conſtrictiõis: ad quẽ motů ſufficit cognitio eoꝝ que ſunt cõinncta. Due cognitio cõpleri põt per tactus. Jõ nõ eſt idẽ iudiciũ de oĩbꝰ. ¶Et lʒ talpa ſit aĩal pro⸗
greſinũ:ti nõ videt qꝛ talpa ſemp in tenebꝛis viuit ſub
terra: ⁊ fodit terrã. Ideo nõ indiget viſu:et qꝛ nã recu⸗ perar jn vno quod amittit in alio:iõ talya hʒ auditũ op
timũ. Eirtus enim ſenſitina que mitit ad vium: mitti tur ad anditũ. Inde ẽt eit ꝙ claudi a nã:hññt bꝛachia ma
gis foꝛtia nõ Aaudis. Et q;uis ẽt plante ſint coꝛpoꝛa mi xta ⁊ viuentia:ti nõ hit tactũ: qꝛ ad quẽlibet ſenſum re quirit ꝙ recipiat ſenſibile ᷣm eſſe intentionale. Sʒ plã
te hoc non poſſunt ꝑp terrã in eis nimiũ dominãtem.
C Ad quan dicẽdũ ſicut ſupꝛadictũ eſt. ſ.ꝙ oẽs ſenſus qᷓ;tũ ad bñ eẽ poſſũt cõcurrere ad rei cõſeruationẽ:non
tñ neceſſario. Ad vltimũ patuit ſolutio in coꝛpe articuli
Cbim pbo. Sed ex ſenſu quibuſdam quidem.
ſegtur fantaſiam que ẽ motꝰ factꝰ a ſenſum actůũ· Se in dibꝰaĩalibus eſt vmaginatio ſiue fantaſia.
Miſi.n. baberent aliq; imaginationẽ:nõ mouerentur. vt
ans pʒ tertio de aia. gitur œ aial hʒ memoꝛiãũ. C
2. In ci eo qð mouet ſeipſum eit aligd cõceptũ ꝑ qð inducit᷑ ad motũ:qð qdẽ manet in eo · Alias motus eiꝰ
nõ poſſet cõtinuari. Sed oẽ aial mouet ſeipſum· Ergo
ſic ꝓcedit. Ẽ ꝙ œĩia ** aialia habeant memo riam. UP emoꝛia.n.vt dicit in tertio de aĩa:
Tertia.
di alali en aliquid eõceptum quod remanet in eg·It x
ↄñs eit in eo memoꝛia. C 30.œẽ aial quod mouetur
motu pꝛogreſſiuo hzʒ memꝛiam: vt ꝓbat oc. S· hic in ira. Sed ẽ aial mouetur motu ꝓgreſiuo: qu vt ꝓba
tur.3ꝰ de aĩa appetitus ⁊ fantaſia ſunt pncipia motns p Lec⸗6.et
greini. Sed in oi anmali ſunt appeiitus ⁊ fantaſia: vt qð
iidem patet. gitur ibidẽ qð pꝛus. ¶ Ecõta vero vi Tec·6 et detur ꝙ nullumn aial irrõnale habeat memoꝛiam· quia c‧ 7.et memoꝛia pꝛeſupponit collationẽ ⁊ diſcurſum:vt patet coi⸗
ſecũdo ⁊ tertio de aĩa. Sed in bꝛutis non põt eſſe ꝙplla Lec· 1·Et
tio ſiue diſcurſus: qꝛ eſt dctus rõis. Igitur ⁊c. N 4 c5;66 7 MKemmiſcentia eſt paſſio memoꝛie vt pʒ in libꝛo de me 3 le i7 et moꝛa ⁊ reminiſcentia. ed in bꝛutis non eſt reminiſcẽ 3·30.⁊ 33
tia: qꝛ vt dicit phyloſophus ibidẽ reminiſci importãt. ꝓ ceſſuʒ a noto ad ignotũ oblitum. git᷑ nullũ animal irr tiõale hʒ mempꝛiã. ¶ Sedcõtrã eit phs hic in textu ꝓ
Le.7.
vtraq; parte. icit enim. Sed eꝝ ſenſu quibuſdã quidẽ
hoꝛũ memoꝛia facta Wanibiſ vo 6 Se 1 1 dicendũ ꝙ lʒ aialia perfec
Reſpondeo debeant kowre memoꝛiam nõ tamẽ aialia imperfecta pꝛobatio poc. S. quãtũ ad pꝛimam partem. Dia illa animalia debent habere ine⸗ moꝛiam: que mouẽtur ad aliqð diſtuns motu progreſſi uo.Sed animalia perſecta mouentur motu progreſi uo ad aliquod diſtans. rgo talia debẽt habere memo
riam.pꝛobatio maioꝛis In omnibꝰanimalibꝰ cognitio ſenſitiua eſt pꝛouiſa ad pꝛopꝛiamn operatiðein? ad vite neceſſitatem:cũ natura non deñciat in neceſſarijs.
Bed
talia aĩalia non poſſent moueri motu pꝛogreſino ad ali
quod diſtans: vel ſalteʒ motũ cõtinuare nõ poſſent quo uſqʒ inem intentum conſequerentur niſi apud ea rem neret per memoꝛiam intentiorei pꝛecõcepte ex qua ad motũ inducuntur. Ergo maioꝛ eſt vera · Secundam ve ro partem concluſionis pꝛobat Doc. S. duabus rãtio⸗ nibus:ſi diligenter dicta eius conſiderentur · Pꝛima ra tio. Memotiã. n.ſequitur fantaſiam determinatã que ẽ motus a ſenſu factus vᷣm actum vt habetur. z de an.ſʒ
Leec.6. et
in animalibus imperfectis que non mouentur motu ꝓ cõ.i6o greſſiuo non eſt fantaſia determinata:ſed ſola Vmagin 4ec.y. et to confuſa vt bidem patet · Ergo aialia imperfecta nõ com.156.
habent memoꝛiam. Secunda ratio. Matura non habũ⸗ dat in ſuperftuis. Sed animalibꝰ imperfectis ⁊ immno
pilibus ſufficit ad pꝛopꝛias operationes pꝛeſenus ſenſi
bilis acceptio: cum ad diſtans non moueant᷑:ad quã ac ceptionem ſufficit vnaginatio confuſa ⁊ non requiritur
„
retentio ſpecierũ ſenfibilium. Relinquit᷑ ergo ꝙ aĩalia
unperfecta non habent memoꝛiã. Et per cõſequens nõ
nõ oia ammalia habent memoꝛã ſed quedã habent me
moꝛiam quedam vero nõ. C Per quod patet reſpon
ſio ad articulum.
— imnnmn ergo dicendum ſicut dicit in Ad Ppamum tertio de anima⁊ in libꝛo de Lec.is. et memoꝛia ⁊ reminiſcẽtia ꝙ duplex eſt fantaſia· vʒ · ðter cõ.y6.x.
minata ⁊ indeterminata · Vantaſia enim determinata eit: q̃ ðterminate appꝛehendit hoc vel illud in hoc tempoꝛe
terminatũ organum in ſubo. Et⸗ memoꝛia. Sed fantaſia indeterminaia eſt que nihil ap⸗
prehendit niſi in pꝛeſentia ſenſibilis nec vmaginatur ali
uod diſtans Et talis fantaſia ineſt animalibus imper ectis que ſoluʒ quadã ymaginatione confuſa xmaginã tur aliquid vel vt nociuũ ⁊ ſic retrahuntur vel vt con⸗ ueniens ⁊ ſic dilatant᷑ ⁊ ſe diffundunt ſuper illud talem aũt ymaginationem ſeu fantaſian nõ ſequit᷑ me⸗
moria. CEt ſi queratur vtrũ talis fantaſia imperfecta ⁊
tactus in animalibus unperfectis differunt realiter· Di
cendũ ꝙ differunt ſolun rõne:qꝛ inquanmʒ ille ſenſus
aliquid appꝛehendit fimpliciter ⁊ abſolute: tunc dicit
tacius. Sed inquãtũ appꝛehendit idem ſub raticne cõ
uenientis vel diſconuenientis: tunc d̃ fantans ¶Acd ſe cundũ dicendũ ꝙ maioꝛ eit vera de eo quod
F7.
vel in illo. Talis aũt ſolum reperitur in aialibus perfe tis: que habent omnes ſenſus. ¶ Talis etiã habet de⸗ in ſubo. Et ad hanc ſolum ſequi᷑

ſeipſum motu pꝛogꝛeſiuo ad aliquod diſtans. Mõ zůt vlr cõcludit de eo ꝙ mouet ſeipſum motu dilatutiõis. ¶¶Ad tertiũ dicendũ ad ꝓbationẽ minoꝛis ꝙ fantaſia ð
terminata eſt bene pꝛincipiũ motus pꝛogreſſiui. nõ at fantaſia indeterminata. ¶ AId quaruʒ dicẽdũ ꝙ duplex
eſt memoꝛia. Auedã eſt perfecta cuiꝰ ꝓpꝛietas ẽ remi⸗
niſcentia. Et talis eſt memoꝛia creature rõnalis. que nõ reperit᷑ in bꝛutis. filia eit memoꝛia imperfecta ad qui noõ ſegtur reminiſcentia.Et talis bñ reperit in bꝛutis.p
ma quidẽ pꝛeſupponit coilatiõeʒ ⁊ diſcurſũ.ſcðᷣa vo nõ ſed ſolũ inſtinctũ nãleʒ. ¶ Eſt tñ ſciendũ ꝙ collatioẽ du plex. uedã eſt diſcurſiua qua ꝓcedit᷑ de magis noto ad minus notũ. Et hec tmñ eſt in hoie que ꝑtinet ad me⸗
moꝛiã pꝛopꝛie dictã cuiꝰpꝛopꝛietas eſt reminiſci. Ili
eſt collatio in pꝛopꝛie dicta que nõ eſt diſcurſiua vᷣn rõ nẽ ſed ſolũ ex inſtinctu nature. Et talẽ inneniri in bꝛutis
nõ ẽicõueniens. Et per hoe pʒ ſolutio ad vltimum. C bi in pho · Et ꝓp hoe alla quidẽ pꝛudentia.
Lec4
Tectio 3.
Lectio · 4 Lectio.ß.
— 8 quartum ꝑg nõ in omnibüs aialibus meioꝛiã hitibus ſit pꝛudentia:nã pudentia ẽ recta võ rerũ agibiliuʒ à nobis vt pyG echy. Sed in aialibus irrationabilibus memo riam hnitibꝰnõ reperitur rõ. Alias eſſent aialia rationa⸗ lia. Jgit ⁊c̃. CP 20.Pꝛudentia eſt habius intellectus a ſapientia ⁊ ab dlijs: vt patet in. õ ethy. Fed in bꝛutis nulloꝰ eſt intellectus. Igit᷑ in eis nõ eſt pꝛudẽtia. ¶ P 3 ꝛudentia includit pꝛouidentiã de futuris ex me⸗ mona pꝛeteritoꝝ:quod nõ põt fieri niſi conferatur pre teritũ ad futurũ. Cõferre aũt eſt ipſius rõnis.que nõ re peritur in bꝛutis. gitur ⁊c̃. ¶p 4. Mꝛudentia ẽ ha bitꝰ cõſiliatiuꝰ vt pʒ.ꝰ ethy. Ped cõſilium eſt eoꝛũ qᷓ poſſunt eſſe ⁊ nõ eſſe. Neceſrioꝝ enim ⁊ impoſſibiliũ nõ eſt cõſiliũ. vt pʒ·zethy. Ergo cõſiliũ reperit᷑ in hijs quoꝝ actio non eſt determinata ad vnus · Ped actiones bꝛutoꝛij ſunt determinate ad vnũ ñ mzgis agunt q;
agant. Ergo cõſiliũ nõ reperit᷑ in bꝛutis.ĩt per ↄnñs ne 0; pꝛudeſtia. K P Pi in bꝛutis eſſet pꝛudentia: vł hoc eſſet reſpectu ſinis vel reſpectumedioꝝ ad finem. õ pꝛimũ qꝛ pzudentia ſeu cõſiliũ eſt cõtingentiuʒ vt
memoꝛiã tãq; ꝑtẽ. Ergo in illis aĩalibus pꝛudentia eſſe
ᷓ aſſumptũ eſt. ᷓed ea circa quealiqᷓſe labent natura⸗ liter nõ ſunt contingentia cuius eſt finisJgit᷑ ⁊c. Mec ſcðᷣmqꝛbꝛuta nõ cognoſcunt media oꝛdiiata ad finẽ cũ hoc ſit ꝓpꝛiũ rõnig.ſ.cognoſcere finẽ ⁊ media oꝛdinata ad finẽ. Igit ⁊c̃.¶ ed cõtra eſt phus in textu dicens. Et pp hoc alia ꝗdẽ pꝛudentia— nõ ⁊c.
D bicendũ ꝙ aialia que memo Reſpondeo riũ nõ huůt nõ pit hreſpꝛuden tiã:iʒ illa que memꝛiq̃ Pſit pꝛudentiã hie poſſint. ꝛi mã partem ꝓbat Doc. S. ꝛndentia.n. ex pꝛeteritoꝝ memoꝛia de futuris ꝓuidet · Et ſic pꝛudentia includit
nõpõt que memoꝛia carent. ʒ ↄja: qꝛ deſicientibus ptibus deſicit totũ. Ans ꝓbat᷑ per Tuliũ in. ⁊0. retho. q
Lecho 4
ponit tres ptes gꝛudentie · vʒ. memoꝛiã pꝛguidentiã ⁊ mntelligentiam. Secüdã partem probat ſic. Ha pꝛuden⸗ tia eſt nãlis exſtimatio de cõuenientibꝰ pꝛoſequẽcdis ⁊
nociuis fugiẽdis Sed in aĩalibꝰmemoꝛiã hñtibꝰẽ talis
eſtimatio. Agnꝰ.n.ſequit᷑ matrẽ ⁊ fugit lupũ. Igit᷑ ⁊c̃. ¶Sec eꝝ hac ꝓbatione oꝛit᷑ difficuſtas. Si enim pru dentia que ẽ in bꝛutis ſit nãlis eſtimatio de ↄuenientibꝰ ꝓfequendis ⁊c̃.ſequit ꝙ aialia iperfecta que memoꝛiã nõ hfitt erunt pꝛudẽtja qꝛ percipiunt nãliter id qð noci⸗ uũ eſt ⁊ cõuenjens. Et ſic ex. ꝓbatiõe cõcludit oppoſitũ cõcluſiõis. N icẽdũ ꝙ prudentia d eſtimatio deter⸗
minata de cõuenientibus ⁊ nociuiſenð ſolũ pitibꝰ:ſʒ ẽt
diſtantibus:que pon reperitur in aialibus imperfectis: vt ſupꝛa patuit. Ideo nuilum ſequitur inconueniens ex N i m odicendũ g prudentia? — d pimu duplex. Wuedã eſt pꝛuden⸗ tia ꝓpꝛie dicta: ſecidũ ꝙ diffinitur.ð ethy. que.ſ.eſtre
Metha.
ct rõð rexagibilium a nobis. Ettalis eſt hitus intelle⸗
ctualis ⁊ nõ cõuenit bꝛutis. Alia eſt pꝛudentia in pꝛop̃e
tranſumptiue ſumpta: ᷣm ꝙ eſt nãlis eſtimatio deter
minata de conuenientibꝰpꝛoſequẽdis ⁊ nociuis fugien dis. Et talis nõ eſt hitus intellectualis:neqʒ ad rõneʒ ꝑ tinens. Uti talis bi ponit in bꝛutis.ꝓpter qð hic dicit oc. S.in ſcða lcõne:ꝙ aliter dr̃ prudentia in bꝛulis ⁊ alr ĩ hoibꝰeẽ i hoĩbꝰqdẽ ẽ prudẽtia:ᷓᷣʒ ꝙ ex rõe ðlibant qd eos agere opoꝛteat. ed in bꝛutis pꝛudentia eſt nãt eitimatio de cõuenientibus ꝓſequẽdis ⁊ nociuis fugiẽ⸗ dis: vt dictũ eſt:nõ qdẽ ex vi rõnis: ſed ex inſtinctu natu
re. uic ẽt nie cõcòꝛdat dictum Klberti in pᷣꝰ tractqtu
huius primica.õo. Et per hoc pʒ ſolutio ad fᷣm. C Ad tertiũ dicendũ ꝙ ex nemoꝛia pᷣteritoꝝ nõ põt fieri pꝛo uidentia de futuris ſine collatiõe unperfecta futuri ad p̃teritum ᷣmꝙ collatio fit quodã inſtinctu nature q̃ re peritur in bꝛuiis vt ſupra dictũ eſt. Tamen bi poteſt fie ri ſine collatione que eſt actus rõnis ⁊ hoc accipiendoꝓ uidentiã in pꝛopꝛie ſicut de pꝛudẽtia dicunn eſt. ¶CAd quartũ dicẽdũ pꝛimo ꝙ phs ibi loqtur de prudentia ꝓ pꝛie ſumpta. ¶ Dicẽdũ ſcðoꝙ actiones bꝛutoꝛũ ſunt ð terminate ad vnũ ᷣm vnã appꝛehenſionẽ. Sed tñ eoꝛũ actiones poſſunt fierit ad diuerſa ᷣm diuerſas appꝛehen ſiones· Apprehenſo.n.aliquo cõᷣuenienti:neceſſario ap⸗ petitus bꝛutoꝝ tendit in illud. Sed apprehenſo ðiſcon⸗ uemienti naturaliter fugit. ¶ Ed vlennũ dicẽdũ ꝙ lʒ co
gnoſcere ꝓpoꝛtionẽ mediotũ ad finẽ ⁊ oꝛdinationeʒ eo
rũ in finẽ ſimiliter ⁊ cognoſcere media oꝛdinata vt ordi nata ſunt ſit ꝓpꝛiũ rõnis:tñ bꝛuta poſſunt cognoſcere ꝑ
ſenſum ſinẽ ⁊ mediaque ordinant᷑ ad ñinem in ſenſu di
CAbi in Sneneche— i ſicpꝛoceditur. U
— B quintum ꝙ nõ cia animalis memotiã ⁊ auditũ habentia poſſint eſſe pꝛu
LA dẽtia ⁊ diſciplinabilia. Mã diſciplina eſt acce
uiſq ʒ nõ poſſint cognoſcere ꝓportionẽ medioꝝ ad finẽ
ptio doctrine a magf̃o in diſcipulũ. Inde eſt ꝙ eſt pꝛo ⸗
pꝛietas intellectualis. Sed in bꝛutis nõ eſt intellectus · Ergo nec diſciplina. Et ſie ſuppoſitũ eſt falſum. CPꝛ D iſciplina vt hic accipit᷑teſt eruditio facta per ſignã ſen ſibilia que eit alicniꝰartis liberalis.vʒ. vel mechanice: vtdicit Alber in i0tractatu huius pꝛimi ca?6* ʒ ars nò reperit᷑ in bꝛntis. Ars eninj eſt recta rõ rerum a no⸗ bis factibiluũ: vt pʒ. o ethy· atio autem in bꝛutis nõ inuenitur. Igit ⁊c. ¶Mp 3oApes memoꝛiam babent ʒauditũ. Et tñ nõ ſunit ðiſciplinabiles vt hic dicit phs. gitur ⁊c̃. inoꝛ pʒ.qꝛ apes ex quibuſdã ſoms exter⸗ rentur: quod nõ eſſet niſi haberent auditũ. Jguu xc̃. ¶gecd cõtra eſt phs in pñti lcõne dicens. Idiſcunt aũt quecũq; vltra memoꝛiã hahent hunc ſenſũ. vʒ auditũ.
Reſpondeo vicendplzanmaliaqᷓ me vpPOndO morampitanon auditum ſint pꝛudẽtia ⁊ nõ diſciplinabilia:tji dĩa aĩalia que me⸗ moꝛiã hit ſimul cuqn anditu ⁊ pꝛudentia ⁊ diſciplinabi lia eſſe poſſunt. N Pꝛobatio pꝛime partiꝰ doc. Seſt Hola illa aĩalia ſũt diſciplinabilia:q̃ ꝑ alteriꝰiſtructionẽ pit aſſuetieri ad aliꝗd faciẽdũ vłl vitãdũ. ᷓʒ aialia andi tu carẽtia non poſſunt per alterius inſtructionem aſſue⸗ fieri ad aliquid faciendũ:qꝛ tꝗis inſtructio diſcipline p cipue percipitur per auditũ. Vnde dicit᷑ ĩ libro de ſen ſu ⁊ ſen.ꝙ auchtus ſeruit diſcipline Relinquitur ergo
Eec. z.
ꝙ illa aĩalia que memoriam hiit ⁊ nõ auditũ:ſicut apes
non poſſunt eſſe diſciplinabilia ¶ robatio ſecunde ꝑ tis ex probatione poſita primẽ parti concluditur qꝛ u la gialia pnit eſſe diſciplinabilia que peralterius inſtru⸗ ctionẽ poſſunt aſſueſieri ad aliquid agendũ. ed anima
lia auditum ⁊ memoriam hitia.ſunt huinſmedi: ſicut
ſymia canis ⁊ huiuſmodi. Igitur cõcluſio vera. Ex hac
concnſione ⁊ ex pꝛecedentibus lectionis preſentis: in⸗
fert Doc. S.ꝙ tres ſunt gradus cogmõtis. drunusẽ
eorum que nec inemoriam habent nec auditum. Ande
talia nec prudentia ſunt nec diſciplinabilia vt ia.
58
—.——

Nueſtio
geeundus gradns eſt eorum que memoriam quideʒ pabent ⁊ nð anditũ.inde talia ſunt pꝛudentia:ſʒ nõ ſũt diſciplinabilia · Sicut apes · Pertius gradus eſt eoꝛum que vtrũqʒ hiit.ſ.memoꝛiã ⁊ auditũ. Et talia ſunt pru dentia ⁊ diſciplinabilia ſicut ſymia. ¶ Et ſi arguat᷑· Si cut eſt animal quod hʒ memoꝛiã ⁊ non auditumsita po terit eſſe aliquod aĩal quod hẽbit auditũ ⁊ non memo⸗ riã Et ſic ponendns eſt Quartus gradus. Reſpondet ¶ Ibrin pho. Ammalia quidẽ igitur. Tdoe. S. dicens ꝙ quartuʒ mẽbꝛũ eſſe non põt: vtit B imum ſic pꝛoceditur · Nide aliquod aial quoã hẽat auditũ ⁊ non memoꝛiã: qꝛ ſen⸗ P tur ꝙ vita animaliũ ſus qui per medium exterius ſuũ ſenſibile appꝛehẽdũt nõ regatur ymaginatione ⁊ memora. Mam inter quos eſt auditus non ſunt niſi in aĩalibꝰque mouẽ 6 Anthil regitur ꝑ id quod eſt poſte riꝰ ⁊ imper tur motu pꝛogreſiuo quibꝰmemoꝛia deeſſe nõ poteſt· fectius. Jed memoꝛi ⁊ ymaginatio ſequũtur vitaʒ aĩ⸗ Qd imũ ergo dicẽdum ꝙ diſciplina acci⸗ lis.ꝛius enim opoꝛtet rem eſſe q; ymaginari ⁊ me⸗
— P IM pitur duptr. Tino pꝛopꝛie:⁊ ſic moꝛari: Vita aũt in viuentibus eſt eſſe vt dicuur ſecun ſine inteliectu eſſe nõ põt. Alioꝰaccipitur cõmuniter⁊ĩ do de aia. Relinquiur ergogʒ vita aialiũ non regatur Lec.7 et ꝓpꝛie vr.ſ.eſt eruditio facta per ſigna ſenſibilia ſicut ern vmaginatione vel memoꝛia. Cꝛv. Unüquod dicit cõmẽ 37⸗ diuntur canes: vt dicit Albertꝰmagnus in pᷣ tractatu regi ab eo quod eit pꝛincipale in eoꝛ: vt dicit hic oc.
Muarta.
rimenti · Linca quod queruntur qnq;. Pꝛimo vtrum vita aialium irrationabilium ymaginatiohe ⁊ memoꝛia regatur. Secundo vtrũ in hoie tiñ ſit experimentus ⁊ i ſic vtrũ vita hominis regatur expimento. Tertio vrx hoium genus regatur arte ⁊ rõne vel rõne tmñ ·Mnarto an in hoibus ex memoꝛia giet᷑ experimẽtũ. Muito vtx in hoibꝰexpimẽto generetur ars ⁊ ſcientia.
ſeu in ꝓhemio huius tractatu pꝰ ca.Gv. Ft talis põt eſſe
ſine intellectu. Et hoc modo loquimur hic de diſciplia qnde ſciendũ eſt ꝙ diſciplina iſto ſcõo mõ accepta dft apꝛndentia ſᷣm ea circa que ſunt ⁊ ex quibus ſunt · quo ni pꝛudentia eſt ſagacitas quedã circa conferentia advi
tã exiſtens ex memoꝛia conuenientium acceptoꝝ cũ ſen ſu vᷣm actum ſenſibilis facta · Sed diſciplina eit fagaci⸗ funt ſigna rerunper modũ conreptus ⁊ nominũ· hecãl
bertus vbi ſupꝛa. ¶Acd ſcðʒ dicẽdũ ꝙ ſi accipiatur ars
pꝛopꝛie:tunc talis eruditio non eſt alicuꝰartis pꝛecipue ex pte diſciplinati. i tamẽ accipiatur ars methaphoꝛi⸗ ce ſic talis eruditio eſt alicuius artis: vt dicit Alber.me chanice. vʒ· vel liberalis plura ti aĩaliavidẽt᷑ imbu ᷣm hberales faciles quaſdam artes ſicut eſt faltus vel tri⸗ pudium:q; vᷣm artes mechanicas. Symia tñ quedam mechanicdꝛumn imitatur gliqi pꝛopter ſui acceſſum ad dis ſimilitudinẽ. ¶Sed ſeienduin eſt ꝙ in pꝛopoſito dicuntur artes liberales: quas propter ſe ⁊ nõ pꝛopter aliud volumus ·ſicut eſt ars muſicòꝛum ⁊ tripudium⁊ jaltis ⁊ cetera. quoꝝ exercitijs ſolum delectamur. Sð dicuntur hic artes mechanice quas nõ pꝛopter ſe:ſʒ pp ali vtilitatem querimus:ſicut ars fabicatoꝛia. non ꝑꝑ fabꝛicare queritur: ſed pꝛdpter enſeʒ ſiue gladiũ. E ⁊d
tertiũ dicendũ ꝙ hic diſcrepat Alber. ſnia Hoc· S. al ber n. vbi ſupra dicit:ꝙ contingit dupliciter participa⸗ re auditum Vnooßm ẽoniunctãm cũ ſenfu vtilitateʒ cõ Ferentiũ. Sicut ſonus vel vox audita quaſi pꝛodit id cir ca quod eſt affectus:ſicut videmus aues fugere ⁊ vo⸗
lare ad garritos triſtes vel letos auditus. Alia eſt parti⸗ cipatio ᷣm ꝙ auditus eſt noium conceptus rerũ ſigniii cantiuʒ. Bt poc modo quedã aialia videmus participa re auditũ. Et talia junt diſciplinabilia· ʒ inter illa aĩa lia pꝛudentia quedam ſunt ſine diſciplina quecunqʒ me moꝛantia quidam ſunt ſed ſonos ᷣm ꝙ per modum no minũ ſunt ſigna rerum audire non poſſunt: vt apes: que cum audiant audiũt ſonos · Idec ille. Unde vult alber. ꝙ apes hẽant ſauditu pꝛimo mõꝛlʒ nõ ſcðᷣo modo · ¶ Sed Doc. S.in preſen ti lectione dicit apes auditũ nõ habere. Et hoc nõ repu⸗ gnat ei ꝙ videntur ex quibuſdz ſonis terreri. Mã ſicut ſonus vehemens occidit aĩal ⁊ ſeindit lignũ vt in toni⸗ truo pʒ non pꝛopter ſonum ſed ꝓpter cõmotionẽ aeris vehementis in quo eſt ſonus:ita animalia q̃ auditu ca⸗ rent de ſonis iudicia non habentia poſſunt per ſonos ali quos terreri.hec ille. ¶ Ex quo patet faciir ſlutio ad
Tueſtio. 4o. De gradibꝰcognitiõis humane qᷓtum sdgengrationẽ artis ⁊ experimenti conſiderandum reſtat ð 3] d Einde gradibus cognitioniſhu
neqtũ ad generationẽ artis ⁊ expe
22
S· Sed in aiali aia eſt perfectioꝛ ⁊ principalioꝛ vuiagi⸗ natione ⁊ memoꝛia ſicut ſubſtantia accidente vt dicitur
7o.huius. Ergo vita animalis ẽt accepta pꝛo operatione Z ectõ.i.⁊ vitali regitur ab ipſa aia ⁊ non ymnaginatione· ¶P 3 co.4
Si vita animaliũ irrõnaliuʒ regeretur ymaginatione ⁊ memoꝛia: vel hoc eſſet veruʒ de omnibus aĩalibus ita ꝙ vita cuuſlibet regeret᷑ ymaginatione ⁊ memoꝛia v de aliquibꝰita ꝙ vita aliquoꝝ regeret᷑ vmaginatiõe tiñ ⁊ vita alioꝝ mẽmoꝛia · Mon pꝛimũ qꝛ memoꝛia nõ re⸗ peritur in oibus aialibus vt ex ſupꝛadictis pʒ. Meq;ſe cundum qꝛ vel animalia imperfecta regerentur me⸗ moria ⁊ animalia perfecta regerentur xmaginationę vel econtra. Mõ pꝛimum qꝛ iã dictum eſt ꝙ animaha inperfecta carent memoꝛia. Meq; ſcõm.qʒ vel anima lia perfecta regerent᷑ ymaginatione ⁊ memoꝛa ſiui vł memoꝛia tiñ. õ pꝛimũ qꝛ vnũquodaʒ diciur negiꝑ illud quod eſt pꝛincipaliꝰin eo vt diẽ hic Poc· S. ymna ginatio aũt non eſt iliud quod eſt pꝛincipalius in auima u perfecto. Ergo vita eius nõ regitur ymaginatiõt. Me qʒ ſecũdi. qꝛ diſciplia ⁊ pꝛudentia hit rõnẽ magis n cipalis:cũ ſe hẽant ex additione ad memoꝛiã vt in pre⸗ cedenti queſtione declaratum eſt. R elinquitur ergorp vita animalis non regatur vmaginatione ⁊ memœꝛia Cð 4 Si vita animalium imperfectoꝛum regerẽtur ymaginatione quna habent ymaginationennpari ratio⸗ ne vita perfectoꝛum animalium regeretur vmaginatio ne:cum vmaginatio perfectus in eis reperiatur quam in animalibus imperfectis. Sed conſequens eſt contra Doc. S.in pꝛeſenti paſſu. Ergo antecedẽs eſt flnx⁊ ſic ſequitur idem quod pꝛius. ¶ ᷓed cõtra eſtphs inpꝛe ſenti lectione dicenſ. Animalia quidẽ igitur vmaginatio
nibus ⁊ memorijs viuunt.
eſpondeo Sennngnr ria ymaginatiõe quidem quãtũ ad Inimalia imperfe⸗ cta· AMemoꝛia verò quãtum ad perfecta. Manc conclu ſionem pꝛobat Doc. S. vnica ratiõe quo ad vtrãqʒ par tem.ponendo dũtaxat maioꝛcin pꝛobationis. Anũqð⸗ qʒ enim dr̃ regi ab eo quod eſt principale in animalibꝰ
imperfectis ⁊ memoria eſt id quod eſt principale ĩ aĩa libus perfectis. Ergo concluſio vera. ¶ Mro cuius de claratione conſiderandũ eſt ꝙ duplex eſt regimen per fecti anunalis. uoddã eſt perfectum. Aliud eſt imꝑ
regimen perfectum.ſ.per memoriam adiutam aſſuef ctione ⁊ diſciplina: vel quomodolibet alie:ſicut vita ho minis per rationem artis vita perfecta vt infra patebit. ar ʒ· Sed loquendo de regimine imperfecto: vita ta⸗ hium animalium regitur memoria. ¶ Et licet vt hic di cit Poc. Stabia animaliahabeant ymaginationem ta⸗ men vita eorum non regitur ymaginatiõe: qꝛ vmagins tio non eit illud quod eit pricipale in eis. Et per Poœc patet olutio ad vltimum argum entum. Et ſi queratur
quare pbus magis cognitiol manimaiumntirin

per comparationem ad regimen vite quan per com⸗ parationem ad alia que animal accidunt ¶ Reſpodet
poc. S. ꝙ hoc iõ facit vr det intelligi ꝙ cognitio ieſt qpſis aialibus non pꝛopter ipſum cognoſcere:ſed vꝓpter
neceſſitatem actionis.
2.lec.7. et cõme 37.
Ad„— imum ergo dicendũ ꝙ viuere acci⸗ P pitur dupliciter: vt ponit hic Soc. S. Nnopꝛo eſſe ipſi viuentis: ᷣmꝙ accipitur
libꝛo de anima ꝙ vinere inyiuentibus eſt eſſe · Et ſi n
accipitur in pꝛopoſito. Mã huiuſi odi viuer aĩalis: nõ
eſt ey vmaginatione ⁊ memoꝛia ſed pꝛecedit vtrũqʒ vt volnit argumentũ. Alioꝰ accipitur vinere pꝛo actionẽ vt terſiẽ ẽt cõuerſationeʒ hoĩum vitã dicere ſolemꝰ.t iſto modo accipitur hic vita. NAd ſecũdũ dicendũ ꝙ du⸗ plex eſt pꝛincipium alicuiꝰoperatiõis. Elnũ ẽ pꝛincihii
imnediatũ ⁊ remotũ:ſicut foꝛma ſubſtantialis dicitur pn⸗ cipiũ operationis mediatum. Mon. n. põt eẽ imediatũ
pꝛicipiũ opatiõis vt pꝛobat Poc. ð.inpᷣſniaꝝ. di. pᷣ q. 4 ar.⁊0. qꝛ.ſ.opoꝛtet effectü ⁊ cãʒ immediatã eẽ eiui
dem generis nõ dico pꝛedicamẽtalis.ſed eiuſdẽ gene⸗ ris entis: ita ꝙ ſi effectus ſit accidens. illud pꝛincipiũ im mediatũ dʒ ẽſſe accſis · Pũ ergo opꝑatio rei create ſit ꝙc⸗
cidens opʒ ꝙ pꝛincipiũ immediatũ eins ſit accidẽs. t ſic forma ſubſtantialis nõ põt eſſe pꝛincipium imediatũ operatiõis· Aliud eſt pꝛincipiũ ĩmediatũ ⁊ ꝓpinquum opatiõis. Et tale eſt duplex. uoddã eſt pᷣncipale ſicut ratio practica accepta pꝛo potẽtia ratiocinatiua eſt pꝛin operatiõis pꝛatice. Aliud eſt pꝛincipiũ imediatũ coadin nans ſicnt ars in operatiõibus hũanis ocamus eniʒ ꝓnũe ulud agens pꝛincipale ſine quo effertꝰ nullo m ſeri põt:⁊ agens coadiuuãs ſiue mninus pꝛicipale ſine qᷓ̃ etectus cõgrue ⁊ perfecte fieri nõ põt:ſaltẽ vt in xluri⸗ bns. Pe pꝛimo ergo pꝛincipio directiuo operatiõis vi talis non eſt hic mentio.ſed de ſcðᷣo. ¶ icet ergo aia ſit p mũ p̃ncipiũ dperationis vitalis:nõ tij memoꝛia in aĩalj⸗ vus perfectis eſt pᷣnn ĩmnetliatũ pꝛincipale. D iſciplnis añt vel pꝛudentia eſt pꝛincipiũ coadiuuãs vel minꝰ pᷣn cipale ¶ Ad tertiũ dicendiũ ꝙ vita aialiũ perfectoꝛum
regitur meinoria abſqʒ pꝛudentia ⁊ diſciplina·loquen⸗
Lec.s. et eõmẽ ₰·
mine perfecto: vita eoꝛum regitur memnoꝛia adiuta aſ⸗ ſuefactiße:vt dictun eſt ⁊ diciplina. ¶Et quando di⸗ cebat᷑. Hiſciplina ſe hʒ ex additione ad memoꝛiã ergoẽ
do de regimine imperfecto · Sed ſi loquamur de regi⸗
perfectior Hicẽdũ ꝙ dupliciter aligd ſe hʒ ex addiuõe
ad aliud mno ſicut differentia additur generi. ᷓt ſicil ind quod ſe h ex additione ad aliud eſt perfectiuſ. Ilio modo ſicut accidens additur ſpo vel vt ininus pꝛincipa le additur magis principali. Et iſtonon oportet ꝙ illð quod ſe habet ex additione:ſit perfectius ſicut eſt in ꝓ poſito: vt pʒ intuenti. id vltun pʒ ſolꝰ incoꝛpe artic.
Cbi ſupia · Memoꝛiam auten
eenmenumeie vitnpois re gatir experimento Mam phus hic loquẽs
de animalibus irrationalibus dicir ꝙ alia quidem igi
tur vmaginatiõibis ⁊ memorijs viuũt:experiẽtiã autẽ
pax participant: rgo experimentũ cõuenit ẽt animali⸗
bus bꝛutis ¶ 2Poſita cũ ponitur effectus vt patʒ ſcðo phy· Sed inemꝛia ẽ cũ experimẽtiqꝛ ex inemo⸗ ria ſit experimẽtũ. Lũ ergo in aialibus bꝛutis ſaltem ꝑ fertis ſit memoꝛia ibi poterit eſſe experimẽtũ. ¶pʒ0 Aialia irstionalia ex multis ſenſibꝰ ⁊ nemoꝛijsãſne⸗ ſeunt ad aliquid ꝓſequẽdũ vei vitandũ joc aũt videt a experimẽtũ pertinere Engo in eis eſt experiment. xt per dis nõ ſolum in hoie eſt experimẽtũ ¶ 40. Nita hoĩs rõnibus viuit vt dicit hic phs. Sed experi mentũ pertinet ad rõnẽ. Ergo videtur ꝙ vita hoiĩs etiã regatur experimento· ¶P Jient ſe hz conſnetudo ad memoꝛiã in aialibus brutjs:ita ſe hʒ experimentumn ad rõnem: vt dicit hic oc. S · Jed per cõſuetudinem memoꝛiã regit᷑ vita alioꝝ aialiũ vt ſupꝛa patuit· Ergo
rõne vnuerſali ⁊ non experiuento.
8 ₰*
vita hoĩis regit᷑ rõne experimẽto ẽt regimine pfecto.
¶ Sed cõtra eſt hic Doc. Spꝛo vtraqʒ; ꝑte· Picit eni
gexperumẽtũ prinet ad rq̃nẽin particularẽ· Pec in bꝛu tis nᷓ eit rõ particularis · rgo in eis nõ eſt epꝑimentũ. ¶tẽ dicit ꝙ in hoĩe eit rõ vniuerſalis per quã viuit ſi cũt id quod eſt principale in eo · Ergo vita hois regit
P ſne dicẽdũ pꝛimo ꝙ experimen⸗ Reſpondeo nũ accipit dupliciter. Vno⸗ ꝓpꝛie 5ʒ ꝙ diẽ collẽctionẽ plurunn fingulariũ ümemo ria retẽtoꝝ. Alioꝰ accipit᷑ ĩpꝛoprie ꝓ quadã aſſeufactio ne ad aligd ꝓſequẽdũ vel fugiendũ. ꝛio gmð expe rimẽtũ ſolũ ↄuenit hoĩbꝰ. Sed cõuenit bꝛutis ſomodo ¶Pꝛimũ pʒ qʒ q̃ collectio pliuʒ ſingulariũ ꝑtiet ad vĩ coglatiuã quẽ rõ particulariʒ dr̃.· ᷓʒ ſolũ ĩ aĩali rõnali eit rõ pticlaris. Igit᷑ ⁊c̃. ¶ cðᷣm pʒqꝛ ex multis ſen⸗ ſibus ⁊ memorijs aialia ſieſcunt ad aliqd ꝓfequẽdũ vel fugiendũ:qð aliqualiter ad rõnẽ experunemti perti
nere videtur. Ideq aiiqnid experunenti lʒ paꝝ partici
pare videntur. æt per hoc pʒ reſponſio ad ina pms arginnẽta ante in cõtraniũ adducta. ¶ Tpicqdũ ſco:ꝙœ vta hoium nõ regit experimeno ꝓbatio oc S. vnũ qðqʒ regitur per illud qð eſt pꝛincipale in eo. ᷓed ex⸗ periinẽtũ nõ eſt pꝛincipale in hoie:ſed magis rõvlis re iinquitur ergo ꝙ vita hoĩs nõ regitur experimento- Ad pꝛimu ergocn* zm pʒ ſolutio in
SPcoꝛpoꝛe articuli. Ad quar tũ dicẽdũ ꝙ dupleꝝ eſt rõ.ſ.particularis ⁊ lis verum eſt ꝙ vita Poĩs regitur rõne vl arte infoꝛmata:xt pate⸗ bit in ſeqnenti articuloꝛnq̃ aũt rõne particulari· Experi⸗ mentũ ãt pertinetad rõnẽ particularẽ:⁊ n vlem. ne ait ſit rõ particularis ⁊ que vlis patebit in fequentibuſ. ¶t per hoc patet ſolutio ad vltimum. e ¶Cbi in pho. oĩes aũt ſupra experimentup
— B terum minũ genus u rte ⁊ rõnſbus. Mer nẽ.n. opʒꝙ regulent᷑⸗ nes actus humani: ſicut per nationis iudi cium regulari debent motus inferio:is appetitus: vt di cit Poc. F.m.iꝰxc.q.iꝗchr. ðein toꝛpoꝛe.rgo vita ho minmn regitun ſeu regulatun per fineʒ ⁊ nonwer rtẽ⸗ ¶P ꝛ. Picit phus in ſuis politicis ꝙ hoĩes intellecin
xigẽtes ſunt nãir alioꝝ rectores ⁊ dii.Ergo videt g ĩ 1Wb. pᷣ. tellectus ſit pꝛincipiũ negulatinũ hoĩuni ⁊ nð ars. ¶P Lec.i.
3o. Jia eſt principiũ viuẽdi vt dicit ph̃s in ⁊ð aĩa. Pr
et.3. I. 12
go hoĩes viuũt ꝑ aiam ⁊jj ꝑartẽ ⁊ rõnẽ. ¶ agens Le.et
eit nobilius ⁊ pꝛeſtantiꝰpaſſo·⁊ regulans regulato. Sʒ cõn
homo eſt nobilior q; ars:cũlhõ ſitſuha ars vo accidenſ. Ergo ho nõ regitur arte. Cp vSi hoies regerẽtur arte ⁊ rõnibus vel ergo oẽs regerentur urte ⁊ rõnibus vel aliqui ſic ⁊ aliqui non.nõ primum qꝛ multi ſunt becilles ⁊ arte carentes· Meqʒ ſecundum quia vel alig
regerentur arte ⁊ nõ rõnibus: vel econtra. Mõ primũ
qꝛ ars pᷣſupponit intellectũ. Meqʒ ſecũdũ cn ſicut ſe pʒ ad expimẽtũ jn aĩalibita ſe hʒars ad rõnẽ in
oibꝰſß regimẽgiatnq ↄplet cõſuetudie: vt patuit ĩar ticulo pᷣcedẽti uj¶go x. ¶Sʒð eit phs in textu dicẽſ. Sed hoium genꝰ arte ⁊ rationibus viuit. n
Beſpondeo anb
minũ regitur rõne ⁊ arte ¶ꝛima pars ꝓbat Doc. S · ꝛ hoies ſup expernnentũ quod pertinet adrõneʒ particularem habent rõnem vniuerſalẽ.Mð aũt vniuer ſalis ſe hʒ ad rationem particularẽ:ſicut magis pꝛincipa le ad minꝰ pꝛincipale.go vita hoĩuʒ regit᷑ nõe ꝓʒ a⸗ qꝛ vnũqðqʒ regit ꝑ id qðᷓ ẽ pᷣncipale in eo ⁊n psꝓbatf qꝛ ſic᷑ ſe hʒ expimẽtũ ad rõnẽ ꝑtictarẽ ⁊ ↄſuetudo ad me
moꝛiãĩ aialibꝰ: ita ſe hʒ ars ad rõnẽ vleʒ. Jed pfectu regimẽ vire in qĩalibꝰeſt ꝑ memoꝛiã adiutã aſſuefactio⸗
ne ⁊ diſciplia. rgo pfectũ regimẽ hoĩs ẽ ꝑ rõnẽ arte ꝑ fectã. Et Iʒ qdã ſine arte regãt᷑· hot tñẽ ipfecte.⁊ nõ cõ
plete vt dicit hic Soc..¶ Mꝛo pᷣcedẽtiũ declaratio
1.37
troͤn 114 in.6 ind. nu
no tün ne

rnis juperioꝛis vt diẽ Doc. G. vbi ſupra ad m relin quit᷑ ꝙ potiſſima yita hois regulat᷑ rõe ſupioꝛi. trum
₰
Ae.1.
Ppbat Doc. S.in de veritate q.1y. ar. ⁊0. ad.zn. Ergo 4 rõ ſuperioi ⁊ iferioꝛ ſũt diuerſe potẽtie Nvr̃ ꝙ ꝑh 4 in. 6.ethy. per ſciẽtificũ intelligat rõnẽ ſupioꝛẽ ⁊ p rõci
Queſtio
ne ↄiderãdũ eit pᷣg rõ diuidit᷑ in rõnẽ xticularẽ ⁊rð nẽ vlem. Mõ particularis ẽ collatiuã itẽnoniidiuidua lili. vt dicit ß Soc. S.⁊ ipᷣn pte. q· yð. ar · ꝓ · Et talis rõ
vocat alio nomine vis cogitatius i hœĩbq̃ ꝑrquãdã col
lationẽ. hmõi itẽtiõᷣes adinuenit. cui medici aſignãt de
teriatũ oꝛganũ.ſ.mediã ꝑtẽ capitis: vt diẽ dboc. S.ĩ p
ꝑte vbi ſupꝛa. Iʒ rõ vlis q̃ di rõ intellectiua ẽ collatiua
itẽtionvliuʒ. Et hoc diuidit in rõnẽ ſupioꝛẽ ⁊ inferioꝛe MRõ ãt ſuperioꝛ vt diẽ Iug. i.ix. de trinitãte:ẽj itẽdit eternis ↄſpicitdis aut cõſulẽdis. Lõſpiciẽdis qdẽ Fmꝙœp
ea in ſeipſis ſpeculatur. Lõſulẽdis vo ᷣm ꝙ ex eis acci
pit reglas agendoꝝ. Et huic attribuit᷑ ſapia vt diẽ Doc.
S. ipipte. q.y9. ar. ↄ · Sed rõ inferioꝛ vt Aug. diẽ᷑ vbi
ſupꝛa:itẽdit tpalibꝰrebꝰ· Et huic attribuit᷑ ſcia vt dicit
oc.. vbi imediate ſupꝛa. igit vnũqðᷣq; dr̃ regi ꝑ illud qð ẽ pᷣncipale in eoꝛrõ ãt vlis pᷣncipalio?ẽ rð
pticularis:ſicut intellecrꝰſenſu ⁊ rõ ſupioꝛ ẽ pncipalior
—
q; inferioꝛ qu r inferioꝛ dẽ regulari aſupioꝛi inq;tũ pn cipia qbꝰvtit᷑ rõ iferioꝛ reducũt᷑ ⁊ diſtiguũt᷑ a pncipijs
zt rõ ſupior ꝗ inferioꝛ ſint diuerſe potẽtie nõ eſt pntis
ſpeculatiõis. Aug. ãt dicit ꝙ nõ diſtinguũt niſip diuer/ ſa officia actuũ. Vñ oc · S· eũ ſequẽs in pᷣpte vbi ſu pꝛa exp̃ſſe ꝓbat ꝙ nõ ſunt diuerſe potẽtie q: tpalia qͥxE
—
ſicut idẽ eſt mobile ptranſiẽs mediũ ⁊ pueniẽs ad vltun Ergo eadẽ poꝛrõnis eſtrõ ſuperioꝛ ⁊ inferior· Etſi ar⸗ Scientificũ ⁊ rõcinatiuũ ſunt dinerſe potẽtie: vt
cõm 4. natiuũ intelligat rõnẽ inferioꝛẽ. icẽdi ꝙ ſciẽtificũ de qͥ
P.n et rõcinãdo peruenit᷑ in ↄcluſionũ noticiã. Et hãc potẽtia;
vhs iicẽ loqtur nõ eſt idẽ ꝙ rõ ſuperioꝛ: vt dicit Mo· S.in p̃? pte q.7ꝗ· dr. 9· ad. zn. Mã ẽt in rebꝰtpalibꝰ in⸗
neninntur neceſſaria ſcibilia. de qbꝰ.ſ.ẽ ſcĩa nãlis ⁊ ma
the. Rõcinatiuũ ãt in minꝰẽqᷓ; rõ inferioꝛ qꝛ eſt ↄtingẽ
riñ tñ. Et ſic nõ eit ſile de rõne ſupioꝛi⁊ inferioꝛi:⁊ ð ſcientiſico ⁊ rõcmnatiuo. nũ ti ꝑp qð pᷣcedẽs a
in de vitate· q. F.ar. ⁊0.ad ·3. expꝛeſſe ꝓbat ꝙ ſunt di⸗ nerſe potẽtie. icit. n.ſic · Sciẽtificũ ãt ⁊ rõcinatiuſi. di nerſe quidẽ potẽtie ſůt:qꝛ Vᷣm rõnẽ itelligibilis diſtiguũ
tur. ü. n. actꝰalicuiꝰpotẽtie nõ ſe extẽdat vltra ytutẽ ui obiecti: cĩs opatio qᷓ nõ põt reduci in eãdẽ rõnẽ obiecti
oʒ ꝙ ſit alteriꝰpotẽtie q̃ hẽat alià obiecti rõnẽ. Obm aũt intẽllectꝰẽ qð quidẽ vt dr̃ in. ʒ. de aia. Et ꝑpꝑ hoe actio intellecrꝰtm̃ extẽdit q;tů p̃t extẽdi vtus ipſisqð qdẽ. per panc ãt pᷣo ipſa pncognita fiunt. Ex qbꝰ cognitis vlteriꝰ
co.⁊6 qne ipfas ↄcluſiões in qð qdẽ nata eſt reſoluere phs ſci
entificũ appęgllat. Sunt ãt q̃dã in qbꝰnõ eſt poibile ta⸗ lẽ reſolution facere vt ꝑneniat᷑ vſqʒ ad qð qdẽ: hoc pp incertitudinẽ ſui eẽ: ſicut eſt in cõtingentib ⁊ ↄtingen tia fũt. yñ talia nõ cognoſcũtur ꝑ ipſũ qð ꝗd eſt qð erat pꝛopriũ obm intellectꝰ:ſed ꝑ aliũ modũ.ſ.per iecturã quãdã de rebꝰillis de qbꝰplena certitudo hr̃i nõ p̃t · vñ
09 ad hoc alia poꝛregrat: ⁊ qu hec po nõ põt reduce re rõnis inquiſitionẽ vfqʒ ad ſuũ terminũ quaſi ad getẽ:
ſed cõſiſtit in ipſa inquiſitiõe quaſi in motu opionẽ ſolnz inducẽs de hijs q̃ inquirit. Jð quaſi a rermio ſue opera tionis:hec porõcinatiuũ vẽi opinatiuũ noĩatur. Mõãt ſuperioꝛ ⁊ inferioꝛ diſtinguitur penes ipſas nãs. Etiõ nõ ſuntdiuerſe potẽtie ſicut ſcientiicũ ⁊ rõcinatiuũ huc uſq; foimalr Do. S. Ex quibꝰbꝛeuiter colligit᷑ tal rõ·
—
Ois operatio que nõ põt reduci in eandẽ rõneʒ obiecti opʒ ꝙ ſit alterius potentie. Sed inquiſitio rõnis de re⸗
bus contingentibusnõ põt reduci ad eandem rõneʒ ob
iecti per rõcinatiuũ ſicut inquiſitio rõnis de rehus ne⸗
eſurijs per ſciennficũ: vt ʒ per deductionẽ Doc. S
rò inferioꝛ ſunt ꝛjedui ad cognoſcẽdũ eterna: qx ẽ rõ ſu perioꝛ. Sed eadẽ eſt po ad quã ꝑtinet mediũ= vltimũ
tifico ⁊ rgm eſt adductũ eſt diligenter ↄniderãdũ ſcðᷣo ꝙ Poc. S. vr̃ſi bi ipſi õdicere de diſtinctiõe ſciẽtifici ⁊ rõcinatiui. Ma;
Quarta.
Vrgo ſeientiſicũ ⁊ rõcinatiuũ ſunt diuerſe potentie · S
Doc. S. in pãparte.q.y9. ar.9· ad znn dicit ⁊ pꝛobat ꝙ ſcientiticũ ⁊ rõcinatiuũ non ſunt diuerſe potentie. Dicit enim ſic. Mec tñ ſimpliciter dicendũ eſt ꝙ ſit alia poten tia qua intellectus cognoſcit neceſũria ⁊ alia qua cogno ſcit cõtingentia: qꝛ vtrũqʒ; cognoſcit ᷣm eandẽ rõnẽ ob⸗ iecti.ſ.;ᷣm rõnẽ entis ⁊ veri. Qnde ⁊ neceſſuria que ha bent perfectũ eſſe ⁊ veritatem perfecte cognoſcit vtpo⸗ te ad eoꝝ qdditatem pertingens · per quã pꝛopꝛia acci⸗ dentia de ßijs demonſtrantur. Lontingentia vo imper⸗ fecte cognoſcit:ſicut hůt impfectũ eſſe ⁊ veritatẽ. Mer
ſectũ aũt ⁊ imperfectũ in aciu non diuerſiicant potentiã ſed diuerſificant actꝰqᷓtũ ad modũ agendi. Et per ↄñð pꝛinꝰactiuã ⁊ hitus ipſos · Et ideo phs poſuit duãs par
ticulas aĩe ſcientiũcũ ⁊ rõcinatiuũ:non qꝛ ſint due poten
te:ſed qꝛ diſtinguunt᷑ ym diuerſam hitudinẽ ad recipiẽ dũ duerſos hitus: quoꝝ diuerſitatẽ ibi ingrere intẽdit. Lontingentia.n.⁊ neceſſaria ⁊ ſi diant ᷣm ꝓpꝛia gene⸗
ra cõueniunt tñ in cõmuni rõne entis quã reſpicit intelle ctus ad quã diuerſimode ſe hit ſicut ꝑfectũ ⁊ unperfe⸗
ctũ. Mucuſqʒ Doc. S formalt. Er quibꝰbꝛeuiter colli git᷑ talis ꝓbatio. Illa enm que cõueniũt in vna ratione
foꝛmali obiecti: ptinet ad eãdem potẽtiã · Sed contingẽ ta quoꝝ eſt rõcinatnuũ ⁊ neceſſria quoꝝ eſt ſciẽtincum ↄuenut in rone vna obiecti · v. ipſius eitis ⁊ veri Fu
pfectũ ⁊ impꝑfectũ que nõ variãt ſpẽm Relinquitur er
go ꝙ ſcientificũ ⁊ rõcinatiuũ non ſunt diuerſe potentie.
Et ſic vñ ꝙ cõtradictoꝛia ꝓbet⁊ ſuſtineat. ¶ Sed ſcien dũ ꝙ aliqui volentes ipſũ concoꝛdare: dicunt ꝙ in qõni
bus de veritate Woc. S. accipit potentiã ꝓ hitu vᷣm ꝙ aliqũ phs.30.x0 meiha· accipit potẽtiã qi dicit ꝙ ea 9 ec.⁊. et dem eſt potentia Srioꝛũ ſicut eadem eſt ſcia ſani ⁊ egri. c.4.0
In pÿᷣma vo parte accipit potentiã: vt diſtinguit᷑ 5 hůũ
ita ꝙ; rõcinatiuũ ⁊ ſcientiicũ pertnent ad vnã potentia⸗ vt vult in pꝛima parte ⁊ ad dinerſos hitus vt vult in de
veritate vbi ſupꝛa. C Sed hoc nihil eſt· Aꝛ rõ etiã u⸗
perioꝛ ⁊ inferio: ptinent ad diuerſos hitus · vʒ · ad fapiẽ tiã ⁊ ſciẽtiã: vt dicit Voc. S.in p parte ·q.yð· Et tñ in
de veritate vbi ſupꝛa nõð vult cõccdere ꝙ ſint potentie Ddiſtincte. ¶ Jõ alr dicunt alij.ſ.ꝙ in de veritate loquit᷑
de cõungẽntibus vt contingentiã ſunt · Et ſic neceſſaria
⁊ contingentia ptinent ad diuerſas potẽtias. Sed in pri
ma partè loqtur de cõtingentibꝰ: vt ſunt quedã entia. ⁊ ſic neceſlaria ⁊ contingentia nõ pertinent ad diuerſas po tentias. ¶ Scðᷣm hoc gl eſt dicendũ ꝙ ſunt diuerſe po tentie ᷣm̃ ſpẽm:lʒ ſint vna potentia vᷣm genꝰ. In pꝛima aũt. ꝓte ꝓbat ꝙ nõ ſunt ſimpi.i.ᷣm genꝰ diuerſe poten tie qꝛ conneniunt in vna coĩ rõne cœĩs obi intellectꝰ?qð ẽ
ens ſine verũ. Sed in ð veritate ꝓbat ꝙ ſint diuerſe po
tentie ſpeciales qꝛ nõ cõueninnt in vna rõne Ppꝛia pꝛo⸗ pꝛij obi intellectus qð eſt qð qd ẽ.Et iõ̃ nulla ẽ ↄdictio.
imm ero dicendi ꝙ vita hoĩs re Ad Pꝰ 1 um gulatur per finẽ tãq; per pn⸗
mũ mouens intẽtionale ⁊ per primã cãm tãquã per pᷣ
mũ mouẽs etfectiuũ. R egulat᷑ iñ rõne ⁊ arte ꝛtãq; per
pnncipiũ ꝓpꝛium directiuũ rõnis in operatione. N Acd ſcᷣm dicẽdũ ꝙ intellectus compꝛehendit hic ſub rõei.
Mã vita hoĩs regulatur rõne ⁊ intellectu tãq; per prin cipium pꝛincipale:? per atẽ tãquã per principiũ coad⸗
*
iuuãs ſicut dem̃ fuit de diſciplinaĩ aialibꝰbꝛutis. ¶ Ad
⸗
tertiũ dicẽdũ ꝙ ſi vinere accipiat ꝑꝛo eẽ viuẽtis: ſic aĩ
eſt pꝛincipiũ pꝛoximũ viuendi · Ji vo accipiatur viue re ꝓ operatione vitali vel pꝛo pꝛincipio directiuo oꝑa nonũ vitaliũ qð ẽ ars ⁊ quo ad bene eſſe: vt hic accipit ſic aĩa eſt bene pꝛincipiũ pꝛimũ viuendi remotũ ſeq nõ ꝓximũ: vt ſuperius dictũ eſt· N Sd quartũ dicendũ ꝙœ iʒ võ ſi ſimpir perfectioꝛ qᷓ; ars vel accidẽs: ti q;tũ ad hoc qð ẽ dirigere hoĩem in ſuis opatiõibus ars ẽ perfe ctioꝛ hoie. Albedoẽt inaustũ infomat parierẽ eſt xſe⸗ ctio pariete nõ tñ ſimpir. Exẽt nõ eſt itelligẽdũ ꝙ bõre
gatur per artẽ fm am hois: ſed operatio hoĩs dirmgit
—
partẽ cum rõne. CAd vltunũ dicẽdũ vgnndo de ²
8

regimine koplero oẽs hoies regũt᷑ rõne ẽt ſine arte. Si vo loquamur de regimie cõpleto ſic oẽs hoĩes regunt᷑
neceſſario rõne arte foꝛmata vt dicum eſt.
bi in Poc · S. Memoꝛia.n.ſequit᷑ fantaſiã ⁊c.
3 ſic ꝓceditur. M̃ Pguartum nz h * memaoꝛia ⁊ ex memoꝛia expimẽtuʒ. Nã me 7 mo eſt qdã ſenſus. Si ergo memoiat ex ſẽ ſu:ſegt᷑ ꝙ ẽx ſenſu ſiat ſenſus: qð eſt ncõuemẽs: qꝛ idẽ
nõ fit ex ſeipſo. Tp ꝛ⁊. Pi ex ſenſu fieret memoꝛia hoc
marime eſſet accipiendo ſenſuʒ ꝓ ĩmutatiõe ſenſus a ſen
ſibili. Ped hoc nõ:qꝛ illud ex quo ſit aligd manet in re
facta. Ped in memoꝛia facta nõ remanet talis ĩmutatio neqʒ ẽ ſenſus quocũqʒ mõ accipiat᷑ remanet in memo ria tãq; pars eiꝰ. git᷑ ⁊c̃.¶p ʒꝰ Remota cã remoue tur eſfectꝰ.ſi ergo inemoꝛia fieret ⁊ ſenſu:ſequeretur ꝙ ſenſatiòe remota.nõ haberemꝰſenſũ ⁊ qxꝝ nõ hr̃emꝰſen
ſuʒ ꝛnõ bemus memoꝛjã. Mec oĩa ſunt manifeſtiime
fla. Jit ⁊c̃. C 4ꝰ· In bꝛutis eſt mẽoꝛia. ꝑt tñĩ eis nõ põt eẽ expimẽntũ:ců experimẽtũ ĩpoꝛtet collectionẽ multoꝝ in vnũ qð eſt ſolũ ipſiꝰrõis aut particularis aut vlis. Ergo expimẽtũ nõ ſit ex memoꝛia. ¶ Sed ꝰẽ phs in textu q;tũ ad ſcðaʒ ptẽ dicẽs.fit aũt ex memoꝛia hoĩ bus expimẽtũ. Fiuſcẽ nãqʒ rei multe memoꝛe vniꝰey perientie papiunt potẽtiã ⁊ fere vñ arti ⁊ ſcie ſile eẽ ex⸗ perimentũ. Quãtũ vo ad pꝛimã ꝑtẽ in cõtrariũ arguit᷑. Dꝛ memoꝛia ſequitur fantaſiam. Ped fantaſia eſt motꝰ factus a ſenſu. Ergo memoꝛia ſequitur ſenſum. Et ſic memoꝛia fit ex ſenſu.
3 dicẽdũ ꝙ ex ſenſu fit memo⸗ Reſp ondeo ra. experimen
tũ. hane cõcluſionẽ ñõ vbãt hic Hoc. ſed relinqt eaz ꝓbdã ex ſcðo poſterioꝛũ. ¶ Mꝛima tñ pars pꝛobat ſic. Hẽ his foꝛmã in actu pᷣt eã vninoce vel equoce cau ſare in ſuſceptiuo apto. Bʒ ſenſus exterioꝛ hʒ in ſe ſpẽm repꝛeſentãtẽ foꝛmã ſenſibilẽ ſᷣm eẽ ſenſatũ vel itentiòa le. Ergo põt eã cãre in alio ſuſceptiuo.ſ.in ſenſu coĩ ⁊ ſẽ ſus cois in fantaſia. Et ex ſpeciebꝰſenſatis in fantaſia cau ſatis: pᷣt extimatiua elicere ſpẽs inſenſatas ⁊ eas cauſare in memoꝛia. Et ſic ex ſenſu põt fieri memoꝛia. N Secũ da pars ſic pꝛobat. Nã expimentũ cãtur ex muſtis:cnʒ impoꝛter collectionẽ multoꝝ in vnũ in memoꝛia reten⸗ toꝝ. Sed hoc nõ poteſt eſſe niſi hõ hẽat multoꝝ memo riã. Ilias ex multis ſenſatis nõ fieret aliqð vnũ. Igit᷑ cõ cuſiꝰ va. ¶ Mꝛocuiꝰdeclaratiõe cõſiderãdũ eit pᷣmo ʒ oc. · in preſenti lcõne ꝙ modus cauſandi experi mentũ eſt iſte. Aꝛ er multis memoꝛijs vniꝰ rei accipit hõ experimẽtũ de aliquo quo potẽs eſt ad aliquid facile ⁊ directe operandũ. Et ſi arguat᷑. i ſic eit ſequit᷑ ꝙ ex perimẽtũ eſt ſile arti: qꝛ per artẽ hõ potẽs eſt ad aliqd fa cile opandũ. k idet hic Po. S. dicens.ꝙ in hoc h ex⸗ perimẽtũ ſimilitudinẽ ad artẽ ⁊ ſciaʒ. qꝛ vtrobiqʒ accipi tur vna acceptio alicuiꝰrei. Sed diſſimilitudo eſt qꝛ per artẽ? ſcientiã ſinnũtur vlia:per experimtũ vo ſingula riat vt infra patebit. Et huic ſnĩe ↄcoꝛdat Alber.in ꝓhe⸗ huitractatu pᷣꝰ cao.y. ¶ Lõiderãdũ ſcdo ðᷣm phm.y.
Lee 20.4 huiꝰꝙ illa ꝓpoſitio ex eñ d ꝙ ex ſenſu fit memoꝛia ⁊c̃.
põt accipi dupir. noevt dicit oꝛdinẽ ſicut cũ dr ꝙ er mane fit meridies. ꝙt ſic nulli eſt dubiũ: ꝙ er ſenſu ex⸗ terioꝛi fit ſenſus interioꝛ:⁊ ex ſeni interioꝛi fit intellectꝰ oꝛdine generatiis. Secus eſt de oꝛdine pfectiõis. Alio mõ accipit ex ÿᷣm ꝙ denotat hitudinẽ cauſe. Et hoc du pliciter vel cauſe materialis. Et ſice nð eſt cõcedenda p dicta ↄcluſio. Aliomò vt denotat hitudinẽ quodamodo eauſe efficientis. Et ſi ſi debite intelligatur: eſt vera.qꝛ immutatio ſenſus exterioꝛis ęſt cã eſfectiua actualis in
mutatiõis ſenſus interioꝛis. Nõſderãd eſttertiop
ſenſus zccipit᷑ aliq pꝛo potẽtia jenſitiua.it ſic memò⸗ ria nõ ſit ex ſenſu;ᷣm ꝙ ex impoꝛtathitudinẽ cauſe: alio modo ꝓ habitn · Et ſic ſimile eſt iudiciũ ſieut de potẽtia Tertiomnõ pꝛo opatiõe ſenſitiua. uartomõ pꝛo cogni tione ſenſitiua. Ft iſtis duobꝰmodis manifeſtu en exp̃⸗
poſterioꝛũ ꝙ cognitio ſenſitiua interio: dependet a co ⸗ gnitiõe ſenſitiua exterioꝛi.t cognitio intellectina termi noꝝ a cognitiõe ſenſitina interio:i. Vt cognitio intellecti ua ꝓpoſitionũ a cognitiõe intellectiua terminoꝝ.Et co⸗ gnitio itellectiua cõcluſionũ a cognitiõe itellecriua pᷣmif ſarũ ẽt accipiẽdo ly ex m ꝙ ĩpoꝛtat hĩtudinẽ cauſe quo dãmõ eſficiẽtis. ñ q̃ttuoꝛ ſunt cognitiões aĩe.ſꝛijna eſt cognitio ſenſitiua q̃ ꝑtinet ad ſenſus exterioꝛes. Zlia eſt cognitio memoꝛatiua. Pertiaẽ expimẽtalis ꝙt hee due ꝑtinẽt ad ſenſus interioꝛes. Muarta eſt cognitio itel lectiua:q̃ ꝑtinet ad intelleciuʒ. Scðap̃ſupponit pꝛimã. Et tertia ſecũdã. It quarta tertiã. Tñ ↄſiderãdũ ent 40g ſenſus exterioꝛes ⁊ potiſſime viſus loquendo de actu cognitiõis pᷣcedũt ſenſum cõem: ꝗ oꝛdinat᷑ ad rece ptionẽ foꝛmax ſenſibiliũ: vt ſenſibiles junt.it ad earuʒ retẽtionẽ ſeu cõſeruationẽ oꝛdinat᷑ fantaſia ſiue vis yma ginatiua q̃ ſeqtur ſenſinn cõem. peinde ſeqtur vis eſti matiua qᷓ oꝛdinat᷑ ad recipiendũ ſeu app̃hendendũ intẽ tiones cõuenientis vel nociui:qͥ ꝑ ſenſum nõ accjpiunt᷑. Ft vocat᷑ in hoie cogitatiua ſeu rõ particularis. Nltio ſe quit᷑ yis memoꝛatiua: q̃ oꝛdinat᷑ ad conſeruancũ illas ſpẽs. Ipſa.n.eſt theſaurus huiuſmõi intẽtionũ. cc aũt vis in hoie addit ſupꝛa memoꝛã in bꝛutis reminiſcẽtiã tãc; ꝓpꝛiã paſſionẽ qjſi ſjllogiſtice ingrẽdo ÿteritox me moꝛiã: vt expᷣſſe dicit dpoc· in pᷣ pte.q.yð.ar. vltiꝰ. ¶Ex quo pʒ:ꝙ ſi illa pᷣpoſitid ey dicit oꝛdineʒ tiñ ſic ex ſehſů exterioꝛi fit ſenſus coĩs ex ſenſu cœĩ ſit fantaſia ſiue Vmaginatiua ⁊ ex fantaſia fit extimatiua ſiue cogitatiua ⁊ cogitatiua fit memoria. ¶ Mec valet qð narrat Knt. Nnd.q.vin pᷣhuiꝰdicẽs ꝙᷓ idẽ eſt ſenſus cõis ꝙ fanta liaqꝛ eſt 5 phm in. z0 de aĩã, Et etiã nihil ꝓbat.⁊ ið pꝛo nuuc dunittendũ eſt. It lʒ Jui.vocet ſenſũ cõem fanta⸗ ſiamꝛip̃e accipit fantaſiã— ⁊ ſilitndinarie. * 31 ergo dicendũ ꝙ nõ eſt incon Ad PR um ueniẽs ꝙ idẽ— grie fiat ex ſe ipſo ⁊ ẽt in ſpẽ: ſicut ex hoĩie fit hõ. I ergo ex ſenſu fiat ſenſus hoc nõ eſt incõueniẽs:⁊ potiſſime accipiẽdo illã Ppoſitionẽ ex vt dieit oꝛdin tm̃ vel hitudinẽ cauſe effi⸗ cientis minꝰpᷣncipalis. ¶ Z ſcðᷣm dicendũ ꝙ illud ꝗð
ſit ex aliquo mãliter vełforinair manet in re facta. Mõ
aũt effectiue vl ordine tmñ ſicut qñ ex mane ſit meridies
nõ remanermane in meridie. Picrũ eſt. n. ꝙ ly ex dicit
ordinẽ vel hitudimẽ cauſe efficientis. T Ad tertiũ dicen dũ ꝙ de quibuſcũqʒ habemus memoriã habemꝰ ſen⸗ ſiun vel per ſe vel ꝑ accns actu vel hitu. t hoc ſufficit. CAd vltumũ dicẽdũ ꝙ expimentũ accipit᷑ dupliciter. Nno pro ſuo mãli ꝙt ſic bij eſt in bintis. Iliopro ſuo formali Et ſic nõ reperit᷑ in brutis. Mlen. experimẽ ti eſt pẽs in memoria retente que bi ſunt in brutis. Sʒ formale eins eſt collectio illaꝝ ſpẽxꝝ in vnũ ⁊ cõparatio
eox inter ſe: quoq ſolum pertinet ad rationeʒ. Ideo nõ
conuenit brutis. Et huic ſententie roncordat Aſbert?m prohemio buiustractatu primo capitulo.õo.
Cbi in Poec. S ⁊ pho. hoĩbꝰaũt ſcientiq ⁊ ars ⁊c. im icprocedit. Mꝙ [1— B quintum in hoib?ꝰ experimẽ nö generet᷑ ars ⁊ ſcia. Mã certum 3b ſcer
0 driginem nõ ducit⸗ qꝛ cã pfectior eſt ſuo ef fectu. Sed expeiimentũ eſt fallar vt vpocras aſſerit. ſʒ
ars eſt certa ⁊ ifallibilisvt ꝓʒ pᷣpoſterorũ 2.6.ethyco. ethyco. Ergo ex eryimento nõ gnãt ars· ¶ 20. Mullů ags lec.z.
Pt vltra ꝓpriã virtutẽ fm phm p̃o gatiõe ⁊ Toc. S.. 40. inel2.d.19.r. bx alijs ſecuentibꝰ. Sʒ in mdle eſt ſupra 4.5.42
nãm mãlis. Ergo mãle nõÿt agere in mãle. Sed arsẽ vlius qͥ ſunt in mãliũ ⁊ experimentũ eſt ſinguſariũ que
unt inãlia. rgo erperimentũ non eſt factiuũ apis ⁊ ſc
entie. ʒ hult ſint artiſces ⁊ ſeientes· qui nõ ſüt eperti.irgo faltẽ non ſemp ars vel ſcia ctur ex expe⸗ nimento. ¶ H
di oĩa ſed eſt fallacia Accidẽtis. git᷑ ⁊c̃. ¶ P yynũ op poſitoꝝ nõ ſit ex reliq. ed ars ⁊ expim
iment 4* phus innnit in textu ꝙ expimentus multoꝝ eſt. Irs vo oium. cheg er multis non ßt cõclu
ſey win ſo io q au dte
n
com„J,
b lt. difſ erg dů ſc pon pn

nt vle ⁊ ſingulare qꝛ ars eſt vniuerſaliũ: experimentuʒ
voſingulari. Igit xc̃. ¶ P 6.Accidẽtia duo eiuſdeʒ
gfis vel ſpẽl nõ poſſunt eẽ in eodẽ · Ergo nð pfit eſſe mt te ſpẽs in aliqᷓ po ſeu vtute experimẽtali. Et ſic ex expi nõ cãt ars. ¶M 7. Icia ſpeculatiua nõ cãt᷑ ex expuꝰ qꝛ aluas eſſet pꝛactica. Ergò nõ eſt vlr veꝝ ꝙ ars vlſcia cãt ex expiꝰ. C 3· De ſbijs ſeparatis ẽ ſcia. Ettj de eis nõ hẽtur expincũ nõ cadãt ſub ſenſu. Igit᷑ ⁊c̃. Sʒ 5 eſt phs in textu dicens: hoĩbꝰãt ſcia ⁊ ars ꝝ experiinẽtũ accidit. Experimentum enim artem fecit. 6.
duſionẽ ꝓbat oc. I.ſicut ⁊ phs autate ⁊ exẽpꝰ. Au⸗ etoꝛitate poly.⁊ homeri dicẽtis: ꝙ eyperiẽtia fecit arteʒ ſed in expiẽtia caſuʒ. ðn.aliqs ſine expiẽtia recte ope tur:hoc ẽ a caſu. CExẽpꝰſic. Iũ.n.hõ accipit in ſua co⸗ gnitiõe ꝙ hec medicina ↄtulit. Soꝛ.⁊ pla.tali ĩfirmitate laboꝛantibꝰ ⁊ multis alijs ⁊hoœe ad expinprinet. Pʒ cuʒ aliqs accipit ꝙ hoc ↄfert oibꝰegrotãtibꝰ tali egritudine in ſpẽ deteriata et vᷣm talẽ ↄpleyionẽ ſicut ꝙ ↄtulit fleu⸗ gmaticis aut colericis febꝛicitãtibꝰ: hoc i ad artẽ ꝑnnet ¶Ex quo pʒ ꝙ ars hoc plꝰhʒ qᷓ;ᷓ expinqꝛ expimn fatur circa finguldria: ars vo circa vlia. ¶ ẽ hec cõciuſio p̃t ꝓbari rõe. Aꝛ ars ẽ vlis acceptio. Sed vle accipi nõ pt niſi ex multis ſingularibꝰ.quoꝝ collectio erꝑimẽtũ dici tur. Ergo ex expimẽto fit ars in hoĩibꝰ. ¶ dꝛo cuiꝰ de caratiõe ↄſiderãneſt pym Poc. S.in pꝛeſenti pte le⸗ ctiõis ꝙ modꝰgeneratiis artis ex exꝑiẽ idẽ cũ modo quo exꝑi fit ex memoꝛjs.Mã ſicut ex multis memo⸗ rijs fit vnũ expin ſeu vna expimentalis poĩita ex miltis
expiꝰappꝛehenſis fit vlis acceptio de oibꝰvlibꝰque dici tur ars. Et huic ſnĩe cõcoꝛdat Ilber.in tractatu.pᷣꝰ ca.yo
huiꝰpꝛimi. ¶ Cõſiderãdi eſt tñ ſcðᷣo ꝙ ex dictis h̊ oꝛit ditficuitas. Qꝛ phs dicit ⁊0.ethy.ꝙ potẽtie ſunt a nã. Iñ ergo expinſit qͥdã experimẽtalis povt dem̃ ẽ: vñ̃ e dicẽ dũ ꝙ ſit a mã ⁊ ꝙ nõ cauſet᷑ ex mltis memoꝛijs. ¶ Itẽ ſi expneſſet q̃dã poꝰexpimentalis.vel illa poieẽt vna ð potẽtijs ſenſitiuis exterioꝛibꝰ vel vna de interioꝛibꝰ.nõ pꝛimũ: vt de ſe maniteſtũ eſt. Meqʒ ſcõm qꝛ nõ eſt ſen ⸗ ſus cõis.⁊ ſic de alijs. Nel ſi ſic aſignetur illa potentia. CDicẽdũ ꝙ ſʒ phm i· g huiꝰpoaccipit᷑ duplr. Qno
⁊ mõð ꝓpꝛie vt diſtinguit bitumi. xt ſice exnnnentũ vt cõm ·⁊· hic accipit:nõ dñ̃ poꝰ. Alio accipit᷑ po citer ꝓut hitus
ſiue cognitio q̃dã potẽtia d̃. Et ſie expinpodici poterit vt hic umit᷑. Nñ Doc. S · dicit in.iꝛ.q.4o.ar.y.ad pri mũ ꝙ expientia in opabilibus nõ ſolũ cauſat ſciaʒ ſʒ ẽt cauſat quẽdã habitũ ꝓpter ↄſuetudinẽ qui facit operãtio nẽ facilioꝛẽ. hec ille. Et per hoc pʒ ſolutio ad ambas ob⸗ iectiones. ¶Võſiderandũ eſt tertio ꝙ ars accipit dupli citer. Mnoꝰ ꝓpꝛie: vt diſtinguit᷑ 3 ſciam.Et ſic n accipi tur hic in ꝓpoſito. Alioꝰcõiter vt eſt certa cognitio alicu ins. Et hoc dupli. nomõ pro ſcia infuſa. Et de tali nõ eſt hic ad ꝓpoſitũ. Aliomõ ꝓ ſcia acquiſita. Et hoc du⸗ pliciter. Mnomõ pꝛo ſcia acqſita per inuentionẽ.⁊ ſic pꝛe ſupponit expiznẽtalẽ cognitionẽ pfectam vlumperfectã. Alo ꝓ ſcia acquiſita per doctrinam. Et illa põt duplr cõſiderari. Qno in ipſa acgitiõe. Et ſic nõ pꝛeſupponit expꝑn in acquirente.lʒ bij in docente. Alioꝰ poſt acquiſi
tionẽ. Btſic regrit exꝑimentũ vt perfecte ſtabiliatur in
mente addiſcentis:nõ tñ li ᷣm eſſe eius impfectũ cõſide retur. ñ ſi ſcca ꝓpꝛie ⁊ ſtricte accipiar.vt·ſ.eſt quidaʒ demõſtratiõis effectus abſolute loquẽdo nõ pꝛeſuppo⸗ nit expimẽtũ vlr:ſicut pʒ in— 31 Im igitur dicendum ꝙ duplexẽ Ad pRmum expn. Quoddã eſt imperfe⸗ cium acceptum.ſ. ex paucis cũ ignorantia cauſe. Et tale eſt fallax. Alind eſt expimẽtũ pfectũ acceptũ.ſ.ex mltis cucognitione cauſe. Tale ãt nõ eſt fallax. Ex qᷓ gñarjars ⁊ ſcia. CSed 3. Sicut.n.expimẽtũ ſit ex mnltis memo 1 ta ⁊ ars ex multis experimentis:ſi debeat jieri ex epimento: vt dicit phs in textu. Sed in doctrinalibus ſcieuijs in multis n oʒ experiri: q̃ viſoin vnotriãgu
P dicẽdũ ꝙ ſcĩa ⁊ ars in hobꝰ eſpondeo ſũt per expimentũ. IHãcc⸗
corruptib les ⁊ per hoc inferiora.
Nuarta
lo ꝙ cũ ſit rectilinens hʒ tres angulos equales duobus rectis: per neceſariã hitudinẽ habetur cognitio certa in oibus triangulis. ¶P 20. In quit uſdã nõ ſolum mul⸗ tis ſed ẽt vno ĩpoſſibile eſt experiri. Sicut ꝙ ſtelle ixe ſuꝑ polos oꝛbis ſignoꝛũ rotate perſciant in triginta ſex milibus annis circulũ:cũ nullꝰhõ tmñ viuat. Moc tñ cer te per demonſtrationẽ ſcit aſtrologus. ¶ Dicendũ ꝙ ñi accipiat᷑ ſcia ꝓpꝛijſſime vt cognitio certa de neceſſariis acquiſita per demõſtrationẽ certiſſimã:ſic nõ indiget ex perumẽto: de qua ꝓcedunt anbe replice. Si tñ accipia tur ſcia 4 artiſcialibus phyſicis medicins que ſunt de cõtingentibus inquãtũ ↄſiderãt in ſius ſinguiaribus:ſit de talibus maxime viſicar pᷣdicta ꝓpõ phy. ñ ante q in moꝛalibus poſſit accipi vlis acceptio ſepe ⁊ diligen⸗ ter oʒ expiri: pꝑ qð dicit phᷣs pᷣ ethy.ꝙ muuenes paruʒ Pſficiunt in ſcientijs moꝛalibꝰeo ꝙ ſunt in expti: vt ðᷣcia
rat hic Alber.ca.ð o. vbi ſupꝛa. C Ad ſecũcũ dicẽdũ ꝙ Lectio ʒ.
artẽ gari ex expimẽto p̃t intelligi duplr. noꝰ virtute Ppꝛia. Et ſic n eſt poſſibile ſaltẽ ſi ly ex dicat hĩtudinẽ
cauſe. Alioꝰ virtute rõnis. Et ſic nihil ꝓhibet artẽ gñari ex expimento qꝛ rõ ẽ ẽt vᷣtus in mãlis:ſiẽ ẽt ex fantaſma te gnãt ſpẽs mntelligibilis: virtute intellectus agentis.
CAd tertiũ dicendũ ꝙ multi poſſint eſſe artiices non exꝑti loquẽdo de arte x doctrinã accepta ᷣm moduʒ n coꝛpoꝛe articuli expoſitũ. Mullus tñ põt eſſe artifex non experus loquẽdo de arte acquiſita per innenrionẽ. Sed ↄtra. Dis ars ineſt nobis a nã. Ergo nulla ars ent per in uentionẽ. ꝙt ſic nihil eſt reſponſũ. Añs pꝛobat rõne pla
tons. Qꝛ qui querit expimẽto aligd ſcire aut põt inueni
re ſcitũ vle aut nõ. Si nõ fruſtra eit ingſitio. Si aũt põt
innemre:aut ergo qð inuenit ſeꝛt per aſð ſe iueniſe quã do inuenit:aut neſcit ſe inneniſſe. Si ſchm tũc nũqᷓ; cei⸗ ſabit ab inquiſitione. Si pꝛimũ cũ nõ ſciat᷑ ſile niſiper ſi mile:oʒ ꝙ ſunile ei qð inuenit utus hẽat. Ergo oĩiuʒ q̃ inueniri pñit iam antea intus ſiles hitus ſunt.uoãt ha bitus ꝑ œĩa ſiles ⁊ eiuſcẽ ſpẽi qualitatis ⁊ foꝛme exites nõ pit ᷓᷣm icẽ in eodẽ fieri. Tů ergo in aia ſit ſitis hĩtus cũ queſito:ꝑ experimẽtũ nihil gratur in aĩa ſed per ta⸗ la excitatur aĩa ad reminiſcendum ea que pꝛius nonit. ¶Scendũ ꝙ nulla ſcientia ineſt nobis a nãꝛſed per in nentionẽ vel acquiſitionẽ.niſi foꝛte loquẽdo de ſcĩa infu⸗ ſa. Et quãdo hõ ꝑ expimentũ inuenit: ſcit ſeipſum inne niſſe:pꝛimo vtute luminis intellectꝰagentis ⁊ pofibilis ſcðo virtute ⁊ rõne ſcie que pꝛeexiſtebat unperfecte in aia ĩ poꝰ.ſ.⁊ in vtute: nõ zũt foꝛmalrvt vult Ilb. neqʒ ꝑ fecte · Et talis hitus impfecte exñs in aĩa ⁊ ĩ poſſibili bʒ ſimilitudinẽ ad ſciam ᷓᷣm eſſe eius perfectũ cõſiderataʒ vnde nõ opʒ poner̃ oẽs ſcias exiſtere in aia a nã. CAd quartũ dicendũ ꝙ lʒ ym foꝛmnalitatẽ ↄſequentie ex piu⸗ ribus experimentis nõ põt inferri vniuerſalis ars: niſi cũ adiunctione iſtius particule.t ſic de ſingulis ſicut ñit in inductione perfecta:ti ꝓpter hoc nõ ſequitur ꝙ ars non fiat ex exꝑimento accipiendo ly ex vt dicit oꝛdinẽ. CAd quintũ dicẽdũ ꝙ vnñ oppoſitoꝝ bene ſit ex reliq ßᷣm ꝙ iſta pᷣpoſitio ex denotat oꝛdinẽ. Priuatio.n.pre⸗ ſupponit habitũ ⁊ negtio affirmationẽ. Si vo accipiat illa prepoſitio ex vt denotathitudinẽ cauſe:tunc vn op poſitoꝝ in ſenſu compoſito non ſit eꝝ reliquo lʒ bi in ſen ſu duiſo · CAd ſextũ dicẽdi ꝙ duo accidentia eiuſdeʒ generis vel eiuſdezʒ ſpẽi nõ pñt eſſe in eodeʒ ſubiecto 55 eſſe actuale ⁊ ᷓᷣm actũ perfectũ. Wi ti p̃t eſſe ꝙ vnũ ſit ßm eſſe actuale ⁊ uliud vᷣm eẽ hituale. vt infra declara⸗ tũ nõ accipit᷑ hic pꝛo potẽtia ſed pro exꝑimentali cogni tione. ¶ Ad ſeptimũ patuitſolutio in coꝛpore articuii.*
Vel dicendũ ꝙ accipiendo exꝑiuuentũ largomõmꝙ
exxmentũ eſt cognitio ſeu collectio multoꝝ ſingularius
ſic bene reperitur in ſcia ſpeculatiua. Et iſto inodo ↄñs nõ valet · ¶Ad octauũ dicẽdũ ꝙ lʒ ſubſtãtie ſeparate non cadant ſub ſenſu per ſe:bene tamen per accidens in quãtũ cognoſcuntur a nobis cognitiõe qꝛ per creaturus

Cueſtio.y. De preeminentia artis ⁊ experimẽti ·
cõſideràdũ reſtat de pꝛe 6 Ende eminentia artis ⁊ expe⸗ o rimenti. Firca qð q̃runt᷑ tria. CPꝛi mo vtrũ exptus nq artifexſit certioꝭ ar X tifice nõ exꝑto. ¶ Pecũdo vtrũ actões — ⁊ generatiões oes ſint cinca ſingularia· Tertio vtrũ artifex non expertus ſit certioꝛ in cogno ſtendo in obuiando ⁊ in ſapiendb expto non artifice. ¶Ibi in dhoec. S. ⁊ phyloſopho expertos magis pꝛofi vere videmus- ſe S u —₰ 8 prmum exptuſ nõ artifex nõ ſit certior in operãdo qᷓ; artifex nõ exꝑtus nã illa q̃ ᷣm actiones nõ dint:nõ pnt differre in opando ⁊ certitudine circa tales opatiões. Ped expimẽ tũ ⁊ ars ſunt huiuſmodi qꝛ actiões amboxꝝ ſũt circa idẽ obm.vʒ circa ſingularia: vt d̃ in tex. Jgit nõ dint quia vnũ centius cõcꝑrrat ad operationẽ: alið aũt incertius. ¶P ꝛ· Picit Poc. G· in pᷣnꝰ huiꝰlcõnis ꝙ qᷓ;tũ ad ac tů ꝑtinet: experientia nihil differre vñ ab arte: ſed qñ ad actumvenit᷑:tollit᷑ pĩia inter experientiam ⁊ artẽ. Ideʒ dicit phs in textu. Vrgo vf ꝙ in operãdo nõ differãt ſolum in cognoſcẽdo. Et qᷓ;tũ ad hoc.ſ.in cognoſcẽdo ar
tifex eit cernoꝛ nõ expto: vt inferins ꝓbabit.& P
Rle qui per regulã certioꝛẽ opaturcertius opat Ped artifer ẽ hmõi qꝛ artifex hʒ yõnẽ ꝓ regula: exptus vero ſenſinn. Igit᷑ ⁊e. Cp hllud agens eit certiꝰin ope
ndo qð hʒ oĩa pᷣnꝰrẽgulatina opatiõis ſue:q; illud qð
nõ hʒ dia pꝛincipia que requirũt᷑ ad directionẽ opatio⸗ nis. Sed artifex nõ expertus hʒ oĩa pꝛincipia reguiati⸗ ua qbꝰ operationes hois regũtur. vʒ · àrtẽ ⁊ rõnẽ. Hcm̃
eit.n.ð.q.4 3. g hoiuzʒ genarte ⁊ rõbꝰvinit.i.opatio nes hois regulãt᷑ rõne ⁊ arte: vt pꝛius expoſitũ ẽ. Ped exptus nõ artjfex hʒ alteꝝ pꝛincipiũ tiñ. vʒ.rõnẽ ſinè ar te. Ergo ⁊c. CP yJi exꝑtus nõ artifex eſſet magis certus:ſequetet᷑ ꝙ eſſet magis ſciens. Sed ↄñs ẽ falſũ. Ergo ac· pʒ cõſequẽtia: qʒ ſcia eſt certiſima cognitio.
¶ꝙ s* Agens per cognitionẽ quãto certius cognoſcit tntò certius operatur. Secd artifex certiꝰcognoſcit quã exptus:qꝛ cognoſcit pꝛopter ꝗd:alter vo ſolũ qꝛ eſt.igi tur ⁊c̃. ¶ o. Nuilus certꝰ agit circa agibilia qᷓ; pru den s Ergò nullus certius opatur circa factibilia q; arti fex. ſdʒ cõſequẽtia: qꝛ ſicut pꝛudentia eſt hĩtus directi⸗
nus hoĩs circa agibilia:ita ars eſt hitus directiuus hoĩs
in factibilibus. Sed ↄtra eſt phs in textu dicens. uan tum qdem igitur ad id qð eſt agere:⁊ ad actum quideʒ experiũtia nihil ab arte differre videt᷑· Sed exptos ma gis pꝛoſicere videmns:ſine experienti rõnem hñtibuſ. Tauſa aũt eſt: qꝛ experientia ſingulariũ eſt coguitio · rs b ne Reſpondeo dicendũ ꝙ expertus nõ arti⸗ 1 S fex certior eit in operando qᷓ; artifex nõ exptꝰ. Pꝛohatio phy. Qꝛ generatiõeſ ⁊ actio nes funt ſingulariumn Vilia aũt neqʒ agunt neqʒ patiun
tur niſi ᷣm accñis. Sicut medicus nõ ſanat hoĩem:miſ ꝑ
accfis: per ſe aũt ſanat Jocratẽ: vel aliquẽ aliũ hoœĩem: cui eſſe honunem accidit. Sʒ exꝑientia eſt cognitio ſin⸗
gulariũ. Ars vo vniuerſalium Jequit᷑ ergo ꝙ exper
tus non artifey:certius qperatur quãtũ ad efficaciã opiſ
q; artifex nõ expertus · inc eſt ꝙ phs ſubiungit · Si igitur ſine expunento quis ſic dictoꝛũ rõnẽ habeat ⁊ vni uerſale qdã cognoſcat ⁊ in hoc aũt ſingulare ignoꝛet mł
totiens curatione peccabit. Singulare nãqʒ magis cura
bile eſt..per ſe. CEx declaratiõe maioꝛis oꝛif hic dif ſicultas. xctũ eſt.n.ꝙ medicus ſanat per ſe Socrateʒ
cui accidit eiſe hoĩem· C Tõtra. Iſta ꝓpoſitiq eſt per ſe
Socrates eſt hõ: vt dicit hic Hoc. S. Qa ſi Socra. dif
ſimretur i eiꝰdiffõne poneretur homo:vt p̃. y.x.80
7. Le.et hnius. Prgo nõ accidit ſocrati eſe hoĩiem C tẽ pßus cõmẽ. 34 · pꝛobat illã maioꝛẽ inducendo in vno tiñ. Sed inductio
mica.qꝰ.dicẽs ꝙ ſuff cit inducẽdo ꝓbare in vno
Aetha.
ex vno ſingulari fcã dum ſint plura ſingularia caufit fal⸗
laciam conſequentis. Ergo yidet᷑ ꝙ illa pꝛobatio cau⸗ ſet fallaciam conſequeitis. Et ſic nůlla eſt. ¶Reſpõdet Boc. S. ¶ Ad pꝛimum dicens ꝙ lʒ iſta ſit per ſe So⸗ crates eſt bᷣpꝛtů uta eſt ꝑ accidẽs. Bocrates ſ anatẽ hõ. Sic ergo Socrates põt accipi dupliciter. Ano Paliter
ßm ꝙ eit iferiꝰ ad hoiem· Et ſi iſtaẽ ꝑ ſe Socra.eſt hõ·
iioꝰaccipit᷑ Bo. 5ᷣm ꝙ ſanatꝰ. Et ſic iſta eſt per accñs.
Jocrates curdtus: vt ſic eſt hõ. ¶ In ſup. Tõſiderãduʒ
eit ꝙ duplex põt eẽ differentia inter expientiã ð antem
Nna in cognoſcẽdo:qꝛ.ſ.ars eſt cognitio vliuʒ: expiẽtia vo ſingularium. Alia in opando· Pt hoc dupli põt itelli gi. Tno quãtũ ad modũ operãdi. Et ſic nõ differũt: qa vterqʒ circa ſingularia verſatur. Alioqᷓ;tũ ad efficatiam operandi. Et ſic expꝑientia ⁊ ars differunt: vi pãtuit P co cluſionem iamn poſitam ⁊ pꝛobatam. ¶Ad ſecũcam oh iectioneʒ reſpondet Albertus in tractatu pꝛimo huius P quam do in omnibus penitus eit eadem rõ ſicuꝝ in pꝛopoſito· Etſic conſequentia tenet gratia materie. ¶Ex pꝛedictis elicitur ꝙ duplex eſt certitudo. uedas eſt certuudoco gnitionis: de qua in ſequentibus videbitur. Alia eſt cer titudo operationis. Et illa eſt duplex Vu edam eſt cer/ titudo operationis quãtũ ad inodum operandi. Al a eſt quãtũ ad efficaciã operis. ¶Eᷣx ſupꝛadictis etiaui po ſſu mus colligere ꝙ eit ditferentia ⁊ conuenientia interex perientiaʒ ⁊ artẽ:vt pʒ ex rõnibus earuʒ. Mam experiẽ tia dicitur cognitio ſingulariũ ex multi plicatis acceptis memoꝛijs circa que eſt actus accipiendp actum pꝛo actu ſcðo.ſ.pꝛo operatione vt hic ſumitur. Sed ars eſt cum certa rõne facunus hitus: vt pʒ 6 ethy · Et huie ſenten⸗
tie concoꝛdat albertus vbi ſupꝛa. ¶ꝛ vo vt ideʒ dicit?
ẽt cognitio experientie: mouet ad opus ſicut formna gia ta aſuetudie ⁊ cognitione ⁊ ſie mouet in modũ nature
conſuetudinis eniʒ foꝛma in naturã trãſponitur vnde dr̃ ꝙ conſuetudo eſt altera natura qꝛ vt natura quedaʒ no uet:ſed natura eſt omni arte certioꝛ: ideo experus vtili?
——
⁊ certius attingit finem operis qᷓ; artifex: hec ile. A ergo dicẽdũ ꝙ aliqua poſſũt £ d pMnUm differre ſᷣm actiones duplici
ter Anoꝰ quãtũ ad modũ agẽdi. Et ſic expientia et ars
Leezet öm..
nõ dint cũ vtyaqʒ circa ſingůlaria vſet · Alio qᷓ;tũ ad ef?
ficaciã opis. Et ſie expientã ⁊ ars dint ßin actiõᷣes vt di
cit ↄeluſio. Et per hoe pʒ ſolutio ad ſcõm. CId tertin dicẽdũ ꝙ aliqua regula pt dici certioꝛ duplr. noqᷓ;ũ
ad cognitionẽ. Er ſic ars eſt regula certioꝛ: vt iãdeclara⸗ tůj eit· ¶Ad quartũ dicẽdũ · d minoꝛẽ ꝙ artifex nõ bʒ; dia pᷣnĩqᷓ requirũtad regulã ſue opatõis: niſi p̃nppoſi⸗ ta expientia ⁊ memoꝛia. Vnde artifex exptus certor eſt
„—
in operatione:q; artifex non expertus.⁊ qᷓ; expertus nõ
artifex:nõ tñ ꝓpter hoc opʒ concedere ꝙ arifex nõ exꝑ
tus ſit certioꝛ in operando q; exptus nõ artifex ꝓpter rõ nem ſuperius aſſignatam. Et ſi arguatur. Irs generat
ex experimento vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. q.4. ar.F· Ergo
nullus eſt artifex non exptus. ¶ Ad hoc pztuit ſolutio in pꝛecedenti articuloqꝛ licet ars per innentionem pꝛeſup ponat experimentũ in iloqui inu enitnõ tñ arß per do ctrinaʒ acgita. Ideo p̃t eſſe artifex nõ exꝑtus· Picut me
dici in mẽdicinã ſpeculatiua ſtudentes: vocantur artifi-
ces ineyperti ante quam accedant ad pꝛacticam. N Ad quintum dicendũ ꝙ hoc argn ꝓcedit de certitudine co gnitionis de qna nõ eſt hic ad ꝓpoſitũ. ¶¶Id ſextũ dð ꝙ quãto agẽs per intellectũ certiꝰcognoſcit dperabile.ſ. ſingulare:tãto certius operatur. Mon autem loquendo de vniuerſali. Artifex autem licet certius cognoſcat vlr quã expertus qꝛ cognoſcit ꝑx qd ⁊ per ſe expertus vo quia ⁊ per accidens:tamen exptus certius cognoſcit ſin glare qᷓ; artifex tiñ: qꝛ cognoſcit ſingulare per ſe: vniuer ſale vero per accidẽs. Nrtifex aũt non cognoſcit ſingula⸗ re per ſe ſed per accidens:ſine reflexe:aut ẽt in vninerſa li ⁊ ſophyſtico modo vt dicitur pᷣ poſt?. Tlel dðʒ ꝙ qᷓ;
to aliqð agens cert ius cognoſcit: tanto certius operatur
loquendo
ſ. u
pſ.et W augl. un.
tgi
iem q ſud qt mnicht um. U comp⸗
i.
iin eſnh
u bane
uiint
% Omp
i
3
.
ure din
— S— 8
G

amm Mne cus An wnpn dusct kun onh n im nmoüm i
m e e
2 8
N
loquẽdo de eognitione pꝛactica et nõ ſpeculatiua. Picet igit᷑ artifex cognitiõe ſpeculatiua certiꝰ cognoſcat; ex⸗ pertꝰ: ecõtra tñ eſt loquẽdo de cognitõe pꝛactica. ¶ Pʒ ↄtra· Irs eſt hitꝰ ognitiuꝰ pꝛacticꝰ. Ergo œis artifex co
gnoſcit pꝛactice. Et ſic cũ certꝰ cognoſcat q; expertꝰ:cer
tius opabit᷑. ¶ Picendũ ꝙ duplex eſt ſcire pꝛacticũ.ſ. ſcire opari: et ſcire aliqd qð eſt oꝛdinatũ ad opari. Mꝛi⸗ mum ſcjre eſt ſunpk et ꝓpꝛie pꝛacticuʒ: qð nõ ꝑtuiet ad atem. Et nõ opʒ ꝙ ois artifex ſciat pꝛactice illo p mõ⸗ Sed expt? bñ ſcit pᷣmo modo. Pcia n.pꝛactica pᷣꝰ reſpi
cit obm ſuũ:qð eſt vle ᷣm ꝙ eſt oꝛdiabile ad opus: et
ſecũdario reſpicit ſingularia ⁊ operabilia. xptꝰ vo de directo reſpicit ſingulares cirgũſtãtias et ↄditiones reꝝ circa quas veriat᷑ ſua opatio. ¶ Puridanꝰaũtĩ pᷣꝰ huiꝰ.
q·y· circa finẽ quẽ ſegt᷑ · imo cuiꝰ qõnes recitat Intoniꝰ Andree parũ addens vlſubtrahẽs ſuis qõᷣmbꝰꝛ facit dii nicultatẽ an ſingulare poſſit per ſe intelligi: ꝓbando vni⸗
co medio ꝙ de intentione phy eſt dicere ꝙ ſic. Hed qꝛ illa mã magis pꝑtinet ad ſeptimũ huiꝰ.qᷓ; ad pñtẽ libꝛũ: ideo pꝛo nũc relinquat᷑. ¶ Acd vltimũ dicendũ ꝙ pꝛu⸗ dentia non gſat᷑ niſi ex actibꝰñis. Ideo nullus certius opabi᷑ circa agibilia qᷓ; pꝛudens ꝓed ars nõ ſemp ge⸗ nexat ex actibus noſtris: ſed aliqi per doctrmam. Ideo põ eſt ſimile de ꝗrte et pꝛucentia vt pʒ.ᷣꝰ.ethyt.
—CIbi in Poc. P.et pho. Ictiones ſunt ſingulariũ z.
N[1 ſic ꝓcedit᷑. Uide 22 B ſecundum tur ꝙ act? ⁊ oœes
gñatiões nõ ſint circa ſingularia. Mam vła ẽt
koꝛrüpunt᷑. Ergo ẽt gnant. pʒ ↄnd:qꝛ eiuſdeʒ
eſt gſiatio etcoꝛruptio:qꝛ in omni mutatione eſt aliquid
idem qð eſt cõmune vtriqʒ terminox. Ajs baf: ꝛ
iliud qð pꝛiꝰ hʒ exſtere et poſtea nõ exiſtit: coꝛrũpit niſi annichilet᷑ de quo nõ eſt hic ad ꝓpoſituʒ. Hed via ſunt
hmõiz vtad ſenſuz eſt manifeſtũ. Igit giatiões ſunt vli um. ¶ i dicat᷑ ꝙ vlia coꝛrumpnt per agcidens.ſ. ad coꝛruptionẽ ſuoꝝ ſingulariũ:nõ aũt ꝑ ſe. ¶ Contra. nũ
prioꝝ ꝑ ſe coꝛrumpit᷑ a reliquo:vt pʒ pᷣphył.et.⁊b. de
be P.17. et gatione. Sec aliqua ſüt vlia que fibi inuicẽ pᷣriant᷑. Tõ pAnn tom. St. traria. n. ſũt que ſub eodẽ gne ponunt᷑ ſpẽ d̃ia: vt pʒ. io. ns Pe.6.et huErgop ſe coꝛxũpunt· CP ⁊0. iiiapᷣmo coꝛrum⸗
wiu F
punt go ꝑ ſe. dʒ ↄnña· qꝛ pᷣ inclugit ꝑ ſe:ſicut iferiꝰ ſuũ ſupiꝰvt pʒ pᷣ poſt?. Añs ꝓbat᷑: ꝛ illud qð eſt pᷣmn
nuen com.11. via gnatiõis eſt poſteriꝰ via coꝛruptiõis. t ecõtra illud
nCAn upi dr ſet, Köch tymn
að eit vltinũ via gfiatiõis: eſt p̃n via reſolutiõis: vt ha⸗
. 3. ethyr. betur ex. 9 huiꝰ Ped vle eſt vltimũ via gſiatiqis. Er⸗ Te.3. go eſt via reſclutiõis. tſicp coꝛrumpit· Etx ↄns coꝛruptiones ſunt vliuʒ ꝑ ie. Cß 3 · Vntelligere diffi⸗
nire diuidere ⁊ ſcire ſumt actiones. Ettñ ↄſtatꝙ nõ ſunt ſingulariũ pᷣ ſed vlium. Igit᷑ ⁊c̃. C 4 Si actiones eſſent ſingulariũ: vel hoc eſſet verũ ſubiectiue vel obie⸗
ceiue:hoc eſt ꝙ actus eſſent ſingulariũ ſubiectoꝝ vlobie
cioꝝ IMõ pᷣn:qꝛ actiões alique ſunt ſubiectiue in agente
vli·fuin celo ſicut mouere circulariter. Mec ⁊mn:qꝛ cũ po ſint vles:opʒ ꝙ actus et obiecta ſint vlia:qꝛ po ꝑ actus
et actus ꝑ obiegta diſtinguunt᷑. ¶. Senſatio et ap⸗ petitꝰ ſenſitinꝰ ſunt actꝰ. Et tñ nõ ſuht circa ſingularia:qꝛ
1
als potẽtie ſenſuiue diſtingu erent per ſingularia: qð eſt falluʒ: qꝛ ſic eſſent tot potẽtie viſiue in hoĩe quot ſunt res
viſibiles. ¶ P 6ꝰ.20 phy dicit᷑ ꝙ cãe et effectus debẽt
6 w cõ.zs. Ppoꝛtiõari.vʒ. ꝙ cauſe vli coꝛreſpqdeat effectus vlis et
m un u mh
cauſe ꝑticulari eſfectus ꝑticularis. Pequit᷑ ergo ꝙ actio
alicuiꝰcãe termiat᷑ ad effcm̃ vleʒ. git ⁊c. Cʒẽ phs ntextu dicẽs. Act? aũt et oẽs griatiões circã ſinglare ſũt.
F. R eſp ond co dicendũ ꝙ cœẽs actiones et ge
nerationes ſunt ſingularium.
Manc ꝓpoſitionẽ ꝓbat phus per inductionẽ. Medicus nnõ ſanathomineʒ: niſi ᷣm accidens. Bed alliaʒ aut Bocratem ꝑ ſe ſanat:cui accidit.i.ↄuenit eſſe hominem:
t ſic de ſingulis actionibꝰ: vt clare pʒ inducenti. Fimil: vlianõ generfnt᷑ neqʒ mou ent niſi inqntũ hoc competit ſingularibꝰ.omo.ij.in vli nõ generat᷑ mii hoc homine
4
generato: et ſic de alijs. Igit omnes actiones ⁊ genera⸗
tiones ſunt ſingulariũ. NRatione ẽt põt ſic ꝓbari.Ma
quelihet actio terminat᷑ æd eſſe vel accicẽtale vel ſubſtã
riale. Ergo ꝓpꝛie iliud fit per ſeqð ꝓpꝛie dicit᷑ eẽ. ed
ſuppoſitũ ꝓpꝛie dicit illud qð eſt: vt pʒ.y huiꝰqj. x. ar. pᷣo. Ergo totũ ↄpoſitũ ſiue ſingulare eſt iludqð pꝛo⸗
pꝛe agit ⁊ gniat᷑. CVMuid aũt ſit illud qð ꝓpꝛie griatur vʒ · an inã vel foꝛma vel totũ ↄpoſitũ: patebit ĩ.yo. huiꝰ. L.7.16. arꝰ.i. ¶ꝛo bꝛeui ti deckatie p̃dicte pꝛo poſitiõis ↄſiderãdũ eſt pᷣꝰ ꝙ actꝰ accipit᷑ duplꝭ ᷣmꝓhm
in·⁊0. de aia.nop actu pᷣꝛq dr̃ foꝛma. Alioꝰ pꝛo actu
ect.pᷣꝰ.et
20.qui dñ opatio. Et hec opatio eſt duplex. Vuedaʒ eſt chm.2.
opatio ĩmanẽs:ſiẽ ĩtelligẽ velle et hmõi.lia eſt trãſiẽs. Et ilia eſt duplex.uedaʒ eſt itẽtionalis:ſit motio finis ẽt obiectoꝝ ſenſuum. Alia eſt realis. Et illa eſt duplex. Nuedaʒ eſt actio realis cõiter ſũpta:ſiẽ creatio. Alia eſt Ppꝛie dicta. Et illa eſt duplex. nuedã ſ.equoca:ſiẽ pꝛo ductio aĩaliũ impfectoꝝ vtute caloꝛis ſolis. Alia vniuo⸗ ca:ſiẽ calefactio ignis ij ꝓducit caloꝛẽ in aqua Mꝛedicta aũt ꝓpõ phyꝛ ꝓpue itelligit de actione ᷣm ꝙ actus eſt opatio trãſiẽs realis ꝓpꝛie dicta:ſiue equoca fuerit ſiue vniuoca. T Cõſiderandũ 20.ꝙ dupleꝝx eſt giatio: vt pʒ
Fm phm pᷣ de gatiõe. vʒ. gnãtio fimpl: qua acquirit᷑ 4ect. eſſe ſale: et gnãtio fm quid qua acquirit᷑ eſſe accitale · c
Et quelibet põt ↄſiderari q̃drupl. noꝰ ꝑ cõpationeʒ ad grians. Et hoc dupk.Tlel ad gnians qð: vel ad gnians quo. Scðo mõ pꝑ cõpatiohẽ ad terminuʒ giiationis.ſ.ad fonmnã. Pertio mõ ꝑ cõpationẽ ad ſßm gnãtiõis.ſ.vłl ad mãm tm̃ que eſt ſpm gnãtiõis ſpᷣalis vel ad mãʒ ſubie⸗ ctã foꝛmne ali que dr ᷣm gnãiõis accidẽtalis. P uarto
modo ꝑ cõpationẽ ad id qð̃ gnãtur. Mꝛedicta aũt ꝓpo
ſitio intelligiur de gnãtione vtraq; cõſiderata per cõ⸗ parationeʒ ad generans qðꝛ et ad id qð generatur: quod
dicit᷑ eſſe ipſuʒ totuʒ compoſitũ: vt in.yv. huiꝰ declara⸗
bit:Iʒ ſuſtinerj poſſit etiã de gůjante quo: et de termino gſiationis. ¶ Conſide randũ eſt 3.ꝙ ſingulare accipitur dupl.lnoꝰcõiter:vt reperitur in quolibet pᷣdicamẽto. Alio ꝓpꝛie:vt ideʒ eſt qð ſuppoſituʒ in eſſe ſuppoſitali Iſideratum. Er iſto ſecũdo modo ↄſideratum accipitur
bic in pꝛopoſito. nde bona eſt allegatio illoꝛum qui
dicunt ꝙ actus et generationes ſunt ſuppoſitoꝛum:quẽ⸗ admodum Doc. G. multotiens aſſumit:lʒ Antoniꝰ Ir⸗
chyeßus tales repꝛehẽdere ſtudeat in pᷣhuiꝰ.q.ʒ. picut
eniʒ ꝙ l pᷣdicta ꝓpoſitio taliter allegata hẽat vitatemin pluribꝰ:tñ in multis deficie:ſicut in aĩa intellectiua de q vere ↄcedit᷑ ꝙ ipſa intelligit et vult ſiue exñs in coꝛpoꝛe
ſine extra coꝛpꝰ.Et tñ ipſa nõ ẽ ſuppoſitũ:lʒ ſit ſubſiſtẽs.
eſicit ẽt in ſpẽbus in facramẽto altaris que nõ ſunt ſup poſita:lʒ ſint ſingularia. Albedo.n.illa mouet viſuʒ: et ſic
de alijs. ¶ Bed iſte due inſtantie nõ ſunt ð pᷣdictã ꝓpo⸗
ſitionẽ: qꝛ vt dictũ eſt: ꝓpõ illa ꝓhx intelligit᷑ de actiom⸗ bus trãſeuntibꝰ ⁊ realibus: vt ẽt ipſe idẽ ↄcedit in ſolu⸗ tione ad 2. Intelligere aũt et velle ſunt actiones ĩmanẽ
om.io.
tes. ð añt abedo moueat viſuʒ: hoc eſt intentional et
nõ nãl. ¶Ex quo pʒ ꝙ pᷣdicta ꝓpoſitio taliter allegata
1.ar.po.in coꝛpoꝛe pꝛobando ꝙ in creaturis eſſentia non
sgit ſed ſuppoſituʒ:aſſumit ꝙ actiones ſunt ſuppoſitoꝝ,
Zpicit. n.ꝙ in creaturis actus ſunt ſuppoſitoꝝ. Iʒ eſſen⸗ tia nõ agit ſed eſt ꝓnn actus in ſuppoſito. Mõ.n. hũani⸗ tas generat:ſed Soꝛtes vtute ſue nãe. Increaturis aũt
eſſentia real dr̃t a ſuppoſito. Et iſleo nulla qctio de eſſen tia ꝓpꝛie pᷣdicat᷑: niſi cauſaliter. Ipec ille. Cix quo pʒ
ßᷣm Doc. P.ꝙ ſenſus pᷣdicte ꝓpõnis eſt ꝙ acʒiões et ge nerationes ſunt fingulariũ.i.ſuppoſitoꝝ. Q dʒ etiaʒ ex textu Soc. P nunc adducto falſitas opinionis illoꝛum qui dicunt ꝙ pꝛedicta ꝓpoſitio ſolũ intelligit᷑ paſſine et non actiue:ita ꝙ ſit ſenſus actiones ſunt ſingularũ.i.ills
que aguntur ſunt ſingularia. Ced ſi hoc eſſet verum:
nihil pꝛobaret ⁊poc. S. volens oſtendere ꝙ eſſentia nõ
in nullo defectũ patit᷑. Tñ Tpoc. Sin pᷣꝰ ſnĩax.di.F.q.
generat. nde dicenduʒ eſt ꝙ actiue et pãſſiue intelligi
tur:ita ꝙ illud quod generat et agit eſt ſuppoſitumetil lud qð ſit et generatur eſt ſuppoſitum pꝛopꝛie et per ſe
F. et

1. 4.c.6.
Ic pꝛimuʒ
Lect.i. et
Lect.i0.et cOm. 23
Primi
loquẽdo. Gecus eſt ꝑ aceis loquẽdo. tniuerſalia. n. bů gſant᷑ ꝑ accidẽs: vt dicit hie phus in textu.ſ· ad gnãtonẽ ſingulariũ ⁊ coꝛꝛumpunt᷑ ẽt ꝑ accidẽs ad coꝛꝛuptionem
ſingulariũ. ñ dicit in pᷣdicamẽtis: ꝙ coꝛruptis pꝛimis
ſubitantijs impoſſibile eſt aliquid alioꝝ remanere.
igit᷑ dicendũ ſicut dictum eſt in 6 obiectione. ¶Et ad replicã di⸗ cendũ ꝙ ſicut ex vno ðrio nõ ſit aliud niſi ꝑ accis: vt dr̃ p phyꝰ.per ſe aũt ſit aliqd ex ſbo qð eſit in poyt dicit Doc. S.in pᷣ? pte.q.4 Var.y.· ad.⁊mn.ita vnũ rum nð
per ſe doꝛꝛũpitur:ſytotuʒ cõpoſituʒ eſt illud qð ꝑ ſe coꝛ⸗
rumpit᷑. Per acciis vᷣo accidẽtia coꝛrũpuntur. Nlud.n.
qð per ſe alterat. eſt Wm alterationis: vt pʒ pᷣ de gene⸗
ratione. ¶Acd tertiũ dicendũ po ꝙ bo accipitur dupl. noo vt dicitoꝛdinẽ tmñ. Et ſie nõ ſeqgt᷑ pᷣmoꝛ ergo ꝑ ſe.
Ilioꝰ accipit᷑ pᷣꝰꝛvt idẽ eſt qð vle ſiue ᷣm ꝙ ip̃ᷣm:vtac⸗
cipit᷑ pᷣo poſt?. Et ſic bñ valet ↄñ̃a. ꝛimoꝛ ergo per ſe. Cicendũ ſcðo ad ꝓbationẽ aiitis ꝙ illa auẽtas phyte net in hijs que gnãnt᷑ et coꝛrumpuni p ſe. Ilia aũt non gnãnt neqʒ coꝛrũpũtur per ſe:ſy ꝑ acciis:vt dictumn eſt · NEtſi arguat᷑. Soꝛtes ꝑ ſe ſanat. Soꝛtes ꝑ ſe eſt hõ · Ergo hono ꝑ ſe ſanat᷑. Et ſic vlia per ſe agunt · CPi⸗ cendum ꝙ maioꝛ eſt duplex. Mã Soꝛtes põt accipi du
pliciter. Unoꝰ inãl. Et ſic eſt falſa. Alioꝰ foꝛmal et in ſenſu ↄpoſito: vt ſit ſenſus Soꝛtes ſanatꝰ per ſe ſanatur:
de anima· Lect. Vet cOm34
ſicut Soꝛtes albꝰ per ſe eſt albus: vt ĩnuit hic phus. Et ſie maioꝛ eſt vera: et nõ ſequit ↄcluſio· N Dicenduʒ ter⸗ tio ad minoꝛẽ ꝓbatiõis:ꝙ vlia non vitimo generantur- Pꝛius.n.embꝛio viuit vita plante q; aĩalis: vt pʒ pᷣꝰ de gnãtione et.⁊0. de aĩa. ¶ Et ſi arguat. Jllud qð generat᷑ ad gnãtionẽ alteriꝰ: poſteriꝰ generat᷑. Sed vlia generan
tur ad generationẽ ſingulariũ: vt ↄceſſuʒ eit. Igit poſte⸗
rius gniant᷑ q; ſingularia. ¶ D icendnʒ ꝙ aligd dr̃ gnãri ad gnãtionẽ alteriꝰ dupl.lnoꝰ tanq; ↄnñs ad griatũ: ſiẽ acciis gñat᷑ ad gnationeʒ ſibiecti. Et ſic maioꝛ aſiumnpta eſt vera. Ilioꝰ ſiẽ pᷣnn qut ratio gnãti: ſiẽ᷑ caloꝛ pꝛiꝰ intel⸗
ligit᷑ in aqua qᷓ; aqua ſit calida. xt iſto mõ nõ opʒ ꝙ illð
qð gnã̃t᷑ ad gnãtionẽ alteriꝰ ſit poſteriꝰ eo qð generat᷑. Et ſic eſt in ꝓpoſito de vlibꝰ reſpectu ſuoꝝ ſingularins. ¶NReplice foꝛtioꝛes 5 has riſiones deo ducente in me⸗
diũ ꝓducent᷑ in. yo. huiꝰ.q.i0.ar.y.et. q.ix.ar.p̃. CAd
q̃rtũ dicendũ ꝙ itelligẽ velle ſcire diffinire et diuidere
ſunt actiones ĩmnanẽtes:et nõ trãſeũtes. Et ideo nihil ad
ꝓpoſitũ. Et dato ꝙ pᷣdicta ꝓpõ phy itelligeret etiaʒ de
actione imanẽte: manifeſtum eſt ꝙ illud qð pᷣꝰ intelligit᷑
.ſpẽs intelligibilis eſt ſingularis in eſſendoꝛl ſit vlis i repntando. De iſto actu tñ qui eſt diffinire Antonius ar chvep̃us: vbi ſupꝛa facit difficultat em:et dicit allegando
Cõmẽtatoꝛẽ pᷣꝰ de aia. cõmẽto.⁊.ꝙ diffinitiões non ſunt
vliuz extra aiaʒ exitiũ:ſed ſunt diffinitiões reꝝ pticula⸗
Lec. 1xet com.Jz·
riũ ertra ĩtellectũ. Sʒ itellectꝰ eſt qui agit in eis vlitatẽ. Sed hoc nõ ſolũ eſt 5 Toc. S.ĩ.yo. huiꝰ.q.io.arꝰ.V et q.26. ar.⁊.et in multis alijs locis.vʒ. pᷣo.x⁊⁊0 poſtꝰ.ſed ẽt 3 phm.yo. huiꝰ.vbi ſupꝛa: vbi ꝓbat ꝙ ſingulariũ non põt eſſe diffinitio.vt hoc qð afſumit pꝛo ſua ꝓbatione: peccat m fallaciã equocatiõis. De rõne.n.vłis ſũt duo ſ.ꝙ ſit quid vnũ:et ꝙ ſit in multis. Qð aũt eſt qd vnnʒ ↄſideratũ per abſtractioneʒ a ſingularibꝰ: hoc hʒ ab intel lectu. Sed ꝙ ſit nãlĩ in multis: nõ hʒ ab intellectu. D. ð autẽ hũanitas ſit in Soꝛte et ¶latone:hoc nõ hʒ ah itel⸗ lectu:ſ; ſecluſa quacũqʒ opatione itellect? adhuc huma⸗ nitas in pluribꝰ indiuiduis dr̃t nũero. ¶ Ad qntũ dõm ꝙ actiones ſunt ſingulariũ ſubiectiuoꝝ agentiũ et patien tiũ:vt declaratũ eſt· Et lʒ celum ſit vle in agendo: eſt tñ ſingulare in eſſendo. ¶ Acd ſextũ dicenduʒ ꝙ ſenſatio et appetit? nõ ſunt act? trãſeũtes ſed ĩmanẽtes. Nt dato ꝙ̃ eſſent actiones trãſeũtes:nõ tñ opʒ ꝙ diſtingnant᷑ ad di⸗ ſtinctioneʒ ſingulariũ:qꝛ poł vel hitus nõ diſtinguuntur ad quãlibet diſtinctionẽ obiectoꝝ: ſed ad diſtinctionẽ foꝛ
malẽ que eſt eiuſdẽ generis obiecti: vt pꝛius tactum eſt.
¶Ad vltimũ dicendũĩqꝙ actio alicuiꝰ cauſe terminatur
„—
ad effectũ vleʒ ex ↄiti:nõ tñ ꝑ ſe tanqᷓ; ad id qð agitur.
Metha.
Mee valet inſtãtia de eſſe.ſ. ꝙ pᷣma reꝝ ereataꝝ eſt eiſe.
Tum pᷣ:qꝛ creari nõ dicit paſſionẽ: niſi ᷣm modũ ſigni
ficandi: vt dicit Hoc. S in p ꝑte.q.4 var· ꝙ· Et in de po.q.z. ar.z. Tum ſcðo:qꝛ eſſe nõ creat:ſed eſt magis
fratio ſoꝛmaſis obieeti creationis: inqjntũ vnũqciqʒ creat᷑
vt ens:et non vt hoe ens: vt dicit Doc. S.in p? ꝑte. vbi ¶Ibi in ioc. S.et pho. eict—— n. 4 ic ꝓcedit. Mide
— tertium artifex nõ expertꝰ n
ſit certioꝛ in cognoſcẽdo obuiando et ſapiendo expertus nõ artiſex. Scia.n. vel ſapia non uſcipiũt mãgis et minus. Prgo artifex non eſt magis ſci ens vel magis ſapiẽs:q; expertus · Anñs pʒ. pᷣꝰ qꝛ ſcia cũ ſit quedã foꝛma ſimplex in indiuiſibili ↄſiſtit.ſcðᷣo qꝛ ad ſolã tertiã ſpecieʒ qᷓlitatis eſt ꝑ ſe motus: vt ꝓbatur.. phvł. Vrgo ſolũ qjlitas de tertia ſpẽ intẽdit᷑ et remittit. ¶ ꝛ20. Ille eſt ſapiẽtioꝛ qui certiꝰindicat:qꝛ ſapientis eſt indicare:vt infra dicit pßᷣus. Sed expertꝰ certiꝰ iudi cat qᷓ; artifex. Certiꝰ.n. cognoſcit ꝙ vnlnera oblonga ci⸗ tius ſanant᷑ qᷓ; circularia. Igit ⁊c̃. CPz · Sapia eſt q̃ ↄſiderat cauſas pᷣmas: vt dicit Doc. S. in ſequẽti lcõne. Sʒ nõ ois artifex cognoſcit pmas cãs. Ergo nõ oĩs ati⸗ fex eſt ſapiẽs.et ꝑ ↄñs nõ oĩs artifex eſt ſapiẽtioꝛ expxto ñ artifice:qꝛ cõpatiuũ icludit in ſe ſuũ poſitiuuʒ. ¶p 40. AQuicũqʒ rẽ cognoſcit ĩ ꝑticulari et ĩ ꝓpꝛia foꝛma:certiꝰ cognoſcit qᷓ; ille q cognoſcit reʒ ĩ vli. Sʒ exptꝰ cognoſcit
reʒ in ꝑticulari:qꝛ expientia eit cognitio ſingulariũ. Ar⸗
tifẽx vo cognoſcit rẽ ĩ vli: qꝛ ars ẽ cognitio vliuʒ: vt pꝛiꝰ dictũ eit. ar.i.ðᷣm. git ⁊c. C Sedʒ eſt phus ĩ textu di cens. Sʒ tñ ſcire et itelligẽ arte magis qᷓ; expimento eſſe
arbitramur:et artifices exptos ſapiẽtioꝛes eẽ opiĩamur.
kdec aũt eſt qꝛ hij cãm ſciũt:illi vo nõ. Fxpti.n. ip̃m qꝛ ſciũt:ſʒ ꝓpter quid neſciunt. ij autem ⁊ ꝑꝑ qd etcãm cognoſcunt. K Neſi pon deo dicẽduʒ ꝙ artifices non expti
, ſunt ſciẽtioꝛes⁊ ſapiẽtio:es ex pertis nõ artificibꝰ.ũc ꝓpõnẽ ꝓbat phs tribꝰ rõnibꝰ. ¶pꝛima rõ ſic foimat᷑ ðᷣm Doc. S. Quicunqʒ ſciunt
cãʒ et ꝑp qd:ſũt ſapiẽtioꝛes et ſciẽtioꝛes illis ꝗ ignoꝛant
cãʒꝛß ſolũ ſciũt qꝛ. Artiſices aũt ſciũt cãmn et pꝝ qd et nõ ſolũ qꝛ. Expti vo ſciũt qꝛ et nõ pp qd. Ergo artiices ſůt
ſciẽticꝛes ⁊ ſapiẽtioꝛes exptis. Maioꝛ ꝓbaf. Ouicũq;
n.ſciũt cãm et ꝑx qd cõpant᷑ ad ſcientes tiñi: qꝛ ſiẽ artes archytectonice ad artes artificũ manu opantiũ:qꝛ archy tectoꝛes ſciũt cãs factox. Sʒ archytectonice artes ſũt no bilioꝛes ſciẽtioꝛes ⁊ ſapientioꝛes artibꝰ artiticum manu opantiũ. Vrgo et illi qui ſciũt cãs ⁊ ꝑp qd ſũt ſciẽtioꝛes nobilioꝛes et ſapiẽtioꝛes ſciẽtibꝰ tiñ qꝛ. ¶ Scða rõ eſt. Signuʒ ·n.ſcientis eſt poſſe docere. Irtifices autem do cere poſſunt. Vxperti vero nõpoſſunt doccre. Vnde pʒ
ꝙ artifices ſunt magis ſcientes et ſapientes expertis.
Maioꝛ pꝛobatur. Quia tunc vnumquodqʒ dicitur per⸗ fectum eſſe in actu ſuo:quando poteſt facere alteruʒ ñbi ſimile:vt dicit phus..methauroꝝ. Eꝝgo ſignuʒ ſcien ⸗ tis perfecti eit poſſe docere hoc eſt in alijs ſcientiam cau ſare. Sicut ſignum caliditatis eſt ꝙ aliquid poteſt cale⸗ facere:ita ſignuʒ ſcientis eſt ꝙ poſſit docere. Minoꝛ ꝓ ⸗ batur. uicunqʒ cauſas cognoſcunt:ex eis deinonſtrare poſſunt. Sed artifices cauſas cognoſcunt. Experti verd ranſas ignoꝛant. Ergo artifices poſſunt demonſtrare et non experti. Sed demonſtratio eſt ſillogiſmus faciens ſcire: vt pʒ pᷣꝰ poſt?. Vrgo artifices poſſunt facere ſeire:
hoc eſt docere:et non expenti qui cauſas ignoꝛant. CMt cOm·I⸗
ſi dicatur. Experti ea que experim ento cognoſcunt alijs tradunt. Ergo experti docere poſſint. ¶n eſpondet Toc· S.ꝙ illa que tradunt expti nõ recipiunt᷑ ꝑ modũ ſcĩe:ſʒ ꝑ modũ opinionis vel credulitatis ꝓpter qð nõ dicunt᷑ docere:qꝛ docere eſt in alijs ſcientiam cauſare.
¶Tertia ratio eſt. Omnis cognitio ſingularium a ſen⸗
ſu oꝛitur Vrgo cognitiones ſingularium ſunt magis pꝛopꝛie ſenſibus quaʒ alicui alteri eognoſcenti· Sed
SS* S.
. 5. et com.s. nm⸗
unebs pnen mien dio.. V
aanſe qꝛoꝛdu de ſecũ
P. 4. et
—
cõ.ið.
P. 4. 6t

¶Eueſtio Serta.
wmen julluʒ ſenſunʒ dieimus eſſe faplenteʒ ꝓpter hoe periyꝛi intellectu in proprium ſinemꝛ ita et mannartiſi⸗ g nõ cognoſcir cauſaʒ ꝓpter quid lʒ cognoſcat qꝛ. Tactꝰ ces. Sed in hoc eſt differentia et diſſimilitudo: qꝛ inaia eniʒ iudicat g ignis eit calidus. Mon tàmen appꝛehẽdit ta facinnt umquodq; moꝝ operum per naturam: ied Ppter quid. rgo eyperti qui habent ſingulariuʒ cogni⸗ anuartifices per cõſuetudinem. ¶xEt ſi arguatur. õ⸗ tonem. cauſds ignoꝛantes ſapientes dici non poſſunt. ſuetudo ud vnnʒ inclinat determinate ſicut natura. Ergo CEt ſi dicatur. Irtiſices ſunt ſapientioꝛes expertis. Er in hoc nõ eſt differentia ab maiatis. ¶ Reſpõdet cc. go experti ſunt ſapientes ſicut ignis eſt calidioꝛ aeret ᷓr H · dicens ꝙ qᷓ;uis cõſuetudo hẽat vim nature inq̃ntum go der eit calidus: vt pʒ per exponentes. Cicendum ad vnũ inclmat determinate:ti anã dft in hoc ꝙ eſt cir⸗ ꝙ pꝛedicta comparatio nõ eſt ꝓpꝛie dicta:ſed abuſina: ca ea que ſunt ad vtrlibet ʒ hũanã cognitioneʒ. MRlia ac ſi diceremus. Pens eſt melioꝛ dyabolo: vel ignis eſt n.nõ aſſueſcunus. Meqʒ ẽt cognitione carẽtia aſſueſcũt: calidioꝛ aqua: et ſie de ſimilibus.¶ Mꝛo pꝛecedentins vt ꝓbatur2? ethyr. ¶x pꝛedictis pʒ ꝙ aliqui nõ ſunt declaratione cõſiderandũ eſt pꝛimo m poc. S. in pꝛe ſapientioꝛes ſm hoc qð eſt pꝛacticos et opcratores eſſe ſenii parte lectionis.ꝙ pkus ponit pᷣeminentiaʒ artis ad qð cõu enit expertis:ſed ſᷣm hoc ꝙ aliqui habent ratio⸗ expimentuʒ q̃ntuimn ad tria. ꝛimo q̃ntuʒ ad ſcire. ð nem de agendis et cognoſcunt cauſas agendoꝝ: ex qui⸗ quidem jnagis eſſe arbitraniur per artem:qᷓ; per expi“ bjs rationes ſinnuntur:qð cõuenit artein habentibus. mentuʒ· Scðo qjntuʒ ad obniare. uod in diſputationi Patet etiã ꝙ puri grãmatici alias artes et potiſſime me bus accidit. Mam habens artem:põt in diſputando ob⸗ tiaphyſicã ignoꝛantes:merito coꝛpoꝛa inaiata a fapien⸗
unare his que ↄtra artem dicuntur. Mon autem habens tibus noiantur: qꝛ ſicut inaĩata ea que faciunt incognits expimenuz· Pertio qꝛ artiñces magis accedunt ad ra“ faciunt ſicut gnis comburit abſqʒ aiqua cognitione ne⸗ tionem ſapientie: q; experti tanq; omnia ſcientes: omma ſciens ſe comburere: ita ipſi qu cauſam igno: ant neſciũt dico.i.vninerſalia et cauſas pꝛimas. Conſiderandum ſe ſcire nec aliqd ſciũt lʒ ſe ſcire dicere pꝛeſumant. eſeꝛ ꝙ operationes artificuʒ ſunt in triplici differentia. AQ
ergo dicenduʒ ꝙ ſcin ſuſcipit Mam quedam fint ad diſponendum materiaʒ artiicij: d Pimum magis et minꝰ in abſtracto et ſicut carpentarij ſccando ligna et eg comnplanãdo diſpo“ in cõcreto. In abſtracto quidẽ per reſpectũ ad ſuũ obin:
kunt materiaʒ ad foꝛmam nauis. nuedaʒ vo ſu t ad in⸗ inqjntũ.ſ.ad plures cõcluſiones ſe extẽdit vel ad paucio⸗ troductionem foꝛme. icut cum aliqnis ex lignis diſpo res. Maioꝛ.n. eſt ſcia Joꝛtis que ſe extendit ad.ꝛ0.cõᷓ⸗ ſitis et pꝛeparatis nauein cõpaginat. Puedam anteʒ eſt cluſiohes:qᷓ; ſcia lnonis que ſe exrendit ad decem. operatio in vſu rei iam conſtitute. Et talis inter cetẽras In cõcreto vo pel reſpectum ad ſubi ectum.ſ.inqjntum operationes eſt pᷣncipaliſima:q: ipſa non oꝛdinatur ad aliquis intenſius vel remiſſius ſit vnã cõcjuſionẽ qᷓ; aliꝰ? aliam ſed alie oꝛdinant ad ipſaʒpꝛime vo ſunt infime: vt pʒ m Poc. P.in. 1*ꝛe.g. J.Arv.pↄ. Et lʒ ſcia ſit foꝛ⸗ qꝛ oꝛdinant ad alias et nulle oꝛdinant᷑ ad pfas. Sed ille ma indiuiſibilis hm eſſentiam: eſt amnen diuiſibilis m de ſecũdo gradu medid modo ſe habent: qꝛ ipſe oꝛdi gradus.i.ᷣm dierſos modos eſſendi in eodẽ ſubiecto. nant᷑ ad tertiaʒ et pꝛime ad ipſas. Vnde ille q facit opa 1icet etiã motus qui eſt actus imperfecti ſit ſoluʒ ad ter tionẽ de ſcðo gradu:dicit archytectoꝛ reſpectu ilꝰqui tiaʒ ſpeciem qualitatis:ti motus ſmꝙ eſt acius perfe⸗ facit opationes de pꝛimo gradu. Et ille qui facit opera cti ad pfectũ etiã per accidens eſt bi ad pꝛimã ſpeciem tioneʒ de terno gradu dicit᷑ archytectoꝛ reſpectu illius qualitatis. ¶ Acd ſchm dicendũ ꝙ ↄtingit aliquẽ iudica- qui facit opationes de ſcðo gradu. Tlerbi gra. Pꝛepa“ re dupl: vt dicit Poc. S. in p⸗ Pte. q.1.aro.6. Mnooꝑ lot lignoꝝ diſponit materiaʒ. Mauifacto: vᷣo inducit foꝛ: modum inclinationis. Picut qui habet habituʒ virtutis mam nauis. Ped nauta vtitur naui iam facta. Mauta igi recte iudicat de his que ſunt ᷣm vitutem agenda inqn⸗ tur digitur archytectoꝛ reſpectu nauifactoꝛis qꝛ ſibipꝛe tunmn ad illa facienda inclinatur. Alio modo per modum cipit. t nauifactoꝛ reſpectu pᷣparatoꝛis lignoꝝ qꝛ ſbip̃ cognitionis. Picut aliquis inſtructus in ſcientia moꝛali: cipit. Cx quo pꝛimo ifertur ꝙ ars archytectonica eſt poſſet iudjcare de actibus viytutis eiiaʒ ſi habitum non Pncipalioꝛ et nobilioꝛ inter omnes artes mannales. ð haberet. it hoc dupliciter. no modoper modum co⸗ Pbat oc. H. duplꝛ. ꝛimo ex interpꝛetatione nois. gnitions qꝛ ẽ.it ſic expertus certiꝰ iudicat qjntum ad Dicit eniʒ archytectoꝛ quaſi pꝛinceps artis. Scðo pꝛo opus. Alio modo per modunm cognitionis ꝓpter quid. brratione· am illaars eſt ßucipalor: que pꝛineipalio Erſc erperus nõ ceris cognoſcit: et per ↄns nõ cer⸗ rem habet opationem:cum habitus diſtingnant᷑ et de⸗/ tius iudicat. Cd ternuʒ dicendũ ꝙ aliqua cauſa dicit norninent ab iplis operatiombus. Jed ars archytecto“ p duplt. ino modo pꝛinain genẽre. ꝙt ſic omnis ar⸗ hica habet pꝛincipaliorem operationeʒ: vt patuit in nota tifer cognoſcit cauſas pᷣmas. Alia eſt cauſa pᷣ ſimplt. Et bili ſupꝛapoſito. ergo inter ceteras artes manuales ars ſie nõ opʒ ꝙ omnis artifex coknoſcat cauſas ſimpl pri archrrectonica eſt pꝛincipalioꝛ et nobilioꝛ. Que fuit mi“ mas. It ñiniliter dupliciter eſt aliquis ſapiens. Tlno noꝛ pꝛobutionis maioꝛis pꝛime rationis ſuperius addu ſimplititer. Et ſi nõ omnis artifexè ſapiẽs ſimpliliter: cte. Serüdo infertur ꝙ archytectoꝛes ſciunt canſas fa ſed folus dens.Alio modo ſm quid et reſpectiue Et ſic ctoꝝ uod ſc pꝛsbatur ÿm Doc. S. Mam nauifacto: artifer quilibet dicuur ſapiens:qꝛ cauſam rei cognoſcit. eſt archytertoꝛ reſpectu pᷣparatoꝛis materie: vtex dictis ¶d quartũ dicendi ꝙ cognoſcere re in in particulan pʒ. Ped nauifactoꝛ ſcit canſam quare ligna debent eſſe poteſt intelligi dupl. Nno modo vt cognoſcere in parti ſic diſpoſita:qꝛ cum materia ſit ꝓpter foꝛmam talis de⸗ culari ſit cognoſcere adequate et in pꝛopꝛiafoꝛma.ꝙt ſic bet eſſe materia qualis competit foꝛme introducende. ille qui cauſam ꝓpꝛiam cognoſcit et ꝓpꝛiam paſſionem lmiliter nauta ęit archytectoꝛ reſpectu naufactoꝛis: rei:rem ↄcipit in particulari:ſicut artifex. Ilio mõ ꝓut qꝛ ſibi pꝛecipit. Sed nauta ſcit cnuſam qᷓ̃re talis debet eẽ idem eſt ꝙ cognoſcere rem vᷣm ꝙ hahet eſſe in ſingula⸗ foꝛma nauis: qꝛ cumn tora nauis ſit ppter vſum ipſius: ribus expumentaliter et nõ per cũm.Et ſic experius co⸗ cit ꝙ pꝛopter hoc talis debet eie foꝛma: vt tali vſuicõ ¶ gnoſcit rem in particulari. Sed hoc modo non eit certiꝰ nemens ſit. Sic ergo cum ex foꝛma artiſicij ſumatur cà cognoſcere rem in particulariqᷓ; in vli:ſed ecõtra. oherationuʒ que ſiunt circa diſpoſitionem materie:et er vlu ſinnatur cauſu opationuʒ que ſunt circa foꝛmam ar Cõ.so. Pe compatione artis actine ad ſpeculatiuã. tiſicij: nanifemu eſt ꝙ archytectoꝛes ſciunt cauſas facto*
rum. Que erat maioꝛ pobationis maioꝛis pꝛime ratio⸗ N Einde ↄſiderandũ eſt de compa ns ſuperius adducte. Conſiderandum eſt tertio Eᷣm tione artis actiue ad ſpe⸗ Woc.. ꝙ inter inaiata et manuartifices eſt fimilitudo 4 culatinã. Circãqð querũt duo. ¶bꝛi et diſimilitudo. himilitudo eſt q̃ntum ad hocꝙ mann mo..vtruin ſcia ſpeculatiua ſit melioꝛ q& titices operantur ſine cognitione cauſe ſicut et inaiata. actiua ſiue pꝛactica: et magis noie fapie
t ſcut inanintata operantur vt oꝛdinata ab aiquo ſu⸗ X digna. ¶ Scðo.vtrũ ſapia ſit circa cãs.

3
Hectj
. 10. 5
P.
et..
netia. Ergo eſt melioꝛ. C P ꝛ0. Phus dicit in·3·topi⸗
3 2
Tbi in voœe. S.et pbo. Mꝛimum quidem igitur.
B pꝛimum melioꝛ qᷓ; actiua:nec magis noie ſapie dignd. llud. n. qð eſt vtiliꝰꝛ eſt melius. Sed ſciẽtia
pcedit᷑. Videt᷑ ꝙ
„ pꝛacticã eſt vtilioꝛ qᷓ; ſpeculatiua:qꝛ eſt magis ad vitam
cox ineli eſt ditari q; ppyloſoppari. Jed ſeie actjne ſaciunt ditari: ipeculatiue vᷣo non. git᷑ ⁊c· Cpʒ· Illa
E ſeia eſt melioꝛ ꝑ quã efficimur boni et ciungunur deo·
Sʒ ꝑſiaʒ pꝛacticã ↄiũgimur deo et efficimur boni. Ei
—
dr̃ÿ echyt.ꝙ ſere parũ pꝛodeſt: opari vo multũ: v.. TP 4. Jidẽ dicit
boni efficiamur. Ergo idẽqð pꝛiꝰ. ¶ pßus ꝙ bonũ tanto diuiniꝰ q̃ntocõlꝰ.
*
Sed ſcia pꝛactica
plbꝰ pꝛodeſt q; ſpeculariua:vt de ſe manifeſtũ eſt. Ig. tur xc.CP Nrtifex exptus melioꝛ⸗ pfectioꝛ eſt ar⸗
tifice nõ ẽxpto:vt ↄceſſuʒ fuit. Sed hiñs ſcia pꝛacticam
eit artifer:cũ cognoſcat cãmꝛet eſt exptus cumn applicat cãm ad ſingulares ↄditiones. le aũt qui hʒ ſciam ſpe⸗
culatiuã tiñ̃: eſt artifex et non erptus. Jgit᷑ cc. EP6.
Scia moꝛalis eſt pꝛactica. Et tñ eſt nobilioꝛ et melioꝛ ce
teris ſciẽtijs. Igit ⁊c̃. Minoꝛ ꝓbat. Mꝛim:qi cuiꝰ ſi⸗ nis bonꝰ eſt:ipſuʒ quoqʒ bonũ eſt. Ergo cuiꝰ finis opti⸗ mus eſt:ipfuʒ quoq; optimũ eſt. Ged finis ſcĩie moꝛalis eſt optimꝰ.ſ.ſũma bonitas · Ergo ſcia moꝛalis eſt optia. Secũdo: qʒ illa ſcĩa que ↄſiſtit in ↄtemplatione ſũme fe licitatis eit optima: vt poſtea patebit.q.ð ar.8.0. Sed ſcia moꝛalis eſt hmõi:cũ eiꝰ finis ſit feliciras que cõſiſtit in ↄtemplatione ſũme vitatis:vt pʒ.1o.ethyr. Igit ⁊c.
¶Sed ð eſt phᷣus in textu dicẽs. Mꝛimuʒ quidem igit
ↄueniẽs eſt quãlibet artem innententẽ vltra cões ſenſus ab hoĩbus mirari:nð ſolũ ꝓpter aliquã inuentoꝝ vtili⸗
tatem: ſed ſicut ſapientem et ab— —o dicendũ ꝙ lʒ ſcia actiua ſit vti Reſpondeo lioꝛ qᷓ; ſpẽculatiua:tiñ ſcia ſpe⸗ culatiua eſt ſimpli melioꝛ: et noĩe ſapie magis dignd. ec ↄcluſio ꝓbat᷑ pꝛo ſcda ꝑte vnica ròne phv. Mam il
li artifices dicendi ſunt ponoꝛabilioꝛes et melioꝛes et ſa
½
munmitã tripl aligd dñ melius altro Eſt.n. bonũ vtile
piẽtioꝛes: quoꝝ ſcie nõ ſunt ad vtilitatẽ inuente: ſ ꝓpter
ipluʒ ſcire · Sed ſcie ſpeculatine ſunt hmõi· Ergo illi ar⸗ rifices qui ſciũt ſcias ſpeculatiuas ſunt melioꝛes et ſapiẽ⸗
tioꝛes his qui ſciũt ſcias actinas. Et per ↄñs ſpeculatiua
ſcia eſt nobilioꝛ ſimpl: et noĩe ſapie magis digna · Mꝛo batio maioꝛis. Ille ſcĩe ſunt honoꝛabilioꝛes et magis di gne noĩe ſapie in qbꝰinuenit᷑ id ꝓpter qð hoies ſcientes pꝛcalijs hoĩbꝰ in àdmiratione et honoꝛe hnitur. Sed qi bet inuẽtoꝛ artis hñ in admirationẽ ꝓpter hoc ꝙ h ſen⸗ ſum.i.indiciũ et diſcretionẽ cauſe vltra cõem intellectuʒ
alioꝝ hoiuʒ: et nõ ꝓpter vtilitatẽ eoꝝ que inuenit. Ergo dle ſcie ſunt honoꝛabilioꝛes:et magis digne noie ſapie q̃ ppter eminẽtioꝛẽ ſenſuʒ: et nõ ꝓpter vtilitatẽ ſunt iuẽte.
Et p dĩs artifices hñtes tales ſcias ſunt alijs honoꝛabi⸗
lioꝛes ⁊ ſapiẽtioꝛes. M inoꝛeʒ ꝓbat phus a ſigno. uia
iam reptis oibꝰ hmõi que pñt eſſe vel ad introductionẽ
in ſciẽtijs ſicut logyca: vel ad vite neceſſitateʒ ſicut artes
mechanice: vel ad voluptatẽ ſicut artes que ſunt oꝛdiate
ad hois delectationẽ: poſtremo quaſi ab alijs oœcnpatio nibꝰ geſcẽtes: et ſtudio cõtemplationis vacabant · V.ð pʒ ex loco in quo
qjſi de nec̃ijs abũdãtes inuẽtoꝛes ſciarũ
ſcie ſpeculatine inuẽte ſunt. Tnde circa egyptũ pᷣmo in⸗
—
uente ſũt artes mathematice que ſ ũt artes ſpeculatiue' facerdotibꝰ qui arenblica expenſas habehãt⸗ vt ſtudio liberiꝰ vacarẽt. Igit᷑ ⁊c̃. N pꝛedicta tñ ꝓbatio ↄcluſio
nis poſſet aliter foꝛmari. Mam illud eſt meliꝰſimpl: qð
—
1. Ppter ſe q̃rit et nõ ꝓpter alind: vt pʒ pᷣ ethyt. Sʒ ſcie l⸗ ſpeculatiue ꝓpter ſe querũtur: et nõ ꝓpter aliud. Mia⸗
ctice vo ꝓpter aliud queruntur.ſ. ꝓpter rei vtilitatem.
Igit᷑ ⁊c̃· ¶ð aũt ſcia actiua ſit vtilioꝛ:pʒ. Da ĩmedia⸗ te oꝛdinat᷑ ad opus. Ideo magis ↄfert ad vite lutilitate
ſubleuãdo hũanas indigentias. ¶ Mꝛo amplioꝛi decia
ratione pᷣdictoꝝ ↄſiderandũ eſt pᷣꝙ ſicuttriplex eſt bo⸗
„
ſic 3 ſcĩa ſpeculatina nõ ſit
abolute. Alioo pꝛo bono opis· L icer erso ſideratũ ſit meli? qᷓ;
Metha.
bonũ delectabile er bonũ honeſtuʒ· Auiꝰ rtio eſt. Quia
omne bonů inqntũ hmõiẽ appetibile: vt p pᷣꝰ ethy. Uel ergo eſt appetibile ꝓpter aliud:et nõ ꝓpter ſe. Sic
potio amara ꝓpter ſanitatẽ. Pt tale vocat᷑ bonum vtile. Mel eſt appetibile ꝓpter ſe:et ꝓpter aliud. Et tale voca tur bonũ delectabile. el eſt appetibile ꝓpter ſe tñi: et nõ pp aliud. Et tale vocat bonũ honeſtũ. Añẽt tripl ac cipit meliꝰ. Mnoꝰ vtideʒ ẽqð vtiliꝰ. Et ſic pꝛactica ſcis eſt melioꝛ. Alioꝰ ut ideʒ eſt qð honeſtius. Et ſic ſcia ſpe⸗ culatiua eſt inelioꝛ. Tertio mõ vt idẽ ẽqð delectabiliꝰ.
Rt hoc duplr⸗ Anoꝰ loquendo de delectatione ſimplr
regulata recta rõne · Et ſic ſcia ſpeculatiua ẽt eſt melioꝛ ·
iiio loquendo de delectatiõe ſenſuali vel ꝑ accnñs. Et
„
ſic nõ obſtat ꝙ ſcientia pꝛactica ſit melioꝛ qᷓ; ſpeculatiua.
¶Eõſiderãdũ eit ⁊0 73 Doc. S.in pniti lectione ꝙ ſcia
intellectꝰ et ſapia ↄuenũt in gñe:⁊ dr̃nti ſpẽ. Võuenũt eni ĩ hocq; ptinẽt ad partẽ ſpeculatiuã quã phs ſciẽtucũ gĩe appellat ſ exto ethyt. Sed drnt in hoc.qꝛ intellectus eſt hitus pᷣmoꝝ pᷣnĩ demonſtratiõis. Scia vero eſt hi⸗ tus cõcluſionis ex cauſis inferioꝛibꝰ. Sed ſapia ↄſiderat cãs pꝛimas. Tiñ ibidẽ dr̃ ꝙ ſapia eſt caput ſciaꝝ. Simi liter pꝛudentia et ars cõueniũt in gñe ⁊ dr̃nt ſpẽLone niũt.n.in hoc ꝙ vtraqʒ eſt circa ꝑtein pꝛactic q̃ eſt rõci natiua de cõtingentibꝰ opabilibus a nobis. Sed dint in hoc: qꝛ pꝛudentia dirigit hoĩeʒ in actionibꝰ q̃ nõ mrãſeũt in exterioꝛẽ mãm:ſed ſunt pfectiões agẽtis · Añ dr.0.
ethyt᷑. ꝙ pꝛudentia eſt recta rõ agibiliũ a nobis· Ars ve
ro dirigit hoĩem in factibilibꝰ q̃ nexterioꝛem mãm trã ſeũt ſicut edincare ⁊ ſecare. Mñ dr̃ ibidẽ g ars eſt recta rõ verů factibiliũ. ¶ Nx ÿpᷣdictis pʒ ꝙ quinqʒ ſunt hitus intellectuales.ſ.ſapĩa intellectus ſciẽtia pꝛudentia ⁊ ars · Quoꝛũ ſic foꝛmat᷑ ſuffin. Mam ois habitꝰ intellectualis aut eſt ciroa parteʒ ſpeculatiuã aĩe aut circa pꝛacticã. Si pᷣmn: hoc eſt dupli· Tel eſt hitus ↄcluſionis. Et ſic ẽ ſcia. Vel eſt habitꝰ pꝛincipioꝝ. Bt hoc eſt dupk. Lelẽ cõſi⸗ deratiuꝰ pᷣncipioꝝ demõſtratiõis · Et ſic eſt intellectus· Liel pꝛimaꝝ czxꝝ eſt ↄſderatiuus. Et ſic eſt ſapia. Si vo
ſcðm.ſ.ſi talis hitꝰ reſpicit ꝑteʒ aie pꝛacticã: hocẽ dupl
Niel dirigit hoiĩeʒ in agibilibus. tſicteſt pꝛudẽtia. Nel in factibilibus. Etſic eſt ars.* A Fitn igit᷑ dicẽdũ ꝙ ſcia actiua eſt me⸗ E. d PpMmu oꝛ.i.vtilioꝛ.Mñ pᷣus infra diẽ
ꝙ oẽs actiue ſcie ſũt neceſſarioꝛes iſta: julla vo dignioꝛ.
Ipeculatina tij ſcia eſt melioꝛ.i. honeſtioꝛ et delectabi⸗ ſioꝛ. ¶ Sed 3. Maʒ bonũ eſt nobiliꝰqᷓ; verũ. Sed obm ſcie pꝛactice eſt bonũ: et obmn ſcie ſpeculatiue eſt vEruʒ. Igit᷑ ⁊c̃. ¶ Dicendũ ꝙ bonuʒ põt accipi dupk. Nnoꝰ bonũ ſimpl verũ:tñ verũ eit nobiliꝰ qᷓ; bonu opis qð eſt obm ſiue ſinis ſcie pꝛactice. ¶d ſcöm di⸗ cendũ ꝙ lñ ditari ſit meliꝰ.i.vtiliꝰ vᷣm qd.ſ indigentibꝰ
qᷓ; phyloſophari: vt ibjdẽ dicit phᷣus:tñ phari ſunpl eſt
melꝰet honeſtiꝰ. NId teruũ dicendũ ꝙ ſcia ſpeculati⸗
un facit hoĩeʒ ſimpl honum:qꝛ ipſa eit ſimpl meloꝛ.
Ponũ.n. honeſtũ eſt ſunpl p̃ferendũ bono vtili et bo⸗
no delectabili: vt pʒ pᷣ⸗ et.⁊0. ethy. ¶Et ꝑhoc pʒ ſolu⸗ tio ad qrtũ. ¶Et ſi arguatur. Pheologia eſt ſcia ſim ph pꝛactica. Et tñ eſt ſinpl nobilioꝛ et dignioꝛ oĩbus alijs ſciẽtijs. As pʒ· Oꝛ finis pꝛactice ſcĩe eſt opatio: vt pʒ 20 huius. Sed ſacra doctrina ad opationem oꝛdinatur qus homo poteſt mereri vitam eternam. CD icendum ad hoc pᷣ ꝙ Antonus Andree in penultimno dubio hutus pꝛimi.ſequẽs doctoꝛem ſubtileʒ in pᷣ? ſnĩax.cõcedit ꝙ̃ theologia eſt pꝛactica: nulla tñ adducens rõnẽ · ¶ Sed Sriũ tenet Hoe· S.in p pte. q.an4· Et in ꝓhenmi jniax. Vnde neganda eſt maioꝛ pᷣdictè obiectiõis. Et ad ꝓbationẽ eiꝰ di ꝙ iheologia nõ oꝛdinat ad opationem
abſolute et pꝛincipalt: ſʒ per reſpectũ ad deũ inqᷓ̃ntũ per
tales opationes oꝛdinetur homo ad perfectaʒ dei cogni⸗ tioneʒ: vt dicit Soc. S. vbi ſupꝛa ¶ Picendu ſecũdo
gꝙ dato etiam ꝙ eſſer ſimpł pꝛactica: adhuc nõ valeret p: quia pꝛedicta comparatio intelligenda eſt ceteris
paribus:
Lec..
ſch — 1ecz. cin
.

. N ſc paribus: hoe eſt reſpectu eiuſdẽ obiecti:et ei 6* S. e lecti:e. 6 miz Veedendi. ¶Ande dilgenter t 8. n oc. B. vbi ſupꝛa.arꝰ..in randuʒ eſt: vt dic vt ibidẽ Toc.ᷓ.e dun AMuedã vecnen Qnn coꝛpoꝛe ꝙ duplex eſt ta Zein textũ. Iui eſr icit. n. ibidem u uedã practica. Sciaꝝ ſpeculatius d pꝛi ergo dð i. Zuenit et hoieʒ · ui run yna eſt alia dignioꝛ ꝓpter duo.ſ imũ ge ðm ꝙ ſapientis eſt oia cc⸗ iün redenduet vpterdignitat᷑ ne; Ppter certitudinẽ᷑ Fncipaltiß gnoſcẽ nõ ſimpt? oĩa: ſʒ vt ↄñ 0 nia. Iciax vo pꝛacticaꝝ illa di es vt dicit᷑ in ꝓhe de P ꝛtñ pᷣmas cãs ei pᷣ pᷣn?: ola: 15 v Zigit. iu iax vo pꝛactica illa di Pbe de CAd d ei pᷣpᷣnh vt patebit ĩ ſequẽti qõn rem ſinẽ oꝛdir la dignioꝛ eit que ad vltimio⸗ edgniti ndðm g kʒ ppnn cõplex tiequeti qone. tiü ſei dinatur. ſicut ciuilis digni d vltimio cdgnutis pᷣncipijs incõpiexis pleya cognitis terminis.i tia ſpeculatiua eſt dignioꝛʒ ignioꝛ eſt militari. Sʒ s p̃ncipijs incõpiexis ſint facilli inis.i. uut Sheaeennneiriorpr itari. S; dum⸗t papᷣnnincõᷓplera cognu bimsscogn
uiipſiꝰ querit:et nõ actica: qꝛ ſpeculatiua gratia ſicilli pᷣpᷣn incõplera cognitiõe determin⸗ olcen⸗ auin ſcia pꝛactica ſit t nõ ppter aliud. i nihil refe ia ſicillune cognitiõis: vt ẽtĩ õe determinata ſunt dif * ꝛctica ſit dignioꝛ aliqj ſci 1 refert ꝙ aliq:vt ẽt ĩfra clariꝰ patebi uäcnt ralis qu gnioꝛ aliqj ſcia petulatiua:ſicut ſci cendũ ꝙ ppnꝰtam compleraqᷓ; patebir. Cid zn di
que eſt pꝛactigaꝛeſt dignioꝛq; lo ina:ſicut ſcia mo turi Pn tam complexaq; incompl pu latiua m ica: eſt dignioꝛ q; logyca ur in qualibet ſcĩa particulari omplexa ſupponun epi ua ym multos. Scia.n. moꝛalis et ici que eſt ſpecu vniuerſali cui particulari. Conſiderant᷑ tñ in ſtienti eeehee Bne neeee 6 it Funnk ti et qbſolute Cs.7 Lirca quas canſas etci eeneeeeen erbeeſ beiſ — ien nõ ꝓcedit. nõ expro. 8 b
zu Eaſeroa Stenſo ↄ i ſtauedesſis
— entz ⸗ nplbetaphrhe— ↄñderãqũ exiſtẽs: nunc dirhil CIbiin Soc· S. Peinde ra dicet·q.S. aro.c. n ſit ſapia:et ꝑ ↄns hec ſcia. I 2 Eueeei querint᷑ ſer. ſis hec ſcia. Circa wshh ecundum iie ſib cpleckẽs ier e ol —— etðn. Mam kp⸗— maxie vles ↄueniãt ſex enece asczet er ub i verſat circa omnia:cum ſa maie vlia ſint difficillim⸗ apiẽtis. ¶ Tertio. vtꝝ im im̃cilinaadcogoſcendii Vu rpatebit· Ergo ſapĩa nõ uñ ci ũ ſapia fiue hec ſcia methe ſit ſcia c. TMuarto
mmm„ erſatur circa cauſas a pᷣn. CPꝛSapi ſapa nõ t circa pᷣpᷣn exiſtẽe th ſit ſcia cica cãs pꝛimas cinca diſſicillima. Sedpᷣꝛÿ P ꝛ0. Sapientia verſatur ſcias ptinea exiſtẽs. Cihnũto.vtrũ ad ſapiaʒ pꝛims et
o.5. cillima:cum ipſanullus i nnö lunt difficillima ſed fa ¶ C Sexto. ↄſiderare oẽs qdditate a ſine ad hãc ga rgo g⸗C nullus ignoꝛare poſit: vt pʒ. 4 · hui Pexto. vtrũ methſitcirca s reꝝ in particulari- aupnin ſapia. Sʒ ↄñs eſt 5 Keirenie C iin Hor. S. Ex quib? oibꝰ põt qu nn vles. babu ni pʒ ↄja. Onia illa que hieen— criptio foꝛmari. t quedaʒ ſapientie
nupn — didepnt naiins Sen e B pꝛimum zer cnder diſicillin Iapiẽs ei ſciens oĩa: vt ↄtingit: et Eit eimus bec eſt: q noiata us aüt gpa nũc ſermoneʒ fa ärẽs⸗ ima per certitudinẽ etcãm j 1 ingiteet — 5 En⸗ ſapiam circa ken—— Seaene ee mn iie 6 Reſpondeo dicendũ ꝙ illa ſcia que dene ognoſci ab itellecn. t„— ſũt ĩinita. Ergo nõ pfit iöm que deno“ dicze g ſuffiẽ ad rõneʒ ſapi apiẽtis nõẽ piaſcite. Cæ ioh ceneſunar.—. 2 ¶õtra. dpe 3ne he 2 cognoſcat oia ii vli. nem. Eᷣrgo ile nu eſt gis accedit ad cauſi ꝑ deſcriptionõeiuſcẽ. S oia certitudinal᷑: vt zitrt— go ille qui eſt impł ſapi e cogmtio“ titudinal: ſʒ dẽ. Sʒ ſcire oña ĩvli nõẽſcire cer⸗
Et per ↄſis illa ſciaq ens cauſas cognoſcit. tur: H 1ʒ ſophyſtico mõ:vt dr pᷣ poſt? Eſcie cer⸗ bonchet Erheaſet cognoſcit. tur: Pꝛ ſi nõꝛvt di pᷣ poſt? ¶ð Lect döwi manifeſta. Eſt.n.ſimilis irca cauſas. cognoſcit oja ĩ vli.ſ.inp qlibet hõ eẽt ſapiens: qꝛ glibet
ſi diceret᷑. Ilud ſt.n. ſimilis modus arguẽd gnoſcit oja ĩ vli.ſ.in pᷣniis pᷣncipijs ⁊ ir chemrut mre lud eſt magis ignituʒ: qð eſt guẽdt CPꝛ. npoſſibile ẽ in piti ipijs ⁊ in trãſcendẽtibꝰ
dum. Ergo qð eſt ſimpl: ignis:ei:ð eſt magis cali⸗ Panh ibile ẽ in ꝓiti ſtatu cognoſcẽ põu ꝓbatur. Ania vt implł ignis:eit ſimpl cali tas: vt ꝓbat phs 20 huiꝰ. Ergoſið cognoſcẽ ſbas ſepa⸗
r.Muia vt ſuperiꝰ plꝛ calidum. Iñs 20 huiꝰ. Ergo ſi ð rõne ſapiẽti 3 lrun, Panr. huts vſüpelt vhatett c.resrezc is oi ſegt᷑ ꝙ nullus potit eẽ ſapiẽs ĩhꝛ eſapiẽtis eſt ſcire Pect· et mnſ,— pientioꝛ expto quocũq;. Eti ento. Et ar De rõne ſapiẽti cũ ipoſſibile ſit eã adipiſc. T ʒ0
ehptönetmaurtitee inter artiices ar⸗ Ergoð rõn ẽtis eſt ſcire oia. Sʒ oia nð ſüt difficiſli ſpeculatiue ſunt magi uartiſice. Vt iten artes ⁊ ſcia ngo ð rõne ſapiẽtis nõ eit ſcire difficillima icilliina.
e mae De rõne ſapiẽtis ẽ ſeire p difficillima. CP 4.. nagis accecũt ad cognitionẽ cauſe. Ee. o:quia cognitißis cñ ire pᷣmas cãs. Sʒ pcã eſt faclime mühb to ei ſapiẽtioꝛ: qᷓ cognitionẽ cauſe. Jdeo vnuſquiſqʒ ognitiðis cũ ſit maxie imunis a mãq̃ẽ ipedi acillime eit apietioꝛechnto agis àcc ſe. deo vnuſquiſqʒ tůã ligẽdi Erao id imunis am̃ẽ ipedimẽtũ intel voet ¶ged hic oꝛitur diffi cdit ad cauſe cognitionẽ. eft i. Ergo idẽ ꝙ pꝛiꝰ. CP. Sci imẽtũ intel 3 Oꝛitur difficultas. Mam dictũ eſt in p tionẽ. eff ſcire ꝑ demõſtrationẽ F. Scire certitudinali nöbo. lectione. ꝙ maxime aliqui Mam dietũ eſt in pᷣcedenti maxi ꝑ demõſtrationẽ: on naltter — ectione. ꝙ maxime gliquis hẽtur in admirati pᷣcedenti maxime eſt ſci tionẽ: vt pʒ pᷣ poſt. Sed ſapi 1ect. 4. d ui⸗ noꝛe:ex po hab tur in admiratione ⁊1 xime eſt ſcire pꝛimas cauſas nõ* vb minn In et feninʒ vltracõmunẽ 50 per demoſtratio cũ 4 quas no poſſinnus hẽre cd. y. fpvohz Uuu inde ↄcludebatur ꝙᷓ tali unẽ ſenſuʒ alioxꝝ ho tur ſapiẽtis nõ nẽ:cũ demõſtratio ꝓcedat a pzioꝛi. Igi licetun er debatur ꝙ talis erat maxime ſapi apiẽtis nõ eſt ſcire certitudinalt. C pꝛioꝛi. Igi biens:q um pomo dicatur magi ſt eox que hitur ꝑ demðſtrationẽ:c Hapia hò onum erpt entum. Ergo nõ videtur veritati n vt ſupiꝰdictũ ẽ. Vrgo ſapiẽtis nõ eñt ſci àpiã à cd ¶Dice 8 ſapientioꝛ ſit eo qui ſoluʒ itati naliter:qꝛ hñs demõitrati piẽtis nõ eñt ſcire certitudi mml Dicendum g ſenſi ſit eo qui ſolnʒ hʒ ſenſm. p poſtt. C is demõſtrationẽ certiꝰſcit i W ſ duplt. Tnoo ꝓpꝛie pᷣopoſt'. C 7o.hus ꝛ0 hniꝰ non hñte: vrdt̃ kahwipeäenneente eicne zeete um dicebatur ꝙ nec parte pꝛecedentis lectiõis: vbi ione ſapientis ſit ſcire omnia:non ri iu zu pientiã. Ilie⸗ vnum.i.nullunn ſenſuʒ dicimu vbi ſcire cauſam rei ſcite ſalteʒ vni erit de ratione eius Nt·h entiAlie 3ocipit᷑ ſenſus ſilitudi ʒ dicimus eſſe ſa ſapie repu te ſalteʒ vniuerſaliter. NP so. Roni 10. dciuʒ rationis et diſcrer us ſilitudinarie:vt ſignificat i wie repugnat non oꝛdinare omnia TPsRöni d icut dicmmns diſcretionis cauſaꝝ maxi ignificat in Fum ergo ſcir dinare omnia ad vltimum finem. nbenepiulec tpperpoicte. e e pbter inem nn ep 3⸗e ivſus ſeire oc. inagis ptinetad rationẽ pꝛactica; P· Alios oꝛdinare cticaʒ q; ad ꝑiẽ ſpeculatiuã.
S. bidem.ſicut eti Fidemn ent euan ſupt. par.añ dicit phů S 4 e hoieʒ ibi accidere 4
Pr„„„ go videtur ꝙ magis ſit ipſius pꝛudentis· oꝛdinareq́;
ipſius Sriemm ſapiẽtia maxime atribuat᷑ ſciẽtijs

a.
ſpeculatiuis: vt ſupꝛa ꝓbatů eſt. ¶Sʒʒ eſt pbus ĩtenu dicens. m̃ aũt ſcĩam hanc querimꝰ cinca quales cãs et circa qjita pᷣniſcia ſapia ſit hoc vtiq; erit ↄſdetandũ. Si
itaqʒ accipiat aligs exiſtimationes quas de ſapiente ha⸗ benius foꝛtaſis ex his manifeſtiꝰ ſiet. Jtaqʒ pꝛimũ exi
ſtimamꝰ ſapientẽ oĩa maxime ſere: vt ↄtingit ⁊c. M In Frinʒ eit ẽt Poc. S.in pñti pte lectionis dicens · E qb⸗
dibus põt quedã ſapĩe deſcriptio foꝛmari: vt ille fapiẽs dicatur qui ſcit oĩa et difficilia per certitudinẽ et cauſam ipſus ſcire ꝓpter ſe querẽs Reſpondeo pehangu Pro⸗
ad rationẽ diffiniti ꝑtinẽt ceteris cõditionibꝰ obſeruatis.
Sed hec eſt hmõi. Igit᷑ ⁊c̃. Minoꝛ ꝓbat᷑. M ſex ſunt
cões hoiuz exiſtimatiões ſiue ↄditioues quas attribuũt ſapiẽti. Sed oẽs ſex explicat pᷣdicta deſcriptio. N Mꝛia nanq; cõis exiſtimatio hoiuʒ que attribuit᷑ ſapiẽti eſt ꝙ ſapiens eſt qui ſeit oĩa: vt eũ decet.i.vt ↄgruit ↄſderatio ni ſue. nõ ꝙ hẽat ſciam ſingulareʒ oĩuʒ rex.nõ n. opʒ ꝙ̃ ſapiẽs hẽat ſcĩam oĩuz ſingulariũ ſingulariter: qꝛ ſingula⸗ ria ſunt infinita et infinita ab intellectu compꝛehendi nõ pit. ¶ Fcða eſt ꝙ ille dicit᷑ ſapiẽs qui põt virtute ſui in teilectus cognoſcẽre difficilia:qꝛ cõ̃e eſt oibus ſentire·i. ſenſibilia et facilia cognoſcere. ¶ Tertia eſt ꝙ ſapiẽs di citur ille qui hʒ certitudineʒ de his que ſcit. ¶ Muartaẽ ꝙ ſapiẽs dicit᷑ ille qui põt aſignare cãs eiuſceʒ queſiti: et per eas docere · ¶ Wumta eſt ꝙ ille dicit ſapiens qui querit ipſuʒ ſcire ꝓpter ſe ⁊ nõ ꝓpter vtilitatẽ tpalẽ: vel cupiditatem coꝛpoꝛis · ¶ Sexta eſt ꝙ ille dicit ſapiens qui hʒ oꝛdinare et dirigere alios.Mõ.n. oꝛdinari ſed ſa⸗ pientem oꝛdinare opʒ · Meqʒ ſapientem ab altero: mi nus ſapientẽ ab eo ſuaderi opʒ. ¶Cum igit᷑ tales et tot ſint et nõ plures exiſtimationes hoiuʒ de fapientia et ſa⸗ piente quas explicat pꝛedicta deſcriptio: relinquitur ꝙœ
eſt bij aſſignata. ¶Ex quaꝑ locũ a cõiugatis põt inferri
deſcriptio ſapiẽtie:ita ꝙ ſapiẽtia ſit ſcĩa ↄſiderans dia et difficijia per certitudinẽ et cauſam ipſum ſcire ꝓpter ſe docens alios oꝛdinans et ꝑſuadens. CEx vltima etiam ↄditione ſapientis elicitur ꝙ duplex eſt ſcĩa. Duedaʒ eſt imperans:que alio noĩe vocat᷑ archytectonica. Alia eſt famulans que dicit᷑ ancilla. Magis aũt ↄuenit rõ ſapie
ſciẽtijs impantibꝰ q; fnnulantibꝰ. Dð ꝓbat phus ꝑ duo que ſcĩe famulantes patiunt᷑ a ſciẽtijs impantibꝰ: vt p
cit hic Hoc. S. ꝛimo.n. artes famulantes oꝛdinantur in finem ſupioꝛis artis· ſicut ars equeſtris in fnem mili taris. Sed ſapiente ᷣm cõem opinionẽ hominũ nõ opʒ
oꝛdinari ab alio:ſʒ alios oꝛdinare: vt dictuʒ eſt. Igit᷑ ⁊c̃.
Scðo. Artes etiq famulantes pſuadent᷑ a ſupioꝛibꝰ: in⸗
q̃ntũ credũt ſupioꝛibꝰ artibꝰ imperantibus. redit eniʒ nauifactoꝛ gubernatoꝛi docenti qualis dʒ eſſe foꝛma na⸗
uis. Sed vᷣm cõem hoiuʒ opinioneʒ ſapientis nõ eſt ꝑ⸗ ſuaderi ab alijs ⁊ ſʒ magis ꝙ alios ꝑſuadeat. Ideo ratio
napie magis Huenit ſeiẽtijs impantibꝰ qᷓ; famulantibus.
— jmn igit dicẽdũ ꝙ nõ opʒ ꝙ ſapiẽs Ad pamU5 cognoſcat oĩa pꝑticulariter: ſed ſufficit ꝙ cognoſcat oĩa pᷣncipalꝭ requiſita ad ſuam ſciam
a qua induit ſapiaʒ. Et ad replicam dicendũ pᷣ.ꝙ co
gnoſcere aliqd in vli: põt intelligi dupl. Vnoꝰ qntũ ad mediũ cognoſcẽdi. t ſic cognoſcẽ in vli eit pfectiſime eet in ꝓpꝛia foꝛma cognoſcere:vt dieit Voc. S. in pᷣ pte q7F.ar· vlti ad. ⁊m. erfectioꝛ.n.ẽ itellectꝰquip vnũ vle meciũ põt ſingula ꝓpꝛia cognoſcere:q; qui nò põt. Ande pfectiꝰ cognoſcit qui cognoſcit ꝑ mediũ vle:qᷓ;q per mediũ pticulare. Alioꝰ põt itelligi ꝙ aliqd cognoſca tur in vli ex pte rei cognite: vt. · cognoſcat᷑ ſolus vlis nã rei· Et hoc dupliciter. Vnoꝰ ↄſiderando rem mꝙ eſt talis res vel tale ens qntũ ad pticulares rõneʒ entis. Et ſic cognoſcere reʒ in vniuerſali eſt impfecte cognoſcere. Impſecte.n.cognoſceret hominẽ qui cognoſceret de eo ſolum ꝙ eſt aial. Alio vᷣm ꝙ eſt ens ᷣm cõem rationes entis ↄſideratum · Et ſic cognoſcere hominẽ ðᷣm ꝙ cõue
alios oꝛdinans ⁊ ꝑſuadens. dicendũ ꝙœ pᷣdicta deſcriptio
vatio. Auia illa deſcriptio eit bij data que explicat oĩa qᷓ
etha.
nit in ente methaphyſice loquẽdo eſt cognoſcere pfece
et in ꝓpꝛia foꝛimna qjntũ ad ↄſiderationeʒ ſcĩe ſiderantis ens inejntũ ens. picendũ ⁊0. ꝙ ſaplentis nõ eſt cogno ſcere oia certitudinal: ſed ſolum maxime vniuerfalia er pꝛimas cauſas et cetera que in ſua ſcia pᷣncipali ↄſideran tur. Iliud eſt.n. cognoſcere maximevlia: et aliud cogno ſcere ſingularia in vñ. llia.n.qnto ſunt magis vlia:tãto ßm ſe ſunt certioꝛa. Jus igitur ſapientis ſit cognoſcẽ ma⸗ xime vlia: dicit᷑ ꝙ eius eſt certitudinaliter cognoſcere.
¶ Ad ↄirmationeʒ dicendum ꝙ kʒ quilibet ſciat omnia
n vniuerſali ex pte rei eognite:nõ tamen ex parte iedij cognoſcendi qð eſt pfectius cognoſceres vt dictũ eit: qð ꝓpꝛie ptinet ad ſapientem. CAd tertiũ dicendu ꝙ ſbe ſeparate pñt cognoſci dupłk. Tino ᷣm ꝓpꝛias qddita⸗ tes et a pꝛioꝛi cognitione ꝓpter quid. Et ſic cognoſcent᷑ in patria. Alioꝰ vᷣm ꝙ ſunt quedaʒ ꝑtes entis et cognoſci tue cognitione q eſt: et a poſterioꝛi· Nt ſicnt cognoſcun⸗ tur a nobis. I icet·n.in piti ſtatu nõ poſimus eas cogn ſeere pᷣ modo:bi tñj ſcho modo. ¶Ad quartũ dicendũ ꝙ qᷓ;uis de rõne ſapientis ſcit ſcire oĩa: potiſime tñ eius eſt inter illa oĩa cognoſcere difficillima. Ideo vna condi tio eius nõ excludit aliam. ¶Ad qntũ dicendũ ꝙ aliqd eſſe ſacilis cognitionis pãt intelligi dupl. Mno ex ꝑte rei cognite. Alioꝰ ex pte cognoſcentis. Vicet igit pꝛina
cauſa ſit facilis cognitionis ex ꝑte ſue nã̃ettñ ex parte co⸗
gnoſcentis.ſ.ex parte noſtri ſic eſt difficilume cognitio⸗
mis:vt infra patebit in·⁊ huiꝰ.q·x.ar y. CAd ſeytũ di⸗
cendũ ꝙ in genere demõſtrabilius ſcire certitudinaliter
eſt ſcrẽ per demõſtrationẽ. ꝛincipiatij que nõ ↄtingit
demðürare:certius cognoſcunt᷑ q; ↄcluſiones: M pʒp
poſte. ¶ Vel dicendũ ꝙ nõ eſt intelligendũ ꝙ ſapientis ſit cognoſcere cauſas quaſlibet per demõſtrationeʒ: ſed ꝙ ſapientis eſt reddere cauſas eoꝝ que hñt cauſas: et ꝑ ẽas docere¶ Sil dicendũ eſt ad. yet. ðm. ¶Ad no⸗ num dicendũ ꝙ ſapientis eſt querere ſcire ꝓptèr ſe ⁊ nõ ꝓpter aliud:qð ꝑtinet ad vtilitateʒ vite vel volnptatẽ. Nuerit ti ſcire ꝓpter vltimũ nñnẽ. nde ſcire vltimum ſnẽ et cõtẽplari ipſuʒ eſt felicitas vltima hoĩs: vt pʒ.Io. ethy ad quã ſequitur ſũma delectatio· ¶ Ad vltimum dicendũ ꝙ duplaliquid dicit᷑ oꝛdinare· Anotanqᷓ; exe quens. Alioꝰ tanq; mnouẽs. ꝛimo modo oꝛdinare ma gis ptinet ad pꝛudentiam qᷓ; ad ſapientiani. Sed ſecũdo modoqð eſt nobilius et diuimus ꝑrinet ad fapientiam CIbi in Voc. S et pho. ſtoꝝ aũt— qdeʒ— 35 ſ ſic pcedit᷑. Aide pmas ⁊ vles cauſas:nõ ↄueniãt ille ſexcõdi⸗ tiones ſapientis. Mam ſcire aliquid in cauſis vlibus:eſt ſcire aligd in poꝰ. Sʒ ſcire in poꝰ: eſt ſcire im perfectiſſimuʒ. Luin ergo ſapienris ſit ſeire perfecte: nõ cõſiderat cauſas vniuerfales: Vel opoꝛtet dicere ꝙ non cognoſcit omnia. C P Maxime vniuerſalia ſunt faà⸗ cillime cognitionis: vt pʒ pᷣ phv. Ergo ille qui conſi⸗ derat vniuerſaliſſimas cauſas non eſt ſapiens: cum ſa⸗
Lec.zy.
Lec.i0. .3. e
TLec. 11%
pientis ſit cognoſcere difficillima. ¶zo Illequi con
ſiderat vniuerſales cauſas: paucioꝛaà in ſua conſideratiõe compꝛehendit. Jum ergo ſapientis ſit omnia cognoſce⸗ re: ſequitur ꝙ ↄditiones ſapientis non competunt cõfi⸗ deranti vniuerſales et pꝛimas reꝝ cauſas. ¶ 4 Sa pientis eſt docere alios. Fed doctrina maxime incipit ſingularibus: vt pʒ pᷣ poſt?.cum omnis diſciplina no⸗ ſtra etquelibet intellectiua cognitio oꝛtum habeat a ſen ⸗ ſu. Bequitur ergo ꝙ ratio ſapientis non cõueniat conſi⸗ deranti maxime vninerſalia. ¶ Sed contra eſt phus in textu dicens · toꝝ auteꝛn hec quidem omnia ſcire vni⸗ uerſalem ſciam maxime habenti ineſſe:neceſſe eſt. Hic
enim nouit omnia aliqualiter ſubiecta ⁊. Reſpon q co dicendum ꝙ pꝛedicte ſex cõ⸗
ditiones ſapientis conueniunt ei qui cognoſcit pꝛimas cauſas et vniuerſales. NHep conditione.pᷣꝰ pꝛobat phus tali ratione. Duicunq; ſcit
vninerſalia ſcit illa que ſt vniuerſalibꝰ ſubiecta. Sʒ his
qne ſunt
—
pote tium: ad wesn q ei CHua Nlien. io ſci mep docet·

ſu u iu ue n ſu eſſ. y m ni üia axi — e cð 8 Bl 5cn lia S S ue 5 n nuin wuin
cin ₰ q te axi 50 iti ue ini un C rœ
wi. Er ng u öi rſ 8 5 ni e — Eiße et ee aco n Sie e ma ed in ₰— co£ 4 toꝛi 50 de e — fui ice a Kb 10 te og rg len gi n n it ei
Mu iur ſei 9n rti 3, re bre 1). t 10ſe orer e3 d 4 e. eA d pꝛe 5 oſid ue unt ãl 5d cut rin 3 u s. e ufs uh ebe 9di— it ven een ni 5 efl lm w 3 ſnn mr ziin 10 wer ti intcnde n 2 0 ca 10 1e— vi icn PL 6 q 8 ann ed —— ce e 5 pi ahnn h8 es e⸗ 6 et it b qun— s.n ex rti Sil uci us i us en 3 3 E yn on in nis — en cu ed 1[„ i A1 e ſ aib e er 18 kete un e kr ſie er m ri rejar önn. n eme 15 e ue⸗ 9 oi 10 i in eſt i m* i hit—— e id b cit ma 20 Ei ꝑ 1 cauſ. iit e c wee S er a tc 6 ple mp 18 5u otin n pote er i5 S ou F oe re— cti ich us v en 6 r ui— eo enn.—. S c zeen mitul vni n w ene di on— einn ad cõ ſů ude rſe ö jn urt e 6ez ve 4 eñ t n 1p ie piũ a 6 ſint fe ſ ie r bee ſc. jnn uw n erſ de v e e d nerir ſ te fa— al iin p 123 q —. i naur bc Ril ſt u 1d ad hn ät— tis NM netn S ſien ie 61 te hub ice li Ep gno C ſR. 11 nai ei E ſ di 1 1 t it 80 ien tri Sſi nd e ce 3 m 8 ſwt. n .— duon S. up— 4.. 5 ũ v S ſub ũ in in 2* de xi ipti e gd 0ꝛ cie n en e rat ꝙ tin 33 it 2u bie cti: 8 6 2 — ine— S ↄfu eh e
g55. ihn S n us S⸗ be In—5 n ie ta c Ze— 4 nã mi ſbe ar en i6 32
.— 1 uſ N 0 qui di* 2. 1 6 ja q eT U q ce d uſt cl zucn n †
n—— waun 52 i8 ter n rp 6 cie iſ er à8 ar de à: di e f ſe E. oſtẽ—— 5e Bneal. n in( bi 0 m decn re leb d e. vn ne ¹4 iu 4* ßul unt adi 8. ꝙ pa iec in e n*
10 5 u6 it is 5 8 ui— ni win qu ari at pl n Zice ti po e 5 o.
e ne eid ü rit er ma nd ino uwe k 2 id e ↄñ Rievl vlia . 6 ezrin et—. d ve x. bi —— i ib?. 65 e che me cian er en e. ℳ rnit i8 0c di u ei onẽ 0 cioꝛ nu— rn„ o ve 1 or.8 cqute ene S 4 an iqu
ewle„ duei— 3. nia nn 1 2 00 R8, cb ſ„ n dn te— la 13 itio. n n cãʒ 43 L2— e 18 d S: Vt 23
K ne rali t e cds d 1c 14 5 ſ. ed 1di et m di iti S lari Di — 18 ia el öt ite ſt Sꝛc ſſ au gis Lern ſ diffi ert 1 ſi on nn 2— S tireg iun 5 nt—— ſu n 1 ſic Si 5 de⸗ — ſtis e S de eſtie non elenn mri c we un Le — ene— n 3— woe iei S— den t 1 he 1 2 n* S— S. d F t: e42 ide ue ü cir ſiq ⸗ ion nib qſ p pꝛ ne re ota 35 5. n
u ant ien ia— g5 u 6 2 3 5. ec a 6*1 nt te itee noſi Pe tu nene 2 E. n nß— 01 iru e ide S 1 . J m ſi m: ipꝛ ei e n ahne i e m ² M difi † ab na n d 2 — —. 37 2 bie p t effec tti 4 o e na 2 sco cn nen vae 3— e N ind ſe od 18— tw en iti e foꝛ ie mo i, 8 na 4 n— ßen nege ma. e nan u in— on ci abt⸗ 56 o— u iih — öbi ren— e ui is na cõ. nbſ m fit ei et und et aie Nin 6* en ccgn ſu e ra ₰ 7— 5 ub 3 rſ agẽ⸗ ui eei N— b Mu nt 4. n m ꝛe uii le E⸗ iffi inc ui in a ſe ſi iti de m ₰ ule n ie gu 3 ½ qð ci e ru ue cti tp u n 10 rat. e. ir rex e nt nuni te- gue n3 Alia— 1 tur⸗ nti 2 w iſi noir Ar Age 9 ten n dbr. 7 peri nd n ec pꝛe ſere ctus c qun yr ſ i8 neot ½ S.n u nſ piin obren itio iffe init er in e inmn⸗ e 4 net. i one kit e ſpe iuepn di ½ non c ſne nohe 5. 3 n nan m r la: n mi . t 214 ei O it nt ben N in ni ntie* 4 ren 1 1 F. 7 er cs S Se cĩ eh mn mmn 10n L et enſi u ſüt vit 4 er 8: 0 5— nn co ne 55 6 de ti rin nic agi m rit ex eipi w rft m ũ:. et et in c 3* e: ſeb ali uer v ei re ia er nt riu ai vi pꝛi in 1 4 a e men er irt en8 E 5 55 nir en fera 85 ar o uer 5 b ne us 5e um b ici m g0 5 en ni ſu: i . 1 að

Pꝛimi
CP h. idem dicit Doc. S·ꝙ illa ſunt mayie itelli
giiſiã que ſunt mayie ſepata a mã. Sʒ magis vlia ſunt inaxie ſepataa mã. Ergo ſunt facillime cognitiõis. NH Lec.pᷣꝛ. et 10. Totũ eſt notiꝰſuis ptibꝰ:vt ṽ pᷣ pßy· Sed maxie co ·4· vfia: maxime hůt rõnẽ totiꝰ reſpectu minꝰvlium. Ergo maxime vlia ſunt notioꝛanminꝰ vllbꝰ. Et ſi nõ ſunt dif⸗ ficilima ad cognoſcendũ. C n. Qualis eſt oꝛdo ſen
—
ſibiliũ ralis eit oꝛdo intelligibiliũ:cũ cognitio itellectiua oꝛiatur a cognitiõe ſenſitiua. Sed in oꝛdine ſenſibilium pꝛiꝰ ſentit᷑ indiuiduũ alicuiꝰ magis cõis: vt bʒ ꝑ exhien
tiaʒ. Si qs.n.videt aliquẽ a remotis: pꝛiꝰ ſenſus iudicat
g ei aia qᷓ; bomo · Ergo ẽt in ꝛdine intelligibiliũ:ma⸗ gis vlia ſunt pꝛi itelleta:et ꝑ ↄñs magis nota. C lud qð eſt ꝑ ſe:eit pꝛiꝰeoqð eſt ꝑ accidẽs: vt dicit᷑ ⁊⸗ pᷣhvr. Sed vlia ſunt ꝑ ſe itelligibilia: ſingularia voPc⸗ cidẽs et reflexe:vᷣm doctrinã Doc. S · ergo vlia ſunt pꝛi ns notaq; ſingularia ¶ P 1ʒe Mhus dicit.& ·toicok
g diffiniẽtia ſunt magis notaqᷓ; diffinitum · Sed magis Lect.pᷣ. et yle ſe hʒ ad minꝰvle:ſicut diffiniẽs ad diffinitum · Ergo ce Pet idẽ pð pꝛius · CH 147.In 20 huiꝰ dicit phus. In foꝛi⸗ bus quis delinquet? Ex quo habet ibia pbo· ꝙ pꝛimnꝰ
⁊ vlia pᷣncipia ſcie ſunt notiſima. Ergo nõ ſunt difficilli
me cognitionis. Cÿ 150. Intellectꝰ certiꝰ cognoſcit et
yeriꝰ q; ſenſus. Ergo itelligibilia ſunt certioꝛa; ſenſibi
lia. Lñ ergo vlia ſint ĩtelligibilia ⁊ ſingulãria ſenſibilia:
ſequit᷑ ꝙ vlia ſunt facillime cognitiõis reſpectu ſingula⸗
rium: et magis vlia reſpectu minus vlium. CP16?⸗
Dm pꝛius et notiꝰ attribuit᷑ poe qᷓ; ila que ↄtnentur
ſub obiecto:cũ talia nõ ĩmutẽt potentiã niſi rõne obiecti·
Sed ens ſiue verũ eſt oðm itellectꝰ:ficut bonũ eſt obin volütatis. Cum ergo ens et verũ ſint mayime vliaſ eqt
idem qð pꝛius. CP. Wediũ cognitionis qð pᷣſup
ponit᷑ ad cognitionẽ alteriꝰ eſt notius · Sed magis vleẽ
mediũ ad cognoſcendũ minꝰvle. Igit cẽ̃. CP 180.N
iud cuiꝰ ſpẽs pꝛius recipit in inteſiectu noſtroꝛeſt nobis notius. Sed ſpẽs magis vlis pꝛius recipit᷑ in intellectu
noſtro:cij minꝰvle nõ poſſit intelligi niſi intellecto mã⸗
„
co.ßß·
gis vli. git᷑ ⁊c̃. ¶P 190. Intellectꝰqui exit de potẽtis
ad actum̃: pꝛius inteiligit impfectiota: vt dicit Doc.;. p pbyr.et in pᷣ ꝑte.q.ð4 · ar.z· Sed vlioꝛa ſunt impfe ctioꝛa:cuʒ ſint ↄfuſioꝛa minꝰ vlibꝰꝛet habeãt quaſi rõnẽ mãe reſpectu minꝰ vliuʒ ſicut genꝰ ſumitur a mã. dria va foꝛna. Igit ⁊c̃. C Pꝛo. ſdꝛius eſt aq̃ nõ ↄuentit ſubſiſtẽdi ↄñ̃ãꝛvt dr̃. yPuiꝰꝛet in poſt pᷣdicamẽtis. S magis vlia ſunt hinõi in noſtra cognitione. uia magis vle põt intelligi nõ intellecto minꝰ vli. Relinquit᷑ ergo
F. Lec.1ʒ. Le
ꝙ magis vlia nõ ſint difficillima ad cognoſcẽdũ. CSʒ
Ztra eit phus hic in textu dicẽs. fere aũt et difficillima ſunt hoĩbꝰ ad cognoſcendũ:que inaxime ſunt vlia: qi⁊ ſenlibus ſunt remotiſſima.
dicendũ ꝙ duplicia ſůt vlia. Reſpondeo Queqã int vlia in cauſando
ſicut deꝰet ſpe ſepate. Et talia lð ſint maxime cognoſcibi
—
lia m nãm: Tum p̃oꝛqꝛ ſunt maxime in actu. Tum2⸗ qꝛ maxime ſunt ſeparate a mãꝛtñ ſunt nobis difficilliija ad cognoſcendũ: vt infra in.⁊0. huiꝰpatebit. q.I. dr. z. Et per hoc pʒ ſolutio ad.ym.ym.ꝙ. yn lia ſunt vlia in ß⸗
dicãdo:ſicut ens ſba coꝛpꝰꝛet ſic de alijs. Et talia poſſũt
dupl ↄſiderari. Anoo ꝑ reſpectũ ad ſingularis ſimpk.
Ht hoc dupk. el qntũ ad eognitionem ſenſitiuã. Et ſic ſingularia junt nobis pꝛiꝰnota cognitõe ſenſitiu qᷓ; vlia.
Vel q̃ntũ ad cognitionẽ intellectiuã. Et ſic vlia ſunt no⸗
vis pꝛius nota cognitiõe intellecuua qᷓ; ſingularia. Tuiꝰ Lect.io. et rõ eſt. Quiaꝝ ſe pᷣcedit id qð eſt ꝑaccũs: vt dr· ⁊.phyt co.66. Sed ſingularia ſunt per ſe ſenſibilia et vlia per accidẽs i.ꝑ alteꝝ: vt pʒ. ⁊0.de aia. vlia vo ſunt per ſe itelligibi⸗ Lect.Iꝛ.et lia:qꝛ directe:ſingularia vo ſunt intelligibilia ꝑ accidẽs: e.ðo. qʒ reflexa. Actus aũt directus pᷣcedit reflexũ. Et per hoc
pʒ ſolutio ad.in et.iyn Alioꝰ poſſunt ↄſiderari vlia ꝑ
reſpectũ ad ſingularia in reſpectu. vʒ · per reſpectum ad
minus vlia. Et hoc dupl. Ael per reſpectuʒ ad minus
vla quoꝝ ſingularia nõ cadũt ſub ſenſu niſi per ſuos ef⸗
te in ſe:et ᷣm ſuã nãm. Et ſie magis vlia ſunt notioꝛã ini v. le. ſul *e
Metha.
ſectꝰꝛfieut fůt ſbe fepate: vt angeli.&t ſie magis vlia ſum d̃ nodis notioꝛa vt ens qᷓ; talia minus vlia: qꝛ ña cognitio d
oꝛtũ hʒa ſenſu pꝛo pñti ſtatu:lʒ vm nãm ſit ecõtra: cũ ta C les ibe ſint in acu et imãles⸗ vt ẽt dicrũ eit de vli in cau⸗ dn ſando. Vii phus notãter dicit fere:qꝛ vt dicit hic Doc. ac ſunt penitꝰ a mã ſepata vm eſſe:ſicut ſbe im⸗ äen mãles:iunt magis difficillia ad cognoſcẽdũ nobis:q; ẽt pꝛ vlia · Mec ille. Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad 4 Alio pit ↄſi punc derari vlia ꝑ reſpectũ ad minꝰ vlia: quoꝝ ſingularia ᷣm dun ſe cadũt ſub ſenſu: et nð ſolũ ꝑ eſfectꝰ:ſicut coꝛpꝰ aĩal ho cſt moꝛet ſic de alijs. Et hoc modo pfit dupl conſiderari. din dinoð vt ſunt ptes diffiniẽtes. Et hoc dupli. Vel abſolu efec
nus vllbus: vt dicit phus.õo.topicoꝝ. Vel vt ſunt ꝑtes ſl⸗ nßl huiꝰ totiꝰ. Et ſic minꝰ vlia ſunt nobis notioꝛã ců ſe hẽant put ſicut totũ diffinitũ. Sed totũ eſt notiꝰ nobis ſuis partb? x. piſo vt dipꝰ phy. Vnde Doc. S.in p? pte·q 8. ar.3· àd 5.6 nu ʒm. dicit ꝙ pars aliqua põt dupli cognoſci. Eino abſo⸗ co· 4 pum lute vᷣm ꝙ in ſe eſt. Et ſic nihil. ꝓhibet pꝛius cognoſcere mnm ptes q; totůꝛſicut lapides pꝛius qᷓ; domuʒ. Alo Eᷣmꝙ pece ſunt ꝑtes huiꝰ totius. Et ſic neceſſe eſt vt pꝛius cognoſca verol
mus totuʒ q; parteʒ. Mꝛius·n. cognoſcimꝰ domũ qjdaʒ vet ↄjuſa cognitiõe qᷓ; diſtinguamus ſingulas ꝑtes eiꝰ. Bic
ergo dicẽdi eſt ꝙ diffinẽtia abſolute ↄſiderata ſunt pri“ nota qᷓ; diffinitũ Alioquin nõ notificarer᷑ diffinituʒ ꝑ ed. tc jut Sed ᷓᷣm ꝙ ſunt ptes diffinitionis ſic ſunt poſteriꝰ nota. qod
Mꝛius. n hominẽ cognoſcumus quadã cõfuſa cognitiõe ch q; ſciamus diſtinguere omnia que ſunt de ratione eius-
jecile. Etꝑ boc pʒ ſolutio ad.iʒn. Alioꝰ magis vlia. C pñt ↄſiderari vᷣm ꝙ hit rõnẽ toriꝰ. Et hoc dupk põt in⸗ h dict telligi. Tinoꝰ ꝙ ſint pꝛiꝰ nota vʒ nãʒ. Et hoc dupiiciter. re. Ulel de vniuerſalibꝰmathematicis · Et talia ſunt notioꝛa mr
minꝰ vlibꝰ:qꝛ in mathematicis nõ refert eadẽ eſſe nota nobis et nãe· Mel de vlibus phycis aut methaphyſicis. Nt talia nõ ſunt ininus nota vm nãm:cum ſint indeter⸗ minata et cõfuſioꝛa minusvniuerſalibꝰ. Alio modoquo ad nos. Bt hoc dupk põt intelligi. Eno modo loquẽdo de cognitione cõfuſa:et via cõpoſitionis: eo modo quo dicit Poꝛphyriꝰꝙ amagis vniuerſalibus que ſunt ſim plicia deuenimus in minus vniuerſalia que ſunt cõpoſi ta dicens: ꝙ deſcendentẽ a generaliſſunis ad ſpecialiſſi⸗ ma:iubet Plato quieſcere · Et ſic magis vlia ſũt pꝛioꝛa et facillime cognitionis: vt pʒ pᷣ phyt. Et per hoc pʒ ſo lutio adpn.zm. gm.10n.1L4n.16 m. Iym. 18n. I9n.et. 20. Uinde Doe. S.in ß pte vbi ſupꝛa ad. xn · ſie git Ani⸗ nerſale magis cõmune comparat᷑ ad minus cõune Mt totũ et vt pars. vt totũ quidẽ· ſᷣm ꝙ in magis vniuerfali non ſolũ ↄtinet᷑ in potentia minus vniuerſale:ſed ẽt alia: vt ſub animali non ſoluʒ homo ſed etiã equus · At pars auteʒ vᷣm ꝙ minus cõmune cõtinet in ſui ratione nq̃ ſo⸗ lum magis cõmune:ſed et alia:vt homo nõ ſolũ aial: ſʒ etiã rationale· Sic igitur animal in ſe ↄſideratuð: pꝛieſt in noſtra cognitione qᷓ; homo · Sed homo pꝛius eſt ĩco gnitione noſtra qᷓ; q animal ſit pars rõnis eiꝰ. Mec ille. Alio modo loquendo de cognitiõe determinata · Et hoc dupk.dno modo qjntũ ad cognitionẽ determinataʒ in genere · ſ.ſᷣm implicem appꝛehenſionẽ intellectus ma⸗ gis vniuerſaliũt: vel qᷓ̃ntũ ad paſlionẽ cõmuneʒ et partes cõmunes ⁊ remotas · Et ſic adhuc magis vninerſalia ſũt nobis facillime cognitionis. Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad ⁊⸗ argumẽtũ. Alio modo loquendo de cognitione ſimp determinatã. vʒ ·jntum ad iueſtigationẽ vlius q̃ntuʒ ad Ppꝛietates ⁊ cauſas et cẽs partes per ſe ⁊ per altexꝝ m rationẽ foꝛmalẽ ſubiecti:et perwiam reſolutiõis. Et ſi ius ſunt nobis nota minꝰ vlia: eo ꝙ per cauſas ꝑticu⸗ lares que ſunt vnius generis vel ſpeciei: uenimus re⸗ ſoluẽdo in cauſas vninerſales:et ſic reſolimus milus vniuerſalia vſqʒ; ad ens et ad cauſas eius. Nt iſto modo
magis vniu erfalia ſunt difficillime cognitionis quo nos:et ſunt difficillima ad cognoſcendum:qꝛ quecunq; requirunt᷑ ad cognitionem inferioꝝ requiruntur etiam ad cognitionem jupioꝝ. Et per hoec pʒ ſolutio ad ſexiuʒ argumẽtũ⸗

W
S— K
. S E —
S
— —
— *. —
—
2
₰ S —
—= S
gratia:vt pꝛobzt Soc. S.
„
Mueſtio
2 20.g. 4 4.ar.4. Sec ſciẽtia
Septima
arumentum. ¶ icet ergo magis vniuerſalia non ſint namentt. Sed caritas non eſt ubiectine in intellectu: vt difficilia ad cogioſcendũ cognitione confuſa:ſint tñ ditñ pꝛobat Toc. S. ⁊nꝛ. ꝗ. 24 4r. po. Igitur videtur ꝙ ſa⸗ cilia ad cognoſcendum cogntione ſimpli determinata. pientia non ſit aliquis habitus cõſic erans cauſas pᷣmas: ¶Et cum dÿ in.iyo. argumẽto ꝙ magis vlia ſunt me⸗ cum oiĩs hit?ꝰ intellectualis ſit ĩ aliqᷓ ꝓte aĩe ſubiectine: dinin per qð minus vliã cognoſcunt᷑. TD icendũ ꝙ quia accidentis eẽ eit ineſſe. CSed cõtra eſt phs in tex ea cognoſcunt᷑ tãq; per pꝛincipia cognoicendi ⁊ nõ eſen tu dicens · x oœĩbus autem que dicta ſunt in eandẽ cadit di: vt dicit Doc. S. vbi ſupꝛa ad ꝗ ñ vbi ſic ait. le ᷓm ſcientiam queſitũ nomẽ. Opʒ.n. hanc pꝛimorum pꝛinci⸗ ꝙaccipitur vů intentione vlitatis eſt quidem qubdãmõ pioꝛum ⁊ tauſurum eiẽ eculatinam. Et eniʒ bonum pꝛincipiũ cognoſcendi:pꝛout intẽtio viitatis ↄſequit mo ⁊ quod cuins gratia vna cauſarum eſt. it dum intelligendi qui eſt ꝑ abſtractionẽ. Non at eſt ne⸗ R eſi on q eo dicendum ꝙ ſapĩa eit ſcientia ceſe ꝙ cœẽ qð eñt pᷣneipui cognoftendi it pꝛincipui eſen MeiP circa cauſas primas ⁊ prima di: vt plato eriſtimauit:cũ qiq; cognoſcamus canſã ber principia exſs. Probatio phy que ſumit᷑ ex preceden⸗ eechum ⁊ ſam per accñtia. inde vle ſic acceptuʒ m tibus dnabus ↄcluſionbus. Quelz ſcia cui conueniunt Tec.v. ſententiã Ariſto ·ð· methaphyſice non eit ᷣnciptũ eiſendi pꝛediete ſex conditiones ſapientis vel cuiconuenit predi ðcõ · õ neq; pa. Iiaũt ↄMceremus ipſaʒ nãm generis vel ſpẽt cta deſcriptio ſapientie:neceiſurio dicit ſapientia: ⁊ econ pꝛout eſt in ſingularibus:ſic quodãmõ hʒ rõnem pꝛinci tra. Dð pʒ per locũ a deſcriptione adde criptũ. Sʒ ſcie pij foꝛmalis reſpectu ſingulariũ. Mam ſingulare eſt ph vninerſales ⁊ pꝛunas reꝝ cauſas ↄſideranti ↄuenit pre⸗ materiã. Rõ aũt ſpẽi ſumit᷑ ex foꝛma. Sʒ nã generis cõ dicta deſcriptio: vt patuit in ⁊0 articulo huins qõnis. Er haratur ad nãm ſpẽi magis per modũ nidlis pꝛicipijq goſcientia primas ⁊ aitiſſimas rex cauſas conſiderãs dr nturs generis ſumit ab eo qð ẽ̃ mãle in re. Rõ vero ſapientia. t ſic ſapiĩa eſt ſcia circa primas cãs ⁊ pꝛia pn⸗ ſpeciei ab eo qð eſt foꝛmale:ſicut rõ aialis a ſenſitiuo:rõ cipia exis. CEt qꝛ finis qui eſt bonũ quoddã ⁊ cuiꝰ cʒ vero hoiĩs ab intellectino.t inde eſt ꝙ vltima nãe intẽ ſiunt alia eſt vna de numero cauſarum:ideo infert phũs ſo eſt ad ſpẽm:non aũt ad indiuidunʒ neqʒ ad genus:q ſpecialiter ꝙ ſcia que cõſiderat primas cauſas vles: ne⸗ ꝛmd eſt finis glationis. Materia vo pp foꝛmã: hec ceſrio hʒ conſiderare vlein finem oĩum qð eſt optimũ üle. CErſi dicat g in. ⁊ poſterioꝝ dr ꝙ quetʒ ꝑs dif⸗ in tota ns. C.⁊0. lia rõe ↄfrinat eadẽ ↄcluſio. Sa⸗ Ter z. jinitionis eſt in plus ⁊c̃·ergo magis cõmẽti ſimit᷑ ab eo pienti.n.vᷣm vfimn nois videtur ĩportare eminentẽ ſuf⸗ quod eſt mile in re ſed foꝛmale. C Picenum Fh ma icientiam in cognoſcendo.ſ.vt ſapiẽs in ſeipſo certitudi⸗ cðe reſpectu ſpẽi cuius eit pᷣncipiũ diffiniendi ſtq̃i nem habeat de magnis ⁊ mirabilibus que alijs incogni Qrnale:non iñ reſpectu indinidui: ſed eſt vt materiale. t ſinte vt dicit Doc. S. in. zo. ſnĩaꝝ di.ʒy.ar. prio que⸗ 2ec12 C Fi dicatur ʒ: quia in prio de ceio ⁊ nn dr. Wui ſtiuncula pria in corpore. Sed taiis eniinentia certitudi ⁊co·gꝛ· picit celum dicit vle. ui añt dicit hoc celũ dicit xticuꝰ/ nis ſue cognitionis nõ põt hĩi niſi per altiſimas cauſas lare. i· minus vle:cum qðlʒ celũ diferat ſpẽ ab alio. Sʒ; ⁊ primas. Ignoratis.n· primis: cĩ ignorant. Ergo ſeg marime vleẽ vt indererminatũ ⁊ q̃ſi mãle reſpeciu mi tur Pſapia verſatur circã cãs altiſimas er pᷣmas. ¶ nus vlis. it ac̃. CPicendii ꝙ ſʒ magis vle cðpara 3o. Ad ſapientẽ perrinet iudicare. Judiciũ auteni de ali⸗ tum ad minus yle cũ ſua dr̃ia ſit: vt inateriale quia eſt ĩ⸗ quibus fieri non põt niſi per ea que ſunt lex et regula eo determinatũ:ti ſi cõparet᷑ ad ipſum in rõne pdicati ðm rum. Semper aũt opʒ: vt dicit Doc. S.in z0 ſentẽtiarũ ꝙœꝙẽ ſuperius predicat᷑ de inferiori ſic hʒ rõneʒ forme. vbi ſupra queſtiuncula in corpore:ꝙ ſupiora ſint ĩfe⸗ Cx predictis ergo colligit᷑ talis ↄcluſio. Warie vlia rioribus lex et regula. Mrimũ.n.in vnoquoqʒ genere Lec. tam in cauſando qᷓ; in pᷣdicàndo cõparata ad minus vſia eſt lex vel regula et yt menſura oium inferioꝝꝭ vt dicit co.47. ſunt nobis difficilima ad cognoſcendum cognitione ſimꝰ ꝛ0 huins. Opʒ ergo ſapientem de ſuis inferioribus u⸗ plirter deternunata. Crgumentavo oĩ ſoluta ſũt pp dicare pſupioꝛa. Inde eſt ꝙ iudiciuʒ nunqᷓ; pſicit ni ꝑ cedentẽ diſtinctionẽ: ⁊ etiã per eaque dicent inferius in ſuperioꝛa in que iferioꝛa reſoluunt. Neceſariũ en igit Cbi in oe. S.er pto. Ex oĩbns aũt que dicta ſint. randumn eſt tñpᷣoꝛ vt dicit poc. F.vbi ſupꝛa ⁊ ĩ.⁊iꝛc.q. D u artum ic procedit᷑. ide 4ar. p ꝙ aliqug cʒ draltiſima dupli· vno⸗ ſimplr. 2 9 turꝙ ſapientia nõ Iio mõ in ge. Re igit qui cognoſcit cãm altiſimũ in ſrſeis circa canſis pᷣmnas ⁊ principiapᷣma ert aiquo gje:⁊ ꝑ eam põt in œĩbus que ſũt illius generis tens Id ſapientiã.n. ptinet determũre me iudicare ⁊ oꝛdinare:dũ eẽ ſapiens in illo genere:ſié me⸗ dinm in virtutibiis morabus: vt pʒ per diffõnem vir dicus exptus ⁊ artifex exis di ſapiens in gñe medicabi dutis poſitam in. ⁊ethyt. Pſt. n. virrus hitus electiuus ĩ liun. Mle vero ꝗ cognoſcit cãm altiſſimã fimplr que eſt 2ec. medietate eys quo ad nos ⁊ vt xtiqʒ ſaptens determi deus: ðĩ ſapiens ſimpi. ¶ Lõſiderandũ ẽ ſcho ꝙ ſapia nabit. Sed prime ⁊ vles cauſe nõ ſunt opabiles ſiue de impoꝛtat rectitudinẽ quãcã iudicij. Rectitudo aũt iudi⸗ rerminabiles a nobis. ngo vñ ꝙ ſapia non coſderet al⸗ cij põt ↄtingere duplr. Eno mõ;in pfectũ vſum rõnis. tiſimascãs. P. ꝛ· Sapia non põt eſſe in aliquo ſine Zliom ꝑↄnãlitateʒ quãdã ad ila d
e qbus eſt iudican⸗
dum. Sicut de his q̃ ad caſtitatẽ ptinent ꝑ rõnis inqſitio
primas cauſas ↄſiderans põt inene alicni ſine gr̃a: vtpu neʒꝛ recte iudicat ille qui didicit ſciam moꝛalẽ. Sed per ta methaphyſica Ariſto. Igitur ⁊c. ¶W.30. Scientia p quãdam ↄnãlitatẽ ad ipſaʒ recte iudicat de illis: ille qui nas cauſas ↄſiderans eſt habitus inteilectualige vt patet haber habitũ caſtitatis.ꝛimũ ergo iudiciũ ptiĩet ad ſa⸗ Tec. x. ſexto ethycox. Sed ſapia onm ſit de ſurſum deſcendens pientiam que eit hĩtus intellectualis:de qj eſt hic ad pꝛo non eſt habitus intellectualis ſaltẽ humano ſtudio acqſi poſitũ. Scðʒ vero ad ſapĩam q̃ eſt donuʒ ſpũs ſcti. Pec tus. Pitur xẽ. CP. 4o. Opʒ ſapientẽ eſſe certiimum Toc. S.ĩ.⁊⁊c. vbi ſupꝛa ar. ⁊v.Mð etiã dicit ĩ pᷣmã pte de oĩbus:xt ſupra patuit. q.qᷓ.ar.⁊ Im. rgo ſapiẽtia nõ q. pᷣa.ar.ß.ad vltimũ ſub alijs tñ verbis: vbi ſic ait. Cõ⸗
eſt de altiſimis canſis ⁊ primis tiñ. ¶P Vo. Si ſic: ſe⸗ tingit·n. aliquẽ iudicare vno mõ per modũ inclinatisis: Meretur ꝙ nullus medicus poſſet dici fapiens. ᷓʒ ↄñs ſicut qui hʒ habitũ virtutis recte indicat de his que ſunt eſt contracõem hoinʒ opinionẽ. Jgitur æc̃. pʒ ↄitia. qu Fm virnutẽ agenda: inqᷓ;tũ ad illa facienda inclinat᷑. iiñ medicus non conſiderat altiſimas cãs. CP.õ. Si ſz⸗ etiam in ethycis diꝙ virtuoſus eſt mẽſura ⁊ regula hu⸗ pientia eſſesſcia pᷣmas canſas conſi erans: vel talis ſapiẽ̃ manoꝝ actuũ. lio mõ per modi cognitiõis. Sic᷑ aliqs ta ect ſubiectine in voluntate vel in intellectu: non pꝛi⸗ inſtructus i ſcia moꝛalitpoſſet iudicare de actibꝰ vᷣtutis: mum qꝛ ſapientia ſtultitie contrariaturvt probatdportoꝛ: etã ſi habitũ non hẽret: dꝛimꝰigit᷑ modus iudicãdi de anctus 2xe· q. ꝓCper totã. Ged ſtultitia non eſt ſubie rebus diuinis pertiet ad ſapiaʒ q̃ ſpůs ſctĩ donũ ponit: cine in voluntate. ꝑrgo nec ſapia. leqʒ ⁊mnꝛqꝛ ſapiẽtia Fm illud.pᷣd.ad coꝛ. ⁊. Spůalis hõ iudicat oĩa. Pcðus
eſt caritas dei:vt dicit Augu.in libꝛo de gratia noni te⸗
vero modus iudicãdi pertiet ad ſapiam ꝙ per ſtudiũ

aquirit᷑· Mec ille · Ex pᷣdictis colligit: ꝙ dupley ẽ ſapiẽ tia Onedã ẽ infufa ⁊ de ſurſũ deſcendẽs. Et illa ẽ donu ſpũs ſancti· Alia eſt ꝑ ſtudiũ acqſita. Er illa eſt habitus ĩ tellectualis circa pᷣmas cãs ⁊ pᷣmapn⸗ exiſtens · De qua n pᷣo huiꝰꝛ⁊ in ꝰ ethycoꝝ phs loquitur Acd— imum igitur dðm ꝙ ſapia accipitur — P duptr. Uno mõ cõiter ömꝙ poc nomen ſapia tranſlatũ eſt ad ſignificandi pꝛudẽtiã ⁊ alias virtutes cardinales ꝑh eaꝝ excellentiã. E t ſic acci⸗ pitur in illa diſfõne vtutis· Alio accipit· ꝓpꝛie·v diſtin guitur 3 alias vᷣtutes ⁊ hitus itellectuales· Et talis ẽ qu plex. Wuedã eit igreata:⁊ eſt ipſe deus· Allat creata. Et talis eſt dupleyx. uedã eſt infuſa: vt dictu ẽ:que dr̃ do⸗ num ſpũs ſcti. Alia ẽ acquiſita. Et illa eſt duplex. Aue⸗ dam eit ſapia circa pᷣmã cãm ſimpl: qualis eſt ſcia theo⸗ logicalis diuinai via. Alia eſt ſapiai gie ſeiaꝝ hũanitus inuentaꝝ. Et talẽ eſſe circa cãs pᷣmnãs põl itelligi duplr- Tino mõ ꝙ ſit circa cãs pᷣmas ſolũ. Et ſie nõ ẽ circã eas· Ilio mõ ꝙ ſit eirca cãs pᷣmas potiſime ⁊ pncipãl: ſcha rio vo circa alia ad que cãlitas pᷣmaꝝ cãx fe extendir. Et iſto vltimo mõ itelligit᷑ hic ꝙ ſapiĩa ſit ſcia circa cãs pꝛi⸗ mas ⁊ pᷣn pꝛia exñs · TAd ⁊n dðʒ ꝙ ſapia que ẽ donuʒ ſpiritus ſcti non põt eẽ in aliquo ſine gr̃a: bene tñ ſapia ᷓ eſt hitus ĩtellectualis põt eẽ in aliquo ſine gra. C Pumi⸗ liter dðni eſt ad 3n. TAd n dðm ꝙ ſapia pᷣ ⁊ pci⸗ palirer eſt circa cãs pmas:ſcõario tñ eſt circa alia ad que cauſalitas illaꝝ cãx ſe extendit:ficut dictuʒ eſt in ſolntiõe ad pꝛimũ. CAcd yn dðʒ ꝙ medicus nõ põt dici ſapiẽs ſimpliciter: ſedꝰbñ in gne. Mõ gialiſſimo: ſ ſubalterno. ¶Ad vitimũ dðᷣm ꝙ ſapia eſt ſubiectiue ⁊ eẽntialiter i ntellertu. Sed eſt in volnntgte radicalr ⁊ chliter. NEt ad ĩpꝛobationẽ huius dr ꝙ Augu. loqtur de ſapia que ẽ donum ſpũs ſcti. ¶ Et ſi dicat · Segiur ergo ad min ꝙ talis ſapia ſit in voluntate ſubiectine · Cd icendũ ꝙ non ſequitur: qꝛ Augn. non accipit ibi ſapiam ec̃ntialr ſʒ cãli ter tiñ: vt dicit Hoc..in.⁊ꝛc· vbi fupꝛã. Wbi ſupꝛa ex omnibus igitur 3 C ſic pꝛocedit᷑. Aide 3 2 quintum ꝙ ad ſapĩam ſiue ad 7 methaphyſicas ptĩeat ↄſiderare oẽs qditates 4 Frexꝝĩ ptictarrphs ·n. diẽ ĩ pᷣn ſexti hꝰ:ꝙ nul Lec.p i ja alia ſciqað iſta facit ↄſiderationẽ de ipſo qðᷣqdẽ. ũ g⸗ cõpᷣ gaditates oẽs ſint note ⁊ nõ ꝑalias ſcias: ſeqtur ꝙ ĩ iſta ſeientia ↄſiderant que ſapia dr̃· CP. Bapiẽtis ẽ oia cognoſcere:ẽt certitudinalr:ſicur ſuꝑius dictũ eſt. Bʒ co gnoſcere qdidtares rexĩvli? nõ in pticulari: ẽ cognoſcẽ confufe ⁊ indiſtincte. Ergo ad ſapiam ſine ad hanc ſcia pertinet cõſiderare qdditates rex in ptnculari. CP3?· Potentia ſuꝑioꝛ põt oĩa illa cõpꝛehẽdere que põt potẽ tia inferioꝛ. Ergo ⁊ hitus ſupio: cõpꝛehẽdit oĩa illa que poteſt cõpᷣhẽdere hitus iferioꝛ · Sed habitus iferioꝛ cõ⸗ pꝛehendit qdditates rexꝝ in pticulari. Ergo ⁊ habitus ſu perioꝛ· Et ſic ſapia ſiue hec ſcĩa ↄliderat oẽs qdditates re rum i pticulari. CP·4. Auidditas rei ẽt ĩpticulari cõ ſiderata eſt pꝛioꝛ motu ⁊ quãtitate. Sed phyſicus nõ cõ ſiderat qdditates rex ſine motuꝛqi non abſtrahit a motu nec vᷣm rẽ nec ðʒ rõnẽ:vt pʒ · ß huius · Mathematicus etiam non ↄſiderat qdditates reꝝ ſine quãtitate:lʒ abſtra pat a motu yᷣm rõnẽ· Ergo relinquit᷑ ꝙ methaphyſiꝰcõ ſicerat qdditates reꝝ in pticulari nõ ↄſiderando motũ ⁊ quantitatẽ: cũ non ſint plures ſcie ſp eculatiue reales: nec aligd debeat remanere incõſideratũ. CP.y. Ad eãdẽ ſcientiã ptinet ↄſiderare totũ ⁊ partes genus ⁊ ſpecies. Si ergo ad methaphyſicũ ptinet ↄſiderare quidditates rerum in vlitad eaudẽ ꝑtinebit ↄſiderare ꝗdditates reʒ in pticulari.¶ P. 6o. Muidditares rex pticulariũ ↄſide rantur in liq; ſcĩa.Mel ergoa methaphyſica: vel ĩ aliquã alia ſcia. Si pᷣn:habet᷑ intentuʒ. Si ⁊mnꝛſeqtur ꝙ illa ſcia erit ſbalternat⸗ methaphyſice. Et ſic phyſica aut metha⸗ phyſica: non erit alia ſcia eẽntialiter a methaphyſica: ſed
CcO2
tm̃ altera. TP. Quicunqʒ cognoſcit aligd cognoſcit
illud qð ſibi ꝑꝛio ↄuenit · Sed methaphyſicus cognoſcit
MHetha.
res particulares · Ergo cognoſcit quidditates reruʒ pui⸗ cularium:cũ qdditas ſit illud qð pꝛĩo ↄuenit ret. CB contra eſt ꝓceſſus phy in tota methaphyſica. Dꝛ in toto
iſto libꝛo non inuenit᷑ ꝙ alicuius ſpẽi ſpãliſſime foꝛmã ſi
ue quidditatẽ ſpãliſimaʒ inqrat: aut doceat paſſiões ſpe ciales eins · Sed biñ ingrit in gnali de qdditatibus ſube et accidentis ex qbus ⁊ qualibus ↄſtiute ſũt. Et deſcen dendo ad ptes ſue bñ oſtendit qũo ſe h qðqd eſt ad id cuius eſt:tam in ſubſtãtijs mãlibus qᷓ; ĩ imãlibus: vt pʒ 7 huius. Sed nũq; deſcẽdit ad ingrendũ drias ſpeciñ⸗ Lec.1.⁊ cas ſpẽꝝ ſpãliſimaꝝ · Moc aũt ingrit in ſcientijs ꝑticula⸗ cõ·& ribus. CP ·3ꝰ. hs dixit upius ar.I.In.ꝙ ſapientis ẽ cognoſcere oĩa vt ↄtingil:⁊ non ſimplr. Ad innenduʒ ꝙ ad fapientẽ nõ ꝑtmnet ↄſiderare œia entia in pticulari cum ſint infinita quo ad nos · CP · · Si ſic: ſequerer ꝙ om nes alie ſcientie ſuperfiuerent-· Reſpondeo dðm ꝙ alig: vt recitat Vco⸗ tus.q.penultima huius pꝛM voluerunt dicere pꝑ pꝛimã ⁊ tertiã ↄditiones ſapientis ꝙ ad in ethaphyſicã prinet ↄſiderare oẽs qddirates oiuʒ reruʒ ẽt in ꝑticulari: vz ꝙ methaphrſicus inqᷓ;tũ huiuſ moci pʒ cognoſcere qdditatẽ hois inqᷓ;tum hõ: ⁊ ſic de alijs ſpẽbus ſpãliſimis. ¶Et ad hoc qð dicebat᷑: ꝙ alis ſcientie ſupfiuerent:rñdent dicentes ꝙ ſapientis ⁊? me⸗ thaphyſici eſt cognoſcere oĩa nõ ᷣm mõem cognoſcibili tatis: ſʒ ſᷣm rõnẽ qdditatis non tiñ in vli: ſed ẽt in ꝑticula ri. Sed alie ſcie ſiderant qdditates 7 acciitia. ¶ Et cõ firmant ſuã poſitionẽ quattuor rõnbus vltimis: ſupius ante in ʒrinʒ adductis. CMñ aũt vlterius eis replicat᷑. Fecd ſi alie ſcĩe non ↄſiderant qdditates in ſe: tm̃ ac cidentia ſibi:cũ qdditas cũ accnitibus ſit ens per accñs:ſe quitur ꝙ oẽs aliẽ ſcie a methaphyſica eẽnt de ente ꝑacci dens. Gʒ de ente ꝑ acciis ñẽ ſcia: vt pʒ6 o p poſte 6. leca. cum taliũ entiũ non ſit qðqd ẽ:nec ſint in gůe. Ckñdẽt ⸗ cõ4. duplr. Pꝛio ꝙ k coꝛpus mobile ſit ens per acciis: non tamen coꝛpus ᷣm ꝙ mobile: qꝛ vna ratio foꝛmalis facit vnumn cognoſcibile eẽ vnius ſcie. ¶ cðo dñt ꝙ phs in ſexto huius negat ſciam de ente per accũs qð eſt: vt in paucioꝛibns.ſ. qð non hʒ cãm determinatã. Monẽ autẽ ſic in ꝓpoſito. C Sed 5 pꝛi arguit᷑. Mõ eſt magis vnũ coꝛpus m ꝙ eſt mobile:qᷓ; coꝛpus mobile. Dꝛ itelligẽ do coꝛpus ᷣm ꝙ eſt mobile:aut pᷣciſe itelligo coꝛpꝰꝛaut eciſe mobile:aut vtrũqʒ. Si ʒnꝛhẽtur ꝓpoſitũ. Si pꝛi munn vel ꝛnꝛſegtur ꝙ phyſicus nõ ↄſiderat coꝛpus mo pile vᷣm accſitia ibi: ſʒ aut accũs tiñ: aut ſᷣm tñ. ¶Lon firmatur. Da ſimul põt ſtare ꝙ phyſicus cognoſcat hoc accidẽs qð eſt mobile:⁊ ti ignoꝛet coꝛpꝰ. Ergo non ẽ ea qẽ rõ foꝛmal cognoſcẽdi vprũqʒ:⁊ ſi q cognoſcit vtrũq; ſil.cognoſcit ens ꝑ accũs.C Hec vʒ dicẽvt ipſi dñt ꝙ il⸗ la q̃ accidũt ſibi nð cognoſcunt᷑ ꝑ ſe: ſᷓ tñ ille rõnes cogno ſcendi qbus cognoſcunt᷑ illa aha:ꝑ ſe cognoſeunt᷑. TLõ tra. Ii phyſicus per ſe cognoſcit mobilitatẽ q cognoſcit coꝛpus: aut tũc cognoſcit mobilitatẽ inq;tũ mmobilitas?⁊ inqᷓ;tum quid:aut non. Ii inqᷓ;tũ qd:tũc habet᷑ ꝓpoſituʒ Lꝙ ſcia particularis ↄſiderat qdditatẽ ĩ võne qdditaris. Si non inqᷓ;tum ꝗd: ergo non per ſe ſʒ per accis. Impli cat aũt ꝙ cognoſcãt mobilitatẽ per ſeꝛ⁊ nð movbilitatẽ ĩ⸗ qᷓ;tum mobilitas. CVñaliterẽ dðʒ ꝙ ad ſapientẽ ⁊ ad methaphyſicũ pertiet ↄſiderare qͥdditates oium reꝝ in
li:nõ ti ĩ particulari. ¶ Mꝛia pars ſicxbat. Qnuel. n·
ſcia hʒ ↄſiderare ſuũ ſbᷣm ⁊ partes ⁊ ꝓpꝛietates eiꝰ. ᷓʒ ſÿm methaphyſice ẽ ens inq;tũ ens: qð ſub ſe cõtinet cĩa entia realia creata:vt ſiperiꝰpatuit: ⁊ ẽt iferiꝰ patebit in 4ꝰ huiꝰ.q.pꝛia ar. z0. Ergo methaphyſicus h ↄſidera⸗ re qdditates oiuʒ rexꝝ:ᷣm ꝙ reducunt᷑ ĩ pꝛĩa pꝛinꝰ ⁊ cãs vlẽs qð ẽ cognoſcẽ eas ĩvli. ¶ Scða pars ꝓbat prões poſitas poit in ʒriũ. Cʒ hie oꝛit᷑ difficultas. Dꝛ cogno ſcere qdditatẽ reiẽ cognoſcẽ rẽ ĩ pticulari ⁊i ꝓpria foꝛ · Si ergo methaphyſicus ↄMderat oẽs qdditates rex pti⸗ culariũ: ↄfiderat res ĩ ꝓpꝛia foꝛn⁊ in ꝑticulari. Et ſic pꝛia pars ↄclonis ↄtradicit ⁊c ꝑti eiuſqẽ. T ⁊ðʒ ꝙ qdditas
rei ꝑricularis põt ↄſiderari dupli. VMnoꝰ vt ęſt pꝛopꝛia
quidditas

vunsin
s es mu nſeit Lom.2.
ensperu ndeun 6 b speruc do ſomi chodih vis ci nui. w
ichwo mgoüs
—
uidditas illius rei. Alio modo vᷣm ꝙ ẽ quidditas vel ens: inq;tũ.ſ. ↄuenit in ꝓpꝛietatibꝰentis.]Pꝛio ergo mõ conſiderare ꝗdditatẽ reiẽ ↄiderare rẽ in ꝓpꝛia foœꝛma ⁊ in ꝑticulari:nõ at ⁊ mõ. Methaphyſicus vo cõſiderat
quidditates reꝝ ꝛ0 mõꝛx non pᷣ mõ. uius rõ fʒ oc. S.in ꝓhemio pꝛin ſniat᷑.q.pᷣꝛ.ar.⁊ ĩ coꝛpe eſt iſta q̃ eit
confirmatiua 2? ꝑtis ↄclonis. Illa.n.ſcia cuius rõ foꝛma
lis ſhi non ẽ ſufficiẽs ad ſpãleʒ oĩiuʒ reꝝ cognitionẽ:nõ hʒ conſiderare oœẽs res in ſpãli. Sʒ rõ foꝛmalis ipfius eneis
quod ẽ ſm ĩi methaphyſica nõ ẽ ſufficiẽs ad ſpãleʒ oium rerum cognitionẽ:qꝛ rõ entis diuerſificata ſiue multipli cata eſt ĩ diuerſis. Igit᷑ methaphyſica nõ ẽ deſcẽdẽs viqʒ ad ꝓpꝛiã oĩuʒ reꝝ cognitionẽ. Elñ oc. S. vbi ſupꝛa fic ait· Ců iſta ſcia ſit altiſima.ſ.theologia ⁊ ꝑ ipſũ lumẽ di uine inſpirationis efficatiã his:ip̃a vnica inanẽs nõ mul
tplicata diuerſaꝝ reꝝ cognitionẽ hʒꝛnec tñ incõi ſime thaphyſica que ↄſiderat oĩa inq;tũ ſũt entia nõ deſcẽdẽs
adꝓpꝛiũ cognittonẽ moꝛaliũ vel nãliũ. Rõ · n entis cuʒ diuerſiticata ſit ĩ dinerfis:i ẽ ſufficiẽs ad ſpãlẽ rex cogni tionẽ: ad qx manifeſtationẽ diuinũ lumẽ ĩ ſe vnũ manẽs
B. 53 Wtüz ioniĩ pᷣn ce hyerarchie:efficaciã hʒ.hec ille.
id pꝛimũ ee
S8 ſoluẽtes h urgn dijt:ꝙ phsĩ.o buius vult dicere ꝙ nulla alia ſcia a methaphyſica ↄſide rat qðqd eſt ĩ cõi:ſʒ bñ ĩ ꝑticulari. N Sed hoc nihil eſt.
ſcie ꝑticnlares accipiũt qðᷣqd eſt ſu ſpi vel ꝑ ſuppoſi
tionẽ ab aliqᷓ alia ſcia:ficut geoinetria accipit qðꝗdẽ ma gnitudo a pᷣꝰ phoꝛvel ꝑ ſenſũ:ſicnt ſcia de aialibꝰ accipit quodqd eſt aĩal ꝑ hoc qð appet ſenſui:vt pʒ.ß huius. ¶Icdeo aliter ẽ dðʒ ꝙ ad methaphyſicũ ꝑtinet ſolũ cõ⸗ ſiderare qðᷣgd ẽ in ſe foꝛmãdo ⁊ ↄſtituẽdo diffõnẽ:oſten dendo ey abꝰ⁊ qjhhꝰ ptibꝰſtituit᷑ diffõ:ouiꝰ ſignificatũ eſt ipfũ qðᷣqd eſt. Alie vo ſcie ꝑticulares ↄñderãt diffõ⸗ nes pticulares vtẽdo eis ad demf̃andũ ꝓpꝛias paſſiões de ſubiecto ꝓpꝛio. ¶ Acd ⁊n dðm ſicut dictũ eſt ꝙ ſapiẽ tis eit cognoſcere oĩa certitudinali:yt ↄtingit.i.ſ ꝙ oĩa conueniũt in rõne entis ⁊ ĩ paſſionibꝰeius. Lʒ.n. cogno ſcere ꝑticulare ĩ ꝑticulari ⁊ ĩ ꝓpꝛia foꝛma ſit ꝑfectius qᷓ; cognoſcere pticulare in vli:tñ cognoſcere vlia ĩꝓpꝛia foꝛ ma hoc eſt ꝑ reſpectũ ad ꝓpꝛias paſſiones eoxꝝ ⁊ cogno ⸗ fcere ꝑticularia ĩ vli: eſt ꝑfectius q; cognoſcere pꝓricula⸗
riaĩ ꝑticulari tñ · Quãto.n. vlia ſunt magis abſtracta tã
to paucioꝛa ſunt.i.ſimplicioꝛa ⁊ certioꝛis cognitiõis: vt ſupꝛa dictũ eſt in hac. q.ar.⁊.⁊.z. N Id zn dðm:ꝙ me⸗ thaphyſica ad oĩa ſe extẽdit ad que ſe extendũt ſcie ꝑticu lares. Mon tñ opʒ ꝙ eodẽ mõ:qʒ ſcie pticulares conſide rant res Vm ꝙ ↄueniũt i. ꝓpꝛia rõne foꝛmali ſui obiecti. Methapbhyſica aũt vᷣm ꝙ vli ↄueniũt in rõne entis inqᷓ; tum ens: vt dictũ eſt. ¶Ad q n dðm ꝙ aliud ẽ ↄſidera⸗ re ꝑricularia:⁊ aliud ẽ ↄſiderare ea in ꝑticulari. Metha⸗ phyſica.n.ↄſiderat oẽs qdditates ꝑticulares reꝝ oĩum. NMõ t in ꝑtickari: vt dictũ ẽ. CMt ꝑ hoc pʒ riiſio ad ym. EEtt tñ ſciendũ ꝙ ad eandẽ ſciam ptinet ↄſideratio to⸗ tus ⁊ ꝑtis: dũ iõ ↄueniãt in vna rone foꝛmali obiecti: ⁊ reſpctũ einſdepaſiõis· Lʒ. n· ens mobile ↄtineat᷑ ſub ente:nõ tñ ꝑtinet ad methaphyſicũ ÿᷣm ꝙ mobile: lʒ pti neat ad ipſũ vᷣm ꝙ hʒ rõnẽ entis. CAd õm dðm ꝙ ꝗd⸗ ditates pticulares reꝝ ↄſiderant᷑ ĩ ꝑticulariĩ ſciẽtijs ſpe⸗ cialbus. ¶Mec vʒ ↄñitia.ſ.ꝙ tunc ſcie ſpãles eẽnt ſub⸗ Aternate ipfi methaphyſice. Oa nullũ ſßʒ ſciaꝝ ſpecialiũ contrahit ens p dr̃ias extraneã:qð regrit᷑ ad ſubalterna tionẽ ſciaꝝſicut dictũ eſt ſupius.q. p̃ ar.3. ad. ximn. huiꝰ pꝛimi vtẽt dicet᷑ iferiꝰ.q.ð.ar. 4 · EAcd ym dðʒ ꝙ me⸗ thaphyſica cognoſcit qdditates reꝝ ꝑticulariũ in vli: nõ tamen in pticulari. ¶Eſt tij ſciendũ ꝙ aliud eſt pᷣmũ in⸗ eſſe pᷣ ineſſe. Ens.n. eſt pᷣnqð ineſt rei ꝑticulari: non tamenẽ ili qð pꝛio ineſt rei pticulari. Econtra diffõ ẽ
ue pꝛimo ineſt giffinito:non tñẽ pꝛimũ qð ſibi ↄuenit.
CIbi in Doc. S. ⁊ aũt knin ſprrii ſic vcedit?᷑. idet᷑ ꝙ metha
3 ſertũ xcyiucn Pnſas:⁊ vlia pᷣn exñs. Mã theologia diuin
Septima
tus inſpirat gie differt tcheologia pumanitus innenta
que df metha: vt dicit Poc. S.ĩ pria ꝑte.q.pᷣa.ar. pᷣo. ad vltimũ. Sed theologiã ſacra ſiue dininitus iſpirata ẽ ſcientia primã ⁊ altiimã cãm ↄſiderans.nde diuia 2 ſacra vocat. ꝓum igit᷑ ſcie gñe dinerſe hẽant diuerſa
derare:vñ̃ ꝙ theologia hũana: vʒ methae non hẽat pꝛi mam ⁊ altiſimã cãm cõſiderare. ¶ P ꝛ0. Fides exiſtit circa primã veritatẽ que eſt pꝛia cã: vt pʒ ꝑ Wc. S. in
22e. q. p̃?. quaſi ꝑ totã. Lũ igit methaphyſica que eſt ſcia
humana ⁊ fides differãt: vt pʒ pꝛio ⁊ ⁊0 poſt?: ſegtur ꝙ pꝰ.lec.24. ſit circa pᷣmãcãʒ ¶P 30Illa ſcia que pꝛimã cãm cõ ſiderat necio hʒ ↄſiderare illaqᷓ ſunt ꝓpꝛia illius pꝛie cãe cum ad eandẽ ſciam pꝑtineat ↄſiderare m ⁊ ꝓpriaʒ paſ ſioneʒ. Sed methaphyſica nõ ↄſiderat ea que ſũt ꝓpꝛia prime cãe.ſ.giationẽ eternã creationẽ regenerationeʒ:⁊ ſic de alijs. Jgit ⁊c. ¶Ged ʒ ẽ phs in teytu dicẽs. Gpʒ autem hãc pꝛimoꝝ pꝛin ⁊ cãꝝ eẽ ſpeculatiuã. em Lee. z. inferins dicit phs. uã. n. maxie deus hʒ: dea ſciaꝝ eſt. Picit.n. dea ſciaꝝ:qꝛ cãm pꝛimã ↄſiderat. Igit ⁊c̃. Reſpondeo dõm ꝙ methaphyſica eſt ſcia circa prias cãs ⁊ pꝛia pꝛicipia exiſtens. robatio. Mã ad eandẽ ſciam pꝑtinet ↄnidera⸗ re ſpm ⁊ pricipia ſiue cãs ſubiecti. Sʒ ad methaphyſicã pertinet ↄſiderare ens creatũ tãq; ꝓpriũ ſpm eius: vt ſu q.pꝛĩa ar prabarũ eſt · Igitur ad ipfã ꝑtinet ↄſiderare cãʒ primã J.c. 2
entis. Sed cã pria ipſius entis inq;tũ ens eſt ipſe deus.
Duod ſic pʒ. Dꝛ qualis eſt oꝛdo effectuum:talis dʒ eſſe ordo cãx: vt dicit Doc. S.in de pon.qʒ. aro.4. Sʒ ens creatum eſt talis effectꝰ ꝗ nullũ aliũ p̃ſupponit:ſʒ ab oĩ⸗ buspſupponit · Ergo cõ entis dʒ eſſe talis ꝙ nullã aliaʒ elapponat ⁊ ꝙ pᷣſupponat ab oĩbus. Sʒ nulla alia cã eſt talis pᷣter prmã cãmq̃ dens ẽ. Relingr ergo ꝙ de⸗ eſt. ꝓpria ⁊ prĩa cã entis iq;tũ ens:lʒ eni inq;tũ tale ens: vtꝓbar Poc. S. in pria pte.q.4 5. ar · ꝙ. ad prin ʒ arꝰ. F·in corpore. Cõfirmat᷑. V prunũ reꝝ creataꝝ ẽ eẽ:
vt dicit Procius Auctor libri de cauſis. Sʒ nulla cauſa
põt creare pᷣter primã cãm: vtꝓbat Poc. S. vbi ſupra. ar.V·⁊ in de poꝰ.q. ʒ. vbi ſupra. Ergo deꝰeſt ſola cã ip⸗
ſius eſſe ⁊ entis. P ·⁊. Methaphyſica ↄſiderat tran ſcendentia:vt pʒ.4⁊. huius. Võſiderat ẽt ſbas ſepara 4·lec.I. ⁊ tas ⁊ ipſũ deũ: vt pʒ.ii.huius. Sed talia ſunt pria rernʒ cõ.i. pricipia:⁊ ĩ eſſendo ⁊ cognoſcẽdo Relingt᷑ ergoꝙ me Lec.y.⁊ thaphrca ⁊ ſcia circa prias cãs ⁊ priꝰ prĩa exis. TEx cõ. 4ʒ⸗ quo ſeqturꝙ methaphyſica eſt de maxie itelligibilibus
de maxime ſeparatis a mã ⁊ de his que ſunt maxime in actu: qbꝰ quelibet ſcia certitudinẽ accipit.t per ↄñs
ſeqͥtur ꝙ methaphyſica eſt aliaꝝ rectrix⁊ gubernatrix:
vt ꝓbatum eſt ſuperius.q.i.ar.z. 1 Ad pꝛimum igitur dm: ꝙ diuerſas ſtias —* eadeʒ nõ poſſe ↄſiderare: põt
intelligi dupl. Qnoo eadẽ foꝛmalr.i.ſᷣm eandeʒ roneʒ
formalẽ ↄſiderãdi.it ſic verũ eſt ꝙ diuerſe ſcĩe non ea⸗
dem ꝓſiderant: ſʒ diuerſa. Alioꝰ eadẽ mãlr ß ᷣm dier
ſas rõnes ↄſiderãdi. Et ſic nõ eſt ĩconueniẽs. Scĩa.n.nõ dutinguunt m mãleʒ:ſʒ ym formaleʒ rõneʒ ſcibilius. Sacra aũt theologia ⁊ hũana ſiue methaphyſica diuer mode ↄſiderãt primã cãm. Vꝛ ſacra theologia ↄſiderat primã cãm:vt cognoſcibilis eſt per reuelationem. Sed humana theologia ſiue methaphyſica ↄſfiderat primam cãm ſᷣm ꝙ eit cognoſcibilis nãli lumine itellectꝰ.C Itẽ illa ↄſiderat primõ cãm obiectine. Iſta vero ↄñderat eã
yt cãm ſui ſubiecti. ¶Et ſi dicat᷑. Theologia diuina et ſcia acgſita per ſtudiũ ⁊ laboreʒ ĩꝓlo. o. Ergo nõ eſt per reuelationeʒ. Pðʒ ꝙ lʒ ſit acqſita q;tũ ad diuerſas cõ
duſiones:eſt tñ reuelata q;tũ ad prinꝰ que ſũt articuli ſi
dei: vt dicit Poc. S.ĩ prioſniaꝝ.q.i.ar.ʒ. NAd⁊n dð; ꝙ ñdes exiſtit circa primã veritatem: vt reuelabilis eſt. Mec aũt ſcia exiſtit circa primã veritateʒ: vt cognoſcibi lis eſt nãli lumĩe rõnis:vt dictũ eit. ¶ Ad zn pðᷓʒ:ꝙ lÿ illa ſciaque ↄſiderat primã cãm que deꝰeſt tãq; obm̃:⁊
t reuelahilis eit ⁊ cognoſcibilis imnĩe ĩſpiratiòis dine
habeat ↄſiderare creationeʒ ⁊c̃.nõ tij opʒ ꝙ hec ſcia que c 2

conſiderat pꝛimam canſam: vt cognoſcibilis eſt naturalr
a nobis habeat conſiderare creationẽ ⁊ ſimilia:ſed ſuffiẽ ꝙ cõſideret illa que ſunt pꝛopꝛia ſuo ſubiecto.ſ. enti m tum ens ᷣm ꝙ ſuperius expoſitũ fuit. q.ita ar.⁊. ad pᷣn.
¶Cõ.ð?.Tpe qualitate huins ſcientie. Hſte 4 conſiderãdũ eit de quali⸗ Cd tate huius ſcie: ↄſideratis p hs que ad quantitatẽ eius pertinene vi debantur. Iirca qð querũt·3· CM⸗ mo. Vtrũ methaphrſica ſt ſapia · ¶ Be cundo. Atrů ſit pria ſciaꝝ ſuadẽs ⁊ oꝛdi jis dẽs alias ſcias. ¶ Tertio · itx ſit doctrialis ⁊ na⸗ rime deſiderata ab oibus: C Muarto. Zitrũ ſit ſubalter⸗
nans reſpectu aliax ſcia ꝑriculariũ. ¶iuinto. Amũ ſit ſpeculatiua vl pꝛactica. ¶ Fexto · Vtxꝝ ſit maxie libera ·
Lec. 3
Lec.6. 4 527.
4 ec.6.
¶ Beptimo. Etrũ ſit hũana poſſeſſio an diuia. CWcta
no. Titrum ſit honoꝛabiliſſima ⁊ dea ſcientiarum. Cbimn Poc. S. ſtenſo circa que verſetur ʒc̃ eſt· N D pꝛimũ ſic pꝛoceditur. Aidet ꝙ — i methaphyſica nõ ſit fapiẽ * tia. Mam ſapia eſt virtus: vt ꝓbat Poc. S. in aꝛe. q. F7.ar.1. Sed methae non eſt virtus.
D virtus eſt habitus opatiuꝰ: vt pʒ 20 ethy. Sed me⸗
thaphyſica cum ſit ſpeculatjna ſcia: vt dicit phs inferius: non eit habitus opatiuus. Ergo mathaꝰ non ẽ vtus. Et ſit ſequit᷑ ꝙ non ſit ſapia. ¶ P· De ròne virtutis ẽ ꝙ faciat vſumn bonũ: vt dicit pßs 20 ethyt: ⁊ thoc. S. vbli ſupꝛa. Sed methaphyſica nõ facit vfuʒ bonũ · Ex hoo· n. ꝙ aliqs habeat habitů ſcie ſpeculatiue ſolũ:non inclinat᷑ ad vtendũ: vt ibidem ↄcedit Hoc· S. Ergo methaphy⸗ ſica non eſt virtus:⁊ per ↄnñs nec ſapia:cũ ſapiĩa ſit virtꝰ: vt dictũ ẽ. CP 30. In aiaʒ maliuolã nõ introibit ſapia: vt dicitur ſapie pᷣꝰ. Sed mechaphyſicabene intrat ĩ aĩaʒ plenam peccatis: vt manifeſtũ ẽ. Ergo in ethaphyfica nõ eit ſapia. Cp · 40. De rone ſapie ẽ rectitudo udicij cirꝰ ca res diuinas ⁊ de alijs ex quadã ↄnãlitate ⁊xnione ad diuina: vt dicit oc. S.in.⁊ꝛc.q. 4 4· ar. 4. S hoc nõ tonuenit methaphyſice:cũ phs vnionẽ aàd deuʒ ignoꝛafſe
videatur. git idẽ ꝙ pꝛiꝰ. ¶P y. Methapbyſiea eſt
pꝛnde ntia. Dð pʒ per phm in pſiti lectione dicentẽ. Mð ſere cunctis exůtibus que ſũt neẽioꝝ ⁊ ad voluptatem⁊ ad ꝓductionẽ talis pꝛudẽtia.ſ.methaphyſica ingri cepit. Ergo methaphyſica nõ eſt ſapĩa:cũ ſapia ⁊ pꝛudẽtia ſint habitus diſtinrta. Sedʒ argnit᷑. Mam illa ſciẽtia que dñ̃ dea ſcientiaꝝ: dʒ dici ſapia· Sʒ; methaphyſica df̃ dea
ſciaꝝ: vt ꝑʒ ꝑ phm in pñti lectione. Igit᷑ metha?ẽ ſapia.
Reſpondeo dðm ꝙ mechaphyſica ẽ ſapia: N 8 ⁊ maie noie ſapie digna. Ae ritas huius ↄclonis clare pʒ ex pᷣmiſſis inp̃cedenti qõne ar.⁊. Mã illa ſcia maxie dr̃ fapia cui ↄueniunt oẽs ↄditio nes ſapientis ſupius enumerate- Bed methaphyſiea eſt hiius. Igit ↄcluſio vera. Mꝛobatio medie. Eꝛ ſcie 5i deranti pꝛimas cãs ⁊ vliapᷣnꝰ rexꝛ:ↄu eniunt pᷣdicte cõdi tiones: vt patuit in pᷣcedẽti qõne · ar.⁊. Jed methaphyſi⸗ ca ↄſiderat vles ⁊ ꝛimas cãs: vt patuit in eadẽ · ar· v timo. Igit ⁊c. CP.ꝛ Papie rõ eſt ꝙ ſit vtus ſcie eir⸗ ca vltiimũ vtutis ⁊ maxinie ſcibile exnis: vt dicit Ilber⸗ tus tractatu.⁊o.cao po. huius pꝛimi. Sed methaphyſica ẽ hmõi: vyupiꝰ ꝓbatũẽ.q.y.ar. 4. Ig̃ metha?ẽ ſapia. la ſcia eſt vere ſapia: que ẽꝑ ſe ſcia:ita ꝙ ſui ipſius ipfa cã ẽ:hoc eſt quã gr̃a ſuiipſius querimus ſcire vt volumus. Sʒ methaphyſica eſt hmõi: vt pꝛobat phs in pꝛeſ eſt— im igit dõm:ꝙ aliqs habitus dr Ad pꝛinium nnwinsae facultatẽ bene opandi. Et iſto mõ ſapia ſcia ⁊ alij habit? ſpecnlarini ptit dici vtutes inqᷓ;tů faciunt facultatẽ bone operationis:q̃ eſt ↄſideratio veri. Hoc. n. eſt bonũ opus intellectus. Alio mõ qliqs habitus põt dici virtus: qꝛ cũ facultate bij opandi: facit ct vſum bonů. Et iſto mõ ſoluʒ
illi habitus qui pertinẽt ad partem appetitiuam dicunt᷑
ethycoꝝ. Jdeo ſapĩa neqʒ aliqua alia virtus intellectua⸗ lis ſpeculalina poteſt dici opinio vel ſuſpicio.
Ch ſupꝛa. ſic pꝛocedit᷑. Vide ⸗ 3 B ſecundũ tur ꝙ methaphyſi⸗ ca non ſit pᷣ ſcĩiaꝝ ſuadens ⁊ oꝛdinãs cc̃s alias cias. Mã illa ſcia que eſt de difficilimis ẽ vlti ma ⁊ non eſt pꝛĩa. Ṽ enĩ pᷣ phyꝛꝙ ĩnata eſt nobis via a notioꝛibus nobis pccderẽ: Sed methaphyſica cũ ſit ſa pientia eit de difficilimis:vt er ſupꝛadictis pʒ. Igit me thaphyſica nõ eſtpᷣ ſciaꝝ. CP· la ſcia que ʒ viaz ad pᷣn oĩum ſciaꝝ obiuãdo ⁊ di putãdo in qualʒ ſcĩa dʒ eſſe pria ſciax. Gʒ dialectica eſt bmõt vt pʒpÿ topicoꝝ. Igit᷑ methaphyſica non eſt pᷣ ſciax. C 30 Mla ſecctia dicitur pꝛĩa ſciaꝝ:cuius ſm eſt pᷣn iter oia ſba ſciaꝝ. ʒ ſpmmethaphyſice nõ eſt hmõi:cũ ſit ens creatũ diumũi deceʒ pᷣdicamenta: vt ſupꝛadictũ eſt. q.ar.ð Ens auteʒ creatũ pᷣſupponit ens increatũ qð eſt ᷣm ĩ theologiadi nina. Igit᷑ methaphyſica nõ eſt pꝛia ſciax. NP·4 In ter oẽs ptes phve realis phũs vltio de methapyſicalibꝰ tractat. Ergo ſignũ eſt ꝙ ſit vltia. ¶Py. Ille hitꝰ qui dirigitur ⁊ regulaturab alio non oꝛdinat fiuẽ dirigit oẽs alios hitus. Bʒ methaphyſica ẽ hmõi. git ⁊c. Pꝛoba tio medie ꝛ methaphyſica eſt ſcia. Gʒ ſapia ↄtinet ſub ſe ſcĩaʒ ⁊ ĩtellectũ diiudicãs ð pᷣncipijs ⁊ ↄcſonibꝰſciaꝝ: vt dicit Toc. P · in 22q..ar.20.ad 2n. it mecha⸗ phyſica dirigit᷑ a ſapĩa. Er ſic ñj ẽoꝛdinãs oẽs alias ſcias. CSʒᷓ arguit: Mã methaa phõ i pleriſqʒ locis pria phia vocat᷑· Ergo ẽ pᷣ ſcĩax. Aũ ergo primũ ivnoquoq; ordine ſit oꝛdinãs oia q̃ ſunt illiꝰoꝛdinis: vt pʒ. 4 0 huiꝰ: ſequit ꝙ methaꝰ ſit oꝛdinans omnes alias ſeiennas. Reſpondeò
virtutes: eo ꝙ vis appetitiua aie eſt que facit bene vti œiĩ is bus potẽtijs ⁊ hitibus. Iůũ aũt habitus ĩtellectuales ſpe pio culatiui.ſ.ſapia:ſcia:⁊ itellecrus: non reſpiciant neq; ꝑñ⸗ ie ciant ptem appetitiuã aĩe ſed ſolũ intellectiuã: iõ non pñt imn dici virtutes ⁊0 mõ lʒ bene pᷣ mõ. Mec doc. S. in. ⁊ꝛc. ſtit q.ſy.ar. po.in coꝛꝑe · NEinde ad argꝰ pꝛimũ dðʒ ꝙ ſiẽ glhi ſapientia eſt virtuspᷣꝰ mõꝛita ⁊ methaphyſica. Et q? me dort thaphyca non eſt hitus operatiuus: ideo bij ſeqtun ꝙ nõ inq̃ eſt virus ſcho mõ dicta: ſed bi pꝛio mõ. ¶Ad dðʒ cu ꝙ de rõne vᷣtutis ꝛ mõ dicte eſt ꝙ faciat vſuʒ bonůnð uchl tamen pꝛio mõ dicte· nde argn ↄcluditqꝙ methaphyſ aelen ca non ſit virtus ſcðo mõ. ð ↄcedimus: ſicut nec ſapia půl i ↄſideret᷑ vt eſt habitus intellectualis. ¶Ad zn döm uqo ꝙ ulla auctoꝛiras itelligit᷑ de ſapĩa;ʒ ꝙ ẽ donũ ſpũß ſeti· puphl non aũt de ſapia vm ꝙ eſt habitꝰ intellectualis. Et ſür ſmin dðm eſt ad n. ¶Ad ᷓn dðm: ꝙ in illo textu accipit hriust pꝛudentia pꝛo ſapĩa ex eo ꝙ ſicut pꝛudentia dirigit ĩ agi⸗ pnor⸗ bilibus:ita ⁊ ſapiaĩ ſpãlibus. NkEt ſi querat Vũopõt orne methaphiſica dici ſapia ⁊ ſcia cũ ſapia ⁊ ſcia ſpecie diſti⸗ pr i guantur. Cdðm ꝙ aliq dir differre ſpẽ dupli. Tinoꝰ roq7. zwn ex quo ſicut rectũ ⁊ curuũ. Et talia de ſe inuicẽ pdicari ñ ar 34 pobn poſiunt: nec vnũ includit reliquũ. Alioꝰ diir differre pẽ Pmuz ag oꝛdine quodã. Sicut aĩa rõnalis ⁊ aia ſenſitiua. Et talia ſcr de ſe inuicẽ pᷣdicari pit⸗ſi ↄcretiue deſignent᷑:⁊ vnũ iclu dit reliquũ. Sicut iſta eſt vera: ho eſt alalhis aĩan ſenſi Iq tiuam. Ande Ipoc. B.in·⁊*⁊c. q.I7.· ar.⁊0. dicit. Si qs recte ↄſideret: iſte tres virtutes.ſ.ſapia:itellectus:⁊ ſcĩa: non ex equo diſtinguunt᷑ ad ĩuicẽ: ſʒ oꝛdine quodã. Fiẽ accidit in totis potẽtialibꝰ⁊quoꝝ vna ps eſt pfectioꝛ alte⸗ ra: ſicut aia rõnalis ẽ pfectioꝛ qᷓ; ſenſibilis ⁊ ſenſibilis qᷓ; vegetabilis. Mec eni mõ ſcia dependet ab itelleem ſicut a pꝛincipalioꝛi: ⁊ vtrũq; dependet a ſapia ſicut ach pꝛinci paliſimo:q̃ ſub ſe ↄtinet itellecrũ ⁊ ſciam tãc; duudicãs de ↄclonibus ſcĩaꝝ ⁊ de pᷣncipijs earũdẽ. ¶Et ſi vlteriꝰ querat᷑ uare ſapia ſiue methapbyſica nõ df̃ opinio ſi⸗ ne ſuſpicio ſicut ſcia ⁊ itellectus dr̃ ſapũ. TDð ꝙhoo ideo eſt:qꝛ habitus virtutis determinate ſe hʒad bonũ⸗ x nullo mõ ad malũ. Cũ ergo malũ itellectus ſit falſi:i virtutes intellectuales ſpeculatiue nõ pñt ſe hie circa fal fuʒ· Opinio añt ⁊ ſuſpitio piit eẽ veri vel falſi:vt d· ÿ Ei.c. S
cO.2
meth 6.4 c6˙ Lec. cò..

din
e Wi hpi, pi Mi. Spli u Urr oüni iuph veſi zndin pis ci Ckti aht igtitg Lidy ece dil/ L. cw ßoenjt. ifeehih kin zwiſ cunn ct.i tustn ſit lodi t echi enſblt lechſu tadytn dit Etünn fopnu döo albot — imelem
ehh isoil iniſ eſtnobsw⸗ riccib“ . Pin uht u i p vyr 6a c
„ivwii tuuß com.z.
„pcn
„
6
Re*. ondeo dicendũ ꝙ metha eſt prim 8 P ſciarũ ſuadens ⁊ ordinans oẽs alias ſcias. Hrobatio huiꝰↄclonis ex pᷣcedentibꝰ h̃. Et prio ꝙ ſit pꝰ ſciaꝝ. Maʒ illa ſcĩa q̃ prias ⁊ altiſſimas cãs ↄſiderat:ẽ impl pꝰ ſciaꝝ:cũ ordo ſciaꝝ ex ordie ſcibiliũ ſumat · Sʒ metha altiſimas reꝝcãs ↄfiderat: vt ꝓbati eſt upiꝰ.q.⁊.ar. 1. Igit᷑ metha? ẽ pn ſciaꝝ. CCõrmat qꝛ ſapia ẽ pricipaliſſimꝰhitꝰ⁊ prumꝰoiuʒ. Lů go methas dicat ſapia: vt. ꝓbatũ ẽꝛfĩgt᷑ ꝙ ſit p ſciaꝝ. ¶ ⁊. Ills ſcia q̃ df̃ archytectonica ẽ prii giuʒ ſciaꝝ famuſãtiũreſpe ctu quaꝝ dÿ̃ archytectonica. Lũ igit᷑ mechae⸗ ſit maxime
archytecavt ꝓbatũ ẽ ſupin. q.x. ar·ʒ·ſegeg ſitãtigo: pᷣoꝛ
⁊ eternior vt ita loq̃r oibꝰ alijs ſcijs.& 3 Jlla ſcia ẽ pria ſciarũ cuiꝰm ẽprinn eẽndi boruʒ aliarũ ſcĩarũ:⁊
inqð oœẽs res aliaꝝ ſciaꝝ reſoluũt᷑. Sʒ ens qð ẽ ſbmme⸗
thaphyſice ẽ prinm via ↄpõnis ⁊ q;tũ ad et: oĩaẽt ↄſide⸗
rata in alijs reſoluũt in ipfũ ens: vtdiẽ Alð. tractatu. ⁊0 hnius primi ca.⁊. Segt᷑ ergo ꝙ methaphyſica ſit ãtiqor prior ⁊ etemior cibꝰ alijs ſcijs. Cð ãt methaphyſica ordinet os alias ſcias: pʒ · D ſaplẽtis ẽ oꝛdinare· Lů go hec ſcia ſit fapia: ſegt᷑ ꝙ oꝛdiet ẽs alias ſcias. Tpᷓ4. Irchvtectonice ſcie ẽ impare ⁊ ꝑↄnñs ordinare: vt ſupra probatiẽ. Iſta ãt ſcia ẽ archytectonica. Igit᷑ hʒ alias re⸗ gere gubnare ⁊ ordinare. ñ ſupiꝰ ꝓbatũ ẽ ꝙ hec ſcia ẽ rectrix ⁊ gubernatrix oĩum aliaxꝝ ſciaꝝ. i ↄclo vera.
AMc PZimum igt᷑ dicẽduʒ: ꝙ aliquã ſciaʒ eẽ . Pimum prims titeiligi dupli. inoo
quo ad nos ⁊ ordie cognitiðis. Et ſic methaphyſica nõẽ
prima ſed vltia. Alioꝰ ordie nie ⁊ ſimplr. Et ſie metha⸗ phyſica df̃ pria. ñ Doc. S. ĩp̃cedẽti lectiõe diẽ. Et i
illa ſcia q̃ ſapia d̃ qᷓ;nis ſit pꝛia diignitate ẽ tñ vltia ĩadi
ſcendo · ¶ Ad ⁊n dðm ꝙ lʒ logyca ſit prior methaphy⸗
„
57 ſica q;tũ ad hoc qð ẽ ex pte adiſcẽtis hoc ẽ ordie diſcipli
ne.methati ẽ ſimpli prior. ¶ñ di cõiter ꝙ dyalectica
in acqſitiõe ſciaꝝ d eẽ poꝛ. ¶Ad zm dðʒ ꝙ aliq ſcia põt
dicipᷣꝰ ordine nie dupir. Anoꝰ põtdici ñmplr pria. Et ſic ſacraẽ pria ſciaꝝ Alioꝰin giie ſciax hůanitꝰ
quartũ. Ad xn dðn ꝙ illa ſcia q̃ nõ dr̃ ſapia regulat᷑
per illaʒ ſciam q̃ dr̃ ſapia. Etqꝛ methaphyſica di ſcia ⁊ ſpientia ſimul: vt dicti ẽ ſiẽ q hʒ aĩam rõnalẽ hʒ oia que pertinẽt adiam ſenſitinã ⁊ vegetariuã.iõ nõ ſeqt᷑ ꝙ me thaphyſica regulet᷑ ab alia ſcia hñanitus innenta. I conſiderandũ ẽ diligenter vnũ ꝙ ẽt vz ad declarationeʒ precedentis articli ᷣm Woc. P. in pria ſce.q. F7.ar2. incorpe. ꝙ hitus itellecrualis ſpecularinꝰeſt vtus ꝑ quã itellecrweculatiuꝰpficit ad ↄſderãdũ vex. ex ãt eft eſt dupli ↄniderabile. Eno ſiẽ ꝑſe notũ. Añ hitꝰpficiẽs ntellectũ ad hmõi veri ↄſiderationẽ vocat itellectꝰg eſt habitus pricipioꝝqꝛ illudqð ẽ p ſe notũ ſe hʒ.vt prin⸗ cipiũ ⁊ ſtatim pcipit᷑ ab itellectu · Alioꝰ põt ↄſiderari ve rum ſi pꝑ aliud notũ. Illud ãt qð ẽ ꝑ aliud notũ nõ ime⸗ diate itelligit᷑ ⁊ hʒ ronẽ termini. Mñ veꝝ hoc mõ ↄñde rantũ põt itelligi duptr. Tno ſi vltimũ in aliquo gne· Et ad illud pñcit itellectũ ſcia. Indeẽ ꝙ ðʒ diuerſa gſa ſeibiliũ ſunt diuerſi hitus ſciax. Alioꝰ põt ↄſiderari vex ym gẽ vltimũ reſpectu totiꝰcognitiõ is hůane. Añ qꝛ il lnd qð ẽ poſteriꝰnotũ quo ad nos ẽ priꝰnotũ yʒ nãm. vt dicitur prio phy:iõ iliud ꝙ ẽ vltimũ reſpectu totus co gitionis hũane ẽ illud qð ẽ magis cognoſcibile 5ʒ nãʒ
Et circa hmõi ẽ ſapia: vt dictũ ẽ. Inde eſt ꝙ ↄuenienter
iudicat ⁊ ordinat de oĩbus: qꝛ iudiciũ pfectũ ⁊ vle hẽri non poteſtꝛniſi per reſolutionẽ ad primas canſas. bipta
— ℳ 1 ſic pꝛocedit᷑. Midetur S tertium ꝙ methaphyſica non ſsdoetrialis ⁊ maxie deſiderata ab oĩbꝰ. Nã la ſcia df doctrinalis:qᷓcãs ꝓpꝛias ⁊ eſſenti les de ſinguſis reddit. Docẽen eſt ſciam pꝑ cãm ĩ alio ge nerare: Bʒ methaphyca nõ reddit de ſingulis cã ꝓpriã ⁊ eſſentialẽ: quia aiias ↄſideraret additates oium reruʒ in partuculari: qð eſt ſuꝑiꝰĩprobatum.q.7.ar. p. Igitur
Et ſic methaphyſica di eẽ prĩa. Et ſilr dðʒ ẽ ad
ctaua
methaphyficanon eſt doctrinalis Cð;ᷓ ꝛ0. ꝙbm appe
titus ſiue deñderij ẽ bonũ: vt pʒ pᷣ ethyt. Ergoillu ſcia eſt maxie. deſiderataab oĩbꝰcuius obʒ eſt bonũ. 5 05 ſue ſbm methaphyſice nõ ẽ bonũ trne boni ↄſideratũ ſed magis vex. Ergo methaca nõ ẽ maxune deſiderata. CP3la ſcia df maxie ðſiderata: qͥ deſiderat᷑ ꝑp ſe nõ pp alið. Bʒ metha deſiderat ꝑp alið: qꝛ ꝓp eter nõ btitudinẽ. Ergo methaphyſica ñẽ maxie deſiderata. ¶Sed 5 ꝓp̃pte eſt phs ſupiꝰdi.ꝙ que cãxẽ ſpecula⸗ nir: marieẽ doctiima. Et oc. S. di. Aipʒ ꝙ ipa.ſ. methaphyſica ẽ maxie doctrix. ¶ Mꝛo ꝛ ꝑte arguit᷑ ſic. Inter bona illud qð eſt de nüero bonoꝝ honoꝛabiliũ eſt
maxie deſiderabile: vt pʒ pᷣ x.i0.ethy. Sʒ methaphy
ſica ẽ de gne bonoꝝ honoꝛabiliũ: vt diẽ phs ĩ pnti lecetio ne⁊ vt poſtea ꝓbabit. Igitur ⁊.— * Ho döm ꝙ methaphyſica eſt ſcia Reſpo ndeo doctrinalis:⁊ maxie deſidera
ta. Probario peptis ↄclonis ex pᷣmiſis inferr. jdij enz
docent:q cãs de ſingulis dñit. Ergo ila ſcia eſt doctrina⸗ lis:que cãs pꝛias ↄſiderat: vt dixit Boc. S. ſupiꝰ. Sed methaphyſicu eſt ſcia pꝛias cãs ⁊ pꝛia pᷣn⸗ ↄſiderãs: vt ꝓ batũ eſt. Igir methaphyſica eſt ſcia doctrinalis. P. ·
K ec.p„
* „ 5 2
25. Fapiẽtisẽ docẽ ⁊ cãs de ſingulis reddẽ. Ergo ſapiaẽ
doctrinalis. Lů ergo methaplhyſicaſit fapia: ſeqt᷑ ꝙ ipſs ſit kia doctrinalis. ¶P 30. Indiciũ pfecte hẽri non põt niſi ꝑ reſolutionẽ ad piſas caiſas: vt ſipꝛa dictuʒ ẽ.q.y. ar.5 Methaphyſice ãtẽ iudicare:cum ſit ſapia. Sapiẽ⸗ tis enĩ eſt iudicare. Ergo methaphyſica docet reſoluere vſqʒ ad cãs pꝛias ⁊ vlẽs. Et ſic ſcia doctrialis. ¶¶ꝛo eo.n. ꝙ ẽ mayie doctrinalis: ſeqrꝰꝙ ẽ marie d eſiderata. Mã oes hoĩes nã feire deſiderãt: vt ð pbatũ ẽ.q.⁊. ar·x. Ergo ꝗ deſiderat ſeire ꝑp ſcire cũ ſcire nõ tigat niſi per
cãm: magis ſcire magis deſiderabit ⁊ marie ſeire maxie
deſiderabit. Sʒ magis ſcire ẽ ꝑcãm magis doctrinalẽ:
batio ãt ⁊ pris pdicte oclonisſegt ex pꝛin ꝑte eius. Er
maxie ſcire eſt pcãm maxie doctrinalẽ. ů igit᷑ hec ſcian
ſit magis doctrinalis:ſeqt᷑ ꝙ marie deſiderat᷑. CM uit pꝛobationi ↄcoꝛdat mnin Albti ĩßᷣ huitractatu.⁊ ca. 4 Cx p̃dictis infert᷑ ꝙ hec ſciaẽ iudicatiua:⁊ nõ ſolũ in⸗ uẽtina. ꝛ illa ſcia dr̃ iudicatiua: q̃ reſoluit ↄclones vſqʒ
ad pꝛia pᷣnꝰ ũ ergo hec ſcia ſit reſolutoꝛia:netio ſegt ꝙ
eſt iudicatiua. 3
i igitur dicendum ꝙ ad ſcienti⸗ Acd pumum um doannaemn on requiri tur ꝙ reddat cauſas pꝛopꝛias de ſingulis ĩpticulari. Sʒ ſufficit ꝙ reddat cãs vt ↄtingit: ⁊ vt ↄgruitcõſideratii ſueꝛ vt ſupꝛa declaratũ eſt.q.y ar.y. de ꝗdditatibus rerũ particulariũ. Si.n.metha re deret de ſingulis ꝓpꝛias
cauſas i ꝑticnlari:ſequeret q ↄſideraret gaͤditates oĩiu 5 reꝝ in pticulari. Mõᷓ ã̃t opʒꝛſi ↄideret cãs ꝓpꝛias ĩ vli ⁊ vt cõtingit. ¶ Ad dðm ꝙ veꝝẽ qðdã bonũ.ſiẽ ⁊ bo nun eſt qðdã vex · Añ obm huiꝰſcie eſt maximũ bonũ inter oĩa ſpa aliaꝝ ſcĩaꝝ hũnitꝰiuentax. Inde eſt ꝙ bec ſcĩa marie deſiderat᷑ u Ptü maxie bʒ vinngẽ hoiem ſuo pᷣnꝰ ⁊ ſini. ¶ Ad zn dðᷓʒ ꝙʒ hec ſcia deñderat᷑ pp ſe x nð pꝛopter aliud ſcibile in genere ſcientirum humanaruʒ- licet oꝛdinetur fimpliciter ad ſcientiam beatoꝛum.
B quartum e alternãs reſpectu aliaꝝ ſciaꝝ pticulariũ.mã nnis ſcientia aut eit ſubalternans aut ſubal⸗
lernata. ed methaphyſica non eſt ſcientia ſubalternata
alicui:tů ſit archytectonica ⁊ cõiſma. Ergo eſt ſcia ſub⸗ alternãs reſpectu aliaꝝ ſciaꝝ pticulariũ. ꝛobatio pꝛie. Qꝛ vñ ðiniſionũ ſciaꝝ eſt ꝙ ſciaxꝝ alia eſt ſubalternans: alia ſubalternata. Lũ ergo qiʒ diuiſio det᷑ ꝑ oppoſita⁊ ĩ⸗
ſubalternãs vęl ſubalternata. Ißõ eſt alternata. Ergoẽ
ter oppoſita nõ cadat mediũ:ſegt ꝙ methaphyſica ſit vł
ſubalternãs. ¶Pꝛ0. Ila ſcia dr̃ ſalternãs ſub cuißo
aliarum ſciaruʒ ſßa ↄtinent᷑. Subalternãs eni dr̃ qjñ ſu⸗
e 3
pra aliud ᷣdicatũ. Sʒ ſba alkæx ſciaꝝ ꝑticulariũ ↄtinẽtur

ſub ſo methaphyſice. Ens.n. mobile qð ẽ ſbmn phye n
lis ↄtinet ſub ente qð eſt ſp metloaphyſice · Silr ens q́;
tum qð eit bʒ mathematice. Igit ⁊c̃.& Sʒ dicebat ꝙœꝙ
non ſufficit ac ſubalternationem ſcie ꝙ ſbᷣm vnius cont
neatur ſub ſbo alterius: qꝛ alias ſcia dẽ ſpẽ eſſer ubalter⸗
nata ſcie de gnie:ſʒ cũ hoc regrit᷑ ꝙ ſm ſupioꝛis ſcie con
trahat᷑ ꝑ dr̃iam mãlẽ non ſe hitẽ ꝑ modũ paſiõis: alias Lect.1;.⁊ ſcia de paſſione eẽt ſubalternata ſcie de ſᷣo qð eſt phm com.22. inpꝰ poſt?:qꝛ ad eandẽ ſciam ꝑliet ↄſiderare ſpᷣu⁊ pꝛo pnã paſionẽ eius. Eadẽ aũt ſcia nõ ſubalternat ſibiipſi. ¶Lontra. Eᷣns mobile qð ẽ ſm phye nãlis: hit ens ꝑ
—
driaʒ mãlẽ non ſe hiteʒ ꝑ modũ paiiõis· Ergo priſio
nez datã⸗ ſegt᷑ iqẽ qð piius· Ans ꝓar· Ens. n. eſt cõtus ens mobile. Ergo opʒ ꝙ ens 5hat ꝑaliquã diisz⸗cuz magis vle ↄtrahat᷑ ad minꝰvle ꝑ aliquã driam· Veiig
contrahit ꝑ dr̃iam foꝛmalẽ: vel ꝑ diamn mãleʒ· Mõper
driam ſoꝛjnalẽ: qꝛ alias ens poſſet eẽ genus: qð ẽð phm
Lec.ð 3 z huins. Ergo ↄtrahit᷑ ꝑ dr̃ia mãlẽ. Et ſic ibi erit bal⸗ ð.ld. ternatis ꝓp̃e dcã. ¶ Bʒ dicebat ꝙ ens j ↄhil ꝑ dẽiað ex ninſecã ad ens mobileꝛcij nihil ſit qð rõnẽ emis ſpterſu⸗
gere poſſit:ſed ꝑ modos itriſecos · ¶Võtra. hil põti
reiligi ũine illo qð ẽ de itriſeca rõne erꝰ. Si ergo mobile
ſir itrinſecũ enti: ens nõ poterit telligi mi itelligat ino⸗
bile· Ioc aũtẽ incõneniẽs ⁊ 5 cœẽs ꝑpos. Relinͥt. gꝙ
mobile ſit qðdã extriſecũ ab ente· ̃t ſi nõ ꝑ extriſecũſ
contrahit ꝑ aligd inriſecũ. Cᷓʒ dicebat ꝙ ad ſbalterna
tionein requiritur ꝙʒ neqʒ genis contractum ſit de itel⸗
lectu differentie contrabentis⁊ neq; differentia contra⸗
pens ſit de itellectu ſbi ſiꝑe giis Icti. Ens aüt ẽ de itelle
Lec.ꝛ0. et ctu mobilis. Ig̃ ⁊c̃. CLõtra. Si hoe eẽt vexꝛſequeret cõ6⸗ ꝙ muſica nõ alternaret᷑ ariſinetrice. Sʒ ↄisẽð phʒ pᷣ poſt?. ʒ ↄitia. Da ſonoꝝ qð ẽ dãiapᷣhẽs nüext nõ põt iteiligi ine nũero. Ilias acctis poſſet itelligi ſine ſioꝛqð
x.z.⁊cõ. eſt5 phʒ⁊ potiſſune 5 Poc· B.yh. Igir cc. Q P.
. 12ila icia di ſbalternãs reſpectualteriꝰer cuiꝰpꝛicipijs Lec. ip et pꝛin alteriꝰĩnoteſcüt:vt pʒpᷣ poſt?:qꝛ ſcia ſalternãs di
cõ.22. cit ꝑp qd:ſcia vᷣo ſubalternata dicit qꝛ.; p pᷣn metha.
pᷣni aliaꝝ ſciaꝝ inoteſcũt. Inde eſt ꝙ phyſic induẽs hitũ Lec.⁊. ⁊ inethaphyſici diſputare põt ð negãtes ſuapᷣn⸗: vrpʒp̃ cõ. xj· phyt. gr̃ ⁊c̃. ¶P ·30. Si ad ſhalterttionẽ ſcie regrerèt᷑ ꝙſpm ſcie ſubaiternãtis Sheret᷑ ꝑ dẽiaʒmãlẽ ⁊ extriſecũt ſequeret᷑ ꝙ ſacra theologia q̃ hr in via nõ eẽ̃t ſubalterna ta theologie q̃ hr̃ in patria. Gʒ ↄis ẽ falſũ. Igu ⁊c̃. ↄſitia. Qꝛ deĩg eſt ſᷣm theologie qᷓ hẽtur ĩ ptia:non põt ↄtrahi ꝑ aliquã diiaʒ extriſecã:cũ mihil accidat ipſi deo. Dð aũt ſit falſũ: ꝓbat. Oa illa ſcia ẽ Walternata alteri:cu ins ſinis oꝛdinat᷑ ad finẽ alteriꝰ. Sʒ finis theologie q̃ h̃ ĩ via: oꝛdinat᷑ ad finẽ theologie q̃ bẽtur ĩ piia: vt de ſe ma nifeſtũ en. Igit ⁊c̃. CP 4Ens Shit ad ens mobile.
Tlel ergo ʒhit p ens· velꝑ nihil· Mõ2n:qꝛnõ ens ñp̃t
ↄtrahẽ ens· i pᷣntcũ idẽ jj ðᷣhar ſeipſũ ſeqt ꝙ illð erit
aligd alind ab ente ⁊ ertriſecũi. Ethis ph va nãlis erit E..z ſubalternata metha. ¶Sÿ5 argnit᷑. Mã ſm phin pꝛio cõ.z. poſttſciaſubalternata diẽ qꝛẽtm̃:ſubalternãs vo ꝓn qd Sed nullaẽ ſcia priculariʒ q̃ dicat de aliqbꝰqꝛ tiñ de d⸗
bus metha. dicit pp qd hrſica enĩ ⁊ inathe nõ ſolũ dicunt qꝛ ſed ꝓpterquid Ergo nulla eſt ſcia ſubalterma⸗ ta metha. Et per ↄñs methaꝰ non eſt ſcia ſubalternãs.
alig e ſubalternatiöe 1. eſponc c0 tin ſribete⸗ direrunt ꝙ ad verã ſubalternationẽ ſufficit ꝙ ſin inferioꝛis ſcie ſe hẽat er additiõe ad ſÿm ſupioꝛis:ſicut dicit Joãnes Lapolus ſupß mĩaꝝ.q. pꝛ ar.poĩ ſolutiõe ſeptimi argumentiꝰ ſcðain ↄctonẽ · iñ cĩ ſm phyenãlis ſe hẽat ej additie ad ſuʒ methaeꝛcoactꝰdicet pᷣdictꝰopinatoꝛ ꝙ pxhynãlis erit ſubalternata va ſubalternatiõe ipſi in etha¶ ʒ ſi fundamentũ ſuũ eẽt vex: fequeret ꝙ ſcĩa de ſpẽẽt reſpe⸗
ctu eiuſdẽ paiiõis: x reſpectu eiuſciẽ obi eẽt ve ſubalten
—
ꝑge⸗ lec.is. nata ſce de gjie:cũ ſpẽs ſe heat ex additiõe ad genꝰ. Oð eſtð phm pꝰx ꝛ0 poſt?: vbi vult ꝙ eiuſdẽ ſcie ẽ ↄſidera re totũ ⁊ ptes ſpiectiuas reſpectu einſdẽ obi a paſiõts CP. Sequeret᷑ ꝙ metha. eẽt Walternata ſacre tbeo⸗
*
logie:cum ens creatum qð eſt ſubm in meil
bprſicaſe
pabeat ex addtiõe ad ens increatũ.ſ. ad deñ geſtm in
theologia. Gʒ ↄñs eſt 5 ipſnʒ qina ↄclone. q· ꝓ vbiſu⸗ pꝛa dicit. Lʒ theologia nãlt inenta nulli ſcie ſubalternet: theologia ti ꝑ renelationẽ habita ſubaiternatur ſcie dei beatoꝝ. ec ille. Aliꝗ vᷣo alij ad aliud extremũ deſcũdẽ tes:ſicut Egydiꝰpꝰ ppyq.p? ⁊ ſui ſequaces dñt: ꝙ ad
erã ſubalternationẽ regrit᷑ ꝙ ſcia ſubalternata hẽat pꝛi⸗
que nõ ſũt ꝑ ſe nota ⁊ ꝙ nõ poſũt rcducẽ ad pꝛin? ꝑ ſe no ta in illa ſcia.ſie muſica ariſinetrice ſubalternat᷑: qꝛ ↄnes mn ariſmetrica ꝓbatas ſupponit ab illa ↄcluſa tãq; pꝛinꝰ. Aue tñ nõ ſũt ꝑ ſe ꝓlata. Mec in illa ſciapt reduci ad ꝑ ſe nota. Vuecũqʒ ergo ſcia vtit᷑ pꝛicipijs ꝑſe nons. ſub⸗
alterna dici nõ dʒ ·ec Egydiꝰvbi ſupꝛa. Q Sed ſi hoc
eſſetveꝝ:ſequeret᷑ pꝰꝙꝙ nulla ſcia et̃t ſßalterna aiteri. Sʒ
ↄis ẽ ð phm pꝰ poſt?· Mʒ ↄnñtia Vꝛ nulla eſt ſcia q̃ non 4ö. 23.
vtat pꝛicipijs ꝑ ſe notis ÿm nãm. Mã ꝓpõꝑ ſe notau cuius pᷣdicatũ ẽ de itellectu ⁊ rõne ſpi vt dicit oc. S pꝛĩa pte. q·ꝛ.ar. poin coꝛpe. uelʒ aũt ſcia vtit᷑ talibꝰ ꝓ poſieionibꝰ⁊vt oinnihꝰnotũẽ. Dꝛĩ qualʒ ſcia ſũt P̃dicata eẽntialia:q̃ eẽntialr pᷣdicant᷑ de ſbo. ¶ Peqt᷑ ꝛ ꝙ ſcia ð paſſione eẽt ſubalterna feſpectu ſcie de ſbo: qꝛ pꝛin paſ ſionis nõ ſũt ꝑ ſe nota. Nec pit rednci ad ꝑ ſe nota niſiꝑ pꝛin ſbi:cũ accis diffinri ⁊ ĩtelligi hẽat per ſunʒ ſubm. ¶Aliqᷓ vo ad mediũ ſe reducẽ eredẽtes Scoteyʒantes ſup p ſnĩaꝝ dixerũt ꝙ ad verã ſubalternationẽ regrit᷑ ⁊ juff cit ꝙ notit a pꝛint cie iupioꝛis ſit cã pꝛin ſcie iferio ris. ¶ Sʒ hoc nõ põt ſtare:qꝛ ſic nulla ſcia eẽt fubalten⸗ nans niſi ſcia pꝛactica cũ notitia ſpeculabiliũ nõ̃ it cãali⸗ quoꝝ pꝛicipioꝝ ſ ſolũ notitia pꝛactica. ¶teʒ ſ equeret᷑ idẽ ꝙ pꝛiꝰ. vʒ ꝙ ſcia de paſſõe eẽt Palternata ſcie de ſo cũ notitia pꝛicipioꝝ ſpi ſit cã notitia pamonũt vt pʒ 7 hu us. Cnñ ꝓ declaratiòe iſtiꝰditficultatis ↄſidenòdũ eſt pꝛĩo ꝙ aliq ſcia põt dici ſubalterna alteri riplrĩ palter nuiõe cõiter dicta. Tinoꝰ ex pre finis: inq;tũ finis vnius ſcie oꝛdiat᷑ ad ſinẽ alteriꝰ. Etſic ꝙĩs ſcia pꝛactica ſubalter natur polytice ᷣm phmpo ethyr· Alioꝰ ex ꝑte ſi· qꝛ ipʒ vnius ſcie eſt ſub ſpo alteriꝰ. Et hoc duplt· Wel qꝛ ſbm ynius ſcie ẽ ſub ſũo alteriꝰdirecte ⁊ ꝑ ſe:ſiẽ hõ ẽ ſub aiali ⁊ cdꝛpus celeſte ẽ ſub coꝛpe mobili: ⁊ ſicut oĩa creatapti nent᷑ ſub ente Etſic metha. diceret᷑ ſubaltermãs reſpectu oĩum ſciaꝝ realiũ: vt ẽt dicer᷑ ĩ 4 hunꝰq. pł· arꝰxClel qꝛſm vniꝰſcie ẽ ſub ſbo alteriꝰꝑ accñs addẽs aligd diſti etum:qð pſe nõ icludit neqʒ diſticte neqʒ idiſtincte ſm ſupioꝛis ſcie,ſiẽ liea viſualitatẽ nullo inõ ĩcludit ꝑſe. Li⸗ nea eni ⁊ viſuale realr diſtingnunt᷑· Et ſicſcia pſp ectiua ſpalternat᷑ geometrie ⁊ innſica ariſ memice 3 möõ eꝝ pte pꝛicipioꝝ.vʒ·qꝛ pꝛinꝰ vniꝰſcie ex pꝛicipiis alteriꝰĩnoteſ⸗ ennt CCõſiderandũẽ? ꝙ ad verã ⁊ꝓptã ſbalernatio⸗ nem tres ↄditiòes requunt᷑ ꝛia ẽ ꝙ ſᷣm ſcie ſubaiter⸗ nate ↄcipiat in ſe ſm ſcie ſubalternãtis:ſic linea viſualis in ſe ↄcipit lineã. Scðaẽqꝙ ſlm ſcie ſubalternate hat ꝑ vnã dãiam mãleʒ alteriꝰnãea ſbo ſcie ſubalternantis· Et pp hoc ſcia de ſpẽ nõ ſubalternat ſcie de gne · Pertia ẽ ꝙ
ioꝛma 5hẽs ſhm ſcie ſupioꝛis nq̃ cauſet᷑ ã tali oꝛ ſiẽ pa⸗
eius. Alñ ꝑ h ſcia de paõe ñ ẽ ſubalternata ſcie de ſßᷣo. ¶ Conſiderãdũẽ zo ꝙʒ ſubalternatio ſcĩe pᷣtaccipi dupł. Uno griali ꝓut ſÿm vnꝰſcie ↄtinet᷑ ſub ſubo alteriꝰqua tercũqʒ. Et ſic metha dĩ ſubalternãs. Alio ꝓpꝛie· vʒ· ſeruatis tribꝰpᷣdictis ↄditionibꝰ. Et ſic metha. nõ dĩ ſub alternãs reſpectu alicuius ſcie. ꝛobatid huꝰ ꝓnis pʒ ex pꝰ ⁊ ꝛ0 notabili. Nã ad verã ſubalternationẽ regritur
ꝙ ſubʒ ſupioꝛis ſcĩe Zhat᷑ ꝑ diiaʒ extraneãq̃ ꝑe nec actu
nec poꝰ ĩcludit᷑ ĩ ſubo ſuꝑioꝛis ſcie: vt dictũ ẽĩ ſchᷣꝙ nota bili. Gʒ nihil ẽ extraneũ ad ens: ita ꝙ nõ icludat᷑ ĩ ente ꝑ ſe actu vel poꝰ. Igit metha. nõ dĩ ſubalternãs. Mec põt dici ſubalternatã reſpectu alicuius ſcĩe:cũ ſi pã phra: p?
nciañ ſubalternat᷑. Alias pꝛia ph va nõ eẽr pꝰ. Igr̃ ⁊.
Zcd pꝛimum oeune P pobationẽ dõm ꝙ illa non eſt diuiſio ſciaꝝ ĩ ciꝛſed ſciaꝝ ſubalternatim yo taꝝ ita ꝑ ſit ſenſus. Ois ſcia ſubalteruztionẽ hñs: aut ẽ ſubalternãs
Lecꝓ.
2 cö 4.

betaua.
aut inbalternata. ¶Ad ſecundum cum duabus replieis rantiam. A ſigno pꝛobat ſic. Mam cuʒ inquiſitoꝛibꝰpye ſequetibus admittimus ſolutiones in obijciẽdo poſitas fere cuncta exiſterẽt ⁊ uenirẽt qͥ ſunt ad neẽitatẽ vite ⁊ q ¶ Sciẽdũ tñ eſt ꝙ aliqͥd d̃ intrinſecũ alicui dupliciter. ſũt ad voluptatẽ ⁊ eruditionẽ:tũc a pᷣnꝰ ĩcepit queri pꝛu Vnoqꝛ eſt deũtriſeca rõne ſine de itellectu qdditatiuo dẽtia.i apia. CEx quo pʒ ꝙ ſapia nõ querit᷑ ꝑp aliquã eins· Et ſic eſt veꝝ ꝙ nihil pot intelligi nõ intẽllecto illo Aiã neritatẽ a ſe:ſed ꝑpꝑ ſeipfã. Mullus.n.q̃rit hoc qð bz. qð eit intrinſecũ ei. Alioꝰ dĩ intrinſecuʒ alicui illud qð ꝑ ñ cĩbus alijs hitis:q̃ſita eſt p̃a metha.qͥ ſapia dĩ nec ſe. i.non extrinſece icludit ſiue act ſiue pon. Bicut hõ eſt pnopter aligd alið: ſed ꝑꝑ ſeipſa. CEtſi q̃rat᷑ qᷓre phs in intrinſecũ aiali: qꝛ includit i aĩali ſicnt inferiꝰ ſuo ſupio⸗ textu cõparat poete:rñdet Doc. S.ꝙ ið eſt: qꝛ vterqʒ ri:⁊ qꝛ aia eſt de ĩtellecin hoĩs lʒ nõ eↄo. Et ſic aliqd põt circa minãda vſat᷑. Nã fabnle cica quasvſant᷑ poete:ex intelligi nõ intellecto illo qð eſt ſibi intrinſecũ. Eiqꝛ ni quibuſda mirabihbꝰↄſtituunt᷑. Ipſi ẽt phy ex ipſa admi hil eit extraneũ ad ens gn ens non ponat ĩ intellectu eiꝰ: ratione moti ſůt ad phyloſophãdũ. Mic ẽ ꝙ phs dr phy ideo ens non Zhit dictioue illa que regrit ad verã ſub lomites.i.amatoꝛ fabule:qð ꝓpꝛinʒ ẽ poetaꝝ.&ñ pꝛum alrernationẽ. C Ad tertiã replicã dðm qꝙ nõ vʒ ↄñtia. Er phy qui ꝑ modũ fabulaꝝ de pᷣncipijs reꝝ tractauerũt di d vꝓbationẽ dðm ꝙ ſonoꝝ põt intelligi ſine nũero. Mec cti ſũt poete theologiʒãtẽs ſie fint Perſiꝰ ⁊ ꝗdã alij qui tamen ꝑp hoc intelligit accis ſine ſbo.i.ſine ſuſtãtia. mMð fueruntañ ſeptẽ ſapiẽtes. ¶Et ſi viteriꝰquerãt᷑ qjre Ari⸗ eni eſt incõueniẽs ꝙ aliqð acciis intelligat᷑ ſine ſubſtãtia ſto. pᷣꝰ noĩe ſapie vterer᷑:nũc ad nomẽ phie ſe trãffert cũ aliqua pticulari: n.intelligat᷑ ſine ſubſtãtia ĩ cõi: vt pa tamẽꝓ eodẽ accipiant᷑: rñcet Doc. S. qꝛ cũ antiq ſtudio tebit in yo huiꝰ.q.pᷣ.ar. ʒ. TAd in dðm ꝙ argm ↄclu pbye inſiſtẽtes ſapiẽtes vocarent Pythagoꝛas interro⸗ dit de ſubalternatiõe chiter accepta. ¶Ad yn dictdũ ꝙ ¶ gatus qd ſe eẽꝓfterer noiuit ſe ſapientẽ noĩare:ſiẽ ſup̃⸗
68 uſ theologia vie nõ eſt ſubalternatã theoſogie patrie ſuba deceſſoꝛes: qꝛ hoc pſũptuoſũ videbat᷑: ſʒ vocauit ſe pßʒ
Ja: vö tematione ꝓpꝛie dicta:lʒ bi citer accipiẽdo ſubalterna⸗ apie amatoꝛẽ. xt ex inde nomẽ ſapiẽtis mutatũ eſt in de ſoꝛgfn tionẽ ſubalternet᷑·ſ.aliquotriũ modoꝝ. CAd vltinium nomẽ phyꝛ:⁊ nomẽ ſapie ĩ nomẽ phye. C Sʒ ꝓ declara⸗ dpſmt dicendũ ꝙ ens ↄtrahit ꝑ modos eẽntiales intriſecos ſi tione ãplioꝛi dicte ↄclonis ↄſiderãdũ ẽp̃ ʒ Doc. F. diuprinz bi:ꝗ ſunt entia diſtincta vʒ rõnẽ ab ente ĩcõi. Mec opʒ ſup Woetio de temi.q. ar..ꝙ theoꝛicus ſiue ſpecula⸗ es tom dicere ꝙ ſint entia foꝛmal⁊ non real: vt Anto. In. diẽ̃ timitellect hoꝓp̃e ab itellectu pꝛactico ſic drt qꝛ ſpecla
. in. Ihuius..y. Qa illud foꝛmale vel eſt res quedã vr tinꝰ hʒꝙ ſine vnẽ quã ↄſiderat. Pꝛacticus ãt vitatẽ ↄſi
ſcipmi nibil. Sixꝛtunc argn ↄcudit. Fi vo ſit res:tũc ſequit᷑. deratã dꝛdinat ĩopationẽ tãq; in ñinẽ. Et ið dicit phs.z0. ꝑ.I.⁊ h ſchtüit Foꝛmali g realr. õcedẽ ergo ꝙʒ ſũt entia foꝛmal ⁊ nõ de aia ꝙ df̃nt ab iuicẽ fine. Et ꝛo methace dr ꝙ finis ſpe⸗ cõ.9. nbitürtt realiter: ẽ ↄcedẽ idẽ ⁊ negare: vt patebit 4 ⁊ yo huius. culatiue eſtvᷣitas:finis aũt opatiue ſiue pꝛactice actio. Nũ ⁊ ec.⁊. ⁊ a. CMh E Ibiin Voc. S. ⁊ pho· Qꝛ nenactius palam ilec.ʒ. gitur opoꝛteat mãʒ fni eſſe ꝓpoꝛtionatã opʒ pꝛacticaruʒ cᷓ temnün— quintum ſic xcedit· Vider ꝙ ſciaꝝ mãʒ eſſe res ilas q̃ a nro ope feri pñt: vt ſi eax co
ufonien F etha. non ſit ſpecu gnitio i opationẽ qᷓſ innẽ oꝛdinari poſſit. Bpeculatiuaꝝ e ee. latina ſed pꝛactica. Nã ills ſcia eſt pꝛactica cn vero ſciax mãʒ opʒ eẽres q̃a nro ope non ſiũt· Vñ earũ itennni 6 ins finis eſt oparivt pʒ2huius. ̃ẽt in.z“. conſideratio i oPalione oꝛcinari nõ põt ſicut ĩ fineʒ. Mec nit c1 deachimtelec olaertenide adopusſt pꝛactie;. s Ule. CErdnoſegr ꝙ ſcin pecuatuappꝛle difettpr⸗ ethaphyſica oꝛdinat ad opus tãc; ad finẽ. Oꝛdinat᷑ n. ctica q;tũ ad finẽ:⁊ qᷓtũ ad mãʒ. Nů ſinis ſpeculatiue eſt oen cö. 49 d ſcire. Bed ſcire ẽ opari cũ ſit actus ſecunqus ae ĩtel cognitio vitatis. Mã vo eins eſt res ope ſciẽtis nõ oꝑa⸗
dunt dit lectine ⁊ nõ pᷣmus. Wit᷑ metha.ð ſcia p actica. C ⁊ bilis inqᷓ;tũ hnõi. ʒ finis pꝛactice ẽ opatio. Et mã eiꝰ etbi Wis hitus g eſt directiu opis: eſt pꝛacticus: vt pʒ de ſcia eſt res opabilis ab hite ſciaʒ illã pꝛacticã. Et qʒ finis me ſ— moꝛali. Sed metha. cũ ſit ſapĩa cuiꝰẽ dirigere ẽ hitꝰ dire thaphyſice ẽ ſcire ⁊ nã eius circa quãvſat᷑ nõ ẽ opabilis ctinꝰopis. Jgil· ¶ P30 Metha. ſcia cõis ad ſcias ſye a nobis: ſegt᷑ ꝙ mecha.ẽſcia ſpeculatiua ⁊ non pꝛactica. culatinas ⁊ pꝛactica. Ergo metha.nõ dʒ dici magis ſpe ¶ Cõſiderandũ ẽ ꝛ0 3 Woc. F.ĩpᷣapte.q.iꝗ ar. vltio: pe 3 culariua q; pꝛactica. C · ꝗ0. la ſcia que oꝛdiat᷑ ad fe ꝙ aliq eſt ſcia ſpeculatiua tiñ. Aliqᷓ pꝛactica tm̃. Etaliqua ache licitatẽ que ẽ ſũmũ bonũt eſt pꝛactica. Sʒ metha.oꝛdinat Fm qd pꝛactica ⁊ m qd ſpeculatiua. Ad cuiꝰ euidentias n ad felicitatẽ tãq; ad inẽ. Igit ⁊c̃. C o. Inteljectꝰdr ſeiendũ ꝙ alĩ ſcia põt diei ſpeculatiua tripli. Mꝛio mõ mõiui pꝛacticus extẽſione ad opus. Sed hoc uõ põt intelligi de ex pte rex ſcitaꝝ que ñ ſũt opabilis a ſciẽte:ſicnt ſci hois fricun Operatiõe volũtatis: qꝛ itellecrꝰnõ eſt quãtus:ergo nonẽ de febꝰnãlibus ⁊ diuinis. Icðo qᷓ;tũ ad modũ ↄſiderã em extẽſiuꝰ ad aligd eyxtra. Intelligit᷑ ergo de opatiðe ipſius di: vtputa ſi edificatoꝛ ↄſideret domũ diffiniẽdo vel diui eynsinn intellectus. Cũ ergo metha.oꝛdinet ad opationẽ intelle dendo ⁊ ↄſiderãdo vlia pᷣdicata ipſiꝰ. Moc.n. opabilia pybu ctus tãqᷓ; ad. ꝓpꝛiũ jinẽ: ſegt᷑ ꝙ erit pꝛactica. CPõ. Si modo ſpeculatiuo ↄſiderare: ⁊ non ᷣm ꝙ opabilia ſunt. půnlit metha · diceret᷑ ſpeculatiiia: vel hoc eẽt ex pte inis vrex Opabile.n.ẽ aliqð ꝓ applicationẽ foꝛmẽ ad inãʒ: nõ aũt paneme pqe ſic oẽs ſcie eẽnt ſpeculatiue:cũ oꝛ; pp reſolutionẽ cõpoſitiĩ vlie pn foꝛmalia. Tero qᷓ;tu ppatmn dinent᷑ ad ſcire pᷣmã vitatẽ. Meqʒ ⁊n:qꝛ ſcia illa cuiꝰobʒ; ad finẽ. Mã intellectꝰpꝛucticus differt a ſpeculatino ñine: eütuinm et opabile a nobis: eſt pꝛactica. Sed ens cũ ſit abſtractũ vt dr z de aia. Intellect?n. practicus oꝛdinat ad ſineʒ Lom.49. degil ↄmã ſᷣm eẽ ⁊õneʒ ſimul hoc hʒ ab icellecrunf̃o. Ergo opatiònis. Finis aũt ſpeculatiue ẽ cõſideratio vitatis. Si et ußri mnethaphyſica ex pte une eſt pꝛactica. C Sʒð eſt pßs in ergo ediſicatoꝛ ↄſideret qualr poſſet fer domꝰnõ oꝛdi⸗ nmün tertu dicens · Quia vero non uctiua palaʒ ex pꝛimũ phy⸗ nans ad inem opationis ſed ad cognoſcẽdũ tñ: erit q;tũ ienn⸗ ophantibus. Mam pꝛopter admirari xẽ. ad ſinẽ ſpeculatiua ↄſideratio: de re tñ opabili. Scia igit ubilomn⸗ eſ pondeo dðmn ꝙ metha.eſt ſcia ſpecula queẽ ſpeculatiua rõne ipſiꝰrei ſcite:ẽ ſpeculatiua tantuʒ. s 3 tiua? nõ pꝛactica niſi foꝛte m Mue voẽ ſpeculatiua vel ʒ modi: vel m ſinẽ:ẽ ÿᷣm qd . u uid. Mꝛobatio phy ᷣm Doc. S. Mulla ſcia i q̃querit ſpeculatiua ⁊ ᷣm ꝗd pꝛactica. Cñ vo oꝛdinat᷑ ad finẽ ope P n ipſů ſcire pꝑ ſe eſt actina:ſed talis ẽ ypeculatina. Sme rationis:ẽ ſimplr pꝛactica. Iducuſqʒ Doc. S. foꝛmair. ubnn thaphyſica qᷓ fapĩa vel pßra d̃ eſt pp ip̃ʒ ſere. Ergo eſt ¶Erx qͥ pʒpᷣꝰ ꝙ ſcia que dã ſpeculatiua ðʒ modũ ↄſide⸗ minn ſcia ſpeculatina ⁊ nõ actina. Mediã ꝓbat pßs võne ⁊ a ſi rdi vei ꝑp ĩnẽ ↄſiderãdi: põt eẽ de re opabili. Et ſi ali wit goRöne ſc. Duncũqʒ qrit fugere ignoꝛãtiã:ſicut ĩ inẽ qua ſcia põt dici fʒ qd pꝛactica ⁊ ſimplr ſpeculatiua: vel dzi hui tendit in ipfů ſcire pp ſeipſũ. Sʒ illi g phyloſophant᷑ qᷓ; ecõtra alij ſcia põt dici ſimpir pꝛactica ⁊ 5ʒ ꝗd ſpecnlati⸗ njn runt fuger ignoꝛãtiã. Ergo q̃runt ſcĩam pp ſeipſfã. qpi⸗ na. CMʒ 1 ꝙ ſcia nõ dr̃ ſimplr pꝛactica ex eo ꝙẽ de re u nh noꝛ ꝓbar. ẽs q pᷣ phyloſophati ſũt ⁊ nune phyloſo opabili a ſcitte:ſʒ ex fine ſimpi pꝛactica iudicat᷑ ⁊n ꝙ oꝛ ecißp phant: incipiũt phrloſophari ꝑp admirationẽ. Sʒ ↄſtat dinat rẽ ad ſinẽ opatiõis. ¶ Lõſiderandũ ẽ ʒo ſcðʒ oc. vchnt⸗ ꝙ dubitatio⁊ admiratio ex ignoꝛãtia ꝓuenit: qꝛ cũ vide S.in de vitate. q.z. arꝰ.z. ꝙ alqᷓ cognitio dã pꝛactica ex vi hn mns aliquos effect/qnoxꝝ cã nos latet:tũc illos effectꝰad oꝛdine ad opꝰ· ð ↄtigit vupl. ñqʒ ĩactu: dñ actualr döm* niramur. Ergo ilu ꝗ phyloſophãt:querũt fugere igno⸗ in opus oꝛdinat᷑:ſit dñ artifex p̃cõcepta foꝛma ꝓponit eã
6 4

¶Pim
in materiam introducere. Ettunc eſt actu pꝛuctica cogni⸗ tio ⁊ cognitionis foꝛmna. Dñ vo cognitio eit ad actũ oꝛdi nabilis: non iñ actu oꝛdinat᷑. Sicut cum artifex excogitat foꝛmã artificij ⁊ ſcit ꝑ modũ opandi:nõ tñi opari inẽdit. Et certũ eit ꝙ tũc ẽ pꝛactica vtute vel habitu ⁊ nõ actu Nñ vero nuſio mõ ẽ ad actuʒ oꝛdinabilis talis coiti: tunc ẽ pure ſpeculatiua.ſAð ẽt dupli ↄtigit. V noꝰ qi co gn itio eſt de illis rebus que nõ ſunt nate pꝛoduci xſcin cognoſcẽtis. Sicut cũ nos cognoſcimus nãlia. Wñiqʒ vo res cognita eſt qdẽ opabilis per ſciam: ti nõ ↄſiderat᷑ vt operabilis. Res ·n · ꝑ opationẽ in enẽ ꝓducitur. Büt aüt aiiqua que pñt ſepari per intellectũ: que nð ſunt ſepabi⸗ lia m eſſe. Dñ aůt ↄderat res ꝑ intellectũ opabilis di⸗ tinguendo ab inuicẽ ea que m eẽ diſtingui nõ pnit:nð e pꝛactica cognitio nec actu nec habitu: ſed eculatiuã lij· Jicut ſi arifex ↄſideret doꝛnũ inueſtigãdo paſſiões ei? ⁊ genꝰꝛ⁊ dr̃ias: ⁊ alia hinõi que ßᷣm eẽ indiſticte inueniu tur in re ipſa. Sed tũc ↄſiderat᷑ res vt opabilis: qñ conſi derant᷑ in ipſa oœĩa que ad eius eẽ regrum᷑ huculqʒ Doc. F.foꝛmalr. CEx quo pʒ clariſſime ꝙ aliqua ſciaꝝ q̃ nõ eſt actu fnpli pꝛactica: põt fieri ſimplr ⁊ actu paꝛctica: quedã vo non. ¶ Patet ẽt ꝙ metha eit ſunpli ſpecula tina: qꝛ eſt de rebus illis que nõ ſunt nate ꝓduci per ſcĩaʒ cognoſcentis: vt ſbe ſepate ⁊ ꝑpꝛima cãq̃ eſt deus. CLõ⸗ ſicerandũ eſt 4 ᷣm Doc. S.in de vitate. q.⁊· ar ðĩ coꝛ poꝛe ꝙ artifex de re ↄpabili hʒ duplicẽ cognitionẽ. ſ.pe⸗ culatiuã ⁊ pꝛactic. Speculatiuã quidẽ ſiue theoꝛicã co gnitionẽ hʒ: cũ rõnes operis cogngꝑſcit ſine hoc ꝙ eas ad operandũ ꝑ intentionẽ applicet. Sed tũc ꝓpꝛie hʒ cogni tionem practicã qñi extendit ꝑ intentionẽ rõnẽ operis ad operationis ſinẽ. Et ᷣm hoc medic na diuidit᷑ in theoꝛi⸗ caàm ⁊ pꝛacticã: vt Auicẽ.dicit. ¶x quo pʒ ꝙ cognitio artificis pꝛactica ſegt᷑ cognitionẽ eius ſpeculatiuã:cũ etfi ciatur pꝛactica ꝑ extenſionẽ ſpeculatiue ad opus. Rewo⸗ to aũtpoſterioꝛi:remanet pꝛius. Mucuſqʒ oc. S foꝛ⸗ maliter. CEx quo pʒ ẽt illud qð pꝛius dictũ eſt.ſ.ꝙ ali qua cognito que nõ ẽ actu ⁊ ſunplr pꝛactica: poteſt feri nctu ⁊ ſimpl pꝛactica.i.illa que ẽ oꝛdinabilis ad finẽ ope ris:non tñ oꝛdinat᷑. C Sʒ hic oꝛit᷑ difficultas. Pi.n.illa cognitio non eſt actu pꝛactica q̃ nõ actualr oꝛdinãt᷑ ad finẽ operis: vñ ſequi ꝙ nullus hitus in hoĩe exis directe eẽt pꝛacticus. Pðm ꝙ dupleꝝ põt eſſe actualis oꝛdinatio cognitionis ad actũ. Ouecã põt eſſe ad actũ ⁊n. P̃t ſie nõ intelligit Poc. S. dictũ Alioꝰ põt eẽ ad actũ pᷣn qui dr̃ virtualis intentio qua.ſ. acgrens hitũ in pᷣnꝰ intẽdęebat ꝑ illum opari.Et ſic intelligit᷑ dictũ Voc. Seti. ¶ Lõſide randũ eſt y ʒ Boc. S.in.ꝛ⁊q, I. ar. 1. ad p̃mn.ꝙ du plex eit opus.ſ.iterins ⁊ exteriꝰ. Mꝛacticuʒ ergo vlope ratiuũ qð diudit᷑ 3 ſpeculatiuũ: dr̃ de ope exterioꝛi ad quod non hñt oꝛdinẽ hitus ſpeculatiui. Gʒ tiñ hijt oꝛdinẽ ad opus iterius itellectus qð eſt ſpecnlari vex· Nec ille foꝛmaliter. ¶Ex quo pʒ ꝙ hitus nõ dĩ pꝛacti us pꝛont pꝓunctũ diuidit᷑ 3 ſpeculatiuũ ab ope iterioꝛi qð remanet in ĩtellectu: ſed ab ope exterioꝛi: ꝓnt oẽ opus extra itelle cum df̃ opus exterius ſequens electionẽ. ¶ Idẽ pʒ per Doc. G. vbi ĩmediate ſupꝛa.arꝰ·ʒ. ad zmn. vbi ſic ait: ꝙ ẽt in ipſis ſpeculabilibꝰẽ aliqd ꝑ modũ cuiuſdã opis: puta cõſtitutio ſyllogiſini aut õonis ↄgrue vel opus nũerãdi
vel menſurãdi. Et i hitus ſpeculatiui quicũqʒ ad bmõi
opera rõnis oꝛdinant᷑: dñr per quãdã ſilitudinẽ artes ſpe culatiue.ſ.liberales ad dãiaʒ illaꝝ artiũ que oꝛdinant ad opera ꝑ coꝛpꝰexercita: q̃ ſunt quodãmõ ſeruiles iqᷓ;tuʒ coꝛpus ſernil ſubdit᷑ aĩe ⁊ ho vᷣm giaʒ eſt liber · le vo ſcie que ad nullũ hmõi opus oꝛdinãt:ſimpl ſcie důr nõ autẽ artes. jdec ille foꝛmalr. C ʒ gh clariſime ꝙ hit? qui oꝛdinant᷑ ad opꝰrõnis.ſ.ad arguere:demf̃are:diffi⸗ nire: diuidere: diſputare:ſicut logic a: ſunt hitus ſpeculꝰti ui ᷣm Doc. S.ʒ ſint artes ſᷣm ſilitudinẽ nõ qdẽ mecha nice ſed liberales. N Idẽ pʒ.⁊dꝛc. q.I9.ar.⁊.vbi ſic ait. Intellecꝰdinidit᷑ ĩ actiuũ ⁊ ↄtẽplatiuũ: qꝛ finis cognitio⸗ nis vclẽ ipſa cognitio vitatis qð ptinet ad itellectũ cõtẽ⸗ platiuũ ſiue ſpeculatiuũ. el eſt aliq̃ exterioꝛ actio(nota
exterioꝛ)qudd ꝑtinet ad inte llectum actiuumn ſiue pꝛacti cum.ec ille. C Patet ergo ꝙ habitus non perdit ra tionem ſpeculatiui ex hoc ꝙ habet oꝛdinem ad opus in terius itellectus: ſed ſolũ ꝓdit eã ex hoc ꝙ hʒ oꝛdineʒ ad opus exterius. Cñ pʒ ꝙ mrabilr deceptus fuit Vrs tiadeus in pᷣnoſue logice aſſerẽs logicã eẽ ſcium pꝛacticaʒ ⁊ nõ ſpeculatiuã arbitrãs ſe ſeg doctrinã Woc. Sancti. Manifeſtũ eit. n. ex pᷣdictis ꝙ hoc eſt 5 Voc. S. expᷣſſe. Etſua ꝓbatio ſophyſtica ẽ. Pꝛobat.n.ſic. Scĩa ſpecula⸗ tiua oꝛdinat᷑ ad cognitionẽ vitatis eoꝝ circa que verſat: non oꝛdinãs viterius veritatẽ cognitã ad ipſoꝝ operatio nem. Sed logica que verſat᷑ circa modos argumẽtandi ſic oꝛdinat᷑ ad cognoſcendũ de eis veritatẽ:ꝙ veritatem de eis cognitã oꝛdinat ad taliũ modoꝝ debitã foꝛmatio⸗ nem:que ẽ quedã ipſoꝝ operatio. Añ ꝓʒ ꝙ ipſa magis ẽ dicenda pꝛactica qᷓ; ſpeculatiua. Iec ipe foꝛmalr. CS hec rõ peccat ſᷣm fallatiã equocationis rõne multiplicita tis huins dictiõis operatio: Mã duplex ẽ operatio vtpa tuit m Woc. G.ĩ notabilibus ſuperius aſſignatis.· Mna eſt que ipſius itellectus ⁊ intrinſeca. Alia ẽ operatio alte rius poe qᷓ; itellectus ⁊ extrinſeca. I pꝛia igit᷑ operatione non denoiatur hitus ſimpli pꝛacticus:ſed a ſcda· 1 ogica ergo lʒ oꝛdiet veritatis cognitionẽ ad operationẽ intelle⸗ ctus: non tñ oꝛdinat ad operationẽ extrinſecã · Ande logy ca magis dʒ dici ſcia ſpeculatiuaqᷓ; pꝛactica. ¶ Nẽ ſi ſuũ motinũ eẽt validũ:ſeq̃ret᷑ ꝙ q̃lʒ ſciẽia eẽt pꝛactica: qi qͥ̃lʒ ſcia oꝛdinat᷑ ad ſcire qð ẽ qðᷣdã opari. ¶ Siqs ãt manife⸗ ſtius voluerit ſcire ꝙ pꝛedictũ motiuũ ſit 5 poc. S. ſol uat argumenũ pꝛimũ qð Woc. S. facit in.iꝛc.q.ᷓy· an. pꝛimo vbi ſic arguit. Mirtus.n.eſt hĩtus operatiuus. Bʒ habitus ſpeculatiui non ſunt operatiui. Piſtiguit᷑ n.ſpe⸗ culatiunʒ a pꝛacticg.i.operatino. Ergo hitus ſpeculatiui non ſunt vitutes. Nec ille. ¶Siqs ergo fatetur ſe eſſe
diſcipulum Woc.ſcti: ſolnat hoc arßumentũ ⁊ applican?
do ſolutionem Boc..ſctĩ eadem ſolutiõe ſoluet pꝛedictaʒ
pꝛobationem aduerſarij.ſ.gratiadei. ¶Lonſiderandum eſt.6*.ꝙ ad hoc ꝙ talis habitus ſit pure pꝛacticus ⁊ non
mitus:requirit᷑ ꝙfinis illiꝰhitus vel eins operatio pof ſit acquiriper pᷣncipia mere nãlia ipſius ſcientis. vʒ· per operationes ipſius voluntatis ex pᷣncipijs mere nãlbus pꝛoccdentes. Tnde lʒ 5ʒ aliquos thologia oꝛdinerur ad dilectionẽ dei que ad voluntatẽ ptinet tanq; ad finem:tñ qꝛ talis dilectio a creatura per ÿᷣn eius nãlia acgri ñ põt ſed per hitus ſupernãliter infuſus:ideo theologia nõ dʒ dici pꝛactica:ſed magis ſpeculatiua. Mñ talis hĩtus req
ritur ꝙ oꝛdinetur ad opus voluntatis nãlr ⁊ ad extra ex ercitum ⁊ non elicitum tñ. Et hanc ↄditionẽ ĩnuit Doc.
F.ipᷣ ſniaꝝ ĩpꝛologo· ar. hi argumento ⁊ vbtſic ait. iĩs doctrina eſt ad pfectionẽ: vel q;tũ ad ĩtellectũ ſiẽ ſpe
culatiue vel q;tũad effectũ ꝓcedentẽ ĩ opꝰ ſicut pꝛactice.
jec ille. Et ibidẽ ad ꝛnn ſic ait. Mhva ſufficit ad pfectio nem itellectꝰᷣm cognitionẽ nãlẽ ⁊ affect? vᷣm vtutẽ acqſi tam. Et ið opʒ eẽ allã ſciam ꝑ quã itellectꝰperficiat qᷓ;tũ ad cognit ionẽ infuſam ⁊ affectꝰqᷓ;tũ ad dilectionẽ gratui tam. Mec ille. Et idẽ inuit Woc. S. Etiꝛc q. 68. ar.3⸗ ſcðᷣm ait. Et hõ vᷣm vᷣtutes moꝛales dr ſunpli bonꝰ non qutẽ 5ʒ itellectuales. Nec ille. Et ſcða ſche·q.x4 ar. y⸗ Et ibidẽ.q.isꝛ.ar.z.m. ait:ꝙ cognitio vitatis ẽ dupleyx. Vng pure ſpeculatiua. Alia aũt ẽ cognitio vitatis affecti⸗ ua. Nec ille. CEt ſi dicat᷑. Opatio volũtatis exterioꝛ ſi⸗ ue ad extra dr̃ opatio tranſiens: pꝛeter quã ẽ aliqj res ope rata. Bi ergo vt adductũ eſt regrit ad hoc ꝙ aliij ſcĩa ſir pꝛaetica ꝙ oꝛdinet᷑ ad opus voluntatis exteriꝰ ſiue ad ex tra: ſegr ꝙ pꝛudentja non erit hitus pꝛacticus. Oð eſt 5 phm.õv.ethycoꝝ. Matet ſequela: qꝛ pꝛudentia per hoc differt ab arte:qꝛ ars eſt de factibilibus a nobis que per operationẽ tranſeuntẽ ꝓducunt᷑. Mꝛudẽtia vo eſt de agi bilbꝰque ſiunt ꝑ actionẽ imanentẽ. CEſt ið Boc. S. ſupꝛa in lectione pᷣꝰ.m.fi. huius: vbi dicit ꝙ pꝛudentia ⁊ ars ſunt cinca partẽ aĩe pꝛacticã que eſt rõcinating de con tingentibus opabilibus a nobis. ifferunt tñ. Mas pꝛu dentia dirigit in actionibus que non tranſeunt in materiã eytrinſecam
Lect.4
cö.6·
—.——

hem igus cenu igtcenn daſcht ten ennn eci Vnd auCjü apuacg Sitmi ſt dochi um.tſ
öe ſouety CLonſden ure pnasi eins openm ins ſcens
Aueſtio
ertrinſecam:ſed ſunt perfectiones agẽtis. nde dt᷑ ibidẽ
ſcilicet.õethycoꝛum:ꝙ pꝛudentia eſt recta ratio reruʒ nobis agibilium. Ars vero dirigit in factibilibus que in materiam exterioꝛem tranſeunt:ſicut edificare ⁊ ſeca⸗ re. Ande ars eit recta ratio factibiliuʒ a nobis. kdec ille ſoꝛmaliter. Ergo videtur ꝙ pꝛaxis a qua habit? dicitur pꝛacticus non opoꝛteat ꝙ ſit operatio volũtatis exterius exercita vel trãliens: ſec ꝙ ſufficiat ꝙ ſit operatio alteriꝰ potentie qᷓ; intellectꝰ ſ.voluntatis ſiue ſit operatio ĩma⸗ nens ſiue tranſiens. dicendũ ad aſſumptũ ꝙ nõ om ⸗ nis operatio volũtatis ad extra dicitur oꝑatio tranſiens. Sʒ operatio volũtatis ad extra hic accipit᷑ pꝛo quacũqʒ operatione imperata a voluntate ſiue ſit pꝛoducibilis ab alijs potẽtijs ad extra: vt ediſicare ⁊ ſecare:ſiue ſit pꝛodu cibilis ab eadem voluntate ſiis virtutibus naturalibus. Agibilia autem pꝛoducmtur per operationem a volun tate imperatam per naturalia pꝛincipia hominis. Vnde patet ꝙ pꝛudentia que eſt circa agibilia: eſt habitus pꝛa⸗ cticus. Lonſiderandum eſt.y.ᷣm Doc. P. in de vi⸗ tate.q.I4 · ar. ꝗꝙ non quelibet relatio ad opus facit in⸗ tellectum eẽ pꝛacticuʒ: ſed aliqua ſimpliciter ſpeculatio poteſt eſſe alicui remota occaſio aliquid operãdi. Bicut xprloſophus ſpeculatur anunã eſſe imoꝛtalẽ. Et inde ſi⸗ cut a cauſa remota ſumit occaſionem aliquid operandi. Sec intellectum pꝛacticũ opoꝛtet eẽ pꝛoximaʒ regulam operis:vtpote ꝙ cõfideretur ipſuʒ operabile ⁊ rationes operandi ⁊ cauſe operis. Conſtat antẽ ꝙ obʒ fidei nõ eſt verum operabile ſed veruʒ increatum in qð non poteſt niſi actus intellecius ſpeculatiui. VUnde fides ẽ in intelle ctu ſpeculatiuo:qᷓ;ᷓnis ſit dccaſio remota aliqd operandi. Ande etiã libi non attribuitur operatio:niſi mediante di lectione. Mec ille foꝛmaliter. Ex quo pʒ:ꝙ nõ omnis ha bitus dicit mere pꝛacticus ex quacũqʒ reiatiõe ad opus ſiue ad pꝛaxim:ſed opʒ ꝙ ſit pꝛoxima regula operatiõis. ¶ Idem confirmat Hoc. S.in. 30 ſententiaꝝ di.⁊3.q.⁊. ar.z. q.ꝛ. c. Picit.n.ꝙʒ intellectus ſpeculatiuꝰ⁊ pꝛacticus in hoc differũt ꝙ ſpeculatiuus cõſiderat veruʒ abſolute. Pꝛacticus verò cõſiderat verũ in oꝛdine opus · Jontin⸗ git autẽ quãdoq; ⁊ ipſum veruʒqð in ſe cõſiderabat᷑ non poteſt conſiderari vt regula operis ſicut accidit in mathe maticis ⁊ in his que a motu ſepata ſunt. Ande huiuſmo di veri ſpeculatio eſt tĩ in intellectu ſpeculatiuo. Qñqʒ autem verum qð in ſe conſideratur:poteſt cõſiderari vt regula operis. Et tunc intellectus ſit pꝛacticus per exten ſionẽ ad opus. Moc autẽ contingit dupliciter. Da aliquã do illud verũ qð vtroqʒ mõ poteſt conſiderari:non ha⸗ ber magnam vtilitatem niſi inq;tuʒ oꝛdinatur ad opꝰ:qꝛ cum ſit contingens: non habet jixam yeritatem:ſicut eſt conſideratio de operibus virtutum. Et tunc talis conſi⸗ deratio quãuis poſſit eſſe pꝛactici ⁊ ſpeculatiui intelle⸗ ctus:tamen pꝛincipaliter eſt pꝛactici intellectus. Muan ⸗ doqʒ vᷣo illiꝰveri cõſideratio hzʒ in ſeipſfa quãdã dignita tẽ ex fe ẽt ſi nũq; oꝛdinetr᷑ ad opꝰ:ſicut accidit in ↄſidera⸗ tione diumnoꝛũ qͥx cõſideratio dirigit in opatiõe:⁊ tñ vi ſio deiẽ vltiminis opatiõis. la ãt opatioẽ pꝛincipal in intellectu ſpeculatino. ſed ſecũdario in pꝛactico· Tñ er go ſidei obmꝓpꝛiũ ſitvitas pꝛima q̃ inquãtũ ẽ finis opis regular in ope ſides pꝛincipali erit in intellectu ſp ecula tiuo et ſecundario in pꝛactico · Nec ille foꝛmatr. Ex qbꝰ pʒ ꝙ ad hoc ꝙ aligs hitus ſipꝛacticus nõ regritur ꝙ oꝛ dinet᷑ ad opus rem̃otũ: ſed oʒ ꝙ talis hitus ſit ꝓyima re gula opatiõis:ſicut pꝛiꝰdictũ eſt. ¶õſiderandũ eſt.so. ꝙ ex p̃dicis notabilibus piit elici quattuoꝛ ↄditiões ad hoc ꝙ aliquis hitus ſit ſinptr practicꝰ 5ʒ Poc. S. eſt g ralis habitus oꝛdiner ad opꝰ tãquã ad finẽ. MManc cõditionẽ innit phs.⁊0 huiꝰx poc. G.ibidẽ. Scða cõdi no eſt ꝙ ilis hüus oꝛdinet᷑ ad opus alteriꝰ poe qᷓ; intel ũtatis tãqᷓ; ad inẽ. Idãc ↄditionẽ inuit woc. np. 7. ar.poad pꝛimuʒ.ſicut ſupꝛa in. y. nota bili adduetũ eſt Tertia ↄditio ẽ ꝙ talis hĩtus oꝛdinetur ad opꝰ voluntatis ad extra exercitũ ⁊ nõ elicitũ tiñ ſiue ſt imanẽs ſiue tranſiens:vt patuit ſupꝛa in. õo. notabili.
AQuarta conditio eit · ꝙ talis hitus ſit ĩmediata regla ſiue ꝙ ſit ĩmediate regulatiuus illius operis exterioꝛis vt ſu pra patuit in ſeptimo notabili.¶ onſiderandum eſtino no ꝙ ex pꝛedictis poteſt elici deſcriptio pꝛaxis ſecũduʒ Doc. S. Mꝛaxis eſt operatio extrinſca intellectui: ap⸗ ta nata regulari immediate per habitum practicum. Scotus vero pꝛaxim ſic diffinit ⁊ in idem redit pro ma ioꝛi parte cum predicta dicens. ꝛaxis eſt opeiatio al terius potentie q;; intellectus nata confoꝛmier elici ratio ni recte vt recta fit. ¶Aliter diffinit eam Merueus in pꝛimo quolibeto dicens. ꝛaxis eſt operatio impera⸗
ta ad quã comparatur naticia pꝛactica vel actualiter vei
aptitudinaliter vt directiuum effectiue incluſum in per
ſe obiecto. C Zliter diffinteam Euſtraciꝰdicens. ꝛ xis eſt operatio hominis vᷣm electionem CIlter dif⸗
finit eaʒ Auicenna dicens. Pꝛaxis eſt opefatio volunta tis. Ex pꝛedictis omnibus ꝓʒ ꝙ pꝛaxis eſt in volunta te vt imperante talem actum extrinſecum que ſit imma nẽs ſiue tranſieus ſicut declaratum eſt ſupꝛa in. ꝰnota⸗ bili. Alias nõ opoꝛteret ip̃ʒ itellectũ extẽdi qᷓ;ᷓqᷓ; tñ ſit in ipſo itellectu tũꝙ dirigẽte:ita ꝙ opatio df̃ pꝛaxis eo ꝙ ↄformiter ſe hʒ ad appetitũ ⁊ opꝰeiꝰ opꝰĩperatũ ſiue ↄſiliatũ cinca bonũ. ¶ Specuꝰ vo ſic diffinit᷑. Specula tio ẽ opa ĩtellectꝰ ad nihil aliud extra genꝰfinalr oꝛdiata Ey pᷣdictis ẽt eliciũt᷑ q̃tinoꝛ drie iter itellecrũ ſpeculati nũ et pꝛacticũ. Duaꝝ pᷣma ẽ ꝙ ůellectꝰ ſpeclatiuꝰhʒ finẽ ſuũ ĩtra ſe. Pꝛaticꝰvero hẽt finẽ ſuũ extra ſe. Scða dr̃ia ẽ:qꝛ itellectꝰ ſpeculatinꝰ accipit foꝛmã itelligibilẽ yt pꝛi⸗ cipiũ cognitiõis: pꝛacticꝰ vero vt pꝛincipiũ opis. Pertia dr̃ia ẽ:qꝛ itellectꝰ pꝛacticꝰvtit᷑ foꝛmis coꝛpoꝛis tãq; ĩſtru mẽtis ĩ applicatiõe opis ad extra: ſʒ ĩtellectꝰ ſpeculatinꝰ foꝛmã iteliigibilẽ nõ põit extra ſe.ſed ſempꝝ icra ſeip̃ʒcõ ſiderat · Vuarta dria ẽ:qꝛ itellectꝰpꝛacticꝰ ꝑ ſuã opationẽ eſt cã eoꝝ q̃ ſibi ſubcũt᷑: ß itellectꝰſpecula:iuꝰ nequaq;t ſed potins res eit cã intellectõis eius ⁊ nõ ecõtra.
igutur dicẽdũ ſicnt dictum eſt Ad Pumum coꝛpoꝛe articuli ĩinotabili ßm Doc. S.i.i*2c.q. 77. ar.pᷣꝰ ꝙ lʒ ſcire ſit opus itelle⸗ ctus:nõ tñ eſt opus volũtatis vej opus extrinſecũ intelle cini vt expoſitũ eſt ẽt in.ð ꝰ.notabili pꝝ hoc arg fuerũt decepti Vuridanus in ꝓhemio huiꝰ grãdeus et Aui⸗ cẽna:et petr? Jureoli in pᷣꝰ ſnĩarũ et ſcotus in pᷣꝰ meths. quẽadmodũ ⁊ grãdeus in pꝛinꝰ ſue logice ꝓbãtes ꝙ eſt pꝛaxis et ꝙ dʒ dici ſcia pꝛactica cũ tñ opatio eiꝰnõ ſit opa tio alteriꝰ po qᷓ; ĩtellectus. Argnũt.n.ſic. Logyca ẽ ſcia pꝛactica. Pt tñ nõ oꝛdinat᷑ ad opus alterius poꝰq; ielle ctꝰ. Igit᷑ ⁊ ẽ̃. Maioꝛẽ ꝓbãt tripli pꝛimo. Mle hůus qui nõ caret reſpctũ cõfoꝛmitatis pꝛioꝛitatis actiui et directi uinõ ṽ eẽ ſpecnlatinꝰ ſed pꝛacticꝰ. Gʒ logyca ẽ hiõi. ẽt.n.reſpectũ regulãtes ĩ oꝛdine ad actꝰ itellectꝰ aliaꝝ ſciax:⁊ dirigit alias ſcias. Igit᷑ · ⁊0. Mullꝰ hitꝰ cuiꝰ finis nõ eſt actꝰ ꝓpꝛiꝰ ſʒ actus alteriꝰ hitus: põt poni ſpecula tinꝰ. Talis.n.nõ eſt gfa ſui: qð ẽ vna cõditio ſpeculatini hitꝰvt ſupiꝰ patuit. Sʒ logyca ñ hʒ actũ ꝓpꝛiũ q ſit finis eiꝰ:ſʒ oꝛdinat᷑ ad itroduetionẽ aliaꝝ ſciaꝝ vt ſupꝛa phᷣus võceit. Igit ⁊ẽ.zo. Mle hitꝰ gextẽdit᷑ vltra ſuũ acrũ ẽ pure pꝛacticꝰ: cũ rõ pꝛactici ĩ extẽſiõe cõſiſtat. Gʒ logyca ſe ertẽdit vltra ſuũ actũ. Igit·⁊ ̃. Mullꝰartifer diui dit᷑ ĩ vtẽtẽ ⁊ docẽtẽ niſi ſitpꝛacticꝰ. In vtẽdo. n· dr̃ qppe pꝛacticꝰ. Vt pʒ de medicina. Sʒ logyca diuidit᷑ in logy cã vtẽtẽ ⁊ docẽtẽ. Igit᷑·⁊ ẽ.y. Mullꝰ hitus ſpeculatiuꝰ operat ſuũ obm. Sʒ logyca opat᷑ ſuũ obm. Igit᷑ nõ eſt ſpeculatiua ſʒ pꝛactica.ðv Ille habitus qui hẽtrõnẽ vir tutis eſt pꝛacticus. Ped phus dicit rethoꝛicã eſſe virtu⸗ tẽ quãdã pꝛimo rethoꝛice. Pt ſimile iudiciũ eſt de logy ca. Ergo iogyca eſt pꝛactica ⁊ non ſpeculatiua. CMicen dum breuiter ᷣm oc. S.ꝙ logyca non eſt ſcientia pꝛa ctica: ſed ſpeculatiua. Cuins etian] opinionis eſt Alber⸗ tus magnus in pꝛedicabilibus · ¶̃t ad pꝛobationem pꝛimam dicendum ꝙ maioꝛ illius pꝛobationis eſt fal⸗ la. Dꝛ dicti reſpectus non dant ſibi ꝙʒ ſit pꝛactica: ſed ꝙ ſit ars vt patuit in coꝛpoꝛe articuli in ſeptimo notãbili

¶ad ſecundam pꝛobationem dicitur ꝙ etiaʒ maiot eſt faiſa:nõ eni opʒ ꝙ hitus cuins finis ẽ actus alterꝰbitꝰ ſi pꝛacticus niſi oꝛdinet᷑ ad actũ exterioꝛẽ: illo mõ quo eyx⸗ poſituʒ eit in. o. notabili:pᷣlertun qj actus ralis hitus q oꝛdinat᷑ ad actũ alteriꝰ hitus hʒ ĩ ſe notabilitatẽ poſito ꝙ nunqᷓ; ad illũ actũ oꝛdinaret᷑ qᷓjis ẽ logyca · Mõ eſt ·n· in⸗ conueniẽs ꝙ vnꝰhitus ſpeculatiuꝰoꝛdinet᷑ ad ſinẽ alteriꝰ hitus tãqᷓ; ad finẽ remotũ. Silr ergo lʒ logyca oꝛdinetur ad itroductionẽ aliaꝝ ſciaꝝ ⁊⁊ ẽt ad btitudinẽ rãq; ad vlti muʒ ſinẽ:nõ tñ ꝓp hoc dʒ dici pꝛactica. Tũ pᷣꝛqʒ ſcia dz denoiari pꝛactica vel ſpecnatiua a ne ꝓxio. Tũꝛq dato ꝙ ſinis eius ſpãlis eſſet itroductioaliaꝝ ſciaꝝ:nõ iñ eſſet aliud finis eius qᷓ; ſcire. Gʒ ſcire nõ facit hitũ pꝛacti cum ſʒ ſpeculatiuũ: vt pʒ ꝛ0 huius. ¶ Ad tertiã ꝓbationẽ
E· cð ·z. dicit᷑ ſilt: vt dictũ eit ad anm.mã maioꝛ eſt falſa:niſi extẽ
ſio illa ſit ad actum eyterioꝛem:⁊ niſi tota dignitas in illa extenſiõe ↄſiſtat. ſldoe aũt nõ ↄuenit logyce: vt dictũ eſt · ¶Ad quartã ꝓbationẽ dðʒ ꝙʒ nõ oiĩs hitus ꝑ artẽ diſcre⸗ tiuꝰreddit hitũ directiuũ pꝛactirũ:ſʒ ſolũ vſus exterio? Vnde maioꝛ eſt falſa:pᷣſertim qũ talis hitus dirigit actꝰ ſpeculationis ſiẽ eit logyca. WEñ ſctũs Thomas ĩ. ⁊*ꝛc q.150. ar.ʒ. ad pmn dicit ꝙ nõ ſolũ ad ſpeculationẽ vel ↄtẽ plationẽ ptinet ip̃a vitatis ↄtẽplatio: imo muiti alij act?. Nuoꝝ qdã ꝑtinẽt ad pꝛint acceptionẽ vitatis eniꝰcogni⸗ tio querit᷑. Alij aũt ſůt pceptiões jenſuũ ad cognoſcendũ aliquos effectus ⁊ ymaginatiões ⁊ diſcurſus rõnis circa dinerſa ſigna vel quecũqʒ ꝑducẽtia in cognitionẽ vᷣitatis intente.Wec ille. CAd quintam pꝛobationem dicit Ta pꝛiolus'ꝙ maioꝛ ẽ falſa de hitu peculatiuo qui eſt ars. ¶Anto. Indree vo dicit ꝙ logyca nõ facit ſuũ obm · Et ſic ſoluit arn negãdo maioꝛẽ. ¶ Sʒ qꝛ Doc. F. dicit ꝙ illa ſcia eſt ſpeculatiua q̃ nonẽ de re opabili a nobis: vt ſupꝛa allegati eſt in ⁊0 notabili: iõ melius dðʒ ẽ ꝙaliqd dicitur oꝑabile a nobis duplr: vt ẽt dicit Verſoꝛis ĩpᷣdi⸗ cabilibus. Enoꝰ ꝑ opationẽ itellectꝰ ſpeculatini. Alioꝰ ꝑ intellectũ pꝛacticũ ⁊ voluntatẽ. Nlð ergo qð ẽ opabile a nobis pꝰ mõ nõ opʒ dici pꝛacticũ:ſed ſolũ ⁊ mõ. Shm autẽ logice eſt opabile a nobis pꝰ mõ ⁊ nõ ⁊ mõ. Ande ille hitus qui opat᷑ ſuũ ſbᷣm opatione extriſeca volũtatis eſt bñ pꝛacticus. Mõ aũt opʒ ꝙ ille hitus ſit pꝛacticus q operat᷑ ſuũ ſm opatiõe itellectꝰ: ſiẽ ẽ logica· ¶etũt licet ẽt intellectꝰopet ſyllogiſmũ demfatiuũ ꝑticularẽ.ſ. hunc vel illũ:nõ i opʒ ꝙ ꝑ ſe opet᷑ illũ in vli. Vñ talis pꝛobatio nõ ↄcludit. CAc ſextã ꝓbationẽ dðm ſiẽ dicit oc. G.in. Iꝛe.q.ᷓ. ar. pꝰ.ad pnꝛꝙ de rõne vᷣtutis nõ eſt ꝙ ſir oꝑatiua loquẽdo de ope extrinſeco qð facit hitũ pꝛacticũ Sed ſufficit ꝙ virtꝰpᷣſertim itellectualis ſit hit? operatiuꝰloquẽdo de ope itriſeco:vt expoſitũ ẽĩ vxß̃h notabili.¶ Id ⁊n pꝛicipale dðᷣm ꝙ aliqs hitus põt eẽ di rectiuus alicuiꝰduplr. Vno in rõne finis. Et ſic ipſiꝰme thaphyſice ẽ dirigere alias ſcias. Alioꝰ in rõne efficiẽtis. Et ſic dirigẽ ptiet ad ſcĩaʒ pꝛacticã: nõ ãt pꝰ mõ. Mec
iſta ſcĩa ſtabilit ᷣnꝰ ſciaꝝ pꝛacticaꝝ:niſi inqᷓ;tũ ĩ eis ẽ aliqd
peculatiõis. ¶ Acd zn dõm ꝙ mecha·ẽ ſcia cõis ad ſcias particulares tã ſpeculatiuas qᷓ; pꝛacticas. Mõ tñ pp hoc ſequit᷑ ꝙ ipſa nõ ſiſpeculatina. ¶ Ad n dm ꝙ aliqd oꝛdinat᷑ duplr ad felicitatẽ. Vnoꝰ pp ſeire tiñ. Et ſic me⸗ thaphyſica oꝛdinat᷑ ad fe licitatẽ in;tũ ẽ cognitio vitatis pure ſpeculatina. Alioꝰ oꝛdiat᷑ aligd ad felicitatẽ pp ope
—
raialiqj alia q; ipſuʒ ſcire qbꝰ mediãtibꝰ fiat reductio ad
feiicitatẽ· Et ſie metha. nõ dꝛdinat᷑ ad felicitatẽ. ñnõẽ pꝛactica. Ad yn dðm ꝙ intellectꝰnõ extẽdit᷑ extenſione quãtitatiua:ſed bñ methaphoꝛice vᷣm ꝙ aliq cõpat itel
lectus ad ſuũ actũ abſolute:aliqñ ðᷣm ꝙx ſuũ actũ actus volũtatis exterioꝛ ſine ad extra dirigit ⁊ regulat᷑: vt ex⸗ poſitũ ẽ ĩ ⁊ ð notabili. ¶ Ad sn pʒ ſolutio in notabi libus in coꝛpoꝛerticuli aſſignotis. Ve quo etiam dicet᷑ infrain ſexto huius.q..ar. pꝛimo. Cbi in doc. B. ⁊ S Nieinan liber ⁊̃. ſicꝓcedit᷑. Ẽ ꝙ metha.nð / ſertũ ſit mexie ſpers etn⸗ ſubſeruit oĩbꝰalijs ſcijs:qꝛ ſtabilit pᷣn omniũ
3
etha.
aliaꝝ ſciarũ. Ergo nõ eit marime libera. Cᷓ. Mul lus effectus cãe ñãlis: ꝓpꝛie di liber:qꝛ dependeta ſun
canſa ⁊ ineſſe ⁊ in ↄſernari. Sed metha · cũ ſit ſcia hums nitus acqita ẽ effectꝰ nãlis cãe.ſ.demfationis. git ⁊· CP3· Si metha.eẽt libera:ſequeret᷑ ꝙ eẽt ſcia libera lis. Sʒ poc ẽ falſũ. Igit M inoꝛꝓbat᷑ · D t̃ ſunt ſepteʒ
artes ſibales.ſ.grãmãtica: d valectica: rethoꝛica: muſica:
ariſmetrica:geometria· ⁊ aſtronomia: vt patet in his me
tris. Wrã.loquitur · W va · vera refert. Re. vba coloꝛat- Au.canit. Ariſ.nũerat. Beo.ponderat. Iſt. colit aſtra
has aũt pᷣdictas ſepteʒ artes nõ enumerat᷑ metha. Igit᷑ ⁊c̃. CSed 5 ẽ phs in textu di. Sed vt dicimꝰ:hõ ſider qui ſuimet ⁊ nõ alterius cã eſt: ſic ⁊ hec ſola libera eſt ſciaꝝ. Sola nãqʒ hec ſuimet cauſa eſt. Reſi ondeo dðm ꝙ methaphyſica eſt ſcia P mayie hbera. Pꝛobatio pby. lle hõ ꝓpꝛie di liber ꝗ nonẽ alteriꝰ cã: ſᷓ eſt cã ſuiipſiꝰ Dð pʒ ex bocꝙ ſerui nõ ſunt ſui ſed dñoꝝ ⁊ ꝑł eos ope rantur. Eiberiᷓt hoĩes ſũt ſui ipſoꝝ: vtpote ſibi opantes
⁊ acgrentes. Sed ſola hec ſciaẽ ꝓpter ſeipſã. Ergo ipſa
ſola eſt libera iter ſcias. Gʒ ex hae rõne oꝛit᷑ difficul⸗
tas. Mã oẽs ſcie ſpeculatine querunt᷑ ꝑp ſe.ſ.ꝓpter ſcire
x non ad aliquã vtilitatẽ: vt pꝛiꝰↄceſſũ eſt a pho · Vũor go hec ſcia ſolũ ſegtur ꝑp ſeipſã:⁊ qũo ſola erit libera ex hoc ꝙ querit᷑ ꝓpter ſeiplaʒ. CAd hc dubitationẽ rñdʒ Sc. S.ibi.Et notãdũ di. ꝙ hãc ſciam ſolã eẽ ꝑx ſeipfã poteſt ftelligi duptr. Vnoꝰ qꝙʒ hec dictio ſola demõſtret in genere oẽm ſciam ſpeculatiuã. Et tunc vexꝝ eſt ꝙ hec ſola ſcia queriturꝓpter ſeipſã. Et eſt ſenſus ꝙ hoc ſolum genꝰ ſciaꝝ.ſ.ſpeculatiuaꝝ querit᷑ ꝓpter ſeißʒ · Snde ille ſole artes dñr liberales que ad ſciendũ oꝛdinantur. Ale vero que oꝛdinantur ad aliqnã vtilitatẽ per actionẽ hñdã dir mechanice ſiue ſeruiles. Alioꝰ põt itelligi ꝙ hec di⸗ ctio ſola demÿ̃et hanc ſciam ſpãli: ita ꝙ ſit ſenſus. Inter oðs ſcias liberales:hec ſola ẽ ſpãlr ⁊ maxie libera: qꝛ eſt circa altiſimas cãs. Cñ aũt cã finalis ſit pᷣma inter altiſſi⸗ mas cãs: vt ſupꝛa dictũ eſt: opʒ ꝙ hec ſcia ↄideret vlem cãm ⁊ vltimũ finẽ oĩum. Et ſic oẽs alie ſcĩe in eam oꝛdi⸗ nantur ſicut in finem. Ande iſta ſola eit maxime.ſ.ſpecia liter libera inter omnes alias ſcias. ¶ Mꝛo declaratiõe amplioꝛi pꝛeſentis cõcluſionis eſt conſiderandũ ꝙ aliud eſt ſcientiam eſſe liberalem:⁊ aliud eſt ſcientiam eſſe li⸗ beram: vt dicit Albertus in pꝛohemio huus tractatu ſe
cundo caꝰ 7o. Qa liberam ſciam eſſe eſt nulli in pꝛicipiis
vel demonſtratione eſſe obnoxiamæ ſuiipſius eſſe cõʒ. Liberalis autem eſt que quẽdã libertatis habet modũ ſᷣm quem modum facit ſcire ſcientem libere: ⁊ dubita⸗ tioni non eſt obnoxia. Et hoc modo ſunt liberales ſciẽtie que dicuntur eẽ de quadriuio.ſ.ariſietrica: muſica:geo metria:⁊ aſtronomia. Similiter dicuntur eſſe artes ſiue ſcientie liberales ille que ſunt adminiculantes: ſicut ſunt logvca: grãmatica.⁊ rethoꝛica: que dicũtur eẽde triuio. Et dicuntur libere:qꝛ libere inuente ſunt. Mon tamẽ di cuntur libere qꝛ non pꝛopter alium ſineʒ inuente ſint: vt ſuperius innuit phs Methaphyſica aũt dicitur libena. Mꝛimo:qʒ nulli aliarũ ſcientiarũ in pꝛinipijs eſt obno⸗ xia. Scðoꝛ:qꝛ libere iuenta eſt. Tertio: qꝛ ꝑpꝑ ſeipſa que
ritur ⁊ non pp aliud. CEt ſi dicat᷑. Metha.ẽ neõia. Er⸗
go nonẽ libera:qꝛ libertati opponit᷑ necitas. C Dðʒ; ꝙ jibertati opponit᷑ necitas coactiõis ⁊ ij net̃itas ex ſuppõ ne: qũo metha. eſt nec̃ia aut neẽitate nãli: vt diẽ.. Si quoiibetis quolibeto ꝛ? Etiĩ pꝛia pte· q. ꝛ· aro.I.c. Et in de potẽtia. q. vltia arꝰ⁊.ad vn vbi ſic ait. Mãlis necitas ðᷣm quã volũtas aligd ex necitate velle dĩ vt felicitatẽ:li bertãti volũtatis nõ repugnat: vt Ang · diẽ ĩy h de ci nitate dei. Libtas. n.volũtatis violẽtie vlcoactiõi oppo nit · Rꝰ ec ille. CSʒ5. Mã libtas voluntatis dr̃ reſpectu eox q̃ nõ nec̃itate qs vult:ſʒ ꝓpa ſpõte:vt pꝑ Doc. S.· 2tra gen.lio.i.ca.Sð.diẽ.n.ſic. Mã libeꝝ arbitriũ dẽ re ſpectu eoꝛum que non neceſſitate quis vult: ſed pꝛopꝛia ſponte. vinde in nobis liberum arbitriũ eſt reſpeetu ei⸗ quod volumus:ſicut currere vel ambulare · Hec ille.
CSicendũ
Lec..

¶Cieendum gp liberum poteſt accipi dupliciter. ino
modo:yt idẽ eſt qð nõ coacte· t ſic accipitur cõiter mn Wab eo d libertis. Ilioꝰ accipit libeꝝyt idẽ eſt qð cõ tingẽs vel poſſibile al ſe hr̃e. Et iſto vitio mõ libtas op ponitur tã necitati nãliqᷓ; coactiis: ⁊ pꝛĩo mõ opponit neceſitati coactionis..
in iitur dðm g er eoꝙ metha Ad P umum phyſica ſtabilit pꝛicipia aliaꝝ
ſciaꝝ tãq; ſuꝑioꝛ:ſeqtur ꝙ nõ ubſeruit ſʒ g eſt libera: qꝛ
querit xpſeipfã. Hi.n. methaphyſica querere cica ꝑp
alias ſcias:nõ eſſet maxie libera. ¶ Ad⁊n.dðm ꝙ hec ſcia nõ d̃ libera q;tũ ad eſſe:ſᷓqᷓ;tů ad cognitionẽ: qꝛ co gnitio eius querit᷑ ꝑp ſeipfũ vt dictũ ẽ. ¶Ad ʒn dðʒ ꝙ uliqua ſcia põt dici liberalis dnplr. Anoꝰ qꝛ nõ alicuius
ulterius cã querit᷑ ſed ꝑp ſciendũ: vt dicit hic Woc. S.
littera. Et iſto mõ methaphyſica ⁊ phyſica dñr libales.
Silr ⁊ oẽs alie ſcĩe ſpeculatiue. Alioꝰ gliqᷓ põt dici libe
ralis:ꝗꝛ nõ cã alicuiꝰvtilitatis querit᷑ ⁊ libere facit ſcire Jeientẽ vznietati nõ obnoxia. Et iſtoꝰ dir ſcie liberales q̃ ſunt de driuio: vt ariſinetrica ⁊ð̃.ſiẽ dictũ ẽ in coꝛpeur⸗ ticuli. hyſica aũt ⁊ methaphyſica hoc mõ nõ dir libe rales: vt ĩnuit hic Alb · qꝛ phyſicalia ſũt obnoxia varieta r⁊ methaphyſicalia p̃eminẽt itellectũ. Jõ ñ cauſãt ſcĩaʒ hbere in nobis. CQuare aũt alique artes diir libales ⁊ Are alique mechanice ⁊ que ſint triuiales aut q̃driuilaes nõ ẽpñitis ſpeculatiõis. Cerſoꝛis tñ ponit in pᷣnꝰ logice. ¶ Ibi in doc. S.⁊ pho ppqð ⁊ iuſte non humana ⁊c̃.
.
thaphyſica i ſit diuia ſed magis hlana poſſeſſio. Naʒ oĩs cognitio ſcia acqſita ꝑ demfationemteſt hũana poſ⸗ ſeſſio ⁊ nð piuina. Sʒ methaphyſica eſt hmõi. Igit᷑ ⁊c̃. ¶Pꝛ0 Mla ſcia dr̃ diuina:que habet imediate ꝑ diui nů inſpirationẽ:vt dicit Poc. B.in ꝓhemio pꝛimi ſniaꝝ q.ar.ʒ· Sed methaphyſica nõ habet ꝑ diumã inſpira⸗ tioneʒ ſed ꝑ ſtudiũ humanũ. Igit᷑ ⁊c̃. ¶P 30. Illa ſcia dicirur diuina:quã deus hʒ ⁊ non hõꝛ vt inuit hic phs. Sed hanc ſciqʒ hʒ ho et non ſolũ deus. Ergoẽ humana poſſeſſio· C ed 5ẽ phs in textu di. Pꝛopter qð et iu⸗ ſte non humana putet᷑ eius poſſenio. Multipliciter.n. homninuln natura ſerua eſt. 2
Poſno vbm: g methaphrücaeit di Reſp ondeo uina humana poſſenio.
Mꝛobatio phy ʒ doc. S. Scĩa illa que eſt maxie liba: non põt eſſe poſſeſſio illius nãe que multiplr ẽ miniſtra et ancilla · Sed hůana nã qᷓ;tũ ad multa eit miniſtra ⁊ an cilla Ergo methaphyſica cũ ſit maxime libera pꝛout ſu⸗ Perius ꝓbatũ ẽ arꝰ. qnõ põt eẽ hůana poſſeio. Minoꝛ declarat᷑. Va pᷣ nã hũana ſubijcit multiplr pluribus ne
reſiitatibus ex pte coꝛpisInde eſt ꝙ hõ qñqʒ pᷣtermit⸗
tit id qð eſt vᷣmn ſeipſũ querendũ: pp illa que ſunt nec̃is vyite. Unde dr zo topycoꝝ ꝙ phyloſophariẽ melius qᷓ; dltari:iʒ ditari qñĩqʒ ſit magis eligendũ puta indigẽti ne ceſrijs. Ergo nã hüana ẽ multiplr ſerua ex pte coꝛpis. Ex pte autẽ⸗ie ẽt eſt multipł ſerua: qꝛ creata ẽ abſqʒ oꝛmis intelligibilibꝰquas dpʒ a rebꝰ ſenſibilibus ꝑ mi niſteriuʒ ſenſui multipli mendicane. ¶.ꝛ0. Mlud hr ab hoie vt poſſeſſio: qðj ad nutũ hõ hre põt: ⁊ quo libe⸗ re põt vti · Ged iſta ſciacũ ꝑp ſeipfã querat᷑:non põt hõ lbere vti:cũ frequenter ab ea ĩpediat᷑ ꝑp vite necitatẽ:
nec ßt ad nutũ ſubeſt boi:ci ad eã ꝑfecte puenire nõ poſ
ſit Mud tñ mocicuʒ qð ex ea hp̃ponderat cĩbꝰ que p alias ſcias cognoſcunit. Igit ⁊c̃. ¶P 30. Nlla ſciaqᷓ tñ pꝛopter ſeipſã querit᷑:nõᷓ eſt hũana poſſeſſio. Gʒ metha phrſica ppſeipſã querit᷑ ⁊ nõ ppaliud:vt ſupꝛa declara
u eſt·ar.& c. Igit nõ eſt humana poſſeſio· CP.40. Nla ſci dẽ diuina poſſeiio quã maxie deus hʒ vᷣq̃tia⸗ t de diuinis: vt xbar phs infra. ar ð. Pʒ metbaphyſi⸗
c eſt hmi· Talẽ añt ſciam aut ſolus deus:aut maxime deus hʒꝛ vt hie dicit pßs. Igit methaphyſica ẽ diuina ⁊ non hũana poſſemo. ¶ Sʒ cõſi derandũ eſt ꝙ circa pꝛe⸗ dictam ſniaʒ errauerut poete dicẽtes ꝙ deꝰbʒ muidiã:⁊
vnm icucedit. ßꝙm ſe mů ic ꝓcec ̃ᷣꝙ me
ey inuidia deus non vult eaque ad honoꝛẽ ſunm ptinent
habet in kechemeEtepanduert et que ẽ honoꝛabi liſima ⁊ dea ſciaꝝ. ¶ ʒ fundamẽtũ eoꝝ eſt falſiimũ. Meqʒ mix:qꝛ multa mentinnt poete. Mõ eſt. n.conue nens ꝙ res diuiua ſiue deus ĩuidiã hẽ̃at.ip inuidia eſt triſtitia de ꝓſperitate alicuiꝰex eo ꝙ bonꝝʒ alteriꝰexiſti⸗ matur ab inuido ꝓpꝛij boni dimuiutio. Sed deonõ cõ⸗ petittriſtitia cuʒ ſit infinite bonꝰ⁊ nulli malo ſubiectus- Meq; ẽt ꝑ bonũ alterins ſuũ bonũ diminui põt:quia ex eius bonitate icut ex indeficiẽtifonte oĩa bona effiuunt. Ergo deo non competit inuidia: niſi foꝛte methaphoꝛice
— d primum igitur dõm:ꝙ methaphyñ⸗ — P ca non d̃ hũana poſſeſionõ qꝛ nullo mõ ab hoie poſſit poſideri:ſed qꝛ nõ põtĩ pñti
vita cõplete ⁊ pfecte acgri ab hoie acquiri ꝑ/ ſtudiũ hu⸗
manũ Tractat.n.de pꝛima cã et de ſubſtãtijs ſepatis ad
quaꝝ cognitionẽ ſe hʒ intellectꝰnoſter ſicut oculus veſpti lionis ad lumẽ ſolis: vt pʒ ⁊ huius. Dꝛ igit᷑ ipſã deꝰ cõ⸗ plete et ꝑfecte poſſidet: hõ vᷣo incõplete ⁊ a poſterioꝛi: ideo dr̃ diuina et nõ humana poſſeſio. ¶Acdn dðʒ ꝙœ dupliciter aliqua ſcia põt dici diuina: vt dicit Voc. Si pꝛimo ſniaꝝ.q.i.ar.z.ĩ coꝛpe. dno inõ qᷓ;t ad rẽ ↄſide
ratam tm̃. Et ſic methaphyſica dr̃ diuina. Ilioꝰ qᷓ;tů ad. ſhm ⁊ ᷣtũ ad modi accipiendi.ſ.x reuelationem. Et ſ theologia ſacra dĩ diuia. Dicit.n.ibidẽ Doc. G.ſic. Alñ doctrina ſacra magis dicenda eſt dinina: qꝛ eſt diuina q; tum ad bʒ etq;tũ ad modũ accipiẽdi. Methatãt qᷓ;tů ad ſubiectun t̃. ec ille. CAd ternum paret ſolutioi
Cbiĩ ddoc. ð ⁊ pho. Mec tali aliz honoꝛabilioꝛẽ ac. 2— n ſicpcedtt · Aidetun ꝙ methaphiſica nõ
„ 1 4—— 3. 8 5
ſit honoꝛabiliſima ae dea Kiaꝝ. ptn·ipꝛio
de aia ꝙ illa ſcia eſt bonoꝛabilioꝛ:que certio⸗ rem habet modũ pꝛdcedendi. Sed mathematica hʒ ces tioꝛem modum pꝛocedendi qᷓ; methaphyſica: qi vtitur demonſtrarionibus pꝑ quid. Ergo hec ſcientia nõ ẽ ho⸗ noꝛabiliſſima. ¶NP 0 lla ſciẽtia eſt honoꝛabilioꝛ que eſt magis diuina. Sed hec non eſt maxune diuina cum ſi dmina ſᷣm tem conñderatam tm̃ et non fm mocũ ac⸗ cipiendi: vt dictuʒ ẽ ar.y.ad ⁊mn. Igit᷑ ⁊c̃. CP3Mla ſcia eſt honoꝛabilioꝛ: que eſt de nobilioꝛi ſubiecto: yt pʒ ex pꝛimode anima. Sʒ fcia de aia eſt huiuſmodi. ꝛo⸗ bano. ꝛ ens viuens pꝑfectiꝰ eſt q;; ens tñ. Cuʒ ergo ſcia de aĩa tractet de ipſa niaq̃ eit pᷣnn viteꝛ erit honoꝛabilioꝛ q; methaphyſica q̃ ↄſiderat de ente i ci. CP· a. Ouã to aliqᷓ ſcĩa eſt de honoꝛabilioꝛibꝰet melioꝛibꝰꝛtanto erit
b boibus acceptari. Et ñi in alijs rebus ĩuidiã hʒ niaxie
Lom.p“
Lom p
honoꝛabilioꝛ rñ ſcia ſit de gne bonoꝝ honoꝛabiliũ. Sed
ſcia moꝛalis ẽ hmi:qꝛ eſt de bono et honeſto eẽntialiter dictis. Alie vo ſcie vᷣʒ denoiationẽ et ifoꝛmationẽ ſolum. Igit᷑ ⁊c̃. CP.y Fi metha. eẽt honoꝛabiliſima ſeque⸗ retur ꝙ nõ eſſet delectabilis:qꝛ bonũ honeſtũ et delceta bile adinnicẽ ↄdiuidunt᷑. Gʒ ↄnñs ẽ falſũ. W alias nõ de ſideraret᷑ nilt ab hoie:qð eſt 5 pᷣmã ꝓpõnẽ huius libꝛ.
eſt qð xp ſeipſũ eſt vrile vᷣo eſt qð ad referendũ ẽ. Ilð ergo qð querit ꝑꝑ alið:nõ pot dici honeſtũ Gʒ metha. querit᷑ pp aliud. Að ſi pʒpÿ ethyr ꝙ felicitas ẽ pᷣnvtu tis ⁊ ſinis. Gʒ metha.cũ ſit apia: vt ſuꝑiꝰꝓbatuʒ ẽ · ar.i. hebet rõnẽvᷣtutis. Ergo q̃rit᷑ ꝑp aliud.ſ.ꝑp vltimũ ſinẽ. CSʒ ð eſt phs in texin di. Mec tali aliã honoꝛabilioꝛeʒ opʒ exiſtimare. Mʒ maxie diuina ⁊ maxie honoranda. Talis aũt duvlr vtiq; erit folũ nã.n.mayie deus hʒ: dea ſciarum eſt ⁊ vtiqʒ ſi qᷓ ſit dininioꝛ. Pola ãt iſta ãbo hec ſoꝛtita ẽ. Deus ·n. videt cã oibus eſſe ⁊ pᷣnn qðdaʒ. Pt talem aut ſolus: ant mayime deus hʒ. Meceſaricꝛes igitur quidem Abiee S b no dicendum ꝙ methaphyſica?ẽ 1 eſpon deo honoꝛabiliſſima ⁊ dea ſciarũ. Pꝛobatio phyloſopbi 7ʒ oc. S. la ſcia eſt marime
2
4 EC. 4 etcõ.iz ·

arꝰ 7
ponoꝛabiles que eit marime diuina: ſicut ⁊ deus en bo nmen ilil 4 tas habituum ſimpliciter ex dignitate obiectoꝛum conſi⸗
noꝛabilioꝛ oĩbus rebus · Pʒ iſta ſcia eſt maxie diumna: vt ey ſupꝛadictis pʒ · Ergo methaphyſica eſt honoꝛabiliſi⸗ ma. Minoꝛẽꝓbat phs. Oꝛ aliqua ſcia dr̃ dinina duplr· Ano illa ſcia dr̃ dinina: quã hʒ dens. Alioꝰ que eſt de rebus duunis. Sed hec ſcia vtroqʒ mõ eſt diuina. Quia cuʒ hec ſcia ſit ↄſideratiua pꝛi ꝙ ſit de deo: quia dens itelligit᷑ hoc mõ ab oibus: vr de numerocãx exiſtens.Et talẽ ſciaʒ que eſt de pnmis cauſis ant ſolus. deus hʒ aut maxime ipſe hẽt· ¶Ey quo infert phs ꝙ k alie ſcie ſint net̃ioꝛes ad vtilitatẽ vite:iſta tñ eit ceteris di gnioꝛ. ¶ Pꝛo amplioꝛi declaratiòe pñtis ↄelonis conſi derandũ eit pᷣ ꝙ aliquẽ hr̃e hãc ſciaʒ põt itelligi duplr: vt ĩnuit hic Poc. S. noꝰ ↄp̃henſiue · Et ſic ſolus deus habet hanc ſciam. Tõpꝛehẽiua. n.cognitio eſt qua aliqs cognoſcit reʒ vᷣm oẽm modũ quo res cognoſcibilis ẽ: vt dicit Voc. S.in pᷣꝛpte.q.1.arꝰ ʒ. vbi ſic ait. Dr̃ aliqd compꝛehẽdi:qñ ꝑuenit ad jineʒ cõgnitiõis ipſiꝰ. Et hoc eſt qñ res ita cognoſcit᷑ pfecte ſicut cognoſcibilisẽ: vtꝓ⸗
poſitio demf̃abilis cpꝛehẽdit: qñ ſeitur ꝑ demationẽ:
non aũt q cognoſcit᷑ ꝑ aliquã rõnem ꝓpabilẽ. Mec ille. ¶Cum ergo hec ſcĩa ſit de deo ⁊ de angelis de qbꝰ hõ non põt hr̃e cognitionẽ qdditatiuã:ideo hõ non hʒ eam. TEt ſi arguat· Si deus cõpꝛehẽſiue hẽret hanc ſciaʒ:ſe queret᷑ ꝙ cõp̃henderet ſe ipfũ:eũ ipſe in hac ſcia ↄſidere
tur. Ged hoc eit falſũ:qꝛ oẽ cõp̃henſuʒ eit finitũ. Deꝰ ãt
infinitus eſt: vt pʒ ꝑ oc. S.in pꝛia pte· q.vꝑ totaʒ: ⁊ per phm.I. hnius. CWpm 53 Doc. S. in pꝛia pte· q. 14.r.z. Id pn:ꝙ cõphendere accipit᷑ duph· Vno ꝓ⸗ pꝛie: vt idẽ eſt ꝙ aliqd hůs ⁊ includẽs alteꝝ. Et ſic cõpꝛe
henſum eſt finitũ ſicut oẽ incluſũ. Et iſto mõ deus nõ cõ⸗ pꝛehendit ſeipſũ:ita ꝙ ĩtellectus ſuus ſit aliud qᷓ; ipſe: 2
capiat ipſuʒ vel includat · Alio cõp̃hẽdere accipit᷑ cõiter: vt dictũ eſt ꝙ cognoſcere rẽ ÿᷣm modũ quelʒ qͥ cognoſci⸗ bilis eit. Et ſic deus cõphẽdit ſeipſfũ.i.negatiue exponẽ⸗ do:qꝛ nihil ſui eſt qð lateat ipſum · Alio põt intelligiali quem he hanc ſciaʒ app̃hẽſiue ⁊ nõ pfecte ⁊ apꝛioꝛi: ſ ab effectibus ⁊ incõplete. E tſic hõ pot hie hanc ſciaʒ: nõ yt hẽatur tãqᷓ; poſſeſſio: ſed vt aliqd a deo mutuatũ: vt di
cit hic oc. S. ¶Cõſiderandũ? ⁊0 ᷣm Doc. S. i2 27
q· 47. ar.3 · ꝙ bonũ honeſtũ vtile ⁊ delectabile coĩcidũt ſubiecto:ſechdr̃nt ᷣm rõnem. nũn.æ⁊ idẽ põt dici bo⸗ num delectabile vtile ⁊ honeſtũ: diuerſis tñ ronibꝰ. ñ
ſi ait ibidẽ. oneſtũ ↄcurrit in idẽ ſbᷣo cũ vtili ⁊ delecta
bili:a qbus tiñ differt rõne. Dicit᷑ n·aligd honeſtũ ſiẽ di ctum eſt inq;tũ hʒ quẽdã decoꝛẽ ex oꝛdinatione rationis: Moc añt qð eſt vᷣm rõnem oꝛdinatũ:ẽ nãlr ↄueniens ho mini. Ilniqðqʒ n.nãli delectat᷑ in ſuo ↄueniẽti. Et ideo poneſtũ eſt nãii hoĩ delectabile: ſicut de opatiõe vtutis
Lec.i0.et phs ꝓbat pꝛio ethyr. Mõ tñ dẽ delectabile eſt honeſtuz:
caꝰ.9.
Com.p.
quia põt ẽt hoĩ aligd eſſe ↄueniens vᷣm ſenſũ ⁊ nõ ßʒ rõ⸗ nem. Sed hoc dejectabile ẽ p̃ter hoĩs rõneʒ q̃ pficit nãʒ ipſius. Ipſa ẽt vtus que vᷣm ſe honeſta eſt:refert ad alið ſicut ad ſinẽ.ſ·ad felicitatẽ. t yᷣm hoe idẽ eſt honeſtũ ſbo vtile ⁊ delectabile. Sʒ rone dr̃nt mã aliqd df honeſtů: zm ꝙ hʒ quãdã excellentiã dignã honoꝛe ꝑp ſpũalẽ᷑ pul⸗ chꝛitudinẽ. Delectabile vo inqᷓ;tũ quietat appetitũ. Mti⸗ le aũt inqᷓ;tũ refert᷑ ad aliud. NMec ille foꝛmalr. CLicet ergd methaphyſica ſit de genere bonoum honoꝛabiliũ:
nihil refert ꝙ ſit etiam de genere bonoꝛum delectabili⸗
um ſᷣm diuerſas conſiderationes. ¶ Vonſiderandum eſt tertio ᷣm Doc. S.in pꝛima parte. q.i.ar. y· ⁊ ᷣm phy⸗ ioſophum pꝛimo de anima:ꝙ ſcientiarum ſpeculatiuaꝝ vna dicitur honoꝛabilioꝛ ⁊ dignioꝛ altera dupliciter.ſ. ꝓ pter certitudinem ⁊ p? eh dignitatem materie. Eum ergo methaphyſica conſideret deum ⁊ ſubas ſeparatas: quibus nihil dignins reperitur ipſa erit honoꝛabiliſſima ſcientiarum qᷓ;tum ad dignitatem materie. Sedqᷓ;tum ad certitudinem ſi conſideretur certitudo ey parte rei cõ⸗ ſiderate:etiam eſt honoꝛabiliſſima ſcientiarum:quia res conſiderate in methaphyſica ſunt certiſſime cognitionis ßmn naturam. Si vero ↄñderetur certitudo ex parte nf̃i
tune non eſt honoꝛabiliſima ſcientiarumn · Sed qꝛ digni⸗
deranda eſtꝛ inde eit ꝙ methaphyſica eit ſinpliciter dicẽ da honoꝛabiliſſima ſcientiarum humanitus inuentaruʒ. ¶Ex pꝛedietis igitur pʒ qualis ſit iſta ſeientia:⁊ ad que conſideratio eius ſe extendat. Cxt ſiqueratur ad ꝗd ter minatur. ¶ Reſpõdet phyloſophus in textu ꝙ finis hu ius ſcientie in qua proſicere debemus ẽ:vt cauſas cogno ſcentes nõ admiremur de nature effectibus:qꝛ vnuſqſqʒ motus terminatur ad contrariuʒ eius a quo incepit· An⸗ de cum inquiſitio intellectus ſit quidam motus ad ſcien
tiam: opʒ ꝙ terminetur ad contrariumn eius a quo ince⸗
pit. Inchoãta eſt auteʒ inquiſitio huius ſcientie ab admi ratiõne:vt ſuperius dictumn eſt · Aum ergo admiratio ſit pꝛopter ignotantiam cauſe:relinquitur ꝙ termiuns inq
miremur de nature effectibus.
— ni igitur dicendũ ꝙ ſtante equa Ad P umum litate inbiecti ſine materie:il⸗ la ſcientia eſt honoꝛabilioꝛ que cenioꝛem habet moduʒ pꝛocedendi. Sed qꝛ methaphyſica verſatur circa nobi⸗ lioꝛem materiam q; methaphyſica:qꝛ.ſ.verſatur potiſſi me circa ſpas imòles:ideo ſimpliciter methaphyſica eſt honoꝛabilioꝛ q; mathematica. ¶ Id ⁊ dicenduʒ: ꝙ lo⸗ quendo de ſcientijs humanitus inuentis: hec ſcientia di citur maxime viuina:lʒ ſacra doctrina que per renelatio neʒ habetur it magis diuina ⁊ honoꝛabilioꝛ iſta. TRd tertiumdicendum: ꝙ lʒ ens vinens ſit perfectius q; ens tiñ.ſ. q; ens non viuèns:tamẽ ſbe ſeparate ſunt perfectio res qᷓ; anima etiam rationalis. Cum ergo hec ſcientia ſit de deo ⁊ de ſubſtantijs ſeparatis:ideo eſt ſunpliciter di gmoꝛ qᷓ; ſcientia de anima. ¶Ad quartum dicenduʒ:ꝙ inter ſcientias pꝛacticas ſcientia moꝛalis eſt nobilifſima ⁊ honoꝛabiliſſima. Tamen ſumpliciter loquendome⸗ thaphyſica cimn ſit ſcientia ſpeculatiua:ẽ honoꝛabilioꝛ qᷓ; ſcientia actiua: vt ſuperius pꝛobatum eſt. CId quintuʒ patuit reſponſio in coꝛpoꝛe articuli ĩ ⁊ꝰ notabili.¶ Ad vl tumum dicendum:ꝙ methaphyſica non queritur ꝓpter aliud in genere.ſ.pꝛopter aliam ſcientiam vel vtilitate: licet querat᷑ pꝑ aliud eꝝtra genus.ſ. ꝓpter vltimnʒ finẽ̃. Et hoc non repugnat bono honeſto. Oð pʒx Doc. S.i
ſitionis huius ſcientie eſt: vt cauſas cognoſeentes nõ ad⸗
ſcha ſche.q.14ar. pᷣo.ad Pn. Abi ſic ait.Coꝝ qᷓ ꝓpter
ſe appetunt᷑:q̃dã appetunt᷑ ſolum ꝑꝑ ſe ⁊ nũq; ꝑp alið: ſicut felicitas que eſt vltimus Rnis. uedã veroappetũ tur ⁊ pꝛopter ſe inqᷓ;tum hiit in ſeipſis aliquã rõnem bo nitatis etiã ſi nihil aliud boni ꝑ ea ſieri accideret:⁊ nñ ſũt appetibilia ꝑp alið inqᷓ;tũ ꝓducũt nos ĩ aliqð bonũ pfe⸗ ctius · Et hoc mõ vᷣtutes ſñt ꝑ ſe appetitiue· Añ Nulius in ſcðo rethoꝛice dicit: ꝙ honeſtũ eſt qð ſua vi nos alli⸗ cit:⁊ ſua dignitate nos attrahit:vt virtus ⁊ ſciẽtia. Et hꝰ
3
ſufficit ad rationem honeſti. jec ille. Cðv De otune vcedtai pu ſce· Erdecjicðt.
ſe inphemic nfideratis ne 442
e intentionẽ dignitatẽ ⁊ terminũ metha⸗ ptinẽt:ↄſiderãdũ reſtat ĩ eiꝰtractatu ð ↄſi V deratiòe eoꝝ q̃ ad hãc ſciaʒ ꝓtinẽt· Lirca dupley occurrit ↄſderatio. ¶Mꝛio conſicerndũ ẽ de his q̃ pᷣexigunt᷑ tãq; p̃ãbula ad ↄſide⸗ rationẽ entis. Et hoe ĩpᷣꝰ pte huiꝰopis: vʒ. vſqʒ ad 7n li bꝛum exclnſiue. N Scðo ↄſiderãdũ ẽ de ene ꝑ ſe gð eſt extra aĩaʒ de quo ẽ pꝛicipalis ↄſideratio hniꝰſcie. Et hoc in ſcða ꝑte huius ſũme: vʒ · ip̃nꝰ ſeptimi libꝛivſqʒ ad finẽ huius operis. Lica pꝛin: triplex occurrit conſiederatio · ¶ꝛia ẽ de oꝛdine ꝓcedẽdi huiꝰſcie ⁊ de cauſis in cõt· Scðat de ↄſideratione cãꝝ qᷓ;tũ ad opionẽ ãtiquoꝝ · ¶ Tertia eſt de ↄſideratiõe eoꝝxq̃ ad hãc ſciaʒ ꝑtinẽt veritatẽ huiꝰſcie. Circaprimi querunt᷑ tria. ¶ꝛimo · Vtx in hac ſcia ſit ꝓcedẽdũ a cãis ⁊ pꝛicipijs. ¶ Scðo ·
tx ſint m cãe ⁊ nõ ples. ¶ Tentio · Eity in
E Qmn 1 ½ pn

un — ¶iin oe. S.⁊ pho. Quoniam autem inanifeſtuʒ sun—eſt xẼ. Bejp 3———— wimn ſic pꝛoceditur. Eli⸗ — Bd pꝛimum hoenr u— P detur ꝙ in metha — 3 phyſica nõᷓ itvcedendũ a cauſis ⁊ pꝛincipijs ieh gom. Siẽ.n. phs.i· phy? ꝙ inata eſt nob viaa notio en ribꝰnob ad ignotioꝛa ꝓcedẽ. S; cãe ⁊ pᷣn?q̃ ↄñderant in niz hae ſcia: non junt nobis notioꝛes: ſed funt diffcilime co⸗ wntih gnitionis: vt ſupꝛa. ꝓbatũ eſt. q.y. ar.i. ad Vn. Ergoĩ hac — Ape nõ ⁊cauſis ⁊ epiſe. t 20. Dhs pcedit in hac ſcia a cognitione ſaꝝ mdlium a ant dih cognitionẽ aꝝ ſeꝑataꝝ: vt pʒ per diſcurſũ phy in y hu Hunmi iusviq; ad.12mn. Bed ſße mãles cõparant ad ſbas ſepa⸗ Lumm ratas ſicut effectus cãs. Ergo in hac ſcia ꝓcedendũ eſt ab vinni effectu ad qãmn ⁊ non e3. ¶. P ·ʒo. ãcognoſcit per ſuu efectum. Ergo effectus nõ cognoſcit᷑ per rãʒ. Alias eẽt üctmn circulatio in demfationibus. Et ſic non eſt ꝓcedendnʒ a inenun cauſa ad effectũ qᷓtů ad cognitionẽ effectꝰ hñdam. ¶· nbant 4Pi in hac ſcia ꝓcededũ eẽta cauſis: vel hoc eſſet vexꝝ ſur wi de oibus cauſis vel de vna tiñ. Mon ⁊n⸗ qꝛ effectus me Lwimq ab qꝛ nebyhit Vel hoc eilet veꝝ ſoluʒ de hac ſcia: vel ẽt de oĩbus alijs. nl NMon ſcõm:qꝛ mathenatica ſolã foꝛmã ↄñderat. Meqʒ is bertan Pꝛilnli: qꝛ non eſt aliqᷓ rõ maioꝛ de iſta:qᷓ; de alijs ꝓtibꝰ qupe phrloſophie realis. Ergo ⁊c̃. CP·T. Mud dʒ eẽ pꝛiꝰ dlninſ in ↄſideratione alicuius ſcie:ꝑqð deueniendũ eſt ĩcogni pein nonem reꝝ ↄſderataꝝ⁊ ſine quo nullo mõ põt hẽri co⸗ ntinſ Pnitio rei in— cãe— . ſeparataꝝ non poſſumus deuenire niſi ꝑ effectus. Ergo ĩ hac eſt ab— et— CS; „ contra eſt vhũs in textu di. Qñ alit manifeſtũ g eoꝛum̃ — que a pᷣnꝰ cãꝝ opʒ ſumere dicimus vnũqðqʒ qũ pꝛimã cãm cognoſcere putamus. tr ot* nre dmg in methaphyſica ꝓce⸗ ripoloi Reſpondeo dend a cauſis*— tt. Cji CPꝛobato phrloſophi fᷣm Zoc. S. Qꝛ tune ſcire di ubi cimsvnũqðqʒtcũ putamus nõ ignoꝛare cãm i ſeire o erfecte eſt rei cauſam cognoſcere:vt d p poſt?. Cum L. Perle— un cö. ergo hec ſcia ſt pꝛimaꝝ cãꝝ ſpeculatrix: relingt᷑ ꝙ ex co er mi gnitione cãrum deueniendũ eſt in cognitionẽ illoꝛũ que döpydo ex cauſis dependent. ¶Lõſiderandũ tñ ẽ pꝛio dupler cu⸗keyin eſt pꝛoceſſus in ſcia. Qnidã eſt gattendit ſm oꝛdinẽ ge⸗ ſeni nerationis ſcĩe in nobis. t hoc duptr. Tel ex parte ñi. uediw Et ſic non opʒ ſp ꝓcedẽ a cauſis potiſime a cauſis ad hãc sauir ſcĩam ꝑtientibꝰcũ ſint nobis difficime cognitionis: vt nundnt—. ex pre nie rei ſcite. Et— dei bene pcedendũ eit a cauſis ad effectũ in his que a cauſis eſtĩ his que a cãis— mõ—— inin ht. In cognitionẽ. n. dei nõ opʒ ꝓcedere a cauſis cũ ia ꝓceſſus in un ðm—— perfectiõis ⁊ nãe.oc aũt mõ itelligit᷑ pdicta ↄcluſio. CCõſiderandũ ẽt eſt ꝛ0ꝙ ſicnt in nãlibus aliqs effectus c poteſt cauſari a cã intrinſeca ⁊ extrinſeca:ſii ſanitas aliqñ it cauſat᷑ a caloꝛe nãli tãq; a cã intrinſeca ⁊ aliqũ a medico „ Lec6. tanq; a cã— 7 cõ·⁊2. tatur põt in obis gſiari ⁊ q cã intrinſeca.ſ.a lumine itel⸗ i lectus agentis ⁊ a cã extriſeca:ſicur a doctoꝛe extrinſece: zeum phr. vt ſatis declarat pꝰ poſterioꝝ ⁊ pᷣꝰ phyſicoꝝ. Jõ qᷓ;tũ ad ninn Ze beuterbehnemdunet, ⸗ e ſ Ad imũ igitur dõm ꝙ ſm oꝛdinẽ gñatio⸗ Mn P* nis ſcie ⁊ quo ad nos inata eſt no in bis via ab effectibꝰ? ꝓcedere ad cãs. Bed tñ ex parte rei e55 it ſcite ⁊ ᷣm oꝛdinẽ nãe ʒꝛiũ accidit potiſſime loquẽdo de ideen 3 cOgnitione pfecta. Tnde duplex eſt cognitio Muedã eſt wot OBltlo iperfecta: que·ſ.eſt per effecius. Iliaẽ cogni⸗ mn tio ppqd ⁊perfecta. Etilla eſt duplex. Quedã eſt ꝑfecta n impli: qucſ.res cognoſcitur qᷓ;tum ad cia que ad eius 6ie⸗ decw cdtlonem requiruntur cognitione determinata. Ilia . ginh eſt perfecta in genere:qua.ſ. cognoſcuntur pꝛincipia pꝛo 4bi. pꝛia paſſiones ⁊ partes cognitione determinata:⁊ pꝛinci min pla incomplexa cognitione confuſa:vt ſutis in pꝛio phyſi
coꝛum oftenſuʒ eit.q.i.ar.ppꝛimo ⁊ ſcðd ⁊ tertio. CAd
Betaua.
cundum dicendum ꝙ phſis in. y.x. go. hitius pꝛoce⸗ dens acognitione ſbaꝝ mũlium ad cognitionẽ angeloꝛũ ⁊ deitenet oꝛdinem generationis doctrine: ⁊ nõ oꝛdinẽ
nature· CAd z dðm ꝙ cã cognoſcitur per ſuũ effectuʒ
cognitione: qꝛ ẽ x a poſterioꝛi. Sed effectus cognoſcitur per cauſam cognitione pꝛopter quid ⁊ a pꝛioꝛi· Non eſt utem inconueniens circulationem fieri in cognitionibꝰ m dinerſa genera cognitionum. CRd mn dðʒ ꝙĩ hac ientia pꝛocedenduʒ eſt ab omnibus cauſis in generali. Et non eſt ſimile de mathemntica. Eꝛ mathematicus ſo
lum foꝛnmam conſiderat. Bed methaphyſicus cõſiderat
cauſanefficientem ⁊ foꝛmalem ⁊ finalem:cum effectus quilibet methaphyſicus ab illis tribus cauſis depẽdeat. Lonſiderat ẽt materiam non abſolute:ſed vᷣm ꝙ eſt ens: ⁊ quedam pars entis: vt inferius patebit 10.7.q. 4. ar. 3, Tel7.9..1. ar.1. ¶ Ad Fmn dpm ſicut ad p̃nx 2m. ¶bi in Doc. S. ⁊ phõ. Cauſe—— nr ſicpcedit᷑. Nider ꝙ VOis. n. canſa eſt pᷣnn ⁊ non ecõuerſo:vt dieit oc. B. in pꝛino quinti huins. Bed tr̃ funt
tria pꝛincipia rerum: vt pʒ pꝛimo phyſicoꝛuʒ.ſ.materia x.xʒ·
foꝛma ⁊ pꝛiuatio. Igitur non ſunt quattuo: cãe. t ꝑcõ ſequens non ſunt t̃ quattuoꝛ. ¶ D.⁊. Em̃ eſt vnũ p principuũ ⁊ vna cã qium rerum: vt pꝛobat hoc. S.ĩde potentia. q. z. ar.ᷣ Et in ⁊0 ſniaꝝ di.i.q.i.ar.1. Et in plu ribus alijs locis. Ergo non ſunt quattuoꝛ cãe rex. C;ᷣ 3. Ponumn eſt cauſa mali: vt pꝛobat Voc. P.ĩ de maio q..ar. z. Sed bonum non eſt cã mali foꝛmalis neq; ma terialis cum malum coꝛrumpat bonun. Mullus autem effectus coꝛrũpit ſuam foꝛmam nut materiam. Meqʒ ẽt eſt cauſa efficiens: vt pʒ per Auguſtmũ in enchiridion:g dicit ꝙ malum non habet cauſam effici entes ſed deficiẽ⸗ tem. Meq; ẽt eit cã finalis. Qꝛ malnm inqᷓ;tum huiꝰnõ Oꝛdinatur ad bonuin tynqᷓ; ad finem ſed ad eius oppoſi tum. Igit p̃ter iſtas qjttnoꝛ cauſas eſt vnn quinta cã 55 q; bonũ dĩ cã mali. C 4 Punt decẽ pꝛicipia pu reꝝ foꝛmalia: vt patet per phũʒ. yv. huus. Ergo non ſunt tiñ quattuoꝛ canſe.ʒ ↄnñtia. D habet rõneʒ cãe. ¶ p.y. M ethaphyſicus abſtrahit a ateria ſᷣm eſſe ⁊ 5ᷣm rõnem:vt pʒ. v.nius. † rgo ef fectus methaphyſicus non dependet a quattuoꝛ cãis. Et 4 per ↄns phhũs non debuiſſet bic feciſſe mentioneʒ de qᷓt tuoꝛ cauſis a quibus pꝛocedendum eſt in hac ſcia. CP. 6o.Unũqðqʒ ſicut ſe habet ad eẽ:ita ⁊ ad cognoſci: vt pʒ ſcðᷣo hnius. Sed materia nõ eſt pꝛincipiũ cognoſcendi. Ergo non eſt pꝛinn eſſendi.Et per ↄnis non eſt cã. Et ſic
non ſunt quattuoꝛ cãe. ¶ Bʒ 5 eſt phũs ĩ textu di. Panſe
vero quadrupliciter dicuntur. Quaꝝ vnam quideʒ cimn dicimus eſſe Wan ⁊ quodquid erat eſſe ⁊c̃.
Reſt ondco dõm ꝙ tĩ ſunt quattuoꝛ cau⸗ NN P* ſe rerum. Qð enim ſint quat⸗ oꝛuſe:ſic pꝛobat phũs in textu ᷣm Doc. S. Q ali⸗ qua eſt cauſa efficiẽs aliqua foꝛmalis: aliqua mãlis:⁊ ali qua finalis: Dõð enĩ ſit aliqua cauſa fœꝛmaiis:ſic ꝓbat. Dꝛ quãre querit de cauſa ⁊ pꝛincipio. Sed illam queſtionẽ qua dicitur quare eſt aliquid reducimus ad canſam foꝛ⸗ maleʒ incipiendo a foꝛmis pꝛoximis ⁊ pꝛocedẽdo vſqʒ ad vltimas. De materia autem ⁊ efficiente non pꝛobat phyloſophus ꝙ ſint cauſe:qꝛ omnes antig phy conceſſe runteſſe aliqunʒ cauſam mãlem:⁊ pꝛo mãioꝛi parte cau ſam efñcientem. Oð auteʒ finis ſit cauſa patebit ĩ ſequẽti
articulo · Ergo ſunt quattuoꝛ cãe. Qð aũt ſint tñ qjttuoꝛ
pꝛobat᷑ ꝑ ſufſicientiã.iꝛ oĩs cã cõcurrit ad eſſe rei. Tel ergo ↄcurrit intrinſece vel extrinſece. Si prin:hocẽ du⸗ pliciter. Vel tãq; poꝰ ſuſcipiens actũ. Et ſic eſt mã. Vel tanqᷓ; actꝰinfoꝛmãs porentiã. Et ſic eit foꝛꝰ. Si vo ſit ex⸗ triſeca: hoe eſt dupir. el eſt gra cuiꝰ aligd fit. Et ſc eſt ſins. Alẽ p̃nn vñ motꝰaqͥ res ſit. Et ſicẽ effictẽs. ¶Sʒ bic oꝛit q̃daʒ difficnltas · Mhs ·n. diẽ ꝙ 40cã.ſ.finis eſt oppoſita effcienti. Segt᷑ ergo ꝙ efciens ñ eit cã: qꝛ cã non opponit cauſe. CRñdet doc. J. in littera ꝙ finis
omne principiũ foꝛmale Lom 1.
Lec.1.

ſiue eã fnalis opponitur cãe efficienti oppðne pꝛicipij⁊ Rnis · Ilã motus incipit a cã efficiente ⁊ terminãt᷑ ad cã ſinalẽ queẽ cuius cã fit alið ⁊q̃ẽ bonũ vniuſcuiuſqʒ nãe. ¶Ey quo elici poteſt ꝙ duplex eſt oppoſitio. Quedam eit oppõ foꝛmalis: qua vnũ opponit alteri de directoali
qua ſpẽ oppoſitionis. Aliaẽ oppõ pꝛincipij ⁊ finis. ꝛi
1ec. y. cõ.⁊.
mo ergo mõꝛcã non opponit᷑ cãe qᷓ;tum cã. Secus eſt ii ↄſideret᷑ inquantũ talis cã. Scðo aũt mõ vna cñ oppo nitur ateri. ¶ Sed ex hoc oꝛit᷑ alia difficultas. Mãmno⸗ uens non monuet:niſi motũ a fine. Inde eit ꝙ finis dr cã cauſaꝝ.⁊0phy c.ÿo.huius. Begtur ergo ꝙ motus no incipit ab efficiente:neqʒ terminat᷑ ad cãm finalẽ ſed ma gis e5: motus incipit a fine: ⁊ terminat᷑ ad efficientẽ vel ſaltem ad mãm. N Dicendũ ꝙ motuʒ incipe ab aliquo poteſt itelligi dupir. Elnoꝰ eſfectiue · Et ſic vexẽ ꝙn⸗ tus incipit ab efficiente. Alioꝰ obiectiue ⁊ intentionalr. Et ſic motus icipit a fine · Et ſic nulla ẽ difficnltas.
Acd imum igitur dõm ꝙ bn accipit du * P k pliciter. Unomõ pꝛo pꝛmn in trinſeco tiñ. Vt ſic ſunt tiñ tria pᷣnꝰ reꝝ.ſ.mã foꝛma ⁊ pꝛi
*
natio · Alio miõ accipit ᷣn: vt ſe extendit ad pᷣnn tamĩ⸗ trinſecum qᷓ; extriniecũ. Et hoc duplr. Ilno⸗ vt ſe exten
2—
dit tã ad pᷣnã ꝑſe qᷓ; ꝑ accũs. Et ſit ſũt plura pᷣn q́; quat⸗ tuoꝛ· Aliꝙ inq;tũ ſe extẽdit ſolũ ad pᷣn per ſe. Et hoc du pliciter. el inge cãx. Mel in ſpẽ Pꝛĩo ſunt trñ quãt tuoꝛ pᷣn pꝛia. Scðo vo mõð ſunt plura. CAd? dðʒ ꝙ aliqð pꝛin dr pᷣn dupir: vt dict Doc. S in pꝛĩo ſniaꝝ di.pa.q.p.ar. pᷣo. Enoꝰ d̃ pꝛimũ in gñe. Et ſi nõẽ tm̃
vnů pꝛinn pᷓm ſed ĩ quolʒ ge cãe eſt vnũ pᷣn pᷣn. Alio“
ſimpir. Et ſic eſttñ vnũ pꝛimũ pᷣnn qð deus ẽ. In pñti ergo paſſu:loqt᷑ phs de pꝛimis pꝛicipijs ⁊ cauſis qᷓ dñ pꝛima in gñe:⁊ nõ ſimpir pᷣ. ¶Ad zn dõmg bonũ nõ eſt cã ꝑ ſe mali:ſed cã ꝑ accis:vt dicit Poc. S.in de ma
—— 5
lo. q. par.⁊0. Etĩpꝛia ꝑte. q. 49 ar. pꝛio. ¶ Sed 5· 43
2*lec.3.et per accis ꝓducit effectũ ſuũ: vt ĩ pancioꝛibꝰ: vt pʒ ꝑ phʒ
cõ·Fꝛ⸗
1. ec.10.et cõ..
ſcðo phyſicoꝝ ⁊.ð. hnius. Gʒ malũ eſt: vrj pluribꝰvt dicit phs.⁊0.topicoꝝ. Ergo malũ nõ eſt effectus boni ꝑ accidens. ¶Cõfirmatio. Wã effectus ꝑ accñs reducitur ad cãm ꝑ leꝛvt dr̃.⁊o.phyſicoꝝ. Sed malũ nõ põt redu- ci ad aliquãaliã cãm ꝑ ſe qᷓ; ad bonũ. Ergo bonũ ẽ cã per ſe ipfius mali. Dicendũ pᷣꝛꝙ Doc. ᷓ · ponit duas ſo
lutiones ad pꝛimnã replicã. Ouaꝝ pꝛia ẽ:ꝙ nõ opʒ ꝙ qlʒ
effectus ꝑ acciis ſit: vt in paucioꝛibꝰ. Mã ambulãs ad fo rum gp̃ emẽdi aliqd:inuenit multitudinẽ gentiuʒ. Illa multitudo eſt effecius ꝑ accñs:qꝛ nõ ẽ ꝑ ſe itẽtus:⁊ tñ vt in pluribus enenit. ¶N ſdãc ſolutionẽ ponit Voc. S.ĩ de
malo. q.i. ar.z· ad. Vn · vbi ſic ait: ꝙ nõ ſpid qð eſt ꝑac⸗
Lectio.ʒ·
cidens eſt: vt in pancioꝛibꝰ: ſʒ qũiqʒ eit ſp:aut vtĩ pluri⸗ bus: ſicut vadẽs ad foꝝ cã emendi: aut ſpꝛaut vr ĩ pluri⸗ bus iuenit muititudinẽ hoĩnʒ:q;uis hoc nõ intẽdat. Silr adulter intendẽs bonñ cui ſp ↄinngit malũ: ſp incidit in in malũ. ð aũt accidit ĩ hoĩbꝰ ꝙ bonũ ſit ĩ paucioꝛibꝰ: malũ aũt vt in pluribꝰ: ex hoc ↄtingit:qꝛ pluribꝰ modis ↄtingit deuiare a medio:q; mediũ tenere:vt dr̃.⁊0 ethy coꝛum:qꝛ ẽt ſenſibilia bona ſunt magis nota apð multos qᷓ; bona ratiõis. Mec ille founalr. ¶Alia ſolutio Poc. S.eſt: ꝙ malũ nunqᷓ; repit᷑ niſi: vt in paucioꝛibꝰſi refe⸗ rantur effectus ad cãs ꝓpꝛias. Iã in nãlibꝰpeccatũ:vt in
paucioꝛibꝰeuenit ſicut monſtra. In factibilibꝰ vo ẽt vt in
2*—
paucioꝛibus: qꝛ ars imitat᷑ nãm In agibilibꝰvo ſi cõpa rentur aqᷓ appetitũ ſenſitiuũ:ẽt eſt maiũ: vt ĩ paucioꝛibꝰ: qꝛꝓſeg ſenſibilia nõ eſt malũ;ᷣm appetitũ ſenſitiuũ: licet ſit maiũ ðᷣm appetituʒ rõnis. Siẽt cõparent᷑ agibilia ad appetitũ rõnis:ẽt vt in paucioꝛibꝰeſt malũ · Canc ſo⸗
lutionẽ ponit Hoc. S.in de po.q.ʒ · arꝰ.ᷣ· ad. vvbi ſic ait. Malũ nũqᷓ; inuenit᷑ niſi: vt ĩ pancioꝛibꝰ:ſi referã⸗
tur effectus ad cãs ꝓpꝛias. Dð ꝗdẽ in nãlibꝰ pʒ. Mãpec catuʒ vel malũ nõ accidit ĩ actione nãe niſi px ĩpedimen tum ſupueniẽs illi cãe agẽti:qð qdẽ non eit niſiĩ paucio⸗ bus: vt ſunt mõſtra ĩ nã ⁊ alia hinõi. In volũtarijs autẽ magis vr̃ malũ eẽtvt in pluribꝰqᷓ;tũ ad agibilia:lʒ nõ qᷓ; tuʒ àd factibilia inq;tũ ars nõ deſicit niſi vtĩ paucioꝛibꝰ.
adductam ex. 2. ph
Metha.
In agibilibꝰaũt cirea qᷓ ſunt vtus ⁊ vitiũ⸗ẽ duplex appe
titus mouẽs:ſed rõnalis ⁊ ſenſualis. Et id qðᷓ ẽ bonũ 5ʒ vnũ appetitũ:ẽ malũ ᷣm alteꝝ. Sicut ꝓſeg delectabilia eſt bonum vᷣm appetitum ſenſibilem que ſenſualitas di⸗ citur:qᷓ;uis ſit maiũ ſᷣm appetitũ rõnis. At qꝛ plures ſe⸗
quunt᷑ ſenſus q; rõnẽ: iõ plures ĩueniunt mali hoĩes q;
boni. Sed tñ ſequẽs appetitũ rõnis ĩ pluribꝰbñ ſe hʒ:⁊ non niſi vtĩ paucioꝛibꝰ male. Mec ille foꝛmalr. Eãdẽ olutionẽ ponit iple ſub alijs verbis in 20 ſniaꝝ di.pᷣ.q· .ar.I.ad zmnvbi ſic ait. Si loquamur de malo nãe: dðʒ
ꝙ malũ põt ↄſiderari vel reſpectu nãe totiꝰꝛ vel reſpciũ
alicuius pticularis agentis ĩ nã. i reſpectu totiꝰ nãerſic conſtat malũ eẽ valde:vt ĩ paucioꝛibꝰꝛ qꝛ nõ põt eẽ niſi ĩ
gſiabilibꝰ ⁊ coꝛruptibilibꝰ quoꝝ ↄgregatio eſt pue quã
itatis reſpectu totius celi:in quo nullũ malũ accidit. Si
autẽ ↄſideret᷑ reſpectu alicuiꝰpticularis agẽtis ĩ nã:con⸗ ſtar ꝙ; actio eius ip eſt m debitũ nãe ſue niſ aliqi ipe⸗ pediatur. t hoc ẽ raro. Et ey tali pedimẽto accidit ma jnm ĩ nã:ſicut appet in ꝑtibꝰmõſtrnoſis · Si aũt loqmur de malo culpe qð juenit᷑ in eoqð nõ determinat᷑ ad vnã
actionem: ſicut omnia que agũt ex libertate voluntatis
aut hoc eit pluriũ nãꝝ: aut vnius nature tñ. Si eſt vni⸗ nature tmñ̃:ſicut in angelis:ſic conſtat ꝙ ĩ pluribus coiſſe ruta eſt operatio recta ᷣm conuenientiam nature:⁊ pec⸗ catum ipſoꝝ fuit:vt in paucioꝛibus. Si autem ẽ pluriuʒ naturaꝝ:ſicut eſt homo qui compoſitus eit eꝝ natura in⸗ telligibili ⁊ ſenſitiua poteſt conſiderari dupliciter. Vel Fm totam naturam ſpeciei. Kt ſic opʒ ꝙ in pluribꝰ actio eius pꝛocedat vᷣm illam naturam ꝙuius actio eſt multi⸗
plicioꝛ: ⁊ circa bona magis manifeſta nobis. Et qꝛ natu
re enſitine actio eſt circa delectabilia ſenfus que magis multiplicantur q; delectabile rationis qð eſt etiã magið
occultum nobis qui cognitioneʒ a ſenſu accipimus: ideò vt plures ſequuntur operationes illas·Et ex hoc contin
git malum ipſi homini non inq;tum eſt homo: qꝛ nõ eſt
homo ᷣm ꝙ habet ſenſum:ſed vʒ ꝙ habet rõnem. Vel poteſt: ↄſidẽrari aliqð idiuiduum illius ſpeciei. Et ſic cõ
gruir ꝙ aliqs per voluntatem determinat᷑ ad ſequendũ
operationes ipſius rõnis ꝓ habitum virtutis. Et tũc vt ĩ pluribus bene operat᷑:⁊ deſicit vt in paucioꝛibus. Sed quãdo adheret alteri nãe: efficitur quaſi alius: vt dr̃. ꝓ. ethycoꝝ. Alũ tune eſt idẽ indiciũ de ipſo:ſicut ⁊ de alijs
Lec.U.
animalibus:ĩ quibus eit nů ſenſitiua tiñ:qꝛ vt in pluribꝰ
operatur ſibi qᷓ;tum ad id qð factus eſt: ſicut leo ꝑ crude litatem ⁊ ſic de alijs: vt dicit Woetius ĩ libꝛo de conſola tione. nde ↄſtat ꝙ malũ eit vt ĩ paucioubus:ſiue com paretur ad pᷣnn totius nãe ſiue ad aliqð agens ꝑticulare- jhec ille foꝛmalr. N Sʒ quid dðm erit ad ꝓpõneʒ phy v. Si ſit vera:non dʒ negari. Si ſit falla:paruns honoꝛ erit phᷣo. Cðm ſicut ẽt dicetur i⸗ fra in libꝛo huins.q.ar.⁊.c.⁊ ad.y.ꝙ q phs dicit ꝙœ effectus per acefis ↄtigit:vt ĩ paucioꝛibꝰ: itelligendũ eſt per reſpectũ ad ĩtentionẽ agẽtis:qꝛ raro accidit talis effe ctus 5ʒ ĩtentionẽ agẽtis:ſʒ vtĩ pluribꝰ pᷣter ĩtẽtionẽ eins. ¶dðm ꝛ⁊ ad ↄtirmatiouẽ pᷣdicte replite ſuperiꝰ addu
cte:ꝙ ⁊oc. S.ponit duas ſolutiones. Qua pꝛĩiaẽ ꝙ du
plex eſt effectꝰper accfis. Anꝰẽ ꝗ nõ põt hr̃e cãm per ſe.
Zius ẽg põt he cãʒ per ſe:qꝛ tãlis effectꝰ lʒ ſithuiꝰcãe effectꝰꝑ acciis:pðt tñ eẽ alteriꝰcãe effectꝰ ꝑſe. Bt de iſto 20 effectu ꝑ accis ĩtelligit ꝓpõ pky ⁊ñ de pꝛio. Cãc
ſolutionẽ inuit doc. S.ĩ de poꝰ..ʒar.ᷓ. ad ⁊mn: vbi ſic ait. Dðᷓʒ ꝙ obiectio illa ꝓcedit de effectu ꝗ põtꝑ ſe oã̃m habere. Tale autem non eſt malum. Vnde nec pꝛopꝛie effectus dici poteſt. Nec ille. ¶ ꝛo cuius declaratio ⸗ ne amplioꝛi conſiderandum eſt diligẽter illud qð Doc· S. dicit in de potentia vbi ſupꝛa ad ſextum vbi ſic ai. Dupley eit cauſa per accidens: Vna que aliljuid vpera⸗ tur ad effectuʒ:ſed dicitur cauſa eius per accidens: quia
ꝛeter intentioneʒ ille effectus a tali cauſa ſequitur:ſicut
patet in eo qui fodiendoſ epnlchꝛus inuenit theſaurum. Alia eſt cauſa per accidens que nihil opatur ad effectuʒ:
ſed ex eo ꝙ accidit cãe agent:cã ꝑ accidens noitur abũ
. 001
S i.
qia i ſcut i ſcoꝛn pꝛim pn da6 cucin pqÿ. xpane qod ei kunver uipun qurüt tnent ſi quo nebiyl
ſm.

S emnmin mwn eti.n i plunbtd mnmn enin sctcm
ö etein ſuaccyn skter ſbono pabetrnn
us peut-e nnt i
. pnci iiiusui poſotn e nn eſt ſonll⸗ usilio d ncorti
un
album dł᷑ eẽcã domus per accidens: eo ꝙ accidit ediũ⸗
catoꝛi. Filr duplex eit effectus ꝑ accidẽs. Xlnus ad quẽ
poteſt terminari actio cãe:lʒ pᷣter intentionẽ accidat. Si⸗ cut inuentio theſauri. Et talis effectus lʒ ſit huius cãe ꝑ sccidens: põt tñ eſſe alterius cãe effectus per ſe. Moc ãt modo malũ non hʒ cãm per accidens:qꝛ ſicut iam dictũ eſt non põt eſſe terminus alicuius actionis. Alius effect?
per accidens eſt ad quẽ non terminat᷑ actio alicuius agẽ
tis: ſed ex eo ꝙ accidit effectui effectus ꝑ accns noĩatur: ſicut album accidens domui põt dici effectꝰxꝑ accñs ediſi catoꝛis. Et ſic nihil pꝛohibet malum h̃e cauſaʒ ꝑ accñs. Mec ille foꝛmal ⁊ bi. ¶ Alia ſolutio ẽ ꝙ id qð ẽ ꝑ acci⸗ dens põt reduci in intellecqũ oꝛdinantẽ per ſe: nᷓ autem in aliquã cãm nãlem ꝑ ſe. Mãc ſolutionẽ ponit oc. S· in pꝛid ꝑhiar.lec.iꝗ ·⁊ cõ · ꝗ · vbi ſic ait. Id qð eſt per ac cidens non poteſt reduci: ſicut in cãm xꝑ ſe in aliquã vir⸗ tutem nãlem:qꝛvirtus nãe ſe hʒ ad vnũ. Nð aũt eſt ens per accidens non eſt vnũ. Añ hec enuntiatio nõ eſt vna· Soꝛ. eſt albus muſicus: qꝛ non ſigniſicat vnuʒ. Et ideo pbs dicit in libꝛo de ſomno ⁊ vigilia:ꝙ multa quoꝛũ ſi⸗ gna p̃exiſtunt in coꝛꝑibus celeſtibꝰ: puta in ynnbꝛibꝰ⁊ tẽ peſtatibus nõ eueniunt:qꝛ.ſ.ipediunt᷑ ꝑ accidẽs. Ftq;⸗ uis t illud ipedimentũ ᷣm ſe ↄderatuʒ reducat᷑ inali⸗ quain cãm celeſtẽ:tñ ↄcurſus hoxꝝ cũ ſit ꝑ accidẽs nõ po teit reduci in aliquã cãm nãᷓliter agentẽ. Bed ↄſideran⸗ dum eſt ꝙ idqð eſt ꝑ accidens pot ab ĩtellectu accipi vt ynum ſicut albũ eẽ muſicũ: q;uis pᷣm le non ſit vnũ:tij in tellectus illud vt vnñ accipit inqᷓ;tũ.ſ.cõponẽdo foꝛmat enuutiationẽ vnã. Et ᷣm hoc ↄtingit id qð ᷣm ſe ꝑ acci⸗
dens euenit ⁊ caſualiter reduci in aliquẽ ĩitellectũ pᷣoꝛdi⸗
nantem:ſicut ↄcurſus duoꝝ ſeruoꝝ ad certũ locũ eſt per accidẽs ⁊ caſualiter q;tũ ad eos cũ vnus eoꝝ ignoꝛet de alio. ot ti per ſe eẽ intentus a dño ꝗ vtrũqʒ mittit ad hoc ꝙ in certo loco ſibi ↄcurrant. Nec ille foꝛmalr. Idẽ dicit Hoc. B.⁊ ꝛc. q.4ʒ.ar.pᷣꝰad.zmn.vbi ſic ait. Nihil pꝛohibet in qbuſdã poni in diffõne id qð eſt ꝑ accidens: quia id qð eſt ꝑ accidens vni:põt per ſe alteri ↄuenire: ſicut in diffõne foꝛtune ponit᷑ cã ꝑ accidens: vt pʒꝛ0 phy
J? ſicoꝛum.ec ille foꝛmatr. Idẽ dicit Voc. B.pᷣ.q.IIõ.
pꝛimo caꝰ. Et:⁊ xc.q.. F.cao. Et 5.z. caꝰ92c. 4.⸗ pᷣmo.Et WMa.q.6⁊1m. Et. q.i6.716 m. ¶ Ilia ſolutio Doc. S eſt ꝙ malũ reducit᷑ ad effectũ pꝑ ſe.i.ad bonuʒ cui cõiungit᷑. ¶ Panc ſolutionẽ ponit Doc. F.ĩde ma⸗ lo.q.pᷣꝰ.ar.ʒ.ad.i6.vbi ſic ait. Bicut ꝑ accidens qð eſt ex partecãe reducit ad cãm per ſe agentẽ: ita per accijs quod eſt ex pꝑte effectus:reducit᷑ ad effectũ per ſe. Ma⸗ lumwero cũ ſit effectus per accjdens reducit᷑ ad bonum cui ↄiungit᷑ qð eſt effectꝰ ꝑ ſe. Nec ille foꝛmatr. CAcd quartũ dðm ꝙ decẽ p reꝝ pᷣnꝰſ.deceʒ pᷣdicamentacõ⸗ tinent᷑ ſub cã foꝛmali. Ideo in gje nõ ſunt plures cãe qᷓ;
quattuoꝛ. CAd y dðm ꝙ lʒ effectus methaphyſicꝰ vt
methaphyſicus eſt nõ dependeat a mã:ſibi tñ non repu⸗ gnat. Ideo phs hic fecit mentionẽ de inj potiſime cum ex coznitione ſaꝝ mãlinʒ deueniamꝰ in cognitionẽ fub ſtãtiaꝝ ſeparataꝝ: vt pʒ.Vo. huius. ¶ Ad 6dðʒ ꝙ hoc argumentũ peccãt vᷣm fallatiã ↄtis. Pt ʒ mã ᷣm ſe cõſi
derata nõ ſitpᷣnmn cognoſcendi:ipſa tñ cõſiderata per ha⸗
bitudinẽ ad foꝛmã eſt pᷣnn cognoſcendi ⁊ diffiniendi:v
inferius pꝛobabjtur in.yo. huius.q·9. ar 3. CIbim Doc. S. ⁊ pho. Muartam vero cauſam.
— ſic pꝛocedit᷑. Nlidet — tertium nlenonſic aoh
cauſa eſt pᷣnn: vt pʒ.y huius. Sed finis non
eſt ßnn:qꝛ hz rõnem termini. Terminus ãt ⁊ pᷣnn opponunt᷑. Igit᷑ finis non eſt cã. C ·⁊. Mlud quod eſt cauſatũ ab aſio:non eſt cã ſed eſt effectus · Sʒ ii⸗ nis eſt cauſats ab efficiente. Igit᷑ ⁊c. ¶NP3. Jã ẽad cuus eẽ ſeqũit aliud. Sed ad eẽ finis nihil ſequit:ſʒ ma gis finis ſeqtur ad alias cauſas. Igit᷑ finis non eſt cauſa. ¶TP · 4ꝰSi ſinis eẽt cã:vel hoc eẽt qᷓ;tum ad eẽ qð hẽt extra aĩam: vel qᷓ;tum ad eẽ qð hʒ in intentiõe agentis· NMõ pn qʒ ſic ini ↄuẽit rõ vltumi ⁊ kõ rõ pᷣncipij · Meqʒ;
ſecundũ:qꝛ nullũ ens ð n rõneʒ põt eſſe cã realis alicui? effectus realis:cũ cã ſit Pſtantio: ⁊ nobilioꝛ ſuo effectu· Ihgitur finis non eſt cã. C Bed eſt phs in textu dicẽs. Nuartã vero cãm ei oppoſitaʒ qð ẽ cuius cauſa ⁊ bonũ. inis.n.generationis et motus hoc eſt.— Reſpo ndeo dicendũ ꝙ ſinis eſt cã. Mꝛo⸗ — batio phy Em Poc. S. Mam illud cuius gr̃a jit aligd eſt cã:vt xʒ per diffõneʒ cãe. BHʒ nims eſt cnius gr̃a ſit aligd. Mð pʒ ex hoc:qꝛ rñdet᷑ adi terrogationẽ factã ꝓpter qd:vt pʒ·⁊phyfcoꝝ. Igit᷑ ñi⸗ Lec.io.⁊ nis eit cã. ¶ Vnde phs in textu per tria notificat cãm fi⸗ cõ.y. nalem. Mꝛio:qꝛ finis eſt terminus motus ⁊ opationis. Et per hoc opponit pᷣnꝰ motus qð eit cã efficiens oppo ſitione pᷣncipij et termini:vt declaratũ eſt ſuperius arti? pꝛecedenti. Scðoꝛqꝛ finis eſt pᷣn in itentione. Rõne qu⸗ ius dicit᷑ cuius cã. Tertio:qꝛ eſt per ſe appetibilis. Ra tione cuius dicit bonũ. Mʒ bonũ eſt qð oœĩa appetit. CEx quo dicit᷑ 5ʒ Poc. F in pñiti parte lectiõis ꝙ du plex eit finis.ſ.ſinis gůationis et finis motug. Fims.n.ge nerationis eſt ipſa foꝛma:que eit pars rei. Sed finis mo tus qui dicit᷑ alio noĩe finis rei genite: eſt aliquid queſi⸗ tum extra rem que mouet᷑ ¶ Mꝛo cuius amplioꝛi de⸗ claratione quibuſdam tamen in 2? phyñcoꝛum ſuppoſi⸗ tis de hac materia cauſarum: quibuſdam vero reſerua⸗ tis ad quintum libꝛum huius: bꝛeuiter conſiderandum eſt ꝙ Joãnes de Wandauo in quodam tractatu queʒ fe cit de cauſalitate finis: vt recitat verſoꝛis in ⁊0 phyſicoꝛũ dicit. Bauiſus eſt animus meus in repertione cauſalita tis finis. Vuam quidem cauſalitatem ſic aſſeruit. Nuia finis vᷣm eſſe quod habeti intentione agentis:non habet alium modum cauſandia cauſalitate efficientis: ita ꝙ fi nis intentus mouet per modum efficientis. Vini antem ßᷣm ſunm eſſe quod habet extra animam:competit ratio cauſe diſtincta a cauſalitate aliarum cauſarũ. Muod ꝓꝛ bat ibidem tribus rationibꝰ. ¶ Pꝛima. De ratione.n. finis duo ſunt.ſ.ꝙ ſit quid vltimumtet quid optimum. Sed hec duo cõpetunt fini vm eſſe qð habet extra aĩam et non m eſſe quod habet in intentione agẽtis. Igit᷑ ⁊c̃ CSecũda. Illud dicitur finis: quo habito ceſſat omnis motus ⁊ operatio oꝛdinata ad finem. Sed ſi eſt de fine ÿm eſſe qð habet extra animam. Jgitur ⁊c̃. ¶ Temia. Si quis intendit aliquem finem ⁊ ülum non ſequit᷑ ᷣm eſſe reale extra aiam dĩ fruſtrari ſuo fine qᷓ;uis habeat fi nem in itentione · Sed hoc non eſſet niſi tʒ ſſe reale ſuũ quod hʒ extra aiam cõpeteretei rõ inis. Igitur dicere opoꝛtet:ꝙ finis ſit cã ᷣm eſſe qð habet extra aiam ⁊ non pᷣm eſſe qð hʒ ĩ itentione agentis. Idec ille. ¶ Sed ſiqs recte conſideret:mamifeſtũ eſt ꝙ iſte doctoꝛ peſſimo er roꝛe ganiſus eſt. Pt fuit deceptus per fallatiam equiuo cationis ꝓpter ignoꝛantiam multiplicitatis huius dictio nis fins:⁊ huius dictionis mouere. jinis enĩ accipitur duplr. Iino modo vt finig ſiue terminꝰ. Et ſic habet ra tionem vltimi ⁊ optimi. ꝑt hor ᷓᷣm eſſe qð habet extrs animã:ĩ quo eſſe ſolũ nõ hʒ rõnem cãe:ſed rõneʒ effect? ipſius efficientis qð pᷣdicte tres rõnes eius ↄcludunt:v ꝙ ſinis hʒ ꝙ ſit ſinis ᷓᷣm eſſe qð hʒ extra aĩm · Alioꝰ acci pitur finis ðᷣmn ꝙ ↄſiderat᷑: vt cauſa. Et ÿᷣm hoc habet ra tiovem pꝛicipij ⁊ mouendi ipſum efficiens. Vð ꝗdem ſibi non comperit ᷣm eſſe qð habet extra animã:ſÿ ʒ ꝙ pabet eſſe in itentione agentis non abſolute: ſʒ per reſpe ctum ad eiſe reale qð habet extra animamn ⁊ in executio ne operis. Duod ꝓbat᷑ per tres pᷣmas rõnes ante oppo ſitum adductas. ¶ Mnia igit᷑ neſciuit diſtiguere de ñine ÿᷣm ꝙ ſinis eit ⁊ 5 ꝙ cauſa eſt:ideo decipiebatur. Mec miruʒ. Qa ſignificata vocabulorum ignoꝛantes de facili
paralogyʒant᷑: vt dicit phus p̃ ⁊ 20 elencoꝛum. Me⸗ ſciuit etiam diſtinguere inter mouere pꝛopꝛie dictum ⁊ methaphoꝛicum ſiue intentionale. Mam mouere pꝛo pꝛie ⁊ effectiue:eſt actus ipſius efficientis: qui quidem actus ſe habet per modum tranſeuntis in alterum. Sed monere ſpũaliter⁊ itentionalr ſiue methaphoꝛice tiñ ⁊ Lec.ß·⁊ obiectine per modũſ.unati ⁊ deſiderati: vt pʒ· iꝛ · huiꝰ cõ z ·
—„ v—— 72
*„ 14
—

Lec.n.
Lec.pᷣ?.
en ipfius finis. ie ergo non eodem modo mouet efi⸗ ciens ⁊ finis. ⁊lnde motiuũ ſuũ peccat ym fallatiã equi nocatioms. Silr ⁊ oẽs ſue rõnes: que F ex — z ergo p̃ncipale dðʒ: ꝙ finis v
Ad pmum ean in uene hẽt rationem termini ⁊ vltimi ⁊ non pᷣncipij· t ſi fnis nõ eſt cã:ſed finis vt cã hʒ rõnem pᷣncipij vᷣm ꝙ ↄnideratur quaritũ ad eſſe qð hʒ in intentione agentis vᷣm qð eẽ het
rrationem cãe· Nð pʒ per oc · G.in. 1xc.q. pi r· p ad
pꝛimũ vybi ſic ait. Picẽdũ ꝙ ſinis ⁊ ſiſit poſteriꝰĩ execu tioneꝛ eit tñ pꝛioꝛ in intẽtione agentis. Et hoc mõ habet rationem cke. Ihee ille. N Idẽ innuit ibidẽ ar.⁊0ad ⁊. ¶Similiter dðʒ ẽ ad ſchm̃ ⁊ ad tertiũ. CAcd 4 n dðʒ ꝙ finis hʒ roͤnem cãe vᷣm eẽ qð hʒ in intentione agentis per reſpectuʒ tñ ad eẽ qð hʒ in executione. Et lʒ ens ro⸗ nis qð eſt fabꝛicatuʒ ſimpli ab intellectu non poſſit eẽ cã realis alicuius ſße: tñ ens intentionale ↄſideratũ vt ſpi⸗ rituale ⁊ ꝑ reſpectuʒ ad eẽ eius mãle: põt eẽc realis:ſi cut ſpẽs coloꝛis que intẽtionaliter recipit᷑i.ſpũalr ĩ ocu lo vidente:reali imutatviſum ⁊ euʒ aliqũ coꝛrumpit:vt patet ĩ libꝛo de ſenſu ⁊ ſenſato. CNtꝝ autẽ ille repect? addat aligd realr ſupꝛs ip̃m ſinẽ vel non:nõ ẽ pſtis cõſi⸗ derarionis:ſed foꝛſitã in quinto huius videbit apertiꝰ.
Cõ · oꝛ. e cã mãli q;tum ad opiniones antiquoꝝ.
3 ſtea conſideranduʒ eit de cau⸗ — ſis qᷓ;tum ad opiniões an p ti CCirca qð tria ↄſideranda oc⸗ curunt. ¶ Pꝛimo nãqʒ ↄſiderandum ẽ de opinionubus antiquoꝝ qᷓ;tuʒ ad cãm — materialẽ. ¶ Scðo de opinionibus an ⸗ tiquoꝝ q;tum ad cãm efficientẽ. ¶ Pertio de opinione platonis q́;tum ad cãm foꝛmalẽ. ¶ Circa pm queruntur quatuoꝛ. Mꝛimo vtxꝝ antig phy ponẽtes tm̃ vnũ pᷓn⸗ cipium reꝝ qð eſt mã: ſufficiẽter de pᷣncipijs reruʒ tra⸗ ctauerint ſiue an ſint plura pᷣncipia reꝝ vel tiñ vnuʒ qð eſt mã. cðo vtꝝ poſitio Phalis ⁊ alioꝝ phoꝝ ponẽ tium tñvnuʒ elementoꝝ eẽ pᷣnmn mãle rexꝝ ſit ſufficiens. ¶ Tertio vtꝝ poſitio Empedoclis ponentis qᷓtuoꝛ ele⸗ menta eẽ pᷣmum pᷣnn můle reꝝ ſit ſufficiens. Muarto vtrum poſitio Anaxagoꝛe ponentis pꝛincipia reruʒ eſſe infinita ſit ſufficiens. ¶Ibi in Doc. S. Accipiemus tij ⁊ nobis pꝛioꝛes ⁊̃. ⁊ bi qðcunqʒ quidem ⁊ eſt. 2— i ic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙœ 3 62 pamum non ſint plura pᷣncipia materialia rex:⁊ ꝙ ãtiꝗ phy ponẽtes tĩvnũ Pꝛincipiũ rex qð eſt mã ſufficiẽter de pꝛinci⸗ pijs reꝝ tractauerint. t pↄ ti argnit᷑ 3 ſuppoſituʒ.ſ.ꝓ⸗ bando ꝙ phs non debuiſſet recitare hic opiniones anti⸗ quoꝝ de cãis. Mam in pꝛio ⁊ ſcðo phyſicoꝝ ſufficienter determinatuʒ ẽ de cãis. Ergo ſupfiue de eis hic ↄſidera tur. ¶P 0. In qnto huius phs determinat de cauſis ⁊ de modis cãx. rgo ſupflue determinat hic de eiſdeʒ. ¶P 30. Ad libꝝ. Mꝛocli de cauſis ptiet cõſideratio de cauſis. ꝙrgo nõ ad hanc ſcam. CP4v. Erguit᷑ ad pꝛo poſitum rõnibus antiquoꝝ phoꝝ. Mam illud videt᷑ ſo⸗ lum eẽ pꝛincipiũ reꝝ:cui quattuoꝛ ꝓpꝛietates ad rõnem ꝛincipij ꝑtinẽtes cõueniunt:ſʒ mõ eſt hmõi. Ergo ⁊t̃.
Minoꝛꝓbat. Qꝛ illð ex quo res eſt:videt᷑ eẽ pꝛineipiũ
rei:ſed mã eſt bmõi. Mã ex mã dicimus materiatũ eẽ: vt ey ferro cultelluʒ. C Itẽ illud er quo pꝰ ſit aliqd cuʒ ſit pꝛincipiũ generationis rei:videt᷑ cã rei eſſe: qires ꝑ generationẽ ꝓcedit ineſſe. Ex mã aut res pꝛĩio ſit: qꝛ mã rerum factioni p̃exiſtit ⁊ ex mã nõ jit aliquid p accidẽs. Mam ex ↄtrario vel pꝛiuatione aliquid dicimus ſieri ꝑ accidens: ſicut dicimus ꝙ ex magno ſit album. V tem üllud videt᷑ eſſe pꝛincipinʒ in qð ſinaliter oĩa per coꝛru ptionem reſoluunt᷑. IMã ſicut p̃ncipia ſunt pꝛia in genera kione:ita ſunt vltima in reſolutione. t hoc ẽt mãe maxi e conuenie. C Rẽ. Opʒ pꝛincipia manere. Ergo illud
êthaꝛ
videt᷑ pᷣnn et:qð in giatione ⁊ coꝛruptiòe manet. Mã autem manet in cĩtranſinutatione: ſed paſſiones mutãt vt foꝛme. Vrgo ⁊c̃. Vuʒ ergo pᷣdicte qjttuoꝛ ↄditiões ad rationem pÿncipij ꝑtinentes ↄueniãt mãe:ṽ ꝙ mã ſoluʒ ſit pꝛincipium reꝝ:qꝛ ꝓpꝛietas ſiue diffõ ſoli cõpetit dif ſinito. ¶ Sed ↄtra eſt phs in textn dicens. Vuicunqʒ q⸗ dem igir vnuʒ ipſuʒ eẽ:⁊ vnã eẽ̃ quãdã nãm ⁊ mãʒ po nunt:⁊ eam coꝛꝑeam ⁊ magnitudineʒ hñtem:palam qꝛ multipir delinquunt. Coꝛpoꝝ.n.elemẽta ponunt ſoluʒ. Incoꝛpoꝛeoꝝ vo non: exitibus ⁊ incoꝛpoꝛeis.
Reſt ondeo dicenduʒ ꝙ plura ſũt pꝛicipia 5 P 2 rerum ⁊ non ti vnuz quod ẽ materia:⁊ qð phy ponentes vnũ tiñ pꝛinn reꝝ iſufficiẽ⸗ tertractauerunt de pꝛincipijs rexꝝ. Oð ꝓbat phs triplici ratione ᷣm Doc. S. ꝛia rõ phy eſt. Maʒ in toto vni⸗ nerſo non ſolũ ſunt res coꝛꝑee:ſed ẽt incoꝛpoꝛee: vt ex li bꝛo de aia pʒꝛſed ipſi non poſuerũt pꝛicipiũ niſi coꝛpoꝝ. Vrgo ⁊ð. ꝛobatio medie:qꝛ ipſi poſuerunt totũ vni⸗ uerfum eẽ vnũ ſm ſubam ⁊ vᷣm eſſe: eẽ vnã nãm quaſi materiã ⁊ eam eẽ coꝛpoꝛeã ⁊ hñtem dimenſionẽ. Sed coꝛpus non põt eſſe cã niſi rei coꝛpoꝛee. Ergo nõ tractu⸗ uerunt niſi de pꝛincipijs coꝛpoꝝ. ¶ Secũda rõ phy eſt. Auicũqʒ hʒ deteminare de motu:opʒ ꝙ ponat cãiꝝ vñ pꝛincipiũ motus. Secd pᷣdicti phy hẽbant neceſſe deter⸗ minare de motu. Igit᷑ ⁊c̃. Minoꝛ pʒ ex duobus. Mꝛi⸗ mo qꝛ gſiatio ⁊ coꝛruptio rerus ſine motu eſſe non pñt. Bed ipſi conabant dicere cãs generationis ⁊ coꝛruptio nisJgitur ⁊c̃. Scðo qꝛ nõlis ↄſideratio regrit motum eo ꝙ nã eſt motus ⁊ getis pꝛincipiũ: vt dicitur.⁊ꝰphy⸗ ſicoꝛum. Jed ipñi intendebãt tractare de oœĩbus nãlibꝰ. Igitur debebant tractare de cã que ẽ vnde pꝛincipium motus. Lum ergo illam cãm auferant nibil de ea dicen do: pʒ ꝙ multipliciter deliquerũt · Et ſic pʒ ꝙ minoꝛ eſt vera. ¶rõ phy eſt. Quelibet res nõlis hʒ ſpam.ſ. foꝛmã partis ⁊ qðᷣqd erat eẽ.ſ.quiditateʒ ⁊ foꝛmã totiꝰ. Ipſi ergo volentes tractare de rebus nãlibus foꝛmam omittentes inſufficienter tractauerũt. ¶ ꝛo cuius de
Lec.p. et cõz.
claratione ↄſiderandũ eſt ᷣm poc. F.in de poꝰ.q.ʒz. ar
quinto: ꝙ ᷣm oꝛdinẽ cognitionis humane ꝓceſſerũt anti qui in ↄfideratione nãe reꝝ Nnde cũ cognitio humana a ſenſu incipiens in intellectũ ꝑueniat puoꝛes phy circa ſenſibilia fuerunt occupati:⁊ ex his paulatim in intelligi bilia ꝑuenerunt.t qꝛ accidẽtales foꝛme ſunt vᷣm ſe ſenñ biles non aũt bales:ideo pᷣmi phy oœẽs foꝛmas acciden⸗ tales eſſe dicebãt ·⁊ ſolaʒ mãm eẽ ſam:qꝛ ſba ſufficit ad hoc ꝙ ſit accidentiũ cã que ex pꝛincipijs ſᷣe cauſentur. Inde eſt ꝙ pꝛimi phy pᷣter mãm nullã aliã cãm poſue⸗ runt. Sed ex ea cauſari dicebant oĩa que in rebus ſenſibi libus puenire vident᷑. Ande ponere cogebant᷑ mãe cãʒ non eẽx negare totaliter cãʒ efficientẽ. hec ille foꝛmali. Qd pꝛimũ igitur dicendum ꝙ in libꝛo phyt ſufficienter determinatum eſt de
cauſis vᷣm ꝙ pertinent ad ↄſiderationẽ motus. Tamẽ in pꝛsſenti libꝛo ↄſiderandũ eſt de cauſis vᷣm ꝙ ꝑtinent ad ens in rõne entis q;tũ ad rõnem gnialem cãe hic in pᷣmo huius:⁊ qᷓ;tum ad modos gf̃ales ⁊ ꝓpꝛietates cãꝝ ĩ v huius.q.⁊.ar. po. ¶ t per hoc pʒ ſolutio ad ⁊m. CEt ſi queratur. Que vtilitas pꝛouenit ex eoꝙ enumerantur opiniones phoꝝ in pñti libꝛo. CRñdet phũs in p̃ſenti paſſu:ꝙ duplex vtilitas inde ꝓuenit. ¶ꝛinia vtilitas eſt ꝙ opiniones phõxꝝ teſtimoniũ vident᷑ pꝛebere ꝙ nullũ genus cauſe eit ponũdũ: pᷣter quattuoꝛ genera cãxꝝ ſupiꝰ enumerataꝝ ex eo ꝙ pᷣdicti phᷣy nullũ genus cãe volue⸗ runt ſupaddere. Scðda eſt:qꝛ ex inde manifeſtũ eſt ꝙ pᷣn cipia reꝝ ſunt querenda in iſta ſcia: aut oĩa que antiq po⸗ ſuerunt:aut aliqua eoꝝ. Inde eſt ꝙ phs hic dicit ꝙ ↄn⸗ deranda eſt hoꝝ opinio:ꝙ aliqð opine viuę.i.neẽ̃ium ſi cut opa que ſũt ad vite ↄſeruationẽ methaphoꝛice loquẽ do per vite opus qðlibet neceſſariuʒ accipiendo. ¶T Ad tertium dõm ꝙ cãe pñt cõſiderari dupir · Vno mõ ̃̃ ra⸗ tione cãe. Et ſic ꝑtinent ad libꝝ de cauſis. Alio mõ 5ʒ ꝙ̃ concurrunt ad ꝓductionẽ ⁊ cognitioneʒ effectus. Et hoc tripliciter

S S—
5% 7
—2
iwiſhr AiPmin Mopn böbnt u Pzerd emon in enintn ionnn Müw dicn
ure dec
eiw mnnbl Ktlephr
tresns
iditucti bus nülbst c.J.nden pummen e ci coM
ſomeinn oi
ueſtio
riprr.djel ad effectũ nãlẽ. Et ſic ad cõſiderationꝰ pbie
nůlis ptinẽt. Ql ad effectũ mathematicũ. Et ſic ad ſciaʒ mathematicã pertinent. vel ad effectũ methaphyſicum.
Et ſic pertinent ad pꝛeſentẽ libꝛũ Acd quartũ dicen⸗
dũ ꝙꝙ illa ratio efficaciſime ꝓbat ꝙ mã eſt pꝛincipium rerũ naturaliũ Sed nõ ꝓbat ꝙ tm̃ mã ſit pꝛincipiũ reꝝ naturaliũ:ſed regritur foꝛma ⁊ efficiens: vt infra patebit q. I. ar·1. Sʒ qũo ↄſideratio de cauſis pertineat ad hãc ſcientiã patebit inferius in. zꝰ huius.q.⁊.ar · pꝛimo.
Cbi Doc. S.⁊ pho tales quidẽ phye⁊ ibi ⁊ ad hoc Feije eſet ⁊c̃.⁊ eſt in lec.u.
. ſic ꝓceditur. Ur̃ꝙ 5„ ſecundũ opinio thalis E⸗
lloꝝ qui poſuerũt tiñ vnũ elemẽtoꝛũ eẽ pᷣn⸗ Neipiũ mãle rex:ſic ſuiiciens. nã illud eſt pᷣnn eibus:ey quo aliquid fit.i.per qð aliquid eſſe cõſequit᷑ Sed aqua eſt hmõi:qꝛ nutrimẽtũ oĩum viuentiũ opoꝛ
tet eẽ hůũidũ. Sʒ per nutrunẽtũ res hñt eſſe que hit eſe
ex illo. Ex eodẽ.n.viuentia ſunt ⁊ nutriuntur. Ergo aq̃ que eſt humida: eſt pꝛincipiũ rerũ nãliũ. CPꝛ. Ilð per quod vita aialis cõſeruatur: eit pꝛincipiũ reꝝ. ſ aer eſt hmõi: per reſpirationẽ.n.vita aĩalis cõſeruat᷑ · ſed re⸗ ſpisatio eſt per attractionẽ aeris. Jgit᷑ aer eſt pꝛinn.reꝝ CP ʒꝰ.Illð qð ẽ ſubtiliſnelemẽꝰṽ eſſe pꝛincipiũ.ſed ignis eſt hmõi. Ergo videt᷑ ꝙ ignis ſit pꝛinrex. Bed cõtra eit phs in textu dicẽs. Et adhuc facile eñ quodqʒ ſimpliciũ coꝛpoꝝ excepta terra nõ ↄſiderantes ⁊c̃.
Peſi ondeo dicẽdũ ꝙ Thales ꝗ princeps .“* phe ſpeculatiue noĩabat poſu it aquã eẽ pꝛinn œĩuʒ rexꝝ. Et monebat᷑ qᷓ druplici ſigno auctoꝛitate antiquoꝝ phoꝝ. Bec tria pſigna ſumunt᷑ ex ↄſideratione ipſius rei. Anartũ vo ex ↄſideratiõe ge
neratiõis rei. Mꝛimũ ſignũ eſt. IMã nuirimentũ oĩuʒ vi nentiñ oʒ eſſe hũidũ. Sed ex eodẽ viuentia nutriunt᷑ ⁊
ſunt. Ergo videt᷑ ꝙ humoꝛ ſit pneipiũ eſſendi. Secũdũ
gnũ eſt. Caloꝛ. n. ex humoꝛe videt᷑ fieri:cũ ip̃e humor
ſit quaſi caloꝛis inã. Sed eẽ cuiuſſibet rei coꝛporee ⁊ ma xime viuentis per ꝓpꝛium ⁊ nãle calidũ cõſeruat᷑. Vẽ ergo ꝙ humoꝛ ſit pꝛinneſſendi rebus. Tertiũ ſignũ eſt:
ꝛ vita aialis in hũido cõſiſtit. qꝛ ꝓpter deſiccationẽ nã⸗
lis hũidi aial moꝛit: ⁊ ꝓpter eius cõſeruationẽ aĩal ſuſtẽ tatur. Bed viuere in viuentibꝰeſt eſſe. nde vñ ꝙ hu⸗ midũ ſit rebꝰpꝛinneſſendi. Auartũ ſignũ eſt qð ſumitur
ex ſigno gñationis reꝝ.qꝛ generatiões vinẽtiũ que ſunt nobiliſſima in entibꝰꝛfiunt ex ſemie.ſed femina ſiue ſper
mata oĩum viuentiũ hynit hũidas naturã vñ ergo ꝙ hu
moꝛ ſit gñonis reꝝ pꝛinn. Sed aqua eſt hũiditatis pᷣnn. Seqtur ergo ꝙ aqua eſt pᷣ rex pnn Mouebat᷑ ẽt au
ctoꝛitate antiquoꝝ poetaꝝ theologiʒantiũ:ipſum pꝛece
dentiũ: qui dixerunt ꝙ occeanus vbi eſt maxaquãrum ↄgregatio:⁊ Thetis que dr̃ dea aquaꝝ: ſunt parentes
gionis · ex hoc ſub fabulari ſimilitudine danteſ intellige re:aquã eſſe gionis pꝛinn. Item dixerunt ꝙ ſacramen⸗
tů vel iuramentũ deoꝝ erat per aquã qᷓ;dã quã vocabãt ſtigem dicẽtes añ eſſe uquã infernalẽ. Et ex hocꝙ dice⸗ bant deos iurare per aquã: dederũt intelligere ꝙ aqua
erat hunoꝛabiliſſima ipſis dijs:qꝛ iuramentũ vel ſacra⸗
mentum ſit per id quod eſt honoꝛabilibus. hoc aũt qð eſt pꝛius eſt honoꝛabilius:qꝛ ꝑfectũ pᷣcedit imperfectũ nã ⁊ tpe ſimpli lʒ in vño ⁊ eodẽ imperfectio pᷣcedat tpe pſectionẽ. vñ videt᷑ aqua vᷣm eos eſſet poꝛ ipſis dijs q́s dicebãt eẽ coꝛpa celeſtia:⁊ x ↄñs ꝙ aqua eẽt pᷣnn reruʒ nãliũ. Cxirca qð ↄſiderandi eſt pꝙœ Thales dicebat Pnceps phie ſpeculatiue:qꝛ iter ſeptẽ ſapiẽteſ q pꝰtheo logos poetas fuerũt: ipſe ſolus ad cõſiderandũ reꝝ nãs ſe trãſtulit: alijs ſapiẽtibus circa moꝛalia occupatiſ. ndĩa nt illoꝛũ ſextẽ ſapiẽtũ ſũt iſta:pᷣmꝰvocabat᷑ Thales mi
leſius tꝑe romuli ⁊ achaʒ regis yſrt. Scðs fuit pyctagꝰ
mutileꝰ:apud hebꝛeo regnante ſedechia:⁊ apud No
manos rarqnio p̃fecto. Alij qnqʒ fuerũt oẽs tpe babilo hice captiuitatis. Qui erãt iſti.ſ. Palon atheniẽſis Thy lon lacedemonius Merydrus coꝛinthyus Lleobibꝰlibi
us ⁊ Myes p̃emies. ⁊ ſi querat᷑ q̃re phus ſolũ tractat ð opionibꝰeoꝝ ꝗ de ſcia nãli determiauerũt:cũ ti intẽdat hic pᷣmã ph rã elucidare. Rñdet Doc. B. ꝙ hoc nõ dʒ incõueniẽs videri qꝛ vᷣm antiqͥs ꝗ nullã ſbacognouerũt niſi coꝛpoꝛeã ⁊ mobilẽ opoꝛtebat ꝙ pꝰ phya eet ſcia nãt vt inferius in. o.huiꝰpatebit.q.⁊ar.pᷣo. ¶ Lõſideran
dũ eit ſcðo ꝙ apud grecos pꝛimi famoſi in ſcĩa. fuerũt q
dã poete theologi:qui dicebãttheologi qꝛ de dmuinis
carmina faciebãt. Et erãt tres.ſ. OꝛpheꝰMuſeus ⁊ Ly
nus. Quoꝝ oꝛpheus famoſioꝛ fuit. Et fuerũt illo tpe qͥᷓ iudices fuerũt in ppld iudeoꝝ.ñ pʒ ꝙ fuerũt añ Th lem ⁊ añ Ariſtotilẽ qui fuerũttempoꝛe Alexandri. Lon ſiderandum eſt teriio ꝙ dyogenes ⁊ anaxiemenes po⸗ ſuerunt aerem eẽ pꝛioꝛem aqua naturaliter ⁊ pꝛinnoĩuʒ coꝛpoꝝ ſimpliciũ.ſ.quatuoꝛ elementorũ ⁊ ꝑ ↄñs oœĩum alioꝝ ꝓpter ſcðaʒ rõnẽ factam vite in contrariũ. CLon kirmabant etiam ſuã poſitionẽ inter alias iſtis tribus rõ nibusꝛimo qʒ illud qð eſt pꝛintipium rexꝝ dʒ eẽ ſim
pliciſimũ.qꝛ compoſitũ non põt eſſe pꝛimũ pꝛincipiuʒ
qꝛ partes cõponentes ſunt compoſito ſunplicioꝛes· Sʒ ger eſt ſimplicioꝛ aqua. Midetur ergo ꝙ ger ⁊ non aqᷓ ſit pꝛincipium rerum. Secnndo confirmabant. Dꝛ hu⸗
midũ cũ frigido non poteſt eſſe cauſa vite: qꝛ frigiditas
eſt qualitas ſiſtens ⁊ tollens motum compꝛimens ad cẽ trum Ideo humidum cum frigido non põt eſſe pꝛope pꝛinnſicut eſt aqua. Sed calidum cũ humido nõ eſt niſi in aere. Ergo aer eſt pꝛincipiũ. Tertio confirmabant.
Opoꝛtet enim ꝙ aliquod coꝛpoꝛum ſimplicium ſit pꝛin cipinm rernm:cum de ratione pꝛimi pꝛincipii ſit ſim⸗ plicitas. Sed nõ põt dici ꝙ ſit ignis:cũ ſit conſumptinꝰ ⁊ deſtructinꝰentiũ. Meqʒ; terra cũ nõ ſit ñmplex ⁊ cum
ſit moꝛtifera. Meqʒ ſilr aqua cũ ſit humida ⁊ frigida.vi
ta.n.aĩalis cõſiſtit in calido ⁊ bumido. Relinquit᷑ ergo ꝙ ſit aer. ¶ Pic ergo elicitur ꝙ Pyogeneſ⁊ Anaxime
nes vt dicit Albertus magnus in pumo huiꝰtractatu.z?
caꝰ.yo. tis ⁊ alijs ſilbus rõnibus ꝑſuaſi poſuerũt ae rẽ pꝛimũ pꝛin ndĩium reꝝ. ¶ Lonſiderãdũ eſt.z0. ꝙ iſti phy ⁊ pꝛecedẽtes vt ex eoꝝ rõnbꝰelici pot:opinabant᷑ mundũ eſſe aĩal:cũ eoꝝ rõnes fundentur in conſeruatio ne vite aialis. Et ẽt elicit᷑ ꝙ lʒ ponerent vnũ pꝛincipiuʒ ponebant tñ illud eſſe muitarũ virtutũ. Lõſiderandũ eſt. 40vt dicit Poc. S. hic ꝙ Anaximenes fuit tertius
a Thalete. fuit enim diſcipuiꝰanaxunandri qui fuit di
ſcipulus Thaletis. D yogcnes vo anaxunenis diſcipu⸗
lus fuiſſe dr̃. Differunt aũt in opinione anaximenes ⁊ yogenes.qꝛ dyogenes dixit ꝙ aer reꝝ pꝛincipiuʒ eẽ poſſet niſi: quia compoſitus erat diuine rõis · Anaxime nes vero aerem ſimpliciter ⁊ abſolute poſuit reruʒ pᷣn ⸗ cipinm. Conſiderandum eſt.yꝰꝙ ypaſſus Metha⸗
phontinus ⁊ E raclitus ciuis Epollius dixerunt ignem eſſe oĩum reꝝ pꝛincipium.Et mouebantur ratione facta ante in cõtrarium. Picebant enim ꝙ rarum ⁊ denſum
non ſunt niſi partium coꝛpoꝛũ poſitiones. Midetur ergo ꝙ illud debeat eẽ vniuerſi entis pᷣnquod in gñe coꝛpo rũ eſt ſunpliciſſimum ⁊ ſubtiliſimũ. Sed ignus eſt hu ⸗ iuſmõi. Ergo ignis eit pꝛicipiũ oĩum reꝝ. Et hoc cõfir mabant diuerſis rõnibus poſt dicentes. In cĩ genere il lud quod eſt maxime tale: eſt cauſa omnium alioꝝ. Si cut in genere calidoꝛũ illud qð eſt calidiſimum:eſt ᷣn ⸗ cipum oĩum calidorum. Ergo illud qð ẽ in genere cor
pox maxime coꝛporeitatis: eſt pꝛincipium oĩium. Sed ignis eſt hmõi· Ergo ⁊c̃.Mmoꝛ pʒ ex hoc q: mã nonẽ
maioꝛis extenſionis in aliquo quã in igne. CPꝛ.Illð qð mouet ad eſſe ·eſt pꝛincipium. Sed lunien quod de celo deſcendit.eſt illnd quod mouet ad eſſe oĩa coꝛpo ⸗ ralia. Picebant enim illud lumen eſſe defluxũ coꝛpoꝛis ꝙ ꝑ indiuiſibilia fluit in perſpicuo ⁊ per perſpicua intri cata coꝛpi ⁊ ſic ↄſtituit oĩa. Mihil.n.eſt cui lumẽ ſe ſie nõ itermiſceat. Et ideo huiuſmodi pꝛincipiuʒ dixernnt eſſe lumen. Sed lucem primam vocauerũt ignẽ. Et ſic ignẽ dixerũt oiuʒ eẽ pᷣn¶ Pʒde ròe pᷣncipij ꝙ poſſit ĩ dia alia ⁊ ulia nõ poſſint ĩ ipfů q pꝛincipia minima ſunt

pꝛio lec.9. 4cõmzz.
Pum
titate ⁊ mayavtute ſicut pʒ in libꝛo pᷣde ceio ⁊ můũdo ⁊ ſcdo elenchoꝝ. Sed igns incẽdio pp nãm actiuã quã ſ põt in alia: ⁊ alia nõ pit in ipſũ.rgo ignisẽ pᷣnn œĩum rex. CFed ſciendũẽ.v.ꝙ iſti ſuppoſuerũt tres luppo ſitiões:ſicut ⁊ alij pꝛecedentes. uaꝝ pᷣmaẽ: ꝙ pᷣnn eſt compoſitiõe pꝛimum:⁊:⁊ reſolutione vltumum qꝛ in ipſo ſtat reſolutio. Becundum eſt ꝙ ÿᷣnneit ſunplex:qꝛ eſſet cõpoſitũ: nõ poſſet eẽ pꝛimũ ⁊ pᷣmn¶ eẽt z ſuis cõ ponẽtibꝰpncipiatũ. Tertiũ ẽ ꝙ nõ ens n ẽ entis pᷣn ſ⸗ poens eſt pᷣnnn entis ⁊ nõ eñs eſt entis neg· Añ xp: mã ſuppoſitionẽ vidẽtes ꝙ raꝝ cõponit ſpiſiũ ⁊ ſpiſſum reſoluit᷑ in raꝝ ⁊ hec reſolutio ſtat in raritate ignis argu mentabant᷑ ignẽ eẽ pᷣnnꝛ ꝓpter ſcðaʒ aũt ſuppõnẽ viden tes ignẽ moueri ad cõcauũ circũferẽtie: ↄſiderabãt ignẽ eſſe impliciimũ.· Vij dicebãt ignẽ eẽ pᷣn nſunplex: qui plicãdo ſe ꝓducit ↄpoſiũ:⁊ cõpoſitũ explicãdo ſe cõſti tuit ⁊ reſtituit ſimplex. Sed ꝓpter tertiã ſuppoſitionem I.ꝙ coꝛpꝰa co:poꝛe pᷣncipiari nõ põt ſed pᷣncipiat᷑ ab eo qð maie hʒ coꝛpoꝛeitatẽ ſicut eſt ignis: cõcludebãt ignẽ eſt pꝛinnoinm rex. C Sed recte cõſiderantibꝰ manife⸗ ſte appaꝛ:et ꝙ p̃dicte poſitiões nõ pit ſtare:ſed deſtruũt ſe ipſas ð pʒ ex hoc:qꝛ quelsʒ earũ fundat᷑ in hoc ꝙ p mũ pꝛinnvʒ eſſe ſimpliciſſimũ vt ex pꝛedictis pʒ. Bed manifeſtũ ẽ ꝙ neq; aer aut ignis aut aq ſunt ſunpliciſſi⸗ ma. Rqj. n.eſt ſimplicioꝛ terra aer aqᷓ ⁊ ignis aere. Ergo due poſitiões pꝛime nõ pnñt eiſe rõnabiles. Sili igniſcũ ſit cõpoſit ex mã ⁊ foꝛma ſbali:nõ põt eẽ ſunpiiciimũ. it᷑ nullũ pꝛedic oꝝ elementoꝛũ põt eſſe pnrerũ pᷣn mãle. CSed cõſiderãdũ eſt.vg pꝛedicti phᷣy opina/ bant᷑ ꝙ nulla eſſet foꝛma alia a foꝛma accidentali: vt np cedenti articulo adductũ ẽ. Jõ dicebant ꝙ ignis aut alte rũ elntorũ eẽt pꝛima mã que eſt pꝛimũ pᷣnmmãle reruð mãliũ. Cð 40 lnd qð reſoluit in aliqᷓ pꝛioꝛa nõ põt
eſſe pꝛimũ pᷣncipiũ. Sed quelʒ ele mẽta reſolnuntur in
Lec. 10. 4 COnE. 4² 5
mãm ⁊ foꝛmã. gitur nuliũ elemẽtoꝝ p̃t eſt pꝛimũ pn cipiũ ſunplr:lʒ qðlibʒ eoꝝ poſſit eẽ pꝛimũ pᷣneipiũ ĩ gie coꝛpoꝝ mixtoꝛũ. ¶ y. uo requirunt᷑ ad hoc ꝙali quid ſit pꝛimũ pᷣncipiũ. Pꝛimũ ẽ ꝙ nõ fiat ex alijs. Se cũdũ eit ꝙ alia fiant ex eis: vt pʒ ẽt ex pꝛimo phy. Sed manitfeſtũ eſt ꝙ elnta fiunt ex alijs. Ergo nõ ſunt pꝛima pncipia. Rõnes aſit eoꝝ ꝓbant ꝙ aliqð elementoꝛũ ſit pꝛincipiũ:nõ tñ ꝙ ſit pꝛimũ pꝛincipiũ ſimplirex můliũ ¶Cõſiderãdũ eit tñ.ð.ꝙ aliquid dr̃ pꝛimũ pꝛincipiũ duplr. Ino per reſpectũ ad coꝛpoꝛa mixta. Et ſic qðli bet elementoꝝ eſt primũ pꝛin.ſ.in gſie mixtoꝛũ vt pꝛe dictũ eſt. Alioꝰpmũ ſimplr. Et ſic nullũ elementoꝛũ eſt pꝛimũ pꝛincipiũ reꝝ mãliũ:qꝛ qðlʒ eoꝛũ ↄponit eꝝx ma teria ⁊ foꝛma vt dictum eſt. 5 ergo dicẽdũ ꝙ argumentum Acd Pimum bñ ꝓbat ꝙ aq ſit pꝛicipiij coꝛ poꝛis miyti: ſed tñ non probat ꝙ ſit pꝛimũ p̃ncipiũ ſim pliciter. Et ſimiliter dicendũ ad ſcõm ⁊ tertiũ. Ibi in doc. F. ⁊ pho. Si qs e pia pöt. ẽi 8 tertium tio emp poſuit q̃ttuor elemẽta eẽpnpᷣnn mãle:ſit ſuf ſiciẽs. nã vnũqðqʒ cõponit᷑ ex hijs in qbꝰre⸗ Oluit᷑. Sed oĩa coꝛpoꝛa mixta videmꝰ reſol ui in qᷓttuoꝛ dlemẽ̃ta. Ergo qᷓttuoꝛ elnta ſunt pꝛima rerũ pn.ẽ ãt ſũt efficiẽtia aut for̃alia gomlia. C Pꝛ. lð cð ẽ pꝛiꝰ ᷣm nãm dÿ̃ eẽ pꝛimũ pᷣnn. Sed terra inter oĩa elnta eſt hmõi.Ergo p̃ter alia elnta oʒ ponere terrã.pꝛo batio minoꝛis.aꝛ illnd qð eſt poſterius glione: põt eſſe pꝛiꝰßm nãʒ eo ꝙ nã ĩ finẽ gnãonis tendit ſicut in id qð ẽ pꝛiꝰĩ itẽtiðe eiꝰ.ſ; quãto aliqd ẽ magis denſũ ⁊ ↄpoſitũ tãto ẽ poſteriꝰgnãone. Ciů ergo terra ſit magis cõpoſita q; cetera elnta vt antig yhy ↄceſſerũt:ſegt ꝙ terra ſit po ſterioꝛ gnãtiõe ⁊ ꝑ s pꝛioꝛ fᷣm nãm. CS5ẽ phũs in lra dicẽs · Si qʒ hec pla ponit velut Empedocles qᷓt tuoꝛ dicit eſſe ⁊c̃.
Reſponde
dðʒ pꝛio ꝙ Emp. voſuit pla pᷣn⸗ſinita:poſuit.n.p̃dicra tria
elna ſil ⁊ terrã cũ eis cõiũetã eſſe pꝛinmpꝛreꝝ. pſen.i cut ſoli dedit multas dãias ipſum eſſe igneũ confitendo ita dedit terre tot dr̃ias oppoſitas. Wicebat enim ꝙ ſi
ſol eſt res alba ⁊ rotũda ſemꝑ mota ꝑp pnnvite qð ẽ in
ipſo.ita terru eſt res frigida ⁊ imobilis ꝓpter vite pꝛi⸗ uationẽ. Viñ dicebat ꝙ terra vᷣm ſeaccepta:nõ põt eẽpÿ̃n cipiũ rex. Sed accepta cũ aere ⁊ aq:põt ẽ̃ pꝛinn inq̃le. M ouebat᷑.n.ad ponẽdũ terrã eſſe pꝛinn:qꝛ illa q̃ fiunt retinent figuras ⁊ foꝛmas ſoliditatẽ hites. Sed hoci en tibꝰcauſari nõ põt miſi ex terra:qꝛ hũidũ aqueũ ⁊ ſi qua dã recipiat foꝛimas: tñ nullã pꝛoſus retinet figurõ. NMũi dũ vo aereũ:neqʒ foꝛmã neqʒ tigurã retinet.neqʒ ſoli⸗ ditatẽ pꝛeſtat. Siccũ aũt qð ẽĩ igne motũ hʒ ad circũfe⸗ rentiã. Et iõ nõ ñ nõ retinet. ſed ẽt diſipat ⁊ cõ̃tundit
ioꝛmas que ad ip̃m perueniũt. Mac igit neceſitate co⸗
actꝰterrã cũ alijs cõiunctaʒ ⁊ ꝑmixtã ⁊ non ꝑ ſe ſoiã di⸗ xit eſſe pꝛinnmãle. D icebat vlteriꝰilla qjtiuoꝛ eliua ſem
per manere ⁊ neqʒ gñari neqʒ coꝛrũpi:ſed per cõgrega
tionẽ hoꝝ ⁊ dionẽ ᷣm multitudinẽ ⁊ paucitateʒ dixit ex pijs aliqj giari ⁊ coꝛrũpi inquãtũ iſta quattuoꝛ per con gregationẽ mnvnũ ⁊ diſgregationẽ exvno diuidit. Cx poſitiõe ergo iſta apparet ꝙ Empedocles fuit de ſecta Epycurioꝛũ qꝛ entis pꝛincipia nõ dixit niſi coꝛpalia:⁊
ſola coꝛpa cõfitebat᷑ exiitia:⁊ ignẽ celeſtẽ pᷣcipue ꝑpꝑ lim pidas flãma ſydeꝝ entibꝰpꝛincipari ⁊ eẽ deũvt refert al bertus in pꝛio huiꝰtractatu.ʒ.car. ¶Ced ſciẽdũ ꝙ ÿ dicta poſitio iniufficiẽs eſt ⁊ in mõ ponendi:⁊ in ſe. In mõ n.ponẽdi deſicit:qꝛ nõ facit mentionẽ ð pᷣnꝰ⁊ cã foꝛ mali Jõ idẽ incõueniẽs ſequit ad ſuã poſitionẽ ſicut ad poſitionẽ eoꝝ qui ponebãt trñ vnũ elntoꝝ eẽ punrerũ poſitio ẽt iſta in ſe falſa eſt. Oð ꝓbat yhyloſophus trib? rationibus. ¶ Pꝛia ẽ.qu a pꝛinenõ gnãnt᷑ ex ſe iuiceʒ eo ꝙ oʒ pꝛinꝰſemp manere vt pʒ pᷣꝰ phy. Bed ad ſenſũ
videmꝰ ꝙ qᷓ̃ttuoꝛ elnta gnãnt᷑ ex ſe innicẽ: vt ꝓbatũ ẽ ẽt
in ſcðo de gñone · Ergo incõuenienter poſuit qttuoꝛ ele menta eẽ pꝛia pᷣnrex. Secunda rõ:qꝛ neceſſe ẽ pone re vnũ pꝛimũ pᷣnnreꝝ: vt ꝓbatũ eſt in.ð.phy.⁊ ꝓbabit 12. h*.q.4.4r. i. Cũ ergo intẽderet pꝛobare de pꝛip̃nꝰ. iſufficiẽter poſuit q̃ttuoꝛ pᷣnꝰ ria. ¶ Tertia rõ. ꝛ hec poſitio totalr deſtrnit alterarionẽ ergo eſt inſutficiẽs. An tecedẽs pʒ:qꝛ in oœĩ alteratiõe oʒ eſſe idẽ ſÿm qð patiat õria:qꝛ ex vno ̃rio nõ ſit alteꝝ: ita ꝙ vnũ priũ fiat alte⸗ rũ. Ex calido enĩ nõ ſit frigidũ:ita ꝙ caloꝛ ſiat frigiditas ʒ ex calido fiat frigidũ:ſuppoſito vno ſßo tmñ qð pꝛius ſuberat caloꝛi poſtea ſubeſt frigoꝛi. Sed Empe.nõ po ſuit vnũ ſᷣm ſubeſſe pᷣrijs vmo poſuit pria in diuerſis ſb iectis ficut calidũ in igne ⁊ frigidũ in aqꝛnec iteꝝ poſuit iſtis duobꝰvnã mãʒ ſubiectã. Ergo nullo modo potuit ponere alterationẽ. Et ſic ſua poſitio— inſufficienſ 3 .„ n ergo dicendũ ꝙ coꝛpoꝛa ſim Zd PpamUm plicia.ſ.qttuoꝛ elita ſũt pꝛin? coꝛpoꝛis mixti qꝛ mixtũ refoluit᷑ in elhtis. nõ tñ ſunt pᷣ pᷣnreꝝ nãliũ cum reſoluãt in aliqᷓ pꝛioꝛa.ſ.in mãʒ ⁊ foꝛ mã t ſi dicat᷑ qjttuoꝛ elnta ſint coꝛpa ſimplicia. Sed ſunplex nõ reſoluit. ců id r ð reſoluiturt cõpoſitum. CDicendũ ꝙ qᷓttuoꝛ elemẽta dicũtur coꝛpa ſimplicia qꝛ nõ ſunt cõpoſita ex alijs elntis.nõ iñ dicũt᷑ ſimplicis. qꝛ nõ cõponãt᷑ ex mã ⁊ foꝛma. ¶Ad ſchʒ dðʒ ꝙ argn bii ꝓbat q; terra ſit pꝛinn coꝛpoꝛis mixti:nõ tñ ꝙ ſit pᷣn pnnꝛvt dictũ eſt. Terra ẽt nõ eſt poſterioꝛ gñone: vmo Pcedit alia via gñonis. ¶ Sed cõſiderãdum eſt vt dicit Doc · S.in ſuperioꝛi ꝑte lectiõis: ꝙ differt quere id qð eſt pꝛius in vno ⁊ eodẽ:⁊ id quod eſt prius ſimplr. Si enim querat᷑ quid eſt pꝛius ſimpliciter ſic oʒ perfectum eẽ pꝛiꝰimpfecto. Mihil. n. reducit᷑ de impfecto ad per⸗ fectũ ⁊ de potentia ad actũ niſi per aliqd perfectum ens actu · Et ideo ſi loquamur de pꝛimo pꝛincipio totiꝰvni⸗ uerſi opoꝛtet ipſum eſſe perfectiffimũ:lʒ reſpectu vniꝰ particularis entis quod pꝛecedit de potẽtia in actũ im pfectũ ⁊ potẽtia ſint pꝛiꝰtẽpoꝛe lʒ ſint poſterius nã. Lõ⸗ ſtat etiã ꝙ pꝛimũ oium pꝛincipiũ opʒ eſſe ſimpliciſimũ eo ꝙ cõpoſita dependeãt ⁊ ſimplici ⁊ no eqꝰ. Meceſſa⸗ num
————
cõ 41.
Le.2.4 cõ.3 8.Je ell⸗
SS————

urc ipu 6 gt nteſnn pii kjndrn ſedei pucu ume woduiüſ doctes junit mni lettchug KEdeinnn icii; pondtui eonöprit ſipoitmin õ gninn pbr. Si emicknp mer poiutin arõ:qnei t ns. phrih peetu Cemit ergoctn eiüſn ug v M wo o . Se kn mad dü m0 n
Queſto
riũ ergo erat antiquis nãlibꝰ ꝙ vtrunqʒ attribuerentð mo pꝛincipio vniuerſi.ſ.ſummã ſimplicitatem ⁊ muxi
mã perfectionẽ. NMec aũt duo nõ poſlunt attribui alicui
pᷣnꝰcoꝛpoꝛali: nã in gnãbilibus ⁊ coꝛruptibilibꝰ fimpli
cia ſunt impfecta. Et iõ cogebãtur quaſi a õrijs rõnibꝰ ⁊
dinerſa pᷣnponerent.pꝛeeligebãt aũt rõnẽ ſimplicitatis
qꝛ nõ ↄſiderabãt res niſi ᷣm motũ vᷣm quẽ aliqd exit de Oin actũ. In cuius oꝛdine nõ oʒ ꝙ illud qð eſt pnſit x ectius.Muiꝰaũt Hrietas diſſolutio hr̃i nõ põt. niſi ponẽ do pumũ pꝛincipiũ entiũ incoꝛpoꝛeũ: vt de eo inferius Ariſto.pꝛobabit. dec ille formaliter. ¶CIbi in ddoc. S.⁊ pho. Anaxagoꝛam vero.
—S quartum kpꝛnnn goꝛe qui poſuit infinita eſſe pꝛinꝰrerũ:ſit ſuffi ciens. Mã meſt princuiuſlibʒ rei. Sʒ mã
eſt inſinita ců ſit de ſe indeterminata ⁊ indiſferens ad qð
libet eſſe. iErgo pꝛinrerũ ſunt infinita. Cꝛ Benera tiões rerũ ſunt infinite ⁊ ẽt res q̃ griantur. Sed advaria tiones rerũ ſequit᷑ variatio ſuoꝛũ pꝛincipioꝝ. Ergo idẽ qð pꝛius ¶ P zo. Qð nõ hʒ pꝛinnneqʒ finẽ: eſt infinitũ Sed pᷣn npꝛimũ nõ hʒ pꝛin. Ilias nõ eẽt pᷣmũ. Meqʒ
erminũ:qꝛ nõ põt coꝛrũpi. Alias ẽt nõ eſſet pꝛimũ pᷣnn
Ft cõcludit phs. phy. Ergo pꝛimapn ſunt ifinita. Iʒ 5 eſt phs in lr̃a dicẽs. Anaxagoꝛã vo ſi qs ſuſcepit elnta dicere duo maxime ſecundum rationem quam ille qui
dem non dearticulauit.11„ñ*ñÿññ Reſi ondeo dicendũ ꝙ Anaxagoꝛas com P patriota Empedo.natiõe yta licus qui fuit diſcipulus Inaximenis ⁊ diſcipulus Dyo genis de patria dagomemenius: dixit pꝛinꝰrerũ eſſe in ſinita. Mõ enim ſolũ dixit pꝛinꝰrerũ eſſe aquã ⁊ igneʒ ⁊ alia etnra: ſicut Empe.ſed oĩa que ſunt ↄſiliuʒ partiũ: vt
ſunt caro ⁊ os:quoꝝ infinitas minimas pꝑtes pꝛinpoſuit
reꝝ ponẽs in vnoquoqʒ infinitas ptes hoꝛũ ſinguloꝛum eſſe ꝓpter id ꝙ in inferioꝛbus infinicies vnů ex alio poſ ſe gñari inuenit:cũ gñonẽ rerũ nõ dixerit eẽ niſi per ſepa rationẽ a mixto vt ſatis late apparet in pᷣ phy. Dicebat ẽt oĩa eſſe permixta in pꝛincipio mũdi. Sed hecopiĩo eſt abſurda pp qjttuoꝛ rõnes qjs hic tãgit pps ¶ Pꝛia
rõ eſt Qa cũ mundus ſit ab eterno ᷣm ſnĩaʒ phy · abſur
dũ eſt dicere oĩa in pꝛinꝰmũdi fuiſſe ꝑmixta ⁊ idiſtincta CScða rõ. Qꝛ impermixtũſe hʒ ad mixtũ ſit᷑ ſimplex ad compoſitum. Gʒ ſimplicia pꝛeexiſtunt compoſitis.⁊ nõ econuerſo. Ergo impermixtũ opʒ pꝛeexiſtere mixtiſ Cuiꝰpriũ Anaxagoꝛas poſuit. ¶ Tertia rõ. Nõ.n.qð̃li bet natũ eſt miſceri cuilibet coꝛpoꝛũ:ſed illa ſola nata ſũt miſceri:que nata ſunt adinuicẽ tranſire per aliquã altera tionẽ eo ꝙ mixtio eſt miſcibilium alteratoꝛum vnio. ſᷓ Anaxagoꝛas poſuit quodlibet eſſe mixtũ cuilibet coꝛpo rũ. C Auarta ratio. Qꝛ eorũdẽ eſt permixtio ⁊ ſepara⸗ tio. Mon enim dñr miſceri niſi que apta nata ſunt per ſe exiſtere. Sed paſſiones ⁊ accidentia Fᷣm Inaxagoꝛã ſůt per mixta ſubſtãtijs. Ergo accſitia poſſunt a ſubſtãtijs ſe parari qð eit manifeſte fln. Ergo poſitio eius eſt abſur da. CSed?õſiderandũ eſt poᷣmn phʒ ꝙ Anaxagoꝛas ſi cõſideret᷑ id ad qð intellectus eiꝰtendebat lʒ expꝛimere neſciret:mirabiliꝰ⁊ ſubtiliꝰlocutus eit qᷓ; aliqꝰ pꝛeceden tiũ phoꝝ: p duo. Pꝛioqꝛ magis acceſſit ad vã materie cognitionẽ. Dð pʒ ex hoe ꝙ in illa permixtione reꝝ qi nihil erat ab alio diſcretũ ſed oĩa erant ꝑmixta de illa ſp ſtantia ſic permixta quã ponebat reꝝ materiam: nihil po terat pꝛedicari vere · Mon enim de ea poterat pꝛedicari aliq̃ ſpẽs coloꝛis:q: opʒ illã ſpẽm eſſe alijs nõ permixtã ſed diſtinctã. Silr nec de ea poterit aliqd pꝛedicari. qa de quocũqʒ pꝛedicat᷑ genus neceſſariũ eſt de eo pꝛedica ri aliquq ſpẽm ipſiꝰgeneris:ſiue ſit pꝛedicatio vniuoca ſi ue ſit deloĩatina. Sed nulla ſpẽs coioꝛis nec alicnius ge neris ſiue alicuius trãſcẽdentis poterit de tali ſha vere p̃dicari vᷣm eũ qʒ opoꝛtet illã ſpẽm eſſe diſtinctã ab alijs vimpermixtã. Cuius priũ poſuit Anaxa. Sʒ cũ hoe ſit de nõ materie.¶.vt nõ habeat de ſe aliquã foꝛmã ſed ſit
Decima
in potẽtia ad eã vpʒ pꝛimo pßy. ⁊ ſiniliter ipnũ mixtũ ee j.⸗
—
nõ hẽat aliquid actu eoꝛũ que ad cõmixtionẽ eoꝝ cõue⸗ niunt:ſed potm̃:pʒ ꝙ magis acceſit ad verã cognitio⸗ nẽ materie qᷓ; alij. Qnde ꝑp hanc ſilitudineʒ materie? ad mixtũ videt᷑ poſuiſſe na urã materie:tãgendo mixtionẽ illã. Scðo ſubtiliꝰlocutꝰẽ ceteris:qꝛ magi acceſiit ad co gnitionẽ pꝛimi pᷣncipij agenns:dixit.n.oĩa e permixta
preter intellectum. Et hũc dixit ſolum eſſe impermixtũ
⁊ purum. ¶ Lonſiderandum ſecundoſecundum Poc⸗ toꝛem Banctum in pꝛeſenti parte lectionis ⁊ ſecũdum
philoſophũ hic ⁊ in pꝛimo de generatione ꝙ aliter ma⸗
teria pꝛima eſt in poad fœꝛmam:⁊ ali mixtũ ad miſcibi lia ſeu· miſcibilia ad mixtũ. Main miſcibilia ⁊ ſi ſinti po?
in miyto:nõ tñ in popure paſſiua manent in mixto. qð
pʒ ex hoc ꝙ mixiũ hʒ vtutẽ motũ ⁊ opationes cœꝛporũ miſcibiliũ:qð nõ põt dici de hijs que ſunt in po in mã
pꝛima. Eſt aũt ⁊ alia differentia.qꝛ mixtũ ⁊ ſi nõ ſit actu
aliqð miſcibiliũ:eſt tñ aliqd acin: qð nõ põt diei ð mã. Mdec ille foꝛmali. Quatr aũit elinta ⁊ miſcibilia remane⸗ ant in mixto ꝓbatũ eſt pᷣpky. quattuoꝛ rationibꝰvbi ma gis inſudandũ erat de opinionibus antiquoꝝq; in pñti ſibꝛo. pꝛobabitur etiam inferius in ſeptimo huius que ſtione.⁊6 articulo quarto. 2 — im ergo dicendũ ꝙ infinitũ accipi
8 4 PZimuz diinoms vt eſtpaſſiovni us determinati generis.ſ.quantitatis. Et iſto modo m
nõð eſt intinita. Aliomõ accipit᷑ vt eſt paſſio entis in cœĩ.
Et hoc duplr. Mnomodo vt ſe tenet expte foꝛme que ſ.nec eſt recepta nec receptibilis.t tale ĩfinituʒ eſt du plex. Quoddam eſt infinitum inferius ⁊ non ſuperius.
Sicut intelligentie diruntur infinite inferius: quia ea⸗ rum eſſentie non ſunt reeeptibiles in alio. Et non ſunt infinite ſuperius ꝛquia eſſe earum ſuſcipitur ab alio in eſſentia. Vnoddam vero eſt infinitum ⁊ ſuperius ⁊ in ferius:ſicut ipſe deus. ſtis autem modis materia non eſt infinita. liomodo accipitur infinitum ſecundum ꝙ ſe tenet ex parte materie pꝛinationi admixte. Et tale inñ nitum dicit imperfectionem:⁊ non eit de ſe cognoſcibi⸗ le. Et hoc modo materia dicitur infinita Quando au⸗ tem Anaxagoꝛas poſuit infinita pꝛincipia: loquebatur de infinito pꝛimo modo ponendo ſcilicet illa pꝛincipia eſſe infinita ⁊ ſerundum multitudinem:⁊ ſecundũ ma⸗ gnitudinem. Clhec autem diſtinctio alicitur ex Voc. S. in multis locis ⁊ diuerſis ⁊ potiſime in de poten⸗
tia queſtione pꝛima articu. ꝗ Vbi ſic ait. Infinitum dici tur dupliciter. Mnomodopꝛiuatiue. t ſic dieit infini⸗ tum quod natum eit habere finem ⁊ non habet. Tale autem infinitum non inuenitur niſi in quantitatibus.
Aliomodo dicitur ininitum negatiue:quod ſcilicet nõ habet ſinem nec aptum natum eſt habere finem. Sed in ſinitum primo modo acceptum: deo conuenire non po⸗
teſt. Tum quia deus eſt abſqʒ quantitate i Tum quia
omnis pꝛiuatio imperfectionem deſignat que longe eſt a deo. Infinitum vero negatiue dictum. conuenit deo qᷓ;tum ad omnia q̃ᷓ in ipſo ſunt. Nec ille. C Id ſecun⸗ dum dicendum ꝙ aliquid poteſt dici infinitum genera tione dupliciter · Mnomodo ſecundum ſpeciem. Et ſic generationes rerum ⁊ res naturales non ſunt infinite.
Aliomodo ſecundum numerum. Et hoc dupliciter. vel quo ad nos Et ſic bene generationes rerum ſunt infini⸗ te· Uel quo ad naturam. Et hoc dupliciter. Vel actu vel potentia. Si primunm ſic non ſunt infinite Si ſecun dum hoceſt dupliciter · Mel ꝙ talis potentia poſſit re⸗ duci in actum ad hoc ꝙ ſint infinite actu. Et ſic etiam
non ſunt infinite actu. Mel ꝙ in potentia ſunt infinite ſci licet ꝙ talis potentia poſſit reduci in actum:vt ſint per
ſuccem̃onem infinite ſtante ſẽpiternitate mundi.Et ſic
bene res naturales ⁊ earum generationes poſſunt dici
infinite · CAd tertium dicendum ꝙ primum prnci⸗
pium ſunpliciter ſcilicet ipſe deus eſt infinitum for/⸗
maliter nec habet pꝛincipium nec finem. Won tamen
eſt infinitum multitudine vł magnitudine vt dictũ ẽ. d 2
cõmen.6

b
Caõj. eopmnionb antiauoꝝ ᷓtů adciz eici᷑
Dnſerangumt⸗
e ve opinionibꝰantiquoꝝ qᷓ;tũ ad cãm ef ſiciẽtẽ ſiue pꝛincipiũ effectiuũ:⁊ aliqua Vmocculta.Circa qð q̃rũt᷑ trio. C Mri mo vtrũ poſitio phoꝝ de cõ efficiẽte po
nentiũ intellectũ: aut amꝛẽ:aut aliquid hmõi pꝛimum
u1ec6.
effectiuũ ſit ſutficiẽs. C Scðo vtx poſitio pyctãgoꝛicoꝛu de pꝛincipijs ſit ſufficiens · ¶ Tertio vtrũ tantũ ſit vnuʒ Pncipium entis ⁊immobile. Tbi in Doc. S. ⁊ pho. Iſti qdẽ igit ⁊ eſt in lec ·6?. imũ ſicꝓcedit᷑. ṽ ꝙ pictago P ras ⁊ Empedoòcles ð pᷣn cipio rerum effectiuo ſufficienter tractãuerint dicit.n. Doc · S.i de pᷣoꝰ· q·. ar. vltimo ꝙ dens nʒ aceipit ſciam ſuã a rebꝰ ꝑ ſuã ſciaʒ cauſat reſ. Sicut ergo ſe hʒ intellect?pꝛacticꝰartificis ad artificialia ita intellectꝰdei ad oia entia creata. Sed intellectꝰ artii cis eit pꝛinneffectiuũ oĩum artifcialiũ. Ergo intellectus diuinus eſt pꝛinm effectinũ oĩumn rerũ · Et ſic vf ꝙ poſi tio eoxꝝ ſit ſufficiens qui dicebãt intellectũ eſſe ꝓꝛncipiũ effectinũ oĩum rerũ. CP 20 n hijs que ab intelligen teaguntur foꝛna effectuũa cͥceptiõe intellectꝰderiua⸗ tur vt dicit Doc. S. vbi ſupꝛa · Ged oĩa entia ndlia pꝛo⸗ cedũt apꝛimo intelligẽte qð eſt ſuũ intelligere vt ꝓbat pßus.i⁊· huius ⁊ · 3 · phyſicoꝝ. r̃ ergo ꝙ intellectꝰſitp mũpꝛinneffectiuũ. Et ſic idẽ pð pꝛius. ¶ ʒy· Deꝰ in telligendo cõcipit verbů:⁊ eſt rõ oiumn intelleciox per ipſuinꝛ⁊ ex hoc vbo ꝓcedit in amoẽ oĩum. Vñ quidã dixerunt ꝙ monos monaden genuit:⁊ in ſe ſuũ reflectit ardoꝛẽ: vt dicit roc. G.vbi ſupꝛa. Dicit etiã ꝙœ deꝰ ex hoc ꝙ amat ſeipſũ:oĩa quodã oꝛdine ꝓducite⁊ in feipſũ cõ̃nẽrtit. Vider ergo ꝙ poſitio eoꝛũ qui poſuerũt amno rem eſſe pꝛinn effectiuũ oĩnʒ reꝝ:ſit va. Sed ↄtra phs in lra dicens. ſti quidẽ igit᷑ ſicut diximꝰ⁊ vſq; ad boc duas cãs tetigerũt:qjs in phyſicis determinauimus:ma teriãqʒ ⁊ id vnde motus obſcure quidẽ ⁊ non manife⸗ ſte:ſec qualr in bellis ineruditi faciunt. Et enim illi cir cũducti bonas plagas faciunt. Ac nec illi ex ſcũa nec iſti ſunt aſſimilati ſcientibꝰdicere qð dicũt in hijs enim vi
dent᷑ fere vñi nihil niſi parum.
Peſi ndeo dicẽdũ ꝙ poſterioꝛes phr: vt — Po dicit Doc. F.in de poꝰ.q 3. ar.y·in coꝛpoꝛe ſpales foꝛmas aliquatenꝰcõſiderare ce⸗ perunt. Mõ tñ ꝑuenerunt ad cognitionẽ vlium:ſed tota eoꝝ intentio circa foꝛmas ſpeciales vᷣſabatur. Et iõ po⸗ ſuerunt aliqui aliquas cãs agẽtes:nõ tñ que vlr rebꝰeẽ cõferunt:ſed que ad hãc vel illã foꝛmã mãm per muta⸗ rent ſicut intellectũ amiciciã ⁊ litẽ: qͥꝛũ actiões ponebãt in ſegregando ⁊ cõgregando. Et iõ etiã yᷣm ipſos nõ oœĩa entiã a cã efficiente pꝛocedebantiſed mã actioni cauſe a⸗ gentis pꝛeſupponebat᷑. oſterioꝛes vo pky vt Mlato xAx.⁊ eoꝛũ ſequaces peruenerunt ad cõſiderationem ipſius eẽ vlĩs ·Et iõ ipſi ſoli poſuerunt aliquã cãʒ actiuã vlem rerum que oĩa illa in eẽ ꝓduceret vt pʒ ꝑ Aug 9. de ciui.dei hec ille foꝛmalr. Mñ pꝛo amplioꝛi noticia Hſiderandũ eſt pꝛio ᷣm Doc. S in pñti lcõne ⁊ ᷣm Al
ertũ magnũ in pꝛimo hniꝰtractatu·zca.y.⁊ quattuor ſequẽtibus capitulis ꝙ Anaxa.qui habuit aliũ cõciuẽ ⁊ patriotã eiuſdem opiniõis qui cognomiĩabat Mermoti nus ciuis clarus meniꝰpoſuit intellectũ imixtũ ⁊ puruʒ eſſe pꝛimũ pꝛinn effectiuũ qui eẽt cã totius vniuerſi:⁊ oꝛdinis oium foꝛmaꝝ:qui ẽt lumine ſuo ſie le hʒ ad res nãleſſiẽ ars ad mãm arti opatiue ſubiectã. ¶·Permeni des aũt tẽptans monſtrare gfionẽ mũdi oſtendendo ꝙ mũdꝰẽ factꝰ: ⁊ ñ fuit ab eterno:primũ gium pÿnn poſuit amoꝛẽ deoꝝ dicẽſꝙ amoꝛ deoꝝꝓuidebat oibꝰ⁊ poꝛdia uit vnũqðqʒ. Et ßᷣin ꝙ pꝛepoſuit ⁊ oꝛdinanit per amo ris ꝓuidẽtiã:ſic vnũquodq; ꝓduxit in oꝛdine ⁊ tꝑe ſuo.
Cheſrodus vo dixit oĩuin pꝛinn fuiſſe chaos:qð eſt
vcuů ſpaciu in quo mũdus factus eſt. Deinde vo di xit terrã eẽ factã pectoꝛe latã natantẽ ſuper aqs quã dice
bar eẽ factã amoꝛe mouente:qui oĩa condocet ĩoꝛtalia
que deos appellauit · Ab hijs.n.ſicut dixit inuidia rela⸗
xata eit longe: ⁊ quicqd faciunt exꝓuidentia faciunt ⁊ a moꝛe. Et hunc amoꝛẽ influũt intium rerũ ſed cõueniẽs ſue nature. Ipſe.n · diffiniens amorem dixit amoꝛẽ eſſe mutuã quãdam virtutem ſuperioꝛa mouentẽ ad inferio
rũ ꝓuidentiã. Et diuidit hunc amoꝛem indiuinũ intelle
ctualẽ aĩalem ⁊ naturalẽ. Mdic igitur amoꝛ ᷣm Meſyodũ eſt cã que mouet aĩas ad coꝛpoꝛũ ꝓuiſionẽ:⁊ monet nã liter totã materiã. Et in hoc amoꝛis vinculo cœĩia cõnexa ſunt ⁊ ſeinuicẽ complectunt᷑ · Sed qꝛ in nã que toti mo⸗ tui ⁊ mutatiõi ſubiecta eſt vident᷑ aliq eẽ cõtraria quia in nã vident᷑ nõ ſolũ oꝛdinatũ ⁊ bonũ ſed ẽt aliqi inoꝛdina tũ ⁊ turpe:nõ aũt põt dici ꝙ malũ non habeat cãm.ſed ꝙ a caſu accidat qꝛ bona ſunt plura melioꝛibus ⁊ mala ſunt plura bonis vt videtur. que aũt ſunt a caſu ſunt vt ĩ
paucioꝛibus.vnde cũ ꝓtrariorũ ſint Zrie caufe: viſuʒ eſt
aliquibus antiquis phyloſophis ꝙ nõ opoꝛet ſolum po nere amoꝛem cãm rerum ex quo ꝓuemunt oꝛdinatio⸗ nes ⁊ bona:ſed etium odiuʒ ex quo ꝓueniũt ĩ oꝛdimatio nes ⁊ mala cui cauſas pꝛopꝛias habeant. Et huius opia. nis videt᷑ ẽt fuiſſe Empedocles:ſi quis conſiderare vo⸗ luerit ſniam eius quã dicere voluit ⁊ nõ tiñ verba que impfecte ⁊ balbuciendo dixit. Ipſe enim dixit ꝙ amo⸗ ris eſt congregare.⁊ odij eſt diſgregare. Bed qꝛ ꝑ con⸗ gregationẽ fit rerum ⁊ gfiatio que eſt via ad eſſe ⁊ bonũ per ſegregationẽ vo fit coꝛruptio que eit via ad non eſſe ⁊ ad malum: patet ꝙ amoꝛem voluit eſſe cauſam bono ⸗ rum ⁊ odium cauſam maloꝛũ. ¶Lonſiderandũ eſt ſe⸗ cundo ꝓ pꝛedicti py mouebantur ad ponendum cãm efficientem pꝛerer cauſam materialẽ pꝛopter hanc rõnẽ vt dicit hic phus:qꝛ nulla materia vel ſubiectũ tranſimu tat ſeipſum. Picut lignum nõ tranſinntat ſeipſum vt ex eo fiat lectus:nec es vt ex eo fiat ſtatua. Sed opoꝛtet ꝙ aliquid aliud ſit qð ſit cã permutationis reꝝ quod eſt ip
ſe artifex. Sed ponentes cãm materialem vnam velpln
res:dicebant ex ea ſicut ex ſubiecto fieri generationem ⁊ coꝛruptionem rerum. Ergo opʒ ꝙ ſit aliqua alia cau ſa permutationis rex. Et hoc querere eſt querere aligd aliud gratia canſe vnde principium motus. Ad hãc igit᷑
rõnem phy tripliciter ſe babuerunt. Qꝛ pꝛimi ph̃y dicẽ
tes vnam cauſam eſſe materialem.non multum ſe gra⸗ uabant in ſolutione huins rõnis quia erant contenti rõ ne materie penitus cauſam motus negantes? Secundi vero dicentes omnia vnum eẽ quaſi per predictam rõ nem deuicti non valentes peruenire ad aſſignanduʒ cãʒ motus negauerunt totaliter motum. Vnde dixerunt ꝙ totum vniuerſum fuit vnum ens ⁊ imobile:qui fuerũt ſonofanes ⁊ permenides ⁊ NMelliſus:vt infra patebit ĩ
hꝰ. Mij enim non naturaliter locuti ſunt. nde cum motũ totaliter negarent:fruſtraquefiuiſſent cauſam mo tus Mermenides tñ lʒ poneret omnia eſſe vnum ᷣm rationem: ponebat tamen eſſe plura vᷣm ſepſum Ideo inquantum plnra ponebat cõueniebat ei ponere pjures cauſas quarũ vna eſſet mouens ⁊ alia motaqʒ ſicut plu⸗ ralitatem vᷣm ſenſum ponebat.ita etiaʒ opoꝛtebat ꝙ po neret motum ſm ſenſum. Mam ex vno ſubiecto non po teſt intelligi pluralitas conſtituta:niſi.per aliquem mo dum motus. Tertij vero qui plures eſſe aſſerebant ſub ſtantia rerum conſenſerunt pꝛedicte rationi:ponẽtes can ſam motus · Qnorum quidem poſuerunt cauſam effici entem vt pꝛincipium motus tm̃ pꝛeterpꝛedictos ſupe⸗ rius adductos: vt ignem:aerem:aqnam:⁊ terram: Et igne vtebantur.vt habente naturam motiuaʒ. Iqua vo ⁊aere ⁊ terra vt habentibus naturam paſſiuam. t ſic ignis ᷣm eos erat cauſa efficiens Nlij vero poſuerunt cauſam efficientem non ſolum vt pꝛincipium motus: ſʒ etiam vt pꝛincipium boni ⁊ mali quod habet rationeʒ cauſe finalis licet ab eis non ponatur niſi per accidens:vt
ſinferius patebit in ſcõo huius.q.ʒ·⁊r.i. Et mouebant
ꝓpter
hoel
0 docl mod nons voc Ao hse ſpu C1
cplo
A
etc
itade
nere
Ci
am
oiu
eit
1 40 cu n 46 eſt qui
bult
jeſi
mnn
cit e
tipia
der
cxur C ¹
iſtt ſüm wet. nsſit ſshi ſterie Ppu ws cpal lun pius pra Seq 60 ſcun wilat

N
Le.6.4 ↄm 4₰6
J. 1. 4
dbob„ cöm.77 i
in
ꝓpter hoe ꝙ diuerſe diſpõnes ĩueniũtur in animalibus
que exigunt habere cauſas:q̃ nõ determinãt᷑ ad vnum
ſicut ignis: aer:aqua: ⁊ terra determinate mouemur
cã illarũ diſpoſitionum ⁊ vtilitatem que habeat rõnem boni · Ied ſciendũ ʒ0ꝙ licet pꝛedicti ꝓpter illã bonaʒ ⁊ veramn rònem mouerent pꝛeter cauſam mãlẽ ponere cauſam efficientẽ q;uis etiam in genere bñ dixerint ꝙ p ter cãm materialem opʒ ponere cãʒ efficiẽtẽ:tñ in ſpecia li:male ⁊ in ſufficiẽter de cauſis nãliũ rerũ tractanerũt:
qꝛ obſcure ⁊ ñj manifeſte tradiderunt cognitionẽ illaruʒ
cauſarum NMõ enim exprimebat ad que genera cãꝝ re ducuntur ille cauſe quas poſuerãt ſed ſimiles exñtes bel latoꝛibus ineruditis qui ab aduerſarijs circũducti faci⸗ unt aliquãdo bonos ictus nõ per artem:ſed a caſu: quia
hoc nõ accidit eis ſemꝑ aut frequenter:ſed raro. Ex quo
pʒꝙ Anaya. vtitur intellectu ad mũdi gnãtionẽ i aliquã aliã cãm diſtinguẽtẽ oẽs alias res niſi itellectũ. Empe⸗ docles ã̃t deticit in duobꝰ. ꝛimo qꝛ ſufficiẽter huiuſ modi canſaſtradidit. tit᷑.n.eis quaſi dignitatibꝰper ſe notis que nõ lunt per ſe nota. Bupponebat.n.quaſi pꝑſe notum ꝙ lis in determinato tpe dominabat elementis. Aiio aũt tpe determinato dñabat᷑ amoꝛ. Secundo qꝛ in hijs que ꝑquirit nõ inuenit᷑ id qð ẽab eo ſuppoſitũ qua ſi puncipium ſcilicetꝙ amor congreget ⁊ lis diſgreget. C patet ergo ex pꝛedictis ꝙ poſitio eoꝛnʒ qui de pᷣn cipio eifectiuo locuti ſunt eſt inſufficiens. igitus dicendũ ꝙ intellectus Ad pRmUm diumus qui n a deo eſt cã eificiens pꝛima omniũ rerũ. Tamẽ pᷣdicti py nõ ita accipiebant intellectũ. Dicebãt enim mtellectũ perti nere ad deos ⁊ ad coꝛpoꝛa celeſtia que lucẽ emiũtebant. ¶Et ſili dicẽdũ eſt ad ſcᷣm. CAd tertium dicendũ ꝙ amicicia ſiue amoꝛ diuinꝰqui eit idẽ ꝙ ipſe deus eſt cã oĩum rerũ. Bed pꝛcdicti phy nõ accipiebant amoꝛẽ qui eit eſſentialr ipſe deꝰ:qui d deꝰ per eſſentiã de quocõ cludit phus.i⁊. huiꝰ Jõ inſufficienter poſuerũt amoꝛeʒ eſſe pꝛimũ pꝛincipiũ oĩum rerũ. ¶Nnde ſcũdũ ꝙ ali⸗
quid dr ens diuinũ ſiue deꝰdupliciter. Muo mõ eſſen⸗
tialiter. Et ſic ſolũ eſt vnꝰdeus. Alio inõ participatiue.⁊ ſic ſũt plures dij ⁊ plura entia diuina. Unde ꝓpter igno rantiã huins paruicnle diſtinctiõis decepti ſunt illig di cũt ens diuinũ eſſe ſpm in theologia ᷣm Doc. S. inp̃ꝰ ſniarũ:⁊ non deum vt ipſe vult ĩ pꝛima parte. Si.n.ac cipiatur ens diuinũ pꝛo eo quod eſt diuinũ per eſſentiã ⁊ deus pꝛo deo per eſſentiam:de quibuſcunqʒ pꝛedi⸗ catur vnum ⁊ reliquum. ¶ Ibi in Doc. S. ⁊ pho. uicũqʒ— oib 5 le.Iꝛ icꝓcedit. ̃ B ſecundum Ag Icienter tractauerint de pꝛincipijs ponẽtes nu meros eſſe Pᷣncipia rerũ. Mã totũ vniuerſum ↄſiſtit indeterminata ꝓpoꝛtiõe ⁊ armonia cũ ſit ꝓduciũ a ſũmo ariſice: ꝓpoꝛtio aũt maxime conſiſtit in nůero: vt eſt ꝓpotio tripla qͥdripla ⁊c̃. Qidet ergo ꝙ nume⸗
rus ſit pᷣncipiũ rerũ. CP ꝛ· Auecũqʒ ſũt pꝛincipia pᷣo
ris hit magis rõnẽ pꝛincipij q; illa que ſũt pꝛincipia po ſterioꝛis. Loꝛpꝰaut ᷣm nãm pꝛecedit coꝛpus mobile.er go pꝛinꝰ coꝛpꝰ magis hit rõnem pꝛincipij qᷓ; pꝛinꝰ coꝛ⸗ poꝛis mobilis que ſunt qjttuoꝛ elita ᷣm antiquos. ri cipia ãt roꝛpis vᷣm ꝙ coꝛpus vident᷑ eſſe mathematica⸗ lia: inter que potiſime numertus collocat᷑. Ergo idẽqð pꝛius CP ʒ Becũdũ Enuclidẽ in.y.geometrie ⁊ m pyctagoꝛã in ariſmetricis vnitas eſt qua q̃lʒ res eſt vna. Sed q̃ʒ res eit vna nã qua ipſa eſt hoc qð eſt: videt᷑ er go ꝙ vnitas ſit pꝛincipiũ rei. TP 4ꝰ. Ab eodẽ res hʒ eſſe.ſ.ꝙ ſit:⁊ ꝙ ſit vna. Ped res hʒ ꝙ ſit vna ab vnitate: ſicut res alba dñ alba per albedinẽ Ergo res bʒ eſſe per
vnitatẽ Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. NP y. Scðᷣm phin pnmo
phv. Foꝛma eit pꝛincipiũ rerũ naturaliũ I¶ Sed fonna
nõ diſfert vm rem aſuã vnitate qꝛ ens ⁊ vnũ nõ dint ʒ
Andecima
rem. Sicut ergo foꝛma eſt pꝛinmreꝝ:ita eſt vnitas for⸗ me. CPs.llud eſt pꝛimũ pꝛinnqð eſt principiii ꝑ
gns: ua: dete„ ur ſuã eſſentiã:⁊ nõ illud cui aliquid aliud ab ipſo confert ad vnũ locã. Ille etiã diuer e diſpõnes ⁊ vtilitates non ſiunt a caſu: cum ſint vt in pluribus git᷑ opʒ ꝙ ſit aliqᷓ
pncipiare · Sed numerus binarus cõfert materie pun cipiare. Bi.n. in mã nõ poneret aptitudo quedã ipſius foꝛmne faciens dualitatẽ cñ ea: mã non pꝛincipiaret. T ergo ꝙ dualitas ſit pꝛinſiue cauſa rerũ.ſ.vnitas mate⸗
nralis ⁊ vntas fœꝛmalis ſeu aptitudo ipſius materie ad
foꝛmã. ¶ Sed 5 eſt phus in jra dicens. Quicũqʒ vode oibus entibus faciunt theoꝛiã ⁊c̃. Et paulopoſt ſubdit. Ex quo ti mõ motus in erit finito ⁊ mnito ſolũ ſuppo ſitis ⁊ pari ⁊ impari:nõ dicunt a quo poſbile ſine mo⸗ tu ⁊ tranſinutatiòe gnionẽ ⁊ coꝛruptionem eſſe aut eoꝛũ que feruntur opera circa „ dicendũ ꝙ duo fuerunt ꝓho Reſpohdeo rũ gnia Doc. G. nõ quidam vocabant yonici qui moꝛabant᷑ in illaterra que nũc grecia dr̃. Et hij ſumpſerunt oꝛiginẽ a Thalete. alij fuerunt ytalici in illa ꝑte ytalie que quõdã magna grecia
dicebatur que nũc Apulia ⁊ calabꝛia dicitur:que ſuntẽ 5 8 regno neapolitano. uoꝛũ phoꝛũ pꝛinceps fuit pyctã⸗
goꝛas. Ilbertus vo in pmo huius tractatu.ca.pꝰ di cit ꝙ duo fuerunt gna phoꝝ. uidam enim erant Epy curi qui cõuemebãt ĩ hoc ꝙ poſuerunt pꝛincipia rerum eſle coꝛpoꝛa. Quorũ quidam poſuerunt cauſas mauife⸗ ſtas ſicut omnes predicti phy: de qnibus ſuperiꝰ deter minatũ eſt ar.i. Ali) vero poſuerunt cauſas unmanife⸗ ſtas:ſicut ⁊ eucippus ⁊ amcus eiꝰPemocritus. Mij enim poſucrunt plenũ ⁊ inane ſiue vacuũ eſſe pꝛincipia ⁊ elementa rerũ quoꝛũ plenũ eſt ens: ⁊ vacuum nõ enſ. D icebant vlterius vniuſcniuſqʒ corporis magnitudiẽ eſe conſtitutã ex indiuiſibilibus coꝛpoꝛibus implentibꝰ indiuiſibilia ſpacia:⁊ ex quibuſdam ſpacijs vacuis ipſis corporibꝰmndiuifibilibus interiacentibus que poꝛos
dicebant eſſe Ex quo patet g non magis ponebant ens q; non ens periinere ad cõſtitutionẽ rei. Mij autem py conueniebant cũ pꝛecedentibꝰ in dnobꝰ.ꝛuno quia ſi
cut pumi phy poſuerunt vnam mãm eꝝ qua alia gñant᷑
pᷣm diuerſas materie paſſiones que ſũt rarũ ⁊ denſum:
que accipiebant vt pꝛincipia oĩum aliarũ paſſionmmn:ita
iſti duo dicebant ꝙ ꝑ aliquas djtferentias illoꝛũ coꝛpo ⸗
rũ idiuiſibimũ ⁊ poꝛoꝛũ diuerſa entia cõſtituebãt᷑. Vua rum diffcrentiam vnã dicebant eſſe ᷣm figurã:que aitẽ
ditur ex hoc ꝙ aliqd dicuur circulare:aut rectũ:aut an
gulatũ. Aliã differentiã dicebant eſſe ᷣm oꝛdinemqueẽ ſᷣm pꝛius ⁊ poſterius. Altam vo differentiam ſᷓm poſi tionem que eſt ᷣm ante ⁊ retro dextrum ⁊ ſiniſtruʒ ſur ſum ⁊ deorſum. Sic ergo dicebant ꝙ vnůũ ens dt ab alio figura oꝛdine ⁊ ſitu dantes exẽpjum de literis gre cis quaꝝ vna dĩt ab alia in figura:differt etiam oꝛdine ⁊ ſitu: ſicut patet ctiam de litteris latinis. Be ũdo conue⸗ niebant iti cũ alijs:qꝛ ſicut pꝛecedentes cauſam ex qua motus ineſt rebꝰ: poſuerunt:ita ⁊ iſti lʒ ipſa indiuiſibilia
corpoꝛa dicerent eſſt mobilia. nde pʒ ꝙ ſicut pꝛecedẽ tes inſufficien er traciauerunt de cauſis rerum:ita ⁊ iſti. Quid ergo Epicuri phy ð pꝛincipijs rerũ ſenſerũt:hu
uſqʒ determinatũ eſt. ¶ Lonſiderãndum eſt autem pri mo ꝙ Stoyci œẽs cãucniebant in hoc ꝙ pꝛincipia reruʒ
naturalinm dicebant eſſe incoꝛpoꝛea. Inter quos pycta
goꝛici tãq; pꝛincipes primni in hac ſecta floruerunt. Ipñi enim pꝛimi ꝓdixerunt mathematica vt ea rerũ ſenſibi lum ſubſtantias ⁊ pꝛincipia dicerent. Quos ſec uti ſunt platonici. Et qꝛ inter mathematica numeri ſunt pꝛioꝛes ideo conati tſun ſpeculari ſimilitudines rerum natura
hums eſſe ⁊ quãtũ ad fieri magis in numeris q; in in ſe
enſibilibus elementis adaptantes pꝛopꝛietates rerum ſenſibilium ad numeroꝛũ paſſiones dicentes ꝙ aliqua puſſio numeroꝛum eſt iuſticie cauſa ⁊ aliqua eit
cauſa anime ⁊ intellectus. Conſiderabant etiam paſ⸗
ſiones armoniarum ⁊ earum proportiões ex natura nu
meroꝝ dicentes motum celeſtium corporũ fieri;ʒ quã
dam armoniam Ui ſicut armonia ſit ex ſonoꝝ cõtrario

Pimi
rũ ꝓportione. grauis ⁊ acuti ſoni:its ponebant pxeta⸗ goꝛici ꝙ in celò erat vnꝰmotꝰmn oppoſiã partem alijs
motibus vt fieret armonia. Poſuit enim Anaxa.ꝙ de⸗ cem erant celi:qᷓ;uis nouẽ eſſent tmñ̃ apparentes. Appre
hẽderunt.n.ſeptẽ ex motibus planetaꝝ. Octaua aũt ſpe⸗ ra appꝛehendit᷑ ex motn ſtellaꝝ fixarũ. Mona vo exn
—
tu diumo.dꝛeter has aũt poſuit decimã · q̃ eſß in ðꝛũ mota inferioꝛibus ſperis:⁊ per ↄñs in ↄtariũ ſonans.
CCõſiderãdũ eſt ſcðᷣo ꝙ lʒ pyctagoꝛici oẽs cõuenirent
in hoc ꝙ ponerent numeꝝ eſſe pꝛincipiũ rerũ qſi m ⁊ paſſiones numeri quaſi paiiones entiũ: tñ erant tripar titi. Quidãn.ponebãt tm̃ vnã ↄtrarietatẽ in pꝛincipljð· Dicebant.n.pꝛinnumeroꝝ eẽ par ⁊ impar:qꝛ iſte ſunt pᷣme numeroꝝ dr̃ie. Parem quidẽ numerũ dicebat eẽ pᷣnminſinitatis imparẽ vo pꝛinifinitaris qꝛ infinitũ inre
bus pꝛecipue vr̃ ſequi diniſionẽ cõtinui. Mar aũt nume
rus eſt aptꝰdioni. ed impar ſub ſe cõcludit par addi⸗ ta vnitate que indionẽ cãt. NMumeriẽt impares per oꝛdi nẽ ſibi additi ſemꝑ retinẽt figurã q̃drati. Pares vo nue ri:figurã variant. Trinarius nãqʒ additus vnitati due? pnnnumeri facit qjternariũ qui eſt pꝛimꝰquadratus.rur ſus quaternario qnarius additꝰqui eit ſcðᷣs ĩpar nouena riũ cõſtituit.;t ſic de alijs. Si vo binariꝰ qui eſt pꝛimꝰ par vnitati addat᷑:riãgularẽ cõſtituit numeꝝ.ſ.trinarũ. Tui ſi addat quaternarius:qui eit ſcðs par ſeptanguln Atituit numeꝝ qui eit ſeptẽnariꝰ. Et ſic deinceps nume
i pares ſibi inuicem additivnã figurã variant · Idac igi
tur rõne:infinitũ attribuũt pari: finitũ vo impari. Etqꝛ ſnitũ eſt ex pte foꝛme infinitũ vo ex ꝑte materie cui cõ petit vis paſſina: ideo pares numeros dicebãt cẽ femi⸗
nas:impares vo maſculos. Et qꝛ vnitas lʒ nõ ſit numerꝰ
uctu eſt tñ numerus par ⁊ impar virtute ſicut ex nume⸗
ro pari ⁊ impari finitũ ⁊ infinitinn conſtituebant nume
rũ:ita ⁊ vnitas. ¶ Ilij vo phy nõ ſolũ poſuerũt tĩ vnã ↄtrarietatẽ eẽ in pꝛincipijs ſicut pdictiſed poſuerunt de cẽ cõtrarietates pꝛo pꝛincipijs ſ.ſinitũ ⁊ infinitũ par⁊ ĩ par vnũ ⁊ pluraie dextrum ⁊ ſiniſtrũ maſculũ ⁊ femiaʒ curuũ ⁊ rectũ motũ ⁊ quietẽ lucẽ ⁊ tenebꝛas bonũ ⁊ ma
lũ quadratum ⁊ altera pte longius. V nadratũ auteʒ vt
dicit hic Doc. Ieſt figura cõſtans ex quattuoꝛ lateribꝰ
equalibus:cuius quattuoꝛ anguli ſunt recti:⁊ cõſurgit ta
lis figura ex ductu alicuiꝰlinee in ſeipſam: ſed figura al tera parte longioꝛ d̃:cuiꝰoẽs anguli ſunt recti: ⁊ latera viciſſim ſibi oppoſita ſunt equalia oĩbꝰ. Et cõſurgit ex ductu duarũ lineaꝝ in vnã. Sicut ergo poſuerunt deceʒ ex vna parte.ſ.de genere maloꝛũ ita ⁊ decem ex alia pte ſ.de giie bonoꝝ. ¶ Alij aũt phy poſuerunt indetermi⸗ nate quaſcũqʒ cõtrarietates quaſi a foꝛtuna narrantes pᷓn
eipia eſſe rerum:ſicut Alcheneon de Creatomaria ciui⸗
tate exoꝛtus. ¶¶ Lõſiderãdũ eſt autẽ tertio ꝙ pꝛedicta po
ſitio de pꝛincipiis rex eſt inſufficicns. Að ꝓbat phs tri
bus rõnibus. ¶ ſdeima rõ eſt. qꝛ pyetagoꝛas non pote rat aſſignare qũo motꝰadueniebat rebus:qꝛ nõ ponebat pꝛincipia niſi finitũ ⁊ infinitũ par ⁊ impar: que ponebat tãq; pꝛin?materialia. Sed determinantẽ de mã ⁊ gñone ⁊ coꝛruptione reꝝ opʒ determinare de motu. Vũon.
poſſibile eſt ſine motu ⁊ tranſinutatione eſſe gñonẽ ⁊ co
ruptionẽ:ergo pyctagoꝛas inſufficienter locutꝰẽ. C Se
cũda rõ eſt. Qꝛ pyctagoꝛas poſuit ex numeris conſtitui
magnitudines. ſed ſiue hoc ipſe ꝓbet ſiue hoc ſibi conce datur nõ poterit ex numeris aſignare cãm:quare que⸗
cãm mdlẽ t. Auidã vo cãm můlẽ ⸗
Aetha.
ſtituant. Sed de tali numero non fecerunt mentioneʒ ·
Ergo iuſufficienter determinauerũt— 11 igitur dicendũ ꝙ lʒ perfectio
Ad Prum Vnuem cõſiſtat ĩ numeropõ dere ⁊ oꝛdine vt dicit Poecius tñ nõ pꝛopter hoc ſegt
ꝙ numerus ſiue ꝓpoꝛtio ſit pᷣn rex ſᷓ ꝙ hſegt ꝓducto
nẽ rerũ ab agẽte ꝑ itellectũ ⁊ volũtatẽ. ¶ Acd ſcð; dðõm
ꝙ vnũ ⁊ numer pñt accipi duplr· noabſolute vt mã ſcẽdẽtia. Et ſic ſunt pꝛinreꝝ eſſentialia ſaltẽ ðᷣm rõnẽ. Pi
voaccipiant᷑ vt ſũt ptes quãtitatis: ſi nð ſunt ᷣnreꝝ cð
ſtituentia ipſas res ineſſe. CEt ſili dicẽdũ ẽ de mathe.
Et ſilr dðm eit ad tertiũ ⁊ qjrtũ. CAd qntũ dðʒ ꝙ vni
tas que ẽ ð gñe quãtitatis dit reali ab ente. Et ſic vnitas
foꝛme dẽt reair a foꝛma. Si vo accipiat vnũ trãſcẽdẽter ſic nõ dit vnitas a foĩa ⁊ ſi ẽẽ pᷣnnrei: Mctagoꝛici aũt
ↄſiderabãt vt mathematicalia ſunt de gůe quãtitatis. Et
ſilr dicendũ eſt ad vltunũ. Mtrũ aůũt ſit inchoatio foꝛme in materia aut qualiter diximus in pꝰ phyꝰ⁊ clarius vi debitur inferius in.y. huius.q.iy.ar. 4. CIbi in Voc F. nam hec ſcia— de— „ ic ꝓcedit ꝙ ſit 3 8B tertium tiñ vnum ens bile. Mã ens eſt vnũ ⁊ vnũ eſt ens. Etqꝛwũ cõuertibiliter pᷣdicat᷑ de ente ⁊ nhil aliud ab vno eſt ens accipido ly vnñũ trã cendẽter. Krgo tiñ vnñ eſt ens. CPꝛꝰ Muicqd eſt eſt ens. Ergo quicqd ẽ: eſt vnũ:ſi ergo nihil aliud ab ente eſt:ſeqtur ꝙ nihil aliud erit ab vno. Et ſic tiñ vnũ erit ens. ¶P z. Q nicqd ẽ in finuũ:ẽ vnũ t Hed ens ẽ infinitum. Ergo ens eſt nñ vnũ. Maioꝛ ꝓbat᷑. Oꝛ ſi eſſent plura entia:aliqd eſ ex tra infin itũ qð ẽ impoſſibile. M inoꝛ ꝓbar qð non hʒ pᷣncipiũ neqʒ ſinẽ eſt infinitũ. Sed ens nõ hʒ pꝛinnqꝛ
nõ eſt factũ. Ex nihilon. nihil ft. Ergo ens eſt infinituʒ Sed qð ẽ inſnitũ ·eſt ĩmobile. Ergo oẽ ens eit infinitũ
vnũ ⁊ immobile· ¶ 4ꝰ. Auicquid eſt p̃ter ens ẽ nõ ens. Sed non ens eſt nihil. Ergo qcqd eſt pter ens ẽ ni hil · ſed ens eſt vnũ · Ergo quicquid ẽ p̃tervnũ ẽ nihil:er go tiñ eſt vnũ ens:⁊ ꝑ ↄñs ĩimobile:qꝛ nõ het locũ ad quẽ poſſÿ moueri. C GPʒ 5 eſt phs h in lra ⁊ ĩpꝛio phy. ⁊ expimentalis cognitio: ⁊ ↄtrariũ ẽt ad ſenſum patet.
Reſt ondeco dicẽdũ ꝙœ pmenides ⁊? Mel
— P kiſus ꝓpter duas rõnes vlti⸗
mas ante oppoſitũ adductas: dicebãt tiñ vnũ eſſe pꝛinn rex ⁊ id imobile. Añ negabãt motũ ⁊ cauſalitatẽ. Ceno fanus n.qui fuit pꝛimꝰinter dicentes oĩa eſſe vnũ cuius diſcipulꝰfuit pmenides nihil cxplanauit qua rne dice⸗ ret oĩia eſſe vnũ neqʒ; ſumẽdo rõnẽ aliquã ex pte foꝛme ant ex pte materie. Mermenides vo qꝛ apparebat ad ſenſum aliqᷓ moueri dicebat illudvnũ ens eẽ̃ mobile ʒ rõnẽ ⁊ mobile vᷣm ſenſũ volens vtriqʒ ſatiſſacere ſ.rõi ⁊ ſenſui.t inquãtũ poſuit plura ᷓᷣm ſenſimn:poterat po
nere cãlitatẽ in rebꝰ vt clarius dictũ eſt in phyſicis ſ. in
pᷣphyr. Bed qꝛ pfis poſitio repugnat ſenſui ⁊ repꝛoba ta eſt in phyſicis: i bꝛeuiter hic de ea trãſeũdũ ẽ. Cx
pꝛedictis ergo patet ꝙ aliqui pᷣdictoꝝ phoꝝ tetigẽrunt
efficientẽ. Is nul li eoꝛũ tetigerunt cãm foꝛmalẽ ⁊ finglẽ per ſe ⁊ exp̃ſſe. Matonici aũt primo cãm formalẽ tetigerunt: vtin ſe⸗ quẽtibꝰpatebit.q.iꝛ.ar.i. Ex pᷣdictis ẽt p̃t colligi breuis recapitulatio de pᷣdictis oĩbus opinionibꝰ.nã phorũ g⸗
dam poſuerunt reꝝ nliũ prineſſe corporalia⁊ phyſica
dam ſunt grauia ⁊ q̃dã ſunt lenia:qꝛ rõnes numeroꝝ nõ/ ſicut Fpycuri. Duidã vo incorporalia ⁊ matheinatica:
magis apantur coꝛpoꝛibꝰſenſibilibꝰ: q; mathematicis qᷓ; ſicnt Stoyci. Epycurioꝝ aũt qdã poſuerũt vnñ prinn
nõ ſunt grauia aut leuia. Inſufficienter ergo pyctagoꝛici tm̃:quidã plura Ponẽtiũ vnũ tm̃ quidã poſuerũt uið
tractauerunt de pꝛincipijs reruin pꝛetermittẽtes cauſas eſſe infinitũ ⁊ immobile ſicut pꝓmenides ⁊ Melliſus:⁊
eoꝛum que ſunt pꝛopꝛia ſenſibilibus. ¶ Tertia rõ eſt:
Qꝛ nullũ eſt pꝛincipiũ eſſentialiter cõſtitutiuũ alicniꝰcoꝛ
poꝛis:niſi quod incoꝛporatur illi. Si ergo numnerus cõ⸗ ſtituat a pꝛincipio mundi coꝛpoꝛa incoꝛruptibilia ⁊ non ſt alicuius numerus niſi ille:tunc opʒ ꝙ aut ille nume⸗ rus excoꝛpoꝛetur illis ⁊ illa coꝛrũpant᷑ quod ẽ abſurdũ
aut opʒ ꝙ ſit alius numerus quo illa ⁊ iſta coꝛpoꝛalia cõ
Lenofanes. Quidã poſuerunt illud eſſe mobile. uor qdam poſuerunt aquam ſicut Ahales. Qniiã aerem ſi cut Hyogenes. It quidam ignem: ſicnt yppaſus. ui dam aũt mediũ inter aquã ⁊ aerẽ.ſ.vaporẽ. Sed ponẽ tium plura:qdã poſuerunt finita. Duox qdã poſuerunt quattuor elnta:ſicut Emwe. Quidã ãt preter cjttuor ele
mta: poſuerũt itellectũ. Alij autem litẽ ⁊ amicitiã. Alj
amorẽ
pr ute circꝛ mnati dici ud Soꝛ. pnl il. pua ain mn. pus ſuis. 44 nele

cob uhi edt i wWunes etn teinhut derArpin kwong urg mis Fne ensnöhn o esn ooœ ascht d etinn q cths ẽpᷣcwiit in ſfatipi tad ſnun pmmnisi er dusrb tm nid ü6 cullu⸗
Ae. cöm.
initũt: adhuc vna pars poſſet moueri in ſuò loco ſicut ps
iſinita:ſicut Inayxagoꝛas ⁊ Leucippus. Stoycoꝛũ aũt g
mnorẽ tiñ cũ quattuor elementis. Quidã vᷣo poſuerit
dã pouerunt vnã ↄtrarietatẽ. Auidã aũt decẽ. Alij verd indifferenter oẽs cõtrarietates dixerunt eẽ pꝛncipia reꝝ Alij vo ydeas ⁊ ſpẽs ſeparatas ⁊ R — ergo dicendũ ꝙ hec ꝓpoſitio Ad pRmum tm̃ eſtvnũ—— itelligi du pliciter Qnomõ m ꝙ ly tm̃ accipit᷑ cathegoꝛematice: vt.ſ.ſigniſicat ſolitudinẽ. Et ſic illa ꝓpõ ẽ falſa. Aarcʒ cipit᷑ ſyncathegoꝛematice: vt. excldit pꝛedicatũ ab oni ni eo qð eſt aliud a ſubo. Et ſic illa ꝓpõ põt jntelligi tri pliciter. Mnoꝰ ᷓᷣm ly ens ponit᷑ ꝓ ſßoꝛ⁊ ly vn ꝓ pꝛedi cato. Et ſic eit ſenſus. Tm̃ ens eſt vnũ. Et ſic eit vera qꝛ
ens eſt vnũ:⁊ nihil aliud ab ente eſt vnũ. Scðo niðp
intelligi ꝙ ly vnñ ſit m ꝛ⁊ ly ens p̃dicatũ vt ſit ſenſus. Tm̃ vnñ eſt ens. oc aũt põt intelligi.vel loquẽdo de vno qð eſt de gñe quãtitatis. Et ſic ipſa eſt falſa:qꝛ ẽ ſen ſus. Unũ de genere quantitatis eſt ens: ⁊ nihil aliud ab vno de gnie quãtitatis eſt ens.qð eſt falſũ. el loquẽdo
de vno qð eſt trãſcẽdens.it ſic eſt va:terminis equal
acceptis. Tertio inõ põt intelligi ꝙ hoc totuʒ ens ⁊vnñ
ponatur a parte ſubi ecti:⁊ hoc vbũ eſt a parte pꝛedicati.
kt ſic eit ſenſus. Tamẽ ens vnũ ẽ.Et hoc dupliciter. vel exponendo gfa pluralitatis ſic dicendo. Tñ ens vnũ ſeſt i.vnũ ens eſt ⁊ nõ plura ab vno. Et ſic ẽ falſa: vłexponẽ
do gratia alietatis ſic dicendo. Tm̃ vnuzʒ ens eſt.i.vnn
plura entia ab vno vt ſatis ex narratiõe eoꝛũdẽ pʒ 1 fia iudicanda eſt illa eœꝛũ ꝓpõ ſimpli: vt ꝓpoſitũ deſeruit. ¶Lct per hoc pʒ ſolutio ad ſcõm. CSed ſciẽdũ eſt ðᷣm
ens eſt ⁊ nihil aliud ab vno ente eſt. Et ſic terminis eodẽ mõ ſumptis: eſt va: hoc ẽ ſi fiat locutio de eo qð ens ſin xlciter ⁊ vnũ ſimpliciter: vel de ente ᷓᷣm quid ⁊ ð yno ſᷣm quid CEx quo pʒ ꝙ illa ꝓpõ põt eſſe vera njuiti pliciter. Sed qꝛ antiqui phy accipiebant vnũ de gnejn titatis exponẽdo gr̃a plalitatis: vt eſſet ſenſus: vt nõ ſunt
doc. S.in pꝛima ꝑte.q.V. ar.y. ad ſcðm ꝙ differentiaẽ inter hãc dictionẽ ſolũ ⁊ hãc dictionẽ tiñ. Nã hec dictio
ſolũ ꝓpꝛie loquendo nõ ponit᷑ ex ꝑte pꝛedicati:qð ſumi tur foꝛnalr. Reſpicit.n.ſuppoſitũ inquũtũ excludit alið
ſuppoſitũ ab eo cui adiungit᷑. Ped hoc aduerbiũ tm̃ cũ ſit expluſiuũ põt exponi ex parte ſubiecti ⁊ ex ꝑte pꝛedi cati. Poſſum enim dicere tñ̃ ſoꝛtes currit.i.nullꝰalius
⁊ hot eꝝ pte ſubiecti. Ex pte vo pꝛedicati. Boꝛtes t
currit.i.nihil aliud facit. ¶ tẽ ſciendũ eſt vᷣm ipſũ: vbi ſupꝛa in coꝛpoꝛe:ꝙ dictio d̃ cathegoꝛematica que abſo lute ponit rem ſignificatã circa aliqð ſuppoſitũ: vt albnʒ circa hoĩem:cũ dr. NHõ albus Dictio vo ſyncathegoꝛe matica dr̃ que impoꝛtat oꝛdinẽ pᷣdicati ad ſbmꝛſicut hec dictio oĩs ⁊ nullus ⁊ ſili hec dictio ſolus:qꝛ excludit oẽ aliud ſuppoſitũ a cõſoꝛtio pᷣdicati:ſicut cũ dicimꝰ. Solus Soꝛ. ſcribit: nõ datur intelligi ꝙ ſoꝛtes ſit ſolitarius:ſed ꝙ nullus ſit ei cõſoꝛſ in ſcribendo multis tñ exñtibꝰ cum
illo. hec ille. C Sciẽdũ eit ẽt ðᷣm eüdẽ Doc. S. vbi ſu⸗
pꝛ ad vltimũ ꝙ dictio excluſiua imobilitat terminũ eui adiungitur vt dõ poſſit fieri deſcẽſus ꝓaliquo ſuppoſito rum Mõ enim ſequitur. Solus hõ eſt aiai rõale. Ergo ſolus Soꝛ· Mec ille ⁊ ſile iudiciũ eſt de dictiõibꝰ exciu⸗ ſiuis. N Sciẽdũ eſt ẽt ðᷣm eundem Poc. S. vbi ſupꝛa.
4. ad 3. ꝙ dictio excluſiua nõ excludit illa que ſunt de
intellectu termini cui adiungit᷑ ſi non differant ÿᷣm ſup⸗
poſitũt vt pars ⁊ vle.jdec ile. Nõ eniʒ ſeqtur. Tm̃ ſor
tes eſt albus. Ergo manus eiꝰnõ eſt alba: vel ergo hõ nõ eſt albus. ut ergo aial nõ eſt albũ. ¶Ad tertiũ dðʒ
ſola rõ Melliſi non ſillogiʒat. Meccat.n. ᷓᷣm fallaciã ñtis:⁊ cõmittit fallaciam equocationis: qꝛ hoc nullum
pꝛin capit pꝛo pꝛmncipio tẽpoꝛis ⁊ gñon is ⁊ pꝛo pꝛinꝰ magnitucnis. Item flin aſſumit: vt pʒpꝛimo pbyt.q
dicit ens intinitũ eſſe ⁊ ĩmobile. Pato.n.ꝙ ens eſſet n⸗
que ⁊ in tota qua: poſſet ẽt moueri motu alterationiſ. VPicit etũ infnitũ etie tm̃ vnũoc aũt eſt fün. Dato nim q ens eſſet innitum: adluc poſſent eſſe plura en
—
CLirca quod duplex occurrit conſide
Buodecima
tia rone:ſicut ſubiectũ ⁊ accidens à ſicut ſubſtãt que diuiditur per plures partes ipſam ditfinientes. Ad quartũ dicendũ ꝙ illa ratio ipſius permenidis etiã flimn aſſumit. ꝛumo enimn accipit ens dici vnoꝛcũ tamẽ di catur multiplicier. Pecundo cũ dicit. uicqd eſt pᷣter ens eſt non ens ſi ibi accipiatur ens: vt diniditur in deuʒ ⁊ creaturam:ſic verum eſt. Et tunc iſta erit falſa. Accis eſt p̃ter ens. Si vo ens accipiat᷑ ꝓ ſa tm̃: ſic falſa ẽ. Itẽ nõ ſequit ens eſt vnum ergo eſt imobile:vt ſatis dedu⸗ citur pꝛuno phyſicoꝛũ.q.ʒ.ar.I.
COueſtio.iꝛn. De opinione Mlatonis quantuʒ ad pᷣn gaeendi rerum.
Einde ↄſiderandũ reſtat de opi ₰ nione Mlatonis de ſub ⸗ ſtantijs rerum qᷓ;tũ ad cãm foꝛmalem.
ratio. ¶ Mꝛima eſt de opinione Pla⸗
8 tonis de rerum ſubſtantijs. ¶ Pecũda erit dẽ õpimone eiuſdẽ de pꝛincipijs rerũ. ¶ Virca pri mũ querunt᷑.y. ¶Pꝛimovtrũ opinio · Platonis de re rum ſubſtantijs ſit ſufficiens. ¶ Secũdovtrũ ſit neceſſa riũ ponere ydeas ſeparatas. ¶ Tertio vtrũ neceſſariuʒ ſit ponere ydeas ſeparatas ad cõſeruandas gniones ⁊ eẽ reꝝ vt Plato poſuit. Muarto vtrũ numeri ſint ſbe re
rum. CQuintovtrũ ſint ponenda aliq mathematica me
dia inter ſpecies ⁊ indiuidua ⁊ ſeparatu. ¶Ibi in Doc. S.⁊ pho. ni vo ydeas ben, 3 i ſic pꝛoceditur. Ar̃ꝙ — D Ppumum opinio Mlatonis de rerum ſubſtantijs ſit ſufficiens: qua dicebat: rerum ſubſtantias eſſe ydeaf:nam quidditas
rei dicitur ſubſtantia reivt patet per phm in. huius ſÿ Aect 6. ⁊ ſpecies eſt quidditas: vt ibidem patet. Aum ergo Pla cõmen.i.
to poſuerit ydeas eſſe ſpecies videtur ꝙ ydee ſint ſub⸗ ſtantie rerũ. ¶ Sʒ dicebat ꝙ vlato poſuit ydeas eſſe ſe paratas: ideo poſitio eius redditur inſufficiens. ¶ Bed contra M ethaphyſica abſtrahit a ſingularibus ⁊ a ina⸗ teria ᷓᷣm eſſe ⁊ ᷣm rõnem: vt concedit phs in õ. huius Si ergo ydee ſint ſpecies ſeparate ad methaphyſice ſci entie conſiderationem pertinenteſ: vt Mlato volnit:ſeg tur ꝙ non deſiciebat in hoc ꝙ poſuit eãs eſſe ſeparatas. CSed dicebat ꝙ Plato poluit ydeas ſeparatas per ſe exiſtentes in quo deficiebat. ¶ Bed contra vnumquod qʒ quod eſt ens per participationeʒ.reducitur ad id qð eſt ens per ſe ⁊ per eſſentiam vt patet.iꝛ· hums. Bi er go entia ſingularia creata ſint entia ꝓer participationeʒ. neceſſariũ erit ip̃a reduci ĩ ens ꝑ ſe.qð pla.vocabat vdeã Reducebat enim hunc hominem in perſe bominem. ¶Sed dicebat ꝙ Plato poſuit ydeas per ſe exiſtere extra omnem intellectum in qᷓ tamen deficiebat. ¶ Hed contra Matura vniuerſalis ſi conſideretur ᷣm ſuam el⸗ ſentiam:nihil poteſt de ea verificari niſi quod eit de eẽn tia eius: vt patet per Doc. S. primo perrer. Matura ergo ſpeciei ſic conſiderata:non eſt in ſingularibus nec eſt in intellectu. Et ſi queratur: vbi eſt reſpondet Ilber tus magnus ꝙ fatua eſt queſtio. videt᷑ ergo ꝙ Plato non deficiebat in hoc ꝙ poſuit ydeas per ſe exiſtere.
¶Lonfirmatur quia omnis ſubſtantia eſt ens per ſe exi ſtens: vt patet in pdicamẽtis. Sed Mlato poſuit vdeas eſſe ſubſtantias. Ergo ſunt per ſe exiſtentes. CP2. RM lud quod pꝛedicatur in quid:eſt de ſubſtantia rei:vt ꝓʒ· 7.huius Sed Plato ſᷣm phm concedit ꝙ vdee piedi
cantur in quid de ſingularibus. Ergo idem quod pꝛius
¶ed contra eſt phus in littera dicens. Qui vo deas poſuerunt pꝛimum quidem hoꝛum exiſtentium accipe re canſas querentes alia hijs equalia numero attuleruht vt ſiquis numerare volens paucioꝛibus quidem exiſtẽ
n non poſſe: plures vero faciens numeret.
dicendum ꝙ Mlato diuinu 4 eſp ondeo rieuoen ver d4

atis inquiſtionẽ exiſtens vbiqʒ terraruʒ phos queſinit
yt eoꝛnin dogmatata ſeiret · ꝑinde ⁊ in vtalia; Tharen
tũ venit:⁊ ab Nrchyta Tharentino pyctagoꝛe diſcipulo
de opmionbus pctagoꝛicis eit inſtructus. Jed cũ con ſuetus eſſet andire id guod conueniensvidebarur cuidã phyloſopho nomine Tratulo ⁊ opimonibus Frachliti Epheſini phy eos ſequi voluit. ꝓũ ergo ipſi tãquã poſte rioꝛes pho ponerent oia ſenſibjlia eſſe influxru ⁊ ꝙ de eis non poſſet haberi ſcientia: Mlato idtidem poſuit di cens particularium ſenſibiliuni eſſe ſcjentiam relinquẽ dam Cumqʒ plato etiam videret ꝙ Pocrãtes qui iut maioꝛ eis ⁊ diſcipulus Irchelar qui juit auditor Jna⸗ agoꝛe pꝛopter hanc opinionem que tẽpoꝛe ſuo lurrexit nollit aliquid de rerum natura perſcrutari ſed ſolum cir ca moꝛalia negociari · pꝛimo incipiens mmorabilibus querere:quid eſſet vniuerſale ⁊ aſſiſteret ad diffinien⸗ dum:ipſe Mlato tamquam eius auditor exiſtens. ſuſce⸗
pit hoc ad inqnirendumin rebus naturalibusvt.ſ.in eis
vniuerſale accipiatur de quo diffinitio traderetur ita ꝙ diffinitio non traderetur de aliquo ſenſibilum ſed de vlibus ſeparatis que conueniret omm contento ſub dit⸗ ſnito. in poſuit vniuerſalia ſeparata: q̃ vocabat vdeas ⁊ ſpẽs · ydeas inquãtũ erant cã eſſendi:⁊ ſpẽs inquãtum erãt cã cognoſcẽdi: volẽ· ꝙ ydea hoĩs eẽt natura hois q
ñ exis hõ per eſſentiã. Jidiuiduũ ãt dicebat ꝙ eẽt hõ ꝑ participationẽ: inquãtũ.ſ.nã ſpẽi in hac nã deſignata pti⸗
cipatur. Tñ qð totalr eſt aligd nõ ꝑticipat illud.ſed ẽ ꝑ etſſentiã idẽ illi. H.ð vo nõ totãir eſt aligd:hñs aligd alið adiũctũ: ꝓpꝛie pticipare dr̃ꝛſicut ſi eẽt calor ꝑ ſe exiſtẽs nõ diceretur pticipare caloꝛẽ:qꝛ nihil eẽt in eo niſi calor. gnis vo quia eſt aliquid aliud q; caloꝛ: d̃ pticipare ca loꝛẽ. Pili vt dicit hic Poc. S.cũ vdea ſeparata nibil ha beat niſi ipſã nãm ſpeciei:eſt eſſentiali ipſe hõ. Etꝓpter hoc vocat᷑ per ſe hõ. Soꝛtes vo vel plato hyñt pᷣter nãm ſpẽi pᷣnnindiuiduatiòis qð eſt mã ſignata. Et i dr m platonem nãm participare. ¶ Ped dicẽdũ eſt ergo ꝙ p̃ dicta poſitio platonis eſt inſufficiens Nuod pꝛobat phs hic vnica ratione Nnia qui querit cauſas aliquarum re rum debet ipſas res certificare ⁊ non alias res addere
er quarum poſitione accreſcat neceſſitas inquiſitionis. Sed Plato querens cauſas rerum ad notificandũ res
ſenſibiles multiplicauit rerum gratia quod adiunxit dif ſicultarem accipiens quod eſt difficilius ad manifeſtatio nem facilioꝛis. Ergo poſitio eius eſt inſufficiens. Mꝛo batio maioꝛis Sicut numeratio eſt quedã rerum certi ſicatio quãtũ ad numerum:ita inquiſitio de cauſis ireruʒ eſt cetiſſima quedam menſura ad certificationem re⸗
rum. Sed paucioꝛes res numerate:facilius certiñcant᷑
quantum ad earum numerum q; plures. quia numneruſ
tanto eſt certioꝛ quanto minoꝛ ⁊ pꝛopinquioꝛ vnitati q̃ eſt certiſſima menſura. Ergo paucioꝛes res facilius co⸗ gnoſcuntur quãtum ad eurnm naturaʒ qᷓ; plures. Inde qui querit cauſas rerum notificare:nõ debet aliqᷓs alias res addere ex quarum poſitione accreſcat neceſſitas inq ſitionis.ſed hoc volens facere:ſtulte mouetur:quia ſimi le eſt ac ſi aliquis vellet numerare res aliquas quas pu tat ſe non poſſe numerare ipſis paucioꝛibus exiſtentibus ſed vult res numergre multiplicando eas per additionẽ aliquarum rerum Mꝛobatio minoꝛis. Quia ydee ſepa
rate quas Mlato adiunxit rebꝰſunt equales numero aut
non paucioꝛes numero rebus ſenſibilibus de quibꝰ pla
tonici inquirentes reruʒ cauſas determinauerunt pꝛoce
dẽtes de hijs ſenſibilibꝰad pꝛedictas ſpecies ſiue vdeaſ. Muod patet ex ratione qua platonici monebantur ad po nendum vdeas. Duia enim videbant in omnibus vniuo
cis vnam eſſe in nultis:ideo illud vnum ponebant ſpe
ciem ſeparatam. Sed circa ſubſtantias omnium rerum aliarum ab vdeis:innenitur vuum in multis per mo⸗ dum vninoce pꝛedicationis non ſolum in ſenſibilibus q̃
ſunt coꝛruptibilia:ſed etiam in mathematicis que ſunt
ſempiterna. Frgo omnibus ſpeciebus rerum ſenſibiliũ ⁊mathematicarum cotrelpõdet Aiqua ydea.Pt ſie vdee
Metha.
ſunt equales numero aut non paucioꝛes rebus ſenſibili⸗ bus.uarum vdearum vnaqueqʒ eſt quoddam equi⸗ uocum cum rebus ſenſibilibus quia communicant in no mine cum eis:⁊ non ratione quia ratio Joꝛtis eſt cum materia:ratio vero hominis vdealis eſt ſine materia. ¶onſiderandũ eſt tamen pꝛuno ᷣm WMoc.S.ꝙ xdee ðicunt᷑ eqᷓles aut nõ paucioꝛes rebꝰſenſibilib? qꝛ ydee vel ponuntur ſolum eſſe ſpecierum.Et ſic erunt equa⸗ les iſtis rebꝰſenſibilibꝰ ſi nũerẽt hec ſenſi ᷣm diuerſas ſpẽs ⁊ ñ ſʒ diuerſa indiuidua q; ſunt infinita · Mel ponun tur vdee non ſolum ſpecierum ꝛſed etiam generum FEt ſic ſunt plures ydee q; ſpecies rerum ſenſibiuum: quia xdee tũc erunt omnes ſpecies ⁊ pꝛeter has etiam oin⸗ nia genera. Mel dicunt᷑ etiam non paucioꝛes ſenſibilibꝰ mquãcum plato pone bat eas non ſolum ſenſibilum. G etiam mathematicarum. ¶ Vonſiderandum inſuper ſe cundo ꝙ plato hoc nomen participationis a pyctagoꝛi⸗
cis accẽpit ſed tantum tranſmutauit ipſum nomen. My
ctagoꝛici eniʒ dicꝑbant numeros eſſe cauſas rerum ſicut platonici ydeas. Et dicebant ꝙ huiuſmodi entia ſenſibi lia erant quaſi quedam imutãtiones numeroꝛũ. Inquã tum enim numeri qui de ſe non habent poſitionemn acgi piebant poſitionem:coꝛpoꝛa cauſabantur. Jed iamẽ qꝛ plato poſuit vdeas immutabiles ad hoc ꝙ de eis poſ⸗ ſent eſſe ſcientie ⁊ diffinitiones:non conueniebat eivti no mine immutationis ſed loco eius vfus eſt nomine par ticipationis. Nerũ tamen licet pyctagoꝛici ponerent par ticipationem x ĩmutationem nõ tamen perſcrutati ſunt qualiter ſpecies cõmunis participaiur ab indiuiduis ſen ſibilibus: qð tamen plqtonici tradiderunt. t huic ſentẽ tie concoꝛdat ſententia Alberti in pꝛimo huius tractatu. Fca.iꝛ. ¶ Jonſiderandum eſt tertio ꝙ ſi quis poſitionẽ ydeax ſuſtitere voluerit: dicere poteiit ad maioꝛem pᷓ dicte rationis phy concedendo ꝙ querẽs certificare res non debet alias res addere. que non ſunt pꝛincipia eſſen di ant cognoſcendi illarum rerum. Poteſt tamen illas reſoluere res vſqʒ ad cauſas ⁊ elementa ipſarum:t pa tet per phm pꝛuno ⁊ ſecundo phył.x⁊.y. hnins. Picit
enim in pꝛimo ph?. Tuno arbitramur cognoſcere vnũ/ phyt.I. quodqʒ cum cauſas cognoſcimus primas ⁊ pꝛincipia pᷣ ⁊ cõ.i.
ma vſqʒ ad elementa. Fum ergo Mlato poſuerit ydeaſ pꝛincipia ⁊ cauſas rerum:non ſuperflue de eis determi nauit. Poterit etiam dicere ꝙ rõ Iri.vt iacet peccat ſe cundũ fallaciã petitiõis pꝛinpicij qꝛ aſſinnit id qð dʒ ꝓ bare vt inferius clarius manifeſtabitur in hoc primo ⁊ in 7. huius.q.16 ar.2. 2 jn igitur dictdũ ꝙ xdee dicunt᷑ Zd P mum ſpecies vel ⸗ rerum. Sed foꝛma alicuiꝰ reipot dici tripliciter. vt dicit Poc. S. in deyitate.q.ʒ. ar.iꝰ.in coꝛpoꝛe. Anomõ aq forma thr res. Jicut a foꝛma agentis pꝛocedit effectus foꝛmã do. t ralis foꝛma pꝛoptie non poteſt dici dea:qꝛ effe⸗ ctus non de neceſſitate pertingit ad completam rationeʒ fonne agentis cum frequenter deficiant maxime in cau ſis equiuocis. Iliomodo accipitur foꝛnnꝰ ſecundũ quã aliquid foꝛmathr. Sicut anima eſt forma hommnis ⁊jñi gura ſtatue eſt foꝛmna cupꝛi · It quãuis talis forma vere dicatur fonna partis comnpoſiti.non tamen ei conuenit dici eius ydea. quia hoc nomen ydea videtur ſignifica⸗ re ſoꝛmam ſeparatã ab eo cuiꝰẽ ydea. Tertio modo dr̃ foꝛma alicuiꝰde quo aliqd foꝛmat᷑. Ft hoc eſt forma ex
ẽplaris:ad cuiꝰſilitudinẽ aliqd cõſtituit᷑. Et in hac ſigniñ
catiõe ↄſuetũ ẽ nomẽ ydee accipi vtidem ſit vdea quod forma. Mec ille · Cum ergo talis foꝛma lʒ ſit pẽs ⁊ ſpe cies ſit idem ꝙ ſimilitudo rei:nõ tñ eſt ſpecies pᷣdicabii de indiuiduis vniuoce.nec eſt extra ſingularia ᷣmeẽ exi ſtentie vt platonici poſuerunt ſicut phus aſſerit. Igitur vdee nõ dicũt᷑ ſbe rexꝝ·licet nature ſpecifice non qdẽ fm eẽ qð habent in mẽte artiſicis ſed in ſingularibus ſint ſb ſtantie ⁊ quidditates rerum. ¶ Id ſcõᷣm dicẽdiũ ꝙ pla to nõ poſuit ydeas ad ſaluandũ methaphyſicalia ſed ad
poe g de rebus materialibus ⁊ variabilibus poſſet etẽ
ſcientia

Eueſno
ſeientia ⁊ diffinitiovt infra patebit. ꝙt ideo licet metha
phyſicalia ſint abſtracta vᷣm eſſe ⁊ 5ᷣni rõnem a materia vt ſupꝛa expoſitum eſt. q. ð. ar.y.tamen nõ pꝛopter hoc opʒ ponere ydeas ſeparatas extra omnia ſingularia ⁊ ex
tra oẽm intellectũ per ſe exiſtentes. ¶Ad ʒn dicendum
ꝙñi lato intellexit ſicut multi doctoꝛes affirmant ꝙ vdee ſuntper ſe exſites in mente ſũmi artiſcis.ſ.dei: ſic
verũ eſt ꝙ ſunt entia per eſſentiã ſicut ⁊ ipſe deus. Sed
i intellexit ꝙ ſunt foꝛme ſeparate per ſe exñtes ⁊ entia ꝑ
eſſentiam extra intellectũ diuinũ angelicũ ⁊ humanum:
ſic nõ bene dixit. ¶d n dicendũ ꝙ ſi plato intellexit ꝙ nature reꝝ ſint ſpẽs vt pie credendũ eſt m ſe conſide rate ᷓᷣm abſtractionem ⁊ a ſingularibus ⁊ ab intellectu: verũ dixit ꝙ vt ſic nõ ſunt itellectu nec in ſingularbus qð aliqui doctoꝛes de difficili credere volunt. Jed ſi in tellexut m ꝙ phs ⁊ Poc. ᷓ. volũt.ſ.ꝙ ſᷣm eſſe exiſten⸗ tie exiſtant in rerũ natura extra ſingularia ⁊ extra intelle⸗ ctuʒ diuin:ſic inter omnes pßos antiquos fatuiime lo
cutus eſt plato: quod quidam doctoꝛes de difficili crede
re volnerunt. ¶Et ad confirmatonẽ dicit᷑ ꝙ aliquid di eitur per ſe exiſtere dupliciter. Nno qꝛ non exiſtit ꝑ ac⸗
cidens.ſ.ad exiſtentiam alicnius alterius generis. t ſic
quelibet ſubſtanria per ſe exiſtit:accidens autem per alið ſeʒ per ſubſtantiã. Ilioꝰ aliquid dicitur per ſe exiſtere:
uia non per alterũ eiuſdem generis. Ft ſie ſecũde ſub⸗
ſtantie ⁊ ſimiliter ydee non dicunt᷑ per ſe exiſtere. TAd In dicendũ ꝙ ſi plato non poneret ipſas ydeas eſſe nãtu
ras ſpecificas ⁊ exitere exira ſingularia: argumentũ ha⸗ beret locum. ed quia poſuit eas ſeparatas vt dicit phy
loſophus:ideo non opoꝛtet ꝙ ſint ſubſtantie rerũ foꝛma⸗ liter. CIinde ſciendũ eit vᷣin Doc. S.ĩ de veritate vbi ſupꝛa ꝙ epicurij ponebant omnia a caiu accidere. Ideo non poteraut ydeam ponere:quia id qð fit vel qð imita tur aliquam foꝛmam a caſu nõ dicitur fieri ad illam foꝛ⸗
maʒ que pꝛopꝛie dicitur ydea vt dictuʒ eſt. Sed hec opi
nio eſt falſa ⁊ a phyloſophis repꝛobata:quiã que ſunt a qſu: non ſe habent niſi.vt in paucioꝛibus eodem modo. Sed curſus nature ſemper eodem modo pꝛogredit᷑ aut yt in pluribus. Nmpedocles vero ⁊ ſui ſequaces qui po fuerunt omnia accidere ex neceſſitate nature ⁊ non ꝑar⸗ bitrium volũtais:nõ potuerunt ydeas ponereꝛquia id
qð ſit ad imitatiouem alterins qð non cõſtituit ſibi finẽ: non dicitur exemplatum alterius:ſicut non dicimꝰꝙ foꝛ
ma hominis generantis ſit exremplũ ſiue ydea hominis generati. Ped ſolũ hoc dicimus quando agens pꝛopter
Rnem determinat ſibi finem:ſicut dicimus joꝛmam artis
in mente artificis eſſe exemnplar artificiati. C ed etiam eoꝝ motiuũ eſt falſum. Duia ſi omne agẽs ageret ex ne ceſſitate nature ⁊ non determinaret ſibi nem: ſequeret
ꝙ dens non determinaret ſibi finem:ſed determinaret
ſibi ab alio. tſic dens non eſſet pꝛima cauſa oium ręrũ
ð ett cõtra phyloſophos ⁊ omnes pyctagoꝛicos. Pla
koiguur volens effugere epicurioꝝ opinionem qui po⸗ nebant omnia a caſu ãccidere ⁊ opinionem Empedoclis
⁊ lioꝛum qui pnebant omnia de neceſſitate nature ac⸗
tidere:niſus eſt ponere ydeas. Et eſſet bonum motiunʒ
eiꝰſ nõ poyeret eas e extra mentẽ pꝛimi artificis.ſ.dei. CIbi in doc. S.⁊ pko. Amplius aũt ᷣm q;s modos.
[pr1 mn ſic pꝛocedit᷑. Mi⸗ B ſecun dum deg ſint po⸗
nende ydee ſeparate a ſingularibus àd ſaluan⸗
1. dum rexꝝ ſcientias. Mam omne agens per itel
lectun: habet rationeʒ ſui operis apud ſe:niſi ignoꝛet qd
agat. ed hõ eſt agens per intellectũ ⁊ non ſemper igño rat quid agat. Ergo apnd homines ſunt rationes rerum quãs vdeʒs vocamus. Igit᷑ neceſſariũ eit ponere ydeaſ. C.ꝛ· Dublex eſt modus cognoſcendi rem.ſ.ꝑ eſſen
tiani ⁊ per ſimilitudinẽ vt dicit Doc. S. in de veritate. o · r. ð. Sed homo non ſoluʒ cognoſtit rem per eſſen
tiam:quia ſic ſolum cognoſcunt᷑ illa que ſunt in cognoſcẽ
ite per iu pꝛeſentiam: ed etam cognocit res per earum imiliudinem cum cientiam habeat de rebus. Igit idẽ
Buodecima
qðpꝛius. ¶.ʒo. res cauſe coincidunt in vnamn vt pʒ
2 pyt.ſ.foꝛmgefficiens ⁊ finis. Hed homo eſt efficies Tect.- Aiquaꝝ rerpm. Ergo eſt etiam cauſa foꝛmalis. Non aũt ⁊ cõ. 7o.
infoꝛmãs.rgo exemplaris. CP. Poetius dicit.ʒ. de conſolatione loquens ad deũ. Tu cuncta ſuperno du ⸗ cis ab exemplo mundũ mente getens pulchꝛũ pulcher⸗ rimus ipſe. Irgo müdi ⁊ omnũ que in mundo ſnt ex⸗ enplũ eſt in deo ⁊ per conſequens etiaʒ ydea. CP.y. Scientie ſunt neceſarioꝝ⁊ in coꝛruptibiliũ vt pʒ pꝛimo
poſterioꝝ. Jed ſingularia ſunt coꝛruptibilia. Irgo vni⸗ Lectio. 1 uerſalium ⁊ nõ ſingulariũ eſt ſcientia. Sed vniuerſaliuʒ ⁊.I6.cõ.⁊1
ßᷣm ꝙ ſunt in ſingularibꝰ non eſt ſcia:cũ illud qð in ſingu
lari ſit etiã ſingulare:qꝛ ꝗcquid recipit᷑ in aliquo recipit
ad modũ recipiẽtis. Relmnquitur ergo ꝙ vlium ſ epatoꝝ extra ſingulara exiitiim ſit ſcia. Pue vfia Plato ydeas
appellat. NP. 6*. Mnidditates ⁊ diffinitidnes non ſunt
ſingularii vt ↄcedit phs.7o. huiꝰ ⁊ po poſterioꝝ. Argo 7ec.ʒ.⁊ àd faluandã demõſtratõem neceſſe eſt ponere vũa ſepa/ cõineniꝛ· ta quoꝝ ſunt diffinites. t ſic idẽ qð pꝛiꝰ.¶.yo. Irs
umitat nq̃m: vt dĩ 0 phy. ed artifex ĩ agenco reſpicit exẽplar ſepargtũ ab artificiatò.rgo nã in agẽdo pſuppo nit exẽplar. ¶P. 6o. Pffectꝰ pticuſaris nõ ꝓducit᷑ acau⸗ ſa vli niſi cã vlis ſit ꝓpꝛia vel appꝛopꝛiatq. Sʒ oẽs ꝑticu lares effectꝰ ſũr a deo g eſt cã vlis oiuʒ. Vrgo opʒ ꝙ ſint ab eo pᷣmn ꝙ eſt cã ꝓpiia vniuſcuiuſqʒ effectꝰ vel appꝛo⸗ pꝛiata. Pʒ hoc nõ põt niſi ꝑ rõnes rex ꝓpꝛias in ip̃ exi ſtenʒes. rgo opzĩ eo rones reꝝ.i.xdeas exiſtere. Cp 2. Jugꝰdicit in de ci.deica ¶ Wni negat vdeàs dẽ inficelis ẽ:qꝛ negat filiũ eſſe. Irgò ⁊. ¶ edʒ eſt ps in Ir̃a dicens. Amplius aũt rni quos modoð oñdims:qꝛ ſunt ſpẽs 5ᷣm nullů intellectũ vicent᷑ hox. Fr quibuſdaʒ enim nõ eſt neceſſe ſieri ſyllogiſmũ. Ex qulbuſdã vo: F nõ quoꝝ putamꝰ: hoꝝ aũt ſpẽs. Reſi ondeo dðm ꝙ vna rõnum inducẽtiũ P Platonẽ ad ponendũ ydeas: ſumebat ex parte ſcie: qᷓ; vʒ cũ ſit de neceſſaris:nõ põt eſſe de ſenſibilibus hijs: qꝛ ſunt coꝛruptibilia.c;ʒ opʒ ꝙ ſcia ſit de entbus ſeparatis incoꝛruptibilibꝰ. cðᷣm hãc ergo rõnem ex ſcientijs ſumptã ſequit m Platonem ꝙ ſpẽs ſiue ydee ſunt oĩum quoꝝ ſũt ſcientie. ¶ ʒ hoc unpꝛobat phs ſex rõnibus quaꝝ pꝛima eſt. ꝛſi omniũ eſſent vdee quoꝝ ſũt ſcie:ſequeret᷑ ꝙ opoꝛteret ponere negationũ eẽ ydeas. Qð ti plato nõ vnlt: qꝛ poſuit yde⸗
as vᷣm qð vnñ eſtĩ multis. ſʒ ↄfia. ꝓꝛ ſicut alique fůt
demonſtratões affirmatiue cõcludẽtes ↄcl uſionẽ affirma tiuan de qua habet᷑ ſcia: ita ſunt alique demõſtrationes negatiue ↄcludentes ↄcluſionẽ negatiuaʒ vt pʒ pꝰ poſtẽ.
CPcða rõ. Si ſic:ſequeret᷑ ꝙ coꝛruptibiliũ eſſent ydee Lectio.i9.
Mð eſt 5latonẽ. ↄfia. Pnia coꝛruptibiliũ eſt ſcia. Alias tolleret᷑ ſcia nãlis: que eſt ð coꝛruptbilibꝰ. Tᷓʒ
ʒꝛinz dicit phs p poſt?. Ilʒ.ꝙ coꝛruptibiliũ nõ eſt ſcia.
TMðm ꝙ coꝛruptibiliũ in eẽ pticulari ↄſideratoꝝ nõẽ ⁊ ect.1 cõm ⁊2.
ſeia. Sʒ coꝛruptibiliũ vᷣm eqicoꝛrnpꝝbile ⁊ ĩ vli ↄñdera toꝝ biñ eſt ſcia diffinitio. ¶⸗ rõ. Pertiꝰhõ nõ eſt pter hoĩem ſingularẽ ⁊ hoieʒ ꝑ eſſentiã. Mõᷓ.n.ẽ maioꝛ rõꝙ ponãt mediaĩ aliqbꝰq; ĩ alijs. N rõ. Duicũqʒ ꝑ ſuã poſitionẽ remoneti aliqua q̃ ſũt aĩd eiꝰmagis nota qᷓ; ipſa poſitio:icõueniẽter ponit. Gʒ pᷣdicta rõ pfatonis ⁊ cetere quas poſuit de ſpeciebꝰ ſepatis auferũt q̃dã pᷣnꝰ que pla tonici volũt eſſe magis nota q; hoc ip̃m qð eit ydes eẽ. Ergo ratio eius eſt inſufficiens. ꝛobatio m edie. Puia dee vᷣm platonẽ ſunt pꝛioꝛes rebus mathemnaticis ⁊ ſen ſibilibus. Sed ydee ſũt numeri ſᷣm ip̃m. Vrgo numeri p̃cedũt res ſenſibiles ⁊ mathematicaſ. Sᷓʒ cũ dualitas ſit
res mathematica ſequit ꝙ nũeri alij pᷣcedũt dualitateʒ.
Cuius ↄtrarium maxime platonici ponehant.ſ.dualitaiẽ eſſe pꝛimũ in genere numeri. Cx rõ. Si oium quoꝛuʒ ſunt ſcie eẽnt ydee:ſequeret᷑ ꝙ deiñtium etnt ydee cuʒ de accidentibus ſit ſcientia. Sed conſequẽs eſt ⸗ platonẽ:qꝛ? eoꝝ que ſᷣm accidens ſunt:nõ eſt participatio. Sed opʒ Ideam in vnoquoqʒ participari ſᷣm platonem. Ergo ac cidentium non eſt dea. ¶ Jeyta ratio. Res ſenſibiles

ſubſtantiam ſignificant in hijs que vidẽtur. Similiter ⁊
dee ſeparate ſubſtantiam ſigniſicant ᷣm Platoneʒ. Er
go opz ponere pꝛeter ſubſtãtias ſenſibiles ⁊ ipſas ydeas
aliquid cõmune eis qð ſit vnũ in multis. Etper ↄſeq̃ns vdeam pꝛeter vdeas. ið ſic ꝓbat. ut · n. ydee ⁊ ſenſi⸗ bilia que ꝑticipiant vdeas ſunt vnius ſpeciei aut non. Si
pn:tunc opʒ ponere aligd cõe ipſis ſenſibilibus ⁊ vdeis
qð ſit ſeparatũ ab vtroq; qꝛ oĩum multoꝝ in ſpẽ Aueniẽ⸗ tium ſᷣm poſitionẽ ſlatonis opʒ ponere vnã ydeam ſe
paratã cõem. C Si aũt dicat᷑ ꝙ vdee cũ ſint ſpẽs ĩcoꝛru
§.5 ptibiles ⁊ ĩmãles nõ indigent alijs ſpẽbus ſupioꝛibus.
Cõtra. Ahathematica que ponunt᷑ a Mlatone medi inter ſenſibilia ⁊ ſpecies ſunt incoꝛruptibilia ⁊ imãlia:tñ qꝛ plura eoꝝ inueniunt vnius ſpeciei Mlato poſuit eoꝝ vnã cõem ſpẽm ſeparatã quã ettam pticipant nõ ſolũ ma thematica:ſed etiã ſenſibiia. Si vero ⁊n.ſ. ꝙ vdee et
res ſenſibiles que participãt ipſas ydeas nõ ſunt ynꝰſpe
ciei:tũc ſequit ꝙ nomẽ qð dicit de ydeis ⁊ rebꝰ ſenſibi libus dicat᷑ de eis oĩno equiuoce. Mla.n. dicunt᷑ equoca quoꝝ ſolũ nomẽ cõmune eſt:rõne ipẽi exiſtente diuerſa. Mec ſolũ ſequit᷑ vt dicit hie phs ꝙ ſint quocũqʒ ino⸗ do equinoca:ſed ꝙ ſint ſimpir equiuoca:ſicut illa qbusẽ vnũ nomẽ ⁊ vnus reſpectꝰ ad aliquã cõicationẽ que dir
equoca a caſu. Gicut ſi aliqs vocaret aliquẽ hoĩeʒ lignuʒ
aut lanã. Qð ideo addidit phs vt dicit hic Woc. B. quia aliqs poſſet dicere ꝙ nõ oino aliqð nomẽ pꝛedicat equi
uoce de ydea ⁊ ſubſtãtia ſenſibili:cũ de ydea pᷣdicet᷑ eſſẽ
tialiter de ſubſtãtia vo ſenſibili ꝑ participationẽ: ſed tũ ta lis equocatio nõ eſſet a caſu ⁊ pura:ſed eẽt multiplicitas analògie. Si aũt eẽnt pure equiuoca a caſu vdea ⁊ ſubſtã tia ſenſibilis ſequeret᷑ ꝙ per vnñ nõ poſſet alterũ cogno ſci. quiuoca.n.nõ ſeinuicem notificãt. Ced ↄnideran dũ eſt po ꝓ tertia rõne ꝙ hoc ꝙ ſit tertius hõ poteſt in⸗ telligi triptr. Uno ꝙ ſit tertius ab alijs duobus hoĩbus
qui pꝛedicationẽ eins ſuſcipiũt. Scðo vt intelligit᷑ ꝙ ſit
cõis hoĩ ydeali ⁊ homini ſenſibili. Eũ.n· homo vdealis ⁊ homo ſenſibilis ↄneniant in roͤne ficut ⁊ duo hoies ſen ſibiles ſicut homo ydealis ponit tertins pᷣter duos hoiei ſenfibiles:ita alius homo dʒ poni tertiꝰ p̃ter hoĩeʒ ydea⸗ lem ⁊ hoĩem ſenſibilẽ. Tertioꝰ poteſt intelligi: qꝛ Mla⸗ to ponebat in quibuſdã reꝝ generibꝰtria.ſ.q̃dam ſenſibi
lia q̃dam mathematica ⁊ ſpẽs.mMõ aũt maioꝛ rõ eit:q̃re
in qbuſdam magis ponunt᷑ media q; in alijs · Opoꝛtebat ergo in ſpẽ hois ponere hoĩem mediũ qui eſt tertiꝰ inter hoĩem ydealẽ ⁊ hoĩem ſenſibilẽ. Et iſto mõ intendit phs ↄcludere ꝙ ſit tertiꝰ homo:⁊ nõ de duobꝰ alijs modis. Quia pꝰ inõ eſt poſitio 5 quã diſputat. ¶ñ ad hoc nõ in
duceret ſicut ad incõueniens. ¶ Sed ↄſiderãdũ eſt 20 ꝙ
ſi viſputatoꝛ cã recreatõis ⁊ exercitij oppoſitũ tenere ꝓꝛe ſimneret: dicere poſſet ad pꝛedictas rõnes phy. Et pꝰ ad pᷣmn diceret ꝙ negatio ſic ſe hʒ ad affirmationẽ: ſicut ma⸗ lum ad bonũ qᷓ;tũ ad hoc ꝙ ſient malũ non cognoſcit᷑ niſi
n ydeam boni vt dicit do.S.in de veritate q.ʒ· ar. 4 ad.ym.ita ⁊ negatio nõ cognoſcit᷑ niſi per affirmationeʒ.
Lec. 4.
Sicut etiã cecitas per viſum. Mñ ſicut malũ nõ hʒ vdeaʒ vt ꝓbat Doc. G.vbi ſupꝛa:ita ⁊ negatiões. ¶Etq;uis de ꝓpoſitiõibꝰ negatiuis hẽamus ſciam per reductiõeʒ ad affirmationẽ: vt pʒ pꝰ poſterioꝝ: nõ tñ pꝰ Ideo non opʒ g habeãr vdeam. ¶Et ſi dicat. Malũ nõ eit bonũ negatio vo põt eſſe vera vt dictũ eſt. Ergo nõ ẽ ſimile de malo ⁊ negatõe. ¶ Dicendũ ꝙ ſicut nullũ eſt malũ qð nõ fundet in bono vt pʒ per Poc. S.ĩ de malo.q.⁊o.qᷓſi per totã ita ẽt nulla eſt negatio vera que nõ fundetur ĩ af⸗ firmatiõe vera. ¶Ad ⁊in rõnem phy diceret ꝙ coꝛru⸗ ptibiliũ vt coꝛruptibilia ſunt nõ eſt ſcia neq; ydea vt vo⸗ luit Mla. Sed coꝛruptibiliũ vt in coꝛruptibilia ſunt.i.in vniuerſali ↄſiderata:hene eſt ſcientia ⁊ vdea. CAd z0n rationeʒ phy diceret ꝙ licet eoxꝝ que ſunt ad aliquid poß ſit eſſe ſcientia per reductionem ad ſubſtantiã:nõ tñ abſo lute ⁊ 5ᷣm ſe ↄſiderata. Ideo nõ opoꝛtet ꝙ habeant ydeã diſtinctam ab ydea ſubſtãtie · Unde dicit Doc. S.in de veritate.q·ʒ.ar.y.in coꝛpoꝛe ꝙ quedã ſunt accidẽtia pꝛo
pꝛia que cauſantur a pꝛincipijs ꝓpꝛijs ſubiecti que eẽ nnnqᷓ; u ſuis ſubiectis ſeparant᷑: ⁊ huiuſmodi vna opera⸗ tione in eiſe pꝛoducunt᷑ cum ſuo ſubiecto. nde cũ vdea ꝓpꝛie loquendo ſit foꝛma rei operabilis inquantũ hmõi: nõ erit taliũ accidentiũ vdea diſtincta:ſed ſubiecti cũ oi⸗ bus ſnis accidentibꝰ eius erit vna vdea. Sicut domifica toꝛ habet vnam ydeã de domo ⁊ oĩbus que domui acci dunt inquantũ hinõ. Mec ille. Cum ergo relatio eadem ꝓductione ducat cum ſuo fundamento: vt pʒ.Fo. phyt᷑. relinquit ꝙ eoꝝ que ſunt ad aliquid nõ eit vdea alia ab ycea fundamenti. CMec etiã opʒ ponere tertium heieʒ abſtractum ab honine ydeali:qꝛ licet ad hoc ꝙ de hoie habeat ſcientia opoꝛteut hominem abſtrahere ⁊ ip̃m ſe⸗ parari a ſoꝛte ⁊ a conditionibꝰ indiuiduãtibus conſiderã do ipᷣm m ſuas eſſentiã ⁊ nãm ⁊ 5ᷣm ꝙ habet eſſe ĩſuis pꝛincipijs eſſentialibus ⁊ foꝛmalibus m quã conſidera tionem nõ eſt nec in ſingularibus: nec in intellectꝰ licet ſi⸗ bi nõ repugnet: vt ſupꝛũ patuit:nõ tamen opʒ abſtrahi ꝑ mtellectũ hominem ab homine ſic conſiderato ad hoc ꝙ habeat ſcieneia de homine:cum nulla ſit certioꝛ cognitio
ea qua cognoſcit᷑ aliqd quidditatiue ⁊ eſſentialr. ¶Un⸗
de hic aliqui doctoꝛẽs notant phm dicentes ip̃m abũtra⸗ ctiones per intellectum ignoꝛaſſe quas ingenioſiſimus plato pꝛofundiſſime conſickerabat. nde Franciſcus de Mayrons in pꝰ ſniĩat dicit ꝙ phs ſine ratione ⁊ ex inui⸗ dia repꝛobat platonem imponẽdo ſibi id qð eſt falſum: ſicut etiam ex mala voluntate ſibi impoſuit ip̃m dixiſſe ꝙ melius eſt ponere omnia cõia etiã vxoꝛes. Oð tamen nõ eſt verũ. Licet enim vt dicit ꝓhs fuerit optimus phy ſicus: fuit tñ peſimus methaphyſicus:qꝛ neſciuit abſtra here. Ideo peſime methaphyſicam ſuã ↄpoſuit. CSʒ cum pꝛedicti doctoꝛis reuerentia qꝛ gratioſius potuiſſet loqui. Si enim tales doctoꝛes tacuiſſent:phy fuiſſent.
¶Ad quartã rationem phy:negaret minoꝛem.Et ad ꝓ bationem diceret ꝙ lʒ dualitas eſſet pꝰ ſpecies numeri m eſſe:nõ tamen repugnat ꝙ aliqua ydea que eſſetĩ nu meris pꝛecederet dualitatem ᷓᷣm abſtractionẽ. Ticet.n. homo non pꝛecedat riſibile: nihil tamen refert intellige⸗ re hominẽ abſolute nõ intelligendo hominẽ vᷣm ꝙ ſub⸗ ſtat riſibilitati. ¶ Ad quintã rõnem phᷣy diceret ſicut ad tertiam. Quia accidentia nõ poſſimt intelligi ſine ſbo: vt pʒ.7o huius ideo non habemus ſcientiam de accicenti⸗ bus niſi per reductionem ab ſubiectum: quia vnũqðqʒ ſicut ſe haber ad eſſe ita ⁊ ad veritatem vt patet ꝛ huiꝰ. LEnn ergo plato poſuerit ydeas ad ſaluandas ſcientias: non opoꝛtet ponere aliquam vydeam accidentium pꝛeter ſubſtãtie. lato eniʒ vt dicit Doc. S.in de veritate.q.
ʒ.ar.y.poſuit vdeas eſſe permixtas cauſas rerum. Unde
cui inueniebat cauſam pꝛoxunam pꝛeter ydeam non po⸗ nebat ydeamn. Et inde eſt ꝙ in hijs que dicuntur perpꝛi us ⁊ poſterius dicit non eſſe cõmunem ydeam:ſed pꝛi⸗ muʒ eſſe vdeam alterius. Cum ergo accidentia ĩmedia⸗ te cauſentur a ſubſtantia:·Hlato non poſuit ydeas accidẽ tium potiſſime pꝛopꝛioꝛum ⁊ demopſtrabilium quo⸗ rum eſt ſeientia: quia eadem pꝛoductiòne pꝛoducuntur cum ſuo propꝛio ſubiecto: licet non eodem modo. ¶ Ad ſextam rationem phyloſophi diceret ꝙ ydea ⁊ res ſenſi⸗ biles ſunt vnius ſpeciei vᷣm eſſentiam: differentes tamen ſolum ſᷣm diuerſum modum eſſendi. uia natura conſi derata ſᷣm eſſentiam ⁊ in ſe: dicitur ydea. Jpſa autem cõ ſiderata vt habʒ eſſe in ſuis ſingularibus inquantũ hmõi dicitur res ſenfibilis. Mec opoꝛtet ponere aliquam aliaʒ yd eam abſtractam ab ydea ⁊ rebus ſenſibilibus: quia lʒ eoꝛum que ſunt eiuſdem ſpeciei que habent eſſe per par ticipationem ſit cõmunis ydea:non tamen opoꝛtet ꝙ eo rum que ſunt vnius ſpeciei quoꝝ vnum eſt per eſſentiaʒ conſideratum ⁊ aliud vᷣm eſſe in ſingularibus ſit vna cõ⸗ munis vdea.Plato autem conſiderabat naturam huma
nam ßm ſuam eſſentiam vᷣm ꝙ habet eſſe in ſuis pꝛinci⸗
pijs eſfentialibus ⁊ foꝛmalibus quam ydeam dicebat es quidditatẽ ſingulariũ que includunt in ſe hãc nãm. CEt lʒ ila nã ſic ↄſiderata nõ habeat eſſe vt ſic in ingurih⸗
Lec4
chid ꝓpꝛi ſil etx ſer pꝛim ingn eſet
⁊cõ k
4 C0%

Nueſtio
ſibi tamen nõ repugnat. nñ Mlato voluit ꝙ tales ydee ſic conſiderate haberent eſſe extra inrellectũ diuinũ ⁊ hn mnũ ⁊ extra ſingulariatqʒ ſi abſtrahüt ab omni illoqð nõ eſt de intellectu quidditatiuo eax. Cæx quibꝰ pʒ ſo⸗ lutio ad rõnem phy. CMerũtamen rones phᷣy effcaciſ⸗ ſime demonſtrãt:ſuppoſito ꝙ Mlato poſuerit ydeas ha bere eſſe exiſtentie pure ſepãratũ ab intellectu ⁊ a ſingu laribus. ſoꝛſan.n. Mlato interrogatꝰ quali ille ydee ha beant eſſe in ſius pꝛincipijs eſſentialibus:ridit ꝙ habent eſſe exiſtẽtie. Mð nõ opʒ · L icet.n. eſſe effectus ſit in ſuis pꝛincipijs reale ⁊ actuale ⁊ virtuale:nõ tñ eit eiſe actua⸗ lis exiſtentie in vltuno actu nature ratũ. Nec opʒ ꝙ eſſe effectus in ſua cauſuſit eſſe exittentie: ſed eſt eiſe eñentie Bnõ ꝑfectũ. Res.n · verius habẽt eſſe ĩ ſuis cauſis qᷓ; iſe ipſis loquẽdo de veritate rei ⁊ nõ de veritate ꝓpoſitõis
t dicit Doe. B. in de veritate. q. 4 · ar.. ad pn. ¶Et licet ſint in cauſis in poꝰ⁊ in ſeipſis in actu:tñ poã actiua
ſemꝝ eſt potentioꝛ ⁊ potioꝛ qᷓ; actus ꝓductus a tali potẽ⸗ tia: vt ibidẽ dicit Doc. ᷓ · ad ⁊m. Cec aũt ſunt diſpu ⸗ tatine adducta nõ pꝛeſinnẽdo dicere vl indire cte menar rabili ingenio Ariſt. cõtradicere:ſed ꝓbabiliter ſolnere: vt etã infra dicetur in.I⁊ꝰ. huiꝰ.q.ʒ. ar.z.
Qd imũ ergo dicenduʒ ꝙ ydea ᷣm Hoœc.
* B in de vitate.·q.z·ar. 4. põt ac⸗ cipi duplr. Vnoꝰ quaſi vt ratio vel rei ſimilitudo. Zlioo
Ppꝛie: ᷣm ꝙ impoꝛtat foꝛmã que eſt pꝛincipiũ foꝛmatio
nis alicnius rei. Vdea. n. pꝛopꝛie dicta reſpicit rem 55% eſt ꝓducibilis in eſſe actu yei habitu. Et vtroqʒ mõ con ſiderata põt accipi duplr. Anoo ÿᷣm ꝙ hʒ eſſe in ĩtellectu pꝛime nature. Et ſic neceſſe eſt ponere ydeas ſeparatas a ningularibus que hiit eẽ in intellectu dei. Alioog haberẽt eſſe ſeparatũ extra itellectũ diuinũ ⁊ humanũ ſicut Mla to videtur poſuiſſe. Et ſic non eſt neceſſe ponere ydeas. CEt per hoc pʒ ſolutio ad oœẽs alias rõnes:que conclu⸗ dunt ꝙ xdee ſunt ponende in deo ſicut theologi ponunt. Montñ concludũt ꝙ debeãt poni quẽadmodũ Platoni ci poſuerunt. ¶¶ De quibus etiam dicitur in. 3.huiꝰ.q. 2.ar. py. Pt in.7. huius. q.26 ar. po. 4 ¶Ibiin Doc. S.⁊ pho. Auoniã dubitabit aũt aliquis. — tertiũ ſic pꝛocedit᷑. Videt ꝙ ne⸗ ceſſarium ſit ponere vdeas ad ſaluandas generatões ⁊ eſſe rex. Nã ydea Teſpicit rein m ꝙ eſt pꝛoducibilis: vt dictuʒ
eſt.ar.ꝛ.Ergo ad hoc ꝙʒ res in eſſe ꝓducant᷑ neceſarium
eſt ponere Ideas ſeparatas a rebus:qꝛ exemplar ab exẽ⸗ plato ſepat᷑. CP. Pꝛincipiũ Pꝓductiuũ quaſi ĩ omni generatiõe vninoca:eſt foꝛma vel quidditas: quã ydeaʒ Mlato nolauit. Jedtalis foꝛmna eſt ſeparata a re ꝓducta. Buue nc̃. CP.z0. Agentia nãlia nõ agunt:niſi per qua litates actiuas ⁊ paſſiuas. ᷓed tales foꝛme accidentaies
nõ poſſunt ꝓducere foꝛmã ſubſtãtialem:cũ nihil agat vl⸗
tra ſpẽm pꝛopꝛiã. Ergo opʒ ponere aliquã foꝛmam ſepa
ratam ad ſaluandas generatiões rerũ. CSed contra eſt
pbus in littera dicens. Oñ dubitabit aũt aliquis maxie quid conferũt ſpẽs ſempiternis ſenſibiliũ ant hijs q fiunt
⁊ coꝛrũpunt᷑ · Mec.n.motus nec tranſmutationes nulliꝰ
ſunt canſa eis. Aut vero ad ſcientiam nihil auxiliatur eis
que eſt alioꝛmn ⁊ cetera. ab n dicendũ ꝙ ydee a Platone aſi⸗ Reſpòõdeo gnate nõ Tritaniqla ſenſibili⸗
bus neq; ſempiternis ſicut ſunt coꝛpa celeſtia:neqʒ hijs
que fũt ⁊ coꝛrũpunt ſicut ſũt coꝛpoꝛa elementata. ð Pbat phus tali rõne. Oꝛ ſi ydee a Mlatone poſite aiqd ↄferunt rebus ſenſibilibus ⁊ eis ꝓſunt: vei pꝛoſunt eis
quantũ ad motũ vel q̃ntũ ad ſciam ſicut exemplaria vel
tanq; ſubſtãtie rexꝛaut ſicut cauſe fẽdi: vt Plato poſuit.
Fed nullũ ißoꝝ eſt dicendũ. Ergo nulla vtilitas eſt po nere ydeas neq; neceſſarium. Ainoꝛem pꝛobat phus.
CPimoꝙ vdee nõ poſſunt ↄferre rebus ſenſibilibus
ꝙ ſint eis cauſa motus ⁊ tranſmutationis alicuius. Qnia dee a Mlatone introducebant᷑ ꝓpter imobilitatẽ ⁊ nõ vpter motũ. Muia. n. omnia ſenſibilia ſemp ſunt in mo⸗
mobile de quo poſſit eiſe certa ſcientia.
Buodecima
PMlato voluit ponere extra ſenſibilia aliquid fixũ ⁊ĩ⸗
nta ſc dee ergo non poterant poni ab eo ſicut pꝛincipia motus:ſed ſicut imo⸗
biles ⁊ ĩmobilitatis pꝛincipia. Nanc aũt rõnem phs hic
nõ tangit: ſed ſuperiꝰ tetigit. ar.1. ¶ Scðo pꝓbat ꝙ xdee nõ ꝓſunt rebus ſenſibilibus quantũ ad ſciẽã. Lognitio enim vniuſcuiuſq; rei pñcit᷑ ꝑcognitionẽ ſue ſpe:⁊ nõꝑ cognitionẽ aliquaꝝ ſpaꝝ eytrinſecaꝝ. Sʒ ſpe ſeparate qs ſpẽs aut ydeas lato dicebat ſunt omno alie ab iſtis inb⸗ ſtantijs ſenſibilibus. Ergo eaꝝ cognitio nõ auxiliatur ad ſeiaʒ iſtoꝝ ſenſibiliũ. CMec valet dicere ꝙ ille vdee ſũt ſubſtãtie reꝝ ſenſibiliũ: qꝛ cuiuſlibet rei a eſt ĩ eocuius eſt a · Sed ille ydee nõ ſunt in iſtis ſenſibilibꝰ: ſ ſunt ſe parate: vt Plato dicebat. Igit᷑ nõ ſũt e rexꝝ ſenſibiliũ. CMec etiã valet dicere ꝙ ile ydee adſũt hijs ſenſibili⸗ bus ſubſtãtijs ſicut pticipãtibꝰ eas: quẽadmodũ lato voluit: qꝛ ſequeret᷑ ꝙ foꝛme ⁊ accidẽtia eſſe poſſent ſine
ſubſtãtijs. Mam ea ſola ſunt apta nata miſceri:qᷓ̃ poſſunt
ſeꝑata exiſtere. CTertio ꝓbat ꝙ p̃dicte ydee nõ ↄferůt ſenſibilibꝰ ſicut exẽplaria tribus rõnibꝰ. ¶Pꝛima rõ ẽ⸗ Mec.n. videt eſſe vtilitas exẽplaris ꝙ artifex reſpiciens adexẽplar inqucit ſimilitudineʒ foꝛme in ſuo artifciato. Zut ergo illa ſimilitudo ꝓuemnit i rebus generatis per re ſpectũ alicuius agentis ad exẽplar:aut nõ. Si nõꝛtũc nul la erit vtilitas ꝙ agens reſpiciat ad ydeas tanq; ad exem plaria. Si ſic:tunc nõ poterit dici ꝙ cauſa huius fimilitu dinis in genito ſt foꝛma inferioꝛis gfiantis iet.n. aligc ſimile x reſpectũ ad exẽplar ſeparatũ: ⁊ nõ per reſpectuʒ ad agẽs ſenſibilia. Et ſic aliqs generabit᷑ ſimilis. Boꝛti ñ ue poſito ſiue remoto ſoꝛte?Mð videmꝰeẽ falſum. uia niſi ſoꝛtes agat gjone:nunqᷓ; grabit aligs ſimilis ſoꝛti. CConſiderandũ eſt aũt hic ꝙ ꝓꝑ hanc rõneʒ nõ remoue
tur diuinã ſciam eſſe cãm reꝝ exẽplarẽ: qꝛ vt dicit Doc.
S.in pnñti loco cũ res nãles nãtr intendant ſimilitudineʒ ſuã in res gnales inducere: opʒ ꝙ iſta intentio ad aliqð Pꝛcipiu dirigens reducat qð eſt in ſinẽ oꝛdinans vnſ⸗
qðq; · Et hoc nõ põt eſſe niſi habẽs itellectũ cuius ẽ co⸗
gnoſcere finem ⁊ ꝓpoꝛtionẽ reꝝ in finẽ. Et ſic iſta aſimi⸗ latio effectus ad res nãles reducit᷑ ſicut ĩ pꝛincipiũ pmnad aliquẽ inteliectũ.Cmõ ti opʒ ꝙ reoucat᷑ in aliquas als foꝛmas ſeparatas: qꝛ ad ſimiiitudinẽ pꝛedictã ſuſſicit pᷣdi cta directio in finem: qꝛ virtutes nãles dirigunt᷑ a pᷣmo intellectu. ec ille foꝛmalr:⁊ pꝛecedẽtia ſubitãtialiter. CIcða ratio. Bicut ſoꝛtes ex hoc ꝙ eſt ſoꝛtes addit ali⸗
quid ſupꝛa hoiem: ita ⁊ hõ addit aliqd ſupꝛa aial. xt ſi
ſoꝛtes ꝑticipat hoĩem:ita⁊ homo pticipat aial. rgo ſip̃ ter ſoꝛtem ſenſibilẽ ponit alius ſoꝛtes i eparatus quaſi ex emplaris: ipſius erunt plura exemplaria.ſ.ſoꝛtes ſepara
tus:⁊ ydea hois: xt endeʒ rõne ſpẽs hoiĩs habebit plura
exemplaria· · animal bipes ⁊ ydeam hois. Sed incõue niens eſt ꝙ vnius exẽplati ſint plura exẽplaria. Igit᷑ ⁊c. CPertiã rõ. Muia ficut ſe habʒ ſpẽs ad indiuidua:ita ⁊ genera ad ſpẽs. Ji ergo ſpẽs ſint exemplaria ſenſibilinʒ ĩ diuiduoꝝ:yt Mlato poſiit: etiã ip̃aꝝ ſpẽxꝝ aliqua erũt ex emplaria.ſ.genus ſpẽi. Að eſt incõueniẽs:qꝛ idem eſet exẽplar ⁊ exẽplatũ. Cuarto ꝓbat phus ꝙ ydee nõ cõ ferunt ſenſibilibꝰ vt ſint eoꝝ ſpe ⁊ cauſe foꝛmales. ꝛĩ⸗ poſſibile eſt ſßam ⁊ cãm foꝛmalẽ ſeparari ab eo cuiꝰ eſt ſßa. Sʒ ydee ſunt ſepate ſenſibilibꝰ: vt dicit ·Mlato. r go ⁊ẽ. ninto ꝓbat phs g ydee nõ ʒferũt ſeſibilibꝰ qᷓtũ ad fieri duabꝰ rõnibꝰ. Muaꝝ pꝛ eſt. Qꝛ poſita cã po nit effectꝰ. Iʒ exiſtẽtibus ſpẽbus nõ ꝑp hoc ſũt indidus ꝑticipãtia ſpẽs niſi ſi aliqð motinũ qð moueat ad ipẽm. Spẽs ·n. ᷓᷣm Platonẽ ſemp eodẽ modo ſe hit. Si ergo eſſent indiuidua pticipãtia ipſas:ſequeret᷑ ꝙ ſemp eſſent hmõi indiuidua. Qð falſum eſt: vt patet ad ſenſum. CIcha rõ. Picut ſe habent artiñcialiã ad canlas artiji⸗ ciales: ita ſe habent nãlia ad cauſas nãles. Sʒ multa alia a nãlibus ſicnt domꝰ ⁊ annlus fiunt ĩ iſtis inferioꝛibꝰ qx ydeas Platonici nõ poſuerũt. Ergo etiã contingit aliqjs
res naturales fieri ab agentibus pmixtis abſqʒ hoc ꝙ po nant vdee. CEx pꝛedictis ergo pʒ ꝙ ydee nõ conferũt

E.16 ℳ cõ 22.
Lec⸗?.
p pbrr.
Töcz.
— Pim ſenſbilibꝰ qᷓ;tum ad motũ:nec q;tum ad ſciaʒ: neqʒ ſicnt exemplaria: neqʒ ſicut ſubſtantie rex:neqʒ etiã ſicut cau
ſe ſiendi. Ergo ydee nõ ſunt ponende:cũ nulla poſitionis
„
ſit vtilitas. ¶ Sed diſputatoꝛ diceret pꝰ ꝙ vdee cõferũt
rebus ſenſibibus ad hoc ꝙ ſint cauſa mõtus ⁊ tranſmu ꝙ
tationis. Quia nã eſt pꝛincipiũ ⁊ cã mouendi⁊ quieſcen di:vt pʒ in pᷣno ſecundi phᷣỹ. Sed Mlato nãm vocabat. ydeam ↄſiderando nãm vt habet eſſe in ſuis pꝛicipijs el ſentialibus abſtrahẽſto eã ab iſto qð eſt eſſe in hoc vel in illo. CEt ad rõnem phy reſponderet:ꝙ nõ eſt inconue⸗ niens:id qð eſt in ſe ĩmobile eẽ pꝛincipiũ mobilitatis in alijs. Immo qð ẽ mobile: neceſſario reducit᷑ in aliquid imobũie. Ilias eſſet ꝓcedere in infinitã. Mature ergo ſpe ciñce lʒ mouest᷑ per alterũ.ſ.ᷣm ꝙ ſunt in ſingularibus: tamen ji conſiderent᷑ quẽadmodiũ dictũ eſt ſic abſtrablit ab omni mutabilitate etiã vᷣm doctrinã phv· Ccðo di ceret ꝙ ydee pꝛoſunt iſtis ſenſibilibus q;tum ad ſcientiã. Huna ſcĩa eſt fempiternoꝝꝛvt pʒ po poſterioꝝ. Sed ſenſi bilia particularia ſunt coꝛruptibilia. V leceſſe eſt igit ad hoc ꝙ de ſenſibilibus ⁊ phycis habeat ſcĩa ꝙ naturejeo rum conſiderent᷑ in vli vᷣm ꝙ habent eſſe in ſuis pꝛinci⸗ pijs quidditatiuis. Viffinitio.n.eſt mediũ demõſtratio nis cuiꝰ effectus eit ip̃m ſcire ſiue ſcia:vt pʒ etiã pꝰ poſte rioꝝ. CEt ad rõnem phy diceret pꝛimo ꝙ maioꝛẽ ſun pliciter falſa. Quia eadẽ ſunt pꝛicipia eſſendi ⁊ cognoſcẽ⸗ di: vt pʒ ſcðo huius:lʒ nõ econnerſo. Lũ ergo effectꝰ na⸗ turales dependeant a quattuoꝛ cauſis:nõ ſufficit ad ꝑfe⸗ ctam cognitionẽ habendã ꝙ cognoſcant᷑ canſe intrinſece: ſed opʒ cognoſcere oẽs cauſas à quibus dependẽt effect? quia tinc arbitramur vnũqbqʒ cognoſcere:cũ cauſas rei cognoſcimus vſqʒ ad elemẽta: vt pʒ pꝰ ⁊2phy ⁊ pꝛio ⁊ ſcðo huius. ¶ Piceret etiã ꝙ minoꝛ eſt falſa:qꝛ natu⸗ re ſpeciſice nõ ſunt oĩno extrinſece a ſenſibilibus: qꝛ lʒ eaſ
iato poſuerit ſeparatas per abſtractionẽ ab hic ⁊ nunc
⁊ ab hoc ⁊ ab illoꝛnõ tñ poſuit eas ſeparatas quãtũ ad eẽ ratuʒ actualis exiſtentie vt ſuperius dictũ eſt. ¶ Diceret etiã ad ↄñam ꝙ peccat vᷣm fallaciã equiuocatiõis ex mul tiplicitate huiꝰ termini ſeparatũ. Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad re piicaʒ pꝛimã. ¶AId ⁊mn replicã diceret ꝙ participare ac cipitur dupliciter: vt dicit Voc.ᷓ·in.y· huiꝰ. Uno ꝓ pne vt eſt pteʒ rei capere:ſicut pʒ in mixtiõe. Et ſic Pla to nõ dicit ſingularia pticipare ydeas. Alioꝰ accipit᷑ com muniter vt idẽ eit ꝙ aliud includere in ſuo ſignificato. Et ſic ſpẽs ꝑticipat genus ⁊ indiuiduũ genus ⁊ ſpẽm. Un⸗ de üla ꝛ? replica peccat m fallaciam equinocationis. ¶ Pertio dicere ꝙ ydee ꝓſunt rebus ſenſibilibus tanqᷓ; exemplaria. In oĩbus.n.que nõ a caſu generantꝛneceſſe eſt foꝛmã eſſe inẽ generatiòis:que quidẽ foꝛmap ſe exi⸗ ſtens dicit᷑ pꝛincipiũ cognoſcẽdi ⁊ operãdi. Et ideo voca tur vdea ⁊ exemplar diuerſis rõnibus. ¶Ad pᷣmn autem rõnem diceret ꝙ ſimilitudo ꝓuenit in rebus generatis ꝑ reſpectũ alicuiꝰ agẽtis ad exemplar. C Mec valet ↄſeq̃n⸗ tia. Qnia nõ ſolũ illa ſimilitudo dependet ab vdeis:ſed ẽt
ab agente pticulari effectiue dependet. jec.n. ratio tãtũ
ↄeludit 5 theologos qjntum cõtra Mlatonẽ. ¶ Ad ꝛm ra tionem diceret ꝙ nõ eſt oĩmoda ſimilitudo. Quia indiui duũ pꝑticipat ſpẽm per diuiſionẽ mãlem. Addit.n. ſupꝛa ſpẽm ↄditiones indiuiduãtes:que ſcĩam tollũt. Spẽs ve ro nõ addit aliquid materiale ſupꝛa genus. Vñ non opʒ ꝙ ſi pꝛeter Soꝛtẽ pont᷑ ydea hois.ſ.per ſe homo:ꝙ pᷣ⸗ ter ſe hoiem ponat᷑ alia ydea.ſ.per ſe aĩas. Spẽs.n. ᷣm phm in topicis dicit vnũ a parte rei. Benus vero nõ diẽ vnum a ꝑte rei. Mon igit opʒ ponere ydeam gis:ſicut ydeam ſpẽi. CEt ꝑ hoc pʒ rñſioad zm rõnem. Vñ con
ſiderandũ eſt ꝙ Plato nõ poſuit ydeas ſingulariũ inijn ⸗
tum ſingularia neqʒ ydeas genexꝝ: ſed ſolũ vdeas ſpẽruʒ · Vuius dupler fuit rõ: vt dicit Poc. S.in de vitate.q.ʒ.
ar. vltimo. Mna qꝛ ᷓᷣm ip̃m vdee nõ erãt factiue mãe: ʒ
foꝛne tĩ in iſtis inferioꝛibus. Singularitatis aũt pᷣneſt mã. Scðm fo:mã vo vnũqðqʒ ſingulariũ collocat᷑ ĩ ſpe
cie. Et ideo ydea nõ rñdet ſingulari inquãtũ ſingnlare ẽ:
ſed rõne ſpẽitmñ. Ilia eius ratio eſſe potuit:qꝛ vdea non
tiale eus de quo querit᷑: vt pʒ in t re ſpeciice pꝛedicànt᷑ in quid de ſingularibus. Ergo ⁊.
eſt niſ eox que y ſe ſunt intenta. Intentio aůt nature eſt
pꝛincipaliter ad ſpẽm ↄſeruandam. nde q;uis genera⸗ tio terminetur ad hũc hoĩem:tij intentio nature eſt ꝙ ge
neret hoĩem. Et ꝓpter hoc etiã phs dicit.ig. de aĩalibus
in accidẽtibus ſpẽxꝝ ſunt aſſignãde cauſe finales nõ aũt in accidẽtibus ſingularibus:ſed ef̃ciẽtes ⁊ mãles tiñ. Et
ideo ydea nõ reſpondet ſingulari: ſed ſpẽi. Et eadẽ roõne
Mlato nõ ponebat ydeas gjuz · Quia intentio nature nõ terminat ad foꝛmã generis:ſiue ad ꝓductionẽ foꝛmege
neris: ſed ſolũ foꝛmẽ ſpeciei. Nec ille foꝛmatr. CMatet
ergo ꝙ ydealis natura conſiderata vt eſt pꝛincipiũ foꝛ⸗
„ℳ—
male: eſt pꝛincipiũ cognoſcendi: ⁊ ſic vocat᷑ ydea. Ipa tñ
conſiderata vt eſt pꝛincipiũ finale: dicit᷑ exẽplar. N Nnar to diceret ꝙ ydeale ↄferũt ſenſibilibus: vt ſint eoꝛuʒ ſbe: ⁊ pᷣncipia foꝛmalia. Quia illud qð reſpondet᷑ ad interro⸗ gationem factã per quid:eſt pꝛincipiũ foꝛmale ⁊ ſubſtan ne poſterioꝝ. Sed natu
Ctad rõnem diceret ꝙ peceat in equinocatiõe huiꝰdi ctionis ſeparatũ:vt ſuperus dictů eſt. ¶ Quinto diceret ꝙ vdee ꝓſunt lenſibihbus quantum ad eoꝝ fieri vt pʒ ex
dictis. ¶ Et ad p̃n rõnem diceret ꝙ poſita cauſa per ſe
ſufficienti applicata ⁊ nõ umpedita: ponit effectus. Mon aut opʒ ꝙ poſito pᷣnꝰ foꝛmaii ⁊ qdditatiuo: ponat᷑ effect nãlis: niſi poſito pꝛincipio mãli ⁊ efficiẽte. MWlato aũt nõ voluit ꝙ ille vdee eſſent pꝛincipia in quolibʒ genere cau⸗ ſe:ſed folum ꝙ eſſent pꝛincipia foꝛmalia ⁊ finalia. ¶Ad ⁊m rõnem diceret ꝙ nõ eſt ſimile de artificialibꝰ ⁊ natu ralibꝰ: qꝛ matcria ei tota ſubſtantia reꝝ artificialiũ nõ aũt nůlimnn. Plato aũt nõ poſuit ydeam materie pꝛime: vt pʒ per Doc. S. vbi ſupꝛa.ar.y· Bed reꝝ nãliuʒ tota ſub ſtantia nõ eſt materia ſola:ſed etiã foꝛma ſiue natura. Jõ non eſt ſimie. N Matet ergo qũo ꝓbabiliter diſputatoꝛ euadere poſſet in poſitione vdeaꝝ.
ergo dicendi ꝙ argn conclu ⸗ Ad Pmum a ꝙ neceſſarium eſt ponere vdeas ſeparatas a ſenſibilibus nõ nñ extra intellectũ pnu
artificis ſine pꝛime cauſe. ¶Ad ſcõm dicendũ ſimiliter
ꝙ pꝛincipium ꝓductiuũ quo:non eſt ſeparatũ a ſenſibili bus. Bed vel eſt in cauſa ꝓducente: vel in intellectu pꝛi mi agentis. ¶ Acd tertiũ dicendũ ꝙ lʒ foꝛmne accidenta⸗ les nõ poſſint ꝓducere fonmnã ſubſtantialẽ in virtute pꝛo pꝛia: poſſunt tamen bene virtute fonmne ſubſtantialis ĩcu ins virtute agunt. Mnde Voc. B.in de poꝰ.q.ʒ. ar·⁊. ad qndicit:ꝙ ſicut caloꝛ ignis agit vt inſtrumentum foꝛme
jbſtantialis ignis:ita nihil pꝛohibet quinagat vt inſtru⸗
mentum anime ſenſibilis ad educendã animã ſenſibilem
in actuʒ nõ ꝙ pꝛopꝛia virtute hoc faciat. ec ille. CIcẽ vbi ſupꝛa.ar.ð.icem dicit.ſ.ꝙ foꝛma accidentalis agit in
—
virtute foꝛme ſubſtantialis quaſi inſtrumentũ eius. Bi⸗ 16. cut etiam in ſcðo de anumna caloꝛ ignis dicit inſtrumẽtuʒ cõ· Io
virtutis nutritiue. Et ideo nõ eſt incõueniẽs ſi actio foꝛ⸗ me accidẽtalis ad foꝛmã ſubſtãtialẽ terminet. Nec ille.
CIbi in Poc. S.⁊ pbo · mplius ſi ſint numeri.
—, ſis pꝛocedit᷑ · Mide g— quartum ung ydee fint nu⸗ meri. Mã ſicut ſe habẽt res ſenſibiles ad ydeaſ
ita ſe habent res numerate ad numeruʒ: quia ſicnt res numeẽratur foꝛmaliter per numerum:ita ſenſi⸗
bilia foꝛmaliter dependent a naturis ſiue ab ydeis. Ergo per locum a tranſinutata pꝛopoꝛtione:ſicut ſe habent res ſenſibiles ad res numeratas: ita ſe habent ydee ad nume ros. Sed res ſenſibiles dicũtur numerate. Ergo ⁊ ydee
dicuntur numeri. ¶P · ⁊. Mes plurificantur ⁊ diſtin⸗
guuntur per ſuas ſoꝛmas. Materia autem pꝛincipiuʒ di ſtinctionis eſſe non poteſt:cum de ſe ſit confuſa:vt patet
pꝛimo phyſicoꝝ. Cum ergo numerus pluralitatem ⁊ di T ez“ ſtinctionem impoꝛtet: ſequitur ꝙ res nnmerantur per ſu cõ
as formas · Unde foꝛme que dicuntur vdee dicunt᷑ nu⸗ meri. CP ·3“ Mlud eſt nnnerus:quores ponit in nu⸗ mero ⁊ conſtituitur in ꝓpoꝛtione numeri. Sed nature ⁊
foꝛme quas ydeas Mlato vocabat ſũt hinõi:qʒ ab eodẽ res

e miclit omſuem biblum wiicen
celnun iemmi
ömdim
eſtſnit ewenn p nw
.xtz res babeteſe vnita ⁊ plurglitatem x eliciir ex. yx et
xꝰhuius. git᷑ ⁊c̃. CSed5 eſt phus in littera vbi dicit. Ampliꝰ ſi ſint numeri ſpẽs: qũo cauſe erunt? Peſt öõdeo dicendũ ꝙ vt refert Albentꝰ ꝓo P huius tractatu vltio cav.xo. Mla to nõ ſolũ poſuit ydeas eſſe foꝛmas reꝝ ⁊ pᷣnꝰꝛſed etiã di
xxit ſpẽs ſiue vdeas eſſe numerũ. Won aũt numeꝝ un
ett de genere quãtitatis diſcrete:fed potius illuʒ qui en deax. Has. n. dixit eſe numerũ ⁊ numeroꝝ pꝛo poꝛtionibus iunctas ↄſtituere res in armonicis ↄſtitutio nibus tam ex ꝑte foꝛme q; ex parte materie. Dixit ẽt tri Plicem eſſe numerũ.ſ.inſtrumentalẽ quo menſurat entiũ diſcreta quantitas. Et foꝛmalẽ quo res quelibʒ ponit in numero: ⁊ ↄſtituit᷑ in ꝓpoꝛtionibus numeri. Et milẽg eſt rei ſenſibilis in ꝓpoꝛtione numeri conſtitute. hec ille· PMlato ergo poſuit ydeas eſſe numeros. ¶ Sed hoc nõ pot eſſe ↄſoni veritati. Nð ꝓbat phs. rõnibꝰ. CMQna rumn p eſt. Eoꝝ.n.que ſunt idem ᷣm ſbam:vnũ nõ põt eſſe cauſa alterius. Sʒ ſenſibilia m Mlatonicos ſas ſunt numeri. Ergo ſi ydee m ſbam ſunt muneri:nõ po⸗ terũt eſſe cã ſenſibiliũ.ð eit ↄtra Mlatonẽ. ¶ Fi autẽ dicar ꝙ alij numeri ſunt dee:⁊ alij numeri ſunt ſenſibi⸗ lia:ſicnt hic nnnerus eſt hõ ⁊ ille alius numerus eſt ſoꝛ⸗ tes:⁊ alius numerus eſt Calyas. CSed ↄtra. Quia eo⸗ rum que ſunt idẽ vᷣm roneʒ: vnũ nõ põt eſſe cauſa alteriꝰ. Sed dato ꝙ alij numeri eſſent ydee ⸗ Aij numeri ſenſi⸗ bilia: vdee adhuc ⁊ ſenſibilia ↄuenirent in rõne numeri. Ergo vdee nõ eſſent cauſe ſenbiliũ. ¶ ed ſi iteꝝ dicn tur ꝙ ydee ſunt cauſe ſenſibiliũ ex eo ꝙ illi numeri q ſũt dee ſunt ſempiterni. N Lontra. Quecũqʒ dr̃nt ꝑ cãuſaʒ ⁊ cauſatũ: d̃nt vᷣm hüudinẽ vnius ad alteꝝ. Sed illa que dr̃nt per ſempiternũ ⁊ nõ ſempiternũ dr̃nt ßm ſunz eſſe abſolnte ↄſideratũ ⁊ nõ per hitudinẽ vnius ad alterum. Ergo diuerſi numeri nõ differunt pcãm ⁊ cauſatuʒ per poc ꝙ quidã ſunt ſempiterni: quidã vero nõ ſunt ſ empi⸗
termi. CSi vero dicat᷑ ꝙ ſenſibilia ſunt quedã ꝓpoꝛtões humeroꝝ. Et ſic numeri ſunt cauſe reꝝ ſenſibiliũ ſicut in
muſicis numeri ſunt cauſe ↄſonantiaꝝ inquantũ ꝓpoꝛtio nes numerales ſonis applicate ↄſonãtias reddũt. ¶ on tra. Auia ſi ſic: tũc opoꝛtebit inter illos numeros in rebꝰ ſenſibilibus ponere aliqð vnũ ᷣm genus cui applicentur alique ꝓpoꝛtiões numerales vt.ſ.illoꝝ que ſunt illi? ge⸗ neris ꝓpoꝛtiones ꝓſtituãt:ſicut pꝛeter ꝓpoꝛtiões nume⸗ rales in ↄſonãtijs inueniunt᷑ ſoni. Si aũt illud ſchm ge⸗ nus cui applicant ꝓpoꝛtiones numerales in ſenſibilibus ſit mã opoꝛtebit dicere ꝙ ipñ numeri ſ eparati q ſũt ydee ſint ꝓpoꝛtiones vnins ad alterũ: qꝛ hic homo ſimilis eſt hoi vdeali. Et ſi ſequit᷑ ꝙ ydee nõ ſunt ſeparabiles a ſen Rbilibus. Ið eſt ↄtra Mlatonem. ʒ ↄnña. Quia nũerꝰ nõ eſt ſeparatus à rebꝰ numeratis. Ii ergo ille ydee ſüt numeri:nõ ſeparabunt᷑. C Scda rõ. Si ydee eſſent nu⸗ meri:ſequeret᷑ ꝙ ex multis vdeis fieret vna ydea. Bed ↄns eſt impoſſibile. Ergo ⁊ afs.Iſdʒ ↄfa:quia ex mitis numeris fit vnus numerꝰ. Qð aũt ↄð ſit impoſſibile:ꝓ bar. Mam ſi ex myltis dinerſaꝝ ſpẽx aligd vnnʒ ↄſtitua tur: hoc fiet pmixtionẽ in qua pꝰ nõ ſaluant ſpẽs eoxꝝque miſcent. Sicur ex quattuoꝛ elemẽtis fiat lapis. Scðo eꝝ hmõi diuerſis 5ᷣm ſpẽm in tali mixtione nõ fit aliquid vnũ rõne ſpẽxꝝ ſed rõne indiuiduoꝝ que alterãt vt poſſint pmiſceri. Ip̃e aũt ſpecies numeroꝝ ſunul ↄiuncte nume umn cõſtituunt.ſicut binarius ⁊ trinarius ↄſtituũt quina ⸗ riũã. xt iterũ in quinario vterqʒ numerus remanet ⁊ fal⸗ nat· Ciaũt dicatur ꝙ aligs numerus maioꝛ ſicut mil lenarins nõ cõſtituar ex pluribus numeris minoꝛibus: ſʒ cõſtituitur ex vntatibus. CContra. Zut.n. oẽs ille vnita tes ſunt differentes aut cõfoꝛmes. Si cõfoꝛmes:tunc ſe⸗ quuntur multxincõneniẽtia. Sequitur. n. ꝙ diuerſe ſpẽs
nõ dr̃ant vm ſubſtantiã: ſed ſolũ ᷣm eyceſinn vnius ſpẽi
adalterã. Sequit᷑ etiam cũ ille vnitates ſint enũerate: ali Au erunt multa ⁊ nõ diuerſa: quod eſt incõueniẽs:quia diuerſitas multitudinẽ ſequit. Si vero tales vnitates nõ unt confoꝛmes: boc poteit inteiligi dupliciter. ino⸗ ꝙ
Duodecima Vnitates vnius numeri ſint differentes ab vnitatibus al⸗ terius numeri:⁊ tij vnitates vnius ⁊ einſdem nũeri ſint ſibi innicem cõfoꝛmes. Alioꝰ vt vnitates vnins ⁊ eiuſdẽ numeri:nec ſibi inuicem:nec vnitatibus alterius numern conloꝛmnes exiſtanr. Dnocũqʒ aũt modo ponat diffoꝛmi tas inter vnitates: videtur inconneniens: nã omnis diffoꝛ mitas eſt per aliquam foꝛmã aut paſſionem. Sicut vide mus ꝙ coꝛpoꝛa diffoꝛmia df̃nt calido ⁊ frigido:albo ⁊ nigro:⁊ huiuſmodi paſſionibus. Sed vnitates huiuſind di paſſionibus carẽt vᷣm Platonem cũ ſint impoſſibiles. Iitur inter eas nõ poteſi poni talis diffoꝛmitas ſineldif⸗ ferentia. ¶ Tertia rõ. Picut matheca ſunt media m Platonẽ inter vdeas ⁊ ſenſibilia:ita neceſſariũ eſt pone⸗ re aliqð genus numeri qð ſit aliud a nñeris qui ſũt ydee xa numeris qui ſunt ſbe ſenſibiliũ:de quo ſit ariſmetri⸗
cã tanq; de ſubiecto. Sed hoc ponere videt ſuperfluus.
Wam nulla ratio põt aſignari quare ſint numeri medij ĩ⸗
ter vdeas ⁊ ſenſibilia:cuin tã ydee qᷓ; ſenſibilia ſint nume ri quidã. Mnioꝛ ꝓhatur: quia illa mathe. intermedia ſũt ex numeris ſimpliciter ſicut ex pꝛincipijs pmixtis aut ex pꝛimis. Mam Mlatonici vnũ dicebant ↄſtituere punctũ binariũ lineam trinariũ ſuperficieʒ quaternꝛriũ coꝛpus. Dicebant etiã coꝛpoꝛa componi ex iuperficiebus ſuperñ cies ex lineis lineas ex punctis puncta vero ex vnitatibni que ↄſtitunnt numeros. vtroqʒ aũt modo ſequebatur nu meros eſſe pᷣn aliquoꝝ mathe maticoꝝ. CUuarta ratio. Ea que ĩ ſenſibilibus ſunt cauſata ex ydeis ſunt. Si ergo aliqua dualitas in ſenſibilibus innemiatur:opʒ ꝙ vtraq; vnitas huius dnalitatis poſterioꝛis ſit cauſata ey pꝛioꝛis dualitate que eſt vdea dualitatis. Ged hoc eſt impomibi le·ſ. ꝙ vnitas ex dualitate cauſer᷑. ¶Muinta ratio · Mul ta nõ conueniunt ad vnũ conſtituendũ niſi per aliquam cauſam que poteſt accipi vel extrinſeca ſicut agens ꝗ con inngit: vel intrinſeca ſicut aliqð vinculũ vmens: vel ſi ali qua vniant per ſe ipſa opʒ ꝙ vnum ſit vt po⁊ aliud vt actus. Mnllum aũt hoꝝ poteſt dici de vnitatibꝰ. NS ex ta rõ· Si vdee ⁊ ſbe rerũ ſint numeri: opʒ dicere ꝙ vel nitates ſunt differentes: vel cõuenientes. i pn ſequit ꝙ vnitas inquantũ vnitas nõ ſit pᷣnn:qð eſt contra Pla⸗ tonem. Jequeret᷑ n.ꝙ numeri non eſſent ſbe rerũ. Mu merus. n. non ponitur eſſe reruʒ ſubſtantia niſi inquantũ conſtituitur ex vnitatibus que dicuntur eſſe rerum ſub⸗ ſtantie. Pꝛima ſequela patet. Et pꝛobatur per ſimilitudi nem ſumptam a poſitione plyꝛloſophoꝝ naturalium.Ma
turales enjm poſuerunt quattuoꝛ elementa eſſe pꝛicipia.
Erq;uis ſi cõmnne hoe qð eſt eſſe coꝛpus: nõ tàmen pd nebant coꝛpus illud cõmune eſſe pꝛincipium:ſed magis
ignem aut aerem. Vnde a ſimili. Si vnitates ſint differẽ
tes quãuis conneniant omnes in ratione cõmuni ipſius vnitatis: nõ tamen erit dicendum ꝙ ipſa vnitas ſit pꝛinci piun. Si ſcmꝛtune ſequitur ꝙ totũ vninerſuʒ ſit aliqð vnum ⁊ idem:ex quo ſubſtãtia cuiuſlibet rei eſt ipmqð
eſt indifferens. Jequitur etiã ꝙ vnñ ⁊ idem ſit pꝛinci⸗
pium omniũ:qð eſt impoſſibile. Tum ratione poſitiõis
illoꝝ que de ſe eſt impoſſibilis.ſ.vt omnia ſint vnum vnam rationem ſubſtantie. Tum etiã:quia includit con tradictionem.xx eo enim ꝙ ponit vnam eſſe ſubſtantiaʒ reꝝ ⁊ ponit illnd vnum eſſe pꝛincipiũ contradictioneʒ i
cudit· Mam vnun ⁊ idem nõ eit ſui ipſius pꝛincipinʒ. ¶Sed diſputatoꝛ cauſa recreationis volens tenere poſi
tionem Platonis: ad pꝛedictas rationes diceret. ¶ t pꝛimo ad pꝛimã ꝙ licet eoꝝ que ſunt ideʒ ᷣm ſpam ⁊ ra
tionem ſimul vnů nõ poſſit eſſe canſa alterins:tj ſi dr̃ant
m ronẽ lʒ ↄueniant ᷣin ſbam vnñ poterit eſe pnn gddi tatiuũ ⁊ ꝓductiuũ alteriꝰ. icimꝰ.n.ꝙ aĩal rõnale ẽpn quidditatiuũ hoĩs:⁊ ti eit idẽ ᷣm ſbam cũ hoĩe:lʒ dr̃ant
m rõnem. Pi etiã in diuinis eſt pᷣnn ſilij:⁊ tñ pĩ ⁊ iili
us ↄn eniunt in ſubſtantia. Unde Woc. S.ĩ de poi.q.s. ar.2. ad. 10n. ↄcedit ꝙ illa que ſunt eadem re: ⁊ non ra⸗
tione: vnum poteſt eiſe vbi alterum non eſt. icit enim Pilla que ſunt eadem re ⁊ ratione:in quocunqʒ eſt vnñ eſt ⁊ aliud. Mon aũt hoc eſt de hijs que ſunt eadem re

ſed nð rõne. Sicut inſtans eit ideʒ qð 5nn futuri ⁊ finis p̃teriti. Non tñ nn futuri dicit᷑ eſſe in pterito ſed id qð
eſt fururi pᷣnn.jec ille. CEt ad pꝛimã replicam dice⸗ ret ꝙ lʒ ea que ſunt eadem ᷣm rationeʒ Ppꝛlain vnj no ſit cã aſterius: bñ tñ ſi ↄueniãt ᷣm cõem ⁊ differant m
rõnes ꝓpꝛias vnũ põt eſſe pᷣn alteriꝰ. Mater.n·⁊ filiꝰ
ſi mãliter ſumant᷑ ⁊ nõ relatiue ↄueniũt in cõmunẽ rã⸗
tionẽ ſpẽi. Tamẽ ille qui eſt pater eit cã filij ẽt effectina.
Mumeri àt qui ſunt vdee ⁊ numeri qui ſunt ſenſibilia⸗
kuenẽt in cõi rõne numeri: differũt tñ 7mn rõnes pꝛo⸗ pꝛias · C Ad ſcðᷣam replicam diceret ꝙ nõ ſoluʒ differũt
ex hoc ꝙ vnñ eſt pperuũ ⁊ aliud ſenſbile: vel ex. hocꝙꝙ vnũ ſe ʒ per habitudinẽ pncipij ad pᷣncipiatus: fed etiã
differũt realiter ex hoc ꝙ ſenſibilia includũt gligd fnrẽ ꝙ nõ includũt ydee. Differũt·n. ydee ⁊ ſenſibilia parri⸗ cularia: ſicut nã ⁊ ſuppoſitũ. ¶ Sed manifeſtũ eit ꝙ nã
4⁊ ſuppoſitũ reatt differũt in ſubſtãtijs mãlibꝰ:vt pʒ per Doc. S.in quolibetis quolibeto·⁊.·⁊. ar·⁊. in coꝛpoꝛe
et in pluribꝰ alijs locis. ¶Ad tertiaʒ aũt replicam dice⸗ retg nõ ſequitur ydeas nõ eſſe ſepatas a ſenſibilibns in eſſe qdditatino ⁊ eẽntiali ↄſideratas:ʒ ſequat᷑ ꝙ nõ ſint
.
ſeparate vᷣm eſſe pfectũ ⁊ ratũ actualis exiſtentie:vt arti
culo.⁊.ſuperiꝰ dictũ eit. CAd ſcham rõneʒ pᷣncipalein
diceret qʒ ex plurib? numeris nõ ſit vnꝰ numerus:VtP ppßm.. huiꝰ. Dicit.n. ꝙ bis tria nõ ſunt ſex:ſed ſemel ex ſunt ſex. Unde non opʒ ꝙ expluribus vdeis fiat vña dea:ẽt dato ꝙ xdee ſint numeri. CAd replicam aute
diceret ꝙ ille vnitates ſunt diffoꝛmes nõ ꝑ diquãalam foꝛmã ſed ſeipſis. Mon.n.opʒ ꝙ cœĩs dr̃ia ſiue diſtoꝛmi⸗ tas ſit ꝑ aliquã aliã foꝛmã ſiue paſionẽ: ſed quedaʒ dint
eipſis:ſiẽ foꝛme ſimplices: vt pʒ per Voc. S in de po⸗
q. pꝰ. ar.⁊· ad. ym. vbi dicit ꝙ aliquid põt eſſe diſtinctu dupli. Anopꝑ aliud ſibi additũ: ficut homo diſtinguitur per rõnalẽ dfiaʒ ab aſino. Et tale diſtictũ opʒ eſſe finitu⸗
qꝛ illud adiunctũ determinat ipſuʒ ad aliquid. Alioꝰ per
ſeipſuʒ. Et ſic deus eſt diſtinctus ab oĩbꝰ rebus. Mec il⸗ le. CAd tertiã rõneʒ diceret ꝙ ponere mathematica eẽ numeros:nõ eit incõueniẽs. iñ hec ratio ð facili trãſit. ¶Ad q;rtaʒ rõnẽ diceret ꝙ vnitas ſi ponat pars duali⸗ tatis: nõ cauſatur a dualitate cuiꝰ eſt pars ſed a dualitate
ydeaꝝ: nõ quidẽ vt dnalitas eſt ſed vt includit duas vni
tates. Matura.n.ſine ydea in ſenſibilibus includit mãm
et foꝛmã: vt pʒ ꝑ poc. S.in qnolibetis: vbi ſupꝛa. Etẽt
includit hanc inʒ et hanc foꝛmã particularẽ. nde iſta pluraiitas materie ⁊ foꝛme ipſius nature eſt pᷣnn duali⸗ tatis que eſt hinꝰ materie ⁊ huiꝰ foꝛme:et ꝑ ↄñs mãe ⁊ foꝛme. Materia.n.et foꝛma dualitatem ↄſtituũt. ¶ Ad qntã rõnẽ diceret ꝙ lʒ vnitates foꝛmaliter ſumpte nõ ha
beant rationem potẽtie ⁊ actus:tñ ſi mãlꝭ ſumantur vna hʒ rõneʒ potẽtie ⁊ alia hʒ rõneʒ actus:ſicut mã hʒ rõneʒ
potẽtie ⁊ foꝛma hʒ rõnẽ actus: ex quibꝰ cõponit᷑ natura ſ.qdditas ſine vdea. ¶ Ad vltimã roneʒ diceret negan
do fequelã et ſimilitudinẽ eius adductã ad ꝓbationẽ eiꝰ.
Multum.n. differat vnitas ⁊ coꝛpꝰ. ilt plimũ diuer⸗ ſificant᷑ antiqui pßy ⁊ platonici in poſitiombꝰ eoꝝꝛ vt ex dictis manifeſtũ eſt. ¶ D iceret ẽt ꝙ oĩa ſunt vnum m ſam:ſi vnũ accipiat᷑ trãſcẽdẽter. ð nõ eſt incõueniẽs.
Lectid.· imo neceſſarium eſt ßm phm.ꝓvhuiꝰ.vbiꝓbat ꝙ vnũ
quodqʒ dicit᷑ vnum ðᷣm ſubſtantiam. 1
— 1ergo arg dicenduʒ ꝙ xdee Ad primum coinpant᷑ ad res ſenſibiles ſiẽ
cauſe ꝓrime reꝝ ᷣm Mlatonẽ: ſicut pʒ per Voc. B. in de vitate. q. 3 ar.7.in coꝛpoꝛe et ar.. in coꝛpOꝛ e. Müe⸗ rus vo cõparatur ad res nõ ſicut cã:ſÿʒ magis ſiẽ accidẽs
ad ſÿm· Vjñ nõ eſt ſilitudo ſufficiens ad argnn factũ ꝑ lo⸗
cum a trãſmurata ꝓpoꝛtione · Ad ⁊n dicendũ ꝙ jʒoĩs
multitudo realis realeʒ diſtinctionẽ includat: vt cõcedit Doc. S. in de po.q.S. ar. po.in coꝛpoꝛe:etẽt lʒ diſtin⸗
ctio ſit per foꝛmã:nõ tñ opʒ ꝙ ille foꝛme ſint numeri:;
ſufficit ꝙ ſint cauſe foꝛmaies reꝝ numerataꝝ.& Adz3⸗ dicendi ꝙ illud quo aliqd hʒ eſſe vnũ eſt bñ pᷣn illius qð dicit vnũꝛnõ tñ eſt pᷣñn vnitatis de genere qntitatis
ivnitas foꝛmaliter ſumatur- Cbi in oc. S.⁊ pho · Uolens aũt ſubſtantis
tbematica vlia media inter vdeas ⁊ ſenſibilia parata a ſenſibilibus. Nam mathematica a
— rnn ſic ꝓcedit᷑. Midetur S qumtum
motu mã lẽſibili abſtrahũt: vt pʒ·pbyrN. ßhuiꝰ.
Sed motus ⁊ actiones ſunt fingulariũ: vt pʒin ꝓhenno puiꝰ. Igit᷑ mathematicalia ſunt ſeparata a ſenſibilibus.
CP 2.is ſcia habetur peninnariabilem cãm· Ergo
opʒ ponere aliqð pn ſcĩe qð ſit inuariabile · Lum ergo de mathematicis ſit ſcia:relinquit᷑ ꝙ mathenaticalia ſůt ſeparata a ſenſibilibꝰ ſingularibus que ſunt pᷣnꝰ incoꝛru⸗ ptibilia. ¶ P 30· A ſenſibilibus ⁊ ſingularibꝰ nõ eſt ex⸗ pectàda ſincera vᷣitas · Lum ergo ſcia ſit verox:relinquit᷑ ꝙ mathematica ſir de veris et vlibus. Mõ auteʒ eſt de
ylibus vt ſunt in ſingularibꝰ que vt ſic ſunt coꝛruptibi⸗
lia: qꝛ vnñddqʒ recipitqᷣm modũ recipiẽtis. Erso ⁊. ¶ged ↄtra eit phus in lra dicens. Molens aũt bas ad
yn reducere. longitudinẽ quidẽ ponimus ex ꝓducto et
bꝛeui ⁊ ex aliquo paruo ⁊ magno ⁊.
—
,. dicenduʒ pmoꝙœ lato po⸗ Reſpondeo ſuit tertiis ſbas p̃ter vdæas et
pꝛeter ſenſibilia ⁊vtraſqʒ differẽtes Mifferebant eni a ſenſibilibus:qꝛ ſenſibilia ſunt coꝛruptibilia ⁊ mobilia. Alia aũt mathematica ſunt ſempiterna ⁊ ĩcoꝛruptibilia. imobilia · Noc aũt accipiebat ex ipſa rõne ſcie mathe⸗ matice. Mam mathematica a motu abſtrahit. ¶ Sed ſi
diligẽter rõnes latonis ↄſiderent: manifeſtum eſt ꝙ
ipſe errabat credens ꝙ modus rei intellecte ſit ſicut mo
dns intelligendi ipſam rem. Etqꝛ duplex eſt abſtractio
intellect? vna qua abſtrahimꝰ vlia a ſingularibꝰ intelli⸗ gendo vlia nõ itelligẽdo ſingularia: alia qua abſtrahimꝰ machematica a ſenſibilibꝰ intelligẽdo mathematica vlia nõ itelligẽdo res ſenſibiles:ideo ymaginabat᷑ ꝙ dupl abſtraherent᷑ res ſᷣm eſſe. Bed hoc nõ eſt neceſſarium: vt dicit hic Voc · S. Mam et ſi intellect?ꝰ intelligat reʒ ꝑ hocꝙ ſimilis eſt ei qntũ ad ſpẽm intelligibilem per quã jt in actu:non tñ opʒ ꝙ eodeʒ modo ſit ſpecies illa in in⸗ tellectu quo eſt in re intellecta. Mam omnia quod eſt in
aliquo:eſt in illo per moduʒ eius in quo eſt. Et ideo ex
ipſa natura intellectus que eſt alia a natura rerintellecte: eit neceſſariũ ꝙ alius ſit modus intelligendi quo intelle ctus intelligit:⁊ alius ſit modus eſſendi quo res exiſtit. L icet enim idem in re eſſe opoꝛteat intellectuʒ ⁊ qð in⸗ tellectus intelligit:nõ tñ eodẽ modo.¶Mnde q;uis itelle⸗ cius itelligat mathematica nõ ĩtelligẽdo ſenſibilia ⁊ vlia nõ itelligẽdo ꝑticularia:non tñ opʒ ꝙ mathematica ſint pꝛeter ſenſibilia ⁊ vlia pᷣter ſingularia. Udemus.n.ꝙ
viſus pcipit coloꝛeʒ pꝛeter ſapoꝛem:cum tñ ſapoꝛ et co⸗
loꝛ in ſenſibilibus ſimul inneniantur:ſicut pʒ in pomo. CDicendũ ⁊0.ꝙ Platonici volentes reꝝ pas reducẽ
ad pꝛima p̃nipia:cũ ipſi dicerent magnitudines eſſe rex
as.ſ.lineam ſuꝑficiem ⁊ coꝛpus ipſoꝝ pᷣn aſſignantes putant ſe reꝝ pᷣn inueniſſe. Diceban n.lineas componi ex pꝛoducto et bꝛeui. Et qꝛ linea eſt pꝛima inter qjntita⸗ tes continuas: ei pꝛimum attribuebant magnunn ⁊ par⸗ uum: vt per hoc ꝙ hec duo ſunt pꝛincipia linee ſint etiaʒ pꝛincipia aliaruni magnitudinum. Et eadem ratione di cebant ſuperficiem coluponi ex lato ⁊ arto ⁊ coꝛpus ex
pꝛofundo et humili. ¶ Sed hec poſitio ſtare non poteſt
ppter duas rationes phy. Qnaruʒ pꝛima eſt. Dꝛ quoꝝ pꝛincipia ſunt diuerſa: opʒ etiam ipſa eſſe diuerſa · Sed Pncipia pᷣdictaꝝ magnitudinuʒ vᷣm pᷣdictam poſitionem ſunt diuerſa. Latus. n.et artum que ponunt᷑ pᷣnĩ ſupiciei ſunt alteriꝰ giis qᷓ; ꝓfunduʒ ⁊ humile que ponunt᷑ pᷣn⸗
coꝛpoꝛis. Ergo linea ſupficies ⁊ coꝛpꝰeunt ad inuicem
diſtincta. Et ꝑ ↄñs ſuꝑſicies nõ habebit in ſe lineam nec coꝛpus ſuperficiem. Multum aũt et paucũ que ponun pᷣnĩ nũeri: ſunt ẽt alteriꝰ generis a longo et bꝛeui ꝓfundo x humili. Unde ſicut nũerꝰ nõ ↄtinet᷑ in pdictis magni⸗
tudinibus:ita nec linea in ſuperſcie. Mes poteſt dic — ꝙ qu
quedi
—
u hüne toſin
ehi
l hi Ws. ifa . 0
C8
demz Mh ne un

e etↄ.70.
Queſtio
w uedã pᷣdictoꝝ ↄtinuoꝝ ſũt gnã alioꝝ: IMuia ſiẽ ſe ha⸗ bent pᷣnꝰ ad inuiceʒ:ſic et pᷣncipiata. Ergo ſi latuʒ ſit genꝰ ꝓfundi ſupſicies erit genꝰcoꝛpoꝛis. Ft ita coꝛpꝰerit ali⸗ qua ſpẽs ſupſiciei. Quod pʒ eſſe falſuʒ. Ikit᷑ ⁊c̃. C Se⸗ cũda ratio eſt. Tuʒ.n.pũctus ſit terminꝰ linee ſicut linea ſupficiei ⁊ ſupficies coꝛpoꝛis:ſicut Mlato poſuit aliqua
pnn ex quibꝰ chponunt᷑ p̃dicte magnitudines:ita debuit
ponere aliqð pᷣnn ex quo exiſterẽt punct⁊: qð tñ pꝛeter⸗ miſſuʒ eſt · Mec valet dicere ꝙ omnes magnitudines cõ ponunt᷑ ex lineis indiuiſibilibꝰ. Et ſic puncta nõ ſũt pᷣn⸗ ipſaꝝ: qꝛ lineaꝝ indiuiſibiliũ neceſſe eſt eſſe ᷣnꝛ.ue nõ poſſunt eſſe niſi pũcta. Vnde ex qua rõne poſuit ꝙ linea indiuiſibilis ſit p̃nn magnitudinuʒ ex eadẽ rõne ẽt pun⸗ ctum ponit᷑ pᷣnn magnitudinuʒ. ¶ Sed diſputatoꝛ pᷣdi⸗ ctas rõnes faciliter euadere poterit.iceret.n.ad pᷣmaʒ rõnem phy ꝙ nulluʒ eſt incõueniẽs ponere ſupfñcieʒ ↄti nere lineaʒ et coꝛpus ↄtinere ſupficieʒ et linez:lʒ ad in· nicem diſtinguant᷑· imo 5ᷣm phm ſunt tres ſpecies qqjnti⸗ tatis ſpecifice diſtincte. ꝙt tñ coꝛpus cõtinet real duas ſuꝑcies: et ſupficies duas lineas.linea vo puncta ↄtinet. WAcd ſcðam rõneʒ diceret ꝙ non eſt ſimile de linea et Ppnncto:qꝛ punctuʒ eſt indiuiſibile:ideo nõ componitur
exaliquo. I inea vo eſt diuiſibilis:ideo ipſiꝰ pit aſſigna
ri pᷣncipia:non aũt ipſius puncti. Ad imu ergo argn dicendũ ꝙ lʒ mathe B P£ ʒ maticaia ſint abſtracta ſᷣm rõnẽ a ſenſibilib?: nõ tñ ᷣm eſſe quẽadmodum Platovoluit. ¶xt per hoc pʒ ſolutio ad alia argumentas.
ca⸗ he poſtise Platõis qjntũad pmetndi rex.
Einde ↄnderandũ reſtat de opi⸗ nione Platonis qntũ ad a ön eſſendi rex. Lirca quod queruntur
d. Pimo.vtrũ Piato ↄueniẽter öteminanerit de pᷣncipijs eſſendi rex. 3 CScðo. vtrũ Plato ↄuemẽter deter⸗ minauerit de pᷣncipijs cognoſcendi rex.— ¶Cbiĩ Doc · S.et————— Le.iz*. mt ſie pcedit᷑. Videt ꝙ po⸗ „ 8 P umu ſitio· Platonis de S pijs eſſendi reꝝ ſit ſuſficiẽs. Mam tmñ̃ ſimt qt⸗ uot cauſe reꝝ ſenſibiliũ:vt pʒ.ꝛ0.phyt᷑.et.ÿ huiꝰ. Sed plato de hijs oĩbꝰ determinauit. oſuit. n. q̃ttuoꝛ elemẽta pꝛo pᷣnꝰ et cauſa nãli. Et ydeaʒ pꝛo pᷣnꝰ foꝛmali. Nota ydeam.i.foꝛmã totius. Poſuit ẽt boni⸗ tatem ꝑꝛo pᷣnꝰ finali. Et deum pꝛo cauſa effectiua ꝓdu⸗ cente. Dicebat.n.ꝙ optimi eſt optima ꝓducere ꝓpter bonitatem: vt pʒ per Doc..in de po. 3. ar.16. Fr⸗ go poſitio eiꝰ videtur eſſe ſufficiens. ¶ Ged dicebat ꝙ Pilato poſuit vdeas eſſe eãs foꝛmales. Nð ti nõ vider vex. N ontra. Luiuſlibet cõpoſiti nð ſolũ foꝛma partis eſt cauſa foꝛmalis: ſed etiã foꝛma totius que reſuitat er ynione foꝛme partis cuʒ mã: vt pʒ per pßm. F huiꝰqᷓ; foꝛma vocatur nĩ. Sed · Plato ſignabat illaʒ noĩe ydee: quã nos ſignamꝰ nomine quidditatis. git᷑ in hoc poſi⸗ tio ſua nõ reddit᷑ inſufficiens. ¶ Bed ðicebat ꝙœ Plato poſuit vdeas ſeparatas.;ed foꝛma non eſt feparãta ab eo cuius eſt foꝛma. ¶Lõtra. Quia ⁊ phus ponit metha phyſicalia eſſe ſeparata ſᷣm eſſe ⁊ m ronẽ: vt pʒ.o.hu⸗ ius. Igit nõ eſt incõueniẽs ponere ydeas ſepatas. C 2. Fadẽ ſunt pᷣn eſſendi et cognoſcẽdi. Sed pdicta pᷣn⸗ ſufficiũt ad cognitionẽ ſenñbiliũ. Ergo etiã ſufficiũt q̃ntũ ad eſſe. Pꝛobatio minoꝛis. Quia tunc effectus perfecte cognoſcitur:qů cognoſcunt᷑ qᷓttuoꝛ cauſe eius ex quibus dependet:vt pʒ pᷣꝰ phyt. Sed res naturalis ſplum de⸗ pendet ex quattuoꝛ cauſis: vt pʒ.xv.phy. Jitur ⁊c̃. CSed ↄtra eſt phus in littera dicens. Oino aũt ſapiam de manifeſtis inquirentem:hoc quidem pꝛetermiſimꝰ. Mibil. n. de cauſa dicimus: qũo vere ille hoꝛ ſubſtantie vdcanee dicimnus. Mam et participare ſicut pꝛius dixi⸗ us nihil eſt,
Tertiadecima Reſpo ndeo dicendũ ꝙ Plato inſufficien
ter determinauit de pꝛicipijs eſſendi rex.ð ꝓbat phus ſex rõnibus. CMuarũ pꝛi⸗ mã eſt. Cum.n.ex hoc hoĩes inceperint phari ꝙ cauſas inquiſierũt: neceſſe eſt ꝙ oĩs ſapĩa hẽat inquirere cauſas de his que ſenſui apparẽt. Sʒ Platonici pᷣn⸗ reꝝ p̃ter⸗ miſerũt: qꝛ nihil dixerũtð cã efficiẽte q̃ en pᷣnn irzſmu⸗ tatiõis reꝝ. Pꝛetermierũt ẽtcãʒ foꝛmalẽ:qꝛ dů putaue rũt aſſignare cãʒ fojalẽ ponẽdo ydeas aſignauerit ſbas aliq̃s ſepatas qð rõni foĩe repugnat. foꝛma.n.ſil eñt cuʒ ſuo effcũ. ꝛetermiſerũt ẽt cãʒ finalẽ. Igit᷑ inſufficiẽs? eoꝝ poſitio. ¶ Ad hãc rõnẽ phy dicẽt ðiſputatoꝛ negan? mioꝛẽ.Et adducẽt pᷣmã rõnẽ factã ante in ʒꝛiũ. Ccðda rõ phy eit. Illð.n.qð ponit᷑ tãqᷓ; rei mã magisẽ ſa ret et pᷣdicabile ð re qᷓ; id qð eit ſepatũ. Gʒ ſpẽs et vdee ſũt ſepate a rebꝰÿᷣm platonicos. Ergo ſᷣm eoſdẽ mã erit ma gis ſba rex qᷓ; ydea ſiue foĩa. ¶ Ad hãc ronẽ dicẽt diſpu tatoꝛ:ſiẽ pꝛi dictũ eſt: vʒ. ꝙ lʒ mnã ſt magis ſa rei qᷓ; id qð ẽ ſepatũ;ʒ eẽ ratũ et ↄpletũ actualis exñtie:tñ iq qð eſt ſepatũ vᷣm eẽ qð hzʒ ĩpncipijs qdditatinis eſt magis ſba rei qᷓ; inã inq̃ntũ rei ßᷣʒ eẽ exntie. T Pertia rõ pß̃y⸗ Si eaq̃ ſũt in ſenſibilibꝰcauſent᷑ a ſpẽbꝰ ſepatis:neẽinʒ ẽ dicẽ aut ꝙ ſit ĩ ſpẽbꝰyvdea motꝰaut nõ. Ii pᷣn:cũ nõ poſ⸗ ſit eẽ mot ſine eoqð mouet᷑ neceſſe eſt ꝙ ſpẽs ſiue ydea moueat ð eſt 5 platonẽ ponentẽ ydeãs ĩmobiles. Si ⁊mꝛcũ ea qᷓ ſůt ĩ ſenſibilibꝰcauſent᷑ ab ydeis nõ erit ani⸗ gnare cãʒ.vñ veniat motꝰad iſta ſenſibilia. Et ſic auferer tota pſcrutatio ſcie nãlis q̃ ingrit ð rebꝰmobilibꝰ. ¶Ad hãc rõnẽ dicẽt diſputatoꝛ qꝙ ñõ eſt ponenda ydea motus diſticta ab vdea rei mobilis:ſiẽ nõ eſt ponẽda ydea accñ tis diſtincta ⁊ ſepabilis ab vdea ſße:vt pʒ ꝑ doc..in de vitate. q.z. ar. penulꝰ. Et tñ erit aſſignare cãm mot?: Quia mã erit cã mãlis motꝰ.vdea erit cã foalis. Agẽs erit cã efficiẽs. ¶M narta rõ pßv. Gi vnũ eẽt ſßa rerum oiuʒ: ſic platonici poſuerũt: opoꝛtẽt dicẽ ꝙ oĩa eẽnt vnñ: ſiẽ ⁊ nꝗ̃les direrũt. ʒ facile eſt oſtendẽ ꝙ oĩa non ſunt vnũ. Ergo poſitio que ponit vnũ eẽ ſbaz oiuz rex et im pꝛobabilis. ¶ Mec valet dicẽ ꝙ er poſitiòe platonis nᷓ ſeqt ꝙ oĩa ſint vnũ ſimpli:ſʒ ꝙᷓ oĩa ſint vnñ ᷣm aliquid vnũ.ſ.Fᷣmn genꝰvlſpẽʒ: Oꝛ opʒ ꝙ vnñ ſit genꝰ oñnʒ: et ad huc oĩa eẽnt vnũ ſpal.ſi dicimꝰhoĩeʒ et aſinum es aĩal ſpal. Sed hoc eſt ipoſſibile. D opʒ dicẽ ꝙꝙ dr̃5ia diuiſi⸗ ua huiꝰgñis ñi eẽt vna:cñ dr̃ia ſit extra rõnẽ gñis. CAd hãc rõneʒ dictt diſputatoꝛ ꝙ ſiẽ omnia ſunt ens: ita oœĩa ſũt vnũ: nõ qdẽ ĩter ſe ſed in ſe. Vnũqͥdqʒ.n.ens eſt in ſe vnũ:lʒ ſit diſtinctũ ab alio. Anũ.n.qð ↄuertit᷑ cum ente vt dicit Hoc. J.in de poꝰ.q.ʒ. ar.I6. ad. zm. nihil addit ſupꝛa ens niſi idiuiſionẽ. Et hoc vnũ pᷣnat multitudineʒ: inqntũ multitudo ex diuiſiõe cãtur: nõ qdẽ multitndinẽ extrinſec que vnitati opponit᷑.Mõ.n.ex hoc ꝙ aliquid d̃ eſſe vnũ:negat qn aliqd ſit extra ipᷣm:qð cũ eo cõſti⸗ tuat multitudinẽ. Sed negat᷑ diuiſio ipſiꝰ in multa.ec ille. L icet ergo oĩa ſint vnñ ĩ ſe:nð tñ pp hoe tollit diſti ctio rex. C Muinta rõ phv. lato poſuit poſt nũe⸗ ros longitudies latitudies et foliditates eẽ ſbas reꝝ ſen ⸗ ſibiliũ. Sʒ nulla rõ vr̃ ᷓᷣm platonẽ q̃re debeãt poni necĩ pfiti.ſ.in imobilibꝰq̃ ſemp eodẽ mõ ſe hñt: nec ĩ futuro Lin coꝛruptibilibꝰ que eẽ hit poſt nõ eſſe: qꝛ vel tales lõgitudies eẽnt ſpẽs vel ſtermedia vel ſenſibilia. lato n·nõ poſuit pła gnã entiũ. Mõ pᷣm:qꝛ ſpẽs ſiue vdee ſũt nũeri eẽntial. N mõi aũt lõgitudines ſunt poſt nũeros. Meqʒ?:qꝛ hmõi iter media ſũt mathematica a ſenſibi libus ſeparata:qð non pot dici de illis lmeis ⁊ ſupñcie⸗ bus ex qbꝰſenſibilia ↄſtituũtur. Meqʒ zm: Mam ſenſibi⸗ ka ſũt coꝛruptibilia. Imõi aũt ſũt icoꝛꝛnptibilia:vt pa⸗ tebit ĩ. z. huiꝰ.q.y.ar.ꝛ. Ergo hmõi linee ⁊ ſupficies ñ ſũt. Vel ſi ſunt: opʒ ponẽ q̃rtũ genꝰentiũ. Qð tñ Mlato p̃termiſit. ¶ Acd hãc rõnẽ dicẽt diſputatoꝛ: ꝙ Tlato po ſuit lõgitudies et latitndies ⁊ ſoliditates eſſe ſtas reruʒ qjſi de neceſſitate ↄſequẽtes ſbas reꝝ. Impoſſibile eſt. n. ꝙ pducat᷑ coꝛpꝰſenſibile niſi q̃ntũ lõgů latũ ⁊ pꝓfundũ. Et nõ opʒ ꝙ ſint ydee vel intermedia aut ſenſibiles ibe.

ged ſunt accidẽtia neceirio ↄſequentia res ſenſbiles · ¶ Sexta ratio phv. Impoſſibile eſt aſſignare diſtincta pncipia his quibus ſõlũ nomẽ cõe eſt: nili exiſtẽtibus ab inuicem duuerſis:qꝛ illa que ſolo noĩe ↄueniũt et ratione differũt non poſſunt habere pᷣncipia cõia:cum cuuſlibet rei ratio ex ſuis pᷣncipijs ſumatur. Sed ens multipli dr de ſubſtãtia et accidẽte:et nõ vniuoce. Igitur incõueme⸗ ter Plato aſſignauit pᷣncipia exiſtentiũ nõ diudẽdo eni abinuicem. C Mec valet dicere ꝙ aliquis poſſet aliqbꝰ ratione ditferentibꝰ quoꝝ nomen eſt cõmune aſſignare hᷣncipia ſingulis pᷣncipia ꝓpꝛia coaptãdo ſine hoc ꝙ mul tiplicitateʒ noĩs cõis diſtingueret. Sed Wlato hoc non fecit. Mon. n.adaptabat ſinulis Pncipia ꝓpꝛia:ſed ſolũ de pᷣncipijs ſubſtantie tractauis et nõ de pᷣneipijs accidẽ⸗ tiuʒ. Mon.n.ſufficit tractare de pᷣncipijs ſubſtantie: qʒ ẽt accidẽtia hit ꝓpꝛia pᷣncipia. Mec ſunt oĩbus modis giuʒ generũ eadeʒ pᷣnꝰ vtꝓbabit in.I⁊. huiꝰ.q. 4·ar.i.CAd Panc rationẽ diceret diſputato: ꝙ determinãdo de cau⸗ ſs rex in genere:nõ opʒ determinare de ſingulis cauſis omniuʒ rex. Unde ex boc poſitio latonis non reddit᷑ umnpꝛobabilis · g 2. —„1 argn ergo dicendũ ſicut dictum Ad PAnus eſt in obiectione admittendo ſo⸗ lutioneʒ ad pꝛimã replicã. CAd ſcan replicã dicendũ ꝙ k methaphiſicalia ſint fepata fᷣm eſſe ⁊ rõnem a inã⸗ qꝛ eis nõ repugnat eẽ ſine mũ:nõ tñ opʒ ponere foꝛmas reꝝ nãlium que hiit eſſe in mã eſſe ſepꝑatas vᷣm eſſe. nñ Mlato inſufficiẽter poſuit ydeas eſſe foꝛmas rex · CAd cðᷣm dicendũ ꝙ lʒ eadẽ ſint pᷣncipia eſſendi ⁊ cognoſcẽ⸗
di:nõ ti ecõtra: vt pʒ ꝑ Poc. S.in de vitate. q.z· arꝰ.z.
ad.yn. Vbi ſic ait. Mꝛo tanto dicunt᷑ endem eſſe eſſendi et cognoſcẽdi pᷣncipia:qꝛ quecũq; ſunt pᷣncipia eſſendi ẽt ſunt pᷣncipia cognoſcẽdi: nõ tñ ecõᷣuerſo:cum effectus ſint interduʒ pᷣncipia cognoſcẽdi cauſas. Mnde nihil ꝓhibet oꝛmas intellectus ſpeculatiui eſſe tiñ hᷣncipia cognoſcen di: foꝛmas aũt intellęctus pꝛactici ene pᷣncipia eſſendi et cognoſcendi ſimul · Mec ilie. Unde hoc argumẽtuʒ pec⸗ cat vᷣm fãllaciam cõſequentis arguendo a poſitione ↄñtis ad poſitionem antecedentis. ¶Ibi in Doc. S. et pho. Qũo aũt—— S ſic ꝓcedit᷑. Mi⸗ 8 B ſecundum detur ꝙ Plato⸗ nis poſitio de bᷣncipijs reꝝ cognoſcẽdi ſit ſuffi riens. NMaʒ qjnto res magis accedit ad imãli⸗ tatem que eit natura cognoſcentis inqᷓntum hmõi: tanto efficacius cognoſcere facit: vt dicit Voc. B.in de vitate q.3ar.po.ad. 3 n. Sed Plato poſuit ydeas imnãles ſepa tas a ſenſibilibꝰque mãlia ſunt et nõ ſcibilia. Igit᷑ videt cautum poſuiſſe ydeas eſſe pᷣn' ſcie. C ꝛ. Omne qð eſt neceſſariuʒ eſt incoꝛruptibile. Luʒ ergo ſcĩa ſit incoꝛ⸗ ruptibilium:ſcia erit neceſſarioꝝ. Bed neceſſariuʒ ſingu laritati repugnat cum ſingularia ſint coꝛꝛuptibilia. Ergo ſcia eſt vlium. Mon aũt vt ſunt in fingularibꝰ:qꝛ ſic ſunt ſingularia. Ergo vᷣm ꝙ ſunt extra fingularia que vlia dñr ydee 5ᷣm Platoneʒ. Igit idem qð pꝛius. CPʒ· Ad
ſpeciem que eſt medium cognoſcendi reqniritur repꝛe
ſentatio rei cognite et eſſe ſpirituale:vt diẽ Doc. S. vbi ſupꝛa.ad.⁊m. Cum ergo ydee m Platonem ponuntur
extra ſingularia:ſic mãgis inducunt in cognitioeʒ q; ᷣm
eſſe qð ht in ſingularibus. ¶ P 4 · Vdea eſt ſilitudo rei. Sed non poſſumꝰcognoſcere niſi per ſimilitudinem .per ipẽm intelligibilem. Mon ergo poſſumus cogno⸗ ſcere niſi per vdeas. Et ſie neceſſarinʒ fuit ponere vdeas eſſe pᷣnn ſcie et cognitionis in nobis. ·Sed eſt phus in lra dicens. Qũo aũt aliquis dicet oĩuʒ elemẽta. Palã
eniʒ qꝛ nõ eſt poſſibile pᷣexiſtere xð. „ 174 dicendũ ꝙœ Plato inſufficien Reſ P ondeo ter eſſe pᷣn ſcie in nobis. Duod ꝓbat phus q̃ttuoꝛ rõnibꝰ. ¶ ſpꝛima ra tio eſt talis. Si ex ipſis vdeis ſcie in nobis cauſant: non ↄtingeret aliquẽ adiſcere. Sed ↄis eſt falſum. Ergo et uñs. ſdꝛobatio ↄſequẽtie. Nullus.n.cognoſcit qð adiſcẽ
etha.
deber· ſcut geometer ⁊ ſicognoſet aliqus que ſint ⸗ ceſſaria ad demonſtrandũ:iñ ea que dʒ adiſcere non co gnoſcit. Et ſic in alijs ſcientijs. Sed ſi vdee ſũt cauſe ſcie in nobis opʒ ꝙ oĩuʒ habeamꝰ ſciam:qꝛ vdee ſunt rõnes oĩnm ſcibiliuin. Ergo non poſſumꝰ aliqd aliud adiſcere niſ dicatur aligs adiſcere id qð pꝛius nouit. ¶Q Ad hanc rationẽ diceret diſputatoꝛ ꝙ lʒ vdee ſint rõnes oĩuʒ ſcibi hum:nõ tñ opʒ ꝙ habeamꝰ cœüuʒ ſciam:q? nõ Oiu rerũ ydeas cognoſcimꝰ ſicut nõ cognoſcimꝰ pncipia ꝓpꝛ et ementialia oiuʒ rex:ſed acgrimꝰ cognitionẽ eoꝝ per ſtu⸗ dium et exercitiuʒ virtute linninis intellectus et vitule magiſtri docẽtis. ¶ Scða ratio phy: Bi ydee eſſent cãe noſtre ſcie in nobis: opoꝛteret noſtrã ſciam nobis cõnãlẽ eſſe qꝛ ſenſibiliaper hoc nãm ipſaʒ ſepatam adipiſcunt: qꝛ ydeas pticipãt ᷣm Platonicos. Sed cogntions nã⸗ us que eit potiima cognitio nõ poſſumus obluuiſci: ſi pʒ de cognitione pꝛimoꝝ pᷣncipioꝝ que nullus ignoꝛat· Ergo nulloꝰ poſſinnus obliuiſei ſciaꝝ in nobis ꝑ vdeas acquiſitaꝝ ſiue cauſataꝝ. Qð eit ↄtra Piatoheʒ qui di⸗ xit ꝙ aia ex vnione eius ad coꝛpus obliuiſcit ſcie quam nãt habnit de oibus: et poſtea per diſciplinaʒ adiſcit ho id qð pꝛiꝰ nouit:q̃ñ adiſcere mhil alið ſit niſi reminiſci. ¶Acd hanc rationẽ diceret diſputatoꝛ ꝙ ſcĩa⸗ eſſe nobis cõnlem põt intelligi dupl ſiue tripl Mnoꝰ qꝛ eſt Fm nãm. Et ſic ſcia eſt nobis cõnaturalis. Alioꝰ dicit᷑ nãlis: qꝛ eit a natura. Et hoc dupl?. noꝰ pfecte· Et ſic ſcie nõ ſunt nobis cõndles. Aloꝰ habitual: et in virtute ſic effe⸗ ctus ſunt in ſuis cauſis ꝓpꝛijs et pꝛoxinis. Et ſic Mlato poſuit omnes ſcias eſſe nobis cõnãles. Adiſcere aũt ni⸗ hil aliud eſt qᷓ; diſciplinaʒ pꝛius habitam ᷣm eſſe unpfe c um accipere vᷣm eſſe cõpletum et ꝑfectũ. Pꝛima eniʒ pᷣn ſunt nobis nãlt nota ex quibꝰ poſſunt deduci omnnes ↄcluſiones mediante lumine intellectus agentis. ¶ Ter ha ratio pßv. Ad reꝝ cognitionẽ requirit᷑ nõ ſolũ foœꝛma: ſed etiã pᷣncipia mãlia:ex quibns res cõponunt᷑. Sed ex ydeis nõ poſſunt cognoſci niſi Pᷣncipia foꝛmalia reruʒ:qꝛ ydee ſunt foꝛme reꝝ. Ergo ydee nõ ſunt ſufficiẽtes cauſe cognitionis reꝝ mãlibus pᷣncipijs exiſtentibus ignotis⸗ M aoꝛem ꝓbat per exempluʒ Qꝛ de hac littera ſyma
quidam dubitant: vtrum ſit compoſita ex quattuo: Iis
ſ. S. y.m.a. Aut ſit vna lr̃a pᷣter pᷣdictas his ꝓpꝛiũ ſo⸗ num. Contingit ergo dubitationem eſſe de p̃ncipijs ma⸗ terialibus reꝝ. Vnde talia pᷣnꝰ requirunt᷑ ad cognitioneʒ rex. CAd hanc rõneʒ diceret diſputatoꝛ: ꝙ vdea eſt foꝛ ma totius m Platoneʒ.foꝛina aũt totius rex ſenſibili um includit materiaʒ et foꝛmã partis. Vnde diffinitio⸗ nes reꝝ nãlium includunt mãm et foꝛmã: vt pʒ ꝑ Doœc. B. in. ⁊0.pßyret per phm ibidem:et in.io huius. Uñ iſta tertia ratio videtur ſupponere falſum. ¶ Qusrta ra tio phv. Si per vdeas ſufficiẽter in nobis cauſarent᷑ ſcie: ſequeret᷑ ꝙ aliquis nõ his aliquẽ ſenſuʒ poſſet cognoſcẽ ſenſibilia Iilius ſenſus. Qð pʒ eſſe falſum. Maʒ cecus na tus nõ põt habere ſcĩam de coloꝛibus. ʒ tñ ↄña:quia
20.P.U.
ad cognitionẽ reꝝ opʒ habere noticiam de ſenſibilibus:
q ſenſibilia ſunt mãlia elementa reꝝ: Sicut voces cõpo ſite et ſyllabe et dictiones componunt᷑ ex ꝓpꝛijs elemẽ⸗
tis. Si igit᷑ ſufficienter per ydeas cauſet᷑ in nobis ſcia. opʒ ꝙ ꝝ eaſdẽ cauſetur in nobis cognitio ſenſibiliũ. Sed cognitio que cauſat᷑ in nobis ex ydeis:eſt ſine ſenſu acce ptã:qꝛ per ſenſum nõ habemus habitudinẽ ad ydeas in
cognoſcẽdo. Ergo ſequit᷑ ꝙaliquis nõ habens aliquem
ſenſum:poſſit cognoſcere ſenſibilia. ¶ Ad hanc rationeʒ diceret diſputatoꝛ ꝙ vdee ſufficiunt ad cognitionem reꝝ per ſe:ſicut diffinitiones reꝝ ſeu ꝗdditates. Mon tamen ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ ſenſus nõ ↄcurrat miniſterial ad co
gnitionẽ rexꝝ. Mulius.n.diceret ꝙ diffinitio nonſit pꝛin
cipiũ cognoſcendi et pꝛincipiũ ſcĩe in nobisteũ diffinitio
ſit medium demõſtrationis cuius effectꝰ eſt ſcire: vt p
pᷣ poſt?. ſſlato aũt poſuit ydeas eſſe naturas et qddita tes reꝝ que per difinitiões ſigniſicant᷑. ¶ Lõſiderandũ
eſt autẽ pᷣmo Im phm ibi. Et vnam ſßam ꝙ Mlatonici
et pyctagoꝛici ↄueniebant et differebant in aliquibus
Conueniebant
1.44 com·I

¶Mueſtio
Lonueniebant·n.in duobus. Mꝛimo in hoeꝙ vnum eſt
arerum. Dicebant.n. platonici ſicut ⁊ pythagoꝛici g hoc ꝙ dico vnũ non pꝛedicat᷑ de aliquo ente ſicut accijs de ſboꝛ ſed ipſum vnũ ſignificat ſbam rei. Et hoc ideo qꝛ
non diſtinguebant inter vnũ qð connertit cũ ente ⁊ vnuʒ
qnod eſt pn numeri. Scdo ↄueniebant in hoc ꝙ tů pia tonici q; pythagoꝛici dicebant nůeros eſſe cãʒ ſte cibus rebus. Et hoc ideo qꝛ nũerus nihil aliud eſt q; vnitates collecte. vñ ſi vnitas eſt ſba rei:opʒ ꝙ numerus ſit ða re rum. Sed differebant in duobus. Pꝛimo qꝛ pythago ⸗ ras vt dictũ eſt pꝛobat duo pᷣnꝰꝛ ex ꝗbus res ↄſtituebant᷑ .ſinitũ ex pte foꝛme:⁊ infinitũ ex parte mãe. Plato vo
poſuit vnitatẽ ex ꝑte foꝛme ⁊ dualitatẽ.ſ.magnũ ⁊ pun
ex parte mãe. Etcã huius drie eſt:qꝛ oẽs nuineri gant᷑ naturaliter ex dualitate p̃ter numeros pꝛimos. CElnde conſiderandũ eſt ⁊0 5m Doc. S.hic ꝙ numeri iũ dir pᷣ mi: quos nullus nũerus numerat:ſicut trinarius:qnariꝰ
ſeptenarus: nouenarius: vndenarins: ⁊ ſic de alijs. ij n· ſola vnitate ↄficiunt᷑. ed illi nũeri quos aliqs akꝰ
nuinerus numerat:non dfir pꝛuni ßʒ cõpoſiti: ſicnt q̃ter⸗ narius quẽ numerat dualitas. Et vlr omnis nũerus par a dualitate numerar᷑. Oꝛ igit᷑ nũeri pares mãe attribnũ⸗
tut: ideo plato poſuit dnalitateʒ ex ꝑte mãe. videbat.n.
ꝑlato ꝙ vnũqðq; recipit᷑ in aio ðᷣʒ menſurã recipiẽtis.
Vna aut mã eſt tiñ vnã menſura recipiendi.xlij dinerſe acceptiones numeri ꝓuenire debẽt ex diuerſis materijs
recipientiũ. Aidit ẽt plato ꝙ agens qð introducit ſpẽm:
facit multas res hites ſpẽm̃:cuʒ tñ ſit vnũ agens. Et hoc
pꝛopter diuerſitateʒ que eſt in materijs. Ethoc appet in maſculo ⁊ femina. Mã maſculus ſe hʒ ad femmnã ſicut ĩ⸗ pꝛimens ſpẽm ad mãm. Gʒ ynꝰmas põt ĩpꝛegnare mj tas feminas. Femina autem impꝛegnatur ex vna actione viri. Inde eſt ꝙ plato poſuit vnitatẽ ex pte ſpẽi: ⁊ duali⸗ tatẽ ex ꝑte mãe. Scðo dr̃nt: qꝛ latonici poſuerũt ma⸗ thematica ſepata que ᷣm ſuã ſbamn nũeros eſſe dicebant. Poſuerunt ẽt ydeas ſepatas. Gʒ pythagoꝛici dicebãt ip ſas res ſenſibiles eſſe nũeros:⁊ non poſuerunt mathema tica media ⁊ ydeas ſepatas. Et huius dfie cã fuit: qꝛ pla tonici ꝑſcrutati ſunt de diffõnibus reꝝ quas credebãt nõ poſſe tribui rebꝰſenſibilibus ſicut ſupꝛa dictũ eſt. 35 po ſuerunt quaſdã res ſepatas qbus diffõnes attribuẽbant. Sed pythagoꝛici g fuerunt pꝛioꝛes platone non pꝑticipa⸗ nerunt dyalectic ad quã ptinet ↄſiderare vlia ⁊ diffões quaꝝ ↄſideratio dixit platonẽ ad introducendum ydeas.
Cöõſiderandũ eſt zo ꝙ antig phyqui poſuerũt vnitatẽ
ex parte inde ⁊ 5̃ꝛietatẽ ſiue dualitatẽ ex pre foꝛmeꝛrõna bilius locuti ſůr qᷓ; platonici g poſuerũt Zꝛietatẽ ex parte materie. Cuius rõ phy talis eſt. Fx vna.n.mã multa ñũt
per ſucceſſionẽ foꝛmaꝝ dinerſaꝝ in ipſa:qꝛ illa mãq̃ nñc
ſubſtatvni foꝛme:poſtmodũ poterit ſubſtare multisvnd
coꝛrupto ⁊ alio genito. Sed vna foꝛma ſemel ↄſtituit ali quod generatũ:qꝛ cũ aligd generat:accipit foꝛmã. nue quidem foꝛma non poterit eadẽ nñero alteri genito adue nire. Exꝝ quo appet ꝙ vna mã ad multas foꝛmas eſt ĩ po tentia. Et ſi rõuabiſius eſt vnitatẽ ponere ey ꝑte mãe ⁊ pluralitatè ſiue ʒꝛietatẽ ex ꝑie foꝛme qᷓ; ecõuerid. Cton ſiderandũ eſt ꝙ hic ßᷣmn Woc. S. ꝙ hec diuerſitas inter platonem ⁊ nãies accidit ꝓp diuerſaʒ iderationẽ de re bus. Ndles. n.trñ̃ ↄſiderabant que ſunt ſenſibilia ꝓnt ſunt ſubiecta tranſinutationi in qua vnũ ſůʒ ſucceſiue ſuſcipit contraria. deo poſuerunt vnitatẽ ex ꝑte mãe ⁊ ʒꝛietatẽ ex parte foꝛme. Bed plato ex ↄſideratiõe vliuʒ deuenie⸗ bat ad ponendũ pᷣn ſenſibiliũ· Vnde enʒ diuiũo mãe ſt cauſa diuerſitatis multoꝝ ſingulariuʒ ſub vno vli: poſuit diuerſitarẽ e ꝑte mãe: ⁊ vnitatem ex parte foꝛme·
—————— Ad NmuUm eoens dðm p ydee ſiue
*
quidditates rerum ſunt pᷣnꝰco gnoſcendi reꝝ: non tñ ᷣm ꝙ ſunt ſ eparate ÿm eſſe a ſingu laribus: vt plato poſuit. T Ad ⁊ dðm:ꝙ ſcĩa eſt vlium que hit eſſe in ſingularibus:ſʒ tñ vt ſie non ↄiderent᷑ 6ʒ eſſe qð hit in inguiaribus. inde piato fuit decepr/cre
dens g ſicutres ſe hit ad itelligere:ita⁊ ad eẽ. ðn.
Pima. opoꝛtet ꝙ ſi intellectus abſtrahit vnum ab alio intelligẽ⸗ do vnun ⁊ non intelligẽdo aliud:ꝙ ideo vnũ ſitſine alio ßᷣm eſſe. Efficacioꝛ n.eſt operatio intellectus qᷓ; ſenſus. Et ti ſenſus pcipit plura diuiſim que tñ ſunt ↄiuncta m eſſetvt pʒ de ſapoꝛe ⁊ coloꝛe in pomo. Joõ intellectus ẽt poteſt diuiſim intelligere que ſunt ↄiũcta ᷣm eſſe: vt pa⸗ tebit per Doc. G.i.yo. huius.q.pᷣa.ar. 4. ¶ Rd zm dðʒ P ydee ſi ponant m ꝙ theologi ponũt:ſunt pᷣnꝰ cogno⸗ ſcendi. Wontñ ſi ponant᷑ ſeparãte m eẽ exitie ſicut pla to poſuit. Ideo argn nihil ↄcludit. CEt ſir dðm eſt ad 4. Mec igit de opinionibus antiquoꝝ ⁊ de his que ad pꝛimum libꝛuimn methaphyſice pertinẽt dicta ſufficiant. CExplicit pꝛimus liber methaphyſice.
C Incipiunt perutiles atqʒ p̃clure queſtiones in ſecũdo ethaphyſice Ariſtotelis.
¶Queſtio pꝛima. Qualiter homo ſe habeat ad conſide rationem veritatis.
8 D F conſiderationem eoꝛũ que ab antiquis phys de pꝛimis rexꝝ pꝛincipijs tradita ſunt in p̃ libꝛo huins: accedẽdũ reſtat in hoc ꝛ0 libꝛo ad determi p nand veritatẽ de reꝝ pꝛncipijs 8 Fʒ mentẽ phy. Circa qð duplex occurrit cõſideratio. T Mꝛuma eſt de his que ptinent ad ↄſide rationeʒ vlis veritatis. C Scða eſt de pᷣmis p̃ncipijs rerũ:⁊ de omnibus alijs ad que ſe extendit conſideratio huius ſcie. Et hoc in 3ꝰ libꝛo ꝗ icipit ibi. kjeceſſe ẽ nobis ⁊c̃. Circa pꝛimũ tria occurrunt ↄſiderãda. ¶ Pꝛio qualiter ſe ha beat hõ ad ↄſiderationẽ veritatis. ¶ cdo ad quã ſciam pertinet pᷣncipali ↄſideratio vitatis. ¶ Tertio de mõ cõ ſiderandi veritatẽ ibi. Tontingit aũt ⁊c̃. Cinca pᷣn q̃runt᷑ qumq;. ¶ Dꝛio vtx ↄſideratio vitatis ſit quodãmõ faci lis ⁊ quodãmõ difficilis. ¶ Scðdo vtxꝝ difficultas que ẽ in contideratiõe vitatis ꝓueniat ex pte itellectus nr̃i t̃: vel ex ꝑte rei tññ: vel ex pte vtriuſqʒ. N Tertio vtꝝ per ſtudm ſpeculatiuax ſciaꝝ ex his que ꝑ fanta mata cogno⸗ ſcunt᷑ poſſimus puenire ad intelligendas ſßas ſeparatas. Mnarto vtx poſſimꝰin pfiti ſtatu cognoſcere ꝑ intelle ctum ſbas ſepatas in hitu infoꝛmatũ x intellectũ agenteʒ. ¶Qulnto vtx aliquo mõ poſlibile ſit aĩam vnitaʒ coꝛpi cognoſcere ſubas ſepatas qᷓ;tum ad earum quidditates CIbii Doc. S.⁊ pho. De vitate theoꝛica.⁊ ẽ Lec.pa. 5 pꝛimuz ſic pꝛocedit. Aide — 1U3 tur ꝙ conſideratio de vitate nõ ſit quodãmõ facilis:⁊ quo⸗ 2 dãmodo difficilis. Mã ſapiaverſat᷑ circa difficilima: vt patuit in pꝛohemio pꝛimi huius.q..ar.⁊. Sed cõſideratio vitatis potiſſime ptinet ad ſciaʒ hanc: que ſapia picitur: vt patebit in ſequenti jectiõe. rgo ↄſideratiove ritatis nonẽ facilis. CH.⁊. Illa ſcia non eſt dfficilis:cir ta cuius pncipia nõ ↄtingit errare. Gʒ iſta ſcia que ẽ circa veritatẽ ẽ hmõi. In foꝛibꝰ.n.qs deliqt:vt hic dicit pks.
Vum ergo ↄſideratio vitatis ãd hanc ſciaʒ ꝑtineat: vñ œx non ſit difficilis. NP 3o. Lõſideratio de veritaie non eſt
nobis poſſibilis. Ergo non eſt nobis quodãmõ facilis:⁊ quodãmõ difficilis. Ins ꝓbat. Qꝛ nos non cognoſcim? vexꝝ ſine cã: vt ꝓʒ ꝑcõmen.. huius: vbi dicit ꝙ nõ põt cognoſci vex: niſi cã pꝛĩa oĩum cognoſcat᷑. Jedpÿꝰ cauſa omnũ non põt cognoſci a nobis nec a pꝛioꝛi cũ non hẽat
cauſã: neca poſterioꝛi ꝑ effectũ cũ nnllus ſit effectꝰeiade quatus · Ergo cognitio vitatis non ẽ nobis poſſbilis. Et per ↄns nec eſt facilis nec difficilis. Cꝙ; o. Sipoſſe/ Lectio..
mꝰ eognoſcere vexꝝ: hoc eẽtꝑ ſpẽʒ iteſiigibileʒ. Spẽs.n.
intelligibilis eſt id quo res itelligit᷑: vt pʒ z0 deaia. Aut
ergo illa ipẽscognoſcit᷑ ab intellectu ꝑ ieipſã aut ꝑ atiaʒ. e
*

on pᷣn:qꝛ ſic idem eſſet notius ⁊ ignotius pꝛius ⁊ po⸗
Gecundi
ſterius. Weqʒ etiã ꝛꝛqꝛ ſic eſſet ꝓcedere in infinitũ. U
ergo ꝙ cognitio vitatis nõ ſit nobis poſſibilis. Et ſit idẽ
quod pꝛius. ¶ P·y. Intellectꝰnoſter à pᷣnꝰſue creatio⸗
6.ec. x.⁊ cõ. zꝛ⸗
ns ců ſit tãqᷓ; tabula raſa:non hʒ in ſe ꝑtem cognitiisye ritatis. Vrgo non põt moueri ad cognitionẽ vitatis. Id ↄitia. ꝛ omne qð mouet᷑ ꝑtim eit in termino 3 quo? partim eit intermino ad quẽ: vt pʒ · ʒ·⁊·phye. Ergo idem qð pꝛius. CP · õꝰ· Nüca intellectũ nõ ẽ alteratio · Ergo intellectꝰn᷑ non põt moueri de ignoꝛãtia ad ſcĩaʒ.
2*
Patet ↄitia · Qꝛ ſic mutaret᷑ de Zrio in Zᷣriũ. ⁊ ſic altera
tur. ð eſt inconneniens · Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. CP·
Si ↄſideratio veritatis eẽt quodãmò facilis: hoc maxie
eſſet:qꝛ pᷣ reꝝ pᷣnꝰ ſunt nobis nota nãli: vt die hic Hoc.
Lectio.I.
Lectio.y.
S. Sed hoc non ẽ vex. Oð ſic pʒ· Dꝛ omns nfa cogni⸗. tio intellectiua: oꝛtũ hʒ a ſenſu: vt pʒpᷣꝰ poſt · Sʒ cogn
tio pᷣmoꝝ pᷣnt eſt intellectiua;cũ habitus illoꝝ ponat in⸗ tellectus:vt pʒ. ßoethycoꝝ · Ergo cognitio pmoꝝ pꝛinci
pioꝛum oꝛit a ſenſu. t ſic non ſüt nobis not⸗ nätrtſic cognitio vᷣitatis non ẽ quodãmõ facilis. ¶ Sed ꝰ ẽphs
in iittera di. e vitate theoꝛica ſic qdem difficilis:ſic vo
facilis eſt. Signũ aũt eſt neq; dignẽ nullũ adipiſci ipſam poſſe neqʒ omnes exoꝛtes eſſe ſed vnumquèqʒ aliquid
de natura dicere ⁊.
.„ J„ döm:c cognitio ſiue ↄſidera Reſpondeo 6o vuoeams ẽ facilis:
⁊ quodãmõ difficilis. ¶ Mꝛimã ꝑteʒ huiꝰconclonis.ſ. quod quodãmõ ſit facilis ꝓbat phs duobus ſignis ⁊ vno eremplo. pꝛimũ ſignũ eſt. Q lʒ nullus perfectã poſit
adipiſci coghitionẽ vitatis:tainẽ nullus hõ eſt ita exrpers veritatis qñ aliqd de veritãte cognoſcat. Anuſqſqʒ enim poteſt aliqd enũciare de vitate ⁊ nã rex. ð eſt ſignum
interioꝛis ↄſiderationis. Signũ ergo ẽꝙ cognitio dẽ ve ritate eſt quodãmõ facilis. Scðᷣm ſignu eſt. Oꝛ lʒ illud quod vnus hõ põt apponere ſuo ſtudio ad cognitionem veritatis ſit paruũ per cõpationem ad totã ↄſideratione⸗ veritatis:tñ id qð aggregat᷑ ex oihꝰoarticulatis ⁊ colle ctis ſit aligd magnũ ſicut appet in ſingulis artibus que ꝑ diuerſoꝝ ſtudioꝝ atqʒ ingena admirabile incrementum
inuenerunt· Erempiũ eſt vulgaris pꝛouerbij· In foꝛib⸗ i · in ianuis domus qs delinquet. Quaſi dicat nullꝰ. Siẽ
ergo interioꝛa domus difficile eſt ſeire: ⁊ cirea ea facile ẽ
hominẽ decipi:ſed circa introtũ domus ꝗ omnibꝰpʒ⁊
pꝛimo occurrit nullns decipit᷑: ita ⁊ in ↄſideratione veri tatis. Mam ea per que intrat᷑ in cõſiderationẽ veritatis.
. pꝛĩa reꝝ pꝛincipia ſicut. Gẽ totů eſt maius ſua parte ⁊
alia hmõi ſũt omnibꝰnota ⁊ nullus decipit᷑ circa ea. Lir
ca ↄclones vero ad quas quaſi per ianuã ꝑ hmõi pꝛinci⸗ pia inroitꝛↄtingit multotiens errare. nde pʒ ꝙ cogni tio vitatis eſt facilis q;tun ad iſtud.ſ.ꝙ pꝛĩa pᷣnꝰ ſũt om
nibus nota. ¶ Stðam ptem ↄclonis.ſ. ꝙ ſit difficilis ꝓ⸗ bat phs tali rõne. lla.n.cognitio eſt difficilis circa quaʒ
non poſſumus hrẽ totũ via cõpoſitionis neqʒ parteʒ via
reſolutionis. Sed circa vitatẽ ↄſiderandã non poſſumus habere totũ neqʒ partẽ. ð intelligendũ ẽ diſtincte ⁊ cõ plete. Igit ↄſideratio de vitate eſt quodãmòõ difficilis. ¶Lonſiderandũ ẽ hic pᷣꝰ ᷣm oc: Sꝙ duplev eſt via qnaꝓcedit ad cognitionẽ veritãtis. Nna ẽꝙꝓ modũ reſo lutionis 5ʒ quã ꝓcedimns a cõpoſitis ad ſimplicia ⁊ ato
toad ptem. Et in hac via perfcit cognitio veritatis qũ
uenitur ad ſingulas ptes diſtincte cognoſcendas. Alia eſt via per modũ cõpoſitionis:ᷓᷣm quã pꝛocedimꝰa ſimpli cibus ad cõpoſita. Et in hac via ꝑficit᷑ cognitio veritatis quando ꝑuenit᷑ a ptibus ad totũ Ex hoc aũt ꝙ hõ in re⸗ bus non põt perfecte cognoſcere totũ ⁊ partẽ:oſtẽdit dif
nicultatem ↄſiderande vitatis ex vtraqʒvia. Lõſiderã
dum eſt ꝛ ᷣm Doc. S.in pᷣnꝰ lectionis ꝙ aliter ſe hʒ cõ
ideratio pꝛime phye circa veritateʒ:⁊ aliter cõſideratio particulariũ ſciaꝝ. Mam vnaqueqʒ ſcia particularis cõſi
derar aliquã particularẽ veritatẽ eirca determinatũ genꝰ
entiuʒ: vt geometria circa magnitudinẽ Nriſmetrica cir
ca numeros. Iÿʒ pb vapꝰ ↄderat vlem veritatẽ enfinʒ
mis pꝛincipijs: ita voluntas ini. itren A wir ergo dðᷣm:ꝙ ↄſideratio de veri d pumus tate põt ↄſderari duplr. Vnon
qᷓ;tuʒ ad p̃nꝰ ⁊ ↄclones ſunul. Et ſic eſt difficilima. Aliðꝰ
Et ideo hane ſciamn pertinet conſiderare quomodo ſe hꝛ beat homo ad veritatem cognoſcendã· ¶pnſfiderandũ
eſt 30 ꝙ pᷣĩ pꝛincipia eſſe nobis nãliter notapõt intelligi
dupliciter. ¶noꝰ ꝙ cognitio eoꝛũ inſit nobis a nã. Et ſic non ſunt nobis nãliter cognita. Alias aĩa noſtra non eſſet
in pꝛncipio ſue creationis ſicut tabulã raſa. Cð ẽ ð phm in ʒo de dia. Alio mõ důr nãliter cognita: qꝛ lumine nãli
intellectus agentis cognitis terminis ſtatiʒ cognoſcunt᷑. Lognito.n. qd ſignificet totũ ⁊ quid pars: ſtatim intelle cus aſſentit hnie pᷣno omne totũ eſt maius ſua parte· Et iſto modo dʒ intelligi ꝙ pꝛima pᷣnꝰ ſunt nobis naturalr nota.¶Ex quo pʒ: ꝙ cognitio pꝛimoꝝ pꝛincipioꝝ nõvo catur cognitio infuſã nec. ꝓpꝛie acquiſita: qꝛ cognitio intei lectiua hoĩs acquiſita pꝛopꝛie loquendo eſt illa quę acq⸗ ritur per aliquã deductionẽ vel argumentationẽ. B va catur cognitio nãlis.non ꝙ nobis ſi inata a nã.ſed q; nãli lumne itellectus agentis acgritur cognitis terminis. Et
ſic intelligitur dictũ Doc. Scti· in pᷣ parte. q. ðꝛ. ar. p ⁊
ſco: vbi dicit ꝙ ſicut intellectus ex neceſſitate inheretp
qʒtuʒ ad pꝛima pᷣnĩ tñ̃.&t ſic eit quodãmõ facilis: vt di ctuni ẽ.¶Et ſilr dðʒ eſt ad ⁊n. CBed 3. Mla cognitio nullo mõẽ facilis circa quã non poſſumus hr̃e nectotuʒ nec pteʒ. vt dicit phs hic. git ⁊c̃. ¶Ad hoc dñt aliq ꝙ pꝛedicta ꝓpõ phv.ſ.non poſſe h̃e nec totũ nec partẽ dif⸗ ficultatem cognitionis oũdit: dʒ itelligi diſiũctiue. Icdeo
verificatur pꝛo altera pte tiñ. Mon.n.poſſumus hẽ tota
liter cognitioneʒ de vitate. ¶ Sed qꝛ textus copulatiuã coniunctionẽ ponit: ideo diit alij ꝙ hi illa coniunctio ⁊ co
pnlat iter xpõnes· ſic eſt vpothetica ⁊ falſa. i añt inter terminos:ſic ẽ cathegoꝛica de copulato extreino ⁊ vera·
CSed melus dðm eſt fᷣm Doc. S. ꝙ non poſſinnus habere cognitionẽ de veritate diſtinctã ⁊ determinataʒ
qᷓ;tum ad totũ.i.via cõpoſitionis non poſſiunꝰhr̃e ĩ pñti
vita pfectã coguitionẽ veritatis. Meqʒ qᷓ;tũ ad partẽ ſ.ſʒ viam reſolutionis. doſſumꝰti hr̃e cognitionẽ indeter⸗ minatã de veritate: vt infra patebit. ¶ Ad 3n dðʒ:ꝙ co
gnitio veritatis ẽ nobis poſſibilis:qð pʒ pᷣꝰ per ↄcloueʒ puius articuli.lla nãqʒ ↄſideratio ẽ nobis aliqualꝭ faci lis. Ergo ẽ poſſibilis.ꝛ.pʒ. ã hõ nãlr ſcire deſiderat:
vtĩ xhemio pꝛim huiꝰdictũ eſt. Sed ſcire nihil aliud ẽ qᷓ; veritatẽ alicuiꝰentis cognoſcere. Tũ ergo nãle deſide⸗ rium fruſtra eẽ non poſſit:ſequit᷑ ꝙ cognitioveritatis eſt homini poſſibilis.zꝰ.adhuc pʒ. Si.n.cognitio veritatis non eẽt homini poſſibilis:nõ ↄtingeret aliquẽ hoĩem eẽ
felicem:cũ iñ hois felicitas maxie in veritatis cognitiõe
⁊ contẽplatione ↄſiſtat. vt pʒ.i0 ethy. ¶Et ad ꝓbatio ⸗ nem aſitis dr̃ ꝙ kz pᷣ cã in pᷣſenti ſtatu nõ poſſit cognoſci a nobis cognitiõe ꝑp qd:bene tñ cognitione qꝛ. ¶Et lʒ
nullus effectꝰaſſimilet᷑ pᷣme cãe aſſimilatione adequatio
nig: bene tñ ſibiaſimilat aſimilatiõe ꝓporꝛtionis· ¶ Ad 4mn dðm:ꝙ ille ſpẽs ĩtelligibilis qua intollectꝰcoghoſcit rem põt ↄſiderari duplr. Vnoꝰ vt res quedã ſᷣm ſe cõſi⸗
derata. Et ſic põt ꝑ aliã ſpẽm cognoſci. Alioꝰ põt ↄjjde⸗
rari vt id quo intellectꝰ cognoſcit rẽ inqᷓ;mʒ hmõi. Et ſic mtellectus non cognoſcit eã ꝑ aliã ſpẽm. Sed ex eoꝙ ñ
tellectus reflectit ſupꝛa ſeipſũ: intelligit reflexe illã ipẽʒ:
vt pʒ zo de aia. ¶Ad ʒn dðᷓʒ:ꝙ nullus noſter añ adiſce re nihil hʒ actu de cognitione veritatis. Sed in ipſo adi⸗
ſcere aliqd hʒ actu de cognitiòõe veritatis: lʒ illud ſit ĩper
fectũ. Illa tñ auctoꝛitas phy intelligit de motu phycoꝛ⁊ non de motu rõnis ꝓpꝛie loquẽdo. ¶ Ad 6 n dðʒ:ꝙ du plex eſt alteratio. Auedã eſt coꝛruptiua. t talis ẽ eincai tellectũ.qꝛ talis alteratio coꝛruptiua ſiꝓpꝛie accipiarẽ in ter duas foꝛmas poſitinas mutuo ſe expellẽtes· Alia eſt alteratio ꝑfectiua:qᷓ̃lis ẽ alteratio de ignoꝛantia ad ſcia ·
Et talis bñ ẽ circa intellectũ ⁊ ẽ in pꝛĩa ſ pecie qualitatis⸗
¶CAd vltimũ dðᷣm:ꝙ ſolutio eins patuit in coꝛpe arti⸗ culi. Ftñreplicet᷑. Mꝛia pn ſũt diſficilime cognitiõis:
S—

nduyh d ifichm wöſulsn 5. Juct usbienn dborditch d netyrin oſimnslin terus c hconn fulha. Siin ꝙpnpt — poindi ʒqᷓtůanm 30 u IiW phnh nobislu ilr ſandi dſart mi üem togin
Queſtio
v patuit in pꝛimo huius. q.y. ar.I.x.⁊0.eleneo:ſi. Ergo
cognitio veritatis non põt dici facilis rõne pᷣn. C Pö eſt ꝙ pꝛima pᷣn? pñt dupliciter conſiderari. Uno mõ ab ſolute:vt ſunt quedã enũciationes conſtitute ex ſuis ter⸗ minis ſine habuudine ad ↄclones ſub ipſis contentas. Et ſic pꝛuma pᷣnꝰ ſt facilima ad cognoſcendiũ. Ahoo pnt ↄñ derari per hitudinẽ ad ↄclones ſub ipſis cõtentas. Et ſic pꝛima p̃nn ſůt difficilime cognitionis. Et quanto ſũt pᷣoꝛa tanto ſt difficilioꝛa:qꝛ ſub ipſis plura continent᷑. TCSBi iterum dicat᷑. Conclnſiones cũ ſint cõpoſitioꝛes pᷣncipijs ⁊ ſint ſenſui pꝛopinquioꝛes:vñ ꝙ ſint facilioꝛis cognitio⸗ nis qᷓ; pꝛincipia. Ergo ratione conclnſionũ cognitio vita tis non dʒ dici difficilis. CDðm: ꝙ cognitione confuſa ↄclones ſüt facilioꝛis congnitionis q; pᷣnꝰꝛqʒ tali cognitio ne põt earũ veritas cognoſci ante q; cognoſcant᷑ diſtincte Pꝛincipia ⁊ cãe vitatis ipſaꝝ. Sed loquẽdo de cognitiõe diſtincta ⁊ perfecta:ſic ↄclones ſůt difficilioꝛis cognitio⸗ ngꝛcũ ad earum cognitionem regratur cognitio pᷣnt. ¶ Ibi in Poc. S. ⁊ pho.foꝛſan ne dſic pꝛocedit᷑. ide B ſecuhdũ heir e ſideratione vitatis non pꝛoueniat aliq ex pte „ rei ⁊ aliq ex parte intellectꝰ noſtri. Difficul⸗
s.n. in cognitione vititis ſaꝝ ſepartaꝝ eſt ex parte no
ſtriqꝛ excedunt facultatem intellectus noſiri. Sili diffi cultas que eſt in cognitione ſaꝝ mãliũ eſt ex pte nritñ. M ſi talis difficultas eſſet ex parte rerũ: ſequeret᷑ ꝙ hoc eſſet comparando eas ad quẽcũqʒ intellectũ. Oaꝛ ſi detur oppoſitũ.vʒ. ꝙ hoc eis conuenit folũ ꝑ comparationẽ ad intellectũ nm ⁊ nõ per cõpationẽ ad quẽcũqʒ ellectũ: ſequit᷑ ꝙ difficuitas illa ꝓnenit ex ꝑte intellect?ñi. Sed manifeſtũ eſt ꝙ talis difficultas non ↄuenir eis per cpm parationem ad intellectũ diinũ cui nihil ẽ ditfcile. Se⸗ quitur ergo ꝙ tota difficultas ſit ex ꝑte intellectꝰ noſtri: ⁊ nõ ey ꝑte rei. Pp ·⁊. Mhs determinando hic dubi⸗ tationes djeit ꝙ non in rebꝰſed in nobis eſt cã iſtins dif⸗ ſcultatis. Ergo ita eſt. Cp3.ð cõuenit alicui pʒ ſe: cucũqʒ cõparat ſemꝑ eicðuenit:vt hic arguit Bcotus. Sed talis difficultas non ↄuenit rebꝰ mãhbus ñ cõparẽ tur ad intellectũ diuinũ. Ergo non duenit eis ʒ ſe.Et ſic tota difficultas eſt ex ꝑte nri. CP 4. Irguit ꝓbãdo ꝙ totaliter iſta difficuitas pꝛonenit ex pte rei. ꝛ intellectꝰ noſter eſt in vltuma diſpõne ad ſuſcipiendã vitatẽ: cũ in⸗ tellectus noſter nihil aliud ʒꝛiũ habeat:⁊ hẽat agens ꝑſe ſufficiens ꝓpoꝛtionatũ ⁊ debite pplicatũ.ſ.ĩitellectũ agẽ tem · Ergo itta difficultas ex ꝑte intellectꝰnr̃ ꝓuenire nõ poteſt:ſed ſolũ ex parte rei. Gp· Fo.Iinũqðqʒ eſt intel
ligibile ᷣm g eſt in actu: vt pʒ huius. Bed multe ſũt
res hites eſſe potẽtiale. Ergo difficultas ipſaꝝ pꝛouent ex parte eax. ¶. 6 v. Ficut ſe hʒ mã ſũme diſpoſita ad ſuſceptionẽ foꝛmẽ:ita ſe hʒ intellectꝰſũme diſpoſitꝰ ad in telligendũ rem. Sed qj mã eſt ſũme diſpoſita ad ſuſce⸗ ptionem foꝛme:non eit difficultas ex parte mã̃e⸗ſicut p in illuminatione aeris g eſt ſũme diſpoſitad ſuſceptionẽ luminis. gitu idẽ qð pꝛius. CP.o. Võmentatoꝛ pꝰ methaphyſice ſue dicit ꝙ difficuſtas intelligẽqi foꝛmas naturales ẽ ex ꝑte ipſaꝝ foꝛmaꝝ ⁊ nõ ex ꝑte nr̃i.Ig ⁊c̃.
CSed ʒ eit phs in lia di. Foꝛſ aũt difjicultate 5ʒ duos
exiſtente modos:non in rebꝰupla in mãlibꝰ⁊ pᷣncipatr: Nult õᷣmentatoꝛ ſed eſt* dð pꝰ:ꝙp Puridanꝰ ⁊ Anto eſp ondeo du Ane pꝑ tres rationes pꝛimnãs ante in 5ꝛiũ adductas: volũt ꝙ difficultas cogno ſcendi veritatũ totaliter pꝛoueniat ex parte intellect? nr̃i. Et eoꝝ poſtionẽ dupliciter ↄrmant · N Mꝛio ſic. Mon eneſt difficultas ey ꝑte rerũ in illoqð im ediate conſegt rem ᷣm gt res. Ped cognoſcibilitas imediate ↄſequi tur ens pᷣmn ꝙʒ eſt ens: qꝛ per idem ens eſt ens ⁊ cogno⸗ ſcibile:vt pʒ inꝛ⸗ buius. Ergo x. ¶ Scðo ſic. Lognitio que põt haberi de mãlibus rebus:ita faciliter hr̃ Vm co gnoſcibilitatem ſuã:ſicut de rebꝰĩmãlibus ᷣm earuʒ co ⸗ gnoſcibilitatem:ſicut ignis paruꝰta faciliter caleſucii vn
Propoꝛtionem ſui ſicut ignis maioꝛ: licet non ita intenfe. ngo videtur ꝙ difficultas in rebus mãlibus nõ magis pꝛoueniat ex pte rexꝝqᷓ; in rebus im ilibus. C Sed ↄtra iſtos. Doc. S.ponit hic vnã ↄclonem. Que talis ẽ. Pif icultas cognoſcendi verit tẽ põt pꝛouenire px defectuʒ qui eſt in rebus:⁊ ꝑp defectum q eſt in nobis. Nanc cõ cluſioneʒ pꝛobat duabus rõmbus. Dnarũ ꝓꝛima talis ẽ. In oœĩibus que conſiſtũt in habitudine vnius ad alteꝝ põt inpedunentũ duplr: vel ex vno vel ex altero accidẽ. Si cut ſi lignũ non cõburat᷑ hoc vno mð contingitqꝛ ignis ẽ debilis:vel qꝛ lignũ ñẽ cõbuſtibile. Et ſir oculus ipedi tur a viſione alicuius viſibilis: aut qꝛ oculus eſt debilis: Aut qꝛ viſibie eſt tenebꝛoſũ. Et ſic de alijs. Sʒ cognitio veritatis cõſiſtit in hĩtudine itellectꝰad itelligibne. Er⸗ go põt contingere ꝙ ſit diff enltas vel ꝑp defectũ qui eſt in ipſis rebus: vel pꝛopter defectũ quiẽĩ itellectu nr̃o. ¶ Scða rõ talis ẽ. Vnũqðqʒ ẽ cognoſcibile ʒ ꝙ ẽ ens
Actu:vt pʒ · ↄ. huius. Ergo illa que hñt eẽ deſiciens: ſunt Lectio.12.
paruʒ cognoſcibilia ᷓᷣm ſeipſa: ſicut mã moius ⸗ tempꝰ pꝛopter eoꝝ imperfectionẽ. Et illa que hit eſſe pfectuʒ: ſunt ſm ſeipſa maxime intelligibilia ſicut ſüt imãlia que ſunt maxime in actn. Ced ipſi ad hanc rõnem dicũt ꝙœ materialia bene ſũt minus intelligibilia ſm ſe qᷓ; ĩmdlia. Tamen eque faciliter h cognitid de mãlibus ſiẽ ð im libus:qꝛ ita faciliter monet intellectũ ß; cognoſcibilitatẽ ſuamn mãle:ſicut imdle. CBed ʒ. Diff cultas.n. in ope ratione pꝛouenit ex reſiſtentia rei agibilis ad virtutẽ acti nam. Vbi ergo eſt maioꝛ reſiſtentia:ibiẽ maioꝛ difficul⸗ tas:ſicut lignũ viride ⁊ humidũ magis reſiſtit virtuti ca lefacue ignis qᷓ; ſiccum. Ergo maioꝛ eſt difficultas ĩ cõ⸗ buſtione lign humidi qᷓ; ſicci.&t hoc pp Zꝛietateʒ ⁊ reſi ſtentiam. Sed ens mãle ⁊ poꝛentiale magis reſiſtit ĩtel lectioni:cũ vnũqðqʒ intelligat᷑ †ʒ ꝙ ẽ in actu.& rgo ma⸗ iꝛ eſt difficuitas inrebꝰmãlibus qᷓ; in rebus ĩmãlibns. CP · R eſponſio eoꝛum deſicit etnã in hectꝙ lʒ paruns
ignis comparatus ad cõbuſtibile equaliter calefaciat 5ʒ dualitatem ſuam ſiue capacitatẽ:ſicut magnus gnis ma⸗
gnum cõbuſtibile:iñ manfeſtũ eit ad ſenfů ꝙ ſicut igns idem manens non equali ſe hʒ ad magnũ ⁊ paruũ com⸗ buſtibile ⁊ ad lignũ ſiccum ⁊ humidũ. Et hoc pp diner⸗ ſitatem rei combuſtibilis. Na ⁊ intellectus noſter idem manens non equaliter ſe hʒ ad ĩtelligibilia actualia ⁊ po tentialia pꝛopter diuerſitatem rei mtelligibilis:cuʒ vñũ⸗ quodqʒ intelligatur ᷣm ꝙ eſt actu. Cxt ad pꝛimã eoꝛũ confirmationẽ eſt dicendũ:ꝙ illa confirmatio magis pꝛo bat oppoſitů qᷓ; pꝛopoſitum: qꝛ ex hoc ꝙ cognolcibilitas ſequitur ens inqᷓ;tuʒ ens actu: ſequitur ꝙ illã que ſũt mi⸗ noꝛis entitatis ſunt minus cognoſcibilia m ſe ⁊ ſunt dif ficilioꝛa:ſicut illud qð magis participat de humiditate ⁊ frigiditate: difficilius eſt calefactibile ꝓꝑ maioꝛem ʒꝛie⸗ tatem ad foꝛmã ignis itroducendã:qᷓ; illud qð minꝰ par ticipat de frigiditate ⁊ humditate. CAd ſcham eoꝝ cõ firmationẽ dicendi ꝙ ſicut ab vno igne non ita facn cõ⸗ buritur magnum lignum ſicut paruũ:ita ab vno intelle⸗
ctu non ita faciliter cognoſcunt᷑ magis mãlia q; minꝰma
terialia pꝛopter defectũ qui reperit᷑ ĩrebus mãlibus: vt dictum eſt ſuperius. TPðm⸗ pꝛincipali ꝙ aliqui an tiquoꝝ phoꝝ poſuerũt difficultatẽ cognitionis veritatis
totaliter pꝛouenire ex parte rex:eo ꝙ ponebant nihil j⸗
rum ⁊ ſtabile ĩrebus:ſed oĩa eſſe ĩ continuo fluxn: vtpa
tebit 4 huins. ¶ Sed phs hoc excludere volens dicit
ꝙuis difficultas cognoſcende veritatis poſſit vm aliq diuerſa eſſe duptr.ſ.ex parte noſtra ⁊ ex parte reꝝ:tĩ pᷣn cipaliter eſt ex parte noſtra. Oð ſi pꝛobat᷑. ꝛ ji difficul⸗ tas pꝛincipaliter eſſet ex parte reꝝ:ſ equeret ꝙ magis co gnoſceremus illa que ſüt magis cognoſcibilia ßʒ naturã
ſuam. Sed hoc eit falſũ. Oꝛ imdlia ſunt magis cognoſci bilia ᷣm nãm ſuam qꝛ ſũt maxie in actu:que tñ ſunt ma⸗
xime nobis ignota. ð ſic pʒ· Dꝛ ſicut ſe hʒ ocnlus nocti coꝛacis ad lumẽ ſolis:ita ſe P intellectus aie nre ad entia
imaterialia que ſũt manifeſtiſſima vᷣm nãm ſuã. Sʒ ocu
li nocticoꝛacũ lucẽ ſolis videre nõ pit perfecte pꝛopter 6*
„ „

*
debilitatem viſus. Ergo intellectui noſtro pꝛopter debi litatem ſuum ĩmãlia ſunt maxie ignol · Ey quo patet ꝙ iſta difficultas ponſſime pꝛouenit ex partẽ intellectusino ſtri: ſᷓ aliquando pꝛoueniat ex parte rei. C Sed ↄtra hãc
militudinem arguit hic Doc. B. D ſenſus ex eo ꝙ eſt
F.7. cõ.7·
potentia oꝛgani coꝛpoꝛalis coꝛrumpitur ex vehementià
tenſibilis. Ved itellectus cum non ſit potentia alicnius
—
oꝛgani coꝛpdꝛalis: non coꝛrũpitur ex vebhementia alicuiꝰ
intelligibilis. vnde poſt appꝛehenſionem magis intelli⸗ gibilis magis intelligimus minus intelligibilia: vt dici⸗ tur 3o de amma. Ergo ſimilitudo pꝛedicta non eſt conue niens. C Ad hoc reipondet Poc. S. dicens: ꝙ ſenſus i⸗ peditur dupliciter a cognitione alicuius ſenſibilis. Sno⸗
per coꝛruptionem oꝛgani. Et hoc non habet locum in in
tellectu. Alio modo ex ĩpꝛopoꝛtione ipſius virtutis ſenſi tiue ad obm:ſicnt patet de nocticoꝛace. Et hoc bene con⸗ nenitintellectui. Etqᷓ;tum ad hoc ſimilitudo tenet. Am⸗ ma.n. humana cum ſit vltima in oꝛdine ſbaꝝ intellectua⸗ liumeminimum participat de viriute intellectiua. Etqꝛ ipſa;ᷣm ſuam naturam eſt actus coꝛpoꝛis lʒ eius potẽtia non ſit actus oꝛgani coꝛpoꝛalis: ideo nõ habet aptitudinẽ naturalem ad cognoſcendam veritatem materialium ni⸗
ſi perabſtractionem a fantaſmatibus.
e z1 ergo dðʒ: ꝙ difficultas que eſt in Zd pmU neie materialinʒ eis ſp conuenit ẽt in comparatione ad intellectum diuinũ qᷓ;ᷓtuʒ eſt de ſe ⁊ ex parte ſui. Sed ꝙ ab intellectu diuino tales res mãles facilr cognoſcantur ⁊ ſine difficultate: hoc ᷓᷣ ex
parte intellectus diumi qui ſuam ſcientiam non mencdi⸗
eat a rebus nec ſcia eins menſuratur a rebus. Et pꝛopter poc mãlia itelligit imãliter compoſita ſimplr diuiſavni⸗ tate ⁊ potentialia actualiter. Vꝛ non intelligit res ꝑlumẽ acceptum arebus: ſed per lumen ſunʒ quod eſt cauſa eẽ veritatis ipſfarum rerum: vt pʒ per oc. S. i pꝛĩa pte q.14 · per totam.Et huic ſnie cõcoꝛdat Albertus inꝛ2? hu ius tractatu pꝛimo caplo·⁊¶ Ad ⁊n dðm: ꝙ phs non
dicit ꝙ difficultas nullo modo ſitĩ rebus ⁊ totaliter ĩno bis: cum dicat eſſe duos modos difficultatis. Bed vult dicere m Cõmenꝙ difficultas que eit in cognitione ve
rum imaterialium eit in nobis ⁊ non in rebus. Snde,cõ
mentatoꝛ ſic dicit. Cum difficultas compꝛehenſions en⸗ tium ſit duobus modis:rectum eſt: vt difficultas ĩ rebꝰ
que ſunt infinite veritatis.ſ.in pꝛimo pꝛincipio ⁊ ĩpꝛin⸗
cipijs abſtractis a mã ſit ex nobis non ex illis: quonã cũ
int abſtracta ſunt intellecta naturaliter:⁊ nõ intellecta qꝛ
nos faciamus ea intellecta eſſe ſicut foꝛme mãles. Miffi
rultas.n. in iſtis eſt ex ſe magis q; in nobis. Mec illeinꝛ“ puins cõmento p. C Mec valet euaſio quando dicunt
aduerſarij ꝙ phyloſophus loqt᷑ dubitatiue dicẽs foꝛſan:
Secd hoc nihil eſt. Alia. n.tranſlatio non dicit foꝛſan. Bʒ
dicit ſic. Et cũ difficultas eius duobus modis eſt: dignũ
eſt vtſit difficilis nõ pꝛopter res ſed pꝛopter nos. ¶ Ad tertiũ dðʒ:ꝙ per hoc argn potiſſime doctoꝛ ſubtilis mo neturad dicendum ꝙʒ difficultas in cognitione veritatis
non eſt neqʒ ex parte rerum abſolute:neq; ex parte intel lectus abſolute:ſed ex parte intellectus 53 habet ĩ pꝛo poꝛtienem ad intelligibile. Qð.n.non ſit ex parte rei ab⸗
olute: pꝛobat per hoc zn argumentũ. Et ꝙ non ſit ex ꝑte
intellectus abſolute:ſic pꝛobat. Vꝛ ſi itellectus noſter
ſe ſit difficulter cognoſcitinus:tunc omnem rem cuʒ dif⸗
ſicultate cognoſcet. Vuod eſt falſum: vt pʒ de pꝛimis pᷣn cipijs. C Sed dðm eſt pꝛimo:ꝙ hec argumenta nõ cõ⸗ cludunt Pꝛimo quando dicit Wuicquid conuenit alicui 5ᷣm ſe cuicũqʒ comparatur ſemper ei cõuenit: manifeſtũ eſt ꝙ illa pꝛopoſitio habet veritatem in abſolutis ⁊ nõ in reſpectiuis quoꝛum vnum habet pꝛopoꝛtionẽ ad aliud. Duo.n.ſe habent ad vnuz ſm ſe in pꝛopoꝛtione duplã. Tamen non ſe habet in eadem pꝛopoꝛtione cuicũqʒ cõ⸗ parantur duo vt dictum eſt.& Secundo vt dictum eſt omnis res que ſcðᷣum ſe eit difficilis ad cognoſcendum ad quẽcũqʒ intellectum comparetur: ſiue diuinum.ſiue pumanum:qᷓ;tuʒ eſt de je ſeinꝝ diffcilis ẽvt cognoſcat
bilitatem ſui luminis intellectualis eſt ĩpꝛopoꝛtionat
. C Tertio. Lʒ intellectus noſter ſit diffieulter cognoſci tiuus quantuni ad potentialia:tamen facili cognoſcet ea
ad que eſt nãliter diſpoſitus ad firmiter inherendũ ſicnt
ſunt pꝛĩa pꝛncipia. ¶Ad 4n dðm: ꝙ in itellectu lʒ nul la ſit foꝛma poſitiua veritati contraria:tãmnen pꝛopter de
)7 in⸗ telligibilitati ſpaꝝ ſ eparatarum. Et ſic non poteſt eas di⸗
recte intueri:ſed aliqual ſub vmnbꝛa rerum ſenſibiliuʒ: ſicut habens debilem viſum non poteſt directe ituerilu
mẽ ſolis. C Ad m dðᷓʒ:ꝙ illud argnmentũ bñ pꝛobat
g in rebus mãlibus difficultas ſe tenet ex partẽ rei: non tamen pꝛobat ꝙ totaliter ⁊ in ommbus rebus talis diffi
cultas ex pte rerum pꝛoueniat. ¶ Ads dðm:ꝙ melle ctus noſter coꝛpoꝛi comunctus non eſt ſũme diſpoſitꝰ ad
tum non concludit:ſed ſupponit falſum: qð reſtãt pꝛobã
hoc ꝙ intelligat ſbas imãles pꝛopter debilitatem virtu⸗ tis intellectiue: vt patebit in ſequentibus. Ideo argumẽ
dum.ſ.ꝙ mtellectus noſter poteſt quidditatem imãlem
perfecteſcognoſcere ⁊ as ſeparatas in pñti ſtatu. Vðẽ
manifeſtiſime 5 phm 7 huius ⁊ contra dvonp̃o.caꝰ.
de di.no. CAd 7mn dicendum ſicut ad quintum.
CIbi in Doc. S. Et quia hic modus cognoſcendi ⁊c̃.
5 † ſic pꝛoceditur. Vidt tertium ꝙ per ſtudium ⁊ exer citium ſpeculatiuaxꝝ ſciaꝝ ex bis que per fan⸗ aſinata cognoſcuntur poſſit annmna noſtracor⸗
poꝛi cõniuncta ĩ̃ pꝛeſenti ſtatu peruenire ad cognoſcen⸗
dum quidditates baꝝ ſeparatarum. Mam illud qð pꝛi⸗ mo per intellectũ poſſibiemi intelligitur: eſt aligd habẽs quidditatem. Poſſumus itaqʒ per intellectũ poſſibileʒ abſtrahere quidditatem illius pꝛĩo itellecti. Et ſi ilia qd⸗ ditas habeat qnidditatem:poſſibile erit iteruʒ abſtrahe⸗ re quidditatem illus qdditatis. Cum ergo non ſit pꝛoce dere in iinitum: opʒ ꝙ intellectus noſtervia reſolutiõis poſſit peruenire ad cognoſcendum qdditatem non habẽ tem aliam quidditatem. Talis autem eſt qdditas ſbe ſe⸗ parate. Ergo intellectus noſter poteſt per cognitioneʒ q̃ eſt ex fantaſmatibus peruenire ad cognoſcendum ſbas ſe paratas. Mꝛobatio pꝛime. Mam intellectus noſter aptꝰ natus eſt cognoſcere quãlibet gdditatem inqᷓ;tum qddi⸗ tas eſt:cum pꝛopꝛnu obin itellectus ſit quodqd ẽ: vt pʒ in zo de anima. Ergo actione intellectus poſſuinꝰabſtra⸗ herequidditatem rei cuiuſlʒ habentes qdditatẽ que non eſt ſua quidditas. Et per ↄñs ſi ilud qð pꝰ intelligit᷑ ha beat quidditatem:poſſiunus per intellectum abſtrahere quidditateʒ illius. CP · Intellectus noſter aptus na tus eſt intelligere illud cnius conceptus ſiue intellectꝰeſt vnus apð omnes. Bed talis eſt quidditas ſbe ſeparate. Ergo intellecus noſter aptus natus eſt cognoſcere ſubas ſepararas. Pꝛobatio pꝛime. Dꝛ ↄceptus ſiue itellectus vnius rei: vtputa eg ſolnʒ multiplicat᷑ apud me ⁊ te per multiplicaionẽ ſpẽx que ſũt diuerſe in me⁊ in te. Ergo opʒ ꝙ ipſů intellectũ qð non p̃ᷣſentat in aliqᷓ̃ hmõi ſpẽ:ſit idem apud te ⁊ me. Bed qdditas ĩtellecti quã intellect? noſter aptus natus eit abſtrahere nõ hʒ aliquã ſpẽm indi uidualem neqʒ ſpũaleʒ: cũ qdditas intellecti nõ ſit qqdi tas indiuidui neqʒ ſpũalis neqʒ coꝛpalis cũ intellectũ in qᷓ;tum hmõi ſit vle. Igit᷑ maioꝛ eſt va. Minoꝛ vo de ſe patet. Igitur ⁊c̃. CP · z0. Bicut ſe hʒ oculus agle ad lu men ſolis:ita ſe hʒ intellectus noſter bñ diſpoſitus ad co gnitionẽ ax ſeparataꝝ. Sed oculus aqle põt pcipere lu men ſolis ẽt xfecte:vt dicit Albertus ĩhoc ⁊0 tractatup⸗ caplo 2. Jgit ⁊c̃. CP40. Pi ẽp̃ſupponit quid ẽſi nõ ſit fʒ accijs: vt pʒ 2⸗ por: vt aſſumit hic Vuridanꝰ. Sed de ſbijs ſeparatis ꝑ exercitiũ ſpeculatiuaꝝ ſciaꝝ cognoſci mus ſi eſt. Ergo poſſinnus cognoſcere quidẽ. CP · V· Omne agens qðcũqʒ põt p̃ter nãm: põt idõiʒ nãʒ a foꝛ tioꝛi. Sʒ aĩa noſtra p̃ter ſui nim.ſ. qñ eſt ſeparata poteſt cognoſcere ſas ſeparatas qdditatiue. Aia.n.ſepata p̃ter
co.7.
Lec..
naturam ſuam intelligit qcqd ĩtelligit:vt pʒ ꝑ Doc. S·ĩ
pꝛima parte· q 29.ar. po in coꝛpoꝛe. Ergo dũ intelligit ſᷣm ſuam nům qũ.i.eſt cõiuncta coꝛpoꝛi potuit itelligers ſubſtantias

eru SUon Nngnt N dipowi lenm Neun qðrchup uaminin pit ſu lj nm. cdgow Xedir. kü ſudnnen bis qe yo mman rea cgw lanitiꝝ metuglu tellecipoi leci. Kil utenzi wi
Mueſtio
ſbſtantias ſeparatas maxime per exercitium ſpeculati⸗ uarum ſciax. ¶P · 6. Illud quod pꝛimo itelligitur ab intellectu noſtro: poteſt quidditatiue a nobis cognoſciẽt in piti ſtatu. Ged deus eſt id qð pꝛio ab itellectu noſtro intelligitur: qꝛ ratio ⁊ cauſa veritatis alicuius obi pꝛimo appꝛehendiur a potentia ſicut pʒ de lumine reſpectu coꝛ poꝛis coloꝛati. Deus ãt eſt canſa veritatis cuiuſlibet obi ⁊ ratio foꝛmalis ſalteʒ exemplaris. gitur xẽ. CP.7. Anima intellectiua poteſt cognoſcerẽ juam quidditatem per exercitiũ ſpeculatinaꝝ ſciaꝝ. Ergo ẽt põt cognoſcere qu idditatem axꝝ ſeparatarum. ¶Sed ʒ arguitur per Doc. ᷓ. in pꝛeſenti lectione qui dicit ꝙ impoſſibile ẽ ꝙ anima humana huic coꝛpoꝛi cõiuncta appꝛehendat ſbas ſeparatas in cognoſcendo de eis quodquid eit. Ergo nõ eſt poſibile ꝙ appꝛehendat quidditateʒ ſbax ſeparataꝝ per erercitium ſpeculatiuaꝝ ſciaꝝ. ¶ꝙ · go. Sicut ſe hʒ oculus nocticoꝛacis ad lumen ſolis ita fe habet intellectꝰ noſter ad cognitionem ſbaꝝ ſeparataꝝ. vt dicit hic phus. Sed impoſſibile eſt nocticoꝛacem perfecte appꝛehende re lumen ſolis. Ergo impoſſibile eſt intellectum noſtrũ in pftivita pfecte.i.qdditatiue appꝛehendere quocunqʒ maco quidditatem——— dðm:ꝙ Ariſt. hanc queſtionẽ Reſpondeo pꝛomiſit ſe determinaturũ in 3 de anima:lʒ non inueniatur determinata ab pſo in li⸗ ꝛis eius qui ad nos peruenerunt. Añ ſectatoꝛibus eius fuit occaſio diuerſimode pꝛꝑcedendi ad huins ſolutioneʒ queſtionis: vt dicit Ioc. S.in de aĩa.q.vnica.arꝰ.I.in coꝛpoꝛe. Muidã. n.poſuerunt ꝙ aĩa humana coꝛpi vni ta per pꝛincipia phye poteſt peruenire ad intelligendum ſbas ſeparatas quidditatiue: moti ꝑp tres rõnes poſitas ante in contrariũ. Luius opinionis fuit Auẽpeche: vt di⸗ cit Moc. S. gen.lib.z.ca.z8. ꝑt eiuſdem opinionis vr fuiſſe albertus magnus ĩ ⁊ huius tractatu.pᷣo.ca.⁊v. Di cit. n. ꝙ ſicut triplex eſt lumen ſolis:ita triplex eſt lum en intellectuale ⁊ triplex intellectus. ⁊ ux auteʒ ſolis vt ĩe dicit tripliciter ſe oſtendit.ſ.in rota ſolis: in ſereno aere: ⁊ in aere imixto tenebꝛis: vt pʒ in crepnſculo diei ⁊ di⸗ luculo. In rota.n · ſolis lux non aſpicitur niſi a viſu valde coadunato ⁊ forti:ſicut aquile oculus ſolẽ videt ᷣm phy loſophos. Cuius tamen oculũ ſi diu ſolem aſpiciat: ſolis pendoꝛ vincit ⁊ excellit. Sed in ſereno die multi oculi vident lumen ſolis ⁊ clare:qui.ſ.non habent offenſiones Pabentes pupillam mundam ⁊ ſpũm plenun ⁊ foꝛtem. Lumen autem imixtum tenebꝛis vident oculi debiles iritum viſiuum obſcurum habentes ⁊ pupillã humo ris non coadunatam vt ipſe dicit. Similiter triplex ẽ lu⸗ men intelligibile. Mã quoddã eſt iumẽ itelligibile ſicut lumẽ ſolis in ſole. ⁊ tale eſt lumẽ intelligibile pᷣme cauſe Et iſtud eſt triplex ſicut lumen ſolis eſt triplex.ſ.lumẽ ſo lis in ſole:ſoli incoꝛpoꝛatũ. Et lumẽ ſolis a ſole exiſtẽtes ſed in ſole dictũ eo ꝙ fulgoꝛ eius in ſolis claritate cõſiſtit. Et lumẽ ſolis a ſole ꝓcedẽs tẽperabile qdẽ:ſed nõ adhuc tẽperatũ. Pꝛimũ lumẽ vt dicit eſt ſolis natura ſecũdum ſolis caracter ⁊ fgꝛma. Tertiũ pꝛima foꝛmalitas cauſe il lnminatiðis ex ꝑie illuminatoꝛi. Similiter tripler eſt iu men intelligibile pᷣme cauſe. ã quoddã lumẽ eſt luxp me cauſe in ſeipfa. Alind lumẽ eſt lux ꝓcedẽs ab ipſai in telligendo. Tertiũ lumen eſt lux ꝓcedens ab ip̃a in ÿᷣms rerũ entitate ⁊ ſubſtantia nii qᷓ; cõtrahat᷑ ꝑ determinatio nẽquãtitatis a prietatis ad ymaginata ⁊ fenſata. Alind ẽ lumẽ intelligibile ſcðᷣm qð tripir ſe hʒ ſicut ⁊ lumen ſo lisin ſereno aere. Attale dr̃ lumen intelligibile mathein Pcũ mã ſenſibili obſcura nõ ↄceptũ. Et hoc eſt ẽttriplex .ſereniſimũ ſerenũ ⁊ minus ſi erenũ ſicut pʒ de lumine recepto in aere. Nlud ergo qð eſt lumẽ intelligibile ſere niſſimũ ꝛeſt nd qð eſt abſolutũ ⁊ ſimpir in ſeipſo exis ab gibus alijs ſeparatũ. xt tale eſt theoreuma ariſmetri
cũ · Alud aũt lumẽ intelligibile qð eſt ſerenů eñ illudqð
dditiõe ſe bʒ ad alid. Sicut theoꝛuma geometricũ. Sed illud lumẽ intelligibiie qð eſt minꝰſerenũ:eſt ilud duod magis cõtrahit᷑ ad declinationẽ. vʒ. qð vtroqʒ pre
Pꝛimã dictorũ indiget in determijatiõibꝰ⁊ in altera pte ſii con iungitur rõibus phyſicis. Et tale eſt theoreuma aſtrono micũ. C Sed tertiũ lumẽ intelligibile ſiue iumẽ contem platiõis eſt ſicut lumen ſolis tenebꝛis cõmitũ. Et hec ẽ theoꝛia phyca cõcepta cũ cõtinno motu ⁊ tpe· Et tale ju⸗ men intelligibile ſimil eſt triplex. Quodd eſt enim ac
ceptũ in vli. Aliud eſt acceptũ in oꝛdine ad ſitũ. ertium
vero eſt acceptũ iᷣm eẽ quod hʒ ad foꝛmã. ¶ Silr ẽt tri plex eit intellectus.ſ.diuinns angelicꝰ ⁊ humanꝰ.Intel⸗ lectus ergo diuinꝰoia per ſeipſum intelligit nũq; occum bens. Intellectus vo angelicus ſiue intelligentie ſepara⸗ te intelligunt oia per lumen qð eit cã omniũ. ed intel⸗ lectus humamꝰeo g eſt ymaginationi ⁊ ſenſui kõinnctus incipit a lumine quod eſt ꝑniixtũ tenebꝛis ⁊ per ſepara⸗ tionẽ apud ſe factam tandẽ venit in intelligibile ſincerum Ppter qð eſt ſicut viſus nocticoracis in inceptione ſua: ſʒ tñ in continuatione nõ eſt ſimilitudo ðᷣm ipſum:qꝛ pꝛeexi ſtentiũ cognitio multũ cõfoꝛtat lumen ipſius per ſtudiũ acquiſitũ.venit enimmens aut aia ab intellectu obſcuro: ad ſincerum. Et ab intellectu ſincero venit ad lumen pri mhm ⁊ per gradus aſcendẽs tandẽ accipit ipſum in fon ⸗ te luminis. ſicut agla cõtuetur lumen ſolis in rota. Mecil le ſuialt lʒ non formaliter. ¶ Ped cõſiderandũ eſt ꝙ ſi Albertus intellexit ꝙ homo in pitivita poſſit peruenire per ſtudiũ ad cognoſcendũ denin ⁊ ſubſtãtias ſeparatas quiciditatiue:tũc ſua opinio ſicut ⁊ pꝛecedens nõ põt ſta re · Mõ ·n. ẽ poſſibile ꝙ ꝑ exercitiũ ſpeculatiuaꝝ ſciẽtiaꝝ perueniamus ad cognoſcẽdas ſubſtãtias ſeparatas qddi⸗ tatiue Qõð põt ꝓbari tribꝰ rõnibus. ¶ Mꝛimo ſic. Luʒ enim omne intellectũ inquantũ hmõi ſit vle:opʒ ꝙ qddi tas itellecti ſit qdditas alicuiꝰvlis vʒ.generis vei ſpeciei. Bed quidditas giis vel ſpeciei hoꝝ ſenſibiliũ compꝛe⸗ hendit in ſe mãm ⁊ foꝛmã: vt pʒ.yo huiꝰ⁊ etiã 20 phyr.
7⸗Le.6.
Quidditas aũt ſubſtãtiaꝝ ſeparataꝝ ẽ ſimplex ⁊ ĩmãlis.
Ergo per hoc ꝙ intelli intelligi qdditas ſubſtãtiaꝝ ſeparataʒꝝ:cum quidditas rei mater ialis ſit oĩino diſimilis quidditati reꝝ imaterialiũ.
git quidditas rei mãlis nõ poteſt
CP0 Intelligibilia in quoꝝ cognitionẽ deuenimꝰ P
inquiſitionẽ ⁊ ſtudiũ pertinẽt ad aliquã ſciaꝝx ſpeculatiua rũ. Si ergo per hoc ꝙ intelligimꝰ quidditates rerũ ſenſi bilium puenimꝰ ad cognoſcendũ ꝗdditates ſubſtantiarũ ſeparatax: opʒ ꝙ intelligere ſbas feparatas pertineat ad aliquã ſciaꝝ ſpeculatiuaꝝ. Ged nõ eſt aliqua ſciaꝝ ſpecu⸗ latiuaꝝ que doceat de aliqua ſubſtãtiarũ ſeparataꝝ quid eſt ſed ſolũ qꝛ ett. Ergo nõ eſt poſſibile ꝙ per hoc ꝙ in⸗ telligimus ſbas ſenſibiles perueniamus ꝑ ſtudiũ ad itel ligendũ ſßas ſeparatas ꝗdditatine. ¶ Si vero dicat᷑ ꝙ ẽ poſſibile eſſe talem ſcientiam ſpeculãtiuam qᷓuis adhuc nõ ſit innenta: pꝛꝙ hoc nihil eſt: qꝛ nõ eſt poſũbile ꝓ alqᷓ
pᷣn nobis nota denenire ad itelligẽdũ ſpas ſepatas. Mãà
ꝓpꝛia vnꝰ cuiuſlibʒ ſcie depẽdẽt ex pꝛimis p̃ncipijs inde mõſtrabilibꝰ ꝑ ſe notis:quoꝝ cognitionẽ accipnnꝰ a ſen⸗ ſibilibꝰ: vt pʒ pꝰ poſt?. Gʒ ſenſibilia nõ ſufficiẽter ducũt in cognitionẽ rerũ ĩmãliũ vt patuit ꝑ pdictas rõnes. Mð ergo eſt voſſibile eſſe aliquã ſciam ſpeculatiuã ꝑ quã per ueniri poiit ad ĩtelligẽdũ qdditates ¶p̃aꝝ ſepataꝝ. ¶ P.
. Maioꝛ eſt dr̃ia ſte ſepãte a ſenſibilibꝰ: qᷓ; vniꝰ ſenſibi
lis ab alio · Gʒ itelligere qdditatẽ vniꝰ ſenſibilis nõ ſuffiẽ ad intelligẽdũ qdditatẽ aſteriꝰ ſenſibilis. Ergo multo ma
Lect.I.
gis itelligere qdditatẽ vniꝰ ſenſibilis nõ ſufficit ad intelli
gendũ qdditatẽ ax ſepatax. Mꝛobatio m edie. Qcecꝰ natꝰꝑ hoc ꝙ itelligit qdditatẽ ſonnnullo mõ põt puenire
ad intelligẽdũ qdditãtẽ coloꝛis. ¶Mas aũt rõnes ⁊ plu
res alias ponit. S. Doc.ᷓ gent.lio.ʒn.cao.zgo xc.
mi ergo dm g illa rõ en inſuſiciẽs Acd pimu vt declarat Boc. S.in de aĩa.q.
vnica.ar.iũ. Mꝛĩo ꝗdẽ qꝛ ꝗdditates reꝝ mãliũ ſũt alteri us gñis a qdditatibꝰ ſepatis ⁊ hiit aliũ iodũ eſſẽdi. ñ ꝑhoc ꝙ irellect? ñ itelligit qdditates reꝝ mdliũ nõ ſegt ꝙ itelligat qdditates ſepatas. Scðo qꝛ diuerſe gd tatef intellecti:ſpecie dint. Et inde eſt ꝙ ille g itelligit qddita
teʒ vniꝰ rei:nõitelligit qdditatẽ aſteriꝰ. Mõ.n· ꝗ ſelligit
e 5

L. ec. 9 4 cõ.IV.
Lectio.I2.
Secundi
quid eſt lapis:intelligit quid eſt animal. Snde etiam da toꝙ ꝗdditates ſepatẽ eẽnt eiuſdẽ rõnis ci additatibꝰmna terialidus:adhuc nõ ſequeret᷑ ꝙ ꝗ intelligit has qddita tes reꝝ můliũ intelligit ſpᷣas ſepatãs. Nec ille Snde n5 eit pombile a deoabitrabere qdditatema rebus mãlib que ſit ſuf̃iciens ad repꝛeſentindũ ſpẽm ſpax ſeparatar. Tinde argumentũ pᷣſupponit falſum. CAd dömpi tellectus noſter aptus natus eſt intelligere gãditatẽ que poteſt repꝛeſentari per ſpẽm a fantaſmatibus ⁊cceptaʒ: V patet per Dvoniſium pᷣ⸗ caꝰ cele:yerar. Dicit.· ꝙ ipoſ⸗ ſibile eſt nobis lucere diuinũ radiũ niſi varletqte ſacroꝛi velaminum circũuelatũ. In tantũ ergo aĩa noltra coꝛpo⸗ rivnita põt ad cognitionẽ baꝝ ſeparataꝝ aſcendere inq;⸗ tum poteſt per ſpẽs a fantaſmatibus acceplãs ad eas ma nuduci. Mon aũt põt mannduci yt cognoſcat quid ſunt: q excedunt ꝓpoꝛtionẽ oiuʒ hoꝝ ſenſibiliũ: vt dicit Doc. F. in de aia vbi ſupꝛa. vnde lʒ qdditas cuiuſlʒ ſbe ſepa⸗ rate ſit vna in ſe.tñ ex parte intellectus nr̃i non põt cOgno ſci non ꝑp defectũ qui ſit ex parte rei:ſec qui eſt ex palie noſtri: vt ſuperius dictũ eſt. CAd zn dðm: ꝙ intellect?
noſter bij diſpoſitus ſe hʒ ad cognitionẽ ſbax ſeparatarũ:
ſicut oculns aquile ad lumẽ ſolis qᷓ;um ad hoc ꝙ põt co gnoſcere de ſubitantijs ſepatis qꝛ ſunt: non aũt quid ſunt. Tinde non eſt onimmoda ſititudo. CAd 4n dðm: ꝙ ſi eſt bene p̃ſupponit quid noĩis:non tñ pꝛeſupponit qd rei: vt pʒ pᷣo poſt? miſi foꝛte faltem ↄfuſe. Ande arg⸗ nulluʒ. Cd 7 dðᷣm:ꝙ maioꝛ ſimptr eit falſa. CEt ſi dicat Inima ↄiuncta coꝛpi eſt ꝑfectioꝛqᷓ; aia ſepata. Ergo ⁊c̃. EAd hoc rñdet Voc. S.i de aia.q.vnica co x·ad p dicens:ꝙ aĩa vnita coꝛꝑi eſt qͥdãmõ non perfectio: c; ʒiã ſeparata.ſ.q;ᷓtum ad nãm ſpẽi. Bed q;tum ad actũ intelli gibileʒ ꝑfectioꝛẽ hz aliquã perfectionẽ a coꝛpoꝛe ſeꝑatã: quam habere non pot dů eſt coꝛpoꝛi vnita. Mec hocẽ in conneniens:qꝛ opꝑatio intellectualis cõpetit aĩe ᷣm ꝙ ſu pergredit coꝛpoꝛis vpoꝛtionẽ. Intellecius.n. nð eſt actꝰ glicuius oꝛgani coꝛpalis. Mec ille. CAd õ n dðm: ꝙ deus ſit cã efficiens finalis ⁊ foꝛmalis.ſ.exẽplaris onmniũ rerum:non tñ eit rõ obiectinalis. Ideo non ſequit᷑ ꝙ pᷣꝓ cognoſcamus deũ qdditatiue. Et ſi dicat᷑ deũ eſſe eſt no⸗ bis nãlr inſertum. Tũ ergo ſuũ eſſe ſit ſua eẽntia: vf ꝙ na turaliter cognoſcamꝰ eẽntiã dei. ¶ Ad hoc ridet ⁊hoct · S. in pꝛĩa ꝑte. q.⁊.ar. I.ad pᷣn di.ꝙ cognoſcere deũ eẽ in aliquo cõi ſub quadã confuſione: eſt nobis nãliter inſertũ J. inq;tum deus eſt hois btitudo. Mõ.n.nãliter deſide⸗ rat btitudinẽ. Sed m ꝙ nãliter ab hoĩe deſideratur: ab homine nãliter cognoſcit᷑. Sed hot nõ eſt ſinpli cogno ſcere deum eſſe:ſicut cognoſcere venientẽ non eſt cogno ſcere petrũ: qᷓ;qᷓ; ſit petrus veniens. Multi.n. ꝓfectũ ho⸗ minis bonũ qð eſt btitudo exiſtiuiant eẽ diuitias. Vuidã voluptates. Auidã aliqd aliud.ec ille. CAd vitimũ dðm:g aia intellectiua non cognoſcit ſeipſã directe: ſᷓ ꝑ ſpẽm à fantaſmatibus acceptã que non eit ſufficiens: vt ꝑ
eam cognoſci poſſit qdditas ſbe ſepate: vt dictũ ẽ. CVñ
conſiderandũ eſt ᷣm Doc. B. in de aia.q.vnica.arꝰ.1ß0.
ad.igm.ꝙ intellectus poſſibilis non intelligit ſeipſũ dire cte appꝛehendendo eẽntiã ſuã:ſÿ per ſpẽm à fantaſmatibꝰ acceptã. Ande pꝓhs dicit z0ꝰ de aia: ꝙ intellectus poſſibi⸗
lis eſt intelligibilis ſicut ⁊ alia. Et hoc ideo:qꝛ nihilẽ in⸗
telligibile ᷣm ꝙ eſt in poꝰ ſed ᷣm ꝙ ẽ actu: vt dr̃. ↄme
que eit ſpẽs a fantaſmatibꝰ accepta:ſicut ⁊ quelʒ alia res
intelligitur per foꝛmã ſuã. Et hoc eit cõe oĩbus potẽtijs anime ꝙ actus cognoſcat per obiecta ⁊ potentie ꝑ actꝰ⁊ anima per ſuas potentias. Mec ille. De hoc tamen vide
clarius in de veritate.q.io.ar.I8. ⁊ ar.10. ¶hi in oc. S. Sinde impoſſibile.n. eſt ⁊c.
„. ſic ꝓceditur. Ṽ p —3 qual tum nia b
Nnita poſſit itelligere qdditates ſaꝝ ſepataꝝ ßer intellectũ in habitu ĩfoꝛmatũ lumine intel
leatns agentis. Mam qi pfcitur giatio alicnius generis
thaphyſice· Vnde cũ ĩtell ectꝰpoſſibilis tmñ̃ ſit in poꝰ in eẽ intelligibili nõ pot intelligi miſi ꝑ foꝛmã ſu ꝑ quã fit actu
Metha.
opʒ ꝙ perficiat᷑ jun operatio · Sed cũ nulla generatio ſit in ininidũ tendens:neceſſe eſt ꝙ giiatio intellectus in ha⸗ bitu cõpleat que perficitur ex hoe ꝙ nouas ſpẽs acgrit. Ergo opatio intellecus in hitu cõplebit᷑ que eſt intelligẽ omnia intelligibilia tã mãlia qᷓ; imãlia. C P· ⁊. Iĩa vni ta coꝛpoꝛi eit vt ꝑficiatur ſcientijs ⁊ virtutibus · Ved m xinna perfectio aie conſiſtit in cognitione ſbax ſeparatax. Ergo ſequit ꝙ anima coꝛpoꝛi vnita poſſt intelligere qd
ditates ſubarum ſeparatarum. Vel ſeqt᷑ ꝙ fruſtra vnit
coꝛpoꝛi. Dd 30. Chꝛiſtus habuit intellectũ emſdem na ture ſicnt ⁊ nos habemus:cum fuerit verus homo. Sʒ vnio anime eius ad coꝛpus non ipediebat eum quin po ſet videre deum per eſſentiaʒ. Igitur ⁊c̃· K · 4 · Aia noſtra coꝛpoꝛi coniuncta eſt quodãmò oĩa: vt dicitʒde anima qꝛ ſenſus ẽ quodãmodo omnia ſenſibilia: ⁊itelle ctus eit quodãmodo oia inte lligibilia. Cum ergo ſubſtã tie ſeparate ſint entia maxime itelligibilia: videtur ꝙ ais coꝛpoꝛi vnita poſſit intelligere ſubſtãtias ſeparatas ⁊ oĩa intelligibilia.ſiẽ ſenſus poteſt ſentire omnia ſenſibilia ta ſuperioꝛa qᷓ; inferioꝛa. C.y. Subſtantie ſeparate ſũt magis intelligibiles q; ſubſtantie materiales.qꝛ materia les ſunt intelligibiles inqᷓ;tum ſunt facte intelligibiles ꝑ
mtellectũ agentẽ. Immãlia vo vᷣm ſeipſa ſũt itelligibulia
Si ergo intellectus ñ intelligit hec mãlia. multo magis aptus natus eſt ſubſtantias ſeparatas appꝛehendere. vt vult Themixtius. C Sed contra arguitur. ꝛ in eodeʒ ʒo lio de via dr̃ ꝙ animna noſtra nihil intelligit ſine fantaſ⸗ mate. Sed ꝑ fantaſmata non pñit intelligi ſbe ſeparate:vt patuit in pᷣcedenti articulo. Ergo anima coꝛpoꝛi vnita ꝑ intellectuin in pod virtute intellectus agentis non põt in telligere ſpas ſeparatas quidditatiue. ¶ ·. Lontra ẽ etiam phs in pñti lectione vbi dicit ꝙ intellectus noſter ſe hʒ ad cognitionẽ ſpᷣaꝝ ſeparatarũ ſicut oculus veſperti lionis ad lucẽ ſolis. Kp.y. Intellectus noſter intelligit cum continuo motu ⁊ tpe. vt dicit phs in. z. de aia. Ved ſubſtantie ſeparate potiſſime ipe deus excedunt tempus ⁊ motum ⁊ continuumn. Igitur ⁊̃. Reſi pondeo dm ꝙ Ilexander pp rõnes 4 pꝛimas ante in contrariũ addu ctas voluit ꝙ poſſumus intelligere ſubſtantias ſeparatas per intellectum in habitu inqᷓ;tũ intellectus agens qui ab ipſo ponit᷑ ſba ſeparata fit foꝛma intellectus in habitu⁊ĩ nobis ipis ita ꝙ ꝑ eũ itelligunus tunc ſicut nunc intelligi mus per intellectum poſſibilem. Et Vm eum ꝑ cognitio nem que eſt ex fantaſmatibus: xuenimus in cognitione ſubſtantiaꝝ ſeparataꝝ non ꝙ ipſa fantaſmata ſint mediuʒ ad cognoſcendas ſbas ſepatas ꝓut accidit in ſcientijs ſpe culatiuis ſicut poſuerunt pꝛedicte opiniones in ſuperioꝛi articulo allegate: ſed inq;tum ſpecies intelligibiles ſunt quedam diſpoſitiones in nobis ad talem foꝛmaʒ queeſt intellectus agens: qui ponitur ab eo ſubſtãtia ſeparatalvt innuit oc. J.ᷓ gent.li?zo.caꝰ. 99 · Et Themixtius ꝓ pter vltimã rõnem coactus idem dicebat:lʒ nõ poneret intellectũ agentem eſſe ſubſtantiã ſeparatã. ¶ Fecd talis poſitio ſtare nõ põt:cũ impoſſibile ſit inpꝛeſenti vita ani mã coꝛpoꝛi vnitã aliqua via cognoſcere quidditates ſub ſtantiaꝝ ſeparataꝝ vt Moc. S · voluit. ¶ Quod ſic patet. PMꝛimo qꝛ illud qð eſt eternũ:nõ põt eſſe foꝛma alicuiꝰ coꝛruptibilis ⁊ gnabilis 5ᷣʒ Alexandrũ:qꝛ ip̃e poſnit pꝛo pter hoc intellectũ poſibilem gniabilem ⁊ coꝛruptibileʒ
Lec..
z cõ.zy.
Lec. k x cõ. zo.
qꝛ vnit nobis coꝛruptibilibꝰ vt foꝛma. Intellectũ vero
agentem poſuit ſubſtãtiam ſeparataʒ. Sed imellectꝰagẽs
ßm ip uʒiponit᷑ ſubſtãtia ſeparata ⁊ eterna. Ergo impoſ
ibile eſt ꝙ intellectagens fiat foꝛma intellect?i habiu. CP Motẽtia paſſiua ſolũ eſt in po ad illa in que po teſt ꝓpꝛium pꝛincipiũ eiꝰ actiuũ:qꝛ oĩ potentie actiue coꝛ
rñdet potentia paſſiua:ſicut videmus ꝙ viſus nõ eſt ſu⸗
ſceptinus coloꝝ niſi eoꝝ qui illuminant᷑ per lucem · Sed intellectꝰ poſſibilis cũ ſit quodãmodo virtus paſſiua hã bet pꝛopꝛiñ agens ſibi coꝛrñdens.ſ.intellectũ agentẽ qui ita ſe habet ad intellectũ poſſibilem ſicut lux ad viſum ·
Ergo intellectus poſſibilis non eit in potentia niſi ad illz
intelligibili
ihe
. 6

ndit wiblur unepit n wianq
1 tnte ſani
ae melgt pi ſütiugi nin mim yꝛebuin. guidr. ha meligtiu lug beſhur ma coyoin inens mi Ch melect icut dan cius notr s m. dei us ertedmt
me ncmm ſubſtmin elecus n ellems I n ſcn ifm ant mmusnch
ſi Tec·I0. cõ.i9.
Aueſtio
intelligibilia que ſunt farta intelligibilia per intellectum agentem · Minc eſt ꝙ i z0 de aĩa Iriſt. deſcribens vtrũqʒ intellectũ dicit ꝙ intellectus poſibilis ẽ quo eſt oĩa fieri. Agens vo qͥ ẽ oia facere. Cum ergo ſbe ſepate non ſint fa
ecte itelligibiles ĩ actu per itellectũ agentẽ ſed ſolũ mãlia:
ideo ad hec ſolũ ſe extendit intellectus poſſibilis ⁊ nõ ad
ſbas ſepatas. Mon ergoẽ pole itelligere qdditates ſbaꝝ ſeparataxꝝ per intellectũ in hitu ⁊ per itellectũ poſſibilẽ. Mas rõnes ponit Poo · B. gen.lib.z.ca.z9ꝛ⁊ ca.42. 4 plures alias rõnes. ¶ Lonſiderandũ eſt ti pᷣꝰ ᷣm Doc.
B. in de veritate.q.10.ar.⁊. ꝙ aliqua actio põt cõuenire
alicui duplr. Vnoꝰ ſic ꝙ illius actionis pᷣnn ſit ĩ opante. Sicut videmus in oibꝰoperantibus nãlibus. Alioꝰ ſic ꝙ pꝛincipiũ illins opationis ſit a pᷣnꝰ extrinſeco. Git accidit
in motibꝰ violentis ⁊ ĩ oꝑibus miraculoſis que nõ fiunt
niſi virtute diuina: vt illuminatio ceci ⁊ hmõi. IMẽti.n. noſtre ĩ ſtatu vie non põt ↄuenire viſio dei per eſſentiaʒ
„
ᷣm pꝛopꝛiũ modũ. Mens.n. nr̃a nãli cognitione fantaſ⸗ mata recipit quaſi oba:a gbꝰ ſpẽs itelligibiles accipit: vt dicitur zꝰ de aĩa. Nulla aũt ſpẽs ſutficiẽs eſt ad repꝛeſen⸗
tandum diuinã eſſentiaʒ vel ẽt eſſentiã cniuſlʒ alteriꝰ ſe
ſepꝑate:cũ qdditates reꝝ ſenſibiliũ qjꝝ ſilitudines ſũt ĩtelli gibiles ſpẽs a fãtaſmatibꝰabſtracte ſint alteriꝰrõis ab eẽn tijs ſbaꝝ imãliũ ⁊ creaturaꝝ ſpũaliũ. A ulto aũt magis ab eẽntia diuina. Knde mens nfa nãl cognitione quã in
ſtatu vie exꝑimur nec deũ nec angelos pꝑ eẽntiã vidẽꝓõt.
Mec ille foꝛmalr. CConſiderandũ eit ⁊ ᷣm Doc. S. 5 gent⸗lib.z.ca. 39 p triplr aliqj itelligere dicimur. Elngꝰ
ipſo intellectu q eſt virtus a qua egredit talis operatio. Vnde a ipſe itellectꝰ ĩtelligere dr̃. Seðo mõ ſient ſpẽ in⸗ telligibili. Dua ꝗdẽ dicimur itelligere nõ qꝛ ip̃a itelligat ſed qꝛ vis itellectiua ꝑ eam phcit᷑ in actu: ſicut ⁊ vis viſi ua per ſpẽm coloꝛis. Tertio mõ ſicut medio ꝑ cuiꝰ cogni tionem denenimꝰmn cognitionẽ alteriꝰ. decille.
— ergo dðm:ꝙ cũ itellectꝰ poſſ Ad PpRmum bilis ↄtinue reducat᷑ de n
actum: vt dicit Moc. S. in de aia.q.vnica.ar.is.⁊ ſie ma gis ac magis itelligat:finis tñ huiꝰreductiõis ſiue genera tionis erit itelligendo ſupꝛemũ itelligibile qð eſt dimna eſſentia. Sed ad hoc non põt puenire ꝑ nãlia ſed ꝓgr̃aʒ
tm̃ · Mec ille foꝛmalr. Itẽ illa rõ eſt ſatis friuola: vt dicit
Doc. S. 5 gent. lib. z0. cao. 390. Mꝛio. Qi qñ pficitur generatio alicuiꝰgſis: opʒ ꝙ pficiat᷑ ſua opatio: ſed tñiʒ
modũ ſui giis: non aũt ʒ modũ alteriꝰaltioꝛis gñis. Cůũ
n · perfcit᷑ giatio aeris: hʒ gnationẽ ⁊ inotũ cõpletũ ſur ſum:non tñ ꝙ moneat ad locũ ignis. Silr aũt cũ cõplet generatio ĩtellectꝰĩ hitu cõplebit᷑ eius opatio que eſt itel
ligere Fᷣm ſuũ modũ:nõ aũt ᷣm modũ quo itelligũt ſpᷣe
ſeparate: vt·ſ.intelligat ſbas ſepatas. Vnde ex giatione ĩ tellectꝰin hitu non põt ↄcludi ꝙ hõ qñqʒ ĩtelligat ſbas ſe paratas. ¶ Scðo · Einſdẽ virtutis eſt cõplementũ ope⸗ rationis:⁊ eius cuius eſt ipſa opatio. Gi ergo intelligere
ſbas ſeparatas ſit cõplementũ opationis itellectꝰ in hĩtu:
ſequit᷑ ꝙ itellectꝰin hitu qũqʒ ĩtelligat ſßas ſepatas. Dð
Alexander nõ gont. Bequeret᷑ ẽt ꝙ itelligere as ſepa⸗
ratas ↄtigeret ſcias ſpeculatiuas que ab itellectu ĩ hĩtu
compꝛehendunt᷑. K Tertio · Dꝛ eoꝝ que gſari incipiũt
complet᷑ gnatio vt in pluribꝰ: cũ oœcs gſiationes reꝝ ſint a cauſis determinatis q̃ ſeqnũt effectus ſuos vel ſemper
vel ĩ maioꝛi ꝑte ⁊0 phyt᷑. Si igit ad cõplementũ griatio⸗
nis ſegtur cõplementũ oꝑationis: opʒ ꝙ ẽt opatio cõple
ta ſequat᷑ ea que gñantur vel ſempꝑ vel ĩ maioꝛi ꝑte. Sʒ intelligere ſbas ſepatas non ſeqtur ad gationẽ itellectꝰin habitu neq; ſemꝑ neqʒ vtĩ pſuribꝰ. Mullus.n.ẽ ꝓfeſſus ad hanc ſe pfectionẽ ꝑueniſſe. mon ẽ ergo cõplementũ ĩ⸗ tellectus in hitu ſiue ſue opatiõis:itelligẽ ſßas. Hec ille. CAcd ⁊n dpÿm: vt dicit oc. S.ĩ de ala.q.vnica.ar.Iy. ꝙ vltima ꝑfectio cognitionis nãlis aĩe humane eit vt ĩtel ligat ſas ſepatas. Gʒ pfectius ad hãc cognitionẽ hidã ꝑ nenire põt ꝑ hoc ꝙ in coꝛpe diſponit᷑ ad hoc ꝑ ſtudinʒ ⁊
mnaxime per meritũ. vinde non fruſtra coꝛꝑi vnit᷑. Hec ille. Mon tñ a deo põt diſponi: vt coꝛꝑi vnita poſſit itelli
Pima
gere quidditates earum. CAd ʒm dðʒ:ſicut dicit Poc. S. in de vitate.q.io · ar. xi. ad ʒmntꝙ in xpᷓo hoc fuit ſingu lare: vt eſſet ſimul viatoꝛ ⁊ cõpꝛehenſo:: qð ei cõpetebat ex eo ꝙ erat deꝰ⁊ homo. VUnde ĩ eius poteſtate erãt oĩa que ad nãʒ humanã ſpectabãt vt vnaqueqʒ vis aĩe ⁊ coꝛ poꝛis etficeret᷑ vᷣm ꝙ ipſe diſponebat. Vnde nec doloꝛ coꝛpoꝛis ↄtẽplationẽ mentis ĩpediebat:nec fruitio mẽtis doloꝛẽ coꝛꝑis minuebat. Et ſic itellectus eius luce glie il luſtratus deũ x eſſentiã videbat: vt tñ inde ad inferioꝛes partes glia non deriuaret᷑. Et ſic ſimul erat viatoꝛ ⁊ com pꝛehenſoꝛ:qð de alijs dici non põt: in qbus ex ſuꝑoꝛibꝰ viribus redũdat aligd de neẽitate ĩ iferioꝛes:⁊ a paſioni bus vehementibꝰ iferioꝝ viriuʒ ſupioꝛes trahunt᷑. dec ille foꝛmalr. CAd n dðm:ſicut dicit Poc. S.ĩ de ve ritate vbi ſupꝛa ĩmediate ꝙ itellectus noſter ẽt ĩ ſtatuvie Aiquoꝰ eſſentiã diuinã ĩteliigẽ põt non vt ſciat de ea ꝗdẽ: ſed ſolũ qd nonẽ. Idec ille. CAd ymn dðm: vt diẽ Voc. S. in de aia vbi ſupꝛa.ar.i6 · ad vltimũ:ꝙ ſpẽs quaꝝ eſt viſus receptiuꝰpoſſũt eſſe ſilitudines quãrũcuqʒ coꝛpoꝝ ſiue coꝛruptibiliũ ſiue non coꝛruptibiliũ. Sed ſpẽs a fan taſmatibus abſtracte quaꝝ eſt receptiuꝰitellectus non ſũt ſilitudines ſaꝝ ſeparataꝝ. Ideo non eſt ſimile.
¶ Ibi in Doc. S. Vinde non 3 — inrii ſic ꝓceditur ¶idetur
animam coꝛpi vnitã qdditates ſbᷣaxꝝ ſepataꝝ ĩ⸗
2 telligere. Mam oẽs hoĩes nã ſcire deſiderant ex pꝛimo huius. Ero maxmã ſciam ⁊ maxime ſcibilia maxime ſcire deſiderant. Bic.n. arguit phs ĩ ꝓlogo pᷣmi huius. Maxima aũt ſcia eit circa maxie ſcibilia cuiuſmòi ſunt pꝛie cãe que ſũt ſbe ſeparate. gitur ſcia pꝛimaꝝ cã
naturaliter maxime deſideratur ab hoie. Sed deſideriũ naturale nõ eſt ad ĩpole ex pᷣꝰ huiꝰ. Mã alias eẽt fruſtra.
Ergo pole eſt hoĩ hre ſciam de pꝛimis cauſis vt ſunt be
ſeparate. ¶ P. ꝛ0.Wßs.10. ethyt⸗pꝛobat ꝙᷓ felicitas ho minis ↄſiſtit in ſpeculatione vitatis. Et concludit ĩ tine ca
pituli ꝙ ſapiens vtiq; erit feliciſſimus. Et ſʒ ipfũẽtĩpᷣ⸗ huius ⁊ in 6? ethyꝰ ſapĩa ęſt circa altiſſimas cãs. Igitur in ſpeculatione altiſſimaꝝ cãx maxime ↄſiſtit felicitas ho
minis. Ad felicitatẽ aũt cũ ſit ꝓpꝛius finis hoĩs:nonẽ im⸗
poſſibile ꝑtingere. mã d̃ in hoc.⁊nullus conabitur ad terminuʒ non futurus venire. Matura ẽt dedit neẽ̃t hoĩ ad attingẽdũ hũc finẽ:ſicut ꝓbari pt a ſimili de ſtellis de
Aectio·x. pꝰ lec.⁊.
quibus diꝛ de celo ⁊ mundo ꝙ ſi ſtelle per ſe moueri x ectio. 4.
poſſent: nã dediſſet eis inſtrumẽta ⁊ oꝛgana ad motum. C Sed dicebat ad has duas rõnes ꝙ pole eſt hoĩ ſcire altiſſimas cãs:nõ ti in hac vita. Sicut oẽs deſiderãt bea
titudineʒ ĩ hac vita ad quã tñ non pñt ptingere ĩ hac vita:
vt pʒ per Augu. lz · de trinitate. ¶ Lõtra. felicitas hoĩs de qua logtur phs 10.ethytꝛ põt hr̃i in hac vira. Diẽ.n. ſic. Quare ⁊ vtiqʒ felicitas ſpeculatio quedã. Opus autẽ
erit in exterioꝛi ptãte. Et opʒ coꝛpus ſanũ eẽ ⁊ cibũ ⁊ re⸗
liquũ famulatũ exiſtere ⁊c̃. Sed certũ eit ꝙ iſta nõ habẽ tur niſi ĩ hac vita. CConfirmatur. Dꝛ non ẽ certũ ex ĩten tione phy ꝙ ponat aliã vitã:qꝛ in diuerſis locis: vt in.⁊0 de aia ⁊.n huiꝰvñ̃ loqui dubitatiue. Bed certũ ẽ ʒ ip̃m felicitatẽ eẽ inẽ hois ⁊ ꝑ ↄñs poſſibilẽ attingi. Ergo hoc
debet poni ĩ aliquo ſtatu quẽ certũ eſt ipſũ certitudinali
poſuiſſe. ¶ ·30. Motẽtia ipꝛopoꝛtionabilis alicui obo non poteſt per aliquẽ habitum aduenientem ſibi cogno⸗
ſcere per ſe illud obʒ. Si ergo potentia itellectina anime
coniunete ſit ĩpꝛopoꝛtionabilis quidditati ſubſtantie ſepa rate:per nullum habitum quem recipit ipſa anima ſepa rata cum eadeʒ remaneat poterit fieri pꝛopoꝛtionabilis. Ergo intellectus humanus ſeparatus non intelligit illas ſubſtantias ſeparatas ficut ⁊ coꝛpoꝛi vnitus. Mꝛobatio maioꝛis. Lʒ.n. Omnis habitus receptibilis in aliqua ꝓo tentia aut reſpicit pꝛo obiecto pꝛopꝛio obiectumn illiꝰpo⸗ tentie:aut reſpicit pꝛo obiecto pꝛopꝛio aliquod particula
re contentum ſub obiecto potẽtie:ſicut pʒ de diuerſis ha bitibus potentie inrellectiue. Mon tamen habitus reſpi⸗
—
ciens pꝛo obiecto aligd ipꝛopoꝛtionabile potẽtie poterit
*
x.cõ. FG.
Lectio.ꝛ0.

L. ectio.6. xcõ.Z.
CFom.II.
Lec.34 cõ.28.
Lectio.7.
Secundi
recipi a tali potentia. C; ·30. Ii intellectus ſeparatꝰco⸗
gnoſceret aliqð obm per ſe qð mõ nõ poteſt cognoſcere: puta qdditatẽ taliũ ſbax ſeparataꝝ: ſequit ꝙ non e ſſet ea⸗ dem potentia tũc ⁊ nunc:qꝛ eiuſdẽ potẽtie eſt idẽ obm ex
20 de amma. CP4 hs ĩ hoe 2 ſic arguit. Si fines eſent infiniti:nuilũ eſſer agens ꝑ itelleciũ. Iſta aũt ↄntia
pßy non valeret:niſi agens per intellectũ intenderet non
ſoium ſinem ꝓximũ: ſed oẽs fines eẽntiali ſuboꝛdinatos.
Nullum aũt agens per mtellectũ intendit agere ꝑp fineʒ
quem non cognoſcit · Ergo agens per itellectũ cognoſcit non ſolum ſinem pꝛoximũ:ſᷓ ẽt oẽs eſſentiali ſuboꝛdina⸗ tos in vitunũ. Si ergo homo non põt illũ vltimũ nnem cognoſcere:non erit agens per intellcctũ. Quod ẽabſur⸗
dum. Cd.. Inhoc phs arguit ſic. Si cãe eſſent ii nite: nihil ↄtingeret cognoſci ta aũt ↄntia non valerei:
niſi ad cognitionẽ cuiuſlʒ rei opoꝛtereẽt cognoſcẽ oẽs eius
cauſas. Ergo ſi non ↄtingit cognoſci pꝛimã cãm que ẽ po
tiſima cã cuiuſs eifectus: nuſiũ effectũ cõtingit cognolci ſine intelligi. Dð eſt contra ſenſuʒ. CM ·6Vleritas ret
aut eſt ↄfoꝛmitas rei ad pꝛimã menſurã aut non eſt cum
ila ↄꝓfoꝛmitate. Mon eit dõm ꝙ eſt ſine illa ↄſoꝛnjitate- Ergo ſi cõtingit itelligere veritatẽ alicuius rei nãlis: poſ ſibile erit ĩtelſigere ↄfoꝛmitatẽ illius rei ad pꝛimã men⸗ ſuram que eſt vdea in mente diuina exñs. Lonfoꝛmitatẽ
autem ad ydeã non ↄtingit intelligere niſi ydea itelligat:
cum relatio non intelligat᷑ ſine termino. Ergo ſi veritas alicuins rei a nobis cognoſcat:ſilr ⁊ ipſa ydea cognoſcet que eſt eadem cũ eſſeutia diuina. ¶ Bed dicebat: ꝙ pꝛe dicte rõnes non cõcludũt niſi qꝛ cognoſcimus de ſuhſtã⸗ tjs ſeparatis qꝛ ſunt:non aũt quid ſũt. Dꝛ effect? deſiciẽs
non ſufficit ad dandũ notitiã eius qð qd eſt cãe. T Mice
bat ẽt ꝙ cognoſcimus de ſubſtãtijs ſepatis q nid nð ſũt: qꝛ non ſunt aliqua iſtoꝝ inferioꝝ ꝑp að cognoſcimꝰipſas eſſe cauſas excellentes non coꝛpales ⁊c̃. ¶Lõtra. Scðʒ phʒ ĩ.ꝗ.huiꝰrõ quã nomẽ ſignifcat:ẽ diffõ · iffõ ãt ex pᷣmit qd ẽ res ge vbicũqʒ intelligunꝰ rõnẽ quã ſignificat nomẽ:ibi poſſumꝰintelligẽ qd ẽ res. Sʒ vbicũqʒ intelli gimus id ad qð nomẽ eſt ĩpoſitũ ad ſi gnificandũ:ibi poſ⸗
jumus intelligere rõneʒ quã nomen ſignificat. Wihil.n.
ſignificatur per nomẽ qð non intelligat᷑. Sed ſubſtantijs
ſeparatis ĩponimus noĩa pꝛopꝛia ſignificantia ipſas:cũ ta
lia nomina non pꝛedicent᷑ ve de aliã nã ab eis. Ergo poſ
fumus intelligere qd ſunt. CV. Quãdo cognoſcimnꝰ
ſi eſt per ſe:vt vult expꝛeſe phs ꝛ0 poſt?:tũc ẽt cognoſci⸗
mnus quid eſt:non iolũ ꝗd nois ſed etiam ꝗd rei. Cuʒ er⸗ go cognoſcamus de ſubſtantijs ſepatis ſi eſt Fᷣm ſe.⁊ non per accis ſolũ:ſegt ꝙ cognoſcamꝰde eis qd ẽ. CM·ð.
Quando cognoſcimꝰ de aliquo illud qð de eo pꝛedicat in quid:de eo cognoſcimus ꝗd ꝗdditatiue · Sʒ poſumus cognoſcere in pꝛeſenti ſtatu aliqd qð pꝛedicat in quid de
ſubſtantijs ſeparatis.ſ.ens ⁊ ſta. Cognoſcimꝰ.n.ꝙ ange⸗ lus eſt ſba incoꝛpoꝛea. git᷑ idem qð pꝛius. C Mucuſqʒ
ſunt rõnes; Scoti ⁊ Antonij Andree:qbus demonſtrare
ſe credunt ꝙ pole ſit in piiti ſtatu aĩani intellectinã intelli
gere quidditates ſbaꝝ ſepataꝝ. Que tñ rõnes ponũt pꝛo
argumentis a Poc. S.in dinerſis locis ⁊ ab eo ſoluunt:
vt poſtea patebit in ſolutionibꝰeax. CP ·o. Loncipien
dũ ſapientem:concipitur pꝛopꝛietasvł quaſi pꝛopꝛietas·
Ergo intelligendo ſapientem:opoꝛtet preintelligere ali⸗
quid cui intellecto ſapientiam ineſſe dicamus · Et per cõ⸗ ſequens ad conceptum omnium paſſionuʒvel quaſi paſ⸗ ſionum opoꝛtet querere aliquem conceptum quidditati uum:qꝛ in illo non poteſt eẽ ſtatus. Igitur ⁊c̃. CEt hec eſt ratio doctoꝛis ſubtilis in p ſententiaꝝ. di.z. · pᷣn. pꝛo
pter quam conſentit pꝛedicte opinioni. C ·o. Mihlẽ fruſtra in rebus.fruſtra autem cenſeretur eſſe aliquidi⸗ telligibile:ſi a nullo intellectu intelligeretur. Ergo ſubſtã tias ſeparatas cum ſint intelligibiles intellectus noſter ĩ⸗
telligere poteſt. CEt hec eſt ratio Cõmẽtatoꝛis in ⁊0 hu ius cõmento pᷣꝰ. Dicit.n.ꝙ hoc exempluʒ.ſ.veſpertilio⸗ nis non demonſtrat eſſeimpoſſibile nobis res abſtractas intelligere ſicut inſpicere ſolem eſt impoſſibile veſperti⸗
etha.
lioni. Dꝛ ſiita eſſet:tune natura fruſtra egiſſet. Dꝛ feeit iu quod eſt naturaliter intellectu non intellectũ ab aliquo:
ſicut ſi feciſſet ſolum non compꝛehenſũ aliquo viſu. Idece
ile. Cw · uo· Sicut ens quod de omnbus pꝛedicaturẽ pꝛmuʒ in cõmunitate: ita ens a quo omnia cauſantur eſt
pꝛimuin in cauſalitate.ſ.deus. Bed ens quod eſt pꝛimũ in cõitate: eit pꝛima conceptio noſtri intellectꝰi ſtatuvie. Vrgo ⁊ ens quod eſt pꝛimum in cauſalitate.ſ.deus ſta⸗ tim per eſſentiam ſuam i pꝛeſenti ſtatu cognoſci poteſt a
nobis. C P · nꝰ. eritas inq;tum huiuſmodi cognoſci⸗
bilis eſt. Ergo ſũma veritas ẽ ſũme cognoſcibilis. Nec autem eſt eſſentia diuina. Ergo idem qð pꝛiꝰ. CPizo.
Siicilius videtur facere ſeparata ea què non unt ſepa rata ᷣm ſe ⁊ ea mtelligere:qᷓ; intelligere ea que 5ʒ ſe ſũt
ſeparata. Sed intcllectus noſter etiam coꝛpoꝛi vnitus fac
ſeparata ea que non ſunt ſeparata vᷣm ſe abſtrahendo ſpe cies intelligibiles a fantaſmatibus ⁊ a rebus materialbꝰ quas tamen res materiales intelligit. Ergo multo foꝛti?
poterit intelligere ſubſtantias ſeparatas etiaʒ coꝛpoꝛi ad⸗
huc vnitus. ¶ Bed contra arguitur. Mam quidditatem rerum incoꝛruptibilium ſ.coꝛpoꝛum celeſtium non pol ſumus cognoſcẽ:qꝛ de eis ſolum cognoſcimus qꝛ ſunt ⁊
non quid ſunt:ſicut phyloſophus notificat in pꝛimo dexce lo ⁊ mundo oſtendens.ſ.ꝙ talia coꝛpoꝛa nõ ſunt grauia: neqʒ lenia:neqʒ generabilia:neqʒ coꝛruptibilia: neqʒ cõ
trarietatem habentia. ¶ Jtem in contrarium eſſe videt
Lec.s. ⁊cõo
phyloſophus in pꝛedicto exemplo veſpertilionis. C In contrarium eſt ẽt Poc. B. hic expꝛeſſe:⁊ contra Benti.
lib.ʒ.ca.4.⁊ 4ꝛ. Et in de anima· q. vnica. ar.iũ. Et in
de veritate.q.io.ar.⁊ in diuerſis alijs locis.
Reſpondeo dn
dicendũ: ꝙ Wuridanus Sco⸗ tus ⁊ Antonius Andree dicũt ꝙ ſex ſunt gradus cognitionis ĩtellectiue ſicut ⁊ ſenſitiue.
CPꝛima eſt cognitio intuitina que ẽ de obiecto pꝛeſen⸗
ti vt pꝛeſens eſt:ſicut beati in pĩia vident deuʒ. ¶ Becũ⸗ da eſt abſtractiua que poteſt eẽ obiecti qð põt abſens eẽi ſua exiſtentia: ſicut cum intelligimus roſam in hyeme. CPertia eſt cognitio obiecti oppoſiti: obiecto pᷣ cogni⸗ tionis: vt cum intelligimus aliquod oppoſitum cõtrarie vel pꝛiuatiue obiecto viſui ituitiue: quando.ſ.ĩtelligimꝰ obiectum intuitiuum non viſum. CMuarta eſt cognitio obiecti oppoſiti· obiecto ſecunde cognitionis:cum.ſ.intel ligimus aliquod obiectum contrarium obiecto abſtracti ue cognito: puta cum intelligimus roſam non cognitam abſtractiue. CMuinta eſt cognitio alicuius ex cõceptibꝰ aggregati:cum.vʒ. intelligimus aliqð ens infinitũ ſem⸗ piternum. C Peyta eit cognitio per accidens: quando.ſ. mtelligimus aliquid per ſpẽm rei que ſibi accidit: vt cuʒ intelligit ſubſtantia per ſpeciem accidentis. Cicunt vl terius ꝙ ſubſtantie ſeparate poſſunt a nobis cognoſci inp
ſenti ſtatu quinto modo: ⁊ aliqualiter ſexto modo:ſʒ non
alijs modis. t exemplun pky de veſpertilione qᷓttuoꝛ
pꝛumnis modis intelligicur qᷓ;tum ad impoſſibilitatem:ſ
duobus vltimis mdis intelligitur qᷓ;tum ad difficultatẽ ⁊ non c;tum ad unpoſſibilitatem. Et ſuag opinioneʒ ꝓ⸗ bant per rationes pꝛimas ante in contrarium adductas. NSed Cõmentatoꝛ in. y.huius cõ. pᷣꝰ dicit ꝙ ſubſtãtie ſeparate poſſiunt intelligi a nobis in pꝛeſenti ſtatu:lʒ cum difficultate. Alias eſſent fruſtra: vt dictum eſt in zꝰarticu lo. Moſuit.n. Cõmentatoꝛ intellectum agentem eſſe quã dam ſubſtantiã ſeparatam: que nůliter ſbas ſeparatas in ⸗ telligit. Tnde cum intellectus agens fuerit vnitus nobis ſicvt per eum intelligamus ſicut nunc intelligimus ꝑ ha
bitus ſcientiaꝝ:ſequitur ꝙ intelligimus ſubſtantias ſepa
ratas.¶ Jed contra hanc ⁊ cõtra ſupꝛadictas opiniones ponit hic oc. S. vnam coneluſionem.vʒ · ꝙ inpoſſibile
eſt animam humanam coꝛpoꝛi vnitam appꝛ ehendẽ ſbas
ſeparatas: cognoſcendo de eis quod quid eſt· CMãccõ cluſionem pꝛobat tali ratione. lla que naturalia ſũt ſem per manent. Sed modus cognoſcendi per abſtractioneʒ
2 fantaſmatibus conuenit anime humane naturaliter fᷣm ſcilicet ꝙg eſt foꝛma coꝛpoꝛis. Ergo ĩpoſſibile ẽ ꝙ anima bi
huie
pir liuſe sd nim ſpo luu Au
4.

imwat
Mueſtio
humana huic eoꝛpoꝛi vnita de veritate rerumn pꝛimarum
niſi quantum poteſt eleuari per ea que a fantaſmatibꝰ ab ſtrahit poſſit aliquid quidditatiue intelligere. Ged ꝑ hoc nullo modo poteſt eleuari ad cognoſcẽdũ ꝗdditates ſßaꝝ
imaterialiũ: qꝛ ſunt impꝛopoꝛtionabiles iſtis ſubſtantijs ſenſibilibus. vnde ipomibile ẽ ꝙ aĩa humana huic coꝛpi
vnia appꝛehẽdat bas ſepatas cognoſcendo de eis qðᷣꝗd
eit. C Bed dicũt ad hanc rõnem ꝙ iſta pꝛopoſitio nipil
poſſunnus intelligere niſi abſtrahendo a fantaſmatibꝰpõt intelligi dupliciter. Vnoꝰ ꝙ nihil intelligamus niſicuꝰ
cognitionẽ a fantaſmatibus accipimus.Et ſic ip̃aẽ vera.
Sed tunc pꝛeſuppoſitum eſt falſum.vʒ ꝙ per abſtractio
nem a fantaſinatibus non poſſinnus inteſligere quiddita tes ſubſtantiaꝝ ſeparataꝝ. Alio modo poteit itelligi ꝙ ni hil intelligimus:diſi cuius ſpẽs ᷣm ſe pꝛius fuerit in fan taſia. Pt ſie pꝛedicta ꝓpõ eſt falſa: vt ipſi dicunt: quia tunc nihil per ſe eſſetitelligibile niſi eſſet per ſe ſenſibile:cum nihil aliud faciat pꝛopꝛiam ſpecieʒ in fantaſia niſi ꝑ ſe ſen ſibile. Sed hoc falſů eſt ẽt ᷣm viaʒ Woc. S.ſicut aſſerũt. Mam anima rõnalis intelligit ſeiplam ⁊ ſuas potentias
⁊ ſuos actus: quoꝛum nulluim facit pꝛopꝛiã ſpẽm in fanta
ſia. ¶ Si ergo dñt ad pꝛedictã rõnem Poc. S. ↄcedẽdo pꝛedictam ꝓpõnem in pꝛimo ſenſu. Et negant minoꝛeʒ. In ⁊0 vero ſenſu negant maioꝛem. ed hec reſponſio nulla eſt. Dꝛ in pꝛimo ſenſu negant m̃inoꝛem que tainen pꝛobatur hic a Poe. S. hoc modo. Species abſtracte a fantaſmatibus non ſunt pꝛopoꝛtionate ſubſtantijs ſepara⸗ tis · Ergo non poſſunt canſare adequatam cognitionem.
CMec valet dicere vt ipſi dicunt ꝙ duplex ẽſt pꝛopoꝛ
tio · uedam eſt cõmenſurationis. Wuedai vero cogni tionis ad cognitum. Et hec vltima requirit magis diſſi· militudinẽ q; ſilitudineʒ. Et talis eſt inter ſpeciẽs abſtra ctas a fantaſmatibus ⁊ ſnbſtantias ſeparatas. ¶ Sed con tra. Mam talis ſpecies abſtracta que ducit in cognitioneʒ ſubſtantiarum ſeparatarum aut eſt adequata ſubſtantijs ſeparatis.vʒ. non excedens nec exceſſa: aut inadequata. Mon p̃n. Qꝛ tunc cuʒ ſpecies illa ſit materialis:ſequere tur materiale non excedi ab ĩmateriali in perfectione:qð eſtabſurdum. Si2m cum inadequatum non poſſit face⸗ re cogntionem adequatam que eſt cognitio pꝛopꝛie ꝗd⸗ ditatis: ſequitur ꝙ per illam ſpeciem nõ poſumꝰ cogno Kere pꝛopꝛiani dziam ſpeciticam ⁊ quidditatem ſpaꝝ ſe paratarum. Mec eſt ſimile de ſba ⁊ aceidente. Sunt eniʒ eiuſdem generis.ſ.materialis. Ged ſa mãlis ⁊ ſba imã is df̃nt genere phyſico. Et ſimilitr gie cognitionis plu⸗ rimumn dfnt. Cꝛ0.Motentia paſſiua ag illa ſolnz eſt in potentia ad que poteit pꝛopꝛium actinum eius:qꝛ om potentie paſſiue coꝛreſpondet potentia actiua i natura.
we Lec.io. Zlias potentia paſſiua eiſet fruſtra: vt pʒ ʒo de anma:cũ
uerſm
non poſſit reduci in actum niſi per potentiam actiuam. Videmus. n. ꝙ viſus non eſt ſuſceptiuus coloꝛum: niſi q illuminatur per lucem. Ged itellectus poſſibilis enzʒ ſit virtus quodãmodo paſſina habet pꝛopꝛium actiuũ ſiue agens ſibi coꝛreſpondens.ſ.intellectum agentem:quiita ſe haber ad intehectum poſibilem ſient lux ad viſu. Er/
go intellectus poſſibilis non eſt in pon niſi ad illa itelligi bilia que ſunt facta in actu per intellectum agentem. Cuz
ergo ſbe ſeparate non ſint facte in actu intellecte per intel lectum agentem: ſed ſolum materialia: ideo ad hec fola
materialia ſe extendit intellectus poſſibilis. Mon igit᷑ pꝑ intellectum poſñbilem aut agentem poſinmus intellige⸗ re ſubſtantias ſeparatas. CManc rationem ponit Doct. J.contra Went.lib Z ·ca. ʒꝛ. CLonſiderandum eſt autẽ pᷣm phyloſophum ⁊ Ndoc. G.pꝛeſenti paſſu: ꝙ vnꝰ ho moadiuuatur dupliciter ab altero ad conſid erationẽ veri ttis· Ano modo directe. Alio modo indirecte. Directe quidem adiuatur ab his qui veritatem inueninnt. In⸗ directe veroinq;tum pꝛioꝛos laboꝛantes circa veritaieʒ: poſterioꝛibns exercitij occaſionem dederunt: vt habita diligenti diſcuſione veritas limpidius appareat. In ſup dignum ⁊ iuſtum eſt:vt his a quibus adiuti ſumus in tã
¶Pima
muſicis ſi Thymotheus non fuiſſet: ad pꝛeſens paucam
vel nullam melodiaʒ in muſicis haberemus. t ſi Thy
notheus nõ fuiſſet· Tholomeus non fuiſſet. Etſi Tho
lomeus non fuiſſet: etiã Voetius nõ fuiſſet. Et ſi Woe⸗ tius non fuiſſet: Bregoꝛins non fuiſſet ⁊ mnlti alij non ſuiſſent in muſicalibus inſtructi: vt refert Ilbertus ĩ hoc ſecundo tractatu pꝛumo capld. 30. Et ſi phrynus non pꝛe ⸗
ceſſiſſet Phymotheum: ipſe Thymoheus non fuiſſet. Fimiliter ſi Mlato non fniſſet: riſtotiles non fuiſſet.
Si etiam antiqui phyloſophi nõ pꝛeceſiſſent Platonẽ:
plato non fuiſſet inſtructus in phyloſophia.Alſiantiquis
pbys lʒ in aliqbꝰerrauerit plurie tñ debẽt gr̃axꝝ actiões.
ergo dicendum: ꝙ hoc argu⸗ Ad pimum nnanb anna.. vnica.ar. 6.licet ſub alijs terminis quod eſt pꝛi
mum in oꝛdine. Ad qð reſpondet dicens: ꝙ᷑ ſinis ad quẽ ſe extendit naturalis poſſibilitas anime humane eſt vt co gnoſcat ſubſtantias ſeparatas ᷣm capacitatem ſue nature videlicet per abſtractioneʒ a fantaſmatibus cognoſcendo de eis quia ſunt ⁊ non quid funt. Et ab hoc non impedi⸗ tun per hoc ꝙ coꝛpoꝛi vnitur. CEt ſimiliter in tali cogni tione ſubſttie ſeparate vltima felicitas hominis ad quã per naturalia peruenire poteſt conſiſtit. Mec ille. C Sic ergo licet homo maxime deſideret ſcire ſubſtantias ſepa
—
atas;tum ad quia ſint in pꝛeſenti vita ⁊ qᷓ;tu ad quid
ſunt in alio ſtatu:non tamen ſequitur ꝙ poſſit in pꝛeſenti vita cognoſcere qdditatine ſubſtantias ſeparatas. CAd ſecundum dicendum ſicut ad pꝛimum: quod etiam ponit Woctoꝛ. B.in. ⁊0.loco vbi ſupꝛa. Et etiam dicenduin eſt icut reſponſum eſt in obijciendo:qʒ felicitas hominisvt dictum eſt que poteſt haberi in hac vita conſiſtit in cogni tione ſubſtantiarum ſeparatarum qᷓ;tum ad qꝛ ſunt ⁊ nõ qᷓ;tum ad qud ſunt. C Ad tertium dicendum.ſ.ad repli cam:ꝙ phyloſophus loqt᷑ de felicitate naturali: ad quaʒ homo ꝑ ſua naturalia peruenire poteſt: que.ſ poteſt ha⸗ beri in hac vita: ⁊ conſſtit in cognitione ſubſtantiarum ſe Paratum m modum pꝛedictum: vt dictũ eſt. CAd con
innationem vero dicendũ cũ reuerẽtia eox. Jmmo cet
tum eſt phm poſuiſſe altam vitam: vt patet. i⁊ huiꝰvbi concludit numex ſpax ſeparataꝝ ⁊ concludit vnũ pꝛimũ ens qð eſt ſuů intelligere ſuum velle ſua vita cuius vita
xectio.y.
eſt ſempiterna ⁊ delẽctabilis. Similiter etiam in de ce⸗
lo ⁊ mundo ponit entia optimam vitam ducentia. Et in pluribus alijs locis innuit aliam vitam foꝛe pꝛeter vitaʒ coꝛpoꝛalium ⁊ materialium. NEt dato ꝙ hoc eſſet in⸗ certumn:tamen confirmatio eoꝛuʒ adhuc nulla eſt. Oꝛ fe⸗ licitas de qua phyloſophus loquitur poteſt haberi ĩ pꝛe ſenti vita. Wõ tamen felicitas ſunpliciter ⁊ vltima. Ra
nifeſtũ eit.n. ꝙ vnuſquiſqʒ deſiderat vltimam felicitatẽ:
que tamen non poteſt haberi in hac vita: lʒ poſſibilis ſit haberi in alia vita. Similiter lʒ homo deſideret ſcire qd ditates ſax ſeparatarũ:non tamen in hae vita ſed in aſia ſcire poſſibile eſt. Ende deſiderium illud non eſt ad im
poſibile ſimpliciter:lʒ ſit impoſſibile quo ad aligd ipſiꝰ.
WEt ſi dicat᷑. Anima ſeparata nõ poteſt cognoſcere ꝗd
ditates aꝝ ſeparatax. Cum ergo anima vnita coꝛpi ñõ
poſſit eas intelligere: videtur ꝙ illud deſiderium ſitadi
poſſibile ſimpliciter. ꝛobatiò antecedẽtis. Qa ſi anima ſeparata cognoſceret ſubſtantiam ſeparataʒ aut cognoſce ret eam per eſſentiam: aut per ſpeciem eius. Won p̃nꝛqꝛ eſſentia ſbe ſepate nõ eſt vna cũ anima ſepata. N eqʒ 2mnꝛ qꝛ a ſubſtantijs ſeparatis cum ſint ſimplices non põt ñeri
abſtractio ſpeciei. Ergo anima ſeparata nullo mõ cogno
ſcit ſubſtantias ſeparatas. ¶ Et confirmatur. Dꝛ ſianima ſeparata cognoſceret ſubſtantias ſeparatas aut cognoſce⸗
ret eas ſenſu aut intellectn. Non ſenſu: quia ſubſtantie ſe
parate non ſunt ſenſibiles. Meqʒ intellectu. Dꝛ intellect?
non eſt ſingularimn. Sed ſubſtantie ſeparate ſũt quedaʒ
ſubſtantie ſingulares. Igitur ⁊c̃. CDicendum: vt dieit Voc. S.ĩ de anima.q. vbi ſupꝛa. ar.V. dicens ꝙ anima
ed per ipſiꝰſpecieʒ ⁊ ſimilitudinem. Eſttñ ſcienduʒ:;
5 e ſeparata non cognoſcit ſubſtantiaʒ ſeparatam p eẽntiã ei?: ¹0 bono.ſ.in cognitione veritatis gratias agamus. Mä in 1

non ſemper ſpecies per quam aliquid cognoſcitur:ẽ ab⸗ ſtracta a re que per ipl cognoſcit᷑ · Sed tũc ſolũ quando cognoſcens accipit eam a re. Et tunc hec ſpẽs acceplã eſt
ſimplicioꝛ ⁊ imãlioꝛ in cognoſcente qᷓ; in re q̃ per eaz co gnoſcit᷑. Si aũt fuerit ecõnnerſo.ſ.ꝙ res cognita ſi imnã⸗ ſioꝛ ⁊ ſimplicioꝛ qᷓ; cognoſcens:tũc ſpẽs rei cosnie àc⸗ gnoſcente non dr̃ abſtracta: ed magis ipꝛeſſa vel infixã.
Et ſic eſt in ꝓpoſio. Mec ile. CAd ↄfirmationẽ vo dð
g ſingulare non repugnat cogninont intellecrus nrieniſti qᷓtum indiuiduat per hanc mãm. Spẽs.n. intellectꝰnti opoꝛtet eſſe a mã abſtractas. Si vero fuerint aliq ſingu⸗ aria in qbus nã ſpẽi non indiuduat᷑ per mãm ſed vnũ
uodqʒ eoxꝝ eſt quedam nã ſpẽi inãliter ſubſiſtens:tunc eoꝝ intelligibile erit. Et hmõi ſingularia ſüt
ſubſtãtie ſepate. ec iile vbi ſupꝛa ⁊ bñ. NAd 4˙¹ dðʒ negando maioꝛẽ. Et ad ꝓbationẽ eius dõm negando mi noꝛem. vʒ. ꝙ nũq; habitꝰreſpiciens pꝛo obo aligd ipꝛo⸗
poꝛtionabiſe ⁊c̃. Potentia. n.intellectiua põt eleuari ali
quo habitu ad aliqd cognoſcendũ:qð non poterat cogno
ſcere ipſa potentiã nuda: vt pʒ per Voc.· S · in pꝛima ꝑte q.iꝛ. ar. vltimo vbi ſic ait · Lognitio.n. quam per naturã⸗ lem rationẽ habemꝰ:ad minus duo regrit.ſ.fantaſinata
a ſenſibilibꝰaccepta ⁊ lumen naturale intelligibile cuius
virtute intelligibiles conceptiones ab eis abſtrahimꝰ. Et
qᷓ;tum ad vtrũqʒ iunat᷑ hũana cognitio per renelationeʒ
gratie. Mam ⁊ iumen naturale intellectꝰↄfoꝛtat per infu ſionem luminis gratuiti: ⁊ interduʒ etiain fantaſmata in
ymaginatione hoimninis foꝛmantur diunitꝰ magis expe⸗ rientia res diuinas qᷓ; ea que nãliter a ſenſibilibus accipi
mus:ſicut apparet in viſionibꝰ ꝓphetalibus · Et interduʒ
alique res ſenſibiles foꝛmant᷑ etiaʒ diuintꝰſiue voces ad aliquid diuinũ expꝛimendũ. Sicut in baptiſmo viſus eſt
piritus ſanctus in ſpẽ colũbe ⁊ vox patris auditaẽ. Mic
eſt filins meus ⁊c̃.idec ille foꝛmaliter. Sic ergo pʒ:ꝙ maioꝛ pꝛincipalis eſt falſa. Et minoꝛ ꝓbationis ſimiliter
eit falſa. Et ſic nihil pꝛobant. C Sed diceret aligs. Mic
reſpondens adducit Doctoꝛem ſuũ.ſ. ſctĩ Thoimnã quẽ
tamen negant aduerſarij ⁊ dicta eiꝰ. Igit᷑ riſio eſt nulla
Lectio.Io.
prꝛopter hoc cognoſcit qdditates eaxꝝ. Sicut.n.non ſeꝗt᷑:
contra eos. ¶ P icendũ pꝛimoꝙ ſufficit pꝛo nũc ſoluere eoꝛum argumenta per dicta Doctoꝛis ſcti: que argumẽ⸗ ta nihil conclndũt:⁊ tamen ea pꝛo demonſtrationibꝰipſi aduerlarij adducũt. ¶ Becũdo dicendũ:ꝙ cũ Poc. S. eos pꝛeceſſerit ⁊ argꝰ omnia eoxꝝque ipſi pꝛo demõſtra⸗
tionibus adducũt ipſe idem Voc. S.ĩ diuerſis locis ad⸗
ducat ⁊ ideo ſoluat:ſufficiens eſt oſtendere ꝙ vel doctri nam Doc. S.quem moꝛdere cupiũt non intellexerunt: vel illud qð repꝛobare ſtudent ſeipſos ignoꝛare demon ſtrant. CAd yn dðm negãdo ↄntiam. Qꝛ eadem eſt po
tentia intellectiua que coniuncta coꝛpoꝛi intelligit ſbas ſe⸗ paratas q;tũ ad qꝛ eſt ⁊ que ſeparata intelligit eaſdẽ ſbas
q;tum ad qd eſt. Anima.n.coniũcta coꝛpoꝛi habet alium moduʒ eſſendi q; ipſa anima ſeparata a coꝛpoꝛe. Et ideo habet alium modũ intelligendi:cũ modus cognoſcendi fundetur ſuper modũ eẽndi vᷣm cõeʒ ſententiã phoꝝ.yo.
huius. Wanifeſtũ eſt aũt ꝙ eadem eſt 5ᷣm ſpẽm poꝰ viſi
ua nocticoꝛacis ⁊ aquile. Et tamen dinerſimode ꝑcipiũt
lumen ſolis: pꝛopter ĩpedimentũ videntis: vt ſupꝛa dictũ
eſt. CAd 6õm dðm:ꝙ anima hũana cognoſcit as ſepa⸗ raras inq;tum habent rõnem finis ⁊ appetibilis. Nontñ
Tognoſco Thoꝛnſcũ venientẽ. Ergo cognoſco Choꝛuſcũ: itanon ſegt cognoſco ſbas ſeparatas in rõne finis ergo co gnoſco ſbas ſeparatas quidditatiue. ¶ Et ſic ↄñtia nulla. ¶Ad yn dðᷓ: ꝙ aia coniũcta coꝛpoꝛi põt cognoſcẽ deũ vt eſt cauſa pꝛima. Sil ⁊ ſpas ſepatas. Mon tñ pp hoc ſequitur ꝙ cognoſcat qdditates eaꝝ ſicut iaʒ dictũ ẽ. Añ
dicit Doc. S. in de aĩa.q.vnica.ar.1 ad zm̃: ꝙ terminꝰ
intellectionis ipſins intellectꝰpoſſibilis eſt diuina eẽntia.
Sed ad hůc terminũ non poteſt peruenire per nãlia:ſed
per gr̃am tiñ. ¶Ad 3n dðm:ꝙ intellectus noſter coꝛpi
coniunctus poteſt intelligere confoꝛmitateʒ rei create ad menſuram. Similiter ipſam menſuram que eſt ymago.
Mon tamen ſequitur pꝛopter hoc ꝙ cognoſcat diuinam
eſſentiam quidditatiue. Cognoſcit.n.eam in confuſo ⁊ in enigmate:⁊ non cognitie determinata ⁊ ſpecifica. Et ſic qui cognoſcit ymaginẽ:cognoſcit illud cuius eſt vmago.
Tinde Doc. S. in pꝛĩa parte.q. ʒ · ar · V· ad ʒꝛn dicit: ꝙ ſi vmago dei eſſet in homine perfecte repntans del: tũc ſi cut homo per rõnem nãlem ſeipſũ cognoſcere põt: ita ꝑ nãlem cognitionẽ poſſet cognoſcere trinitatẽ dei. Sed ſiẽ
Augu. dicit:1.de trinitate inagna ẽ diia huiꝰtrinitatis qᷓ̃
eſt in nobis ad trinitatem diuinam. Et ideo vt ipſe ibidẽ
dicit trinitatem que in nobis eſt videmus potius q; cre⸗ dimus. Deum vero eſſe trinitatem credimus potius q́;
videmus. ¶ Sed arguũt. Omne qð eſt in altero eſt ĩ eo
per modũ recipientis. Sed deꝰeſt ĩ mente noſtra ꝑ eẽn⸗
tiam. Cũ ergo modus mentis ſit ipſa intelligibilitas: vi⸗ detuy ꝙ deus ſiue eiꝰeſſentia ſit in mente nr̃a vt itelligibi
lis. Ergo eẽntia diuina põt ĩtelligi a nobis ẽt qdditatiue.
¶Ad hoc reſpondet Doc. B. in de vitate vbi hoc argn adducit. q.io.ar.iÿ· ad 6 n di.ꝙ mens nr̃a cũ intelligibi litate quam habet vtꝓpꝛiũ quoddam hʒ cõiter cnʒ alijs
eſſe. Unde q;uis in ea ſit deꝰ: non opʒ tamen ꝙ ſemp ſit in ea vt foꝛmna intelligibilis ſed vt dans eſſe ſicut ẽ ĩalijs creaturis. Auãuis aũt oĩbus creaturis cõiter det eſſe: tñ dat cuilʒ creature pꝛopꝛiũ modũ eſſendi. Et ſic ẽt qᷓ;tum ad hoe ꝙ eſt in oĩbus per eſſentiã pñtiam ⁊ potentiã: in ⸗ nenitur eſſe dinerſimode in diuerſis:⁊ in vnoquoqʒ; m pꝛopꝛiũ modũ eius. ec ille · ¶ Et ſic pʒ ꝙ pꝛedicte rõ
nes non concludũt mſi ꝙ poſſumus cognoſcere de ſbijs ſeparatis qꝛ ſůt:aut quid non ſũt:non autem quid ſũt: vt oſtenſum eſt in obiectionibus. ¶ Ad 9n.vʒ. ad replicaʒ contra pꝛedictam ſolutionem dicendum ſicut dicit Voc.
S. in de veritate.q.. ar.pᷣꝰ.ad 8ꝛqꝙ nomen dicit ĩpo ⸗
ni ab aliquo dupliciter. Aut ex parte imponentis tale no
men:aut ex parte rei cui imponitur. Ex parte rei nomẽ dicitur ab illo imponi:per quod complet᷑ ratio rei quaʒ
nomen ſignificat. Et hoc eſt differentia ſpeciſica illiꝰ rei.
Et hoc eſt qð pꝛincipalr ſigniticatur per nomen. Sed qꝛ differentie eſſentiales ſunt nobis ignote:quiqʒ vtimur ac cidentibus vel effectibus loco earum: vt pʒ ⁊ꝰ phyſicoꝝ: ⁊ 80 huius. Et ſm hoe nominamus rem. Et ſic illud qð
oco differentie eſſentialis ſumitur: eſt a quo nomen im
ponitur ex parte imponentis:ſicut lapis imponitur ab ef fectu qui eſt ledere pedem. Et hoc non opz eſſe pꝛicipa liter fignificatum per nomen:ſed illud loco cuius hoc po nitur. Mec ille. Cnde quicũqʒ imponit aliqð nomen ad ſignificandum eꝝx parte rei cui imponitur:cognoſcitꝓ pꝛiam differentiam. Mon autem ille qui imponit ex par te imponentis:quẽadmodum ſunt omnia nomina deo ⁊ ſubſtantijs ſeparatis attributa ab homine. Et ſic non opʒ
ditatiue. ¶ Irguũt tamẽ ſie adhuc · De deo dant᷑ alique diffõnes.vʒ ꝙ deus eſt quo maius excogitari nõ poteſt. Ergo poſſumus cognoſcere deñ quidditatiue ¶ Dðm negando antecedens. Immo deꝰ non poteſt diffiniri: vt pʒ per Doc. S. in de poꝰ.q.y.ar.ʒ. ad vnvbi diẽ ꝙ deꝰ non poteſt diffiniri. Omne.n.qð diffinitur:ĩtellectu diffi nieneis compꝛehenditur. Deus autem eſt icompꝛehenſi bilis ab itellectu. Unde cum dicitur Deus eſt actus pu rus:hec non eſt diffinitio. Nec ille. ¶ Similiter igitur cum dicitur deus eſt quo maius excogitari non poteſt: non eſt diffinitio. CPicnnt inſuper. Angeli ſaltem ha⸗ bent diffinitionem pꝛopꝛiaʒ:cum habeant genus ⁊ diffe rentiam. Igitur ⁊õ. Cpicendũ ꝙ habẽt diffõnes qddi tatiuas: ſed illas pᷣncipair ĩtelligere non poſſiunus:cum pꝛopas dfias ignoꝛemus: vt dem̃ eſt. N A xndicendũ: ſicnt ſupius dem̃ eſt ꝙ qũ cognoſcimꝰ ſi eſt: cognoſeimꝰ qd noĩs:ſʒ nõ qd rei·niſi foꝛte ſaltẽ ↄfuſe. Eꝝ ſic argnfim
ſupponit ⁊ ſtat in equocatione. Cd xin dðm:ꝙ aliud
eſt cognoſcere de aliquo illud qð pꝛedicatur in quid: ⁊ aliud eſt cognoſcere de eo quidditatem eius: ſicut poſſi mus cognoſcere ꝙ yris eſt ens:ignoꝛando quidditatem
diffinitionem eius. Similiter poſſumus cognoſcẽ alid
pꝛedicats
8. lec..
4 cò.
ꝙ cognoſcamꝰin pꝛeſenti ſtatu deũ aut ſbas ſeparatas q
de pi ci. pte pil n Fi ti de
ete 10 pi 3c5 hb ins ns
tijs ſeir lig
a
viſ ſchii her

Mueſtio
pꝛedicata in quid de ſubſtantijs ſeparatis:nõ ſumus eas cognoſcere quidditatiue: eſt pꝛopꝛiam ⁊ vltunã dãiaʒ eius intellige re. Auod non poſſumus de fubſtantijs ſepatis ꝓpter rõ⸗ nes ſuperius adductas. ¶ Fciendũ eſt tanenꝙ qd põt accipi duplr: vt elicit ex pho.yo. huiꝰ.noꝰ pꝛo oi illo quod pꝛedicatur in quid de aliquo ſicut ſba de hoĩe. Et ic nibil refert intelligere ſbas ſepatas q́ᷓtũ ad qdẽ. Ilio modo accipit quid eſt vt idem eſt ꝙ ipfuʒ qðqd erat eẽ. Et ſic impoſſibile eit intelligere ſbas ſeparatas qᷓ;tuʒ ad quid eit. ¶Ad Iꝛn dðm:ꝙ illud argn bene conciudit ꝙœ conceptus entis bene pꝛecedit conceptũ ſapientis jʒ nrin modum intelligendi. Non tñ ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ cogno ſcamus deũ quidditatiue. Et ſi.n.intelligamus deũ eſſe ens 7 deñ eſſe ſapientem:non tñ itelligimus ꝗdditateʒ dei qdditatiue m modũ ſupꝛa expoſitũ. ¶ Ad 1zm dðʒ ꝙ illa rõ Lõmen. vt dicit hic oc. S.⁊ in de aĩa.q.vni⸗ ca. ar.i6 · ad ↄn Et 5ᷓ gen. lib.ʒ. ca.4 eſt inſufficiens pꝛo⸗ pter duo. ¶ Pꝛimo ꝗdem qʒ inteiligibilia non ſũt pꝛo⸗ pter intellectus intelligentes ip̃ã: ſed magis intelligibilia ſunt ſines ⁊ perfectiones intellectuũ. vnde nõ ſequitur. Si eſſet aliqua ſba intelligibilis non intellecta ab al iquo alio itellectu:ꝙ pꝛopter hoc eſſet fruſtra. Maʒ fruſtra dr de eoqð eſt ad tinem qnẽ non pertingit. N Scðo. uia
tamen poſ⸗
⁊ſi ſbe ſeparate non intelligant᷑ ab intellectu noſtro ꝙ
eſt coœꝛpoꝛi vnitus: intelligunt᷑ tamen a ſubſtantijs ſepara tis. Mec ille. in de anima vbi ſupꝛa format. C Ideʒ diẽ pꝛimo poſterioꝝ: vbi ſic ait. Bi qua ergo reseſt que nõ
habeat pꝛincipiã pꝛioꝛa ex quibus rõ ꝓcedere poſit:hu
„ 5„—
ius nõ p̃t eẽ ſcĩa 5ʒ ꝙ ſcĩa hic accipit᷑ pꝛout eſt demf̃atio
nis effectus. Vnde ſcie ſpeculatiue non ſüt de ipſis eſſen ⸗ tijs ſbaxꝝ ſeparataꝝ. non. n. per ſcias demf̃atiuas poſſinꝰ ſcire quodquid eſt in eis:qꝛ ipſe eẽntie haꝝ ſbaꝝ ſunt itel ligibiles ꝑ ſeipſas ab intellectu ad hocꝓpoꝛtionato. 115 dutem congregat᷑ eax noticia qua cognoſcit quodquidẽ pſaꝝ per aliqua pꝛioꝛa. Sʒ per ſcias ſpeculatinas poteſt fciri de eis an lint ⁊ quid non ſut ⁊ aliquid vᷣm ſilitudinẽ in rebus inferioꝛibꝰmuentã. At tũc vtimur poſterioꝛibꝰ Vt pꝛioꝛibus ad eax cognitiont᷑:qꝛ que ſunt poſterioꝛa ʒ naturam ſũt pꝛioꝛa ⁊ notioꝛa quo ad nos. Et ſic pʒ ꝙ illa de qubus habet ſcia per ea que ſunt pꝛioꝛa ſimpi ſunt compoſita m ſe ex aliquibꝰpꝛio:ibꝰ. Qu ecũqʒ vero co⸗ gnoſcuntur per poſterioꝛa que ſũt pꝛima quo ad nos:⁊ſi in ſeipſis ſint ſimplicia: ʒ ti in nra cognitione recipiunt᷑ omponunt ex aiiquibꝰpꝛimis quo ad nos. Mec ille foꝛ maliter. N Jed ſciendũ eſt ꝙ Joãnes de Bandano re⸗ pꝛehendit illos ꝗ hic rep̃hendũt Lõmentatoꝛẽ ⁊ dicit ꝙ tlis increpatio L̃men. ꝓcedit ex malo intellectu vᷣboꝝ Lõmentatoꝛis. Cõmentatoꝛ.n.nõ vult dicere ꝙʒ finis ſub ſantiaꝝ ſepataꝝ ſit ꝙ intelligant᷑ a nobis:ſed ꝙ tales ſbe Iimt apte nate itelligi a nobis. Talis aũt aptitudo eẽt fru⸗ ſtra ſi nũq; intelligerent᷑ a nobis. Qð Lõmen.voluit:vt prꝛefatus doctoꝛ aſſerit. ¶ Sʒ hec excuſarioẽ nulla. Etʒ am militat rõ Woc. S.ſicut ⁊ ʒ rõnẽ Lõmẽtatoꝛis. Dꝛ dato ꝙ ſbe ſ eze eſſent apte nate intelligi a nobis ⁊ etiaʒ dalo ꝙ intellectus ñ coꝛpoꝛivnitus nũq; eas intelligat: non tñ ſequit᷑ ꝙ illa aptitudo eẽt fruſtra. Dꝛ lʒ non redu⸗
reretur ad actũ qů intelletꝰnt̃ eſt vnitus coꝛpi:reduceret
nen poſt ſepationẽ aie a coꝛpe. Aia.n.ſeparata põt itel ligere qdditates ſaxꝝ ſeparatarũ:vt Pbat Doc. G. in de nima vbi ſupꝛa ar.iy. ¶ Ad 4n dðm:ſicut dicit Doc. S. in de vitate.q.io. ar.II.ad.Iom. ꝙ ens qð ẽ pᷣn p cõi⸗ atem cũ ſit idem ꝑ eẽntiã cnilʒ rei nullius ꝓpoꝛtionẽ ex⸗ cedit. Et ideo in cognitiõe cuiuſlʒ rei ipñũ ens cognoſcit᷑. ed ens qð eſt vᷣnicãlitate:excedit ꝓpoꝛtionabiir oẽs ali 3s res. Añ per nullins alteriꝰcognitionẽ põt ſi ufficienter cognoſci. E iõ in ſtanu vie in quo per ſpẽsa rebꝰ abſtra⸗ gas intellicimncognoſeimꝰens cse:nõ aũt ens increatũ. Mec ille. CId 1mn. dðʒꝛſicut dieit Doc. S.ĩ de vitate vbi ſiipꝛa ad tzn ꝙ ſũma vitas qᷓ;tů in ſe:fũme cogno⸗ ſeibilis ẽ. Sed er pte nfi ↄtiĩgit ꝙ ſit minꝰ cognoſcibilis. Mecille. CAd vln dðmꝛſicut dicit doc. Sĩ de aiaq.
qdditatiue. Lognoſcere eniʒ aligd
Becunda
vnica. ar. 16. ad. 4n. g difficilius eſt facere ſeparta ⁊ in telligere:q; intelligere que ſeparata ſũt ſ Sed de alijs non ẽ nec̃inʒ. Qꝛ maioꝛ
h de eis ugatur. põt eſſe difficultas
in cognoſcendo tñ aliq ſepata: q; in abſtrahẽdo ⁊ intelli⸗ gendo alia. Nec ille. ¶æEx pᷣdictis ꝓʒ debilitas opionis
illoꝝ doctoꝛum qui fuerunt poſterioꝛes dpoc. S qm̃ rõ
nes quibus pꝛobant ſuam concluſionem:ſunt argumenta
a doctoꝛe ſancto in diuerſis locis adducta ⁊ ſoluta.
Cõ. ⁊. Qualt ↄſideratio vitatis ꝑtineat ad pãc ſcaʒ.
Einde currunt ↄſideranda. C Pꝛio. ual ↄſñi deratio veritatis ꝑtineat ad pᷣmã phyaʒ. Etqʒ non ẽ ſcia de vero niſi per càm ſal⸗ tem de vero creato:ideo cõſiderandũ eſt. ¶ Scdo. De ſtatu in cauſis mouentibꝰ⁊ mãlibus:¶ Tertio. de ſta⸗
tu in cauſis foꝛnalibꝰ.ircapᷣniq̃runt᷑ qtuoꝛ. N Pꝛio. Atx ad hãc ſciam pꝑtineat ↄſiderare de vitate.& Scðo. Alx ↄſideratio veritatis pꝛincipali ꝑtineat ad hãc ſciaʒ. TTertio · Vtx p̃n eoꝝ que ſempꝑ ſũt.ſ.coꝛpoꝝ celeſtiũ ſint veriſſima. CQnarto. Titꝝ oĩa dicãt᷑ va vna vitate. ¶ Ibi in Poc. S.⁊ vo p5*. k.2. — mi ſicꝓcedit᷑. Tlũ ꝙ ↄſidera
2 pmu tio vitatis non— ad pꝛimã ph vam.ſ. ad hanc ſciam. Mã illa ſcia q̃ conſiderat füm: dʒ dici ſcia falſitatis ⁊ nõ vita⸗
tis: ſicut illa ſcia qᷓ ↄſiderat veꝝ dĩ ſcia vitatis: vt dic hic
Doc. S. Bʒ pᷣꝛphya.ſ.hec ſcia ↄſiderat flin. vʒ. opiones antiquoꝛũ ⁊ oppoſitum pꝛumi pꝛincipij: vt pʒ 0 huius. Frgo pꝛima phya.ſ. hec ſcia debet dici ſcientiã falſitatis ⁊ non ſcientia veritatis. ¶P ·⁊0. Verum cum ſit tranſcẽ dens: quarũlibet ſcientiarum conſiderationem excedi. Ergo conſideratio veritatis non pertinet ad hanc ſciam. Et ſic cohtra fuppoſitum. Cz0. i conſideratio veri tatis pertineretad hanc ſcientiam: vel hoc eſſet conſiderã do verum in ratione veri: vel in ratione entis. Mon pꝛi⸗ mum:qꝛ ſic hec ſcientia eſſet due ſcie:quarum vna conſi⸗ deraret ens inq;tum ens:altera vero vexꝝ ĩ ratione veri: que ſunt due rationes conſiderandi: ad quarum diuerſi⸗ tatem fequitur diuerſitas ſcientiarum: vt ſupꝛa in pꝛimo libꝛo conceſſum eſt.q.i.ar.ð.c. Si ſcõm: ergo hec ſciẽtia non debet dici ſcientia veritatis magis qᷓ; bonitatis: aut nitatis:ſed magis ſcientia entis. ¶ Sed contra eſt phy loſophus in textu dicens. Tocari vero phyloſophiã pꝛi mam veritatis ſcientiam:recte habet. Mam theoꝛice ii⸗ nis eſt veritas:⁊ pꝛactice opus. nbium etemʒ quomo do ſe habet intendunt. Mon tamen vᷣm ſeꝛſed ab aliquid
⁊ nunc ſpeculantur pꝛactici. inen Reſi ondeo dicenãmu:ꝙ pbyloſophiap⸗ P ma dicitur ſcientia veritatis.i. ad eam pertinet conſideratio veritatis. Mant concluſio⸗ nem pꝛobat phyloſophus vna ratione. ue talis ẽ. ne libet ſcientia ſpeculatiua intendit conſiderationem ⁊ co⸗ gnitionem veritatis. Bed pꝛima phyloſophia ẽ maxime ſcientia ſpeculatiua:yt in pꝛimo huius pꝛobatuʒ eſt. q.ð— ar.V Ergo pꝛimaphyloſophia eſt ſcientia veritatis ⁊ ad eam pertinet conſideratio veritatis. Pꝛobatio maioꝛis. Dꝛ ſcientia ſpeculatiua differt a pꝛactica ym finem:eo ꝙ finis ſpecula iue ſcientie eit veritas: ſed finis pꝛactice eit opns. Ergo ſcientia ſpeculatiua intendit cognitionem ve ritatis. ¶ Et ſi arguatur pꝛactici.i.operatiui intendũt co gnoſcere veritatem quomodo ſe habeat inrebus:ergo p̃ dicta differentia nulla. C Ad hoc reſpõdet phyloſophus dicens: ꝙ ⁊ ſi pꝛactici intendant cognoſcere veritatem quomodo ſe habeat in rebus: non tamen hoc intendunt tanq; vltimum finem. Mon.n. conſiderant cauſam verita tis vᷣm ſe 3 pꝛopter ſe:ſed oꝛdinando ad finem operatio nis ſiue applicando eaʒ ad aliquod particulare determi⸗ natum ⁊ vᷣm aliquod tempus determinatũ. CQualiter
conſideranduʒ ẽ reſtat ad quã ſciam pꝛincipalr ꝑti⸗ neat ↄideratio vitatis. Circa qð tria oc⸗

tibus. Et.6o. huius.q.⁊. ar.⁊.3. Et. q. V. ar. p
Lectio. 4
Secundi
autem aliqs habitus dicatur ſpeculatiuus ⁊ aliquis pꝛà
cticus:ſufficienter declaratũ eſt in pꝛimo huius: cũ. de q
litate huins ſeie ageret· ſ. q.ð. ar.·in. ʒ·notabili? ſequẽ
ergo dðᷣm:ꝙ duplr aliqd cõ⸗ Ad pmum ſideratur ĩaſiqua ſcia. Unohĩ cidentaliter. Et ſic pꝛima phra ↄſiderat falſitatẽ non ꝗdẽ ad ſciendum:ſed ad eã remouendã a ↄſideratione eius: ſicut pꝛiꝰextirpãda fütvitia: q; ĩſerende ſint vtutes. Alio⸗ p̃ᷣnripalr. Et ho dupt. Tlnoo ppꝓpnẽ ſuiipſiꝰcognitionẽ
babendã. Sicut ſpʒ attriburionis cõſiderat᷑ ĩ aliqua ſcia.
lioꝰ ꝑp cognitionẽ alterius.ſ.per cognitionẽ ſbi adipi⸗ ſcendam: ſicut ꝑres ſubiectine ⁊ paſſiones pᷣncipair conſi derantur in aliqua ſcia. Et ſic veꝝ conſiderat᷑ in hac ſcia ⁊ non falſum. Ninde magis dʒ dici ſcĩa vitatis qᷓ; falſitatis. CAd ⁊n dðm:ꝙ lz vexꝝ conſiderationẽ cuinſlʒ ſcie par⸗ ticularis excedat:non tñ excedit ↄſiderationẽ ſcie vlis: q⸗ lis eſt iſta pꝛima phya · Elis dico ꝑ extenſionẽ. ¶Ad zn dðm:ꝙʒ hec ſcia ↄſiderat verũ vt ens. Et ↄſiderat id qð eſt cauſa oĩs veritatis. Et qʒ ſcia ſolũ veroꝝ eſt: vt pʒ pᷣꝰ poſterioꝝ:iõ potiſſime illa ſcĩa dĩ ſcĩa vitatis q̃ ↄſiderat pꝛima vera ⁊ ẽs cãs veritatis ficut eſt pꝛima phva. CIbi in Poc. B. ⁊ pho. Meſcimus autem verumn ſe ecũcdũ ſic pꝛocedit᷑. Tidetur ꝙ̃ ad pꝛimã ph yam nõ ꝑti neat pꝛincipalr ↄſideratio veritatis. Mã vex g falſum ſunt in mente ⁊ non in rebꝰ: vt pʒ 60 pnius. Sed qð eſt iñ mẽnte ⁊ nõ in reꝛ eſt ens rationis. Ergo verum ⁊ falſum ſunt entia ronis. Et ſic non ꝑtinet pꝛiñcipalr ad pꝛimã phram ↄſideratio veritatis:nec pꝛi
ma phva erit maxie ſcia vitatis:ſʒ magis logyca: ad quã
ectio.s.
Lectio. 4· x cõF.
pertinet ↄſiderare pꝛincipalr entia rõnis. ¶H
ſuu tanq; entia rõnis. Ergo hec ſcia non ↄſiderat pᷣncipa liter vᷣitatẽ. Et ſie nõ dʒ dici mayie ſcia vitatis. ¶P· 3. Mꝛimũ vexꝝ non põt a nobis cognoſci: vt ſupius ꝓbatũ eſt:cum nulla poſſit eſſe ꝓpoꝛtio inter vexꝝ creatum ⁊ in⸗ creatum.Dꝛꝓpoꝛtio eſt inter quantitates ↄtinuas vel di ſeretas:que longe remouent᷑a pꝛimo vero. Ergo hec pᷣ phya cum ſit humana: non ↄſiderat pꝛia vera ſiue pꝛimã veritatẽ. Et ſic non pꝛincipali ad eã ptinet ↄſiderare ve⸗ ritatem. CP4ꝰ. Quelʒ ſcia d̃ ſcia veritatis: vt diẽ hic Doc. S. Ergo ad quãlʒ ſciam pertinet ↄſideratio verita tis. Et per ↄñs non magis ad iſtã qᷓ; ad aliam. C Sed eſt phs in textu di. Meſcimus autem verũ ſine cã. Mnũ⸗ quodqʒ vero maxie ipſoꝝ alioꝝ ᷣm ꝙ alijs vniuocatio: puta ignis calidiſimus.Et enim eſt cauſa alijs huius ca loꝛis. Quare ⁊ viſimũ qð—— cã vt ſintvᷣa ⁊c̃ꝛ
— dðm:ꝙ cognitio veritatis ma Reſpondeo xime ⁊ pꝛincipaliter pertinet ad hanc ſcientiam. Manc concluſionem pꝛobat phyloſo⸗ phus duabus rationibꝰ.Pꝛima ratio eſt talis. Scia de vero non habetur niſi per canſam. Mnde apparet ꝙ
illoꝛum veroꝛum de quibus eſt ſcientia aliqua: ſunt aliq̃ cauſe que etiam veritatem habent. Merum.n.nõ poteſt
ſciri per falſum:ſed per aliquod veruʒ: qꝛ demonſtratio
que facit ſcientiam ex his eſt: vt patet pᷣ poſterioꝛũ. Sʒ pꝛima phyloſophia eſt cauſarum cõſideratiua: vt pꝛoba ⸗ tum eſt pᷣꝰ huius.q.y. ar. ꝗ. Ergo pꝛia phyloſophia ma
rine eſt veritatis ſcientia. Et ſi dicatur. Mabemꝰſciẽ
tiam de p̃ vero.ſ.de deo. Mon tamen per cauſam. Igi tur maioꝛ eſt falſa. N picendum ꝙ maioꝛ eit intelligen da de vero creato. ¶Et ſi de pꝛimo vero habeamꝰſciẽ⸗ tiam qꝛ eſt. vʒ · per effectus aut per reuelationem:non ta
men de eo poſſumus habere ſcientiam pꝛopter quid vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. ¶ Secunda ratio talis eſt. lla ſciẽ ⸗ tia que conſiderat ea que ſunt maxime vera: eſt maxime ſcientia veritatis:cum ſcientia a rebus conſideratis deno minationeʒ habeat. Sed pꝛima phyloſophia conſiderat
ea que ſunt mxime vera · Igitur idem quod pꝛiꝰ. ꝛo
batio medie. Oꝛ pꝛima phyloſophia conſideratiua ẽ pꝛi nnrum cauſarum: vt ſupꝛa pꝛobatum eit in pᷣo huiꝰ. S;
in 6o puius remoueta ↄſideratione hnius ſcĩe vex ⁊ fal
pꝛima canſa eit maxime vera · Igitur pꝛima phra conſi⸗ derat ea que ſunt maxume vera · tobatio medie. Dꝛ vnũquodqʒ iter alia dicitur maxine tale:ex quo cauſat in alijs aliqð vniuoce pꝛedicatum de eis. Picut ignis eſt cauſa caloꝛis in elementatis. nde cum caloꝛvniuoce di catur de igne ⁊ elemẽtatis coꝛpoꝛibus: ſequitur ꝙ igms
ſit calicuſſimus. Et hoc eſt quod dicitur pꝛimo poſterio E.s.⁊ rum: pꝛopter qð vnũquodq; tale ⁊ illud magis. Bed pᷣ cõ..
cauſa eit ilud ex quo cʒufatur verum in alijs:cum ſit cau ſa vninerfalis eſſendi.nũqðqʒ.n.ſicut ſe habet ad eſſe: ita ſe habet ad veritatem. Jgitur pꝛima cauſa eſt veriſſi ma ſicut ignis eſt calidiſimus. ¶ Gʒ ex hac ratione oꝛi⸗ tur duplex difficultas. ¶ Pꝛima circa maioꝛem. Nam ſol eſt cauſa hnius caloꝛis in iſtis inferioꝛibus non tãmen eſt calidiſimus. gitur maioꝛ eſt falſa. CConfirmatur. Mam ignis eſt cauſa caloꝛis inferro: ⁊ tamen ignis non eſt magis calidus qᷓ; ferrum ignitum: yt patet ad ſenſuʒ tacius. N Dicendum ꝙ maioꝛ illa intelligitur in vniuo⸗ cis ⁊ per ſe. nde phyloſophus notanter facit mentionẽ de vniuocatione:qꝛ quandoqʒ contingit ꝙ effectus nõꝑ uenit ad ſunilitudinem cauſe Fᷣm eandem ratonem ſpẽi: pꝛopter excellentiam cauſe: vt dicit hic Doct · G · Sicut ſol eñ cauſa caloꝛis in iſtis inferioꝛibus:nec tamen iferio ra coꝛpoꝛa poſſint recipere impꝛeſſioneʒ ſolis aut coꝛpo rum celeſtium ſᷣm eandem rationem ſpeciei:cum nõ cõ municent in materia. Et pꝛopter hoc non dicimus ſolem eſſe calidiſſimum ſicut ignem. Sed dicimus ſolem eſſe aliquid amplius qᷓ; calidiſſimũ. Et per hoc patet reſpon ſio ad argumentum. ¶Ad confirmationem vero dicen⸗ dum:ꝙ aliquod ferruʒ ſit calidius q; aliquis ignis: hoc eit per accidens.vʒ. pꝛopter impꝛeſſioneʒ in materia fer ri que eſt multum retentiua caloꝛis. Tamen ſimpliciter ⁊ per ſe ignis eſt magis calidus q; ferrum. Becunda difficultas eſt ex parte minoꝛis vltime deduttionis. Nã ſi pꝛima canſa eſt illud ex quo cauſatur verum ĩ alijs om nibus rebus creatis:aut ergo illud verum quod cõuenit prime cauſe ⁊ omnibus rebus creatis vnuoce eis con⸗ uenit:aut non. Non pꝛimum. Dꝛ ſi pꝛimũ: tunc ergo ne ceſſarium eſt Scoteiʒare.vʒ. ponere aliquid vniuocum deo ⁊ creaturis. Si ⁊nꝛ tunc pꝛobatio phyloſophi nulla eſt:qꝛ ſicut iam dictum eſt:maioꝛ intelligitur ĩ vniuocis ⁊ nõ in eqniuocis. C Si dicatur. Bufficit ꝙ illud quod
pꝛoducitur a cauſa in effectum ſit eis cõmune ᷣm nomen
⁊ rationem commnnem. CContra. Jol enm ⁊ iſta in⸗ feriora conueniunt ÿm noinen ⁊ rationem cõmunem ca loꝛis videlicet in ratione entis. Igitur ⁊c̃.¶ tem. Se⸗ cundum Poc. S. hic adhoc ꝙ pꝛedicta auctoꝛitas hẽat veritatem: opoꝛtet ꝙ effectus perueniat ad ſimilitudinẽ cauſe vᷣm eandem rationem ſpeciei. Ergo non ſufficit ꝙœ conueniant in ratione cõmum. Nicendum: ꝙ verumn quod dicitur de pᷣma cauſa ⁊ creaturis: deo ⁊ creaturis vniuoce conuenit. ¶ ̃ed conſiderandum eſt ꝙ aliquid pꝛedicari vniuoce de pluribus: poteſt intelligi duplici⸗ ter. Uno modo accipiendo vniuocationẽ pꝛopꝛie ⁊ ſtri⸗ cte videlicet quando aliquid pꝛedicatur ᷣm vnu nomẽ ⁊ eandem rationem equaliter participatãm. Et ſic verũ non dicitur vniuoce de deo ⁊ creaturis ſicut nec ens: vt innuit phyloſophus 4 huius. Et Poc · S. contra gent. libꝛo ſecundo caplo.iy. Alio modo accipiendo vnuoca⸗ tionem large pꝛo analogia: ita tamen ꝙ ratio analogi con ueniat vtriqʒ foꝛmaliter. Et ſic verum bene dicitur vni⸗ uoce de deo ⁊ creaturis:hoc eſt nõ dicitur pure equiuo ce nec pure vninoce: ſed analogice. Et hoc ſufficit ad vni uocationem de qua loquitur phyloſophus hic. ¶ Sed conſiderandum eſt:ꝙ ſi illud quod cauſatur ab aliqua cã in aliquo tertio fuerit nomen ſpeciei: opoꝛtet ꝙ tam cau ſa qᷓ; ilud tertium conueniant in cauſato ᷣm eandem ra⸗ tionem ſpeciſicaʒ ad hoc ꝙ pꝛedicta auctoꝛitàs ph̃y ĩ eis habeat veritatem. Terbi gf̃a. Ignis eſt cauſa caloꝛis in vno tertio.ſ.in aqua: opoꝛtet ꝙ tam caloꝛ ignis qᷓ; caloꝛ
aque conueniant m idem nomen caloꝛis:⁊ vᷣm eandem rationem ſpecificam ipſius caloꝛis· Sed ſi illud qð cãtur
ab aliquã
Lom 4.

umngu pana ugurnm erinm ugchm mnni Doaßbe net unoit eſsu peceranii on dimin cmns ni rbocpun
nen n iung onezn an Tamenim mn. Lön ededuum rvenniiß mn 16 wwoels ficrglun tömuntſu Jolmtt
Mueſtio
ab vliqua cauſa in aliquo tertio ſit nomen eõmune ⁊ non nomen pꝛopꝛium alicuius ſpeciei: fufficit ꝙ taʒ cauſa qᷓ; ilud tertium conueniant in ratione cõmuni illieffectus. Lum ergo nomen veritaris non ſit nomẽ pꝛopiũ alicuiꝰ eciei:ſed ſe hẽat cõiter ad oĩa entia: ſi illðᷣ quod ẽcauſa veritatis in alijs ſit cauſa cõmunicans cum effectu in no⸗ mine ⁊ in rõne cõmuni ipfius veri:fequitur g erit veriſ ñmum: Bed manifeſtũ eſt ꝙ pꝛima cauſa ⁊ creature cõ ueniunt in nomme ⁊ in rõne cõi ipſfius veri:ſicut conue⸗ niunt in noĩe ⁊ in rõne cõmuni entis. Meo ſufficienterꝓ batum eſt ꝙ pꝛima cauſa eſt veriſima. CEt per hoc pʒ ſolntio ad inſtantias ⁊0 difficultatis. Zd pꝛimũ ergo pꝛincipale dõm ꝙ vᷣitas põt 5* accipi dupl. Ano mõ ʒꝙ eſt in enunciatione ſicut in ſigno⁊ in compoſitione ⁊ diuiſione intellectus foꝛmaliter ſicut in ſbo. Alio mõ ᷣmn ꝙ eſtire ſicut in cauſa vel in effectu. Pꝛimo mõ pertinet ad logy ce conſiderationẽ:que docet modũ componendi ⁊ diui⸗ dendi. Sed ſcðo mõ pertiet ad methaphyſicã:qꝛ ſic nõ dicit aligd diſtinctuʒ a nã ſiue quidditate aut entitate rei.
Lum ergo pꝛima phᷣ ya hẽat cõſiderare de ente:habet ẽt
conſiderare de veritate ᷣm ꝙ eſt inre. CæEtper hoc pʒ ſolutio ad 2. C Ad z dðm̃ ꝙ pꝛima veritas lʒ nõ poſ ſit cognoſci a nobis pꝛo pñti ſtatu q;tum ad quid eſt: põt
tamen cognoſci qᷓ;tũ ad quid nonẽ ⁊ qᷓ;tum ad qꝛ eſt:im
perfecte tñ: vt ſuperiꝰexpoſitũ eſt. CAd ꝙ n dðm:ꝙ pᷣ⸗
phra pꝛimas veritates conſiderat que ſunt baſes ⁊ fun⸗ damentum omniũ aliaꝝ veritatum. Sʒ alie ſcientie par ticulares conſiderant quaſdam particulares veritates ſiẽ x particulares entitates conſiderant. Ideo pꝛima phylo
ſophia magis debet dici ſcia veritatis q; alie ſcientie.
¶CIbi in Doc. S.⁊ pho. Quapꝛopter femper exñtius.
ſic pꝛoceditur. videt
2 tertium ꝙ pᷣnꝰ eoꝛũ que ſemp ſunt.ſ.coꝛpoꝝ celeſtiũ:non ſint veriſſima.ã
ea que ᷣm nullam complexionem dicunt:nõ
ſunt vera:vt pʒ per phm in antepꝛedicamentis. Sʒ p̃n⸗
eoꝛum que ſemper ſunt:ſũt incõplexa.vʒ deus ⁊ ſteſe⸗
Pparate. Ergo talia pᷣnꝰ non ſunt veriſima: cũ non ſint vᷣa.
CP·ꝛ0. Oð de ſe non eſt determinatũ ad eſſe:idifferẽs
eſt ad eſſe ⁊ non eſſe. Bed illud qð eſſe ſuũ hʒ ab aliquo tanqᷓ; a cauſa: non eſt ex ſe determinatũ ad eſſe. Ergo põt
etiam non eſſe. Et ſie repugnat ſemper eyiſtenti hie cãm ſui eſſe. Etſic ſuppoſitum tituli eit falſnn. Supponit eni
ꝙ ſemper exiſtentia habent pᷣn ⁊ cauſas. C 30. Dð eſt ab eterno non habet cãm neqʒ pꝛincipiũ. ᷓʒ qð ſem
per eſt: ab eterno eſt. Ergo qð ſemper eſt:non hʒ cauſã. Et ſic idem qð pꝛius. CP ꝓ. Qð ſemper en:ſemper habet eſſe. Ergoqð ſemper habet eſſe: non accipit eẽ ab
alio:qꝛ nihil accipit illud qð iam habet. Sed qð nõ acci pit eſſe ab alio:non hʒ pᷣnn ⁊ cãm. Ergo ſemper exiſten
tia non hiit pꝛinꝰ. Et per ↄñs ſemper extitiuʒ pꝛin nõ ſůt
veriſſima:qꝛ non hſſttalia pᷣn'. CP.Fœ. Nð hʒ pꝛinmn ⁊ canſam: eit factũ ⁊ dependet ab alio. Sed qð depẽdet ab
alio:non põt eẽ neciuʒ: ⁊ per ↄñs neqʒ eternũ:qꝛ dẽ eter num eſt nec̃ium. Ergo ſegt᷑ ꝙ illa q̃ ſemper ſũt: nõ hẽnt pꝛincipia. Mel ſi hit pꝛinã:nõ ſemp ſunt. Et ſic ſp exiitiũ pꝛincipia nõ ſũtveriſſima:cũ non hẽant talia pꝛin. CSʒ contra ẽ phs in textu di. Quapp ſemꝝ exñtiũ pꝛinꝰ ſemp eſſe veriſſima:eſt neceſſe. mõ.n.qiiqʒ vera: nec illis cã aliquid eſt vt ſint. Sʒ illa alijs. Quare vnũqð̃qʒ ſic ſe hz vt ſit: ia ad veritatem.
. dðm: ꝙ eoꝝ que ſemp ſit pᷣn
Reñ pondeo cipia eſſe viſſima: eſt neceſſe. Manc ccluſionẽ pꝛobat phs vuabus rationibus. Nuaꝝ pꝛima talis eſt. lud qð ſempꝑ eſt vexꝝ ⁊ non aliqi verũ
⁊ aliquãdo nonꝛ eſt veriſimũ. Sed femp exiſtentium.ſ. coꝛpoꝝ celeſtiũ pꝛin ſempꝑ ſũt vera:qꝛ ſemper ſũt entia. Alias effectũ eſſent ſine cã. Ergo pꝛincipia ſemp exitinʒ ſunt veriſima. C Scða rõ. Jliud quod alijs eſt canſa ⁊
„
eſſendi ⁊ veritatis ⁊ eius nibil eſt cauſa: eſt veriſimus:
patuit per maximam ſuperius adductaʒ. Sed pꝛimũ
SGecunda
pꝛineipium.ſ.deus qui eſt pꝛincipiuʒ ſemper exiſtentiũ eſt hnõi.Ergo ⁊c̃. Cæx quo pʒ: ꝙ pꝛincipia ſemp exi⸗ ſtentium tranſcendunt in veritate generabilia ⁊ coꝛrupti bilia que quandoqʒ ſunt vera ⁊ quqʒ non. Tranſcendũt etiam coꝛpoꝛa celeſtia in veritate:que lʒ ſemper ſint:ha⸗ bent tamen cauſam ſue veritatis non ſolum q;tuʒ admo⸗ ueri: vt quidam dixerunt:ſed etiam q;tum ad ſuus eſſe. Quod hic pꝛobat Doc. S. Qa neceſſe ẽ vt omnia cõpo⸗ ſita ⁊ participatiua: in ea reducantur que ſunt per eẽntiaʒ ſicut in cauſas. Ged omnia coꝛpoꝛalia ſunt entia per par⸗ ticipationem:qꝛ ſunt entia in actu inq;tum participãt ali⸗ quas foꝛmas. Vnde neceſſe eſt am ſeparatam que eſt foꝛma per ſuam eẽntiam: eſſe pꝛincipinʒ ſe coꝛpaiis qᷓ;⸗ tumn ad eſſe eius. Jdem vult phs in 20 phy: vbi dicit ꝙ ꝑ.10.⁊ cõ. nihil pꝛohibet aliqua que ſůt perpetue veritatis:habeie 69.4.3. cauſamn ſui eſſe.Et exempliſicat de illa veritate.ſ triãgu ectio.ʒ. lus habettres:que eſt perpetua:⁊ tamen habet cãm jui eſſe. C Ged tauien conſiderandũ eſt:ꝙ aliquid ſempꝑ eẽ poteit itelligi dupliciter. Wnoꝰ qð neq;ʒ hʒ initiũ mue dn rationis neqʒ cauſas ſui eſſe. Et hec dud poſita cum ꝓho eternitate mundi: ſoli deo cõueniunt. Alioꝰ põt inteiligi aliquid ſempꝑ eſſe:ſic ꝙ non habeat initiũ ſue durationis neaʒ inem:habeat tñ initiũ ſui eſſe: ſic ꝙ eſſe ſuũ ab alio habeat. Et iſto mõ: etiã poſita eternitatèẽ mundi cũ ꝓho: celum intelligentie:pᷣᷣ mã tempus ⁊ motus celi dicunt ſemper exiſtere:ſic ꝙ non habeant initiũ ſue durationis: habeant tamẽ cãʒ ſui eſſe qð habent ab alio ſicuta cauſa. Dꝛ vnũqðqʒ per ꝑticipationẽ nec̃io reducit᷑ ad alqd qð eſ per ſuã eſſentiã vt dictũ eſt. CEx quo pʒ ᷣm mentẽ phy:ꝙ non iplicat Sᷓdictionẽ aligd diſtinctũ vᷣm eſſentiaʒ a deo eſſe ſempꝑ:nõ tñ ꝙ aligd citra pᷣn ens increatũ eter nitate menſuret᷑:ſed poſita eternitate mundi:dicerentur
aliqua eſſe ſemp qꝛ nõ habuiſſet initiũ ſue durationis:ſʒ
bene in tiũ ſin eẽ. Sed ti ᷣm ſidẽ tenendũ eſt ꝙ mihil de facto pᷣter pn ens eſt qð non hat pꝛinmn ſue durationis⁊ eſſe: vt pʒ x Moc. S.in de potẽtia.q.ʒz. ar.iz.⁊.I. vt foꝛ maliter adducet᷑ inferiꝰin.i. huius.q.. ar.z. ad pᷣmuʒ · CEy ßdictis infert phs vnũ coꝛrelariũ.vʒ. ꝙ vnũqðᷣqʒ ſicut ſe hʒ ad hoc ꝙ ſit: ita ſe hẽt ad hoc ꝙ vitateʒ hẽ̃at:qꝛ ea que ſunt alijs cã eẽndi:ſũt maxie va. Et ea quoꝝ eẽ nõ ſemꝑ eodẽ mõ ſe hʒ: veritas eoꝝ nõ ſemp manet. Ea.n. quoꝝ eſſe hẽt cãm:⁊ eoꝝ veritas cãm hʒ. Et i eẽ rei eſt cauſa ve exiſtimatiõis:quã mens noſtra habet de re.
Td 1 um ergo dðm: ꝙ vex accipit du — P m pliciter. Vnoꝰ tranſcendenter vt ↄuertit cũ ente. Et ſic incõplexa ẽt ſuntva. Et hoc m accipitur hic vex. Alioꝰ accipit vex: vt eſt adequatio ĩ⸗
tellectus cõponẽtis vel diuidẽtis ad rẽ intellectã. Et hoc
modo pᷣnꝰ incõplexa non ſũt viſſima:qꝛ non ſunt vera: vt concluditargn. C Ad ⁊n dðm:qð illud qð ex ſe non eſt determinatũ ad eſſe:nec qᷓ;tuʒ ad ipſũ eẽ: nec qᷓ;tũ ad eiꝰ durationẽ:põt non eẽ. Sed illud qð eit ex ſe determina tum q;tum ad eius durationẽ:lʒ non qᷓ;tũ ad eẽ eo ꝙ hẽt cauſam ſui eẽ:non põt non eẽ · Et ſic eſt de ſemp extibus ſᷣm opimonẽ phy. Secus aũt eſt ᷣm ſidẽ. C Id ʒmn dðʒ: ꝙ aliud eſt eẽ ſemp:⁊ aliud eſt eẽ ab eterno. Va ʒ mun dus ſemper fuiſſet:non tamen fuiſſet eternus aut coeter⸗ nusdeo accipiendo eternitatẽ pꝛopꝛie. Qꝛ duratio eter⸗ ni eſt tota ſimul. Vnde dato etiam ꝙ mundus ſemꝑ eẽt ⁊ fuiſſet:non tamen eſſet eternus: vt patet per Voc · S. in de potentia vbi ſupꝛa· ar.Iꝗ · ad pn in contrariũ. Vbi dicit ꝙ ᷣm Woetiũ in fine de conſolatione phyloſophie: ſi etiam mundus ſemper fuiſſet: non eſſet deo coeternꝰ. Eins enim duratio non eſſet tota ſimul:quod ad eternita tes rationem requiritur. Eſt enim eternitas interminabi lis vite tota ſimul ⁊ perfecta poſſeſſio: vt ibideʒ dicitur.
Tempoꝛis auteʒ ſucceſſio ex motu cauſatur: vt patet 40 ectio.⁊0
phrſicoꝛum. Vnde quod mutabilitati ſubiacet etiam ſi ſemper ſit:eternum eẽ non poteſt. Et pꝛopter hoc Augu ſtinus dicit.ð.ſuper geñ. ad l̃am: ꝙ inuartabilis eſſen⸗ tie trinitatisnulla creatura coeterna eſſe poteſt. Hec ille. CAdquartum dicendum:ꝙ nihil accipit qð iam hʒ añ

Secundt
acceptionem Pene auteʒ accipit qð non habuit ante ac
ceptionem lʒ iam hẽat. Vnde Doc · S. in de poꝰ vbi ſu⸗ pꝛa ar.iʒ· ad ⁊m. dicit ꝙ accipiens aliquid: non habuit il⸗ iud ante acceptionem· Mabet vero iliud quando ian ac cepit. Et ſi ab etero accepit:ab eterno habet. Mec ille · ¶Ad In dðm:ꝙ illud quod habet eſſe ab alio tand; à
cauſa non poteſt eſe eternum. Moteſt tamen eſſe ſemp:
vt dictũ eit qꝛ contradictionem non implicat. NEt ſi ar⸗ guatur. Omne illud qð habet eſſe ab alio tanqᷓ; à cauſa ẽ creatum. Sed ſi eit aliquid creatũ opoꝛtet dari inſtans i quo creatum fuerit. Et ante illud non fuit. Ergo creatu⸗ ram eſſe ſemper:eit impoſſibile:cũ non fuerit ante illud
inſtans in quo creabatur. ¶ Picendum negando ſuppo
ſitum:qꝛ ibi non eſſet ante niſi vᷣm vmaginationem:ſicut
maginamur extra celum eſſe aliquod ſpacium. ¶CSi⸗
militer eſſet dabile inſtans creationis mundi ſi mundus ſemper funſſet. Tamen ibi non eſſet ante. Unde nõ eſſet dabile inſtans pꝛodueiionis rerum ante qð pꝛoducte nõ ſint: niſi pꝛopter jidei ſuppoſitionem. ¶ Sed cõtra. Mel illud inſtans in quo mundus creabatur ſuppofita perpe tuitate vniuerſi habuit aliud inſtans ante ſe ꝛaut non. Hi ſic: ergo mundus non ſemper fuit: qꝛ in illo anterioꝛi in⸗ ſtanti non fuit. Gi vero non: ergo illð inſtans ĩ quo crea⸗ batur fuit pumum. Sed inter pꝛimum ⁊ vltimum non poſſunt eſſe mnnita media. Qꝛ determinatis extremis:i poſſibile eſt media eſſe minita: yt pʒ pᷣꝰ poſterioꝛnʒ· Et
ſic tempus mundi fuiſſet finitũ. Et ſic non perpetuo mũ⸗
dus fuiſſet. CPicendum ꝙ illud inſtans creationis di⸗
citur pꝛimum pꝛiuatiue:qꝛ.ſ.ante ipſum nullum alð in⸗
ſtans ſuit. Mon autem dicitur pꝛunuʒ poſitiue:qꝛ.ſ.fue⸗ rit pꝛimum puncipium durationis mundi:quia illud in
ſtans non habuit pꝛincipiũ ſue durationis ſiẽ nec mũd?:
licet habuerit pᷣnn ſui eſſe. Bed hec mã in ſequentibꝰcla rius enucleabitur.ſ.in ꝛ. hunus.q.y.ar.ʒ. Ibi in Doc. P.⁊ pho. Pꝛincipium vero a quo ·
— ſic pꝛocedit. Mide S quartum tur ꝙ nõ omma di
cantur vera vna pꝛima veritate. Mam ſicut ſi⸗ milutudo eſt foꝛmn ſimilium: ita yeritas ẽ foꝛ
Ema veroꝛnn. Bi plurium ſimilium plures ſunt foꝛme ſi ue ſimilitudines. Ergo plurium veroꝛum plures ſũt ve
ritates. Et per conſequens:nõ omnia dicuntur vera vna weritate:⁊ per conſequẽs nec vna pꝛima. CP.⁊. Anũ quodqʒ dicit᷑ verũ per vitatem ſibi inherentem. Sʒ ve ritas pꝛima non inheret rebꝰ. Ergo res non dicunturve pꝛima vitate. C ·3? foꝛnicatoꝛem foꝛnicari eſt verũ. ſed hoc non eſt à pꝛima vitate.rgo ⁊c. ¶ Si dicat᷑ ꝙ veritas ſigni vel intellectus ᷣmn quam aliqud dicitur ve rum eſt adeo:non autem ᷣm ꝙ refertur ad rem. Cxõ⸗ tra. Mam pꝛeter vitatem pꝛimam non ſolum eſt veritas ſigni:ſed etiam veritas rei. Irgo ſi verũ non ſit adeo ßʒ ꝙ verum refertur ad rein:hec veritas rei nõ erit a deo. ꝑt ſic habetur intentum. Igitur ⁊c. ¶ Sed cõtra ẽ phy ibſophus in pꝛeſenẽi paſſu vbi ſic dicit. Pꝛimum veruʒ a quo dicuntur omnia vera. ¶nde dicit ꝙ veriſſimũ eſt quod eſt poſterioꝛibꝰ cã: vt ſint vera. Igt᷑ ⁊c̃. NP.40. Sicut ſe habet tempus ad tempoꝛalia:ita ſe habet vitas ad res veras: vt dicit Anſelmus in libꝛo de vitate. Sed
tempus eſt vnum numero omnium tempoꝛaliuʒ. Ergo
omniũ veroꝛum eſt vna veritas numero qua omnia di⸗ cuntur vera. ¶ · V · Eſſe creatum eſt mutabile. Bed veritas non eſt můtabilis. Ergo non eſt creata. t per cõ
ſequens eſt vna. Minoꝛ pꝛobatur. Qꝛ veritas non perci
pitur ſenſu coꝛpoꝛis:qꝛ eſt imutabilis: vt pꝛobat Augu⸗ ſtinus in libꝛo.3ʒ. queſtiomnn. CP.6v. Meritas eit 5ʒ quam iudicamus de rebus. Bed talis veritas ᷣm quaʒ anima de oĩibꝰ iudicat ẽ veritas pᷣ qᷓ ẽ vna tiñ: vt cõcedit Soc. P. in de veritate. q.pᷣꝰ· ar.. ad m. gitur ⁊c̃.
döm m Doc. S. in de veri Reſpondeo Sanhoe unee teſt accipi duplicier. noꝰ ĩpꝛopꝛie · Et ſic eſt in rebus.
Alioꝰ pꝛopꝛie. Ft hoc duplr. Uno mõ pꝛopꝛie ⁊ pᷣmo.
B 6
Metha.
Et ſic veritas eſt in itellectu diuino. Ilio modo pꝛopꝛie
⁊ ſecundario. Et ſic eſt in intellectu humano. Si ergo lo quamur de veritate pꝛopꝛie ⁊ pꝛimo m quam res pꝛo pꝛie ⁊ pꝛino dicunt᷑ vere pꝛincipaliter:ſic omnia ſũt ve ra vna pꝛuna veritate.ſ.veritate intellectꝰ diuini. Bi aũt accipiatur veritas dicta pꝛopꝛie ⁊ ſecundario.ſ.ᷣm quaʒ res ſecundario dicuntur vere: ſicut pluriũ veroꝝ plures ſunt veritates ⁊ vnus etiam rei poſſunt eſſe plures vita tes in animalibꝰdiuerſis. Ped ſi accipiat᷑ vitas ĩpꝛopꝛe dicta.ſ.ÿᷣm quam res impiopꝛie dicuntur ve: ſic pluriũ veroꝛum plures ſunt vitates. Ped vnius rei eſt vna t̃ veritas. ¶ Ex quo pʒ:ꝙ veritãs pꝛio ẽ in intellectu di⸗ uino. Scðo eſt in intellectu creato. T ertio eſt ĩ rebus.ſ. pꝛout accipitur impꝛopꝛie. CEt qꝛ pᷣn in vnoquoqʒ oꝛ⸗ dine eſt cã omniũ aloꝝ eiuſdem oꝛdinis:ideo vitas que eſt in intellectu diuino eit cã omniũ aliaꝝ vitatũ. Et cun illa ſit vna ⁊ ĩuariabilis:ſeqt ꝙ oĩa dñr va vna pꝰvitate.
i ergo dðm:ꝙ argumentuʒ bñ Ad Ppumum concindit ꝙ pluriũ veroꝝ ſůt
plures vitates accipiendo vitatem impꝛopꝛie ⁊ ſecũda⸗
rio:non autem accipiendo pꝛopꝛie ⁊ p. NPed tñ ẽ ſciẽ
dum ꝙ ſimilitudo pꝛopꝛie inuenit᷑ in vtroqʒ ſim. Me⸗ ritas autem cum ſit quedam conuenientia intellectus ⁊ rei:non pꝛopꝛie inuenitur in vtroqʒ;:ſed pꝛopꝛie in intel⸗ lectu. Nnde cum lit vnus pꝛmus intellectus.ſ. ĩtellectꝰ diuinus ſᷣm cuius ↄfoꝛmitatẽ omnia in eſe pꝛoducunt᷑: omma dicuntur vera m vnam pꝛimam veritatẽ: q;uis in pluribꝰ ſimilibus ſint plures ⁊ dinerſe ſimilitudies. Mec Hoc. B. vbi ſupꝛa ar 4. CAd ⁊n dðm ꝙ duplex eſt denominatio. Duedam eſt intrinſeca. Et ſic vnũqðqʒ denominatur a vitate ſibi inherente. Alia eſt denomina⸗ tio extrinſeca. Et ſic non opoꝛtet ꝙ res denominenturve a veritate ſibi inherente ſed ab extrinſeca veritate. Et ſic res dicuntur vere a veritate puma. ¶ Ende Doc..ĩ de veritate: ubi ſupꝛa ſubdit ꝙ res denominantur uere a ueritate que eit in intellectu diuino uel in intellectu hu mano. Picut denominat cibus ſanus a ſanitate que eſt ĩ animali. t non ſicut a foꝛma inherente. Sed a neritate que eſt in ipſa re que nihil aliud eit q; entitas intellectui adequata.denominatur res uera ſicut a foꝛma inherente ſicut cibus denominatur ſanus a ſanitate que eſt ſua qna⸗ litas.iec ille. ¶d z reſpondet Doc. S. in de ueri⸗ tate ubi ſupꝛa ar.ð.ad pᷣn dicens ꝙ cum ſic arguit᷑. Om ne uerum eſt a deo. Iſtum foꝛnicariẽ uerum. Ergo ⁊c̃. incidit in fallatiam accũtis. Cum.n.dicumus iſtum foꝛ⸗ nicari eſt uerum:non hoc dicimus quaſi ipſe defectus in actu foꝛnicationis implicuus includatur in ratione neri⸗ tatis. Sed uerum pꝛedicat tantum adequationeʒ huius ad intellectum. Vnde non opʒ concludi. Ergo foꝛnicari eſt a deo. Sed ueritas eſt adeo. ¶ Ad replicam auteʒ di cit:ꝙ defoꝛmitas ⁊ alij defectus non habent veritatem: ſicut ⁊ alie res. Et ideo lʒ veritas defectuuʒ ſit adeo: ta⸗ men nop ex hoc cõcludi poteſt ꝙdefectus ſit a deo.Hec le. CEt quia rationes in contrarium adducte videntur concludere ꝙ ſit tantumi vna veritas ⁊non plures: ideo etiam ipſe ſoluende ſunt. QAcd pꝛimum ergo dicendum: ꝙ phyloſo⸗ phusvult ꝙ ſit t̃ vna pꝛima veritas pꝛopꝛie ⁊ pꝛimo:a qua omnia dicunt᷑ va: vt di⸗ ctum eſt. ¶ Ad ⁊ni dðᷣm:ꝙ ſicut idem eſt tp̃s ommũ tẽ ⸗ poꝛalium:ita vna eſt pꝛima yitas qͥ habet rationem mẽ⸗ ſure tãtũ.ſ.veritas diuina. Mnde Poc. S. vbi ſupꝛa ar. 40ad pᷣn dicit ꝙ tp̃s comparat᷑ ad tpalia ſit menſura ex trinſeca ad menſurata. Tnde pʒ ꝙ Anſelmꝰlogt᷑ deeri tate que eſt tiñ menſura ommũ rerũ ueraꝝ.xt illaẽ im. quia ſicut tempus eſt unus tm̃: ita ⁊ iſta eſt una tantum. Veritas autem que eſt in intellectu humano nel in ipſis rebus:non comparatur ad res: ſicut i enſura extrinſeca ⁊ communis ad menſurata. Bed nel ſicut menſuratum ad menſuram: ut eſt de ueritate intellectus humani ⁊ ſe Opoꝛtet eam uariari ᷓʒ narietatem rerum. Mel ſicut mẽ ſura etrinſeca ſicut eſt de ne itate que eſt ĩ ipſis rebus. Et has
t
jun zt ne i lÿ un m t6 9 ſi ig n
cul vai pe W

rm Pphiw npheet CSilii wohin menunin ſedpryun mellensli uneſepun diuerſe inn zd dönzn mecrkiltni te. luctden
ec..
nnſecwnt a. Cne es daonm moue nn msimt eren. Sür mn ſicutaſomM mteui e Dorb emiuenn
Mueſtio
Et has menſuras etiam opʒ pluriſicari ßmn pluralitateʒ menſuratoꝛum:ſicut diuerſoꝝ coꝛpoꝛum ſunt dinerſe di menſiones lider ille. lnde ſciendũ eſt ðᷣm Ooc. S.
vbi ſupꝛa ar.⁊. ꝙ vitas eſt in intellectu diuino:ſicut ĩ imẽ
ſurãte tiñ. Gt ẽ in ĩtellectu hũano ſpeculatiuo ſiẽ ĩ mẽſura to t. Sʒ ẽ in re:ſit ĩ menſurante ⁊ menſurato. Res.n.
menſurant intellectum ſpeculatiuun. Et menſurant ab intellectu diuino. Td z dðm:ꝙ illa verjtas ĩmutabi
lis:eſtveritas pꝛima que ſenſu non pcipit᷑. Et talis ẽ vna
tantum. ¶ AId n dðmn:ꝙ argumentũ concludit ꝙ ve⸗ rritas pꝛima eſt vna tñi:non aũt ꝙ non ſint plures verita⸗
tes ſecũdarie. Mñ dicit Toc. ᷓ. vbi ſupꝛa ar. ʒ ad. ym. ꝙ ſicut a veritate intellectꝰ dinini effluunt in intellectum angelicum ſpecies reꝝ inate vᷣm quas oĩa cognoſcit:ita a veritate intellectus diuini exemplariter ꝓcedit in intelle⸗ ctum noſtrũ vitas pꝛimoꝝ pꝛincipioꝝ ᷣm quã de oĩbus
iudicamus. Et qꝛ per eam iudicare nõ poſſumus niſi g eſt imilitudo pꝛime yitatis:ideo ᷓᷣm pꝛimã vitatẽ de
omnibus dicimur iudicare. Nec ille. C Mec ti pꝑ hoc
ſequitur ꝙ cognoſcamus deum qᷓ;tum àd quid eſi. Dꝛꝑ
illam ÿitatem pꝛimã iudicamus de omnibus nõ diſtin cte:jed in cõmuni virtute pꝛimoꝛum pꝛincipioꝛum.
CQueſtio.ʒa. De ſtatu in cauſis mouẽtibus ⁊ mãlibꝰ
N Einde nderendũreſtar qul eſt ſtatus in cauſis mouẽti d bus ⁊ mãlibus. Circa qð querunt duo.
¶Pꝛimo. Vtrum in cauſis mouentibꝰ ſit pꝛocedere in infinitum. ¶ Secundo. N Vtxꝝ in cauſis mlibꝰ ſit ꝓcedere i infim. T i in Doc. S.⁊ philoſopho. Aedioꝛum enimey⸗
tra. eſt lectio tertia.
— nri ſcpꝛoceditur. cuñ ꝙ 8. 5 primum in cauſis efficiẽtibus ſue mouentibus ſit pꝛoceſſus in ininitũ. Mã Apoibile eſt mundum ſemper fuiſſe: vt pʒ 80
phrſicdꝛuj: ⁊ pꝛobat Hoc. S.in de potentia.q.ʒ. ar.14.
Ergo poſſibile eſt innitas circulationes fuiſſe: quarum
uelibet potuit pꝛoducere effectũ. Et ſic in cauſis in effi⸗ entibus eſt pꝛocedere in infinitum. Cp.1. Moſita ꝑ⸗ petuitate mundi ᷣm phmꝛnon eſt deuenire ad pꝛimumn
8 alterans. Ergo idem quod pꝛius. ¶ P ·zo. oſita per⸗
petuitate mundi non ſequitur. Mõ eſt dabilis pꝛima cir⸗
culatio: ergo non eſt dabilis iſta ſcða circulatio. Vrgo a ſi mili. Mon ſequitur. Si nõ eſt dabilis pꝛuma cauſa: ergo
nec ſcda: vt vnlt phs. ¶H. 4. Intelligens intellectuʒ: poteſt intelligere ſuam intellectionem. Et iterum intelli
gendo ſuam intellectioneʒ poteſt intelligere ſeipſum per aliam intellectionem. Et ſic ĩ ininitum. Ergo poſſibile ẽ
abire in infinitum in cauſis mouentibus. ¶ Bed ↄtra eſt phvloſophꝰ in textu dicens. Nedioꝛum. n.extra que eſt Aiquid vitimum:⁊ pᷣmn neceſſe eſt eſſe qð pꝛius eſt cãm
ipſoꝛum poſt ſe. Mam ſi dicere nos opoꝛteat rerũ cauſaʒ quod pn eſt dicimus. Mon. n.qð eſt vltimum. Mullius
enim ꝙʒ finale eſt· nec medium niſi vnins. Mihil.n. df̃t vnum aut plura eſſe media finita aut infinita. Infinitoꝛuʒ
autem ſᷣm modum iſtuʒ ⁊ omnino infiniti partes medie
ſunt: Similiter auteʒ vſqʒ; modo. Mnuare ſi ex toto nihil
eſt aliqð pꝛimum:ex tota cauſa eſt ⁊c̃.* Meoſin dicendam:ꝙ in cauſis mouẽ⸗ — Reſpondeo tibus ſeu efficientibus non eſt pꝛocedere in infinitum. Manc concluſionem pꝛobat phy
loſophus vna ratione:que talis eſt. Cauſa pꝛima eſt cauſa omniujn. Ergo ſi tollatur cauſa pꝛima: tollentur omnes
canſe· Qꝛ ſubiata cauſa:tolluntun ea quoꝛũ eſt cauſa. Bʒ ſicauſe monentes pꝛocedunt in infinitum: nulla eſt cauſa
pꝛima. Ergo nec aliqua alia. ð eſt contra ſenſum. Igi⸗
tur ⁊c̃. Qð autem cauſa pꝛima ſit omninmn cauſa:pꝛobat vhyloſophus per quãdam diuiſionem. Mam cum opoꝛ
teat nos dicere que ſi cauſa inter aliqus tria que ſ untpꝛi Wum medium ⁊ vltimum:neceſſe eit dicere ꝙ pꝛiminʒ
Tertia.
ſit cauſa omnium alioꝛum, Ha illud quod eſt vltimũ nð
poteſt eſſe cauſa alioꝛum. Q ſi eſſet cauſa: non eſſet vlti
mum:cum effectus ſit poſterioꝛ ſua cauſa. Mec etiaʒ me
dium poteſt eſſe cã omnium. ꝛ non eſt caujſa niſi vnius
tiñ.ſ. vltimi. Relinquitur ergo ꝙ pꝛimuʒ ſit cauſa oĩuʒ. ¶Sed aliquis poſſet dicere ꝙ medium non habet tiñ vnum poſt ſe:ſed multa. ¶ Ideo ſubiũgit phyloſophus ꝙ nihil refert: vtrũ ſit tantũ vnum medium vel plura: fi nita aut infimta. Qꝛ omnia illa plura media accipiunt᷑ lo co vnius inq;tum conueniunt in ratione medij:que cum habeãt ratione medij non poſſunt eſſe pꝛima cã mouẽs.
Bt qꝛ ante omnem ſecundaʒ cãm mouentem requiritur
pꝛmna cauſa mouens: opoꝛtet ꝙ ante omneʒ cãm medii ſit cauſa pꝛima que nullo modo eſt media: quaſi habens aliam cãm ante ſe. Qua remota:tollit᷑ cauſalitas omniuʒ
alioꝛum. N Sed ꝙ ſi cauſe mouentes eſſent infinite nul
la eſſet cauſa pꝛima:ſic pꝛobat᷑ ſᷣm phyloſophũ. uia ſic
omnes cauſe eſſent medie. Dꝛ aut omnes eſſent eze pꝛie
aut medie aut vltime. Mon pꝛime nec vltime:qꝛ pꝛimũ
⁊ vitimũ repugnant rationi intiniti. Ergo ſi eſſent cãe in
finite: eſſentcauſe medie. ¶ Lonſiderandum eſt autẽ pꝛi
mo 6ʒ Doc. S hic ꝙ ſi alicuius finiti ſint plures partes
medie:non omnes partes ſimili ratione ſůt medie. Ma
quedam magis appꝛopinquant pꝛincipio: quedam ma⸗ gis appꝛopinquant vltimo. Sed infinito quod nõ habet pꝛimnm neqʒ vltimum:nulla pars poteſt magis vel mi nus appꝛopinquare pꝛincipio aut vltimo. Et ideo vſqʒ ad quãcũqʒ partem quam ſignamus:omnes partes ſunt
medie. Mec ille. CConſiderandũ eſt ſcõᷣo: ꝙ gauſarum quedam ſunt per ſe:qnedam peraccidens: vt pʒ 2 phy⸗
cum ⁊ FPuius. Tauſarum vero per ſe quedam ſunt eſſentialiter ſuboꝛqinate:ſicut dens intelligentie celum ⁊
2.lec. F.
cauſe inferioꝛes. Ilie ſũt accidentaliter ſuboꝛdinate:ſicut
auus:abauus: pater:⁊ filius: ⁊ ſic de ſimilibus. Et inter tales cauſas eſſentialiter ſuboꝛdinatas ⁊ accidẽtaliter ſub oꝛdinatas eſt talis differentiu. Mam i eſſentialiter ſuboꝛ dinatis:⁊ cauſa inq;tum cauſat dependet a cauſa pꝛima. Vnde non agit niſi in virtute pꝛime. Sed in accidentali⸗ ter ſuboꝛdinatis:ꝛd cauſa inqᷓ;um cauſat non dependet a
cauſa pꝛima:lʒ dependeat a pꝛima ineſſe ſuo vel ĩ aliquo
aitero.Filius.n. poteſt cauſare moꝛtuo patre. ¶ Rẽ cãe
eſſentialiter ſuboꝛdinate omnes concurrunt ſimul ad cau
ſandum effectum que ad ipſum requiruntur naturalr lo⸗ quendo. Mon aũt cãe accidentaliter ſnboꝛdinate. ¶ Võſi deradum eſt zo 5ᷣm Cõmen. in hoc paſu cõmento..ꝙ Ariſtotiles q;uis vtatur hic demonſtrationibꝰ ſcĩe nãlis: tamen inducit eas vlius. Qꝛ quanto demonſtratio fuerit
Vlioꝛ:tanto magis pꝛopꝛia erit huie ſcientie. Nt Zriſt. ob
ſeruat ſe in hac reſpõſione.ſ.inducendo demonſtratiòes naturales alio mõ qᷓ; in ſcientia naturali.dec ille. õ ſiderandum eſt 4* m Albertum in iſto ꝛ? tractatu pᷣmo caplo.õꝰ.ꝙ dupliciter poſſumꝰ accipere numexꝝ ⁊ oꝛdi⸗ neʒ cauſaꝝ monentiũ. Vno modo per ſe. Alioꝰ ꝑ accñs. der ſe quidem contingit dupliciter. Anoꝰ vt mouentiũ oꝛdo ⁊ nnmerus accipiatur cum oꝛdine ad ſitum. Et ſic pꝛimum mouens eſt pꝛimũ celum mouens compoſituʒ
ex motoꝛe ⁊ coꝛpoꝛe moto pꝛimo.t media que ſũt mo
nentia ⁊ mota omnnia ſic ſunt compoſita· Et vltimũ motũ eſt ipſũ coꝛpus in quo conſiſtit virtus piimi mouentis:
que eſt actus eius ſᷣm ꝙ eſt monens. Ilio modo accipit᷑
oꝛdo ⁊ numerus mouentiũ: ᷣm ꝙ abſtrahitur a ſitu. Et ßm hoc monens pꝛimũ eſt ſimplex mouens ⁊ non md⸗
tum. Et mouer motum pꝛimũ per ſe ⁊ vnifoꝛme:⁊ po⸗
ſtea venit motus per mouẽtia mota per ſe vſq; ad id qð
mouetur tñ. Sed per accidens ſumitur numerus ⁊ oꝛ do mouentium ᷣm ꝙ accipitur mouens pꝛimũ vno mo
do ſe habens nd eternum ᷣm ꝙ ipſum mouens ſemper
eit in pꝛincipio ⁊ fine ſimul noñ actu ſʒ potentia:ſicut pa⸗
tet de motu cinculari.Et inde eſt ꝙ accidit motui eſſe in⸗
fnitum ſᷣm naturam mouentis:non m ꝙ monens ß qꝙ
imſi ilud quod monetur eſt ſpericuʒ.

Secundi ſuboꝛdinatis poteſt eſſe pꝛoceſſus in infinitum vᷣm poten tiam ſuccemionis:nan aũt ðᷣm actũ:qꝛ infinita vni accede⸗ re pñt· Lirculationes aũt ille ſunt accñtaliter ſuboꝛdinte: cum vna poſſit ꝓducere effectũ altera non. ꝓducẽte. Jõ ni pil refert in eiſdẽ eſſe ꝓceſſũ in iñinitũ. ¶ Mec tñ pp hoc ſequit᷑ ꝙ ſi mundus eẽt ab eterno ꝙ eẽnt infinita in actu. Licʒ.n· quelʒ circulatio ſeoꝛſũ ſumpta potuiſſet xducere effectũ:nõ tñ ſimul cũ pᷣcedentibus ⁊ ſequẽtibus: qꝛ hoc repugnat rei factibili: vt clarius patebit ĩ·.huius q. 8. ar.1. C Ad m dðm ſilr?g illa circulatio eſt accfital ſub⸗ oꝛdinata. Tlnde nihil ↄcjndit. Oð autẽ in canſis accfitalr⸗ ſuboꝛdinatis poſſit eẽ ꝓceſſus in inkinitũ iᷣm potentiã ſuc ceſionis:pʒ per Voc. S.in.inꝛc.q.iar. ꝗ· ad ꝛꝛ vbl ſic ait. In his que ſůt per ſe:rõ incipit a pᷣncipijs nãtjmnotis: ⁊ ad aliquẽ terminũ ꝓgredit᷑. Ande phs ꝓbat in vᷣ poſt⸗ ꝙ in demt̃ationibus non ẽ ꝓceſſus in iinitũ: qꝛ in demõ ſtrationibus attendit᷑ oꝛdo aliquoꝝ per ſe adinuicẽ cõne xoꝛum ⁊ nonꝝ accijs. In his aũt que per acclis ↄnectun tur: nihil ꝓhibet rõnem in infinitũ ꝓcedere. Accidit autẽ quantitati aut nũero p̃exiſtenti inqᷓ;tum hmõi ꝙ ei adda rur quãtitas aut vnitas · Ande in hmõi nihil ꝓhibet rõnẽ in infinitũ ꝓcedere. Mec üle. CAd zn dðmn:ꝙ rõ phrꝙ cedit i eẽntialiter ſuboꝛdinatis in qbus ſcða cã nõ poteſt cauſare niſi in vᷣtute pᷣme cãe. Sed pꝛedicte circulatiões ſimt accitali ſuboꝛdinate:vt dictũ eſt. Ideo non eit ſile. CAd vlm dðm:ꝙ multiplicatio actuum intelleccius ſi eut ⁊ voluntatis refiere ſupꝛa ſeipſã ſe hʒ per accis. Añ non eſt incõuemens ꝙ ſit multiplicatio in ĩfinitũ. Qnod pʒ per Doc. B. in. iñc.vbi ſupꝛa ad vltimuʒ vbi ſic ait. Jila multiplicatio actuũ volũtatis reflexe ſupꝛa ſeipſam: per accidens ſe hʒ ad oꝛdinem finiũ. Qð pʒ ex hoc ꝙ cir ca vnũ ⁊ eundem actum indifferenter ſemel vel pluries ſupꝛa ſeipſaʒ voluntas reflecti?᷑· Mec ille. ¶ Sed ex hoc oꝛitin· hic difficultas. Wam intellectus intelligendo ſuuʒ obm:intelligit ſuã intellectionẽ. Vel ergo alio actu intelli git ſuũ obm ⁊ alio actu ſuam intellectionẽ: vel vno actu. Si pꝛimũ ſic in actibus erit ꝓcedere in infinitũ:qꝛ ſimie iudicium erit de illo alio actu. Si ſcõᷣm:hoc erit 5 Doc. P. in pᷣn parte.q.is ar.4 · ad m. Cm ꝙ oc. F. in pꝛimo ſiaꝝ di.pᷣꝰ.q.⁊.ar. pᷣo. ad ⁊n vult ꝙ eEadẽ opãtiõe anima intelligat ſuũ obm ⁊ ſuã operationẽ· Picit. n.ꝙ ea dem fruitione fruimur ſine ⁊ operatione cuius obmẽfi⸗ nis vltimꝰꝛſic eadẽ opatiòe itelligo ĩtelligibile ⁊ ĩtelligo me itelligẽ.hec ille. ¶ Sʒ ĩ ðᷣꝰ ꝑte vbi ĩmediate ð d di cere oppoſitũ. Picit. n.ꝙ in nobis relationes intelligibi les in ininitũ multiplicant᷑. Qꝛ alio actu itelligit hõ lapi dem:⁊ alio actu intelligit ſe intelligere.̃t ſie in infinitũ: multiplicant᷑ actus intelligendi. Mec ille. ¶Muius autẽ diuerſitatis ↄcoꝛdantiã ponit Doc. S.in pᷣꝰ ſnĩaꝝ.di.ꝛ.
x ectio.7.
q.⁊. ar.ʒz · in coꝛpe: vbi dicit ꝙ in ſpẽm vel ymaginẽ con
tingit fieri ↄuerſionem dupir. Vel 5ʒ ꝙ eſt ſpecies talis rei. Et tunc eadẽ eſt ↄuerſio in ſpẽʒ rei ⁊ rem ipſaʒ. Mel smꝙ eſt res quedam Ft ſic non opʒ ꝙ eadẽ ↄnerſidne conuertat᷑ quis per intellectũ in ſpẽm rei ⁊ rem. Siẽ qñ aliquisↄſiderat ymaginẽ inq;tum eit coꝛpus lapideum: ⁊ inq;tum eſt Goꝛlis ſilitudo vł platonis. Met ille. Idẽ tanʒit ibidem ad quartum. Et di.i.q.I.y. 4 n. Et ſimi⸗ liter dicendũ eſt de actu:ſicut dictum eſt de ſpecie. CIbi in oc. F ⁊ pho. At vero neqʒ in deoꝛſum.
f 4 ſic pꝛocedit. Ṽ 2—— B ſecun dum ꝙ ſit ꝓceſſus mi finitum in cauſis malibus · Mam diuiſio conti
nui eſt mãlis. Sed ↄtinuũ eſt diuiſibile in in⸗ initum:cũ ſt diniſibile in ſemp dimſibilia. Igit᷑ in cãis
mãlibus eſt ꝓcedere in infinitũ. N P.⁊0. Bjationes ⁊ coꝛruptiones ſunt infinite vp mãm. Ergo mãe ſunt ini⸗ xectio ·ð. nite. ¶ d Luilʒ foꝛme coꝛreſpondet. ꝓpꝛia po vt pʒ
7 huius. Sed infinite ſunt foꝛme ꝑ ſucceſſionẽ poſita ꝑ⸗
petuitate mundi. Ergo infinite ſũt mãe. CPp4. In ge
neratione rei aut manet eadẽ mã ĩgenito ⁊ cœꝛrupto: aut eſt alia mã in genito ⁊ alia incoꝛrupto. Si pᷣn ergo eadẽ
ratione manebunt dimenſiones mãe:⁊ ꝑ ↄñs foꝛma ſub
etha.
ſtantialis manebit. Et ſic quãdo eſt coꝛruptio:nõ erit coꝛ ruptio..ð implicat. Bi vᷣo ꝛmnꝛcum tales generationes ſint infnite per ſucceſionẽ vᷣm ꝓhʒꝛſequit᷑ idem qð pꝛiꝰ. ¶ Sedõ eſt·ꝓhs in textu dicens. It vero neqʒ in deoꝛ⸗ ſum poſſibile eit in nñintũ ire:ipſo ſurſum habente pꝛin cipuumn: aut ex igne quidem aqua ex hoc vero terram: ⁊ na ſemper aliquid aliud feri genus. Reſt on deo dðin ꝙ in cauſis mãlibus non
P eſt pꝛocedere in infinitũ neqʒ ſurfum neqʒ in deoꝛſuʒ. Pꝛumã partẽ huius ↄclonis nõ pꝛobat phs hic: ſed pꝛeſupponit eam expßᷣꝰ phyt. Dꝛvt ibi dictũ eſt ex vna mã pꝛima que eit ingenerabilis ⁊ in cõ.dꝛ. coꝛruptibilis:nec fit ex aliquo alioꝛ:cũ ſit Wᷣʒvnicuiqʒ pᷣnꝛ vt pʒ etiã pᷣ phyſicoꝝ. Ergo eſt ſtatus in materijs ĩ ſur⸗ ſum aſcendendo ⁊ a parte ante. ¶ Sed pꝛo ꝓbatione ⁊⸗
partis ↄcloms.vʒ.ꝙ non ſit ꝓceſſus in infinitũ in deoꝛſũ
deſcendendo pꝛemittit quãdã diſtinctionẽ.vʒ. ꝙ duplici
ter di aligd per ſe fieri ex aliquo. Anoꝰ impꝛopꝛie: m
ꝙ iy ex dicit oꝛdineʒ tiñ̃:ſicut dicimus ꝙ meridies fit ex die ⁊ ſicut nos dicius ꝙ feitũ epyphãnie ſit ex feſto na talis: qꝛ feſtũ epyphanie ſit poſt feſtũ natalis. Jed hoc.ꝓ pꝛie non d fieri. Qð ſic pꝛobat hic Doc · S. Qꝛ fieri eſt quoddã mutari. In mutatione vo pꝛopꝛie dicta nomſolũ requirit oꝛdo terininoꝝ:ſed ẽt m idem vtriuſq;: vt pʒ 8o huius. Qð qdem non cõtingit in pᷣdicto exẽplo. Sed poc dicimus 5ᷣmꝙ ymaginamur tẽpus eſſe: vt ſbʒ diuer ſoꝛum feſtoꝝ. Alioo dicit᷑ aliquid fieri ey alio ꝓpꝛie:quã do.ſ.aliqð vnũ ſbm mutat᷑ de hoc in illud. Et hoc iterũ contingit duplr. Vnoꝰ ſicut dicimus ꝙ ex puero fit vir:ĩ qᷓ;tum.ſ.puer mutat᷑ de ſtaru puerili ⁊ impſecto in ſtatũ virileʒ ⁊ perfectũ. Alioꝰ ſicut dicunus ꝙ ex aqua ſit aer per aliquũ tranſmutationẽ. Et iſti duo modi ꝓpꝛie fiendi duplr dr̃nt. Dꝛ in pꝛĩo mõ quo dicimꝰex puero fieri vi⸗ rum ſicut ex eo qð eit i fieri: fit illud qð factũ eſt. Aut ex eo qð eit impfici:ft illud qð iam factũ eſt. Et hoc i eſt: qꝛ illud qð iam eſt in ñieri vel impfici eſt medium inter ens ⁊ non ens:ſicut generatio eſt mediũ inter eſſe ⁊ non eſſe. Et qꝛ per mediũ peruenit᷑ ad extremũ: dicimus ex eo qð generat᷑ fieri illud qð generatũ ẽ:⁊ ex eoqð ꝑfcit᷑ fieri illud qð perfectũ eſt. Et ſic dicimus ꝙ ex vnero ſit vir. Sed in alio mõ quo dicimus ꝙ ex aqua fit aer:vnũ extremoꝝ non ſe hʒ: vt via:vel vt mediũ ad alteꝝ ſiẽ jie⸗ ri ad factũ eſſe:ſʒ magis vt terminus a quo recedit᷑vt ad alium terminũ perueniat᷑. Vnde ex vno coꝛrupto ſit alte rum. Scðo drnt. Qꝛ illa que dir ſieri pꝛimo mõ hñt na turalem oꝛdinẽ ad inuicem.Et ideo non reflectunt ad ĩ⸗ ucem. Mon.n.dicimus ꝙ ex viro ſit puer ſicut ecõner⸗ ſo. Cuius rõ eſt. Dꝛ illa duo ex quoꝝ vno ſᷣm iſtũ modũ ſiendi d̃ fieri altex:nõ ſe hñt ad inuiceʒ ſicut duo termi⸗ ni mutationis: vt dictũ eſt ſed ſolum ſicut ea qnoꝝ vnũ ẽ poſt alterum. Sed puer ⁊ vir ſunt hmõi: vt p Jö xc̃. Sed inter illa que fiunt vᷣm aliũ modũ: inuenit᷑ reflexio · Bicut.nex aqᷓ generat᷑ aer: ita aqua generat᷑ ex aere coꝛ rupto. Et hoc ideo:qꝛ ſe ht: vt duo termini mutationis ⁊ non habeãt naturalem oꝛdinẽ adinuieem. ¶ Mis ſup⸗ poſitis pꝛobat Doc. S. ſcham partẽ ↄcluſionis ᷣm phm hic vna ratione. Anue talis eſt. Pi eſſet pꝛocedere in inñ⸗ nitum in cauſis mãlibus deoꝛſum deſcendendo: hoc eõt ßᷣm aliquem pꝛedictoꝝ modoꝝ pꝛopꝛie fiendi:qꝛ non di cimns ſieri pꝛopꝛie aliqd niſi illis duobus modis. Sed ᷣm nullum illoꝝ modoꝝ eſt pꝛocedere in infinitum. Bi tur ⁊ð. Mꝛobatio medie. Mon.n· põt eſſepꝛoceſſus i in finitum 5ᷣm pᷣm moduʒ quo dicimus eꝝ puero ſieri vix⸗ MVam illud ex quo aliqd dicimus fieri illo mõ ſe habet⸗ vt medimn inter duo extrema.ſ.inter eſſe ⁊ non eſſe:ſed poſitis terminis impoſſibile eſt media eſſe infinita:qꝛ ex tremuz roni infiniti repugnat. Silr non eſtpꝛocedere iñ nitum ʒ 2n modũ. Qꝛ in illo modo inuenit᷑ reflexio ex⸗ tremoꝛum adinuicem pꝛopter hoc ꝙ alterius coꝛruptio eſt alterius generatio. bicũqʒ autẽin eſt reflexio:redi᷑ ad pꝛimum:ita.ſ·ꝙ illud qð pꝛimo fuit pꝛimũ poſtea ſit terminus:qð in iſinitis nõ põt ↄtingere ĩ qbus nõ ẽp̃n neqʒ
—
ec.pᷣ

do.5. in opne deum pdech us eſenhn nnpn niud. kihun erpuwin i mpimt usgermmt modu merpni cöſwicit wüctkibu ſc ei meim etiinn i emmid üt—. cmus6 g ri netüum ns acon
Mueſtio
neqʒinis · Vrgðnulla modo ex aliquo põt fieri aliquid
i ĩinium:quod eſt deoꝛſum deſcendere in cauſis mate rialibus. ¶ Lonſiderandum eſt autem pꝛmo ᷣm Doc.
B. in pꝛecedenti lectione ꝙ pꝛocedere in ſurſum vel de
oꝛſum in cauſis: põt exponi dupliciter. nomõ ꝙ ꝓce⸗ dere in agẽtubꝰeſt ſurſum aſcendere:cũ patiens ſubijcia tur agenti. Et pꝛocedere in patientibus eſt deoꝛſum de ſcendere · Bicut aũt agere attribuit᷑ cauſe mouenti:ita ⁊ pati attribuntur materie · Ande pꝛoceſſus cauſarum mo
uentium eſt in ſurſum. Et pꝛoceſſus cãx materialiũ ẽ in
deoꝛſũ. Et qꝛ oſtẽderat ꝙ non eſt pꝛoceſjns in infinitũ in
cauſis mouentibus:quaſi in ſurſum aſcendendo:ſubiun
git ꝙ nec etiam poſſibile eſt ire in infinitũ deoꝛſum m
.pꝛoceſſuʒ cauſarum mãliũ: ſuppoſito ꝙ in ſurſum
parte cauſarum mouentium inueniatur aliqð pꝛincipiũ ſecundo modo põt exponi aliter: vt intelligatur in cauſis mouentibus in quibus manifeſti ſunt ad ſenſum vltimi effectus: qui non mouent. Ideo non queritur ſi pꝛoceda tur in infintum inſerius: ᷣm illud genus ſed tm̃ pꝛoce⸗ datur in infinitum ſuperius. Sed in genere cauſarũ mna terialiũ ecõnerſo ſupponitur vnum pꝛimum qð ſitfun⸗ damnentum ⁊ baſis alioꝛum. Et dubitatur vtrum in inñ nitů pꝛocedatur in deoꝛſum 5ᷣm pꝛoceſſum eoꝛnʒ que ge nerantur ex mã.. Mec ille. C Iec autem ſecunda expoſi tio cõmunior eſt in ſcola. Voc. S.qᷓ; pꝛima ᷓᷣm ꝙ ſonat exemplum phy. Conſiderandum eſt ſcho ſʒ phm ꝙ ex pꝛimo materiali pꝛincipio fit aliquid ſicut ex imperfe cto ⁊ in potẽtia exiſtente:quod eſt medium mter purum nõ ens ꝛ⁊ ens actu:non aũt ſicut ex aere jit aqua. Dð pꝛo
bat pbs duo ſupponendo in quibus omnes antiqui con⸗
ueniebant: Pꝛimum ſupponit ꝙ ſit aliquod pꝛimũ ÿn
cipiũ materiale:ita ꝙ in generationibus rerum non pꝛo redatur in infinitum ex ꝑte ſuperioꝛis eiꝰ ex quo genera tur. Becundum ſupponit ꝙ pꝛima materia ſit ſempiter
na. Duibus ſuppoſitis manifeſtum eſt ex ſecunda ſuppo ſitione ꝙ nihil ſit ex materia pꝛima: ſecundo modo fiendi ſicut ex aere coꝛrupto fit aqua. Vuia illud quod ẽ ſempiternum nõ põt coꝛrumpi. Bed pꝛima materia m ſecundam ſuppoſitionem eſt ſempiterna. Igit᷑ ⁊c̃. CEt ſi dicatur ꝙ pꝛimum pꝛincipium materiale non ponitur aphys ſempiternum pꝛopter hoc ꝙ vnuz numero ma⸗ nens ſit ſempiternum:ſed qꝛ eſt ſempiternum per ſuc⸗ ceſſionem:ſicut ſi pdnat᷑ humanũgenus eẽ ſempiternũ. CAcd hoc reſpondet phus ꝙ quia generatio nõ eſt inñ⸗ nita in ſurſũ ſed eſt ðuenire ad aliquod pꝛimũ pꝛincipiũ materiale: vt pʒ per pꝛimũ ſuppoſitionem:neceſſe eſt ꝙᷣ ſi aliqð ſit pꝛimũ pꝛincipiũ materiale ex quo fiunt alia ꝑ erꝰcoꝛruptioneʒ:ꝙ nõ ſit ſempiternũ de quo phi dicũt. Won enim poſſet eſſe illud pꝛimũ pꝛincipiũ materiale ſempiternum:ſi eo coꝛrupto alia generarent. Ex eo pʒ ꝙ ex pꝛimo pꝛincipio materiali non ſit aliquod ſcðo mð ſed pumo modo ſicut ex fit perfectũ. ergo dicendum ꝙ in cauſis ma Sd Pimuz tetthbn eſentiiter ſuboꝛdi⸗ natus non eſt pꝛocedere in infinitum:ſicut etiam dictum eſt de cauſis mouentibus. In cauſis aũt materialibus accidentaliter ſubordinatis poteſt eſſe pꝛoceſſus in infini tum Vnde ille cauſe materiales dicũtur eſſentialiter ſp qꝛdinate: quãdo vna ſubijcit invirtute alteriꝰſicut mixtũ ſubijcit᷑ in virtute elementi ⁊ elementum in virtute pri ie materie. Bed ille cauſe materiale dicunt᷑ accidenta⸗ liter ſubordinate:qñ vna non ſubijcit᷑ in virtute alteriuſ. Sicut eſt de materia ſoꝛtis ⁊ platonis ⁊ de partibꝰcon ⸗ tinui acceptis per diniſionẽ Tlnde vᷣm potentiam dini⸗ ſionis a ſucceſſionis contingit ire in infinitũ in cauſis ma terialibꝰaccidentaliter ſuboꝛdinatis. Wunquã tñ erunt ſimul infinſte partes materie ⁊ infinite partes contini. Ctper hoe pater ſolutio ad ſecundũ ⁊ tertiuʒ. C Id quartũ dicendũ ꝙ materia pꝛima põt dupliciter conſide rari. nomodo ᷣm ſuam eſſentiam.ikt ſic de vna in ge nito ⁊ coꝛrupto:qꝛ ſie in ea nulla eſt diuerſitas. Aliomo do poteſt conſderari vʒ eiſe in actu quod habet a foꝛmna
Et ſie non eſt eadem numero ingenito ⁊ coꝛrupto vtar gumentum voluit. Mualiter aut in materia ponantur dumenſiones ⁊ qualiter remaneant in ipſa: non eſt pre⸗ ſentis conſiderationis ſed in ſequentibus determinabit᷑ in.7. huius.q.I. ar.y.x⁊ IO.⁊.II.
CQneſtio qjrta ve ſtatu in cauſi finalibꝰa formalibꝰ.
— Einde cõſiderandum reſtat qua
liter eſt ſtatus in cauſis ſi
d nalibus ⁊ foꝛmalibus · C Kirca quod dneruntur quattuor. CPrimo vtx ſit procedere in infinituʒ in cauſis finalibꝰ.
¶ Secũdo vtrũ ſit procedere in infini⸗
tñ itnñs formãaibus. ¶ Tertio vtrů inter ipſam for
mam primam ⁊ ipſũ nihil.ſ.materiam pꝛimaʒ poſint eſſe intinite foꝛme differentes ipecie. ¶ Quarto vtruʒ dato ꝙ eſſet pꝛocedere ĩ infinitum in cauſis reꝝ pom; eẽ aliqua ſcientia ⁊ certa cognitio de rebus.
Cbi n Woc. S.⁊ pho Ampliꝰaũt ⁊ qð eſt. ⁊ẽ lec.4.
— 5 pimum ſic pꝛocedit. ⁊lider
ꝙ ſit pꝛocedere in in finitũ in cauſis finalibꝰ.aʒ omne generãs in
S tendit ſibi finem. Sed infinita ſunt generantia cũ infinite ſint generatiões. Ergo infiniti ſũt fines. ¶ P 20. Ponum pꝛoducit bonũ. Bed bonñ cit ſui ipſius dif
fuſiuũ. Vnde qᷓ;to cõmumꝰtanto dininiꝰvt pʒpꝰ ethyt᷑. 1 ec.2.
Argo bonũ qð procedit ab alio pꝛoducit alið bonũ ⁊ ſic ilið alið:⁊ ſic in ifinitũ. Ergo idem qð prius. C ʒo.
M uantitates mathe matice in infintũ miltplicari pdſſũt
ex eo ꝙ eaqͥ ſũt ratioms poſſũt in infinitũ multiplicari. deſideriũ finis ſequit᷑ appꝛehenſionem rationis. Igit᷑ z. CP 4ꝰfinis cum habeat rationem boni eſt obie⸗ ctũ volũtatis. Bed volůtas infinities poteſt reflecti ſu⸗ pꝛa ſe ipſam doſſi enim veile aligd ⁊ velle me velle ulð ⁊ ſi in ifinitũ Irgo infinibꝰeſt pꝛoceſſus in infinitũ ¶ged contra eſt phyloſophus in textu dicens. Impli us àutem ⁊ qð eſt cuꝰcã ſinis. Tale vero qð non alteriꝰ cã ſed alia illiꝰ. Quare ſi qdem fuerit tale ipfũ vltimũ: nõ erit infinitũ. Si vo nihil tale non erit qð cuiꝰcã. Sed qui intinitũ faciũt latent auferentes boni naturaʒ. Et nul lus conabit᷑ alið facere ad terminũ non futurꝰ? venire. Meqʒ vtiqʒ erit pꝛacticꝰintellectꝰin talibꝰ. Wam cauſa alicuiꝰfacit ſemper qui intellectum habet. Mic enim eſt terminꝰ. Fmis enim terminꝰeſt. Reſt Oondco dicendum ꝙ in cauſis finalibꝰ P S non eſt pꝛocedere in infinituʒ ⁊ hoc in eſſentialiter ſuboꝛdinatis. ¶ Panc concluſionẽ pꝛobat phyloſophus quattuor rationibus. Qnuarũ pᷣma talis eſt. Illud quod eſt cuiꝰcauſa. habet rationem finis. Sed finis dicit ulud qð non eſt pꝛopter alia ſed alia ſunt pꝛopter ipſum. Jut ergo eſt aliquid tale:aut non. Si pꝛi mũ tũc illud erit vltimũ in hoc genere cauſe. It ſie non eſt pꝛocedere in infinitum. Si vero nihil inueniat᷑ tale tũc non erit finis Et ſic tolletur hoc genꝰcauſe quod di⸗ citur cuius cauſa. ¶ Fciendũ eſt ti circa hanc rationem: ꝙ finis p̃t accipi duplr. Tnoꝰ in rõe ſinis. Et ſic hʒ rõeʒ vltimi. Ilioꝰ vt hz rõnem medij. Mer reſpectum ad ſe quentia ⁊ rationem finis per reſpectũ ad precedentia. ⁊ de tali non ſit hic mentio inquãtũ huiuſmodi.¶ Fecũ da ratio. Si eſſet pꝛocedere in infinitum in fimbus.non eſſet cauſa finalis.vt patuit per pꝛecedentem rationem. Bed remota cauſa finali: remouetur natura ⁊ ratio boni qꝛ eadem eſt ratio boni ⁊ finis. Mam bonum eſt quod omnia appetunt: vt dicit᷑ pꝛimo ethy. li ergo qupo⸗
nunt infinitũ in canſis finalibus:auferunt totaliter naturã
boni licet ti ipſi non percipiant. ¶ Tertia ratio eſt. Si ſit procedere ĩ ifinitum in cauſis finalibus nullꝰ poterit puenire ad vltimũ terminũ.qꝛ infinitoꝝ nõ eſt vltimus terminꝰ. Bed nullꝰconat᷑ ad aliqd faciẽdũ: niſi per hoc ꝙ exiſtimat ſe venturuʒ in aliqd aliud ſicut ad vltimuʒ
terminũ. rgo ponẽtes ꝓceſſuʒ in infinitũ in„. fina

P. 3.c0.10
ad indiuidua perueniatur.
¶Secund
lubꝰereludũt oẽm conatũ ad operãdũ ẽt rex nãliũ: quia
nulliꝰrei nãlis motus eit niſi ad id ad qð apta nãta eſt P uenire. CQuarta rõ talis eſt. Qui ponit infinirũ in cau ſis finalibꝰ: excludit terminũ ⁊ ꝑ ↄñs ſinẽ: cuius cã fitali qd. Sed oẽ agens per intellecti:agit gra alicuiꝰfnis.ſeq
tur ergo ꝙ inter cãs opatiua nõ ſit intellectꝰ. t itatoll intellectus pꝛacticꝰ. Cum igitur hec ſint inconuenientia:
opoꝛtet remoueri:illud ex quo ſequuntur ſcilicet infini tum in cauſis finalibus. vcaũg in inibus ne⸗ „1 ergo dice a Acd primum gter ſpoꝛcinans b eſt ꝓcedere in ifinitũ: ſicut ẽt ſuperiꝰdictũ eſt de caufis monẽtibꝰx materialibꝰ:qð argumẽtũ cõcludit ⁊ nibil aliud. CAd ſcðm dicẽdi ꝙ de rõne boni eſt ꝙ aligd ab ipſo effuat. õ ti ꝙ ipſuin ab alio ꝓcedat. xt j cũ bo nũ hẽat rõnẽ finis ⁊ pꝛimũ bonũ ſit vltimus finis: rõ illa nõ ꝓbat ꝙ pꝛimũ bonũ nõ ſit vltimꝰinis: ſed ꝙ fine pꝛi mo ſuppoſito ꝓcedat᷑ in infinitũ inferiꝰverſus ea que ſũt ad finẽ · Et hoc quidẽ cõpeteret:ſi cõſideraretur ſola vir tus pꝛimi boni que eſt inninita.ſ.ꝙ ab ipſo ꝓcederent in finita. Sed qꝛ pꝛimũ bonũ hyʒ difuſionẽ ꝑ itellectũ cuiꝰ eſt ᷣm aliquã certũ foꝛmã ꝓfluere in creata:iõ aliqs cer tus modꝰ adhibet᷑ bonoꝛũ effluxui a pꝛimo bonoa quo oĩa alia bona participant virtutem diſſuſiuã. Et i diffu ſio bonoꝛũ nõ ꝓcedit in infinitũ.ſed ſicut dr̃ ſapientie.i. deus gia diſpoſuit in numero pondere ⁊ mẽſura ſiue or dine.Moc Hoc. G· foꝛmalr. Iaꝛc.q.pi.ar.ꝓ. ad pꝛimũ ¶Acd tertiũ dicendũ ꝙ in hijs que per accnñs ad inuicẽ cõnectunt᷑: nihil ꝓhibet rõnem in infinitũ ꝓcedere. Ac cidit aũt quãtitati pᷣexiſtẽti iquãtũ hmõi ꝙ ei addat᷑ alia q;titas. Nñ in hmõi nihilꝓhibet rõnẽ in infinitũ pꝛoce dere vt pʒ per Doc. S.vbi ſupꝛa ad ſcõm. Et per hoc pʒ ſolutio ad vltimũ argumenũ. ¶ Ibi in Doc. S.⁊ phᷣo. Ged nõ qð quid erat eſſe. — D ſecũdũ ſic ꝓcedit᷑. lr᷑ ꝙ ſit pꝛo cedere in infinitũ in cau ſis foꝛmalibꝰ. Mã innite ſunt ſpẽs numero „ Lxñ:cũ numerus ſit augmentabilis in infinitũ: Sʒ foꝛme ſunt ſicut numeri vt pʒ.ð.huiꝰ Ergo intinite ſunt foꝛme. CPꝛꝰ. Suppoſita eternitate můũdi cũ phᷣo iſiniti hoĩes pꝛeceſſiſſent:⁊ ſine numero eſſent futuri.er go infinite fuerunt aie: Sed aĩa rõnalis eſt in coꝛruptibi ſis.ergo infinite eẽnt actu foꝛme · Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. CP
5
zo. Materia eſt in poꝰad infinitas foꝛmas vt pʒ pꝰ phy.
circa finẽ. Ergo in cauſis foꝛmalibꝰeſt ꝓcedere ĩ ĩfinituʒ ¶P 40. Dis differentia alicuiꝰgeneris hʒ oppoſitã dif ferentiã ſibi coꝛreſpondẽtẽ. Sed finitũ actu eſt differẽtia quãtitatis. Ergo infinitũ in actu erit oppoſita differẽtia. Et ita ſicut inneniunt᷑ finite foꝛme ita inueniũtur etiã in ſinite foꝛme: vel ſaltẽ poſſibile eſt ⁊ ſic idem quod pꝛiꝰ. ¶ Sed cõtra eſt phus in textu dicẽſ. Sed nõ qðqd erat eſſe cõuenit reduci ad aliã diffinitionẽ mltiplicãtẽ rõnẽ. Sempꝑ enim que ante eſt magis eſt: t que poſterior ẽ: nõ eſt: Cuius aũt pꝛimũ nõ eſt:nec hitũ eſt. Impliꝰ ſcire deſtruũt qui ita dicunt Mõ enim poſſibile ſcire pꝛiꝰqᷓ;
dicẽdũ ꝙ in caufis foꝛmalibꝰ nõ eſt ꝓcedere in infinitũ. Dð
Reſpondeo
ꝓbat phus qjttuoꝛ rõnibus. Quaꝝ pꝛima talis eſt. In
multitudine foꝛmaꝝ ſen rõnũ ſempꝝ illa q̃ pꝛior eſt nia⸗ gis eſt. Ergo ſi pꝛimũ nõ eſt:nec hitũ.i.ↄſequẽs erit.ſed ſ in infinitũ ꝓcedat᷑ in rõnibus nõ erit pꝛima foꝛma vel rõ diffinitiua. Ergo ↄſequẽtes oẽs exciudũtur.et ſic nul la erit diffinitio:⁊ per ↄns neqʒ demõſtratio. ¶ Scða
rõ · Impoſſibile eſt aligd ſciri.pꝛius q́; pueniat᷑ ad indi
nidua.i.ad ꝓpõnes iniediatas: vl ſpecies ſpecialiſſimas aut vo ad gſia gnialiſſima. Sed ſi ꝓcedaturin infinitum in diffinitionibꝰ in ſurſum:nulla erit ꝓpõ ĩmediata ⁊ ꝑ ↄſequens nulla erit ſcia.qꝛ ſcientia eſt de cõcluſionibus deductis ex pꝛincipijs ĩimediatis Tertia rõ. Tnum
qðqʒ cognoſcitur per intellectũ foꝛine ſue. Sed ſi in for
mis ꝓcedat᷑ inininitũ.nõ poterũt intelligi:qꝛ infinitũ in
qHetha.
quãtũ huiuſmodi nõ cõprehendit᷑ ab intellectu Etſic iſta poſitioſtotaliter deſtruit oẽm cognitionẽ.
Quarts
rõ. In oœĩ eo quod mouet᷑: neceſſe ẽ intelligere materia;
qꝛ omne qð mouetur eſt in potentia. Sed qꝛ poꝰẽ nã.
Ipſaãt mã hʒ rõnẽ infiniti:qꝛ materia vᷣm ſe inteliigitur
abſqʒ omni foꝛma. Et ipſi infinito quod eſt materia cõ
nenit ipſum eſſe nihil.ſ.priuatio. Ergo per oppoſitum ipſi finito cõuenit ipſum eſſe. Sed eſſe eſt per foꝛmam
ergo non eit infinitum in foꝛmis. C ſpro ampliori aũt
noticia pᷣdictarũ rõnũ phy arguitur ſie c̃tra eas. ¶dꝰ
ſic. on enim ſequitur. Si nõ ſit pꝛocedere in infinitum
in diffinitionibus ꝙ nõ ſit ꝓcedere in ifinitũ in forinis. Quia lʒ quelubet diffõ ſit forma:non tamẽ q̃libet foꝛma
eſt diffinitio. Et ſic videt᷑ ꝙ pꝛima rõ peccet ᷣm fallatiã conſequẽtis a deſtructione aitis ad deſtructioneʒ ↄñtis. CP⁊.ſoꝛme ſpecifice que ſůt poſterioꝛes: ſũt agis complete ⁊ pfecte qᷓ; foꝛme generice:cũ determinemur vltima determinatione foꝛmali. Ergo in pᷣꝰ rõne inale af ſumit: ꝙ in multitudine foꝛmaꝝ ſempꝑ illa que pꝛioꝛ eſt
magis eit · CP ·30. Bcĩa non eſt ſingulariũ: vt pʒ pᷣ po⸗ ſterioꝛum · Sed qðlibet indiuiduũ eſt ſingulare: vt pʒĩ pꝛcdicamentis. Ergo indiuiduoꝝ non eſt ſcia. Wic eit ꝙœ ſpecies non ponit᷑ pꝛedicatũ a phᷣo pᷣꝰthopycoꝝ: qꝛ iũdi nidua nõ cadũt ſub arte. Si ergo ĩpoſſibile eſt aliqd ſciri pꝛius qᷓ; pueniat᷑ ad indiuidua: vt aſſumebat᷑ in ⁊d rõne: ſequitur ꝙ de nullo habeat᷑ ſcĩa:cũ de indiuiduis non ſit ſcientia. P·4. Ainea põt cognoſci a nobis. Ettamen unea in innitũ dinidit᷑ ſicut qðlʒ continuũ. Ergo ↄnnuũ poteſt cognoſci a nobis ⁊ infinitũ. Cuius contrariũ aſſu⸗ mebatur in 3* rõne. CP Materia cũ ſit ens ĩ pura potentia:non põt intelligi abſqʒ foꝛma que actuat ipſam: quia vnũquodqʒ eſt intelligibile ᷣm ꝙg eſt actu: vt ſupe rius expoſitũ eſt in pᷣꝰ huius.q.I.ar.⁊. Ergo male dictuʒ eſt in? rõne:ꝙ inã ſᷣm ſe intelligit᷑ abſqʒ omni foꝛma. CAd pꝛimã rõnem dðm m Doc. B.i pñti lectiõe: ꝙ vnũquodqʒ ↄſtituit᷑ i ſpẽ pꝛopꝛiã foꝛmã. Inde ẽ ꝙ diffõ ſpeciei maxie ſignitcat foꝛmã rei. Ergo opʒ acciꝑe pꝛo⸗ ceſſum in foꝛmis 5ᷣmꝓceſſum in diffõnibus. In diffõni⸗ bus aũtvna pars eſt pꝛioꝛ altera ſicut genus eit pꝛiꝰdẽia. Et vna diia eſt pꝛioꝛ altera. Idẽ ergo eſt ꝙ pꝛocedat in infinitũ in foꝛmis:⁊ ꝙ in infinitũ ꝓcedat᷑ in pribꝰdiffõis. Et ideo phs volens onidere ꝙ non ſit pꝛocedere in infini tum in cauſis foꝛmalibus: ꝓponit non eſſe infinitũ in par tibus diffõnis. Hec ille. Et iʒ quelʒ foꝛna non ſit diffõ: quelibet tñ foꝛma põt eſſe pars diffõnis vel foꝛmali vel virtualiter. CAnde ↄſiderandũ ẽ: ꝙ ille qui diffinit ho minem:in diffõne eius ponit aial. Piffõ ergo hoĩs redu citur ad diffõnem aialis:que vlterius reducit᷑ ad diffõnẽ coꝛpoꝛis animati:⁊ illa reducit᷑ in diffinitionẽ coꝛpoꝛis. Etſic rõ diffinitina multiplicat᷑. Sed hoc nõ cõtingit in intinitũ ꝓcedere. C Sed hic oꝛitur difficultas: nã ſi rõ nes diffinitiue multiplicãtur ſicut dictũ eſt: videt᷑ cũ rõ ſiue diffinitio ſit forma ꝙ in vno ⁊ eodeʒ indiuiduo ſint plures foꝛme. CAd hoc rñdet hic Voc. S· dicens. nõ aũt hoc dicimus quaſi invno ⁊ eodẽ indiiduo multipli centur foꝛme ᷣm numerũ genex ⁊ diarũ: vt.ſ. ĩ hoie ſit aliqᷓ foĩa a qna eſt hõꝛ⁊ aliqj a quaẽ aial ⁊ huiuſmodi. Sed qʒ neceſſe eſt ꝙ in reꝝ nã tot gradus formaꝝ inne⸗ niantur: quot inueniuntur gja ordinata ⁊ drie. Eſt.n.in rebus innenire aliquaʒ forinaʒ q̃ eſt ſba et nõ eſt forma corporis:⁊ aliquã qͥ eſt forma corporis ſʒ nõ eſt forma corporis aĩati et ſic de aliis hec ille ⁊ laudabitr. Ex quo pʒ quali Doc. S.cõcedit plures gradus formaꝝ in eo⸗ dẽ cõpoſito:lʒ pluralitatẽ formaꝝ efficaciter deſtruat in diuerſis locis. De ꝗbus gradibus formaꝝ in ſequẽtibꝰ? ꝑtractann reſtat.ſ.i yohuiꝰ.q.V. ar.z. et. ꝗ Et. q. 24· ar. 4.Et in. So. hꝰ.q. 4.ar.3.et.4. Et in. 4o. hꝰq.2.ar.
¶Tx pᷣdicto textn Doc. S.clare inferri pot ꝙ lʒ iſta ſit
bo verã hõ eſt ens qᷓ; iſta hõ eſt rõnalis qĩ ens eſi pᷣmus gradus pfectionis:tamen iſta eſt pꝛimo vera aĩa rõnalis meſt hoĩ:qᷓ; iſta hõ eſt ens. Qnod ſic pʒ. Mam ab vna et eadẽ forma ho hẽt ꝙ ſit ens ſba aial et hõ vt rb per
„P
Lec.6.
1ttah ſen ſid jdi ſ.4 ſ iſu ſin.

Muarta
iLil gun Woc. S. edhormo nõ i b g li ens ſubſtantia et eadẽ foꝛma.ſ. ab aia ron tu 2— ergoꝙ a rõnthe bomoꝛyt pʒ tũ ↄſiderat᷑ vt eſt ſinita a* a eneeieneeee nuntperueeieen not yrnn ipepn ſibi ineſt aĩa rõ dũ dicir· In illo pꝛi rõali. C Mec tẽtia ius diuiſione hoc eit i conſideretur vᷣm ꝙ nõ dnn— rõnalis. CMErgo 1 pꝛioꝛi in quo eſt er tia ſiue actu:ſie nõ põ eſt inquãtũ infinita ẽ E unyln rationalis. ¶ꝛ hoc pꝛe go in illo pꝛiori tens diuſi u:ſic nõ põt ſciri. ¶nd infinitaẽ ſue po⸗ d aionalis. A. Vꝛ hoc pꝛedi ilo pꝛiori hom diuiſiones linee 5m ciri. Ande nullꝰpõ. me 6 aia rationali vᷣm vlti pꝛedicatum rationalis ſum no eſt in foꝛmis eſt in m g in infnitü ullꝰ põt numerare 0) mũ gradũ. In vltimum gradũ alis ſumitur ad Eti nis eſt inñnitũ in rũ ꝓcedũt. Infinitũ autẽ en gradũ. Impoſſibil lũ eins ⁊ nõ quãtũ ad pri t ideo ſi eſſent inſinit actu ſi eſet Anintü autẽ⸗ enufmn ũ. mpoſſibile eſt enim intelli quãtũ ad pr F0 ſſent inſinite f ſer n non in potentia tm̃ minſn ens niſi aia rõnali ſt enim intelligere hoiem itů vel motũ vt in e forme:nullo m potentiatmn- wui n Fm D is inſit hoĩ cũ ab ea hẽ e hiem eſſe velntũ vt in ſequenti e:nullo mõ eſſet ali miqbain n Doc. S. Tñ poſſibile ab ea hẽat homo ꝙ ſi vtind rns eneniarricuio plen et aligd ſei⸗ Mäah abiqʒ poſſibile eſt intellig nog ſit ens gi duptt. ẽ dicẽdũ ꝙ materiã 5 pleniꝰpatebit · C ſit tate nature ⁊ nð ſit rõnalis loquendo ſen m eẽ ens: duplUnomõqꝛ in a Pn ſe intelligi mgene nature? nõ tpiſ. oquendo ſem s: foma. Et ſi intelligitur vt diſti poteit itel cedũt foꝛmã ſubſt⸗ Mꝛopter qð quedã de pꝛiori foꝛm Et ſic materia poteſt intelli diſtincta ab alio. es ün— ſubſtantiaiẽ quedã accidenti oꝛma. Alioog intelli oteſt intelligi vm ſe ab io·ſ.s un k nõ pꝛeced 4ẽ quantum ad ali entia pꝛe Rt ſic mã ꝙ intelligat᷑ vt di nſe abſq; omni idemmn dant eſſentiã ſoꝛme qustũ aliquos gradꝰeiꝰ t ſic mã põt intelligi n diſtincta ab alio.ſ.añ nn N numero. Qñ oꝛme quãtũ ad pꝛimũ ei inteiiat m elligi ᷓᷣm ſe abſqʒ cĩ alio.ſ.a forma. t mũ ſic at. foꝛma peri in pꝛumap gradum ſic mã nõ põ ſe abſq; oĩ foꝛmai forma. Aliomõg nc At. npma ꝑte·q. ic mãᷓ qʒ oi foꝛma intel om —— ennoperece met gener i 2 ſ uuu tfoꝛma per eſſenrig ver adus Una enim im 1 nn ergo pꝛincip? ah eeee us Una enim ⁊ ead U PAmUz m pꝛincipale dicẽdi ꝙ in for rquã homo eſt em eſt ꝓcedere in infinitũ:n mis acci dicẽdũ ꝙ in for d eſt homo. Ip quã eſt viuũ:per ens actu ꝑquã ati edere in inſiniti: vt dictũ italiter ſubordi— bie etuht quitur pꝛo anifeſtũ eſt aũt ꝙ vnñ aial: ⁊ ꝑquã nfoꝛmiszper ſe ⁊ eſſentiali ẽt de alijs cauſis. ð uũtur pꝛopꝛia accidentia vnũquodqʒ genꝰce rrus ſit augi ex eſſentialr ſuboꝛdinatis.i.15 meda ni gitur perfecta ᷣm entia. Sicut ergo qʒ genꝰ conſe“ nũq; tñ nentabulis in infinitũ in pe matis. Nt ʒ nume —. itur perfecta m eſſentiam ante in ininit inpo'm appꝛehene induid tis ⁊ ſic de alii m eſſentiam ant areria p̃intelli⸗ abilis eſt in actu oßm appꝛehẽſiõeʒ bwi ſic de alijs:ita pꝛeintelli te intellectum co voꝛeita ſit addibile aliquid actu numerus infini opꝛeheſiões anobs im pꝛopꝛia entis ant pꝛeintelliguntur a coꝛpoꝛeita Id le aliquid alind. CEtſcp nitus quo dato opꝛia entis ante coꝛpoꝛeitate ccidentia que ſunt EAId tertiũ dicit ve d. CEtſc ꝓʒ rñſio ad ſecu 5 mü. wn diſpoſitiones in mã poꝛeitatem It ſic pꝛei que ſunt cepit eſ dicit verſoꝛis ꝙ ᷣm verit io ad ſecundũ . in mã ante foꝛmam n ſic pꝛeintelligunt᷑ pit eſſe. Et ita fuit vnus pꝛi m veritatẽ mu du- us crii eßecuunſed quãti an prtencoꝛenð ſprind o igunt animat uit vnus pꝛimus! undus ince — ti— ò quatu à oẽm ein Mn enendo tñ ꝙꝛ„ s homo: 4 vns pꝛ naci ſteip ¶Acd ſecundã rõn poſterioꝛem. Mec ill non manebit inſta nundus coꝛpoꝛeus ſic a pꝛima rũ:illam qu õnem dicendũ ꝙ in mult ex egregie on manebit in ſtatu in quo ei ꝛeus ſic deſinet eiſi 1qe au am que pꝛioꝛ dũ ꝙ in multitudine rationes ⁊ coꝛruptior quo eſt. Ft it eſinet eſſe telligi duplĩ.⁊ eſt magis eſſe ðm D line forma coꝛruptiones · Du⸗ Ft ita ceſabunt getunnt iigronpl⸗Wno ctali ie m Doc. S. hic poti gene⸗ Krgmn or. Ft ſic nõ eſt Ioma ſit magis. f ti dem anime E Sed hoc nihil ert nu⸗ — nagis cõ. tmntelligẽdũ D fo. ꝙ ſit com— erunt ſnite.tij eſt. Muia Fmfi zhiont dlt õplete vtc M foꝛmne ſpecifice ſũ parte ante ⁊ apꝛ tñj poſita perpetui ʒßm ſi M alis foꝛma d õcludebat aram. Oo pecifice ſũt nte ⁊a parte poſt ⁊ ꝙ q perpetuitate mundi Bipinuu ſteri ma dr̃ magis eſſe:c gn. Alio põt intelligi rare alium:ſequitur quilibet erioꝛ:q̃ nð ↄn p s eſſe:qꝛ eſt in plus q; il ntelligi ꝙ re alium:ſequitur ÿm phylo omo poſ mi. in rõ a q nõ eſt vbicũqʒ eſt pꝛi plus q; illa que ẽ po re in infinitum inani phyloſophumn g eſſet 5gene aialis:ibi eſt rò 6q5 en pꝛioꝛ. Mõ enim que ẽ po lutio ſit um in animabuſ. Et ſicvi ꝙ eſſet pꝛocede cp u bic. CAd eſt rõ hois ⁊ huiuſi õ enim vbicũqʒ eſt ſit quedam enaſio. Et ſicvidetur ꝙ pꝛedi tertiã renẽ dicẽdiũ nodi. Et ſie põt i Feſt daniſte. vz ꝙ dato io. CEt ideo aliter die edicta ſo h pliciter ᷣm d ronẽ dicẽdũ ꝙ indiuidi ſic põt intell te vʒꝙ dato ꝙœ] aliter dicunt Wuri⸗ . m Doc. B. in pꝛ ꝙ indiuiduũ accipit᷑ e igi me huma o p homoffuiſſet nt Wuri⸗ gensini ſimpir. Et ſic ñ ac in pꝛeſenti lcõ ccipit᷑ q̃dru ane que fuerũt et a perpetuis: ti ani etopn mõ ꝓ rõne ſpẽi pit᷑ hic. De qno x ingulari nite generatione a pa tate in generati dut nx diſerenties kiſ ſpecialiſime: Pcedebat argalio te actu coniungendo inf parte ante non eient in tas eſſentiales. ꝛque nõ diuidit᷑ vlteri?p te poſſet concedi ꝙ ⁊ ininitatem cu: ent ini⸗ tpꝛoctin tur pfecta ſcia: es. Et m hoc intelligit᷑ vlteriꝰ?p pi concedi ꝙ actu eſſent infini n actu. Tinde for⸗ — lecta ſcia de re quouſqʒ pe intelligit᷑ ꝙ nõ piendo vnã ani eſent intinite in eſte nin ad ſpẽs ſpeciali quouſqʒ perueniat᷑ adi nõ habe do ynã animam poſt aliã. in potentia.ſ.acci⸗ — ialiſſim rueniat᷑ ad indiui. qꝛ nõ eſſent to aliã. Montñ Nentia.i.dcci ſmw1 dũ hʒ pfectã ſci. as. Da ille qui ſcit aliqui iuidua.i. actu ſunt to t quin poſſint eſſe plun eſſent infinite actu e. citaliquid ingie nõ aci⸗ unt totꝙ non ſuntp eplures. Bed infinta in zus vn ſterioꝛũ ⁊ ſcðo pꝛi ſed ſophyſtico mõ: vt je n lacia cõpoſitionis unt plura poſſibili ed infinita in pilet nẽ diuiſiõis qua aliqͥd di o Pt dici indiuiduũ ꝑ pꝛi po iungi cũ ly actu:⸗ diuſionis:eoꝙ ly infini i eſt fal e indiuiduũ dr̃ cuiꝰdiffi iidit᷑ in ptes diffni ppꝛiuatto ipſo⁊ ſic cor ⁊ tunc eſt falſum.del nita poteſt cõ diuciuũ di cui ditlinitio non rei diffmientes. Er ſic ſie conceſiis pꝛmiſis: Vel poteſt ſepari ab retii nẽ. Et ſic genus gialiimum di eſoluit᷑ in aliã diffiniti Wuridanu niſis: non vnlet conſequẽ Pari ab en ſus ꝙ nõ erit ſci jaliſimum dĩ t in aliã ditfinitio gi nus in hoc ſcho Blet conſequẽtia. Mer ffntoi ꝙ nõ erit ſcia de aliqua indiuidũ.Et ſi gis eſt logica q; met g.6. CSʒqꝛ hec reſpoſi Dec i ad ſup de aliqua re per diffõ iEt ſic eſſet ſen ſeee methaphyſica:iõ z qꝛ hec reſpõſio:— eiberric ſciri ppꝛema gha quibꝰi erdi õneẽꝛniſi per— cenna* Ilgazel in ſue ylica: 16 reſpond a 4ec ciri. Quarto? ibꝰignoꝛatis impoſſibile ei uenat inconueni ʒel in ſua methaphyſica dic ent aliter Aui cõᷓ 6 4 rdian eſt re 0 ppoſitio imedi impoſſibile eit aliqui nueniens ponere infini phyſica dicentes g icõm i— Ppoſitio imediata dr̃ indiuiduũ:e liquid Ft ens ponere infinitas animas i tes ꝙ non eſt 37 cict ⸗ reſolubilis in aliqua pꝛioꝛa dr indiuiduũ:ex. quando phyloſ s animas in actu per accñis n cederetur in ir liqua pꝛioꝛa. Et ſic eſſet ſeni reoꝙñ bat non eſſe inini ophus loquit᷑ in tertio ctu per accũs cod ꝓpoſitio ĩ n infinitũ in diffinitioni Ceſiet ſenſus ꝙ ſi n eſſe infinitum i in tertio pBy. vbij diffinitionibꝰin ſi p ñꝓ ⁊ non per accie 1in actu lo F.vbpro⸗ da.50 poſitio imediata ⁊ per cõſequẽs nul urſum nuſ ⁊ non per accidens.& oquitur de infinito p dee e eia eſthitus er cöſequẽs nulla muſia eßs Woc. S. in pꝛin ¶Bed contra hanc r inito per ſe nen Lec. ducir?yt pz Nlnſionis que ex pꝛin la eſſet ſia:q ſet citd S.in pꝛima parte·q. hanc reſponſi wi duũ dicit ilu io poſterioꝝ. C Sci js imediatis de titudine tiones. Quarum pꝛima ei incorpore addu 3 dicit᷑ illud quod eſt i CSciendũ eſt tñ ꝙ i de titudinem eſſe in ali arum pꝛima eſt. ch ee t il n duũ per pri quod eſt indiuiſum.⁊ ſi bti ꝙ indiui dinem eſſe in aliqua ſpeci eſt cportet eni mul Sin⸗ uũ per priuationẽ diniſionis.⁊ n·⁊ ſie dicitur indiui⸗ autẽ multitudinis ſunt ecie multitudinis. G u merh cutipẽs ſpecialiii iuiſio per differenti adupiex ꝓ eit multit Sugmerteſitennnbe Mulls ſpẽs ſpecialiima diuidit᷑ i fferentias mäleftm̃ eſt multitudo m mnita quiaquilib tuarji ferentias foꝛmal diuidit in indiui dleſtm̃ ſi eſt multituc enſurata per v quilibet muner? rentias foꝛmales cõſtituet diuidua. Ilia ſi eſt multitudinem eſſe infini vnum Ergo impoſſipile wii⸗ ſpẽs · Alia per pa tuentes ſpẽs:ſ per dif cidens. ¶ eſe infinitam actu ſiue per npolibile wihl“ 8Alia per partes eſſentiale S:ſicut genꝰ diuidit᷑ s.CW.Omn actu ſiue per ſe ſiu diffinitũ diuidit᷑i ntiales diftinient inidit i ta eſt. Sed nis multitudo i ehue Pac ſm tionẽ in aliou it᷑ in ptes diffinientes. es Sicut totñ eſt. Sed oinne creatu do in reruʒ natura crea nẽ in aliquai finientes. Qua totũ tis compꝛehendi m ſub aliqua certa intenti S otcn dimr.irei imediata. Sicut Quarta per reſolu mpꝛehenditur. Mon enm in nta intentiõe creã 9 r.i.reſdluit in imedi t pꝛopoſitio mediata di n operatur. Tnde nec enm in vanus aliquod creã u s e neceſſẽ eſt vanuʒ aliquod agẽs ſn ſ. pꝛimũ qð dicit indini eo quadruplex eſti ni creats compiehend ꝙ ſub certo n 36e 10, 58 g indiniduũ uplex eſt indiui titudin mptehendãtur. Im erto numero omnia rz diuiſiõis· Skcut Sorte nñ per pꝛiuationeʒ pꝛi ui titudinem inf Nmpoſbile eit igitun nnia zin pꝛinationem ſecũde diuiſor cidi qð dr indiuãuũ per militer. Ciunde aliter dieenn peraccidẽ n zo55 ma. Tertiũ qð dÿ diuiſionis. Si ndiuiduũ per nde aliter dice accidẽs. Iec ille foꝛ niemöj in Teriüað d induiduũ 6 dicendum ettin Voc· S. ĩpt l 3. Sicut genns galiſimiꝭ rpꝛiuationẽ tertie diui⸗ es eternitateʒ ad. 3. ad hanc rat per pꝛiuati* galiſſimũ D.— ertie diui⸗ d. 5 mundi multi m 1.. onem pohen woe Ernmns ediniü n. Quart qð dr idiuiduũ am euim noi repntat unpon tipltciter effugiũt. Qur duartã rönẽ dic uiſionis. Sicut ꝓpõ im duũ actu:xt pʒ in metha. nt impoſſbile eſſe infim u 1 dcrnum phbit gunen 4 ʒhic gꝙ linea in s Sed hoc in entis hoc infinitum ꝑ animam coꝛrumpi Quidaz k ſ um

Lectio ·3 ·
Secund
verd dicunt ꝙ ex omnibus animabus remanet vn ani mati. Ilij vo vt Iugu · dicit poſuerunt propter circni tus animarum vr· anlme ſeparate a coꝛpoꝛibus per de terminata tempoꝝ curricula:iterum redirent ad coꝛpo⸗ ra. De quibus omnibus in ſequentus eſt agendum CConũderandum eit tñ ꝙ hec ratio particulai ẽ.ñ poſfet aliquis dicere ꝙ mũdus fuit eternus vel ſaltẽ ali quam creaturarum vt qngelus: non aut homo. Mec ille ſoꝛmatr. Et dato ꝙ hoino fuiſ a deo creãtus ab eter noꝛtñ pꝛoduyiſſet finum ſuũ tempoꝛe deteriminãto⸗ In ter quod ẽpus ⁊ hodiernum diei eſſet determinatum
tẽpus:qꝛ determmatis extreinis impoſſibile eſt mediũ
eſſe infinitũ. Er ſi queratur · Si hoino fuiſſet ꝓduct? ab eterno ⁊·pꝛoduxiſſet filium ſuũ in tẽpoꝛe determinato: an inter pꝛoductionem pꝛn bomimis ⁊ generationem ſilij ſur fuiſſet tempus finitum vel infinitum C Dictdũ ꝙ de hoc habebimus in· Ii huius ad longum. Q10. 55 pꝛo nunc relinquendum eſt. CId quartum dicenduin ſicut ad pꝛimum ⁊ ſecundum CAcd vltimnm dicendũ ꝙ differentia quantitatis non eſt finituin actu tantum:ſed ſinitum actu vninerſali infinitum in potentiã ſub diſiun⸗ ctione vt patet pꝛimo phyſicoꝛumm CIbi in Doc. S. Bed qꝛ— * i ſic pꝛoceditur. Mr
3 8 tertium nn pꝛimam fonna ⁊ ipſum nihil. vʒ inter deum ⁊ materiaʒ pꝛi mam poſint eiſe infimte forme ſpecie differẽ tes. Mam ſpecies ſubſtantiarum ſeparataꝝ cõſiſtunt in dine quodam ſicut ⁊ ſpecies numeri: it ꝙ vnuð u⸗ merus pꝛeſupponit alinʒ ꝛvt vnit Poc. S.⁊ elicitur ex po.g.⁊.o.huius. Nel ergo poteſt pꝛoduci vnus ange⸗ lus qui it in alio pꝛioꝛi gradu quã nnnc eſt pꝛimus an⸗
gelus vel inpoſterioꝛi vel inequali. Si in equali gerüt
plures angeli in eadem ſpecie:cum nõ differant ſpecie niſiper diuerſos gradus ᷣm Doc. S. Si altiori: ergo p̃ mus angelus mutabit ſpeciem qꝛ cũ pꝛius fnerit in pri⸗ mo gradu:poſtea efficietur in ſecundo gradu · Si in po ſterioꝛi: ergo ſuniliter pꝛimnꝰangelus non retinebit ſẽm qꝛ vbi fuerat pꝛimus in gradu pꝛimo ⁊ pꝛoxumo ad ſe⸗ cundum eſficietur et tertius. Sequitur ergo ꝙ impoſ⸗ ſibile eſt pꝛoduci aliquam aliam foꝛmam ꝑꝛerer foꝛmas pꝛoductas que ſunt finite actu ⁊ potentia.P ꝛpꝛodu ctio ad actum ⁊ ad perfectionẽ non eſt ad infinitum. Bʒ pꝛoceſſus in nobilioꝛem creaturam eſt pꝛoceſſus ad ilið quod habet rationem actus · gitur ⁊c· N D 3*. In eſſentialiter ſuboꝛdinatis non eit abire in infintum. Er⸗ go inter pꝛimum actumn? vltimam potentiam non půt eſſe infinite ſpecies. ¶Lonfirmatur per phmn in pꝛeſen⸗ ti parte:qui probat impoſſibile eſſe ꝙ ſint infinite ſpẽs cãrũ Igitur ⁊c̃. CP 40 · Sicut ſe habet vnitas reſpe⸗ ctu nuinerorũ:ita ⁊ dens reſpectu oĩum foꝛmaruʒ crea turarũ ſiue ſpecierũ. Sed videmus in muneris ꝙ ĩ da re numerũ qui eſt pꝛopinquus vnitati ita ꝙ nullus alius poteſt eſſe pꝛopinquior. Ergo ⁊ reſpectu pꝛime vnitatis qui eſt deꝰpot eſſe aliqua nã ita ꝓpinquinqua? ꝙ nulla alia poterit eſſe pꝛopiqoꝛ. C Determinatis extre
mis:opʒ ⁊ media eſſẽ determinata. Si ergo pꝛima cau⸗
ſa ⁊ mãpꝛima ſint extrema ðterminata: impomibile erit ꝙ media ſint infinita. Et ſic impoſſibile eſt ponere infini tas ſpecies inter pꝛimũ ens ⁊ nihil.ſ.materiam pꝛimaʒ · ged contra eſt quod ſepe allegatum ett.ſ. ꝙ in cauſis accidentaliter ſuboꝛdinatis poteſt fieri pꝛoceſſus in inf⸗ nitũ. Igitur ⁊c̃. CP.s?. In ſpeciebus numeriin potẽ tia noñ eſt peruenire ad vltimum. Iguur ⁊. C · Deus eſt infinite potentie. Ergo poteſt pꝛoducere effe etum melioꝛem quocunqʒ exiſtente ⁊ pꝛioꝛem. oteſt ergo pꝛoducere vnum angelum ante pꝛimum angeinʒ: cuin hoc non implicet contradictionem. CP 9o. Mon eſt impoſſibile illud quod eit in potentia reduciad actũ Sed numerus eſt in infinitum multiplex. Ergo non eſt
impoſſibile multitudinem foꝛmarum in actu etiam eſſe
inñnitam. ¶ P · Cuinſlibet ſpeciei poſſibile eſt eſſe
Metha.
niqned idiuiduum in acu· ed ſpecies fgure m
mñinite Wrgo poſſibile eſt————
* dicendug impoſſibile ei Reſpondeo eſſe infinitas ſpecies cauſarũ
ſen foꝛmarum in actu · Panc concluſionem pꝛobat phr
loſophus vna rãtione que talis eſt · Ania tunc putàmus nos ſcire vnumquodqʒ quando cognoſcimus oẽs cãs:
vt patet pꝛimo ⁊ etiam ſecũdo phyt. Jed ſi ſint infinite pᷣo.cö.i.
cauſe per adiunctionem vnius ſpeciei ad aliam: nõ erit pertranſire illam mfinitatẽ ita ꝙ poſint onmnes cauſe co Fnoſci. Ergo etiam per iſtum modum excluditur cogm tio rerum. Tinde patet ꝙ nõ ſunt infinite ſpecies cauſan actu. nibil iñ retert eiſe ininitas ſpecies foꝛmarum ipo tent a: C P ꝛ Auius declaratione conſiderandũ eſt ꝙœ aliquid dicitur poſſibile dupliciter vt vult phs J. ⁊.
huius ⁊ Doc. F.in de po.q. p· ar.z. in coꝛpoꝛe. Unon J.lec.. nõ ᷣm aliquam potentiã ſed m ſe · Sicut dicimus poſ ⁊cõ
ſibile quod nõ eſt impoſſibile eẽ. Et inpoſſibile dicunꝰ qð neceſſe eſt nõ eẽ. Et bꝛeuiter qj nõ eſt repugnãtiater minoꝝx:tũc di poſibile ito mõ · Alioaligd dijpoſſbile ſᷣm aliquã polẽtiã; thoc duplr. Vel vᷣm potẽtiũ actiuã Gicut dicit᷑ hoĩ poſſibile eẽ ambulare vʒ pon greſiyã. Tlolare vo ipoſſibile. Alio ᷣm aliquã potẽtiã pamiuã. Sicut aqua poteit calefieri⁊ terr põt moueri ſurſum: ⁊ ignis deoꝛſum. Si ergo accipiatur pole pꝛimo mðꝛ ſic pᷣõt deus ꝓducere infinitas foꝛmas in poꝰ ſperie dif⸗ ferentes · oe eſt ꝓducta quacũqʒ ſba poteſt aliã ea per fectioꝛẽ ꝓducere:qͥ: de/ põt facere oẽ illud qð nõ unpli cat Zdictionẽ de potẽtia abſoluta. Bed ſi accipiatur poſſi bile fecũdo mõ:ſic deus põnidẽ facere:qꝛ potentia que eſt ininita nõ lnnittatur ad effectũ determinatũ qꝛ 1ů nõ eſſet mfinita. Sed potẽtia dei eit infinita vt ꝓbat Voc. B.in de poꝰ.q.pᷣꝰ.ar.⁊. Tinde ibidẽ cõcludit ꝙ hunq; deus tot effectus facit: qn plures facere poſſt · Mec vn⸗ quã ita intenſe operatui: qn intenſiꝰ operari poſſit: ⁊ hoc per reipectũ ad effectũ. Bic.n. a deo quedã mouent effi cacius: quedam minꝰefficaciter. Mec ile. CEtſi argua tur. Optuni ſᷣm platonem eſt optima pꝛoducere Opti mũ.n.d̃ in ſupꝛemo gradu. Anm ergo deus ſit optimꝰ artifex ꝓducet res in optumo gradu. Et ſie nõ põt ꝓduce re creaturas melioꝛeſhijs que pꝛoducte ſunt. ¶ Ad hoc reſpondet Doc. S.ĩ de potẽtia vbi.ð. ar. I· ad.i F. dicẽs
ꝙ illud quod deꝰ facit eit optimũ per oꝛdinẽ ad dei vo⸗
nitatem · Et ideo qcqdalind eſt oꝛdmabile ad eius bo⸗
nitatẽ: ᷣm oꝛdinem̃ ſue ſapientie eſt optimum. Mecile
Cdem innuit in pꝛima parte. q. ꝓ7. ar.ʒ · ad primum vbi ſic ait. ptimi agentis eſt pꝛoduccre totuʒ effectum ſuũ optimũ ꝛnõ tamen quãlibet ptẽ totius facit optimaʒ ſimpliciter: ſed optunam ſimpliciter ſed optunam m ppoitionem ad totũ. Tolleret᷑ enim bonitas animalis ſed quelibet pars eius haberet oculi dignitatẽ. Sic igit ⁊ deus ipſum vnuerſum conſtituit optimum ᷣm mo⸗ dum creature nõ ſingulas creaturas: ſed vnnn aliã ne/ lioꝛẽ. Mec ille. Vtrů antem deus poſſet pꝛoducere totũ
aliud vniuerſum melius iſto nihil ad pꝛeſens · Sed for⸗ lan in.i.huius locum habebit. Si vero accipiatur poſ⸗
ſibile tertio modo:ſie etiam poſſibile eſt creaturam me lioꝛẽ. ꝓduci quacunqʒ alia data quia non repugnat crea⸗ ture. Et ſic ſunpliciter concedendum eſt ꝙ poſſibile eſt infinitas foꝛmas pꝛoduci inter pꝛinnʒ ens ⁊ mhil in poꝰ ti ⁊ non in actu. Mec ꝓpter hoc ſequitur ꝙ deus qi po teſt melioꝛẽ creaturam pꝛoducere quacũqʒ aliã data ꝙ
poſſt pꝛoducere creaturã infinte perfectiõis · ꝛ eẽ inñ nite perfectiõis repngnat creature facte: vt pʒ per Doc ·
S. in de poꝰvbi ſupꝛã ar.⁊· ad. ꝓn. vhi ſic ait. Ipſa rò fa cti vel creati repugnat ifinito. Mã ex hoe ipſo ꝙ ſit eꝝ n hilo hʒ aliquẽ ðfectũ ⁊ ẽ ĩ po⁊ nõ actꝰpurꝰ Jõ nõ pt
eijri innito pᷣmo vt ſit infinitũ Ndec ille foꝛmaliter.
—1 ergo dicendum ꝙ deꝰ põt ꝓ Zd P unum ducere—— pna
rem ⁊ ⁊ digniorem pꝛimo angelo · Mec tamen ſequitut ꝙ lle qui fuit pᷣmus angelus variet ſpeciem.: T ſempẽ
—
—..- — S—„————————————
— — S.
U ich

mpꝛcn“
zin tſcriſi nar inl 5.ſA
ſj
MAueſtio
emp manebit in eadẽ diſtãtiaſpfectiõis ad pᷣmů ens: da
to ꝙ multi alij angeli ꝑfectioꝛes ꝓducerent᷑. Et lʒ eſſet
ſecücus:vbi pꝛius erat pꝛimꝰq;tũ ad modũ numerãdi:
tñ realiter remaneret in ſuo gradu pfectiõis. Jõ nõ mu taret pẽm. CAd ſcõᷣm dicendũ ꝙ pꝛoductio àd actũ nõ eſt ad inſinitũ actu: põttñ eſſe ad ininitũ in poꝰ. ¶ Et ſi militer dðm eſt ad tertiũ. CAdicõfirmationẽ aũt tertij argumenti pʒ ſolutio in coꝛpoꝛe articuli.CAd qjrtũ di⸗
nẽ ꝓpoꝛtionis. Mã ſicut numeri variãt ſpẽm per hoc ꝙ̃
creataꝝ variant ſᷣm diuerſitatẽ appꝛopinquatiõis ad pꝛi mũ ens. Jed in hoc eſt diſimile:qꝛ vnitas ſine vnů eſt determinate perfectiõis: deꝰvo eit infinite perfectiõis ⁊ in infinitũ diſtat a perfectiõe creaturaꝝ. Jõ nõ eſt ſimile
Ad quintũ dicẽdũ ſicut ad vᷣm ⁊ tertiũ. CNlerũtamẽ
Alexauder ꝓpter aliquas rões poſt oppoſitũ: videt vel le ꝙ poſſint eſſe infinite forme actu:inter pꝛimũ ens ⁊p mam materiã. Et confirmat:qꝛ q̃libet foꝛma creata ẽ q̃
dam imitatio pꝛime foꝛme. Et qꝛ pꝛima foꝛma eit in inji
nitũ imitabilis ⁊ infinitis modis:iõ ſpẽs ⁊ foꝛme iterme
die poſſunt infinite accedere ad ilã pꝛimã foꝛmã. C 2*dicere ꝙ nõ poſſunt eẽ infinite ſpẽs:ẽ dicere ꝙ ydee
que ſunt in intellectu pꝛime cauſe
ꝛſunt finite Ideo tenẽ
dũ eſt dicit ipſe ꝙ infinite poſſunt eſſe foꝛme jpeciñce.
Ciched cõſiderandũ eſt ꝙ ſi ip̃e Ilexãder intelligat: ꝙ poſſunt eſſe foꝛme vᷣm ſpẽm infnite in potentia ſicut ex⸗
poſitů eſt: bene dicit ⁊ pꝛobat. Si yo intendat dicere ꝙ
ſint aut poſſint eſſe act infinite ᷣm ſpẽm:hoc eſt 5 phin
in pũti paſſu vt patuit in pᷣnꝰ articuli. Et ſue confirmatio
nes nihil aliud ꝓbant. Cꝛ tñ rõnes poſt oppoſitũ vi⸗
dent᷑ cõcludere:ꝙ foꝛme poſſunt eſſe actu infinite 5ʒ ſpe
ciẽ:ideo dicẽdũ eſt ad pꝛimã ꝙ lʒ in accicẽtaliter ſuboꝛ⸗ dinatis poſit eſſe pꝛoceſſus iñ ininitũ nũquã tñ erit da⸗
bile infinitũ actu: qꝛ facto repngnat vt dem̃ eſt. ¶ AIdſe
cũdã rõneʒ dicendũ ꝙ in potẽtia bi ſunt dabiles forme
imnſinite vᷣm ſpẽm differentes. Ad tertiã rõnẽ pʒ ſolutio ĩ
coꝛpoꝛe articuli. CAd quartã rõnẽ dicẽdũ ꝙ nõ eſt im⸗ poſſibile; illud quod eſt in potẽtia reduciad actũ eo mõ qᷓ
eſt in poꝰ. Et qꝛ partes numeri ſunt innite in potẽtia nõ
d hoc ꝙ ſint ſimul:ſed ſucceſſiue:ſicut partes motꝰ ſunt in potẽtia ⁊ reducũtur in actũ nõ ꝙ ſimul ſint: ſed ſuccet ſiue. Altas nõ eſſet motus vt pʒ per Doc. S.in poſentẽ⸗ tiax. di. 4. q. pæ.ar. po ad vltimũ vbi ſic ait. Nullus ef
fectus pꝛoducit᷑ per aliquã potẽtiam per moqũ qui eſt 35
rõnẽ ipfius. Hicut potẽtia matiua nõ facit oẽs ptes motꝰ
eſſe ſimnl Jam.n. nõ eſſet motus:cũ de rõne motus ſit
hu L. 0. 4—
ſucceſſio · Et talis actus eſt infinitus ᷣm phm in. z0phy.qͥ
ſemper eſt permixtus potẽtie. t ideo nõ reducitur in actum miſi ſucceſſiue. t iõ nõ ſequit᷑ ꝙ deus poſſet face re eſſe in actu oĩa infinita que pꝛius iam infinita eſſent ſi
nita. Mec ille. CAd vltimã rõnem pʒ ſolutio ex dictis. Licet enim ſpecies figurarum ſint infinite in potentia nõ tamen in actu. 8 CIbi in dog. S. ⁊ pho ·⁊ non—— — ic proceditur. Ti — 8 quartum ꝙ dato ꝙ eſſet pꝛo ceſſus in infinitum in cauſis non toileret᷑ pꝛo pter hoc ſcientia ⁊ certa cognitio. Mam ſi pꝛo ceſſus in infinitũ in cauſis impediret cognitionem ⁊ ſciẽ tiam.hoc maxime eſſet qꝛ innnitũ non poſſet cognoſci a nobis vt innuit phus. Sed hoc non eſt vexꝛcũ infnituʒ poſſit cognoſci a nobis. Jguur ⁊c̃. Quod autem infinitũ poſſit cognoſci a nobis: patet. uia illð quod poteſt dif kniri poteſt cognoſci a nobis:cum diffinitio ſit potiſſimũ ꝑncipium cognitionis vt patet ſecundo poſterioꝛun. ed infinium diffinitur vt patet tertio phyſicoꝛũ. Igit᷑ a · CP ꝛ. Mlud quod eſt maxime in actu:eſt marnne cognoſcibile: Nnumquodqʒ enim cognoſcitur m ꝙ eſt in actu. Sed pꝛima canſa eſt maxime in actu. Ergò eſt
maxime cognoſcibilis. Sed tamen pꝛima cauſa eſt inji
nita. Igitur idem quod pꝛius. C 3 · Tunc putamus
Muarta
nos ſcire vnũquodqʒ:cũ cognoſcimus omnes cauſas ei⸗
Nt patet pꝛimo ⁊ ſecũdo phyſicoꝛum ⁊ etiam in hoc ſe⸗ cundo. C Ped pꝛima cauſa eſt vna inter omnes cauſas. Ergo poſſumus cognoſcere pꝛimam cãm que tñ eſt in
inia actu. Jgitur ⁊c. ¶. Quicquiq poteit virtus inferioꝛ. poteſt virtus ſuperioꝛ. Bed per yinaginationeʒ poſſumus ymaginari infinitum in actu. Vrgo per intelle rticul ctuln poſſimus intelligere infinitum in actu: quia virtꝰ cẽdũ ꝙ ly ſicut nõ dicit oĩmodã ſilitudinẽ: fed ſimilitudi
intellectiua eſt ſuperior ⁊ perfectioꝛ qᷓ; virtus vmagina
ã ſicut ſpem per hoc tina. CP yo. Qui aſſerit hanc pꝛopoſitionem. Infnituʒ remotius: vel ꝓpinquius ſe hit ad vnitatẽ:ita ſpẽs rerũ
in actu non eſt ponendum: aut intelligit eam:aut non. Si non ergo aſſerit quod non intelligit. Si autem intelligit
ean ergo intelligit terminos illius pꝛopoſitionis:qꝛ qui terminos ignorat: pꝛopoſitionem que eſt ex illis neceſſa rio ignoꝛabit. Bec inimtum eſt terminus ⁊ ſubiectum pꝛedicte pꝛopoſitionis. Ergo intelligit infinitum in actu. Et ſi idem quod pꝛius. ¶ Sed cõtra eſt phs vbi ſupꝛa dicens. Et cognoſcere non eſt. Mam infinita qũo contin git inrelligere.
Reſ pondeo dicendum ꝙ ᷣm phylom 3
F Poc. B. in de potẽtia.q. pꝛimna ar.z. Infinitum poteſt accipi dupliciter. Tinomõ negatiue: quòd.ſ.non habet finem nec aptum natum eſt habere finem. Et ſic deus dicit infinitus. Aliomodo dr infinitum pꝛinatiue quando.ſ.non habet finem: aptum natum tamen eſt habere finem. Quod ſoli quantitati cõ gruit. Et tale eſt triplex. Wam quoddaʒ eſt inñintũ per
appoſitionem:ſicut numerus. Qnoddam vero per diui
ſionem:ſicut quantitas continna. Quoddã autemvtroqʒ modo:ſicut tempus. Sed quocunqʒ modo accipiatur in
nitum non poteſt ab intellectu numero cognoſci: nec ac tu nec habitu:lʒ bene in potentia.dꝛimaʒ partẽ huius
concluſionis pꝛobat Doc. S.in pꝛima parte.q.3ß · ar·⁊· duabus rationibus. Quarum pꝛima eſt talis. Wam ſoʒ
ꝙ hoc modo ſe habeat intellectus noſter ad infinitum:ñi
cuijſe habet eius oõᷣm quod eſt quidditas rei materialis cũ potentia pꝛopoꝛtionetur ſuo obiecto. Ged in rebꝰma terialibus non inn enit infimtum actu:ſed ſolum in potẽ tia fmn ꝙ vnum ſuccedit alteri: vt patet tertio phyſicoꝝ
cunda ratio: quia intellectus noſter non poteſt actu intel⸗ ligere:niſi quod per vnam ſpem cognoſcit. Pecd intini⸗ tum vnam ſpẽm nõ habet. Alias haberet rõnem totiꝰ ⁊ perfecti. Ergo infinitum non poteſt cognoſci niſi acci⸗ piendo partem poſt partem. Et ſic infinitũ actu nõ p̃t co gnoſcie niſi oẽs partes eus numerentur. Quod ẽ impoſ⸗
ibile. Jgitur ⁊c̃. C Becundam vo partem pꝛedicte cõ cluſionis pꝛobat Doc. B.ibidem vna ratione que talis
eſt. anmn hitualis cognitio cauſatur in nobis ex actuali conſideratione. Mam intelligendo efficimur ſcientes: vt
patet ſecundo ethycoꝛum. Sed non poſſumus cognoſce re actu infinita. Ergo nec habiu ¶ Tertiam vo parteʒ
pꝛedicte concluſionis pꝛobat Voc. G.ibidem vna rõne
que talis eſt. Oꝛ nunquã intellectus noſter tot intelligit:
nin poſſit intelligere plura. Ande patet ꝙ intellectꝰno
ſter non poteſt actu ꝛnec habitu intelligerẽ injnita vt in⸗ finita ſunt ſed in potẽtia tñ. ec poc. S. vbi ſupꝛa lʒñ formaliter. ¶ onſiderandumẽ autem pꝛimo ꝙ Into⸗ nius Andree in vltima.q.huius ſecundi dicit ꝙ opimo Doc. S.non cogit nec quantum ad roònes pꝛobãtes nec
quãtũ ad ſolutiones ſeu reſponſiones argumentoꝛum.
Nadat ergo viam ſuam:quia non facit caſum Jec ille Et ad pꝛimam rationem ſuperius adductam:reipondet dicens Lum dr̃ꝙ obiectum intellectus noſtri eit qud ditas rei materialis: dicoꝙ falſum eſt. Quod ſic patet. Wam nullus habitus potentie habet pꝛo obiecto aliqd cõmunius obiecto illins potentie: qꝛ hũch hĩtus excedit
potẽtiã cuius eit hitus. Sed hitus intellectus hs pꝛo ob
lecto ens inquantũ eꝰs: vt ipſemet concedit qui ẽit alte⸗ rius opininionis: nam ens inquantũ ens:vt eſt cõmumꝰ
quidditas rei materialis.dʒ igitur ꝙ quidditas rei mãlis nõ erit adequatum obiectuin ſe
5
Aectõ.3 ⁊ Nt ideo in intellectu noſtro nõ inuenitur infinitũ. ¶ Se cõmẽ ð
Aectio.i.

cõ J.
gecmq
tůdã vo rõnẽ ſic reſpondet:ꝙ infinitũ pöt intelligi vnica
intellectiõe ⁊ per vnã ſpẽm:nõ ti genitã ab eo ſicut ꝓba tio cõcedit. Tlel dato ꝙ gignet vnã ſpẽm nõ ſegt ex boœc ꝙ infinitũ eſſet terminatũ:qꝛ foꝛma termmnãt id in quo eſt. Sed iſta ſpẽs genita ab infinitoꝛnõ eẽt in infinito ſed in intellectu finuto ipſius cognoſcẽtis. ¶ Lõtra id et quod Doc. S. aſſumit.vʒ. ꝙ nihll intelligitur a nobis vncã in tellectiõe miſ per vnã ſpeciem: arguit dupliciter. Dꝛio
ſic. Omne qð poteit eſſe vnũ extreinũ pꝛopoſitiõis. põt
intelligi vnica intellectione ſunplici. Bed poſſibile eſt ꝙ
aliqua duo quoꝝ due ſpẽs ſunt in intellectu eſſe vnũ ex
tremũ cõpoſitionis ſen ꝓpõnis: vt adducit exemplũ de monte aureo. C Scðo ſic Multa poſſumꝰ ſcire in actu ergo multa poſſumꝰſimul intelligere:pʒ cõſequẽtia. Vꝛ cumſlibet ſciti in actu: eſt ſpẽs in actu in intellectu. Mec
ile ibaliter. C Sed dicendũ eſt ꝙ iſte doctoꝛ cũ ſua re
nerentia icidit in foueã quã fecit· In pꝛuna enim rñſio ne ſua negat vex ſ. ꝙ quidditas rei mãlis ſit oßm intel lectus noſtri ꝓ pñiti ſtatu. Nuod ſic pʒ. Wam cis noſtra intellectio:oꝛtũ hʒ a ſenſu vi pʒ pino poſterioꝝ · Mihil ergo põt adequate intelligi ab intellectu nr̃oꝛniſi qð ca⸗ dit ſub ſenſu noſtro ⁊ vmaginatiõe. Sed illud qð cadit ſub ſenſu ⁊ ymaginatiõe eſt ens mãle ⁊ nõ imqle. Ergo enl můle ſine quodquid eſt rei mãlis qð idẽ eſt: eſt ilud quod adequate ab intellectu nr̃o ꝓpñti ſtau intelligit Et ſic ꝓpꝛium obm intellectus noſtri eſt quidditas rei
mãlis· Dnod ad longũ pꝛobabit᷑ in F. huius.qz1. ar. 4
.6.huins.q.14 ⁊.3inkt hoc eſt quod Doc. S. innuit ĩ pnma pte.q.3y. ar.v. Ad tertiũ vbi ſic ait. Intellectꝰãt puman ꝓpꝛiũ obm eſtiquidditas rei mãlis que ſub ſen
ſu ⁊ ymagiatiõe cadit. l ecille. CEt ad ꝓbationẽ ſuam
qua àduerſarius ꝓbat oppoſitũ: dicẽdũ pꝛimo negando ſuppoſitũ ſuũ falſum. Supponit. n. ꝙ qdditas rei mãlis ſit obm pꝛopꝛiũ intellectus noſtri abſolute cõſiderati.ſ.
p quocũq; ſtatu ·oc aũt nõ vult Doc. S. Bed loquit᷑
de obiecto ꝓpꝛio intellectus cziuncti. CDicẽdũ ſecũdo negãdo maioꝛẽ.Fides. n. eſt hitus cuius ohm eſt pꝛima vitas: vt ꝓbat Boc. S.in ⁊.20.q. ꝓa. quaſi per totã. Et tñ pꝛima veritas nõ eſt obm ꝓpꝛũ intellectꝰnoſtri cõiũ cti. C Dicẽdũ tertio ꝙ ꝓbatio illa peccat fᷣmn fallaciam equiocatiõis:ex pte illius termini po'. Mã potentia in teilectiua põt ↄſiderari dupłr. Anoabſolute m omnẽ modũ ⁊ ſtaum eſſendi. Et ſic nõ ſolũ ſe extendit ad ꝗd⸗ ditatem rei mãlis:ſed ad ens inquãtũ ens etiã obiectiue ſicut ſuus hitus. Alioꝰpõt cõſiderari ᷣm determinatum
modũ ⁊ ſtatũ eiſendi.vʒ.ᷓᷣm ꝙ eſt coꝛpoꝛi vnita. Et ſic
adequatũ ⁊ ꝓpꝛiũ vt ex dictis pʒ · ¶ Lõtra ſecundã ſua; reſpõſionẽ in qua dicit ꝙ infinitũ poteſt intelligi vnn itel
nihil refert hĩtuʒ ad cõius obm ſe extendere q; potẽtiam inquãtũ huiuſmodi.Et q dicit ꝙ ẽt opinio Poc. B. eſt ꝙ ens ſit obm intellectus ꝓpꝛiũ hoc nõ eſt vex. Bed bñ vult Doc. S.ꝙ ens ſit obmn cõe intellectus noſtri. nõ ãt
lectiõe vᷣm ſuã ſpẽm ſic arguit᷑· Tel illa ſpẽs eſt finira vł infinita. Si finita: ergo nõ facit cognoſcere infinitũ inquã tů infinitũ eſt. Mihij enim agit vitra ꝓpꝛiũ ſuũ gradum.
Bi autẽ ſit infinita: aut ergo intelligitur tota ſimul: autj
Leck..
—— ⸗—
Si pꝛimũ tũc jnfinitũ eſſet finitũ:cũ ſimultas finitatẽ iclu dat vr pʒ.y.pkył. Si vo nõ ſimul ſed ſucceſſiue: ſeque⸗
retur ꝙ intellectus poſſet infinitupertranſire numerãdo
vnñũ poſt aliud. Quod eſt impoſſibile ⁊ ↄtra ꝓhʒ in pꝛe ſenti paſſu. ¶ Similiter cõtra illud quod dicit.vʒ. ꝙ in jinitum intelligitur per ſpẽm vnam nõ tñ genitã ab ini⸗ nito queritur a quo canſatur illa ſpẽs. Nel ab ente creato vel increato. Nõ ſcõmqꝛ intellectus agẽs nõ abſtrahit ſpecies niſi a fantaſmatibus: vt pʒ ʒo. de aĩa · Si aũt pꝛi⸗ mũ ſequit᷑ ꝙ perillã ſpẽm nõ põt intelligiinfinitũ inini te: vt. i· infinitũ eſt ſed ſolũ vt tinitũ ⁊ compꝛehenſum ſp
certis limitibus. Vndealiud eſt intelligere infinituʒ vt
infinitũ eſt ⁊ aliud eit intelligere infinitũ vt aliqualr eſt
ſinituʒ Moſſumus n · itelligere ifinitus.ſ.deuʒ ꝑ creatu⸗ ras in pſiti ſtatu:tamen ſub certis limitibus ⁊ terminis: s hon innite ⁊ per eſſentiam: vt ſupꝛa pꝛobatum eſt.
—
Metha. CAd pꝛimum autem argumentum quod adòucit contra dicta Poctoꝛis Bancti dicendum conceden⸗
do maioꝛem ⁊ diſtinguendo minoꝛem. Quia illa plu⸗
ra que poſſunt habere rationẽ vnius extremi ꝓpoſitiõis pñt conſiderari dupliciter. Vno mõ ſecũdum ꝙ cogno⸗ ſcuntur quadam cognitione diſtincta. videlcet inq;tum cognoſcuntur ꝑ pꝛopꝛiaʒ ſpecieʒ · Et ſic nõ cognoſcũtur
ꝑ vnuz ttellectuʒ ⁊ ꝑ vna ſpeciem neqʒ ſimul ſed ſucceſ
ſiue. Mec vt ſic hit rõnẽ vnꝰ extrem ꝓpõnis. Aliomõ pnt cõhderari mquãtũ cognoſcuntur per vnã foꝛmã toti
us ꝓpõnis vel vnionis· En ſic cognoſcnntur ſimul nonꝑ
plures ſpẽs ſed per vnã tĩ vñ Doc. B. in p parte vbi
ſupꝛa ar. 4 ad tertiũ loquẽdo de partibꝰtotiꝰdicit ꝙ par tes pñit intelligi duplr. Tnoſub quadã cõfuſiõe ꝓut ſũt
in toto. Et ſic cognoſcunt᷑ per vnã foꝛmãtotiꝰ⁊ ſic ſimul Aliomõ cognitione diſtincta ᷣm ꝙ quelʒ pars cognoſci
tur per ſuã ipẽm. Et ſic non ſunul cognoſcunt᷑. Mec ile
Subdit ẽt ibidẽ ad quartũ dicens ꝙ cũ intellectus inteli git differentiã vel cõparationẽ vnus ad alterum: cogno ſcit vtrũqʒ differentiũ vel cõparatoꝛũ ſub rõne ipſius cõ parationis vel differentie ſicut dictũ eſt ꝙ cognoſcit par tes ſub rõne totius.ec ille. CRx quo pʒ ꝙ pꝛedictuʒ
argumenti peccat fin fallaciã equiuocationis ⁊ fʒ piu
res interrogatiões vt vnã CAd tertiũ eiꝰargumẽtũ di
cẽdũ ꝙ phus.⁊. Thopicoꝝ dicit ꝙ intelligere eſt vnuz
ſolũ: ſcire vero multa. Tnde cõcedẽdũ eſt añs.ſed negã da eſt ↄña. ¶Et ad pꝛobationẽ dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile de ipſo ſcire ⁊ intelligẽ. itelligẽ ꝓpe ĩpoꝛta actũ itelli gẽdi ĩ ſua ſigniſicatiòe ex vi noĩs. Scire vo magis ipor tat cognitionẽ hitualem. Ideo pꝛedicta ꝓpoſitio phᷣy in telligitur ꝙ cõtingit tiñ vnũ itelligere actu:plura vo ſci re.ſ.habitu. Vel ẽt põt intelligi illa ꝓpoſitio ſic qꝛ ſcĩa ẽ cõcluſionũ ad quarũ cognitionẽ requuũtur multa.ſ.co⸗ gnitio pꝛincipioꝝ. Sed intellectus eſt pꝛincipioꝛũ qͥ nul lam aliã cognitionẽ pꝛeſnpponit in illo genẽ. Ideo dicit pbus ꝙ cõtingit vnum tĩ intelligere:ſcire vd multavñ pꝛedicta duo argumenta tantũ cõcludũt ↄtra phm: ſicut ↄtra Boc. B. Manifeſtũ eſt eni ꝙ impoſibile eit plura per modũ pluriũ intelligere:vt pʒ expꝛeſſe ⁊ phm 4. buius.4.q..2.⁊. vbi dicet ꝙ nõ vnũ intelligẽ:mhilẽ intelligere:⁊ quod nõ vnũ ſignificat niſi ſignificat. Alnde piis mã vbi latius aperiet᷑. ¶Lõſiderandũ eſt mñ ſcðo ðʒ
Doc. S · in pꝛnna parte. q.ysar. ⁊.ꝙ cõtingit aliqua ac
cipi vt plura ⁊ vt vnũ. Bicut partis alicuiꝰcõtinui:ſivna queq; per ſe accipiat: plures ſunt Vnde nõ vna opera⸗ tione nec ſimłaccipiũtur per ſenſũ intellectũ. Aliomõ accipiũtur ᷣmn ꝙ ſunt vnñ in toto. Et ſi ſimł⁊ vna opa tione cognoſcunt᷑ tã per ſenſum qᷓ; per intellectũ duʒ to
tũ cõtinuũ ↄſiderat᷑ vt d ĩtertio de aĩa. Et ſic etiã intelle
ctus noſter ſimul intelligit ſubiectũ ⁊ pᷣdicatũ ꝓut ſunt p tes vnius ꝓpõnis ⁊ duo ↄparata ᷣm ꝙ cõueninntĩ vna ↄparatiõe Ex quo pʒ ꝙ multa ᷣm ꝙ ſunt diſtincta:non poſſunt ſimul intelligi. Sʒ m ꝙ ſumul vniuntur in vno intelligibili:ſic ſimul intelligunt᷑. Vnũquodqʒ aũt eſt in⸗ telligibile actu: vᷣm ꝙ eiꝰſilitudo eſt in intellectu. Que⸗ cũqʒ aũt per vnam ſpẽm intelligibilem cognoſci pñt:co gnoſcuntur vt vnũ intelligibile. Et ideo ſimul cognoſcũ tur. uecũqʒ vo per diuerſas ſpecies cognoſcuntur: ſp vt diuerſa intelligibilia capiuntur. ec ilie.
„ ergo dicendũ ꝙ illud argumen Zd PNimuz tũ bu gpolhmnelſgere. tinitũ in po' ᷓᷣm ꝙ finitũ eſt aciu ·nõ aũt. inquãtũ hinõi. CVel dicendum ꝙ infinitũ cognoſcit pꝛinatiue.ſ.per pꝛiuationẽ finiti:⁊ nõ poſitiue. Sicut ſilentiũ percipitur ab auditu pꝛiuatiue. Nel dicendũ ꝙ infinitũ diffimt᷑ di
finitione quid noĩs:⁊ nõ diffinitiõe quid rei · CAcd ſcõ; reſpondet Doc. S.in pᷣma pte.q.ð6̃.ar.⁊.aq primũ d
cens ꝙ deus dicitur intinitus ſicut foꝛma que nõ eſtter⸗ minata ad aliquã materiã. In rebus aũt materialibꝰ dr infinitũ per pꝛiuationẽ foꝛmalis terminationis. Arquia
forma per ſe nota eſt materia autem ſine foꝛma ignota inde eit ꝙ infintum materiale eſtjſecundin ſe ¶Mninit
——.
—
——
—

¶Mueſtio Muinta
unn du Inſinitum aůt quod eſt deus vᷣm ſe notũ eſt: ignotů añt cuiuſiibet ſpe eius.ſ.contra rõnem magnitudinis bicu⸗ ren ſ quo ad nos pꝛopter defectum intellectus noſtri: qui 5m bite ⁊ tricubite ⁊ ſic de alijs · Et ſimiliter triangularis ⁊ üdn ge ſtatum pꝛeſentis vite hʒ naturalẽ aptitudinẽ ad mãlia co circularis. Mon aũt eſt pombile in genere quod in nul⸗ ieice gnoſcenda. Et i in phiti ſtatu deũ cognoſcere non poſſu la ſpecie eſt. Vnde nõ eit poſſibile eſſe in gñe quod ĩ nul c Mn mus: niſi per mãles effectus. In futuroaũt ſtatu: tolle? la eſt pecie. Tnde non eſt poſibile eſſe aliquaʒ inagn⸗ im defectus mntellectus noſtri per gloꝛiã. Ettũc ipſů deum tudinem infimtam:cum milla ſpecies magntudinis ſit wöndu in ſua eſſentia vndere poterimꝰti abſqʒ cõptehenſione. inſinita. Nec ille. Tinde patet ꝙ minoꝛ illius iſtantie ad rm n Hec ile. C Sed p̃fatus Antonius Ind. hanc ſolutionẽ ducte eſt falſa. C Id tertum gumentuz pꝛincipale di min volens deſtruere:arguit ↄtra eã duplr. C Mꝛimo ſic. cendum ꝙ cognoſcnnus pꝛimam cauſam que eſt infin ny in Mos intelligumnus deũ tcreatoꝛem. Sed vt creatoꝛ cſt ta actu: quantũ ad ſi eſt:⁊ quid non eſt. Mon autem quã n de mnfinit?:qꝛ potẽtia creationis eſt infinita. Jgitur cognoſci tũ ad quid eſt ⁊ infinite vt dictum eſt:vnde argumentuʒ c ugn mus denz yt infinitus eſt:⁊ nõ ſolum per cognitionem non concludit. Cxt ſi dicatur. ihil pꝛohibet diuerſa itni arebus mãlibus abſtractam. Maioꝛẽ pꝛobat. Oꝛ omne coꝛpoꝛã etiam innita eſſe in eodem loco ſi vnum cor⸗ näwn tin gens per intellectũ cognoſcit vltimũ iinẽ ÿm ꝙ vltimꝰ pus non nnpediret aliud ab exiſtendo in vno ⁊ eodem uchpnt eſt Sed deus vr vltimns ſinis eſt bonũ infinitũ. Alas jocoCumn ergo vna ſpecies intelligibilis non pꝛohibe⸗ oan. dil poſſemus intelligere Aiud qð eſſet mainſbonũ deo.qð at aliaʒ ab exiſtendo ſimul in intellectu: quia ↄtingit mł UMlcs eſt abſurdũ ⁊ hereticũ. ¶ Secũdo ſic. Dis noticia com ta ſcire in habitu nihil pꝛohibebit mtellectum noſtrum dutenn pleri pᷣſupponit noticiã terminoꝛũ. Sed minitũ attribui infinitoꝛum ſcientiam ſaltẽ in habitu habere. N Ad hoc ub töne yiu mus deo ⁊ remouemus a creatura dicendo ꝙ deus eſt reſpondet Woc. S. in pꝛima parte.q.86.ar.⁊. Ad tertiũi gogn infinitus ⁊ non creatura. Ergo cognoſcimus pſum inn dicens ꝙ ſi duo coꝛpoꝛ vel plura eſſent in vno loco:nõ uoppun nitum vt ſic quod eſt alternm extremũ ꝓpoſitionis: ga opoꝛteret ꝙ ſucceſiue ſubintrarent locum vt ſic per ipſã cnoht vſic a creatura remouet᷑ ⁊ attribuit᷑ deo. ¶ ꝓd pꝛimã ſub intrationis ſucceſſionem numerentur loca. Sed ſpẽs üemn replicam dicenduʒ pꝛimo ꝙ replica illa nõ eſt cõtra ſoln mtelligibiles ſubintrant intellectum noſtrum fucceſiue: melhgedt onem datam Mon enim Voc. S.innuit ꝙ deus non quia non multa ſimul actu intelligũtur. Et ideo opoꝛtet üctasuu Poſſit intelligi a nobis lʒ dicat ꝙ nõ põt intelligi nii per mumeratas ⁊ non infinitas ſpecies eſſe in itellectu no⸗ üigric materiales effectus: ⁊ hoc in pjit ſtatu. N Dicẽdũ ſcbo ttro. Iec ille. Vnde argumentum ſoluitur negando ſi⸗ peiponuit P illa replica peccat m fallaciã accidentis. Ac ſi diceret militudmem. ¶Ad quartum dicendum negando mino n ſont cognoſco choꝛuſcum vt veniens eſt. Bed choꝛuſcus vt rein· Amus rationem aſſignat Doc. S. in pꝛima parte pyo veniens ſituatur in certa diſtantia que eſt inter polnʒ ar g. 7.ar.z. in coꝛpoꝛe dicens ꝙ ſi ymaginemur coꝛpꝰ ma e mnim ticum ⁊ centrum coꝛpoꝛis. K rgO cognoſcendo Thoru⸗ thematicum actu exiſtens: opoꝛtet ꝙ ipſ ü ymaginemur woiii ſcum vt veniens eſt: cognoſco illam certam diſtantiam ſub aliqua foꝛma quia nihil eſt actu.niñ per ſuam foꝛmã
— vñ negãda ẽ ↄnña a. Dicẽm.zo. ꝙ cũ d cognoſcimꝰdeũ C Unde foꝛma qnanti inquantum huiuimodi ſi ſit fign
vt creãtoꝛem.Iy xt põt accipi ſpẽcificatine. It ſie verum opoꝛtebit ꝙ habeat aliquam figuram.æt ſic erit ini⸗ ſtpimpi⸗ eſt aſiunptũ ⁊ nõ valet conſequentia:qꝛ arguitur a ſen⸗ tum Kit enim finiti figura que termmo vel terminis loge ln ſu diniſo ad cõpoſtũ. Aliorly vt põt accipi reduplicatiꝰ clauditur. Mec ille.& Ad vitimmmn patet ſolutio ex etot io ne. Et hoc duplr. Dꝛ vłilla reduplicatio cadit ſupꝛa mo dictis. ditwiin dũ cognitioms ex panee rei cognite. Et ſie verũ eſt ĩta; npolbirci ſumptũ:qꝛ illud qð eſt dens eſt creatoꝛ. Jlioᷣm ꝙ illa CQueſtio quinta. ¶ De modo cognoſcende veritatis. n.— ſupꝛa modũ re medij—— wů vogocendi vel ex parte cognoſcentis. t ſic faiſum eſt* li conſideranduʒ reſtat nij ſgůni ꝙ cognoſcamus deũ vt creãtoꝛ eſt Lreatio emm non ẽ 3 iter de modo cognoſcen emdictiüt medium quo intellectus noſter cognoſcit deũ. Et in illo e veritatis. Circa quod— ꝙ cʒmin ſenſu etiã non cognoſcimus deũ vt infinitus eſt:qꝛ ſic co tria. CPꝛimo vtrum ex hoc conſuetn cciwi gnoſcẽ deũ vt infinitꝰ ẽ:ẽ cognoſcere deñ infinite. Mullꝰ do vertitur in naturam:ea que ſuntcon tndenöm intellectus creatus poteſt cognoſcere deũ iimte. ð pa ſueta ſint notioꝛa. Cecundo vtruʒ vz meleri tet per Poc. S. in pꝛima partr-.K. ar.7. in coꝛpoꝛevbiꝰ nunn ſtt ſihnl querere ſcientiam ⁊ modũ ſciedi. ¶ Ter tſcimlemt ſic au· nũquodqʒ cognoſcibile eſt:ᷣm ꝙ eſt ens actu. tio vtrum cromologia i.cognitio certiſima ſit in om ntin Deigitur cuius eẽ eit ⁊ infinitũ: uninite rognoſcibiliſẽ. mubus inquirenda. udia— W⸗ Lot in phrloſopho. Intingunt autem an Se⸗ eatus int 8 diu duiones ⁊ eſt lec.F. ſe eſſennã perfectius vel minus perſecte cogncſcit inquan 21 ſic pꝛoceditur. ide un tu maioꝛi vl inĩoꝛi lumie gle pfůditur. Jů egolimen 1 P uum ur ꝙ ex hoc ꝙ con⸗ n— in—— poſſit eſſe— vertitur in naturamt non opoꝛteat ꝙœ
1M nntum: impoſibile eſt ꝙ aliquis intellectus creatus* ea que ſunt conſueta ſint notiora. Et pꝛimo ar nin deum infinite cdgnoſcat. Mec ille. ¶ Item ſi deus in guitur cõtra ſuppoſitum pꝛobando ꝙ conſuetudo non ð n Rnite cognoſceretur ab intellectu humano ꝛipſe deꝰcom titur in naturam. Wam naturalia ebn poſſunt ad oppo imcpi pꝛehenderetur ab intellectu viatoꝛis. Qnod eſt conrd ſitum aſſueſci: vt patet ſecundo ethrcox. Quantũcũqʒ.n. win Doc. S.vbi ſupꝛa ar.⁊. C Ad ſecundam autem replicã lapis pꝛoij ciatur ſurſuʒ nunqᷓ; poteſt aſſueſci moueri ſur wa ꝙ— pꝛiuatiue ⁊ 3 ea——— poſſunt ad———— peril. t arguatur. Intellectus noſter aptus natus et ueſci. Alias ex conſuetudine incontinens:non poſſet fie hy cognoſcere genera ⁊ ſpecies Sed quoꝛumdam genex ri cohtinens. Ergo ea que ſunt conſueta non— natura winn ſpecies ſunt infinite. Sicut ſpecies numeri pꝛopoꝛtioms lia Et per conſequens conſuetudo non veriitur in natu uin ⁊ ſignre.⁊̃. CAd hoc reſpondet Doc. S.in pꝛima par ram. CP ꝛ. Quod natura dedit:nemo tollere poteſt. u te·q.ð6. ar.⁊. ad ſecundum dicens ꝙ intellectus noſter nde ea que ſint naturalia non poſſunt remoueri S niiſen natus eſt cognoſcre ſpecies per abſtractionem a fanta/ ea que ſunt inducta ex ↄſuetudine poſſunt remoueri ſßo ninin matibus. Et ideo illas ſpecies numeroꝛum vel figura remanente · Ergo idem ꝙ pꝛius. C Pʒ? Vllud quod n n Anas qüts non ymaginamns eit: non poteſt cogno“ yertitur in materiam altnun nõ poteſt eiſt contra nãʒ dn cere nec actu nec habitu:niſi foꝛte in genere* in prin“ eins.Sed conſuetudo peccandi eit contra naturam ho⸗ 6 nbt⸗ cphs vniuerſalibus quod eſt cognoſcere in potentia minis:cum omne peccatum ſit contra naturam homini — m onfuſe. i0ec ile. CSeq ſciendum eſt ᷣm oœ. S. in quieſt rõnis capax vt pꝛobat Doc · S.in.⸗ 2.q.71 ar. unih Prmna parteq.7· ar.z· ad ſecũdi ꝙ licet ininitnʒ non ſit 6. Ergo conſuetudo nõ verlitur in nãm. C · 4. Nex nin h corů rationem magnitudinis in cõi eit tñ cõtra rõnem eit notius falſo ꝛcum verum per ſe ⁊ directe mnin ſu

gal ab intellectu: fun vᷣop accis· Sed magis cſuetat in plibus ſunt falſa. Ergoilla que ſunt magis cõlueta nò ſunt notioꝛa. Igit᷑ ⁊c̃. ¶ Sed ↄtra eſt phᷣs in textu dicẽs Lõtingunt aũt auditiões vᷣm cõſuetudinẽ de entib?. nã vt cõſueuimus:ita dignamur dici. Et que pꝛeter ea nõ ſilia vident᷑. Sed ꝓpter in conſuetudinẽ minꝰnota ⁊ mà gis extranea. Mam conſuetum eſt notius. Reſ õdco dicendum ꝙ qꝛ conſuetudo cau J ſat habitus ↄſimileʒ ature:10 c0 tingit ꝙ ea que ſunt conſueta ſunt notioꝛa. ¶ ꝛima ꝑe bius cõcluſionis pꝛobatur ⁊ pho ⁊ rõe ⁊ ſigno· ¶ Rð ne ſic hitus.n. qui inclinant per modũ nature: ex conſue- tudine generantur vt patet ſ ecundo ethycoꝛu Ergo cõ ſuetudo vertitur in naturam i.inclinat per modũ natu. Aect· I-— re. ude dr̃ in libꝛo de memoꝛia ⁊ remimſcentia: ꝙ co ſuetudo eſt altera natura. N A ſigno autẽ ſi pꝛobdur-· Maim leges ab hominibus poſite oſtendunt per experi entiau: quãtã vim hhabeat cõuetudo in quibus pꝛopler Iſuetuciuem magis valent quedam fabulariter ⁊ huer liter dicta. ad hoc qꝙ eis eſſentiatur:; cognitio veritatiſ. Iunde phs hic dicit. Onãtã vim hẽat quod cõſuetu eſt: leges oſtendunt:in quibus fabularia ⁊ puerilia magis q dem valent cognitionem de eis ꝓpter cõſuetudien. ¶ Secunda pars concluſiõis ſie pꝛobat ſcõm Poc · S · Ad quãlibet enim cognitionẽ requiritur determinata ꝓ poꝛtio cognoſcentis ad cognoſcibile. Sed ex hoc ꝙ aliqs pabet talem naturã. Iabet ꝓpoꝛtionẽ determinataʒ ad hoc vel ad illud. Ergo vᷣm hoc ꝙ aliquis hʒ talẽnaturaʒ pabet determinatam cognitionẽm. Tlnde videmus: ꝙ pm diuerſitateʒ naturaꝝ ⁊ hĩtuũ accidit diuerſitas cirta cognitionem. Uidemus.n.ꝙ oĩbijs ßm naturn buma nam ſunt innata pꝛima pꝛincipia.Et m hůtum virtutis apparet vnicuiqʒ bonum quod congruit illi virtuti. Si⸗ eut guſtui videtur aliquid conueniens 5ʒ eius diſpoſitio nem. Lum ergo diſpoſitio vertatur in naturam⸗ ſequit᷑ ꝙ 5ᷣm hoc ꝙ aligs habet cõſuetudinẽ talẽ habeat deter⸗ minatam cognitionem.⁊ ſic qꝛ cõſuetudo cauſat habitũ conſimilem nature:ideo contingit ꝙ ea que ſunt conſue
Lect⸗L.⸗
ta ſunt notioꝛa. CEy quo infertur ꝙ ea que ſunt conſue
ta: libentiuſ andiuntur ⁊ facilius recipiunt. Ande dignũ
videtur nobis de vnoquoqʒ ſicut conſueuimus audire.
Et ſi qua dicuntur nobis de vnoquoqʒ ſicut cõſueuimꝰ audire. Et ſi qua dicnnt nobis pꝛeter ea quę cõſueuim? audire: nõ vident᷑ nobis ſimilia in veritate hus duẽ coh ſuenimus andire:ſed vident᷑ nobis magis extraneda rõ ne. ꝓpter qð bene dicit᷑ in thopicis libꝛo ſcðo ꝙ loquèn dum eſi vt plures:ſentiendum vero vt pauci. ¶ Bcir cã pꝛedicta oꝛiuntur quedam dubitationes. Maʒ onns falſitas:legi repugnat:cum ley oꝛdinet hominem ad ve rã felicitatẽ.iErgo male adductũ eſt uperius ꝙ in legibꝰ ꝓpter ↄſuetudinẽ na ſ
Initio veritatis. C ꝛꝓpoꝛtio eſt eoꝛuʒ que ſunt eiuſ
dem generis: ⁊ non eoꝛum que ſunt dinerſoꝛum geneꝝ
pʒ·0. bꝰ. Sed cognoſcẽs ⁊ aliqð cognoſcibile ſunt di Lectio.y· nerſoꝝ generũ ⁊ nõ einſdẽgeneris vt de ſe manifeſtũ ẽ. Ergo male dictũ eſt ꝙ ad quãlibet cognitionẽ requirit determinata ꝓpoꝛtio cognoſcẽtis ad cognoſcibile. CP
ʒo. Uognitio pꝛimoꝛũ pꝛincipioꝛũ dependet a cognitiõe
fenſitiua:cũ ois cognitio intellectina oꝛtũ hẽat a cognitio
ne ſenſitiua: vt pʒ pꝛimo poſterioꝝ · Male ergo aſum⸗ Lectio.i. ptũ eit ꝙ omnibus ᷣm humanã naturã ſunt innata pꝛi⸗ ma pꝛincipia. C icẽdũ ad pꝛimã vt hic dicit Doc. S·
ꝙ dupley eſt lex. uedã eſt diuintus inſpirata: que or
inat hoĩem ad veram felicitatem. Et tali legi oĩs falſias
repugnat. Tlnde in lege dei nulla falſitas continetur. alia
eſt lex ab hominibus inuenta:que ad ſocietatem cinilem
tãqᷓ; ad vltimum finem oꝛdinatur. Et tali legi non om⸗
nis falſitas repugnat. Sed inuentoꝛes talis legis omnia
quibus hoĩum animi retrahebant᷑ a malis ⁊ ꝓuocaban⸗ tur ad bonũ ſecundum dinerſitatem gentium ⁊ nationũ in ſuis legibus tradiderunt q;uis multa eoxꝝ eſſent vana ⁊ friuola: que homines a puericia audientes magis ap
agis valent fabulariter dicta: q; co⸗
etha.
pꝛobant q; veritatis cognitionem. ¶ Picendũ ad ſcðaz ꝙ dupley eſt pꝛopoꝛtio· Duedam eſt pꝛopoꝛtio adequs
onis. Et talis eſt eoꝛum que ſunt einſdem generis.alia eſt ꝓpoꝛtio aſimilationis. Et ralis bene eſt eoꝛum que plus qᷓ; genere differunt: dum modoti in aliquo analo go aſſimilentur · Et ſic intellectus humanꝰ ꝓpoꝛtionatur deo Tini Doc. S. in pꝛima ꝑte· · ar.pꝰ.ad quartum
dicit ꝙ pꝛoportio dicit dupiiciter. Vnomodo certa ha⸗ bitudò vnus quantitatis ad alteram Vmꝙ duplum:? triplum ⁊ equale ſunt ſpecies pꝛopoꝛtionis Aliomodo
quelubet habitudo vnius ad alterumn pꝛoboꝛlio dicitu. Et ſic pꝛocedi pꝛopoꝛlio creãture ad denmn:inquantũ ſe
habet ad ipſum vt effectus ad cauſam. Et m hoc intel⸗ lectus creatus pꝛopoꝛtionatus eſſe poteſt ad cognoſcen dum deum.Hec ule. Cdd icendum ad tertiam ꝙ pꝛĩa pꝛncipia ſunt nobis innata anaturã cognitis termim inrellectus naturaliter eis aſſentit:non qꝛ nullatenus pre
ſupponat cognitionem ſenſitiuam:vt ſuperius decla
ratum eſt · ergo pꝛincipale dicendum ꝙ cõ Ad AmU3 ſu verti in naturaʒ;:po teit intelligi dupliciter. Tnomodo vᷣm eſſentiam: itaꝙ eſſentialiter conſuetudo efficiatur natura. Et ſic conſuetu do non vertitur in nãm Alioÿm modũ eſſendi:qꝛ· vʒ· ↄſuerudo inclinat per modũ hitus ⁊ nature vt innuit hic Doc. S. Et ſie ↄſuetudo vtitur in nãʒ. ¶Et per hoc pꝓʒ ſolutio ad ſcõm ⁊ ad tertiũ. CId quartũ dicẽdũ ꝙ licet verũ ſit notius ſunpir ⁊ ᷣm naturã q; falſum: iñ falſum põt eſſe notiꝰq ad nos ⁊ ᷣm ꝗd. Mihil.n.refert q̃dã fal⸗ ſa qbuſdã veris eẽ ꝓbabilioꝛa vt ðicit phs.3 · hopiccꝝ.
bi in oc. S. ⁊ pho: ꝓpter qð opʒ erudiri.
5 ſi ccũdũ ſic pꝛoceditur. Vr̃ ꝙ nõ
—— ſit vanum ſimul quere⸗
re ſciam ⁊ modum ſciendi Iogica enim eſt
modus ſciendi cum logyca doceat modũ pꝛo
cedẽdi in ojbꝰſcientijs: vt dicit hic Poc · S. ⁊ phs in p? thopicoꝝ. Etẽt logyca ẽ ſcia quã querimꝰſit. Ergo nonẽ vanũ ſilquerere ſciam ⁊ modũ ſciendi.& D*⸗Modꝰ ſciendi ſe hʒ ad ſciam vt mediũ ad finẽ. Seq ſimul poſu mus appetere ipſu finẽ ⁊ media ad ſinẽ. Ergo ſil poſſu mus querere ſciun ⁊ modũ ſciendi. CP z· bi vnñ ꝑp aiterũ:ibi vnũ tĩ. Sed modꝰ ſciendi ẽ ꝓple ſciam. Ergo modus ſciendi ⁊ ſcia ſunt vnũ tĩ ⁊ idẽ. Cuʒ igit vnum ⁊ iẽ vnico actu querere poſſimꝰ: videt᷑ ꝙ nõ ſit vaum ſimul querere ſciam ⁊ modũ ſciẽdi. C B 5 eſt phus in textu dicẽs. ꝓpter qð oʒ erudiri qũo ſingnla ſũt recipienda. Er abſurdũ eit ſimul querere ſciam ⁊ modũ
ſciendi.xſt autem neutrum facile appetere.
— ⸗ dicẽdũ ꝙ vanũ eſt fimul que Reſponde rere ic g modũ ſciendi · in
illa ſcia. Da cũ homo ad duo intendit: neutrũ perfecte cã pere poteſt.Mã pluribꝰintẽtus minoꝛ fit ad ſingula ſen ſus ſed modus ſciendi in aliqj ſcĩa ⁊ ipſa ſcia ꝓla ſunt⁊ diuerſa. Igitur abſurdum eſt ⁊ vanũ ꝙ hõ ſil querat ſci entian ⁊ modum ſciendi qui competit kli ſcictie. CEr quo infertur pꝛimo ꝙ opoꝛtet pꝛius adiſcere logrcan: qᷓ; alias ſcientias quiã logyca tradit communem modũ pcedẽdi in cibꝰſciẽtijs ⁊ ab ea alie depẽdẽt· pꝛopter qð
ẽt pꝛopꝛiꝰmodꝰſingulariũ ſciaꝝ in ſingulis ſcientijs cir⸗ ca pꝛincipium tradi debet. C Secundo infert ꝙ quia
dinerſi vᷣm dinerſos modos veritatẽ inquirunt: opoꝛet
g ſemper homo inſtruatur per quem modumin ſingu⸗
ſis ſcientijs ſint accipienda ea que in ea dicuntur. CKon ſiderandum eſt aũt pᷣmo ᷣmphma Doc. B. die elici tiue ꝙ triplex in genere rep eritur impedimentuʒ inco“ gnitione veritatis. Anum quidẽ quod eſt ex modo hNlu re. Aliud quod eſt ex natura. Tertiũ qð en ex ignoꝛan⸗ tia modi ſciedi. Jmpedimẽtũ igit pꝛimũ qð ẽ ex mõ na ture:ẽ ꝑp ↄſuetudinem ex eo.f.ꝙ aliquis eſt conuetus conſiderare vel audire falſa: multotiens errat circa c0 gnitionem veritatis: quia ea que ſunt conſuetã ſunt mꝰ
gis nota vt dictum eſt. Cecunduʒ ipedimẽtũ

dennnm tin dut g Reoustn qtulun) n ſpensN
Me diwim umn m chm mrkint odü eſni rem 5.Ckion umi dicüt c falumiſt bnrin ctpbs h openn
noctduri nmimn di J00 0 ca doetun Doc.S.ßÿ enmi nd Cp int·Selin
pare nature indiuidualis:pꝛouenit ex diuerſitate cõple⸗
xionis ⁊ ex bonitate vel malicia intellectus. Mam aliqui ſunt qui habent foꝛtem ymaginationẽ. Et tales nõ voiũt audire niſi mathematicalia. Qð etiã eis ꝓuemre põt ꝓ⸗ pter ↄſuetudinẽ audiẽdi ea. Alij ſunt qui habent debileʒ itellectũ. Et tales nihil volũt recipere miſi ꝓponat᷑ eis ali qð groſſum ⁊ materiale exemplũ. Quidã ſunt qui nihil dignum eſſe reputant vt aliquid eis inducat᷑ abſqʒ teſtiꝰ poete vel alicuius alterius. Et hoe eſt ꝓpter defectũ iu⸗ dicij:qꝛ nõ poſſunt diiudicare vtrũ ratio ꝓpter certudi⸗ nem ↄcludat. Et ideo quaſi nõ credentes ſuo iudicio:re⸗ quirũt iudiciũ alicuius noti. Sunt inſuper ⁊ alij qui oĩa volũt ſibi dici per certitudinẽ.i.per diligentẽ inquiſitio⸗ nem rationem.Et hoc pꝛouenit pꝛopter bonitatẽ intelle⸗ ctus iudicantis ⁊ rõnem inquirentis dũmodo nõ quera
tur certitudo in hijs in qbꝰ certitudo haberi nõ põt. Qui
dam aũt ſunt qui triſtant᷑ ſi aliquid per certitudinẽ cũ dili genti inquiſitõe inquirat᷑. Að quidẽ põt ↄtingere Vnoꝰ ꝓpter debilitatẽ rõnis. Ende nõ ſufficiũt ad ↄſide randũ oꝛdinẽ complexionis pꝛioꝛũ ⁊ poſterioꝝ.Aliomõ ꝓbter micrologycam.i.ꝓpter paruoꝝ rõciationeʒ. Ei detur enim eis ꝙ nõ eſt neceſſe vſqʒ ad minima diſcute⸗ re. K Tertiũ ipedimentũ in cogmtione veritatis ꝓue⸗ nit ex ignoꝛantia logyce:cuius eſt docere modũ ſciendi ⁊
ↄſiderãdi veritatẽ in qualibet ſcia. nde qui querit logy
cam ſimul cũ alijs ſcientijs vel modũ ſciendi ⁊ ipſam ſci
entiam ſimul vt dicit Cõmentatoꝛ in hoc ⁊ꝰ cõmẽto.iF.
Rmilis eit ei qui docet hoibus viam dũ etiã adiſcit eam aut qui?intendit medicari hoĩem:⁊ iteꝝ adiſcit medicinã ſicut de quodã dicitur:qui cũ ad infinitũ acceſſit ⁊ pꝛopi nauit ei medicinã: inſpexit poſt in libꝛo ⁊ moꝛtuus eſt in ñirmus ille. Hec ille. CVonſiderandũ eſt 20 ꝙꝙ 3 pᷣdicta impedumenta Ariſt.ponit duo remedia.ponẽdo moduʒ ↄſiderande veritatis. Pꝛimũ remediũ eſt ꝙ opʒ pꝰ eru diri qũo ſingula ſint recipienda in qualibʒ ſciẽtia:qꝛ vanũ eſt querere ſciam ſimul ⁊ modũ ſciẽdi vt dictũ eit. Ilið eſt ꝙ acribologia mathematica.i.certa demonſtratio nõ eſt querenda in oĩbus vt patebit in ſequenti articulo.
jmſi ergo dicendũ ꝙ duplex eſt logy⸗ Zcd Pumu ca.ſ.logyca vtens que valet ad ar⸗
guendũ ⁊ ridendum in alijs ſcientijs. Ettalis logyca eſt
modus ſciendi in alijs ſcientijs. Alia eſt logyca docens:q̃
conſiderat per reſpectũ ad pꝛincipia ſua ⁊ cauſas. Et tali
logyca eſt ſcientia ⁊ nõ modus ſciendi. Querimus ergo pꝰ logrcam vtentẽ ᷣm ꝙ eſt modus ſciendi in alijs ſcien
tijs qᷓ; alias ſcientias. ¶ Wõ tñ dicendũ eſt qð alius ᷣm rem ſit habitus logyca vtens ⁊ logyca docens ſit alius:Iʒ;
drant vᷣm diuerſas ↄſiderationes · De quo alias diximuf ſcʒ in pꝛincipio dyaletice ⁊ etiã in pꝛimo poſterioꝝ.q.z. ar · po ad ⁊dn inſtantiam. CAd ᷣm dicendũ ꝙ lʒ ĩ noſtra intentione ſimul poſſimus velle finem ⁊ media oꝛdinata ad finẽ:tamen in executione operis opʒ ꝙ media pᷣeedãt adeptionẽ finis. Similiter in acquiſitiòẽ ſciaꝝ opʒ ꝙ mo dus ſciendi pꝛecedat ipſam ſciam. ¶Acd zn dicẽdũ ꝙ lʒ
vbi vnũ ꝓptenalterũ ibi ſit vnũ tiñ̃ vnitate intentionis ⁊ oꝛdinis:nõ tñ vnitate eſſentie ſaltem quantum ad acquiſi tionem rei.
Wbi in Doc · S. ⁊ pho. Acribologya vero.
f ſic pꝛocedit᷑. idet᷑ ꝙ
6 tertium in oĩbus ſcientijs ſit in quirenda acribologia mathematica.i.certa de monſtratio. 1Mã illud eſt inquirendũ in aliqua
ſcientia: qð pertinet ad rõnem ſcie. Sed acquiſitio ſcie ꝑ demonſtrationẽ ꝑtinet ad rõnem ſcie vt pʒ pꝰ poſterioꝝ. Igit ⁊c̃. C.ꝛ6. Suin aliqua ſcia nõ eſſet certa demon
ſtratio inquirenda:hoc maxie eſſet in ſcia naturali vt hic phyloſophus inuit. Ged hoc nõ eſt. Igit᷑ ⁊c̃.¶pꝛobatio medie. Qilla demsſtratio vel ſcientia que pꝛocedit per ẽs cauſas: eſt certiſima. Ged phycus habet demoſtra⸗
re ꝑ omnes cauſas: vt pʒ ꝛ0 phyt. Ergo demõſtratio na⸗
luralis ⁊ phyſica eſt certiſima. Igit·⁊c. C Sed ↄtra eſt phus in texn diceus · Acribologia vero mathematica nõ
Quinta
in oĩbus eſt expetenda:ſed in nõ habentibus mãm.ꝛs
pter qð nõ naturalis eſt modus. Qinnis enim foꝛſan na⸗
tura materiam habet.
Reſt pondeo dicendũ ꝙ nõ opʒ iomni ma
teria querere acribologiã mna thematicã.i.certaʒ demõſtrationẽ. jdꝛobatio ᷣm Doc. S. Quia in ommbus eſt certitudo querenda vᷣm exigen
tiam ⁊ modũ ꝓpꝛũ rei cognoſcibiis. Mam ſermones
ſunt inquirẽdi Fᷣin materiã fubiectã: vt pʒ pꝰ ethy?. Sʒi
aliquibus res cognoſcibilis nõ põt cognoſci per certiſf⸗
mam demonſtrationẽ. Igit᷑ ⁊c̃.Hꝛobatio medie. Waʒ ea que ſunt ſibiecta motui ⁊ varitioni:nõ poſſũt cogno⸗ ſci per certiimã demõſtrationẽ ſiue cognitionem. Nue ritur.n.in eis nõ ſemper ꝗd ſint ex neceſſitate: ſed quid ſint vt in pluribuſ. Sed eã que hiit materiã:ſunt ſubiecta
motui ⁊ tranſmutationi.Ergo nõ poſſuut cognoſci ꝑ cer
tiſimam demõſtrationẽ. Sed ey hac rõne oꝛtur hic dif kcultas. Mam videt᷑ ſequi per oppoſitũ ꝙ in ſeparatis a materia ſempꝑ res cognoſcibilis poſſit cognoſci per certi
imã demonitrationẽ: cum illa nõ ſint ſubiecta trãſmuta
tioni. BHed hoc eſt falſum. Quia ſubſtantie ſeparate non poſſunt cognoſci per certiſimam demõſtrationem: vt ſu perius declaratum eſt. CAd hoc rñdetur ᷣm Woc. S in pꝛeſenti paſſu: ꝙ duplicia ſũt entia ſeparata a materia.
Quedam ſunt ſeparata ᷣm eſſe ⁊ ᷣm rationẽ ſimul:itaꝑ
eis repugnat eſſe in materia ſicut ſunt ſubſtatie ſeparate- Et talia entia lʒ ſint certiſſima ᷓᷣn ſeipſa cũ ſint ĩmobilia: qꝛ tamen excedunt facultatẽ noſtri intellectus nqᷓ ſunt cer tiſſima nobis ꝓpter defectum intellectꝰ noſtri. Añ mnta⸗ talibus nõ eſt inqumenda certiſima demonſtratio. Alia ſunt entia ſeparata a materia ᷣm rõnem tm̃ ⁊ nõ mcẽ.
Sicut entia mathematicalia. Et talia entia non ſunt exce
dentia intellectũ noſtrum. Sicut. n. intellectus noſter eſt coniunctus coꝛpoꝛi ᷓᷣm eſſe ⁊ nõ ðᷣm operationem:ita il
la mathematicalia ſunt coniuncta materie Fᷣmn eſſe ⁊ non
ym rationem. Meo ſunt maxime pꝛopoꝛtionata intelle ctui noſtro. Mnde in eis eſt inquirenda certiſima demõ
tſtratio. ¶Ex pꝛedictis ergo pʒ ꝙ iſte modus certiiime
cognitions ſeu demonrationis non pertinet ad natura⸗ lem phyloſophũ: quia foꝛſan tota natura eſt cinca mate riã: vt dicit hic phyloſophus.Et dicit foꝛſan ÿᷣm Lõmen tatoꝛem ⁊ Albertum ꝓpter intellectũ. Intellectus emm qui eſt poſtrema perfectio hominis eſt abſtractus a ins ⸗
teria. C Vel dicit foꝛſan ᷣm Woc. S. pꝛopter coꝛpoꝛa
celeſtia:quia non babent eodem modo materiam ſicut in ferioꝛa: quia non habent materiam ſubiectam tranſmuta tion. ¶¶ Vel quia etiam mathematicaha licet · ᷓᷣm eſſe in cludant materiam non tamen in ſui ratione materiam cõ ſtituunt:ideo dicit. ſoꝛſan tota natura eſt eirca materiaʒ. ¶Ex pꝛedictis patet vlterius: ꝙ cum ſcientie naturali
non conuemat iſte certiſſunus modus rationis: pꝛimo
in ſcientia naturali ad cognoſcendum modũ ↄnenientem illi ſcie perſcrutandũ eſt qd ſit nã:q ſic manifeſtũ erit de
quibus ſit ſcia nãlis. CæEt iteꝝ ↄſiderãdi erit: vt diẽ hie
phs ſi vnius ſcie.ſ.nãlis ſit oẽs cauſus ⁊ pꝛincipia ↄſide⸗
rare:aut ſi diuerſarum ſciaꝝ. nem modũ ſeruat Ariſt.
in ⁊* pbyſicoꝛum. Sic. n.poterimns ſcire quis modꝰde
monſtrandi conueniat ſcientie naturali.
n ergo dicendum: ꝙ zad com⸗ Qd Ppamum pletam rationem ſcientie req
ratur ꝙ habeatur per demonſtrationem: tñ qůñqʒ multà
traduſtur in aliqua ſcientia que ſolum habent cognoſci experientiam vel per exemplum vel per inductionẽ vel per conſuetudinem:ſicut pʒ in ſcientia moꝛali. Ideo nõ
opʒ in qualibet ſcientiaq;tum ad omnia ſcientia querere certam demonſtrationem. ¶ Ad 2m dðmꝛꝙ cãe nãles non ſemp pꝛoducunt ſuos effectus de neceſſitate:ſed vt ĩ
pluribus. Lʒ ergo demonſtratio phycaꝓcedat ꝑ omnes
auſas nõ tñ opʒ pp hoeꝙ ſt certioꝛ dematioqᷓ mathe
matica que ꝓcedit ꝑ vnã cãm tiñPotiſſime.n. demon
ſtratio mathematica pꝛocedit ex his que ſunt notioꝛano bis ⁊ nãe · Et hec de ⁊li mechaphyſice dicis ſufficiãt.

eittit ad veritatis determinationem.
Pec.z. ⁊ m
N ncipit lier tertius mechaphrſice.
ueſtio pᷣma. De dubitatiõibus quas phyloſophus
ſi hijs que pertinent
3 ad conſiderationeʒ
. ₰ vnñiuerſalis veritatis tam ex „ parte conſicerãtis q; ex parte ð modi conſiderandi:⁊ hoc in
2 libꝛo huins: conſequenter pꝛocedendum eſt circa veri⸗ 3 tatis conſide rationeʒ in ſpecia „„ li. Et pꝛimo ꝓcedemus mo⸗ 8 do diſpnutatino. Nt hoc in 3? li vꝛo huins. Deinde modo demonſtratino. Et hoc in 4/ liꝰ huius qui incipit ibi.¶ Scientia quedam ⁊c̃. Quan tum ad pꝛimũ duo occurrunt conſideranda. ¶Mꝛio de dubitatiombus quas plhyloſophus pꝛemittit ad verita⸗ tis determihationẽ. C Pcðo de cauſis dubitationum: in ducendo rationes pꝛo vtraqʒ parte ad dubitationes idu ctas. ¶ Lirca pꝛimũ querũtur duo. ¶ Mꝛimo vtx q̃ren ti veritatis ſcientiã: neceſſe ſi dubitare pn. ¶ Pcðo vtx phyloſophus conuenienter pꝛoponat pꝛius dubitatiões pertinentes ad modũ conſiderationis huius ſcientie:; dubitationes pertinentes ad res conſideratas in hac ſcia. ¶Ibi in phylo opho. Meceſſe eſt ad queſitam ſcientiã: ⁊ eſt lectio pꝛima. FN ic pꝛoceditur. Mi 5 primum rur querẽti veritatis cognitionem:non ſit neceſſe pꝛimo dubitare. Wam cognitis pꝛincipijs:ſimul tempoꝛe co⸗ oſcuntur concluſiones: vt pʒ pꝰ poſterioꝝ. Ergo ꝑÿ̃n tipia pꝛimaque ſunt homini naturali nota poteſt homo ſtatin cognoſcere ſecundaria pꝛincipia:⁊ per illa deneni re ad concluſiones ⁊ per conſequens poteſt ſcientia aqui ri abſqʒ dubitatione. CP.ꝛ. Impoſſibile eſt idẽ ſimul cognoſcere ⁊ dubitare. Bed inquirẽs veritatis cognitio nein cognoſcit eam. Alias nõ moueretur ad querendum cum nõ moueat᷑ niſi per appetituʒ qni fertur incognitũ. Igitur idem qð pꝛius. CP ꝰ Mlud qð impedit pꝛo⸗ greſiun mentis ad acquirendum ſcientiam veritatis:nõ erpedit inquirenti ipſam ſcientiam. Sed per dubitatio⸗ nein lgatur mens inquirẽtis: vt hic phyloſophus inuir. Igitur ⁊c̃. ¶P · 40. In mathematicis nulla adit dubi tatio:cum ſit ſcientia certiſima. Et tamen in mathemati⸗ cis acquiritur ſcientia. Igitur inquirentiveritatis ſciẽtiaʒ non eſt neceſſe pꝛimo dubitare. Cp · V le qui habet conhiderare ⁊ cognoſcere dubitationes alioꝝ circa veri⸗ tatem:non habet dubitare ſed ſolutus eſt ab omni dubi⸗ tatione. Inquirens aũt ſcientiam veritatis neceſſe habet conſiderare ⁊ cognoſcere alioꝛunj dubitationes circa ve⸗ ritatis cognitioneʒ vt hic pꝛobat phyloſophus quattuoꝛ rationibus. gitur idem qð pꝛius. ¶ Bed cõtra eit phy loſophus in textu in pꝛincipio huius tertij dicens. Weceſ ſe eſt ad queſitam ſcientiam nos aggredi pꝛimuʒ de qui⸗ bus nos pꝛimũ dubitare opoꝛtet. Mec autem ſunt qne⸗ cunqʒ de ipſis aliter ſuſceperunt quidem.⁊ ſi quid econ⸗ tra hoc eſt pꝛetermiſſum. Ineſt autem inueſtigare volen
tibus pꝛeopere bene dubiare. oſterioꝝ enim copia
inneſtigatio pꝛioꝝ ſunt ſolutio dubitatoꝝ. 27 dicendum ꝙ neceſſe eſt inqui Reſp ondeo rentem ſcientiã veritatis apud ſe pꝛimo dubitare ⁊ dubitationes circa veritatem conſi⸗
derare ⁊ cognoſcere. ꝛima pars huius concluſionis ꝓ batur ᷣm DMoc. B. vnica ratione. Quia inquirens ſcien
tiam veritatis in ſua inquiſitione ab aliquibus ſibi notis ad ignota pꝛocedit. Ergo dubitat. Matet conſequentia. Qa dubitans dicitur qui de re aliqua aliquid ſcit:⁊ ali quid ignoꝛat. ui enim de re aliqua nihil nouit:nihil du bitat. inc eſt ꝙ vhylo dphus in pꝛedicamentis in capi tulo de ad aliquid dicit · ꝙ dubitare de ſingulis non erit
ſicut di tatòes alioꝝ nõẽ ſolutꝰ ab oĩ dubitatiõe. Sʒ dubitãdo ꝓ
inute. C Secunda pars coneluſionis ptobatur a phylo
ſopho ᷣm Doc. S. quattuoꝛ rationibus. ſpꝛima ratio ta lis eſt. Mubitatio de aliqua re hoc modo ſe habet ad mẽ tem:ſicut vinculum coꝛpoꝛale ad coꝛpus. Mam ſicut ille qui habet pedes ligatos non poteſt ad unterioꝛa pꝛocede re ᷓᷣm viam coꝛpoꝛalem:ita ille qui dubitat quaſi habẽs mentem ligaram non poteſt ad anterioꝛa pꝛocedere m viam ſpeculationis. Sed ille qui vult ſoluere vinculum coꝛpoꝛale:opoꝛtet ꝙ pꝛius reſpiciat vinculum ⁊ nodum hgationis. Ergo ⁊ ille qui vult ſoluere dubitationem: opoꝛtet ꝙ pꝛius reſpiciat ⁊ ſpeculet᷑ difficultates ⁊ om⸗ nes cauſasearum. Poſterioꝛũ enim inquiſitio non eſt ni ſi ſolntio pꝛius dubitatoꝝ. ¶ Scða ratio. Illi qui volũt inquirere veritatem non conſiderando pꝛius dubitatio ⸗ nem:aſſimilantur illis qui neſciunt quo vadant. Quia ſi⸗ cut terminus vie eſt id qð intenditur ab ambulantibus: ita excluſio dubitationis eſt tinis qui intenditur ab inqui rente veritatem. Sed manifeſtum eſt ꝙ ille qui neſci quo vadat non poteſt directe ire niſi foꝛte a caſn. Ergo nec aliquis poteſt directe inquirere veritatem:niſi pꝛius videat dubitationem. C Tertia ratio. Illi qui volunt in quirere veritatem non conſiderando pꝛius dubitationes aſimilantur vt dictum eſt illis ambuiantibus qui nelciũt quo vadant. Sed ex hoc ꝙ aliquis neſcit quo vadat:ſe⸗
quitur ꝙ quando iam peruenit ad locum quo ire inten⸗
debat:neſcit vtrum ibi ſitquieſcendum vel vlterius eun dum:quia neſcit vtrum ille ſit locus ad quem ire inten⸗ debat. Ergo a ſimili quando aliquis nõ pꝛecognoſcit du bitationem cuius ſolutio eit finis inquiſitionis:nõ poteſt ſcire quando inuenit veritatem queſitam ⁊ quando non quia neſcit finem ſue inquſitionis. CM uarta ratio. Audi toꝛem opoꝛtet iudicare de auditis. Sed nullus poteſt be
ne iudicare niſi audiat rationes vtriuſqʒ partis. Ergo ne
ceſſe eſt auditoꝛem phye rationes aduerſarioꝛum dzbi⸗ tantium audire:vt melius ſe habeat in indicando. Et ſic neceſſe eit inquirenti veritatis ſcientiam pꝛeopere dubi tare. ¶ Unde pꝛopter rationes pꝛedictas cõſuetudo Ari ſtotelis fuit fere in omnibus ſuis libꝛis: vt ante determi nationem veritatis pꝛemitteret dubitationes emergẽteſ. Sed quare in alijs libꝛis ſigillatim ad ſingulas determi nationes phyloſophus pꝛemittat dubitationes in hoc au tem libꝛo ſimul pꝛemittat omnes dubitat ones ⁊ poſtea ßᷣm oꝛdiẽ determinet veritatẽ: patebit ĩ ſeq̃nti articulo.
— ſ ergo dicenduʒ ꝙ licet cognitis pᷣn Ad pmu cipũs debite ſubſumptis ⁊ appli⸗
catis ⁊ etiam cognita ipſa ſubſiunptiõe ⁊ applicatione ſit neceſſe ſimul tempoꝛe cognoſcere concluſiones:poſſimꝰ tamen cognoſcere pꝛima pꝛincipia: ignoꝛando ſecũdaria principia ſaltem quantũ ad ſubſunptionem ⁊ debitam applicationem. Et ideo non eſt neceſſe ſimul cognoſcere concluſionem: vt patet per Doc. S.inpꝛimo perierme⸗
nias vbi ſic ait. nedam enim ex neceſſitate conſequun/ lec.ꝝʒ.
tur ex pꝛincipijs:ita ſilicet ꝙ non poſſunt eſſe falſa pꝛinci pijs exiſtentibus veris ſicut ſunt omnes concluſiones de monſtrationũ. Bt hinõi veris ex neceſtate intellectus aſſentit poſtq; percepit oꝛdinem eoꝛum ad pꝛincipia:nð
autem pꝛius.]ec ille. C Sciendum tamen ꝙ lyneceſſe
poſitũ in pᷣnꝰarticuli nõ dicit neceſſitatẽ fimpii ſʒ neceſſita
tem congruentie. C Et per hoc pʒ ſolutio ad 4n. CAd
2m dðmn ꝙ impoſſibile eit idem ignoꝛaꝛe ⁊ cognoſcere
idem ðʒ idẽ ⁊ eodẽ modo. Moſſumus tñ aligd ſcire ĩ vli ⁊ ignoꝛare illud in ꝓpꝛia foꝛma: vt pʒ in ⁊0 pꝛioꝝ. Ideo argn nᷓ concludit:qꝛ dubitando aliquo mõ cognoſcimꝰ ⁊ aliquo mõ ignoꝛamꝰ. ¶Ad zm dðm ꝙ qᷓ;uis dubitãs alligatus ſit:tñ cũ iaʒ dubitat᷑ ⁊ veritatẽ inquirit eſtĩ via ad ſolutionẽ ſui vinculi:qꝛ iam aliꝗd cognoſcit de re ⁊ ali
quid igno:at. ñ reddit᷑ in admiratõem ⁊ ꝝ ↄñs ad pfe
ctam inquiſitionẽ: qꝛ ꝓpter admirari ceperũt hoies phr loſophari vt patuit in pꝰ huiꝰ.q.ð.aꝛ.F. CAd 4n döm
„
ctũ ẽ ad pn. CAd yn dðʒ ꝙ ꝗ hʒ ↄſiderare dubi
cedit ad cognitionẽ vitatis. Vñj argmn falium amnt.

eha Aueſtio
n— Ebi in Doc. S.⁊ phyloſopho. Eſt aũt dubitatio pꝛi⸗ — kuu—s ·⁊ eſt lectio ſecunda.— 5 ² B ſecundum Kre u⸗ dubugu 1 uenienter pꝛius ꝓponat dubitaties ptinen non u tes ad modi ↄſideratõis huꝰſcie qᷓ; dubitatio tuer nes ptinẽtes ad res ↄñderatas in hac ſcia. Dꝛ qualisẽ oꝛ un do reꝝ ↄſiderataꝝ in aliqua ſcia:talis eſt oꝛdo dubitatio⸗ uer wu num ꝗᷓ mouent᷑ de rebus ↄſideratis:cũ ſeinuicẽ ↄſequan da tur· Sʒ res ↄfiderate pꝛecedũt modũ ↄſiderandi:ſicut ac ntect.. cidens pᷣcedit᷑ a ſubſtantia.yo. huius. Ergo dubitatiões n jg x c. 4· reſpicientes res ↄſideratas debent pꝛecedere dubitatõeſ nd nun reſpicientes modũ ↄſiderandi huuꝰ ſce. C.ꝛ0.dhus anint in alijs ſuis libꝛis ſigillatim ad ſingulas veritatis deter⸗ ch nn dubitatões.* rgo hic ſupflue pᷣmittit unul oeð duhitatiões añ eaꝝ determinationẽ:cũ non vi⸗ tn deat᷑ maioꝛ rõ de vnoqᷓ; ð alio. CP 30. ta qõ.ſ. vtx ſ ſr Ru ſint ponẽde tm̃ ſbe ſenſibiles aut pᷣter eas ſint ponẽde ſub icht ſtãtie imsles: eſt q̃ſtio ſeu dubiratio ꝑtinẽs ad res cõſide 6 q N ratas in hac ſcia. Et tij hic enumerat᷑ inter eas que reſpi⸗ — ciunt modũ ↄſiderandi. rgo inter has dubitationes ſen aMdtn queſtiões nullus eſt oꝛdo ſed ↄfuſio. Qð eſt 3 ſuppoſitũ. uhnbsn CBed ð eſt ꝓceſſus phy in piti paſſu vbi dicit. Eſt aſt neu mn dubitatio pꝛuna de quibꝰ in ꝓhemialt dictis dubitunꝰ — 2 vtrũ vniꝰaut multaꝝ eſt—— cauſas ſ—— x̃. * dðm ꝙ ↄueniẽter phus pᷣmit Sud quennt Reſpondeo tit dubitatiões ꝑtinẽtes 4 mo snö pp dum ↄſiderãdi pꝛius qᷓ; pᷣmittat dubitationes reſpiciẽteſ nutnit res ↄſideratas in hac ſcia. dꝛobatio Voc. S. ã vanuʒ eſtm n eſt ſimul querere ſciam ⁊ modũ ſciẽdi. Sed pꝛius opʒ ̃ CNummi rere modũ ſciendi qᷓ; ipam ſciam vt in ⁊0 li huius hiiuʒ Fedmn eſt. q.y. ar.⁊. Ideo ↄueniẽter phs pꝰ pꝛemittit dubitatio uicynst nes ad modũ ↄñderandi ptinentes:deinde vᷣo pꝛemittit aucinm dubitatiões ptinẽtes ad res ↄnderatas in hac ſcia. ¶ Sʒ nmicnu iderandũ eſtp ꝙ qᷓ;tum ad modũ ↄſiderandi phs qua munpihn drupli multiplicat dubitationes ſeu queſtiones ex eo ꝙ das uuor reperiunt in ↄſideratiõe alicui? ſcibilis. vʒ. cauie binnu ꝑquas fit demõſtratio. pa cia in ſe que cauſat ex dedu dunnsn ctione cauſar ad ↄcluſiones. Ipᷣm ſhm de quo fit demon ſtratio. Et ꝓpꝛietas que dem̃õſtrat. Cqlnde po pꝛemit E— tit dubitatiões pertinẽtes ad modum ↄſiderandi canſax. ubumos n C Scðo dubitatiões multiplicat ex ꝑte ipſins ſcie in ſe. — ¶T Tertio ex ꝑte modi ↄſiderandi ipfius ſubiecti.ꝓꝰ.ml cbuiſin tiplicat dubitationes ſeu q̃ſtiones er parte modi cõſide⸗ lun randi ꝓpꝛietatũ ⁊ accidentiũ. ¶ uantũ ad pnpꝛemittit iimme vnã dubitationẽ que talis eſt. Titrũ cõſideratio quattuo: röech cauſaꝝ ꝑtineat ad vnam ſciam aut ad multas ⁊ dinerſas .— ſcias. Moc eſt querere vtrũ vnins ſcie ⁊ pꝛecipue huius gn itdemõſtrare ex oibus cauſis:aut magis diuerſe ſcite ineen 3 ex diuerſis canſis demõſtrent. Cnantũ vo ad ⁊m po⸗ eſe im c nittres dubitationes· Qnax pꝛima eſt. Buppoſito g ad npnnem Panc ſciam pertineat ↄſiderare pꝛima pꝛini vt polo huiꝰ ub— habeat ↄſiderare pꝛin ſub⸗ ne:vel etiã habeat cõſiderare de pꝛimis pꝛicipijs de — monſtratõis ex qus oẽs ſcie demonſtrãt.vʒ. vtrũ un gt idem ſunul affirmare ⁊ negare: vel nõ. Scða eſt vtꝝ n an hec ſcia que eſt cõſideratina ſubſtãtiaꝝ ſit vna ſcientia cõ unnhl derans oẽs ſubſtãtias:vel ſint plures ſcientie de diuer⸗ mint is ſubſtantijs. Tertia dubitatio eſt. Pi ſunt piures ſcien 1 0 tie de dinerſis ſubſtantijs an ſint oẽs cognate.i.vnius ge li nes. P eſt · Vtrũ ſint ſolũ ponẽde ſubſtãtie ſenſibi⸗ nus in esyel vtrũ pꝛeter eas ſit ponere fubſtãtias imateraileſ. nz h Scða queſtio eſt. Gi ſũt alique ſubſtãtie mãles: vtrum no n int vniuoce.i.vniꝰ generis tĩ: vłan ſint plura gſia taliũ.
ö n 6 CQnantũ vero ad ꝗmnponit tres queſtioes. Quax pᷣẽ.
n⸗ Vtrũ ſpeculatio hniꝰ ſcie ſit ſolũ circa ſubſtãtias:vel etiã w ſit circa ea que per ſe ſubſtãtijs accidũt. Scða vtrum hec eneht ſci conlideret de gbuſdam que vident᷑ eiſe accidentiaꝝ ncepe ſe enns que ſequuũt ad oœĩa entia.vʒ. de eodẽ ⁊ diuerſo n.ſC n imili ⁊ diſſimili ⁊ ſi de ſimilibꝰ an nõ. Tertia queſtio. b Vrũ ad banc ſciam ꝑtineat circa vnqðqʒ tranſcenden döe. 2 jn 6
Pꝛima
tium ſolũ cſderare quid eſt: aut eti illa que ſequũt᷑ ad
pſa puta vtrũ vnũ vn ſit Zꝛiũ. Ite igit ſunt dubitates mote a pho circa modũ cõſiderandi: que ſunt nonem in nunero. Reſtat vlterius videre dubitatiões reſpiciẽtes res cõſideratas in hac ſcia. ¶ Vonſiderãdũ eſt ergo 2* ꝙ
qꝛ iſta ſciẽtia cõſiderat de pꝛimis pꝛincipijs vt patuit in
p huiꝰ.q.7. ar. 4. pnĩ aũt reꝝ ponebant dupliciaa Wla tone. vʒ · pecies ⁊ mathematica:ideo phs hic po mouet queſtiones ꝑtinẽtes ad ſpecies ſ eparatas. Scdo q̃ſtiones pertinentes ad mathematica. Mouendo autem queſtio nes pertinentes ad ſpecies ſiue ad vniuerſalia: po mouet queſtiones quantũ ad ſubſtantiam pꝛincipioꝛũ:querẽdo que ſint. Scðo quantũ ad qualitatem eoꝛum:querendo qualia ſint. Auerendo vero de ſubſtãta pꝛincipioꝛuʒ po multiplicat queſtiones ratione vnuerſulium ſeparatoꝛũ. Scðdo ratione ſeparationis rerũ. C Qnantum ad pnpo⸗ nt tres queſtiones. Quarũ pꝛima eſt. Titruʒ gencra ſint pꝛincipia ⁊ elementa rerũ.aut ea in que ſicut ĩ vltuna di uiditur vnũqðqʒ ſingulare eyiſtens. Scða queſtio. Sup poſito ꝙ genera ſint pꝛincipia rerũ: vtrum ſpecies ſpecia liſſime ſint pꝛincipia quedam. Mic aũt phus ſpeciem ap pellat ßᷣm latonicoꝝ conſuetudinem ilud qð continet ſub ſe plurã ĩdiuiqua:ſicut genus plures ſpecies: aut ma gis ſint pꝛincipia pꝛima genera generaliſſima. CMuan⸗ tunn ad ⁊rn. vʒ. ratione ſeparationis rerum moiet phylo ſophus qttuoꝛqõnes. Quarũ pꝛia eſt. Vtrũ aliquid ꝓꝛe⸗ ter ateriam ſit cauſa vm ſe:aut non. Scða queitio. Titꝝ ſuppoſito ꝙ aliquid pꝛeter materiam ſit cauſa rerum hoc ſit ſeparabile a materia an nõ. Tertia queſtio. trum ſi ſit aliquid ſeparabile a materia: hoc ſit vnum tantuʒ ſicut poſuit Anaxagoꝛas:aut plura numero ſicut poſuit ꝓlato. C Vnartaqueſtio. Vitrũ ſit aligd pꝛeter ſinolon.i.ſimui totu: ut nihil:aut in quibuſdã ſit aiiquid ⁊ in quibuſdaʒ nð· CLirca qualitatem vero pꝛincipioꝛũ po monet que ſtiones quantũ ad vnitatem ⁊ pluralitatẽ. Scðo quantũ ad actũ ⁊ potentiam. ¶Muantũ ad pin monet quattuoꝛ queſtiones. Duarũ pꝛimaeſt. Titrũ pꝛincipia rerum ſint determinata q;tum ad numerũ:aut im ſpẽm. Pcða que ſtio. Atrũ coꝛrupeibiliũ ⁊ incoꝛruptibiliũ ſint eadem pᷣn cipia an diuerſa. Et ſi ſint dinerſa vtrũ omnia ſint incoꝛ⸗ ruptibilia: vel ᷣnn coꝛruptibiliun ſint coꝛruptibilia ⁊ in ⸗ coꝛruptibiliũ incoꝛruptibilia. Tertia queſtio tx vnuʒ vens ſigniſicent reꝝ ſubſtantiam:⁊ nõ aliqnid aliud ſup additum ad ſubſtãtiam ſicut dicebãt platonici: vel non ñ gniſicent rerũ ſubſtantiam:ſed aliquid ſuperadditum vt antiqui niturales poſuerunt. Quarta queſtio. Utrum ea que ponũtur pꝛincipia rerũ habeant rationem pncipij ʒ rationem vlem:vei fm ꝙ vnũqðqʒ eoꝝ eſt hoc aliquid ⁊ ſingulare. CQuantũ ad ꝛm ponit duas dubitationes. Quarũ pꝛnna eſt. Titrũ pm pꝛincipium mle ſit aliquod coꝛpus in actu. vt ignis vel aer vel aliqð exiſtens in poĩ tñ̃ vt plato poſuit. Scða queſtio. Titrũ pꝛincipia ſint cãe rex ſolũ vᷣm motũ ſicut antiqui nqles poſuerũt⸗ant etiaʒ ſint pꝛicipia aliter q; per motũ:ſicut piato poſuit ꝑ quan dam participationem hmõi ſenſibilia ab ĩmaterialibus cauſari. CQuãtũ ad mathematica mouet duas qucſtio nes. Quarũ pꝛima eſt. Ttrũ numeri ⁊ longitudines ſint quedã ſubſtãtie vłl non. Bcða queſtio. Si ſint ſubſtantie vtrum ſint ſeparate a ſenſibilibus:vt platonici poſuerunt aut ſint in ſenſibilibus vt poſuerunt pyctagoꝛici.ee igẽ dubitationes ſunt quas mouet phs circa ↄſiderata in hac ſcia: que ſunt nouem in numero. Que ſi ↄiũgant cũ cete ris faciũt numerũ decem ⁊ octo. Quas dicit phs ideo ſe mouiſſe:qꝛ in eis non ſolũ eſt difficile vitatem inquirere ſed etiã nõ ẽ facile bene dubitare de eis:inneniẽdo.ſ. pꝛo babiles rationes dubitationis.
mi ergo dõm ꝙ k res ſimpl ⁊;ʒ oꝛ Zcd Pimu dinẽ nature pᷣcedat modũ rei:ex ꝑ
te tñ ñi pꝛiꝰ eſt q̃rere modũ ſciẽdi qᷓ; ip̃am ſciam:cũ ino dus ſciõdi ſe habeat vt ianua ad acgſitionẽ ſcie:vt ex detis manifeſtũ eſt. ¶ Ad ꝛn dicendũ q phus in hac ſcientia pꝛemittit dnbitatiões ſimnl ⁊ nõ in alijs ſcientijs ꝓpter

6
Tertſũ
duo ᷣm ddoe. S⁊ Albertũ. dꝛimo qꝛ ſcientie alie cõ⸗ ſiderant ꝑticulariter de veritate. Unde ad eas particula⸗ riter ꝑtinet circa ſingulas vitates dubitare· Ged iſta ſcii⸗ ta ſicut habet vleni ↄſiderationem de veritatetita etiãʒ ad ipiamn pertinet vlis dubitatio de veritate. Kt ideo nõ pticulariter:ſed ſimul vlem dubitationt ꝓſequit. Pcðdo qꝛ dubitabilia que tangit hic pbus ſunt pꝛincipal illa de quibꝰ phy aliter opinati ſunt. CMõ aũt eodẽ oꝛdine pe ꝓcedit ad inquiſitionẽ veritatis:? alij py. Wam ipſe in cipit a ſenſibilibus ⁊ manifeſtis:⁊ ꝓcedit ad ſeparata vt infra patebit in.y.hniꝰ.q.F· ar ⁊⸗ Alij vero phy intelli⸗ gibilia ⁊ abſtracta volnerũt ſ enſibilibꝰ applicare · Tnde qꝛ ipfe nõ erat eodẽ oꝛdine determinãturus quo oꝛdie ꝓ ceſſerunt alij phy ex quoꝝ opinionibus dubitationes ſe⸗ quunt᷑:ideo pᷣelegit pꝰ pꝛeponere dubitatiões oœẽs ſimul ⁊ poſtea ſuo oꝛdine determinare · Mec Doc. B.in pꝰle ctione huiꝰ tertij. CAliam vero ronem aſignat Lõmen tatoꝛ. vʒ. ꝓpter ↄuenientiã methaphyſice cũ logyca:cuiꝰ modus eit diſputatiue ꝓcedere circa hmõi dubitatões: ⁊ poſtea determinare demõſtratiue. Ande Lõmentatoꝛ ſic ait in hoc.zo. õmẽto po.Et foꝛte ille oꝛdo eſt melioꝛ in doctrina huiꝰ ſcientie:qꝛ cõmmnicat ſcientie diſ putatie in vninerſitate ↄſiderationis. Gubiectũ. n. vtriuſqʒ ſcien tie eſt idem.ſ.ens ſunptr. Et qꝛ natura fermonũ diſputa toꝝ facit vt pꝛeponat᷑ in oꝛdine ſermonibus demõſtrati⸗ nis: vidit Ariſt · ꝙ ille modus ↄſideratiis dʒ poni pars per ſe in hac ſcia ſicut fecit in noibns ſignificantibus inten
illa ſeientia eðſiderat vnů illoꝝ:neceſſe eſt ꝙ ⁊ oĩa alia cõ
ſideret. Sed mathematica ſpeculat᷑ foꝛmãm ⁊ non alias⸗
cauſas. Ergo conſideratio oium cau ſaꝝ vni ſcie compete re nõ poteit. Cꝙ · 3? ẽi oia genera cauſaꝝ ꝑtinerent ad
eandem ſciam: vel illa talis ſcientiã eſſet ſcia naturalis vel mathematica vel methaphrſica. ð prꝛqꝛ ſcientia natu ralis de pꝛincipio vᷣm ſpẽm hoc eſt de fonma nõ hʒ conſi
derare: vt ꝓbat᷑ pꝰ ⁊ ꝛ0 phyt. Meqʒ ⁊n ⁊ z qꝛ vtraqʒ ⁊..
abitrahit a motu cuius ſubiectũ eſt materia ⁊ pꝛincipiuʒ efficiens ⁊ terminus finis. Ergo ſolam foꝛmã conſiderãt vt videt᷑. t ſic idem qð pꝛius. Cp · 4 · Si methaphy ſica haberet conſiderare oĩa genera cauſaꝝ ſequeretur ꝙ᷑ ↄſideraret mãm. Bed hoc nõ · Quod ſic pʒꝛqꝛ ad metha phyſicam pertinet ↄſiderare illa que pertinent ad cõem rõnem entis. Sed mã nõ eſt cõiter cauſa totius entis:ſʒ alicuius particnlaris entis. Tnde Woc. S. in pꝛeſenti ca pitulo ↄcludit ꝙ materia vᷣm ſeipſam nullo mõ pertinet ad ↄſiderationem methaphyſice · Jgit ⁊c CP· Di
.—
uerſa illa que pertinẽt ad eandem ſciam habẽt reduci ad
aliqð vnũ. Sed gencra cauſaꝝ cum ſint pꝛima rexꝝ pꝛin⸗ cipia nõ pñt reduci ad aliqð vnũ. Alias nõ eſſent pꝛima. git᷑ idem qð pꝛius. ¶ Ged eſt phus in textu ᷓᷣm quẽ ſic arguntur. Hꝛ ſi alterius ⁊ alteriꝰ ſcie eiſet conſidkrare quatiuoꝛ genera cauſaꝝ: ſequeret ꝙ non poſſet aſſignari ratio quare aliqua ſcientia diceret᷑ pꝛima phya ⁊ ſapiẽtia cũ ſaplens dicat qui canſas cognoſcit. Syd hoc eſt cõtra determinata in pꝰ libꝛo huiꝰ.q.7. ar. 4 · Igit ⁊. CP⸗·
riones huiꝰ ſcientie ecõtrario ei qð fecit in alijs ſcientjs 6.Auius perfecte eſt ſcire aliquid:eius eſt oẽs cauſas ꝑ 1 ſcʒ ꝙ in alijs ſcientijs exponit noĩa apud ꝓpꝛiã ↄſideratio ſe cognoſcere. Sed multa ſunt entia que habẽt quattuoꝛ i nem in vnaquaqʒ ſcientia. In hac alt ſcientia exponit no cauſas per ſe · Ergo eoꝝ perfecta ſcientia haberi non põt g mina in vnotractatu nõ ad diſtinguẽdũ nomẽ equuocũ: abſq; cognitione quattuoꝛ cauſaꝝ AEt ſic ad eandem ſcia„
ſed numerando intẽtiones de quibꝰ cõſiderat iſta ſciẽtia. pertinet ↄlideratio qjttuoꝛ cauſaꝝ. ¶ · · Illa ſcictia p Mec ille. CAlia etiã ratio poteſt aſſignari ex pꝰ huiꝰ.q per ẽs canſas demonſtrat:habet oĩa genera cauſaꝝ cõſi n Jar·⁊. O ſapiẽs qui oĩa nouit ⁊ cuiꝰ eſt docere omnia: derare. Sed phycus per omnes cauſas demonitrat:cuʒ n
non dʒ celare aut ocultare intentũ ſuũ. Ideo oĩa que pñt effectus phyſigus a quatiuoꝛ cauſis dependeat: vt pãtet 4
eſſe dubitabilia circa veritatem:tangere debet⁊ aperire. 20 phyſicoꝝ. Vrgo ad vnã ⁊ eãdẽ ſciam pertinet conlide
CAd vltimũ dicendũ ꝙ illa queſtio magis ẽ de modo rare cia quattuoꝛ generd cauſaꝝ. Lecl. b
ſiderandi ſubſtantias: q; de ſubſtantijs abſolute. Jõ nõ Reſ ond dðm ꝙ Ariſt. vt hic diẽ Doe. 700 i remouet᷑ oꝛdo inter pꝛedictas queſtiones. P 64 E S. nõ videt᷑ expᷣſſe ſoluiſſe p̃⸗ ſentem queſtionẽ in ſequentibus. Poteſt ti eius ſolutio ¶CMueſtio 24. De conſideratione huius ſciẽtie qᷓ;tuʒ ad ex hijs que ipſe inferus in diuerſis locis determinat: fa⸗ cauſas per quas demonſtrat. ciliter colligi. Ai dicendũ eſt ꝙ ad eandem ſciam bene. 6 2 ectat oĩagenera cauſaꝝ ſpeculari:nõᷓ tamen ad quãlibʒ · et Einde conſiderandũ eſt de rõni Mꝛima pars pꝛobat᷑ ᷓᷣm Doc. B. Tribus rõmbus.ꝙt di T bus qnas phus adducitꝝ p de methaphyſica ſic. Nam mechaphrſica bʒ conſide 6 d vtraq; parte circa pꝛedictas dubitateſ. rare de ente inquantũ ens: vt pʒ 4ꝰ huiꝰ. Ergo eins eſt Lec 5 CLirca qð tria occurrunt conſiderãda. 2ſiderare pmas ſßas. Omnis aũt ſubſtantia vel eſt ens ꝑ k. CPꝛimo de rõnibus queſtionũ que ꝑꝝ ſeipſam ⁊ ſic eſt foꝛma. Nel eſt ens ꝑ ſuã foꝛmũ ⁊ ſic eſt 3 ent ad ↄſiderationẽ huiꝰſcie. ¶ Scdo cõpoſita ex materia ⁊ foꝛmna: Ergo hec ſcĩa inquantuʒ eſt de hijs que pertinẽt ad ſubſtãtias. CTertio ð hijs que cõſideratiua entis: ↄſiderat cãm foꝛmalẽ. t qꝛ ipſe ſub⸗ perunẽt ad pꝛincipia ſubſtantiaꝝ. CCirca pꝛimũ occur⸗ ſtantie pꝛime lʒ ſint ĩmobiles ᷣm ſeipſas ſunt tamen cau rit triplex conſiderato. CPꝛima eſt de cõſideratione ſa motus alioꝝ ꝑ modũ finis:ideo huiꝰ ſcientie cuius eſt ia huins ſcientie quantũ ad cauias per quas demonſtrat. pꝛecipue ↄſiderare càm finalem ⁊ aliqualr cãm mouen⸗ 4 Uu
CScða quantũ ad pꝛincipia demõſtrationis. ¶ Tertia tem eius eſt cõſiderare ſinẽ ⁊ cãm efficientem. Upaterã 3₰
qᷓ;tum ad ipſas ſubſtantias. ¶ nuantũ ad pn q̃runt᷑ tria. Vo hʒ ↄſiderare inquãtũ ſub ente ↄtinet᷑ lʒ nõ ſʒ ſſeip̃a
C Pꝛimo vtrũ vnius ſcientie aut diuerſaꝝ ſit omniage Ergo àd methapbyſicã ꝑtinet ↄſiderare ẽs cãs. CP· h
nerã cauſaꝝ ſpeculari. ¶ Scðo ſi diuerſe ſciẽtie diuerſas 20. Kadẽ eſt rõ boni ⁊ finis· vt pʒ? ph vr. Bed metha · 1e4 P
rauſas conſiderent: que ilaꝝ debet habere magis nomẽ pyſici eſt ↄnderare vltimũ bonnm: vt patet.u.huius · ct le ir
apientie ⁊ pꝛime ppye. ¶ Tertio vtrů in mathematicis Prgo er eſt ↄſiderare vltimũ finẽ. ʒ ocs cauſe uttribu/ Leul j M
⁊ in ĩmobilibus ſit bonũ ſiue finis? cauſa efficiens. tionẽ hñt ad finẽ. Ergo methaphyſicus h cẽs cauſas cõi CIbi in Doœ. P. ⁊ phrloſophoꝛpꝛimũ ergode quibꝰ derare. CP ·3o. Lauſe pꝛiꝰ ſunt pᷣnꝰ eſſendi q; mouẽdi. 0
göeſteco quarta. Ergo methaphyſicus ꝗ ↄſiderat ens inquantũ ens ↄſde ch — primum ſic pꝛocedit. Tlidet rat cẽs cs. ¶ cðo q Vat ideʒ ſimilr de phrſica. ui
g diuerfarũ ſciẽtiarũ ¶ ſm eiꝰ foꝛmali acceptũ:ex q̃ttuoꝛ tauſis dependet. Er⸗
⁊ nõ vnius ſit oia genera cauſaꝝ ſpeculari. Et go phyſicus oẽs gauſas yt ſunt cauſantes per motum: h 4 Put duabꝰ rõnibus textus. Mam q̃ bet conſiderare. Et ſic ad eandem ſcientias bene pertnet P cunqʒ diuerſa pertinent ad eandẽ ſcientiam ſi nõ ſiit vniꝰ conſideratio omniũ quattuo: cauſarũ. Ccda pars con lun
⸗. rõnis:neceſſe eſt illa eſſe ꝛia: qm̃ vnũ contrariũ eſt bene cluſionis pꝛobatur. Quia aliqua eſt ſcientia particularis i bör
reliquũ. Iʒ quaituoꝛ genera cau⸗ ſicut mathematica que abſtraht a motu ⁊ inateria ſen h
x nec ſunt eiuſdem rõnis nec ſunt Zꝛia. Ergo conſidera ſibili:conſideranslaliqð ens ſub ratione aliqua ſpeciali· iſt, 4 0 1 if
Ergotalis ſcientia non habet conſiderare omnes cauſas: ſed illam ſolaʒ a qua depẽdet ratio foꝛmalis ſui ſubieci- ¶CLõſiderãdum
tio cauſaꝝ nõ pertinet ad eandem ſcientiã. ¶ P.⁊0. Pne cunqʒ diuerſa conſiderant᷑ in aliqua ſcientia eadẽ qũcũqʒ
, ſ
**

55 5
— —= F
— ₰
—
85 S
S328 S 73
ch⸗ ſi —
vp
.6— zu
on
2
„ ² 1„1„
¶Mueſtio
CLonſiderandũ eſt tamen ᷣm Albertũ in hoe 3⸗tract
tu.⁊.cao pꝰ circa finem:ꝙ ↄſideratio oĩum cauſaꝝ eque hncipalr accepta de qjlibet cã dinerſaꝝ ẽ ſciaꝝ.Liũ ſicqit. Muapꝛopter videbit᷑ alterius eſſe ſcie hax cauſaꝝ ſingu⸗ lãs ſpeculari pꝛincipali: qm̃ phrſicus pꝛilicipalr ↄſiderat qðdam mouens ⁊ mãm: ⁊ ſecundario foꝛmã ⁊ ſinem.
Mec conſiderat niſi quãdam foꝛmã cũ motu ⁊ mã cõce⸗
ptam: ⁊ quẽdam finem qui eſt vltimũ tranſmutatiõis ⁊ motus. Mathematicus aũt pꝛincipali ↄſiderat quãdam foꝛmã cun quantitate conceptam:lʒ a motu ⁊ a inateria ſenſibili ſeparatam.ſdꝛimus aũt phus ſimplr conſiderat ñinem et eam que eſt ſimptt foꝛma. ſdꝛincipalr eti con ſiderat monens imobile ⁊ mãm vᷣm ꝙ eſt aliqua ſubſtã tia. Lonſideratio ergo cauſarũ pꝛincipaliter de qualibet cauſa accepta: diuerſaꝝ eſt ſciaꝝ. Gʒ ſi pꝛincipal ⁊ ſecũ⸗ dario accipiat᷑:tũc eſt fapientie pꝛime ⁊ phyce m qndã
modũ: vt pʒ ex inductis. Her ille foꝛmalr.
—. im ergo döm fm Doc. G.in pꝛeſen Ad Ppmu ti lectione:ꝙ illa que ſunt diuerſa
⁊ nõ ðꝛia ſunt in duplici differentia. Mã quedã ſunt que
nð reducunt ad aliqð cõmune in vna ſcientia cõſideratũ. Et talia nõ pertinẽt ad ↄſiderationem vnins ſciẽtie. Aln ſunt᷑que lʒ ſint diuerſa ⁊ nõ ʒꝛia:reducunt tij ad vnũ. Et
talia bene ↄſiderant᷑ in eadem ſcientia. Mñ quattuoꝛ gña cauſax lʒ ſint diuerſa ⁊ nõ ʒꝛia: qꝛ ti reducunt᷑ ad vnũ.ſ. ad ens: nihil pꝛohibet ea cõſiderari in eadem ſcia ⁊ pꝛe⸗ cipue in iſta q̃ͥ conſiderat ens inquantũ ens. C Ad ⁊m di⸗ cendũ ꝙ nihil ꝓhibet ſi aliqua ſcia ⁊ ſi nõ quelibet conſi derat oẽs cauſas vt dictů eſt in deductione ↄcluſionis: in⸗ quantũ.ſ.reducunt ad aliquod vnũ. ¶Acd zn dicenduʒ
ꝙ phyſicus habet cõñderare oẽs cauſas:ſimili ⁊ metha phyſicus lʒ diuerſimode. It lʒ phycus nõ habeat cõſide
rare foꝛmã que eſt ſeparata a mãteria vt aliqui phy poſu erunt:habet tñ cõſiderare foꝛmã que eſt pꝛincipiũ moiꝰ
⁊ quietis. Jimili lʒ methaphyſica abſtrahat a materia:
qꝛ.ſ.materia nõ eſt de rõne entis in cõmuni:nõ tñ abſtra hit a materia ſic ꝙ materia ſi ʒ rõnem entis lʒ nõ ðᷣm ſe ipſam: vt dicit Voc. B. hic. Cxt per hoc pʒ ſolutio ad 4n. CAd yn dicendum ꝙ lʒ quattuoꝛ genera cauſaruʒ nõ habeant reduci ad vnã cãm pꝛioꝛem oibus: reducũt᷑ kamen ad vnũ ꝑ pꝛedicationẽ.ſ.ad ens ſicut ſatis declara⸗ tum eſt in coꝛpoꝛe articuli. Ne quibus cauſis dictum eſt aliquali in pꝰ huius.q.10.per totã. Et inferius pleniꝰ ¶bi in Doc. S. ⁊ pho. Jgit ex dudũ determinatis.
,— ſecun dum lepr A
tia que habet ↄſiderare inem nʒ mxime de⸗ beat dici ſapia ⁊ pꝛima phya. Maʒ ſapia dicit ſcientia certiſima:vt pʒ pꝰ huius.q.3. Sed certius eſt ð
aAiquo cognoſcere quid eſt:q; cognoſcere quid non ẽant ctum aut quale. foꝛins aũt eſt rõ eius qð ꝗd erat eẽ: vr
pʒꝛ poſt'.x⁊.yo. huiꝰ. Ergo ſcientia habita per foꝛmam
vt mathematica eſt certiſſima ⁊ per ↄñs noĩe ſapientie di
gna. ¶ D·0. Midemus ꝙ circa giones ⁊ coꝛruptiones
⁊ vliter circa oẽn trãſmutationẽ maxime dicimur aligd
ſcire:qũ cognoſcimus pꝛincipiũ motus:eo ꝙ motus ñi⸗
ect· ꝗ· hil aliud ſit q; actus mobilis a mouente: vt pʒ z phycoꝝ.
Rrgo didet᷑ ꝙ illa ſcientia que habet conſiderare de can ſa efficiente ſit maxime nomine ſapie digna. ¶ Sed ↄtra eſt phus in textu qui ſic arguit. ia ſcientia que eſt pꝛici⸗ palis ⁊ oꝛdinatiua aliax ſcientiaꝝ ſubditarũ:dicit᷑ maxie ſapientia: vt pʒ pꝰ huius.q.g.ar.⁊ · Ergo illa ſcientia que eſt ipſius boni ⁊ ſinis eſt maxune digna noĩe ſapientie. Matet ↄña. Quia ſinis eſt quodãmodo cauſa oĩum alia⸗ rum cãꝝ:cũ omnia alia ſint ꝓpter finem. Qð etiaʒ pʒ ꝛ0
unn Lec; pby.Et ſicicientia que ꝓcedit per cauſam Rinalẽ: eſt ᷣn
n
c tprie. Bre amol 2 Lec 4. Reſ pondeo dðm ꝙ phyloſophus in pñti
mo
7
acö. z.
cipalioꝛ ⁊ Oꝛdinatiua aliaꝝ. Vuius ſignuʒ eſt. Quia artes ad quas ptinent fines: pꝛincipant᷑ ⁊ pꝛecipiſt artivꝰalijs Siẽ gubernatina nauifactiue: vt pʒ pꝰ ethyt ⁊ 20 phyt.
nõ determinat hůc queſtiouẽ
Becunda
ſed ex pedictis rõnibus concludit ꝙ cognitio eiiuſtibet cauſe per ſe requiritur ad cognitionẽ pfectam etfectꝰ ha⸗
bentis omnes cauſas per ſe. Ex quo vlterius cõcludit ꝙ mathematicus dicit᷑ ſapiens ⁊ ꝙ cognitionem habet per fectiſimãt ⁊ per cẽs cauſas habet cõſiderare vt in pꝛece⸗ denti articulo deductũ eſt. ¶ Dicendũ tamen eſt ad que ſtionem ꝙ qᷓ;uis vᷣm quadruplicem cauſaꝝ ↄſideratõem quelibet ſcientia poſſit dici ſapientia ⁊ pꝛima phya in ge nereꝛtamnen ſimpł loquendo illa ſcientia que eſt pcipue conſideratiua cauſe finalis dicit ſimpir ſapientia ⁊ pꝛima ph yatcũ finis ſit pꝛima cauſaꝝ. Dꝛimã partem huiꝰcon⸗ cluſionis ꝓbant duo argumenta ante in ʒꝛium adducta. ¶ Icðaʒ vo ꝑtẽ ↄcluſõis ꝓbat rõ poſt in riũ adducta. ¶onſiderandũ eit tñ m Voc. S. in prit lectione elici tiue ꝙ quadruplex eſt modus ſciendi. Mam quidam eſt modus ſciendi quo ſeimꝰ aligd non eſſe qui eſt ꝑ demõ⸗ ſtrationẽ negatiuã. Scðs modus eſt quo ſcimus aliquid
eſſe. Et iſte eſt duplex. Mam qdam eit quo ſcimus qdẽ
res:vt qĩ ſcimus ꝙ homo eſt aial rõnale. Alins eſt io⸗ dus ſciendi quo ſcimus qualis eſt res aut quanta. Et pic modus diuidit in nouem pꝛedicamẽta accidentiũ.Mo
dus aũt ſciendi quo ſcimus quid eit res eſt duplex. Waz
qdam eſtquo ſcimus quid eſt res abſolnte. Sicut dũ ſci
mnus quid eſt ſubſtantia. Alus eſt quo ſcimus ꝗd eſt res nõ abſolute:ſed cũ additione alicniꝰ extrinſeci:ſñcut cum
ſcimus quid eſt accidens per additamentũ ſui ibi. Tinde ſic dicit Voc. G. hic. Quia inter dinerſos modos ſciẽdi magis dicimus ſcire illũ qui ſcit aliquid eſſe qᷓ; illũ q ſeit
aliquid nõ eſſe vnde ⁊ in poſterioꝛibꝰ ꝓhyloſophus pꝛo AiI⸗Ię·9
bat ꝙ demonſtratio affirmatiua eſt potioꝛ qᷓ; negatua. Inter eos aũt qui ſciunt aliquid affirmatie magis dici⸗ mus vnũ alio ſcire. Sed inter eos maxie dicimijs ſcire il lum ꝗ cognoſcit quid eſt res: qᷓ; eum qu cognoſcit qjnta aut qualis eſt ⁊ ꝗd poſſit agere yel pati. Bie igit᷑ cogno ⸗ ſcendo ipſam rem abſolute perfectiimũ eſt ſcire quid ẽ res qð eſt ſcire quid eſt ſubſtãtia rei. Sed in alijs etiã co gnoſcendis puta ꝓpꝛietatibus rei magis dicnnus ſingu⸗ la ſcire de quibus fiunt demõſtrationes qñ etiam de ip⸗ ſis ꝓpꝛietatibus vel accidentibus ſcimus qð quid eſt: qꝛ qð quid eſt nõ ſolũ inuenit in ſubſtantijs: ſed etiã accicẽ tibus. Mec ille. CEy pᷣdictis ergo pʒ ꝙ hec ſcia metha⸗ phrſice eſt certiſima ⁊ digna noie ſapĩe ⁊ eſt paphya:qꝛ eſt conſideratiua cauſe foꝛmalis que eſt qdditas rei.ift ẽ pꝛinceps aliarũ:qꝛ etiam eſt conſideratiua ipſfius finis:q mter ceteras cauſas pꝛincipatum obtinet. CMuic ſenteñ tie concoꝛdat Albertus in hoc z0tractatu.⁊. caꝰ.pꝰ. circa meduuʒ. C Acd argumẽta aũt pʒ ſolutio in coꝛꝑe articuli.
C Ibi in Doc. B.⁊ phyloſopho. Amplius autem mul
tis exiſtentium.
forrjmn ſic pꝛoceditur. Midet —— tertium n imobilibus ſiue
mathematicis ſit bonum̃ ſiue finis. Mam ms
thematicalia ſunt entia realia: vt patet.6. hu 6. 1 ect. T.
us:⁊ in. yv. huius etiam patet · Ergo etiam. Cꝙp ·⁊0 In ꝛ echycoꝝ dicit᷑ ꝙ omnis ſcientia eſt de bono ⁊ de xectio. 6
difficili. Eᷣrgocum mathematica ſciẽõtia ſit certiſima erit de bono. Cd 30. In quantitate eſt per ſe motus:vt pa⸗
tet.yphyſicoꝝ. Bed mathematicus conſiderat quantiꝰ x. 4.cõ. 45
tatẽ · Ergo conſiderat finem quantitatis: ⁊ non ſolũ mate
rialiter:ſed ᷣm ꝙ eſt finis motus. ¶P · ꝓꝰ. Pbe ſepara te habent cauſam efficientem ⁊ inem. Sed ſubſtantie ſe
parate ſunt magis abſtracte a motu qᷓ; entia matchemati⸗
—
S idem qð helus· Cð Fo. In mathematicis pꝛincipia demonſtrationis ſunt cauſe concluſionis efficiẽ
ma demonſtratio: vt fuperius dictum eſt. Sed
tes ⁊ materiales: vt pʒ pꝰ poſterioꝝ ⁊ 20 phyſicoꝝ. Igi
tur ⁊c̃· C Sed contra arguitur. Mam mathematicus ab
jnis eſt teriinns. Ergo mathematicus nõ habet cõſide rare materiã efficiens ⁊ ñinem. CId idem videtur eſſe
phrloſophus in textu dicens. Amplius autẽ multis exi⸗
ſtentium non inſunt ommbps omnia. Quo nanqʒ mo ⸗
*
P
oſt. 4.4

do poſſbile eſt motus pꝛincipiumn eſſe immutabilis aut ſideran deoñ voni nãm· Fi quidem omne qð bonum eſt bonun m h ſe ⁊ per ſuã nãm finis eſt ⁊ ita: ꝙ illius cauſa ⁊ fiũt⁊ ſũt d demõſtratõis.ſ.ad quã ſciam pertineat. cetera. jinis aũt ⁊ cuius cã actus cuiuſdã eſt finis. Iʒ ac Curca qð q̃runt᷑ duo. C ſpꝛimo vtx b tus oĩs cum motu. Muare in imobilibꝰ nõ contingit hoc vnins ſcie aut diuerſax ſit conſiderare p u eſſe pᷣncipiũ:nec eſſe aliquod anthoagathon · i ꝑ ſe bonũ· Piincipis ſunpir ipfius demõſtrationis. 6 R ſi d dõm ꝙ in mathemãticis non N Icdo. Si eſt vnins: vtrü eiuſdẽ ſcie ſit ↄſiderare ipſa p E pon 60 reperit᷑ bonũ ĩ rõne boninec ꝑꝛincipia ⁊ am:⁊ ji ſic: queẽ illa ſcia qᷓ hmõi derat. ſinis ſub rõne ſinis. Nonſiderat᷑ tñ in eis id qð eſt boyuʒ— bi in Doc · S.⁊ pho· At vo ſi ſcientie eax⁊. ⁊ jinis.i.eſſe ⁊ ip̃m qð quid eſt. Mꝛimã partẽ huijcon N05 primum Kpoesiireer cuſionis ꝓbant rõnes facte ante in ðꝛium. Scham hero ſ p F P vnius ſcie nõ ſtc b partem pꝛobant rõnes adducte poit in ↄtrariũ. Cxonn ſiderare pma pn ſimpli ipſius demõſtrati. 1 gerandi eſt aũt p pꝛo amplioꝛi declaratione m Voc. R Mam oes ſcie vtunt his prumis prncipis. S. elicitiue hic ĩ littera ꝙ fins põt ↄſiderari dupliciter. Qna ergo rõne yna ſcia ↄnderat ilia pꝛima pꝛincipia: ea y Vnoe ßᷣm id qð eſt.ſ.ᷣm g eſt qðdam ens. Et ſic finis/ dem ratione ⁊ altera. ¶ P·⁊ Duplex eſt modus quo m reperit᷑ in mathematicis. Alio ↄſiderat in rõne inis. It⸗ de aliquibus eſt cognitio in ſciẽtijs. Tnus eſt quo ð vno hoc duplr. Elnoꝰ in rõne finis ⁊ termini motus · Alio in quoqʒ cognoſcit᷑ quid eſt. Aliꝰ eſt quo cognitio ꝑ demõ rõne termini alicuiꝰ operatõis ſine motu ·&t iſto vitimo ſtratineʒ acquirit᷑: vt pʒ ⁊ poſt⸗· i ergo ſcia aliquap Lec d modo reperit᷑ finis ĩimobilibus nõ mouẽtibꝰhabentibꝰ pncipia demõſtratõis ↄiderat: vel cõſideraret ea difini intellectũ ⁊ volũtatem. Conſiderandũ eſt ⁊0 vᷣm eũdẽ tiue vel demõſtratiue. Wõ pꝛimũ: qꝛ talia pꝛincipia ſunt 14 Doc. S. ꝙ triplicia ſunt entia imobilia. Namn q̃daʒ ſunt complexa· Lomplexoꝝ aũt nõẽ diffinitio: vt pʒ ⁊⸗ poſt?. 7. tb imobilia ⁊ tñ junt mouẽtia ſicut ſůt pꝛimẽè ſte · Etin taiꝰ ⁊ huius. Meqʒ ⁊ꝛqꝛ ad demõſtratiõem tria requiꝰ Lõ. ʒj bus bii eit ↄſiderari pꝛincipiũ ⁊ finis motꝰ. Alia ſuntim runt᷑ f.ſm paſſio ⁊ dignitas: vt pʒ pꝰ poſterioꝝ. Sl er⸗ 17. 4 mobilia nõ mouẽtia. Et talia ſunt duplicia. Quedã ſũt qᷓᷓ go pꝛima pᷣn cognoſcerent᷑ ꝝ demõſtratõem: opoiteret Lõ·⁊ habent intellectũ ⁊ volũtateʒ. Et in talibꝰ licet nõ repiat ꝙ haberent pꝛicipia pꝛioꝛa. Et ſic pꝛima pꝛicipia nõ eẽnt ei ſipis in rõne termini motꝰ:reperit᷑ tñ fnis in rõne termi pꝛima pꝛicipia:vel eſſet ꝓcedere in ifinitũ in demõſtra⸗( nialicuiꝰ oponis ſine motu:vt dictũ eit. Dpʒ.n.in eis po tionbus. Igit᷑ ⁊c̃. ¶ed cõtra arguit᷑· Quia ſi in diuer nere bonũ qð eſt obin volũtatis. Ilia ſunt fmobilia non is ſcientijs cõſiderurent᷑ pꝛima pꝛincipia: fequeretur ꝙœ 6 mouẽtia nõ hiitia intellectũ ⁊ volůtatem: ſicut ſũt mathe idẽ eſſet ĩ diuerſis ſcientijs cõſideratũ. Bt ſic eſſet ſupfiui m in eei ↄſiderat finis in we finis. 45 tas in ſcients. iderat᷑ ti in eis id qð eſt bonũ: vt dicit hic Poc. S. ⁊ ẽt R. 9 eo dicẽdus ꝙœł nullius ſcienrie parti patebit in. n.huiꝰq.6 ar.z· onſiderandũ eſt tñ 3“ ꝙ 1 eſpõdeo cularis peun pꝛicipia cõſidera 6 mathematica pnñt ↄñiderari duplr. ¶noꝰ ſᷣm eſſe. Et ſic re:alicuius tñ ⁊ vnius ſcie cõmunis ⁊ ti diuerſaꝝ eſt ip pel in eis reperit᷑ bonũ ſicut hie inũuit oc. S. Aliooᷣmꝙꝑ ſa cõſiderare. C ſpꝛima pars hnius cõcluſiõis ſic patet. 14 ſunt abſtracta ᷣm rõnem. t ſic nihil refert in eis non eẽ aʒ illa que ↄRituunt ex terminis trãſcẽdẽtibꝰ ſpm ſcie c bonũ:qꝛ rõ entis põt pꝛeſcindi a rõne boni. Tnde Doc. particularis:nõ debent cõſiderari in aliqua ſcĩa particu 44 F· in pꝛima pte.q.y· ar. z. ad 4* ſic ait. WMathematica lari:qꝛ tranſcenderet metas. Bed pꝛima pꝛincipia comn⸗ nõ ſubſiſtunt ſeparata vᷣm eſſe:qʒ ſi ſic ſubſiſterent: eſſet in ponunt᷑ ey terminis tranſcendẽtibus ſm cuimuſlibet ſcien eis bonũ.ſ.ip̃m eſſe ip̃ox. Sůt aũt mathematica ſepara“ ti e particularis. Ergo nullius ſcie particularis eſt ea cõſi ta;ᷣm rõnes tiñ: ꝓut abſtrahunt a motu ⁊ à materia. Et derare nec ea negãtibus õdicere. ¶ Scða pars.ſ.ꝙ ali⸗ i ſic abſtrahunt᷑ a rone ſinis qui habet rõneʒ mouẽtis. nõ cuius ſcientie cõmnunis ſit eg conſiderare: pꝛobatur ſi. i eſt aũt incõueniens ꝙ in aliquo ente ᷣm rõnem nõ ſi rõ Mam illa non debent remanere in conſiderata:per quo⸗ an boniꝛ:cũ ro entis ſit pꝛioꝛqᷓ; ratio boni.Mec ille. Gn num cosnitionem omnia in ſcientijs particularibus conſi i dè ex hoc pʒ ↄcoꝛdantia inter dictũ Doc. S.i pñti lectõe derata enidentiaʒ accipiunt. Sed pꝛuma pꝛincipia ſũt hu an ⁊ inter textũ eins nũc adductũ. Picit. n. hic ꝙ falſum eſt iuſinodi: quia ipſis ignoꝛatis: onnia alia ignoꝛantur:iß̃is cn ꝙ in mathematicis nõ ſit bonũ ſicut infra phs in vꝓbat. tamen ſcitis omnia alia ſciuntur. Ergo opoꝛtet ꝙ conſide 3 jiec ille. ¶ Vonſiderandũ eſt aũt 4 ꝙ motus triplicit᷑ rentur in aliqua ſcientia cõmnni. CAliam rõnem addu⸗ 3 põt eſſe in aliquo. Mno ſicut efficiente. Et ſic eſt in deo. cit verſoꝛis hic. Mam circa talia pꝛincipia contingit err⸗. P.cõ.. Alio ſicut in ſbo. Et ſic eſt imobili: vt pʒ in ʒ⸗ phy. Ilio re x recte ſe habere. Ergo alicuius ſcientie eſt huiuſmõi n . modo ſicut in termino ad quẽ. Et ſic albefactio eſſet in al pꝛincipia conſiderare. ¶ Sed hec ratio eſt contra phmi bedine ⁊ augmentatio in magnitudine. ¶ Vonſiderãdũ 4 huius: qui vult ꝙ circa pꝛima pꝛincipia non contingit R eſt yo ꝙ ſicut duplex eſt efficiens. vʒ. vnuin qð eſt pꝛinci errare: niñ intelligatur voce ⁊ non mente. Cognitis enim romnn piũ ipſius eſſe:⁊ aliud qð eſt ᷣnn motus: ita duplex eſt terminis impoſſibile eit intellectum eis non aſſentire. 5. ſinis. Quidã.n.eſt ſnie qui eſt terminus ipſius eſſe. Aliꝰ C Vertia pars ſcilicet ꝙ vnius ſcientie cõmunis ⁊ non p eſt finis qui eſtterminꝰ motus ⁊ inutationis ⁊ quietis. diuerſarum ſit ea conſiderare:patet pervationeʒ poſt op inn Vnde qnidã ↄcedunt ⁊ bene ꝙ lʒ in mathematicis nõ ſit poſitum. CLonſiderandum eſt tamen ꝙ fm duplicem neb ſinis 2 modo: eſt tñ bene in eis finis pmõ qui coꝛrñdet operationem intellectus: duplicia ſunt pꝛincipia demon n efficiẽti p modo dicto. NAd argumẽta aũt pꝛo vtraq; ſtrationis. Anedam enim ſint pꝛincipia incomplexa. Bi u parte pʒ ſolutio per notabilia ſuperiꝰ adducta. Fcien cut ens qð clauditur in conceptione cniuſſibet entis. Alia dum eſt tñ ꝙ Intoniꝰ Andree in hoc. 30.q.pꝰ ad ⁊m ſol“ ſunt pꝛincipia complexa. Et ila ſunt duplicia. Duedam un nendo pn argumentũ in pꝛeſenti articulo adductũ:dicit ſunt que componuntur ex complexione terminoꝛum trã boe ꝙ non oœẽ bonũ habet rõnem finis: niſ illud ad qð alia oꝛ ſcendentium:ſicut: Impoſſibile eſt idem ſimul eſſe ⁊ nõ in dinant᷑ WMathematica aũt lʒ aliqua poſſint dici eſſe ad ñi eſſe· Et talia vocantur hic vᷣm phyloſophum in textu cõ 5 nem extrinſecum:tamen in eis non eit finis ad queʒ alind munes opiniones ex quibus omnes demonſtrant: inq̃n un itaꝙ vnum ſir ins alterius pꝛopꝛie loquẽdo· rum ſcilicet ingnla pꝛincipia concuſionum pꝛopꝛianim phr. L.. Dec ille. ¶ Bed hoc eſt contra phyloſophũ pᷣmo ethy⸗ demonſtrationum habent firmitatem virtute hoꝛumᷣn e n coꝛumn ⁊ ſcðo phyſicoꝝ: vbi vult ꝙ omne bonn inqn cipioꝛum cõmunium. Sed ᷣm ali ari eſ com z1. um bonum habet rationem ſinis. dnd ſt u VAnde eſt multa repꝛo cantur pꝛime pꝛopoſitidnes vniuerſales ex quibus que⸗ ms ione dignum. demonſtratio iper amne quid. Einde cmen ˙ nhoc.z0.cõmento.yo.ſic ait. D ico pꝛincipia demõſtra 1 nucrun— cientiam pertineat conſide/ tionis.i·pꝛimas ꝓpoſiiones vles er qw adaptat noh nt pꝛimoꝝ pꝛincipioꝝn. nn hoc omne querere demonſtrationem cuinepegn inu

wi eſt querenda· Alia ſunt pꝛincipia complera q̃ ex termis imnn ſpecialibꝰ conſtituunt᷑: que poſitiones appellant᷑:qꝛĩ de/ Fhnn monſtratiõibus ſpecialibꝰ que jũt in ſcientijs particulari iciun bus:tanq; pᷣmiſſe ingrediunt demonſtratiõem vt pʒ po
Lec.16. poſterioꝝ. Titulꝰ aũt huiꝰ qõnis intelligit de pꝛincipijs t 1 p
jün complexis po modo ſũptis ⁊ nõ de alijs:qꝛ intelligit᷑ de bnö i pꝛincipijs complexis que ſũt ex terminis tranſcendenti⸗ ue ext bus ⁊ non de alijs. puutt.) r imü ergo dðm ꝙ ſcientie particulares Musſn— vunt pꝛimis pꝛincipijs tanq; qui is dnin buſdam ſuppoſitionibꝰ. Mon tij ſequit᷑ ꝙ de iphis deter nspn minent ſicut nec determinẽt de ente in cõ ᷣm rõnem cõ umn munẽ eius. CCõſiderãdũ eſt tñ ꝙ pꝛincipia cõia cõple⸗ er ctm ra pñt duplicuer ↄſiderari. Nno yt ſunt in ſua cõitate re ns imn manentia. Et ſic de eis nõ ſit mentio in aliqua ſcĩa parti⸗ oegtihn culari. Alio vt ſunt appꝛopꝛiata. Et ſic bene ↄſiderantur egün in ſeientijs particularibꝰ. ¶Ad ⁊n dicendiũ vt dicit hic öidernu Doc. BS. ꝙ pbs nõ ↄſiderat hmõi pꝛincipia tanqᷓ; faciens ntlupn ea ſcire diffiniẽdo vel abſolute ea ↄñderando ⁊ demon⸗ monin ſtrando:ſed ſolũ elenthice.i. ʒdicendo diſputatiue negan i tibus ea: vt in 40 dicet᷑.q.s.ar.i.Idec ille. QPuic jen ⸗ p— tentie ↄcoꝛdat Albertꝰ in hoc z0 tractatu.⁊o.cao.zo. ſie di A. cens. Eſt tij hec ſcia nõ per viã demõſtratiis oſtenſiue certificans de ipſis:ſed potius deducens ad unpoſſibile nut eũ qui ponit hoꝝ ʒꝛia pꝛincipioꝝ.ec ile. 2 — ¶Ibi in Doc. S. ⁊ pho at vo ⁊ de he 25 Lut f ic ꝓcedit. Nide nopt an— 8 ſecun dum tur ꝙ nõ vnius ⁊ ui. Kic eiuſdẽ ſcie ⁊ potiſime huiꝰ ſit ↄñderare pᷣma . pn ⁊ ſam p̃n. Wam p̃ma pᷣn? ſinpli ⁊ ipſa Blsſ ſubſtantia pᷣma nõ vident᷑ in aliquo vno ↄuenire. Ergo pumpic nõ cadunt ſub ↄideratione vnius ⁊ eiuſdem ſcie. Da nsstj durt bet ſcia eſt vnius ⁊ einſdẽ generis ſcibilis: vt pʒ popoſt?.
¶Mueſto
uschuie4l. ¶ P ·.dꝛima pꝛincipia ptinent ad ↄſiderationẽ logy
nsnict ce:cũ logyca doceat demonſtrare. Vha vo pꝛima ptinet nnin ü ad hanc ſciam:vt pʒ ex deductione Arit. in ſequẽtbꝰl⸗ pnmpm bus. Ergo vnius ⁊ eiuſdẽ ſcie nõ eſt ↄſiderar pꝛia pnĩ ⁊ buſna pꝛimã ſubſtantiã. ¶ ed ʒ arguit᷑· Oꝛ ſi alteriꝰ ſcientie epmumi eſt ↄñderare hmõi pꝛincipia ⁊ alterius ipſam pꝛimã ſub Cscm ſtantiã: remanebit dubitatio q̃ eaꝝ erit pꝛincipalioꝛ. Mã niemmn dignitates ſunt maxie vles ⁊ pꝛincipia oĩinmn que tradun ncuonn tur in gbuſdã ſcientijs. Argo videt ꝙ ſcientia ↄſiderans — ipſas dignitates:ſit pꝛincipaliſima. TEcõtrario vo vi⸗ whm detur ꝙ illa ſcĩa q̃ cõſiderat pꝛimã ſtam:ſit p phya ⁊ ÿn dpum cipaliſſima. Wanifeſtũ eſt.n. ꝙ pꝰ phya eſt conſideratia mnuau pꝛime ſbe:cũ ſubſtantia ſit pn ⁊ pꝛincipale ens. Ergo ſi Aww diuerſaꝝ ſciaꝝ ſit conſiderare pꝛima p̃n ⁊ ipſam ptimã CAn am: difficile erit aſignare que illaꝝſit pꝛincipalioꝛ ⁊ ð — 6 ma phrloſophia.. uns un„ m ꝙ vnius ⁊ eiuſdẽ ſciẽtie bume Reſpondeo potiſime huiꝰ eſt conſidera mhn re pꝛima n demonſtratõis ⁊ ip̃as pꝛimas ſubſtantias. nonn Luius rõ eſt. A ſnbſtãtia eſt pꝛimũ ⁊ pꝛincipale ens: vt nnp7 but.Grgo vliſſime ⁊ pꝛime ſcie eſt ↄſiderare pꝛi ⸗ c ijm I. inas ſubſtãtias. Et cũ ad vtiſſimã ſciam pertineat cõſide nre hmõi pᷣma pni demonſtrationis cũ conſtituant᷑ ex ehn terminis vliſſimis:ſequit ꝙ vnius ⁊ eiuſdẽ ſciẽtie ⁊ po⸗ . upn⸗ tiſſime huiꝰ ſit ↄſiderare pꝛima pᷣnꝰ demõſtratiõis ⁊ ſub ſtantias pꝛimas: ci hec ſca ſit vſiſſima vt patuit in pꝛimo umh huiꝰ.q.7.ar..⁊ lec.y· CPanc tamen qõnem cũ pꝛece⸗ woe tenti vt dicit hic doc. S. determinat phus m. huiꝰ.
h— Et dicit ꝙ ad pꝛimũ phm pertinet ↄſideratio dignitatuʒ
inquanti ad ipm pertinet ↄſideratiò entis in cõi: ad qua
per ſe ptinent hmõi pꝛincipia pꝛima vt maxie apparet in
eoqð eſt maxime pmn pᷣnm.ſ.ꝙ impoſſibile eſt ſimul idẽ
eſſe ⁊ nõ eſſe. Ande omnes ſcie ꝑticulares vtunt᷑ hmõi pꝛincipijs ſici vtuntur ipſo ente:qð tamen cõſiderat pꝛi mus phvloſophus. ec ille.
m ergo dõm ꝙ pmõi pꝛima pᷣn Ad Pamum cipia demõſtratiõis rõe ſuoꝝ
K S
mew terminoꝝ cõ̃inʒ ⁊ ipſa ſpapꝛia ↄueniẽtias hñt ĩ ente in ſui wu cõitate ↄfiderato: qꝛ pᷣn cõplexa reducũt᷑ ad pᷣn⸗ icõple⸗
—
L
„1. Muarta
xa ex quibus ↄſtitunt ⁊ per que habent intelligi:qꝛ eom poſita cognoſcunt᷑ per extrema:⁊ pꝛincipia cognoſcũtur inqnantũ terminos cognoſcimꝰ vt dicit po poſtẽ. CIc ⁊n dðm ꝙ pꝛedicta pã pᷣn? ꝑtinent ad ↄſiderationẽ logy ce ᷣm ꝙ habent reſpectũ ad terminos ꝛe intentiõis vt·f. valent ad diſcemẽdũ verũ a falſo. Ad pꝛimũ aũt phm ꝑ⸗ iinent vᷣm ꝙ ſüt p pᷣn eoꝝ q̃ ↄſiderant᷑ in ſcientijs pticu laribus: ⁊ etiam vᷣm ꝙ ↄſtituunt᷑ ex terminis tranſcendẽ tibus que tranſcendentia pꝛincipaliter conſderãturi pꝛi⸗ ma phyloſophia vt pʒ. 4. huius.
CQueſtio.ꝓ. De conſideratione huius ſcientie perre ſpectũ ad ipſas ſbas ⁊ accidentia. tractandũ eſt de conſide⸗
—— Einde ratione huius ſcientie:qjn d tum ad ipſas ſubſtantias ⁊ accidentia. Circa qð queruntur duo. ¶Pꝛimo vtrum vnins ⁊ eiuſdẽ ſcie ſit cõſiderare omnes fibſtãtias. Ccðo vtrum vnius ⁊ eiuſdem ſcie ſit conſiderare ſubſtantias ⁊ accidentia. CIbi in Poc. F.⁊ pho totaliter que ſßarum vtrum vna omniũ: ⁊ eſt lectio ſexta. ſ ſic ꝓcedit. Wider ꝙ nõ
—— B P um vnius ⁊ eiuſdẽ ſcie ſit cõ⸗ ſiderare oẽs ſbas. Mam eiuſdẽ ſcie eit ↄſidera „ re ſm ⁊ ꝑ ſe accidẽtia eins. Ergo ſi vnius et eiuſdem ſcientie eit conſiderare oinnes ſubſtantias:ipſa etiã conſiderabit omnia ꝑ ſe accidẽtia ipſax. Et ſic nõ erit in reꝝ nã niſi vna ſcia. Nð eſt 5 hm potiſſime.so. huiꝰ. Maioꝛ pʒ in pv poſt? ⁊ 20 phyt. C.0. ylla q̃ ptinẽt ad diuerſas ſcias: nõ ſunt eiuſdẽ ↄſideratõis· Sʒ diuerſe ſbe ptinent ad diuerſas ſcias yt pʒ de coꝛpoꝛe mobili et de coꝛpoꝛe qjnto. Mam ſcie ſecant᷑ quẽ᷑admodũ ⁊ res de quibus ſũt vt dã.ʒ. de aĩa. Alias etiã phyea x ma: hecaſilr ⁊aſtronomia nõ eſſent diuerſe ſcĩe. Igit᷑ ideʒ qð pꝛius. ¶Bed 3 arguitur. Qꝛ omnes ſbe dueniunt in cõi rõne ſubſtãtie. Ergo cuius eſt ↄſiderare ſubſtãtiã in cõꝛ eins ẽ ↄniderare oẽs ſubſtãtias. ed huiꝰ ſcie eſt ↄſiderare ſub⸗ ſtantã in cõi:cũ eiꝰ ſit ↄſiderare ens inq;tũ ens cuius ꝓs ꝑꝛincipalis eſt ſubſtãtia. Igit eius ẽ ↄſiderare oẽs ſpas. CP 3Mon vf maioꝛ rõ: quare pꝛuma pkya ↄſiderat plus vnam ſbam q; aliam m ꝙ connenunt in cõi ratiòe ſahſtantie. Igitur ipſa conſiderat omnes ſubſtantias. Ref ondeo dðm:ꝙ vt hic dicit Voc. ᷓ. P Mecqõ determinatur a pho quarto huiꝰ:vbi oſiditur ꝙ ad pᷣim phyaʒ ad quã ꝑtinet conſiderare ens inqᷓ;tũ ens eſt:ptinet ↄſiderare de ſa in qᷓ;tum ſba eſt. t ſic ↄſiderat oẽs ſas ᷣm cõeʒ rõnẽ ſbe. Et per ↄñs ad eã ꝑtinet cõſiderare cõia accitia ſbe.dar ticularia vero accñtia quarũdã aꝝꝛpertiet ↄſiderare ad
2 ectio.v. xcõm.6.
Aect. I.
Lectio.1. phy.cõ.i
Lec. 13. 7 cõmẽ.z8.
Aectio.I.
ſcĩas ꝑticulares que ſũt de ꝑticularibus ſubſtãtijs. Sicut
ad ſciaʒ nãleʒ ꝑtinet ↄſiderare accitia ſbe mobilis. Te⸗ rũtamẽ in pdictis ſijs eſt oꝛdo. Mã pꝛime ſbe imãles. Tñ ⁊ eax ↄſideratio ꝓpꝛie ꝑtinet àd pᷣn phm. Sit ſi nõ eſſent alique ſbe pꝛioꝛes ſpijs mobilibꝰ ⁊ coꝛꝑalibꝰ:ſcĩa nãlis ei p phya: vt diẽ infra in.. Mec ille. õſide randũ eſt tñ: ꝙ ſba pot dicipᷣ duplr. noꝰ p ꝗ fubſtan⸗ do:qꝛ.ſ.pluribus accñtibꝰmãlibꝰſubſtat ſicut id qð ſub⸗ ſtat. t ſic pᷣ ſun non dr̃ imãlis ſʒ magis mãlis. Ilioꝰ dĩ ſba pꝛia oꝛdine ꝑfectiõis: qꝛ pfectioꝛ ⁊ ꝑfectiꝰ ⁊ magis accſis ad pᷣmã cãm ſᷣm gradꝰſue nãe. t ſic e pᷣ diri⸗ mles ſbe: de qbus pᷣncipalr ẽ pſens ſcia. Cxx quo pʒ: ꝙ ſbe pñt ↄſiderari duplr. Vnoo ʒ ꝓpꝛias rõnes. Et ſic pertinẽt ad diuerſas ſcias. Alio ſʒ cõem rõnẽ be.Et ſic pertinẽt ad pᷣmã phyaʒ lʒ ſʒ magis ⁊ minꝰ. Gilr accñtia per ſe ipſaꝝ ſbax ſũt duplicia. Mã q̃daʒ ſũt cõia. t talia pertinẽt ad ↄſiderationẽ eiuſcẽ ſcie ſiẽ ⁊ ſbe ðʒ ces rõnẽ
ipſaꝝ ↄſiderate. Alia ſũt accñtia ꝓßᷣa vniuſcuiuſqʒ ſbe. It
talia non pentinent ad conſiderationem eiuſdem ſcie:ſicut nec ſubſtantie ᷓᷣm ꝑticulares rationes cõſiderate. Cn⸗ de patet ſolutio ad urgumenta pꝛo vtraqʒ parte.
L.i.cõ.z.

Tertii Ciin Doe. G.⁊ pho. ina vero omuium nõ eſtaðr⸗ z eſt in lectione ſexta · — ſecundum detur ꝙ nõ⸗ni⸗ eiuſdem ſcie ſit conſiderare ſubſtãtias ⁊ ac⸗ Acidentia. Mam ſbe ⁊ accidẽtis nõ eſt ideʒ mg
dus ſciendi. Ergo nõ pertinẽt ad eandem ſcientiã. Ant s
cedens pꝛobat· nia accidentiũ eſt ſcienti demõſtrati na. Jubſtãtie vero non eſt demonſtratio: vnpʒ ⁊0 poſt᷑· Fit vnius ⁊ eiuſdem ſcie nõ eſt ↄſiderare ſubſtantiãs ⁊ accidentia. ¶P Wulla ſcia conſiderat ens per acchis: Lectio.2. vt pʒ 2“ phye. Immo relinquit᷑ ab arte:vt dicit ·& o. hu⸗ 1c5.4 ins. Sed accidentia ſunt entia ꝑ accidẽs: vt pʒprpoſt a 7. lectio.I. 7o hnius. Igit nulla ſcientia ↄſderat accidẽtia. Et ſic icẽ qð pꝛus. ¶ Sed arguit᷑. Vꝛ omnnis ſciẽtia conſiderat
per ſe aecidentia circa jubiectũ: vt obiectũ eſt. Si ergo al
terins ſcientie eſſet conſiderare ſubſtantiã: ⁊ alterius dc⸗
cidens: nõ eſt aſſignare que ſcientia ſpeculet᷑ accidẽtiq cir
ca ſubiectũ. Qð tñ eſt contra rõnem ſcientie que habẽtur
per demöſtraõem. C Pw3 ·Iccidens ſcit per hoc ꝙ ð
ſubiecto demõſtrat· Ergo impoſſibile eſt aliquod acci⸗ dens in aliqua ſcientia ſpeculari in qua nõ ſpeculet᷑ ſuum ſubiectũ.Et per ↄis eiuſdem ſcientie eſt ſpeculari ſbam ⁊ per ſe accidẽtia eius. 8 R ſ ₰ dico dðm ꝙ hanc queſtiõem vt dicit E PO pic Woc. P. determinat phus in 40.huius:dicens ꝙ ad eandem ſciam ad quã ſpectat cõ⸗ ſiderare de ſubſtãtia ⁊ de ente:pertinet etiã ↄſiderare de per ſe accidentibus ſbe ⁊ entis. õ tamen ſequit᷑ ꝙ eO dem modo conſideret vtrũqʒ.ſ.demõſtrando ſubſtãtiaʒ ſicut demonſtrat accñs:ſed diffiniẽdo ſbam ⁊ demonitrã 2 do accidens ineſſe vel nõ ineſſe. Et hoc plenius habet᷑ in po. lect.iz. fine. 4 · huius. Iec ille· C Manifeſtum eſt gůt ex libꝛis poſterioꝝ ꝙ ſcia eit effectus demõſtratõis. Bed in quali bet demonſtratõe ꝓpter quid ⁊ affirmatiua demõſtrat aliqua ꝓpꝛia paſio de aliquo ſũo ꝑꝓpꝛia pᷣn ſubiecti vl paſiõ̃is: vt eꝝ eiſdeʒ libꝛis pʒ. Reliquit᷑ ergo ꝙ ad ean dem ſciam pertinet conſiderare ſubſtãtiam ⁊ per ſe acci⸗ dentia illius ſpe:ſicut ſupꝛa— ergo dðm ꝙ illa que ſunt eiuſdẽ Qd pm opʒ hr̃e eundeʒ modũ ſciẽdi: vt patuit ĩ coꝛpe articuli. Vñj lʒ accñtia ꝑ ſe ſciãt᷑ demõſtratie ⁊ ſba diffinitie: nihil tñ refert vtriuſqʒ ↄſiderationem ad eandẽ ſcientiã pertinere. Ad ⁊ dicẽ dum ꝙ duplex eſt accidẽs. Vðdam eſt ꝓpꝛopꝛiũ ⁊ per ſe:quòd cauſat᷑ ex pꝛincipijs ſubieeti· It tale non vocat ens per accidens imo per ſe cadit in conſideratione ſcie. Alind eſt accidens cõe: habens cãm variabilem. Et tale poteſt dupliciter ↄſiderari. Tlnoꝰᷣm eſſe particulare · Et ſic accidens důũ ens ꝑ accidens: nec cadit ſub arte. Alioꝰ põt conſiderari per reſpectũ ad ſuam cãm ĩ vninerſali ⁊ ßm eẽ vniuerſale eins. Et iſto modo etiã bene cadit ſub arte: ⁊ de eo bene eſt ſcientia:ſicut pʒ de motu ⁊ de ſono ⁊ ſic de ſimilibꝰ. Mec valet obiectio aliquoꝝ ſe fingen tium eſſe de ſcola Poc. S.qui dicũt ꝙ accidẽs ꝑ ſe ⁊ ꝓ pꝛium non cauſat᷑ a pꝛincipijs ſubiecti ſaltẽ in genere cãe efficientis:cũ in inſtanti pꝛoducat᷑ ad pꝛoductionẽ ſui bi. Lales. n.decipiunt᷑ ꝑ fallaciam equocatiõis. N duplex ett cauſa efficiens. Vuedam eſt que ꝓducit ſuũ effectuʒ per nãlem tranſmutationem. Et tale efficiens pꝛoducit ſuũ effectum non in inſtanti ſed intempoꝛe. Alið eſt effi⸗ ciens ꝑ quãdam ndlem reſultationẽ ſiue emanationeʒ ſiẽ lux ꝓducit coloꝛem. It tale efficiens bene ꝓducere põt ſuũ effectũ in inſtanti. Eñ Doc. S. in p? parte.q.77ar. 6.ad ⁊mn ſic ait. ꝙ ſhᷣm eſt cauſa pꝛopꝛij accidentis ⁊ fina⸗ lis:⁊ quodãmodg actina et etiã vt mãlis inqjntum eſt ſu ſceptiuũ accijtis. x hoc põt accipi ꝙ eſſentia aĩe eſt cau aoium po ſicut finis ⁊ pᷣnn actiuũ: quarũdã autẽ ſicut ſuſceptiuũ. Mec ille. ¶ In ſolutiõe vᷣo ad zn vbi ſupꝛa: ſubdit ꝙ emanatio ꝓpꝛioꝝ accidentiũ a ſboꝛnõ eſt ꝑ trãſ mutatõem aliquã: ſʒ ꝑ nãlem ↄcomitãtã:ſicut ex vno na tůralr reſultat aliud:vt ex luce coloꝛ. Mec ille foꝛmalr.
Aectio.I.
CQueſtio.y*. e qõnibus ptinẽtibus ad ipſas fubſtan
dias de quibus pꝛincipaliter.
Wſt conſiderationem q̃ſtionũ perit 5 nentiũ ad conſiderationẽ huius ſcientie:mactandũ eſt de hijs que ptinẽt d ipſas ſubſtantias de ꝗqbus pꝛincipalr conſiderat iſta ſcientia. ¶irca qð q̃run tur duo. C pꝛimo vtrũ pꝛeter ſenſibi⸗
ſes̃biais Mingulares ſint ponende alie ſbe ſeparate ym eſſe pꝛedicabiles ð ipſis ſingularibus: ⁊ ſuppoſito ꝙ
inueniant᷑ alique ſbe p̃terſenſibiles: an tales ſbe ſint eini⸗ dem generis cũ iſtis aut inagis ſint plura genera ſparnʒ. CScðo vtrum ſint ponende medie ſbe inter ſpẽs ⁊ ſen
ſibilia:ſcilicet mathematica.
CIbi in Doc. J. ⁊ phyloſopho. Multis autem mo ⸗ dis: ⁊ eſt in lectione ſeptima. N r ſic pꝛocedit᷑. idet — B prmum ꝙ pᷣter ſenſibiles ſub ſtantias ⁊ ſingulares ſint ponende ibe ſeparate A Fm eẽ vniuerſales ⁊ p̃dicabiles de ipſis ſingu laribus. Wam intellectus noſter intelligit vlia pᷣter ᷣngu laria. Lñ ergo intellectꝰ noſter nõ ſit falſus ſequit ꝙ vlia ſint pꝛeter ſingularia. CP⁊ Qmne qð eſt tale ꝑ parti cipationem:reducit᷑ ad aliquid tale per eſſentiã. Sed ſin gularia ſunt ſbe per pticipatõem. Urgo reducunt᷑ ad ſub ſtantiam que eſt ſba per eſſentn: vt ſoꝛtes ad ꝑ ſe hœie ſicut plato poſuit. Igit ⁊. TP · 3ꝰ. Wñones ſingulariũ ſunt ppetue ⁊ continne. Ergo pꝛeter ſingularia qᷓ ſũt coꝛ⸗ ruptibilia: opʒ ponere aliquid ꝑpetuũ qð vnifoꝛmtter ſe habeat. Ft ſic idem qð pꝛius. C Sed cõtra eſt phs ĩ p huiꝰ ⁊ hic dicens. Multis aũt modis habẽtibus difficnl tatem nihilom inꝰ abſurdũ quidẽ dicere alias eẽ naturas pꝛeter ea que ſunt in celo. Mas aũt eadem dicere in ſen⸗ ſibilibus niſi qꝛ hec quedaʒ ſempiterna:illa vo coꝛrupti bilia. Wam per ſe hoĩem dicunt hoĩem eſſe ⁊ equũ ⁊ ſa nitatem. Aliud autem: nihil ſimile faciẽtes deos ciſe dicẽ tibus ⁊ humane ſpeciei.
b„„ dicendũ ꝙ platonici ꝓpter du Reſpondeo plicem abſtractionẽ reꝝ vt pa
tuit ĩ pꝰ huiꝰ.q.rꝛ.ar.ꝙ.poſuerũt ſpẽs ſepatas ⁊ mathe media. am ꝓpter abſtractionem intellect? qua dicitur abſtrabere vno modo vle a particulari: poſuerũt ſpecies ſeparatas ꝑ ſe exiſtẽtes. Er per abſtractionẽ qua alio mõ foꝛnna abſtrahit᷑ a materia in cnius.ſ.diffinitiõe nõ poni tur materia:quẽadmodũ circulus vbſtrabit ab ere:poſue runt mathematica abſtracta. ¶ Sed qꝛ hec poſitio in po huiꝰ ſufficiẽter diſcuſſa fuit:ideo phs ad piis vnam ſolaʒ rõnem adducit quo ad pꝛimã partem.ſ. ꝓbando ꝙ non ſint ponende ſpẽs ſeparate a ſenſibilibus eiuſdẽ ſpẽi cum eis. Que ratio talis eſt. Abſurdũ eſt dicere illud qð m ſuam nãm ẽ coꝛruptibile:eſſe eiuſdem ſpẽi cũ eo qð ᷣm ſuã naturam ẽ incoꝛrnptibile:cũ coꝛruptibile ⁊ incoꝛru⸗ ptibile dr̃ant ſpẽ vt patebit.io.huiꝰ.q.ʒ. ar.i. Sʒ ex po⸗ ſitione pꝛedicta ſequit hoc inconueniẽs · Mã platonici po nentes ſpẽs ſeparatas: poſuerũt eas eſſe incoꝛruptibiles ⁊ pꝛedicabiles de ſenſibilibꝰ ⁊ eiuſdem ſpẽi. Ergo poſ tio eoꝝ eſt irrõnabilis. Ced diſputatoꝛ volens ſuſtine re poſitionẽ · Wlatonis poſſet ridere ad hanc rõnem: ꝙ kʒ ulud qð eſt incoꝛruptibile ⁊ vᷣm eſſe exñtie ratũ in n
rex ⁊ ſm eſſe eſſentie nõ ſit einſdem ſpẽi cũ coꝛruptibili tñ illud quod eſt incoꝛruptibile m eſſe qdditatiuũ coꝛru ptibile tijᷣm eſſe qð habet in ſingularibꝰ: eſt eiuſdẽſpe ⸗ ciei cũ coꝛruptibili. Sicut humanitas que eit incoꝛrupti⸗ bilis ⁊ inuariabilis cũ ſit eſſentia ⁊ foꝛma totius:⁊ ſoꝛtes
ſunt eiuſdem ſpeciei.
in ergo dicendũ ꝙ lʒtellectꝰ ñ in⸗ Ad pamð telligat vlia pr ſingularia ꝑ pꝛi maʒ operationem intellectus:nõ tanen intelligit vniuer ſalia eſſe pꝛeter ſingularia. Ande nõ valet conſequentia · ¶Mec tamen ſequit ꝙ intellectus ſit falſus: qꝛ in pꝛinꝰ operatione intellectus non eſt veritas neq; falſitas:v 6 3 den
qnul
—

u
e.n.x tertio de ala. vnde doc. qᷓ in pr ꝑte.q.ʒ F. ar.pꝛinid ad
cõm ꝛ1. pᷣndicit ꝙ abſtrahere ↄtingit dupir.inooꝑ modũ com
in ebsun Awnm CUmnqt üpnt eile ße s
diceiwit
t edemdu mtect· 4
eien cen le huces
digp
walnut
poſitiõis ⁊ duuiſiõis. Sicut cũ intellectus intelligit aligd nõ eſſe inalio: vel ſeparatũ eẽ ab alio. Alioꝰ per modumn
fimplicis ⁊ abſolute cõſideratiõis. Sicut cũ intellectus ĩ telligit vnũ:nõ conſiderando de alio. Ibſtrahere igit᷑ ꝑ intellectũ ea que ᷣm rem nõ ſunt abſtracta ſᷣm pꝛimum
modũ abſtrahendi:nõ eit abſqʒ falſitate. ed ico mõ
abſtrahere per intellectũ ea que nõ ſunt abſtracta vᷣm rẽ nõ hʒ falſitatem:vt in ſenſibilibꝰmanfeſte apparet. Si eni intelligimꝰvel dicimꝰcoloꝛẽ nõ ineſſe coꝛpoꝛi coloꝛa to vel ſeparatũ ab eoꝛ erit falſitas in opĩone ⁊ oĩone. Si vo cõſiceremus coloꝛem ⁊ ꝓpꝛietates eiꝰ nihil ↄſiderã do de pomo coloꝛato: ⁊ qð ſic intelligimus voce expri⸗ mamus: erit abſqʒ falſitate opinionis ⁊ oĩonis. omũ enim nõ eſt de rõne coloꝛis.Et ideo mhil ꝓhibet intelli gi coloꝛẽ nihil intelligendo de pomo. Bilr dico ꝙ ea qᷓ ꝑtinent ad rõnẽ ſpẽi cuiuſlibet rei mãlis puta lapidis ant boĩs:aut equi pit ↄſderari abſqʒ pꝛincipijs indiuidua⸗ tionis que nõ ſunt de rõe ſpẽi. Et hoc eſt abſtrahere vle a particulari vel ſpẽm intelligibilẽ a fantaſmatibus.ↄſide rre:ſ.nãm ſpẽi abſqʒ cõſidẽratione induudualiũ pꝛinci
pioi que per fantaſinata repꝛeſentãtur. Cũ ergo dicit᷑:
ꝙ intellectus eſt falſus:q intelligit rẽ aliter eſſe q́; ſit: vex eit ſi ly aliter referat᷑ ad rẽ inteliectã. Tunc enm intelle⸗ etus eſt falſus: qi intelligit rẽ aliter eẽq; ſit. Mnde falſus intellectus eẽt ji ſic abſtraheret ſpẽm lapidis: vt intellige ret eã nõ eſſe in mã. vt plato poſuit:nõ eſt aũt veꝝ qð ꝓ ponitur ĩ ix aliter copiat᷑ ex ꝑte intellectꝰ. Eſt en abſqʒ falſitate vt alius ſit modꝰinteiiigentis in intelligendo:q; rei modus in exutendo:qꝛ inteilectũ eſt intelligente in⸗ mãliter per modũ intellectꝰ:nõ aũt materiali per modũ rei mãlis.ec ille ⁊ egregie. Idẽ ſnial ponit᷑ à So. S.in pꝛeſenti lcõne eirca finẽ. Et eſt ſumptũ a rho in pᷣn cipio huius. Quod ẽt pʒ in ſcðo phy. C Ad ſcðᷣm dicen dũ omne qð eſt ꝑ participationẽ: reducit᷑ ad ilud qð eſt per eſſentiaʒ: vt ad pꝛinnetfectinũ ⁊ finale 4 exemplare ad pꝛimũ ens qð eſt ens per eſſentiã. Ped nõ opʒ qð oẽ qð eſt tale foꝛmalr per participationẽ.ſ.alicuiꝰfoꝛme reducat᷑ ad foꝛmã talẽ per eſſentiã ſeparatũ ab eo ᷣm eẽ ymo repugnatꝙ aliqd ſit tale foꝛmalr ⁊ ꝙ foꝛma ꝑquã eſt tale ſit ubſiftens ẽxtra ipſum. C Ad tertiũ dicendum ꝙ motus ſolis ſub aliquo circulo eſt cauſa cõtinuitatis ⁊ indeficientie gnonis: qꝛ raro hʒ diuerſitatem in iis par tibus. Et receſſus ⁊ acceſſus eiꝰ ad nos:eſt cã: quare ge neration coꝛruptio ſuccedat ⁊ econuerſo. nde ꝓpter boe yõ opʒ ponere ſpẽs ⁊ ydeas ſeparatas.
¶Ibimn oc. S.⁊ pho Implius aũt ſiquis ſpecies.
P ſecundum kecig
thematica media inter ſpẽs ⁊ ſenſibilia. Mam 4 de rõne ſcie eit ꝙ ſit veroꝛũ vt pʒ pꝛimo po⸗ ſterioꝛů. Idoc aũt nõ eſſet niſ eſſet de rebꝰ ꝓut ſunt. opʒ ergo res de qbus ſunt ſcĩe tales eẽ:quales tradunt᷑ in ſei entijs · Sʒ ſenſibiles linee nõ ſunt tales quales dicit eas geometria. Mam geometria ꝓbat ꝙ circulus tangit re⸗ gulã.i.rectã lineã ſolũ ĩ pũcto: vt pʒ tertio Euclidiſ.hoc aut nõ inuenitur verum in circulis ⁊ lineis ſenſibilibus. CP ꝛ. Reuolutiones celeſtes nõ ſint tales qjles aſtro logus tradit. vf̃. n ei repugnare ꝙ ponant᷑ motus coꝛpo rũ celeſtiũ per ecẽtricos ⁊ epycicios. Silr etiã nec quan
ktaes coꝛpoꝝ celeſtiũ ſunt tales q̃es ðſcribũt aſtrologi
Vtunt. u. Iſtris vt punctis:cum tij ſint coꝛpoꝛa magni⸗
— znc c.is tudinem hitia. Ande videt g neq; geometria ſit de ſen
kbilibus magnitudinbus:neqʒ aſtrologia de celo ſenñ⸗ bili· Relnquit ergo g ſint de aliquibus alijs medijs. CPz. partxularium non eſt ſcientia: vt pʒ pꝛimo po⸗ ſeroꝝ. Ergo aſtrologia nõ eſt ð hoc celoꝛnec de celo ſe parato· Altas opoꝛterer ponere ydeas ſeparatas. Ergoẽ de aliquo medio mnter vtrũqʒ Et ſic idem quod pꝛius.
CSed ↄtra eſt pbus in textu dicens. Implius autein ſi
us ſpẽs ⁊ ſenſitiua iitermedia ponat: multas habebit
Quinta
dubitationes: palam enim ſi ſimiliter linee pꝛeter ipſ⸗ ⁊Enſibiles erunt ⁊vnũqnodq;—— xk.
. dicendũ ꝙ nn ſunt ponenda Reſpondeo en media. Vð ſicp bat phus. Muia ſi ponerent᷑ aliqua mathematica media vel eſſent abſtracta vᷣm eſſe aſenſibilibus vel ponerent in ipſis ſenſibilibus.Mã pꝛumũ: pꝛopter tres rões. Nua rũ pꝛuma eſt talis.Mã ſicut qͥdã ſcia matheinatica ẽ circa lineas ita ẽt ſunt quedã mathematice ſcie circa alia ſubie cta. Si ergo ſint quedam linee pꝛeter lneas ſenſibiles ð quibus geometria tractat:pari rõne in omnibus alijs ge neribus de gbus alie ſcĩe mathematice tractant: eruntq dam pꝛeter ſenſibilia. Ged hoc eſt incõueniẽs. Iã aſtro logia que eſt vna ſciaꝝ mathematicarũ ↄñiderat celũ tã quã ſbmn ⁊ celeſtia coꝛpoꝛa. ¶ Pequit᷑ ergo ſᷣm pꝛedi⸗ ctaꝙ eſſet celum pꝛeter hoc celũ. Ped hoc eſt incredibi le qʒ aut illud celũ eẽt mobile aut mmobile. mõ ĩimd bile: qꝛ nãle eſt celo vt ſemꝑ moueat᷑. Ande aſtrologus ↄſiderat aliquid circa motů celi. Dicere aũt ꝙ celum ſit mobile ⁊ ꝙ ſit ſeparatũ: hoc eſt unpoſſbile. qꝛ mhil ſe⸗ paratũ a materia ÿ̃t eſſe mobile. Similiter muſica ẽ eir ca ſonos. Bed umpoſſibile eſt ſonos eẽ intermedia. Oꝛ ſi ſic ſequeret᷑ ꝙ ſenſus eẽt intermediꝰ.Et ců ſenſus nõ ſit niſi in aiali ſᷣquerer ꝙ ẽt aialin eſſent intermedia. Oð eſt oĩno abſurdũ. ¶ Sẽcunda rõ. S m illis gibus de quibꝰ ſunt mathematice ſcie inentur triplex gradus re⸗ rinn.ſ.ſenſibila ſpecies ⁊ intermedia cũ de oĩbus ſenſi vilibus ⁊ ſpeciebꝰvideat᷑ ſimilis rõ: videtur ſequiꝙ in ter quelibet ſenſibilia ⁊ ſuas ſpẽs ſint intermedia. Et ſic erit medicinalis intermedia inter medicialẽ que eſt ðᷣ ſenſibilibus ⁊ medicinalem que eſt de ſpẽbꝰ. Sed hoc ð unpoſſibile. Qꝛ cũ medicina ſit circa ſanatiua: ſequerer geſſent quedam ſanatiua intermedia pꝛeter ſenſibilis ſanatiua. ð eſt manifeſte fün. Igit᷑ ⁊c̃. C Tertia rõ. Oꝛ predicta rõ ꝓoſuit ꝙ eſſet aliqua ſcĩa circa magnitu⸗ dines ſenſibiles.ſ.geedoſia aut geoſophya. Sed hoc eſt cõtra rõnem poſitionis eoꝛum. Nuia vt etiam ipſi dice bant de roe ſcĩe ẽ ꝙ ſit incoꝛruptibiliũ ⁊ ꝙ ipſa ſit nẽia ⁊ icoꝛruptibil. Gʒ magnitudines ſenſibiles ſunt coꝛm ptibiles Pi ergo aliqnã ſcientia eſſet de magnitudinibꝰ ſenſibilibus:ſcientia illa corrumperet᷑. Scĩa enim vide tu corrumpi coꝛruptis rebus. Duod habebant ꝓ incõ nenienti. C Moſſet tñ hec rõ ad oppoſitũ duci ⁊ melius vtdicat ſic. Mulle ſcie ſunt de coꝛruptibilibus ⁊ ſenſibi libus. Ergo oẽs ſcie ſunt de ſpeciebꝰvel intermedijs. Et ſie ꝑ has tres rõneſphy pʒ ꝙ nõ poteſt dici pꝛimũ.ſ.q ila utermedia ſint abſtractã vᷣm eẽ a ſenſibilibꝰ. Meqʒ ẽt põt dici ſchm.vʒ.ꝙ ſint ponenda mathematica inter⸗ media in ipſis ſenſibilbꝰ ꝓpter quattuoꝛ rõnes py.qus rum pꝛima talis eſt. Einſdem rõnis videtur eſſe ꝙ pꝛe ter ſenſibilia ponant᷑ ſpẽs ⁊ mathematica intermedia:qꝛ
vtraqʒ poni dicuntur ꝓpter duplicem abſtractionẽ intel
lectus. Si ergo ponant᷑ mathe matica eẽ in ſenſibilibus pari rõne videt᷑ cõgruũ ꝙ ipe etiã ſpẽs ſint in ſenſibilibꝰ Nð eſt Spoßtionẽ poneñtium ſpecies. Ponũt enim eẽ eas:⁊ nõ eẽ alicubi.¶ Becũda rõ. Bi mathematica ſũt alia ſenſibilibus ⁊ tij ſunt in eis cum coꝛpꝰſit quoddaʒ mathematicũ:ſimł eſt in eodẽ coꝛpoꝛe ſolido. Ergo duo coꝛpoꝛa erunt in eodem loco. Nuod non ſolum eſt im⸗ poſſibile de duobus coꝛpoꝛibus ſenſibilibus:ſʒ ẽt ð cor poꝛe ſẽſibili ⁊ mathematico:quia vtrũqʒ habet dimen⸗ ſiones rõne quarum duo coꝛpoꝛa pꝛohibentur eſſe in eo dem loco. ¶ Tertia rõ. Moto enim aliquo: mouet᷑ id qð eſt in eo. Bed ſenſibilia mouent᷑. i ergo mathema tica ſunt in ſenſibilibꝰ.ſequit᷑ ꝙ mouent᷑ Auod eit con tra rõnẽ mathematicoꝝ:que non ſolũ abſtrahunt a mate ria:ſed ẽt a motu · ¶ uarta rõ nihil eit rõnabiliter po ſitũ niſi pꝛopter aliquã cãm ⁊ pꝛecipue ſi ex tali poſitio ne ipſius cauſe ſequit᷑ mconueniens. Ped iſta poſitio po vitur ſine cauſa. Eadem enim incõuenientia ſequũt᷑ po
nẽtibus mathe media inſ enſibilibꝰque ſequũtur ponen
tibus ea extra ſenſibilia ⁊ adhuc quedam aiia maioꝛa vt 8

ex dicispʒ. Ergo bec poſiio eit inconueniens · GMus
liter aũt pꝛedictas rõnes quis poſſet pꝛobabiliter euade
patet ex hijs que dicts ſunt in pꝛimo libꝛo circa hanc neear WUöſderidieſt atrt dicit hic Poc. S.ꝙ has queſtiones ꝑtractãt phs infra in iʒ·⁊.i4· hui
oſtendens non eſſe mathematicas ſbas ſeparatas: neq; Zt ſpẽs. Et rõ que ſumitur ab abſtractiðe intellectus ſoi
ut᷑ in pꝛincipio.iʒ· huius quẽadmodũ ſoluta eſt in pre cedenti articulo ad pꝛimũ ⁊ ſecũdum — erg dicendũ ꝙ pꝛedicte ſciẽ Qd pamnum tie ſunt veroꝛuʒ:⁊ ẽt ſunt de
coꝛpoꝛibus ⁊ magnitudinibus nõ ſᷣmꝙ cõnſiderãtur in
ſuo eſſe particulari:ſed ᷣm ꝙ̃ cõſiderant᷑ in ſuo eſe vni uerſali per reſp ectum àd ſuas cauſas ⁊ ꝓpꝛia Pᷣn ⁊ pro pꝛias paſiones. ¶Et ſilr dicẽdũ eſt ad ſcõᷣm ⁊ teriũ.
rum creatarum
CQueſtio ſ erta. Qualiter vniuerſ alia ſint princip ia re⸗
e queſtionibus motis de pꝛincipijs reruʒ ¶Circa quod duo occurrunt conſiderã
da. CPꝛimo cõſiderandũ eſt de que⸗ — tionibus motis de ſubſtantia pꝛincipio rum:hoe eſt quibus querebatur que eſſent pꝛincipla re⸗ rum C Secundo de queſtionibus motis de qualitãte
pꝛincipioꝛũ quibꝰ.ſ.querebatur qualia eſſent pꝛincipia
rerum. CMuanti ad pꝛimum: duo ſunt conſiderandã. ¶ Pꝛimo de vniuerſalibus an ·ſ.vninerſalia ſint pꝛinei pia rerũ. ¶ Secundo de ſeparatis a materla an.ſ.ſepara
taa materia ſint pꝛincipia rerũ. ¶ Lirca pꝛimũ querunt᷑
quattuoꝛ. ¶ ꝛimo vtrũ genera ſint pꝛincipia⁊ elemẽ ta rerum aut ea ex quibus in exiſtentibuſ ⁊ pꝛimis comn
ponit vnũcquodqʒ. ¶ Becũdo vtruʒ gna galiſimn ſint
magis pꝛincipia qᷓ; ſpẽs ſpecialiſime:vel potins ecõtra. ¶ Tertio vtx ens cũ ſit grialiſſimum:poſſit eẽ᷑ genus. Fᷓ Quarto vtx genus poſſit per ſe p̃dicari de differẽtia. E Ibi in Doc. S. ⁊ phyloſopho. Et de pꝛincipijs vtmũ opʒ genera:? eſt lec.?
3 i ſic pꝛoceditur. Vide —— B pNimum iukygenera non ſint
pꝛincipiarerum:ſed ea ex quibus in exiſten⸗ ibus ⁊ pꝛimis componitur vnũquodqʒ · Et
poe roibꝰphy.pᷣoqꝛ pꝛinẽ alið ab eo cuiꝰẽ pᷣnn. nihil. n. ẽ pÿnn ſui ipſius. Bed genus nõ eſt aliud ab eo cuius* genꝰ: vt aĩa nõ dit eſſentialiter ab hoĩie. Igit xc̃.C P 2 Bicut ſe hʒ vox litterata ad ſua pꝛincipia: ita ⁊ res ad ſua gna. Sed pꝛinn⁊ elementũ vocis litterate nõ df̃ eẽ cõ̃e qð eſt vox litterata: ſed magis illa ex quibꝰin exiſten
nbus ⁊ pꝛimis ↄponũtur cœẽs voces litterate que dñr lit
tere: Igitur gnia que ſunt cia non ſunt pᷣn⁊ elnta reꝝ:ſÿ
ſunt iſlã ex qubus ⁊c̃. C ʒ· In dyagramatibus: hoc eſt in demonſtratiuis deſeriptionibus figurarũ geome⸗ tricax nõ dicunt᷑ eẽ elementa ⁊ principium hoc cõe qð
eſt dyagrama ſed magis theoremata quoꝝ demõſtratio
nes inſunt demonſtratiõibꝰalioꝝ theoꝛematũ geometri ealiũ. nde liber Euclidis d̃ liber elntoꝝ qꝛ in eo.ſ.de monſtrãtur puma geometrie theoꝛemata ex quibus alie
demõſtratiões pcedunt. Ergo a ſimili pꝛincipia ⁊ elnta
rerũ nõ eſt aliquid cõe:ſed magis ex quibus ⁊c. N P 4. Mec empedocles nec alij phy naturales dicebant gſia rerum eſſent eaꝝ pꝛincipia ⁊ elnta: ſed magis ea ex gbiexiſtẽtibꝰ⁊ pᷣmis vnũqðqʒ cõpõebat Igit idẽ qðð
pꝛiꝰ. CP y. Sicut ẽ in artificialibꝰ: ita ⁊ ĩnãubꝰſÿĩ
urtificialibus pꝛineaꝝ nõ ſunt genera eaꝝ:ſed magis ea ex qubus componũtur. Si.n. quis vult cognoſcere le ctũ: opʒ conſiderare ex quibꝰcõponiur ⁊ modũ cõpoſi tionis eius:⁊ ſic cognoſcet naturam lecti · Ergo ita eſt in
alijs rebꝰ. Er ſic genera nõ ſunt pᷣncipia ⁊ elnta reꝝ ſᷓ ea er quibꝰin exiſtentibꝰ⁊ pꝛimis cõponit᷑ vnumquodqʒ ·
CSeaʒ arguit hic vbs intertu. Mꝛimo qʒ idẽ eſt piin
Pnſequenter&
ripiũ enendi ⁊ cognoſcẽdi. Sed vnũquodqʒ cognoſcit᷑ per ſuã diffõnẽ· Opʒ ergo ꝙ illud qð eſt pꝛincipiũ difõ ns ſit etiã pꝛinnrei diffinite. Bed gnia ſuntprincipi dif ſinitionũ qꝛ ex eis pꝛimo diffiniones cõſtuuũtur. Ergo gria ſunt pꝛincipia rerũ que diffiniuntur. C. Mer poc accipitur ſcia de vnaquaqʒ re qꝛ ſeitur ſpecies eius ꝑ quã res eſt. Mõ.n. p̃t cognoſci Soꝛtes niſi per bocꝙ ſc tur ꝙ eſt homo. Bed gni ſunt ꝑꝛincipia pẽx:qꝛ ſpẽs cõ
ſtituũtur ex gůe ⁊ differentia · Ergo ⁊· CP. Pla⸗
tonici poſnerunt vnũ ⁊ ens eſſe pꝛincipia rex. Bimiliter magnũ ⁊ paruũ quibꝰvtebant᷑ vt gñubus. Relinquitur
ergd rõnibus ⁊ auctoꝛitate gna eſſe pꝛincipia rerũ. Nec valet dicere ꝙ tã gnia q; ea ex quibus in exiſtentibus pꝛi
mis cõponitur vnũqðqʒ ſint pꝛincipia. Dꝛ vniꝰreiẽ vna
rõ diffinitiua ꝛ ſicut ⁊ vña eſt ſba vniuſcuiuſqʒ. Bed non eſt eadẽ rõ diffinitiua que datur per gnñia⁊ que dat᷑ per
partes ex quibꝰres cõponit᷑. Ergo nõ põt eſſevtraq; dif finitio indicans ſbam rei. Bed ex pꝛincipijs rei põt ſumi rõ diffinitiua ſigniticans ſbaʒ eius. Impoſſibile eſt ergo
ꝙ pꝛincipia rerum ſint ſimul genera ⁊ ea ex quibꝰ res componuntur. 7
dickdũ ꝙ gña ⁊ ſpẽs ßm boc Reſpondeo vlia pꝛincipia ponebant᷑ m
platonicos: inquãtũ ponebantur ſeparata. ¶ Sed nõ ſůt
feparata ⁊ per ſe ſubſiſtentia ſᷣm̃ eſſe. vt pʒ· huius: ß Lec.j
ſolũ ᷣm rõnẽ Ideo gnia ⁊ ſpẽs nõ ſũt pꝛinꝰrerũ vᷣm eſſe
ſed ſolũ vᷣm rõnẽ. Ea vo ex qbus in exiſtẽtibꝰpꝛimisvnũ
quodqʒ cõponitur ſunt pꝛinireꝝ ᷣm rem. NMꝛo cuius
amplioꝛi declaratiòe cõſiderãdũ eſt ꝙ pꝛinꝰrerũ ſunt du plicia. Mã quedã ſunt extrinſeca: vt efficiẽs ⁊ finis. Etð
iſtis ad pñs nõ ẽ ad ꝓpoſitũ. Alia ſunt pꝛincipia intrinſe ca. Et iſtavt ſufficit ad pñs ſunt in duplici differentia.que dã.n.ſunt pꝛincipia ᷣm rõnẽ:que.ſ.dicunt eandem eſſen tia cũ pꝛincipiatis ⁊ differunt ab innicẽ ⁊ a pꝛncipiatis
rõne tiñ. Et hoc mõ differentie ⁊ gña dicũt᷑ pꝛincipia re
rũ · Alia ſunt yn ßᷣin eſſe: quoꝛũ.ſ.nullů dicit totã eſſentiã rei:ſed aliquã ꝑtem ſolũ:⁊ ſunt real inter ſe ⁊ a pᷣncipia
tis diſtincta. Et talia ſunt duplicia. Quedã.n.ſunt q̃ dicũ tur partes eſſentiales: vt ſunt mã ⁊ foꝛma. Alie vo lunt
ꝑtes integrales: vt carnes ⁊ oſſa · Et partes dꝛganice: vt manus ⁊ pedes. Et elnta in cõſtitutiõe mixti. lla ergo ex quib?ꝰin exiſtẽtibus pᷣmis componit᷑ realiter res ſun principia realia: vt materia ⁊ forma que ſunt princi⸗ pia realia ſumnplicium coꝛpoꝝ Et elnta cũ foꝛma mixti: ſunt pꝛinꝰcoꝛporũ mixtox. Et dr notanter in exiſtentibui
ſm poc. S. ad df̃iamn prij ⁊ pꝛiuationis: ex qbꝰ aliquã
do dr̃ aligd fieri:qͥ tñ n inſunt rei facte. Bicut albũ dici tur feri ex nigrovel ex nõ albo:que tñ nõ inſũt albo. A nõ dicũtur elhta eius. CHicit᷑ ẽt pꝛimis ad differẽtiam
cõponentiũ ſecũdoꝝ. Punt. n. coꝛpoꝛa aliquoꝝ elntator ex carnibus ⁊ neruis que tñ nõ dicũtur elinta aĩalis: ei inſint: qꝛ hec nõ ſunt pᷣma ex qbꝰpꝛimo cõponit᷑ aial:ſed
magis ignis aer aqua ⁊ terrã dir elemẽta ex quibꝰ con
ſiſtunt carnes ⁊ nerui. Ex hijs patent due ↄditiones ele menti. Pꝛima eit ꝙ ſit illud ex quo pꝛimo cõponit reſ.
Secunda eſt ꝙ inſit rei compoſite ·
—
T i ergo dömꝙ lʒ ga nõ dfait rea⸗ Ad pꝛimũ liter aſuis ſpẽb⸗drnt ti ßm rõnẽ
Jõ vt dictũ eſt nõ ponũtur eſſe pᷣnꝰrealia: ſed ᷣm rõnem tiñ ¶ Alie vo rõnes ante in ʒriũ adducte bi ꝓbant ꝙ ea ex quibꝰinexiſtẽtibꝰpꝛimis nõ cõponit᷑ res illa nõ ſůt pꝛincipia ⁊ elnta ᷣm rẽ. ¶ Rones vo incotrariũ addu⸗
cte: ꝓbãt ꝙ ga ſint principia rexꝝ vᷣm rõnẽ.nõ aũt ꝙ ſint pᷣnꝰ rerum m eſſe ⁊ phyca:⁊ ſic pʒ ſolutio ad rões vni uſq; ptis. Qneſtioãt hic mota. vʒ · an gia magis dicant᷑
eluta q; ſpecies ſoluitur in.y.huius.q.z. ar.⁊.
—
C i in Doc. S.⁊ ph adhuc aũt marxie pꝛinſũt
Perirri ſic vcedit. ii ꝙ magi —— B ſecũdũ vlia nõ ſint magis pᷣn“
qᷓ; minus vlia puta gnia galiſima qᷓ; ſpẽs ſpe
1 cialiſſime· P ſi ſic:ſequeret᷑ ꝙ ens ⁊ vnũ ſunt maxime cõia eſſent maxime pꝛincipia. Et cuin fi platonicos
len
inz ni fre ien
c9it
iw
n
ſ
ne
be
ker di piin berſ tii
v

Se xta
in Hut ret pꝛedicet Sedpie ſint gů nipe 6 g ens nõ de di ↄñs eſt ga⸗ſegtur ꝙ ah do nõ e ns nõ h̃ ſia:vt i flm: tur ꝙ en hi pi ſſet genꝰ ſet diff in ſequẽ n ſie ens* ic Iure nõ—— im—— S ect—— usen mer rnner ſere—— — nera dic— nilenö——— oib ne er mpeu gm gin roñs ariaſ unt cõlacũc— vn articular bſiſtẽti dn ſia. Et ſi— e. 9 tis puti—————— mn rb ic ſpẽ tga· ge⸗—— e ſub— lau i o us. B S ſpecisli qꝛ ÿn ueret eſunt i ß1 plex eſt mt in ↄſiderariq; ſiſtentiũ nõ ſi ihbt 3,Bi zed ais isliſ—— õ ſunt gurn eit fi me eſſ tonicos a uta ec ra. t cularib tũ ad ip ue dicũ M n 8 eſſent p m. Er ent gſia cũ pꝛinci ent Et ho lla qu re. bus. E pſã nãn cũ öpätchn dicebat pᷣnꝛeſ rgo41— m— Erichctan oein Qa diff plato: endi qꝛ illud ex int cõ üt 6 nanife magis cõ impe m viã gnñ Sicsc en nchi incõ erentie ſ oꝛmnl qꝛ ſunt ex qͥ ſe öes pl qᷓ; hõ: ſte in gñ cõe e rfecta ⁊ gnions dü eſt npoſible qꝛ reru erat a ꝛincipi us diie pia cog P perfecti t in lb aialis s Fmn otẽtia ſũ 5: ntt ¹ qd m infini pud pl a foꝛmali eſſent p noſcen⸗ plicit ionis 10 de 7 hois. im. Dð tFꝛio dnos. mõ nite ſi platonẽ di alia c tÿᷣnĩeſſ citer eſt pri ſiue inte gnon is. Mã pꝛi 5 appa⸗ gis nĩqᷓ õ erg unt dü dicer cognoſe ſendi. pꝛins qᷓ; i prior tentioni e aĩali pꝛiꝰgi ppa⸗ — 0 21 eꝛnõ e dii cendi. S q; im ßm nati tonis n jum. à gtiat a gih nẽ ma q; ſpecie pꝛima gñ õ ſᷣm ear as eſſe r Sed amq; perfectũ. tura 6 natur. Alius e aĩal hö maxume vi s ſpeci gia ſunt xrum reꝝ pꝛi nõ P magie ectü. E nck e⸗Etſ eſt o pu— nolrr e vid eciali mt pᷣni. E 1nati pꝛin⸗ nõ ſiſtit i s cõe: vt tho pote ic ac ilitatẽ: et bf iime. n. Et rã̃:ſ ille t in g e:vt bõ oc mõ mi ntia ⁊ tus ſi panſiu pliciter 1t—.CP 4 ſic nõ ſur zqo e foꝛm ßnione aiali 5 q ai minus co perf n. zu e rõnẽ pꝛinci— zlr. T aiali aial us cõ ectum ẽ K. up ⁊ vni eſt indi ud eſtq; ij ex h ũßm de rtũ ꝙ vl õſide e pꝛiꝰm ſüpnni ter hec nitas. U iuiſibi q; ens oc ꝙ hʒ plato em pꝛinn vle ß randũ it gnia um in Fm rin Hec aut d lel ſᷣm ſpẽ le:vel 5 mdiui 5 indimi cõſequi co nꝙ acci eſt:“5 re hoien tentio „ eit indiu Suoindt nſpẽm: ei ßm uium. ui⸗ quitur gnoſcet accipit me iem. ſdec nfütn tita iuiſibil iuiſibili 1ꝛſicut ſpẽ quãti 1.S5 d eſt aũ r modũ i ndiq cũ int undẽ vbi ſdec nrmp tas eins. E e ᷣm ſpẽ ilia: pꝛi ſpẽs ij itatẽ ſicu u eſſ t neceſ ũ intelli— vbi ſupra ſg— il pẽm:ſic us* 5 ſpecialiſſi tpñũ endi vt eg oẽ ligendi 5 ʒut i rinnreſ 1 nera g rei. S ud qð ut ſpẽs Nincipaliꝰ na. In effectũ plato e quod eſt p qeſt per ntento eſt g niffcen galiſit ed ſpẽ ent indi een eſt ectũ ⁊ baz ſtimaui pᷣnn er abit vlitati zw 3— iſim peès ſp indiuiſi P²?10— quod ptu ßn 5³5 per auit:— cogn ract 18 in pnmn magis pn⸗ a. Reli pecialim̃ ibile 5 1q; yt dr mia acciti t:cũi qñqʒ oſcendi ionẽ: nõ 1 de qui rerũ qᷓʒ elinquit iſim m ſpẽ quan⸗ t dr̃.y m Ix ſitia:quiq iqʒ cognoſc i:ſit p 1n0 s aligd cõ gis vli go ꝙ ſpẽ m6i:⸗ E ma eciei ꝓ 8. Si añ princi öuerſ mus ũ dantn— cõm ia. T P pẽs ſpeci x nõ pꝛinc put eſt i 1aũt cipiũ d. Mtñ vli cãm M im ꝛin hij une pꝛedi PT* pecialiſſi ge pij fe in ſin ↄſideret eſſend vle ñ P nui 1n poſt plato nõ js eſſe edicat᷑ 7 Di vnñ ime ſt ꝓpter foꝛmali gularibꝰ emus i inec ſi c acce — eriu poſui aliqð eſt al vnũ eoꝛ—— is reſ ſic qu ipſã nã ubſtantia gjadciin us 3 s. Be uit ydea ſeparatũ tero pꝛi oꝛum a generi m. Ruti pectu ſi ic quodã nãm gent ntia 2 mlüdu ctñ poſteri d gña pꝛe s in hijs tũ ᷣmp us tũc ñ dus is com tio aũt ſ ſingulariũ modol neris ⁊ ectio. 1 vi z mi ius. B pꝛedica qu platonic ch 1 wateri mpara pẽi ſumi riũ. 3 ordi 3⸗ enni— inꝰp Ppeẽs. n. ant d ne ſe hiñ icos.iõ qð eſt rialis ratur ad umitu ã ſin ineʒ 9 üpꝛi erfectũ—,— de plibe it ſʒ pꝛi 15 ani mdl principij natur ra foꝛ gulare n.Dntinu genus Sed in s vident᷑ ſe hitibꝰ nus ⁊ nimali e:nã v pij:qꝛ am ſpẽt ma. B e eſt uPuche epar roÿm m pꝛi eſt isa ſenſi o ſpẽi Ped nan is ſom.L cos. Er ratũ. S naturã.ð indiuid erre ß pꝛi tꝙvlti nſitino: ab eo a generi gis per tin ꝙ in go cũ coĩ ed ſpẽs mperfe—— ratioy n—— . b 3618 ſu go nõ eſſ pẽienõ— formale. t ab e zemn uſcũqʒ v nt pꝛinci p̃n in tur ſe e por entio ei ab itel e. Sici 0 5 vnũ i cipia jj quãtũ parate nend iuſlub Vo eſt s:qui tad ſpẽ lectino. cut ro tur 1es q; gñ ſepar platoni nog: uſe ve pter f rma n 5 añ tind ſom au poni aliq ius ᷣm nã rmeliꝰ q; gñ 2rata: ſequi ni ꝛcum vel pri foꝛman eſt fin aũt ad i e u liqnid cõ— Cp65 equit— m ge lindi ftchw ẽ meliu cõmuneſ ed roꝛſempi 60. J ur tus1 ndoqʒ puj cogn Mona neratiòõi. nn vin ratũ. Er ſi thmõi oni ali Ergo eoꝛũ t:nõ pot ubus zreroe eenipieen ad —. eri ic idẽ i.Er qð cõ oꝛü quoꝝ eſt a ſunt dili conue iles cm reifu.hu nera us ꝙ ſpẽ qð go ſpẽx õᷣmüe ſe x vnum CIbii iligent erſo. id cauſas e* t 6 SBed we— apuns eparari res qu cõtra unt magi cõclu genꝰ eſt inle ho. rhic x.. s que m kt nin nn nagis pꝛin dendum v. h.. addu- po raume n nihil eſt pꝛi tphs in in*qᷓ; n n ett poſſibi q.1. zdrimi ratũ— ge— tertiu le in⸗ g magi 1agis vl atonem ſui ipſiu ſſibile eſt pꝛin'n Ham ph m ſic pꝛ exi⸗ ennt 2. gis ſepar e· Ergo eſt vni s.Quo tab eis ſtantijs: phyloſe us in en oceditur. i eiponcie mpr ſ— aneuner etcooſ vuns Se en magis pꝛin e ſu agis ſepa ipſi e na enti idera pꝛob enus . cipi nt magi epa ti us enti ꝙomn a ſunt vni re de 3 8 60 dreieps magisviia ta. E as.on onub⸗ xectio endit phns i eſtal 2.8——— eneris. S ſub⸗ 1. tꝙ pꝛi in 8. hui rali ud ſ enus ge rpe mꝰ s. Sed ncipia— erueni— ni— ſit g—— —— nuecteentge enn— genns gen rſicper enlahen ns eit ge uod non neraliſi r conſec loci zenns iſi e m 3 gen imu que 12 diffin e⸗ m eſt ns ens eſt iffiniti genꝰ ns eſt gen tio⸗ 30.Jð 0* 8 95
dire— 8 cõm. g „ m 00 empn 6. f x⁊ foꝛm den 4.Mã quoꝝ ſili mani genꝰſ ilitudinẽ ifeſtat ſumit inẽ ſe hñ * õg: oꝛma ſit 5 3— dif 1 jagis binnct bi e. mã: 0 ꝙ qui pꝛedi ens—— eſanem⸗ plunbus SicneBe differ di quia pdie per diffi erentibtie icatur d initionẽ us ſpẽi de dec nẽ generi S ꝛedica men
notnp. ſ ww guene— ꝓbatu inneinen — cipiaß is pꝛinci inquit᷑ reſehoh bent ma ũt dete inem p— 5 ia ſunt m mzt n te rei gis r erminati ectiõi m oꝛdi 2gisp aph depe 47.Ani Sh di rreronbite, pespee pi p— vii erſali vle põt oc. S. ins d em:iai ſic ha ſtantia ias eſt: CP cienti woꝛũ. ʒ e⸗ idẽ iecen weee erp 5 alio een 6* me Lectio enoen— e— ageeemt julta. tiõe E n3 A e ad rõn non dici us. ¶— in alio: rad Etcũ tzerutemin 3 parte rei em ene„Bioe ⁊ per ub pen——— aniSeite n* —. ens dien idm erit genu ſcoſam g Ens di vt pʒ.y n3 nus. Ex Scotn dicit vn V.py Ler CDs*. tiſtaru um co 2Led Porn nce con. ie diſtin— guunt
wi inh nünb⸗dea atannta oſteri 3 erömetier 80 vnnsgje lec.6 2 2 ie eoemen

opʒ ꝙ ens ſit vnũ genere · Et ſic ens erit genus CP. 9o. Si ens nõ eſſet genus vel in gůñe:hoc ẽt rõne illimi⸗
3i. Sed hoc nõ obſtat:qꝛẽt deus nõ eſt lmittatus—— tatiõis. Bed hoc nõ obſtat⸗ qꝛ Ergo nõ partim cõueniunt ⁊ partim differunt· Ethcõ
ſequens nõ cõueniunt in ente tãqᷓ; in gie · Sili ſi ſcõm; tunc ens non poterit eſſe genus · Dꝛlid quod eſt de pꝛinci pali ſignificato generis dʒ eẽ de cõceptu ſpẽi. Sec eẽ exi
Etti eit in gñe: vt pʒ per phm in.i0· huiꝰ⁊ in pyethy.
Po. Ens eſt vie reſpectu pꝛedicamentoꝛi 5 ens nõ eit ipẽs dãia ꝓpꝛiũ neqʒ accis. Ergo eſt gen: pz con ſequẽtia: per locũa ſuſſiciẽti diffõᷣne. C Ens dicit
ſendi. Sed ſſendi ↄuenit be ⁊ acciti. er 55 4 ab aaneſſendi. Sedacuseſendi? 2v llud quod unmediate cadit ſub eſſe exiſtenrie: reſpi
cit qõnẽ an ſit ⁊ quid nõ eſt. Sed genus dicit quid eſt vt pʒ pꝛimo thopicoꝝ Igitur ens vmn ꝙ ſumit᷑ ab actu exi
o ens vniuoce dr de pᷣdicamentiſ. Mʒ ↄña · D illð qð
dicat ᷣm idem nomen ⁊ eãdẽ rõnẽ:pꝛedicat vninoce: t pʒ in pꝛedicamẽtis· ¶P n· Ens pꝛedicat 2e ſubſtã tia ⁊ accidẽte. Et nõ pᷣdicat de eis accitaliter. Erge eſſẽ tialiter. Et nõ pᷣdicat vt ſpẽs vel vt dii Ergo p̃dicat᷑ ð
eis vt genus. N Sed 5 eſt phs in textu dicens· Mõ eſt
poſſibile genus exiſtentiũ vnñ eſſe neqʒ ens. Mã neceſe
jias cuiuſiibet generis eẽ ⁊ vnã eſſe quãlibet. C P eſt dẽias cuiuſlibet g e Cit ⁊ pꝛeciſus: vt pʒ vᷣm uicẽ.pꝛimo ſue metha · ca. di
centẽ:ꝙ ens ⁊ res pꝛiina impꝛeſſione unpꝛimuntur ĩ in
1oPoꝛphyrius dicit ſic. Meqʒ.n. vnũ cõe genus oinʒ
*
ens eit:nec oia vnius gis ſunt fm vnũ ſupꝛemũ genus
Idẽ phin allegãs dicit· Si qʒ cia entia vocet: equoce ea
ſiuncupabit ⁊ non vniuoce.% M fi ödco dicendũ ꝙ ens nõ põt eẽ genꝰ· P nod ꝓvat᷑ rõne phy f; Poc· .in piti paſſu. Nꝛ cũ diia addita gii ↄſtituat ſpẽm: de differẽtia nõ poterit pꝛedicari neqʒ genus neqʒ ſpes · qð enim ſpẽs nõ poſſit pꝛedicari per ſe de differẽtia: ſic pʒ Mam differentia in plus ſe h qᷓ; ſpẽsyt poꝛphrrius ir qit. Et cũ dãia ponat᷑ in diffõne ſpẽi:nõ poſſet ſpẽs perſe pᷣdicari de dẽia:niſi vt intelligat᷑ vt dicit hic Poc&. ꝙ dʒia eſſet ubiectum ſpẽuſicut numerus eſt ſbm paris in cuius diffõne ponitur. Sed ſie non eſt de differentia: ſed magis diia ẽ quedã foꝛma ſpẽi. Mõ ergo poſſet ſpecies p̃dicari de diia:niſi foꝛte ꝑ accis · Sitr neqʒ genꝰ poſſet per ſe pdicari de diia: vt in ſequẽti articulo ꝓbabit·Cũ ergo ens p̃qicet᷑ de quocũqʒ:relinquit᷑ ꝙ ens nõ põt e⸗
genus. ¶ Ad idẽ ſic arguit᷑ · Mam genꝰſemp eſt vnino
c ad ſuas ſpẽs: vt pʒ per poꝛphyriũ:⁊ ẽt per phm in p
mo thopicorũ elicitiue. Sed ens nõ eſt vniuocũ ad de
eẽ pꝛedicamenta vt ꝓbabit᷑· ꝓ huiꝰ.· q.⁊· ar.⁊. ⁊4·⁊ eſt textus phy ibidẽ. Igitur ens nõ eſt genꝰ. CAmpliꝰ· Gẽ genus ↄtrahitur ad aliqᷓs ſpẽs per aliquas dẽias eyxtra ip jnm exiſtentes:qꝛ genus cũ habeat rõnẽ determinabilis eſt extra rõnẽ die que hʒ rõnẽ determinãtis. Sed nibil eſt quod rõnẽ entis ſubterfugere poſſit vt Jui.dicit. Er go ens nõ põt hre dãias foꝛmales extra ipſum exiſtẽtes. Pt ſic ens nõ põt eſſe genꝰ. Unde Voc. S.in tractatu de nã generis ꝛſic ait. Ens aũt genus eſſe nõ põt. Mulla.n. differentia participat genus.qꝛ genꝰ ſumitur a mã:diffe rentia vo a foꝛmna:ſicut rõnale a natura intellectina: aĩal vo à ſenſitina. Forma aũt nõ includitur actu in mã ſed in
po cũ ſilr nõ pertineat ad mãm Sed genus cõtinet dif
ferentiam poteſtate. t ideo dẽia nõ participat genus.⁊ per ↄñs genus nõ eit de intellectu differentie. Nlud aũt qð participatur eſt de intellectu participantis. Sed nul⸗ la differentia põt accipi de cuius itellectu nõ ſit ens Añ manifeſtum eſt ꝙ ens nõ põt hr̃e differentias ſicut genꝰ? habet. Et ideo ens genus nõ eſt. Sed eſt cõmuniter ð oĩ bus pꝛedicabile analogice. Simile aũt eſt de omnibus tranſcendentibus.iſHec ille foꝛmaliter. ¶ uic ſententie
cdncoꝛdat Alber.in hoc tertio tractatu. ⁊0. caꝰ.. bꝛeuiter dicens. Pi vnũ aut ens gſia eſſent:nulla differentia diui tur ꝓ gñe diffiniti ipſum gen?ꝰꝛita ꝙ ſit ſenſus. Benus gſiaiiſimũ eſt ſuple genus ſupꝛa qð genus nõ eſtalið ge
dens vnum aut ens eſſet ſᷣm ſui naturam. Quod füm eſt. Quia vnumn ⁊ ens indiſtincta pꝛedicatione pꝛedicantur de omnibus · i aũt nõ ſunt genera:tunc non entiuʒ ſen rerũ pꝛincipia gůa eſſe ponuntur. Mec ille. Bimiliter huic ſnĩe concoꝛdat ſnĩa Alexandri:qui pꝛobat ens nõ eẽ genus · Oꝛ vel ens ſumeret ab eſſe eſſentie. vel exiſten⸗ tie Sipꝛimũ tũe nõ poterit eſſe genus ꝓpter tria. Mꝛi
mo qꝛtũc hr̃et differentias. Et per cõſequens ille viffe
rentie eſſent nõ entitates ꝓpter rõnes ſuperins adduetas m ſnĩam phy· Scdo qꝛ opoꝛteret ꝙ ens hr̃et vnũ con⸗ ceptũ cõem ⁊ vniuocũ decem pꝛedicamentis. Sed hoc
eſt falſũ.vt in. ʒ· huius pꝛobabitur.qx ar. cũ oĩs con
ceptus ſit vel cõceptus ſbe vel conceptus accidẽtis. Ter tio qꝛ que cõueniunt in gſie: partim cõueniunt ⁊ partim dr̃nt. Jedſpꝛedicamẽta funt pꝛimo diuerſa vt pʒ. · hui⸗
ſtentie eit extra cõceptum pꝛedicamentoꝛũ ⁊ ſpẽx. C
ſtendi nõ poteſt eſſe genus. N Bed cõſiderandũ eſt: ꝙ
ſtione vltima huius tertij pꝛopter hoc ꝙ videt᷑ negare:
Antonius Rrchy. repꝛobat pꝛecedentem rationem in ᷓ
ens hẽe cõceptum cõem decem pꝛedicameutis adducẽs
verioꝛ eſt opinio:que dicit ꝙ entis eſt cõceptus cõis
tellectu. t ſubiungit dicens· Miroꝛ enim ꝙ illam rõnẽ Ilexander adduyit:cũ oĩs cõceptus vel eſt entis in ſe:vł
entis in alio.lam manifeſtũ eſt:ꝙ ſba neqʒ eſt coꝛpo⸗ rea neqʒ incoꝛpoꝛea. Et ſic ens vᷣm ſe velut aliqui dicunt
in pꝛimo ſigno nec eſt creatum nee increatuʒ:nec ſba net
accñs.ec ile. ¶ Ped ſi diligenter conſiderent dictap̃ fati Antonij Irchyeß̃y apparet manifeſte ꝙ ipſe in mi
nimo eit ifidehs ꝛ⁊ per ↄñs in maximo infideliſimuſ.
Manifeſtum eſt enim m Doc. G.cõtragen. li.pꝛimo
caꝰ.34 ꝙ entis ad ſbam ⁊ accñs: nõ eſt cõceptus cõmn nis pꝛeciſus. Dicit. n. ſic. Sic igitur patet ex dictis ꝙ eà que de deo ⁊ alijs rebus dicuntur:neqʒ; pure equiuoce
neqʒ; pure vnuoce:ſed analogyce:hoc eſt ᷣm ordinẽ ad
aliquid vnumn dir. uod quidem dupliciter contingi. Mnomodo vᷣm ꝙ multa habent reſpectum ad aliquod
vynumn. Bicut ßᷣm̃ reſpectũ ad ſanitatem animal dr̃ ſanũ:
vt eius ſbm. M cdicina vt eius effectiuũ. Libus vt con⸗
ſeruatio: vrina vt ſignũ. Aliomõ ᷣm ꝙ duoꝝ attenditur oꝛdo vel reſpectus:nõ ad aliquid alterũ:ſed ad vnũ ipᷣo rũ icut ens de ſba ⁊ accidente dr̃:ᷣm ꝙ accidens ad ſubſtãtiã reſpectum hʒ nõ ᷣmꝙ ſpa ⁊ accidens ad aliqð tertinʒ referantur. Nec ille foiinaliter. ¶ Mec valet rõ ſua adducta ꝓpter quã mirat᷑ de opinione pꝛedicti Ale⸗ randri. Q lʒ ſnbſtantia in cõi nec ſit coꝛpoꝛea nec incoꝛ⸗
poꝛea:ſed pꝛeſcindat:non tñ valet ſimilitudo ꝙ ens noh ſit ſba vel accidens ſed aliquid pꝛeciſum:qꝛ vt dictuʒ eſt m phm extra rationem ſubſtantie eit bene aliquid ſeilʒ ſpa coꝛpoꝛea ⁊ incorpoꝛea. Sed extrarationem entis ni
hu eſt. lnde ꝓpter rõnem phy ſuperius adductam ſns
ſimilitudo in diſſimilitudinem:⁊ ſua admiratio in ama
ritudinem vertitur.
— 1 ergo dicendũ ꝙ onmnia entia eſſe Ad Ppm vmus generis p̃t intelligi dupici
ter. Unomõ ꝙ ſint vnius generis pꝛedicamentalis. Er
ſic omnia entia non ſunt vnius generis. Alioꝰ ꝙ ſint vniꝰ
generis ſcibilis. Et ſic bene oiĩa entia ſunt vnus generis
qꝛ cõueniunt in conſideratione vnius ſcie nde non o3 ꝙ ens ſit genus pꝛedicamentale ſeu predicabile:de quo
tie ageretur in pꝛimo huius.q.pi.ar. 4.x.8. Ad iecũdũ
iunc loquimur:łʒ ens bene ſit vnum genus ſcibile vt ſu perius ſatis declaratum eſt cum de vnitate huius ſcien
dicendũ ꝙ in diffinitione generis gñaliſſimi ſubintellig
nus ſuperueniens · Vlnde qꝛ ens nõ eſt genus: l ſupeaip ſum nõ ſit aliud genꝰſuperueniens: nõ ti ſequit᷑ ꝙ ſit ge
nus gñaliſimũ:qꝛ genꝰdiffiniti ſibi non ↄuenit · Cd
— ℳ
nerſale ꝓpꝛie dictũ ⁊ vniuocum qð immediate pᷣdicat
tertiũ dicendũ ꝙ ↄdhoc ꝙ aliquid ſivgenus opʒ ꝙ ſit vni
de pluribus differentibus ſpẽ in eo ꝙ quid eſt. Ende 5
ens pꝛedicetur de pluribꝰdifferentibns ſpẽ:qꝛ tñ nõ pꝛe
dicat᷑ vniuoce:ſed equiuoce:ideo non opoꝛtet ꝙ ſit ge cam ſcientie non requiritur vnitas generis breduh lis: led

ctus. Illud.n. in giie eſt: quod determinatũ ⁊ himita⸗ tũ eſt ad aliquem ipecialẽ modũ entis. Sed determina
pliciter · Unomodo ꝓpꝛie ⁊ ſimpliciter:ſicut ſpecies ⁊
Queſtio
lis:ſed ſufficit vnitas generis ſcibilis vt ſuperius dictuʒ
Serta
emcit vns gen 3 tur ad genus quantitatis:ſicut pꝛinꝰ. Cecitas aũt ⁊ oĩs p. eſt cũ de vnitate ſcie huiꝰageret in phuius.q.pꝰur..—
t in phui uatio reducitur ad genus ſui habitus. eutro autez mo CAd quintũ dicendũ ꝙ ens nõ cõtrahit᷑ ad bam ⁊ ad do: dens eit in genere.ſdec ille. CQuoc autem deꝰnõ accidẽs per aliqjs drias:ſed per quoſdã modos intrinſe⸗ ſit in genere per reductionem vt pꝛincipium.dicit mani cos:qui ſũt eſſe ꝑ ſe ⁊ eſſe in alio.iñ Doc. S. in tracta“ feſtum eſſe ex eo ꝙ pꝛincipuum cum reducitur in aliqð tu de nã generis dicit. Tũ aũt ens ↄtrahi nõ poſit ſiẽ ge genus; non ſe extendit vltra genus illud: ſicut pñctũ nõ ẽ nus ↄtrahitur ꝑ dẽiam vt dictũ eit: opʒ ꝙ ens cõtrahat pꝛincipium niſi quãtitatis continne ⁊ vnitas quantitatis ad pꝛedicamẽta per dinerſum modũ pᷣdicandi. Eoꝝ aũt diſcrete. Dens aũt eſt pꝛinn totius eſſe. Ande nõ conti⸗ que pꝛedicantur quedam ſignificant quid: quedaʒ quan netur in aliquo gſie ſicut pꝛincipium. ec ille foꝛmalr. tũ quedã quale ⁊ ſic de alijs Ideo non opʒ ꝙ vncuiqʒꝝ ¶ Mꝛo concoꝛdantia aũt huins ſciendũ eſt ꝙ aliquid vt modo pꝛedicandi eẽ idẽ ſignificet vt cũ dr homo eſt aial: pꝛineipiuʒ ponitur in genere reductiue dupſiciter. Mno eſſe ſigniſicat ſbam um vo dĩ homo eſt Abꝰeſſe ſigni mocdo ſicut pꝛincipiũ adequatũ ⁊ intrinſecum ſiue ꝓpꝛiũ Rcat qualitatem ⁊ ſic de alijs pꝛedicamentis. Ctemim Et ſic deus non reducitur ad genus ſubſtantie ſicut pꝛin alio loco vbi ſupꝛa ſie ſubd it. Ad cuius euidentã ſciendũ cipium quia ſe extendit vltra genus ſbe. Aliomodo ſicut eſt ꝙ eedẽ ſunt dẽie cõſtitutiue ſpẽꝝ ⁊ diuiſiue Senerus. pꝛincipium remotũ ⁊ effectinũ. Et ſic deus bñ reducit Ens aüt nõ põt habere dẽias aliq̃s diuiſiuas: vt ſupꝛa ꝓ ad pꝛedicamentũ ſe ſicut pꝛincipiũ. Vnde nulla eſt con batum eſt. Sed quoſdam modos diſtinctiõis hʒ. Et i5õ tradictio in Doc. S. Sed contra qꝛ illud quod eſt ĩ gne in ſba vᷣm ꝙ eſt pꝛimũ pꝛedicamẽtũ: vt dr̃.7. huiꝰ rõ en ſicut puncius eſt in genere quãtitatis continue ⁊ vnitas ĩ tis perfecta reperitur:⁊ nõ conſtituit per aliquã differẽ genere quantitatis diſcrete eſt ſicut pꝛinnintrinſecum illi tiã cõſtitutinã. Et ideo ſic eſt genus:ꝙ nullo mõ ſpẽs eẽ̃ us generis. Sed deus eſt itomõ in gnie: Igitur concor- põt. Ex quo oſtendi põt ꝙ nulla foꝛina reddat eſſe in ſ dantia nulla. Minoꝛ pʒ per Doc. G.in de potẽtia. q.y. ſtania vᷣm ꝙ eſt genus pꝛimuʒ:qꝛ ex qualibet foꝛma ſub are.3Ad vltumũ vbi ſic ait. Licet deusnon pertin eat ad ſtantiali: differentia aliqua trahi poteſt. IH ec ille. CAd genus ſubſtantie quaſi in genere contentũ ſicut ſpẽs vel ſextũ dicendũ ꝙ licet in genere lateant muite equmoca indiuiduum ſub genere cõtinetur: poteſt tñ dici ꝙ ſit in tiões phyſice loquendo:tñ genus eſt quoddã vniuocum genere ſubſtantie per reductionem ſicut pꝛincipium: ⁊ logrce loquendo. Ens aũt non eſt vniuocum zloquendo ſicut punctus eſt in genere quantitatis continne ⁊ vnitas de vniuocatione logyca ᷣm ꝙ diſtunguitur cõtra analo/ in genere quantitatis diſcrete ſiue numeri. Et per hunc gamn pꝛedicationem: vt patebit · 4· huius.q.⁊. ar.I.⁊.ʒ.i modũ eſt menſura ſubſtantiaꝝ oĩum ſicut vnitas nume⸗ nõ eſt ſimile de ente ⁊ de genere logyco:CAd ſeptumũ rox.ec ille foꝛmaliter. ¶ nde adhuc remanet con⸗ dicẽdũ ꝙ lʒ ens dicat vnũ conceptũ vnitate analogie nõ tradictio in Doc. B. Bicit enun hic ꝙ deus ponitur re tñ vnitate vniuocationis: Ideo agumentü nullũ. CAd ductiue in gſie ſicut punctum ⁊ vnitas. In pꝛima autem octauũ dicendũ ſicut ad quartũ. ¶ Ad nonũ dicẽdũ ꝙ rõ parte ſicut ſupꝛa adq uctum eſt dicit ꝙ non ponitur ſicut generis nõ tollit ab ente eo ꝙ ens eſt illimitatum cu zcõ vnitas ⁊ punctus. ¶ Bed dicendum̃ eſt ꝙ quando vbi trahatur per aliquos modos intrinſecos: ſed q? non con ſupꝛa dicit i de potentia ꝙ deus poltur in genere ſicut trahitur per differentias conſtitutiuas ſpẽx que ſunt ex⸗ punctus ⁊ vntas lx ſicut non dicit oĩmodam ſimilitudi tra rõnẽ generis vt dictũ eſt. N Et quando ſubiungit de nem ⁊ ydeimnptitatem modi ſiue ſimilitudinem adequa deo:dicendũ eſt ꝙ deus nõ eſt in genere. In.10. vo hu tions: ſed ſunilitudiem pꝛopoꝛtionis. vʒ. ſolũ q;tũ ad ius loquitur phus de menſura intrinſeca que eſt eiuſde; reductionẽ.⁊ quo ad rõnem cõmunẽ pꝛincipij ⁊ nõ quo generis cum mẽſurato. Et in pꝛumo ethycoꝛũ accipitur ad rõnem limitati vel intrinfeci pꝛincipij alicnius ðᷣter minati generis. Mnde in aliquo eſt ſimile: ⁊ in aliquoẽ
deus ᷣm opimonẽ gentiliuʒ pꝛo coꝛpoꝛe aliquo celeſti.
Si enim deus eſſet in Aiquo gſie pꝛedicamẽtali compo diſimile. ꝑit enim ſimile in hoc ꝙ ſicut punctus ponit
neret᷑ ex actu ⁊ potẽtia.Mnde oc. B. in tractatu de ge reductiue in genere ſicut pꝛincipium ita ⁊ deus. ꝑſt aũt
nere ſic ait. Qnartꝰmodꝰquo diudit᷑ ens eſt per actuʒ ⁊ diſſimilitudo in hoc qꝛ punctus ponitur reductiue in ge
potẽtiã. In omni aũt pꝛedicamẽto aliquid reperit ĩ actu nere quãtitatis cõtinne ſicut pꝛincipiũ intrinſeeum deus
⁊ Aliquid in potẽtia. Et ideo.Ihec diuiſio entis eſt in ſua ait ſicut principiũ remotũ excedens ⁊ effectiuũ. Mnde 5 Doc · S.in pꝛuno ſentẽtnaxꝝ. di.g. q.ꝗ·ar.⁊. ad tertiũ cir
cõitate:cũ reperiatur in oœĩ gnie entis ſine qua nihil ẽm ge nere entis. Et ideo dens in gne nõ eſt:cũ nõ ſit in eo po; ca finem dici ꝙ in genere ſbe illuc quod hʒ eſſe perfe/ ctiſimũ ⁊ ſimpliciſimum dicit menſura oĩum ſubſtan tiaꝝ ſicut deus. nde nõ opʒ ꝙ deus ſit in genere ſubſtã tue ſicut contentum: ſed ſolũ ſicut pꝛincipiũ hĩs in ſe ocʒ perfectionẽ generis:ſicut vnitas in numeris. Zed tñ di nerſimode. Qnia vntate nõ mẽſurant niſi numert. Sed deus eſt menſura nõ tm̃ ſubſtantialium perfectionũ: ſed oiumn que ſunt in ommbus generibꝰ:ſicut ſapĩe ⁊ virtu
ri eſt potentie per actũ · Vñ oẽ illud in gie en in quo eſt potentia ⁊ actus. Gẽ aũt quod eſt in gñe natũ eſt habere aliquid pꝛins ſe:qꝛ in diuerſis actus eſt pꝛioꝛ potentia lʒ nõ in eodẽ. Et vbi reperitur po⁊ actus neceſſurio erit ibi genus. Cũ igiꝝ in oibus citra pꝛimũ ens ſit potẽtia ⁊. actus: oĩa pꝛeter ipſum erũt in genere. Jõ lʒ ens quod ẽ ts ⁊ huuſmodi.Et ideo quãuis ynitas contineatur ſub ſbᷣm pꝛime phye nõ ſit genus:neqʒ in gnie vt dictũ ẽ:tñ vno gehere determinato non tamẽ deꝰ. Nec ille. C 3 nobilioꝛes ꝑtes entis.ſ.ſubſtantie feparate neceſſario ſũüt decunũ dð ꝙ lʒ ens ſit pᷣdicabile cõirer ſumptuʒ nõ tñ ingenere. Mec ille. CSʒ hic oꝛitur difficuitas in oc. eſt pꝛedicabile pꝛopꝛie ſumptũ ad quod requritur g ſit S. un deus ponatur in genere reductiue ſicut pꝛinn. Et quid reale limitatũ vnũ vnuoce pꝛedicatũ ⁊ immedia⸗ videt᷑ ꝙ ſic. Dicit. n.ipſe in de potentia. q.g. ar.ʒ. ad ter te de muitis. Unde nõ valet cõſequentia. Qꝛ ſicut nõcõ tiũ ꝙ deus lʒ nõ ſit in gie ſbe tãq; ſpecies:pertinet tñ ad tinetur ſub diuiſo. ſub pꝛedicabiii pꝛopꝛie ſumpto: ita genns libſtantie ſicur iᷣe pꝛineipiuin. Item ibidẽ q.y. nõ cotinetur ſub membꝛis dinidentibus.ſ.ſub quinqʒ 6
ar.ð ·ad ſeðm ſic ait formaliter. Mhilominus tamẽ quã dicabilibus. NAd vndecimũ dicendũ ꝙ actus eſſendi uis deus in eodẽ genere non ſit cũ creaturis ſicut conten nöõ equaliter cõuenit ſbe ⁊accidenti. ¶ Sʒ per prius cõ tum in genere:tñ eit in oĩibus generibus ſicut puincipiũ uemt ſeꝛ⁊ per ſubſtantiam connenit accidenti vt infra generis Et poteſt eſſe aliqua relatio inter creatu patehit in quarto huiꝰ.q.⁊. ar. ꝗ. Ande nõ valet ↄſequẽ
rã ⁊ denm ſicůt inter pꝛncipiata ⁊ pꝛincipinm.hec ille tia. CAd duodecimũ dicendumn ꝙ ens pꝛedicat de de
CSed contrarium videtur innnere in pꝛima parte q. cem pꝛedicamentis nõ tñ pꝛedicatione generis · Nð ſic pꝛobat rabes. Oꝛ bene iequitur. Si homo eſt:aial ẽ.
3..n coꝛpoꝛe ſic dicens ꝙ aliquid eit in genere du⸗ Et ſi animal eſt:corpus eſt. Et ſic corpus eſt:ſubſtantia eſt · Sed non ſequitur. Bi ſubſtantia eſtꝛens eſt. Duare ſequitur ꝙ ens hon pꝛedicatur de ſubſtantia pꝛedicatio
que ſub ipſa continentur. Aliomodo per reductionem: ſicut pꝛincipia ⁊ pꝛinationes:
vt punctũ ⁊.vnitas reducũ

Metha.
ne generis · Da ſiue aliqd ſi ens ſiue non ſi ens:ſemper so. Auicquid pꝛedicatur per accidens aut pᷣdient᷑ ſicut ar genus ſequitur adpoſitionem ſpeciei: quia ſemper intel cidens de ſoꝛaut ſicut ſubiectũ de accidente aut ſicut ac⸗
dicamentoꝛũ. Sed propꝛiũ pꝛedicatur per ſe de ſbᷣo: yt
ect.0 x pʒ pꝛimo poſterioꝛũ. Erso ⁊ genꝰ de differentia. CH.
minatiue ꝓpꝛie de diia aliqᷓ iſtoꝝ triũ modoxꝝ. Sedbe
ne pꝛedicaturde ea denominatiue iumẽdo largo modo
gitur genus in ſpecie:⁊ non poteſt intelligi ſpecies ꝛni cidens de accidente: vt põ pꝛimo poſterioꝛũ. ⁊.7 huins ⁊ec.⸗
ligunenur gennsFed von ſubſtantia:nõꝓpter hoc Sed qñ genus pꝛedicatur de differentia non pᷣdicat᷑ ali 6 ponitur ens · Unde cum dicit ens abſolute:non intelligi quo pᷣdictoꝛũ trium modoꝝ. Ergo nõ pꝛedicatur per ge tur niſ actu exiſtens. Ideo non ſ equitur. Subſtantià eſt: cidens. Et ſi per cõſ equens pꝛedicaturper ſe. CP ergo ens eit · Da omni enti creato:accidit actu eſſe:vt di⸗ Si genus non pꝛedicatur per ſe de differentia:ſequit ꝙ cit Auicẽ Eſt tamen hic ſciendũ:vt hoc dictũ hẽat verita pꝛedicat᷑ deniatiue. Sʒ in genere ſbe nullaẽ denoĩatio teni ꝙ ens poteſt accipi dupliciter. Vnomodo parcipià cu ſpe non ſit cõcretio ad ſubiectũ. Igitur c. CPo. liter: vt ens idem eſt ꝙ exiſtens. Et ſic pꝛocedit ꝓbatio Ppꝛietas indiuidui caderet per ſe in diffinitione indiui⸗ pꝛedicta. Alio mõ accipit᷑ ens noialiter: ᷣm ꝙ ſignificat dui:ſi indiuiduũ diffimret: vt pʒ ſatis in huius. Sʒ eſſentiam cui accidit eiſe in actu. Et tunc bene ſequit᷑. Si magis conuenit genus cũ diia q; pꝛopꝛietas cum indiui ſubſtantia eſt:ens eſt etiam dato ꝙ nOn exiſteret actu ·⁊ duo de gfie ſubſtantie. Relinquitur ergo ꝙ genus pꝛe⸗ ſiqueratur. ũo ens pꝛedicat dẽ ſubſtantia ſi noialiter dicatur per ſe de ditferentia. ¶ Sed ↄtra eſt phus inte actipiatur. ¶ Dicencum ꝙ pꝛedicatur de tanon eſſen kn dicẽs. Impoſſibile añt pꝛedicari aut ſpẽs aut genns tialiter neqʒ accidentaliter.ſed vdemptice m nãm:lz in de Pps differentijs generis: aut genus ſine ſuis ſpẽb⸗ plus ſe habeat m vocemn; ſbaꝛ vt infra in. ꝓ0 hujus la Qnare ſi vnum genus aut enð nulla differentia nec vnũ tius patebit.q·⁊. r.y. CM nandoaũt ens pꝛedicatur de vec ens ert. ii cõtentis ſub ſba: pꝛedicatur vt idem cum ſubſtaniʒ· Et Reſpondeo dicẽdũ ꝙ genus ꝑ ſe ſumptũ ſinuliter dicendi eit de alijs pꝛedicaments.& Etſidi E nõ poteſt pꝛedicari de differẽ cat᷑: ens pꝛedicat᷑ analogice de ſubſtantia ⁊ accidente. Er tià pꝛedicatione per ſ e. Quod ſic pꝛobat Voc · J. in pre go nõ vt idẽ. Oa oẽ anaogů in plus ſe haber q; aliquod ſemti lectione. Ma qcquid pꝛedicatur per ſe de aliquo analogatoꝝ. Cicendũ ꝙp duplex eſtanalogia 3 Woc. ut eſt de diffinitionẽ ilius de quo pꝛedicat:ſicut pʒ de F ·in contra gen. vbi ſupꝛa. Quedã eſt duoꝛum ad vnů pumo modo pꝛedicandi per ſe · Zut econuerſo.ſ. ꝙ ſub tertium. Et tale analogum bene in plus ſe habet vᷣm cõ iectũ eſt de diffinitione pꝛedicati ſicut pʒ de ſcho mõ di ceprũ:qᷓ; aliquod analogatoꝛũ. Alia eſt analogia duoꝛn; cendi per ſe. Sed genus nõ ponit᷑ in diffinitione differẽ non ad vmnn tertium ſed vnius ad alterum. Et tunenõ tie:qꝛ differentia non participat genus: vt dñ in. 4 ·thopi oportetꝙ analogum in pins ſe habeat m conceptũ:; coꝛũ · Mec etiã diia ponitur in diffinitiõe generis. Ergo puncipaie analogatoꝝ · De quo inferiꝰ perſcrutanduʒ re nullomodo genus pꝛedicat᷑ per ſe de dãia. Mꝛedicatur ſtat in. ꝓ ohnius vbi ſupꝛa. tñ per ſe de eo qð hʒ dĩiam· ſ.de ſpẽ que h differentiaʒ CIbi in Woc. S.? pho. Impoſſibile auteʒ pꝛedicari. in actu. Et ideo conuenienter textus dicit ꝙ de pꝛopꝛijs D qu artum ſie pꝛoceditur M̃ differentijs generis non pꝛedicat᷑ ſpecies neqʒ genus ſi 1 q ꝙ genus poſſit per ne ſpeciebus:qꝛ.ſ.genns pꝛedicatur de differentijl 3 ſe pꝛedicari de differentia. Sicut enim ex ne ſũt in ſpẽbꝰ. CAliter ꝓbarip̃t vᷣm phm in thopicis. Nꝛ cemurijs:nõ ſequitur niſi neceſſariũ: ita ex bhis ſi genꝰpꝛedicaret᷑ ꝑ ſe de diia:tũc opoꝛteret ꝙ icludere que ſunt per ſe nõ ſequit᷑ niſi cõcluſio per ſe. Ved expꝛe tur in itellectu qdditatiuo ipſiꝰdãie. Et ſic ſeq̃ret᷑ ꝙ vnñ miſis per ſe ſequit hec cõcluſio:rõnale eit aĩal ſie arguẽ aial eẽt duo aialia. Sed ↄñs ẽ fün. Igit᷑ ⁊ ans. ʒ tñcð do Homo per ſe eſt aial. Sed homo per ſe eſt rõnalis ſequẽtia. Dꝛ aial ⁊ rõnale includunt᷑ in intellectu qddita Ergo rõnale eſt aial etiaʒ per ſe · Et ſic genus poteit pꝛe⸗ tino hois. Iut ergo per aĩal incluſum in ronali qdditati qicari de differẽtia per ſe. CP ꝛoꝛopoſitio neceſſria ue? per ronale impoꝛtat᷑ idẽ aĩal:aut aliud. Ji pꝛimu cõuertit᷑ in neceſſariã: vt pʒ pꝛimo pꝛioꝝ. Ergoꝓpoſitio ergo erit nugatio in diffõne. Si ſchm ergo hẽtur intentũ per ſe conuertitur in illam que eſt per ſe. Maiet ergo hec.ꝙ vnũ aial erit duo aialia. Duod eſt incõueniens. Re ↄſequentia Momo per ſe eſt rationalis. Ergo rõnale ꝑꝝ linquit ergo ꝙ genus non pꝛedicatur per ſe de differen le eit homo. Tunc ſic. Momo per ſe eſt aial rationale.er tia vᷣm ſe conſiderata ⁊ abſoiute. Becus autem ſi conſide go rõnale per ſe eit aial· ¶ Pʒ· Sigenus nõ pꝛedica/ retur differentia pꝛout eit in ſpecie vt dictum eſt. C45 rteinr per ſe ſed pꝛedicaret᷑ per accidens de differentia: ſiderandum tñ eſt pꝛimoꝙ pꝛedicari per accidẽs poteſt ẽt per accidens pꝛedicaret᷑ de ſpẽ · Sed ↄñs eſt füm. Igi accipi dupliciter. Anomð ꝓpꝛie: qũ.ſ.pꝛedicatur aligd
tur ⁊ añs. patet cõſequentia. ꝛ gñaliquid pꝛedicat per aliquo ilox iũ mocioʒquos adducit phyioſophus in lej
accidens de aliquo: pꝛedicat etiã per accidens de oĩ eo ppoſterioꝛũ ⁊.yo. huiꝰ.ſ.vel quandopꝛedicat accideni in quo foꝛmalr illud includitur ſicut dulce per accnie pꝛe de ſbo vel ᷣm de accidẽte vel vnum accñs vexꝝ de acci⸗ dicatur de albedine ⁊ per ↄſequens de re aba. Differen dẽte. Et ſic genꝰnõ pꝛedicatur ꝑ accñis de dãia Zliom tia aũt foꝛmatr innent᷑ in ſpẽ. Igit ⁊c. CP 4 Differẽ cõiter.ſ.ꝓ omni illo quod nõ eſt ð intellectu alteriꝰ:aut tia pꝛedicat᷑ de gie · Et non per accñs · Ergo per ſe. Ton de diffinitione. Et ſic genus pꝛedicatur per accidens de ſequentia nota eſt qꝛ perſe ⁊ per accidens diuidunt ens. ia. CConſiderandũ eſt ſcdo ꝙ triplg eſt ðnominatio Minoꝛ ꝓbatur. Dꝛ ñi differentia pꝛedicaretur de gene⸗ uedam eſt m rem tñ. Alia eſt ßᷣmvocem tm̃ · Aliave rre per accidens tunc poſſet adeſſe ⁊ abeſſe. vt pʒ per diffi ro ᷣm vocem ⁊ rem ſimul · Denominatio vᷣm rem im nitionem accidentis pꝛimo thopicoꝝ. Sʒ hoc eſt impoſ eſt quando verum accidens pꝛedicatur de aliquo ſubie⸗ bile. Igitur ⁊c. CP · Benns ſumitur a materia:⁊? cto⸗ alterius nature ab eo. Vnod tanen nõ cõuenitĩ p̃n differentiaa foꝛma: vt pʒ.I..ð huus. Sed iſta eit per cipio dictionis cum foꝛma denoiante. Sicut ſtudioſus p 7.lectio·ꝛ. ſe· Foꝛmaẽ ĩ materia ⁊ nẽ ſubicijtur foꝛme. Vitur iſt? dicatur denominatiue de hoĩe qui denomiratur ſtudio/ eſt per ſe. Rõnale eſt aial. C 6o. Rõnale eſt per ſe 6 ſus a virtnte. Jed denominatid fᷣm vocem tiñ eſt qñ ſtuntia. Mel ergo eit ſubſtanria coꝛpoꝛea vel incoꝛpoꝛes illnd qð pꝛedicat habet conuenientiam in pᷣndictiõis? Mon incoꝛpoꝛea vt manifeſtum eſt· Fi añt eſt coꝛpoꝛea differt in fne dictionis cũ foĩa denoiante. Mõ tñdifen vel eſt aĩata vel inanimata. Mon inanimata:cum habeat realiter ab eo de quo pꝛedicatur. a ſubieeto denomina fenſum. Si at eſt aiata: vel ergo eit ſenſibilis vel ineni to. Et ſie homodenominatur humanꝰab hũanitate. De bilis. Mon inſenſibilis: qꝛ ſie illud quod eſt rõnale nõ ſen nominatio vo ᷓᷣm vocem ⁊ ᷓᷣm rem ſimuj eſt qñ ilnd tiret. i aũt eſt ſenſibilis: eſt aial etiam per ſe. N p.n quod denominat differt realiter a ſbo deiiato ⁊ habet Minus differt differentia a genere:q; ſubiectum ab ac cõuementiam in pꝛincipio dictionis ⁊ differt in fine di⸗ cidente pꝛopꝛio:cũ genns ⁊ differentia ſint eiuſdem pꝛe ctionis cum foꝛma denominante · Sicut homo denom dicamenti: ſubiectum vo ⁊ pꝛopꝛium ſint diuerſoꝛuʒ pᷣ natur albus ab albedine Vnde genꝰnõ pꝛedicatur deno

tint . h z 8 ucn di ominati . iuel iqui n.f. pꝛe n ſu habeat id d pꝛoo id nniil Atdei. imilit X eOc 0 qð illap j Wt Se non pᷣdication . dab n nl ſtractũ boci R ũ ent mi eenin4— I g nbnce abee S 62. ien S erioribꝰtĩ 5 tz 6 ba 6ti 8A en ßo ⁊2 us vbn pm tiñ. ẽ g. 3b mor p eſ ueir eee S6 iare ſic d o o ioꝛi r ab ibns. ed itas 1 on tit᷑ ini ſã are1 e. E poſit ngomodo oPpo bꝰ. E ſtre ver tio a eſt i nill 1Via nferi th itio cu nati unp de in icut e bire o:re in ge 8 ſ mo ſe eſt erſi er ſe eſt meſt: eſt qꝛ pſe tionis ta: ita nge teſt h eperit perit ene ſe ho per ſe vlite ꝙꝙ pꝛ l3 b ſupe s. C ct nere ſt omc it̃ con turtñ niſi mo. E e eſt eg p ter. Een bene e pe nib eſt eẽ eñ oꝛuial: cretun ri m thoe rõnaii ega er ſe ei Et r icut ſu co m rde neſti c id is. E k. S eſt rõ quãd e be⸗ notati oĩati unt pus: S rõnali inl deo: Ergo i ed õnalis o di e is ri tio e con 87 5.C. ali 6 01 O il dʒ 18. dicit᷑ E cr c Ptoñi m e. 65 li 5 ſi NEr k. en impit S—— n dSi znö matin Dic„ tinn ert. ſie: niz grati tina endi poſiti nnui ſep̃dica nnn iica er ſe: p gratia is affi Doc cidẽs exẽpl iti erie oĩ tis nvlen is ꝓ licatu ſiderst 1affir⸗ aliqi Ad uo ꝓ⸗
ftn un Ad pꝛimus ergo m:g lz er neijs nõp pꝛie a ccipi piendo per pꝛedic cet᷑ eti Er ac cic idẽs
uspt Ni —— pom em eſe — bnru ſiti — pere eiee equi nfnri — er eco Se ite f alias a ne— Prereec — e Jaen uice e etin pu ueheeee nin vt ip ſi ignat dicit 4d illo in icubiün dens: n nnle 6. e cohn 1quo fo a ienr ot Site nperut gnoa e pnntn i per accide poſt u cõp omni. ſeee⸗ .—— iaoen iee 5 Sr ar⸗ F n Fee⸗ net ebe S pꝛoce jen ccide e ndo tres 4 ilud acci ieutdi S oi ſu oꝛ erariceie. 22 S e unnt A iumnt nec un— re alb nspat S Ppre Aei ia eſt pſi dñ icati Ntra 1ext dii ne ſe ₰ ic nõ qu ad p ꝛer rd ꝑ ẽs icatu ntint⸗ bemn conc eqt- duſon 0 fo bredi aib ealb emã ota: v matet e per a 10ne dic on ꝙ ẽtp mali icat 02 oꝛ idẽs nilo — mãna vt ateria d accñ ptũ omu bꝛo dic naſi pᷣdi alr P dulci pꝛedi eb. 1 8spõ qui ine acci dicatur iter i accñ i Aetn te pꝛium rali per di ãli: QRr pöt ddit Acct imue per inueni per ubꝰ sde tvnũ t etias eg unnent, nãcon 5s d inieſtm 60 ration nproponto pere, ene— eeinn db n ie—₰ ſu⸗ wrin innl e Stlne e eee— e nlre in1 Ede neceſſ⸗ iſta p eſſent ſbi v 8 V opicoꝛ eſſe netheph pe t per e foꝛm pre⸗ nn nn nnenet e ia diffe 3 eeeeen en aiter W co uengnn liino põmb tio— adeii eſt Becu e vt pꝛie calis 6 Pp de ho⸗ und mue nus p ſimi ine.ſi naute us ec v õnal ma e ge põp P C acch— in eee ten e Siſſeine e iecoen neis Sror ui e dii rure gue ernpto— ESae unp ii „ Huecen ptio de ill iiano pom S gene treman ſtti cte. Bi Sci ccis l 1pö uln ic odẽ 8:d nẽ. 1ap on põ Seq mſa 5. ind re:nc aneti in ſcut endũ arge mpꝰ eceſſ erſ 60 uce e uid eſt aial e er ſua— fferen igit 8.ar.* genꝰi nu jia. imn, C aria 2 eret neceſſa 3t eſth 135 rem tijs ur in Nlti Vicẽ ner N rupto re e on mah per de ario pꝛ tumſ O⸗ et ſu accid man nitie ad mer jia accidẽ „ pile qᷓ;uis ſit f r:ſed ſe ſ 9 ubr m biectu ent et gen voaaun b 2 VO e — n e abla i b cluſio t rñd ꝛedict alis ucit ret᷑ ali en ent liꝛno gem. Alit od p tta i ſubſt 1fo pPo omo niſi eri ne eſict liqu neſſt rati nre s ſed er tñ onit einn c- nw rõna 10 pe tber— ñioñ eſari ter p 1 emane nõ i r ſie Sed ꝑſe ſe eſt. 1de eFP² ſe ſi— diffi Sed r. R differt e ac notis — aial. bite emuſts ilisi edue ſegt Re mitioni rer nu ume em renti ccidẽtiũ 0 in neꝛita n unſeten Eth cõc ſis 8:tñ ctine. mo nibꝰ mot me ro. ota tie r ẽtiũũ n ta nect animal. ud s per ſ poſſet mero to eni acci to eo ro MR enin rem mnn Jiamn vetne ü eſt d pert dat. K ſe mn ſet m o. enm ccicẽtiũ quo amm emo re b Ere. ee i mnis edi duci a ei diũ termi alis. poꝛ tmali Se 6 iein ſr t anima an nis ho icatũ enn inonp nim is. E. e aliter ere accid uo m ſß diff imal n ome di eiree nponi atio n rgo ſp vbi ſic n ens rem ſm ere 1 —. dicd am poni nit i m 60 eciei ic ait. Id com no janet i n ntie e eſt ro do ſic. 1in ni. ¶ inc edi cut trei it. ei npl on c tidẽ umer i ergorõn⸗ ce önali ſic. Wi pote S oncl rei nanet on ndi Met eſſ om d na ero. „. diciq 8 rſe. 0m le: cont 0 t ead. di ubſta im in.12 tian eſſent nu nn önae per ꝙ male e. Fr 10 ponẽdo tr. mer ei iferent nti ret 12xe. m get entia 4. ane— tnenee arne zu ti:⁊ epona mo Apſe. S per rema uratur 5ſ coloꝛi ntiu aden ntia in co zunen 6u r et reiaier bn n deade wo vni e e vt tqu ſupꝛ e. C 8.7 u 18n eadẽ eris dñi uand ꝛvt id ꝛnon Si⸗ ſ chaccidenti iam pʒp erend a pꝛedi n rentu et di num s ead iam: ſi oq lemc rema po da ca edi õt eti k Pd ia nõ en licut nig colo— An ſterie ulai catũ: nõ eſpẽ. õ ſigni nißrel rnu⸗ Sne ti Sed iſicht ene die 5 etumane Seeen e neceſari Se m Ali dme ſent aris ho ien etge mãli t to Ime dinn S ed gen et dri mpoſt n ab erent r hab dicit rialite vtr verc nat etnt erine itnãn etad icnt lec m 1 ectiuã ſenſiti ntel⸗ On am. 8 4 ero

quod habet vtrũq; · Etſic eſt idem totum qð ſignificatur per hec tri: ſed non eodem modo. Ande pʒ ꝙ cuʒ dr non ſit niſi deſignatiua generis:remota diia Non põt ſub
ſtantia generis eadem num ero remanere. Mon. N. reins net eadem animalitas ſi ſit alia differentia cõſtituẽs aial. Hec ille foꝛmaliter ⁊ egregie · C Sed circa pꝛedictã ad
pꝛopoſtum oꝛtur difficnltas. Mam dictum eſt in addu ctione textus Voc.ſcti: ꝙ dr̃a eſt que complet eſſentias generis. Tunc arguit ſic. Nllud qð complet eſſentiaʒ al terius:non eſt extra eſſentiã ⁊ intellectuʒ eius. Sicut rã⸗ tionale complens eſſentiam hominis: non eſt extra con·
ceptum quidditatuũ ⁊ eſſentiam einſdem hominis· Er
go opʒ dicere:ꝙ dfia eſt de eẽntia generis. Et ſic dꝛia p̃ dicabitur per ſe de genere. ¶ Lonfrnatu ẽt. Mã Doc. B. in 20 ſniaꝝ di.z · q. p.ar.· dicit: ꝙ dii eſt determi⸗ natio generis. Sed determinatio pdicat ð determiabili per ſetqꝛ determinabile eſt de diffõne determmnatiomns? i ſit determinatio accidentalis. Ael eↄ ſiſit determina⸗ no eſſentialis. Igitur idem quod pꝛius. C Wicenduʒ ad pimũ ꝙ duplt aliquid complet eſſentã alterins. Mno⸗ ſicut contrahens. t tale non opʒ ꝙ ſit de diffinitione cõ
trapibilis ſiue de eiſenria eins · Aio mõ ſicut ſpecificans ⁊ declarans eẽntiam contracti. Sicut rationale ẽ dria cõ
pletiua hominis ⁊ de tali ꝓced ebat argumentũ:qꝛ ſemp
tale completiuũ eſſentie alicuiꝰ eſt de intellectu eiꝰ?. Be
eus aũt eſt de dãta reſpectu generis. CEt ad confirma⸗ tionem dðm:ꝙ duplex eſt determinatio. nedam eſti cuiꝰdiffinitione cadit determinabile. Et ſic non refert ali
quando determinabile per ſe pꝛedicari de determinatio
ne. Picut homo pᷣdicatur de riſibili. Alia eſt determina
tio qne non eſt de diffõne determinabilis nec e5. Sieut dufferentia reſpectu generis. Et talis non op ꝙ pꝛedice
— per ſe de determiabili. ¶ Ad Fm dðʒ: ꝙ dato ꝙ iſta
ſit per ſe foꝛma eſt in materia qꝛ vnum eſt de diffõne al⸗ terius:non tamen pꝛopter hoc ſequitur ꝙ genus pꝛedice tur per ſe de diia qᷓ;ᷓuis genus ſumatur mã⁊ diia a foꝛ ma. Da genus non ſumitur a materia ita ꝙ ſit vera mate
rria nec diia a foꝛma ita g ſit vera foꝛmaſʒ pꝛopoꝛtiona biliter: vt patuit in textu Voc. S. adducto ſuperius i pꝛe cedenti articulo ⁊ patebit. 3o. huius.q.⁊. ar.⁊· ¶ Id 6*
dðm:ꝙ ſba poteſt accipi duplr. Mno modo pꝛo foꝛma totius generica: que eit genus generaliſimũ ſiue pꝛinci⸗ piumcooꝛdinationis pꝛedicamentalis. Et ſic iſta non eſt per fe. Rationale eſt ſubſtantia: ſicut nec iſta. Rationale
eſt animal · Alio mõ accipit᷑ ſubſtantia vt ſe extẽdit ad oẽ illud quod ponitur in pꝛedicamẽto ſbe ſiue per fe:ſine re
ductine: vei directe:vel a latere · Et ſic poteſt cõcedi iſta: rationale per ſe eit ſubſtantia. Bed tunc non valet coñ equentia. Ergo eſt fubſtantia coꝛpoꝛea vel incoꝛpœꝛea ꝑ ſe. Anima.n.rationalis eſt ſubſtantia ⁊* modo dicta: non tamen eſt coꝛpoꝛen vel incoꝛpoꝛea:accipiẽdo illa mẽbꝛa diuiſionis vᷣm ꝙ ſunt foꝛme totius pꝛedicabiles de ſuis inferio:ibus.¶ Icd ſeptimum dicendum:ꝙ licet ſimpli
citer ſubiectum ⁊ pꝛopꝛ paſſio plus differant qᷓ; genus
⁊ differentia: quia tamen ſubiectum eſt de diffinitione
ꝛopꝛie paſſonis: genus autem non eſt de diffinitione differentie nec econtra:ideo ⁊ ſi ſbʒ pꝛedicetur per ſe de pꝛopꝛia paſſione: non tamen opʒ ꝙ genus pꝛedicet ꝑ ſe
de differentia. N Ad 3 n: pʒ ſolutio in coꝛpoꝛe articuli in
pꝛimo notabili. ¶ Ad ynꝛ ſimiliter patuit ſolntio in coꝛ⸗
pote in 2* notabili. Ad vltimum dicendum:ꝙꝙpꝛie⸗ tates indiuiduales per ſe nõ pꝛedicantur de indiuiduis: ſed per accidens ſi indiuiduum methaphyſice accipiatur
videlicet pꝛo compoſito ex materia ⁊ foꝛma ſubſtantiali
pꝛeciſe. Ped autem acciperetur indiniduum phyſice: vi delicet pꝛo eo quod eſt compoſitum ex conditiombus in diuiduantibus inquantum huiuſmodi:tunc pꝛopꝛietates pꝛedicarentur per ſe reductiue tamen. Bicut phyſice lo⸗
quendo iſta eſt per ſe:homno albus eſt albus: non tamen
ne Ft Anke diſtinguantur inter ſe pꝛo⸗ pꝛietates indiuiduales ⁊ in ſenſu compoſito ⁊ diuiſo: pa
₰ 2* 5 2
Cueſtio ſeptima Qualiter ſeparata a materia poſſun eſſe pꝛincipia ⁊ qualiter non.
Einde conſiderandum eit de ſe⸗ — paratis a materia aneſ.ſe⸗ 3 d parata a materia fint pꝛicipia rex. ¶Lir a quod querũtur duo. ¶ Mꝛimo vtrũ vninerſalia ſint ſeperata a fingnlaribus. CSecundo vtrum ſit aliquod foꝛmale ſeparatum ab his que ſunt cõpoſita ex materia ⁊ foꝛma. ¶ Ibi in Dec. S. ⁊ phyloſopho · SBunt autem hita. — z ſie pꝛoceditur. AF̃ꝙ —4 Ppumum vninerſalia ſint ſi rata a ſingularibus. Maʒ ſingularta: vt arguit Itextus ſunt infinita. Sed infinta non poliũtco gnoſci niñ reducantur ad aliquod vnũ quod eſt vnuer/ ſale. Ergo ſcientia de ſingularibus non habetur niſi inq; tum ſciuntur vninerſalia · Bed ſcienta non eſt niſi veroꝝ ⁊ exiſtentium. Ergo vniuerſalia ſũt per ſe exiſtentia pꝛe ter ſingularia. C⁊. Mniuerſale eſt incoꝛruptibilen i coꝛpoꝛale. Singulara autem ſunt coꝛruptibilia ⁊ coꝛho⸗ ralia. Ergo nõ eſt idem eſſe ſingularis ⁊ vninerſalis. Et per conſequẽs vninerſale eit pꝛeter ſingulare. N Bed arguit phyloſophus in pᷣſenti paſſu. Si.n. neceſſe ſit vn⸗ nerſalia eſſe pꝛeter ſingularia: opoꝛtet ꝙ geher fint p̃ter ſingularia. Ged hoc eit impoſibile:v ex pꝛecedenti arti cuio pʒ. Ergovniuerſalia non ſunt à ſingularibꝰſeparata. Reſi on deo dicenduʒ: ꝙ qꝛ phyloſophus . P 15 hanc dubitationem in 7 hu⸗ ius ſoluit· q.⁊6 pꝛobando multis rationibus vniuerſalia non eſſe a ſingularibus ſeparata ⁊ etiam eadem materi tractata eſt in p̃ꝰ libꝛo huius. q.i⁊ · ar.⁊.cuʒ de vdeis age⸗ retur:ideo pꝛo nunc bꝛeuiter dicamus ꝙ vniuerſalia nõ ſunt vᷣm eſſe ſeparata a ſingularibus:lʒ bene ᷣm rationẽ. Mam vnũquodqʒ cit in illo in quo naturaliter aptum n tum eſt eſſe: niſi per accidens impediatur. Ped vle apti tudine ſue nature eſt in ſingularibus. Ergovniuerſale nõ eſt ſeparatum m eſſe a ſingularibus. ¶ P2.Gi ſic:ſe queretur ꝙ vle eſſet hoc aliquid: ⁊ per conſequens non pꝛedicaretur de ſingulari miſi foꝛte ſᷣm nomen ſolũ. Ged conſequens eſt falſumn. Patet conſequentia pꝛima.M vniuerſale eſſet per ſe ſubſiſtens indiuiſum in ſe ⁊ diuiſũ a quolibet alio.ĩErgo eſſet hoc aliquid:⁊ per conſequeni non eſſet vniuerſale. Que ſunt incõuenientia. Et ſic pʒẽt ſcða conſequentia.ſ.ꝙ vle non pꝛedicaret᷑ de ſingulari ni ſi foꝛte ᷣm nomen ſolum. Ergo vlia ᷣm eſſe non ſunt ſe⸗ parata a ſingularibus. ¶ Conſiderandũ eſt tamen ꝙ vni uerſalia pofunt dupliciter conſiderari. Vno mõ vᷣm actũ ⁊ completam rõnem vlitatis. Alio mõqᷓ;tum ad id qð emvle. Si ergo pꝛimo mõ loquamur de eſſe vlis · ſ· ſm actum ⁊ completam rationem vlitatis:ſic vle eſt ſepara tum a ſingularibus ⁊ eit in intellectu. Mam vle ᷣmn actũ ⁊ comletam rõnem vlitatis acceptum: dicit aliquidvni in multis ⁊ de multis. Moc autem noh cnuenit ipſi na⸗ ture:nii inq;tũ eſt in ipſo intellectu ⁊ ab itellectu cogn⸗ ſcente ipſũ per abſtractionẽ a fingularibus ⁊ cõpante ip ad multa ſingularia per modũ vnius ĩ quo illa multa cõ⸗ neniunt. Ergo ac̃. Minor pꝛobatur. Q ipſa natura que ninerſale dicitur non eſt a parte rei realiter vna in mul ts ſingularibus: ſed eſt plures realiter. Mnde Auicẽ· hoc bene dixit: ꝙ humanitas de ſe nonẽ vniu erſalis nec particnlaris:ſed eit in potentia ad vtrũqʒ. Qꝛ ſi de ſ eẽt vniuerſalis:non poſſet particulariʒari Et ſi de ſe eẽt par ticularis:non poſſet vniuerſaliʒari. Et ita tam ratio vlis ratio particularis ipſi na ure accidentaliter per intelle ctum attribnitur · Si autem loquanur de eſſe vniuerſa lis ſecundo modo ſcilicet qᷓ;tum ad id quod eſt vnu erſa“ le:ſic vniueriale non eſt ſeparatum a ſingularibus: v etiã infra dicetur in. y. huius q.⁊6.py.
— i er dicenduʒ: ꝙ ſcien:ia nõ Pan W 1 eſt niſi veroiuz n exiien Mon
N
ih a 6. e ſb d iß ſen ned ber

ihi
nel mut Li Pmni
ſn unt
cäm i ruuin nnn emin oncünin ſe mimn neoni pubiie z wnist
g Tec..
nMin psunt itpan ngunbn
er! ec.. eſt materia a qua ſit abſtractio:ſcilicet materia ſenſibilis.
ruu
Mon tamen opoꝛtet ꝙ vniuerſalia de quibus eſt ſciẽtia: exiſtant pꝛeter ſingularia. Unde non opoꝛtet ſicut iã mul
totiens dictum eſt:⁊ vt dicit hic Doc. S.ꝙ aliquid eũ⸗ dem modum eſſendi habeat in rerum natura per queʒ
modum per intellectum ſcientis compꝛehenditur. Maʒ intellectꝰ ĩmaterialiter cognoſcit materialia. Et ſimiliter
naturas rerum que ſingulariter in rebus exiſtunt:intelle
ctus cognoſcit vniuerſaliter.i.abſqʒ conſideratione pꝛin⸗ cipioꝛum ⁊ accidentium indiuiduantium. Mꝛopter hoc enim errauerunt antiqui phyloſophi: vt dicit Voc. S.ĩ
de veritate. q.⁊. ar.⁊. qui poſuerunt ſimile ſimili cogno ſcie volentes ſᷣm hoc ꝙ amma que cognoſcit omnia exœĩ
bus materialiter conſtitueretur: vt terraʒ terra cognoſce
ret aquam aqua:⁊ ſic de alijs. Putauerunt.n.ꝙ perfe⸗ ctio rei cognite in cognoſcente eiſe habeat ᷣm ꝙ hãbet eẽ determinatum in pꝛopꝛia natura. Mon autem ita recipi tur foꝛma rei cognite incognoſcente. Mnde Cõmentato: dicit in. z0. de anima:ꝙʒ non eſt idem modus receptinnꝰ quo foꝛine recipiuntur in intellectu poſſibili ⁊ ĩ materia
pꝛima. Qꝛ dʒ in intellectu cognoſcente recipi aligd ĩma⸗ terialiter. Et ideo videmus ꝙ ᷓm oꝛdinem imaterialita tis in rebus: in eis natura cognitionis inuenitur. Mlante n.A alia que ita ſũt:nihil ĩmaterialiter poſſunt recipere.
Et ideo omni cognitione pꝛiuantur: vt pʒ.⁊0. de anima. SBenſus autem recipit ſpecies ſine materia:ſed tamen cũ
conditionibus materialibus ſpecies depuratas recipit. Mec ille foꝛmaliter. Et ſi arguatur. Scientia eſtaſſimila
tio ſcientis ad ſcitum. Si ergo illð de quo eſt ſcientia ſit kingulare extra intellectum ⁊ materiale:videtur ꝙ ſimi liter recipiatur in intellectu ſcientis materialiter. N Ad hoc reſpondet Voc. S. in de veritate.q.ꝛ.ar.Iʒ. adpÿmũ vbi ſic ait: ꝙ aſſimilatio ſcientis ad ſcitum non eſt;ᷣm cõ⸗ foꝛmitatem nature:ſed ᷣm repꝛeſentationem. Bed non
opoꝛtet ꝙ rerum variabiliuʒ ſit ſcientiu variabilis. Mec
ille. C Idem Aucidius tangit.q.eadem ar.z adn vbi ſic ait: ꝙ fimilitudo aliquo:um duoꝛum ad inuicẽm põt dupliciter attendi.no modo ſᷣm conuenientiam in na⸗ tura. Et talis ſimilitudo non requiritur inter cognoſcẽs ⁊ cognitum. Immo videmus quandoqʒ ꝙ quanto taliſ Rimilitudo eſt minoꝛ tanto cognitio eſt perfectioꝛ ⁊ per⸗
ſpicacioꝛ. Sicut minoꝛ eit ſimilitudo ſimilitudinis que ẽ
gis à materia remota. Et tamen intellectus perſpicacius
cognoſcit qᷓ; ſenſus. Alio modo qᷓ;tum ad repꝛeſentatio
nem. Et hec ſimilitudo requiritur inter cognoſcens ⁊ co gnitum. Mec ille foꝛmaliter. ¶Et ſi iterum arguat᷑. Ab ſtractio foꝛme a materia non aufert a re particuiaritateʒ: quia in mathematicis que ſunt a materia abſtracta ẽ con
ſiderare particulares lineas. Lum ergo intellect? noſter
cognoſcat abſtrahendo foꝛmam a materia:non tollit per illam abſtractionem particularitatem. Opoꝛtet ergo ꝙœ
vniuerſalia de quibus eſt ſcientia: ſint abſtracta ᷣm eẽ:⁊
non ſolum 5ᷣm intellectum. Mel opoꝛter concedere ꝙ ſin gularium ⁊ materialium ſit ſcientia. ¶ Ad hoc dicendũ
ꝙ intellectus ahſtrahendo foꝛmam a materia ꝑ pꝛima operationem intellectus:licet non tollat ſingularitatem a
re:qᷓ;tuin ad eſſe quod eſt in rebus:tollittamen ſingulari tatem q;tum ad ipſam intellectionem: qʒ intellectus itel ligit naturam que eit in ſingularibus:non tamen ᷣm ꝙ ẽ in ſingularibus. Tinde Toc. S.in de veritate.q.⁊. ar.ß. ad pꝛimum pulchꝛum dictuʒ ponit. Vbi ſic ait. Vnplex
cõ 37. ⁊ Materia itelligibilis: vt patet. y.methaphyſice. Et di
co intelligibilem que conſideratur in natura ↄtinui. Ben ſibilem autem ſicut eſt materia naturalis · Miraqʒ autem
Ddupliciter accipitur.ſ.vt ſignata ⁊ vt non ſignata. Et dico tam vᷣ ꝙ conſideratur cum determinatione dimẽ ſionum harũti vel illarum. Mon ſignatam autem que ſi ne deterininatione dimenfionum conſideratur. Secũdũ boc igiur ſciendum eſt. ꝙ materia ſignata eſt pꝛincipius indiuiduationis: a qua abitrahit omnitz intellectus ᷣmnꝙ ducitur abſtrahere ab hic ⁊ nunc. Intellectus auteʒ nain
Septima
rralis non abſtrahit 3 materia ſenſibili non ſignata. Cõſide
rat.n.camem ⁊ os hominis:in cuius diffinitiõe cadit ſen ſibilis materia non ſignata. Sed a materia ſenſibili totali
ter abſtrahit intellectus mathematicus: non autem a ma
teria intelligibili non ſignata. Ande patet ꝙ abſtractio q̃ eſt cõmumis omni intellectui:facit foꝛmam̃ vniuerſaleʒ. Mec ille foꝛmaliter. ¶Ad ſecundum dicendum ſicut di cit Doctoꝛ. S.in de veritate.q.pᷣꝰ.ar.y. ad decimũ ter⸗
tium vbi ſic ait. IHoc quod dicitur vniuerſale eſſe perpe
tuum ⁊ incoꝛruptibile. Auicen· exponit dupliciter. no modo vt dicatur perpetuuʒ ⁊ incoꝛruptibile ratione par
tenentes eternitatem mundi. Peneratio enim ad hocẽ ſecundum phyloſophos: vt faluetur perpetuum eẽĩ ſpe
cie:quod in indiuiduo ſaluari non poteſt. Alio modo: vt dicatur perpetuum:quod non coꝛrumpitur per ſe ſʒ per
ticularium que nunq; inceperunt nec deſicient ſecundus
accidens ad coꝛrnptionem indiuidui. Ndec ille. C Sed
poſſet hic argui difficultando materiã. Mã de illo quod eſt ſimpliciter coꝛruptibile:non eſt ſcientia: vt patet pri⸗
mo poſterioꝛum. Sed vniuerſale in particularibus exi⸗
ſtens dicitur ſimpliciter coꝛruptibile in hoœc ⁊ in illoʒ vt Doc. S.dicit in de veritate vbi immediate ſupꝛa ad de
cimumquartuʒ circa finem. Ergo de vniuerſali ſimplici
ect. com22.
ter loquendo non eſt ſcientia niſi ſecundũ eẽ ſeparatuma
ſingularibus. ¶ Picendumn ꝙ de vniuerſali quod eſt in ſingularibus eſt ſcientia vt dictum eſt: non quidem ſecũ
dum eſſe quod habet in ſingularibus: ſed ſecundũ quod habet eſſe in ſuis pꝛincipijs quidditatiuis ⁊ eſſentialib?.
CSed ad intelligendum quomodo vninerſale dicitur ſimpliciter coꝛruptibile in hocvelĩ illo ſingulari ad quo⸗
rum coꝛrnptioneʒ vninerſale per accidens coꝛrumpitur ⁊ per ſe eſt incoꝛruptibile:cum tamen magis denomine
tur ab eo quocd eſt per ſe qᷓ; ab illo quod eit per accidẽs:
ideo conſiderandum eſt illud quod dicit Doc. S. in
de veritate vbi ĩmediate ſupꝛa ad decunũquartum vbi ſic ait. Aliquid attribuitur alicui dupliciter. Vno modo
poſitiue. Sicut igni attribuitur ferri ſurſuʒ. Eta tali per ſe magis denominatur aliquid q; ab illo quod eſt per ac
cidens. Magis enim dicimus ignem ferri ſurſum eſſe ꝑ
ſe de numerd eoꝛum que ſurſum feruntur: q; eoꝛuʒ que Pi eit n 0 deoꝛſum mouentur:q; uis igms per accidens aliquando in intellectu de lapide:q; illius queẽ in ſenſu:cum ſit ma
deoꝛſum feratur: vt patetin ferro ignito· Quandoqʒ au⸗
tem attribnitur aliquid per ſe alicui ratione remotioniſ:
per hoc ſcilicet ꝙ remouentur ab eo illa que nata ſũt con trariam diſpoſitionem inducere. Mnde ⁊ ſi
aliquid eoꝛum adueniat:illa diſpoſitio ſimpliciter enun⸗ tiabit contraria ſicutvnitas per ſe attribuitur materie pꝛi
me non per poſitionem alicuius foꝛme vnientis:ſed per
remotionem foꝛmarum dinerſificantium. Mnde quãdo adueniunt foꝛme diſtinguentes materiam magis ſunpli citer dicimus eſſe plures materias:q; vnã. Et ſic ẽ ĩ pꝛo
poſito. Mon enim dicitur vniuerſale incoꝛruptibile qus
ſi habeat aliquam foꝛmam incoꝛruptionis:ſed qꝛ non cõ ueniunt ei ſecundum ſe conditiones ſine diſpoſities ma teriales q e ſunt cauſa coꝛruptionis in indiuiduis. Nnde vniuerſale in rebus particularibus exiſtens ſimpliciter
difficulter. Aide in.7. huius. q.⁊.x·⁊ß
dicitur coꝛrumpi in hoc vel in illo.lec ille foꝛmaliter⁊
Cpii Doe. S.⁊ ppyloſopho · At vero ſihoc ẽ neceſſe
opoꝛtet ⁊ cetera.
—— 2 ſecundum n
ñt ſeparatum ab his que ſũt compoſita ex ma
eria ⁊ foꝛma quod ſit pꝛincipium fonnale re rum. Mam compoſita ex materia ⁊ foꝛmas ſunt ſingula⸗
ria:⁊ non intelligibilia ſed ſenſibilia. Si igitur nihil eſt
pꝛeter ſingularia compoſitum ex materia ⁊ foꝛma: mhil
erit intelligibile:ſed omnia entia erunt ſenſibilia. Qꝛ ſciẽ tia non eſt miſi intelligibilium. Sequitur ergog nuluus rrei erit ſcia. Mi foꝛte quis dicat q ſenſus ⁊ ſci ſunt idẽe

w 2—.**.—.„ —.——
Metha.
eſſe per ereationem. Vnde ſᷣm veritatem nõ opoꝛtet po nere materiam eſſe perpetuam. ¶ Ad argumentũ vero Si igit᷑ nihil ſit pꝛeter hmõl entia:nihil erit ſempiterũ n. rano de ſenſibilibus ſubſtantijs ⁊ alia de intelligibili ⁊ imobile. Qð eſt inconueniens. Að ſic patet· Naʒ ſi ni
hil ſi ſempiternũ:ipoſſibile ẽ eſſe generationẽ · ð pꝛo⸗ batur duplr. Pumo ex parte mãe. Mam in omn gene ratione neceſſe eſteſe aliquid quod ſit ⁊ aliquid ex quo it. Mel ergo illð ex quo ſt:itex generat᷑ vel hon · Bi nõ: ergo opʒ ponere aligd ingenitũ:⁊ per ↄñs ſempiternũ. Si ſic:ergo in generationibꝰ erit pꝛocedere in inhnitum ex parte mãe. Et ſic mãq; poterit compleri generatio: cu
infinita non ſit pertranſire. Opʒ ergo vel ponere aliqud WM ingenitũ materiale pꝛincipiũ vel ĩpoſſibile ẽ eſſe aliquaʒ generationeʒ · XSi dicat ꝙ illa materia generat ex non ente. Ande non ſequit᷑ ꝙ ſit pꝛocedere in infinitũ in ma⸗ terijs:hoc non valet. O cõis congeptio omniũ phoxꝝeſt .d3z · g ex mhilo nihil fit· vt pʒpᷣ phᷣy· CJdẽ pʒ er ꝑte foꝛ· dupliciter. ꝛimo qꝛ oĩs generatio ⁊ inotus neceſſe eſt 9 habeat aliquẽ finẽ:qꝛ nuſlus motus eit infinit?. Nulla
ſient antiqui phr poſuerunt. Sed vtrũqʒ eoꝛumn eſt inc neniens. Ergo ⁊ illð ex quo ſequit᷑. ¶P ·⁊· Omnia ſen
bus vt fupꝛa iam declaratum eſt.
CQueſtio octaua. De vnitate vel pluralitate pꝛincipio ⸗ rum eoꝛum que ſunt eiuſdem ſpeciei. 23 conſide//
Pnſequenter de qualitate pꝛincipioꝛum. Lica ꝙ du⸗ plex occurrit conſideratio. ¶ Mꝛima eſt de vnitate ⁊ multitudine pꝛincipioꝛum. ¶CBecunda eſt de actualitate ⁊ potentia litate pꝛincipioꝛum ⁊ de vniuerſalitate ⁊ ſingularitate ip ſoꝛum. Circa pᷣm duo ſunt conſideranda. N Mꝛimo qus liter pꝛincipia ſe habeant ad vnum ⁊ ad vnitateʒ. ¶ Se cundo qualiter vnum ⁊ multa ſe habeant ad rationẽ pᷣn⸗ cipij. Lirca pᷣn duo occurrunt conſideranda. ¶ Mꝛĩode
n.generatio põt eſſe infinita:qꝛ non poteſt aliquid gene rari: quod impoſſibile eſt pernemre ad finẽ gationis cu Lectio. 4. ius finis eſt factuʒ eſſe. Bed foꝛma eſt finis gnations:vt
patet ⁊ phyſicoꝝ. Ergo nen ẽ pꝛocedere in infinitũĩ foꝛ mis:ſed opʒ ꝙ aliqua ſit foꝛma vltima cuius non ſit aliq
generatio. Et per ↄñs aliqd eſt ingenitũ ⁊ ſempiternuʒ.
CSecüdo pʒ de eodem. Maz ſi mũ aliqua eſſet pꝛims q eit ingenita: multo ronabilius eſt ꝙ ſit aliqᷓ foꝛms ige nita: cũ per foꝛmam res habeat eſſe:mã vo magis ſit ge⸗
nerationis ſm ⁊ tranſmutationis. Matet ergo ꝙ ipoſſi⸗ bile ſit ꝙ non ſit aliqgd ĩgenitũ. Meceſſe eſt igitur ponere
aliquid pꝛeter molẽʒ.i.ſimul totũ.i.pꝛeter ſingularia cõ⸗ poſita ex mã ⁊ foꝛma. ¶ Sed cõtrã argnit phs in textu. Mam ſi aliquis ponat aliquam foꝛmam ſeparatam acõ⸗ poſitis ex mã ⁊ forma: vei hoc eſt verum in omnibꝰ:vel in aliquibus non ⁊ in aliquibꝰſic. Mon 2mn: qꝛ non videt᷑ maioꝛ rõ de vnoqᷓ; de alio. Meqʒ pᷣn:qꝛ eſt ĩpoſſibile ꝙ ſit aliqua domus pꝛeter hanc domũ ſenſibilem compoſi tam ex mã ⁊ foꝛma. Midet᷑ ergo ꝙ nõ ſit ponendũ aligd ſeparatum pꝛeter compoſita ex materia ⁊ foꝛma. Reſpõõdeo dðᷣm g hanc qõneʒ ſoluit ph: 3 vt dicit hic Doc. S. ptim i.iꝛꝰ. huius: vbi dicit quaſdaʒ eſſe Was a ſenſibilibꝰ ſeparatas: que ſunt ᷣm ſeipſas intelligibiles: partim vero in.y.hu
ius: vbi oſtendit foꝛmas ⁊ ſpẽs reꝝ non eſſe a materia ſe paatas: ¶ Mec tamen ſequit᷑: ꝙ de rebus ſenſibilibus
non poſſit haberiſcia: aut ꝙ ſcĩa ſit idem ꝙ ſenſus. Mon n. opʒ vt dictũ eſt in pꝛecedenti articulo ꝙ eundẽ modũ habeant resin ſeipſis: quem habent in cõſideratione ſciẽ tisQue.n. in ſeipſis mãlia ſũt:ab intellectu ĩmãliter itel liguntur. ¶ Mec etiam opʒ ꝙ ſi foꝛma non eſt ſeparata a materia:ꝙ generetur. Oꝛ foꝛmax non eſt gatio:ſed cõ⸗
poſitoꝛuii: vt ĩ.yo. huins oſtendet᷑. q.I9.r.I. ¶ Patet
ergo in quibus opʒ ponere foꝛmas ſepatas:⁊ in qbꝰ nõ. Mam ommum eoꝛum que ſunt ᷣm ſuam nãʒ ſenſibilia:
foꝛme non ſũt ſeparate. Ged illa que vᷣm ſuam naturã ſũt intelligibilia:ſunt a materia ſeparata. Mon.n.ſubſtãtie ſe
parate ſunt nature hoꝛum ſenſibilium:ſed ſũt altioꝛis na⸗
ture hab entes alium oꝛdinem in rebus. Nec Doct. S.ĩ
pꝛeſenti lectione circa finem. i er dmg ſi pꝛeter ſingula Ad pimum ria non eſetaucn ſ m rationem ⁊ ᷓᷣm rem:tunc nullius eſſet ſcia. Bed qꝛ p ter ſingularia eſt aliquid ſeparatum ym rationem in iſtis ſenſibilibus:⁊ aliquid ðᷣm rem: vt patuit de intelligibii bus ſubſtantijs: ideo tam ſenſibilium qᷓ; intelligibiliũ po
poteſt eſſe ſcientia. C Ad ſcðm dðᷣm:ꝙ aliqua ſunt ſepa⸗
rata ſᷣm rem pꝛeter ſenſibilia. Et ralia ſunt ſempiterna ⁊ perpetud t patet de angelis. ¶ Verũtamen ſʒ mãteria ſit ingenerabilis ⁊ incoꝛruptibilis naturaliter loquendo: non tamen opoꝛtet dicere ꝙ ſit ſempiterna ⁊ perpetua: qꝛ iʒnon habuerit eſſe per generationem: habuit tamen
vnitate pꝛincipij eoꝛum que exitũt eiuſdẽ ſpeciẽi. ¶ Se cundo vniuerſaliter de vnitate pꝛincipij tam coꝛruptibi⸗ lium qᷓ; ĩcoꝛruptibiliũ. Circa pᷣmn querunt᷑ tria. Pꝛĩo. Titrum ſit vnum pꝛincipium foꝛmale omnium que ſunt eiuſdem ſpeciei. ¶ Secundo. Vtrum pꝛincipia rerum ſint eadem numeroꝛ vel ſint eodem ſpecie ⁊ numero di⸗
nerſa. N Tertio. Vtrum ab vno ⁊ eodem pꝛincipio poſ ſint multa ⁊ dinerſa ꝓcedere:⁊ oꝛdinari in eundẽ finem.
¶TIbi in oc · S.⁊ phᷣo · Adduc aũt vex.⁊ eſt ec.io.
—„ini ſicꝓcedit᷑. Midetur ꝙ nõ 8[ ſit vna foꝛma omnũ eyi⸗
3 ſtentium in vna ſpecie: puta omnũ hominũ.
Et pᷣꝰ duabus rationibus phy. Mam eaq̃ ſũt
in vn ſpeciẽ ſůt multa ⁊ differentia. Pi ergo omnum
exiſtentiũ in vna ſpecie ſit vna ſubſtantia.ſ.vna foꝛma:ſe
quitur ex hoc ꝙ ea quoꝛum ſubſtantia eſt vna ſint multa
⁊ differentia. uod eſt irrationabile. ¶P ⁊ Mlud qð eſt in ſe vnum ⁊ indiuiſum:non componit᷑ cũ alio din⸗
ſo ad conſtructionem multoꝝ. Sed materia dinidit ĩ di nerſis generibus. Ergo ſi foꝛma ſubſtantialis ſit vna ⁊ ea
dem:tũc ex foꝛma ſubſtantiali ⁊ mã nõ poterit componi ſingulare:ita ꝙ ſingulare habeat ſimul mãm ⁊ foꝛmʒ.
CP 30. Anima intellectiua comparat᷑ ad coꝛpus ſiẽ foꝛ
ma ad inãm: ⁊ vt motoꝛ ad inſtrumentum Sed omnis
foꝛma requir it determinatam materiaʒ: ⁊ omnis moto: determinata inſtrumenta. Jmnpoſſibile eſt ergo ꝙ ſitvna
anima intellectina in diuerſis hominibꝰ. Et per ↄnñs non omni exiſtentiũ eiuſdem ſpeciei eſt vna foꝛma. ¶ Sed contra eſt:ꝙ Augu · in lib.de quantitate anime ſic ait. De numero animaꝝ neſcio quid tibi reſpõdeam. ᷓ.n.dixe
ro vnam eſſe animam:conturbaberis ꝙ in altero beaaẽ
⁊ in altero miſera. Mec vna res ſimul beata ⁊ miſera eẽ
poteſt. Sed ſi vnam ſimul ⁊ multas dicaʒ:ridebis. Mœc
facile mihi ſuppetit:vnde tuum riſum coinpꝛimam. Si multas tñ modo dixero eſſe:ipſe me ridebo. tidet᷑ er go deriſibile ĩ pluribus homimbus plures eſſe animas. CP4v.bs dicit ĩ zꝰ de anima ꝙ aĩa eſt locus ſpẽx Sed loens eſt cõis dinerſis qua in loco ſũt · Ergo anima
S. in de anima.q.vnica.ar·z · in pᷣnꝰ coꝛpoꝛis dicit. Aue
ᷣm eſſe ſůt ſeparata a coꝛpoꝛe:nullo modo per multipli cationem coꝛpoꝛum multiplicari poſſunt. Sʒ aia hums
na habet ſunm eſſe per ie ſubſiſtens ⁊ per conſequens ſe
1ec7
4cöb. non multiplicat᷑ vᷣm diuerſos homines. ¶TPJ. Voc.
paratum: vt pʒ per eundem Voc. S.in pꝛima parte. q
61. ar.⁊. ⁊.q.G5.ar.pᷣo. Ergo pʒ ꝙ omnunmn hominũ eſt vna anima etiam ᷣm numerum. ¶ Sed foꝛte dici pote
rrit ꝙ anima humana non per ſe ſubſiſtit ſuhſiſtentia com pleta: vt dicit oc. S. vbi ſupꝛa. ¶ Sed contra. Mam illud quod ſubſiſtit per ſe ſicut ĩ completa ſpecie exiſtẽs: ſubſiſtit ſubſiſtentia completa. Sed anima humana ſubſi ſtit tanqᷓ; aliquid completum in ſpecie: cuʒ ponatur ĩ ge here ſubſtantie ñcut ſpecies:⁊ noj ſolunn ſicut winaip
vpz

dects um dmpmn mnmin vſomm momin u ßicw mſmn nwin uC5 mt
Mueſtio
pzper Doe. Z. in.0. ſniax. vitʒ.· q. po· ar·. in chꝛ⸗
poꝛe. Ergo anima humana ſubfiſtit ſubſiſtẽtis cõpleta.
C In cõtrariuʒ huius queſtionis nõ arguit hic phᷣus:qꝛ rones que ad ſequenteʒ rõneʒ ꝓponuntur:ad oppoſitũ pꝛedictaꝝ rationuʒ ſunt:⁊ etiam ille que ſupꝛa adducte
ſunt de ſeparatione vninerſaliuʒ.
„
*. dicenqũ ꝙ omniũ exiſtentiũ Reſpondeo eiuſdeʒ ſpeciei eſt vna ſuba.i.
vna foꝛma ſᷣm ſpecieʒ:plures vo m numeꝝ: Pꝛimã partem huius ↄeluſionis ꝓbant rõnes poſt oppoſitum
adducte. Scðam aũt partem ꝓbant rõnes ante in con ⸗
trariũ poſite. C Tamen poſſunt ambe partes dinerſis alijs rõnibus et pluribus pꝛobari:vt pʒ per Doc. S.in de anima.q.vnica.ar.z. t in de ſpiritualibus creaturis · vnica.ar.. Et in pᷣꝰ parte · q.56. ar·⁊. Et in ↄtra geñ.
lio.⁊0.caꝰ.yʒ.vbi de vnitate intellectꝰ poſſibilis agitur.
Muia tamen veritas huius queſtionis determinat᷑. y.
huius.q.io.vbi etiã oſtendit᷑ ꝙ ipſnʒ qð ꝗqd eſt.ſ.eſſen ⸗
na cuiuſlibet rei non eſt alind q; ipſa res iiſi per accñs: vt ibi declarabit᷑: ideo pꝛo pꝛeſenti diſcuſſio eius relin⸗
quit᷑. CLonſiderandũ tamen eſt:vt dicit doc. S.in ð anims. vbi ſupꝛa:ꝙ multiplicatio anime ſic conſiderari põt · Mam ſi aliqð cõmnne naturale multiplicationẽ re⸗ cipiat:neceſſe eſt ꝙ illud cõmune multiplicet᷑ ʒ nume⸗
rum eadem ſpẽ remanẽte. Sicut de rõne animalis ſunt carnes ⁊ oſla. vnde diſtinctio animalinʒ que eſt ᷣm has
eet illas carnes: facit diuerſitateʒ in numero:non auteʒ in
pecie. Manifeſtum eſt auteʒ ꝙ de rõne anime buma⸗
ne eſt ꝙ coꝛpoꝛi humano ſit vñbilis:cum nõ habeat in ſe ſpeciem completam ſed ſpeciei complementũ habet
in ipſo compoſito. nde ꝙ ſit vnibilis huic vel illi coꝛ⸗ poꝛi:multiplicat animaʒ vᷣm numeruʒ:nõ aũt ÿm ſpẽm
Sicut et hec albedo differt ab alia numero per hoc qð eſt eſſe huius vel illius ſubiecti. Et ſic de ſimilibꝰ. Sed in hoc differt anima humana ab alijs foꝛmnis:qʒ eſſe ſuũ non dependet a coꝛpoꝛe. Unde nec indiuiduatũ depen⸗ det a coꝛpoꝛe. Unũquodqʒ enim inqntũ eſt vnuʒ:eſt in
ſe indiuiſuʒ ⁊ ab alijs diſtinctum. Iec ille foꝛmaliter. Sic ergo ſicut omninʒ hominuʒ exiſtentiuʒ eiuſdeʒ ſpẽi
eſt vna ſubſtãtia.i· vnã foꝛma vᷣm ſpecieʒ et diuerſe?ᷣm numerum:ita vniuerſaliter omniuʒ rex que ſunt eiuſdẽ ſpeciei eit vna foꝛma ᷣm ſpeciem:multiplex autem ᷣm
nnmerum.
Zcd Aumum e dicendũ ꝙ ea quoꝛum P* ſubſtantia eſt vna m ſpeciẽ: multa ſunt vᷣm numex.Et hoc nõ eſt incõueniens nec ir rationabile. CAd ſcðᷣm dicẽdũ ꝙ illud qð eſt in ſe vnũ vnitate numerali tanqᷓ; per ſe ſubſiſtens ſubſiſtentis cõ⸗ pleta:nõ poteſt componi cum alio diuiſo a cõſtructione multoꝝ.Si aũt ſit vnum ⁊ indiuiſum vnitate ſpecifica: multiplex aũt vᷣm numeꝝ:tunc bene poteſt componi cũ alio diuiſo ad ↄſtructioneʒ multoꝝ. Sicut eſt de anima rationali:⁊ de quacunqʒ alia foꝛma ſpecifica. Mnde aĩa põt multiplicari vᷣm numernʒ:eadem ſpecie remanẽte. ¶Sed ↄtra: Auia nulla ſubſtãtia imaterialis multipli catur ᷣm numeꝝ in eadeʒ ſpecie ᷣm Doc. S.in de ſpi⸗ ritualibus creaturis.ar.ð. Et in pᷣꝰ parte.q.ÿ.ar.· Sʒ
snima humana eſt ſuba imaterialis. Wõ.n.eſt compoſi ta ex materia et foꝛma:vt ꝓbat Doc. S. in p? parte.q.
7†.ar.y. Ergo nõ ſunt multe nĩe in vna ſpecie. CDi⸗ cendũ ꝙ dupley eſt materia. Vuedaʒ ẽ materia ex qua. Et ſic angeli et anima ronalis důr ſubſtantie ĩmateria⸗ les per puationẽ talis materie. Alia eſt materia inqna. Mue etiã nõ reperit᷑ in angelis. Anima autem ronalis
bene hʒ materiaʒ in qua nõ cui inhereat ꝓpꝛie loquẽdo ſed quaʒ infoꝛmet · Sic ergo illa ſubſtãtia que dicit᷑ im⸗ materialis per pꝛiuationeʒ vtrinſqʒ materie: nõ poteſt
multiplicari ſub vna ſpecie:vt pʒ de angelis m Doc.
S. vbi ſupꝛa. Wene tamen poteit multiplicari ſub vna
ſpecie illa ſubſtãtia que dicit᷑ imaterialis per pꝛiuatio⸗ nem materie ex qua etnõ in qua. Et hoc eſt quod dicit
Doc. S.in pᷣ parte. q· 76 ar⁊. ad pꝛimũ. vbi ſic ait. ꝙœ
Octaua k anima intellectiua nõ habeat materiaʒ ex qu ſit ſicut nec angeli:tamen eſt foꝛma alicuius materie qð nõ cõ⸗ nenit angelo. Et ideo per diuiſioneʒ materie ſunt multe anime ynius ſpeciei. Multi auteʒ angeli vnus ſpẽi eſſe nõ poſſunt. Nec ille. ¶ Ad tertium dicenduʒ ꝙ diuer⸗ ſuruʒ materiaꝝ ſunt dinerſe foꝛme Vm numeꝝ: non aũt F̃m ſpeciem: vt dictum eſt. CSed qꝛ rõnes in prium adducte videntur ꝓbare ꝙ non ſint plures anime ſiue plures foꝛme m numeꝝ in pluribꝰ induuduis ſʒ vna tm̃ aĩa: ideo ad eas reſpondendũ eſt. ¶ Ad pꝛumã ergo dicendũ: vt dicit Doc. S. in de anima.vbi ſupꝛa: et in de ſpiritnalibꝰ creaturis vbi ſupꝛa:ꝙ Iuguſtinꝰ ſe de⸗ riſibileʒ ꝓfitetur nõ ſi dicat multas eſſe anmas:ſed ſi di cat multas eſſe aĩas ita.ſ. ꝙ ſint multe ÿm ſpeʒ ⁊ ᷣm nn merũ. C Sed ſic poſſet argui. Si aĩe eſſent ples m numexꝝ m dinerſis ſuppoſitis:hoc eſſet q: multiplicarẽ tur ad multiplicationẽ coꝛpoꝝ Sed hoc n eſt ꝑꝑ duo Cꝛimo qʒ aia humana nõᷓ indiuiduat perip̃m coꝛ⸗ pus: vt per textũ Doc. S.adductũ eſt in coꝛꝑe. Vñ nõ opʒ ꝙ multiplicent᷑ ad multiplicationẽ coꝛpoꝝ. Q Se⸗ cũdo qꝛ remota cã remonet᷑ effectꝰ. Si ergo ad multi⸗ plicationẽ coꝛpoꝝ multiplicarent᷑ anime: vider ↄgruuʒ ꝙ remotis coꝛpoꝛibꝰmultitudo aĩaꝝ nõ remaneret. Sʒ hoc eſt hereticum.ergo ⁊c̃. CDicendũ pᷣmo ꝙ aĩa ra⸗ tionalis nõ indiuiduat᷑ per coꝛpus ſic ꝙ totaliter ſuũ eẽ habeat in coꝛpoꝛe: et nullo modo eſſe per ſe ſubſiſtens: ſicut vult ille textus adductus Doc. S. Indiuiduat᷑ tñ per coꝛpus inq̃ntũ.ſ.hʒ habitudineʒ: vt ſit foꝛma huius coꝛpoꝛis: vt dicit idem Doc. S. in de ſpiritualibꝰ crea⸗ turis vbi ſupꝛa ad.iymn ¶Qualiter aũt aĩa indiuiduat et qualuer põt remanere deſtructo coꝛpoꝛe:inferiꝰde⸗ clarabit᷑.in. yo. huius.q.⁊2. ar. 6. ¶ Dicendũ ſcðo ꝙ lʒ
anima intellectualis multiplicet᷑ ad multiplicationẽ coꝛ⸗
poꝝ: non iñ opʒ ꝙ deſtructis coꝛpoꝛbus deſtruat᷑ mul titudo animaꝝ. Et hoc ideo: vt dicit Doc. S. in pᷣꝰ par
te q.y6 ·ar.⁊. ad.⁊m. qꝛ vnũquodqʒ hoc modo hʒ vn⸗
tatem:quo habet eſſe. Et per ↄñs idem eſt iudiciuʒ de multitudine rei ⁊ de eſſe eius. Manifeſtũ eſt auteʒ ꝙ anima intellectualis vᷣm ſunʒ eſſe vnitur coꝛpoꝛi vt foꝛ⸗ maꝛ et tñ deſtructo coꝛpoꝛe remanet anima intellectua⸗ lis in ſuo eſſe.Et eadeʒ rõne multitudo animaxꝝ eſt ᷣm multitudinem coꝛpoꝛum:et tamen deſtructis coꝛpoꝛi⸗ bus remanent anime in ſuo eſſe multiplicate. Idec ille. ¶Ad ſecundam patet ſolutio in ſolutione replice ad ſe⸗ cundũ argumentũ. CSed tamen pꝛo ſolutione repli⸗ ce occurrit difficultas. Nam Doc. G.in pꝛims parte q.7V.ar.y.ad vltimum.vult ꝙ anima humana pꝛopꝛie non ſit in ſpecie. Ait enim ꝙ coꝛpus non eſt de eſſentia anime:ſed anima ex natura ſue eſſentie habet ꝙ ſit coꝛ⸗ poꝛi vnbilis. Unde nec pꝛopꝛie anima eſt in ſpecie:ſed compoſitum. Mec ille. Sed in.ꝛ2*.ſententiaꝝ. di.z · vbi ſupꝛa videtur ĩinnere oppoſitum.ſ.ꝙœ anima rationalis ſit pꝛopꝛie in ſpecie:quia ponitur in genere ſubſtantie: non ſolum ſicut pꝛincipium:ſed ſicut ſpecies. D icit eniʒ ſic. Qnidameniʒ dicunt ꝙ anima nõ eſt in genere ſub⸗ ſtantie ſicut ſpecies:ſed ſitut pꝛincipium cum ſit foꝛma. Unde non pꝛopꝛie dicitur animam differre ſpẽ vel con
uenire cum alia ſubſtantia: ſed magis pꝛopꝛie dicitur ꝙœ
ᷓᷣm animam compoſitum conuenit vel differt ſpecie cũ alia vel ab alia ſubſtantia. Sed hoc non videtur neceſſa rium: Muis vt Juiẽ. dicit in ſua methaphyſica. ad hoc ꝙ aliquid ſit pꝛopẽſe in genere ſubſtantie requiritur ꝙ ſit res quidditatem habens:cui debetur eſſe abſolutuʒ: vt per ſe eſſe dicatur vel ſubſiſtens. Et ideo duobus modis contingere poteſt ꝙ aliquid ad genus ſubſtan⸗ tie pertinens non ſit in genere ſubſtantie ſicut ſpẽs. Mel qꝛ res illa non habet quidditatem aliam a ſuo eſſe. Et ꝓpter hoc deus non eſt in genere ſubſtantie ſicut ſpẽs: vt iple Auiẽ dicit. Vel qꝛ res illa non habet eſſe abſo⸗ lutum: vt ens per ſe dici poſſit. Et pꝛopter hoe materi⸗ es et foꝛme materiales non ſunt in genere ſubſtantie ſi⸗ cut ſpecies:ſed ſolum ſicut pꝛincipia. Zĩa auteʒ rõnalis

Terti
pabet eſſe abſolutum nõ dependens a materia qð etia eſt aliud a ſua quidditate:ſicut ⁊ de angelis dietum eſt ·
Et ideo relinquit᷑ ꝙ ſit in genere ſubitantie ſicut ſpẽs et
nõ ſolum ſicut pꝛincipiũ inquantũ eſt foꝛma huius cœꝛ poꝛis. Et inde venit illa diſtinctio: ꝙ foꝛmaꝝ quedã ſũt
materiales que non ſunt ſpecies ſubſtantie. Ouedaʒ ve ro funt foꝛme ⁊ ſubſtantie:ſicut anima rõnalis. Nec ille
foꝛmaliter. CUMidetur ergo contradictio. Oa per mu textũ habetur ꝙ anima ſubſiſtit ſicut pars ſpeciei. hic ve ro ſicut ſpecies. ¶dꝛo cõcoꝛdantia igitur huius ſeiẽdũ eſt ꝙ aliquid poni in genere ſubſtantie ſicut ſpectes põt inteiligi dupliciter. Vnoꝰ cõiter 5ʒ ꝙ omne illud qð ha bet eſſe diſtinctum a ſua eſſentia ⁊ eſſe per ſe ſubſiſtens
ſiue ſubſiſtentia completa ſiue ſubſiſtentia incõpleta:ẽ ſi⸗ cut ſpecies ſubſtantie. Et ſic anima humana ponit᷑ in ge nere ſubſtantie ſicut ſpecies. Oð dat intelligere textus dpoc. S.vltimo adductus. Alioꝰ pꝛopꝛie ᷣm qð aligd per ſe ſubſiſtens ſubſiſtentia completa cuius eſſe non eſt ſua quidditas ſiue eſſentia ponit᷑ in genere. Et ſic amma rõnalis nõ ponitur in genere ſbe ſicut ſpecies: conſidere tur vt foꝛma ſiue vt anima. Vꝛ ſi poneretur iſto modo ĩ
genere ſubſtantie: vel eſſet ſpecies ſubſtãtie incoꝛpoꝛee.
Et ſic nõ differret ab angelis. Mel eſſet ſpecies ſubſtũtie coꝛpoꝛee. Et ſic componeret ex materia ⁊ foꝛma. Oð ẽ contra Boc. S. vt ex ſupꝛadictis pʒ. Et ideo notãter di⸗
cit pꝛopꝛie in pꝛ parte. ¶ Alij vero aliam dant ↄcoꝛdan tiam. Et dicunt ꝙ aĩa rõnalis poteſt dupliciter conſide
rari vt dicitur ex textu Poc. S.vltimo adducto. Vnoꝰ vt foꝛma. Et ſic nõ collocat᷑ ꝓpꝛie ĩ genere ſieut ſpecies. Aliomodo vt aĩa. Et ſic cum ſit per ſe ſubſiſtens pꝛopꝛie collocatur in genere vt ſpecies. CEt quando eis argui⸗ tur. Nlud ꝙ ꝓpꝛie collocat in genere ſiue in ſpecie:eſt cõpoſituʒ vt dicit oc. S.in pĩ parte.q.yõ.ar. vltio ad zm. Sed anma humana etiã conſiderata vt anima:nõ ẽ compoſita ex materia ⁊ foꝛma: vt idẽ Poc. S.ibidẽ di⸗ cit. Ergo ⁊c̃. ¶ P icunt ꝙ lʒ anima humana nõ ſit cõpo ſita ex materia ⁊ foꝛma: eſt tñ compoſita ex eſſe ⁊ eſſen ⸗ tia que nõ eſt ſuũ eſe. Et ideo bene ponit᷑ pꝛopꝛie ĩ ge⸗ nere ſicut ſpecies. CEt cum eis arguit᷑.i ſic: vel eſſet ſpẽs ſubſtantie corpoꝛee vel incoꝛpoꝛee. ¶ Picunt ꝙ ẽ ſpecies ſubſtãtie inco:poꝛee. ¶Et quãdo vlteriꝰ argui⸗ tur. Si eſſet ſpecies ſubſtãtie incoꝛpoꝛee: ſequeretur ꝙ nõ differret ſpecie ab angelis. ¶ Megant ſequelam. Bꝛ ſicut angeli differrũt ſpecie inter ſe pꝛopter dinerſuʒ gra dum perfectionis:ita ⁊ annmna humana differt ſpecie ab angelis qꝛ eſt imperfectioꝛ oĩbus angelis vᷣm ſuaʒ natu⸗ ram vt dicit Voc. S.in p? parte.q.⁊ß̃. vbi ſupꝛa ad vl⸗ timũ Picit.n.ꝙ hoc ipᷣm ꝙ anima quodãmodo idiget coꝛpore ad ſuam operationem:oſtendit ꝙ aĩa tenet infe rioꝛẽ gradum intellectualitatis qᷓ; angelus qui coꝛpe nõ vtitur. Nec ille. ¶Et q;uis hec ↄcoꝛdantia ſit rõnabil: pꝛimatñ apparet rationabilioꝛ mihi ⁊ magis de mente Doc. S. CQue etiam ſic põt cõfirmari inſtando cõtra ⁊am ↄcoꝛdãtiã. Jmpoſſibile eſt enim aliquid vnius ge⸗ neris eſſe de conſtitutiõe eſſentiali ſiue eſſe partẽ eſſentie alicuius alterius generis oppoſiti. Impoſſibile eſt eniʒ ꝙ lapis ſit de conſtitutione eſſentiali ⁊ foꝛmali ipſiꝰ ho⸗
minis:cum lapis ſit ſpecies ſubſtantie inaĩate homo vo
fubſtantie animate. Sed ſubſtãtia incoꝛpoꝛea cuius ſpe⸗
cies eit angelus differt genere ⁊ plus qᷓ; gůe ⁊ ſubſtãtia coꝛpoꝛa cuius ſpecies eſt homo. Ergo ſi aĩa rõnalis eẽt
ſpecie ſubſtãtie incoꝛpoꝛee:nõ poſſet eſſe pars eſſentia⸗ lis ipſius hoĩs. Qõð eſt falſum. Igit᷑ ꝛ0 concoꝛdãtia non videt᷑ ſtare. Si dicat ꝙ anima rõnalis eſt ſpẽs ſubſtãtie incoꝛpoꝛee impꝛopꝛie. Cõ valet. Qꝛ ſie ſequeret᷑ ꝙ
aia rnalis nõ ꝓpꝛie poneret᷑ ĩ genere vt ſpẽs. Igit᷑ ⁊c̃. CIbiin Doc. S.⁊ phyloſopho. Amplius auteʒ ⁊ de
pꝛincipijs. ⁊.
S ſpriirſ ſic pꝛoceditur. idetur ₰ S ſecũdũ ꝙ omnũ rerũ ſaltẽ coꝛ poꝛalium ſit idem pꝛincipiũ vᷣm numerũ. Et oec tribus rõnibus vhrlolophi. Mꝛimo qꝛ
Metha.
nipil inuenitur in pꝛineipiatis:niſi qð eſt ex pꝛincipijs.
Si ergo in— nõ inueniatur vnũ pꝛincipium nu mero ſed ſolũ vnũ ſpecie:nihil erit in pꝛincipiatis vnuʒ numero ſed ſolũ vnũ ſpecie. CP · ⁊. Id qð eſt ipſum
vnñ aut ip̃m ens:opʒ ꝙ ſit vnuni numero. Si ergo pꝛn
cipiũ reꝝ nõ ſit vnũ numero:ſed ſolũ vnũ ſpecie:ſequit ꝙ nhil ſit ipᷣm vnũ aut ipᷣm ens.i· ꝙ ens ⁊ vnum non ꝑ ſe exiſtant ⁊ ꝙ nõ ſint pꝛincipia rex. Oð eſt contra plato nicos. CP 30. Scientia habetur ð rebus ꝑ hoc ꝙ vnũ
reperitur in multis. Mõ.n. eſt ſcientia de ſingularibꝰ:ſj
de vno vli qð inuenit in eis. Omnis aũt ſcia vel cogni⸗ tio pꝛincipiatoꝝ dependet a cognitione pꝛincipioꝝ. Pi
ergo pꝛncipia nõ ſunt vnũ numero ſed ſolũ vnũ ſpẽ:fe⸗
quitur ꝙ nõ ſit ſcientia de rebus. ¶ed contra arguit
phus in textu. Nam ſicut ſe habent pꝛincipia ſenſibiſiuʒ ad ſenſibilia: ita pꝛincipia entiũ ad ipſa entia. Bed pꝛinci
pia ſenſibiliũ nõ ſunt vnum pꝛincipiũ numero ⁊ eadem ſed ſolũ in ſpecie. Sicut nõ ſunt eedem littere ⁊ ſillabe. Muare nõ ſunt eadẽ pꝛinꝰ in oĩbus entibꝰ ᷣm numex.
3 M en ondeo dðm ꝙ duplicia ſunt punci⸗ — P pia. Vuedã intrinieca ⁊ qda extrinſeca. Mꝛincipia intrinſeca in compoſitis ſunt mate ria ⁊ foꝛmã. In ſimplicibus vo eſt foꝛma tm̃ que enim ſunt vnigenea pꝛincipiatis: opʒ ꝙ eius qð eſt vnũ nume ro pꝛincipia ſint eadem ⁊ vnũ numero. Cõuenientiũ ve
ro ſpecie ⁊ differentiũ numeroꝛpꝛincipia ſunt eadẽ ſpe⸗ cie ⁊ diuerſa numero · Et eoꝛũdem genere:pꝛincipia ſůt eadẽ genere. Foꝛũdẽ aũt ꝓpoꝛtione:pꝛincipia intrinſeca
ſunt eadem ᷓᷓm nnalogiam ⁊ pꝛopoꝛtionẽ. ¶ Sed pᷣn
extriſeca ſunt efficiẽs ⁊ finis. Et talia ſunt duplicia. Vue dam ſunt ꝓxima ſiue adequata: ⁊ quedam remota ſiue excedentia. ꝛincipia extrinſeca ꝓxima ſunt vnigenea pꝛincipiatis. Et vnũqðqʒ qð ſit ab agente determinato: ſit ꝓpter finem determinatũ. Et pꝛopter hoc iſta pꝛinci pia nõ ſunt eadeʒ numero oium ſed diuerſa. Pꝛincipiũ vero efficiens remotum qð eſt pꝛimũ eſt vnũ numero oĩum ſimplr:nõ ſolũ ñᷣm ſpẽm: ſed etiã ᷣm numerũ. Et ſimiliter finis vltimus ſimpli eſt vnus numero oĩuʒ ad quem oĩa oꝛdinant᷑. Similiter quelibet intelligentiarũ mouentiũ oꝛbes que ſunt pꝛincipia reꝝ inferioꝝ ꝑ mo⸗ tum celicſt vnanumero. Tt lʒ dens ſi foꝛma exem plaris oĩum:nõ tñ eſt foꝛma infoꝛmans ingrediens:ſcʒ compoſitionem rerum foꝛmalr:lʒ bene virtualr. CEy
quo pʒ quid ſit reſpondendum ad queſitum. CManc aũt queſtionem vt dicit hic Poc. Bſoluit phus in. n. huius.q.ʒ · ar·I.vbi oſtendit᷑ ꝙ pꝛincipia que ſunt intrin ſeca rebus.ſ.mã ⁊ foꝛna ⁊ pꝛiuatio ⁊ ſi ſint eademĩ ſin gulis numero:tamen nõ ſunt eadẽ numero oium:ſed ſo lum analogia ſiue ꝓpoꝛtione. ¶ꝛinꝰ aũt extrinſeca ſiue
ſeparata.ſ.ſubſtãtie intellectuales quaꝝ ſupꝛemaẽ dens ſunt vnũ numero:ſi loquamur de eis vᷣm ſe ipſa. lud
utem qð eit ipᷣm pnn ens ⁊ vnum eſt ipſe deus ⁊ ab ip o deriuatur vnitas m numerũ in rebus oĩbꝰ. Sciẽdũ
autem eſt de rebus non ꝙ vnum ſit vnũ numero incĩ⸗
per hoc ſoluit᷑ zn argm antein ↄtrarium.
— E
jm ergo dicendi g in pꝛincipijs be ⸗ Ad Pimũ n reperitur vnitas numeraliſeita
bus:ſed quia eſt vnũ in multis vᷣm rõnẽ. Mec ille. CEt
ꝙ ſunt eadẽ numero ſipᷣm ſe ↄhiderent. Mon tñ opʒꝙ ſint vnũ ſimul numero in oĩbus. ¶ Ad ⁊n dðm ꝙ ip̃mn vnuʒ ⁊ ipm ens eſt vnũ numero ĩ vno ⁊ eodẽ. Mon tñ
opʒ ꝙ ſit vnun numero in omnibus entibus vt ſepius dictum eſt. ¶ Sciendũ eſt tñ vt dicit ꝙoc. S.in 3o ſen
tentiaꝝ. di.y.q.pꝰ· ar. y. ad n.ꝙ dupliciter dicit aligd
vnum numero. Unoꝰ vnũ numero.ſ.numero numero⸗ ſitate eſſentie. Sicut diffinitio ⁊ diffinituʒ. Alioꝰ aliqua dir vnũ ⁊ idem nnnero numeroſitate ſuppdſiti. Sicut albũ ⁊ dulceĩ lacte dir vnũ nũero numeroſitate ſuppo ſiti: drnt tñ nũero numeroſitate eſſentie:cũ ſint diuerioꝝ
genex ⁊ ſpẽx. ¶Ad zm patuit ſolutio ex dictis inco? poꝛe. ¶ Ratio qutem que adducebat᷑ ad oppoſitum vt dicit hic Doc. S. veriſicatur in pꝛincipijs eſentialbus
m
cret ſmt chpo t ſa tey dern Igen poſ M

Mcpn non wan agens ⁊ finis ſeparatis Petn agente ⁊ oꝛ Multa enimx s ⁊ extrinſeci Fie E ⁊ oꝛdinari ad m poſſunt pꝛodi ecis que ſunt i — ſbi in Poe· S · ninem ipſo vno ita ⁊ vnm pꝛo „ Ste t pelſuprode pꝛeaueun wügtr— 5 int pꝛoduci multa et ab vno agente n et p taſu zic ergo ab vn erſitatem re nü perfectum totũ e F vnun Mam v ulta et oꝛdinari agente non a ſunt ſed † vno agent m requirit rectum totũ tſn pꝛoducin Zygd agens ſit vn per aptum nun fineʒ. odine ⁊ ſic de unt vnum pꝛocedũt mul n. ec unc noduci multa⁊ ens ſit vnuʒ: vider natum eſt ſacere pꝛu c de ſimilib 1totalitàte nulta ytmu ſun alqueʒ finen ⁊ diſtineta. idet ꝙab⸗ eſt facere Q no. CAd 4 ibus vt pꝛob te vel continuita ul ünt ñms ad nem: debent e CB 20.E3 qu eo nõ poſint nedem eſt pi dicendũ ꝙ abit᷑ in.i⁊.hui uitate v umn effectus ſi ʒ effectus oꝛdin poꝛtionata illi fini inant᷑ ad n. Et veru imilationẽ. Ali reſt appr 13 ſint vnus. Et ſi dinant ſit— lli fini. Si d ctuper m eſt o ẽ. Alia veroj pꝛopꝛiatio. h dinant᷑ ad vnum multa ꝓduct op dicere rgo CEt quane ationem:non: et appꝛopꝛiari equatio auithn nõ ſunt mul vnum ſfinem:vel ducta ab vno age ꝙ illi tquando di non aut ꝛopꝛiari ſu ita et v ta. CP⸗ vel opʒ dicer no agente nõ plurium: dici dictur ꝙ i em per adeqt ſuo effe⸗ omen A ita et vnũ PPicu Opʒ dicere 1 te nõö n:dicit D gꝙ idemn adequation 8 vonũ. x Sed a bono i icut bonũ cõ ꝙ illa dꝛdinata it appꝛopꝛiatio oc. S m non poteſt eſſe tionem. nee bonũ. Ergo ab vr ono inqjntũ nũ cõuerii? nata conti opꝛiatio per a hoc intellige eſſe pꝛopꝛi ſit Etſci go ab vno inqj ntũ bonum e it cum ente: contingit. C o per adequati telliger opꝛium b'n t ſic ider b vno inqjntũ vnũ um eſt nõ ꝓce ente: git. CManc di equation dum eſt quàdo fun gliqn dem qð pꝛius. ¶ ũi vnũ eſt nõ ſt nõ ꝓcedit ni potentia Manc diſtincti em. Dð m pꝛop quãdo puninn iquã ꝓpꝛiaʒ c ius. C 40 pcedit nſiv incnonem mnuit pꝛopoſtonõ w eſſe ꝓpꝛiut ʒ cãm aſſigna niuſcumuſqʒ vnum. ſam ectum attenditu Fm. vbi ſic ait oc. B. in de noitsiun mitatẽ inter eff x.ergo ⁊c̃. Cᷓ poſſibile eſt vnum pocꝙ uilatio autem cr iimilationeʒ ꝛopꝛiatiocauſe zun agens eri fectum ⁊ cauſ. CP F. Opze vnum ꝙ creatura im em creature ionez etfectu m erit vni: 4 cauſam: vt oOpzʒ eſſe cõfc lunt ura implet id qð re ad deun— s ad cau — poſſunt nũ: effectus erit vt pʒ·⁊0. ꝓph ʒeſſe cõfoꝛ⸗ ate dei. Jicuti et id qð de n deum attẽdi u sqeni ꝓduci multa:⸗ erit vn 3.20. phyr. Si er tum in ei JFicuti artiſici de ipſa in it itur ᷣm nn CBed multa:⁊ oꝛdi us. Et ſi Si ergo arti in eis expumitu ſiciata aſſimila itellectu eſt ⁊ vo welinn ʒ eit Woc. S oꝛdinari ad n ic ab vno agẽte n5 artificis Tpꝛmitur forma ſimilantur arti eſtz vo cens. Mnulta c.S. in pſiti le ad vnũ finem gẽte nõ agi is de eoꝛum cor onnaartis: ⁊ of r artiſici inqus Multa. n. in pſiti lecti finem:v ggit per ſna um conſtituti 18: 4 arci inqua n nee ſtuutione. Ma oſtenditur volüt Pe inem. 2 iab vno agente · em ſic di 1 untatem. Bic e mꝛita artifex m ſicut res natu 38 um eſpondeo i — tale nõ pꝛoducit eo nanErge duinmpln eſt.bauen waa duit per natura ucit niſi vnum./ am eſt agẽs duplex. ti mplurium:i em dicit id vult vnamqu uedunmi us eſt mam agit per ſi m. Cuius rati s naturale. Et tio per ade intelligendu em non poſſe mquä ttñ vnaE rſuam foꝛma tio eſt. O rale. Et Mecille quationem. I um eſt quand e eſſe pꝛo vmin mn voluntari aErgo noꝛ foꝛmam per uia agens ec ille. ¶ V m. Auod in; quando fit ap pIO rinm:q5 On agit niſi v er quã eſt:que vn ꝙ etiam pꝛoe nde tunc be in pꝛopoſito no ppꝛopꝛia grne dant Ettale nõ qð.J. agit per n ui vnum. Ali tque vni tiam pꝛoducta nc bene opo: ito non conti 13 S per volt Aliud eſt agens„ ſicet ucta ſint vnu poꝛtet ꝙ ſi agen ontingit opter b bn Cuins rati rminat᷑ ad vnũ untatem ⁊ inte agens et effecti vnum. CAc ꝙ ſi agens ſit vñ t⸗ tio eſt: ad vnũ:ſed põt x ⁊ intellectum. tas ⁊ ſimili 1s ad ſuan cau Acd viti s ſit vnu; due pu tellectã qꝛ agen ed põt S ectum. imilitud am cauſt timum dicen u que nõ ei s voluntariũ pꝛodncere multa. ſam ſit qued dicenduz müctnim oppoſitoꝝ eſt vna tññi ⁊ tariũ agit pe— mults. Unde non opoꝛt tamen eſt edam conf WR Oile na tñ̃ ⁊ vnius e vnun opoꝛtet eſt adequati om cifnmi ꝙ tale ag põt intelligi ab t vnius oppoſitoꝝ: mami 19 pꝛodu tꝙ ſi pꝛincipi tio ſicut dic ens poſi intellectu. itoꝝ:ſed v—. ſupꝛa ac Im ncta ſint cipiump dictum ns nn S.innuit in pa it pꝛoducere mu Igit trũq; fo: 2d yn. CEE vnum: vt inm oductiuumn ſit — re multa.E non repugnat oꝛmitas· Due rquo etiam eli innuit ꝙ um ſit be n parte. q.y. ar. pr ta. Et hoc ei pugnat as. Quedam e etiam elici oc. S. vbi — aturã agit per f 7. ar. ꝓꝰ.ad pn.v oc eſt ꝙ Poc. confoꝛmi am eſt conſ icitur ꝙ duple bi re ninn Et ideo nõ agi foꝛmã per quã pin. vbi ſic ait. c. ſa itas adequa ſt cor oꝛmitas ſimili plex eſt cor — it niſi vnũ quã eſt:que vni it. Agens n debet eñ tionis. In ſimilitudinis.⁊ on de deus vt ſupꝛã oſte nü. Agen ſtque vniꝰeſt vn ns tur di t eſſe confoꝛmi Inter effe dinis. Alia ẽ nus mun igitur deũ m enſum eſt agir oluntariũ quale i. fectu phy in 2* ſimilitudini tem ⁊ cau⸗ m Wre rẽlinquit᷑ ulta intelligere gir per fon üquale eſt ni s ⁊ cauſe ſit phyſicoꝝ. on poe mil C quit ꝙli igere nõ repu nã itellectã. Cũ nim ſe ſit confoꝛmi x. Montamet intelligi⸗ quint urale non agi urrit dubiu it plura fac plicitati r auſa effici er cauſam ⁊ effe nis:ita q ſit om F ſoun js merũ on agit niſi vnñ iũ quatri facere. Hec ile. realei iciens alicui ⁊ effectu it t on nerũ vel iſi vnũ. t intelligit ec ille. m n habeat di uius effectu m. Allas nulla us homo nõ ẽm velm g elligit de s na tio canſandi am a ſuo effect cauſa effici vosilu ſurd no nõ poterit m genus. Sip̃n: vno mnu⸗ conuenit rati i⁊ effectui non ectu:⁊ caui ciens — um. Si. erit gene 1pmꝛtu. nu⸗ S 2110 pꝛod 1 non. 7. t cauſe conu zmni cere pli ßm tunc ſequit rare plures fili ne ſequit᷑ ꝙ ucti:canſe ve contra verc ue⸗ co lur c ſequitur es ſics⸗ ꝙ ſe ver a yero effecui mm— ab eone ro non inchtum ui Oꝛpoꝛ v dici 3n: diſtinct n rimn e pꝛinci c 6 cſau eheric ene— uptibiliun. pꝛincipioꝛũ rex coꝛruptibi met de cere vnũ—„ anta. CDi S effectu ꝛquia a— nn determinatu telligit ꝙ pꝛodu li g agens nat rediim E ind niderandnʒ et ün iens vero pdu a itne pꝛn ſaliter— eſt wiuer“ nrhui poſitoꝝ.ſed indi arili nõ eſt deter in ſun oppe qE q; inco: cipioꝛũ tame ate vel plu mmn vt pateb indiffẽrenter po determinatum ppoſituʒ.; incoꝛruptibiliu m cotruptibiu Bn Rid pꝛin ſe dueebe empnn apnbi Peei ur m 8 lim*nten eadem pꝛi pia. C Scðo vtrũ incoꝛruptibili nium o ni Cid n dicend lutioi cend g patuit einsſo C npilncipia. ovtrũ omniũ tibilium ſint nem ßin 3 dicendũ ꝙ tio in pꝛincipioco it einso i in Poc. S. phyl omniũ coꝛruptibiliũ 3 CNrh mm Do dũ p duplex pio coꝛpoꝛis arti 3 Doc. P pylol iliũ ſint 4 eſt qð c. S. in pã pat plex eſt mediũ poꝛis arti 1dubitario ⁊c̃. E phyloſoph weſ— adequat vt ita pã parte vbi ſupꝛa iñ oꝛdinatũ ad X* xc. Et eit leci pho. Mon autem mi 5 56u equant ip̃m ji unt media c nein. Et tale am— imü“ pꝛocec uhuhe de ibide pᷣm ſinem. Et ta liã oꝛdinata ad fin e mediuʒ ni 1 pf ceditur. 1lidet d ſic a talia mhil finem. u corrupt int eacẽ idetur n emuen S tiuis quando id abilia ſunt multa uſionẽ eſt vnñ öſtra pꝛi s pꝛobatur. Oni um ſunt ead i pꝛincipia ſunt cwm n— qð eſt a t multa. Et ſimili vnũ tantũ. pꝛius eo reſolui Dna omne qð lem pꝛincipi unt ſ. ö ſequitu ad finen ₰* imiliter in ſent coꝛ— uitur. Si„ qð coꝛru S pia. An“. nmn, habet ad finẽ r vt ſit niſi m adequat vt it in appeti j ſic v ꝛruptibilia:ipſa ergo pꝛinci oꝛrumpitur: in ali ii tiplicari. nẽqui eſt d ſi vnum. Bed cr ita dixerimn ſi c vel eſſet pꝛo ipſa coꝛrumpe ipia coꝛruptibili d 1.Hec ille. eus. nde op d creatura non ſi ſe pꝛincipi pꝛocedere in inf perentur in alia iliuʒ e Hecille. CAdzn de opoituit creat nonſieſe cipia cotruptibili in mfnitum: v inalla pꝛioꝛã·Et Ad3 dicendüft it creaturas mul⸗ Nuecund—— ſunt in e vel opoꝛtet di im Doc. Sin de ue generent. e ₰ enrnuatcre aeeniei 2 ilium ſimiliter coꝛp n. Sed coꝛrupti ipia iliter cœꝛpoꝛeoꝛũ ⁊ in uptibiliu üs incotpoteo
oenn idem genus · · ſubſtantia. En

7e. Le.n.
Meſpondeo
Tertii
ilius generis que ſunt materia et foꝛma. CP3ꝰ. er ſumitur a materia: dr̃ia voa foꝛma:vt pʒ· x.o huiꝰ
Sicut ergo ſe habet genus ad differentias:ita ſe hʒ mate ria ad foꝛmnas. Sed idem eſt genus qð diuidit in coꝛpo reuʒ ⁊ in ĩcoꝛpoꝛeũ. Ergo eſt eadẽ materia coꝛpoꝛee ⁊i coꝛpoꝛee ſubſtantie. Et ſie omniũ coꝛruptibiliũ ⁊ incoꝛ⸗ ruptibilium eſt eadem materia. Et ſic per conſequẽs idẽ
qð pꝛius. CP. 40. Coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile habẽt
eſſe diſtincta. Ergo conueniũt in vno diſtinguibili· Sed tale nõ eſt niſi mãteria. git᷑ ⁊c̃. CP·V Needem pꝛo pꝛietates que conueniũt ſubſtãtijs coꝛruptibilibus.ſ.ſub ſtare ⁊ ſuſcipere connemũt etiã ſubſtantijs inco:ruptibili
bus. Ergo ille ſubſtãtie tam coꝛru pribiles q;; incoꝛrupti biles conuemũt in aliquo cõi a quo fluũt ille ꝓpꝛietãtes. Igit᷑ coꝛruptibiliũ ⁊ incoꝛruptibiluũ eadem ſunt pꝛinꝰ.
¶Becd ↄtra eit phus qui arguit ſic. Nam ex eiſdẽ pꝛinci
pijs ſequit᷑ idem effectus. Ergo ſi coꝛruptibiliũ ⁊ incoꝛ;
ruptibiiiũ ſunt eadeʒ pꝛin?: omnia erunt coꝛruptibilia vl incoꝛruptibilia. M. nod eſt falſum ⁊ contrarium ſenſui. ergo ⁊c̃.
dðm ꝙ ſiẽ dictũ ẽ.q.ð.dupli⸗ cia ſunt pꝛincipia ſ.extrinſeca ʒ intrinſeca. Mꝛincipia aũt extrinſeca.ſ.motina ⁊ aciiua
ſunt eadem cium:ſed tñ quodam oꝛdine. Mam pꝛin? p?
Lec. 14.
ſunt ſimplr incoꝛruptibilia ⁊ ĩmobilia.ſ.celeſtia coꝛpoꝛn vt dicit hic Poc. S.que per ſui motũ cauſant generatio nem ⁊ coꝛruptionẽ in rebus. Sed pꝛinꝰ intrinſeca nõ ſũt eadem munero coꝛruptibiliũ ⁊ incoꝛruptibiliũ:ſed ſolũ 5m analogiam: vt pʒ.ð. huius.q.ꝰ.ar.z. vbi pñs queſtio ſoluitur ⁊ ibi latius enucleabit᷑. ¶ Võſiderandũ iñ eit p ꝙ Auicebꝛon in libꝛo fontis vite poſuit mãm in ſubſtan tijs ſeparatis: diſtinguendo de quadruplici materia. Di⸗ cit enim g eſt quedã materia ſubiecta quãtitati ⁊ motui
locali ⁊ ad foꝛmã. Et talis in coꝛpoꝛibus inferioꝛibus in⸗
uenitur. Alia aũt eſt materia ubiecta quantitati ⁊ motui locali: ſed nõ ad foꝛmã. Et hec in celeſtibus inuenit᷑ vſqʒ ad celum empyreum excluſiue. Alia eſt materia ſubiecta quantitati ⁊ nõ motui. Et hec ĩ celo empyreo reperitur. Alia eſt materia que nec motui nec quantitati ſubijcitur. Et talis in ſubſtantijs ſeparatis inuenitur:vt ipſe ibidem aſſerit. Mnde pʒ ꝙ de intentione eius eſt dicere ꝙ om
niũ coꝛruptibiliũ ⁊ incoꝛruptibiliũ ſit eadem mã. TSʒ
q;uis tria membꝛa illius diſtinctionis ſint vera: quartuʒ tñ menibꝛũ eſt contra cõem doctrinã ⁊ potiſſime contra Doc. B.in diuerſis locis ⁊ potiſſime in pᷣma pte.q.yo. ar.⁊.vbi ſic ait. Sed pꝰ aſpectu apparet impoſſibile eſſe vnam eſſe materiã ⁊ ſpũalunn ⁊ coꝛpoꝛaliũ. Mon.n.eſt poſſibile ꝙ forma ſpũalis ⁊ coꝛpoꝛalis reperiat᷑ in vna
parte materie. Ma ſic vna ⁊ eadeʒ res numero eſſet ſpiri
tualis ⁊ coꝛpoꝛalis. ñ relinquit᷑ ꝙ alia pars materie ſit que recipit foꝛmã coꝛpoꝛalẽ:⁊ alia que recipit foꝛmam ſpũalem. Materie aũt diuidi in partes nõ ↄuenit:niſi ᷣʒ ꝙ intelligit ſub quantitate. D ua remota:ſubſtantia rema ſiet indiuiſibilis:vt dicit᷑ pꝰ phyr. ic ergo relinquit᷑ ꝙ materia ſpũalium ſit ſubiecta quantitati. Qð eſt impoſſi⸗
bile. Ergo eſt impoſſibile ꝙ vna ⁊ eadem materia ſit ſpi rritualiũ ⁊ coꝛpoꝛaliũ. Mec ille. CConſiderandũ eſt 2ovt
dicit hic Moc. P· ꝙ apnd grecos ante naturales phyloſo phos ſuerũt quidã ſapientie ſtudentes qui de diuinis ſe ĩ tromiſerunt occultantes veritatẽ diuinoꝝ ſub quodã teg⸗
mine fabularũ. Sicut Pꝛpheus ⁊ Vñodus ſicut ẽt · Nia o poſtmodũ occultauitveritatem phye:vt dicit Simpli cius in cõmento pꝛedicamemoꝝ.Iij.n. Vſiodiſte pᷣma
rerum pꝛincipia deos nominauerũt. Et dixerunt ꝙ illið numero deoꝝ qui non guſtauerũt de quodam dulci cibo qui vocatur nectar ſiue manna: facti ſunt moꝛtales. Mui antem guſtanerunt facti ſunt ĩmoꝛtales. Sed lʒ hij veri⸗
tatem quam ipſi intellexerunt nobis totaliter nõ tradide⸗ rrint que eis ſolis potuit eſſe nota:quando enim veritas
ſub fabulis oſtenditur ſeu traditur non poteſt ſciri qd ſub
fabulis lateat niſi ab eo qui fabnlas finxit:tamen ſub hac kbula potuit aliquid veritatis occulte latere:vt.ſ.per ne
Metha.
etar ſiue mãna intelligat᷑ ipſa ſuperna bonitas pꝛimi pꝛin
cipij. Mam oinnis dulcedo dilectionis ⁊ amoꝛis ad bo⸗ nitatem refertur. Omne antem bonum a pꝛimo bono de riuatur. Motuit ergo eſſe intellectus eoꝝ ꝙ ex participa
tione pꝛopinqua bonitatis ſumme aliqua incoꝛruptibilia
redduntur. Sicut perfecte participãtia diuinũ eſſe. One dam vero ꝓpter longe diſtare a pꝛimo pꝛincipio qð eſt nõ guſtare mãna ſiue nectar:nõ poſſunt perpetuo conſer⸗ uari vᷣm idem numero:ſed vᷣm idem ſpẽ:vt dicit phylo⸗ ſophus in ⁊* de generatione:⁊ tangitur etiam in ⁊dde aia in capitulo de vegetatiuo circa—
m ergo dicendũ ꝙ vt dicit hic Boc. Ad Pumu S.circa ineniecnens pncpi coꝛruptibilium ſunt coꝛruptibilia:nõ quidem per ſe ſed per accidens ſolum. Sic enim coꝛrũpitur mareria ⁊ foꝛ⸗ ma coꝛ ruptibilium: Pt P p* ph yt: 7 7o.huius patebit. Mnde nõ eſt ꝓcedere in infinitum. Pecus autem eſſet ſi ꝑ ſe coꝛrũperent᷑ · ¶ Ad ⁊n dðm ꝙ nihil refert coꝛrupti bilia ⁊ ĩcoꝛruptibilia he eadẽ pᷣnꝰ jogycalia ⁊ vᷣm rohẽ. Mon tij poſſunt habere eadem pꝛncipia methaphyſica⸗ lia ⁊ ᷣm rem. icet enim conuemant in genere logyco: differunt tamen in genere phyſico. Manc diſtinctionẽ tangit oc. S.in ꝛ? ſent᷑.di.z. q.pꝰ.ar.po.ad ⁊m. vbi di⸗ cit ꝙ aliqua ſunt vnius generis logyce loquendo:que na turaliter non ſunt vmus generis ſicut illa que cõmumcãt intentiones generis quas logycus inſpicit:⁊ dicunt diuer
ſum modum eſſendi. Nnde in.0. methaphyſice dicitur L. 6
ꝙ de coꝛruptibilibus ⁊ incoꝛruptibilibus nihil cõmune dicitur niſi cõmumcatio noĩs. ꝓt ideo nõ opʒ angelos cũ coꝛpoꝛalibus eadem pꝛncipia cõmumcare:miſi ſᷣm inten
Le.9 cõ. j. Lec.,
tionem tm̃: ꝓut in omnibus inuenit᷑ potẽtia ⁊ actus ana⸗
logice tamen ꝓnt in.uꝰ.methaꝰ dicit᷑. Nec ille. CSed ↄtra. Mam videt᷑ ꝙ neqʒ genere logico ↄueniant: Quia genus logicuʒ equal? dicit᷑ de ſuis inferioꝛibus: vt dicit poꝛphyriꝰ. Ped manifeitũ eit ꝙ ſba per puus ᷣm nãm
dicit de ſubſtantijs incoꝛruptibilibꝰ et incoꝛpalibꝰqᷓ; de
coꝛpoꝛalibꝰ. Ergo videt᷑ nõ eſſe ↄccdendũ ꝙ ↄueniãt in genere logico · ¶ Ad hoc rñdet Poc. S.in⁊0.ſnĩaꝝ: vbi ſupꝛa. ar.V.· ad. znn. vbi ſic ait:ꝙ genꝰ pᷣdicat᷑ equaliter de ſuis ſpeciebꝰ qntũ ad intentionẽ:ſed nõ ſemꝑ qjnũ ad eẽ. Sicut in figura ⁊ numero: vt dicit᷑ in. zo. methaphyſice. Sed hoc in ſpeciebus non contingit: vt ibidem diciur. vnde ex hoc ſufficienter pꝛobari poteſt ꝙ angeli non ſunt vnius ſpeciei. Mon autem ꝙ non ſint vñius generis:cuʒ cõmunicent in eodem genere ad quod ſe habent omnes angeli ſicut diuerſe ſpecies numeroꝝ ſe habent ad nume rum:quarum vna eit pꝛioꝛ alia ᷣm eſſe. Rec ille. CEt ſimile iudicium eit de coꝛruptibilibus et incoꝛruptibili⸗ bus. C Sed viterius hic oꝛitur difficultas in hoc qð di⸗ ctum eſt ꝙ hoc non contingit in ſpeciebus.vʒ. ꝙ ſpecies non dicantur ᷓᷣm eſſe per pꝛius et poſterius de ſuns indi uiduis. Mam ſicut eſt in effectibꝰ ita eit in pᷣncipijs q̃ntũ ad oꝛdineʒ. ¶ Sed videmus ꝙ vnus homo pꝛonioꝛ eit
ad intelligendum qᷓ; alius. Engo videtur ꝙ natura bu⸗
mana que eſt pꝛincipium intellectionis: perfectius repe⸗ riatur in vno hoie q; in alio. ¶Ad hoereſpondet Voc. S. in.⁊0. ſnĩax. di.z.q.pᷣa.ar. z. in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. Na tura autem ipſa poteſt dupliciter cõſiderari. Vel qjntum ad rationem ſpeciei.Et ſic equaliter in omnibus indiui⸗ duis innenitur. Tlel inq̃ntum redundat perfectio nature
in perfectionem indiuidui per moduʒ quo ex pꝛincipijs
ſpeciei ſequuntur operationes indiuiduoꝝ. Et m hoc videtur vnꝰ homo eſſe perſectioꝛ alio in explendis ope ⸗ rationibus ſpeciem cõſequentibus. Vnus enim homo pꝛonioꝛ eſt ad intelligendum vel ratiocinandum. Etſc de ſingulis. Nec ille. CAd tertinm dicendum ꝙ kin rebus materialibus ab alio ſumat᷑ genus et ab alio dfia: qꝛ genus ſumitur a materia:differentia veèro a foꝛma in⸗ quantum materia eſt fundamentum totius:et inq̃ntum foꝛma eit perfectio totius:tamen in ſimplicibus genns et differentia non ſumuntur a diuerſis:ſed ab vno et eo ⸗
dem ſcõᷣm duerſam tamen rationem. uod patet per Doc
144 comnl

Doc · S.in pi parte. q.y. ar.⁊.ad pm. vbi ſie ait. diſferẽ⸗
tia eſt que conſtuuit ſpeciem. Mnumqðqʒ autein con⸗
ftituit in ſpecie;ᷣn ꝙ determinat᷑ ad aliquẽ ſpecialẽ gra dum in entibus. Quia ſpecies reꝝ ſunt ſicut nnmeri qui df̃nt per additionẽ ⁊ ſubtractionẽ vnitatis: vt dieiturĩ.ð.
methaphyſice. In rebus aũt můlibus aluud eſt qð deter
minat ad
materia. Et ab alio differentia.ſ.a foꝛma. Sed in rebus
matertalibus nõ eſt aliud determinans ⁊ alud determi/ natũ. Bed vnaqueqʒ eaꝝ 5ᷣm ſeip̃am tenet determinatuʒ
tad ſpecialeʒ gradu. Sicut foꝛma. Aliud eſtqð de teriminatur.ſ.materia. Vnde ab alio ſumitur genus.ſ.a
gradum in entibus. Et ideo genus et differentia in eis ac
cipitur nõ ᷓᷣm aliud ⁊ aliud:ſed m vnuʒ ⁊ idem: qð tñ differt ᷓᷣm conſiderationẽ noſtram. Inquantũ enim intel lectus eoꝝ cõſiderat᷑ vt indeterminãte accipitur in eis ra tio generis. Inquantũ vero ↄſiderat᷑ vt determinate:ac⸗ cipuur rato differentie. Idec ille. N Sec poſſet aliquis dicere. Ex ip̃a quidditatis poſſibilitate vliter in omnibꝰ ſubſtantijs tam ſpũalibus qᷓ; coꝛpoꝛalibus trahitur ratio generis⁊ ex cõplemento trahitur ratio differẽtie: vt con cedit Poc. S. in ⁊0 ſent.di.ʒ.q.pæ.ar.j. in coꝛpoꝛe. Pʒ oſſibilitas eſt ex parte materie:⁊ cõplementuʒ ex parte fome:vt pʒ·Vx. 7 huiꝰ. git᷑ vliter loquẽdo ab alio
ſcʒ a materia ſumitur rõ genẽris:⁊ ab alio.ſ.a foꝛmaſu⸗
mitur rõ differẽtie. ¶Aanc obiectionẽ ſoluit Poc. S.ĩ
⁊0 ſent. vbi immediate ſupꝛa dicens. Ex ipſa quidditatis poſſibilitate trahitur rõ generis. Ex cõplemẽto vero ꝗq⸗ ditatis trahit᷑ ratio differentie ᷣm ꝙ appꝛopinquat ad eẽ in actu. Ped hoc differenter ↄtingit in ſubſtãtijs compo⸗ ſitis ⁊ fimplicibus. Oꝛ in cõpoſitis poſſibilitas eſt ex par
te materie:⁊ complementũ ex ꝑte foꝛme Et ideo ex ꝑte
materie ſumit᷑ genus:⁊ ex parte foꝛme differentia. Non
nũt ita ꝙ materia ſit genꝰ aut foꝛma differẽtia: ci vtrũq;
ſit pars ⁊ neutrũ pꝛedicet᷑ de toto. Sed qꝛ materiaẽ fun damentũ totius ⁊ nõ ſolũ foꝛme tius ⁊ nõ ſolũ materie:ideo totũ
foꝛma ⁊ ex vtroqʒ. Momen aũt deñgnãs totũ ex foꝛma:
⁊ fouma eſt perfectioto põt deſignari ex mã et
eſt differentia. Et nomen deſignãs totũ ev miateria eſt no
men generis.Et nomẽ deſignãs totũ ex vtroqʒ eſt nomẽ Weciei. Et hoc pʒ ſi cõſiderẽt qũo coꝛpus eſt genꝰcoꝛpo ris anmati:⁊ animatũ eſt drfferẽtia. Semp aũt inuenit enus ſumptũ ab eo qð eſt mãle:⁊ differẽttia ab eo qð ẽ Oꝛmale. Et inde eit ꝙ differẽtia determinat genus ſicut foꝛma mãm. In ſimplicibus añt naturis nõ ſumit᷑ genꝰ ⁊ differẽtia ab aliquibus ꝑtibus: eo ꝙ complemẽtus in eis ⁊ poſſibilitas nõ fundatur ſupꝛa diuerſas partes ad⸗
ditatis:ſed ſupꝛa illud ſumplex quod hʒ poſſibilitatẽ ᷣm
ꝙ de ſe nõ habet eſſe ⁊ complemeniũ pꝛout eſt quedaʒ ſmnilitudo diuini eſſe ᷣm ꝙ appꝛopinquat magis vel mi
nus ad participandũ diuinũ eſſe. Et ideo quod ſunt gra⸗
dus complemẽti:tot ſunt differẽtie. Nec ile. CQualit᷑ aũt ſumat᷑ genus ⁊ differẽtia in ſpũalibus latius videbit in ſequẽtibus. ¶ Ad n dðm ꝙ ſicut dictum eſt coꝛpo⸗ reum ⁊ incoꝛpoꝛeũ pꝛeſupponũt ante ſe vnum diſtingui bile ⁊ determinabile qð eſt vnum vnitate logyca. Mon güt pꝛeſupponũt vnnum qð eſt vnum vnitate phyſica. ¶ Id yn dicendum ꝙ pꝛedicte pꝛopꝛietates.f.ſubſtare ẽ. Non cõueniunt vñiuoce ſubſtãtijs ſeparatis ⁊ iſtis i⸗ Feriqꝛibus: ſed equiuoce:vt pʒ per Poc. F. in pypte.q. Fo· ar.⁊0.ad 2m. vbi ſic ait. Illa ratio ponitur in libꝛo fon tis vite. Et eſſe neceſſaria:ſi idem eſſet modus quo reci⸗ pit intellectus ⁊ quo recipit materia. Bed hoc pʒ eſſe fal ſum. Materia.n.recipit foꝛmã vt per ipſam cõſtituatur in eſſe alicuius ſpeciei vel aeris vel ignis vel cuiuſcunqʒ alterius. Sic aũt intellectus nõ recipit foꝛmã. Alioquin
verificaret᷑ poſitio empedoclis ꝙ terram terra cognoſei
mus:⁊ igne ignem. Sed foꝛma intellectualis eſt in ipd intellectu ſᷣm rõnem ſoꝛme. Sicut.n. cognoſcitur ab itel lectu· Mnde ralis receptio nõ eſt receptio materie:ſed re ceptio ſubſtãtie imaterialis. ec ille. ¶Et ſi dicat᷑. In ſimplicibus eſt potẽtia. Bed potẽtialitas ↄuenit materie ſicun pꝛopꝛia paſio: vel eſſentia ipſius. Ergo in ei inne
nitur materi. Ad hoc repondet Doœ. S.inꝛ⸗ jene.
di.z. q· p· ar. pꝰ in coꝛpoꝛe dicens. Si iſta potentia voca
tur Interia: angelus erit compoſitꝰ ex materia ⁊ fonna Suis hoc ſit oino equiuoce dicum. Japiẽtis.n. non eſt curare de noĩibus. Nec ille.
¶CIbi in Voc· S.pꝛincipia añt extinſeca: ⁊c. in ine iec.
₰ ſecũdũ ſic pꝛoceditur. Midetur
oinm coꝛpoꝛalinʒ ſint eadem pꝛincipia. Mã oium coꝛpoꝛaliũ pꝛinci pia ſunt materia ⁊ foœꝛma. Coꝛpus.n.vliter cõ ponitur ex materia ⁊ foꝛma. Ergo cœĩum coꝛpoꝛalinʒ ea dem ſunt pꝛincipia. ¶·⁊d. Quoꝛücunqʒ foꝛma ẽ vniꝰ rõnis: eoꝝ eſt vna materia cõmums:eo ꝙ pꝛopꝛius actꝰ eſt in pꝛopꝛia potẽtia. ed foꝛina coꝛpoieitatis eſt vnius rõnis in cibus coꝛpoꝛibꝰ. Igit ac̃. C 3o. Quoꝛũcũqʒ eſt reſolutio vel actu vel iñtellectu in vnñ ⁊ idem ſicut in ſubiectũ pꝛimũ vel actu vel intellectu: eoꝝ eſt vna mate⸗ ria. Sed oĩa corpoꝛa ſunt huiuſmodi. Ergo xẽ̃. Mꝛoba ⸗ tio medie. Nam illud in quo ſtat reſolutio:eſt niã pᷣma:
vtpʒ pphyr.⁊ ph de generatione. Sed in materia pᷣna phy.cõ. ã⁊
que eſt ſine omnni foꝛma nõ eſt aliqua piuerſitas: qꝛ pᷣn·n ditinctionis mater
ſe eſt a foꝛma. git᷑ idem qð pꝛius.
*
CP. 40Matura eſt pꝛincipiũ mouendi: vt pʒꝛpßy. E.I.⁊
nõ ſoluim in coꝛpoꝛibus coꝛruptibilibꝰ:ſed in coꝛpoꝛibꝰĩ
8
coꝛriiptibilibus. Sed oĩium coꝛpoꝛaliũ eſt vnũ pꝛincipiũ
⁊ ideʒ. ſ natura que dicit ve mã ⁊ foꝛma: vt pʒꝛ phy. Lectio.:.⁊ Igil ⁊c. ¶ P. Arguit᷑ auctoꝛitate Aniẽ · ꝗ ponit vnã Lõmẽ i⸗
materiã eſſe oĩium coꝛpoꝝ:argumentũ ex roͤne coꝛpoꝛei⸗ tatis aſinmens: que cumn ſit vnins rationis: vna ſibi mate ria debetur. Jgitur ⁊. ¶ Sed cõtra eſt qꝛ pꝛincipia cor
ruptibiliũ ⁊ incoꝛruptibiluʒ nõ ſunt eadem vt pʒ perpᷣ cedentem articulũ. Sed coꝛpoꝛaliũ quedam ſunt incoꝛ⸗ ruptibilia.ſ.coꝛpora celeſtia:⁊ quedam coꝛruptibilia.ſcʒ iſta inferioꝛa adimixta pꝛiuationi ad foꝛmã. Igit ⁊ct.
Reſpondeo dictdum ꝙ reſpõſio pꝛeſentis
difficultatis cõcludit᷑ ex pꝛece
dentibus: ⁊ etiã inferius in. ð. huius manifeſtiꝰoſtendet᷑. Manifeſtum eſt enim g omniũ coꝛpoꝛalium tam cele⸗ ſtium qᷓ; inferioꝛum noñ ſunt eadem pꝛincipia numero: ſed ſolum ſᷣm analogiam ⁊ pꝛopoꝛtionem. ¶Et licet n omnibus reperiatur materia:tamen non eſt einſdem ra⸗ tonis in omnibus. Oð ſic patet. Qui materia iſtoꝛum
inferioꝛum eſt admixta pꝛiuationi ad foꝛmam ſubſtãtia⸗
lem. Ande ſunt generabilia ⁊ coꝛruptibilia. Materia ve ro celeſtium non eſt admiyta pꝛiuationi ad foꝛmam: ſed ad vbi tantum. Ergo materia in eis non eſt einſdem ra⸗ tionis. ¶.⁊v. Quoꝛum materia eſt vna illa ſunt adin⸗ uicem tranſmutabilia. Sed coꝛpoꝛa celeſtia ⁊ iſta inferio ra non ſunt adinuicem tranſinutabilia. Ergo eoꝛum ma⸗
tertia non eſt vna. CPH 30. Anitas materie ſumit ex ans logia ad foꝛmam. Sed materia coꝛpoꝛum inferioꝛuʒ et
ſuperioꝛnm non habet analogiam ad eandem foꝛmamn.
Vnde relinquitur ꝙ eoꝛum non eſt vna materia:niſi ᷣm
quandam pꝛopoꝛtioneʒ. Ct licet omnia coꝛpoꝛalia cõ ueniant in vno genere logyco:non tamen conueniunt in
vno genere natureꝛſicut dictum eſt de ſubſtantijs ſpiritu alibus articulo pꝛecedenti ⁊ coꝛpoꝛalibus. Ende Hoc. S. ſuper Woetio de trinitate. q. vltima.ar. 3 · in coꝛpoꝛe ſic ait. Et qᷓ;uis logyce conſiderando ſubſtantias ĩmateria les creatas ipſe conueniant cum iſtis inferioꝛibus in gene re remoto qð eſt ſubſtantia: naturaliter tamen loquendo non conneniunt in eodem genere:ſicut nec coꝛpoꝛa cele⸗ ſtia cum iſtis inferioꝛibus. Coꝛruptibile enim ⁊ incoꝛru ptibile non ſunt vnius generis: vt dicitur in. i0.metha⸗
phrſice. ⁊ogreus autem conſiderat abſolute intentiões: Ledio.xʒ ym quas nihil pꝛohibet conuenire imaterialia materiali ⁊ cõmẽ.
bus ⁊ incoꝛruptibilia coꝛruptibilibus. Sed naturalis
⁊phrloſophus pꝛimusconſiderant entias ᷣm ꝙ habent
eſſe inrebus. Etideo 5ᷣm diuerſinn modum eſendi:di⸗ cunt eſſe dinerſa genera. Nec ille. CxEt ſi dicatur. Pinʒ
voꝛporum inferioꝛum materia eſt vña. Ergo pari ratiõe dum coꝛpoꝝ materia eſt vna. ¶ Dicendũ gꝙ nõ eſtiimi

L. Ect 13
le. Quia omnia coꝛpoꝛa inferioꝛa ſunt adinuicem tran⸗ mutabilia. Et oĩum adiuiceʒ trãſmutabiliũ eſt materis
vna. Ideo opʒ ꝙ oĩum inferioꝝ ſi vna materia nõ ꝗdes
vnitate actuali: fed habituali: aut per carentiã ⁊ indifferẽ
tiam diſtinguentis vt vult Eᷣgydius. Aut ym eſe ad qð eit in potentia. uia ad quãcunqʒ foꝛmã eit in potentia materia vnins gfiabilium ⁊ co:ruptibiliũ:ad eandẽ foꝛ⸗
mã eit in potẽtia materia alterius. Pe quo inferius per⸗
ſerutandum reſtat.. Ad 21 ergo dicendũ ꝙ lʒ omnia coꝛpdꝛa M P mU lia cõponant᷑ ej materia ⁊ foꝛma: tamen ilia nõ ſunt eiuſdẽ rõnis in celeſtibus ⁊ in iſtis in⸗
ferioꝛibns: vt dictũ eſt. Unde ratio nõ cõcludit. CAd ⁊
dicendũ ꝙ foꝛmã copoꝛeitaris eſſe eiuſdem rõnis in cĩ⸗ bus:põt intelligi dupliciter. Elnoꝰ m intẽtionẽ logycã· Et ſic concediur. Alioꝰ ᷓᷣm eſſe ⁊ naturã. Et ſic non põt eſſe einſdẽ ratiõis: vt pʒ per Doc · G. in 2. ſenk. di.ix.q 3 pæ.ar. pꝰ ad pm.vbi pꝛedictũ argn ſoluendo ſic ait: ꝙ coꝛ poꝛeitas ᷣm intentionem logycam in cĩbus coꝛpoꝛibus muemt᷑. Bed 5ᷣm eſſe conſiderata:nõ poteſt eſſe einſdeʒ rationis in materia coꝛruptibili ⁊ in coꝛruptibili. Dꝛ non ſimiliter ſe habet in potentia eſſendi:cũ vnum ſit poſſibi⸗
le ad eſſe ⁊ nõ eſſe:alterũ vero nõ. Et per modũ ituʒ di cit phus in.i0.methaphyſice ꝙ de coꝛruptibili ⁊ incoꝛ⸗
ruptibili mhil cõmune dicit᷑: niſi cõitate noĩs. Et per hoc cõin entatoꝛ ibidem hanc rõnem ſoluit. ec ille. C Idẽ dicit in pꝰ parte.q.ũ y.ar.⁊. ad 2n vbi ſic ait. Si genꝰ con ſideretur phyſice:coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile nõ ſunt ĩ eodem genere ꝓpter diuerſum modũ potentie in eis: vt dicit᷑ in.io.methaphyſice. Scðm aũt logicalem conſide
rationem: eſt vnũ genus oĩum coꝛpoꝛaliũ: pꝛopter vnaʒ
rõnem coꝛpoꝛeitatis. Ndec ille. ¶ Mnde pʒ ꝙ Auiẽ.non debite concludit qui pꝛopter vnitatem rationis logyce concludebat vnitatem materie: volens ꝙ ſicut illa foꝛ ma eſt vna: ita ⁊ materia debet eſſe vna. C Et per hoc patet ſolutio ad yn. ¶ Ad zn dicendumn ꝙ mate⸗ ria generabiliũ ⁊ coꝛruptibiliũ in qua ſtat reſolutio eoꝝ: x materia coꝛpoꝝ celeſtiũ dr̃nt numero ſeipſis: fᷣm tñ analogyaʒ ad dinerſos actus: vt pʒꝑ oœc. P.inꝛ ſent᷑. vbi ĩmediate ſupꝛa ad ꝛnꝛ vbi ſoluendo pnñs argumentũ
ſic ait. Mon eſt querenda differemia per aliquos act? niſi
in illis que in vna potẽtia ↄuemũt. Species enim que cõ ueniunt in vna potentia generis: diſtinguũtur differẽtijs ſpeciticis. Ped ipſe differentie que nõ conuemũt in gene re ſic ꝙ genus ſit pars eſſentie eaꝝ: ſeipſis diſtinguũtur. SBimiliter genera generaliſſima nõ diſtinguuntur aliqui bus differentijs:ſed ſeipſis. Similiter cõpoſita que con
neniunt in aliqua materia: diſtinguunt᷑ per foꝛmas diuer
ſas. Bed diuerſe materie ſeipſis diſtinguunt᷑ vᷣm analo⸗
giam ad duuerſos actus: pꝛout in eis diuerſa ratio potẽ⸗ tialis inuenitur.ec ille. Cdem dicit in pꝰ parte vbiĩ mediate ſupꝛa ad vltimũ. ¶Ex quo pʒ ꝙ lʒ in materia ßᷣin ſe conſiderata nõ ſit differentia foꝛmalis:bene tamen vna materia diſtinguit᷑ ab alia quẽadmoduʒ dictum eſt. CAd 4 n pʒ ſolutio ad pꝛimũ:qꝛ illa materia nõ eſt einſ dẽ rationis in celeſtibus ⁊ in generabilibus ⁊ coꝛrupti⸗ bilibus. ¶ Ad yn pʒ ſolutio ad 2. 5
CQueſtio decima. Qualiter vnum ⁊ ens ſe habeant ad ionem pinei Einde conſiderandũ eſt qualiter 4— vnum ens ſe habest ad rationem pꝛincipij. ¶Circa qð querun turtria. C Mꝛimo vtrũ vnuʒ ⁊ ens ſint Pncipia reꝝ. Scðo vtrũ numeri ⁊ ce⸗ tera que ex nnmero oꝛiunt᷑ vel ip̃m con — rex. ſupꝛa magni⸗ ð ſint alique ſpecies ſeparate:que ſint pꝛincipia rum ſenibulumn⸗ b pů te:que int pꝛincipia re CIbi in Poc. G.⁊ phyloſopho Omniũ autem ad conſi derandum difficillimum: ⁊ eſt lec.iꝛ?.
SN— nr n ſepꝛoeedit. vtidet — D primum ꝙ vnuz ⁊ ens ſin pᷣn
cipia rernʒ. Mam a pꝛimò pꝛincipio deriuat ⁊ ec
Qinnis entitas ⁊ vnitas in rebus:vt pʒ.Iꝛ. hu⸗ ius. Ged tale pᷣumũ pꝛincipiũ eit ens ⁊ vnum in ſupꝛe⸗ mo gradu vnitatis ⁊ entitatis. Ergo ens ⁊ vnũ ſunt puu
cipia rerũ. ¶ P ·⁊ Ens ⁊ vnũ pꝛedicant ubſtantiũ cu⸗
iuſcunq; rei· Ergo ſunt pꝛincipia oium rerum. Cp ·zo. Opʒ ponere ip̃m vnñũ ſeparatum vel eſſe ſubſtantiam a
pꝛincipiũ rerũ: vel nõ. Bi dicat᷑ ⁊nꝛſequunt᷑ duo incon⸗
uenientia. Pꝛimo ꝙ nullũ vle feparatum eſſet.Et ita ni pil euet in rebus niſi ſingularia. Oð videt᷑ eſſe falſuʒ. pʒ tñ ↄſequentia. Auia ens ⁊ vnum ſunt maxime vniuerſa⸗ lia inter omnia. Si ergo ens ⁊ vnum nõ ſunt ſeparata in ꝙ vnñũ ⁊ ens ſint ſubſtantia ⁊ pꝛincipiũ reꝝ:ſequetur ꝙ᷑ nullum vniuerſale erit ſeparatum. Schoqꝛ ſi ipᷣm vnuʒ nõ ſit ſeparatum ita ꝙ ſit ſubſtantia rerũ: ſequit᷑ ꝙ nume rus nõ erit natura quedã ſeparata ab hijs que ſunt in ma teria. Qnia numerus nõ eſt aliud ꝙ vnitas. Et vnitas ni hil aliud eſt qᷓ; ipᷣm vnum. Bed hoc eſt incõueniens m platonicos. Igit᷑ nõ eit dicendũ ꝙ vnuʒ nõ ſit pꝛincipiũ rerũiab eis jeparatũ. Bi vero dicat᷑ pmn.ſ. ꝙ vnuʒ ⁊ ens ſit aliquid ſeparatũ exiſtens:neceſſe eſt ꝙ ip̃m ens ⁊ vnũ ſit ſubſtanria oĩum de quibus dicit. Oꝛ omne ſeparatuʒ exiſtens qð de pluribus pꝛedicat᷑: eſt ſubſtantia eoꝛũ de
quibus pꝛedicatur. Ped mbil aliud ita vliter pꝛedicatur
de oĩbus ſicut vnũ ⁊ ens. Ergo vnũ ⁊ ens ſunt puncipia ⁊ ſubſtatie rerũ. ¶ Sed cõtra eſt qꝛ ſi vnñ ⁊ ens ſunt ſe⸗ parata: opʒ ꝙ illud qð eſt vnũ:ſit ip̃m ens. Et per conſe⸗ quens quicquid eſt diuerſum ab vno opʒ ꝙ non ſit ens. Et ſic ſequit ᷣm rõnem Mermenidis ꝙ quicquid eſt p̃ ter vnũ: eſt nõ ens. Et ſic neceſſe eſt omnia eſſe vnũ Vð eſt abſurdũ. P.4. Pi ip̃m vnum ſeparatũ ſit indui⸗ ſibile vt platonici poſuerũt:ſequit᷑ ᷣm ſuppoſitionem ʒe nonis ꝙ nihil ſit. Bupponebat.n.deno ꝙ illud ꝙ eit ad⸗ ditum ⁊ nõ facit maius ⁊ ablatum nõ facit minus:nõ eſt aliquid exiſtentium. Bed indiuiſibile additũ indiniſibili nõ facit ip̃m mas. Sed ergo vnũ ⁊ ens ſit ſeparatũ eſt indiniſibile:nihil erit. Et ſic nõ erit pꝛinn rerum. CP. F. Accidentia nõ ſunt pꝛinꝰ ſalia reꝝ. Jed ens ⁊ vnn pꝛedicant᷑ deʒaccidentibus ſubſtãtie ſicut de ſubſtantijs. Igit᷑ ens ⁊ vnũ nõ ſunt pᷣn⸗— reꝝ. . dicẽdũ bꝛeuiter:ꝙ ens ⁊ vnů
Reſpondeo eſt Supleren eſt ens et vnum qð eſt uũ eſe ⁊ ſua eſſentia ⁊ ſua vnitas. Et tale ens ⁊ vnum eſt ſeparatum ab omni re ſubſtãtialr. Et eſt pꝛin ipiũ effectiuũ finale ⁊ foꝛmale exempla oiĩuʒ rerũ. Sed nõ eſt ſubſtãtia rerũ. Mec pꝛedicat᷑ de rebus in re cto. Aliud eſt ens ⁊ vnũ qð pꝛedicat᷑ de rebus. Et tale ẽ duplex. Qðdam eſt vnũ qð conuertit cum ente. Et tale
vnum nõ eſt ſeparatũ a rebus m eſſe:ſed ſolũ ᷣm rõnẽ·
Mec eſt pꝛincipii fm rem:ſed ſolũ Vm rõnem. Sicut ð vlibus ſuperius dictũ eſt. q.y1.c. Aliud eſt vnuʒ qð eſt pꝛincipiũ numeri vᷣm ꝙ ſignificat rõnem menſure. Etta
le kʒ ſit pꝛincipiũ numeri:nõ tñ eſt pꝛncipiũ ⁊ ſubſtãtia
oĩum rerũ ſaltem ſubſtantialiũ. Elnde Vor. S. inpᷣfenti lectione circa finem ſic dicit ⁊ laudabilr. Juius aũt du⸗ bitationis ſolutio ab Ariſt. in ſequẽtibus traditur. Að·n.
italiquid ſeparatũ ⁊ qð ſit im vnũ ⁊ ens: infra in.i⁊· ꝓ
babit. q.4 · ar.I.oſtẽdens vnitatem pꝛimi pꝛincipij oind ſeparuti:qð tñj nõ eſt ſubſtãtia oĩum eoꝝ que ſunt vnum: vt platonici putabant. Bed oĩbus vnitatis eſt cauſa ⁊ pᷣn cipium. Mnũ aũt qð de alijs rebus dicit᷑: duplr dicitur. Unoꝰ dicitur qð conuertitur cum ente. Et ſic vnaqueq;
res eſt vna per ſuam eſſentiam: vt infra in 4ꝰ huius pꝛo
babit q.ʒ.ar.i.⁊ð. Mec aliqd alið addit vnũ ſupꝛa ens niſi ſolam ronem indiniſionis. Alioꝰ dicit vnum ᷣm ꝙ ſignificat rõnem pꝛime menſure:vel ſimpli vel i aliquo genere. Et hoc quidẽ ſi ſit ſimplr indiuiſibile: eſt vnum qð eſt pꝛincipiũ ⁊ menlura numeri. Si autem nõ ſit ſin
pliciter vnñ ⁊ indiuiſibile:ſed ᷣm poſitionẽ erit vnum?
menlura: vt as in ponderibus d yeſis ĩ melodijs ⁊. ur⸗
„
4
—————————
u pi cͤ
di

Queſtio Becima
n wn ſura pedalis in lineis. Et er tali vno nibil ꝓhibet ↄponi ſunt ſubſtmntie. Sed manifeſtuʒ eſt ꝙ longitudines ⁊ nu o magnitucinẽ. t hoc determiabit᷑ in. 0 huiꝰ. q·⁊. Pʒq? meri non ſunt ſubſtantie quia nominantur per modum Vnßuh platonici exiſtimauerũt idẽ eẽ vnũ qðẽ pꝛinm numeri et ahoꝛum accidentium circa idem ubiectum. ¶ p.yv. wnnin vnu qð ↄuertit cũ ente:iõ poſuerũt vnũ qð ẽ pᷣnnnũeri ongitudines ſuperficies ⁊ linee ſunt quedam dunen Min eebomeuiſitherreta poñs numeros: iquztũ ex piuri ſones coꝛpoꝛs velſecunduun latitudinem vt ſuperici⸗ 1 ini pus ſubſtantialibꝰpꝛincipijs rerũ cõpolitaꝝ ſba conſtat. es vel ſecundum longitudinem vt linea vel ſecundum nnj Mec ille Que vba foꝛmair in hoc articulo adduxi: q ĩ pꝛofunditatem vtcoꝛpus ſed dimenſiones coꝛpoꝛis non ſe ihin ſequentibus blurimũ ad ꝓpoſitũ valebunt. int ſubſtantie. Jgitur ⁊c̃. C 6o. Zubſtanta actu eſt Mntnun Ad Pmu ergo ⁊ ſcõʒ pʒ ſolunio in pꝛincipio in eo cuius eit ſubſiantia. Si ſuperficies ⁊ linee non ſunt meſtkn„ Oꝛpoꝛis articuli. ¶Acd tertiũ di⸗ actu in coꝛpoꝛe. Igitur ⁊c̃.ꝛobatio medie. quia que licheſh cenctũ ꝙ non opʒ ponere pſũ vmũ ſeparãfũ pᷣm rem:ſed libet ñgur que poteſt pertrahi ex coꝛpoꝛe ſolido ſimi⸗ nmn ſqũ ᷣm̃ rõnẽ ſi de vnd loquamur quod pdicat᷑ de rebꝰ. li modo eſt in coꝛpoꝛe ſolido. Sed manifeſtum eſt ꝙ in CMec eſt inconueniens g inrerum natura fecinſa om quodam magno lãpide nundum ecto nõ eſt foꝛma iner irih ni operatione intellectus ſolum ſint ſingularia ⁊ non vn churij actu ſed ſolum in potentia. Ergo ſumiliter in cubo gifnn uerſalia m completam rationem vninerſalitatis vt ſu⸗ in coꝛpꝛe habente ſex ſuperficies non ineſt medietas cu üſihn pꝛa dictũ eſt. lib. ꝓo.q.i⁊. qꝛ intellectꝰvlitatẽ facit in rebꝰ bi actu que eſt in alia qualibet figura. Sed omnis per isgun Et kʒ illð 95 bali pꝛedicat de rebus:ſit ſeparatũ ſᷣm rõ tractio noue figure in ſolido exciſo ſit ſecundum aliquaʒ us n nẽ⁊ ſi pnn reꝝ hm rõeʒꝛnõ ni ꝑx hoc oʒ ꝙ ponatur ſe/ ſuperſciem que terminat figuram. Ergo manifeſtum dnann haratü ⁊ pꝛin in rem: ꝓpter rones in ſuperioꝛibꝰad“ eſtꝙ nec talis ſuperſicies eit actu in coꝛpoꝛe ſed ſolum uztil ductas cũ de vlitate principioꝛum ageret᷑ q. 8.7..9 1n potentia. Quia ñ quelibet ſuperſicies pꝛeter exterio⸗ hn CAlias aũt rõnes poſt incontrariũ adductas concedi? res eſſent actu in coꝛpoꝛe ſolido: pari ratione eſſent bi Wi mns Merumtamẽ Poc. S. reſpondet in pꝛeſenti icõne in actu ſuperſcies que determinant figuram medietatis tynsn ad ſippoſitionẽ penonis falſaʒ dicens ꝙ ʒ vnũ additus ergo ⁊c̃. ¶ y. Hmnis ſubſtantia que pꝛins non fuit diohn alteri non faciat ipſum maius: facit tñ ipſumn plus.⁊ hoc ⁊ poſtea eñ vel que pꝛins fuit ⁊ poſtea non eſt:eſt gene tibtmui ſufficit ad rõnẽ entis qð facit ipſum mais in cohtinuis ⁊ rabilis ⁊ coꝛruptibilts ſicut manifeſte pparet ex omni⸗ u plns in diſcretis. Mec ille. Ouod diligenter memoꝛie bus hs que per motum cauſantur. Sed puncta linee ⁊ cõmendandũ eſt. Ex quo pʒquai inteli git᷑ a phoꝙ in ſuperſicies quandoqʒ non ſunt ¶ Ettamen neqʒ gene diuiſibile additũ indiuiſibili nõ facit ipſuin maius rrantur neqʒ coꝛrumpuntur ergo non ſunt ſubſtantie re⸗ m as Ewn FIbi in Poc. P.⁊ pho hoꝝ autem habita eſt dubita⸗ rum. Mꝛobatio pꝛime partis medie. Quia contingit oop i so4 eſt lectio.iʒ. c0pota pꝛius diuerſa copulari in vnum:⁊ pꝛins copula ds ꝙmt ſe ecũdũ ſic ꝓceditur. Ar̃ꝙ nu⸗ ta dinidi VSed quando coꝛpoꝛa pꝛius diuiſa copulantur onntſn 2 el e.que ex vno oꝛi it vna ſuperficies duoꝛum corpoꝛum ex eo quod par⸗ mſpin— unt vel conſequuntur ſiut pꝛincipia rerũ. Mã tes coꝛpoꝛis copulantur ad eundem terminum commu i ſiypotn pihil en i intellectu quod nõ fuerit pꝛno in neimn qui eſt ſuperficies. Et quando vnunn coꝛpus diui⸗ eogint ſenſu · Sed ihil eſt in ſenſu niſ vt ſenhibile vpꝛiũ ylcõe duur in duo: efficiuntur due ſuperficies· Ergo relinqui nöſunm ergone intellectu ⁊ per ↄñs opoꝛtet ꝙ quidquid ẽrei tur ꝙ ſuperficies ⁊ linee quandoqʒ eſſe incipiunt ⁊ quã nt quod eſt obiectũ noſtri intellecius: ſit ſenſibile ꝓpꝛium doq; eſſe deſinunt. N Secunda pars patet: quia omnne ut um vel cõe. Mon pꝛopꝛiũ qꝛ tale eſt accſis ſenſibile. Igit᷑ eſt ꝙ generatur ex aliquo generatur ⁊ omne ꝙ coꝛrumpi 10 ml enſibile c̃e. quod eſt numer? magnitudo: figura ⁊ ges tur in aliqu id coꝛrumpitur ſicut in materiam. Sed nòn tpnm ⁊ ſic de alijs ⁊ ita nulnerus ⁊ magnitudo ſunt pꝛncipia eſt dare aliquam materiam ex qua iſta generantur ⁊ in r ⁊ ſubſtantie rex. ¶ P*. Hihil eoꝛum que non ſignii quam coꝛrumpuntur pꝛopter eoꝛum fimplicitatem. Ir ſde cant boc aliquid ⁊ per ſe ſubſiſtens ſen auiquid abſolutůũ: ¶ go non generantur neqʒ coꝛrumpuntur. CConirma⸗ muur põt eẽ pꝛincipiũ ⁊ ſubſtantia rerũ. Sed illu que ſunt pꝛe tur:quia tta ſe habet nunc in tempoꝛe ſicut punctus in dun“ ter quattuoꝛ elementa.ſ.ignẽ:aerem: aquam: ⁊ terrum linea. Sed nunc non poteſt generari aut coꝛrumpi: qa ler. Di 1 aut ſunt qualitates actiones paſſiones motus oꝛationes: ſi generaretur aut coꝛrumperetur opoꝛteret ꝙ genera bnt que voce pꝛoferuntur:aut relationes ⁊ ſic de alijs acci⸗ tio aut coꝛruptio eius vel menſuraretur aliquò tempo nrei dentibus: quoꝝ nullum ſignificat al iquic abſolutũ ⁊ per re vel inſtanti· Et ſic menſura ipſfius nunc eſſet vel aiið lenen. ſe ſubſiſtens: ergo nullum eoꝛum ett ſubſtantia ⁊ pꝛinei nec in innitum vel tempus quod eſt impoſſibile. Et u dem puun rerum · Zi ergo aliquid ſit ſubſtantia rerum opor b nec non generetur neqʒ coꝛrumpatur tamen videt v dnh tet ꝙ ſint quattuo: elementa aut aliquod alioꝛum. Sed ſemper eſſe aliud ⁊ aliud nunc non quidem ꝙ differat ortanu melemenns inueniuntur quedamn diſpoſitiones.ſ.calor ſecundum ſubſtantiam: quia ubſtantia ipſius nũc coꝛre * ſo pii⸗ ⁊ frigus ⁊ alie huiuſmodi paſſiones que non ſunt ſubſtã ſpondet ſubiecto mobili.ſed ſecundum eſſe quiavariatio nl te. Unde relinquitur ꝙ dlum coꝛpus ſit ſubſtãtia. NP ipfius materie ſecundum eſſe reſpondet variation mo⸗ ſw ʒo. Id per quoc aliquid diffinitur: eſt ſubſtantia eiꝰ. Mã tus. Prgo etiam punctus in comparatione ad lineam n
v ee. 1* diffinitio ſignicas ſubſtantiam vt patet.yo hnius. Sed generatur neqʒ coꝛrumpitur tamen aliter ⁊ aliter ſe ha ic coꝛpus diffnitur per uperficiem ⁊ ſuperficies per line berſecundum eſſe ⁊ ſie quandoqʒ quidem eit: ⁊ quan⸗ cö. 43 am⁊ inea per punctun ⁊ punctus per vnitatem 5ʒ pla doqʒ quidem non eſt quod fuit pꝛobandum.
Nnde b tonicos qui dicunt ꝙ punctus eſt vnitas poſitionẽ habẽs Log dicendum ꝙ veritas huiuſ db ergo ſuperſicies eſt ſubſtantia coꝛpoꝛis: ⁊ ſic de alijs. Reſ ondeo queſtionis vt dicit Boctor ntesni CP d d is eſſe pꝛinci ¶ P. hic eſt ꝙ huiuñnodi mãthematica non ſunt ſubſta wnbn P 4· Id quod eſt pꝛus vi etur magis eſſe pꝛinci P. hic eſt ꝙ huiuſmoc Imathematica non ſunt ſubſtan mi pium ⁊ ſubſtantia rerũ.ſed ſuperficies naturaliter eſt pꝛi tie rerum ſed ſunt accidentia ſuperuemientia ſubſtantijſ m pn dꝛ corpoꝛe ꝛquiã ſuperſicies poteſt eſſe ſine coꝛpoꝛe ⁊ nõ Weceptio antem quantum ad magniudines pꝛouenit um eo qw econtra. Ergoſuperſcies eſt magis pꝛincipium ⁊ ſub/ ex hocꝙ non diſtinguitur de coꝛpoꝛe fecundum g eit in sm ſtamtia q; coꝛpus ⁊ ic de alijs pꝛioꝛibus ſuperſicie relin genere iubſtantie ⁊ ſecundum gꝙ eit in genere quantita voln„ quitur ergo ꝙ magnitudines? numeri que vnitate oꝛi⸗ tis · In genere enim ſubſtantie eſt ſecundum ꝙ compo meu fl ginein trahunt ſinr ſubſtantie ⁊ pꝛiucipia rerum. C qᷓ;ʒ nitur ex materia ⁊ foꝛma. In genere vero quantitaus ſe ⸗ un4 ontrã drguit xhyloſophus quaituoꝛ rationibus. Mꝛi cundum ꝙ ipſum conſequũtur dimenſiones in materia 1h mo j longitudines ⁊ puncta ſunt magis ſubſtantie quã coꝛporali. Ipſe autem dimenſiones pertinẽt ad genus F odu„ coꝛpora: ſequitur ꝙ ſi huiuſmodi longitudines non ſunt quantitatis que non ſimt ſubſtantie ſed accidentia qui — wt ſubſtantie ꝙ nedʒ coꝛpoꝛa erunt ſubſtantie ⁊ per conſe⸗ bus ſubijcitur ſubſtantia compoſita ex materia ⁊ foꝛms n. auens ꝙ nihil erit ubſtantia.qꝛ accidentia coꝛpoꝛum nõ ſicut etiam ſupꝛadictum eſt ꝙ deceptio nume nen ot0
d

Tertii
ros eſſe ſubſtantias rerum proueniebat ex hoc ꝙ nondi ſinguebant inter vnum quod eſt pꝛincipium kumer?
vnum quod conuertitur cum ente · Hec ille· Quod au tem pꝛedicte dimenſiones non ſunt pꝛincipia ſubſtantia⸗
lia rerum: pꝛeter rationes quattuoꝛ adductas poſt oppo ſitum poteit ſic pꝛobari:quia operatio facit ſcire foꝛmaʒ ſubſtantialem rei. Sed quantumcunq; aſignetur alteri aliquid in dimenombus:non pꝛopter hoc opottet attingat operationem eius ſicut quantumcunqʒ ſtatua 1 ſimietur bomin:nunquam attingit àctui rationandi.
Igitur dimenſones non ſunt foꝛimne ſubſtantiales re⸗ rnm.Mec ſunt materia rei. quia mterls ſemper manet ſed dimenſiones tranſinutantur iubſtantia remanente. Ergo non ſunt materia rei. Exquo ſequitur ꝙ non ſunt eompoſitum ⁊ per conſequens ꝙ non ſunt ſubſtantie re rum. CSed pꝛo amplioꝛi declaratioe edꝛun que di⸗ cta ſunt in pꝛincipio coꝛpoꝛis articuli. Confiderandu eſt: ꝙ coꝛpus dupliciter poteſt conkderari Mnomodo pꝛo eo quod dicit trinam dimenſionem ideſt longitudinem
atitudinem ⁊ pꝛofunditatem. Et ſic eſt in genere quan/
titatis. Alio modo pꝛo eo quod habet talem naturani vt
in eo poſſint inuenri tres dimenſiones Et hoc duplr
vno modo cum pꝛeciſione vt ſcilicet ex illa natura ſeu foꝛma nulla alia perfectio ſequatur. Et ſic eſt pars aninn lis Ilio modo poteſt accipi coꝛpus vt ſinificat talem ſonnam ſeu naturam. Ex qua poſſunt in eo tres dimen⸗ ſones deſignari non cum pꝛeciſione:ſed ſine ſit talis for ma ꝙ ex ea poſſit pꝛouenire. Alterio: perfectio ſine nõ ⁊ ſic coꝛpus eſt genus animalis · Et hoc patet per Woc. S in de ente ⁊ eſſentia: vbi ſic ait · hoc ergo nomen qð eit coꝛpus multpliciter accipi poteſt. Koꝛpus enim ſe⸗ cundum ꝙ eſt de genere ſubſtantie dicitur ex eo ꝙ ha bet talem naturam.lt in eo poſſint deſignari tres dimẽ
ſiones. Ipſe vero tres dimenſiones deſignate ſunt coꝛpꝰ
ſecundum ꝙ eit de genere quantitatis Jontingit auteʒ in rebus vt quod habet vnam perfectionem adulterio rem etiam perfectionem pertingat:ſicut patet in homi⸗
ne qui animam ſenſitiuam habet:⁊ vlterius intellectiuã.
Similiter autem ſuper hanc perfectionem que eſt habe re talem foꝛmam vt in ea poſſint tres dimenſiones deſ
gnari poteſt alia perfectio adiungi: vtvipa vel alquid hu
mſmodi poteſt ergo hoc nomẽ coꝛpꝰ ſignificare reʒ quã dam que habet talem foꝛmam ex qua ſequitur de ſigna bilitas in re ipſa trium demenſionum cum pꝛeciſione: vt ſcilicet ex illa foꝛma nulla vlterioꝛ perfectio ſequatur. Bed ſi quid aliud ſuperadditur.ſit pꝛeter intentionẽ cor poꝛis ſic dicti. hoc modo coꝛpus erit integralis ⁊ mate⸗ rialis pars animalis:quia ſcilicet anima erit pꝛeter id quod ſigniicatum eſt nomine coꝛpoꝛis ⁊ erit ſuperueni ens ipſi coꝛpoꝛi ita ꝙ ex ipſis ſcilicet ex anima ⁊ ex coꝛ
poꝛe. Sicut ex partibus conſtituatur animal. Moteſt ⁊ hoc nomen coꝛpus hoc modo accipi vt ſignificet reʒ quã dam que habet talem foꝛmam ex qua poſſunt in ea tres
dimenſiones deſignari quecunqʒ foꝛma ſitilla ſiue ex poſſit prouenire aliqua vlterioꝛ perfectio ſiue non. Et
poc modo coꝛpus eſt genus animalis quia in animali mi hil eſt accipere quod non incoꝛpoꝛe implicite contineat᷑.
Mon enim animna eſt alia foꝛma ab illa per quam pof funt tres dimenſiones deſignari · hec ille ⁊ feliciter.
I wi ergo dicendum gꝙ licet nihil Ad pumum ſit in intellectu quod non fue
rit in ſenſu aut per ſe aut in ſuo ſimili ſeu per ſpeciem ꝓ pꝛiam ſeu per ſpeciem alterius. Mon tamẽ pꝛopter hoc ſequitur ꝙ ſenſibile commune ſit pꝛopꝛium obiectum
itellectus ideſt quidditas rei materialis quia quidditas rei non fuit nec eñt in ſenſu per pꝛopꝛiam ſpeciem. Sed per accicens vʒ. per ſpeciem alterius ⁊ in ſuo ſimili vt declaratum eit in pꝛimo ⁊ ſecundo poſteriorun. CAd ſecundum dicendum ꝙ coꝛpus ſecundum ꝙ eſt de pꝛe dicamento quantitatis:non eſt pꝛincipium ſubſtantie re um Fed ſecundum ꝙ eſt de pꝛedicamento ſubſtan
tie ꝛſie en pꝛincipium ſecundum rationem. Bi autem ae
cipiatur pꝛout eit genus animalis.ſic eſt pꝛincipium ma
teriale omnium coꝛpoꝛalun ſecundum tamẽ diuerſos
gradus pꝛopo:tionis. ¶ Id tertium dicendum ꝙ h
cet coꝛpus de pꝛedicamentò quantitatis diffiniatur per ſuperſiciẽ coꝛpꝰð gne ſpe⁊ coꝛpꝰde genere quantita tis diffiniatur per ſuperſciem diffinitione materialinon tinen diffinitionc quidditatiuam. Nec enim non eſt pꝛe dicatio eſſentialis coꝛpus eſt ſuperficies: ſed magis eſt
pꝛedicatio materialis:ita ꝙ ſit ſenſus ꝙ ex fuxu ſuperi
ciei in pꝛofundum cauſatur coꝛpus vt patebit · yo hu⸗ ius. CAd vltimum dicendum ꝙ licet ſuperficies ſit pꝛioꝛ coꝛpoꝛe oꝛdine generationis loquendo de coꝛpoꝛe quod eſt de genere quantitatis: tamen nec ſuperficies nec coꝛpus eſt pꝛincipium ſubſtantie rerum vt ex dicis patet · Ande argumentun pꝛeſupponit falſuʒ ſcilce ꝑ coꝛpus de genere quantitatis ſit pꝛincipium ⁊ ſubſtan
tia rerum quod eit negandum · CAlias autem rationes poſt incontrarium aductas concedimus · Nerumtamen
circa vltimam rationem oꝛitur diflicultas. Vtrum.Vʒ · ſit vnum ⁊ idem nunc realiter in toto teinpoꝛe vt vi detur hic innuere Poc S. CEt videtur ꝙ non quia il la dicuntur ſimili que ſunt in eodeʒ nunc vt dicuur Nuar to phyſicoꝛum ⁊ in poſt pꝛedicamentis. CSi ergo ideʒ
ſit nunc in toto tempore:ſ equitur ꝙ illa que fuerunt v L. tra mille annos ⁊ illa que ſunt hodie ſunt · Snnul quod cõ.¶
eſt abſurdum:ergo ⁊ẽ. C Pꝛeterea 20. Munc coꝛrre Le.z.
ſpondet motui. Bed non eit idem motus in toto tempo re. ergo non eſt idem nunc. CMꝛeterea.30. Luiuſlibet continui ſunt duo termini ſed termini tempoꝛis ſunt ipſa nunc ergo ipia nũc ſůt diſtincta CPrꝛetereaꝰ. In ſuc ceſiuis dum aliquid eſt: verum eſt dicere immediate
ante hoc non fuit ⁊ poſtea non erit:quia ſucceſiua quan
do fiunt ſunt. Sed nunc eſt de genere jncceſiuoꝛum. er go illud nunc quod in pꝛeſenti eſt ante non fuit ⁊ ſtatim poſtea non erit. Et ſic non poteſt eſſe vnum ⁊ idem nũc in toto tempoꝛe. C Bed dicendum ꝙ ideʒ nunc eẽ in to to tempoꝛe ſecundũ rem poteſt intelligi dupliciter · vno modo ꝙ idem ſecundum ſubſtantiam ⁊ ſecnndum emn coꝛrñdetvariationi motus ⁊ per hoc patet ſolutio. Et ſi non eſt idem ad ſecundam obiectionem. Aliomodoꝙ idem nunc ſecundum ſubſtantiam differens autem ſecũ dum eſſe. Et ſic eſt idem nunc in toto tempoꝛe:quia ſub ſtantia ipſius nunc coꝛreſpondet ſubiecto mobili quod eſt vnum ⁊ idem ſecundum ſubſtantiam: vt patet de coꝛ pore celeſti Auod etiam aliunde patet. Maʒ ſicut ſe ha bet punctus ad lineam ex cuius fluxu cauſatur linea:ita ſe habet nunc ad tempus ey cuins fluxu imaginanio cau ſatur tempus. Ped punctus qui ſuo fluxu cauſat lineam manet idem ſecundum ſubſtantiam ⁊ variatur tantum ſecundum eſſe Ergo ⁊ ipſum nunc Minc eit ꝙ dici tur in quarto phyſicoꝛum ꝙ nunc eſt numerus eins ꝙ fertur ſecundum ꝙ fertur· Cerumtamen Antonins Indree tertio huius queſtione vltima dicit ꝙ nunc eſt aliud ⁊ aliud ſecundum ſubſtantiam in toto tempore.ſ cut eſt aliud ⁊ aliud punctum in tota linea · qui mouen
tur propter rationes adductas in capite dubij. Et dicit
ꝙ non eit intentio phyloſophi hic dicere licet prinã fa cie appareat ꝙ ſit idem nunc intoto temporę ſed ꝙxn nunc conſideratum ſecundum ſe eſt idem. Et hoc eit di
cere eſſe idem ſecundum ſubſtantiam. Conſideratum au
tem in oꝛdine ad tempus preteritum ⁊ futurum cun ſit terminus pꝛeteriti ⁊ pꝛincipium futuri diſtingui dici⸗ tur ſecundum eſſe quia alia eſt ratio termini ⁊ alia prin cipij Vnum ergo nunc habet vdemptitatem ſecundu
ſubſtantiam hoc eſt ad ſe ⁊ habet diſtinctionem ſecun
dum eſſe reſpectu partium tempoꝛis. Pt non eſt tan ydemptitas in toto tempoꝛe cum illa ſit infinita quanta eſt vdemptitas vnius inſtantis. Ergo in toto tempoꝛe neceſſe eſt eſſe aliud ⁊ aliud nunc m ſubſtantiam. Nec ille. ¶ Ged hoc de directo eit contra textum vhrlo
———„—
—
—

Aueſtio Becima
phi in pꝛeſenti paſſu. Dicit enim hic phyloſophus. At rum quibus res pꝛoducuntur in eſſe ſunt ſeparate a rebꝰ
tamen aliud nuſic videtur ſemper eſſe non ſubſtantiaali quia ſunt in mente artiicis. Sedratio ſubſtantia ⁊ for⸗ quaexiſtens: eſt ẽt contra phyloſophum in quarto phy ma⁊ ipecies idem ſunt vt patet quinto hnius ergo ſpe
ſicoꝛum vbi expꝛopꝛietate ipſius nnnc habetur tempo⸗ cies que dicunt eſe pꝛincipia rerum ſunt ſpecies fepara
re vnnm in toto ſecundum ſubſtantiam ⁊ ſubiecto. qð te. CMꝛeterea.4. Methaphyſicalia ſüt ſeparata ſchm
pꝛobatur per eum ibidem: quia ſicnt motus inſequitur ren⁊ rationem a ſenſbilibus ⁊ mathemacis ⁊ rmnẽ magnitudinem ita tempus inſequitur motum. In vtro talia ſint pꝛincipia rerum etiam foꝛmalia cum de omni⸗
enmn reperitur pꝛius ⁊ poſterius. Et ſicut ſe bʒ mo⸗ bus foꝛmaliter pꝛedicentur ergo idem quod pꝛins. bile ad motum:ita nunc ad tempus. Sed mobile quod ¶ Mꝛeteria.yo.Uniuerſale ante rem pꝛecedit id cuius fertur eſt idem ſubiecto in toto motu ñue ſit punctũ qð eſi vniuerſule.ergo eſt ab eo ſeparatum: ſed aliqua ſpe⸗
in toto fluru caufat lineam.xEt tamen eſt alterum ratione cies poteit dici vñuerſule ante rem ſecundum eiſe quog
dn eodem nunc ſecundum ſubſtantiam: diuerſo tamen ſcõ; ſuperius: videlicet ꝙ pꝛincipium foꝛmale erit ſepuratũ e eſſe.⁊ per hoc patet folutio ad terium. ¶Ad ſecundu; ab eo cuius eſt pꝛincipium ⁊ ꝙ erit celum pꝛeter hoc vdun qnn patuit ſolutio ex dictis. M cem eg. et. Sn—————— dubita Reſpondeo dicendum ꝙ veritas huius nens(5e it al e O ponere quedam pter fenſualia:vtᷓ MNie neſtiõis eſtvt dicit hic Doc. — ſunt intermedia quas ponimus ſpecies. Mam ſi ideoqs B. ꝙ ſicut mathematica jenſibnte non ſunt pꝛeter ſenſi Mein ut matbematica a pꝛeſentibꝰ in aliquo quoddam ſpecie dif᷑ bilia ita nec ſpecies reruʒ ſeparate ſunt pꝛeter mathema eee veeeeeeeeeeeei determinata: adnodl nec pꝛincipiũ litter: determimnata numero. Sed pꝛincipia foꝛmalia rerũ quo — numero quidem omniũ non hꝛincipis determinata fed rum ſũt multa indiuiduavnius ſpeciei non ſunt determi mmnt ſpecie: niſi quis ſumat huiꝰſyllabe aut huius vocis harũ nata nuneroꝛ ſed folum ſpecie. H ec ille. N Eſt tamen eenetitnereſaineueenntenet kereheeeeenteteſetenice . n eis que lüt i infnita realis.⁊ ſic ſpecies rerum non ſunt ſeparate a rebus ctdan dem lpeciei: qꝛ ſi nõ pꝛeter ſenſibilia ⁊ mathematica alis loquendo de nbue ſenſibilibus AAlia en ſeparatio ra⸗ nmuiu quedã qualia dicunt ſpecies ipſas qdã nõ erit vna nume tionis que ſit per intellectum.⁊ talis eſt duplex queda — ro ⁊ fpecie ſubſtantia nec pꝛincipia entium numero eyi⸗ eſt per primam operationem intellectus ſecundum qus et men ſtunt q;ta alia ſed ſpecie · ergo ſi hoc eſſet nece ſarium ⁊ intellectus intelligit ſuperius non intelligendo inferiꝰſim teſe wn i 3 Wecies neceſarium eſt pꝛopter hoc eſſe etenim ſinon plici conceptu.⁊ ſic ſpecies rerum ſenſibilutʒ ſunt abſtra ung ihb bene dearticularum dicentes:ſed hoc eſt quod volunt ⁊ cce a ſenſibilibus indiuiduis ineſſe indiuicuali conſidera mlg w eos ea neceſſe eſt dicere:qꝛ ſpecieꝝ ſingula ſubſtantia q̃ tis.lia eſt abſtractio rationis per ſecundam operationẽ mmnw dam eſt: ſed nõ ſecundum accidens. At vero ſi ponimꝰ intellectus intelligendo ſcilicet vniuerſale eſſe pꝛeter ſin⸗ hocp ſpecies eſſe ⁊ vntun numero pꝛincipia ⁊ nõ ſpẽ diyimꝰ gnlaria. Et ſi abſirahentium non eſt mendacium vt di⸗ nen. 1 ꝗᷓ chtingere neceſe eſt impoſſibiliter.⁊ eſt lec.iꝗ. citur ſecundo phyſicoꝛum. Mnde ſpecies rerum ſenſibi⸗ m din B tertium ſic pꝛoceditur videtur lium iſto modo non ſunt abitracte ab indiuiduis. Spe Lec.iz. nwotum ſupra mathematica cies autem rerum ſeparatarum a materia ſunt in dupli com.is. tihumw int alique ſpecies ſeparate que ſunt pꝛincipia ci differentia: quedam enim ſunt de quarum ratione eſt dimmn. ⁊ ſubſtantie reruʒ ſenſibiliũ. Mꝛimo ratione g ſint ſine materia ſicut angeli:⁊ tales ſunt ſeparate a ma — nnſi—————— 4—— ſecluſa quacunqʒ— intellectus.„ ſunt n incipi eter⸗ quarum ratione non eſt materia:non tamen eſt cõtra 8 ſm minata aliquo numero ſed olum ſecundum ſpeciem ſ; eaxꝝ rationeʒ ſicut ſunt tranſcendentia ⁊ entia alia mathe wh 6 neceſarium eſt ꝙ pꝛincipis ſint determinata ſecundumi maticalia taia aũt ſunt ſeparata ſecundui rationem ⁊ ſe uoi— numerum Iioquin eſſet pꝛincipia infinta numero er cundum eſe non quideʒ ꝙ eſſe non habeant in materia nm ſun go ſequitur ꝙ neceſſe eſt eſſe ſpecies pꝛeter ſenſibilia ⁊ ſed quia eis non repugnat eſſe ſine materia. Sed cuʒ in n mathematica pꝛima ſequela ſic patet. Mam ſient ſe habẽt tellectus noſter ortum habeat a ſenſu ⁊ nihii intelligat udun pncipia ſenſibilium ad ſenſibilia: ita ſe habẽt principia niñ quod cadit ſub ſenſu. Oꝛitur hic difficultas quomo m mathematicalia ad mathematica quia tam in ſenſibilibꝰ do poſſimus intelligere iſta tranſcendentia ⁊ ſubſtantias rim— e— ne 3 cũ ſint uns anſeſtum eſt g in ſenſibilibus pꝛopter hoc ꝙ ſunt plu ſenſibilia cadunt ſub ſenſu. ¶ Sed pꝛo amplioꝛi intelle — ra indiuidua vnius ſpeciei ſpecialiſime pꝛincipia ſenbi ctu hums eſt conſiderandum ſecundo ſecundum Doc. nchn 3 lium non ſint determinata ſecundum numerum ſed ſo; ¶ S. Super boetio de trinitate queſtione vltima ar. ſcõo bd lum ſpecie. Miſi foꝛte accipiantur pꝛopꝛia pꝛincipia hu⸗ in coꝛpoꝛe:quod in qualibet cosnitione eſt duo conſide nwonn ius indiuidui que ſunt etiam numero determinata ergo rare.ſ.pꝛincipium ⁊ terminum Pꝛincipium quidem dum⸗ eadem ratione in mathematicis pꝛincipia non poterunt ad appꝛehenſionem pertinet:terminus autem ad indi⸗ n 1 eſe determinata numero ſed ſolun ſecundum ſperiem cium. Ibi enm cognitio perſicitur:pꝛmncipium ergocu cim quia ſunt plura indiuidua eiuſdem ſpeciei. i vero non iuſubet noſtre cognitionis eit in ſenſu quia ex appꝛehen umm ponantur alique alie ſpecies pꝛeter ſpecies ſenſibiles ⁊ ſone ſenſus cauſatur appꝛehenſio fantaſie que eſt motus um mu mathe maticas pꝛincipia reruʒ non erunt determinata ſe factus a ſenſu· t phyloſophus dicit a na iteruʒ oꝛitur tmum⸗ cundum numerum ſed ſolum ſecundum ſpeciem.quod appꝛehenſio intellectina in nobis cum antaſmata ſint in a!— fuit probandam. C Pꝛeterea ⁊?. Ingeli jnnt pecies ſe/ tellectiue anime vt obiecta: vt patet tertio de anima.ſed we t parate a ſenſibilibus ⁊ mathematicis: vt patet 6.70. terminus cognitionis non ſemperẽ vnifoꝛmiter quãdo mo 2.8. huius ⁊ tamen ſunt pꝛincipia rerum:vt patet in ᷣn q;autem eſt in ſenſu quandoq; in ymaginationeʒ quan ani uw cipio pꝛimi huius ſecundum Voc. S. ergo pꝛincipia re doqʒ autem in ſolo intellectu quandoqʒ pꝛopꝛietates ⁊ . n⸗ nunm ſunt ſpecies ſeparate. Cꝛeterea 3. Rationes re accidẽtia rei que ſenſu demonſtrantur: uſſieier m 2
⁊ ſecundum eſſe inquantum fluit de pꝛioꝛi in poſterius ⁊ ſecundum renouationem ſitus ipfius mobilis quod in ſpacio fertur de pꝛioꝛi in poſterius ſicut latius patet per Poc. P. In tractatu de tempoꝛe ⁊ nunc circa inem. ¶Ad pꝛimam autem rationem dubij dicendum eſt ꝙ illa dicuntnr ſimul que ſunt in eodem nunc ſſecundum ſubſtaniiam ⁊ ſecundum eſſe.non autem illa que ſunt in
habet in ſuis cauſis conſideratum ergo ſpecies eſt ſepʒ rata a rebus ⁊ cum vniuerſale ſit pꝛincipium ſequit᷑ ꝙ aliquid ſeparatum a ſenſibilibus ⁊ mathematicis ſt ÿn cipium ⁊ ſubſtantia rerum ¶ ed icontrariuʒ arguit phyloſophus:quia ſi ponatur ſpecies ſeparatas eſſe ⁊ ꝙ pꝛincipia non ſolum ſunt determinata ſpecie ſed etiaʒ
numero: illa inconuenientia ſequuntur que adducta ſunt

eõm.60·
*
Terti
primuntnaturam rei:tunc opoꝛtet indicari ve rei nau⸗
aquod facit intellectus vnifoꝛmiter his que ſenſus de⸗
monſtrat de re. Et huiuſmodi funt omnes res materia⸗
les que ſunt determinate ad naturam ſenſibileʒ. Et ided
in ſcientia naturali terminari debet cognitio ad ſenſum.
ſcilicet hoc modo iudicemus de rebus naturalibus ſecũ
dum ꝙ ſenſus eas demonſtrat: vt patet in tertio celiã mundi ⁊ qui ſenſum negligit in naturalibus cadit in er⸗ roꝛem. Et hec ſunt naturalia que ſunt concreta cuin inẽ teria ſenſibili ⁊ motu ⁊ ſecundum eſſe ⁊ ſecundum con⸗
ſiderationem. quedam vero ſunt quoꝛum iudiciuin non
dependet ex his que ſenſu percipiuntur due quãuis ſe⸗ qundum ſe ſint in materia ſenſibili tamen ſecundum rõ nem diffinitiuam ſunt a materia ſenſibili abſtracta. Judi cinm autem potiimum de vnaquaqʒ re ſit ſecundum eins diffinitiuam rationem. ¶ Sed qꝛ ſecundum ratio nem diffinitinam non abſtrahunt a qualibet materia ſed ſolum a ſenſibili ⁊ remotis conditionibus ſenſibilibꝰ ad puc remanet aliquod ymagmabile:ideo opoꝛtet in tali⸗ bus ꝙ iudicium ſumatur ſecunduʒ id quod vmaginatio demonſtrat. huiuſinodi autem ſunt mathematicalia in mathematicis autem opoꝛtet iudicium ſen cognitione terminari ad ymaginationem non ud ſenſum: quia iudi cium mathematicum ſuperat appꝛehenſionem ſenſus. Vnde non eſt idem iudicium de linea mathematica qñ qʒ quod eſt de ſenſibili.ſicut in hoc ꝙ linea recta tangit
ſperam ſolum ſecundum punctum quod conuenit recte
linee ſeparate:non autem recte linee in materia vt dici tur in pꝛuno de anima CMuedam vero ſunt que exce dunt ⁊ id quod cadit ſub jenſu ⁊ id quod cadit ſub yma⸗ ginatione.ſicut illa que omnino a materia:non dependet neqʒ ſecundum eſſe neq; ſecundum conſiderationem. Zt vero talium cognitio ſeu iudicium non debet termi nari neq; ad ymaginationem neqʒ ad ſenſũ. Ped tamen ex his que ſenſu vel vmaginatiõe appꝛehẽduntur in ho rum cognitionẽ deuenunꝰ vel per viaʒ cãlitatis cũ ex ef fectu cauſa cognoſcitur que non eſt effectui commenſura ta ſed excellens vel per exceſſum. vel per remotionem quando omnia que ſenſus vel vmaginatio appꝛehendit de his rebus ſunt ſeparata. quos modos cognoſcendi di
uina ey ſenſibilibus ponit Pionyſius in libꝛo de. di.no.
Viti ergo poſſumus in dininis ſenſu ⁊ vmaginatione ſi⸗ cut pꝛincipijs noſtre conſiderationis:ſed non ſicut termi nis: vt ſcilicet iudicemus talia eſſe diuina qualia ſunt que ſenſus ⁊ ymaginatio appꝛehendit:deduci autem ad ali quid eſt ad illð terminari.⁊ ideo in diuinis neqʒ ad vma ginationem neq; ad ſenſum habemꝰ deduci. In mathe maticis autem ad ymaginationem ⁊ non ad ſenſuʒ in na turalibus vero etiam ad ſenſum ⁊ pꝛopter hoc peccant q in his que ſijnt partis ſpeculatiue pꝛocede re nituntur.ſec ille foꝛmaliter. Peatus vir qui intelli git. Et idem eſt iudicium de mathematicis ſicut de diui nis vt ex dictis einſdem Woctoꝛis Bancti manifeſte eli f 1 ergo dicendum ꝙ pꝛincipia e Ad pumum fectiuã ⁊ finalia ſiue motiua p ma ſimt determinata ſecundum numerum:ſed puncipia
intrinſeca ſunt determinata ſecunclum ſpeciem ⁊ non ſe
cundum numnerum ſaltem quo ad nos ſecus ex parte rei
ſicut enim indiuidua ſunt ſinita ſecundum naturam infint᷑
ta autem quo ad nos:ita ⁊ pꝛincipia intrinſeca eoꝛum ſũt
deternmata ſecundum naturam ſed indeterminata exn
te ñoſtre cognitions. ¶ Id ſecundum dicendum ꝙlicʒ angeli ſint pꝛincipia rerum ſenſibilium quodammoo s ctiua ſeu motina non tamen ſunt pꝛincipij foꝛmalia pꝛe dicabilia de ſenſibilibus de quibus platoici loqueba ponendo ſpecies ſeparatas a ſenſibilibus vt ipꝛimo di ctum eit tůmn de platonis poſitione agebatur. TAd ter tium dicendum ꝙ ſi accipiatur ratio pꝛo exemplari vel vdearſic rationes rerum ſunt ſeparate a ſenſibilibus. Sʒ tales rationes non ſunt ſpecies pꝛedicabiles de eis vt ſa
tis manifeſtum eſt igitur nihil ad pꝛopoſitum.Et ſi die
tur:idem eſt modus quo deꝰ cognoſcit ſe ⁊ alias res ſed cognoſcit ſe per ſuam eſſentiam ergo cognoſcit alias res per ſuas eſſentias cognoſcu autem alias res per ratiões
ydeales:ergo ille rationes ſunt eſſentie reruʒ · CId hoc reſpondet oc. G. in de ueritate q.ʒ. ar. pꝛimo advlti mum.vbi ſic ait · ꝙ deus eodem modo cognoſcit ſe ⸗ alia ſi accipiatur modus cognitionis ex parte cognoſcen
tis non autem ſi aceipiatur ex parte rei cognite:qꝛ creatu
ra que adeo cognoſcitur nõ eit idem ſecundum rem cuʒ medio quo deus cognocit ſed ipſe eſt idem re cum eo.
Ande nulla multiplicitas in eius ſcientia ſequitur. Idec ille. CAd quartum dicendum ꝙ methaphyſicalia illa qᷓ foꝛmaliter pꝛedicantur de ſenſibilibus ſunt quedam p̃n cipia vᷣm rationem ſed non ſecundum rem vt ſupꝛa expo ſituʒ eſt ar.i.c. de vniuerſalibus ⁊ de ente ⁊vno. Et licet methaphyſicus conſideraret pꝛopꝛias ſpecies omnium rerum:non tamen eas conſiderat ſecundum pꝛopꝛias ra tiones ſed ſecundum communem rationem entis. Vt patet per Doc. S. Buper boetio de trinitate queſtione penultima ar.vltimo ad ſextum vbi dicit ꝙ methaphyſi cus conſiderat etiam de ſingulis entibus non ſecunguimn pꝛopꝛiaas rationes per quãs ſunt tale vel tale ens ſed ſe cundum ꝙ participant communem rationem entis. Et ſic etiam pertinet ad eius conſiderationeʒ materia ⁊ md tus Mec ille. Idem dicit in pꝛohemio ſententiaruʒ ar. ſecundo in coꝛpoꝛe. Abi ſic ait methaphyſica que conſi derat omnia inquantum ſunt entia non deſcendit ad pꝛo pnam cognitionem moꝛalium vel naturalium. Ratio enim entis cum diuerſificata ſit in diuerſis non eſt ſuffici ens ad ſpecialem rerum cognitionem. Mec ille. C Id vltimum dicenduʒ ꝙ vninerſale ante rem ſecundum eẽ quod habe t in pꝛincipijs ſuis ⁊ cauſis effectiuis pꝛece dit ſingulare natura. NMon tamen pꝛopter hoc opoꝛtet ꝙ tale vniuerſale conſideratum vt eſt natura pꝛedicabilis ð ſenſibilibus ſicut platonici ymaginabantur. Bic ſeparatũ ſecundum eſſe a ſingularibus ſed ſolum ſecundum ratio nem. Duod autem ſit aliquod vniuerſale ante rem inre ⁊ poſt rem patet per Doc. S.ſecundo ſententiarum di.
3..z· arti.ſecundo ad pꝛimum vbi dicit ꝙ triplex eſt vniuerſale quodam eſt in re ſcilicet naturs ipſa que ẽ in
particularibus quamuis in eis non ſit ſecundum rationẽ
vniuerſalitaris in actu Et eſt etiam quoddam vniuerſ
le a re acceptum per abſtractionem:⁊ hoc quidem po
rius eſt ⁊ hoc modo foꝛme angeloꝛum non ſunt vni nerſales. Et eſt etiam vniuerſale ante rem quod eſt pꝛꝰ ipſa re.ſicut foꝛma domus in mente ediſcatoꝛis. ⁊ per hunc modum ſunt foꝛme vnuerſales reruʒ in mente an gelica exiſtentes non ita ꝙ ſint operatiue ſed quaſi operi tinis ſimiles ſicut aliquis ſpeculatiue ſcientiam operiti
uam habet Mec ille.
8
¶Mueſtio, u. e actiditate ⁊ potentialitate ⁊ ſingula ritate pꝛinmumnaruln rerum.*
n gliter nderandum re⸗
* ſtat de actualitate 7
Wtentialitate pꝛincip ioꝛum ipſarmm re
1 rům ſenſibilimn. CLirca quod quert duo. C Pꝛimo vtrum pꝛincipia rer
ſint aciu vel potentia. ¶ Becundo vt
Nui Fniuerſalia vel ſingularia.
¶ bi in ꝓpoc. S.⁊ phyloſopho. Mis autem affine eſt qhrevtruin poteſtate ſunt elementa aut aliquo alio in d.Mam ſi aliter pꝛins aliquid erit principijs alind pꝛi oꝛ drit poteſtas cauſa illa: ſed poſibile non eſt neceſuriũ ilo modo ſe habere. Piwero poteſtate ſunt elementant hil entium eſſe conuenit:nam poſſibile eſt eſſe quod nò dum en ens:ſit enim non ens. nihil autem ſit impoſſibi
hunz eſſe has igitur dubitationes querere neceſſe eſt.
zd pumn
1623
5
3 14% d ua
ce

Mueſtio
ſic pꝛoceditur. idet
F= pꝛimum ꝙ pꝛincipia ſunt ĩ po⸗
pꝛins principijs. Pcd hoc eſt incòueniens ꝙ aligd ſit Rt aliter q; in potentia. Sequela pꝛima patetqꝛ potentia
eſt pꝛioꝛ actu quod patet ex hoc ꝙ pꝛius eſt aquo nõ cõ nuertitur eſſendi cõſequentia.ſed potẽtia eſt huiuſmodi re
ergo ⁊c̃. CP⁊Ex duobus exiſtentibus in actu non
nnn poteſt fieri. num tertum quia diſtinctoꝛum inquantu enn buiſmodi non ſit vnio Opoꝛtet ergo ꝙ alterum ſit in . potentia ⁊ alterum in actu ex quibus ſit vnum: non ergo
omnia pꝛincipia ſunt in actu. CP. 3.res pꝛoducuntur 4ez. 4 meſſe per motumn:ſed motus eſt actus entis in potẽtia vt
ſMen cm6. patettertio phyſicoꝛum.ergo idem quod pꝛius. ¶ Sed demt mcontrarium arguit phyloſophus ꝛnam ſi pꝛincipia ſint Aduon tantum in potentia erunt non entia ⁊ per conſequens ef⸗ ubswint fegus nibil erunt· ⁊ ſic nihil erit in entibus quod eſt in ewunt coflueniens. Aſumptum pꝛobatur quia ulnd quod eſt n poſſibile eſſe nondum eit ens · quod ſic patet nam quod onn eſt non fit ergo id quod fit eit non ens:ſed nihil fit miñ qð demoſnnn poſſibibile eſt eſſe. ergo omne quod eſtpoſſibile eſſe eſt cbhria p non ens. ⁊ ſic in potentia tantum eſſet unndeinit non entia quod fuit pꝛoban um. R dicendum g in eo quod mo⸗ — S eſp ondeo uetur de potentia ad actuʒ po tentia eſt pꝛioꝛ acm:vt patebit. ↄ. huins q. F̃.ar.1.ſim mrmn pliciter tamen actus eſt prioꝛ potentia quia id quod mo tuſs cin hetur de hotentiã ad actuʒ non poteſt moueri niſi per ali pr n quid in actu: ⁊ ſic opoꝛtet pꝛimum pꝛincipium eẽ in actu iunnpin hec Voc. S. in pꝛeſenti lectione. Cſdro cuius declara- — tione conſiderandum eſt ꝙ antiqui non conſiderantes dif — ferentiam inter ens actn ⁊ purumn nihil poſi uerunt mate eum— rriale pꝛincipiuʒ eſſe ens actu de ſe. Jriſto. vero inter ens mtun actu ⁊ purum nihil poſuit medium.i.ens in potentia.1 andn poſuit pꝛincipium materiale eiſe de fe ens in potẽtia tmñ. wid u Etquiã potẽtiapura nõ põt ſe ipfam reducere ad actum unmnſia ideo poſuit pꝛincipium efficiens in actn quod materiam — ducit— actũt fed quia huinſmodi—— pꝛncipiũ m extrinſecum ⁊ cũ materia vt dictum eſt de ſe non ẽ ens em actu ſed in potentia ideo phyloſophus poſuit aliud prin geonnu cipium intrinſecum quod eſt actus materie.⁊ hoc ẽ for nemmt ma qua materia habet eſſe foꝛmaliter. Sic ergo in rebꝰ ent ilim compoſitis vnum pꝛincipium intrinſecum de natura ſua eſt potemtiatantum./ materiam alteruʒ eſt actus ſcilicet — oꝛma. In ſimplicibus vero ipſum pꝛincipium intrinſe⸗ — m cum eſt ipſa foꝛma: que licet componatur exquo eſt ⁊
quod eſt: non tamen componitur ex materia ⁊ foꝛma.
Qnde in ipſis foꝛma eit actus: ⁊ tota ſubſtantia ipſoꝛuʒ: Bed quantum ad pꝛincipia extrinſeca pꝛincipium effici
ens eſt actus. Bmiliter ⁊ vltimus ſinis ſimpliciter Sʒ tum. uantum vero ad eſſe intentionale eſt actu. CæEx
quo patet reſponſio ad titulum queſtionis ⁊ ad argumẽ ta:ſi diligenter ea que dicta ſunt conſiderẽtur.
C bi in Doc. S. ⁊ pho. Et vtrum vniuerſalia ſint xõ.
rerum ſunt vninerſalia ⁊ non ſinguſaria.Vaʒ
Meſſent ſingularia eoꝛum non eſſet ſciẽtia neqʒ
intellectus:cunn ſingularium non ſit ſcientia: ſed ↄſequẽs
eſt falſum.qꝛ pꝛedicamentoꝝ que ſunt vninerſalia ẽ ſcia. itur ⁊c̃. Gp.⁊0 effectus ad cauſaʒ debet eſſe pꝛopor tib vt patet ſecundo phyſicoꝛum Sed aliquis eſt eife ctus vninerſaliſimus ſcilicet eſſe ꝛimum enim rerũ ceaturarum eſt eiſe ergopꝛinn eius eẽ vniuerſaliſimũ. C Mretera z0 que inueniuntur in piuribꝰpit dici vni nerſalia:cũ pꝛopter ea aliqua dicant᷑ eſſe vlin qꝛ pꝛedicã
nm 5.
tentia ⁊ non in actu Main ſi pꝛincipia rerum
eſſentin actu ſequeretur g aliquid eſſet prius qꝛ huiuſmõᷓi omnia ſůt ↄpoſita ex materia ⁊ foꝛma. Vn
pꝛius pꝛimo pꝛincipio · ergo impoſbile eſt ꝙ pꝛincipiũ
ſpectu actus. Bequitur autem ſi eſt ꝙ poſit eſſe. non au tem ex neceſſitate ſequitur. Si eſt poſibile ꝙ ſit in actu:
ſinis pꝛopinquns quantum ad eſſe reale eſt potentia tan
— n ſic pꝛocedit᷑. i B ſecundum kehrau u
Andecima
tur de pluribus ⁊ ideo pꝛedicent᷑ de pinribus qꝛinue⸗
niunt in pluribuſiſed pꝛincipia rex.ſ.materia ⁊ foꝛma in
neniuntur in pluribus immo in ommbus materialibus:
de phyloſophus in pꝛimo phyſicoꝛum ponit tria eẽ pᷣn
cipia rerum naturalium ſcilicet materiam ⁊ ſoꝛmã que
ſunt pꝛincipia per ſe⁊ pꝛiuatione:que eſt pꝛincipium P accidens ergo ⁊c̃. CSed incontrarium arguit phyloſo
phus. Mam nullum cõmuniter pꝛedicatum de muitis ſi
gniſicat hoc aliquid ſed ſigniicat quale ſecundum quali⸗ tatem ſubſtantialem. Sed ſubſtantia ſignificat hoc aliqd vt patet in pꝛedicamentis. Si ergo pꝛincipia ſunt vniuer laliã ſequitur ꝙ pꝛincipia non erunt pꝛincipia ſubſtantia⸗
rum neqʒ ſubſtantie rerum. Maioꝛ pꝛobatur qꝛ quod ſi gnificat hoe aliquid eſt per ſe ſubſiſtens. quod autem ĩ ſe ſubſiſtit non poteſt eſſe in muitis.quia id quod eſt in mł n non eit in ſe ſubſiſtens ꝛniſ ipſum eſſet multa· quodẽ
extrã rationem comunis.Mam commune eſt vnum in
multis. ⁊ ſic videtur gꝙ pꝛincipia rerum. Sunt ſingula⸗ ra ⁊ non ſingularia.
Reſpondeo dicenduʒ ꝙ hec queſtio ſoni
tur in.yo. huiuſ.q.⁊. ar.I.vbi
oſtenditur ꝙ pꝛincipia ⁊ ſubſtantie rerum non ſunt vni⸗
nerſalia ſi loquamur de pꝛincipijs ſ ecunduʒ ꝙ ſubſiſtũt in re extra animam ſed ſunt ſingularia. quod ſic patet.nã ſoꝛtes ᷣm ꝙ ſubſiſtit in rerum natura extra animam non componitur ex oſibꝰ ⁊ carnibus in communi nec ex ſan guine in communi. Sed ex his carmbus ⁊ ex his oſſib? ⁊ hic homo non generatur eſe abhomine in communi: ſed ab aliquo homine. Nerumtamen huiuſmodi pꝛinci pia apud intellectum vniuerſaliter accipi poſſunt que di cerentur pꝛincipia hominis in eommuni. Bed quia hic queritur de pꝛincipijs eſſendi que quãnis ſint realiter ea dem cum pꝛincipijs cognoſcendi differunt tm̃ ſcðʒ rõnẽ
ideo magis dicenduʒ eſt ad pꝛeſens pꝛncipia ſingulariũ eſſe ſingulariaqᷓ; vniuerſalia: quãuis illa eadem pꝛinci
pia vt ſunt pꝛincipia cognoſcendi ſecundum quemmot
dum opoꝛtet eſſe in intẽllectu in materialia ſunt vninerſa
lia ſicut ideʒ eſt re quod eſt vniuerfale ⁊ ſingnlare diuer ſum tamen Fᷣm rationem. ¶Conſiderandum eſt etiam ꝙ ſi vninerſalia haberent eſſe ſecundum modum Mlato nis ⁊ ponerentur pꝛincipia entium ſicut Plato poſuit:
dhuc non poſſet faluari ꝙ pꝛin? eſſent vlalia quamuis
hoc dixerit plato quia onine quod per ſe ſubſiſtit eſt hoc aliquid. Sed hoc aliquid eſt ſingulare. nõ ergo poteſt di
ci g pꝛincipia que ꝑ ſe ſubſiſtunt vt dicit Plato ſint vni
uerſalia. ¶ Adhuc ſi neceſſe ſit huiuſmodi pꝛincipia eſſe ſeparata ⁊ eſſe hoc aliquid ⁊ cum eẽ vmuerfulia pꝛedica
ta de ſingularibus pꝛedicatione eſſentiali ⁊ quidditatiua ſicut plato dixit ſequitur ꝙ vna res eſſet plura hoc aligd
verbi gratia ſoꝛtes eſſet pꝛumo hoc jpſum aliquid quod eſt res: ⁊ iteruʒ eẽt homo quod eſthoc aliquid ⁊ animal quod ſimiliter eſſet hoc aliquid ⁊ ſic de alijs vniuerſali bus.doc autem eſt inconueniens. Sic ergo non poteſt ſuſtineri poſitio platonis expoſita ſicut expoſuit eam ari⸗ ſtotiles quia ponit pꝛincipia non eſſe pꝛincipia.
A d pꝛimum ergo dðmvt dicit hic Hoctoꝛ
S. ꝙ non ꝑp hoc ſequit᷑ ſi p̃n
cipia ⁊ ſbe reꝝ ſint ſingulariaꝙ eoꝝ nð poſſet eiſe ſcia:tũ
quia res materiales ⁊ ſi ſint ſingulariter ſubſiſtentes ſunt intelligibiles tij:tum etiam qꝛ de ſingularibus eſt ſciẽtia ßᷣm vles eoꝝ rõnes per inteliectũ appꝛehẽſas.jjHec ille.
EEx quo pʒ quali.ſ.de ſingularibus ẽ ſcia obiectiue.ſ.
non ti quantũ ad rõnem ſciendi niſ in vli ⁊ per alteꝝ: vt
clarius patebit inferius in.y hnius.q.⁊t.ar.⁊. TEtñ di
catur res ſcibiles ſunt in aĩa. Si ergo de ſingularibus eẽt
ſcientia cũ ſint variabilia:ſequeret᷑ ꝙ ſcia eſfet variabiliſ.
CAd hoc rñdet Poc. S.in devitate.q.ꝛ. ar.Iʒ ad 3.di.
ꝙ pꝛopꝛiꝰmodus ſciendiẽ in ip̃o ſciente: non aũt ip̃a res
ſcita ſᷣm ſuã nim eſt in ip̃o ſciente:⁊ ideo varietas modi
ſciendi facit ſciam variabilẽ:non aũt variatio ſcitaꝝ. 3

Quarti
ee ille· Vinde bij dietũ ẽ ꝙ de ſingnlaribꝰ obiectiue.i. quantũ ad reʒ eitã eſt bñ ſcia:non aut q;tu ad rõnẽ ⁊ mo dum ſciendi. Et ñ viterius q̃rat. Bi de fingularibꝰnõ eſt ſcia quantũ ad modũ ſciendi vel hoc eẽt· qꝛ fingulariꝰ funtꝛaut qꝛ mãlia ſunt. Mon pᷣn:qꝛ ſic ð ſßis ſepatis nõ eſſet ſcia. eqʒ ⁊mꝛqꝛ tunc de mãlibus nõ eſſet ſcientia- Cdicendũ bꝛeuiter:ꝙ hoc eſt qꝛ mãlia ſunt: vt ſatis ꝑ per Woc. P. in de vitate. q.ʒ· ar?I.àd zmnꝛ vbi ſic ait. In cognitione ẽ duo ↄſiderare.i.ipſã inãʒ cognitiõis: ⁊ hoc tegt ſyẽʒ ᷣm ↄpationẽ quã hʒ ad itellectũ ĩ quo c⁊ de⸗ termĩatio cognitõis ad cognituʒ ·⁊ h ſegt᷑ relonẽ ſpẽi ad ip̃ʒ rẽ. vñ q̃nto ẽ ſilioꝛ ſpẽs rei cognite ꝑ modũ repſitatio ms:tãto ẽ cognitio vᷣtermĩatioꝛ:⁊ no Inagis accedit ad imãlitatẽ qͥ ẽ nã cognoſcẽtis inqjntũ hmõi tãto efficatius cognoſcẽ fac. Nec ille. Dð ſi iteꝝ arguãt Muicquid põt virtꝰ iferioꝛ põt ſupioꝛ cũ ſupioꝛ ſit potioꝛ inferioꝛ. Bed ſenſus g eſtvirtꝰ ſeu po iferioꝛ ĩteliectu põt cognoſcere ſingiare mãle nec ipedit᷑ ꝑp ſinglaritatẽ nec pp mãlitatẽ ipñꝰ obi: ergo ⁊ itellectꝰpoterit cognoſcẽ ip̃m ſingulare mãleꝛ nec ĩpediet᷑ ꝑꝑ ſingularitatẽ: neqʒ ꝑp mãlitatẽ: vt nũc ridẽdo dicebat ¶ Id hoc rñdet Poc. Sin vᷣ ꝑte q. 36 arꝰ.po ad 4m.ꝙ virtꝰſupioꝛ põt illud qð virtꝰ in⸗ ferioꝛ:ſʒ eminẽtioꝛi miõ. Nñ id qð cognoſcitſ enſus mãlr ⁊ ↄcrete:qð eſt cognoſcẽ ſingulare directe: hoc cognoſcit ſteilect? mãtt ⁊ abſtracte. qð eſt cognoſcẽ vle. Mec ille. Dð ẽ alijs vbis dicẽ. Intellect? põt cognoſcẽ:qœꝗd co⸗ Fnoſcẽ põt ſenſus ſy alro:qꝛ qð ſenſus cognoſcit cñ cõdi tionibꝰ idiniduãtibꝰ: itellectꝰcognoſcit idem abſtrahẽdo ab ipſis · qð ẽ cognoſcẽ ꝑ modũ vlis ⁊ qᷓſi reflere. No cuiꝰ maioꝛi declatiõe. P. J. p̃allegata. q.⁊ ar.in coꝛꝑc diẽ. Singlare in rebꝰ mãlibꝰ itellectꝰ n directe ⁊ pᷣꝰ co gnoſcẽ i põt. Imꝰ rõ eſt· qꝛ pᷣnn ſinglaritatis in rebꝰmã ſibꝰ eſt mã idiuidualis. Intellectꝰaũt nt̃ iteiligit abſtra⸗ hẽdo ſpẽʒ itelligibilẽ ab hmõi mã. Mð ãt a mã idiuidua li abſtrahit eſt vle. Tñ itellectꝰ nr̃ directe nõ eſt cogno⸗ ſcitiuꝰ niſi vliuʒ. Indirecte ãt et qᷓ̃ſi ꝑ quãdã reflexioneʒ põt cognoſcẽ ſiniare:qꝛ ẽt poſtq; ſpẽs itelligibileᷓ ab⸗ ſtrahit:nõ põt ᷓᷣm̃ eas actu itellige:niſi ↄuertendo ſead fantaſinata in qbꝰſpẽs itelligibiles itelligit: vt dĩ in li?ð aia. Iic igit᷑ ip̃m vle ꝑ ſpẽʒ itelligibilẽ directe itelligit: idirecte ãt ſingtaria quoꝝ ſũt fantaſinata.ßᷓ ille ibi foĩal. CAd ⁊m dicẽdũ ꝙ dupler eſt vle. Qðdã eſt vle in pᷣdi cãdo. Kliud eſt vñe in cãndo. Bicut. n eẽ eſt vliſſimꝰeffe ctus:ità pꝛuna cã cuiꝰẽ ꝓpꝛiꝰeffeciꝰꝛẽ vlifima in cãndo ⁊ monendo:hic ãt fit mentio de vlibꝰin pᷣdicando q̃ pᷣdicã tur de rebꝰſenſibilibꝰ. Et ſi dicat᷑ eẽ ẽ vliſſimuʒ in pᷣdicã
do.ergo ſua cã que ẽ deꝰdʒ eẽ vliſſima in pdicãdo. Alias
inter cãm ⁊ effectũ nõ ect ꝓpoꝛtio. ¶picẽdũ negando ↄſiaʒ: qꝛ ad hoc ꝙ effect?ꝓpoꝛtionet᷑ ſue cauſe:nõ regri tur oĩmoda ſimiſitudo. Buffiẽ. n. ꝙ ſit ꝓpoꝛtio ſilitudis. ñ ãt regrit᷑ ꝙ ſit ꝓpoꝛtio ydẽptitati vt ſepiꝰſupꝛa dem̃ẽ. ¶ Icd tertiũ dðʒ ꝙ huiuſmõi pᷣnꝰ.ſ.mã ⁊ foꝛma pit eð ſderari duplr.vno mõ qᷓ;tũ ad rõnẽ cõeʒ ĩ quo cõuemũt vel que cõuenit oĩbꝰ ·aliomõ qᷓ;tů ad eẽ reale qð hftĩ re rũ nã. Ji ↄñiderent pmõ ſic cõcedit᷑ ꝙ pñt diei vlia ex hoe ꝙ rõ q̃ cõuenit iſtis cõuenit ẽt alijs huinſinõi ſ; hoc nõ ſutficit ad mẽtẽ Mlatonis ꝙ volebat ipſe ꝙ ipſa pᷣn?
eſſent vlia nõ ſolum hoc mõ:ſed ẽt q;tũ ad eſſe qð hit in
rerũ nã:quo qdẽ inʒ ſi ↄſiderẽt᷑: nullo pacto pñt eẽ vlia. Tile eniʒ eſt vnũ in muitis. Sed mã ⁊ foꝛma qᷓ;tů ad eẽ reale: eſt vna ſed nõ in multis:nõ.n.innenit aliqua for̃a
que ſit in multis:ſilr nec materia. ũo ãt mã ⁊ foꝛma⁊
alia pꝛincipia ſint eadẽ vel diuerſa in diuerſis declarabit in. 1ꝛ0.lec. 4.⁊ in q̃ſtione drta einſdem.i⁊. articulo pᷣmo. ¶Et hec de his que tertiuʒ libꝛum cõcernunt dicta ſuf; ſiciant:in quo plura notabilia dicta.ꝙ. S. adducta ſunt vt lectoꝛibus pꝛebeatur occaſio:ne vt conſueuerunt ſaltũ
faciant ſed ſiducialiter ipſum legant ⁊ exponant.
CExplicit libertenius.
Setha.
Diici Flandrenſis ſuper quarum Mechaphrlce.
CAneſtio pꝛima. de ſtabilimento ſubiecti huius ſci⸗
CIncipiunt accntiſſime atqʒ pᷣclare gõnes Wagilti
entie diume. J 8 diſputatiue conſidera tis que in hac dinina et honoꝛabiliſſima ſcientia cõ ſiderari debent de eidem in p hoc quarto modo demõſtra
tiuo reſtat conſiderandum. Et quia pꝛins opoꝛtet cogno ſcere moduʒ ſcientie quã pꝛo Scedere ad ea de quibus eſt
ſentia: vt in ſcho habuum eſt. Ideo circa pꝛeſentem materam triplex occurrit cõ ſideratio. C Pꝛima conſideratio eſt de quibus eſt con⸗
CBecunda de rebus que ſub
ſideratio huius ſcientie. ⁊ hoc in qnto liꝰ.
conſideratione huius ſcientie cadunt.
¶ irca pꝛimum duo occurrunt conſideranda. ¶ Pꝛi⸗
mo de ſtabilimento ſubiecti huius ſcientie. ¶ecůdo de queſtionibus motis de conſideraione huius ſciẽtie.
TAca pꝛimum
rare trãſcendentia et potiſſime ens. ¶ Becundo xrum illa ſcientia que conſiderat illa tranſcendentia ſit alij par⸗ ticnlarium ſcientiarum. ¶ Tertio vtrum bec ſcientia ſit illa que cõſiderat tranſcendentia talia ⁊ potiſſime ens in⸗ quantum huiuſmodi. Cpi in oc. B.et pho. Eſt q̃dã ſcia: et eſt ⁊ ectioð?
— S pmum ſe pꝛocẽditur. Eide
eſſe aliquam ſcientiam que habet conſiderare ganſcendentia et potiſſime ens. Vaʒ illa que conſiderantur in aliqua ſcientia: debent eſſe alicuius ge⸗ neris determinati: vt pʒ pꝛuno poſteriox. Ped tranſcen dentia non ſunt alicuius generis determinati. Alias non eẽnt trãſcẽdentia:cuʒ ipſã trãſcẽdentia reperiant᷑ in omni
bus generibus · ſequit᷑ ergo ꝙ conſideratio eoꝛumn non
pertinet ad aliquam vnam ſcientiam. C Pꝛ. Pi ſic v onmia ↄſiderarent ĩ aliqj ſcia obiectiue: ita ꝙ quodlibet eſſet obiectum illius ſcientie: vel vnum obiectiue ⁊ al vt paſſiones.non pꝛimum:quia vnius ſcientie nõ ſunt di
uerſa obiecta neqʒ ſcõᷣm:qꝛ paſſio eſt extranee nature à
ſubiecto ᷣm ſcolam Poc. S.ſed alia tranſcendentia ab
ente nõ diſtinguũtur ab eo.ergo ⁊c̃. Cp 3. Mla que
pertinent ad cõſiderationẽ vnus ſciẽtie debent ↄuenre in vna ratione foꝛmali obiecti:cum ſcientia dicatur n ab vnitate foꝛmali obiecti. Bed trãſcẽdẽna nõ cõueniut
in vna ratione foꝛmali cum cauſent diſtinctas potentias:
vt pʒ de bono ⁊ vero. ergo idẽ ꝙ pꝛins. Cp 4. Na
que pᷣſupponunt᷑ in omni ſciẽtia nõ cõſiderant᷑ in aliquã ſciẽtia:cuʒ nihil ſit queſitũ ⁊ ſuppoſitũ: ſed trãſcendenuã cuʒ ſit pꝛima pꝛincipia incõplexa pᷣſupponunt᷑ in ommn ſcientia.ergo in nulla ſcia cõſiderant᷑. ¶ Ped cont eſt
phyloſophus in l̃a di · Eſt quedã ſcia que ſpeculat ens inq;tum ens ⁊ que huic inſunt fm ſe. Reſpondeo dicẽdũ ꝙ neceſſe eit eẽ aliquã *— ſcĩam que habeat conſiderarẽ ens inquantũ ens ⁊ per ſe aceñtia eius.ſ.alia tranſcẽdẽtis
que ſũt vnnm verum bonum aliquid ⁊ res quod ſie pio
bat Doc. S. Nam illa ex quoꝝ cognitione alioꝝ cogn⸗
tio dependet non debent ignota remanere: qꝛ ignoꝛtis
pꝛoꝛibus cia poſterioꝛa ignoꝛarent᷑:pᷣſertim ſiilaqᷓ ſunt pꝛioꝛa quo ad cognitionẽ niʒ ignoꝛent᷑ quslia fũt trãſcẽ
dentia potiſime ip̃m ens cũ ſit pᷣmů qð ab intellectu Iro
tur ꝙ non ſit neceſſe
queruntur tria. C Pꝛimo vtrum ne ceiſe ſit eiſe aliquam ſcientiam ad quam pertinet conſide
Le..
appꝛehendit᷑. Sed ens inquantũ hmõi ⁊ eaque inſun et
per ſe ſũt hmõi. iẽ.n.ex cognitiõe cõium:qbꝰ ignoꝛdlis
oĩa ignoꝛant. Vepẽdet cognitio reꝝ ꝓpꝛiax: ita ex co;n tione terminoꝝ trãſcendẽtiũ depẽdet cognitio termio ꝓpiio
107 1

pꝛopꝛioꝛum qui in fuo Intellectu quidditatino iſtos ter minos cõmunes compſectunt᷑ relinquitur ergo ꝙ talia debent in aliqua ſciẽtia conſiderari ne ignota remaneant. ¶Ced poſſet dici ꝙ quelʒ ſcientia conſiderat ens cũ ſba omnium ſciaꝝ ſunt ẽntia ergo entis conſideratio non per tinet ad aliquã ſciam determinataʒ. CAd hoc reſpõdet Doc. S.ꝙ lʒ ad quãlʒ ſcientiã pertineat conſiderare de ente pꝛopter rõnem adductam: non tamen quelʒ ſcientia conſiderat de ente vᷣm ꝙ eit ens. Sed ᷣm ꝙẽhmõi ens Vtputã vel numerus vel linea vel ens mobile aut aligd huinſmodi. Ujnde notanter in conclnſiõe ponebatur ens inquantum ens. C Dicebatur ẽt notanter. vt dicit Doc. S.· hic ⁊ que huic inſunt per ſe accidẽtia entis ⁊ non ſim pliciter que huic inſunt ad ſigniſicandum ꝙ ad ſcientiaʒ non pertinet conſiderare de his que ꝑaccidẽs inſunt ſuò ſubiecto ſʒ ſolum de his que per ſe inſunt. Beometris n·non conſiderat de triangulo ytrů ſit cupꝛeꝰvel ⁊ igne ns ſed ꝙ hʒ tres angulos eqnales ⁊̃. ic igitur ſua cu⸗ ius ens eſt ſpm non opʒ ꝙ conſderet que infunt enti per Acidens qʒ ſie ↄñideraret accidentia queſita in oĩbus ſciẽ tijs cum omnnia accidentia inſunt alicui enti: non tamẽ 5ʒ ꝙ ęt ens · Que.n.ſunt per ſe accidentia inferionis per ac⸗ cidens ſe habent ad ſuperius. Sicut per ſe accidentia ho minis non ſunt per ſe accidentia aĩalis. Nec ille. N Moſ ſet etiam dici ꝙ ad aliquam ſcientiam pertinet conſidera re de ente ⁊ ad aliaʒ de paſſionibus entis qꝛ paſſio ⁊ ſßʒ genere dr̃nt. ¶ Bed dicenduʒ ꝙ ad eandem ſcientiã ꝑpti net ↄſiderare ſðʒ ⁊ paſiones:qꝛ vnius demonitrationis eſt vnus effectus ·.vna ſcientia. Ged ad vnaʒ demõſtra⸗ tionem pertinẽt m pꝛincipia ſubiecti ⁊ propꝛie paſſio⸗ nes: ergo ad eandem ſcrentiam pertinet eoꝛus conidera⸗ tio. ¶ Et licet paſſiones fiuentes a pꝛincipijs ſpecierum differant realiter ab eoꝛum ſubiectis etiam genere pꝛedi camentali:non tamen differunt in genere ſcibili. N Sed pꝛo amplioꝛi notitia tranſcendentium ⁊ eoꝛum ſufficien ⸗ tia cum diligentia:conſiderandum eſt id quod gloꝛioſus Poc. S. adducit in de veritate.q.pᷣ⁊.ar. pᷣo.in coꝛpe vbi ſic ait. ſicut in demõſtrationibus opoꝛtet ſeri reductionẽ in aliqua pꝛincipia per ſe intellectui nota:ita in inneſtigã do quid eſt vnumquodqʒ. Alias vtrobiqʒ in infinitũ ire tur. Et ſic periret omnis ſcientia ⁊ cognitio rernʒ. Ilud autem ꝙ pꝛimo Intellectus concipit quaſi notiſſimuz ⁊ in quo conceptiones omnes reſoluit eſt ens. Ut Auicen. dicit in pꝛio ſue methaphyſice. Mnde opoꝛtet ꝙ omnes alie conceptiones intellectus accipiantur ex addictiõe ad ens. Sed enti non poteſt addi aliquid quaſi extranea na⸗ turã per modum quo differentia additur generi vel acci dens ſubiecto: quia quelibet natura eſſentialiter eſt ens. Unde etiam pꝛobat phylo dphus in zo m ethaphyſice ꝙ ens non poteſt eſſe genus. Sed vᷣm hoc aliqua dicuntur addere ſupꝛa ens inquantum expꝛimunt modum ipſius entis qui nomine ipſius entis non expꝛimitur quod du⸗ pliciter contingit. Uno modo vt modus expꝛeſſus ſit ali quis modus ſpecialis entis. Bunt enim diuerſ Bradꝰ entitatis Vᷣm quds arcipiũtur diuerſi modi eſſendi: ⁊ iux ta hos modos accipiuntur diuerſa genera rerum: ſßz.n. non addit ſupꝛa ens aliquam differentiam que ſigniicet Aiquaʒ naturam ſuper additam enti. Sed nomineſubſtã tie expꝛimitur quidam ſpecialis modus eſſendi.ſ.per ſe ens:⁊ ita eſt in alijs generibus. Alio modo ita ꝙ modus expꝛeſſus ſit modus generaliter conjequens omnne ens. Et hic modus dupliciter accipi poteſt. Uno modo m Pconlequitur omne ens in ſe. Ilio modo ᷣm ꝙ conſeg tur vnumquodqʒ ens in oꝛdine ad aliud. Si pꝛimo mo⸗ do: hoc eit dupliciter vel qꝛ expꝛimit ĩ ente aliquid affir⸗ matiue:vel aliquid negatiue:non autem innenitur aigd affirmatine dictum abfolute quod poſſit accipi in omni ente niſi eſſentia eius vᷣm quam eſſe dicitur: ⁊ ſic imponi tur bocnomen res quod in hoc differt ab ente ᷣm Zncẽ no in pꝛimo mechaphyſice ꝙ ens ſumitur ab actu eſſen⸗ diſed nomen rei expꝛimitquidditatem ⁊ eſſentiam en⸗
Pima
kis· negatio autem que eſt conſequens omne ens abſoiti⸗
te ẽ indiuiſio:⁊ hãc expꝛimit hoc nomen vnumn:mhil enĩ
Sliud eſt vnum qᷓ; ens indiuiſum. Si autem modus en⸗
tis aceipiatur ſecundo modo.ſ.ᷣm oꝛdineʒ vnius ad aite rum: hoe poteſt eſſe dupliciter. no modo ʒʒ diuiſionẽ vnius ad alterũ. Et hoc expꝛimit hoc nomen aliquid: di cutur· n·aliquid quaſi aliud quid. Vlnde ſicut ens dicitur num inquantum eſt indinium in ſe: ita dicitur ajiqnid mduantum eſt diuiſum ab alijs. Alio modo ʒ conueniẽ tam vnius entis ad aliud:⁊ hoe quidem non poteſt eſſe niſi accipiatur aliquid quod natum ſit conuenire cum om
ni ente. Moc autem eſt animaque quodammodo eſtom Lec.iʒ. ⁊ nia ſicut dicitur intertio de anima. Inanima autem ẽ vis co
cognoſcitiua ⁊ appetitiua. Lonuenientiam ergo entis ad appetitum expꝛimit hoc nomen bonũ.nde in po ethy coꝛum dicitur:bonum eſt quod omnia appetunt: conne nientiam vero entis ad intellectum exprimit hoc nomen verum. Omnis auteʒ cognitio perſcitur per aſſimilatio nem cognoſcentis ad rem cognitam:ita ꝙ aſimilatio dcã
eſt cauſa cognitionis ſicutviſ us per hoc g diſponitur per
ſpeciem coioꝛis cognoſcit coloꝛem. ec ille foꝛmaliter. CIdem dicit quañ foꝛmaliter in tractatu de genere cir
c pꝛincipium ex quo patʒ que ſunt trãſcendentia ⁊ qud imiliter qualiter conceptus eoꝛum ⁊.0. pꝛe
ſigniticent: dicamentoꝛum addit aliquid ſupꝛa conceptum entis: qð diligenter pꝛo his que inferius tractabũtur memoꝛie cõ mendandum eſt.
3312 erg dicendum: ila que cõ Ad Pimum enn i dnn ſcientia de
bent eſſe eiuſdem determinati generis ſcibilis: non antẽ vt dictum eſt requiritur ꝙ omnia ſint eiuſdem generis pꝛedicamentalis ſen nature.lias ſubiectuʒ ⁊ paſſio que deriuantur de eo non pertinerent ad conſiderationẽ vn
ſcientie. ¶Ad ſecundum dicendum: ꝙ duplex eſt paio
quedam eſt realis. Ilia eſt notionalis:ſicut pꝛopꝛietates ſubſtantie a phyloſopho in pꝛedicamentis adducte dicũ tur paſſiones notionales ſubſtantie:⁊ tales paſſiones non Opoꝛtet ꝙ diſtinguantur realiter ab his quoꝛum ſůt pꝛo
pꝛietates. Ged paſſio realis eſt dupler: quedam eſt ſpe
cialis.ſ. que fluit a pꝛincipiis ſubiecti: ⁊ talis realiter dif fert a ſuo ſubiecto:ſicut riſibile differt ab homie. CIlia eſt paſſio cõmunis que non fluit realiter a pꝛincipijs ſub iecti. Sed ſecundum rationem addit aliquid ſupꝛa ſubie ctũ:⁊ conuertibiliter pꝛedicatur de eo: talis autem non ſemper realiter diſtingnitur a ſubiecto. Unde cetera trã ſcendentia ab ente vocantur paſſiones generales qne non diſtingunntur ab ente:ideo argumentum non concludit:
CAdtertium dicendum:ꝙ licet verum ⁊ bonun habe
ant diuerſas rationes in můtandi potentias: conueniunt tamen in vna foꝛmali ratione conſiderationis.ſ.in ratione entis inquantum huiuſinodi.nde eoꝛum conſideratio ad eandeʒ pertinet ſcientiam ad quam conſideratid entiſ. Mam vt dicit Voc. S.in. Iæꝛc.q. F4 · ar⁊. ad pꝛimuz ꝙ in diſtinctione habituum vel potentiarum non eſt conſi derandum ipſum obiectum materialiter: ſed ratio obie cti differens ſpecie ⁊ etiam genere:quamuis autem con traria ſpecie differant dinerſitate rerum. Tamen eſt ea dem ratio cognoſcendi vtrũqʒ: quia vnum per aliud co gnoſcitur:⁊ ideo inquantum conueniunt ĩ vna ratione co gnoſcibilis:pertinent ad vnnn habitum cognoſcitiunʒ. Mec ille. Mec opoꝛtet ſi cauſant diſtinctas potentias: ꝙ pꝛopter hoc cauſent diſtictos habitus pꝛopter eaque di ctã ſunt ſuperius libꝛo pꝛimo. Alud enim requiritur ad diſtinctionem potentiarum: ⁊ alið ad diſtinctionem ha bituum. N Sed tamen pꝛo amplion notitia habitunm ⁊ potentiarum confderandum eſt pꝛimo illud quod di cit Voc. P. in pꝛima ſecunde. bi fupꝛa in coꝛpoꝛe. Di cit enim ibi ꝙ habitus eſt foꝛma quedam ⁊ eſt habitus Moteſt ergo diſtinctio habituum ſecundum ſpeciem at tendi:aut fecundum cõmunem modum quo foꝛme ſpe
ice diſtinguuntur aut ſecundum inn moduʒ di
4
m37.

Quarti
ſinetionis habituuʒ · ¶ Diſtinguuntur ſi quidẽ fœme ad mnuicem ſeeundum diuerſa pꝛincipia actiua: eo omnne agens facit ſimile ſ ecundum ſpecieʒ. Mabitus aũt ipoꝛtat
oꝛdine ad aliud. Diuz ãt que dicuntur ſecundũ oꝛdinem ad aliquid diſtinguuntur ſecundum diſtinctionem eoꝛu ad que dicuntur. Eſt autem habitus: diſpolitio quedam
ad duo oꝛdinata: ſcilicet ad naturam ⁊ ad operationen conſequentem naturam. Sic ergo ſecunduin triã babi⸗
tus diltinguuntur ſpecie· Ano quidem modo ſecundum pꝛincipia actiua talium diſpoſitionum. Alio vero modo ſecundum naturam. Tertio vero modo ſecundum obie cta ſpecie differentia. Idec ille. Conſiderandum etiaʒ iecundo ilud quod adducit in pꝛima ſecunde vbi ſupꝛa articnio pꝛimo ad pumum: vbi ſic ait · Bicut in rebus na turalibus diuerſitas ſpecierum eſt ſecundum foꝛmam
diuerſitas autem generum eit ſecundum materiam: vt
Leec.1. dicitur inquinto in ethaphyſice Eaenim ſunt diu erſa ge c533. nere quoꝛum materia eſt diuerſ. Nta etiam diuerſitàs 33 obiectoꝛum ſecundum genus facit diſtinctionem poten⸗ tiarum.inde phyloſophus dicit in ſexto ethvcoꝛun:ꝙ ad ea que ſunt genere aitera ſunt etiam anime alie parti⸗ cule. Vinerſitas autem obiectoꝛum ſecundum ſpeciem facit diuerſitatem actuum ſecundum ſpeciem ⁊ per con⸗ ſequens habituum: quecunq; autem ſunt genere diuer⸗ na junt etiam ſpecie diuerſa ſed non conuertitur: ⁊ ideo diuerſaꝝ potẽtiax ſüt diuerſi actꝰſpẽ ⁊ diuerſi hitꝰ:nõ ãt opoꝛtet ꝙ diuerſi habitus ſint diuerſarum potentiaru?
Lectio.I.
ed poſſunt eſſe plures vnius. Et ſicut ſunt genera gene“
rum ⁊ſpecies ipecierum:ita etiam contingit eſſe diuer⸗ ſas ſpecies habituum ⁊ potentiarum. Mec ille. CSed ex his occurrit maxima diflicultas ad coꝛroboꝛationem argumenti pꝛeſentis. Mam ſi vt dictum eit diuerſitas ſe cundum genus obiectoꝛum faciat diuerſitatem potentia
rum:opoꝛtet ꝙ diuerſarum potentiarum obiecta ſint ge
nere diſtincta: ⁊ per conſequens ſpecie: quia dictum ꝙ quecunqʒ differunt genere differunt ſpecie: ſicut etiam Lectio.10 dicit phrioſophus quinto huius. Et cum diuerſitas ob⸗ 10 jectoꝛum ſecundum ſpeciem ſicut etiam dictum eſt faci⸗ at diuerſitatem habituum fecundum ſpeciem: neceiſe
erit dicere ꝙ quecunqʒ obiecta faciunt diſtinctionem po tentiarum faciant etiam diſtinctionem habituum. Cum ergo verum ⁊ bonum faciant diſtinctionem potentiarũ. Midelicet intellectus ⁊ voluntatis: cauſabunt etiam di⸗ ſtinctionem habituum.Et ſic non pertinebũt ad eandem ſcientiam:cum ſcientia ſit habitus intellectualis. ¶ Picẽ dum ꝙ ſicut diuerſitas obiectoꝛum ſecundum ſpeciem
naturèẽ: vt dictum eſt non facit diſtinctionem habituum
ſecundum ſpeciem: ſed ſolum diuerſitatem rationis co⸗ gnoſcendi:ita dinerſitas lecũdum genus nature non ſemn per facit diſtinctionem potentiarum ſed dinerſitas fecun dum genus imutandi.t quia non refert quedam obie⸗ cta differre ſecundum rationem ĩmutationis ⁊ conueni⸗
re in vna ratione foꝛmali conſiderandi ſicut patet de ve⸗
ro ⁊ bono lieet illa que differunt genere nature vel etiaʒ logico ſpecie differunt. Mamfeſtum eſt enim ꝙ verumn ⁊ bonum non differunt genere: cum inſeparabiliter in⸗
ueniatur in omni genere: habent tamen diuerſam ratio nem imutandi cum verum moueat intellectum ſecun
dum ꝙ ſuſcipitur in intellectu: bonum vero mouet vo⸗ luntatem ſecundum ꝙ voluntas tendit ad extra non au⸗
tem ſecundum ꝙ bonum recipitur in ea. Ninc eit quod
Lectio ·. phyloophus dicit ſexto huius ꝙ verum eit in itellectu ⁊ bonum in re. Cd quartum dicendum: ꝙ licet tran⸗ ſcendentia preſupponantur in qualibet ſcientia particula ri:non tamen pꝛeſupponuntur: ſed queruntur in ſcientia vniuerſali.
¶CIbi in Poc. S.⁊ phyloſc opho · ec autẽ nulli in pte.
dictarum eadem: aliarum enim nulla intendit vninerſali⸗ ter de ente inquantum cſt ens: verum partem eins abſci
dentes aliquam:circa quidem hanc ſpeculantur ipſum ac
Metha.
idens: veluti ſcientiarum mathematicc·
E ſic pꝛoceditur. Mi⸗ —— ſecundũ detur ꝙ ad ſeientiaʒ aliquam particularem pertinet conſideratio
entis ⁊ alioꝛum tranſcendentium. Mam om⸗ nis ſcientia eſt vnuerſalium ⁊ non ſingularium: ergo omnis ſciõtia eſt vniuerſalis quia habitus capit denomi⸗ nationem ab obiecto. Si ergo pꝛedicta tranſcendentia cõ ſiderentur in aliqua ſcientia ſicut pꝛobatum eſt: opoꝛtet ꝙ conſiderentur in ſcientia vniuerſali cumn eoꝛumn nulia
ſit ſciẽtia particularis. ¶ Mꝛeterea. ⁊v. Hi eſſet aliq̃ ſciũ
tia particularis: vel hoc eiſet quia ſubiectuʒ eius particu lariter ſubijcitur pꝛedicato ſcilicet pꝛopꝛie paſſioni: vel quia pꝛedicatum ineſt particulariter⁊ non vniuerſaluer ſubiecto. Mon pꝛimum:quia vniuerſaliter ſubiectum ſu bijcitur pꝛopꝛie paſſioni que eſt pꝛedicatum concluſiõis in demonſtratione. Meq; ſecundum: quia paſſio vniuer ſaliter conuenit ſubiecto: loquendo etiam de vniuerſali poſterioꝛiſtico: vt patet pꝛimo poſterioꝛumꝛ ergo nulla
eſt ſcientia particularis Et per conſequens idem quod
pꝛius. ¶ Pꝛeterea tertio. Ad eandem ſcientiam pexti⸗ net conſidèratio ſuperioꝛis ⁊ inferioꝛis: potiſime dum inferius non addit aliquam naturam extraneam ad ipſũ ſuperius. Hinc eſt ꝙ genus ⁊ ſpecies ad eandem ſcien⸗
tiam pertinent:ſicut pꝛincipium? pꝛincipiatum. Bʒ ens
eit ſuperius ad omnia entia particularia que non addũt aliquid ſupꝛa ipſum quod ſit ab eo extraneum vt ſuperi us multotiens conceſum eſt. Jgitur conſideratio entis pertinet ad particulares ſcientias que habent conſidera re partes entis. ¶ ꝛeterea quarto. Ad eandem ſcienti am pertinet conſidẽrare totum vniuerſale ⁊ partes eius ſubiectiuas. Jecd ſcientie particulares conſiderãt partes ſubiectiuas entis. hyſica enim conſiderat ens mobile: methaphyſica autkm ens quantum que ſunt partes ſub iectine entis. Jgitur conſideratio entis pertinet ad pari culares ſcientias. ¶ Sed contra eſt phyloſophus inpꝛe ſenti lectione ſic dicens. Ndec autem nulli in parte dicta rum eadem. Iliarum enim nulla intendit vniuerſaliter de ente inquantum eſt ens. I erum partem eius abſein dentes aliquam circa hanc velut ſcientiarumn mathema
tice ſpeculantur accidens.
dicendimn: ꝙ aliqua ſcientis Reſpondeo ad quam pertiet conſideratio entis ⁊ alioꝛum tranſcendentium. Mon eſt aliqua ſcien
tiarum particulariuʒ: quod ſic oſtendit Voctoꝛ Sãctus⸗ Mam nulla ſcientia particularis conſiderat ens vniuerſu
le inquantum huiuſmodi: ſed ſolum aliquam partemn en tis dinerſum ab alijs: circa quam ſpeculatur per ſe acci dens. Jed ſcientia communis conſiderat ens inquantuõ
ens ꝙ per ſe accidentia eius: vt in pꝛecedenti articulo de claratum eſt: ergo ſcia conſiderans ens inquantum ens ⁊ cetera tranſcendentia non eſt eadem alicui ſcientiarum particularium maioꝛ patet iductiue: quia ſcientia mache matica conſiderat aliquod ens ſcilicet enꝰ quantun. Si militer phyſica eõſiderat aliquod ens ſcilicet ens natur le:⁊ ſic de alijs ſcientijs: particularibus ergo nullaſcien tiarum particularium conſiderat ens. Vniuerſaliter inquantum ens eſt. Inde antiqui phyloſophi ſcientim nature pꝛimam phyloſophiam:putauerunt ſicut putale runt pꝛimum ens eſſe coꝛpus: vt dicit Voctoꝛ Sanciis in tractatu de natura generis in capitulo nono· Pedphi loſophus in ſexto methaphyſice docet de naturali phylo ſophia ſicut de quodam particulari ente habente in ie pn cipiuʒ motus ⁊ quietis. Mnde ⁊ materiale ens eit qui materia eſt in omni eo quod per ſe mouetur. Pubiecti enim naturalis phyloſophie eſt ens mobilẽ: ⁊ ideo ſu conſideratio ſecundum phyloſophum ibidem eſt circ? ea que ſunt in materia: vt in pluribꝰ: quod dicit pꝛopter
animam humanam que pertinet etiam ad—
—
5 3 5
ke
il ch
no

estnu den onn ts: poinn mnmnmij esu uint pꝛnoymni ulmunt oqrnem r ciimt ue bbet no.Mint
28 W
MAueſtio
quantuʒ eit foꝛma coꝛpoꝛis:licet per ſe eiſe poſt. qdeo
ſeiẽtia naturalis ſublternata eſt methaphyſice. Idec ille. ¶Tx quo patet ꝙʒ ſeientie particulares addunt aliquid ſupꝛaens cum ſpm ſcientie ſubalternate ſe habet ex addi tione ad ſubiectum ſcientie ſbalternantis. Unde ſcientie particulares non conſiderat ens ſecundum vniuerſalem
ſuperadditam. Ged hic oꝛitur difficultas. Mam ſuperi⸗ us in pꝛimo libꝛo queſtione octaua articulo quarto oſtẽ⸗ ſum eſt ꝙ ſcientia naturalis non ſubalternat methaphyſi ce· ic autem dicitur oppoſitum ſecundum doctoꝛem
Banctum. Mec valet concoꝛdantia vt videtur cum dice
batur g ſcientia naturalis eſt ſubalternata methaphyſi ⸗
eins conſiderationem ſed ſecundum aliquam rationem
ce comnmuniter accipiendo ſubalternationem ſed nõ pꝛo
pꝛie ſecundum ꝙ ſubiectum ſcientie ſubalternate contra
hit ſubiectum ſubalternatis per differentiam materialeʒ: quia enti nihil eſt extraneum. ¶Lontra hoc eſt Dpoctoꝛ
Sanctus in tractatu de natura generis vbi ſupꝛa ſie ſub⸗ dens. Ad cuius euidentiam conſiderandum eſt ꝙ dupli
cuer conuenit vnam ſcientiam alteri ſubalternari. UMno modo quando ſubiectum vnius eſt ſpecies ſubiecti alte
riu: ſicut homo eſt ſpecies animalis ⁊ animal eit pecieſ coꝛpoꝛis naturalis. Ideo ſcientia de animalibus ſubalter
nata eſt ſcientie naturali. Alio modo quando ſubiectum nferioꝛis ſcientie non eſt ſpecies ſubiecti ſuperioꝛis ſcien
tie ſed ſe habet ad illud: vt materiale ad ſuum foꝛmale
per quem nomen perſpectiua ſe habet ad geometriam.
Veometria enim agit de linea ⁊ alijs dimenſionibus ab ſolute ⁊ foꝛmaliter ad nullam materiam applicando:nõ
enim agit de linea in ligno vel ere. Sed perſpectiua agit de linea ſecnndum ꝙ eit in aliqua materia in qua videri poſſit. Unde agit de linea viſuali. A inea enim viſualis non ett ſpecies linee:ſicut triangulus ligneus non eſt ſpe cies trianguli: differentia enim non ſumitur a materia:⁊
hec eit ratio quare nõ eſt aliqua ſpecialis ſcientia alia de linea recta vel circulari. Iſto modo naturalis ſciẽtia quia applicat naturam entis ad materiam ſenſibilem eſt ſub methaphyſica que conſiderat de ente abſolute quia: ens
mobile non eſt ſpecies entis cum ens non eſt genus: vt
dictum eſt. ec ille foꝛmaliter. Cx quo videtur:ꝙ᷑
de mente Doct. ſit ꝙ ſcientia naturalis ſit pꝛopꝛie ſubal
ternata methaphyſice ſicut ꝑſpectiua geometrie. C ged conſiderandum eſt ꝙ tripliciter poteſt dici ſubalternari alteri. Eino modo ↄmuniſſime accipiendo ſubalternatio nem quando ſcilicet ſubiectum inferioꝛis ſcientie continr tur ſub ſubiecto alterius. Et ſic ſcientia de ſpecie dicitui
ſubalternari ſcientie de genere. ¶Alio modo commuſ non pertineat conſiderare de huiuſmodi
ter: quando ſcilicet ſubiectum inferioꝛis ſcientie addit all
quid materiale ſupꝛa ſubiectum ſcientie ſuperioꝛis: ſiug
illud materiale additum ſit extranee nature a natura illij cui additur ſiue non: ⁊ ſic ſcientia naturalis dicitur ſubꝗ ternari ſcientie methaphyſicali. Tertio modo pꝛopꝛie ſij
icet quando ſubiectumn inferioꝛis ſcientie addit aliqan differentiam materialem contrahentem ſubiectum jũpe
rioꝛis ſcientie que eſt extranea a natura ſubiectiſcientie ſu
perioꝛis alijs conditionibus ad pꝛopꝛiam ſubalternatio nem requiſitis debite reſeruatis que in pꝛimo libꝛo que
ſtione octaua articulo quarto adducte ſunt. Et ſic ſcientia naturalis non ſubalternatur methaphyſice. Unde ſupe/ rius Docto: Sanctus: notanter concludit ꝙ naturalis
ſcientia eſt ſub methaphyſica fed non ꝙ ſit pꝛopꝛie ei ſub
alternata. Ct quando dicitur ſicut ſè habet perſpectina
ad geometriam: ita ſe habet naturalis ſcientia ad metha phyſicam: hoc aduerbium ſicut non dicit omnimodam ſi
militudinem ſed ſolum ſimilitudinem pꝛopoꝛtionis: vt
atis patet ex dictis ſi diligenter— ₰ A ergo dicendum: ſicut dixit — d pMmum bertus in hoc quarto tractatu pꝛimo capitulo. Mꝛimo circa finem: ꝙ ſcientia dicitur particularis que conſiderat naturam dẽterminatam per
Puma
foꝛmam vnam generis aut ſpeciei. Et dicit᷑ ſcientia vni
uerſalis que eſt entis indeterminati fecundum ſe ⁊ fecũ
dum jui communitatem.dinde bidem ſic at. Mon dici
mus autem hic ſcientiam particularem: ideo ꝙ particu lariter ſubijciatur predicato: aut ideo ꝙ pꝛedicatum par ticulariter ⁊ non vniuerſaliter inſit ſubiecto. oc enim modo omnis ſcientia vnuerſalis ⁊ vniuerſalium eſt. ʒ dicimus ſcientiam particularem que conſiderans natu ramn deterininatam per foꝛmam vnam generis aut ſpe ciei aut paſſiones que ſcðᷣm illam naturam illius foꝛme illi enti determinato conueniunt vm ipſam naturam per quam determinatur.ſicut eſt coꝛpus phiſicum ⁊ quanti⸗ tas mathematica per oppoſitum autem dicimus ſcientis vnuerſulem que eſt entis indeterminati ſm ſe ⁊ 5m ſui onmutantem. Fic igitur patet ꝙ ſcientia vnuerſalis nõ
eſt aliqua particularium ſpeculatiuarum.ꝙ auteʒ hec ſci
entia vniuerſalis non ſit ſibi ſubalternãs particulares ſpe culatiuas:⁊ ꝙ iſta habita adhuc neceſſe int alie:iam du⸗ dum in ſcia pꝛimi libꝛi determinauimus. Nec ille. Et ꝑ hoc patet ſolutio ad ſecundum. ¶ Id tertium dicendum ꝙ ſuperius ⁊ inferius pertinet ad eandem ſcientiã ſi con
ſiderentur ᷣm vnam ⁊ eandem rationem cognoſcendi ⁊
reſpectu einſdem paſſionis. vnde ſcientia naturalis conſi⸗
derans ens mobile conſiderat etiam ens per reſpectũ ad
perfectiſſima hã
mobilitatem.ſed tamen ſuperius ⁊ inferius ſi conſiderẽ
tur vᷣm diuerſas rationes fœꝛmales cognoſcendi ⁊ in oꝛ⸗ dine ad diuerſas paſſiones:ſic pertinet ad diuerſas ſcien tias: ſicut patet de ente mobili ⁊ de animalibus: ſed ens in ſcientia vnuerſali conſideratur ᷣm communem ratio nem entis. In ſcientijs auteʒ particnlaribus non conſide ratur vᷣm cõmnnem eius raionem vnde vt ſic non Opoꝛ tet ꝙ conſideretur in ſcientijs particularibus. Simile eſt iudicium de alijs tranſcendentibus:⁊ per hoc patet ſolu tio ad quartum argumentum. e Cbiin Doc. P.⁊ philoſopho. Vuoniam autem pꝛin cipia ⁊ extremas querimus cauſas palam quia cniuſdaʒ eas nature ſecundum hanc eſſe neceſſe eſt:ſi ergo ⁊ entiũ elementa querentes eaqusſięerunt pꝛincipia:neceſſe ⁊ en tis elemema eſſe non ſecunduyn accidens: ſed inquantuʒ
ſunt entia: vnde ⁊ nobis entis inquantum eit ens pꝛime
cauſe ſunt aspienge.
5C N— rocedit. i S tei tium
ſcientiam que diuina dicitur ⁊ ſapientia
tranſcendentibus pꝛecipue de ente tan
de ſubiecto. Mam hec ſcientia eſt perfe ctiſſuma vt ſuperius oſtenſum eſt. ergo detconſidcrarc cum habitus perfectieneʒ ſumant ab obiectis. Sed ens vtrum ⁊ cctcra tranſcenden tia ſunt imperfectiſima: cum ſint confuſiſima. Vnum⸗ quodqʒ enim quantum accedit ad confuſionem tantuʒ ac ccdit ad imperfectionem. ergo hec ſcientia non habct con ſiderare pꝛedicta tranſcendentia. ¶ Mꝛeterca ꝛ0. d non pertinet ad conſiderationem alicuins ſcientie cuius partes
ſubiectiue non pertinet ad conſiderationem eiuſdem cum
eiuſdem ſcientie ſit conſiderare dẽ ſubiecto ⁊ de parnubus eius ſubiectis in oꝛdinẽ ad eandem paſſioncm vt ſuperi⸗ us conceſſum eſt. Scd ens per accidens eſt pars ſubiecti⸗
na entis:cum ens diuidatur in ens per ſc ⁊ ens per acci
dens. ⁊ tamen ens per accidens non eſt conſiderationis huius ſcientie. dit patct ſexto huius vbi philoſophus ꝙx.245 eludit ipſum a conſideratione cius. ergo nec ens pertinet Eeꝰ· õ·
ad conſiderationem huins ſcientie. ¶ Mꝛcterea 3?. De
ente non poteſt eiſe ſcientia. ergo hec ſcientia non conſi/
derat de ente tamq; de ſuo ſubiccto. Anteccdens pꝛoba/
nur quia omnis ſcientia eſt alicnns paſſionis que ſic eſt in ſubiecto g in numero eſt cum ſubiccto ſed dr̃ia eſt cauſa

mnmeri:ergo vbi nnlla eſt differentia ⁊ nulla diuerſitas nullus erit numerus:⁊ ſie nulla ſcientia: ſed paſſiones en tis non differunt ab ipſo ente · Igirur de ente non eſt ſciẽ tia¶ p qjrto. Ens eit creatum pꝛimum ⁊ non eſt ante ipſumcreatum aliud: yt patet per auetoꝛem de cauſis: ergo ens nulli eit ſubicibile: vt videtur ßʒ pꝛedieabile de omnibus:quia illud quod ſubijcitur alteri pꝛeſupponit ipſum: ⁊ ſie ſcientia non videtur eſſe de ente vt de ſubie⸗ ctoꝛ⁊ ſie idem quod pꝛius. Cp · vv. Si ens conſiderare tur in iſta ſcientia tãq; pꝛopꝛium obiectun haberet ratio
nem foꝛmalem obiecti:ci a ratione foꝛmali obieeti ſeien
tia habeat denominationem. el ergo illa ratio eſt ratio propꝛia ipſius ſubſtantie: vel cõmnnis ad ſubſtantiam? uccidens ſi ſit pꝛopꝛia:ſequitur ꝙ ſubſtantia erit ſubiectũ pnius ſcientie cum illnd dicatur ſubiectum ſub cuius foꝛ mali ratione onnia conſiderantur in ſetentia:ſi non ſit pꝛo pꝛia ratio ſubſtantie ſed cõmunis ad ſubſtantiã ⁊ accicẽs ⁊ pꝛopꝛia entis:ſequiturꝙ illa ratio erit pꝛeciſa a ratione ſubſtantie ⁊ ſic dabilis erit conceptus pꝛeciſus: entis etiã vnus:cum vnius ſcientie ſit vna ratio foꝛmalis. C Sed contra eſt phyloſophus in littera dicens. Quoniam aut pꝛincipia ⁊ extremas querimus cauſas: palam quia nãtu re cuiuſdam ipſus ſecundum ſe eſſe eſt neceſſe. Si ergoẽ entium elementa querentes hec queſierunt pꝛincipia:ne ceſſe eſt:elementa eſſe non ſecundum accidens ſed inquã tum entia. Unde ⁊ nobis entis inquantuʒ eſt ens pꝛime cauſe ſunt accipiende. Nec textus. Cum ergo illud ſit ſub iectum cuius cauſe queruntur:ſequitur ꝙ ens erit ſubie⸗ tum huins ſcientie. Reſi ondeo dicendum:ꝙ hee ſcientia que P Ie methaphyſica dicitur conſide rat ens tanq; pꝛopꝛium obiectum: quod ſic pꝛobat phy⸗ loſophus. Nam omne pꝛincipium ⁊ canſa eſt per ſe pꝛi cipium ⁊ cauſa alicuius nature. Bed nos querimus in hac ſcientia pꝛima rerum pꝛincipia ⁊ altiſimas cauſas ſi cutin pꝛimo dictum eſt:ergo ſunt cauſe per ſe alicuiꝰna⸗ ture. Sed non niſi entis: quod ex hoc patet: quia omnes phyloſophi querentes elementa entinʒ ſecundum ꝙ ſũt entia querebant huiuſmodi pꝛincipia ſcilicet pꝛima ⁊ al⸗ tiſſima:ergo in hac ſcientia querimus pꝛincipia entis in ⸗ quantum eſt ens: ergo ens eſt ſubiectum huius ſcien⸗ tie:quia quelibet ſcientia eſt querens cauſas pꝛopꝛias ſui ſubiecti.hec Doc. S. foꝛmaliter in pꝛeſenti lectione cir ca finem. Ex pꝛedictis ſequitur ꝙ tranſcendentiam alia pertinent ad conſiderationeʒ huius ſcientie: quia conſide ratio eoꝛum nõ debet indiſcuſſa remanere: vt patuit per pꝛimum articulum pꝛeſentis queſtionis:nec eoꝛum con ſideratio ꝑtinet ad aliqnaʒ ſcienriam particularem: vt pa tnit per ſecundum articulum. Ergo conſideratio eoꝛum pertinet ad hanc ſcientiam que vniuerſalis dicitur pꝛo pter rationem ſuperius adductam. ¶ Sed diceret ali⸗ quis ens non habet aliquam cauſam cum canſa pꝛecedat ſuum effectum: Sed enti nihil eſt pꝛius:nec quo ad nos nec etiam ſecundum naturã. Igitur ratio philoſophi ſup ponit falſum. ¶ Ad hoc dicendum ſicnt dictum eſt ĩ pꝛi⸗ mo libꝛo.q.pꝛima articulo.g.ꝙ ens creatum de quo eſt hie ad pꝛopoſitum.ſ.quod diuiditur in deceʒ pꝛedicamẽ ta habet aliquid pꝛius ſe ſecundum naturam ſcilicet crea
toꝛem qui eſt cauſa efficiẽs ⁊ finalis. Similiter ⁊ foꝛma
lis exemplaris cuiuſlibet entis creati licet ens quod diui ditur in deñ ⁊ creaturas non habet aliquid pꝛius ſecun⸗ dum naturam vt poſtea declarabitur. Sed quereret ali⸗ quis. Ad quam ſcientiam pertinet conſideratio ſubſtan kiarum ſeparatarum ſecundum pꝛopꝛiam earum roneʒ.
Tidetur ꝙ non ad methaphyſicam: quia vt fepe dictuʒ eſt methaphyſica conſiderat omnia ſub ratione entis in⸗ quantum ens ⁊ non ſub ratione talis entis:ergo ſubſtan ⸗ de ſeparate ſecundum pꝛopꝛiam earũ rationem non per tinent ad conſiderationem hnius ſcientie. Mon etiaʒ per tinent ad aliquam ſeientiam particularẽ:cũ non ſubiſcian tur motui neqʒ quantitati. Mec poteſt dici ꝙ ad nnilam
Metha.
ſrieniam pertineant· Sequeretur enim ꝙ ſcientie quei teilellectui humano ſubiacent non eſſent ſufficienter ab Ariſtotele enumerate cum tales ſubſtantie cognoſcibiles ſint ab mnrellectu viatoꝛis. ¶ Dicendum ꝙ pꝛediete ſub ſtantie non poſſunt conſiderari in aliqua ſcientia lecund pꝛopꝛiam rationem cum earum ratio ⁊ naturã pꝛopꝛi pꝛo pꝛeſenti ſtatu ab itellectu hũano itelligi nõ poſſit: ꝑti nent tamen pꝛopꝛie ad conſiderationem huins ſcientie: Nuia perfectius ratio entis in eis ſalnatur quam metha⸗ phyſieus querit. Elnde in ſcientijs particularibus nõ pol ſun conſiderari:quia in particulari earum natura octulta eſt ſicut dictum eſt: vt patet per Poctoꝛem Panctum in tractatu de natura generis cõ.ſexto. bi ſic dieit. ⁊1icet enim methaphyſici ſit de omnibꝰ ſub ratione entis:pꝛe ⸗ cipue tamen ad ipſum pertinet tractare de rebus ſepara tisuum quia perfectius ratio entis in eis ſalnatur quam methaphyſicus querit:tum quia in particulari eoꝛuʒ na⸗ tura occulta eſt. Unde non poteſt de eis icientia particn ⸗ laris eſſe ſicut eſt de rebus particularibus quarum quid ditarem appꝛebendimus · Vnde de entibus particulari⸗ bus ſcientie particulares ſunt. Moc autem non contingit in ſubſtantijs ſeparatis:quia de eis quodqd eſt ſcire non poſſumns. Theologi tamen de eis multa per reuelatio nem nouerunt.ec ille. Sed poſſet vlterius obici:pꝛin cipia non tractantur miſi in ſcientia pertractat de pꝛincipia tis:ſicut vnitas conſideratur in ſcientia que conſiderat de numero ⁊ punctus in qua cõſideratur de linea: ſimiliter materia ⁊ foꝛma que ſunt pꝛincipia coꝛpoꝛis conſideran tur in phyſica: ſed ſubſtantie ſeparate ⁊ in materiales ſũt pꝛincipia ſubſtantiarum coꝛpoꝛaliuʒ · idetur ergo ꝙ de beant conſiderari in ſcientijs particularibus que conſide rant huiuſmodi entia materialia. ¶ Sed diligentercum gratiarum actione conſiderandum eſt id quod gloꝛioſus doctoꝛ ſanctus dicit ſuper boetio de trinitate q̃ſtione pe⸗ nultima articulo vltimo. Ubi ſic ait pꝛincipioꝛuʒ duoũt genera:quedam enim ſunt que ſunt in ſeipfis quedaʒ na ture complete ⁊ ſunt nhilommus pꝛincipia alioꝛum:ſi⸗ cut coꝛpoꝛa celeſtia ſunt quedam pꝛincipia inferioꝛũ coꝛ poꝛum: ⁊ coꝛpoꝛa ſimplicia coꝛpoꝛum mixtoꝛuʒ:⁊ ided iſta non ſolum conſiderantur in ſcientijs. vt pꝛincipia ſũt: ſʒ ẽt vt ſũtĩ ſeipſis res q̃dã ⁊ ho tractat᷑ de ipſis ĩ ſcia:nõ ſolũ q̃ ↄſiderat pꝛincipiata:ſed habentjetiam per ſe ſcien tiaʒ ſepatã:ſicut pʒ de coꝛpibus celeſtibus de quibus eſt quedanmn pars ſcientie naturalis: pꝛeter illam in qua de⸗ terminatur de coꝛpoꝛibus inferioꝛibus:⁊ de elementis eſt ſcientia pꝛeter illam in qua tractatur de coꝛpoꝛibꝰmix tis: quedam autem ſunt pꝛincipia que non ſunt natureꝝoò plete in ſeipſis ſed ſolum ſunt pꝛincipia naturarum: ſicut vnitas numeri ⁊ punctus linee ⁊ foꝛma ⁊ materia coꝛpo ris phyſici.QMnde huiuſmodi pꝛincipia non tractantur ni ſi in ſcientia que tractat de pꝛincipiatis. Sicut autem vni uſcuiuſqʒ determinati generis ſunt quedam pꝛincipia cõ munia que ſe extendunt ad omnia pꝛicipia illius generiſ⸗ ita ⁊ omnia entia ſecundum ꝙ in ente conneniunt: habů quedam pꝛincipia que ſunt pꝛincipia commmunia omniů entium. Que quidem pꝛincipia poſſunt dici communia dupliciter ſecundum Auicennam i ſna ſnfficientia. Uno modo per pꝛedicationem:ſicut hoc quod dico foꝛma eſt quoddaʒ commune ad omnes foꝛmas:quia de qualibet pꝛedicatur. Alio modo per cauſalitatem: ſicut dicimns ſolem vnum numero eſſe pꝛincipium ad omnia gener
bilia. Omnia autem entium communia pꝛincipia ſũt:nõ 1e com 4
ſolum ſecundum pꝛnmnum modum quod appellat ph loſophus in vndecimo methaphyſice omnia entia babe re pꝛincipia ſecundum analogiam: ſed etiam ſecundum n modũ: vt ſunt quedam eẽntie numero exiſtẽtes om nium rerum pꝛincipia pꝛout.ſ.pꝛincipia actidentium re ducuntur in pꝛincipia ſubſtantie:⁊ pꝛincipia ſubſtantia; coꝛruptibilium in ſubſtantias incoꝛruptibiles: ⁊ ſic quò
dam gradu ⁊ oꝛdine in quedam pꝛincipia omnia pꝛinc pia entium reducuntur. Et quia id quod eſt bundin eſſeni
tis t) mo) vg ijn pae ſeru
rn

ouen
3
n. u Lec.2. iut
m„ 6„ — cð 15
Queſtio
eſendi omnibns opoꝛtet eſſe maxime ens: vt dicitur.ꝛv.
mechaphyſice. Ideo humuſmodi pꝛincipia oportet eẽ cõ⸗
pletiſima: ⁊ pꝛopter hoc opoꝛtet ea eſſe maxime actu: vt mhil vel minimum habeantde potentia:quia actus ẽ
iain Lec.9. pꝛioꝛ potentia: vt dicitur in.9o. methaphyſice: ⁊ pꝛopter
hoc opoꝛtet ea eſſe abſqʒ materia que ẽ potentia:⁊ abſqʒ
motn qui eſt actus exiſtentis ĩ potentia ⁊ huiuſmodi iũt
res diuine:quia ſi diuinũ alicubi exiſtit in natura tali ma xime in inateriali: ĩmobili exiſtit: vt dicitur.o. metha phyſice. uiuſmodi ergo res dinine quia ſunt pꝛiinci⸗ pia omnium entium ⁊ ſunt nihilominus in ſe nãe com/ plete dupliciter poſſunt tractari. Ano modo pꝛont ſũt pᷣn cipia omnium entium. Alio modo pꝛout ſunt in ſe res q̃ dam. Quia autem huiuſmodi pꝛincipia quãuis in ſe ſint maxime nota:tamen itellectus ſe habet ad ea: vtioculus noctue ad lucem ſolis: vt dicitur ĩ.⁊v. methaphyſice: per
lumen naturalis rationis pernenire nõ poſſumus in ea:
niſi ᷣm ꝙ in ea per effectus ducimur. Et hoc modoĩ ea phrloſophi puenerunt: vt pʒ ad ro.i.nuiſibilia dei ⁊c̃. Nnde ⁊ huiuſmodi res diuine non tractãtur a phyloſo⸗ phis niſi vt ſunt rerum ommum pꝛincipia:⁊ ideo pertra ctankur in illa doctrina in qua ponuntur illa que ſunt cõ⸗ munia omnibus entibus:que habet ſubiectuʒ ens inquã tum ens. Et ideo apud eos hec ſcientia diuina dicitur. ¶Eſt autem alius modus cognoſcendi ipſas res non ſo lum ſecundum ꝙ per effectus manifeſtantur: ſed ſecun ⸗ dum g ſeipſas manifeſtant. Et hunc modnʒ ponit apo ſtolus pꝛime ad coꝛ.ſecundo. Nue autem dei ſunt:nemo nouit niſi ſpiritus dei.ſlos autem non ſpiritum huꝰmũ di accepimus ſed ſpiritum qui ex deo eit vt ſcientiaʒ ⁊c̃. Et ibidem ſubdit. Nobis autem reuelauit deus per ſpi ritum ſanctum:⁊ per hunc modum tractantur res diuine ſecundum ꝙ in ſeipſis ſubſiſtunt ⁊ non ſolum pꝛout ſunt rerum pꝛincipia in ſacra theologia. Eſt igitur theologia ſiue diuina ſcientia duplex. Vna in qua conſiderantur res duiine non tanq; ſubiectum ſcientie ſed tanqᷓ; pꝛicipium ſubiecti. Et talis eſt theologia quam phyloſophi pꝛoſe⸗ quuntur que alio nomine methaphyſica dicitur. Alia vo eſt que ipſas res diuinas ↄſiderat pꝛopter ſeipſas: vt ſub iectum ſcientie. Et hec hec eſt theologi que in ſacra ſcri ptura tradiur. Atraqʒ autem de his eſt que ſunt ſepara ta a materia ⁊ motu ſecundum eſſe ſed diuerſimode ſecũ dum ꝙ muitipliciter poteſt aliquid a materia ⁊ motu ſe paratum eſſe. Mno modo ꝙ de ratione rei que ſeparata dicutur ſit ꝙ nullo modo in ateria ⁊ motu eſſe poſſit:⁊ ſie deus ⁊ angeli dicũtur a materia ⁊ moꝛn ſeparati. Alio modo ſic ꝙ non ſit de ratione eius ꝙ ſit in materia ⁊ mo tu:ſed poſſit eſſe ſine materia ⁊ motu: qnãuis inneniant quandoqʒ in materia. Et ſic ens ⁊ ſubſtantia potentia ⁊ actus ſunt ſeparata a materia:quia ſecundum eſſe a mate ⸗ ria ⁊ monn non dependet:ſicut mathematica dependent
que nunq; niſi in materia eſſe poſſunt:quãuis ſine mate
ria ſenſibili poſint intelligi. Theologia igitur philoſo⸗
phica determinat de ſeparatis. Becundo modo ſicut de
ſubiectis. De ſeparatis autem pꝛuno modo ſicut de pᷣn⸗ cipijs ſubiecti. Theologia vero ſacre ſcripture tractat de ſeparatis. ᷣmo modo:ſicut de ſubiectis: quãnis in ea tra⸗ centur aliqua que ſunt ĩ materia ⁊ motn ſecundum ꝙ re quirit rerum dininarum manifeſtatio.dec ille foꝛmalr. T Jed ex dictis oꝛitur dubitatio. Mam ſi(vt ait Voct. anctus) M ethaphyſica ſpeculatur ſubſtantias ſepara/ tas inquantum ſunt pꝛincipia ſubiecta cuʒ ſubiectum me thaphyſice ſit ens inquantum ens(ſicut dictum eſt in pꝛi moMequirur ꝙ ſubſtãtie ſeparate fen angeli ſicut Theo⸗ logi appellant ſint pꝛincipia entis: ⁊ cum nõ ſint materia⸗ lia nec foꝛmaa(vt patet ynerc finis ſequitur ꝙ ſint pꝛinci pia eiectiua reꝝ. Tunc vitra. Sunt effectiua non per ge nerationem:cum non generent: ergo ſequi videt᷑ ꝙ ſint
pꝛincipia reꝝ per creationem. CIcd hoe dicitur ꝙ ſub⸗
ſtantie ſeparate ſeu angeli nullo inodo poſſunt creare. Cu
ius ratio eit: quia creatio requirit potentiamn innitaʒ: cj
—
Pꝛima
ereare ſit aliquid ex nihilo facere. facere autem aliquid
ex nihiloꝛnihil pꝛeſupponit ex quo fiat. Mihil in ſin actio ne pꝛeſupponere requirit potentiam infinitam: ergo crea re requirit potentiam ininitam. Sed pꝛeter deum nulla ſubſtantia ſeparata habet potentiam infinitam cum: eius eſſentia ſit nita. Mam ſi eiſet infinita:compꝛehenderet in ſe omnem perfectionem:⁊ ſic eſſet deus: ex qno ſeque⸗ retur ꝙ multi eſſent dij quod eſt manifeſte falium: ⁊ con tra omnes phyloſophos recte ſentientes: pꝛeſertim con ⸗ tra Ariſtotelem qui duodecimum huius ſapientie libꝛũ concludendo dicit. Vnus ergo pꝛiceps. Relinquit᷑ itaq; ꝙ pꝛeter deum nulla ſubſtãtia ſeparata ſeu angelus crea re poſſit. Quod optume declarat Poctoꝛ Sanctus.⁊. di. pꝛima queſtione pꝛima articulo tertio ⁊ ĩ de potentia.q. tertia articulo quarto:⁊ in pluribus alijs locis ſue doctri ne: pꝛeſertim auteʒ i pꝛima.q.4 y. articulo quinto vbi ſic ait. Batis apparet in pꝛimo aſpectu ꝙ creare nõ põt eſſe pꝛopꝛia actio niſi ſolius dei. Opoꝛtet enim vniuerſalio res effectus in vniuerſalioꝛes ⁊ pꝛioꝛes cauſas reducere. Inter omnes autem effectus vniuerſaliſimum eſt ipſuʒ eſſe. Andet opoꝛtet ꝙ ſit pꝛoprins effectus pꝛime ⁊vni⸗ uerſaliſſime cauſe que eſt deus. Vnde ⁊ dicit in libꝛo de cauſis ꝙ neqʒ intelligentia vel anima nobilis dat eſſe:ni⸗ ſi inquantum operatur operatione diuia. Pꝛoducere au tem eſſe abſolute non inquantum eſt hoc vel tale pertinet ad rationem creationis. Ilnde manifeſtum eſt ꝙ creatio eſt pꝛopꝛie actio ipſius dei. ¶ Vontingit auteʒ ꝙ aliquid participat actionem alicuius alterius: nonvirtute pꝛopꝛia ſed inſtrumentaliter inquantum agit in virtute alterius: ſicut aer per virtutem ignis habet calefacere ⁊ ignire: ⁊ ſecundum hoe aliqui opinati ſunt ꝙ licet creatiò ſit pꝛo⸗ pꝛia actio vnuerſalis cauſe:tamen aliqua inferioꝝ cauſaꝝ inquantum agit in viriute pꝛime cauſe poteſt creare. Et ſic poſuit Inicennas:ꝙ pꝛima ſubſtãtia ſeparata creaia a deoꝛcreat aliã poſt ſe ⁊ ſbᷣaʒ oꝛbis⁊ aĩaʒ eiꝰ⁊ ꝙ ſba oꝛbis creat mãʒ inferioꝝ coꝛpoꝛũ. Er ſecundum hunc etiã mo dum magiſter dicit in quinta di.ꝗ.ſentẽtiaꝝꝙ deus po ⸗ teſt creature communicare potentiam creandiꝛ vt creet per minyſterium non pꝛopꝛia auctoꝛitate. Sed hoc eſſe non poteſt quia cauſa ſecunda inſtrumentalis non partici pat actionem cauſe ſuperioꝛis niſi inquantuʒ per aliquid ſibi pꝛopꝛium diſpoſitine operatur ad effectum pꝛincipa lis agentis. Pi igitur ibi mhil ageret ſecundum illud qð eſt ſibi pꝛopꝛium fruſtra adhiberet ad agendũ: nec opoꝛ teret eſle determinata inſtrumenta determinataꝝ actio⸗ num. Jicut enĩ videmus g ſecuris ſcindendo lignum: quod habet ex pꝛopꝛietate ſue foꝛme pꝛoducit ſcãni foꝛ⸗ mam que eit effectus pꝛopꝛius pꝛincipalis agentis. N⸗ lud autem quod eſt effectus dei creantis eſt illud quòod pꝛeſupponitur omnibus alijs ſcilicet eñe abſolute. Mn⸗ de non poteſt aliquid operari diſpoſitine ⁊ inſtrumenta⸗ liter ad hunc effectum cum creatio non ſit ex aliquo pꝛe⸗ ſuppoſito quod poſſit diſponi per actionem inſtrumenta lis agentis. Sic igitur impoſſibile eſt ꝙ alicui creature conueniat creare:neqʒ virtute pꝛopꝛia:ncqʒ inſtrumenta liter ſeu per miniſterium.Nec ille foꝛmaliter. C Ad ra⸗ tionem autem in contrarium:reſpondet᷑ concedendo pꝛi mam ſubſtantiam ſcilicet ꝙ ſubſtantie ſeparate ſint pꝛin⸗ cipia entium. Mec hoc eſt inconuemens:nec contra o⸗ ctoꝛẽ Sanctũ. Wam ipſe in pꝛohemio methaphyſice ex pꝛeſſe dicit. Subſtantie ſeparate ſunt vniuerſales ⁊ pꝛi⸗ me cauſe eſſendi. E iuſdem autem ſcientie eſt conſidera⸗ re cauſas pꝛopꝛias alicuius generis ⁊ genns ipſum ſicnt naturalis conſiderat pꝛincipia coꝛpoꝛis naturaiis. Ande opoꝛtet ꝙ ad eandem ſcientiam pertineat cõſiderare ſub ſtantias ſeparatas:⁊ ens commune quod eſt genus:cu⸗ ius ſunt pꝛedicte ſubſtantie communes ⁊ vniuerſales cau ſe:hec ille ibi foꝛmaliter. Lonceditur etiam ſecunda illa tio ſcilicet ꝙ ſint pꝛincipia effectina rerum. Sed nega⸗ tur aſſumpum in. 3. ꝙ non ſint effectina per generatio nem. Ad pꝛobationem dicitur ꝙ aliquid poteſt eſe eife⸗

Quarti
etiuum per generationeʒ dupliciter. dlno modo imme diate ⁊ ſic conceditur q non ſunt pꝛincipia effectiua ſicut
enim illnd ſit cauſa mediata alicuiꝰ effectꝰquod eſt cauſa
pꝛoceditur ratio. Alio inodo mediate: ⁊ ſic negatur · Cuʒ
cauſe ipſius ex qua directe ⁊ per ſe: ſi equitur ip̃e effectus
necenario poteit dicere ſubitantias ſeparatas ſeu ange⸗
los eſſe caulas mediatas generationis rerum. Mouent
enim cclum ex cuius motu ſequiur generatio ⁊ coꝛu⸗
ptio rerum. Minc Doctor Banctus in Wpuſculo.110.
queſitus an angeli ſint caufa omnius que generant᷑ ⁊ coꝛ rumpunt in hoc mundo reſpondens ait. Moe ex neceſſi
tate ſequit᷑ ſi ſunt cauſa motus celi qui eſt cauſa genera⸗
tionis ⁊ coꝛruptionis in iſtis inferioꝛibus coꝛpoꝛibꝰ: vt
Dionyſius dicit quarto capitulo de dininis nominibus
Vuodenim eſt·cauſa cauſe:
eſt cauſa ibi.— 1 ergo dicendum ꝙ ens pote Ad imum cõſiderari duplicit᷑. Ano mo
do quantum ad ſuas partes ſubiectiuas ⁊ pꝛincipia· Ft
ſic eit perfectſſimum:quia ſub ente cõtinẽtur perfectiſi
me ſubſtantie ſicut dictum eſt. Ilio modo poteſt conſide
rrari ᷣm ſe. It hoc dupliciter. Ano modo in cohcreto.⁊
ſic eit impfectiſimũ mijntuʒ cõfuſiſſimũ eſt. Alio modo
in abſtracto: vt accipitur pꝛo eſſe ⁊ ſſic eſt ꝑfectiſſimum:
quia ſimpliciſimũ: vt pʒ per Doc · · in de potentia.q · 7. ar.⁊0ad quartũ. ꝙ hoc ꝙ dico eſſe eſt inter omnia ꝑfe ctiſſimũ.quod ex hoc pʒ:quia actus eſt ſemper pfectioꝛ potentia.quelibet antem foꝛma ſignata non intelligit᷑ in
actu niſi per hoc ꝙ eſſe ponitur. Mã hũanitas vel ignei tas poteſt cõſiderari vt in potentia mãe exiſtens: vel yt
in virtute agentis aut etiam vt in jintellectu.ſed per hoe
ꝙ habet eſſe efficit᷑ actu exiſtens. Vnde pʒ ꝙ hoc quod
dico eſſe eit actualitas oĩuʒ actuũ:⁊ ꝓpter poc eit perfe⸗ ctio oĩnʒ pfectionũ.hec ille.&t paulopoſt ſubdit. Knde
non ſic determinat᷑ eſſe per alia ſicut potentia per actum ſed magis ſicut actus per potentiaʒ. Nam ſi in diffinitiõe foꝛmaꝝ ponunt᷑ mãe loco differentie:ſicut cum dicitur
ꝙ anima eſt actus coꝛpoꝛis phyſici oꝛgani. Et per hunc
modum hoc eſſe ab alio diſtingnit inquantũ eſt talis vel
talis nature.lec ille. CAd ſecunduʒ dicendum ꝙ ens
per accidens dicitur dupliciter. Vno modo dicitur ens per accidens: vt diſtinguit᷑ contra ens per ſe. t tale ens per accidens bene cadit ſub ↄſiderationẽ huius ſcientie.
Lectiop.
Nio modo ens dicitur per accidens:qꝛ eſt caſuale ⁊ foꝛ tuitum. Et tale poteſt dupliciter conſiderari: vt dicit
Docto: Sctũs ſuper de memoꝛia ⁊ reminiſcẽtia. Vno
modo per reſpectuʒ ad ſua pꝛincipia ⁊ cauſas. Et ſi ᷣm
eum bene cadit ſub cõſideratione alicuius ſcientie. Vlio
modo poteſt ↄſiderari in ſenſu compoſuo.videlicet vt ꝑ accidens eſt ⁊ foꝛtuituʒ. K ſic nõ cadit ſub ↄſideratione alicuius ſciẽtie.⁊ lʒ ↄtineat ſub ente ᷣm ꝙ ↄñiderat per
reſpectũ ad ſua p̃ncipia.nõ tamẽ habet rationeʒ entis in⸗
quantũ ↄſideratur tale ens vt caſuale ⁊ foꝛtuitũ: vt clariꝰ
60 hnius declarabit᷑.q.g.ar.pᷣo. C Acd tertium dicendũ
ꝙ in ſciõtia ſpeciali paſſio ponit in numeꝝ ↄtra ſubiectũ. Rt ſic facit numerum relem cum ſubiecto. Sed in ſciẽ⸗ tia cõmuni ſufficit ꝙ paſſio ᷣm rationeʒ differat a ſubie⸗
ctoꝛ ⁊ tali modo ponat in numero cum ſubiecto: Juz igi
tur hec ſcientia ſit cõmunis cuius ſubiectuʒ eſt analogũ: non opoꝛtet ꝙ ipſuʒ ſubiectuʒ ⁊ paſſio eiꝰ faciant nume⸗
rum realem. Wnde Albertus magnus in hoc 40 tracta⸗
tu pᷣ.capꝰ ⁊0. ſic ait. Iſta ſunt obiecta ſophiſtaꝝ.ens eſt
ſubiectum habens accidẽria multa que accidunt ei per ſe
que kʒ realem non habeãt differentiaʒ: hahent tamen dif ferentiamn in modo qð pʒ per hoc:qꝛ cum ens nihil ha⸗ beat ante ſe pʒ ꝙ non ꝓcedit in eſſe ſicut foꝛma alicui pꝛe cedenti addita:ſed ſicut ſubiectuʒ lin quo infoꝛmata ſunt
omnia ſequẽtia. Aita enim ex additione cuiuſdaʒ foꝛme
ſe habet ad ens:⁊ ſimiliter ſubſtantia ⁊ ſenius ⁊ ratio ⁊
intellectus Mec ille. CAd quartũ dicendũ ꝙ ſubiectuʒ
capitur dupliciter. Ano modo ꝓ eo qð ſubijcitur alicui
keut generi. Et ſic ens nõ ſubijcitur alicui.Alio modo ac
eipitur ſubiectum pꝛo eo quod pᷣſupponitur omnibꝰ ſe⸗ quẽtibus ⁊ eis omnibꝰ ſubſtat. Et ſic ens bene ſubijeit alicui. Slnde Albertus vbi ſupꝛa ſic ait. Mec dicitur eſſe ſubiectũ ſicut ſpecies que ſubijcitur generi differẽtia cõ ſtitutina. Jed dicitur ſubiectum ſicut id quod pᷣſuppo⸗ nitur omnibus ſequẽtibus ⁊ ſubſtat omnibus eis. Et ſic patet ꝙ licet ſequentia realem ad ipſuʒ non habeant dif⸗ ſerentiam:habet tamen ad ipſuʒ differentiaʒ in modo ⁊ hec differentia ſufficit ſcientie pꝛime phyloſophie. jdec ille foꝛmaliter. ¶Acd vltimum dicendum ꝙ pꝛopꝛia ra
tio foꝛmalis ipſius entis creati diuiſi in decem pꝛedica menta qð hie aſignatur pꝛo obiecto eſtꝓpꝛia rõ ipſius
ſubſtantie. Mec valet cõſequẽtia ꝙ ſubſtantia erit ſubie⸗
ctum huiꝰ ſcientie:quia hoc nomen ſubſtantia cũ abſtra⸗ ctiue deſignetur in oꝛdine ad accidentia nõ eſt impoſituʒ ad ſignificandũ illam rationem foꝛmalem ᷣm ꝙ cõpetit ipſi ſubſtantie pꝛop:ie ⁊ accidentibus attributiue. Fed hoc nomen ens cum cõcretiue deſignetur eſt impoſituʒ
ad ſignificandũ eandem rationem foꝛmalem:non ſolum
vt eſt ipſi ꝓpꝛia ſed etiaʒ vt ↄnenit accidentibug per at⸗ tributionem tantũ. Igitur nõ valet ↄſequẽtia. Vns ſigni ſicat ꝓpꝛiam rationẽ jubſtantie.ergo ſubſtantia eſt iubie ctum huius ſcientie:qꝛ non ſignificat eodem modo ſicut
ipſa: vt clarius in ſequẽtibus patebit:
Cueſtio ſcha. de ſolntione queſtionis moxe inpꝛece denti Nb aua querebatur· vtrũ huius ſcientie ſit cõ ſiderare ſubſtantias ⁊ accidentia ipſarum.
i D conſiderandũ reſtat de ſo
Einde lutione queſtionũ que in
d pᷣcedenti libꝛo mouebant᷑ de cõſidera⸗
tione huius ſcientie. CLirca qð triplex
occnrrit cõſideratio. ¶ꝛimo de ſolu
3 tione queſtionis qua querebatur. vtru huins ſcientie eſſet cõſiderare de ſubſtantia ⁊ accidenti⸗ bus. ¶ Becũdo de ſolutione queſtionis qua querebat᷑ vtrum huius ſcientie ſit cõſiderare de iſtis cõmunibus que ſunt vnun ⁊ multum:idem ⁊ diuerſum oppoſiuʒ ↄtrarium ⁊ huiuſmodi. ¶ Tertio de ſolutione queſtio⸗ nis qua querebatur. vtrum huius ſcientie ſit cõſiderare
pꝛima pꝛincipia demonſtrationis. ¶ Lirca pꝛimũ que⸗
runtur nonem. Cꝛimo vtrum huus ſcientie ſit con⸗ ſiderare tam de ſubſtantia qᷓ; de accidentibus. ¶ Scðo
trum ens pꝛedicetur equiuoce de ſubſtantia ⁊ accñte.
¶ ertio vtrum ens pꝛedicetur vninoce de ſubſtantia
ꝗ accidente. CMnarto vtrum ens pꝛedicetur analogice
de ſubſtantia ⁊ accidente. ¶M ninto. Bi p̃dicetur analo gice · vtrum ſit dabilis conceptus ſine analogus ſiue eg⸗ nocus pꝛeciſus a cõceptu ſubſtantie ⁊ accitis. ¶ Beyto vtrum ens ſigniticet vnuz cõceptuʒ diſiunctũ. T epti
mo vtrum ens pꝛedicetur ydemptice de ſubſtantia ⁊ ac
cidente · Nctauo vtrum pꝛiuationes ⁊ negationes pol
ſint dici entia. Mono vtrum huius ſcientie ſit pꝛinci⸗
paliter cõſiderare de ſubſtantia: ⁊ ſi ſic vtrum huius ſcie
ſit c̃ſiderare de omnibus ſubſtantijs.
¶Ibi in Poc. S.⁊ pho. Sed quẽadmodum ſalubꝛe omnne ad ſanitatem: hoc quidem ad conſeruationem:id vero in actione:aliud quia eſt ſignum vt vꝛins ſanitatis: hoc auteʒ qnia illius eſt ſuſceptibile ⁊ medicinale a me dicina: hoc enim habendo inedicinas dicitur medieins le illud vero ſuſceptibile ad eam: aliud vero per actus
eriſtentium medicine. Similiter autem alia ſumemus
his dicta ⁊ nie i ic pꝛoceditur · Vid
2 Mimum eur ꝙ kuins ſcientie non ſit cõſiderare tam de ſubſtantijs qᷓ; accid
tibus. Mam hec ſcientia abſtrabit a materi
x a moiů · ꝗʒ accñtia ↄſequũtur mãm: vt pʒ de qjntitae actione ⁊ paſione.ergo huiuſmodi nõ ꝑtinẽt ad ↄſiderꝰ
tionem huius ſcie. C Pꝛ Sube coꝛpoꝛet ꝛinctpe
. 4
„4. l0 6%%
11rz. lu
p ti
1.3“ d tü
ere
co
i
enr (
ſci ſec
pꝛeci demt lonen lerſ⸗

Queſto
nõ cðueniũt in vna ratione foꝛmali: vt pꝛobat ⁊oœe.S. in tractatu de natura generis.ergo a foꝛtioꝛi nec ſubſtã⸗ tia⁊ accidens: cum pius differant ſubſtantia ⁊ accidens q; ſubſtantia coꝛpoꝛea ⁊ incoꝛpoꝛea. Tum ergo illa que non conueniunt in vna ratione foꝛmali non pertineant ad eandem ſcientiam:ſequitur ꝙ hec ſcientia non habet
E. p*. conſiderare ſubſtantias ⁊ accidentia. C Mꝛeterea 3o. Bexto huius dicitur ꝙ hec ſcientia verſatur circa ĩmo⸗
bilia. Bed accidentia funt variabilia: cum poſſint adeſſe ⁊ abeſſe ſubiecto pꝛeter eius coꝛruptioneʒ: vt dicit phy
indunzt Cav. 4. loſophus pᷣmo topicoxꝝ. ergo ⁊c̃. ¶Mꝛeierea 40. o
ei
biliſſima ſcientia eſt de nobiliſimis entibus. Sed me⸗
idiun Lec.z. thaphyſica eſt nobilinima ſcientiaꝝ: vt dicitur pᷣmd hu⸗
idtmit nenfn
ius. Ium ergo inter omnia entia ipſa accidentia ſint im ⸗
perfectiſſima. Elidetur ꝙ eoꝛnmn conſideratio non per/ tineat ad hanc ſcientiam. ¶ Pꝛeterea yo. Scientia eſt
wni Le.13.4 de neceſſarijs: vt patet piimo poſterioꝛum. Sed ac⸗
5. — uimty in go ibtmh
cidentia non ſunt neceſſuria: ſed potius contingen /⸗ tia. ergo idem quod pꝛius. ¶ Mꝛeterea o. Omnnis creatura eſt mutabilis:cuʒ natura immutabilis ſoli deo vonueniat: vt Juguſtinus dicit. Gi ergo hec ſcientia cõ⸗
ideraret ſubſtãntias et accidentia: ſequeretur ꝙ non ab⸗
cutoim nit Lec.pᷣ?. ſtraheret a motu:quod eſt contra phyloſophuʒ.6 o.huiꝰ
ergo ⁊c̃. ¶ Bed cõtra eſt phyloſophus in littera dicẽs. Vuemadmodum ergo et ſalubꝛium omninm vna eſt ſcientia:ita hoc ⁊ in alljs:non quidam ſolum eoꝛuʒ que
ſecundum vnum dictoꝛum eſt vnius ſcientie ſpeculari:
ſed ⁊ dictoꝛum ad vnam naturam.et enim hoc modo quodam ad vnum dicuntur. 35 Reſpondeo dicendum ꝙ ad hanc ſcien ⸗ . tiam pertinet conſiderare ſub ſtantias et accidentia:et vnuerſaliter omnia entia.quod ſic pꝛobat phyloſophus ſecundum Boctoꝛem ſanctũ in pꝛeſenti paſſu. Quecunqʒ enim commmiter recipiunt pꝛedicstionem alicuius:lʒ illud non vninoce ſed analo⸗ gice de eis pꝛedicetur: pertinent ad vnius ſcientie conſi derationem: Sed ens hoc modo pꝛedicatur de omnibꝰ entibns.ſ.analogice.ergo omnia entia pertinent ad con⸗
deratidnem vnius ſcientie que conſiderant ens inijntũ
ens· um ergo hec ſcientia conſideret ens inquantum ens: vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. q.i.ar.i.relinquitur ꝙ ad
hane ſcientiam pertineat conſiderare omma entia: et per
conſequens ſubſtantias et accidentia. Minoꝛem pꝛobat per duo exempla.ſicut enim ſe habet ſanatiuum ad om nia ſana et medicatiuum ad omnia medicatina:ita ens ſe habet ad omnia entia ſed ſanatiunm non dicitur vniuo⸗ ce nec equiuoce ſed analogice de omnibus ſanis: quia
ſecunduin eandem rationem diuerſimode participataʒ. Omne enm ſanatiuun dicitur ad eandem ſanitatem. Eadem autem ſanitas eſt quam animal ſuſcipit: ⁊ vꝛina ſignificat medicina facit ⁊ dieta conſeruat: licet dinerſi⸗ mode participetur. Mam ratio fani ſecundum ꝙ dicit de dieta conſiſtit in conſeruando ſantatem.ſecuñduʒ vo quod dicitur de medicina in faciendo ſanitatem.⁊ ſchm ꝙ dicitur de vꝛmna:inquantum eſt ñignnm ſanitatis. ſe⸗ cundum vero quod dicitur de animali ratio cius eſt:ſe⸗ cundum ꝙ eſt ſuſceptiuum.ſimiliter aliquid dicitur me dicatiuũ. el quia habet artem medicine ſicut peritus medicus.el quia eſt bene aptum ad habendam arteʒ Medicine ſicut homines bene diſpoſiti ad illam artem. Vel quia eſt inſtrumentum ipſius medicine. tamen eſt eadem ars medicine quã medicus peritus habet: ⁊ ad quã aliqui bene ſunt diſpoſiti ⁊ ad quã aliqua inſtrumẽ taliter concurrunt. inde patet ꝙ hninſmodi analogice pꝛedicantur quia non ſecundum rationem penitus ean ⸗ dem neq;ʒ penitus dinerſam. Sed ſecundum vnam ra⸗ tionem diueſſimode participataʒ. Lum ergo ens ſimi⸗ liter ſe habeat ad omnia entia:ſequitur gꝙ analogice pꝛe dicabitur de omnibus: vt clariꝰ poſtea patebit. CSed duertenduʒ eſt ꝙ non eſt omnimoda ſimilitudo de en ke ⁊ pꝛedictis txemplis:vt innuit hic Doctoꝛ ſanctus:
Secunda
quia in pꝛedietis exemplis illud pꝛimum ad quod cete⸗ ra reducunturseſt ſinis vel efficiens. Sed ens ad quod cetera reducuntur non ſe habet vt finis vel vt efficiens: ſed magis vt ſubiectum. Eit tamen ſimile in hoc: quis
ſicut in pꝛedictis exemplis illnd pꝛimum ad quod cete⸗
„
ra reducuntur: non conuenit alijs ſecundum rationem penitus eandem neqʒ penitus diuerſam ſed analogice: ita eodem modo ens dicitur de omnibus entibus: vt di ctum eſt. 88 2 i ergo dicendusʒ ꝙ duplex e Zd pNmum ens.ſ.per ſe ⁊ accidens: vt dicitur. yo.huius.ens per accidens dupliciter dicit᷑.
no modo ens caſuale ⁊ foꝛtuitum xttale ens per ac⸗ comnlz.
cidens non conſideratur in aliqua ſcientia inq uantuʒ hu⸗ iuſinodi: vt ſepe dictum eſt. Ilio modo dicitur ens per accidens quod habet eſſe per aliud ſui generis. Et ſic quodlibet accidens dicitur ens per accidens. xt tale eſt dupler · Mam quodam eſt quod fiuit a pꝛincipijs ſpe⸗ ciei adequate:ſicut pꝛopꝛia paſſio:⁊ tale bene pꝛopꝛie pertinet ad conſiderationem alicuius ſcientie. Aliud eſt quocd fluit a pꝛincipijs indinidui: quod alio nomine vo⸗ catur accidens pꝛedicabile:⁊ tale poteſt dupliciter con ⸗ ſiderari. Uno modo ſecundum eſſe ſuum reale ratum in rerum natura exiſtens. Et ſic ad nullam ſcientiam per tinet eius conſideratio. Alio modo ſecundum rationem eius vniuerſalem ſecundum ꝙ habet pꝛincipia eſſen ⸗ tialia ſui generis:⁊ hoc duplſciter. Vno modo poteſt conſiderari fecundum pꝛopꝛiam eius rationem ſpeciſi⸗ cam · Et ſic pertinet eius conſideratio ad ſcientiam parti cularem. Alio modo ſecundum rationem eius vniner⸗ ſaliſſimam inquantum.ſ.conuenit in ratione entis. Et ſie eius conſideratio bene pertinet ad hanc ſcientiam. Tin⸗ de Doctoꝛ ſanctus ſuper Woecio de trinitate.q.yar. vltimo ad.& m. Bic ait. M ethaphyſicus conſiderat etiz de ſingulis entibus non jecundus pꝛopꝛias rationes per quãs ſunt tale vel tale ens:ſed ſecundum ꝙœ participant cõmunem entis rationem:⁊ ſic etiam pertinet ad eius conſiderationem materu ⁊ motus. ec ille. CAd ſe⸗ cundum dicendum ꝙ ſubſtantiam coꝛpoꝛeam ⁊ incoꝛ⸗ poꝛeam non habere conuenientam in aliqna ratione foꝛ mali poteſt intelligi dupliciter. Nel in vna ratione foꝛ⸗ mali conſiderationis que.ſ.eis conueniat methaphyſice loquendo:⁊ ſic negandum eſt: Mel quia conuemant in vna ratione foꝛmaſi nature:que.ſ.eſt vna ſecundum reʒ ex natura rei in ſubſtantia coꝛpoꝛea ⁊ incoꝛpoꝛea. Et ſic verum eſt ꝙ ſubſtantia coꝛpoꝛea ⁊ incoꝛpoꝛea non con⸗ neniunt in vna natura.ð autem hoc ſit de mẽte Poc. S. patet per dicta ſua in eodem tractatu vbi ſic dicit. Mniuerſale emm dicitur dupliciter. no modo ipſa na tura:cu iutellectus rationem vmuerſalitatis pꝛopter ali quid in ea inuentum attribuit. Et ſic vnuerſalia rerum naturas ſignificant ⁊ pꝛedicantur in quid. Animal nãqʒ dicit ſubſtantiam illius de quo pꝛedicatur: ſimiliter ei homo.. Et iſto modo non eſt vnum in multis. ĩmo natu ra pꝛedicamentoꝛum multiplicatur ſemꝑ ſubiectis mul tiplicatis. quot eniʒ ſunt homines tot ſunt animalia.Zlio
modo dicitur vninerſale natura illa conſiderata ſub in⸗
tentione vniuerſalitatis ſñibi attributa:⁊ ſic ꝓpter vnifoꝛ mitatem rationis inuentam in intentione que ſit per re⸗ motionem s materialibus conditionibus ⁊ omni diuer ſitate eſt vnũ in multis. Sic enim omnes homines ſunt vnus homo ⁊ vnum animal.In re igitur nihil commu ne eſt multis: quia quicquid eſt in re eſt ſingulare nulli cõmunicabile.quod autem cõmune eſt·agitur per intel lectum. Intellectus enim facit vniuerſalitatem in rebus
vt dicit Tõmentatoꝛ ſuper li de anima.poteſt enim in⸗
tellectus actionem ſuam eytendere ad omne ensꝛ quia ens ratonis in equo eſt cũ ente nature:vt dictũ eſt. i cũ de itellectu ſube que eſt genꝰ pꝛimũ nõ ſit ↄpoſitio materie ⁊ foꝛme nec eius oppoſitu vtrunqʒ poteſt ñbi accidere ſicut pʒ de ſubſtantijs ſeparatis et compoſitis

Lectiop̃?.
Ze.2.. 7.
remanerigitur de intellecu generis ſubſtantie cõmune per ſe eiſe quod tamen eſſe eſt differens ab eſſentia illi⸗ us generis. Et hoe ſolum cõmune eſt vtriq; ſubſtantie
mobuli.ſ.⁊ ĩmobili ſen ĩmateriali. Cum in onni re mo
buli neceſſario ſit materia: vt dicitur in·ðo.methapb yce. Et ideo hec rõ ſubſtantie logica eſt · nihil.n.cõe põt eſſe ſube coꝛruptibili et incoꝛruptibili mñi nomen que eſt lo
gica conſideratio cum nomina ſint note vel ſigna intelle
ctus: vt dicitur pꝛimo peryermenias. Exquibus mani feſtum eſt ꝙ ſubſtantie ſeparate ⁊ materiales non con neniuntmiſ in genere logico ſolum. hec ille. C Adter⸗
tium dicenduin ꝙ licet accidentia cõſideratã ineſſe rea ti rato ſint variabilia:tamen rationes vniuerſales eoꝛn ſunt neceſſarie ⁊ innariabiles:cuʒ ſint imateriales: pꝛin
cipaliter enim eit ſcientia de vniuerſalibus rationbus
rerun ſuper quas fundatur. Vnde Voctoꝛ · S ſuper
Woecio de trinitate. qðne. · aro.pꝛimo ad. ꝗ n. Pic ait Scientia de aliquo eſt dupliciter · Ano imodo pꝛimo⁊ pꝛincipaliter:⁊ ſic ſcientia eſt de vniuerſalibus rationi/
bus ſuper quas fundatur· Alio modo eſt de aliquibus ſecundario ⁊ quaſi per reflexionem quandam. Et ſic eſt
de rebus illis quarum ſunt ille rationes. Inquantum i⸗ las rationes applicat ad res etiam particulares:inquan⸗ tum ſunt adminiculo inferioꝛum virium ratione. n.vni nerſali vtitur ſciens ⁊vt re ſcita:⁊ vt medio ſciendi.per vniuerſalem emnm rationeʒ poſſum iudicare de hoc vel ilo. rationes autem ille rerum omnes ſunt ĩmateriales. Et ided quantum ad hoc omnis ſcientia eit de neceſſa rijs. Sed rerum quarum ſunt ille rationes: quedã ſunt neceſſarie ⁊ ĩmateriales: quedam cõtingentes ⁊ mobi⸗ les:et quantum ad hoc de rebus cõtingentibus ⁊ mobi libus dicnntur eſſe ſcienue. ec ille. Patet ergo quali ter de accidentibus ⁊ cotingentihus ⁊ mutabilibus poſ
ſit eiſe ſcientia:⁊ per hoc patet ſolutio ad quintũ. TAd
quartum dicendum ꝙ methaphyſica non conſiderat ex equo ſubſtantias ⁊ accidentia:ſed pꝛincipaliter conſide⸗ rat ſubſtantias inter quas pꝛincipaliſime cõſiderat ſub⸗ ſtantias ſeparatas: vt inferius patebit. igirur argumentũ non concludit. NAd quintum dicenduʒ ſicut ad tertiũ. ¶Acd vltimuʒ etiam ſatis patet ex dictis ſolutio. Ad uertendum tamen vt dicit oc. S. ſuper Woecio vbi ſupꝛa.ad vltimum ꝙ mutabilitas illa que competit om ni creature non eſt ſcõᷣm aliquem motum naturaiem: ſchᷣm dependentiã ad deum a quo ſi deſererentur: defi cerent ab eo ꝙ ſunt. D ependentia auteʒ iſta pertinet ad
cõſiderationeʒ methaphyſici potius qᷓ; naturalis.creatu re.n.ſpirituales non ſunt mutabiles niſi ᷓᷣm electioneʒ. Et talis mutatio non pertinet ad naturalem:ſed magis
ad diuinũ. Nec ille. ¶ Ibi in Voc. S.et pho. Ens autem multis quidem
⁊ nan equiuoce ⁊c.
ſic pꝛocediur. — S ſe undum Midetur ꝙ ens pꝛedicetur equiuoce de ſubſtantia ⁊ acciden te. Mam vt ſupꝛa adductum eſt arꝰ. pꝛecedẽ
dicitur modis: ſed ad vnum ⁊ ad vnam naturã aliquã:
ti. ad ſcõm eterno ⁊ tempoꝛali nihil eſt cõmune niſi no
men. Sed ſubſtantie ſaltem ſpirituales ſunt eterne ⁊ ac cidentia tempoꝛalia. ergo ſubitãtie ⁊ accidentibus nihil
erit eõmune niſi nomen.⁊ ſic nihil pꝛedicabitur de eis
niſi pure equiuoce. ¶ ꝛeterea⁊ꝰ. Quando aliquid pᷣ⸗ dicatur ᷣm nomen ⁊ non ſᷣm rationem aliquaʒ:pꝛedica
tur pure equinoce. Sed ſapientia pꝛedicatur de deo ⁊
creaturis ſcõm nomen ⁊ non ſchm aliquaʒ rationem. Quod ſic patet·nam remoto genere remouetur ratio ſi⸗ gnificata per nomen:vt ſi remoueatur ſubſtantia:remo⸗
uetur ratio animalis. Sed ſapientia que reperit in crea
turis eſt qualitas que remouetur a ſapientia que attri⸗ buitur deo · ergo nulla ẽ ratio eadẽ que cõueniat vtriqʒ. Cum ergo idem ſit iudicium de ſapientia ſicut de ente quantum ad pꝛedicationem:ſequitur ꝙ ens pꝛedicabi⸗
tur pure equoce de deo ⁊ creaturis:⁊ ſimiliter de ſub⸗
ſtantia ⁊ accidente:cuʒ eadẽ ratio ſit de vtroqʒ· NP ʒ. Quecunqʒ in vno cõueniunt ſunt tranſinutabilia adinui
cem:ſed fubitantia et accidens non ſunt trãſmutabilia ad
inuicem:cum eyx ſubſtantia non fiat accidens nec ecõuer ſo·ergo ſubſtantin ⁊ accidens in nullo cõueniunt niſi in nomine. Et ſic ideʒ quod pꝛius. ¶ Mꝛeterea o. Ibi nulla eſt ſimilitudò:ibi nihil poteſt cõmuniter pꝛedica⸗
ri niſ equiuoce. ed inter ſubſtantiam ⁊ accidens nul⸗
la eſt ſimilitudo:cum ſimilitudo ſit rerum differentium eadein qualitas.ergo ⁊c. C Pꝛeterea Maioꝛ eſt differentia inter ſubſtantiam et accidens qᷓ; inter nume⸗ rum ⁊ albedinem. Sed ſtultum eſt dicere numerum aſſimilari albedini. Ergo ſtultius eſt dicere accidens a ſimilari ſubiecto. Et ſtultiſſimum erit dicere ꝙ aliqua creatura erit ſimilis deo. CMꝛeterea 6. WPlus diffe⸗
runt ſubſtantia et accidens que in nullo genere connem
unt qᷓ; cams latrabilis et piſcis marinus que conueniunt
in vno genere:cum ſint ſpecies ſubſtantie. Bed tamen canis latrabilis et piſcis marinus pure equiuocantur in
cane eo ꝙ non conueniunt in vna pꝛopꝛia ratione canis. ergo a foꝛtioꝛi ſubſtantia et accidens erunt pure equiuo ca equiuocata ipſius entis. ¶ Mꝛeterea 70. oꝛphiriꝰ dicit. Gi quis omnia entia vocet:equiuoce nuncupabit ⁊ non vniuoce. ergo idem quod pꝛius. ¶Sed cõtra eſt phyloſophus in pꝛincipio huus dicens. Ens autẽ mul⸗ tis quidem dicitur modis: ſed ad vnum ⁊ vnam aliquã naturam ⁊ non equiuoce. Sed quemadmoduʒ ſalubꝛe omne ad ſanitatem: hoc quidem in conſeruatione aliud vero in actione:aliud qꝛ eſt ſignũ ſanitatis. Peſ ondeo dicendum ꝙ vt hic dicit Dd
P ctoꝛ ſanctus: aliquid pꝛedica⸗
tur de diuerſis multipliciter. Quandoqʒ quidem ſcõm
rationem omnino eandem. Et tunc de eis dicitur vniuo ce pꝛedicari. Sicut ammal de homine ⁊ boue: Qñq; vero ſcðᷣm rationes omnino diuerſas:et tunc dicitur de eis equiuoce pꝛedicari.ſicut canis de ſidere et animali. Qnandoqʒ vero ſcõᷣm rationes que partim ſunt diuer⸗ ſe et partim vna. diuerſe quidem ſcðm ꝙ diuerſas ha⸗ bitudines impoꝛtant. na autem ſcõᷣm ꝙ ad vnum ali quid: et idem iſte diuerſe habitudines referuntur. Et hoc dicimꝰ analogice pꝛedicari.i.ꝓpoꝛtionabiliter pꝛo ut vnumquodqʒ ſecundum ſuam habitudinem ad ilud
Lec
vnum refertur. dec ille. Quibus ſuppoſitis inpoſſibi
le eit aſſerere ꝙ ens mere equiuoce pꝛedicetur de ſub ⸗
ſtantia ⁊ accidente: Zccipiendo ſ.equinoce pꝛedicari:
vt diſtinguitur contra vniuoce et analogice pꝛedicari. quod ſic pʒ. CPꝛimo quia ſi ens mere equoce pꝛedi⸗
caretur de ſubſtantia ⁊ accidente:tunc de eo nõ eſſet vna ſcientia que diceretur methaphyſica.patet conſequẽtia: quia omnia que conſiderantur in aliqua ſciẽtia: opoꝛtet
ꝙ conueniant in vna ratione foꝛmali obiecti: Cum ergo
equiuoca ſecundum ꝙ huiuſmodi non conueniant in ali
qua ratione foꝛmali:ſequitur ꝙ ſi ens dicatur pure equi noce de ſubſtantia et accidente ꝙ ſubſtautia et accidens non erunt cõſiderationis huius ſcientie. Luius tamen oppoſitum pꝛobatum eſt in pꝛecedentibus ar. I. WManc
autem rationeni innuit Cõmentatoꝛ in hoc.ꝓꝰcõmen
to.⁊0in pꝛincipio. Cum dicit. Cum autem declarauit ꝙ
vna ſcientia debet conſiderare de ente ſecundum ꝙ eſt ens: vult declarare ꝙ hocnomẽ ens dicitur multis mo dis ⁊ non equiuoce ſicut canis de cane latrabile ⁊ mari no. Meqʒ vniuoce vt animal de homine ⁊ aſinoꝛ ſed ſi⸗ cut eit de nomibus que dicunt᷑ de rebus attributis eidẽ ⁊ ſunt media inter vninoca ⁊ equiuoca. Nec ille. Iui etiam concoꝛdat Albertus in lioꝙo.tractatu pꝛimo ca 3.dum dicit.Et ideo non equinoce dicitur ᷣm veramn
equiuocationem m quam ſolum nomen eſt cõmue Et ratio ſube ⁊ nature diuerſa eſt ⁊ ad vnam naturamn non depẽdet ipſa diuerſitas. Iec ille. P. Inpure
equinocis que phus noĩat equinoca a caſu non deii gliqui
1*
———.—„
d e
n
.
u
chn ne uy un ile lu ts
ac mu
5 ſnn füon ſnn

Queſtio
— xliquid de vno per reſpectum ad aliud. Sed ens quod unl. pꝛedicatur de ſubſtantia ⁊ accidente pꝛedicatur de ſub⸗ i ſtantia per reſpectum ad accidens vel econnerſo · ergo tian. idem quod pꝛius. ¶ Nanc autem rationẽ tangit Voc. ciun S.contra geſili.pᷣmo.cas.330. ⁊ in de potẽnã. q. yar. puni F.p'.. ad idem. Pubſtantia eſt canſa accidentis: vt pʒ.7. mt buus. Lauſatum autem opoꝛtet eſſe aliqualter ſimile . aule · Wnde ens non poteſt pure equiuoce pꝛedicari de mt ſubſtantia a accidente. nde Doc. J.contra gen. ¶bi un ſupꝛa dicit ꝙ vbi eſt pura equiuocatio: nulla ſimiluudo a Lut in rebus illis auendit᷑: ſed folũ vnitas nominis. ũ igit . uon accidẽtis ad ſubſtant ſit aliqua ſimilitudo: reliq̃ret ꝙ Rnn de eis mere eguoce non pꝛedicabit᷑ vᷣm ꝙ humſmodi. tdun uh C tem qi vnum de pluribus pꝛedicat᷑ m meram n equiuocationem:ex vno eoꝛum non poſſumus duci in n cognitionem alterius: quia cognitio rerum dependet uloghein ex nominum ratione ⁊ non ex vocibus. Ged ex acciden
n.p. et tibus deuenimus in cognitionem ſubſtantie: vt pzʒ pᷣmo ken com de anims: Vbi dicit ꝙ accidentia magnam partem cõ
purt ium ferunt ad cognoſcendum quod quid eſt. ergo idem qð pꝛius. ¶ Pꝛeterea z0. Si nihil diceretur de ſubſtantia wnpt ⁊ accidente niſi mere equiuoce nulla argumentatio pof un ſet eri pꝛocedendo de accidente ad ſubitantiam vel ecõ cnn n uerfoꝛ quia equiuocatio nominis pꝛoceſinn argumen⸗ ns(Zi tationis imnpedit. Bed contrarium videmus in diſcurſu dies 4uut vhloſophi quaſi per omnes ſuos hbꝛos.relingtur igit mmi P ens non dicitur mere equiuoce de ſubſtantia ⁊ acci⸗ eninb Zic de deo ⁊ ir 6 d penee — ctum eſt.aro.I.ad.⁊m. quedam eſt nature. dumonM Alia eſt cõmunitas logica. nde licet etemo ⁊ tempo⸗ mms inin rali nihil ſit cmune miñ nomen loquendo de cõmunita umdau te nature: habent tamen aliquid cõmune loquendo de edetsW cõmunitate logica: vt pʒ per poc· F.in de potentia.q. bomnbu 7. ar. 7o. Ubi ſic ait. ꝓhyloſophus loquitur de cõmuni⸗ erise taie naturaliter ⁊ non logice. Ea vero que habent diuer us deſdws ſum modum eſſendi:non cõmunicant in aliquo ſecũduʒ ze mnn eſe quod conſiderat naturalis.poſſunt tamen cõmunica mömg ri in aliqua cõmnni intentione quam conſiderat logicus. mn ⁊ pꝛopter hoe ſchᷣm naturalem coꝛpus elementare ⁊ ce mdnes im leſte non fint vnins generis tamen ſcm logicum ſunt
. ponm⸗ nihilonnus phyloſophus non intendit exciudere ana⸗
nbon logicam cõmunitatem: ſed ſolum vniuocam. Nult.n. es iys oſtendere ꝙ coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile non conue⸗ uin niant in genere. ec ille. C Ad ſecundum dicendumn: „ cn vt dicit Poc. G.in de potentiu vbi ſupꝛa.ad ſecundum o ꝙ licet ablatio ſiue diuerſitas generis tollat vniuocatio⸗ tu x nein: non tamen tollit analogiam.quod ſic patet. Sanuʒ n n.ſcðᷣm quod dicitur de vꝛina eit in genere ſigni fecũdũ mend 6 vero ꝙg dicitur de medicina eſt in genere cauſe.Ndec il⸗ wint le. CAcd tertium dicenduʒ ꝙ᷑ illa que cõueniunt in vna rni 6 materia que eſt eiuſdem rationis ſunt ad innicem tranſ⸗ ſnn mutabilia: ſicut omnia entia materialia generabilia et mod coꝛruptibilia: non autem illa que conueniunt in vno ge⸗ piwenw nere logico. Ande dHoctoꝛ. S. in de potentia vbi ſupꝛa vitunum dicit g ratioila piocedit de bis que com⸗ u b municant in genere vel in materia: qualis conditio non eſt deiad creaturas nec acidentis ad ſubſtantiam. ec
— n ile· CAcd quartum dicendum ꝙ ſimilitudo capit᷑ du⸗ unm pliciter. Ilno modo pꝛopꝛie ⁊ ſic ſubſtantie ⁊ acciden⸗ ¹ deu w⸗ tis nulla eſt ñmilitudo:cum ſimilitudo ſit rerum diffe⸗ nd rentium eadem qualitas v aſſumptum eſt. Alio modo Mn accihitur cõmuniter pꝛo omni cõuenientia in aliqua cõ⸗ vdemhi muni ratione. Et ſic ſubſtantie ⁊ accidentis bene eſt ali⸗ 4de up quã ſimilitudo.ſ. cauſati ad cauſam. Et hoc eſt quod di⸗ uh cit Poctoꝛ g · in de potentia vbi ſupꝛa ad quartuʒ. vbi e m i ait. ſchᷣm accidens non poteſt eſſe aliquid ſimile ſub⸗ nh4 w tantie ſimilitudine que attenditur ſchm foꝛmam vnius mn rxtionis: ſed ſimiliudine que eſt inter cauſatum et cau/ e 1„ ſam nihil pꝛohibet. Mam pꝛimam ſubſtantiam opoꝛtet
edput
Secunda
eſſe cauſam omnium accidentium.ec ile. Vnde ad- uertendum eſt ſcõm Doctoꝛem. S. in pꝛima parte.q. ar. vltimo in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. Eum ſimnilituco ſic attenctatur ſchm conuenientiam in foꝛma: muſtipler eſt ſimilitudo ſcõm modos multos cõmunicandi in foꝛ ma· quedam.n.dicuntur ſimilia quia cõmnnicant i ea⸗ dem foꝛma ſcõᷣm eandem rationem ⁊ ſ ecũduʒ enundem modum. Et hec non ſolum dicuntur ſimilia:ſed equalia in ſimilitudine.ſicut duo equaliter alba dicuntur ſimi⸗
lia in albedine. Et hec eſt perfectiſima ſimilitudo. Alio
modo dicuntur ſimilia que cõmunicant in foꝛma ſcõm eandem rationem:ſed non ſcm eundem modum ſed ſcðm magis et minus: vt minns album dicitur eſt ſi⸗ mile magis albo. Et hec eſt ſimilitudo imperfecta. Ter tio modo dicitur aliquid ſimile alteri: quia cõmnnicat in foꝛma:ſed non ſchm eandem rationeʒ: vt patet in agẽ tibus non vninocis. Nec ille. ¶Ad quintum dicenduʒ ꝙalbedo non eit in genere numeri:neqʒ eſt pꝛincipiuʒ numeri. Et ideo nulia ſimilitudo vnins ad alterum at⸗ tenditur: vt dicit Doctoꝛ. S.in de potẽtia vbi ſupꝛa ad 7n.ſubſtantia autem eſt pꝛincipium accidentis ſimili⸗ ter et deus eit pꝛincipium omnunn creaturarum. Et ideo eoꝛuim aliqua eit ſimilitudo lʒ deficient. ¶Contræ de ſimiluudine ⁊ de eocuius eſt ſimilitudo nihil niſi ſe⸗ cundũ nomen cõmune eſt: vt patet in ante pꝛedicamen ⸗ tis. ergo quomodocũqʒ capiat᷑ ſimilitudo nihil erit niſi ſecundũ nomen commune ſubſtantie ⁊ accidenti deo ⁊ creaturis ⁊ ſic equiuoce. ¶ Ad hoc reſpondet Voc. S. de veritate.q.⁊. arꝰ.Iꝰ.ad.ð m. dicẽs ꝙ hoc nomen ani⸗ mal unponitur non ad ſignificandum ſignram exterioꝛẽ in qua pictura imitatur anumal verũ:ſed ad ſignificãduʒ naturam in qua non imitatur.ꝑt ideo nomen animalis de vero ⁊ de picto equiuoce dicitur:ſed nomen ſcientie conuenit creaturis ⁊ creatoꝛi ſecũdũ id in quo creatura creatorem imitatur. Et ideo non equiuoce dicitur om⸗ nino de vtroqʒ · Nec ille. Et ſimiliter dicitur de quocũ qʒ alio dicto de deo ⁊ creaturis per ſimilitudinẽ. ¶ Ad ſextum dicendũ ꝙ quia ſubſtantia et accidens plus dif⸗ ferunt qᷓ; canis latrabilis ⁊ piſcis marinus: pꝛopter hoc ꝙ non continentur ſub aliquo genere:ſequitur ꝙ in nul⸗ lo vniuocantur. Sed conueniunt in aliquo anaſogo. Et licet canis mere equiuoce dicatur de eis pꝛopter hoc ꝙœ non conuenunt in vna ratione canis vniuoce neqʒ ana⸗ logice: ſubitantia autem ⁊ accidens cõneniunt in ratio⸗ ne entis analogice tantũ: vt infra patebit. ar.z. igit᷑ nulla eſt ſinuliudo. ¶ Uel dicendum ſecundũ Doctoꝛẽ. S. in de veritate.qͥ·⁊.ar. o.ad ſeptunũ dicenduʒ ꝙ qᷓ;uis inter duas ſpecies ſubſtantie ſit maioꝛ cõnenientiaqᷓ; in ter accidens ⁊ ſubſtantiam:tamen poſſibile eit vt nomẽ non imponatur illis ſpeciebus diuerſis ſcðm ronſidera tionem alicuius cõuenientie que ſit inter ea. Et tũc erit nomen pure equinocum. Momen vero quod conuenit ſubſtantie ⁊ accidenti poteſt eſſe impoſium ſcðᷣm conſi⸗ derationẽ alicuius cõ̃uenientie inter ea· vñ nõ erit equi⸗ uocum ſed analogů. Mec ille. Foꝛmaliter ⁊ pegregie. ¶Ad vltimũ dicendũ ꝙ pꝛedicari equiuoce poteſt ac⸗ cipi dupliciter. no modo cõmumiter: vt diſtinguitur ↄtra vniuoce pᷣdicari accipiẽdo pᷣdicationẽ vniuocãʒ pꝛo pꝛie. Et ſic veruʒ eſt ꝙ ens pᷣdicat᷑ equinoce: Cum non
pdicet᷑ ᷓᷣm vnam rationeʒ penitus eandẽ:vt dictum eſt.
Et ſic intellexit poꝛphiriꝰ ⁊ ceteri phy qui aſſerunt ens equiuoce pꝛedicari de decem pꝛedicamentis. Alio mo do accipitur equiuoce pꝛopꝛie ſicut in coꝛpoꝛe articuli dictum eſt. videlicet pꝛont diſtingnitur contra vniuoce analogice ⁊ denominatiue pꝛedicari. Et ſic ens non pꝛe dicatur equiuoce. Alias dum argueretur a ſubſtãtia ad accidens vel econtra mediante ipſo ente: ſemper eſet fallacia equocationis. ex quo pʒ ꝙ inter vninoce ⁊ equi noce pꝛedicari terminis pꝛopꝛie ſumptis mediat aliqd videlicet analogce ⁊ denominatiue pꝛedicari: vt infra clarius demonſtrabitur.ar. 4„„„

Cwi ſupꝛa in Voe S· Sed ſciendũ galigd ⁊. 4 F2 tertium ſic ꝓceditir. Videt᷑ 152 k g ens pꝛedicetur vni
= noce de deo ⁊ creaturis: fimiliter de ſubſtã⸗
gia ⁊ accidente. Mam ſicut ſe habent multa
ad vnum ita equiuocnʒ ad vniuocuʒ. Lunmn ergo multa
reducant᷑ ad vnũꝛneceiſe erit ꝙ agẽs equiuocũ reduca
tur ad agens vniuocum. Pꝛimum igitur agens qð eſt deus eſt vniuocũ. Ged de agente vnuoco ⁊ effectu ei? ꝓpꝛio aliquid vniuoce pꝛedicat᷑. Jgit ⁊c· ¶Si dicat m g dicit Poc. S.in pꝛimna parte. q.iʒ · arꝰ· V. ad pꝛi⸗ mum̃ ꝙ k in pꝛedicationibus opoꝛteat equiuòcuin ad vniuocuʒ reduci:tamen in actionibus agens non vniuo cnum ey neceſſitate pꝛecedit agens vniuocum. CLontra Igens nõ vniuocus non poteſt pꝛoducere effecium ſibi ſimileʒ:vt dicit Hoc. P · vbi ſupꝛa. Sed pꝛimuʒ agens ꝓducit creaturas que ei aſimilantur. ergo. pꝛimũ agẽs erit agens vniuocuin ⁊ nõ equiuocuʒ. C 20. Opoꝛ⸗ tet in pꝛedicatiombus equiuocuʒ reduci ad vniuocumi: vt cõceſſuʒ eſt. Ged ſubſtantia pꝛedicatur equiuoce de ſubſtantia reali ⁊ ſubſtantia picta. ergo illa reducunt
ad vnum vniuocuʒ. non aũt niſi ad ens:cum illud pꝛedi
10 P.6. et eOmM.Ip⸗
cauum in quo illa cõueniant ſit ens. ergo ens pꝛedicabit wniuoce. EP 30. Inter ea que ſunt diuerſoꝝ generum nõ põt eſſe comꝑatio:vt pʒ · io.huiꝰ.⁊.y. phyſicoꝝ. B
inter denz et creaturas attenditur aliqua comparatio.di
citur.n.ſũme bonus et creatura bona.ergo deus ⁊ã cre tura ſunt vnius generis:⁊ per cõſequens aliquid poteſt de eis vniuoce pꝛedicari. C 4 Milil cognoſcitur
niſi per ſpeciem vnius rationis: non enim aibedo que
eiſt in pariete per ſpeciem que eſt in oculo cognoſceret: niſi eſſet vnius rationis. Sed deus per ſuam bonitatem
cognoſeit omnia entia.ergo bonitas dei ⁊ creaturaꝝ eſt
vnus rationis:et ſic ideʒ quod pꝛius. ¶TP y. Omnes
treature ꝓceſſerunt a deo ſicut artificiata ab artifice. er⸗
go bonitas que eit in deo eſt eiuſdem rationis cum bo⸗
nitate que eſt in creaturis. qꝛ domus que eſt in mente
artiticis ⁊ domus que eit in materia ſunt vnius rõms:
Lect.6 et com ·⁊.
vt pʒ.7o. hnius·⁊ ſic idem quod pꝛius. CPꝰ en ſura et menſuratum ſunt vnius rationis:ſed diuina bo⸗ nitas eſt menſura omnis bonitatis create. ergo ⁊c̃. CP 7o. Similia ſunt que cõmunicant in foꝛma. Ped crea⸗ tura poteſt deo aſſimilari:lʒ non econtra. ergo creature eſt ad deum aliqua cõmunicatio in foꝛma:ſed de omni bus cõmunicantibus in foꝛma poteſt aliquid vmuoce pꝛedicari.ergo ⁊c̃. CP 8ꝰ. MWains ⁊ minus non di⸗ uerſiicant ſpeciem:ſed deus dicitur melioꝛ qᷓ; creatura ⁊ creatura dicitur bona.ergo bonitas dei ⁊ creature nõ diuerſiſicantur ᷣm ſpeciem:et per conſequens bonum vniuoce pꝛedicatur de deo ⁊ creaturis:⁊ per cõſequẽs de ſubſtantia ⁊ accidente:qꝛ etiam ab aduerſarijs cõce ditur ꝙ eodem modo pꝛedicatur de ſubſtantia ⁊ accidẽ
te ſicut pꝛedicatur de deo ⁊ creaturis. Mucuſqʒ ſunt ar gumẽta Doc.ſancti ad litteram in de potentia.q.Varꝰ.
5o.4 in pꝛima parte.q.iʒ. aro.yo. pꝛo parte. Tp. Omnis intellectus certus de vno cõceptu ⁊ dubius de diuerſis in quibus ille certus quidditareʒ includitur ha bet conceptum illũ de quo eſt certus alum a concepti⸗ bus de quibus eſt dubius vniuocum illis:qꝛ impoſſi⸗ bile eſt eundem conceptum eidem intellectiuo eſſe cer
tum ⁊ dubinʒ: Sed intellectus hominis poteſt eñe cer
tus de aliquo ꝙ ſit ens dubitando vtrum ſit deus vel creatura: vt pʒ de antiquis phᷣys. Cum cõceſſerunt vnũ pꝛimũ pꝛincipiũ:ſed alig poſuerũt aerem alig ignẽ xẽ. Et ſimiliter de ſubſtãtia ⁊ accidente. Mam aliq ſn qui cõcedũt de luce ꝙ ſit ens:tamen dubitant an ſit ſuba vel
accidens.ergo ens dicit vnſi cõceptũ vniuocũ ſubſtãtie
⁊ accidẽti:⁊ per ↄſequẽs pᷣdicabit᷑ vniuoce. ¶i dica⸗ tur ꝙ glibet talis habuit duos cõceptꝰ in intellectu ſuo
Ppinquos qui ꝓpter ꝓpinquitateʒ analogie videt᷑ eſſe
vnꝰ cõeeptꝰ⁊ videt᷑ eſſe certus de vno hoc eſt de ilis
duobus dubijs cõceptibꝰ. Contra: qi ex iſta euaſone
videt᷑ deſtrui oĩs via pꝛobandi vnitateʒ vniuocam ali⸗
cuius cõceptꝰ. Si enim dicis homimneʒ habere vnũ con ceptũ de Boꝛte ⁊ Platone:negabit᷑ tibi ⁊ dicet᷑ ꝙʒ ſũt duo ↄceptꝰ:ſed vident᷑ vnꝰ ꝓpter magnam ꝓpiĩgtatem ⁊ ſimilitudineʒ. CP 1o. Pnnis conceptꝰ pꝛedicabilis de pluribꝰ m idem nomen ⁊ ðm eandem rationeʒ eſt vnꝰ vnitate vniuocationis. Nec.n.eſt deſcriptio vnuo ⸗
ci in ante pᷣdicamentis. Sed cõceptꝰentis eſt hniuſmõi.
pꝛedicat᷑. n.in quid ⁊ includit qdditatiue in entibus in⸗ ferioꝛibꝰꝛ⁊ per ↄſequẽs pꝛedicat᷑ ᷣm nomen ⁊ rõnem eandem. Et ſic ↄcepiꝰ entis erit vnuocꝰ. CP.Mꝛi ma dignitas nõ eſt multiplex.ergo nec ens:⁊ per conſe quens vniuocũ. Antecedens pʒ:qꝛ pꝛumũ pꝛincipiũ nõ eit diſtinguendũ:cũ ſit notiſſunũ ⁊ firmiſſimũ · vt pʒ. 40
huiꝰ.Monſequẽtia pꝛobat᷑:qꝛ pꝛimũ pꝛincipiuꝰ ↄſtituit com.
ex ente. ergo ſi pꝛimũ pnncipiũ non ſit muluplex: ergo nec ens ex quo ↄſtituit᷑: Cꝙ;. Si ens nõ eſt vniuocũ
ſpecialiter ube ⁊ accidẽti:ſequit᷑ ꝙ intellectꝰ nõ poterit
habere pꝛopꝛiũ ↄceptũ de ſubſtãtia. Võſequẽs eſt euidẽ ter falſuʒ: ergo ⁊ antecedẽs. Pꝛobatio ↄſequentie:quia ſubſtãtia nõ imutat ĩmediate intellectũ noſtrũ ad intelle ctũ ſui:cũ non intelligat᷑ pꝛo ſtatu iſto niſi per ſpecie ac⸗ cidentis ſenſibilis. Sed nullus ↄceptus ſubſtãtie poteſt haberi perimutationeʒ accidẽtis ſenſibilis niſi ille poſſet abſtrahi a conceptu accidentis:⁊ ille neceſſario ſic abſtra ctus eſt vmuocꝰ.aliter nõ eſſet abſtrabibilis. Talis aũt ↄceptꝰ maxime videt᷑ conceptꝰ entis.nam nullus alius eſſet qdditatinꝰ.maoꝛ pʒ:qꝛ qcqd pꝛeſens ĩmediate im mutãt intellectũ:illiꝰ abſentia põt ab intellectu nãli co·
gnoſci quando non ĩmutat ſicut apparet. ⁊v.de aia. ꝙ vi Le.n⸗ ſus eſt percepiinꝰ tenebꝛe:quando.ſ.lux nõ eſt pꝛeſens. cõ.ꝙ
ergo ſi intellectus noſter nãliter imutat a ſubſtantia im mediate ad actũ:ſequit᷑ ꝙ quãdo ſubſtantia nõ eſſet pꝛe ſens: vt in hoſtia cõſecrata poteſt cognoſci nõ eſſe ſubſtã tam panis qð eſt manifeſte falſum: Mullus ergo cõce ptus ꝗdditatiuꝰ habet naturaliter de ſubſtantia ĩmedia te a ſubſtantia cauſatus:ſed tiñ cauſatꝰ vel abſtract? pn
mo ab accidẽte. Et talis nõ ẽ niſi ↄceptꝰ entis. Igit᷑ ac. ¶¶P 130. Bignũ diſtributiuũ non diſtribuit terminun
equocũ pꝛo ſuis ſignificatis:qꝛ terminꝰ equocus non h vnũ ↄceptũ qui ſit diſtribuibilis in plures. Sed ſignum diſtributiuũ additũ enti diſtribuit ipſum ens pꝛo omni bus ſuppoſitis.ſeꝗtur.n.onmne ens.ergo ſubſtãtia. ergo ens nqͥ eſt equocũ · Cp 14. Tnius potentie eſt vnum pꝛimũ obiectũ. Sed pꝛimũ intellect?ꝰ obiectũ eſt ens vt eſt cõe omnibꝰ ergo ens cõmune eſt ad vnũ. Et per cõ ſequẽs vniuocũ. Maioꝛ pʒ:qꝛ potentia mouet᷑ ab obie cto vᷣm foꝛmã obiecti.niſi ergo habeat vnaʒ foꝛmã: non mouebit. Et ideo dicit᷑. ꝓ. uiꝰ.ꝙ intellectꝰ qui nõ in teiligit vnuʒ: mhil intelligat.minoꝛ pꝛobat: qꝛ illud eſt pꝛimũ obiectũ intellectꝰ ſub cniꝰ rõne omnia ali intelli gunt᷑. icut pʒ de obiecto viſus: ſed nec ratio ſubſtãtie nec rõ accidẽtis repitur in omnibꝰ intelligibilibꝰ. ergo ens erit pꝛimũ obiectũ intellectus: Cꝙ 1. lud qð dicit aliquaʒ vnam realitateʒ vel pꝛimã intentioneʒ con ceptam ſub aliqua inrentione logica:eſt vniuocum ſaltẽ vniuocatione logica:ſʒ ens cõiter ſumptũ eit hmõi. Jgi tur ⁊E. Maioꝛ pʒ per diffinitioneʒ vniuoci. Minoꝛ eſt euidens:qꝛ lʒ ens cõiter ſumptũ nõ ſit ↄceptũ ſub inten tione generis: eſt tamen ↄceptũ ſub intentione vniuerſa litatis. Midet ergo multipliciter ꝙ ens ſit vmuocũ ſube ⁊ accidẽti. Mucuſqʒ ſunt rõnes Intonij Andree aſinn pte a Doc.ſubtili in hoc. ꝓo.q.pᷣã.⁊ in pᷣꝰ ſnĩaꝝ. di. z. ꝓ parte quas recitat pꝛedictꝰ Intoniꝰ in pꝛima ſua qõne huius qͥrti. ꝓpter quas ipſe cũ omnibꝰ alijs eiuſdẽ ſcole ꝓbant ⁊ demõſtrare intendũt ens eẽ cõmune vniuocu deo ⁊ creaturis ſubſtantie ⁊ accidenti. ¶ 1ð. uod dicitur tale ab aliquo cõmuni vniꝰrationis eſt vniuoci: Sed ens eſt hinuſmodi: qꝛ ens videtur eſſe id quod ei ah eſſe vnius rationis.ergo ⁊cCP. In
Itl
Les lu
. —————
——„—
————
——,
Iet6., S
Le.yt comn. I
— —
ſt L
—
——

i Aueſtio Secunda
bumi pſum equitocum poteſt negari de quolibet contentoꝛtů ¶Txid hoe reſpondet Ant. An.in pꝛima queſtione ſua hu bonit one alterius ſignificati. Einde iſta eſt vera canis nonẽ ius quarti di. ꝙ poꝛphyrius oꝛdinat libꝛũ ſuum ad pꝛedi ladiu gi canis. Wam canis latrabilis non eſt canis ꝗ eſt piſcis ma camenta Iriſto.ſicut ip̃emet pꝛemittit in ꝓhemio.⁊L ogr᷑ n rinus vel ſydus celeſte. Sed ens non põt negari de ente ergo de illis vniuerſalibus que aliquo ni inueniunt in puc nature. Unde phs pꝛimo phyſicoꝝ contrã hinenides ha oꝛdine p̃dicamentali. Sed pteter ila eſt aliud vle trãſcẽ⸗ Mennnt bet E inconnementi ꝙ ens nõ eſt ens. Igitur xe.CP dens pꝛedicatũ in quid. Mec tñ eſt genꝰꝛneqʒ ſpẽs:neqʒ deh 15Muãtitas eſt ens vnius rationis· ſed de quãtitatè põt diia:neqʒ pꝛopꝛiuʒ:neqʒ accidens.ſded ilie foꝛmaliter· uciht ſciri ꝙ ett ens exiſtente dubio vtrum ſit ſba vel accijs: vt ¶ Sed contra hanc reſponſionẽ arguit quadrupliciter. menn Lec.i. patet y? huius nuiti dubitauerunt an q;titas ſit acciis ⁊ ¶ Pꝛnno. ꝛ pꝛopꝛiã rõ pꝛedicabulis quod diuidit᷑ a ni haberet aligd pꝛius ſ in uo eſſet ſicut in ſbo. Igit ide; Moꝛphyrio ipſi enti ↄuenit. Mꝛedicabile.n.de quo tra wTprz quod pꝛius· ¶ p.19o. Paſiones cões debeni conuen ctat poꝛphrrius eſt vle quod aptũ natum eſt vnitoce di uipi re alicui cõi vnius rationis. Sed quedã ſunt paſiones q̃ ci de multis ðᷣm eẽ diſtinctis. Ergo cõtinetur ſub mẽbꝛis nni mni conſ equuntur ens inquantũ ens ergo ens cõmune dicit diuidentibus illnd vniucrſale quod a poꝛphyrio conſide mini„ per conſequens vmuocũ. Minoꝛ eſt pbyi ratur. Alias aliquid contineret ſub diuiſo:quod tamẽ nõ c4 47 V huius. Maioꝛ pʒ. Dꝛ paſſiones comunes contineretur ſub mẽbꝛis dinidentibus. Qnuod eſtʒ phm Lec.1y. mi qeninn illis quibus conueniunt per vnam cões cä;. in2* poſterioꝛum. Sequitur ꝙ ſi ens ſit vle ſiue pꝛedica icsnlhm ns dicit magis Aiquid vnuoci ⁊ vnumcõe bile ꝙ erit: vel genus: vel ſpẽs: vł differentia: vr ꝓpꝛiũ: in pꝛedica ile de multis pꝛedicamentis q; aliquid alið:cñ vel accidẽs. ¶ Secundo.Id rationem pꝛedicati de quo njiiti ſit eis magiscſentiale ⁊ intrinecum. Sed accis dr̃ vni tractut pßs pᷣopycoꝛumn ſolum requiritur: ꝙ poſſit pᷣ⸗ uinn noce de omnibus accidentibus:qꝛ pꝛedicatnr de eis ðm dicari vniuoce de multis de quibus poſſint termiari cõ⸗ intilt— rõnem que eit poſſe adeſſe ⁊ abeſſe ⁊c̃. ßit ides; ſderationes thoprce. um ergo ens ſm adu erſarinʒ ſit — vt hul 1. EP 21. Unũ vt vnum eit cõl diuerſis pꝛedi vnuerſale vnnoce dictuln de pluribus de quibus piit iouinutu camentis. Sed vnum vt vneſt vnius rõᷣms: qꝛ dicit ra terminari conſic erationem thopyce:relingtur ad minus ien tonein indiuiſionis. gitur xc. C ꝛꝛ. Queſtioñ eſt gens erit pꝛecicatum. on autem eſt pꝛopꝛium: vel ac eisniln eſt queſtio vna. Sed non eſet queſtio vna ſi ens non ett cidens: vel diffinitio. Ergo erit genus: per locuma ſuffi —. Nnus ratiõ̃is. Igit᷑ ⁊c̃. C. 230. Si ens nõ diceret vnã cienti diuiſione. Won.n. ſunt niſi qugttuoꝛ pꝛedicatam riilti
rationem cõem:tunc non differet qõ ſi eſt:⁊ queſtio qꝛẽ doctrinam phyloſophi. Tertio. Scðᷣm Auicẽnam Lec.6., Sed hoc eſt falſum: vt pʒ per phm 20 poſtt. Igitur ⁊. hoc ꝙ aliquid r S
: latur in pꝛedicamento:requiri Apnmint Aſumptum pꝛobat᷑. Oꝛſi ens non dicit vnã rein ßßplu ſit quid vniuocum habens entten dinr e uli res:tũc idem erit querere ſi h eſt: ⁊ ſi homo eſt ſpa vel Sed ens creatum quod diniditur in decem pꝛedieaniẽ⸗ yrih acidens Sed querere ſi hõ eit ſba vel accidens eſt que⸗ tã habet eſſentiam diſtinctaʒ ab ec. Zi ergo ſit vninocũ: lu ſtio qʒ eit:cũ bi ſit tertiũ adiacens. Ergo xc. C. P24“. relinqnitur ꝙ ens ſit vniuerſale in genere ⁊ non tranſcen mih Si idem eſt dicere:oĩs homo eſt ens ⁊ omnis homo eſt dens. Cuarto. MMirabile eſt: ꝙ Poꝛphyrius dans piimit ſubſtantia:tunc ita vere negaret᷑ homo de aliquo pernõ diffinitionem vniuerfalis ignoꝛaꝛet de vuiuerſali trõſcẽ⸗ — eſſe ens ſicut per non eſſe bam. Sed hoc eſt falſum.Oꝛ dente nullam faciendo mentionem. Et ſi eſſet aliquod ta imns homo negat de albedine per Poc ꝙ albedo non eſt ſpa: le niuerſale tranſcendens: phyloſophus in Aiquo loco delin non autem per hoc ꝙ albedo ſit nõ ens: qꝛ albedoẽ ens. de eoin ratione vninerfalitatis ↄſiderato determinaſſet. er ntn Ergo CMec agumentacũ quibuſdã alijs ſupꝛapo ¶ inde opdꝛtet dicere: ꝙ tale vniuerſale tranſcendens ſt a ſitis adducu d neus in ſuis quolibetis quolibeto.⁊.q. monſtruoſium. Nel phyloſophus 7 poꝛphyrius doꝛmi eeeenee, ennneer⸗ nennetnen diffinit᷑. Ged er it. 26 r determinauerunt. 3.Argnit umm Lontradictio non eſt miñ inter vniuoca. Sed in eite fun⸗ pꝛlnclpale. Si ens eſſet vniuocum ann⸗ eMu er3 snpnn* datur contradictio · Ens.n.⁊ non ens Nradicũt. Igit ⁊c. ens eſſet genns. Sed conſequens eſt falſum ⁊ cõtra phy —* 7 bre icatio— E vninoca———— n. 3. humns. Igitur ⁊c. Patet conſequentia. Lcctio.s. esp ⸗ ꝛedicatio entis non põt eſſe eguoca: vt ſupꝛã ꝓba⸗ uã ens tunc pꝛedicarẽtur de pluribus differentibꝰn cõ.10 Unsſol tumn eſt. q.⁊ ar· z. Ergo eſt vniuoca. IMaioꝛ prta⸗ Dꝛ cie in eo g qu cge eſſet gennc Cxpu— e ulic wul diffinitio vniuoci ⁊ equiuoci dant per õ̃ria ĩmediata.vʒ. tionem reſpondet Intonins Andree negando conſequẽ⸗ un duu⸗ eſſe per vnam roneʒ ⁊ plures. C P.230.Gi ppter pte tiam. Ft ad pꝛobationem dicit P pꝛocedit ex inſufficien pomn dicationem que eſt pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis ens dñ pꝛedica ti. Mamn aliquid deſicit enti: ratione cuius non poteſt eiſe obpan ri analogice: ſequit᷑ ꝙ pꝛedicatio animalis de hoie ⁊ aſi⸗ genus:qꝛ.vʒ ens pꝛedicatur de aliquibus differẽtijs de no erit pꝛedicatio analoga. Sed ↄñs ẽ falſũ.ʒ tñ ↄnia. quibus nõ poteſt pꝛedicari genus: vt patet tertio huius. n Quia ihter hoĩem ⁊ aſinum eit oꝛdo. P. ⁊9. Sicut ſe T Jed contra. lam cui competit diffinitio: eidem con urhn——— 7 nn Sed connenit enti — ter coꝛpi dhusterreftre. Szreſpe ſieſt vniuerſale. Jgitur ⁊6. Minoꝛ pꝛobatur Hae em — 5 ctu coꝛpoꝛis celeitis ⁊terreſtris datur vniuocatio. Ergo etſt pꝛedicabile quod pꝛedicatur de ienn 67 ⁊ reſpectu ſbe ⁊ accidẽtis.. 30.Quod ẽ maxie vnnz bus ſpecie in eo ꝙ quid. Sed m doctrinam aduerſarij n W cauſat effectũ marime vnumn. Sed pꝛima reꝝ creatarus ens eſt pꝛedicabiſe vnuoce de pluribus differentibꝰ ſpe eſt eſſe: vt pʒ ex libꝛo de cãis. Ergo ens eſt marie vnuʒ. cie quidditatiue. Ergo erit genus. Cz30. Que ſunt wen Et per ↄñs vnius rʒnis. Cdec argumẽta pꝛeter alia ſu pꝛimo diuerſa:in nulio conueniunt. Sed deus eſt pꝛimo h herhs adducta:adducit Intonellus in hoc. 4.q. pꝛima. diuerſus à creatura ⁊ vnum pꝛedicamentum ab alio. Er m C Sed contra eſt phs in piti lectione innnens ꝙ ens dr̃ go ſubſtantia ⁊ ccidens non conueniunt in aliquo vno wim de oibus entibus ſicut anum de lanis. nde dicit. Sed vniuoco. Maioꝛ eſt euidens. Minoꝛ pꝛobatur pꝛo pꝛia ſd w quẽadmodũ ſalubꝛe œẽ ad ſanitatẽ hoc quidẽ in conſerua parte. Mã alias deus hf̃et aliquid quo cõ̃ueniret ⁊ quo un9 z Puealua vero in dctione:aliud qꝛ eñ ſignum ſanitatis. differret. Et ſi non eſſet pure ſimpler. Unde relingt ꝙ 1 ½, ed manfeſtũẽ ꝙ ſalubꝛe nonof mere vniuoce depre nihil eit cõmune vniuocum deo⁊ creaturis. 4 54 n———— † Reſpondeo dicenduʒ: ꝙ aliqui dicunt ens
en 6 e e rõne vli ncre equiuoce pᷣdicari de ſßa Jon 3 Pnunmn vniuoce pᷣdicatum de multis diſtinetis vᷣm eẽ. ⁊ accſte. Sicut fuit rabi Woyſes: vt pʒ eb Doc. S. in
Ergo ens vel eẽt accidẽs:vel pꝛopꝛiũ: vel dia: vel ſpẽs: de poꝰ.q.y.ar.7. Alij vero dñt ipſũ ens pᷣdicari vnmoce U. vel enus. Sed on eſt accidens: nec pꝛopꝛiũ: nec dria: ⁊ ndu ſoiũ analogice de ſba ⁊ accite:ſicnt Scotꝰ ⁊ ſii ſe mni nec ſwẽs. Vrgo eẽt genus. Et ſie Wa non eẽt genus genera quaces: vt pʒ ꝑ ip̃m in pᷣo ſnin di.z. q. I.x.y.ſilr di.ß.q. „ 15 imimũ cum ſupta iplam eẽt aliud genus ſuperueniens. 4. ⁊ in pꝛima.q.huius quarti. Alij vero: vt phs Voe.

Sanctus Albertus ⁊ ceteri doctoꝛes reales volũt ꝙ nõ pꝛedicetur mere equiuoce nec; vnnoce ſed analogice: de pꝛimo viſum eſt in articuloi pꝛecedenti de tertio vide bitur in articulo ſequenti: de ſecundò vero in pꝛeſenti Ar iculo perſcrutandum eſt diligenter:ne fiat diſputauo ſe⸗ cundũvocem ⁊ nonſ ecundũrẽ. CAduertendus ẽ ꝙVnl⸗ nocum poteſt accipi tripliciter. Nno modo communiſſi⸗ me vt ſcilicet diſtinguitur contra equiuocum à caſu ita ꝙ vniuoce pꝛedicari ſit ideʒ quod pꝛedicari non mere edui noce · Et ſic ea que pꝛedicantur denominatiue:pꝛedican⸗ tur vniuoce. Et iſto modo ſe extenderet ad denominati⸗ uum ⁊ ad analogum ⁊ vniuocumn pꝛPꝛit dictum. Alio modo accipitur cõmuniter: vt ſeilicet diſtinguitur cont⸗ equiuocum tam a caſu qᷓ; a conſilio. Et ſic vniuoce pꝛedi cari idem eſt quod non analogice neqʒ equiuoce pꝛedica ri. Tale autem vniuocum requiritur ad rationem pꝛedi cavilis. Et iſto modo ſe extendit ad denominatiue ⁊ me⸗ re vniuoce pꝛedicari. Denommatiuã enim pꝛedicantur yniuoce de pꝛima ſubſtantia iſto modo aliter accidẽs cõ mune non eiſet pꝛedicabile:cuʒ ad hoc ꝙ aliquid ſit pꝛe⸗ dicabile requiratur ꝙ ſit vniuocum. Lertio modo acci/ pitur vniuocum pꝛopꝛie ſicut accipitur à phyloſopho in antepꝛedicamentis: vt ſcilicet diſtinguit᷑ contrã pure ana loga equoca ⁊ denominatina. Talis autem vnuocãtio non requiritur ad rationem pꝛedicabilis. Si enimn acci⸗ piatur vniuocum pꝛimo modoa reſpondente · ⁊ ſecundo modo vel tertio nodis ab opponente: vel econtrã: diſpu tatio ſtabit in equinocis:⁊ erit diſputatio ad vocem⁊ nõ ad rem. NManifeſtum eſt enim ꝙ ille reondens qui di cit ꝙ ens pꝛedicatur analogice de ſubſtantia ⁊ accidente concederet ꝙ pꝛedicatur vniuoce pꝛimo modo:cum pꝛe dicari vniuoce pꝛio mõ ſe extendat ad pꝛedicari analogi ce ſicut magis cõmune ad minus cõmune. ¶In pꝛeſen ti autem diputatione loquimur devniuocò tertio modo accepto pꝛo eo ſcilicet quod pꝛedicatur de multis ſecun⸗ dum vnam ⁊ eandem rationem equaliter participatam: que ratio eſt tota eſſentia vel pars eſſentie eoꝛum de qui bus pꝛedicatur ita ꝙ talis ratio ñon conueniat. Secundo per pꝛimum. Bicut ratio animalis non cohu enit aſino ꝑ bominem: licet ⁊ natura rei homo ſit perfectioꝛ ⁊ pꝛioꝛ aſino. CIſto ſuppoſito dicendum ꝙ ens non eſt vniuo⸗ cum deo ⁊ creaturis neqʒ ſubſtãtie ⁊ accidenti quodiſic pꝛobatur. C dꝛimo. Omnis effectus non adequatꝰ vir tute cauſe agentis:recipit ſimilitudinem agentis nõ ſecũ dum eandem rationem ſed deſicienter: vt patet per phy Lectio.3. ſoſophuʒ 7o huius. Sed nulla eſt perfectio creatu reique adequet virtutem dei cum ſtt ifinta: ergo ſequitur ꝙ nul la perfectio connenit deo ſecundum eandem rationẽ. Cũ igitur nomina que attribuuntur deo ⁊ creaturis ſignifi⸗ cent aliquamn perfectionem pꝛocedenteʒ a deo in creatu⸗ ris: vt patet per dionyſium in pꝛmo de diuinis nomini⸗ bus:ſequitur ꝙ nullum nomen diritur de deo ⁊ creatu ris ſecundum eandem rationem:⁊ per conſequens neq; vniuoce. Panc rationem tangit octoꝛ Banctutz in pꝛia parte queſtione.iʒ · articulo quinto in coꝛpoꝛe. Bt in de potentia queſtione.y. articulo ſeptimo in coꝛpoꝛe. Et cia rius contra gentiles libꝛo pꝛimoc. 320 vbi ſic ait. Wam
effectus qui non recipit foꝛmam ſecundum ſpeciem fimi
lem eiper quaʒ agens agit nomen ab illa foꝛma ſumptũ vniuocam pꝛedicationem recipere non poteſt: non enim vniuoce dicitur ignis generatus a ſole calidus ⁊ ſol. Ke rum autem foꝛme quarum deus eſt cauſa ad ſpeciem di uine virtutis non peru eniunt:cum diuiſim ⁊ particulari ter recipiant illud quod in deo ſimpliciter ⁊ vninerſali⸗ ter inuenitur: patet ergo ꝙ de de ⁊ alijs rebus mibilvni noce dici poteſt · Mec ille. Et ſimpliciter dicendum de ſubſtantia ⁊ accidente. C Dꝛeterea ſecundo. Dato ꝙ ef fectus aliquis ad ſpeciem cauſe pertingat pꝛedicationem
vniuocam non conſequetur niſi ſecundum eundem mo⸗
dum eſſendi foꝛmamn eandem ſpecie recipiat. Won enim
vniuoce dicitur domus que eſt in mente artificis ⁊ ĩ ma⸗ teria pꝛopter hoc ꝙ foꝛma domus habet eſſe diſinule:
Metha.
vtrobiqʒ: ß manifeſtuʒ eit ꝙ creature non ↄſequũtur foꝛ mam ßm eundem modunm eſſendi quem habet in deo:
nam nihil eſt in deo quod non ſit ipſiun eſſe diuinuʒ: qð in alijs rebus nõ accidit. Similiter ſubſtantia eſſe per ſe jubſiſtens quod non conuenit accidentibus. Igitur idem vt pꝛius. Manc ẽt rõnẽ ponit Voctoꝛ Bãctus in de potẽ tia ⁊ contra gentiles vbi ſupꝛa. ¶ Dꝛeterea tertio. Ani⸗ uocatum ſe abet ad vniuocumn ex additione vt de ſe ma nifeſtum eſt. Si igitur ens eſſet vniuocum ad deuʒ ⁊ ce⸗ teras creaturas:ſequeretur ꝙ deus haberet ſe ex additio ne ad ens. Et per conſequeũs deo eſſet aliquid ſinplici⸗ quod non ſolum eſt falſ:ßʒ hereticuʒ. C Mdꝛeterea.. Qmuocatum participat vniuocum. Bed deus mhil par ticipat: quia id quod participat determinatur: ad moduʒ participati. Et ſic particnlariter dicitur⁊ non ſecundum omnem perfectionis modum quod deo repugnat. Jgit idem vt ſupꝛa. C Hꝛeterea quinto. Id quod dicitur de aliquibus ſecundum pꝛius ⁊ poſterius non poteſtvniuo ce pꝛedicari de eis acctpiendo vniuoce pꝛedicari. Tertio modo ſed nihil pꝛedicatur de deo? creaturis aut de ſub ſtantia ⁊ accidente eodem oꝛdine: vt etiam adueſarius contendit. Igitur impoſſibile eſt ꝙ ens ſit commune: uniuocum deo ⁊ crealuris aut ſubſtantie ⁊ accidenti? Chas etiam ratones aſſignat Doctoꝛ Sanctus contra gentiles vbi ſupꝛa: quas credo inſolubiles: ſi uniuocum accipiatur:ut ſuperius dictum eſt. C Becd diceret aduer ſarius:ꝙ ens non pꝛedicatur mere uniuoce loquendo ſci licet de uniuoco tertio modo accepto: ſed ſi accipiatur uniuocum ut ſe extendit ad analoguʒ pꝛo onmi eo quod poteſt eſſe medium in ſyllogiſmo: tunc ens bene dicitur vniuocum ſicut innuit Scotus in pꝛimo ſententtaruʒ di⸗ ſtinctione.3.q.pꝛima · dicit enim ibi: ſecundum.n.quod dico ſine aiſertione eo ꝙ non conſonat opinioni conmnu/ m:quod non ſoluʒ in cõceptu analogo ſibi ⁊ creature deꝰ concipitur. Bed etiam in conceplu vniuoco. Et ne fiat cõ tentio de nomine vniuocationis: uoco concepiun vM cum qui ita eſt vnus ꝙ eius unitas ſufficit ad cõtradictio nem affirmando ⁊ negando idem de eodem: que etiam ſufficit ad unitatem medij in ſyllogiſmo ut extremã untã in tali medio:ſine fallatia equiuocationis concludanturi ter ſe uniri. Pec ille qnaſi foꝛmaliter. C Ped contra. Si ſcotus accipiat ſic uniuoce pꝛedicari: ſeqtur ꝙ opimo eiꝰ ⁊ doctoꝛis ſancti erit eadem ſecundum rem:? ſoluʒ ert diſcrepatio in uoce quantum ad hoc ꝙ eſt eſſe umuocu. Becns de pꝛeciſione conceptus. Manifeſtum enimẽꝙ Doctoꝛ ſanctus loquitur de mera pꝛedicatione unuoc. Mꝛimo contra gentiles ubi in.co.zꝛw. pꝛobat ꝙ non pꝛe⸗ dicatur uniuoce in cꝰ uero· z30· pꝛobat ꝙ Pꝛ edicatur analo gice in co.ʒu. pꝛobat ꝙ nõ p̃dicatur pure equiuoce · Sup/
poſito ergo ꝙ opinio ſcoti ſit eadem ſecundum ſententi cum opiniõe doctoꝛis ſancti:ſequitur pꝛimo ꝙ pꝛopꝛia opinionem impꝛobare ſtudet. Et ſi ſequetur ꝙ nel pꝛo pꝛia ſua opinio ſit falſa uel uerum eſt quod vepꝛobat: aut certe id quod repꝛobare conatur ignoꝛat: patet conſcquẽ tia: quia ille doctoꝛ cuius opinio non diß̃ert ſententialuct ab opinione alterius repꝛobando opinionem alteriꝰ quõ impugnat pꝛopꝛiam opimonem ſuam repꝛobat cum eã⸗ dem ſiẽ cuʒ alterius opinione. Et ſic opinio ſua eſt falſu uel ſi ſit nera repꝛobat id quod uerum eſt uel ſaltẽ id qð repꝛobare ſtudet: penitus ignoꝛat: uidelicer poſitionemn alte rius ⁊ poſitionis modum. Bed manifeſtum cit ꝙ p dietus Voc.ſubtilis in pꝛimo ſententiarum diſtinctione octaua. q. ꝓ repꝛobat inquantum poteſt opinionẽ Doc · Bäcti ⁊ alioꝛumn qui negant uninocationem entis addu cendo aliquas coꝛum rãtiones ⁊ impꝛobando eaſdem: dicit enim ibidem. ¶Lirca iſtam queſtionem ſciendumn ꝙ iſta materia fuit tractata ſupꝛa diſtinctione. ʒ· q. pꝛiln x.q.quinta ⁊.q.ultima: ubi oſtenſum eſt qualis eſt enti uniuocatio. Tamen obmiſſa ſunt aliqua ibi que hic dict tur. C Et facienda ſũt quattuoꝛ. ¶ ſdꝛio antem ponn quãdam opinionem cũ ſuis motiuis.& Becũdo obijci contra eam:⁊ ſoluaʒ motiua. ¶ Tertio ciuauſ

tiones in iſta materia. ꝰ.ſoluam rationes pꝛncipales ⁊?
quoddam dubinʒ incidens. Mec ille nialiter ⁊ quaſi foꝛ maliter. ¶ Inter ceteras autem rationes adducitvltimã
ſupꝛapoſitam in pꝛobatione concluſionis quaʒ ſoluit:ſtã⸗ do in equiuocis: dicendo ꝙ vnitas attributionis noncon
eludit vnitatem vniuocationis que maioꝛ eſt: tamen cõ⸗ patitur vnitatem vniuocationis:qᷓ;uis non ſit illa foꝛmali ter.⁊ dat exemplum de ſpeciebus. Species enim vt di cit habent eſſentialem attributionem ad pꝛimum illins generis: vt patet decimo huius ⁊ cum hoc ſtatvnitas vni nocationis ⁊c. Ex quibus patet:ꝙ intendit repꝛobare ⁊ repꝛobat inquantum poteſt opimonem dpoctoꝛis · Scti ue tamen non differt a ſua niſi in voce. ſicut aduerſarius onceit.
Ad pꝛmum igitur dicendum vt dicit Po — ctoꝛ Sanctus in de potentia:
queſtione ſeptima articulo ſeptimo ad ſeptimum: ꝙ sgens equiuocum opoꝛtet eſſe pꝛius: qᷓ; agens vniuo ⸗
cum quia agens vniuocum non habet cauſalitatem ſu⸗
pꝛa totam ſpeciem. Alias eſſet cauſa ſuiipſius:ſed ſolum
upꝛa aliquod induiduum ſpeciei. Agens autem equi/ nocum habet cauſalitatẽ ſupꝛa totã ſpeciem. Vnde opoꝛ
tet pzimum agens eſſe equiuocum.ldec ille. Idezʒ dicit
in pꝛima parte queſtione.13. articulo quinto ad pꝛimum
ſub alijs verbis. ¶ Ad ſecundum dicendum: ꝙ vt dicit Moctoꝛ ſanctus in pꝛima parte vbi ſupꝛa: ꝙ pꝛimũ agẽs
ſcilicet agens vniuerſale licet non ſit yniuocuin:nõ tamẽ eſt omnmno equiuocum: quia ſic non faceret ſibi ſimile:ſᷓ poteſt dici agens analogumt:ſicut in pꝛedicationibus om
nia vniuoca reducuntur ad vnum pumum nonvnuocũ:
ſed analogum quod eſt ens.dec ille. CEt quãdo dicit opoꝛtet in pꝛedicationibus equiuoca ad vniuocum redu⸗ ci:ibi accipitur vniuocum pꝛo analogo pꝛimo modo: vt dem eſt quod non equiuocum a caſu. Sic enim omnes
pꝛedicationes reducuntur ad ens quod eſt analogum ad omnia entia diuerſarum naturarum. t per hoc patet ſo lutio ad tertium. ¶ Acd quartum dicendum:ꝙ duplex ẽ comparatio:quedam eſt pꝛopꝛie dicta: ⁊ talis non eſt eo
rum que ſunt diuerſoꝛum generum. Alia eſt compara tio communiter ſumpta ſcilicet pꝛo quacunqʒ pꝛopoꝛtio
ne:⁊ ſic non obſtat eſſe comparationem inter deũ ⁊ crea turas. nde Mocto: Sanctus in de potentia: vbi ſupra dicit:ꝙdens non comparatur creaturis in hoc quod di⸗
citur melioꝛ quaſi participans naturaʒ eiuſdem generis
cum creaturis: ſicht ſpecies alicuius generis: ſed quaſi
pꝛincipium generis.ec ille. ¶ Ad quintum dicenduʒ:
ꝙ nihil cognoſcitur niſi per ſpeciem aliquã: que eſt eiu dem rationis: dum modo illa ſpecies non ſit eminentioꝛ
modo in cognoſcente qᷓ; in cognito: quãdo tamen ſpecies
eſt eminentioꝛ:tunc perfectioꝛ relinquitur cognitioꝛ ficut
per ſpeciem lapidis in intellectu perfectins cognoſcitur: japis qᷓ; per ſpeciem eius que eſt ĩ ſenſu: vt patet per do/ ctoꝛem ſanctum in de potentia vbi ſupꝛa dicentem quan tum ſpecies intelligibilis eminentioꝛ eſt in aliquo: tanto ex ea relinquitur perfectioꝛ cognitio: ſicut ex ſpecie lapi⸗ dis in inteliectu ꝙ; ĩ ſenſu:vnde per hoc deus poteſt per⸗ fectiime cognoſcere res per ſuam eſſentiam: inquantuʒ
ſua eſſentia eſt ſupereminens ſimilitudo rerum ⁊ nõ ade uate. Mec ille. CAd ſextum dicenduʒ: ꝙ licet domus que eſt in mente artiſicis ⁊ que eſt in materia ſint eiuſdeʒ
rationis:non tamen habẽt eundem modum eiſendi:vt ex dictis patet: diuerſus eniʒ modus eyiſtendi impedit pꝛe
dicationem vninocam. nde dato per ipoſſiblle ꝙ einſ dem rationis ſit bonitas in deo ⁊ creature: non tamnẽ yni oce de eo ſimpliciter pꝛedicaretur cum id quod eſt in
deo ĩmaterialiter a ſimpliciter: in creatura ſit materiali ter ⁊ multipliciter. Ped tamen aduertendum eſt: vt
dicit Doctoꝛanctus in de potentiain libꝰ vbi ſupꝛa ad ſermuʒ:ꝙ inter creaturam ⁊ deum eſt duplex ſimilitudo Vna que eit creature ad intellectum diuinum · Et ſc foꝛ
Becunda
ma intellecta per deum eſt vnius rationis eum re intelle tlicetnon habeat eundem moduʒ eſſendt: muiaforma intellecta eſt tantum in intellectu: fhꝛma autem creature: eſt in re. Alio modo ſecundum ꝙ ipſa diumna eſſentia eſt omnium rernn. Similitudo ſuper excellens: ⁊ non vni us ratonis· Et er hoc modo ſimiluudinis cõtingit quod bonum ⁊ huiuſmodi communiter pꝛedicantur de deoꝛ ⁊ creaturis: non autem ex pꝛimo: non enim ex ratio di cti cum dicitur deus eſt bonus: quia bonitatem creatu re intelligit: cum iam ex dictis patet ꝙ nec etiam domꝰ que eſt in mente artificis cum domoque eſt in materia: vniuoce dicantur domus.hec ille. C Ad ſeptimum di cendum:ꝙ duplex eſt meniura decimo huius: quedaʒ
eſt inginſeca. Kt talis eſt ciuſdem rationis cum menſu rato · Alia eſt menſura extrinſeca: que non poteſt coequs ri per ipſum menſuratum. Ft talem non opoꝛtet eſſe
eiuſdem rationis cum menſurato: vt innuit Poctoꝛ ſan ctus in pꝛima parte queſtiõe decima tertia artieulo qum to ad vltimum vbi dicit ꝙꝑ Deus non eſt menſura pꝛo⸗ poꝛtionata menſuratis. Vnde non opoꝛtet ꝙ Deus ⁊ creatura ſub vno genere contineantur. Nec ille. ¶deʒ innuit in libꝛo de potentia vbi ſupꝛa ad pꝛimum dicens
ꝙ ratio illa pꝛocedit de menſura cui menſuratum poteſt
adequari vel commenſurari. Talis autem menſura non
eſt Deus: cum in infinitum omnia excedat menſurata. Mec ille. ¶ Ad octauum dicendum: ꝙ licet de omni
bus communicantibus in foꝛina eadem ⁊ ſecunduʒ eun
dem modum eſſendi poteſt aliquid vniuoce pꝛedicari: Mon autem opoꝛtet ꝙ ſi ſit ibi diuerſa participatio eiuſ
dem rationis: vel diuerſus modus participandi: vt di ctum eſt. Unde Doctoꝛ Sanctus in de potentia vbl ſu:
pꝛa ad ſʒ dicit: ꝙ ſititudo creature ad deũdeſicit a ſilitu
die vniuocoꝝ in duobꝰpᷣꝰ qꝛ non ẽ per participationem
vnins foꝛmę: ficut duo calida per participationem vni us caloꝛis.oc enim quod de deo ⁊ creaturis dieitur: de deo pꝛedicatur per eſſentiam: de creatura vero per participationem: vt ſic talis ſimilitudo creature ad de: um intelligatur: qualis eſt calidi ad caloꝛem: non qua⸗ lis eſt calidi ad calidius. Secundo: quia ipſa foꝛma in creatura participata deſicit a ratione eius quod deus eſt: ſicut ignis deficjt a ratione virtutis ſolaris per quam ca? loꝛem generat. Mec ille. CAd nonum dicendum: ficut dicit Hoctoꝛ Sanctus in de potentia vbi ſupꝛa ad terti/ um ꝙ magis ⁊ minns tripliciter poteſt conſiderari: ⁊ ſic pꝛedicari. Vno modo ſecundum ſolam quantitatein participatam: ſicut nix dicitur albioꝛ pariete: quia per fectioꝛ eſt albedo in niue qᷓ; in pariete. Sed tamenvnius eſt raſions. Vinde talis diuerſitas ſecundum magis ⁊ minus non diuerſificat ſpeciem. Alio modo ſecundum
ꝙꝙ vnnm participatur: ⁊ aliud per eſſentiam dicitur.
Sicut ſi diceremus ꝙ bonitas melioꝛ eſt quam bonum. Tertio modo ſecundum ꝙ modo eminentioꝛi competit idem aliquid vni quam alteri: ſicut caloꝛ ſoli quaʒ igni. Et hij duo modi impedinnt vnitatem ſpeciei ⁊ vniuo⸗ cam pꝛedicationem: ſecundum hos aliquid pꝛedicatur ſecundum magis ⁊ minus de deo ⁊ crcaturis: vt ex di⸗ ctis patet. Mec ille. Idem innut poctoꝛ Sanctus in pꝛi ma parte queſtione quinquageſima articulo quarto ad ſe cundum: vbi dicit ꝙ magis ⁊ minus ſecundum ꝙ cau⸗ ſantur ex intenſione ⁊ remiſſione vnius fome non diner ſiticant ſpeciem: ſed ſecundum ꝙ cauſantur ex foꝛmis di nerſoꝛum graduum: ſic diuerſiũicant ſpeciem. Sicut ſi dicamus ꝙ ignis eſt perfectioꝛ aere · Mec ille. Idem tangit in de anima queſtione vnica articulo ſeptimo ad ſextum. ¶ Ad decimum dicendum: ꝙ pꝛedicta ratio
multipliciter deficit. Pꝛimo maioꝛ eſt pars falſa. Nam
mãifeſtum eſt ꝙ aliquis poteſt eſſe certus ꝙ canis cur rat: ⁊ dubitare de quo cane intelligatur: an de piſce marino vel ſiidere celeſti. Si ergo pꝛedicta maioꝛ eſi ſet vera Sequeretur ꝙ neceſſario canis ſigniſicaret

vnmn conceptum quod eſt contra ipſos ⁊ omnem vir tutem cum ſit equiuocum a caſu· ¶ Adhuc ſi eſſet ve
ra ſequeretur: ꝙ quantitas diceret vnum conceptum communem vnlus rationis ſubſtantie ⁊ accidenti quod
eſt manifeſte falſum: patet conſequentia qꝛ mlti habẽtes
certum conceptũ de quantitate q eſt trina dimẽſio:igno rauerunt vtrum eẽt aliquid pꝛius quantitate cui quani⸗ tas inhereret: ſicut patet per phyloſophum ſeptimno me
thaphyſice· tem multi certitudinem habuerunt ꝙ deꝰ eſſet pꝛima cauſa:ſed dubitauerunt an eiß cauſa finita. v
ininita ⁊ tij non opʒ ponere conceptinn vnuocum ad eſſe
initun vel infinitum. Et ſic de piuribus alijs. Tnde p̃
comen.y.
dicta maioꝛ eſt falſa. ¶ Hꝛeterea.⁊0. Taboꝛat in equi⸗
nocatione:pꝛimo ex parte huuus dictionis vnum nã vnũñ
dicitur muitis modis: vt patet quito huius. ¶ Ped ad
pꝛopoſitum duobus modis · pꝛimo modo pꝛo vno vni tate vn iuocationis. Elio modo pꝛo vno vnitate pꝛoporꝰ
tnõis. Dato enim g opoꝛtet ponere virtute aſſumpti pꝛe ter conceptus pꝛopnos ſubſtantie ⁊ accidentis conceptũ vnum entis vnitate analogie non tamen opoꝛtet ꝙ talis conceptus ſit vnus vntate vniuocationis. Similiter ex parte hums termini communis quia aliquid dicitur cõ mune dupliciter. Tnomodo communitate abſtractionis Alio modo communitate pꝛopoꝛtionis.; Lonceſſo enim ꝙ ponatur vnus conceptus entis:non tamen opoꝛtet pꝛo pter hoc concedere ꝙ ialis conceptns ſit tomm umnis cõ munitate abſtractionis vt infra patebit in ſequenti articu lo:licet ſit communis communitate attributiõis ita g ta lis conceptus pꝛopꝛie ⁊ pꝛimo attribuitur ſubſtantia:ſe⸗ cundario verò accidenti eccat etiam pꝛedicta maior ſecundum plures interrogationes vt vnam quia petit ð dinerſis in ſingularinumero pꝛopoſitis darivnam reſpõ ſionem.dꝛobatio autem maioꝛis peccat ſecundum fal⸗ laciam ignorantie ellenci. Wam ſicut non valet iſte videt ſecundum oculos ⁊ non videt ſecundum aures: ergo vi det ⁊ non videt:itanon valet. Jite eſt certus de conce ptu entis ſecundum totum ambitum ſue ſigniñicationis videlicet accipiendo ens pꝛo eo qnod non eſt nihil:vł ac cipiendo ens reale pꝛedicamentale pꝛo pꝛimario ⁊ ſecũ dario ſigniſicato:⁊ eſt dubius de conceptu entis accipien do ens pꝛo ſuo pꝛimario conceptu ⁊ pꝛopꝛio qui eſt ſub ſtantia. Won eſt ergo impoſſibile eundem conceptuʒ ſʒ diuerſas eins conceptiones eſſe eidem intellectui cer⸗ tum ⁊ dubiũ. Similiter mino: peccat ſecundum fallaciã equiuocationis ex parte entis. Mam ens ſecundum ip̃os
vt patet per boetium in pꝛimo libꝛo ſue mathaphyſice:
poteſt conſiderari dupliciter. Tnomodo vt eſt impoſitũ ad ſignificandum omne illud quod eſt extra nihil: ſiue ſit ens reale ſiue rationis. Siue ſit extra predicamentũ vel in pꝛedicamento per ſe ſiue reductiue· Aliomodo accipi tur ens pꝛout eſt unpoſitum ad fignificandum vnã deter minatam rationem ſiue quidditatem connumeratam cõ tra alias rationes eimomodo mtellectus noſter po⸗ teſt eſſe certus de aliquo ꝙ ſit ens: ignorando an ſint ſub ſtantia vel accidens determinate. Sed tale ens non dini⸗ ditur in decem pꝛedicamenta neqʒ in denm ⁊ creaturas nec eſt vere ens etiam 5ᷣm eos. Si vero loquamur de en te quod immediate diuiditur in.x.pꝛedicamẽta vel ð en
te quod diniditur in deũ ⁊ creaturaſ.hoc põt intelligi du
pli· Snomõ accipiẽdo ens pꝛo ſuo pꝛopꝛio ⁊ pꝛimario ſignificato tantum non ſimul intelligendo ſignificatum ſe cundarium. Ens enim quod pꝛedicatur de deo ⁊ om⸗ nia alia noĩa ſigniſicant pꝛimo ⁊ pꝛopꝛie dininaʒ eſſentiã participatiue vero perfectiones creaturarum. Similiter ens reale creatum quod diuiditur in.x.pꝛedimenta ſigni ſicat pꝛimo ⁊ pꝛincipaliter ⁊ immediate ipiam ſubſtan⸗ tiam. Et ex conſequemt ſiue ſecundario ipſum accidens. Sic autem impoſſibile eit ꝙ intellectus noſter nõ ſit cer tus de aliquo ꝙ ſit ens ignoꝛando an ſit ſubſtantia cogni⸗ tis ſigmicationibus term inoꝛum.ymo contradictionem
etha.
implient. Iliomodo poſſumus loqui de ente ecunduʒ ꝙ extendit ſe ad ſuum ſecundarium ſigniſicatum exten⸗
ſione pꝛopoꝛtionis non abſtractioniſ. Cit ſic itellectus
poteſt eſſe certus de aliquo ꝙ ſit ens videlicet ſubſtan⸗
tia vel accidens ignoꝛando tamen determinate an eẽt ſub ſtantia determinate vel accidens ¶ Mon tamẽ pꝛopter
hoc opʒ ponere conceptum vnũ vnitate vniuocationis: ſed ſolum vnum vnitate pꝛopoꝛtionis Lonceptus enim ſubſtantie ⁊ conceptus accidentis ſunt vnns vnitate ana⸗
logie qui unpoꝛtatur nomine entis non ꝙ ex illis duob? conceptibus conſtituatur vnus tertius conceptus com/ poſitus.Ex illis duobus qui ſit abſtractus ab unbobus TCAliqui tamen ponunt conceptuʒ diſiunctum entis de quo concedunt ꝙ intelleetus poteſt eiſe certus ipſo exi⸗
ſtente dubio de ſubſtantia ⁊ accidente ſigillatim ſumptiſ
vt patet per herneum in ſuis quolibetis quolibeto ſecũ do. CTlbi ſic dicit conceptus diſiunctus poteſt eſſe cer tus dubia veritate cumſtibet partis diſiuncte per ſe acce pte. nde poſſum eſſe certus.ꝙ ſoꝛ.ſtat vel ſedet ⁊ igno rare que illarum partium ſit vera ⁊ tamen ſtare vel ſede re non dicit vnum conceptum ſimplicem eſſentialiter ali
cui rei conuenientem.iec ille. Idem ſententialiter tho
mas anglicus pꝛimo ſententiaruʒ di.tertia queſtine p ma. De iſto aliquid inferius ar.6 · latius manifeſtabitur.
CGimiliter pꝛobatio minoꝛis peccat ſecunduʒ fallãcis
peticionis pꝛincipij.pꝛobat enimn ignotů per eque igno tum ꝛvt de ſe notum eſt. Vui enim negaret minoꝛem ne garet ⁊ pꝛobationem ¶eccat ſimiliter pꝛedicta mi
noꝛ ſecundum fallaciam ñigure dictionis ⁊ accidẽtis mu
tando eſſentiale in accidentale. Wam habere certumton ceptum de ente vt dicit Meruens vbi ſupꝛa ⁊ ignoꝛare vtrum ſit ſubſtantia vel accidens:non eſt habere vnum
conceptum eſſentialem ad diuerſa contenta ſub eo. Sed
cſt habere cerium conceptum vnum de aliquo abſolute ⁊ ignoꝛare aliquas eins conditiones accidentales accipiẽ do foꝛmale pꝛo eo quod eſt extra foꝛmnalitatem alicuiꝰ.
Vnde inherere ſe habet ad accidens ſicut quedam habi tudo: non autem ſicut id quod eſt de eſſentia accidentis: vt ipfimet aſſerunt. Bimiliter etiam non inherere ſe ba bet ad ſubſtantiam.quia negatio inherentie non poteſt eẽ de foꝛmalitate alicuiꝰpoſitiui. Sed tamẽ talis ↄceptꝰcer
tus reſpectu inherendi vel non inherendi non ſolum po teſt haberi de ente communiter ſumpto conceſſo ꝙ tale
ens poſſit habere vnum conceptuʒ. ¶ Sed de hoc ente
ſpeciali puta de terna dimenſione poteſt haberi cõcepiuſ
certus ignoꝛando vtrum inhereat vel non inhereat. Et ſic ibi eit variatio conceptus eſſentialis in accidentale.nõ enim ſequitur. ens habet vnum conceptum ergo vniuo cum ·ſicut non ſequitur eſt animal ergo eſt homo. vnuʒ enim in plus ſe habet qᷓ; vnitate vninocationis: vt patet
quinto huuns. Ex quo patet ꝙ ratio pꝛedicta que apud L60 eos difficilis reputatur ⁊ achilles: debilis ⁊ nulla eſt ꝗc cõm¶
quid ſit de coneluſionis veritate. ¶ Ad vndecimum di cendum ꝙ non eſt ſimile de ſoꝛ.⁊ Platone reſpeciu ho minis ſicut eſt de ſubſtantia ⁊ accidente reſpectu entis: quia · Dlato non habet eſſe humanuz ab homine mediã te Soꝛte. Sed accidens non habet eẽ niſi mediante ſub
ſtantia:neqʒ creatura participat rationem entis niſihabe
at hoc a creatoꝛe. Argumentum enim a ſimili vt dicit Antonius Indree Mbi ſupꝛa non currit ſupꝛa quattuor
pedes.vnde ex dictis eius habetur ꝙ illa ratio nulla eſt.
CAd duodecimum dicicendum ꝙ id quod pꝛedicatur
de pluribus ſecundum vnum nomen ⁊ eandem ratno
nem equaliter participatam: predicatur vniuoce · Moñ autem id quod pꝛedicatur ſecundum vnam ratio nem dinerſimode participatum: ſicut eſt de ente. Vn de argumentum procedit ex ſuppoſitione falſa.¶ Snp ponit enim qnod omne id quod dicitur ſecundum rationem ſit vniuocum——— eſt* cipiendo vniuocum vt prius expoſitum eit ·
b pP Tp TSed
14 4c⸗

X ain
Mueſtio Secunda
n ¶ged inſtabat diſcipulꝰ:nã illud quod equalr pꝛecica tur cõceptus ſube:non tñ virtute pꝛopꝛia ipſius acciden dcn ſh tur de oĩbꝰgeneribꝰpꝛedicat᷑ vniuoce: ſed ens ⁊Nü pꝛe tis: ſed virtute ipñius ſube.ficut enim caloꝛ agit ad foꝛmã ni P. 4. dicant equati de oĩbꝰgeneribꝰꝛ vt pʒ per Doc. B.i.lo. carnis inquãtum
er Senerit. eſt inſtrumẽtũ aĩe. Et ẽt in virtute for⸗ — g ⁊ cõ. huiꝰᷣm phʒꝛ vt patebit ibidẽ.q.ʒ. ar. po.ergo ⁊c̃. C Hi me àgit ad introductionẽ foꝛme ſub
6. N P.. tantialis. In oœĩ gene cendũ ꝙ illa ꝓpõ ens ⁊ vnũ pꝛedicant equalr de dibus re. ta etiam fantaſma actidentis in
— 1 ckide yirtute ſubſtantie cu nn gibus eſt duplex: naʒ illa cõtunctio ⁊ põt cõiungere in us eſt illud accñs vel natum eſt accũs eẽ impꝛimit in in umnu ter ꝓpõ̃nes:vt ſit ſenſus. Ens pᷣdicar eq̃liter de cibꝰgene tellectu ſub repꝛeſentatione ſubſtantiã pꝛimo ⁊ accis exr oaik ribus ⁊ vnũ pꝛedicat᷑ eqᷓliter de oĩbꝰgenerib?. Et ſic qa cõlequenti.Mec ule ¶i ẽt argndiligenter cõſid eret s u ambe ꝓpoſitiões ille cathegoꝛice ſunt falſe:iõ tota copu laboꝛat in equiuocis.qi pꝛocedit de cõceptu ex parte cõ musun latiua eit falſa. Aliomõ põt cõiungere inter terminos: vt ciplentis:non autem de cõceptu ex parte rei concepte.ð dimng ſt ſenſus. Ens ⁊ vnũ p̃dicant᷑ equati de oibꝰgribns:⁊ quo inferius mentio fienda eſt.Et adductuʒ de ſacramẽ eſetnn pir ſic iteꝝ eit duplex:nã illa determinatio equali põt deter 10 ataris non concludit:quia dens ſupplet miraculo ⸗ ne iglun minare hoc verbum pᷣdicant᷑. Et ſic eit va Et eſt ſenſus ſe virtutem foꝛme ſubſtantiali ꝛita ꝙ accidens habet om besentn ens ⁊ vnumn pꝛedicãtur equalter.i.eodẽ modo de oĩ nino cõſimilem actionem ſicut haberet ſi eſſet ibi panis. mespatt us generibus:ita ꝙ ſi vnum eoꝝ pꝛedicat᷑ vniuoce:? ¶ Item maioꝛ pꝛobationis maioꝛis ẽ falſa fimpliciter 4 sdimntu alterum. Si vnũ eoꝛun nõ vnluoce:neqʒ ⁊ aiterũ · Alio pꝛeſertim quando eſt immutatio ab aliquo agente quod uſlitn modo põt determinare illam particulam de oibus gene git vnifoꝛmiter:ſicut aliquid agebat. Si emm duo al⸗ snann ribus: vt ſit ſenſus. Ens ⁊ vnũ pᷣdicantur de oĩbus gene ba equalis quantitatis ⁊ figure mouerent viſum ſucceſi in ribus equal qꝛ nõ per pꝛius de vnoq; de altero.Et ſic ne:non oboꝛteret ꝙ viſus diſcerncret inter ea nec appꝛe denn ett falſa. Ende ibi cðᷣmittit falla diuiſiõis. Mec valet di hendet vnus abſentiam ſi altemm in eodem loco eſſet. ß duman ctũ eoꝝ quãdo dicunt ꝙ diuerſa participatiò rations 53 ¶.1 Vn. dicendum ꝙ licet ſignum diſtributiuũ non nn Pus ⁊ poſterius variat vnuocationem. Zliter nume diſtribuat terininum mere equiuocum cui iungitur põt pec imi us nõ diceret vniuoce de ſuis ſpeciebꝰqꝛ binarius pꝛe tñ diſtribuere terminum analogum. Irgumentum er
mgirn cedit trinariũ.lʒ enim binarius pꝛecedat trinariũ ſi conñ go nihil concludit niſi ꝙ ens non · Sit mere equinocum n derent᷑ ᷣmpꝛopꝛias eoꝝ rones. Mõ tij ſi conſiderentur uod ſuperius cõceſũm ett. CUnde Albertus magnꝰ mM ᷣm participationẽ ronis illiꝰnumeri eõis vt innuit Doc. huic ſententie cõcoꝛdat inpꝛima ſumme.q.341. Ebi ſic
— Lec.s. S.· in pꝛimo peryermenias vbi ſic ait. vnũ diuidentium ait Analogum enim confundi ⁊ diſtribui
poteſt etiam ſi aliqð cõe põt pꝛius atro eſſe duplr.vno mõ ᷣm Ppꝛias gno vninerſali dittributmo:maxime reſpectu pꝛedicati Vmbmn rõnes aut naturas diuidẽtiũ. Ahomõ ᷣm participatiõe; quod per eandem analogiam reducitur cum partibus us wiipnn rationis illius c̃is quod in ea diuidi?᷑. ꝛimũ aũt non diſtributi: vt eſt hoc pꝛedicatũ eſt. idec ille:addit etiam nncttte tollit vniuocatiõem gis vt manifeſtũ eit in numeris: in ꝙ terimnino cun ſit exceptio:ſuficit ꝙ ſit cõis ʒ analogiã. rumt quibꝰbinarius vᷣm ꝓpꝛiã rõnẽ naturali pꝛins eſt trinario t cũ dicimus.cẽ intellectuale habet intellectum deifoꝛ wmnd ſed tñ eandẽ parricipant rõnem cõis numeri. Ita.n.ẽ tri mẽ pꝛeter poĩiem. Mec ille. EAd.16 n.dicenduʒ ꝙ ad donesu narius multitudo menſurata per vnum. Sicũt hinarꝰ ynitatem potentie ſine habitus vt in pꝛimo dictũ eſt.. ſntn ¶Sed ſecundum tollit vniuocationem ⁊ propter hoc 4·4r. J. ſuflicit vnitas anslogie obiecti.Et pꝛecipue dũ codos imn non poteſt eſſe—— 2 p illa ſcientia ſt ms tſmt a rõne entis pꝛioꝛitatẽ hʒ ſubſtantia que eit ens per ſe re pꝛm ⁊ pꝛmncipalem conceptum ſimplicem. Sicut ẽ de — ectu accidentis ꝛqð eſt ens in alio ⁊p aliud. hec ille foꝝ ente vt dietum eſt: huins ſententie eſt etiam heruens in no nbemw maliter. idẽ dicit in pꝛima pte.q.yy.ar. ꝓo. Id pꝛimum quolibetis. Wbi ſupꝛa ⁊ quando dicitur ſi ſie ſequeretur Selminn vbi ſic ait. ꝙ alicuiꝰgeneris ſpẽs ſe habent ſicut pꝛius demonitrationes ꝓcederent in equiuoco. Reſpondet nnbenivt p ſicut aner ⁊ figure quãtũ— i ee G nneei exr 2 06 Po dicant᷑ inquantũ ſuſcipiunt cõis generis pdicationeʒ· hec teſt intelligi dupliciter. Tlnomodo qꝛ ignoꝛata diſtinctõ nbb ille. Itẽ tecnndoſin di. ʒ. q· pꝰr..Vad tertium ne equiuoca ex vno ſenſu alterum concludatur. Et ſc ꝓ ⸗ nr Idẽ etiam dicirun de veritate.q.⁊·ar.I.in coꝛpoꝛe· Ebi cedere in eguoco eit deceptio falle equiuocationis. Alio — umm ſic ait eſt vniuoce— de———— ⁊ceatura In omnibus enim vniuocis cõis eſt rõ noĩs cludit᷑ de quiuoco cõuenire ſibi lecundum cõem ſen 13 — vtriqʒ eoꝛum de gbus nomẽ vniuoce pᷣdicat᷑. Et ſi qᷓ;tũ quem poteſt habere.⁊ maxime vbi eit cõnexio inter r um cuw d llius nois rõnem vniuocata in aliqua rõne ſunt equa nes plures ſignificatas per terminuʒ analogum. Etſicꝓ a q;uis vᷣm eſſe vnum altero poſſit 3. pꝛius poſte cedere in ei non decipi per equito x¶ rius:ſicut in rõne numeri oẽs numeri ſunt equales quã cationis. Sed eſt demonſtrare ⁊ generare ſcientiam ve m nis pᷣm nomẽ rei vnus altero poſt ſt. hec ille. Si dicat ram lʒ illa demonſtratio non ſit ſta ſimplicitervna ſicut il — oꝛmalitas equẽ perfecte falnat᷑ in creatura ſicut in crea/ um ſicut di P 5 dlcat vnam intentionem logi⸗ p tore. Ccztrrilformait ſicut quidditas qͥ conuenit chtilla tñ non equali participat ſubſtantia? accidente. vemi creature aut eſt ens dependẽs ad eo aut nõ.ſi nõ ergo non õ argumentũ peccat ᷣm fallaciam eſ ſup — nm?„ dia entia alia a deo dependent a deo · quod eſt hereticuzs. pontt falſum ſicut in olutione pꝛimi argumenti ſatis di enbiatirin⸗ ĩ ſic·ergo per pꝛius cõuenit deo q; creaturis ⁊ cõuernit cm eſt. ¶ Ad. 18. dicenduʒ ꝙ illud eſſe a quo ens di o moh creaturis per deũ. Et ſic nulla erit ibivniuocatio. quodẽ citur tale k ſit vnius rationis analogice in ſubſtantia ⁊ ac — cm pꝛobandũ. ¶ Ad.iʒm. dicendum g ſicut ens nõ eſt mul cidente: non tñ eſt vnius rationis vnitate vniuocationis. — mn tiplex multiplicitate equiuocationis ſed analogie:ita pꝛi Sicut dictum eſt. Cd.i9n.dicendum negando maio vy mum pꝛincipinʒ nõ eſt multiplex multiplicitate equiuo rem quia non eit ſimpliciter concedendum g canis non mi cãtiðis ſed analogie. analogum.n. quod ſufficiens ẽ ad eſt canis vel g ens non ſit ens ſine diſtinctione. Ende vndu voeb ↄtradictionẽ ſaluàndã ⁊ ad inediũ ſollogiſticũ ſemꝑẽ di argumentum ex falſa vmaginatione ꝓcedit N Ad.ꝛom.
ſtinguendũ. Si fiat tamẽ diſtinctio. nullus ſciẽs quid ter dicendum ꝙ quantitas nõ ſe haber ad ſubſtantium ⁊ ac⸗ minoꝝ poterit decipi.d.rꝗn.dicendũ ꝙ illð argn cidens ſicut vnũ cõmune vninocum eſſentiale ſicut dem̃ chuis ſit pꝛoljrũ nihiltñcõcludit. t ſi aliquid cõcludat eſt. lnde gunentum puerile eſt. Meqʒ reſponſione nihil aliud cõcludit:niſi ꝙ ens habet cõceptũ vnũ vnita dignum. ¶ Ad. ⁊1mn. dicendum ꝙ dupler eſt paſſio que te analogie· quod cõcediinus.nõ antem vnitate vninoca dam eſt que reaiiter eſt diſtincta ⁊ſubiecto. Et foꝛfan ta tionis. Verumtamen vt dicit thomas anglicus ·pꝛimo lis paſſio ſequiturvnam rationem. Alia eſt paſio que nõ en.· di z. q.x hoe argumentum videt᷑ etium pꝛobare realiter diſtinguitur a ſubiecto ⁊ cetera. It talem non de ſubſtantia: nõ habemus quidditatiuũ cõceptũ niſit̃ opoꝛtet habere vnam rationem vniuocam in ſubiecto: xolceptũ entis. Ideo dicẽdum P ab accidente abſtrabi ſed ſufficit vnitas
322 W
. S
—

oꝛmam interrogandi. Et ſic differunt vel quantũ ad rea
(¶Muarti 3
do minoꝛẽ: quia accidens dicitur analogice de nouem p dicamentis accitiuʒ: vt patebit.y. huiꝰ.q.7· ar·ʒ· 23m. dicẽdum ꝙ vnũ ⁊ vnum lʒ ſit vniꝰr nis:tñ illavnz ratio nõ eqᷓliter participat᷑ · Añ nõ opꝰ ꝙ vninoce dicat de ſba ⁊ accidente vel de deo ⁊ creaturið·
C Ad.24 n.
dicencum quod queſtio. Si eſt queſtio vna ſinpli⸗ citer loquendo de eſſe in hoc vel in ilo particulari. Sʒ ſi ioquamur de eſſe in cõi qð ſi eſt non eſt vna niſi vnitate
anslogie. C Ad.2 Fm.dicẽdum ꝙ queſtionẽ ſi ẽ ⁊ qꝛ eſt. t intelligi duplr. vnomnõ quãti ad moduʒvł
—
differre põ
litatẽ queſitam. t ſic non o ꝙ differrãt pꝛecipne dh pᷣdicatũ nõ differt à ſto niſi ᷣm rõnt querendo.ſ. an hõ ſit gial. Et ſic ẽ in ꝓpoſito ſi ens accipiat noĩalr. ¶ Ad.26*. dicendũ ꝙ nõ eit icẽ dicere ÿᷣm rõnem ois hõ eſt ens 7 cis homo eſt ſubſtãtia qꝛ Inbſtãtia ſigniſicat ipſam enti⸗ tatẽ abſolute. Ens vo ſignificat eandẽ entitatẽ de ꝓpꝛio ⁊ pꝛimario ignificato ⁊ er cſequent ſignficat ipſum acci dẽs ꝙ nõ facit ſubſtantia ideo argumentũ ſupponit fün CRd.⁊ym.dicendum ꝙ lʒ equiuocuʒ purum.ſ.equiuo cuʒ a caſu nõ poſſit diffimri:tñ equiuocum à cõſilio·.ana logů bi põt diffiniri ſaltem diffinitione deſcriptiuã: vt ſatis pʒ per Voc. B · in. 4 · ſniarum di.I.q.dr.pꝰin.30. dubio in ſolone vltimi argumẽti. Vbi dicit ꝙ analogu bene diffinit per differentiã conſtituentẽ pꝛincipale anã⸗ logatoꝝ. C Ad.⁊3n.dicendum ꝙ contradictio non eſt in ter equinoca a caſu: poteſt tij eõ inter analoga accipiendo analogum ſicut dictuʒ eſt · CAd.⁊9n. dicendum ꝙ ois pꝛedicatio oꝛdinata eſt vniuoca vel equiuoca:compꝛe⸗ hendendo ſub equiuoca pꝛedicatione analogã pꝛedicatio nẽ.⁊ ſub vninoca denominatiuã Rcut dictun eſt. ¶ Id 30n. pʒ ſolutio in ſolutiõe poſita ad IꝛAn. ¶ Ad.zln. di cendum ꝙ ſuba ⁊ accidens hiit cõnexionẽ adinuicem ið
inter ipſa eſt analogia. nõ autem ad taiem cõnexionẽ que
facit analogiã:ſufficit cõnexio in eẽ reali fᷣm cauſalitatem alioqn coꝛpus diceret᷑ analogice de coꝛpoꝛibꝰſuperioꝛi⸗ bus ⁊ inferioꝛibus.quod falſuʒ eit fed regrit cõnexio q; tum ad rõnẽ ſigniicandi ⁊ impoſitionẽ noĩs. ta ꝙ ana⸗ logum debet ſignificare vnum pꝛincipaliter ⁊ aliud ſe⸗ cundario. nã impõne expte ipſius unponentis: quod nõ conuenit coꝛpori reſpectu coꝛpoꝝ ſuperioꝛuʒ ⁊ infe⸗ rioꝛum. CAd vltimum dicẽdum ꝙ licet dens ſit maxi me vnustnõ tamen ꝓpter hoc opʒ ꝙ effectꝰ eius ſit vnꝰ in diuerſis: vt ſatis ſupꝛa expoſitum eſt cuʒ querebat᷑ an ab vno agẽte poſſit ꝓcedere multitudo i.z. hꝰ.q.ð. ar.z·
¶bi ſupꝛa in Voc· S.⁊ ph̃o. ſic ꝓceditur. Videt᷑ ꝙœ
.— quartũ ens nõ pꝛedicet᷑ analo ⸗
gice de ſubſtantia ⁊ accſite. Mã analoguʒ imn pedit mediũ ſillogiſticũ:cũ cauſet fallaciã. Si militer ⁊ cðtradictionẽ impedit. Ridere enim dicit᷑ ana logice de riſu hoĩs ⁊ pꝛati. Et timanifeſtum eſt ꝙ ſic ac cipiendo cauſat fallaciam equiuocationis in ſecundo mõ ⁊ per cõſeques deſtruit foꝛmamn ſillogiſticã. Sʒ ens nõ eſt huiuſmodi vt cõceſſuʒ eſt in pꝛecedenti articulo ergo c. Cp ·⁊. Minoꝛ eſt vnitas analogie q; vnicationis. dicit enm Voc. S.in pꝛeſenti cõne ꝙ illud vnũ ad qð dinerſe habitudines referuntur in analogicis eſt vnũ nu mero ⁊ nõ ſolũ vnam rõnem:ſicut eſt vnum illud quod per nomẽ vniuocũ deſignat᷑· Idem innuit tex.phy ſeqt igitur ꝙ nõ predicat᷑ analogice. CP 30. Nd quod pꝛedi catur analogice pꝛedicatur ſᷣm vnum nomen ⁊ ᷣm ean⸗ dem rõnem:lʒ dinerſimode participatã ſed hoc nomen ens non ſigniſicat vnam rõnem. ſed dinerãas. Bigniſicat enim deum ⁊ creaturaſ:ſbam⁊ accidens:quoꝛũ non po teſt eẽ vna conceptio: ⁊ per ↄñs neq; ratio cuʒ ipſoꝝ ſint diuerſe diffinitiões. Igit᷑ idẽ quod pꝛius. C P 40 gc⸗ qd pꝛedicat᷑ vel pꝛedicat᷑ vninoce vel equoce vel deno⸗
minatiue vt patet per phm in ante pꝛedicamentis. Sed
ens non pꝛedicat᷑ equinoce nec vniuoce vt ſupꝛa ꝓbatuʒ eſt in pꝛecedenti arꝰ.ergo pᷣdicat᷑ denominatine ⁊ per
ↄs nð amlogice. Cd Fo. Nd quod pꝛedicat᷑ analegice
————.— 6
Metha.
de aiquiburineludit in cõceptu qudditatiuo analogats rum vt oẽs concedunt.ſed ens non includitur ĩ conceptu
quidditatiuo ſubſtantie aliaſ non poſſemꝰintelligere ſub
ſtanttã non intelligendo ipſam exiſtere. Ens enimn idem
eſt quod exiſtens quod falſum ergo ⁊c̃ CPed cõtra eſt phs in textu dicens ꝙ ens non pꝛedicat equoce ſed ſicut ſanatiuũ de ſanis. Bed manifeſtum eit ꝙ ſanatinũ pꝛedi catur de ſanis analogice. Igitur ⁊.
Reſ pondeo logia quedam eit ipſoꝝ cõce⸗
ptuum ad ipſum nomen n:qð. ſignificat vnum conce ptů ex unpoſitõe ⁊ ſignicataliũ ꝓpter quãdã ſimilitudi
nẽ nõ tñ ex impoſitiõe ſicut ridere ſignificat riſuʒ hois ex
dicenum ꝙ duplex eſt ana⸗
imponere:ſed tñ ex quadã ꝓpoſitione ſigniſicat floꝛidita
tẽ pꝛati. Et talis analogia cauſat fallaciam Alia eſt analo gia ipfarum rerũ ad vnũ cõceptum ſeu cõceptui ad vnũ nomẽ quod ĩpoſitũ eſt ad ſigniicandũ illos cõceptus oꝛ⸗
dine tñ quodam.⁊ talis analogie triplex eſt gradus vtin
nuit phs hic ⁊ in pꝛimo echyr· Mam quedam eſt analo
gia aliquoꝝ ad vnum principium effectiuũ: aliaẽ analo gia aliquoꝛũ ad vnũ finẽ. Teriia vo eſt aliquoꝝ ad vnñ
ſubiectum exemplũ pꝛimi eſt de medicatiuis exempiu;
ſecundi eſt de ſanatiuis exemplum tertij eſt de emibus. CDicẽdum eſt ergog ens predicatur analogice ð deo ⁊ creaturis ⁊ ſimiliter de.x.pꝛedicamentis. quod ſic pʒ
pꝛnimo. C Mam illa que dicunt de aliquibꝰoꝛdine quo
dam per reipectum ad aliquod vnum pꝛedicant᷑ analo
gice: fed ens pꝛedicatur de deo ⸗ creaturis. Oꝛdie quo dam Manmn per pꝛꝰconuenit deo ſecundum rem ſigni catam: ⁊ ex cõſequenti cõuenit creaturis:lʒ vᷣm impoſi⸗ tionem nois ſit contrarius oꝛdo. Vnde relinquit᷑ ꝙ pꝛe dicatur analogice. Et ſilr dicendum eſt de ente in oꝛdine ad ſubſtantiam ⁊ accidens. Mã accidens nõ habet eẽ niũ a ſba. qꝛ accidens eſt magis entis q; ſit ens: vt dicit᷑.yhꝰ ¶P. Ens pꝛedicatur de ſubſtantia ⁊ aceidente non vnioce neqʒ mere equiuoce vt ſupꝛadictum eſt. ergoß dicatur analogice. Analogica enim pꝛedicatio media eſt inter puram equiuocationem ⁊ ſimplicem vninocationẽ vt dicit Voc.in pꝛima parte.q.Iʒ· àr. c.vbi ſic ait. Me qʒ.n.in his que analogice dicunt᷑ eſt vna ratio ſicut invni udcis:neqʒ totaliter dinerſa ſicut inequiuocis:ſed nomẽ qð ſic muitipliciter dicit᷑. Bigncat ꝓpoꝛtiones ad vnũ ſicut fanum de vrina ðictum ſignificat ſignum ſanitatis.ð medicina vero dictum. Bigniicat cauſam eiuſdem ſani tatis.Iec ille. C Sed hic oꝛitur difticultas. Bl ita ſt ꝙ ens dicat᷑ analogice de deo ⁊ creaturis. Similiter de ſubſtantia ⁊ accidente:quare eſt ꝙ ens per pꝛius dicitur ð deo ſecundũ naturam: qᷓ; de ceaturis ⁊ pꝛius de cred turis:quo ad nos:q; de deo. Et tamen ens per pꝛius di citur de ſubſtantia ſecundum naturam ⁊ quo ad nos qᷓ; de accñte loquẽdo de cognitiõe deteriata:cuʒ ſubſtantia ponatur in diffinitione accidentis CAd hoc reſpondet Soc. B. contra gen.libꝛo pꝛimo.ca.34 · Vbi ſic ait· In analogica predicatione oꝛdo attenditur idem quandoq; ſocundum nomen ⁊ rationem quandoqʒ vero non idẽ Mam oꝛdo nominis ſequitur oꝛdinem cognitionis quia
quod eſt pꝛius ſecundum rem inuemt᷑ etia pꝛius cogni none:idem innenit᷑ etiam pꝛius ⁊ ſecunduʒ nominis r tionem ⁊ ſecundum rei naturam.ſicut ſnbſtanti eſt Por accidente natura: inquantum ſubſtantia eſt accidentis c ⁊ cognitione in quantum ſubſtantia in diffinitione accidẽ tis ponitur. Et ideo ens pꝛius dicitur de ſubſtantia qui de accidente ⁊ ſechndum naturaʒ ⁊ ſecundum nominis rationem. Quando vero id quod eſt pꝛius ſecundum turam ⁊ poſterius ſᷣm cognitionem:tunc iy analogis nò nõ eſt idem oꝛdo ſecundum rem ⁊ ſecundum nominis rationem. Sicut virtus ſanandi que eit in ſanatiuis pꝛior eit naturaliter ſanitate que eſt in animali ſicut cauſs efie ctu Sed quia hanc virtutem per effectum cognoſcimul ideo etiam ex effectu nominamꝰ. Et inde eſt· ꝙ ſanatiui eſt pꝛius oꝛdine rei. ſed animal per pꝛius ſmum 17
6 4 el 6
eſt ſigmun intelligibilis conceptionis. quando igit ilud
8 p
4lca ſe Lchye ſi 6. e Lpbr. e Lete6! E n
— S——
ku pꝛi pl mi tun vi ſibl ſino ſity mi in is Mni
et me oꝛd ſt M ſur ſeo
hn

ugn
imt ec damipn
zäu icn
Wnc üin itunhn ſwnſtn
mlkün Acdepin iich Met igiun eint ſeaniuiu eſtiin cun nidin enb
n ₰lec.2. mrs. Ph. Pnd nn Lec.6.
un cidemi miestibu ötmn
Mueſtio
ſecundum nominis rationem. Sic igitar quia ex rebus alijs in dei cognitionem peruenimus res nominum de deo ⁊ de alijs rebus dictoꝛum per pꝛins eit in deo ſcðᷣʒ modum ſuum ſed ratio nominis per poſterius:⁊ ide di citur nominari a ſuis cauſatis. Mec ille foꝛmaliter. Oꝛit etiam alia difficultas. Mam ſicut eſt analogia multoꝛuʒ dictoꝛum ad vnum finem ⁊ cauſam efficientem. Simili ter ad ſubiectum quare non eſt modus analogie eoꝛum que ſunt ad vnam foꝛmã ⁊ ad vnam materiain. T Ed hoe rewondet Albertus in hoc quarto tractatu pꝛimo ca pitulo.ʒo.dicens ſimile vero iſtoꝛum muitiplicit dicto rum ad vnam foꝛmam vel ad vnam materiam dictoꝛuʒ non eſt poſſibile innenire quia muita reſpicientiavnu m ſecundum foꝛmam: ſunt vniuoca.quando autem eſtvna materia ſecundum genus multoꝛnm.hec non tota eſt in aliquo ipſoꝛum.Et ideo ſicut ad vnunmn ad materiã vnzñ multa non dicuntur. NMec ille. Conſiderandum eſt tamẽ ꝙ equiuocoꝛum duplex eſt genus. CMam quodam eſt equiuocum quoc ſignificat res nullam cõnexionẽ ha bentes inter ſe ſecunduin illud quod foꝛmaliter impoꝛ- tant. t tale vocatur equiuocuʒ à caſu. Alindẽ equiuocũ quad ſignificat diuerſas rationes oꝛdie quodaʒ vel vnãñ diuerfimode participatam ſecundum puus ⁊ poſterius Et tale vocatur analogum Ex quo patet ꝙ omne analo gumn poteſt dici equiuocum. Auod autein analogum 3 phrloſopho vocetur equiuocum: patet in multis locis pP ſertim infra in hoc quarto.in pꝛimo ethicoꝝ.pꝛimo phy ſicoꝛum ⁊ ſecundo elencoꝛũ.qjlbi dicit ꝙ in aliquibus ẽ
equiuocatio magis latens:ſicit in ente ⁊ vno. Boetius
etiam ſuper poꝛphirio dicit in pꝛincipio ꝙ pꝛedicamen⸗
ta omnibns differentijs diſtincta nihil dedent habere cõ
mune niſi ꝙ omnia pꝛedicant eẽvna tamẽ natura vel ſub
ſtantia non eſt eis communis:ſed nomen tm̃:nec eſt ne⸗ ceſſarium licet contrarium velit heruens vbi ſupꝛa ꝙ ad
verum analogum requiratur diuerſitas rationuʒ imme
diate ſignificatarum per terminum analogum alias non poſlet dari analogia aliquo:um ad vnum conceptum ter tium quod eſt contra Doc. S.in de potentia.q.y.ar.yo. ⁊ contra gen.libꝛo pꝛimo ca.4ʒ.⁊ in diuerſis alijs locis: Sed ſufficit ꝙ per terminum analogum ſignificet᷑ vna ratio que tamen diuerſimode participetur ab analogatis Ht huic ſententie concoꝛdat Albertus magnus in prima ſumme.q.z41.
. 1mn1 igit᷑ patet ſolutio in capite coꝛ Ad P umum— articuli ¶Ad.⁊mn.di⸗ cendum ꝙ maioꝛ vel mindꝛ vnitas in pꝛedicationibus: non attenditur ſᷣm vnitatem alicuius rei ſignificate ꝑ ip ſum vniuocum yel analogum: ſed attẽditur ex parte vni tatis rationis. Licet enĩ analogata reducantur advnumn
pꝛimũ analogatũ quod poſſt eiſe vnum numero:tamẽs
ipſa analogata non impoꝛtantur per ipſum analogans 5ʒ
rationẽ totalꝭ vnð ſicut accidit in vninocis: ideo argumẽ 4 tum pꝛocedit ex falſa ſuppoſitione. Sed tñ difficile eſ
videre quomodo oĩa entia nõ habeant habitudinem ad ſubſtantiã in cõfᷣſed ad ſubſtantiã vnam in numero. Dꝛ ſi non habeant habitudinem ad ſubſtantiam in commu/ nit videtur ꝙ neceſſarium erit ponere ſubſtantiam deter⸗ minatan ſecundum numerũ in diffinitionbus acciden⸗ tium. Cnde conſiderandum eit g ſicut in exẽplis da⸗ tis à phrloſopho eſt eadem ſanitas in numero que eſtĩ animali ⁊ quã repꝛeſentat vrina ⁊ quam conſ eruat dieta ⁊ ic de alijs ſic eſt vna ⁊ eadem ſubſtantia in numero q̃ eſt quanta qualis relata agens ⁊ patiens ⁊c.gᷓt generalit in eodem ſubiecto nnnero reperiuntur accidentia cium
generũ. t ſi hoc non eſſet poſũbile oppoꝛteret ponere in oꝛdine entuʒ duas analogias ⁊ duo pꝛima. Mec ex hoc ſequitur ꝙ it diffinitionibus accidentium debeat poni vna ſubſtantia determinata pᷣm nimnerum:qꝛ non difi⸗ nitur accidens ſingulare hoc vel illud:ſed accidens ĩi cõi
ideo meliꝰ ponitůr in eins diffinitione ſubſtantia in com muni:⁊ non hec vel illa. ¶Et ad denotandum piĩ ana
Secunda
logia requiritur vnitas dicit phyloſophus ꝙ ens dieit᷑ de multis:ſed ad vnũ ⁊ ad aliquam naturai Et ſi dica tur vniuochm ſimiliter eſt vnum numero in indiuiduo ergo ſequitur ꝙ tale vnum ad quod cetera reducuntur
mn analogis: non eſt magis vnum qᷓ; vninocũ. Dicen
dum negando cõſequentiam:quia in vninocis illa que ſunt vniuocata non reducuntur nec habent reduci ex eo rum ratione ad tale indiuiduum quod eſt vnum mume⸗ ro. ſed reducuntur ad ipſum vniuocum vniuocans in cõ muni:ſicut indiudua ad ſpeciem vel ſpecies ad genus.«
ſic de ſimilibus vnde non eſt ſimile Poſſet etiam dari
alius ſenſus licet pꝛedictus ſit ſanus. Nh anifeſtum eſt.n. ꝙ accidentia reducuntur ad ſubſtantiam. t inter ſubſtan tias ſubſtantie coꝛpoꝛales coꝛruptibiles reducunt ad ſub ſtantias coꝛpoꝛales ⁊ incoꝛruptibiles. Et tales reducun tur ad ſubſtantias ĩ materialej ſicnt imperfectun ad per fectum ⁊ effectus ud cãm ꝙt omnes ſubſtantie imma“ teriales oꝛdine quodam reducunt᷑ ad pꝛimam intelligẽ tiam creatam que nũc eſt: vel que eſſet in pꝛimo gradu ĩ fra deum ſi daretur. Et talis eſt ſubſtantis vna numero vel inter cetera entia creata maxie vna. Inde eſt ꝙ Doc. S. hic dicit ꝙ omnia analogata reducuntur ad aliquam vnamn naturam que eſt magis vna qᷓ; ſecundum rõnem. ¶Acd tertium dicendum ꝙ kʒ ſubſtantia ⁊ accidens con ſiderata vt inter ſe ſunt diſtincta non poſſint habere vnnʒ conccptum ⁊ rationem vnam vnitate vniuocationis. Si tamen conſiderentur ſecundum dependentiam vniufad alterum poſſunt habere conceptum vnum qui erit vniꝰ vnitate propoꝛtionis: ſicut dictum eſt. T Id quartum dicendum ꝙ ſub pꝛedicatione equiuoca in ante pꝛedica mentis continetur pꝛedicatio analoga: cum analogum dicatur eouuuocuʒ a conſilio ſicut dictum eſt. Nns enim pꝛedicatur equiuoce de ſubſtantia ⁊ accidente: nõ me⸗ re equiuoce ſʒ analogice. Nx quo patet ꝙ Scotus abut tur illo termino vniuoce dicendo illud eſſe vniuocum: quod alij vocant analogum:cum analogum magis debe at dici equmocum quam vniuocum ¶ Ad qumntuʒ di cendum ꝙ ſi ens accipiatur participialiter vt idem eſtꝙ exiſtens ſic non includitur in concepiu ſoꝛmali ſubſtãtie. Mec ſic diuiditur in.i0.pꝛedicamenta. Sed ſi accipiatur ens nominaliter: vt impoſitum eſt ab actu eſſendi. Sic includitur in conceptu ſubſtantie:nec poſſumus intellige re ſubſtantiam non intelligendo ipſaʒ eſſe ens: quamuis poſſumus intelligere ſubſtantiam non intelligẽdo ea exi ſtere. Et ſic argumentum laboꝛat in equiuocis.
Cbi ſupꝛa in.. S.⁊ phyloſopho. ſic pꝛoceditur.vide
— qun tu tur ꝙ ſit dabilis cõ ceptus aliquis entis ſine analògus ſiue vniuo cus qui ſit pꝛeciſus a conceptu omninin en tium ⁊ communis per abſtractionem. Mamvbi eſt ine nire vnunn modum eſſendi cõmunis ibi eſt vnus cõmu nius conceptuſ. Sed in ſubſtãtia ⁊ accidente eſt inuenire vnum modum eſſendi vtriqʒ communem. Igitur 4k. Maioꝛ patet quia ab vno modo eſſendi ſum̃itur vna ra tio. Siue vnus conceptus minoꝛ pꝛobatur quia habere
eſſe foꝛmale per ſe conuenit ytriq; · C Subſtantia enim
non habet eſſe foꝛmaliter ab accidente nec accidens a ſubſtantia.uia eſſentie pꝛed icamentoꝛum ſunt imper mixte pꝛimo poſterioꝛum ¶ Preterea iſta eſt inter ea rationale eſt ens. Vel ergo ly ens accipitur pro ratione ſubſtentie:vel pꝛo ratione accidentis: vel pꝛo ratione commum Mon pꝛimum. Quia ſubſtantia cum ſit gen? non poteſt per ſe de differentia pꝛedicari vt ſupꝛa pro⸗ batum eſt libꝛo. z...z. Jed ens vere ⁊ per ſe pꝛedi catur de differentijs:cum mhil ſit extraneum enti qucd eius rationem ſubinterfugere pomt. Mec poteſt dici ſe cundum:quia ſic illa pꝛopoſitio eſſet falſa relinquitur er go tertium ꝙ alia ſit ratio entis a ratione ſubſtantie 3 ac —
Lccti.6æ⁊.

Muarti
ciqentis. C dꝛeteren.ꝛo. Si ens non haberet coneeptus cõmunioꝛem quam ſubſtantia: ſequeretur ꝙ ſubſtantia
vldeus diceretur obiectũ pꝛimuʒ intellectus ſicut ⁊ ens
ſed ens dicitur obiectum pꝛimum intellectus ⁊ non ſub
ſtantia vt patet per auicennam in ſna methaphyſica ⁊ ꝑ Doc. S. in diuerſis locis.igitur ideʒ quod pꝛius Cdd
ʒo.hec eſt pꝛius vera homo eſt ens q; hec homo eſt ſub
ſtantia loquendo etiam de pꝛioꝛitate perfectionis nãture
Mam pꝛimus gradus perfectoniſ alicuius foꝛme eſt ec.
Inde eſt ꝙ pꝛimo eſſe cadit in appꝛehenſione intellectꝰ
x non ſubitantia: ergo in illo pꝛioꝛi concipimus ens hol concipiendo ſubſtantiam:⁊ per conſequens ens habʒ c5
ceptum pꝛioꝛem cohceptu ſubſtantie. ¶ Hꝛeterea. 4.
quando duo ſic ſe habent g ratio foꝛmalis conſideratio
nis alicuins ſcientie eſt pꝛopꝛia vni ⁊ conuenit alteri per
ipſum:id quod alteri connenit habet conceptum pꝛioꝛe diſtinctum a conceptu alterius:ſed ens ⁊ ſubſtantia ſic ſe
pabent ꝙ ratio foꝛmalis conſid erationis methaphrſice ẽ
pꝛopꝛia enti inquantum ens: quia omnni conſiderantur
in methaphyſica in ratione entis ⁊ non in ratione ſubſtan
tie inquantum ſubſtantiaſicut ⁊ accidentia conſiderantur inquãtum conuenmnt in ratione entis:igitur idem quod pꝛius. ¶ dꝛeterea quandocunq; demonſtratur pꝛ?
pꝛia paſſio alicuius ſubiecti de vna parte ſubiectiua vel
de omnibus ſimul aut diuiſim ſumptis tanquam de pꝛo
1ectio I2. puo ſubiecto:eſt error in demonſtrationibus: vt patet p mo poſterioꝛioꝛum vt ſi quis demõſtrat habere tres ⁊c· de vſochele eſt erroꝛ qꝛ vſocheles non eſt pꝛoprium ſub
iectuʒ huiꝰ quod eſt habere tres cum per pꝛius conueni
at triangulo ergo ſi demonſtretur paſſio methaphyſica⸗ lis ſen paſſio entis de ſubſtantia tamqᷓ; de pꝛopꝛio ſubie⸗ ctoꝛerit erroꝛ ſed hoc non contingit niſi quia ſubiectuʒ ⁊ partes ſubiectiue differunt ſchʒ diuerſas rationes ⁊ per conſequens ſecundum diuerſos conceptus: ergo ens in quantum ens habet alium conceptum ens habet alinm conceptum etiam pꝛioꝛem a conceptu ſubſtantie. CM. 6o. Muando vnuʒ poteſt ſaluari ineſſe ſine alio: habet eũ ceptim diſtinctum a conceptu alterius:cum ratio nõ poſ ſit ſeparari a diffinito: ſed ens poteſt ſaluari abſqʒ ſubſtã tia meſſe exiſtentie: vt patet in ſacrameuto altaris. CP · Foquando duo contradictoꝛia verificantur de duobus: opoꝛtet ꝙ illa duo diſtinguantur. Alias duo contradicto ria verificarentur: de eodem quod eſt contra pꝛimuʒ pᷣn cipium. Sed duo contradictoꝛia verificantur de ente ⁊ de ſubſtantia. Igitur ⁊c̃. Minoꝛ pꝛobatur quia hec eſt vera ens dinidit᷑ in. x.pꝛedicamẽta. Similiter hec ẽ va ſubſtantia non diuiditur in decem pꝛedicamenta ſed di⸗ udi ⁊ non diuidi contradicuntur.ergo ⁊cn CSi dicat ꝙ ad hoc ꝙ contradictoꝛia verificari poſſint de eodem ſutficit diſtinctio rationis: vt dicit Doc. S.indiuerſis lo cis pꝛeſertim inde potentia.q.y.arpꝛimo ad quintum. ¶Gecd contra ille rationes ſunt conceptus· Bi ergo ens ⁊ ſubſtantia differunt ᷣm rationem differunt ſᷣm eonce⸗ ptus x ſic habetur intentum. C Pꝛeterea.3ꝰhec eſt ve
ra Ens eſt analogum ad decem pꝛedicamenta: vel ergo
ly ens accipitur pꝛo ſubſtantia vel pꝛo accidente ·vel pro inferioꝛi ad ſubſtantiam vel ſuperioꝛi. Mon pꝛimum qꝛ ſic ſubſtantia dinideretur in decem pꝛedicamenta. quod eſt falſum. Meqʒ ſecundum.quia accidens non diuidit in decem pꝛedicamenta:neqʒ tertium quia nullum infe rius ad ſubſtantiam eſt commune ad decem pꝛedicamẽ ta relinquitur igiur quartum ⁊ ſic idem quod prius.
C Mꝛeterea.9. Quando aliquid verificatur de aliquo quod non continetur in ambitu decem pꝛedicamentoꝛuʒ illud habet conceptum alium a conceptu ipſoꝛum pꝛedi
camentoꝛum ſed ens eſt huiuſmodi quia verificatur ꝓ
pꝛijſime de deo qui non continetur in aliquo pꝛedica⸗ mento ſicut ſatis ſupꝛa tactum eſt ar.ʒ.igitur. ¶ dꝛete rea.ioꝰ. Opoꝛtet ponere tot gradus foꝛmarum in reruʒ
natura ſicut ſunt pꝛedicamenta foꝛmalia eſſentialiter ſub⸗
Aetha.
oꝛdinata vt patet per Woc. P.in ſecundo huius ſed ens eſt pꝛimum pꝛedicatum foꝛmale ergo opoꝛtet ponere vnam foꝛmam entis in rerum natura pꝛeter naturam ſß ſtantie vel opoꝛtet dicere ꝙ due foꝛme ſubſtantiales ſůt in eodem compoſito quod eſt contra Doc· S. CMꝛe terea.11v. Iſta eſt vera ſubſtant ia eſt ens pꝛius acciden ⸗ te ſeptimo huius. Tel ergo accipitur ibi ens pꝛo ſubſtan Ject.i. tia vel pꝛo accidente aut pꝛo aliquo alo. Mon pꝛimum quia ſic eſſet ſenſus. Subſtantia eſt pꝛius ſubſtantia quã accidens ⁊ ſic pꝛopoſitio eſſet deriſibilis: nec ſecundum quia ſenſus eſſet. quia ſubſtantia eſſet pꝛius accidens ip ſo accidente quod falſum eſt. relinquitur ergo tentium ꝙ accipitur pꝛo aliquo alio · Et ſic habet conceptum di
ſtinctum. ¶ dꝛeterea.i⁊. lud quod poteſt intelligiſi
ne alio ⁊ non econuerſo habet conceptum pꝛecin. Sʒ poſſumus intelligere ens:non intelligendo ſubſtantiam
quod ſic patet · Quia ſecundum Doc. B. in de veritate.
queſtione pꝛima ar.pꝛimo. Moſſumus intelligere ens: non intelligendo vnum aut verum ſed verum in plus ſe habet qᷓ; ſubſtantia ergo poſſumus a foꝛtioꝛi intelligere ens non intelligendo ſubſtantiam · ¶ ꝛeterea.iʒꝰ. In
tellectus poteſt eſſe certus de aiiquo ꝙ ſit ens: ignoxan⸗ do an ſic ſubſtantia: iguur entis eſt conceptus pꝛeciſus
ſaltem analogus.C ſdꝛeterea.i4o. Illud quod ẽ cõtra
pibile per aliquid: dicit conceptum pꝛeciſum: ſed ens
contrahitur ac ſubſtantiam ⁊ accidens per modos aliqͥs
intrinſecos. Jgitur ⁊c̃. CMꝛeterea.1y. Lonceptus en
tis: aut eit idem cũ conceptibus inferioꝛũ:aut non. ¶Si non habetur pꝛopoſitum. S ſic aut eſt ideʒ alteri: aut idẽ vtriqʒ. Si alteri:ergo de reliquo non pꝛedicatur:cumi la ſint ſe totis diſtincta. Si idem vtriqʒ · ergo illa erũt idẽ inter ſe:per regulam communem quia que vni⁊ eidem ſunt eadem:inter ſe ſunt eodem: ergo ⁊. ¶ ſdꝛeterea. 16. Prius eſt a quo non conuertitur ſubſiſtendi cõſequẽ tia ſecundum phyloſophum in poſt pꝛedicamentis ⁊ qñ to huius. Bed ens eſt huuſiodi reſpectu ſubſtantie er go eſt pꝛius ſubſtantia oꝛdine nature. Et ſic dicit couce⸗ ptum pꝛioꝛem naturaliter conceptu ſubſtantie. ¶ Mꝛe tera. Inter conceptus quidditatiuos concedendus eſt pꝛimus couceptus: ne ſit pꝛocedere in infinitum:ſed talis conceptus non poteſt eſſe niſi conceptus entis. Vel dei. Becd non dei quod ſic pꝛobatur. quia conceptuʒ dei
non eſt reſolubilis conceptus creaturarum cum ſe totis
ſint diſtincti. Ergo conceptus entis eſt ille inquem fit reſolutio oĩuʒ alioũ ↄceptuũ. Et ꝑ ↄñs inter oẽs ꝰceptꝰ? ipe ↄceptꝰentis ẽ ſimpli ſimplex ⁊ pꝛimꝰ⁊ ſic pꝛeciſus a Zceptu ſube. CPd.iso. Inteilectꝰ intelligẽs ens cõe deo ⁊ creature cotrahibile ad ipſa per differẽtias vel modos aut intelligit verum aut falſum. C Si verum: habetur pꝛopoſituin:ſi falſum: ſequitur deum non eſſe ensqð nullus ſane mẽtis dixit vnquam. CPꝛeterea.Iꝙ. In poſſibile eit aliqua pjura in vno ⁊ eodem actu ſiue cõce ptu conuenire ⁊ differre. Bed deus ⁊ creatura ⁊ omnnã entia particularia conueniunt in conceptu entis quia oia ſunt vere entia Et tamen differunt pꝛoplijs ratiombus · Mon enim ommnia iunt ſabſtantie ant deus. Sicut omni⸗ ſunt entia: Igitur ⁊c̃. ¶Pꝛeterea.ꝛ0. Omnis conce⸗ ptus qui ſic ſè habet ad dinnes alios conceptus ita quod eſt alius ab eis alietate non conuenientie eſt abſtrahibi⸗
lis ab eis abſtractione pꝛeciſiua. Sed conceptus entis ſi
ſe habet ad conceptum ommum entium ſpecialium· v eſt euidens de ſe. ergo conceptus entis eſt pꝛeciibilis abſtrahibilis a ↄceptu cuinſſibet entis ſpecialis. C Mie
terea. ⁊1o. Zi propꝛia ratio entis eſſet pꝛopꝛia ratio:ſe⸗
queretur ꝙ de quocunqʒ pꝛedicatur ens: de eodem pꝛt dicaretur fubſtantia conequens eſt falſum. Mam iſta eſt pꝛedicatio vera:accidens eſt ens. Mon autm hec Acci dens eſt ſubſtantia vt omnes concedunt. Jgitur idem quod pꝛius. ¶Dꝛeterea ⁊⁊. Ouod ſe habet ex addi⸗ tione ad aliud preſupponit id cui aliquid vat. Lr
—.———„— ₰——
d
Ait.

Secunda
e . u ſubſtanti ſe habet ex additiõe ad ens. v ctoꝛem B. et ex additiõe ad ens. vt si Sanaum inde vertate queſt one erihe Do ctum ad v culo pjimo. Ergo ⁊ c queſtione prima arti ſubiectun nam ſanitatem.aliquiq dicitur ſm. 6h tert go 7 cetera. C WPre ubiectum:ſñi iquid dicitur ſann vpuut————— que vigeſimo ua:cibus vt ne iſut Mn non habet differentiam niß o enti et ho⸗ do rnatiuus.vꝛina effecti ſinitum. B et differentiam niſi per ſini o ᷣm ꝙ duoꝛnm na vt ſignuʒ. CAli Jpn Bed finitum ⁊ infini er Rntum et in⸗ alt um attenditur oꝛdo Alio mo tionem vniuocationi nitum non impediun ernm:ſed ad vnum ipſoꝛ vel reſpectus n us hn* luocationis aut ratio pediunt ra“ acc ₰ um ipſoꝛnm.ſi on ad mis nem abſtracti ccidente dicitur 5 mRcut ens de ſubſtãti m— ius conceptus. lias linea jinita ⁊ linea 1 ctionis alicu⸗ cti m ꝙ accidens ad ſubſtanti ätia et nocarentur in rari nea finita ⁊ linea infinita nõ vni um babet non m ꝙ ſub d ſubſtantiam reſpe⸗ vus uin de ratione linee.⁊ ſic li 6 vni“ zmn refe nc ſubſtantia⁊ accid S. enere quantitati* inea non eſſet ſpeci runtur.huinſinodi ccidens ad aliquid mpn 5 genere quantitatis. quod eſt pecies rebus 1enum noia d i tc. CmM Quod eſt contra phvloſoph non dicuntur analogice ſcð e deo ⁊ de alihs m dicenduʒ ꝙ ipñꝰ peetennraeucee pot 2—— cdeeptns pꝛeclu⸗ ve— modo. Mec ille Se deopꝛlus ponere:ſcd ſecundo mp ſubſtantie ⁊ accidenti. N S cea.1z.ar.y.i er. Jdem inuit i ſi en 3 ·ar. tin p nin— pꝛimo mhil eſt pꝛius ↄtra. Ente dicntu? coꝛpoꝛe. Vbi ſic ait nie parte genc ens ſimpliciter pꝛimuʒ t.S.nem ram. Se pꝛimuʒ.ergo nihil eſt pꝛius sS tionem. quod qui ris ym analogiam n. Secus eit er parte noſtri modii pꝛius ᷓm nau b d quidem duplicite Mmltnn 24.Lauſa rparte noſtri modi intelligendi. C us: vel quia mul r contingit in nomini⸗ 5 ꝛecedit ſun igendi. CP Si uia nultà habent pꝛ ſunm vneral b ſuum effectum.ſed icut ſanum d pꝛopoꝛtionem ad Se dictur de medici quilib uiuſlibet entis realis. ⁊ vtrunqʒ habet pꝛopoꝛti na⁊ via inquantu ca le de reiconcehubut— n eune.nu Sedem oſtsg ergo ⁊c̃. ic: ſeqnitur ꝙ ſit poſterioꝛ a vel ex eo ꝙ ynum hab igunʒ ·lnd verocau⸗ K deo. Sicut ſanum dicitur de ad alterum. ulmi X pondeo direnaum ꝙ circa hanc ma eſt canſa ſanitatis que eſun daspeni is pꝛeciſum ⁊ abſtrahibil num conceptumen inſcðo ſ ne vniuoce. lbec ill oSce 7 non ſuoꝛum i ſcöo ſententiaꝝ. di..q.vni le. C Ndem dicit nulun n. Et hi bipartiti ſunt. Qui ſuonm infe nend · vnica.ar.pᷣꝰ n 8— Quidam enim ſicut Scoti endo hoc arguin Ar.Po.ad tertium. ſol⸗ nndiuml ſte vniuerſaliter omnes im ſicut Scoti nienti entum in yma m. 0b . ſum eſſe vni s ponnnt illum concep ientia quedam in ali gine impoꝛtatur con u(titinn ſſe vninocum ad omnia cõ ptuʒ pꝛeci ymaginem eſſe liquo vno. Ende dicit j me inn queſtionibus coi inh cõtenta ſub eo: vt— aginem eſſe ſpeciem indi Inde dicit Joylarius dwnpulmt ſma 3Scoti in hoc. ꝙ0.q.i.⁊ in pꝛm patet in ymaginatur:ſe differentem ei 0 ſententiax di.z. q.ʒ.x. q.i.⁊ in pꝛumo hui r:ſed quecun tem eius rei ad quã; nlt—— x diz.q.ʒ. ⁊. 4.⁊ di.ða. Pimilitẽ us.⁊ bent aliqnid pꝛi qʒ conueniunt in aliqu 5 — Similiter patet analogi pꝛius ⁊ ſimplicius ſi quo vnoha nun pᷣmo lio ſi ee·40. huius.g.1.⁊ nlogie ſine inocationis non er ſue ſit conuenientia no lio ſue methappyſice. tper Jo ⁊per Wonetu; ſtanti niuocationis.non eni phr i apice. Et per Joh⸗ onetu; ſtantia ⁊ acciden enim eſt pꝛius en mnr iitn—— † u— eſt pꝛius eawen⸗ dui ponnnt vnum con ee conceptun— vero ſunt teſt eſſe dum dicit ipſe F Uurchemi ceptus npꝛeciſum:quit: ſt eſſe dupliciter.A ꝙ connenientia po ii ⁊ non.. conuementia ſancipmnnmn ad S2 pi ꝛqui ponunt g cõce ectum eſt. aut 5̃ deo ⁊ creaturis vt cepc ſtml tis ſen accipiatur vᷣm ſeꝛeſt vn g cõceptus en⸗ ter ſt.aut ᷣm ꝙ vnum per ſec us V n u er parte rei ſereſt vmuocns.ſi vere accipiatur erum participat de ſimlitudine ſect ſimpliciter ⁊ al⸗ — Siniſue analogus vrh poneremus eins quantum poteſt. mic ciſum analogum ti vt— concepunnpꝛe nehl S abngpantn ertae ma parte ſue ſũ rAlbertum magnnn in pꝛi ia poteſt eſſe creatur pat. Pt talis nr parte ſue ſũme.q.341. bi expꝛeſſe poni nninpzi eit ens hoc e creature ad deum.qui oemmn ſubſtantie ⁊ accidentis· dici iexpꝛeſſe ponit analogiã modo quod eſt ipſi 1. quia deus dicit eniumn ſic.ideo vi già vero non eſt ipſ t ipſum ſuum eſſe. Tr „ dum ꝙ nec vnino W ideo videtur dicẽ 6. pſum ſuum eſſe:ſed dici eaturã wt eo ⁊ creaturis: j s equiuoce:idem dici“ eit ad longun ec ille foꝛmaliter enuaſi eſe c eſt Fᷣm pꝛopoꝛti cõmunitatem analogie: ongum in de veritate egie. C Mdez di⸗ u ne ſm rati poꝛtionem habitudinis ac ogie: et vbicunq; loqui alc. d·⁊·àr.II 1 toto coꝛ 3 nrationem lbee: itucinis ad vnnn cõmu⸗ m loquitur de iſta. coꝛpoꝛe ier ul mune m Nlud enim quod ecom ꝙ de mẽte Voctoꝛis ſancti ia. C Matet igitur noh tna.relinquitur— it—— eit iſta ipſa ſubſtan hne rtü pꝛeter conceptum itnne m. tionem ⁊ ſit ens quod eit cõmun ꝛeter conceptum dei ⁊ creatur ⁊ accidentis: Ct* non viet dicum alicnm igenter conſideretur. Niñ tic oc. S.iam adductus arius oſtendit di n aliquoꝛum dum aſſer„Ulni tione ne diſputatio1 ctus. CWꝛo cuius declar on iin Alberto ꝙ poner erunt. ergo nõ vi ne ne diſputatio in equmoci dꝛo cuius declara⸗ e ergo non— conceptuʒ analogum n en diigenſepꝛinoco ne ʒſicut non vidi regem francie in franci— tiſtas accipitur ſex modis inon eſean e cceptina ſiue ineliectina. Vocliq modo pꝛo potentia cõ⸗ o modo ꝓꝛo ratione con
m hyepi mu chyepiſcopus qui ꝓpter ſophiſti ſtarn conni hiſticam rati— n ſtaru conuictus P ionem Scoti⸗— peciſum:licet—— e coactus eſt tertiũ——— cipiendi. Quarto modo pꝛo ali ü i nn phyſce. q.i.⁊ in hoc patet pᷣmo ſue metha⸗ modo pꝛo dviectochlpnb e nt vnum conce— vero in genere poſue 1 pꝛo obiecto iam co ii. Bexto onn tum entis ad enere poſue“ intelligendi m concepto: vt actu termi ow militer ad— ad deum ⁊ creaturas. Si⸗ gendi ſeu concipiendi. ec minat actuʒ nun 3 logie:non tam pᷣdicamenta:vnum in quã v— pnmo phyſicoꝝ.q.i. C Mec Johänes canoncus amen pꝛeciſum a concepti nitate ana ceptus pꝛo re concepti In pꝛopoſito auteʒ ſumitur cõ mnvmn a icut ſunt hi qui v eptibus ſuoꝝ inferioʒ tus pꝛo re conceptibili ſiue p 5 umitur cõ⸗ uwo S. non F ereſundeſcola doc. B. Maʒ Doc. teimnuracus ntellectuset ad quam aituhn ſed vnius ad uterum: it duoꝝ ad vnum ʒn.ſ.àd ens: ntentiax in ꝓlogo. q.⁊. CRduertei bi „w0l asprecipue aWentite epn ipſinn in pieruq Lennneoa vlterius ⁊0 oꝛdinem vel re qʒ vniuoce:ſed analogice: Ao modo vt eitre odo vt ett in ſe res quedaʒ n nem vel reſpectum ad aliquid v gice: hoc eſt ᷣm que repꝛeſentatiuꝰ rerum cõ quedãʒ. vuinz Sunatdricter bei vnum. quod quides 3— modum e ratio ear. Et dicit᷑ rano ſubc per bentreſpectum ad al o ſecundum ꝙ mul Et ſic capitur in pꝛopoſi— i0 ſube nois. 7. pectum ad aliquod vnnum: ulta ha ſit ↄceptus emi Oſito. Nnde patet aliquod vnum:ſicut iecundum reſpe ſit ↄceptus entis pꝛeciſus eſt:quere ꝙ querere an pe foimalitatis aut quidditas enti re an it aliqua ratio quidditas entis pꝛeciſi Cit a ratione det

Qnarti
creaturaꝝ aut ſubſtantie ⁊ accidentis. ¶duerendũ eſt vlterius.30.ꝙ ensxt ſupꝛa dictum eſt poteſt accipi dupliciter· no mõ pꝛoomni eo qð nõ eſt mhil. Alio
yt ſignificat aliquem conceptum ſiue rationeʒ que con
petit deo ⁊ creaturis. Oꝛdine amen quodam Ens au⸗ tem in pꝛopoſito accipitur ſecũdo modo⁊ nõ pmn in⸗ TAduertendus eit etiaʒ quarto ꝙ ehs Vno modo diui/ qũur in ens reale ⁊ in ens rations. Ens vero reale diui ditur in ens illimitatũ ⁊ limitatũ: hoc eſt in deuʒ ⁊ cre turas. Vns vero limitatuʒ reale·ſ. ens creatum reale ha pens eſſentiaʒ diſtinctam ab eſſe:diuiditur in.x. pꝛedica menta. C Nos ergo in ꝓpoſito logmur de ente quod imediate diniditur in deumn? cregturas: vel qð imedia te dinidit᷑ in decẽ pᷣdicamẽta. ¶Mis ſuppoſitis dicẽdũ unpoſſbile eſt eiſe conceptuʒ qdditatiui entis pꝛeci/ ſum ⁊ abſtractũ a conceptu dei ⁊ creaturaꝝ et ſimiliter dicendus eſt de ente per reſpectuʒ ad ſubſtantiã ⁊ acci⸗ dens.qð ſic pʒ.pᷣmoqꝛ ſi ens diceret quidditateʒ pꝛeci⸗ ſan a ſuis inferioꝛibꝰ: vel p̃cederet: vel ſequeretur: vel eſſet in eodem gradu. Pi ſchm ⁊ tertil: habet ꝓpoſitũ. Si pumũ:ſequit᷑ ꝙ deus nõ erit ſimpl ens pꝛimum. quod nõ ſoluʒ eſt flſuʒ: ſed etiã hereticum. ed dicunt ad hoc ꝙ talis cõceptus nec eſt pꝛioꝛ nec poſterioꝛ. ſed pꝛeſcindit ab vtroq; · ¶ Contra illud ßm naturam eſt pꝛi us a quo nõ conuertit᷑ ſubſiſtendi ↄſequẽtia ᷣm phm in
Fo. 1e.n. poſt pᷣdicamẽtis:⁊.o. huiꝰ. Sed ens ſi habeat cõceptũ
cium eſt hmõi.I icet enin deus ſit ens:non tamen
et com.iũ. Pꝛeci— o omne ens eſt deus. Igit ens in ſua cõmunitate ſumhtũ
eſt pnus deo. CP ꝛ.onn? ens cõuertunt᷑: vt ipſi cõcedunt ita ꝙ omne ens eſt bonuʒ⁊ ecõuerſo · Fi er⸗ go conceptus dei p̃ſupponeret ſupꝛa ſe quidditateʒ en⸗ tis ab eo pꝛeciſaʒ:fequeret᷑ ꝙ deus pᷣſupponeret qliqð bonnm · Ht ſ nõ eſſet pꝛimũ ſimpliciter bonum. Et cũ bonum ⁊ pfectum idem ſint:ſequit᷑ ꝙ ipſe deus nõ eẽt pꝛimo pfectus: ſed p̃fupponeret aliquã pfectionem. que
Lectio 6. ounnia ſunt falſa: ⁊ ↄtra ipſuʒ phyloſophuʒ ·Iꝰ. huius.
Von enim poterunt dicere ens eſſe illuʒ conceptuʒ?ci ſic ens nõ eſſet bonũ· Ilias ens ⁊ bonũ nõ cõuerterent᷑. ¶P z?. Suplatiuꝰ pᷣſupponit compatiuuʒ ſed ↄceptꝰ entis ille pꝛeciſus ſᷣm eos eit ſũme pꝛimnꝰ: vt ꝓbat Jo. canonicus vbi ſupꝛa. Ergo ↄceptus eſt pꝛioꝛ qᷓ; deus.⁊ ſic deus non erit ſũme p̃eminens inter entia:qð omnes ſane mentis abhoꝛꝛent. CP 4. Quando aliqua duo ſc ſe habent ꝙ quicquid pfectiõis eſt in vyo ficnt in alio x nõ ecõuerſo.id in quo eſt perfectio alterins dicit᷑ eſſe erfectius· ed quicquid pfectionis eſt in deo cõtinet in ente:ſed nõ econuerſo 5ᷣm eos. Mam ens dicit illam pfectionem p̃ciſam:quas deꝰexcludit · ergo zõ. CP In omni illo reperitur compoſitio ſaltem logica in quo reperitur vnio ↄtrahibilis ⁊ ↄtrabentis. ᷓed ſi ens di⸗ cat cõceptuʒ pꝛeciſuʒ: erit ↄtrahibile ad deum per aliqð ↄtrahens que vnite reperient᷑ in deo. ſequitur ergo ꝙ in deo non e omnimoda ſimplicitas. C Bed dicebat ꝙ qnenplex eſt ſimplicitas. Pꝛima que opponitur mix toni. Scða que opponit᷑ cõpoſitioni. Tertia que oppo nitur compoſſibilitati. uarta que opponit᷑ pluralitati. Nninta que opponit᷑ nõ omnimode idemptitati. Dens
enim eſt ſunplex omnino quattuoꝛ pmis modis:nõ aũt
Foo. ¶ Nontra. Jam conciuſum eit ꝙ in deo erit vnio contrabibilis ⁊ cõntrahentis que vnid dicitur compoſi⸗ tio ſaltem methaphyſicaʒ. Mon eniʒ poſſibile eſt ꝙ ſint in deo vt diſtincta.ergo ſunt in deo vt vnita. Alias deus eſſet ens per accidens. ¶¶ Confirmat᷑. Pene ſequit᷑.non idem: ergo diuerſum. Si ergo in deo non ſit omnimo⸗ da idemptitas: ibi erit aliqua diuerſitas:ſed in deo non poſſunt eẽ diuerſi abſoluta niſi ſint vnita ⁊ vnite: vt vult Iionyſiꝰ in.⁊0.de dininis nominibus ⁊ omnes doctò⸗ res catholici. Cum ergo compoſitio ſit dinerſoꝝ vno: relinquitur ꝙ in deo eſſet cõpoſitio. Monere eniʒ ĩ deo non omnino ydemptitatem ⁊ remonere compoſitionẽ:
eſt idem cõcedere ⁊ negare: vt ſatis pʒ per diffinitioneʒ
Metha.
compoſitionis iam adductam. Cp 60. In deo Ppꝛie nõ eſt miſi eſſentia ⁊ relatio · omnia ergo nomina abſolu ta dicta de deo pꝛopꝛie ſignificant eſſentiam dunnam:cũ nõ ſignificẽt relationẽ. Sed ens eſt nomen quod pꝛopꝛie dicitur de deo. Unde hoc nomen qui eſt:eſt nomen ꝓ⸗ pnjnimũ dei. Relinquit᷑ ergo ꝙ ens qð pᷣdicat᷑ de deo ſignificat eſſentiaʒ eius:⁊ nõ aliquaʒaliam eſſentiam ſeu quidditatem. ¶P. Abicunqʒ eſt dare aliquod vni⸗ nocum eſſentiaſe cõmune pluribus habens conceptum pꝛeciſuʒ: opoꝛtet in ratione illox plurinm aliquid iclu di extra cuius intellectuʒ eſt illud cõmune: vel ſaltẽ eco ⸗ uerſo. Sed impoſſibile eſt ꝙ ens contrahat᷑ ad diuerſa per aliquid qð ſit extra rationem entis:cum nhil ſit qð rationeʒ entis ſubterfugere poſſit. Igit æc̃. Maioꝛ pꝛo batur:quia nomen vniuocum non comparaiur ad ſuas partes ſubiectiuas ſicut ad ꝓpꝛia ſignificata: Unde non ſignificat rationeʒ pꝛopꝛiaʒ vniuſcuiuſqʒ ſubieqtoꝝ ſub ipſo alioquin ĩimediate ſignificaret plures res. E opoꝛ tet ꝙ aliqua pars rationis inferioꝛis ſit extra intellectuʒ ſuperioꝛis quod patet pꝛimo exẽplo. Mam anmal qð eſt vniuocuʒ homini et equo nõ imediate ſignificat totã rationem hominis. Mationale enim eſt extra rationem animalis: quã animal ſignificat. Matet etiaʒ ratione: qꝛ illud cõmune aut ĩmedate ſignficat totam rationeʒ pꝛo pꝛiaʒ vtrinſqʒ cõtenti:aut non. Si ſic: ergo ĩmediate ſi⸗ gniſicat ꝓlures rationes:⁊ per ↄſ equẽs nõ eſt vnins ra⸗ tionis. Wᷣt ſic non eſt vniuocũ. Si non: ergo aliquid con⸗ tinetur in ratione inferioꝝ ↄtentoꝝ: quod nõ eſt de ratio ne ſuperioꝛis. patet igit ex pꝛedictis ꝙ non eſt aliquis cõceptus quidditatiuus vniuocus nedʒ analogus pꝛeci⸗ fus 3 conceptu dei ⁊ creaturarus:⁊ ſimile iudicium de ente eſt ad fubſtantias ⁊ accidens: vt parifoꝛmiter om⸗ nes cõcedunt. ¶ Sed hic oꝛitur difficultas in Doc. S. Mam in diuerſis locis videtur dicere ꝙ analogia ſub⸗ ſtantie ⁊ accidentis eſt analogia duoꝝ ad vnu tertium. ⁊ per cõſequens ſubſtantia ⁊ accidens pᷣſupponulit vnũ conceptuʒ tertiũ. dicit enim in pꝛimo ſnĩaꝝ·.1.ar.2. ad ⁊mn. ꝙ creatoꝛ ⁊ creatura reducunt in vnun nõ cõmnni tate vniuocationis:ſed analogie. Talis autem cõmum⸗ tas poteſt eſe duplex. Aut ex eo ꝙ aqua duo partici⸗ pant aliquod vnum ſᷣm pꝛius ⁊ poſterius:ſicut potẽtis x actus rationem entis:ſimiliter ſubſtantia ⁊ accidens. Aut ex eo ꝙ vnum eſſe ⁊ rationem ab altero recipit: et talis eſt analogia creature ad creatoꝛeʒ. Mec ille: V nde expꝛeſſe innuit ꝙ ſuhſtantia ⁊ accidens reducunt in ens tanq; in vnum zm. ¶ Itẽ in tractatu de natura generis. caplo pᷣmoidem dicit· bi ſi ait. Sciendum eſt ꝙ qñ tota ratio analogi in altero de quopꝛedicatur reperitur ſicut tota ratio entis abſolute reperitur in deoꝛtun non erit pꝛedicatum cõmunius vtroqʒ;:cum pꝛedicatum nõ excedit ſubiectum. Juʒ vero tota ratio pꝛedicati in neu tro ſubiectoꝛuʒ eſt. Weceſſe eſt pꝛedicatum eſſe vtroq; cõmunis.ſicut tota ratio entis non ſaluatur in ſubſtanti que eſt genus pꝛinumn. Lum ens dininũ non includat. Rdec ille foꝛmaliter · Idem dicit in. 3o. ſententiax. diel⸗ q.1.ar. ᷣmo in pꝛincipio coꝛpoꝛis: vbi ſic dicit. ꝙ vnio aliquo:um dudꝛnmn vel trium põt eſſe tripliciter. Vno modo ſcðm ꝙ aliqua non ſibi vninntur adinuicem niſ per coniunctionem eoꝛum in aliquo vno: Auedam ve⸗ ro econtra vniuntur per cõiunctionem eoꝛum in alquò vno quod ex eoꝛum cõiunctione conſtituitur· quedam vero per coninnctionem adinuicem eoꝛum ſed non m aliquo vnoꝛquia ex eoꝛum conſtitutione nihil reſultat⸗ Pꝛimũ hoꝛum contingit qnattuoꝛ modis: quia vel i⸗ uid vmnn inquo coniunguntur eit idem numero fcut duo bꝛachia cõiunguntur in pectoꝛe vel duo rami qu ſe non tangunt niſi in vno trunco. Nel vnuln ᷣm ſpecies ſicut oꝛtes ⁊ Plato in homine: vel vnum in genee⸗ ſicut homo ⁊ aſinus in animali: vel vnum analogiã ſel ꝓpoꝛtione:ſicut ſubſtantia ⁊ qualitas in enteꝛ qꝛicut i habet ſuba ad eſſe ſibi debitum⁊ ita ⁊ qualitas ad eh.
1
—

ruin usqwän vnch m z inie u
ſibi ↄheniẽs. Ndec ille. C Sed ſciendũ eſt: vt elieitur ex textu Poc. B.iam adducto.ꝙ ex ens capit᷑ dupliciter. Tino modo pꝛo eo qð diuidit᷑ in deum ⁊ creaturas. Et ſie ſubſtantia ⁊ accidẽs referunt᷑ ad ens tanq; ad vnum tertiũ qꝛ ratio entis quod pꝛedicat᷑ de deo: cum ſit di⸗ nina eſſenia ᷣm Woc. S. in de poꝰ.q.ya.arꝰ.6ꝰ. ꝓꝛioꝛ
eſt ſunpliciter ratione entis creati qð diuidit᷑ in ſubſtan
tiaʒ ⁊ accidẽs. Et hoc ĩnuit Doc. S.cuʒ dixit ꝙ tota ra/ tio entis uõ ſalnat᷑ ĩ ſubſtãtia:cũ ens dininũ nõ includat. Vnde manifeſtũ eſt ꝙ loquit᷑ de comꝑatione ſubſtantie ⁊ accicẽtis ad ens vt ſe extendit ad ens creatnʒ ⁊ increa tum. Ilio modo accipit᷑ ens pꝛo ente creato:qð ĩmedia te dimdit in deceʒ pᷣdicamẽta. Et ſic ſubſtãtia ⁊ accidẽs nõ referunt᷑ ad ens tanqᷓ; ad vnũ ʒmn.ſʒ eſt reductio vniꝰ
ad alterũ:ſi loquamur de accidẽte abſolute.ſi aũt loqua
mur de ſubſtãtia ⁊ accidẽte tali ⁊ tali.ſ. de q̃ntitate ⁊ q̃⸗ litate:tunc erit reductio duoꝝ ad 3m.ſ. qjntitatis ⁊ qjlita⸗ tis ad ſubſtantiã:non anutẽ ad ens. Er hoc eſt quod vult
Doc. B. in de poꝰ.q.7.ar.yo. in fine coꝛpoꝛis: vbi ſie
ait. Cuius aureʒ analogice p̃dicatiõis duplex eſt mo dns. Mnus quo aiiquid pꝛedicatur de duobꝰ per reſpe ctuni ad aliqð z.ſicut ens de qntitate ⁊ qᷓlitate ꝓer re⸗ ſpectum ad ſubſtantiã. Alius eſt quo aliquid pꝛedicatur de duobus per reſpectuʒ vnins ad altex. Bicut ens de ſubſtãtia ⁊ qjntitate. In pꝛimo autem modo pᷣdicationis opoꝛtet aliquid eſe pꝛins duobꝰ.In ſcðo antẽ non: ſed ueceſfe eſt vnum pꝛius eſſe altero:⁊ ideo cuʒ deo nihil ſit pꝛius:ſed ipſe ſit pꝛioꝛ creatura competit in dinina p̃⸗ dicatiõe ſchus modus analogie ⁊ nõ ÿᷣmꝰ. Mec ille foꝛ maliter. Vnde pʒ ſenſus ⁊ ↄcoꝛdantia in Doc. S. Acd imum igitur dicendũ pᷣmo ad mino P 5äb rem qð aliquis modus eſien di põt dici cõmunis dupliciter ſicut dictũ eſt. Tino mõ cõmunitate abſtractionis. Alio modo cõmunitate ꝓpoꝛ tionis. A icet ſubſtãtia ⁊ accidẽs habeant vnum modum eſſendi analogũ qui eſt cõmunis vtriqʒ cõmunitate pꝛo poꝛtionis:nõ tamen eſt cõmunis cõminitate abſtractio nis. Et ad ꝓbationẽ dicendi ꝙ lʒ accidẽs nõ habeat eſſe foꝛmale a ſubſtatia foꝛmali:hʒ tamen eſſe foꝛmale a ſub ſtantia effectiue. I ſlentie.n.pᷣdicamẽtoꝝ dicunt᷑ ĩpmixte nõ quia vna non dependeat ab altera effectiue:als actio nð eſſet caufa paſſionis qð eſt contra phyloſophum:ſed quia vna nõ dependet ab altera in genere cauſe foꝛma⸗ lis: Et quia habere eſſe foꝛmale diſtinctum ab eſſentia maxime ⁊ pꝛopꝛijſſime ↄnenit ſubſtãtie:accidenti vero ſecũdario:⁊ per ipſaʒ ſubſtantiã:ideo ille modus vocat cõmunis vtriqʒ cõmunitate ꝓpoꝛtiõis:qꝛ cõuenit vtri⸗ qʒ: vni tamen ꝓpꝛie ⁊ pᷣmoꝛ⁊ alteri ſecũdario:nõ tamẽ eſt cõmunis cõmunitate abſtractiqis:ita ꝙ ille modus ſit qdditatiuus ⁊ ꝓpꝛius enti in cõmuni dbſtractꝰ a ſub⸗ ſtantia ⁊ ab accidẽte. ¶ Acd ſecundũ dicendũ ꝙ quando dicitur rationale eſt ens:ibi ens accipitur ſcm ꝙ pᷣmo ⁊ pncipaliter ſigniticat rationẽ ſuhſtantie nõ abſojute ſec ᷓᷣm habitudineʒ ad accidẽs inqntũ accidẽs cauſat᷑ a ſub⸗ ſtantia. Inde eſt ꝙ ſecũdario ſigniicat ipſum accidens. Ens enim ſignificat ſubſtantiã pꝛimo ⁊ pᷣncipaliter ⁊ ac cidens ſecũdario vnico conceptu:nõ ꝙ diſtincte ⁊ ſepa⸗ tim intelligant: ſed Vm ꝙ ↄueniunt in ꝓpoꝛtione ſeu ha bitudine vnius ad alterum. Et lʒ ſit incõueniẽs plura ꝑ modum pluriuʒ intelligere ſimul hoc eſt vnico ↄceptu: poſſumus tamen intelligere plura per moduʒ vnius.i. inquantuʒ ↄueniunt in aliquo. Sicut poſſumus ſimul ẽt vnica intellectione intelligere patreʒ ⁊ filinʒ: accidens ⁊ ſubiectuʒ eius partes ⁊ totuʒ:⁊ ſie de alijs. Et qᷓ;uis ſub ttantia nõ poſit per ſe pᷣdicari de differentia accipiendo ſubſtantiaʒ: eſt genus. Vns tamen ſi accipiat vt diſti gultur contra nihil:bene per ſe pꝛedicat᷑ de differentia Phter diuerſum modunn ſignificandi:vt infra patebit. arꝰ.ſequẽti.vel dicendũ ꝙ ens ibi nõ accipitur pꝛo ſub⸗ ſtantia tm̃ vel accidẽte tiñ:ſed pꝛout ſigniñcat.x. pꝛedi⸗
eamenta decem ↄceptibus diuerſis:⁊ nõ pꝛout ſignii
cat vnaʒ rationeʒ cõmuneʒ · Tlnde nõ ſequit᷑ ꝙ opoꝛteat
Secunda ponere vnum cõceptum entis pꝛeciſuʒ: ſed ꝙ ens ſigni⸗ ſicat decem cõceptus.fubſtantia vero vnuz tantuʒ. Vel dicendũ vᷣm g dicit Meruens in ſuis quolibetis:ꝙ ibi
ccipiur ens: ꝓut vno ↄceptu diſiuncto ſigniñc t ubſiã tiam vel accidens. Nta ꝙ ſit ſenſus rationale eſt ens.i.ra tionale eſt ſubſtãtia vel accidẽs. Qnalitas eſt ens.i.qua litas eſt fubſtantia vel accidens. Vnde nõ opoꝛtet ponẽ vnunmn ↄceptuz pꝛeciſuʒ:ſed vnuʒ diſiunctũ:qui cõuenit
ubſtantie ⁊ accidẽti: 5ᷣm ꝙ habent ꝓpoꝛtionẽ adinuicẽ.
Acd tertiũ dicendi ꝙ ſiens accipiat᷑ pꝛo omni eo qð nõ eit nihil:ſic bene ei pᷣmũ obiectuʒ cõmune itellect? ⁊ tale ſignificat vnum cõceptum pꝛeciſum a ↄceptu ſub ſtantie ⁊ accidẽtis:non tamẽ a ↄceptu dei. Si vero acci⸗
piatur ens ꝓut ĩimediate diuidit᷑ in decem pᷣdicamenta: tunc nõ eſt pꝛimũ obiectum intellectus. Et dato ꝙ eſet pꝛimũ:adhuc nõ valet cõſequentia.ſ.ꝙ ſubſtantia eſſet
pꝛinnʒ obiectuʒ intellectus. qnia lʒ ens tale diniſum in
decem pꝛedicamenta · Signiſicet pꝛimo pꝛopꝛie⁊ im⸗ mediate ipſam pꝛopꝛiam rationeʒ ſubſtantie. Sign
cat tamen ſecũdario ipſum accidens:nec ſigniicat eſen⸗ tiam ſijbſtantie abſolute:ſed cum dependentia ⁊ habit
dine ad accidens. Subſtantia autem ſignificat eandem rationeʒ abſolnte et abſtractine. Ande licet ens eſſet pꝛi mum obiectum inteiiectus:non tamen ꝓpter hoc ſequi tur ꝙ ſubſtantia eſſet:quia licet vterqʒ ideʒ ſigniſicet pꝛi mo⁊ pncipaliter:non tamen ſecundario ⁊ ᷣm eundem
modum ſignicandi. ¶ Nel dicendũ ᷓᷣm alias duas vi
as: quia ens ſignificat decem conceptus aut conceptũ diſiunctum. Subſtantia vero ſignificat vnum cõceptuʒ tantũ ⁊ abſtractiue:ideo ens poteit dici pꝛimũ obiectuʒ intellectus:non autes ſubſtantia. ¶ Ad quartum dicen⸗ dum ꝙ ſi ens accipiat᷑ in tota ſua cõmunitate: tunc iſta eſt pꝛius vera· ſoꝛ. eſt ens: q; ſoꝛ. eſt ſubſtantia: pꝛioꝛita te naturerſed ſi accipiatur ens Vm ꝙ ĩmediate diuidit in decem pᷣdicamẽta:tunc iſta nõ eſt pꝛius vera pꝛioꝛi⸗ tate nature aut ex natura rei.ſoꝛ.eſt ens:q; ſoꝛ.eit ſubſtã tia: vt etiõ ſupꝛa dictũ eſt in ⁊o. huiꝰ.q.4. ar.⁊.c. CAd qntum dicenduʒ ꝙ ratio foꝛmalis entis differtn ratiõe foꝛmali ſubſtantie ᷣm moduʒ ↄcipiendi:non aur ꝙ ra⸗ tio foꝛmalis entis ſit ſupꝛa rationeʒ foꝛmnaleʒ ſubſtantie: ita ꝙ de pꝛimario ſignificato ens ſignificaret illam ratio nem̃ ⁊ de ſignificato ſecũcario ſignificet iubſtantiam:ſic nomen vniuocuʒ imediate ſigniicat rationeʒ cõmuneʒ: ⁊ ex ↄſequẽti ſigniicat partes ſubiectiuas: vt pʒ de ani⸗ mali per reſpectuʒ ad homineʒ ⁊ aſinuʒ · Bed qꝛ ens ſi⸗ gniſicat ſubſtantiaʒ ꝓpꝛie ᷣmo ⁊ ĩmediate ſecũdario ve ro accidẽs vnico tantũ ↄceptu qni dicit᷑ vnns vnitate ꝓ⸗ poꝛtionis. Subſtãtia vero ſignificat ſuam rationeʒ abſo lute: vt dictum eſt. Vnde bene ſtat ꝙ ens ſit ſubiectum in methaphyſica ⁊ nõ ſubſtãtia.ſic ergo ratio entis ⁊ ra tio ſubſtantie non differunt ſicut ſuperius et inferius: ſÿ quia pꝛopꝛia ratio entis eſt pꝛopꝛia ratio qdditatius ſub ſtantie ſigniſicata tamen per hoc nomen ens cuʒ habitu⸗ dine ad accidens. quã rationẽ lʒ hoc nomen ſubſtantia ſi gniſicet:non tamen eam ſignificat cuʒ tali ꝓpoꝛtione ac accidens. Vnde ens de ſecũdario ſignificato ſignificat ac cidens: non autẽ hoc nomen ſubſtantia. ¶ Ad ſextuʒ di⸗ cendũ ꝙ ad hot ꝙ paſſio aliqua demõſtrer᷑ de vno tãq; de ꝓpꝛio ſubiecto ⁊ nõ de alio:non requirit diueritas rarionis ſigniſicate:ſʒ ſufficit dinerſus modus ↄcipiẽdi cõcretiuus vel abſtractinꝰ. ¶ Aut eit dicendũ ꝙ conce⸗
ptns entis eſt alius a ↄceptu ſubſtãtie:non quidem pꝛe⸗
ciſus nec alius alietate eſſentiali aut foꝛmali ⁊ pᷣciſionis: ſed alietate totalitatis: hoc eſt ens: non ſolum ſignificat ſubſtantiam:ſed etiam ipſum accidens. ipſam quidem
ſubſtantiam de pꝛopꝛio ⁊ pꝛimario ſignificato: accidens Vero ſecũdario ſicut dictuʒ eſt pluries. ¶ Vel id quod ſubſtantia ⁊ accidens ſignificant ſeparatim ⁊ diuiſim:
ens ſignificat vt vnum vno ↄceptu diſiuncto. Et ſimii ter conceptus entis eſt alius a conceptu entis increati
a conceptu entis creati:alius dico alietate continentie:
non autẽ alietate pꝛeciſionis ⁊ ex parte rei cõceptibilis.

Euarti
T⁊a yn dicengũ ꝙ accidens vel ens licet poſit ſalua⸗ ri ñne ſubſtãtia: qjntus ad actuale eſſe exitie:nõ tamẽ pòt faluari ſine habitudine ad ſubam: loquẽdo de ente en qð nediate diuidit᷑ in. x. pᷣdicamẽta. viffinitio·n. nð po teſt ſepari a diffimto: Sed acciis hʒ diffiniri per apiitu⸗ dineʒ ad ſubam. accidẽs.n.eſt qð ſigniſicat eſentiã que apta nata eſt eſſe in ubo. Tnde nõ poſinnꝰ cõcipe acci⸗ dens ſine ſubiecto:⁊ ꝑ ↄñs neqʒ diffinire. ¶MMel dicen
dnm ꝙ lʒ ens poſit ſalnari ſine ſubſtãtia qjntũ ad ſecun⸗
dariũ eius ſignicatũ:nõ tamẽ põt ſalnari ſine ſubſtãtiã ntũ ad pꝛimariũ ⁊ pᷣncipale ſigniticatũ eins. ñ nõ ſe⸗
quit᷑ g ens hʒ ↄceptũ p̃ciſuʒ:ſed bi ſequit᷑ ꝙ ens aligd
ſecũdario ſigncat qð nõ ſignificat ſuba per ſe aut accfs per ſe. ¶Ad 3m dicendũ ꝙ ad ſaluandã ↄtradictionem juffcit diſtinctio modi ſignificandi aut cõcipiendi nð.n ſempꝑ requirit᷑ diſtinctio ᷣm rem aut vᷣm rõnẽ rei rõci⸗ nabilis nã albũ. Et albedo eandẽ foꝛmam ſignificant: ⁊ eundẽ ↄceptuʒ:ſed ᷣm dinerſuʒ modũ cõcipiendi· quia albũ ſigniſicar illã qualitatẽ cuʒ habitudine ad ſubiectũ: Albedo aũt abſtractiue:ſed manifeſtũ eit ꝙ de albo et albedine veriſcant duo ↄtracictoꝛia. VMam hec eſt v· albũ eit cõcretũ:⁊ albedo nõ:cõcretũ aut albuʒ denoiã⸗ tiue pꝛedicat᷑ de ſubiecto:albedo nõ denoiatiue pꝛedica tur. Ens. n.⁊ ſuba lʒ dicãt eũdẽ ↄceptũ loquẽdo de pnci pali ſignificato entis:ſigniſicat tamẽ illũ effectũ ᷣʒ diuer ſinn modũ cõcipiendi ⁊ ſigniũcandi ſicut dictuʒ eſt:et ꝑ hoe pʒ ſolutio ad nonũ. ¶ Ad decimũ dicendũ ꝙ bi ſiẽ dictũ eſt:nõ tãtũ accipit᷑ pꝛo ſubſtãtia abſolute:ſed acci⸗ pitur pꝛo ſubſtãtia ꝓpꝛie ⁊ pᷣmo:ſecũdario vᷣo pꝛo&cci dente: inqjntũ ſubſtãtia ⁊ accidens ſigniticant noĩe entis vnico ↄceptu qdditatiuo qui dicit᷑ vnꝰ vnitate analogie ſicut dictũ eſt. CAd vndecimũ patuit ſolutio ĩ co:poꝛe· Mam ens qð dinidit in deũ ⁊ creaturas: dicit cõceptũ pꝛioꝛẽ pꝛioꝛitate nature ⁊ pfectiðis rõne entis creati qð diuidit᷑ in decẽ pᷣdicamẽta. ¶ Ad duodecimũ dicendus g lʒ ens accept in ſui cõitate dicat gractum pſectionis Fciſum: videiicet diuinã eſſentiam:ens tamen ĩmediate diuiſuʒ in decẽ pᷣdicunẽta nõ dicit qdditatine gradũ ꝑie ctionis ſupꝛa gradũ ſube:ĩmo ꝓpꝛie ⁊ ĩmediate fignii⸗ cat eſſe ſubſtãtiale:nõ quidẽ abſolute ⁊ abſtractiue: ſed m ꝙ eſſe accidẽtale dependet ab eſſe ſubali in genere cauſẽ efficientis ſicut ſupꝛa dictũ eſt. Manifeſtũ eſt eni ꝙ lumẽ ſolis eſt cõmune ſoli ⁊ alijs ſtellis cõitate ꝓpoꝛ tionis ⁊ nõ abſtractionis. Mam lumen ſolis eſt ꝓpꝛiu wli: ⁊ cõmune alijs ſtellis.capiunt.n.omnes lucẽ a ſole ⁊x nõð opoꝛtet ponere lumẽ aliud ſupꝛa lumẽ ſolis quod ſol ab alio accipiat.ſimiliter qdditatinũ ⁊ ꝓpꝛiuʒ ⁊ pꝛin cipale ſignifieatũ ipfius entis eſt ipſa ſubſtãtia: ſecũdario vero per ꝑtcipationẽ eſt ipſuʒ accidẽs. Nnde nõ opoꝛ/ tet ponere pfectionẽ entis ſupꝛa ſubam:ſed illa ꝓpꝛie cõ uenit ſube:ſicut iam ſepe repetitũ eſt. Ideʒ pʒ ex modo noſtro intelligendi. Cumn.cõceptũ noſtruʒ per nomen ſignamꝰ ⁊ ratio quã nomen ſignificat eſt ipſuin qð quid eſt: Opoꝛtet ſi ſupꝛa ſubaʒ ſit ↄceptus cõmunis ex parte rei cõceptibilis ꝙ ſupꝛa quidditatẽ ſubſtantie ſit qdditas cõmunis:ſed qualis eſt oꝛdo quidditatis:talis eſt oꝛdo
naturalis pfectiõis.igit᷑ ſi ſupꝛa ſubſtantiã vei deum ſit quidditas: opoꝛtet ꝙ in natura ſit quedam foꝛma entis
creati que reperiat᷑ vbi nõ repitur ſuba:ſicut repit coꝛ⸗ pus: vbi nõ repitur nial. ⁊ ſubſtãtia vbi nõ repit coꝛpꝰ ſed hoe nõ pot eſſe:qꝛ quicquid eſt creatuʒ: vel eſt ſuba vel in ſuba. Mec obſtat de ſacramẽto altaris: ꝓpter cãm ſuperiꝰ aſſignataʒ. CAd Iʒn patet ſolutio ex dictis: quia
accipit ibi ens pꝛo ſuba cuʒ habitudine ad accũs. Et eſt ſenſus. Subſtãtis eſt pꝛius ens ipſo accidẽte.ens pꝛimo
ppꝛie ſigniſicat ſubſtantiã:ſecundario vero accidens.
¶UAcd 14n dicendi ꝙ ſi loquamur de ente qð imedia⸗ te diuidit᷑ in decẽ pᷣdicamẽta nõ poſſũumꝰens intelligere nõ intelligẽdo ſubam cũ habitudine ad accidẽs: cũ ſuba ſit pꝛimariũ eins ſignificatũ:⁊ licet poſſimns intelligere ens nõ intelligẽdo verum:quãtũ ad foꝛmalẽ rõnẽ veri: non tamen ꝓpter boc ſequit᷑ ꝙ poſſimꝰ intelligere ens:
etha.
nõ intelligẽdo ſubſtantiã ⁊ accidens: inquantũ conueni
unt in quadam ꝓpoꝛtione: qꝛ neqʒ poſſimus intelligere verũ qð cõhertitur cuʒ tali ente:non intelligẽdo ſubſtan tiam cõceptu cõfuſo:ſicut diciuʒ eſt de ente · ¶Ad 1m dicenduni ꝙ per hoe argumẽtũ deceptus eſt Antomus archyepᷣus dicens ꝙ ⁊ ſi nõ ↄcludat vmuocatiõe entis: tamen eius pꝛeciſionẽ demonſtrat: ſalua tamen reueren
tia oc. Sed ſalua ſua reuerẽtia:qꝛ nullatenus demon
ſtrati ſed eſt quedaʒ friuola ratio piuribus fallacijs coꝛ⸗ rupta:ficut ſupꝛa expoſituʒ eſt · Licet ẽt itellectus noſter poteſt eiſe certus de aliquo ꝙ ſit ens.i· ſubſtãtia vel ac⸗
cidens:⁊ ignoꝛare de quolibet membꝛo determinate.
an ſit ſubſtantia:nõ ꝓpter hoc opoꝛtet ponere cõceptun pꝛeciſuʒ:ſed bene opʒ cõcedere ꝙ ens ſigniticat ſuo vni co cõceptu: non ſoluʒ ſubſtantiã: ſed ſubſtantã cum acci⸗ dente: vnũ quides pᷣmario: ⁊ aliud ſecũdario:ſicut dictũ eſt ꝙ maioꝛ ſubintellecta eſt falſa: patebit duabus ratio nibus alijs ab his que ſupꝛa poſite ſunt · Mam aliquis intellectus eſt certus de relatione ꝙ ſit ens: ⁊ ignoꝛat an ſit ens reale vel rõnis. Similiter de numero ⁊ de tem poꝛe. ergo ſi regula eoꝝ eſt vera:ſequit᷑ ꝙ ens dicat cõ ceptum vniuocuʒ pꝛeciſuʒ ad ens reale ⁊ ens rõnis. qð eſt ↄtra Franciſcũ in pꝛologo pꝛimi niaꝝ · q.ꝓꝰ. in ᷣmo p̃ncipali. bi pꝛobat qjttuoꝛ rationibus ꝙ ens non põt eſe vniuocũ ad ens reale ⁊ ens rõnis. ¶ ⁊0 · Aliqs in tellectus põt eſſe certus ꝙ ens dicat cõceptũ tertiũ pꝛe⸗ ciſum:⁊ tamen multi dubitant an ſit vninocus an analo⸗ gus. Si ergo eoꝝ regula eſſet vera:ſequeret᷑ ꝙ ↄceptꝰ entis eſſet vniuocus ad conceptũ vniuocũ ⁊ analoguʒ ⁊ ſic cõceptus analogus eſſet vniuocus · vnde patet ꝙ re⸗
ula eoꝝ eſt falſa. ¶ Ad 16n dicendũ ꝙʒ illa ↄtractio eſt ſolũ vm moduzʒ cõcipiendi:⁊ nõ m rem cõceptumn. lo quendo de ente qð imediate diuidit᷑ in. x. pᷣdicamenta. ¶Ad im dicendũ ꝙ ille cõceptus eit ideʒ vtriq; ſiſi⸗ mul ſumant᷑ idemptitate ꝓpoꝛtionis. Et illa regula in⸗ telligit᷑ ꝙ illa que ſunt eadem eidem ſingulariter ⁊ ſim pliciter tento ⁊ 5ᷣm eundẽ modũ ſignificandi:ſunt eadeʒ inter ſe: ⁊ nõ aliter:vt infra patebit in hoc. 4.q.z. ar. z. ¶Cd 13n dicenduʒ ꝙ illud dicit᷑ pꝛius ᷓᷣm naturama quo non cõuertit cõſequẽtia fubſiſtendi:ſi ſit pꝛius ᷣm
conceptũ ⁊ voceʒ ſimul.non autẽ ſi ſit pꝛius ᷣm vocem
t. Manifeſtunn eſt.n.ꝙ omnis canis latrabilis eſt ca⸗ nis:non tamẽ quodlibet de quo veriſicatur canis: eſt ca nis latrabilis. ꝓpter hoc tamen nõ ſequitur ꝙ canis pꝛe cedat pᷣoꝛitate nature ⁊ vᷣm cõceptum canẽ lãtrabilem: qꝛ nõ eſſet equiuocũ. licet igitur hoc nomen ens fin vo cem ſit cõmunius qᷓ; ſubſtantia:non tiñ vᷣm cõceptũ pꝛo
pꝛium et gdditatiuũ ⁊ pꝛimariũ. Lum eius ꝓpꝛius cõ
ceptus qcditatinꝰ ſit ꝓpꝛius cõceptus ſubitantie. Et lj
etiam ſᷣm cõceptum hoc nomen ens ad plura ſe exten⸗
dat q;; ſubſtantia:tamen hoc eſt ᷣm diuerſum modum ↄcipiendi aut ſignificandi. ¶ Ad 19m dicenduʒ ꝙ ille cõ ceptus ad quem onmnia reſoluuntj eſt conceptus entis: m ꝙ ens diſtinguit᷑ ↄtra nihil. ¶ igendum vlterius ꝙ omnis conceptus creaturaꝝ reſoluitur in eonceptum dei: ᷣm ꝙ ſignificatur nomine entis:cum habitudine tã men ad creaturas:ᷓᷣm ꝙ depẽdẽt creature a deo · CZd 20n dicendum ꝙ intellectus intelligens ens commune cõmunitate attributionis aut ꝓpoꝛtionis deo⁊ credlu⸗ ris:intelligit vex:non tm̃ ſequitur ꝙ emtis eſt pꝛeciſus
conceptus: vt ſatis declaratum eſt. CAd ⁊un dicenduʒ g k plura nõ poſſunt differre ⁊ conuenire in vno cõct
ptu ᷣm eundem modum concipiendi: differunt tamen vᷣm diuerſum modum concipiendi. Dictum eſt en ꝙ ens ſignificat ꝓpꝛiaʒ rationem ſubſtantie de pꝛincipali ſigniſicato cum habitudine ad accidens: vnde ſigniũca accidens ſecundario ⁊ terminatine. Subſtantia veroſi⸗ gnißicat eandem rationes abſolute. Inde eſt ꝙ ens pꝛe⸗
dicatur in recto de accidente:ſecunqario tamen:ſubſtan
tia vero in obliquo. Ma enim eſt vera:accidẽs eſt ens. Nta tamen eſtfalſa. Accidens eſt ſubſtantia: pꝛopꝛie i ſoquendo. Sicut emm accidens non eſt ens ſed—

— ——
8 ½
———
6 S* ——
6
1.5. entis: wpz.7⸗. huiusrits accidẽs eſt ipſins ſubſtantie:;
bus eſt triplex modus dicendi vᷣm din erſos Doc. in do ctrina Voc. ſancki pitiſſimos negantes tertiũ conceptuʒ pꝛeciſuʒ · Quidam enim dicunt ꝙꝙ ens ſignificat ↄceptu diſiunctuʒ: qui c̃ceptus eſt vnis vnitate ꝓpoꝛtionis ſi⸗ umit⸗ſed ens ſign. ne anogie. ns enim vm eos ſigniſcat ſubſtantiaʒ vel ti qͥdã inqnti accidẽs hʒ ꝓpoꝛtionẽ ad ſubaʒ. ¶ AId vlti &ccidens:ita ꝙ ſit ſenſus ſubſtantia eſt ens. i. ſubſtstia eſt mum dicendũ ꝙ nomẽ vniuocũ qð eſt vnũ vnitate vni ſubſtãtia vel accidens. xt dicunt ꝙ intellectus poteſt eſe nocatiõis:eſt ivoſitũ ad ſigniſicãdũ vnũ determiate. L0 certus de aliquo ꝙ ſit ens.i.ſubſtãntia vel accidens igno quẽdo de imediato ſignificato eiꝰ: rando vtrum eſſet ſubſtantia determinate vei accidens ſitũ ad ſigniſicãdũ vnñj Pncipal: determinate. Et huius opinionis eſt Herueus vbi ſu⸗ 1 nhit vn⸗ ſvnũ vnitate ꝓpoꝛtiõis: pꝛa qui plures habet ſequaces. dicit enim ibidem ſic. qñ ita ſuffiẽ ꝙ ſignificatũ eiꝰſit vn vnitate ꝓpoꝛtiõis: que dicitur ꝙ de aliquo poteſt eſſe certuʒ ꝙ ſit ens ⁊ dubiñ impoꝛtatur per ipſum nomen:ſi vtrũ ſit determinate q̃nttas hoc nõ eſt: qꝛ ens dicat vnẽ rationem ſimßliciter vniuocãeſſentialeʒ iſtis pᷣdicainen tis: ſed hoc eſt quia cõceptus diſiunctus poteſt eſſe certꝰ? dublo veritate cuiuſlibet partis per ſeaccepte. Añ po ium eſſe certus ꝙ ſoꝛ. ſtat verſedet. ꝑ ignoꝛare que i⸗
Queſto Secunda
hu accidẽs k larum partiuin ſit vera. xttamen ſtare vel ſecere nõ di⸗ non ſit ſubſtantia. CAd vigeſimũ ſecundũ negat maid: cit aliquem cãmunẽ Zceptũ ſimplicẽ eſſentialẽ alicui rei ſed ſufficit ꝙ ſit diuerfus modus ccipiendi:vel ꝙ vnuz; cõuenientẽ. hec ille foꝛmaliter. Ex quo pʒ ꝙ negat in/ ſigniſicet plura vno conceptu analogo:aliud verò ꝙ ſi tellectum ſimplicẽ entis. CAlij vero ſunt qui dicunt ꝙ gniſicet plura diſiuncte. ¶ Ad vigefimũ tertiũ dicenduʒ ens non ſigniſicat vnum conceptuʒ diſiunctum: ſed ſigni ꝙ pʒ ſolutio in ſolutione ad vigenmũ. ¶ Id vigeſimuʒ ſicat decem ↄceptus imectate: ᷣn ꝙ ſunt.x. pᷣdicamẽta:
uartum dicendũꝙ lʒ illud quod ſe habet ex additione vt pʒ per verſoꝛeʒ in hoc. 40.q.pᷣĩ. dicũt eniʒ ꝙ tot ſunt qntum ad rem ſignificatam Pſupponat aliud:non tamen ↄceptus entis:quot ſunt genera pnma.⁊ ex illis fit cõce ilud qnod ſe habet ex additione qmnm ad modũ ſigni ptus vnus dumtaxat vnitate Malogie ⁊ pꝛopoꝛtionis ad
candi vel ↄcipiendi. ¶Ad vltimuʒ dicitur ꝙ ratiò ſa⸗ pꝛimũ quod claudit᷑ in conceptibus alioꝝ. Alij vero di⸗
pientie que cõuenit deo ⁊ hominibus non ſolum differt cunt ꝙ Zceptus entis eſt aliqualiter vnus ⁊ aliqual? di
Fm finitum ⁊ infinitum:ſed etiam ᷣm dinerſum moduz; uerfus. nus quidem qꝛ alioꝝ eſt attributio ad pꝛimũ:
eſſendi:quia cõnenit deo ᷓᷣm eins eſſentiaʒ: hominibus quod claudit᷑un conceptu alioꝝ. Iliquo modo diuerſus
verO participatiue. S quiã de pꝛimo ente dicit ens m ſe:⁊ de alijs vero m
CAbi ſupꝛa in Doc. G.et phyloſopho. oꝛdinẽ ad ipſuʒ: ⁊ iſti volunt ꝙ ens ſigniſicet vnico cõce
— ſt exrtum ſic ꝓceditur. Videt p hu ⁊ vnca impoſitione ſubſtantiã ⁊ accidẽs. Fignificat — ens non poſſit ſignificare enim ubſtantiaʒ cum habitudine ad accidens. habitudo nceplun diſiunctuʒ:ita ꝙ conceptus entis autẽ non poteſt ſignificari cum nõ poſit inrelligi ſine eo. eſſet ſigmicare ſubſtantiam vcl ßccidens. Mã Acd quodterminatur.ideo ſignificat ſecundario accidẽs. eſſe eſt ſimpliciſimuzʒ inter omnia creata. Inde eſtꝙ eẽ ⁊tnis conceptus entis nõ eſt pꝛeciſus a cohceptu ſubſtã ᷣm Dionyſium eſt perfectius qᷓ; viuere:qꝛ ſimplicins. tie:ſed eſt pꝛopꝛins conceptus ſubſtantie: cum alio mo⸗ ens ergo quod ſigniticat eſſe habet conccptuʒ ſunpliciſiꝰ do ſignificandi etcõcipiendi: videlicet cum cõcretione ⁊ mnmn:ed cõceptus diſiunctus non eſt ſimpliciſiinus.re habitudine ad accidens. Nnde iſti dicunt ꝙ cõceptus en
linquitur ergo ꝙ ens non ſignificat cõceptuʒ diſiunctuʒ. tis poteſt capi dupliciter:vt pʒ per Thomã anglicuʒ n
¶Cdꝛeterea ꝛ0. Omnis cõceptus diſiunctus compꝛehẽ Fpo ſniaꝝ. di. 3.q.1.no modo vt eſt res qnedaʒ.⁊ ſic eit dens in ſe duos cõceptus ſimplices virtualiter reſolubi nus numero. Alio modo per reſpectum ad res cõcepti lis eſt in cõceptuʒ pꝛioꝛem. Si ergo ens dicat coceplum biles: vt.ſ.eſt repꝛeſentatiuus reruʒ cõceptarũ:per ques diſiunctũ:neceſſe erit ponere vnumn cõceptuʒ pꝛioꝛeʒ cõ modum eſt ratio eaꝝ ⁊ dicitur ratio ſubſtantie nominũ
ceptu ipſins entig. et ſie anie ens cit ens. quod eſt abſur⸗ ⁊ ſic eſt vnns vnitate ꝓpoꝛtionis: inquantuʒ accidens b
dum.Igit᷑ ⁊c̃. C Pꝛeterea o. Snnplicis operationis pꝓpoꝛtioneʒ ad ſubſtantiaʒ. Unde phs videtur dicere in
debet eſſe ſimplex obiectum:ſed opcratio intellectus eſt
fimpliciſima.ergo eius obiectuʒ dʒ eſſe ſimpliciſimũ.
ſimplicẽ cõeʒ ipſis:ſʒ milta ſigniicat ad vnũ.i.ᷣm ꝙ ha ciſimnʒ:et ſic ideʒ quod pꝛius. ¶M dꝛeterea 4Idqð bent attribntioneʒjad vnm:que tamen omma ſigniicat ſignificat cõceptuʒ diſiunctuʒ:non Pꝛius ſignificat vnum vnica impoſition eꝛ⁊ per cõſequẽs vnico cõceptu. Licet qᷓ; aliud. Si ergo ens ſignificaret jubſtantiam ⁊ accidens enum duo modi Pdicti videant pluribꝰꝓbabilioꝛes: hic diſiunctim:ſcqueret ꝙ᷑ non ſignificaret ſubſtantiaʒ pᷣmo:
ificaret ntia Pmo tamen tertius videt᷑ ete veriſimilioꝛ ꝓpter ratiões ante ⁊ accidens ſecũdario quod eſt cõtra cõmnnem rationeʒ
n n cõtrarium deductas. Duſa tamen pꝛima opmo eſt fa analogi. Igitur ⁊c̃. CDꝛeterea F. Anũquodqʒ nomẽ moſa ⁊ venerabilium doctoꝝ circa ſcolã Doc. G.in ſu⸗ determinatuʒ eſt impoſituʒ ad——— e 2 minate:quia quod non vnuʒ determinate ullicat mhil e ni igütur dicendum ꝙ ens quod ſigniſicat: vt patebit in hoe · 4 q.. ar.z· Ged id quod ſi⸗ Zd Paimum 1 gniſcat duo diſinnctim:non ſigniſicat vnũ determinate. impoſitũ ſit ab actu eſſendi:ſigniticat tñ eſſentiã cui cõpe Vrgo ens nõ eſſet vnum nomen:ſed plura. Vel opoꝛtet dicere ꝙ ſigniticat vnũ determinate. C Sed contra. SGi ſimpliciimũ:nõ tj opoꝛtet ꝙ ens ſit ſimpliciſimũ.imo ens nõ ſignificaret ſubſtantiaʒ ⁊ accidens diſiunctim:vi⸗ eſt confuſiſimũ:cum de ommbus vniuerſaliter pᷣdicer᷑. detur ꝙ opoꝛteret ponere conceptũ tertiũ pꝛeter conce⸗ ¶CAcd ſchmd dũ ne ptum ſubſtantie ⁊ accidẽtis: cum intellectus põt eſſe cer⸗ reſolubilis in vnum pꝛincipalem: qui eſt pꝛioꝛ cõceptu tus ꝙ aliquid ſit ens:ignoꝛando an ſit ſubſtantia vel acci⸗ 1 dens. CAcd idem eſt Noerueus in ſuis quolibetis quo⸗ ceptum pꝛioꝛem vtroqʒ:ſed ſufficit ꝙ ſit habitudo vniꝰ libeto ſcho. Et Antonins archyepiſcopus in hoc. ꝓ.q. 10 Et plurimi alij moderni. Iguur ⁊c̃.
Reſpondeo dicendum ꝙ in pꝛeſenti ſcol
dantiũ dicendum eſt ad argumenta.
dinidit᷑ in. x. pᷣdicamenta.⁊ ſi tit eiſe:a qua dependet eſſe accidẽtis. xinde licet eſſe ſit
icendũ negando maioꝛcm:ſcd ſufficit ꝙ ſit minus pꝛincipali.non autem opoꝛtet ꝙ reſoluatur incõ
ad alterum:non amboꝛinm ad vnum tertium:ſicut ſupꝛs dictum eſt. CId tertinm dicendum eſt ꝙ lʒ operatiod itellectꝰ ſit mpiex ᷣm eſſentiã. Eſt tñ muſtipiex vᷣm vir Doc. S. hodiernis tempoꝛi⸗ turẽ. ⁊ ideo ens eſt ſimplex ßᷣm pꝛimariũ eiꝰ ↄceptuʒ:lʒ ſchm impoꝛtet vᷣm dinerſuʒ moqũ ↄcipiẽdi:vt expoſitũ eſt. CAd qᷓũ dicendũ ꝙ ñ illud qð ſigniñcat cõceptuʒ diſiunetũ ſigniſicet ſine oꝛdine aliquo veruʒ eſt illnd qð aſſumit: ſed ens ſignificat ſubſtantiã vel accidẽs: oꝛdine
ß nomẽ analogũ ẽ ipo Sd cipal:. Alið vo ſchario. Ni ſiẽ nomẽ analogũ nõ ẽ ſimpł vnũ
ſub diſiunctione quadaʒ. Cbi ſupꝛa in doctoꝛe ſancto ⁊ bbropbo.* 6 ſ ſic pꝛocedit᷑. Ti 2 ſeptimum detur ꝙ ens non pꝛedicetur ydemptice de ſubſtantiã ⁊ acciden Mam ilud quod pꝛedicatur analogice: nõ
. 5.„„— 5 ². pluribus locis:pꝛeſertim in hoc. 40.4 inpo ethicoꝛnʒ ꝙœ 6*— 85 ens multa ſignificat et nõ ᷣm vnam rem ſen vnam rõneʒ P ec6⸗ Cum ergo ens ſit obiectũ intellectus:ſequit᷑ ꝙ ſit ſimpli

pꝛedicatur vdemptice de analogatis ſeoꝛium ſumptis: enm cõueniat omnibus:ſed ens pꝛedicatur analogice de ſubſtantia ⁊ de pꝛedicamenis accidentium: videtur igi⸗ tur ꝙ non pꝛedicetur ydemptice. ¶ Pꝛeterea ſecundo. Ilud quod pꝛedicatur ydemptice de aliquo: conuertibi ſiter pꝛedicatur de eo ſicut ſoꝛ· eſt ſoꝛ. homo eit homo: ens non pꝛedicatur conuertibiliter de ſubſtãtia: ergo ãð Cſpꝛeterea terto. Mulla eſt pꝛqpoſitio verioꝛ:; illai cuaidem pꝛedicatur de ſeipſo. Sed uta pꝛopoſitio rela tio eſt ens reale:non eſt veriſima: cum alqui dubitent:
igitur ⁊c̃. N Pꝛeterea quarto · lud puod ponit in nn
merum coñtra ſubſtantiam: non pꝛedicatur ydempti
te: ſed ens ponit in nunerum contra ſubſtantiam. Addit enim accidens in ſua ſignificatione: quod non includit pa ſubſtantia: ergo ⁊c̃. CMꝛeterea quinto. Pi non pohe⸗ ret in numerum ſequeretur ſubſtantia eſt: ergo eſt ens: ſed hec ↄñtia non valet: roſa enim in hyeme eſt ſubſtan tia:⁊ tamen non eit ens · Cum non exiſtat in rerum natu⸗ ra:ſed ſolum in anuna:igitur idem quod pꝛius. ¶ Sed contra. Illud cuius pꝛopꝛiumn ſigniticatum eſt ſignifica- tum alterius: pꝛedicatur de alio vdemptice: ſicut ſoꝛtes eſt ſoꝛtes:homo eſt homoꝛ: ſed pꝛopꝛia ratio entis eſt ra⸗ tio ſubſtantie: vt ſupꝛa conceſſum eit articulo pꝛecedenti igitur ens pꝛedicatur ydemptice de ſubſtantia. Reſt ondeo dicendum: ꝙ ens poteſt acci⸗ RN P pi dupliciter. ino inodo par ticipialiter:vt idem eſt quod exiſtens ⁊ ſic ponit ĩ nume⸗ rum contra ſubſtantiam: ⁊ non pꝛedicatur vdempuce. Ilio modo accipitur nominaliter: vt idem eſt ꝙ habens
eſſentiam:cui competit eiſe per ſe pꝛimno pꝛncipaliter.
Et boc modo dupliciter poteſt conſiderari. Vno modo
Lectio.I.
catur vdemptice de ſubſtantia ⁊ acci
ſecundum comniunitatein vocis. t ſic non pꝛedicatur vdemptice nec conuertibiliter. Alio modo ſecundum ſi⸗ gnicatum eius:⁊ ſic quidam dicunt ꝙ pꝛedicatur vdem tice de ſubſtãtia:ita ꝙ ſit ſenſus: ſubſtantia eſt ens: ideſt fubſtantia eit ſubſtantia:⁊ quantitatis eſt ens ideſt quan⸗ utas eſt quantitas. Et hoc ſecundum viam illoꝛnm qui ponunt ens immediate ſigniſicare. x.conceptus ſecunduʒ pꝛopoꝛtionem tamen quam habent admuicem: quod ſic
pꝛobant: quia illud quod non ponit in nunerum con
ſubiectum: pꝛedicatur vdemptice: ſed ens nominalter
ſumptum imo facit pꝛopoſitionem de eſt ſecundo adia⸗ cente ſecundum ꝙ doctoꝛes volunt ſecundo peryherme nias ⁊ queſtio añ eit nõ ponit in numerum vt patet per
phyloſophum ſecundo poſterioꝛum: ſequit᷑ ergo ꝙ ens
non ponit in numerum cont ſubiectum. Et ſic erit hec pꝛopoſitio vdemptica ſubſtãtiã eſt ens. C Eñ aliqui di cunt etiam famoſi Doc. Adhuc etiam viuentes: ꝙ ens pꝛedicatur ydemptice de quolibet ſubiecto. Voncedunt enim ꝙ iſta ſit ydemptica.ſoꝛ. eſt ens:⁊ eſt ſenſus.ſoꝛ·eſt ſoꝛ.plato eſt ens.i.plato eit plato. Alij tamẽ dicunt ꝙ pꝛe dicatur vydemptice de decem genẽribus immediate con
tentis ſub ente:non autemn de inferioꝛibus.x. generum. ⁊ dicunt ꝙ quando dicitur ſoꝛ. eſt ens: ſenſus eſt ſoꝛ.eſt ſnbſtantia. Albedo eit ens.i.albedo eſt qualitas Mullo
modo volunt ꝙ ens ſigni ficet aliquem conceptum ſupꝛa
conceptum decem generum. ⁊ icet tamen hee opiniones
ſint ſubtiles:tamen communiòꝛ opimo eſt ꝙ non pꝛedi⸗ cat aliquem conceptum pꝛeciũum quidditatem:ſignificat tamen illum conceptum vᷣm alium modum concipiendi qᷓ; ipſa ſubſtantia vt ex dictis patet. nde licet non ponat
in numerum contra fubſtantiam quantum ad rem pꝛin⸗
cipaliter ſignificatam: ponit tamen in numerum quantu ad modum ſignificandi ⁊ ſignificatum ſecundarium. A v ergo dicendum ꝙ illud quod
*—— ₰ d pꝛimum ſaean analogice de duo⸗ us que habent oꝛdinem ad vnnmn tertium ſic verum eſt g non pꝛedicatur vde mpticẽ· ſi tamen pꝛedicetur analo
gice de duobus quoꝛum vnum habet reſpeciumn ad alte
rum non ipſa duo ad vnum. Tertiuʒ hoc eſt dum ans
deme. ⁊ licet non di
togum non dicat conceptum pꝛeriſinn: bene poteſt pꝛedi
cari vdemptice. Lum ergo ita ſit de ente ꝙ non dicu con
ceptum pꝛeęciſum: vt pꝛobatum eſt: argumentum non cõ cludit. ¶ cd ſecundum dicendum ꝙ illud quod pꝛedi⸗
catur dẽaliquo vdemptice ſi non ſit commun us m vo⸗ cem:pꝛedicatur conuertibiliter de eo.non tamen opoꝛ⸗ tet ſi id pꝛedicatunmn ſit communius ßm vocem:⁊ pꝛeſer⸗ tun dum habet alium modum concipiendi ⁊ ſignifican di.ſicut eſt de ente ⁊ ſubſtantia. Acd tertium dicendũ: ꝙ nulla eſt verioꝛ iſta: Subſtantia eſt ens ym ſignificatũ
ſimiliter relatio eſt ens: cognitis ſignificatis terminoꝛuʒ.
Licet enim aliqni dubitent an relãtioſit ens reale: hoc eſt
ex ignoꝛantia ſignificati huins termini relatida modotũ eius ſignificandi ⁊ pꝛopter communitatem huius termi ni entis qui eſt communis ᷣm vocem pꝛopter concretio nem̃ quum impoꝛtat ad accidens. E Ad quartum dicen dum:ꝙ ens nominaliter ſumptum quantum ad pꝛnci/ pale eius ſignificatum non addit aliquid ſupꝛa ſubſtantiã ſed ſolum quantum ad modum concipiendi ⁊ intelligen di:⁊ quantum ad ſecnundarum ſigniſicatum eins. CAd vltimum patet ſolutio· quia licet non valeat conſequen⸗ tia:roſa eſt ſubſtantia: ergo ens: capiendo ens participiali ter: valet tamen roſa eſt ubſtantia: ergo eſt ens: capiendo gnnininater
Cpii doctoꝛe Baeto ⁊ phylolopho · Ita vero ⁊ ens muitiplicicer dicitur.—
—— 1111n ſic pꝛoceditur. Eii⸗ — 15 Ooctauum detur ꝙ pꝛiuatiões . ⁊ negationes aut motus ſimjliter ⁊ diſpoſitiq nes nõ poſſunt dici entia. Mã omne ens cred tunm vel eſt ſubſtantia vel accidens: ſed negario non eſt ſubſtantia:cum non habeat eſſe per ſe ſubſiſtens: neque eit accidens: cum non cauſetur a pꝛincipijs jubiecti cum etiam non inſit alicui ſubiectue. Jgitur ⁊c̃. ¶ Mꝛeterea ſecundo. nod ẽ deſtructio ſiue negatio entis:nonẽ ens. Sed negatio ẽ pꝛiuatio entis. Pimiliter⁊ pꝛiuatoð ca rentia entis:igitur nõ ſũt entia. ¶Mꝛeterea tertio · Wa lum ẽ pꝛiuatio: ⁊ tamen nonẽ ens. Alias deus eſſet cauſa mali.cum deꝰſit vninerſalis cauſa entis: igit᷑ xc̃. C Dꝛe terea quarto. Illud quod ẽ via ad non eſſe nonẽ ens: q motus ⁊ mutationes capunt denominationem a termi nis ad quos:ſed terminus coꝛruptionis ẽ non ens: ego coꝛruptio ẽ non ens:ergo nõ eſt ens. quia ſi vnum cõtra dictoꝛium verificabitur de aliquo alteru remoucbitur. ¶ꝛeterea quinto. Si negatiões eſſẽt entia. Sequere tur ꝙ nihil eſſet ens. qꝛ nibil ẽ negatio quedam ⁊ ſic ni hil eſt aliquid quod contradictionem implicat. Nlideur ergo ꝙ pꝛiuationes ⁊ negationes ſint non entia. ¶Mꝛe terea ſi exto. Fi ſic ſequeretur ꝙ ambo extrema contradi ctionis eſſent entia ⁊ ſic contradictio eſſet oppoſitio inter ens ⁊ ens. quod eſt contra phylofophum in hoc. 4 · p ↄtia · quia vnumn extremumẽ ens. alterum vero eſt ne gatio entis. ſicut ſedere non ſedere.· ens ⁊ non ens. Sier go negatio ſit ens · anbo extrema contradictionis erunt entia. quodẽ abſurdum. igitur ⁊c̃. N Sed contr ẽphy loſophus in textn dicẽs. Ra vero ⁊ ens multipliciter di
citur. ſed omne ad vnuni pꝛincipium. hoc.n. qꝛ fubſtãne
entia dicuntur illa vero qi paſſiones ſubſtantie· alia vero ec qꝛ via ad ſubſtantiam. vt coꝛruptiones. aut pꝛiuãtiones. eñ
ant qualitates. aut effectiua. aut generatiua ſubſtantie· aut
ad ſubſtantiam dictoꝛum. aut hoꝛum cuiuſdam negalò nes aut ſbe. quapꝛopter ⁊ non ens eſſe nõ ens dicimnns
on dicendum multipliciter Ai Reſpondeo qua entia. Mam alia
dicuntur entia. vt dicit hic Hoc. S. qꝛ per ſe Vabent eẽ.
ſicut ſubſtantie que pꝛincipaliter ⁊ per pꝛius dicuntur en ria. Ilia vero que ſunt quedam paſiones ſine pꝛopꝛiet tes ſubſtantie ſicut per ſe aceidentia vninſcuiuſq; ſubi
tie. Qnedam aulein dicnntur entia. quia ſunt via adin
ſantlam.ſicut motus generationis · Alia aüt dicunt᷑ enã quis
——————— .—

Mueſtio
quia funt coꝛruptiones ſubſtantie:coꝛruptio enim eſtvna ad non eſſe:ſicut generare eſt via ad ſubſtantiam: ⁊ quia coꝛruptio terminatur ad pꝛiuationem:ſicut generare ad foꝛmam:conuementer etiam ipſe pꝛiuationes foꝛmarum ſubſtantialium eſſe dicuntur. Et iterum qualitates ⁊ ac/ cidentia quedam dicuntur entia quia ſunt actiua ⁊ gene⸗ ratiua ſubſtantie: vel eoꝛum que fecundum aliquam ha⸗ bitudinem pꝛedictarum ad ſubſtantiam dicuntur: vel ſe cundum quãcunqʒ aliam. Item negationes eoꝛum que ad ſubſtantias habitudinem habent: vel etiam ipſius ſub ſtantie eſſe dicuntur. Inde dicimus non ens eſſe non ens
quod non diceretur: ni negationi aliquo modo eſſe cõ⸗
peteret. Idec ille. Ex quibus patet ꝙ negationes pꝛiua⸗
riones motus ⁊ coꝛruptiones dicũtur enia quod poteſt
ſic pꝛobari: quia illud per quod poteſt affirmatiue bene
reſponderi ad interrogationem factam per an eſt:dicirur
ens ſed pꝛedicta ſunt huiuſinodi:dum enim queritur an pꝛinatio ſit: bene reſpondetur ꝙ eſt: ⁊ ſic de alijs ergo ſũt entia. Cnde aduertendum pꝛimo eſt ſecundum Do ⸗ ctoꝛem Sanctum in ſecundo ſententiaꝝ diſtinctione. 34. queſtione pꝛima articulo pꝛimo in coꝛpoꝛe ꝙ ens multi⸗ pliciter dicitur. Vno modo dicitur ens quod diuiditur
in decem genẽra:⁊ ſic ſigniũicat aliquid in natura exiſtens
ſinẽ ſit ſubſtãtia vt homoꝛſiue accidens vt coloꝛ. Alio mo do dicitur ens quod ſignificat veritatem pꝛopoſitionis: pꝛout dicitur ꝙ affirmatio eſt vera: quando ſigniſicat eẽ de eo quod eſt: ⁊ negatio quando ſigniſicat non eſſe de eo quod non eſt. Et hoc ens comnpoſitionem ſigniſicat: quaʒ intellectus componens ⁊ diuidens adinuenit: quecun ⸗ que ergo dieuntur entia pꝛimo modo. Funt entia ſecun dum pꝛimum modum:quia omne quod habet eſſe natu rale in rebus poteit ſignificari per pꝛopoſitioneʒ atfirmã tiuam eſſe: vt cum dicitur homo eſt vel coloꝛ eſt:nõ autẽ omnia que ſunt entia q; ad ſecundum modum:ſunt entia
quantum ad pꝛimum: quia de pꝛiuatione ⁊ de cecitate
foꝛmatur vera affirmatiua pꝛedicatio: cum dicitur ceci tas eſt pꝛiuatioviſus. Wec tamen cetitas eſt aliquid in re ruʒ natura: ſed eſt magis alicuius remotio entis. Et ideo pꝛiuationẽs ⁊ negationes dicuntur eſſe entia quantum ad ſecundum modum: ſed non quantum ad pꝛmum. Ens autem ſecundum vtrunqʒ iſtoꝛnm modoꝛum diuerſimo de pꝛedicatur:quia ſecundum pꝛimum moduʒ acceptũ: eſt pꝛedicatum ſubſtantiale:⁊ pertinet ad queſtionem ꝗd eſt. Bed quantum ad ſecundum modum eſt pꝛedicaiuʒ accidentale: vt L̃mentatoꝛ dicit quinto inctaphyſice: ⁊ pertinet ad qucſtionem an eſt. ec ille · Idem ſententiali ter perhibet in pꝛimo ſententiarum diſtinctione.9. que⸗ ſtione quinta articulo pꝛimo. Et in quolibet queſtione.o. 2. ar.⁊. in coꝛpoꝛe. CEt ſi arguatur ab co quo res eſt vel non eſt: dicitur oꝛatio vera vel falſa: videtur ergo ꝙ veri tati cuiuſlihet pꝛopoſitionis debeat coꝛreſpondere aliqð eſſe in re. Tnm igitur pꝛinationes non habeant eſſe in re⸗ rum natura. idetur gꝙ de eis non poſſit foꝛmari pꝛopo ſitio affirmatiua vera. Ad hoc reſpondet Doctoꝛ Ban ⸗ ctus in pꝛimo ſettentiarum vbi ſupꝛa ad quintum dicẽs: ꝙ ſecundum Auicennam de eo quod nulio modo eſt nõ poteſt aliquid enuntiari. Ad minus enim opoitet ꝙ de quo aliquid ennntiatur: ſit appꝛehenſum ⁊ ita habet ali⸗
quod eſſe:ad minus in intellectu appꝛehendẽte:⁊ ita cõ⸗ tat ꝙ veritati ſemper reſpondet aliquid eſſe. Mec opoꝛ tet ꝙ ſemper coꝛreſpondeat ſibi eſſe in re extra animam
cum ratioveritatis compleat in ratione anime. Hec ille.
Et ſi iterum arguatur:omne ens dicitur res:cum res cõ⸗
uertatur cum ente: ergo ſi negationes ⁊ pꝛiuationes dicũ
tur entia: opoꝛtet ꝙʒ ſint res quedam. Ped res dicitur ꝙ
Becunda dicitur res hoc modo accepio nomine rei: ſecundum ꝙ habet quidditatem vel eſſentiam quãdaʒ. Ped quia res per ſuã eſſentiam cognoſcibilis eſt:tranſumptũ eſt nomẽ rei ad omne illud quod in cognitione vel in intellectu ca dere poteſt ſecundum ꝙ res ã reoꝛ reris dicitur ⁊ ꝑ hůc
modũ dicuntur res rationes que in natura ratum eſt ⁊ non habent: ſecundum quem modum etiam negationes
⁊ pꝛuationes res dici poſſunt: ſiẽ ⁊ entia rationis dican tur. Hec ille. Eandeʒrõnem ponit pꝛimo ſententiarum diſtinctione ⁊· queſtione vnica articulo quarto in pꝛinci pio coꝛpoꝛis. ¶ Aduertendum eſt vlterius 20 ſecundus Woctoꝛem Janctum in pꝛeſenti lectione ꝙ pꝛedicti mo
di entiun ad quattuoꝛ genera reduci poſſint. Mam vnũ
eoꝛum quod eſt debiliſimũ eſt tantum in ratione ſcilicet pꝛiuatio ⁊ negatio:que dicimus in ratione eſſe:de eis.n. ratio negotiatur quaſi de quibuſdam entibus: dum de eis affirmat vel negat aliquid. Aliud autem huic pꝛoxi mum in debilitate eſt ſecundum ꝙ generatio ⁊ coꝛrup tio ⁊ motus entia dicuntur. Mabẽt enim aliquod admiꝝ tum de pꝛiuatione ⁊ negatione. Wam motus eſt actus ĩ verfectus: vt dicitur tertio phyſicoꝛum. Tertium auteʒ eſt quod quidem nihil habet de non ente admixtum:ha bet tamen eſſe dehile:quia non per ſe ſed in alio:ſicut ſũt quantitates: quslitates:⁊ pꝛopꝛietates ſubſtantie:quartũ
autem genus eſt quod eſt perfectiſimum: qnod ſcilicet
habet eiſe in natura atqʒ admixtiòe pꝛiuationis:⁊ habet eſſe frmum ⁊ ſolidum:quaſi per ſe exiſtens:ſicut ſũt ſub ſtantie:⁊ ad hoc ſicut ad pꝛincipale ⁊ pꝛimuʒ:omnia alia reducuntur. Mam qualitates ⁊ quantitates dicuntur eẽ: inquantum inſunt ſubſtantie: motus autem ⁊ generatio nes: inquantum tendunt ad ſubſtantiam vel aliquid pꝛe dictoꝛum: pꝛinationes autem ⁊ negationes: inquantum remouent aliquid trium pꝛedictoꝛum. Pec ille foꝛmali
ter. C Ac argumenta autem ſolutio ſufficienter ⁊ clare
patet ex dictis Voc. S.in co:poꝛe adductis. 8
pꝛie pꝛimi ⁊c̃. —,— ſic pꝛoceditur. Tlide · E B nonum tur ꝙ huiꝰ ſciẽtie non ſit cõſiderare pꝛincipaliter de ſubſtantia: nec Ctiam habeat conſiderare de omnibus ſubſtã
Cybimn Doctoꝛe Sãcto ⁊ pyloſopho. Abiqʒvero pꝛo
ſtijs. Wam ſcientia diumna pꝛincipaliter habet conſidera
re de deo:ſed deus non eſt ſubſtantia cum non contineat᷑ in genere ſubſtantie:ergo hec ſcientia cum ſit diuina:non habet pꝛincipaliter conſiderare de ſubſtantia. ¶ dꝛete rea ſecundo. dec ſcientia cum ſit perfectiſſima: vt ſupꝛs habitum eſt.liꝰ.I.q.⁊.2. ⁊ liꝰ.z. q. 2.2. habet conſiderare de perfectiſimis: ſed beatitudo eſt perfectioꝛ qᷓ; ſit ſub ſtantia creata:cum felicitas ſit perfectio ⁊ finis creature: ergo videtur ꝙ hec ſcientia pꝛincipalius habeat conſide rare beatitudinem:⁊ per conſequens pꝛincipalius accñs qᷓ; ſubſtantiam quia beatitudo ſalteʒ humana eſt accidẽs xoperatio perfectiſima hominis: vt patet.io.ethycoꝛũ. Cdꝛetereatertio. uod cõſideratur in aliqus ſcientia pꝛopter alterius cognitionẽ acquirendam:non pꝛincipali ter conſideratur in illa ſcientia. Bed ſubſtantia conſidera tur in methaphyſica pꝛopter cognitionem entis acquiren dam: ergo ſubſtantia non pꝛincipaliter conſideratur in
hac ſcientia. ſdꝛeterea quarto. Si hec ſcientia conſide
raret de omnibus ſubſtantijs: ſequeretur ꝙ alie ſcientie ſuperfinerent ⁊ ꝙ hec ſcientia eſſet ſcientia ſpecialis: nec differret ab eis. Mec ſunt inconuenientia:igitur. ¶ Sed contra eſt phyloſophus in littera dicẽs. Vbiqʒ vero pꝛo
habet eſſe ratum ⁊ firmum in natura. Ergo negationes pꝛie pꝛimi eit ſcientia:⁊ ex quo alia pꝛocedunt:⁊ pꝛopter
⁊ pꝛinationes habent eſſe ratum ⁊ firmuʒ in natura. Sʒ
hoc eit falſumn: ergo non debent dici entia. C Id hocre ſpondet Voctoꝛ Sanctus in ſecundo ſententiarum diſtin
etione · 37 · queſtione pꝛima articulo pꝛimo in coꝛpoꝛe:di cens ꝙ nomen rei dupliciter ſumitur. Bimpliciter eniʒ dicitur res quod habet eſſe raum ⁊ firmun in natura:⁊
quod dicuntur: ergo ſi eſt hec ſubſtantia ſubſtantiarum: opoꝛtet pꝛincipia ⁊ cauſas habere phyloſophum ipſum: omnis autem generis ⁊ ſenſus vnius: vnus eſt ⁊ ſcientia
vt grammatica vna ens omnes ſpeculatur voces: qua pꝛopter entis inquantum ens quaſcunqʒ ſpecies ſpecula
ſi vnns eit ſcientie genere: ipecics àutem ecierum.

Muarti dicendum pꝛimoꝛ:ꝙ licet huiꝰ Reſpondeo ſcientie ſt nere omnia
entia:tamen eius eſt pꝛincipalt conſiderare ſbaʒ:quod ſic pꝛobat phs ᷣm Woœ. S in littera. Wmnis ſcientia que? de pluribus que dir ad vnum pꝛimũ: eſt pꝛopꝛie ⁊ pii cipaliter Mius pꝛimi: ex quo alia dependent ᷣm eſſe:⁊ ꝓ
pter quod dicunt᷑;ᷣ in nomen: ⁊ hoc vl verum eſt. S53
ſuba eſt hoc pꝛimũ inter dia entia: vt ex ſupꝛadictis paret ar.4.⁊..ergo phs pꝛimus qui conſiderat oĩa entiã pꝛio ⁊ pꝛincipaliter hẽt conſiderare pꝛmncipia ⁊ cãs ſßax: ⁊ p conſequens eius conſideratio pꝛimo ⁊ pꝛincipalr eſt de ſubſtantijs. ¶ Picendũ ⁊0ꝛ ꝙ huius ſcie eſt conſiderare de omnibus ſbᷣijs: quod ſic pꝛobat phs. Wam oiuʒ eoꝛu que ſũt vnius giisꝛeſt vnus ſenſus ⁊ vn ſcia:ſicut viſus de omnibus coloꝛibus: ⁊ grãmatica ↄſiderat omnes v ces:ſed oĩa entia ſunt vnius giiis aliquo mð: ergo opʒ ꝙ omnes, ſpẽs eius pertineant ad conſiderationẽ vnius ſcie que eit grialis:⁊ ſpẽs entium diuerſe ꝑtineant ad ſpecies ühins diuerſas. ¶ Lnde aduertendũ eſt pꝛimo ʒ Doc. S. ꝙ non opʒ ꝙ vna ſcia conſideret de oibus ſpeciebus vnins gnis ᷣin pꝛopꝛias rõnes ſingulariũ ſpecieꝝ: ſʒ ᷣm ꝙ conueniunt in gñeꝛ ᷣm autem pꝛopꝛias rõnes ꝑtinent ad ſpãles ſcias. Ideo phs dicit ꝙ vnius ſcie gnie.i.galis eſt conſiderare de oibus ſpẽbus entis ⁊ ſpẽꝝ ſpãliuʒ ſciẽ tiarum diuerſas ſpẽs:ſicut pʒ in pꝛopoſito. Mam inquã⸗ tum ſunt entia vel ſbe pertinent ad conſiderationeʒ huuſ ſcientie. Inquantũ auteʒ talis vłtalis ſba: vt leo yel bos: pertinent ad ſcias ſpãles:⁊ per hoc pʒ ſolutio ad vltimũ argumentum. C Sed ſciendũ ꝛ0 ꝙ licet hec ſcia fit gene raiis quantũ ad ẽonſideratoꝝ errenſionẽ qꝛ conſicerat oĩa entia: eſt tamen ſcia vna vnitate ſpecifica quantũ ad rõnẽ foꝛmalem conñderandi. Conſiderat.n. oĩa inquantũ con⸗ neniunt in vna rãne entis que lʒ ſit vlis quãtũ ad atiribu tionem:eit ti pꝛopꝛia quantũ ad infoꝛmatioßem. CEx ꝛedictis aũt oꝛiuntur alique difficultates. ꝛmo nãqʒ
ſi omnia entia haberent oꝛdinem ad ſbam. Sequeret᷑ ꝙ accidentis ad am eẽt comparatio. Etper ↄñs ens dice retur vninoce de ſba ⁊ accidente:cũ compatio non ſit:ni⸗ P..cõ.i. ſi in vniuocis: vt pʒ.i0. huius. Secũdo ſi dia que ſũtvniꝰ generis ſit vnus ſenſus:ſequit ꝙ ſonoꝝ ⁊ coloꝝ ſitvnꝰſen ſus: eum ſonus ⁊ coloꝛ ſint emſdem generis.ſ. qualitatiſ. ¶Ad pᷣn reſpondet Albertus i pꝛima pte ſũme.q.ʒ41. Zbi ſic ait ꝙ cõparationes duobus modis fiunt. Vno⸗ per intenſionem foꝛme que vna rne ineſt. Atriqʒ cõpa⸗ ratoꝛum:⁊ ſic veꝝ eit ꝙ fundant᷑ ſuper pure vniuocũ: vt albus albioꝛ albiſſimus. Alioꝰ fundant᷑ ſuper vnam foꝛ⸗ mam:que ſecundũ gradus maioꝛis aut minoꝛis ꝑfectio⸗ nis eſt ĩ comparatis: ⁊ ſic ſufficit cõitas analogie: ſicut di cimus ꝙ intellectnalis eſt homoꝛitellectualioꝛ angelus:ĩ tellectuaiſſimus Peus · Et hic eſt ſenſus Iriſt. Tñ diẽ: qui crediderũt aliqj vniuòca eẽ pp hoc ꝙ ↄparant᷑: non ſufficienti crediderũt ſigno. ompationi.n. ſufficit ꝙ vna aliqua foꝛma ſit incõparatis vel ᷣm intẽſionẽ ⁊ remiſſio⸗ nem: vel ſᷣm gradus diuerſe pfectionis. Et ſic dicit᷑ deꝰ inſtiſſimus:ſapientiſimus:⁊ ĩ ſta: ⁊ eẽntia pᷣſtantiſſimꝰ: Mec ille foꝛmaliter. Idem inuit Doc · S · in de poten tia. q.Far.y.ad 14 n. Tit ſupꝛa adductũ eſt. Ad aliud dicendũ ꝙ licet ſonus ⁊ coloꝛ ſint einſdem generis pꝛe/ dicamentalis remoti: differunt tamen genere obiectinali hoc eſt vᷣm diuerſas rõnes obiectiuales imutant dinerſi⸗ mode potentias: vt ex ſupꝛa dictis pʒꝛideo eoxꝝ ſũt diuer ſe potentie. Cinde aduertendũ eit ʒo ðᷣm Poc. S.ĩp ſecunde.q. J4 ·ar. ¶ Ad pᷣn ꝙ in diſtinctione potẽtiaꝝ vel habituũ non eſt cõſideraudũ ipſum obiectũ mõliter: ſed ratio obiecti differens ſpẽ vel gnie · Quãnis auteʒ cõ⸗ traria ſpẽ differant dinerſitate rerum:tamen eadeʒ eit r cognoſcendi vtrũqʒ: vnum cognoſcit per reliquũ. Hec ille. Idem habet Hoc. S.ĩ pꝛima parte.q.i.ar. zo.jcoꝛ poꝛe ⁊.q.7· ar.z · ad ſecundum ⁊ tertium: ⁊ ita econtra quecunq; differunt in ratione cognoſcendi aut mouendi
ſos vel potentias.
Metha. Acd pꝛimum hnce
telligi duplex comparatio. Ena ſba ad entia creata:⁊ ſi ĩ
telligitur queſtio.ſ.ꝙ methaphyſicus pncipaliter hʒ con
ſiderare de ſba:iʒ habeat conſiderare oia alia entia creata vel poteſt eſſe comparatio ibe indifferenter ad ens crea tum ⁊ ad ens increatũ: ⁊ hoc duplr põt intelligi. Tlnoo loquendo de contentis ſub vno obiecto: ⁊ ſic methaphy ſica pꝛincipaliter hẽt conſiderare de ſba vel de p:ĩcipijs: ⁊ ſic põt concedi ꝙ methaphyſicus pꝛincipalr conſiderat de deo tanq; de pꝛincipio ſui obieeti:⁊ de ſba tãq; de pᷣn cipalioꝛi parte ſubiectiua. ¶t qi dicit᷑ ꝙ deus non eſt ſubſtantia:dõm: vt dicit oc..in de potentia.q.I.ar. pꝛimo:ꝙ licet in deo non ponamus ſbam rone ſubſtãdi: ponimus tamen in deo ſham rone ſubſiſtentie:qꝛ tamen ſubſtantia que eſt pꝛimũ pꝛedicamentũ ſignificat aliquid ſubſittens ⁊ alteri ſßm: deus autem nulli ſubijcitur:ideo dens non eit ſba loquendo de ſbᷣa pꝛedicamentali:ſed eſt ſubſtanria eminentioꝛi modo. Cd?n dicendin: ꝙ du plex eſt beatitudo: vt pʒ ꝑ Doc. S.in 1 ꝛc.q.z.⁊. 4. que⸗ dam eſt beatitudb per eẽntiã ⁊ talis eſt diuina eſſentia:⁊ talis eſt perfectioꝛ:qᷓ; ſba creata. Alia eſt beatitudo parti cipata. Vt talis põt dupli conſiderari. Ano mõ vt eſt ac⸗ cidens:⁊ ſic eſt impfectioꝛ q; ſba qnantuʒ ad rõnẽ entis: cum non ſit ens niſi in ſubiecto. Alio mõ poteit conſide rari pꝛout eſt quedam opatio ĩmanens perficiens intelle ctum:⁊ ſic bene põt eſſe perfectioꝛ ipſa ſba:nihil.n.pꝛohi bet aliquid eſſe perfeciius ſᷣm aliquid.⁊ impfectius ſim, pliciter:loquendo de perfectione pꝛiaria ⁊ cẽntiali. CAd 3 n dicenduʒ: ꝙ lʒ ens pꝛincipalins conſideret᷑ in hac ſci qᷓ; ſba:tñ inter contenta ſub ente pꝛincipalius cõſideratur ſubſtantia qᷓ; alia entia que dicunt᷑ entia per attributioneʒ ad ipſam ſtam. Dictum eſt.n.ſuperius: ꝙ omma gene⸗ ra entium cuinſcunqʒ gradus fuerit reducimur ad ipſam
ſam. ¶ Acd vltimum patuit folutio in coꝛpoꝛe ãrticuli.
licet conueniant in genere. Mature tamen pertinẽt aduer
COõ.30. Qualiter ad hanc ſcientiam pertincat conſde⸗ rare de xno qxodconuertit cũ ente:⁊ de ꝑribus vnius.
„Bnſequenter r * dere qua e liter ad conſiderationẽ huiꝰ ſcie pertineat conſiderare vnum ⁊ multa:idẽ ⁊ diuer⸗ ſum. Lirca qð duo occurrunt conſideran da. CMꝛimo qualiter ſᷣm pꝛopꝛias rõ⸗ nes phs oſtendat ꝙ pꝛedicta ad huuus ſcie conſiderationẽ pertineant. ¶ Secundoqualiter idem oſtendat per qua dam cões rõnes. Onantũ ad pꝛimum occurrit duplex cð ſideratio. ¶ Mꝛima qualiter ad hanc ſciam pertineat coñ ſiderare dẽ vño ⁊ de ſpẽbus vnius. ¶ Secunda qualiter ad hanc ſciam pertinet ↄſiderare de oibus oppoſitis. Iir ca pꝛimũ queruntur nouem. ¶ PMꝛimo.Titꝝ ens à vnů dicant candem naturã. ¶ Scðo. Etrũ ea que eadeim ge neratione generant᷑ ⁊ eadeʒ coꝛruptione coꝛrũpunt: fiut eadem realiter. ¶ Tertio. Pitrũ ilia quę vni ⁊ eideʒ ſüt eadem: inter ſe ſint cadem rcaliter. NPuarto. Atru omni ente citra pꝛimũ eſſe ⁊ eſſentia realiter diſtinguant᷑· CMQuinto. Titrum eſſe adueniat eſſentie vt accidẽ᷑s cis. ESexto. trum eſſe ſit realiter cauſatum ab eſſentia:v it ſolum pꝛoductum per creationẽ a deo tãqᷓ; pꝛopꝛiꝰ ei⸗ effecius. ¶ Septimo. Uitrum vnum quod conuertit᷑ cũ ente ſit idõrealr cũ vno qð eſt pꝛincipiũ numeri. COc uo. Eltri vnũ addat aliquã foꝛmalitatẽ ſeu qdditatẽ poſ tiuam ſupꝛa ens:ſicut ſcotiſtè volũt. ¶ Mono · Nix hu ſeientie ſit conſiderarc de vno ⁊ de partibꝰvnius:⁊ ſi v ᷣm diuerſas partes vnins: ⁊ entis diſtinguantur půrtes phyloſophie. C Pi in do. S.⁊ pho. Si igit᷑ ens ⁊ vnũ.⁊ ẽ lec·⸗
im ſic pꝛoccditur. Af ꝙ vnim naturam ſed ꝙ differant realiter. Mãh dicerẽt vnã niꝛſcqueret᷑ ꝙ iſtaxpð
46..
,————— 8
d

Aueſtio
xer. 6. vnũ ens eſtconſequens eſt falſũ:⁊ pꝛobatũ a phio pꝛimo
phyſi. bi diſputat. Cõtra perm enidem: pʒ ãt ↄña: quia quandò aligd pꝛedicat de aliquo cõuertibiliter: pꝛedica tur de eo cũ dictiõe eycluſiua:ſic ſi hõ eit riſibilis ↄuerti
bilr:ſequit ꝙ tmñ ho eſt riſibilis. ¶ P.⁊. Diuidens nã
ſignificat vnã naturam c diuiſo.ſed vnũ ⁊ multa diuidũt ens. Igit᷑ ⁊c̃. Maioꝛ ꝓbat:qꝛ ſi diidẽs ſignificaretvnã naturã cũ diuiſo:tũc cõdiuidẽs nõ participaret diniſiʒ:ſiẽ ſirationale diceret eandem naturã cum animali irrationa le non participaret aial: ⁊ ſic in pꝛopoſito multa non eſſẽt ens quod eſt manifeſte falſum.igitur ⁊c̃. NP. 30. Unũ ðterminati generis.Ens aũt nõ eſt determ̃inati gůis go vnũ ⁊ ens nõ dicunt eãdẽ nãm ↄña pʒ qꝛ illud qd eſt in
aliquo genere determinato:addit aliquid reale in ſui trã
ſcẽdentiacõſideratii. ⁊ hec eſtrõ Anicẽne. ¶. 4o. Si ens ⁊ vnñũ eſſent idẽ realiter. Hequeret᷑ ꝙ quecũqʒ oppo neret vnũ eidẽ opponeret᷑ ens.ſed hoc eſt fůn qꝛ vnũ op
ponit᷑ multo:ens vo nõ opponit multo. Cſd. Fuã do duo ſic ſe hůt: ꝙ vnũ coꝛrũpit᷑ altero remanente: diffe
rũt realiter:ſed vnũ pot cotrũpi: ente remanente. qð ſic ꝓ batur: qꝛ pꝛiuatine oppoſita hñit tieri circa idẽ:ita ꝙ pᷣua⸗ tio coꝛrumpit pabitii ſubiecto remanente: vt pʒ in poſt p dicamentis: ſed vnũ pꝛinatiue opponit᷑. Ergo coꝛrũpit: ſuũ oppoſitum ente remanente. ¶.o. T nũqnodqʒ
dicnur vnñ per ſuã eſſentiã. ſed vnũquodqʒ creatum dici
mr ens per aliquid ſibi iuperadditum.ſ.per eſſe quod re aliter differt ab eſſentia vt pꝛobabitur poſtea ar.4. ergo xẽ. CSi dicat᷑ ꝙ ſi accipiat᷑ ens participialiter:ſic vernʒ
eſt ꝙ vnũquodq; dicit᷑ ens ꝑaliquid ſuperadditũ: non autẽ ſi accipiat nominaliter. ¶Lõtra eẽ ens per eſſentiaʒ ſoli deo cõuenit. ergo nullũ ens creatum dicik ens ꝓ eẽn
tiã: quocunqʒ modo accipiat᷑ ipſum ens. Cp.y.ẽ il⸗ lud quod eſt ens.eſt ſed non eſſe quod eſt eſt vnuʒ: quia
multuudo eſt⁊ ti nõ eſt vnũ oppoſitoꝝ verificaret de reliquo in abſtracto.ergo ac.ᷓt hec eſt ratio Intonij an dree in hoc. 4.q.i.per quã pꝛobat ꝙ ſi vnum accipiatur
Pptie ⁊ ſtricte nõ dicit vnã nãm cum ente. C 3.o
mina que ſignificant eandẽ nãm ſunt ſynomia:ſed vnuʒ
ens nõ ſunt ſynomina:qꝛ tunc eẽt nugatio dicendo ens
—
eſt vnum:igitur ⁊õ. CP.o. Puoꝛũ vnnʒ ſigniſicat poſi
tiuũ ⁊ alterũ pꝛiuatiuũ:nõ ſignificant eãdẽ nãm:cũ nega tiuũ ⁊ poſitiui plus differant q; duo poſitina:ſed ens ſi gniſicat aliquid poſitiuum: vnũ vero pꝛiuatiuũ. igit᷑ ⁊c̃. CP ·0.ſubiectũ ⁊ ꝓpꝛia paſſo nõ ſigniticant vnã ⁊ eã dem naturã. Lũ ſint diuerſoꝝ pꝛedicamentoꝝ.ſed ens 2 vnũ ſe hiit ſicut ſubiectum ⁊ ꝓpꝛia paſſio.igit ⁊c̃. CP. 1ꝰ. Ens ⁊ vnum nõ dicũt nãm ergo nõ dicunt eancs ia turã· Antecedens ꝓbatur qꝛ ſi ſie:fequeret ꝙ vbicunqʒ eſſet ens: eſſet pꝛincipiũ mouendi ⁊ quieſcendi cum nã ſit talis: vt patet ſecundo phhy.cõſequens eſt falſum quia in duo reperitur ens:⁊ tñ in eo nõ reperit᷑ talis nñ TLP
nMon differt minus vnũ ab ente:q; bonuʒ ab ente:ñ; vbonuin dicitaliã naturã ab ente· qꝛ bonũ dicit oꝛdinẽ ac Voluntatem: qꝛ oꝛdo videt᷑ eſſe realis:ců ſit eiſe nã rei: 4
ſic diſtinctũ realr ab ente. Sed cõtra eſt phs in lr̃a di⸗ cens. Si igit ens ⁊ vnum idẽ ⁊ vna nã̃.eo ꝙ ſe adinuicẽ ↄſequũtur ſicut pꝛinmn ⁊ cã̃ꝛſed nõ vt vna tõe oſtẽſa:nihil ůt differt nec ſi ſil ſuſcipiamꝰ: ſed ⁊ pᷣopere magis. Idẽ enim ſunt vnus hõ ⁊ hõ ⁊ ens homo ⁊ homoꝛ⁊ non di uerſum aliquod oſtendunt vᷣm dictionem repetitaʒ hõ ⁊ ens hõ ⁊ ens hõ ⁊ vnus hõ:palam enim quare non ſepa rantur. Meqʒ generatione neqʒ coꝛruptione. Reſi pondeo dicendum ꝙ ens ⁊ vnum di⸗ cunt eandem naturã 5ᷣm rẽ licʒ differant rõne. quod pꝛobat phus duabus rõnibꝰquãtuʒ
ad pꝛimam partẽ: quaꝝ pꝛima talis eſt quecunqʒ duo ad
dita vni nullã diuerſitatẽ afferunt: ſunt penitus idẽ ſʒ ens
⁊ vñuin addita alicui nnllã diuerſitatẽ afferunt: ergo ens ⁊nun ſunt penitus idẽ. Maior ꝓbat qꝛ quecunqʒvni
⁊eidem ſun eadẽ. illa inter e ſunt eadẽ. Illa ergo que in ntertio cõueniunt ⁊ ei nullã diuerſitateʒ afferunt: eãdt ert inter ſe minoꝛ ꝓbatur. Ilam idẽ eſt dicu h 3 ynuð
Tertia
homo ⁊ ſimiliter idem ẽ dietu ens homo ⁊ homo quod
ſic pzobat phs Mã idem eſt hominem gniari ⁊ id qð eſt ho. Jum enim gjatio ſit via ad eſſe:nunqnã gnatur hõ: An generetur ens hõ: que autem ſimul generant᷑ ⁊ coꝛrũ puntur ſunt idem. Et ſimiliter apparet de vno nã cuʒ ge
neratur homo:generat᷑ vnus homo. Tñ pʒꝙ quando
apponit homin ens vel vnum.nõ intelligit᷑ àddi aliqus
natura ſupꝛa hoĩem: ⁊ ſic ens ⁊ vnñ ſunt eadeʒ vni. Ter tio. hoĩ. ergo ſunteademinter ſe. Secunda rõ eſt que cunq; duo pꝛedicant᷑ de ſubſtantia alicuiꝰrer per ſe ⁊ nõ per accidens:illa ſunt idem m rem ſed vnum⁊ ens ſũt huiuſinodi. Mam ſubſtantia cuiuſlibet rei eſt vnum per ſe ⁊ nõ ſcðʒ accis.⁊ ſili ſubſtantia cuinſlibet eſt ens per ſe ⁊ nõ ſecunduʒ accidẽs.ens ⁊ vnum ſignificant idẽ ᷣm
rẽ. M inoꝛ põt ſic ꝓbari.ſi enim ens ⁊ vnum pꝛedicaren
tur de ſla alicuiufrei per accis ei addituʒ: de illo addito iterum neceſſe eſt ens pꝛedicari.⁊ ꝑ ↄñs vnum qꝛ vnuz
ſe aut per aliquid ei addituʒ. Ji m itex eſt queſtio ð il
lo addito. ⁊ ſic eſt pꝛocedere in infinitum. Moc ãt eſt im poſſibile. goneceſſe eſt ſtare in pꝛimo.ſ.ꝙ ſubſtãtia rei ſit
vnum ens per ſe ipſaʒ ⁊ non per aliquid ſibi ſuperaddi
tum. Scða pars conciuſionis ſic Pbat a Doc. S. Maʒ ſi vnum ⁊ ens non differunt vᷣm roͤnẽ eſent noia penitꝰ ſy nonima:ſynonima enim dicunt᷑ que ſignificant ideʒ ſcðʒ eandẽ rõnem. i ens ⁊ vnum nõ ſunt noĩa penitus ſyno nima:qꝛ alias eſſet nugatio dicerg ens homo ⁊ vnus hõ aut ens vnum.qð eſt falſuʒ. ¶ Aduertendum eſt pꝛimo elicitiue ex pho pᷣm Doc. S.in pꝛeſenti lectione ꝙ noiĩa plura ſignificare eandẽ nãm põt intelligi duplr. quedaʒ enim ſunt unuʒ:quia ſe cõſequunt᷑ adinuicem conuertibi liter · ſicut pꝛincipium ⁊ cauſa. Au edam nero non ſolum conuertunt᷑ ut ſunt idem ſubiectoꝛſed etiam ſunt nnuz ßʒ rõnem.ſicut ueſtis ⁊ indumentum. nuʒ. n.⁊ ens ſigni⸗ ſicant unã nãm yᷣm diuerſas rõnes. nde ſic ſe hit ſicnt pꝛin n⁊ cã̃: ſed non ſicut tunica ⁊ ueſtis que ſunt nomina penitus ſrnonima. Nec ille. C Sʒ er his oꝛitur difficul tas. Mam pꝛincipium in plus ſe hzʒ qᷓ; cᷓ:ut Poc. S. di cit in pꝛohemio phycoꝝ:⁊ ſpãlj in. y. hniꝰ.Si ergo ens
⁊ unum ſe hʒ ſicut pꝛincipium ⁊ cauſa ſequitur ꝙ nõcõ
uertibiliter ſe habeant inter ſe. N Dicenduʒ ꝙ cã capit dupliciter uno mõ pꝛo cã que Aiquo inõ ifluit ĩ affectuʒ
⁊ ſic pꝛincipium in plus ſe hʒ qᷓ; cã qꝛ principium a quo
fit motus eſt pᷣncipiuʒ:nõ tñ eſt cauſa hoc modo accepta. Alio modo accipitur cauſa communiter: ut ſe extendit ad cauſam per ſe ⁊ per accidens quocunqʒ modo accidentiſ ⁊ ſic principium ⁊ cauſa conuẽrtuntur:⁊ ſunt idem ſubie co differunt tamen rone:ut infra patebit in. y. huius.q.
pꝛmaar. ⁊, ad ſecundum.xt ſi arguatur. ratio natura dif? tinitio quidditas idem ſunt:ut patet quinto huius. Sier
go unum ens differant rationem nidetur ſequi ꝙ dif/ ferant natura ⁊ quidditate. Et ſic non dicunt eandem na⸗
turam: digenduʒ ꝙ ratio ſiue conceptio intellectus eſt tri pler ÿm Woc. ⸗;in pꝛimo ſententiaꝝ di. z0.ar.z0.c.que dam eſt que nõ habet fundamentum in re:neq; xrximũ neqʒ remotũ ſicut conceptio chimere. quia neqʒ eſt im
litudo alicnius rei extra animam:neqʒ conſequit᷑ ex mõ
intelligendi rẽ ali
dauientum pꝛoximum in re ad extra. ſed remotũ:qꝛ ine diante opatione intellectus fert᷑ ad rem.⁊ talis nocat᷑ ra
„
tio rer rõcinantis. ſicut rõ generis uut ſpeciei.⁊ ſecunde i
tentiões.alie id enim quod ſigniſicant non eſt immedia- ta ſimilitudo rei extra animam exiſtentis:ſed eſt aliquid quod chᷓſequitur ex modo intelligendi rem que ẽ extra animã. ¶ Ilia eſt ratio ſiue conceptio que eſt ſimilitudo rei extra ſcut hoc qð cõcipitur per hoc nomen homo: eſt
ſimilitudo rei ad extra.⁊ talis nocatur ratio rei ratiocinn
bilis. Nt habet immediatum fundamentum in re:inquã tum res ipſa ey ſua confonnitate ad intellectum facit ꝙ
intellecus ft nerus: ⁊ ꝑg nomen ſignificans illnʒ intelie ctum proprie de re dicatur. hec ille ibidem. ⁊ ideim in⸗
lꝛ
—
quodq; eſt ens ⁊ vnum. Iut ergo de hoc pꝛedicant᷑ per
quã nature.⁊ talis rãtio ſiue conceptio eſt falſa:⁊ nocatur chimera alia eſt ratio que nõ habet fũ
Lectio..
6⸗I

nuit in de potentia.q.7.ar.s · x.. prar. pꝛimo licet non foꝛmaliter Rõ autẽ tertio modo accepia eſt duplex /m oc. F.in de potentia.q.7.Ar⸗ F. in coꝛpoꝛe elicitiue.nã quedam eſt que cauſatur ab intellectu informato ſpecie intelligibili que quidem ſpẽs eſt perfecta ſimlitudo rei ad extra ipiam adequans in aſſimilando:⁊ talis vocatur ratio dicens quodquid erat eſſe· Alia eſt ratio ſiue conce pno que cauſatur ab intellectu nr̃o infoꝛmato ſpecie intel ligibili que quidem non eſt oĩmoda ſimilitudo rei ad ex tra ipfum adequans in aſſimilando: ſed imperfecte repꝛe ſentans ⁊ talis vocat ratio dicens quid: ſed nõ quod qd erat eſe. C Dicendum eſt ergo ꝙ illa que differunt rõe rei ratiocinantis:⁊ rõne rei rõcinabilis pꝛimonò non oʒ g dicant diuerſam nãm ꝛ⁊ ꝙ differant realiter:licet il la que differunt roͤne rei rõcinabilis:ſcõomõ que eſtꝰ ra⸗ tio dicens quod qũ erat eẽ · Explicite differant realit vni⸗ enim rei eſt tantũ vna eſſentia completa. Ens aũt ⁊ vnů
differunt rone non ſolum ey parte rei ratiocinãtis:ſʒ etiã
ey ꝑte rei rõcinabilispꝛimomodo:nõ autem ſchomodo Vnce argumentũ laboꝛut in equuoco. C Aduertenduʒ eſt vlterius ſecundum Doc. S.in pꝛeſenti lectiõe ꝙ hoc nomen homo imponitur a quiditate ſiue a natura homi⸗ nis.⁊ hoc nomen res imponitur a qniditate in cõi:ſʒ hoc nomen ens imponit᷑ ab acn eſſendi: hoc vonomen vnũ imponit᷑ ab indiuiſione eſt enim vnũ ens indiniſum idẽ autem eſt quod hz eſſentiã ⁊ quiditatem per eſſentiã illã ⁊ quod eſt per ſe diuiiun. Vnde iſta tria res vnũ ⁊ ens ſignificant oino idem:ſed ym rõnes diuerſas:hee ille for maliter. C Fed conſiderandum eſt diligentius tertio ꝙ̃ vnũ duplr accipit᷑· vno mõ pꝛo vno qð pꝛincipiumẽ nu meri. Alio modo pꝛo vno quod conuertit cum ente. qui dã enim vt dicit Woc. F in pꝛima parte.q.II. ar.pꝛimo ad pꝛimum putauerunt idem eſſe vnum qð conuertitur cũ ente: ⁊ vnũ quod eſt pꝛincipium numeri.& Sʒ diui ſi ſunt in contrarias opiniones: quaꝝ neutra va eſt. Ma pictagoꝛas ⁊ plo videntes ꝙ vnũ quod connertitur cum ente non addit aliquam natũram ſupꝛa ens ſed ſignificat ſubſtantiam entis pꝛout eſt indiuiſa: eſtimauerũt ſic ſe ha bere de vno quod eit pꝛincipium numeri omnium eẽnt ſubſtantie ſicut de vno quod conhertitur cum ente. ⁊ 0 numerus cõponitur ex vnitatibus crediderunt ꝙ nume ri rerum.que opinio ſuperius impꝛobata eſt. Bed econ tra Auicenna conſiderans ꝙ vnum quod eſt principium numeri addit rem aliqus ſuper ſubſtantiam. Alias nume rus compoſitus ex vnitatibus:non eſſet ſpecies quantita tis:credidit:ꝙ vnum quod conuertitur cum ente addat rẽ aliquã ſupra ſubſtantiam entis:ſicut album ſupꝛa vo⸗ minẽ tũ pꝛimo quia alias eſſet nugatio dicere ens vnuʒ· tũ ſecundo quia vnum denominatiue pꝛedicat de ſubſtã tia: fec deniatiuũ eſt alanã a re denoĩata.tum tertio qꝛ vnũ de genere quantitatis addit aliquid vt dictum eſt. ſᷓ hanc opinionem repꝛobat com mentatoꝛ in hoc 4 · comn mento.ʒ. Cuius rõnem etiã adducit Doc. S. in pruna parte bi immediate ſupꝛa quam equiualentur facir in pꝛeſenti lectiõe.⁊ tacta eſt in pꝛobatione maioꝛis ſecun/
de rationis in pꝛeſenti coꝛpoꝛe. Que talis eſt. Nam que⸗
lbet res eſt vna per ſuam ſubſtantiã. Si enim per aligd
aliud eſſet vnaquelibet res:cum illud additum iterum
ſit vnijꝛſi illud iterũ eẽt vnũ per aliquid aliud:eẽt pʒoce⸗
dere in ifinitũ. quod eſt inconueniens: ergo ſtandum eſt in pimo.ſ.ꝙ vnaqueqʒ res eſt vna per ſuam eſſentiam.
vlñ cõmentator dicit vbi fupꝛa.ꝙ Auicenna peccauit in hoc multũ ⁊ eſtimat ꝙ vnuin ⁊ ens ſignificant diſpoſitio nes additas eſſentie rei. ⁊ mirum eſt de iſto hoie: qmo⸗ do errauit tali errore. Et iſte audiuit loquentes etiã in no ſtra lege Cum quoꝛũ ſermonibus adimiſcet ſcientiã ſuã. Hec ille ꝓꝑ hoc volens innuere:ꝙ in hac materia Aui.in ſecutus eit extraneum hoieʒ · Ouidam autẽ ad fabulas ſe cõuerfentes: veritatẽ aũt derelinquentes:arguunt contra aueroim: dicentes ipſum foꝛe emnlum:⁊ auicẽ. ĩpugna re appetitu contradicendi magis qᷓ; amicicia veritatis.
dicit enim Antonius Andree in hoc. 4q.⁊.ſequens ſco
Metha.
tum ⁊ eadem queſtione ſecũda ꝙ cõtra Iui. Arguit ens emulus cõmentatoꝛ ſic. Si vnũ non dicit eandem nim xẽ. Et paulo poſt ſubdit. quicqd ſit de ↄcluſie illã:tñ rõ cõmentatoꝛis nõ cõcludit: ſed peccat dupliciter.ſ.per fal laciã ſigure dictionis ⁊ equiuocationiſ. Wec ile. CEiu dẽ ſnie eñt Antonius archiep̃s in eodẽ. q.⁊. Sbi dieta ſco ti ⁊ Antonij Andree quaſi foꝛmalr adducit ꝓ ſe ey igno⸗ rantia peſſime diſpoſitionis obnubilatus neſciens pꝛedi ctoꝛum docto:um ſophiſticas rõnes ſoluere: eaſdem ad ducit: CEt repꝛobat Woc. S. nimia pꝛeſumptone ⁊ cõ mentatoꝛem: velvt melins fatear nimia fecilitate contem nit. poſtq; enim recitauit rõnem cõmentatoꝛis:ſic ait. hec eſt ratio in ſumma cõmentatoris quã explicat allexãder eam appꝛobans. Sed ego intendo ponere rationem icõ ⸗ trariuin ꝙ illa argumentatio ⁊ conſequentia non valet lʒ Doc. Sin pꝛima parte. q.uꝰ.ar.I.ad primum eandẽ ꝓ bationem ponat. Nec ille. Jite aũt cum pꝛecedentibꝰdo ctoꝛibus pꝛobat ꝙ dupliciter peccat pꝛedicta rõ. Pꝛimo per fallaciam figure dictionis: mutando quo inquit.ſicut pic homo eſt aſbus ergo per ſe vel per accidens.ſiꝑ ac⸗ cidens.ergo per aliud tunc queritur de illo alio:an ſit al⸗ vů per ſe vel per aliquid aliud. Si per alind iterum que ritur de illo.⁊ ſic eſt pꝛocedere in infinitum. Btãdũ ergo eſt in po.vʒ. ꝙ homo ſit abꝰper ſi e. Iſte eni modꝰ arguẽ di non valẽt. uia mutatur quo in quid. Albedo enimẽ quo hõ eſt albus. Mon tñ hʒ rõnẽ quod qꝛ albedo nõ eſt alba. Similiter in pꝛopoſito. Aliud eſt vnumn ipſavnitate que non dicitur vna:ſi ed eſt id quo aliquid dicitur vnuz. CSecundo peccat per fallaciam equiuocationis. Mam ſcut per ſe dicitur duplj pꝛimo ⁊ ſecundo modo·ita per accidens dicitur dupliciter. vno mõ vtopponit᷑ per ſep mo modo. Alio mõ vt opponit per ſe ſecundo modo · Ens ergo denoĩatũ ab vno eſt vnum per accidens:vt op ponitur per ſe pꝛimomõ:nõ tñ vt opponitur per ſe:ßᷣoo. Mam vnũ cũ ſit paſſio entis:predicat᷑ de ente ꝑ ſe. ſcðo modo. Si ergo vltra inferatur ſi per accidẽſ.ergo ꝑalið. CReſpondetur ꝙ per aliud dicit᷑ dupliciter. Vnomõ pẽr aliud ab vtroqʒ extremoꝛum.Iliomo per aliud ab qltero extremoitantũ. Ens enim eſt vnumn per aliud non pꝛunoꝰ.ſed ſecũdo modo ſicut homo eſt riſibilis nõ per alind ab ipſo hoĩe. ſed per aliud a riſibili ⁊ non per aliud ab hoĩe ita diceretur in pꝛopoſito. hec ipſi vnanimiter. Tged iſti nõ bene dicunt: adducunt enim diſſimilitudi nem pꝛo ſimilitudine ⁊ incidunt in erroꝛem. Manife⸗ ſtum eſt enim ꝙ aliud eſt loqui de terminis tranſcenden tibus. Et de terminis ſpãlibꝰ:in terminis cnim trãſcẽdẽ tibus concretum verificat᷑ de abſtracto. Iſta enim eſt ve ra entitas eſpens. veritas eſt quodam veruʒ. ⁊ ſic ð alijs Interminis añt ſpecialibus:non opoꝛtet ꝙ concretumn verificetur de abſtracto. Iſta enim non eſt va:albedo eſt alba. Siñ lʒ albũ non verificet᷑ de albedine:tamen cum cõmentatoꝛ arguat in terininis tranſcendentibus: neceſſ riũ eſt dicere: ꝙ vnitas ſit ens vnum. Mam ens? Mum cõuertibiliter ſe hit vᷣm pꝛedicationem. Ergo de quocũ qʒ pꝛedicatiõe ens pꝛedicabit᷑ vnũ.ſed ens pꝛedicat de vnitate dicẽdo: vnitas eit ens ergo ⁊ vnum pꝛedicabiui de vnitate dicendo vnitas eſt vnũ: ⁊ ſic vnitas non ſolũ? quo aliqd eſt vnũ. ed ẽt eſt ens quod eſt vnuz. Vnde e0 rum ſoſutio peccat vᷣm fallaciam equiuocatiõis. que? in multiplicitate terminoꝝ trãſcendentiũ⁊ ſpecialinʒ · vlo dicere ꝙ cõcedãt ꝙ vnũ nõ pᷣdicat᷑ de quocũqʒ pꝛedicã ens. CLõtra hãc autẽ ſolutionẽadducit pꝛedictus archi eÿps aiiud exremplũ in terminis trãſcendentibus. Vaʒ in i ente creato eiſentia differt realiter ab eſſe ym cðem de ctrinam ſed q arguit᷑ eis eſſentia eſt per eſſe: ſed eſſe ens. Tlel ergo per aliqd aliud. Mel per nihil. Dicunt ꝙ eſſe non eſt id qð eſt:fed quo aligd eſt ꝓpꝛie loquendo· i cut ergo illi dicunt argumentum̃ hoe non valere pri miter videt᷑ dicendũ ꝙ argn cõ̃mentatoris nõ valet· dðm ꝙ iſte Woc.pᷣſupponit falſuʒ. pꝛeſupponit enn ꝙ eſſe exiſtẽtie quo aliquid eſt. ſit terminus tranſcendens. Moc enim failum eſt. Mon enim oia entia bit e S
——

ee. tin vo nqu W Andctm 4qo imi
ent petict
Mueſtio
ie in rerum natura:nec eſſe pꝛedicat᷑ de quocũqʒ pꝛedi
cat ens. Nec enim eſt va:roſa eſt ens. Mon tñ iſta eſt ve ra roſa eſt ens exiſtens in rerũ nã. Ande pʒ per hoc ꝙ ex
emplũ nõ habet ſimilitudinem cũ exẽplo cõmentatoꝛis: qꝛ vnũ pꝛedicat᷑ in recto ⁊ in cõcreto de quocunqʒ pꝛedi cat᷑ ens: vt poſtea patebit. C Similiter inſtantia:qua ꝓ bant pꝛedictã rõnem peccare per fallaciã equiuocatiõis: nõ valet. qꝛ ð vnaquaqʒ natura poſitiua vere d̃ ꝙ ſit ens ⁊vna nã. Et ideo oʒ ꝙ fit ens ⁊ vnũ ⁊ vna nã ⁊ idẽ vel
per diuerſa:⁊ ꝙ ab eodẽ habeat ꝙ ſit ens ⁊ vna vel a di⸗
nerſis. Et ſi dicat de aliqua nã ꝙ ab eodem habeat ꝙ ſit ens ⁊ vna natura:ita dicendũ eſt de oĩbꝰnaturis. Et hecẽ
inrentio auerois que cõfoꝛmis eſt Kriſto. Et ſic iſti nõ in ſte repꝛehendunt aueroym: volentes Ani.friuole defen
dere intentionẽ auerois cõmentatoꝛis ignoꝛantes. ¶ Bʒ
cõtra hoc quod dictũ eſt.vʒ. ꝙ ens ⁊ vnũ pꝛedicant᷑ de
oĩbꝰ:qð quidẽ Auicẽ. cõcedit:arguit Antonius Indree vbi ſupꝛa: volens melius repꝛobare dicta ipfius Auicẽ ne q; com mentatoꝛ auerois. Irguit enim ſic. Bi ens ⁊ vnũ pꝛedicarent᷑ de oĩbus: aut pꝛedicãtur vnifoꝛmit de dibus: aut diffoꝛmiter:nõ pꝛimũ qꝛ vnñ ſempꝑ pꝛedicat denoiatiue. Tũ ſit paſſio. Ens aũt pꝛedicat᷑ quidditatem. nec ſcm ſic intelligendo g ens pꝛedicat᷑ de oĩbꝰquiddi tatiue ⁊ vnũ denoĩatiue. Maʒ ens nõ pꝛedicat᷑ ð vltimis differentijs:qꝛ ſi pꝛedicaret᷑ de vltimis differentijs ꝗd ditatiue:ſequeret᷑ ꝙ vltime ille differentie nõ eſſent pri mo dinerſe:ſed differentes:⁊ ſic differẽt aliquibus alijs differentijs.⁊ per ↄns nõ eſſent vltime. If̃ ergo ꝙ Aui cen.materiale dicit dðo ꝙ ens ⁊ vnũ de oĩbꝰpꝛedicent᷑ hec eſt ratio ſcotiſtaꝝ:quã reputant foꝛe demõſtrationeʒ n ſolũ cõtra Auicẽnam.ſed vlr cõtra oẽs eoꝛũj aduerſa⸗ rios. ¶¶ Ad hanc rationẽ dicendum eſt ꝙ hec ratio mi⸗ rabiliter ⁊ multipli peccat:falſum enim aſſumit: falſum ſupponit: male ſubſumit:peſſime cõcludit:⁊ in quadru⸗ plici equiuocatiõe laboꝛat Aſſumit.n.ꝙ ſi ens ⁊ vnum pᷣdicarent᷑ de oibus: vel hoc eſſet vnifoꝛmiter vel diffoꝛ miter:ſed hoc nõ eſt neceſſe:umo falſum eſt:poſſet enim ſtare g ens ⁊ vnñũ pꝛedicarent᷑ de aliquibꝰvnifoꝛmit᷑.⁊ de aliquibꝰdiffoꝛmiter ⁊ non de oĩbus vnifoꝛmiter vel de oĩbus diffoꝛmiter: vt nõ ſolũ doctis: ſed ẽt pueris ma nifeſtum eſt. C Fupponit enim ꝙ quelibʒ paſio pꝛedi⸗ catur de noĩatione de ſuo ſubo: vt denoiatiua pᷣdicatio ex cludit eſſentialẽ.Hoc aũt eſt faiſũ:miſi fiat locutio de paſ ſione accidentali de genere actiõis que fluit a pꝛincipijs ſui ſubiecti quod adhuc apud multos phos nõ eſt neceſ⸗ ſariũ Picimus.n. ꝙ iſta eſt eẽntialis pꝛedicatio ens eſt: vnũ Dicimus enim ꝙ iſta eſt eẽntialis.hõ eſt humanus ⁊ tñ ambe pñt dici denoĩatiue ꝛlargoꝰaccipiendo denoĩa tioneʒ. ¶ Aſſumit etiã ꝙ vnñ femꝑ pꝛedicat denoiĩatine ſed hoc nõ eſt vex.ſed ſemꝑ pꝛedicat eſſentialr:loquen do trãſcendẽt. CAſſumtt ẽt ꝙ ſi ens ⁊ vnũ pꝛedicarent᷑
diffoꝛmiter: opoꝛteret ꝙ ens pꝛedicaret᷑ de oĩbꝰqddita⸗
tiue ⁊ vnñ denoiatiue:ſed etiã hoc nõ eſt neceſſe:qꝛ poſ⸗ ſet ſtare ꝙ ens p̃dicaretur de cĩbus quidditatiue:⁊ ðᷓ ali quibus denoĩatiue:⁊ ſimiliter vnũ ¶ Lõcludit aũt ex quattuoꝛ terminis cũ phs nullibi poſuerit niſi tres termi nos in vo ⁊ bono ſillogiſmo: vt pʒ pꝛimo ⁊ ſecũdo pꝛio rũ ꝙ aũt concludat per quattuoꝛ terminos: pʒ per qua⸗ druplicẽ fallaciã. Equiuocationis:in quibꝰ laboꝛat.pᷣmo in illo termino denoiatiue. quia aliqd pꝛedicat᷑ denomi natine dupliciter: vno modo loquendo de denommna⸗ tiõe vᷣm rem.qů.ſ.denoiatiuũ differt realiter a denoĩato
x ſic non opoꝛtet ꝙ ſemp denoiatiue predicet᷑. Alio mõ loquendo de denoĩatiõe m modum ſeu vᷣm noſtrã rõ
nem · ⁊ ſic bene paſſio pꝛedicatur denoiatine de ſubo ſuo
ſed talis denojatio ſecum cõpatit᷑ eẽntialẽ pꝛedicationem
ſecũdo in illo termino vnñ:qꝛ vnũ põt accipi duplr. vno
modo vt eſt pꝛincipiũnumeri de genere quantitatis ⁊ ſic bene pꝛedicat᷑ denoĩatiue ẽt ᷣm rem de ſubſtantia: alioꝰ
ccipitur pꝛo eo quod cõnertitur cnʒ ente: ⁊ ſic nõ oʒ ꝙx Pꝛedicetur denominatiue de ente:niſi ſecundum moduʒ vt dictum eit tertio in illo termino paſſio. Mã duplex eſt
Tertia
paſio: quedã ndtionalis eſt ⁊ tranſcendẽs. ⁊ talis non ſp predicat denoiatiue. alia eſt paſio realis pꝛedicamental que fluũt a pꝛincipij realibus ſui ſubi. Et taliſſi cõſidere tur per hitudinẽ ad ſua pꝛincipia eſſentialia ⁊ cã̃s intrin⸗ ſecas ſic pꝛedicat᷑ quidditatiue de ſuis inferioꝛibꝰ.ſed ſi conſideret per habitudinẽ ad ſuas cauſaſ extrinſecas:pꝛe dicat᷑ denoiatiue de ſuo ſo. Snũ aũt eſt pamio notiona⸗ lis ⁊ tranſcendens igitur argumentũ nõ eſt ad ꝓpoſituʒ. quarto in illo termino vnũĩ cõitate acceptũ.wã aliquid dicit vnſi vnitate vniuocationis. Alio mõ vnitate analo⸗ gie:licet enim eaque conueniunt in aliquo vnitate vniuo cationis non ſint pruno diuerſa ſed differentia:ſed tamen illa que cõueniunt in aliquo vno vnitate analogie biñ, ſũt ſe ipſis pꝛimo diuerſa:ſicut patet de x. pꝛedicamẽtis.ex quo pʒ ꝙ pᷣdicta rõ eſt nulla:ſʒ pure ſophiſtica· Deinde icẽ arguit cõtra aliud dictũ uicẽ.dũ dicit:ꝙ ens ⁊ vnñ nõ dicunt eandem nãm. Argnit enim ſic: quecũqʒ ſunt idẽ realiter: dicunt vnã naturã.ſed ens ⁊ vnũ ſubiectuʒ ⁊ Ppꝛia paſſio ſunt idem realiter ergo dicũt vnã nãm.ꝓꝛo batio maioꝛis qꝛ ſicut ex poſſibili feparatione aliquoꝝ ꝓ batur diſtinctio realis eoꝝ. Alioqn idẽ poſſet ſimul eẽ ⁊ non eẽ:quod eſt oppoſitũ pꝛimi pꝛincipij:ita ex oppoſito ex umpoſſibili feparatiõe aliquoꝝ ꝓbat eoꝝ ydemptitas realis: pꝛobatio minoꝛis:qꝛ feparatio ſubi ⁊ paſſionis cõ tradictionẽ includit. ¶ Sed lʒ cõcluſio auicẽ.ſit fla: ⁊ lʒ pdicta rõ vcrũ cõcludat.tñ nhil ꝓbat.⁊ falſum aſſumit: l.n. es veris non ſequatur niſi vt verũ: ex falſis tñ põt cõ cõcludi verũ pʒ per phm ſcðo prioꝝ. Manifeſtũ eſt aũt ꝙ minoꝛ eſt falſa vlr.ſ.ꝙ ſubiectum ⁊ ꝓpꝛia paſſio ſunt idẽ realiter: vt infra clarius determinabit᷑:alias ſubſtan tia ⁊ qualitas eẽnt vna eẽntia:quod eſt ↄtra cõem logico rũ ⁊ phoꝝ ſniamn:dicemiũ eẽntias pꝛedicamentoꝝ ſalteʒ abſolutoꝝ etẽ impermixtas. ꝑt ꝓbatio mmoꝛis eſt nulla qꝛ k ſubiectum ⁊ ꝓpꝛia paſſio non poſſint abinnicẽ ſepa
ri:tñ nõ ꝓpter hoc oʒ ꝙ ſint idẽ realiter: ſed ſufficit ꝙ ha
beant neceſſariã hitudinẽ adinuicem ⁊ h ſufficit. Ana liter aũt ꝓpõ phy de eadẽ grione ⁊ coꝛruptione intelliga tur:inſequentibus videbit᷑. Ex quibꝰpʒ ꝙ pꝛedict? do⸗ ctoꝛ volens repꝛehendere cõmentatoremi in hoc ꝙ male arguerit 5 auicẽ.incidit in foueam quã. i dicend ſi accipiatur Ad pumum vnũ tunſeneee ſᷣm ꝙ vni foꝛmiter ſe hʒ ad ens:bene valet ↄña pꝛedicta ſed perme nides accipit vnum particulariter: ⁊ nõ in ſua tranſcendẽ tia:contra quem bene valet ꝓbatio phy. Aualiter auteʒ cõcedenda ſit hec pꝛopoſitio:tantũ vnum ens eſt ⁊ quali ter negãda.pʒ ex ſupꝛadictis. ¶Ad ſecundũ dicendum ꝙ duplicia ſunt diuidẽtia: quedã ſunt quc ex equo ⁊ ſim pliciter diudunt diuiſum:⁊ talia candem nãm non im⸗ poꝛtant cũ diuiſo:ſicut pꝛobat argumentũ.Ilia ſunt dini dentia que nõ ex equo diuidunt ·ſed vnũ diuidit ſimpli⸗ citer ⁊ aliud vᷣm quidvnũ ꝑ pꝛius: ⁊ aliud poſterius.tũc illud quod ſimpliciter diuidit:poteſt dicere eandem nãʒ realiter cum diuiſo. Vnum vo diuidit ens ſimpliciters multa vo ᷓᷣm quid vt pʒ per Doc..in pꝛima ptc.q.i. arꝰ.pꝰ. ad ſcðᷣm vbi ſic ait. Mihil pꝛohibet id quod eſt vno modo diuiſum:eſſe alio modo indiuiſuʒ ſicut quod eſt diniſum numero:eẽ indiuiſum m ſpeciem.⁊ ſic con tingit vnũ aliquid: vnomodo vnũ eẽ aliomodo multa:ſ; tij ſi ſit indiniſum ſimpliciter vel hoc eſt qʒ eſt indiuiſu ßm illud quod pertinet ad eſſe rei:licet ſit diniſum quan
tum ad ea que ſunt extra eẽntiam rei: ⁊ ita indiuiſum ſim
pliciter. Sicut quod eſt vnum ſubiecto:⁊ multa vᷣm ac⸗ cidentia: vel qꝛ indiuiſum in actu diuiſum in potentia: ſi cut quod eſt vnũ toto. Et multa 5ᷣm partes: huiuſmodi erunt vnum ſimpliciter:⁊ multa vᷣm quid. Si vero econ uerſo aliquid ſit indiniſum vᷣm quid ⁊ diuiſinn ſimplici ter:vtpote qꝛ eſt diuiſum 5ᷣm eẽntiam ⁊ indiniſum ðʒ rõ nem vel ſecundum pꝛincipiuʒ ſiue cauſaʒ:erit multa ñim
pliciter ⁊ vnnn ſecundum quid ſicut que ſunt multa nu mnerot⁊ vnumn ſpecie vel vnum pꝛincipio. Sic igit᷑ ens diuiditur per vnum ⁊ multa a per wnm ſmplicit 3

Muarti
⁊ muſta ßn quid ꝛnã ⁊ ipſa nõ cõtinẽtur ſub ente:niſi 5 g aliqo cõtinẽtur ſub vno · dicit enim vvo · Slti? caplo de diuinis no. ꝙ nõ eſt multitudo nõ participans vnoꝛſʒ que funt multa ptibꝰ: ſunt vnñ toto: que ſunt multã aci⸗ dentibꝰ: ſunt vnů ſuboꝛ ⁊ que ſunt multa ſpẽ ſunt vnũ ge nere:⁊ que ſunt multa ꝓcenibus ſunt vni pꝛin. Meci le. C· Pꝛopter aũt ignoꝛantiã huius diſtinctiqis fuit de ceptus Anio. Andree. qui cõcedere coactus eſt·ꝙ vnum qð duuidit ens nõ eſt vnũ quod cõuertit cũ ente: ſed eſt vnũ ſumnptũ vᷣm quid ⁊ determiate qð nõ dicit eandẽ
naturã ↄuertibiliter cũ ente:nec pᷣdicat᷑ de multitudine
vt pʒ n.q.ſua ſcda huiuſ quarti in ſolutiõe ad pᷣm. C Ad tertium qð eſt vnũ de rõnibꝰ? Auicẽ dicendũ vnũñ qð eſt pꝛin nnumeri eſt determinati generis? neceſſario addit aliquã nãm ſupꝛa ens. Sed vnũ tranſcendẽs nõ eſt ðter⸗ minati generis.ſed in oi genere inuenit ꝛſicut ens.⁊ tale
6„
vnũ dicit eandẽ naturã cõuertibilr cũ ente. NAd quartũ
dðm ꝙ lʒ ens ⁊ vnũ dicant eandem naturã fᷣmn rem dif
ferunt tñ rõne: ideo non oʒ ꝙ cuicunqʒ opponitur vnumn
opponatur ⁊ alterum. Vex eit tñ ꝙ quãto multitudo P uatur vnitate tanto pꝛiuat᷑ entitate ⁊ quãto accedit ad vnũ tanto accedit ad ens ſimpl loquẽdo· ¶ Ad quitum di⸗ cendũ ꝙ duplex eſt puuatiua oppoſitio quedã eſt foꝛma rũ ſpãliũ.ſicut viſus ⁊ cecitas pꝛuatiue opponunt᷑. lia eſtpᷣuatiua oppõ que eit inter terminos trãſcẽdentes ſiẽ vnum opponũtur multitudini: loquendo ergo de priuã tine oppoſitis pꝛimo mõ. Pic vnũ coꝛrumperit alterum ſubo remanente codẽ: nõ aũt ſecundomõ:yt pʒ ꝑ Woc. SF. in pꝛima ꝑte · Abi ſupꝛa ar.⁊. ad pꝛimũ vbi dicit:ꝙ nulla pꝛuuatio tollit totaliter eẽ qꝛ prinatio eſt negatio in ſubo?m phm Sʒ tñ oĩs pꝛiuatio tollit aliqð eẽ⁊ iõ in ente ratiõe ſue communitãtis accidit ꝙ pꝛuatio entis fun detur in ente. quod non accidit in pꝛiuatione foꝛmaxꝝ ſpe⸗
cialiũ vt viſus vel albedinis vel alicuiꝰhuiuſmodi ⁊ ſiẽ̃
eſt de ente: ita eſt de vno ⁊ bono que conuertuntur cum ente. CAd 6n.qð eſt etiã vna de rõmbꝰ Aui.dicẽdum vt dicit oc. S. in pfiti lcõne ꝙ eẽ rei quãuis ſit alið ab
cius eſſentia:non tñ eit intelligendũ ꝙ ſit aliquid ei ſuper
additũ ad modũ accidẽtis: ſed quaſi conſtitutũ per pꝛin. eſſentie.⁊ ideo hoc nomen ens quod imponit ab ipſo eẽ ſignificat idẽ cũ noie qð ipõit ab ipſa eẽntia. Rec ille nõ enim ſemper idem eit id a quo nomẽ imponitur:⁊ id ad quod nomẽ eſt impoſitum ad ſignificandũ:vt pʒ ꝑ Woc. . in paparte.q.iʒ. ar.⁊. ad.⁊m. ⁊ in pꝛimo ſentẽtiaꝝ di. ₰.q.1.ar.I.c. Et inde vitate.q.4 ar.I.ad.3n. CAd. In
—
dðin ꝙ eẽ ens per eſentiã ſuã ui oĩ giie cauſe:ſoli deo cõ
uenit eẽ tñ ens foꝛmalr ꝑ ſuã eſſentiã: bene competit crea
ture: maxune ſi ens noialiter ſumat. ¶Ad.S. dicenduʒ ꝙ vnum bene p̃dicat de multitudine:nõ tñ m ꝙ oppo ſita ſunt: vt pʒ per oc. B. in pꝛimapte.q.i.artiꝰ.⁊Ad pꝛimũ vbi hijs que adducta funt in ſolutione ad quinuʒ fubiungit dicens. ⁊ exinde contingit ꝙ multitudo eſt qð dam vnũ ⁊ malũ eſt quoddã bonũꝛ⁊ nõð ens eſt quoddã ens.nõ tñoppoſitũ pꝛedicatur ð oppoſito.qꝛ altex õſim
pliciter ⁊ alteꝝ ſᷣm quid.qð enim eſt ßᷣm quod ens ideſt
in potentia: eſt nõ ens ſimpl.i.actu vel quod eſt ens ſim
pliciter in gne ſubſtantie: eſt non ens ſᷣm quid quãtuʒ ad uliquod eẽ accidentale. Similiter ergo quod eit bonum⸗
ßᷣm quid: eſt maluʒ ſimplr.vel econuerſo.⁊ ſimiliter qð eſt vnũ ſimptr eſt inultũ ᷣm quid ⁊ econuerſo· bec ille. ¶Ad.ym. dicendũ ꝙ lʒ noĩa que ſignificant eandem na turã ᷓᷣm vnãrõnem ſint ſinonima:nõ tñj illa que ſignificãt
idẽ vᷣm rem: dinerſis tñ rationibꝰ:ſicut ens ⁊ vnũ. CAc
0n. dicendum ꝙ hoc nomen vnũ non ſignificat indini ſionem ſolum:ſed ſignificat ens indiuiſum: vt patet per
Doc. S.in dinerſis locis: pꝛeſertim inde poꝰ.q.9· ar. V. Vbi ſic ait. Snum vo quod conuertitur cum ente nõ ad dit ſupꝛa ens niſi negationem diniſionis:non ꝙ ſigniſicet ipfain indiniſionem tantũ:ſed ſubiectum eius cũ ipſa· eſt enim vnñũ idẽ quod ens indiuiſum. Nec ille. Et ſi quera tur vtrum vnum mꝙ inſuo ſignificato includit in diui ſñonem dilferat realiter ab ente videtur ꝙ ſic: qꝛ nõ ens
Metha.
differt realiter ab ente: vnum aũt dicit nð ens. vt argun aſumpſit. Cicendũ ꝙ vt dicit Voc. B.in qͥnolibetis
quolibeto queſtio. · ar. ⁊valiquid diſtingnitur per for⸗ mam ſuam ab alio dupliciter.vno modo ᷣm directam oppoſitioneʒ foꝛme ad foꝛmam.⁊ hoc mõ diſtingutur vnaqueqʒ res naturalis ab oĩbus ſpeciebus ſui generis que habent foꝛmas oppoſitas ᷣm ꝙ genus diuidit᷑ op⸗ poſitis differentijs. Picut ſaphirus diltinguit ſua foꝛma ab omnibus alijs ſpeciebus lapidum. Alioꝰdiſtinguitur
res naturalis per ſuã foꝛmam ſᷣm habere ⁊ nõ hr̃e. Et
hoc modo quod hʒ aliquã foꝛmã nãlem: diſtinguit᷑ ab oĩbus non habentibus illã foꝛmã:ſicut ſaphirus per iuã foꝛmã nãliter diſtinguitur nõ ſolũ ab alijs generibus la pidum:ſed a ſpeciebus animalium ⁊ plantarum. Mec ule. Bic ergo diccndum ꝙ vnum includens in diuiſio⸗ nem de decõnotato:non diſtinguitur ab ente pꝛumomõ qꝛ eandem naturam ſignicat q; ad rõnẽ completaʒ qua vnũ eſt idẽ qõ ens indiuiſum k de ſuo pꝛincipali ſignifi cato impoꝛtet indiuiſionẽ q;tů ad rõnẽ ꝓpꝛiã qua diſtin guit᷑ ab alijs trãſcendẽtibꝰquã non impoꝛtat hoc nomen ens: vt ẽt infra patebit in hac queſtione ar.ð · Et mn.io. hu ius q. 4·ar.⁊. ad pꝛumum. C Fed ſecũdo modo nõ di ſtinguit᷑ ẽt ab ente per hr̃e aliqd poſitiuũ qð ens nõ ha ⸗
beat: ſed per hre aliqd pꝛiuatiuũ qð nõ eſt hre ꝛniſi aligd
rõnis:qꝛ pꝛuationes nõ dicunt entia miſi rõnis vt ſupra dictũ eſt.q.⁊. ar.ð.igitur nullo modo vnũ diſtinguit᷑ rea lter ab ente.ſicut res a re. C AId.n.dicendũ ꝙ paſſio pᷣ dicamentalis de gůe qualitatis que fluit realiter a pꝛin⸗ cipijs ſui ſubiecti: differt realiter a ſuo ſubo:qꝛ oĩs cauſa differt realiter aſuo effectu:cũ nihil poſſit eſſe cauſa ſui: vt Auguſtinus dicit pꝛimo detrinitate: paſſio tñ notio nalis ſiue tranſcendens non differt realiter a ſuo ſubiicto:
ſed rõne tantũ. ¶Ad.im. dicendi ꝙ natura põt accipip piti duobꝰmodis. Elno mõ vt eſt pꝛincipiũ mouẽdi ã. Le6. Sicut accipit᷑ ſcðo phyſicoꝝ ⁊ ſic ens ⁊ vnũ non dicunt cm
aliquã nim. Alio modo accipitur natur ꝓ aliqua entita te ſeu quidditate ſicut a boetio ĩ diuerſis locis. C Et iſto mõ ens ⁊ vnũ dicũt aliquã nãm CAcd izn.dicendum
ꝙ bonũ nõ diſtinguitur realr ab ente:ſi accipiat bonum
tranſcendent᷑ Et jʒ addat oꝛdinem ad voluntatẽ.ille nñ oꝛ do nõ dufert realiter ab ipſo bono.ſed ex ſua natura ha⸗ bet immutare ipſam voluntatẽ. Jicut enim potentia ma terie que apta nata eſt perfci:ẽ ipſa eſſentia materie: ita potẽtia foꝛme que apta nata eſt xficere pꝛimaria perfe⸗ ctione eſt ipſa eſſentia foꝛme. ic etiam ſicut potentia yo luntatis que apta nata eſt moueri a bonoꝛ eſt ipſavolitius potẽtia: ita potentia ſiue habitudo boni qᷓᷓ bonũ aptum natum eſt unmutare voluntatem eſt natura ipſius vt in fra clarius patebit. Cbim Doc. S. ⁊ pho. Palã aũt qꝛ non ſeparatur.
. ſecundum&hun
gſone gñantur ⁊ eadem coꝛruptione coꝛrum
punt᷑ nõ ſint eadẽ realiter. Wᷓ ſbʒ ꝓpꝛi pa ſio eadẽ Añõle griant᷑ ⁊ eadẽ coꝛruptiõc coꝛrũpũt᷑ ᷓ tñ nõ ſunt idẽ realr:cũ ſint diuerſoꝝ gñnʒ igit ⁊c. CPn⸗ foꝛma ꝑtis ⁊ foꝛma totiꝰeadẽ grione gñant᷑ ⁊. ⁊ tñ non ſunt idẽ realter ym Voc. F.ergo idẽ qð pꝛiꝰ. CP.z nã ⁊ ſuppoſitů in ſubſtãtijs mãlibus eadẽ gnone gant
⁊ coꝛruptiõe coꝛrũpant᷑.⁊ tñ differunt realiter f doc
S.igit᷑ ⁊c̃. CPeẽ ⁊ eẽntia nõ ſunt icẽ realiter ſcõʒ Doc. F. vt in fequentibus apparebit. ſed tñ eadẽ gñone giiant ergo ⁊ð. ¶ Sed cõtra eſt phᷣs in lra ꝓbans p hoe ꝙ ens ⁊ vnũ ſunt idẽ realr vñ ſubdit Palã aũt qꝛ nn
„—
ſeparat᷑ nec in gñone nec in coꝛruptiõe. Silr aũt ⁊ ĩvno
quare palã qꝛ additio in his idem oſtenditvt nihil amd
vnum pꝛeter ens.
ſR nor dicendũ ꝙ illa qͥ eandẽ nũero eſpondeo gratione gnant᷑ ⁊ eodẽ nüero coꝛruptiòe coꝛrupunt᷑:ſũt eadẽ reair:ſi eodẽ modo gene rent᷑ ⁊ coꝛrũpẽtur. vñj ſciendi eſt pꝛimo ꝙ alqd di ge
nerari tripliciter. vnoinð ꝑ accidens. icut accis adhe nerationei
1

Tecz.
qut funn rſobboü ulpotu mut:pahit enrm ndü ꝙnnt tctpnchl icenib iduerswlt n Lui ELL
nen vo KaLect. s. hoc eſſe falſum: nã quidit 65— 3 aninto hnius. Si ergo dicerent diuerſas quiditateſ: dice
i. Ju
Queſtio
neratinẽ ſui ſabi. Alioper altex. Sicit vlia ad gnonẽ ſu
poſitoꝝ. Tertioꝰ per ſe:⁊ hoc duplr. Vnoꝰ piopꝛie ſie
d qð gſiatur: vt cõpoſitũ. Aliooſicut id quo ⁊ ſic eſſentia
vel eſſe dicuntur gjari. Ii aũt ſunt aliqᷓ que eadẽ gñone gſantur diuerſimode:puta vnũ per ſe ⁊ aliud per accñſ. Unũ pꝛimo aliud cõcomitatiue: vnũ vt quodi: aliud vt qᷓ nõ oʒ ꝙ ralia ſint eadẽ realiter:ſed ſi eadẽ gñone grant᷑ ⁊
eodẽ mõ ita ꝙ vnũ nõ ſuppomit alind illa erũt eadẽ reali tvult phs hic Ex quo pʒ ꝙ pꝛopter hãc ꝓpõeʒ phinõ eſt neceſſe concedere ꝙ ſᷣm̃ ⁊ ꝓpꝛia paſſio ſint ideʒ rea liter:vt quidã fcotiſte volunt: lʒ enim ſhm ⁊ paſſio eadẽ gione gnent:nõ tñ eodẽ mõ.qĩ vnũ giat᷑ per ſe:⁊ po.
Aliud vo per accũs ⁊ cõcomitatiue. C Ped aduertẽdu eſt ſcðᷣo ꝙ Intonius Indree in hoc. 4q.ir.pꝛopter pꝛe
dictã ꝓponẽ:cõcedit ꝙ ens ⁊ vnñ ſint ideʒ realiter.tamẽ
dicit ꝙ non ſunt idẽ quiditatiue ⁊ foꝛmalr. quod ſic ꝓbat
pꝛimoqꝛ. ſi ſic:tunc eſſet nugatio dicendo ens vnũ: ſicut
dicendo hõ aial. ¶ Icðo qʒ ji ſic tunc pꝛedicarent᷑ in ab
„
ſtracto de ſeinnick:⁊ ſic iſta eſſet va: entitas eſt vnitas. qð eſt falſum:pʒ ↄja qꝛ illa que ſunt eadẽ quiditatiue: dicã tur de ſe inuicem in abſtracto. Jicut huiuanitas ⁊ aiali⸗
tas. Tertio qꝛ ens ⁊ vnñ non pꝛedicant᷑ de ſeinuicem in
quid: ergo nõ dieunt eãdẽ nãm quiditatiue.ais pʒ:quia
vnũ qʒ cũ ſit paſſio entis: pꝛedicat᷑ ſe de ente in ſecũdoꝰ ens aut de vno nullo mõ per ſe pꝛedicat᷑: ſʒ per accñs.q⁊
ßᷣm phm pꝛimo poſterioꝛũ: pꝛedicatiões per ſe nõ con⸗ nertuntur Auarto ſi vnũ inciuderet ens quiditatiue: vl
includeret ipſum pꝛeciſe vel cũ eo aliquid aliud:nõ pᷣmũ qʒ tunc ens effet paſſio ſui ipſius. Si ſcðᷣm ſit illud a vłla
includit ens vel non:ſi ſic tunc includet bis ens: ⁊ ſic eſſet pꝛoceſſus ẽinfinituʒ · Bi nõ includat ens: ſequit᷑ ꝙ vnum nõ erit paſſio entis:qꝛ ideʒ non eſt paſio ſui ipſius:neqʒ
nöõ ens eit paſſio entis. Ande videt᷑ g ens ⁊ vnũ quãuiſ dicant eandẽ nãm:tij non ſunt idẽ quiditatiue ⁊ foꝛmalit.
⁊ huins ẽt opinionis eſt Antonellus in hoc 4.q.⁊.ĩ ſnis ↄcluſionibus. ¶ onſiderandũ eſt ãt tertio ꝙ ſi ꝓꝛedicti
doctoꝛes velint dicere ꝙ ens ⁊ vnñ dſtinguit quiditati
ne ⁊ foꝛmal.i.ᷣm rõnẽ:obutendo terminis.ſie bene di cerent. Si aũt velint innuere ꝙ differant quiditatiue.i.eſ ſentialiter: qꝛ.ſ.dicunt dinerſas quiditates: manifeſtumẽ hoc eſſe falſum:nã quiditas ⁊ nã idẽ ſunt: vt pʒ per phm
rent diuerſas nãs ⁊ ſic nõ dicerent eandẽ nãm. qð etcõ tra ipſos ⁊ cõtra phm in pſiti paſſu. CxEt ad pꝛimã rõnẽ
dicendum negãdo ↄñiam:qꝛ ad euitandũ nugationeʒ: nõ
O vonere ꝙ differant quicitatiue:ſed ſufficit ſicut dictuʒ
eſt ꝙ differant vᷣm rõnẽ. ¶Ad vᷣm dicendũ negãdo con
ſequẽtiã. Hõ enim ⁊ aial ſicut idẽ eſſentialr in codẽ ⁊ tñ
hec eſt falſa· humanitas eſt aialitas vᷣm poc. G.in mul⸗ tis locis. tẽ hec ẽ va pᷣdicatio entitas ẽ vnitas⁊ vnitas ẽ
ens ⁊ entitas eſt vna ꝑp cõitateʒ terminoꝝ:ſicut ſupradi ctũ eſt.⁊ ſic ↄnña nõ valet ⁊ cõſequens eſt vex. TAd
tertã negat᷑ aſumptũ:⁊ lʒ vnñ ſit paiio natiõalis ⁊ tran ſcendens que põt quiditatiue pꝛedicari ð ſuo ſuboꝛ⁊ ecõ tra extenſo noie quiditatis qꝛ in tranſcendentibꝰnõ eſt va
quiditas nõ tñ eſt paſio ſpãiis ⁊ pꝛedicamentalis 5s
aũt loquitur de paſſionibus ſpãlibu ⁊ pꝛedicamentalibꝰ vnde rõ in cquiuoco laboꝛat. ¶ Id quartũ dicendum ꝙ᷑ Vnũ includit ipſum ens ei ſuperaddẽs indiniſionẽ vt ifra
patebit in queſtione. ar.S.⁊ in. i0.niꝰ.q..ar.⁊.ad pᷣmi
Et q dicit᷑: idẽ nõ poteſt eẽ paſſio ſui ipſius. Merũ eit il lnd quod eſt idẽ Fm.rẽ ⁊ rõnẽ. idẽ tñ 5ᷣm rem diuerfum
aũt vᷣm rationẽ põt eſſe paſſio alicuiꝰtrãſcendẽtis. Añj pʒ
P pꝛedicte rõnes nullũ hit vigoꝛem ad ꝓbandũ ꝙ ens ⁊ vn differant quiditatiue: niñ ipñ inteliigant quiditati
ne differre ichquod intelligimus per differre ðm rõem
ſicut ſupꝛa per vninoce pꝛedicari intelligunt illud qð in⸗ telligimns per analogice pꝛedicari vtendo terminis vt pauci ⁊ nõ vt plures ↄtra phᷣy ſniam ⁊ alioꝛũ doctoꝛum
luetudinẽ: vt ad rẽ diſputare nõ valentes ad minus m yocem diſpntare videantur. ¶Ad argumenta cia patet Wlutio in coꝛpoꝛe articuli.
biin Zpoe. G. Ex quo mẽifeſte apparet. — D tertium ſic pꝛocedit᷑.M̃ ꝙ illa
que vni ⁊ eideʒſunt ea delu ꝛnõ ſint inter ſe eadem. Mam rlones in
dininis ſunt eadẽ vni tertio.ſ.eſſentie diuine. t tñ diſti⸗
gunt᷑ realiter inter ſeꝛalias non eſſent tres perſone indini ms qð eſt hereticum:igit ⁊c̃.. ꝛ⁊. Ihõ et aſinꝰ ſũt eadẽ in aiali.qꝛ illa que differunt ſpẽ cõueninnt gne vt pʒ quinto hums. ſed tñ hõ ⁊ aſinns differunt realier.irgo idẽ quod pꝛius. ¶P3?. Si ſic ſequeret᷑ ꝙ valet ſillus ex puris affirmatiuis in ſcha figura.quod eſt cõtra phm pꝛimo pꝛioꝛũ: pʒ cõſequentia. qꝛ bene ſequeret᷑: ſi pꝛedi cta regula eẽt va: omns hõ eſt aĩal aſinus eſt aĩal: ergo aſinus eſt hõ. Cp 4. Ictio ⁊ paſſio ſunt eadem vni tertio. ſ.motui: vt pʒ tertio phyſicoꝝ.̃t tñ nõ ſunt eadeʒ inter ſe:vt ꝓbabit᷑ quinto huius.q.⁊2. ar·z. Mã canſa? effectus differunt realiter:cũ idẽ non poſſit eſſe cã ſui ipñi
us igitur ⁊. ¶ Ped ↄtra eſt oc. B. in pñti lectiõe di cens · Ex quo manifeſte apparet ꝙ vnñ nõ eſt aliud p̃ter
ens qꝛ quecũqʒ vni ⁊ eidẽ ſunt eadẽ:ſibi inuicem ſunt ea dem. ¶ Incõtrariuʒ eſt ẽt phs pꝛnmno pꝛioꝛũ:ꝑ pꝛedictã regulã pꝛobãs ſuas cõbinationes eſſe vtiles.
Reſi ondeo dicendum ꝙ illa que ſunt ea⸗ — P dem ßm rem ⁊ rationem vni tertio ſingulari ſingulariter tantoꝛilla ſunt eadem inter ſe quod patet per maximã ſillogiſmi expoſitoꝛij qui certiſ ſimus eſt fillogiſmus: vt pʒ pꝛuno pꝛioꝛũ in quo qjſi oẽs cõbinatiões ſiltoꝝ fundantur. ¶ Sed aduertendũ eſt ꝙœ pꝛedicta regula tripliciter põt exponi ᷣm Doc. S.pÿnio modo vt intelligatur tiñ habere vitatẽ in illis que ſunt
eadem vni tertio non ſolũ re ſed etiam rõne vel ſalteʒ ꝙ
vnũ in ratione alterius includatur: vt qꝛ homo ⁊ aĩal ſũt
idem realiter ſoꝛti: ⁊ animal ⁊ hõ includunt᷑ in ratione ſortis ideo homo ⁊ aial ſunt idem inter ſe. Si autem ali qua ſunt idem realiter eidem rei ſingulari:⁊ tiñ non ſunt
de ratione illius:immo adinuicem differunt ratione: ⁊ ah illa re cui ſunt eadem realiter:non opoꝛtet illa eẽ ideʒ
ſibi inuicem: pꝛeſertim ſi ratio vnius opponatur rõni al⸗ terins aliquo modo oppoſitiõis.Pt iſto modo exponit
poc. B. iſtam maximam prima parte.q.⁊ 8.ar.ʒ.ad pꝛi
num:vbi ſic ait. ¶ ecundum phyloſophum argumnẽ
tum illud tenet que vni⁊ eidem ſunt eadem ſibiinuicem
ſunt eadem in his que ſunt idem re ⁊ rõne ſicut tunica ẽ
indumentũ. nõ aũt in hijs que differunt rõe. Tnde ibidẽ dicit: ꝙ l actio ſit idẽ motꝰ⁊ ſilr paſſio ñ tñ ſegt᷑ ꝙ actio ⁊ paſſio ſint idem:qnia in actione impoꝛtat reſpectus vt
aquo eſt motus in mobili: in paſſione verovt que eſt ab
alio. Et ſimiliter lz paternitas ſit idem vᷣm rem cuʒ eſſen tia diuina ⁊ ſimiliter filiatio:tamen hec duo in ſuis ratio
nibus pꝛoprijs unpoꝛtant oppoſitos reſpectus: vnde di
ſtinguuntur adinuicem. Mec ille foꝛmaliter. ¶ Secun⸗ domodo vt ſit ſenſus:ꝙ illa que ſunt eadeʒ wni tertio ſint eadẽ inter ſe: iſto modo: ꝙ vnmn illoꝛum eſt reliquum: vel ſaltem id quod eſt idem vni illoꝛum eſt reliquum. ⁊ ſic cum dicit᷑ ꝙ pater ⁊ filins ſunt idem eẽntie diuine: nõ ſequitur ꝙ pãter ſit idem ſilio:aut ꝙ pater ſt flius.ſj ꝙ aliquid idem patri eſt ipſe filius.ſ.eẽntia diuina que ẽ cadem patri. Manc autem expoſitionem innuit ꝓpoc. P. inde potentia.q.di.q.ar.I. ad.10. Nbi ſic dicit: ꝙ quecũ
qʒ ſunt eadẽ re ⁊ rõne:opʒ ꝙ in quocunqʒ ſit vn ſit alið
Won autem hoc eſt de his que ſunt eadem re ⁊ nõ rõne
Sicut inſtans eſt idẽ quod eſt pꝛincipiũ futuri ⁊ finis ß⸗
teriti nõ ti pꝛincipiũ futuri dicitur eẽ in preterito:ied id quod eſt futuri pꝛincipium.⁊ ſimiliter non dicitur ꝙ pa ternitas eſt in filio ſʒ id qð eſt.ſ.eẽntia. Pec ile. Tertio mõ vt ſit ſenſus q d illa que ſint eadẽ vni ⁊ eidem int ſe ſunt eadẽ quãtũ ad id in quo ſunt eadeʒ illi tertio.ſicut
p̃ ⁊ filius ſunt idem dinine eẽntie ᷓᷣm eſſe iõ bene ſequi
tur g ſunt idem inter ie ᷓᷣm eẽ.¶unc aũt ſenſuʒ inuit Doc. S. in pꝛimo ſnĩaꝝ di. ʒʒ.q.i.ar.i.ad ᷣm ſic dicenſ. Si aliqua duo ſunt idem: m ꝙ ideʒ ſunt in quocunqʒ eſt vnũ eſt ⁊ alterum:paternitas aſit ⁊ diuinã ſũt
LectioI0·
7
comen.20.

pi vñ̃ oœẽs tres pꝛedicti modi coinci
eetio.2.
Nuarti
idem ðm eſſe: ⁊ ideo ſicut in filio ẽ eẽ eſſentie:ita ⁊ in 5 lio eſt eẽ paternitatis: quia in diuinis nõ eſt niſi vnum et. Sed paternitas hʒ aliquid in quo nonxnit cũ eẽntia ſcilʒ rõnẽ paternitatis: que eſt alia a rõne eſſentie. Snde per illã rõnẽ reſpectus põt eẽ in patre ⁊ non in nlio. Mec ille Idẽ mnuit ſub bꝛeuibus verbis inde poi.q.y.ar.S. d In. dicens. Bicut bonitas ⁊ ſapientia ſunt vnů fᷣmn rẽcuʒ diuma eſſentia.ita ⁊ ad inuicem. Lũ tñ rõnes hoꝛũ noin adinuicẽ differant: vt dictum eſt. Pec ille· Nerũtũ vt mi idunt in hanc ſnĩaʒ ꝙœ quecunqʒ ſunt eadẽ ᷣm rem ⁊ rònem vni tertio ſingulari ſingulariter tentoꝛilla neceſſario ſunt eadem inter ſe Et iſto modo ab hac regla ſic intellecta nulla datur exceptio. ¶Acd rationes autem patet clariſime ſolutio ex dictis.
CIbi in Doctoꝛe Sancto · Sed in pꝛimo non videtur recte dixiſſe.
— nan ſic xceditur. Kide
9 5 qual tum tur ꝙ eſſe ⁊ eſſentia
in omni ente creato non diſtinguant᷑ realiter.
am ßm phm. huius ſi ſit ſubttantia aliqᷓ
ue ſit foꝛiatñ ſiue materia. ipſas ſtatim ẽꝑ ſe ipfã ens
cõmen.13.
Lectio.?.
Eũ ergo ſubſtantie ſeparate non habeant mãmn ſequitur ꝙ in eis non differant eſſe ⁊ ecntia. ¶ P ·. Mla que ed dẽ gione gñantur ⁊ eodẽ mõ ſunt idem realiter · vt cõceſ ſũ eſt:ſed eẽ ⁊ ecntia eadem generatione generant᷑ ⁊ eo dem modo quia ſicut quo.ergo xð. CP 30Illa que conneniunt alicui per ſe ſecunduʒ eins ſubſtantiam ꝛſunt eadem realiter ſed eẽ ⁊ eẽntia ſunt huinſmodi manifeſtũ eſt enim de ſubſtantia. Eſſe autem non conuenit alicui ſu peradditum: vt ſupꝛa conceſſum eſt. igitur ⁊c̃. CP· ꝓ · Effectus cauſe foꝛmalis ⁊ ſua cauſa inquantum huuſmo di nõ differunt realiter · Sicut albũ ⁊ aibedo ſed eẽ eſt ef fectus eſſentie in genere cauſe foꝛmalis:igit ⁊. N P. y. recipere pꝛeſupponit eẽ:ſicut agere: ergo eſſentia nõ poteſt recipere aliquid:niſi ſit. Et ſic nõ differt ab cẽ alias eẽt anteq; reciperet eſſe. C.õꝰ. Si eſſe diſtingueret᷑ ab eſſentia ꝛaut creatio ĩnediate ⁊ per ſe terminetur ad eſſe: aut mediate ⁊ per accidens:ſi per ſe:ſequitur ꝙ ſint due Treatiões vna qua creatur eſſentia.⁊ alia que creat eſſe. i per accidẽs terminetur ad efſe: hoc eſt impoſſibi leꝛcũ eẽ ſit terminus creationis vᷣmn oẽs ddoc. N · y Bubſtantia eſt ens per ſe. ergo nõ eſt ens peralind ſuꝑ dditũ.⁊ ſic idẽ erit ſubſtantia quod eſt ens · Et per ↄñs eſſentia erit idẽ quod eſt eſſe. CP.8o. Bi eẽ non ſit ideʒ cũ eſſentia:ſequitur ꝙ aduenit eſſentie.⁊ ſic erit accñſ.qð eſt falſũ. Cũ ſit terminꝰgationis ſubalis: que ẽ adeſſe ub ſtantiale. CP o. In vno ⁊ eodẽ potẽtia ꝑꝛocedit actnʒ vt pʒ.oo. huius ⁊ tertio de aĩa. Si ergo eſſentia angeli ñ ſit idẽ qð ſuũ eẽ:ſequit᷑ ꝙ angelꝰpꝛius erit in potentia ꝙœ eſſe in actu: ⁊ ſic angelus fuit in mã pꝛeiacente quod eſt abſurdũ. T · io Bicut ſe hʒ mã ad foꝛmamꝛita poten tia ad actuʒ.ied mã eſt idẽ realiter cũ actu Ců ergo eſſen tia ſit foꝛma:⁊ actus eius ſit eẽ:relinquit᷑ ꝙ eẽntia ⁊ eſſe fint idem realiter. NP · · Si eẽ eẽt aliquid ſuper addi rũ eẽntie: vel eẽt aliud vel nõ.ſi non ergo ſuba per ſe ni⸗ hil eit. ſi ſit aliquid alind ergo per aligd alind erit. Et ſic erit pꝛocedere in infnitũq eſt ipoſſibile.igit᷑ ⁊c̃. CP n. Inter ſubam ⁊ accñs nõ eſt dare mediũ/ſed eẽ non põt eẽ accidens qꝛ tũc acciis eẽt magis ens qᷓ; ſpa ⁊ ſuba eẽt ens per accñs relinquitur ergo ꝙ eẽ ſit ſubſtãtia.⁊ ſic nõ differt ab eſſentia:qꝛ ſba eẽntia qdditas idẽ ſunt: vt pʒ gnto huiꝰergo ⁊c. Np · zo. Mer àrticulũ pariſiẽſeʒ⸗qůj cũqʒ ſunt aliqua duo qne ſunt diſtincta realr: dens poteſt vnũ ſeparare ab alio ⁊ ſepatim conſeruare:ſed dens nõ põt ſepatiʒ pꝛeſeruare eſſentiã ſine eſſe qꝛ eſſentiam eẽ ſi ne eẽ.implicat cõtradictionẽ.ergo vñ ꝙ eẽntia ⁊ eẽ nõ di ſtingnant᷑ realr. C In oppoſitũ eſt voc. S. in pꝛeſenti lectione dicens. Sed in pᷣmo nõ vÿ̃ recte dixiſſe.eẽ enim rei quãuis ſit aliud ab eins eẽntia:nõ tij eſt intelligendũ
ſt aligd ſuperadditũ ad modũ accñtis ac. Cᷓ ·⸗
etha.
In tractatu de ẽſſe ⁊ eẽntia ſic dicit: quiegd enim noẽde
m̃tellectu eſſentie vel qdditate:hoc eſt adueniens extra ⁊ faciens compoſitionẽ cum eẽntia:cuʒ nulla eẽnria ſine hiſ que ſunt ꝑtes eſſentie intelligi poſſt ꝛois aũt eẽntia vł qd ditas põt intelligi ſine hoc ꝙ aligd intelligat᷑ de eſſe ſuo. poſſum enim intelligere quid hõ eſt: vel fenix: ⁊ tñ igno rare an habeat eẽ in rerum nã.ergo patet ꝙʒ eẽ eſt alið ab
eẽntia vel quidditate. CP.iV. Auicẽ. in pꝛuno ſue me
thaphyſice dicit ꝙ certitudo rei non eit eiꝰ eẽ. Certitudo autem rei eſt eius eẽntia ergo eẽntia ⁊ eſſe non ſunt idẽ
CPMrꝛeterea.0. Algaʒel in pꝛimo ſue mechaphyſice di cit ꝙ interpꝛetatio ſubſtantie eſt ꝙ non ſit eius eẽ. ſed in
terpꝛetatio eſt eius eſſentia. Ergo eẽ ⁊ eſſentia non ſunt idem.
.„₰ dicendum g eſſe ſicn ſupꝛa ⸗ Reſpondeo ditum eſt. q.z2. ar. 7. poteſt ac
cipi tripirvnoꝰ pꝛo eẽ pꝛopoſitionis ſecundum ꝙ illam vel illam pꝛopoſitionem dicimus eẽ veram · ¶ Secũdo modo accipitur eẽ pꝛo eẽ potentiali ⁊ confuſo: qð alio nomine vocatur eẽ eẽntie. Iſtis autem duobus modis nõ diſtinguitur eẽ realiter ab eẽntia. C Nertiomodo ac cipit᷑ eẽ pꝛo eẽ exutentie in rerum natura: ᷣm ꝙ dliquaeſ ſentia eſt in eẽ actuali ·de iſto autem eẽ varie ſunt opinio nes pꝛincipaliter in ſcolis occurrentes. Wam quidam di cunt eẽ ſupꝛa eẽntiam ſolum addere reſpectum ad deum x iſtius opinionis fuit henricus de gandauo doctoꝛ pari ſienſis: qui ſolemnis tunc tempoꝛis vocabat· Et moueba tur tali rone · Eſe ſicut ⁊ ipſa eẽntia nõ eſt factumn ꝛſʒ eter num · ergo eẽ non differt ab eẽntia.patet conſequentia:q: ſi nbo ſunt eterna: eẽ non poteſt eẽ ſine eẽntia. Et ſic rea liter diſtingui non poſſunt. Antecedens patet. Nam exẽ plar a exẽplatũ vdea ⁊ ydeatum ſiunt relatiua:⁊ ꝑ ↄñs ſi mul nã ⁊ tpe:ſed exemplar ⁊ ydea ipſins eẽ ſunt etem⸗ liter in mente diuina: ergo ſuum ydeatũ ⁊ ſuũ exempla tum.ſ.eẽ debet eẽ eternnm. ¶ Sed hec opinio ſtare nõ poteſt.tum pꝛimo:quia ſi ſic creatio terminaretur ſolum ad reſpectum: vel faltem ad compoſituʒ ex abſoluto ⁊ re ſpectino. quod abſurdum videtur. Tum ſecundo quia nulla relatio eſt de integritate entis abſoluti. Tum ergo ſit eẽ de integritate entis compoſiti relinquitur ꝙ non di cit ſolum reſpectum ad deum. Tum tertio quia relpe⸗ ctus realis qui eſt inter creaturas ⁊ deum:opoꝛtet ꝙ fun detur ſuper creaturam exiſtentem actu in rerum naturs
yt refert herneus in quolibetis ſuis quemadmodũ etiã
refert Antonius archiepiſcopus in hoc..q.z. N vd ar gumentum autem einſdem dicunt quidam ꝙ licet vdes z exemplar cſſentie ſint eternaliter in mente diuina:non tamen exemplar. Et eremplatum ydea ⁊ vdeatum ſunt relatiua:ſed exemplar ⁊ exemplabile: vdea ⁊ vdeabile bene ſunt relatiua:⁊ per conſequens argumentum non; cedit:cum fundetur ſuper falſo fundamento. ¶ Sʒ hee ſolutio non euacuat argumentum ⁊ eſt contra ſententim Doc. F.pꝛimunm paiet. Wam dato ꝙ vdea non refera tur ad ydeatum: ſed ad ydeabile:⁊ cum eẽ ſit vdeabile: ſi eẽntia ſit ab eterno eẽ erit ab eterno:cum relatiua ſint ſi
mul natura: quod voluit argumentum ſecundum paet
nam vdea ſecundum Woc. F. in pꝛima parte. q 1arti⸗ tertio vt in mente diuina ponitur eẽ pꝛincipium factio⸗ nis rerum ſic exemplar dici põt ad pꝛacticã cognitionem pnnens. Icðm autem ꝙ eſt pꝛincipium cognoſcitiuuin rerum:ſic ꝓpꝛie rõ dicitur.⁊ põt etiam ad ſciam ſpecn⸗ latiuam pertinere. hec ille. Fum ergo pꝛincipij ad pꝛin⸗ cipiatũ ſit relatio ⁊ cognoſcentiſ ad cognitũ:neceſuriũ eſt ponere ydeã ⁊ vdeatũ exẽplar ð exẽplatũ eẽ relatiuã: c ipſa creatura ſit deatũ qðᷣdã ⁊ inter deũ ⁊ creaturã ſit re latio quedam vt pꝛobat Woc. in de potentia. q.y· ar ·ð. vnde aliter dicendum eſt ꝙ duplicia ſunt relatina· n dam ſunt relatina ſecunduin diei.⁊ talia non opoꝛlet ke ſimul natura. Alia ſunt relatiua vᷣm eẽ ⁊ talia ſunt vnpli⸗
6
rdee
cia. Mam quedam ſunt que non eodem oꝛdine adinuict referũt inter que.ſ.eſt rio reat ex ꝑte vni extrẽoꝝ:⁊ rõ nis ex ꝑte alteriꝰ:ſicnt eſt relatio creatoꝛis ad creaturam
———————
——————————

ydee ad vdeatuʒ: ⁊ talia ſimiliter non opʒ ꝙ ſint ſimnl na tura. Alia ſunt relatina ᷓᷣm eẽ:que ex equo referuntur ad inuicem:inter que.ſ.eſt relatio realis ex ꝑte vtriuſqʒ ex⸗ tremoꝝ. Et talia poſſunt dupliciter conſiderari. Uino mõ ratione fundamenti:⁊ ſic ea nõ opʒ eẽ ſimul nã. Alio mõ vt relatina ſunt. Et hoc dupliciter. vel vt vnuʒ eſt pꝛinci pium intelligendi reliquũ. Et ſic adhuc nõ ſunt ſimul na tura:ſed vnnʒ p̃cedit aliud:cum vnuz diffiniat᷑ per alið. Alio modo vt ſtant ſub foꝛma relationis.⁊ ſic ſunt ſimul natura: vnde ydea ⁊ vdeatũ. Exemplar et exemplatuʒ: ſunt relatiua que nõ ex equo referunt᷑ adinnicẽ. ſicut nec greatoꝛ et creatura. Ende i opoꝛtet ꝙ ſint ſimul natura. Rdanc— bꝛeuius innuit Woc. B.in de poꝰ.q. Ad pꝛimum Vbi ſic ait: ꝙ illa relatiua ſũt ſimul natura que pari ratione
mutuo referunt᷑:ſicut pater ad filium:diis ad ſeruũ: du⸗ plum ad dimidinʒ. la vero relatiua in qbus nõ eſt ea⸗ dem ratio referendi ex vtraqʒ parte:nq funt ſimul narn⸗ ra:ſed alteꝝ eſt pꝛius nãliter:ſicut etiaʒ pkus dicit de ſen ſu ⁊ ſenſibili: ſciẽtia ⁊ ſcibili:⁊ ſie pʒ ꝙ non opʒ ꝙꝛ dens ⁊ creatura ſint ſimul natura:cũ nõ ſit eadem ratiò referẽ di ex vtraqʒ parte.nihilominus aũt non eſt neceſſe in il⸗ lis ⁊ relatiuis que ſunt ſimul natura ꝙ ſubiecta ſint natu raliter ſimul:ſed relationes ſole. Iec ille. Et ſimile ar⸗ gumenrũ facit in de poĩꝰ.q.ʒ.ar.yo. Tlbi ſic arguit. deus eſt cauſa rerum per ſcientiã ſuam.ſcientia autem relatiue dicitur ad ſcibile. Aum ergo relatiua ſint ſimul natura ⁊ ſcientia dei ſit eterna: videt᷑ ꝙ res ſint ab eterno ꝓducte. CAd quod ſic reſpondet ibidem dicens:ꝙ ſicut ſe ha⸗ bet ſcibile ad ſcientiaʒ noſtraʒ: ita ſe habet ſcientia dei ad creaturas. Mam ſcientia dei eſt cauſa creaturaꝝ: ſicut ⁊ ſcibile eſt cauſa ſciõtie noſtre. Mnde ſicut ſcibile poteſt eẽ ſcientia noſtra nõ exiſtente:vt dicitir in pᷣdicamentis:ita dei ſciẽtia eſſe poteit ſcibili nõ exiſtente. Nec ille. Et ſic dicendũ eit de ydea ⁊ ydeato ſeu ydeabili. Ex quo pa⸗ tet ꝙ ꝓbatio añcedẽtis pᷣdicte rõnis eſt falſa. et ſimiliter ſuppoſitũ eſt falſuʒ.⁊ ↄſequẽtia nõ valet. Dato enim ꝙ̃ eſſentia ⁊ eſſe eſſent ab eterno: nõ tamen ꝓpter hoc ſeq⸗ tur ꝙ eẽnt idem realr. Manifeſtum eſt eniʒ ꝙ relatiões in diuinis ſunt ab eterno: ⁊ tamẽ nõ ſunt icem realiter. Si enim ponerẽtur homo ab eterno ⁊ ſua riſibilitas: ad huc homo ⁊ riſibilitas realiter diſtinguerẽtur. i pᷣdi cta poſitio nulla. Quidam vero poſuerunt eſſentiaʒ ⁊ eẽ non diſtingni realiter:fed tantũ foꝛmaliter.ſ.penes mo ⸗ dos ſignificandi per modum nominis ⁊ verbi: ſicut lux lucere ⁊ luciduʒ. Eadẽ enim eſt realitas: vt dicunt vtro⸗ biqʒ:ſed in modo ſigniſicandi eſt diuerſitas. lla. n.rear litas vt per modum habitus ſigniicat: dicit᷑ eſſentia.vt autem per modũ actus: dicit᷑ eſſe ipſius. Mi.n.tali pꝛe cipue mouebant ratione. Ab ente ſimpliciter nihil reali ter differre poteſt:ſed eſſe eit ens ſimpl. MMam eſſe eſt id qð oibus cõuenit ſine diminutione. ergo eſſe a nullo realiter differt. Iuius auteʒ opinionis fertur fuiſſe Ne mus Aureoli Merueus Rlbertus Magnus: ⁊ Aleãder de alexandria.qui ſup alios addit ꝙ eadẽ realitas inquã tum eſt obiectum intellectus diuini vocat᷑ eẽntia ⁊ iquã tum eſt terminis operationis diuine vocat᷑ eſſe. CAlij vero ſunt qui dicunt eſſentiam ⁊ eſſe: neqʒ realiter neqʒ foꝛmaliter differre. Qð autem non differant foꝛmaliter: ſic pꝛobant: qꝛ quandocunqʒ aliqua duo eandem diffõnẽ hnt·ilia foꝛmali nõ diſtinguũt: fed eẽntia ⁊ eẽ ſůt hmõi: Eadẽ n.ẽ diffõ hoĩs ĩ po⁊ hois ĩactu. Itẽ id quod non pertinet ad diffinitionẽ alicuiꝰneqʒ de ſe eſt rõ foꝛmalis: diſtinctionis foꝛmalis fundamẽtuʒ eẽ nõ poteſt.ſʒ exiſtẽ tia nõ pertinet ad diffinitionẽ nature:neqʒ in ſe foꝛmaleʒ rõnemn dicit. ergo ipſa exiſtentia ab eſſentia foꝛmalr dif⸗ ferre nõ põt. hius ãt opinionis vñ finſſe Franciſcus de mayronis pᷣmo ſententiaꝝ vbi dicit ꝙ eſſentia differt ab eſſe:ſicnt quiditas a ſuo modo intrinjeco:que eit diſtin; cho ex natura rei autẽ nõ differant: realiter pꝛobant per urgumenta adducta ante incontrarium. ¶ Sed hee due
opiniones ſtare non poſſunt:pꝛimo qꝛ ſi eſſentia eẽt ſuns
eſſe ſequet ꝙ ſicut aliqua eſſentiã vt puta eſſentia: ſubaꝝ ſeparatarum eſt ꝑ ſe ſubſiſtens:ita ⁊ earuʒ eẽt per ſe ſub ſiſtens ⁊ ſic eſſe creatum eẽt per ſe ſubſiſtens. ſed tale eſſe eſt eẽ purum:quod cõpetit ſoli deo:cuius eſſe eſt increa tum:ergo ⁊c. CP·⁊. Per boetium in de ebdomadi⸗ bus eſſe ipſun noñ hʒ aliquid extraneum permixtuʒ.vt ſit in eo cõpoſitio accidentalis.⁊ ideo ipſum eẽ non eit cõ poſitum. Sed manifeſtuʒ eſt ꝙ in eſſentia. põt eſſe com poſitio accidentalis: pꝛeſertim ſpãlis:igitur eſe ⁊ eſſen⸗ tia non ſunt idem foꝛmalr. ¶Et ad argumentuʒpꝓpo ſitionis dicendum ꝙ ſi ens accipiatur participiaſter. ſic maioꝛ eit falſa. Si vo accipiatur noialiter vᷣm ꝙ ſigniſi⸗ cat eſſentã cui cõpetit eẽ diſtinctum: Ab ea tunc mãioꝛ ẽ vera:ſed minoꝛ eſt falſa:qꝛ z eẽ ſit ens accipiendo ensvt diſtinguitur contra nihil:nõ tñ eſt ens quod diuiditur in N.pꝛedicamenta loquẽdo eſſentialiter:ſed bij eſt actꝰeẽn tie a quo ens pꝛedicamentale eſt impoſitum vt ſupꝛa di ctum eſt.q.⁊.ar.y. CAd pᷣn argumentũ alterins opimo nis negat᷑ minoꝛ.Et ad ꝓbationẽ dicendũ ꝙ licet eadem diffõ ſit hoĩs in actu ⁊ hoĩs in potẽtia. nõ tñ ſ equit᷑ ꝙ ea dem ſit duffõ eſſentie ⁊ eẽ.ſed bñj ſequitur ꝙ ſit eadẽ difñ nitio eẽntie in potẽtia ⁊ eẽntie in actu. C Ad ⁊n dðm ne⸗ gando minoꝛẽ. Quia extia dicit realitatẽ quãdã que eſt alia a realitate eſſentie. nde illa rõ petit pᷣncipiũ. CDi cendum ergo aliter ᷣm Doc. S.ꝙ eẽ exiitie ⁊ eẽntia nõ. ſolum foꝛmaliter.ſed etiã realiter diſtinguuntur ĩ oĩ ente creato · Quod ſic ꝓbat. Mã qcquid ineſt alicui ⁊ nõ ẽ de intellectu quidditatis ſeu eẽnñtie ipfius: hoc eſt aduemẽs extra ⁊ faciens cõpoſitionẽ cũ ipſa eſſentia.ſicut pʒ de al⸗ vedine. Jed ſic ſe hʒ eſſe ad eſſentiz. Poſſumns· nitel⸗ ligere roſum in hyeme:ip̃a non exnte:ergo ⁊c̃. CP30. Rla ſba que eſt ſuũ eſſe:non põt eẽ niſi vna tm̃: ñᷓ ſubſtã tie create ſunt plures:ergo nulla eẽntia creata eit ſunʒ eẽ. Maioꝛ ſic ꝓbat᷑. Mã illud pluriſicari non põtꝛin quo nõ poteſt eẽ aliqua cã pluriſicationis.ſed in tali re cuius qd ditas eſt ſuũ ec.nõ põt ẽſſe aliqua rõ plnriſicatiõis.ergo ⁊c̃· minoꝛ ſilli ꝓbat᷑ qꝛ ꝙ aliquid vnũ pluriicet᷑. hoc po teſt eẽ tribus modis.noꝰ ꝑadditionẽ alicuus dr̃ie. ſit multiplicat᷑ nã gniis in ſpẽs. Et iſto inõ res cuius eẽntia eit ſui eſſe ſubſiſtens ſicut ſua eẽntia non põt multiplicari quia iõ non eẽt eẽ tm̃ ſed eẽt p̃ter hoc alia foꝛma qð eſt 5 ſuppoſitũ. Alio mõ per receptionẽ foꝛme in dinerſa ꝑte mãe.ſicut multiplicat᷑ nã ſpẽiĩ multis idiniduus. Et iſto modo etiã talis res ſubſiſtens non eſt multiplicabilis.qꝛ iam non eẽt in ſuo eẽ ſubſiſtens.ſed in materia receptuʒ. Tertio modo qꝛ vnu: eſt abſolutum ⁊ aliud eẽt ĩ aliquo reſpectiuum.ſicut caloꝛ ſeparatus differret a caloꝛe ĩ ißo ſua ſeparatione.⁊ etiam iſto modo talis res n põt mul tiplicari.quia ſupponitur habere eſſe ſubſiſtens ⁊ abſo: lutum ſolum. Ande relinquitur ꝙ nullo modo põt mul tiplicari:⁊ ſic eſſet vna tantum: has duas rationes ponit Doc. B.in tractatu de eſſe ⁊ eſſentia. Becundam etiam tangit fuper Woetio edomadibus.Tlbi ſic ait. Hoc aũt quod ſit ſuum eſſe ſubſiſtens:non poteſt eſſe niſi vnum: quia ſi ipſum eſſe mhil alind habet admixtum pꝛeter id quod eſt eſſe. unpoſſbile eit ipſum eſſe multiplicari per aliud diuerſificans ⁊ quia nihil aliud pꝛeter eſſe habet adiunctum conſequens eſt ꝙ nullius accidentis ſuſcepti uum ſit. hoc autem ſimpliciter ⁊ ſublime eſt ipſe deus hec ille. CP · 4ꝰ. Meceſſe eſt in omni compoſito quali⸗ cunqʒ compoſitione potentiã actui cõmiſceri. ſʒ oĩs ſpa creata ẽ ↄpoſita g ĩ ꝙœĩ re creata ẽ ↄpõ poe ⁊ actꝰ. Gʒ rea lis compoſitio requirit componibilia realiter diſtincta. Cum ergo in ſubſtantijs ſimplicibus non ſit quod habe at rationem potentie niſi ipſa eſſentia ⁊ rationes actus niſi eſſe relinquitur ꝙ eſſentia diffcrat realiter ab eſſe eins. Manc rationem langit Voc. S.in de potentia.q.y ar. pꝛimo in coꝛpoꝛe. Ubi ſic ait. In omni autem com poſi⸗ toꝛqualicunqʒ compoſitione. opoꝛtet potentiam actui cõ miſceri: incompoſitis enun vel vnum eoꝛum ex qubus eſt compoſitio eit in potentia— materia ad 1 4

Quarti
ſonnamn ſᷣmn ad accidens:genus ad differentiaʒ. Ael fal
tem omnes partes ſunt in potentia ad totun: nam partes ad materiã reducuntur:totum vero ad foꝛmã: vt pʒi⁊ phyſicoꝝ. Et ſic nullũ compoſitũ poteſt eẽ actus purus· ſec ille. Cd. v. Omne illud quod eſt uum eẽnon hʒ eſſe acquiſituin ab alio: qꝛ illud quod res bʒ ex ſua quid⸗ ditate: ex ſe habet:ſcd o quod eit pꝛeter deü: h eſſe acq ſitum ab alioꝛergo in lolo deo ſiunmn eẽ eſt ſus nã ſen qd⸗ ditas. Chdanc rõnem tangit Voc. S · in quolibetis quo libeto.yq.i0. ar.t.in coꝛpoꝛe. Et pꝛecipue ĩ⁊ ſnĩaꝝ di. 3. q.i.ar.I.m coꝛpoꝛe vbi ſic ait. De rõne autem quiddi- tatis inquantum quidditas non eſt ꝙ ſit cõpoſita:qꝛ nũqᷓ; reperiretur ſimpieꝝ nã: quod ad minus in deo falſuʒ eſt. NMec eit de rõne eius ꝙ ſit ſimplex:cum quedã inueniat compoſita vt humanitas. ⁊ ſſe autem ᷣm qð dicuur eẽ i actu:innenitur ad dinerſas nãs ſiue quidditates diuerſi mode ſe hre:quedam.n.nã eſt de cuius intellectu non ẽ ſuum eẽ quod pʒ ex hoc qð itelligi põt cum hoc ꝙ igno retur an ſit:ſicut fenicẽ ⁊ eclipſim aut aliquid huius. Alia antem nã inuenitur de cuius rõne eſt ipſum ſuũ eẽ. Im⸗ mo ipſum eẽ eſt ſua nã. Omne aũt quod hmõi eſt:nõ hʒ eſſe acquiſitum ab alio:qꝛ illud qð res ey ſua quidditate pabet: ey ſe habet. Bed omne qð eſt pꝛeter deum hʒ eẽ acquiſitum ab alio: ergo in ſolo deo ſuũ eẽ eſt ſua quiddi
tas vel nã. In oĩbns autem alijs eẽ eſt pꝛeter quidditatẽ
cui eẽ acquiritur. Sed cum quidditas que equit᷑ cõpoſi tionem dependeat ex partibus: opʒ ꝙ ipſa nõ ſit ſubſiſtẽs meſſe qð ſibi acquiritur: ſed ipſũ compoſitũ ꝙ ſ uppoſitũ dicitur. Et ideo quidditas cõpoſitum non eſt:ſed eſt quo aliquid eſt: vt humanitate eit hõ. Sʒ quidditas ſimpler cum non fundetur in aliquibus ꝑtibus: ſubſiſtit ineẽ qð ſibi a deo acquiritur. Et ideo ipſa quidditas ãgeli ẽ quod ſubſiſtit ſuo eẽ quod eſt pꝛeter ſuam ꝗdditatem. Et eẽ eſt id quo eſt. Bicut motus eſt id a quo aliquid denominat᷑ moueri.Et ſic angelus cõpoſitus eſt ex eẽ ⁊ qð eſt: vłex quo eſt ⁊ qð eſt:⁊ pꝛopter hoc in libꝛo de cauſis dicitur: ꝙ intelligentia non eſt ſuum eẽ tm̃:ſicut cauſa pꝛima: ſᷓ ẽ in ea eẽ ⁊ foꝛma que eſt quidditas ſua. Et qꝛ omne quod non habet aliquid ex ſe ſed recipit illð ab alio eſt poſibi le vel ĩ potentia reſpectu eius. Ideo ipſa quidditas eit ſi cut potentia ⁊ ipſum eſſe acquiſitum eſt ſicut actus:⁊ ita per conſequens eſt ibi cõpoſitio ex actu ⁊ potentia. ¶Et i iſta potentia vocetur materia: erit compofitum ex ma teria ⁊ foꝛma:quamuis hoc ſit oino equiuoce. Sapiẽtis n. non eſt curare de nominibus. Nec ille. CP6. M⸗ lud.n.quod eſt habens eẽ ab alio:non eſt ſuum eẽꝑ eẽn⸗
tiam:ſed d ens per participationem: ſed illud qð cõue
nit alicui per participationẽ opʒ ibi aliquid eſſe pꝛeter id quod participat᷑: ergo in qualibet creatura eſt aliud ipſa creatura que habet eẽ ⁊ ipſũ eẽ: cum igitur n ſubſtãtijs ſimplicibus eẽntia eſt que hʒ eẽ: relinquitur ꝙ eſſentia ⁊ eſſe differant realiter. C Manc rõem tangit Woct. F.ſn per Woetio de edomadibus ⁊ 5 gent. lib.i.c.⁊⁊ ⁊ in pᷣ?
parte· q.ʒ. ar. 4.in coꝛpoꝛe: pꝛeſertum in quolibetis quo
libeto.⁊.q.⁊.ar.1.vbi ſic ait. Dupliciter aligd de aliquo pꝛedicatur. Vno modo eẽntialiter. Alio modo per parti cipationem. Lux.n. pꝛedicatur de coꝛpe illuminato par⸗ ticipatiue ſʒ ſi eẽt aliqua lux ſeparata: pꝛedicaretur de eo eſſentialiter: ᷣm hoc ergo dicendum eſt ꝙ ens pꝛedicat de ſolo deo eẽntialiter:ẽo ꝙ eẽ diuinum eit eẽ ſubſiſtens ⁊ abſolutum: de qualibet autem creatura pꝛedicatur per participationem. Mulla.n.creatura eſt ſuum eẽ: ſ eſt ha bens eẽ:ſicut ⁊ deus dicitur bonus eẽntialiter qꝛ eſt ipſa bonitas creature aũt dicuntur bone per participationeʒ: quia habent bonitatem vnũũquodqʒ.n.inquantum eſt:bo num eſt: pᷣm illud. Auguſtinus in li.i.de doctrina xp̃iana ꝙ inquantun ſumus:boni ſumus qñcunqʒ auteʒ aligd pꝛedicatur de altero per participationeʒ: opʒ ibi aliquid eẽ pꝛeter illud quod participatur.Et ideo in q̃libet crea⸗ tura eſt aliud ipſa creatura que habet eẽ: ⁊ ipſum eẽ eiꝰ. Et hoc eſt quod boetius dicit in libꝛo de edomadibus:
P in omni eo quod eſt citra pꝛimuʒ: aliud en eẽ ⁊ qp ẽ.
etha.
eẽntia: relinquitur ergo ꝙ eẽntia eſt aliquid aliud abeſſe eins. C Id quod eſt ex pꝛincipijs alicuius cauſa⸗
tum differt realiter ab eo:quia cauſa ⁊ effectus differunt
realiter. C Sed vt dicit Voct. Vanc.in pꝛeſenti lectio⸗ neꝛeẽ eſt ex pꝛincipijs eẽntie cauſatum. C Igitur mani· feſtum relinquitur ꝙ eẽntia ⁊ eẽ differant realiter in om ni ente creato. Et huius opinionis eſt Egidius de roma: Armandus in de eẽ ⁊ eẽntia ⁊ qᷓ; plures alij Doct.la⸗ moſi. C uod autem in deo ſit idem eẽ ⁊ eẽntia: patet: quia neceſſe eſt pꝛopꝛium effectum aſſimilari ſue cauſe ĩ natura. ta ꝙ natura pꝛoducentis ſit tale ſimpliciter: vt natura ignis calidi pꝛoducentis caloꝛem:eſt ipſe caloꝛ:ſi⸗ militer pꝛoducens aſinitatem: eit ivſa aſinitas:natura ꝓ⸗ ducens humanitatem: eſt ipſa humanitas. Bed eẽcſt ꝓ⸗ pꝛius effectus dei: vt infra patebit. dr.ß·⁊ dicitur in libꝰ de cauſis: ergo natura dei eſt eẽ: non quidem pꝛoductuʒ ſed pꝛoducens.ſicut ni ignis phyſice loquendo ett caloꝛ non quidem pꝛoductus ſed pꝛoducens. Manc rationem tangit Doc.in de potentia.q.y. ar·⁊· ĩ coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Pꝛopꝛins autẽ etfectus cuinſlibet cauſe pꝛocedit ab ip̃a ym ſimilitudinem ſue nature: opoꝛtet ergo ꝙ hoc quod eſt eẽ ſit ſubſtãtiavel natura dei· Nec ille poſt pluraali. Td idem pꝛobat doc.. ↄtra gen · lbꝛo pꝛio· c·⁊. ß. rationibus:? in pꝛima parte. q.ʒ. ar. 4 z. rationibus. Et in diuerſis alijs iocis diuerſis rationibus.ideo pꝛo nunc dicta de iſta ſufficiunt.tum pꝛimo quia non eſt ad pꝛopo ſitum queſtionis.tum ſecundo qꝛ mnferius ſpecialis mẽ⸗ tio fienda eſt. C Fed circa pꝛedicta oꝛiunt ſeptem dubi tationes in oœc. S. C ſdꝛima qꝛ repꝛobata eit illa opi nio que dicebat eẽ ⁊ eẽntiam diſtingui ſolum ſecundum nodum ſignificandi. Sed einſdem opmonisvidetur eẽ Woetius in libꝛo de edomadibus ⁊ octo. S. bidem vbi ſic ait. Id qnod eſt ens quãuis ſit cõmuniſſumuʒ Ta men concretiue dicitur. ⁊ ideo participat ipſum eẽ· non per modum qua magis participat minus cõmune· ſed participat eẽ per modum quo concretu ſigniicat abſtra ctum. Hec ille.videtur ergo innuere ꝙ ens ⁊ eẽ differũt ſicut concretum ⁊ abſtracium que differentia eſt ſolum ſecundum modum ſignincandi. quia concretum ⁊ abſtra ctum eandem rem ſignificant.ſicut album ſignificat ſola qualitateʒ ſicut ⁊ albedo.vt pʒ in pꝛedicamentis. ¶ Se⸗ cunda qꝛ dictuʒ eſt in pꝛima ratione cõcluſionis pꝛincip lis ꝙ eẽ eſt extrinſecus adueniens.⁊ nõ de intelleciu eẽn tie. T Sed contra. Gi ſic ſequeretur ꝙ eẽ eẽt accidens. ⁊ per cõſequens quelibet generatioque terminatur adeẽ. eẽt accidentalis.quod eſt contra phm pꝛimo de gſiatione x Doc. S. in diuerſis locis ⁊.y. huius ⁊ in pꝛeſenti le⸗ ctione.⁊ pꝛeſertim in pꝛimo ſententiarum di. ʒ· q.I. àr·⁊ vbi dicit. ꝙ eẽntia huius anime eſt etiam pꝛincipiũ ope randi.ſed mediants virtute ſed eſt pꝛicipium eẽndi ime diate.qꝛ eẽ non eſt accidens · Nec ille. ¶ Tertia quia di
ctum eſt ꝙ in ſunplicibus ſbijs non eſt idem eẽ ⁊ eẽnti
N ed contra. Tlidetur eẽ Voc. S. ſuper boetio dee⸗ domadibus vbi ſit uit. In ſimplicibus neceſſe eſt ꝙ ipſů eſſe ⁊ ic quod eſt ſint vñum ⁊ idem realiter. Bi.n. eſſer alind realiter ipſum qð eſt ⁊ ipſum eẽ: iam non ectſim
plex. Vec ille. NMnarta qꝛ in qumnta rõne dictum eſtꝙ
id quod participat aliquid.eſt alið ab eo qð participar: CSed ↄtra eſt Doc. S.in quolibetis quolihetoꝛ vbi ſupꝛa ſic dicens. ꝙ genus participatur a ſpecie quaſi exñs de ſubſtantia participantis. Illud.n.eſt de ſubſtantia rei qð cadit in eiꝰ diffinitiõe. Ndec ille. Vnde ſequitur ꝙ eſt neceſſe participatum differre a participãte. C Muintq dictum eſt in eadeʒ ratione vbi adducebatur dictũ Poc·
S.in qnolibetis ꝙ ens ſolum pꝛedicatur de deo eẽnti
liter. ¶ Sed contrarium hnius determinatum eſt ſupe
rius.q.⁊.articulo.y.cum de entis vniuocatione ageret⸗
ergo ⁊ð. ¶ Ferta quiaſi in angelis eẽntia a eẽ diinguã
tur realiter neẽium erit g ĩ eis erit compoſitio · Et ſi nõ erunt ſubſtantie ſimplices. Et cum in cis ſuppoſitum*
eẽntia non differant realiter vt infra patebit in ·.
3.
——
Le 4c50l⸗

Aueſtio
. ꝛ3ar.z. ipſa eẽntia erit compoſita. quod tamen eſt con
tra rationem eẽntie earum cum eẽ non ſit pars eſſentie.
¶eptia qꝛ dictũ eſt ẽt:ꝙ ĩ deo eſt idẽ eẽ ⁊ eẽnã. õtra
ꝑ eẽntiaʒ qͥlibet res differt ab alia: ergo deꝰꝑ ſuã eſſentiã diſtiguit ab oĩbꝰalijs:ſʒ ꝑ eẽ nõ diſtinguit:qꝛ oĩa in eẽ
ↄueniũt:igit᷑ ⁊c̃. CAd pꝛimũ aũt dubuũ dicendũ: vt di cit ibidẽ Voc. S.ꝙ eẽ ⁊ id qð eſt.pñt ↄſiderari dupł. Vno yᷣm intẽtionẽ ſiue rãnẽ ſignificãdi. Et ſic ens ⁊ eſſe differũt ſit cõcretũ ⁊ abſtractũ. Alioꝰ pñit ↄſiderari ſecũ⸗ dum ꝙ referuntur ad rem ſiue realiter:⁊ ſic non ſolũ dif ferunt ſecundum modum ſigniſicandi: ſed etiaʒ realiter: t ibidem pꝛobat boetius in rebus creatis: ſecus autem in deo: vt dictum eſt. CSed conſideranduʒ eſt: vt dicit bidem Poc. S. ꝙ circa quodcũqʒ abſtractum hoc ha⸗ ber veritatem ꝙ non habet in ſe aliquod extraneũ quod .ſit preter eſſentiam ſnam:ſicut humanitas ⁊ albedo:⁊
quecũqʒ hoc modo dicuntur cuius ratio eſt:quia huma
nitas ſignificatur vt quo aliquid eſt homo:⁊ albedo vt qᷓ aliquid eſt album:non eſt autem aliquid homo foꝛmali⸗ ter loquendo niſi per id quod pertinet ad rationeʒ ho ⸗ mins: neqʒ album. Miſi per id quod pertinet ad ratio nem albi: ⁊ ideo huiuſmodi abſtracta nihil alienumin ſe
habere poſſunt. Aliter autem ſe habet ĩ his que ſigniſicã
tur in concreto. Maʒ homo ſignificaturvt quod habet hu manitatem ⁊ album vt quod habet albedinem. Ex hoc autem ꝙ homo ſignificat humanitatem ⁊ album albedi⸗ nem:non pꝛohibentur habere aliquid aliud quod nõ per tinet ad rationem hoꝛum niſi ſolum quod eſt oppoſitum his. Et ideo homo ⁊ album poſſunt habere aliquid alið qᷓ; humanitatem ⁊ albedinem. Et hec eſt ratio quare hu manitas ⁊ albedo ſignifieantur per modum partis: ⁊ nõ pꝛedicantur de ↄcretis:ſicut nec aliqua pars de ſuo toto. Mnia igitur ſicut dictum eſt ipſum eſſe ſigniſicatur vt ab
ſtractum ⁊ id quod eſt vt concretum:conſequens eſt ve
rum eſſe quod hic dicitur.ſ.ꝙ id quod eſt poteſt aliquid habere pꝛeterq; quod eſt ipſum.i.pꝛeter eẽntiam: ipſuʒ vero eſſe nihil habet admixtum pꝛeter ſuam eſſentiam. hec ille. ¶ Conſiderandum eſt etiam: vt dicit ibi Voc. S.ꝙ participare eit quaſi partem capere. Ende quando aliquid particulariter recipitur quod ad alterum ptinet. Nlr dĩ ꝑticipare illud:ſiẽ hõ dã ꝑticipare aĩal: qꝛ nõ hʒ naturam animalis hᷣm totam eius cõmunitatẽ.Et eadem ratone ſoꝛ· participat hominem ſili ſubiectum participat accidens: ⁊ mã ⁊ foꝛma:qꝛ foꝛma ſubſtantialis vel acci⸗ dentalis que in ſui ratione cõmunis eſt determinatur ad hoc vel alind ſubiectũ: ⁊ ſimiliter etiam effectus dicitur participare ſuam cãm ⁊ pꝛecipue quando non adequat
virtutem ſue cauſe:puta ſi dicamus ꝙ aer participat iucẽ
ſolis:qꝛ non recipit eam in ea claritate quaẽ in ſole. Mꝛe termiſſo autem hoc tertio mõ participandi: impoſſibile eſt vᷣm duos pꝛimos modos ipſũ eſſe participare aligd: non.n.eſſe participare poteſt aliquid per modũ quo ina teria vel ſubiectum participat foꝛmaʒ vel accidens:quia vt dictum eſt ipſum eſſe ſignificatur vt quoddam abſtra ctum. Similiter etiaʒ non poteſt participare aliquid per modum quo particnlare participat vniuerſale: ſic enim
etiam que in abſtracto dicuntur participare aliquid piit:
ſicut albedo coloꝛem:ſed ipſum eſſe eſt comuniſimum. Vnde ipſum quidem participatur in alijs:non auteʒ par ticipat aliquid aliud. Sed id quod eſt ens quanuis ſit co muniſſimnʒ: tamen concretiue dicitur: ⁊ ideo participat ipſum eſſe non per modum quo magis comune partici⸗
pat minus comunę:ſed per modum quo concretum par ticipat abſtractuʒ. ec ille. ¶Ex pꝛedictis patet ꝙ ſi lo⸗ quamur ſecundum intentionem ⁊ rationem ſigniſcandi: ens ⁊ eſſe non differunt niſi ſicut abſtractum ⁊ concretuʒ. Secd ſiloquamur de eis ſecundum rem ſignifcatam rea liter differunt: vt ex dictis patet. nde illi qui ex modo ſi
gnificandi argumentantur ad rem ſignicatam decipiun/ tur per fallatiam ſigure dictionis ⁊ accidentis. CId ſe⸗ fundum dicendum ꝙ eſſe eſt accidens non per accidens vt patebit in ſequẽnbus: ſed large accipiendo accidẽs.ſ.
bꝛoomni eo quod non eſt de eifentia aut intellectu quid
ditatiuo alterins: vñ dicit Doe. S. in qͥlibetis qlibets.
22..27. ar.p̃oad vltimũ ꝙ eẽ eit accidẽs nõ quaſi ꝑ ac
cidens ſe habẽs: fed quaſi actualitas cuiuſlibet ſubſtãtie. Slnde ⁊ ipſe deus qui eſt ſua actualitas ẽ ſuum eſſe hec ille. CAd ʒn dðmnꝛſicut dicit Woc..ibidẽ g cuʒ Sim plex dicatin aliquid ex eo qð caret cõpoſitione: nihil ꝓ⸗ hibet aliquid eſſe ᷣm aliud Simplex inquantũ caret cõ poſitione aliqua: quod tamẽ nõ ẽ oĩo ſimplex.vñ ⁊ ignis ⁊ aqua dicunt ſimplicia coꝛpoꝛa inquãtũ carẽt cõpoſitio ne que eſt ex cõtrarijs:que innenit᷑ in mixtis. Quoꝛũ tñ vnũqðqʒ ẽ cõpoſitũ tã ex partibns quantitatis: qᷓ; ex mã ⁊ foꝛma. Si ergo inuemant᷑ alique foꝛme nõ in materia vnaquaqʒ eaꝝ eſt quideʒ ſimplex qntum ad hoc ꝙ caret materia:⁊ per ↄſequens qntitate que eſt diſpoſitio ma⸗ terie:qꝛ tamen quelibet foꝛma eſt determmata ipſo eſſe nulla eax eſt ipfuʒ eſſe:ſed eſt habẽs eſſe. Et ſic nulla eaꝝ
eſt nẽ ſunplex. Hee ille. Vinde pʒ ꝙ ibi Woecius loqui
tur de ſimplici ſubſtantia que eit ſinplex in nine ſimplici tatis.ſ.de deo in quo eſſe ⁊ eẽnꝰ nõ diſtinguũtur. ¶ Ad quartam vero dubitationẽ reſpondet Voc. G.in quoli⸗ betis ibidem ſie dicens. Sed ſciendnʒ eſt ꝙ aliquid par⸗ ticipat᷑ dupliciter. Vno modo quaſi exiſtens de ſubſtan tia participantis:ſicut genꝰ participat᷑ a ſpecie. Moc aũt modo eſſe non participat᷑ a creatura. Ilnd enim eſt de ſubſtantia rei:quod cadit in eius diffinitione. Ens autem non ponitur in diffinitione creature:qꝛ nec eſt genns nec differentia. VUnde participat᷑ ſicut aliquid nõ eyiſtens de ſubſtantia rei.⁊ ideo alia q̃ſtio eit an eſt ⁊ quid eſt. dec ille. C Acd qntum dicenduʒ ᷣm Doc. S. in quolibetis: vbi ſupꝛa.ꝙ ens ſi ſumatur nominaliter non ſoluʒ pꝛedi catur de deo per eſſentiaʒ:ſed de deceʒ pꝛedicamentis. ſed ſi accipiat᷑ participialiter:ſie ſolum de deo pꝛedicat eſſentialiter. Ande ibideʒ ſubdit dicens. Sed veruz eſt ꝙ hoc nomẽ ens 6ʒ ꝙ ipoꝛtat eẽntiã cui ↄpetit hmõi eẽ: ſignificat eſſentiã rei:⁊ diuidit pꝑ.x.gna:ij tñ vninoce: qꝛ eadẽ rõne ↄpetit oĩbꝰeẽ:ſubijs ꝗdẽ ꝑ ſe:alijs voalr. hec
ille· C Ad ſextã dubitationẽ dðʒ ſiẽ diẽ Voc. S.ĩ qͥlibe⸗
tis q̃lbeto ⁊ꝛvbi. ð. ꝙ in angelo ẽ cõpõ e eẽ ⁊ eẽnnð tñẽ cõpõ ſiẽ ex ꝑtibꝰſube:ſʒ ſiẽ ex ſuba ⁊ ex eo qð adhẽt
e.5 ule.⁊ ſubdit ĩ ſolone ad pᷣnꝙ ex his q̃ͥ ſil ungunt relingtur aliqũ vna res 3ꝰ.ſicuti ex aĩa ⁊ coꝛpe cõſtituit᷑
hũanitas que eſt hõ. Snde hõ cõponit᷑ ex aĩa ⁊ coꝛpoꝛe ſicut vna res tertia:aliquãdo aũt ex his que ſimul iungun tur nõ reſuitat res tertia:ſed reſultat quedã rõ cõpoſita:ſi cut rõ hois albi reſultat ĩ rõnẽ hoĩs ⁊ rõnẽ albi:⁊ ĩ talib? aliqd cõponit ex ſeipſo ⁊ ex alioꝛſicut albũ ↄponit᷑ ex eo qð eſt albũ:⁊ ex albedine. dec ille. C Ad vltimã dubi tationẽ riñidet Voc. S. in de poꝰ.q.y.⁊r.⁊0. Vbi ſic ait ꝙ
eẽ diuinũ qð eſt eins ſuba nõ eſt eſſecõe:ſed eſt eẽ diſtin
ctũ a quolibet a io eſſe. Eñ per ipſũ ſuũ eẽ deꝰdiffert a q libet alio ente. ec ille. ¶ Jed ↄtra ei cui nõ ſit additio eſt eẽ cõe oibus. ſed ſi deus ſit ſuum eẽ erit ens cui non fit additio: ergo erit omnibus cõe. ¶ em ſi eẽ dei eiß; dif ſinitum ⁊ diſtinctum ab alio eſſet limitatuʒ. Cum vnum quodq; differt ab alio aliqua differentia pꝛopꝛia. ¶ Ad
pꝛimam replicam reſpondet Woctoꝛ. B. in de potentia
vbi ſupꝛa ad ſextũ dicens ꝙ ens cõe eſt ens cui non fit ad ditio. De cuius tñ ratione non eſt vt ei additio feri non poſſit. C Sed eẽ diumum eſt eſſe cui non ſit additio: ⁊ de eius ratione eſt vt ei additio fieri non poſſit. Ende eẽ duunum non eſt eſſe commune hec ille. Idẽ dicit in pꝛi
ma parte. q z. ar. quarto ad pꝛimum. CAd ſecundam
replicã rñdet Doc. S.in de po.q.i.ar.⁊o. ad.ym. dicẽs ꝙ aliqd pᷣt eẽ diſtinctũ duplr.vno mõ ꝑalið ſibi adduũ ſicut bõ diſtiguit᷑ ꝑ rõaleʒ dẽiaʒ ab aſino.⁊ talẽ diſtinctũ opʒ eẽ finiꝛqꝛ adiũctũ determĩat illud ad aligd.alio mõ
ꝝ ſeipſũ ⁊ ſic deus eſt diſtinctꝰab oĩbus alijs rebꝰ.⁊ hoc
eo ipſo qð nihil ei addere eſt poſibile. NMec ille. Cx pꝛe dictis elici prit mlta ⁊ ſolẽnia deã Moc. S.qᷓ vtilia ſi his
in ſeq̃ntibꝰtractabũt᷑ ĩ ſeq̃nti arꝰ ⁊ ĩ.yo. huiꝰ.q.iʒ. ar.ʒ-
— mnmn ergo dicendũ ꝙ illa res queẽ Ad pmum whai eſt ens ꝑ ſe ſic ꝙ nõ
foꝛmalr dependet ab alio.ſicut intellexit phus. bene tñ

en ens ab alio effectiue:ſicut oẽ ens creatuʒ hit eſſe depẽ⸗ dens a pꝛima cauſa. Tnde Doc. S.in pᷣ ſniax dið· q·l. ar.⁊o.ad zn dicit: ꝙ eſſe creatum non ẽ per aliquid aliud ſi per dicat cãm foꝛmalem intrinſecã. Immo ipa foꝛma eſt creatura. Si aũt dicat cãm foꝛmalem exemplareʒ vel cãm effectiuam:ſic eit per diuinum eẽ:nõ x ſe · ec ile. Vnde per hoc pʒ ſolutio ad ð n. ¶Ad ⁊n dðm:ꝙ eẽ? eſſentia non generant᷑ ꝓpꝛie. Et ſi generent ad gatione alteriꝰ tñ adpnc vnũ pᷣcedit nãliter reliquũ. Mã ↄſtituẽs pꝛecedit ↄititutũ. Sed eẽ dr̃ quaſi ↄſtitutũ per pꝛincipia eſſentie: vt dicit Poc. G. in pñti lectiõe:igit᷑ arg nõ cõ ciudit vt ex pꝛedictis pʒ. ¶ Ad z dðm:ꝙ qñ aliquacò ueninnt alicui vᷣm ſbamn:ita ꝙ ſunt de intellectu ⁊ quiddi tate illius: ſunt idem realr:non ti opʒ ſiconueniunt alcui per additũ aliqð ʒꝛnñi illud additũ non ſi de itellectu ei cui additur:ſicut eſt eſſe. Ad n dðmn:ꝙ eſſe non ſolũ eſt effectus eẽntie in generè cãe foꝛmalis: ſed ẽt finalis ⁊ cauſalis aliquo mõꝛ vt infra patebit. Mtrum aũt effectus caũſe foꝛmalis ⁊ foꝛma differãt realr ifra patebit. ¶ Ad ym dðin:ꝙ dicit Antonellus archießs ꝙ recipere pᷣſup⸗ nit eſſe eẽntiale:non aũt eſſe exũtie: dicit enim ꝙ recipere pꝛeſupponit eſſe:non eẽ qð recipit:ſᷓ aliud yt ſic et actuã lerecipiatur in eẽntia ⁊ ſic eſſe eẽntie ᷣm noſtrů modũ in telligendi pꝛeintelligit᷑. Idec ille. C Bed vr̃ bec reſpon/ ſio nullanam eſſe eẽntie eſt idẽ ꝙ ipſa eẽntiavt ipemet cõ cedit:ideo cũ recipere pꝛeſupponat eẽ: eſſentia non pote⸗ rit recipere niſi ſit actu quod voluit argn. ¶ Picendũ eſt ergo ꝙꝙ aliqd dicitur recipere aliud duplr· Vno mõ ſicut ſubiectũ acciis vel perfectũ impfectũ aut agens actualem cauſalitatẽ: ⁊ tale recipere pᷣſupponit eẽ actualis exiſtẽtie: ſaltem pꝛioꝛitate nůlis oꝛiginis. Alio mõ aliquid dr̃ reci pere ſuam pꝑfectionẽ ſicut inã foꝛmã vel potentia actuali tatem ⁊ tale reciꝑe non pᷣſupponit eẽ exiſtentie ſed ſimul junt ⁊ non ſunt pꝛopꝛio gradu exiſtendi. CAdõn dðm: ꝙ creatio pꝛopꝛie terminat᷑ ad totuʒ cõpoſitũ tanq; ad id quod creatur: ad etẽ̃ vero tanqᷓ; ad id quo aliqd creat: vt dicit Voc. S.in pᷣmapte.q.4 Var. 4 · ad pᷣni. ¶ Ad dicendũ:ꝙ ens põt capi duplr.inno inõ noœĩaliter. Et ſic ſubſtantia eſt ens per ſe. Alio mõ ꝑticipiali. Et ſic ſolum pumũ ens per ſuã eẽntiã: ⁊ non per aliqd ſuperadditũ:ſi cut dictũ eſt. ¶ Mec valet inſtantia de vnitate:veritate: ⁊ bonitate: qꝛ vnitas addit ſolũ in diuiſionẽ enti: ⁊ bonitas ſolum addit reſpectũ ad voluntatẽ:⁊ veritas oꝛdinẽ ad i tellecinmn. Sed eẽ ſupꝛa eẽntiã non ſolũ addit relationem aut pꝛinationẽ: ſed actũ efficienter:qui realiter diſtinguit ab eſſentia. ¶ Eſt ti aduertendũ g eẽntia capitur duplr⸗
no mõ pꝛo illo qð capit eẽ. Et ſic accipit᷑ ſemper in ꝓ·⸗
poſito a Voc. S. Alio mõ pꝛo illo actu eẽndi quo in alio recipitur:⁊ quo aliqd imediate dicit ens: ⁊ ſic credo ꝙ accipiatur ab Alberto in diuerſis locis. ¶ducrtenduʒ tamen eſt ꝙ Paulus de venetijs in pᷣnꝰ vltime partis ſũ me ſue methaphyſice pꝛobat ꝙ eſſentia nõ diſtinguit᷑ rea liter ab eſſe tribus medijs. ¶ Pꝛimo ſic. Nã ſi eſſentia diſtingueret᷑ realr ab eſſe: illð et haberet eẽ ab aliq alið: ⁊ ilud alind hʒ eẽ foꝛmalr per aliud eẽ:⁊ ſic in infinituʒ: pꝛobat ↄñtiam:qꝛ ſi eẽ eſt non per alind eẽ̃:per idẽ eẽntia eſt ⁊ non per aliud eſſe. ¶ Becũdo ſi eſentia diſtingue/ retur realr ab cẽ: vnũ eẽt altcro pꝛius · ſed ilud qð eſt al⸗ tero pꝛius:ſtat eẽ abſqʒ ſuo poſterioꝛi ſine contradictiõe:
ergo ſtat eẽntiam eẽ ſine eẽ vel ecõuerſo qð eſt ĩpoſſibile.
C Certio. Bi eſſe diſtingucretur reair ab eẽntia: vel illð eſſe eẽt foꝛma accidentalis: vel ſbalis non accidentalis:qꝛ ſubſtãtia nõ hʒ eẽ ꝑ accũs:nec foꝛꝰ ſalis: qꝛ ex pluribus exiſtentibus in actu non ſit vnũ tertiuʒ. ¶ Ped dðᷣm:ꝙ iſte venerabilis ſophiſta male fallatiã equocationis ſub⸗ terfugere ſtuduit. Inciditn. cecus in foueam quaʒ fecit. CAd p̃n.n.argm dðm:ꝙ eẽ non hʒ eẽ ab aliquo foꝛma liter:ſed eſt id quo aliqd hʒ eẽ:licet tñ dependeat a pma cauſa effectiue: ſicut dictũ eſt ad ᷣmuʒ argumentum ar. ¶Td ſecundũ dðᷣm:ꝙ eẽ pᷣcedit eẽ oꝛdine inherentie:ſᷓ qᷓ;tum ad actualitatẽ eẽpᷣcedit eẽntiaʒ: vt in articulo ſequẽ ti patebit. Advltimũ dðm:ꝙ ex duobus exiſtentibus
Metha.
in aetu: vt ſic non ſit vnum tertium: tamen ey duobus in actu exiſtentibus inquantũ vnũ eſt poteniia reſpectu alte rius:bene fit vnũ tertium:vt ſupꝛa dictũ eſt. Unae quia eſſentia eſt potentia reſpectu eſſe:non eit inconueniens ꝙ ex eis conſtituat᷑ vnũ tertiũ. ¶nde pʒ ꝙ rõnes eius pue riles ſunt ⁊ minime ſolutiõe digne. CAd 3n pʒ ſolutio ex dictis ad pn. ¶ Ad ↄn dðm:ꝙ dupley eſt potentia:q̃ cdam eſt qne eſt admixta pꝛiuationi ad foꝛmã. Et ſic verũ eſt aſũptũ. Alia eſt potentia ad actualitatẽ. Et ſic nõ opoꝛ tet ꝙ potentia pᷣcedat actum:niſi ſᷣm eẽ ꝙ habuit in potẽ tia actiua pꝛoducente. CAd.ion dðʒ: ꝙ ſicut mã nõ eſt ſuns actus ſcd foꝛma:ita eſſentia non eſt ſuum eſſe. Et ſic argumentũ magis concludit pꝛopoſitum qᷓ; oppoſitum. ¶ Acd vndecimũ dicendum:ꝙ eſſe eit aliquid.ſʒ non eſt aliquid ꝑ aliquid ſuper additũ.qꝛ non eſt id quod eſt:ſed eſt id quo aliquid eſt. Vnde Argumentũ non concludit. CAd duodecimũ dicendũ.ꝙ duplex eſt accidẽs.quod. cam eſt pꝛedicamentale. Et ſic inter ſubſtantiã ⁊ accidẽs non eſt mediũ:capiendo ſubam pꝛo oia illo quod ponit in pꝛedicamento ſube per ſe vel reductiue:⁊ ſimiliter ac cidens. Aliud eſt accidẽs pꝛedicabile:quod fluit a pꝛinci pijs indiuidui. Et inter tale accidens ⁊ ſubam bene cadit mediũ.⁊ licet eiſe ſit ſuba accipiendo ſubaʒ: vt dictuʒ eſt non ii eſt ſuba capiendo ſubam vt idem eſt cum eſſentia ⁊ quidditate:ſicut in quinto huius patebit.q.ð · ar. 1. hãc autem ſolutionem innuit doc. in pꝛima parte.q.y7.arꝰ. pꝛimo ad quintũ. Cſid vltimum dicendũ:ꝙ illc aricu lus pariſienſis intelligitur dũmodo illa quem ſunt diſtin cta realiter:nõ hñt neceſſariã habitudinem adiuiceʒ.ſcd in pꝛopoſito eſſentia ⁊ eſſe habent neceſſariam habitudi⸗ nem adinujicem: ita ꝙ vnuʒ non poteſt actu eſſe ſine alio. ¶Ibiĩ vpoc. S. Eſſe.nrei.q;uis— alið ab— et ic pꝛocedit᷑. Videt
9 S qumtum n adueniat eẽn
tie ſicuc accñs. Mam Doc. S. dicit in quolbe
tis quolibeto.⁊0. q.ꝛ. ar.i. Tnde cum oœẽ qðẽ
pꝛeter eẽntiã re ðleat᷑ accis: eẽ qð ptinet ad qõnẽ an eſt: eſt accũs. Vec ille. Ergo de mente Woc. S. vẽ eſſe ꝙet ſit accidens. ¶ᷓ.ꝛ0. Ibidẽ dicit ꝙ eẽ accis pticipat᷑ ſiẽ aliquid non exſis de eſſentia rei. Et ideo alia eſt qõ anẽ⸗ ⁊ queſtio qd eſt. Idec ille. Bed oœẽ tale eſt accis: q cœẽ id quod eſt de a reueſt de eẽntia eius:igit᷑ idem qð pꝛꝰ⸗ CP 3. Lqmentatoꝛ yꝰ huins dicit ꝙ iſta ꝓpõ ſoꝛ. ẽ de accidentali pdicato ſᷣm ꝙ ĩpoꝛtat entitatẽ rei vel veritate pꝛopoſuiõis: igit᷑ vñ ꝙ eſſe ſit aceñis. Cꝙ · 4· Doc. S. in de nã generis dicit: eſſe aũt cuiuſlibet rei citra pꝛimũ: accidens eſt: cum qcqd ſit de eſſentia rei:cadatĩ eins diſ⸗ finitione: eſſe aũt non pertinet ad diffõnem rei: cum res duffiniri poſſit ẽt ſi eſſe non hẽat. Nec ille. ergo eſt accñs. CP.. In quolibetis vbi ſupꝛa dieit Doc. G. ad vln ꝙ eſſe eſt accñs:qjſi actualitas cuiuſlʒ ſbe:ergo ⁊c̃. Cp⸗ 6. Id quod põt adeſſe ⁊ abeẽ alicui: eſt accñs alicuius: vt pʒ pᷣmo topycoꝝ: ſʒ eſſe pt adeſſe eẽntie vt de ſe ma⸗ nifeſtum eſt:ſilr põt abeſſe: vt pʒ de eſſenie rõnalis poſt ſeparationẽ a coꝛpoꝛe:quod quidẽ manet ideʒ exis: ⁊ iñ eſentia.ſ.humanitas non remanet:cum coꝛrũpat᷑ cœꝛpꝰ: ex quo cũ aĩa componit᷑ humanitas. Igitur ac̃. CP· V Icd quod aduenit alicui ab extrinſeco:⁊ non eſt de intelle ctu eius: eſt ſibi accntale: vt ſupꝛa aſſumptum eſt· ſed eſſe eſt hniuſmodi.ergo ⁊c̃. Cp.. Pſſe participat ab eẽn tia.ſicut abſtractum a concreto.vt dicit Woetius ⁊ Voc. S. in libꝛo de edomadibus. Ped abſtracta reperiuntur in genere accidentis dumtaxat.igitur ⁊c̃. Cp.. Mꝛo pꝛium eſt accidentis inherere.ſed eſſe inh eret eſſentie. ſibi accidit: vt dicit Poc. S. in de potentia.q.y. artieulo ſecundo:ergo idem quod pꝛius. TP.Io. Pꝛopꝛium eſt ſubſtantie per ſe eſſe: vt patet in pꝛedicamentis ſed eẽ creatum eſt ſuſceptum in alio.ſ.eſſentia: vt ex ſupꝛadictis patet: igitur ⁊c̃. ¶ Bed contra eſt Voc. G. in pꝛeſenti le ctione dicens:eiſe.ñ. rei quãnis ſit aliud ab eius eſſentia⸗ non tamen eſt intelligendum ꝙ ſit aliquid ſupadditũ ad modũ acctis· hec ille. CP · No. In pᷣ ſaxꝝ diz—

uiktuin igbunt imnii (inut n in
cumizu
ntuut
—
Ictuün
—
0daioin de:oiſun qs s ſhnw nemmi 8 pchului ppn m duihin dolumut dmaneni pet — ꝙ u Doe bda .. nl icbmani⸗ ncut dorbi uu dciru wmn
iwi
ubn wan
1e.5.4
n en e. et
Mueſtio
urꝰ.⁊. ad ſecundum.ſic dicit ꝙ eẽnti ipſius anime ein cipiuʒ operandi:ſed medianie virtute:p̃ncipium autem
eſſendi eſt ĩimediate:qꝛ eſſe non eſt accidens.MMec ille.
¶D ꝛꝰ. Doc. S. in pꝛima parte.q.y7. arꝰ. pᷣmo in coꝛ poꝛe: ⁊ in pꝛimo ſniaꝝ: vbi ſupꝛa.Et phus in ʒꝰ phycoꝝ dicunt ꝙ ad idem genus ꝑtinet poꝛ ⁊ actus: ita ꝙ ſi act? ſit accidens: opoꝛtet ꝙ potentia ſit accidẽs: ſed eſſe com⸗ paratur ad eſſentiam ſicut actus ad potẽtiaʒ: vt diẽ̃ Doc.
S.in de potẽtia.q.y.arꝰ.⁊v.igit᷑ ⁊c̃. Bi eſſe eſſet accidẽs
opoꝛteret dicere ꝙ eẽntia eẽt accidẽs.qð falſuʒ eſt ð eẽn⸗
tia ſube:de qua hic loquimur.
Reſi ondeo dicenduʒ ꝙ accidẽs accipitur P* tripliciter. Sno modo pꝛo ac cidente pᷣdicabili: quod.ſ.fluit a pꝛincipijs indiuidui. Et talia ſunt duplicia: vt dicit oc. S. in de anima.q.vni⸗ ca.arꝰ.i⁊.ad.ym. Mam quedaʒ habent cauſam ꝑmanen
tem in ſubiecto. Et hec ſunt accidentia inſepabilia: ſicut maſculinũ ⁊ femininuʒ · Alia ſunt que habent cauſam nõ
ꝑmanentẽ in ſubiecto. Et hec ſunt accidẽtia ſepꝑabilia: ſiẽ ſedere ⁊ ambnulare. Inter autem accidẽs pꝛedicabile ⁊ ſubiectum eſt mediuʒ.ſ.accidens ꝓpꝛiuʒ:qð fluit a pꝛin cipijs ſpeciei: vt dicit Doc. S.in pꝛima parte.q.y. arꝰ. pꝛimo ad yn. Alio modo accipit accidẽs pꝛo accidente Pdicamentali: quod ſe extendit ad accidens ꝓpꝛiuʒ ⁊ cõ⸗ mune. Et dicit᷑ accidẽs quod diſtingnit᷑ ↄtra ſubſtantiã. Inter tale vero accidẽs ⁊ ſubſtantiaʒ: nihil cadit mediuʒ accipiendo ſubſtantiaʒ pꝛo omni illo quod ponit᷑ in pꝛe⸗ dicamento ſubſtantie per ſe ſiue reductiue. ꝙt tale acci⸗ dens eſt de genere accidẽtis. Tertio modo accipit᷑ acci⸗ dens generatr.ſ.pꝛo omni illo quod nõ eſt de eſſentia et de intellectu quidditatino alterius. JMo autẽ vltimo inð accipiendo accidens nõ opoꝛtet ꝙ quodlibet accidens ſit de genere accidẽtis:ſed aliqð accidẽs ſic acceptum eſt de
enere ſubſtãtie. Species.n.accidit generi:⁊ indiuiduũ ſpeciei. Vnde dicendũ ꝙ eſſe non eſt accidẽs duobus modis pꝛimis: ſed bene tertio modo ſicut etiam dicit Doc. S.in pꝛimo ſniax.di.q.⁊?.arꝰ. 30. ſup littera. Et Albertus in pᷣma parte ſumme.q.s. C Fcðam partem huius cõcluſionis ꝓbant omnes rõnes ante oppoſitũ ad⸗ ducte. Sed pꝛimã parteʒ ꝓbant rõnes poſt mcõtrarium adducte. Cꝙ ꝛꝰ. Moteit ſic ꝓbari. Si eẽ eſt accidẽs de
genere accidẽtis:ſequit᷑ ꝙ nulla erit generatio ſubſtãtia
lis. Lõſequẽs eſt falſuʒ: ⁊ ↄtra phm p de generatione. patet ↄña:ꝛ generatio 5ᷣm quid diſtinguit᷑ a generatiõe ſimpliciter:ſiẽ accidẽtalis a ſubſtãtiali ᷣm phm pÿmo de generatione:qꝛ generat:o ſimplex ſine ſubſtantialis ter⸗ minatur ad eſſe ſimpk ſiue ſubſtãtiale. Et generatio m quid ſiue accidẽtalis terminat ad eſſe ðᷣm quid ſiue acci⸗ dẽtale. Si ergo eſſe quodlibet eſſet accidens de genere accidẽtis: nulium eſſet eſſe ſimpliciter:cum eſſe acciden ⸗ tale ſit eſſe ᷣm quid. Mec valet dicere ꝙ vocat᷑ genera⸗ tio ſubſtantialis:qꝛ terminat᷑ ad foꝛmã ſubſtantialem:⁊ nõ ad eẽ ſubſtãtiale:qð tamen ſi dicat. C Lontra genera tio eſt ꝓgreſſiode nõ eẽ̃ ad eẽ̃:vt pʒ.ꝙ. phyſicoꝝ. Auis enim eit ſane mentis qui diceret ꝙ terminus generatio⸗ nis nõ ſit eſſe. CItem de rõne foꝛme eſt dare eſſe.voca tur ergo foꝛma ſubſtãtialis qꝛ dat eſſe ſubſtãtiale:⁊ dicit ſoꝛma accidẽtalis:qꝛ dat eſſe accidentale. Si ergo foꝛmna quelibet dat eſſe de genere accidentis: nulla erit foꝛma ſubſtantialis que dabit eẽ ſimpliciter igir non ſolũ pue/ rile eſt: ſed fatuum eſt dicere ipſuʒ eſſe ſubſtantiale eſſe de genere accidentis pᷣdicamentalis vel pᷣdicabilis:puta ꝙ eſſe humanuʒ ſit de pᷣdicamento accidentis.cõſtat.n. ꝙ eſſe qntum eit eſſe de genere quãtitatis eſſe quale de genere qualitatis.⁊ ſic de alijs. Sed quare eſſe huma⸗ nun degenerabit ſeipſuʒ quod nõ in pᷣdicamento ſubſtã tie locabit᷑ faltem reductiue ſicut actus ⁊ potentia redu⸗ cuntur ad ſuum ꝓpꝛiuʒ genus: foꝛſan tales pueri ponẽt
ndecimũ pᷣdicamentũ:in quo eſſe humanum locabunt.
CAduertenduʒ eſt tamen pᷣmo ꝙduplex eſt eſſe.ſ.ſub ſtantiale ⁊ ſimpliciter:ſicut eẽ aninatum. Aliud eit eſſe accidentale:ſicut eſt eẽalbum. Eſſe auteʒ accidentale hůj
eſt in p̃dicamento accidentis. ſed eẽ ſubſtantiale eñ de ge nere ſubſtantie reductine tamen. CElnde etiam eſt ad⸗ nertendum ſcðo ꝙ tripliciter aliquid ponitur in pꝛedica mento ſubſtantie.?lno modo per ſe:ſicut genera ⁊ ſpe⸗ cies. Et illa que ponunur in recta linea pꝛedicamentali. Alio modo per alterũ:ſicut differentie que a latere po⸗ nuntur. Tertio modo per accidens.ſ.reduetiue. Et hoc qntupliciter. vno modo ſicut motus reducitur ad ſuum pᷣdicamentuʒ cum ſuo termino ad quẽ. Alio modo ſicut
pꝛiuatio ad habituʒ. Tertio modo ſicut unpfectũ ad pfe
ctum. Quarto modo ſicut pᷣncipiũ ad p̃ncipiatũ. Nuinto modo ſicut actus ad potentiaʒ: vel ecõuerſo. ¶ Bed vl⸗ terius pꝛo diuerſaruʒ ꝓpoſitionuʒ in dinerſis locis ad⸗
ductarũ maoꝛi cõcoꝛdantia. C Aduertendum eſt tertio
diligenter: vt dicit᷑ in tractatu de cõco:dantijs qui attri⸗ bnuntur Doc. S.a quibuſdam ꝙ eẽ habet comparatio⸗ nem ad pᷣncipium eſſendi ⁊ ad ipfuʒ quod eſt. vnde eſſe nõ ſe habet accidentaliter ad ipſum pᷣncipium eſſendi.ſʒ ad quod eſt ſi non ſit ſuum eſſe.quod in deo ſoluʒ locum habet. Et hoc patet:quia eſſe albnʒ nõ eſt accidens habi to reſpectu ad albedinem:que eſt pꝛincipiuʒ eſſe albi in quo ſolum eſſentialiter eſt albedo. Ad ipſuʒ vero ſubie⸗ ctuʒ comparatuʒ eſſe albuʒ eſt accidens.per quẽ moduʒ
eſſe rei animate habito reſpectu ad pꝛincipium: vt eit ta⸗
us eẽ pꝛincipiuʒ: eẽ non eſt accidens:quia natura cius vt pncipinm eſt in hoc octauo eẽ ſaluatur. ¶ Pꝛimuʒ eniʒ foꝛmale eẽndi p̃ncipiuʒ eſt eẽ:per quod quelibet foꝛma dicitur cauſare eẽ:vnde foꝛma nõ dat eẽ ſue materie qð
dicitur actus:niſi ipſuʒ eẽ quod eſt etiaʒ actus ipſius foꝛ
me.quod tamen dicitur ſequi foꝛmaʒ:qʒ in oꝛdine vnio nis ita ſe habet:quia eẽ abſolutum nulli materie vnitur: cum in nullius compoſitioneʒ cadat:⁊ ideo per foꝛmaʒ neceſſe eſt tribui mãe ⁊ non per ſe. Inde eſt ꝙ reſpicien do oꝛdinem inherentie:foꝛma eſt pꝛincipium ipſius eẽ. reſpiciendo vero ad ipſius actualitateʒ ipfius materie ſi⸗ ue ipſius compoſiti:eſſe eſt pꝛius qᷓ; ipſa foꝛma. Sic igi tur ſi fiat reſpectus ad ipſuʒ pᷣncipium eſſendi in compo⸗ ſuoꝛeſſe non erit accidens.ſi vero fiat reſpectus ad ipſuʒ quod eſt vt ad angelum vel quodcunqʒ aliud: eſſe erit ac cidens:quia ipſum quod eſt poteſt intelligi ⁊ diffiniri ꝑ dꝛationein indicantem quod quid eſt:etiam ſi non ſit nec per aliquam ꝓpoſitioneʒ dici poſſet ipſum eſſe:cum ſuũ eſſe non ſit ipſum ens. Vnde licet in angelo ſit idem id quod eſt:ſuppoſitum.ſ.⁊ pꝛincipiuʒ eſſendi: non tamen Ppter hoc ꝙ accidẽtaliter ſe habet reſpectu vnius: eſt ac cidens reſpectu alterius. Differunt enim in angelo eſſen tia ⁊ ſuppoſitumn ᷓᷣm rationeʒ ⁊ hoc ſufficit ad pꝛopoſi⸗ tum. Mec ibi foꝛmaliter. Que omnia intelligenda ſunt fane accipiendo.ſ.accidens ſicut ſupꝛa expoſitum eſt:pꝛo ommni illo quod non eſt de intellectu alterins. Ld Amum ergo dicendum ꝙg eẽ eſt acci £ P dens:capiendo accidens pꝛo onmi eo quod non eſt de quidditate alterius:ſicut dictũ eſt-non autem eſt accidens de pꝛedicamento accidentis. Et per hoc patet reſponſio ad ſcõm ⁊ tertium. CAd quartum dicenduʒ ꝙ Doc. S.ibidem dicit ꝙ eẽ eſt ac⸗ cidens non per accidens:ſed quaſi actualitas cuiuſlibet ſubſtantie:volens innuere ꝙ eẽ non eit aceidens de pꝛe: dicamento accidentis:ſed ꝙ non eſt de intellectu eẽntie vel ſubſtantie: vt iam ſepius dictum eſt. CAd quintum dicendum ꝙ illud quod poteſt adeſſe ⁊ abeſſe ſubiecto
pꝛeter ſubiecti coꝛruptionem: eſt accidens pᷣdicabile.ſed
eẽ nõ poteſt ſepari ab eſſentia:ipſa eſſentia remanente in
actu exiſtentie. Et qñ ꝓducit᷑ in mediũ de eſſe aie rõna⸗
lis: dicendũ ꝙ q eẽ exſitie aĩe rõnalis iepatur a ↄpoſito: ipſa eẽntia ſen foꝛma totius quod dicit᷑ humanitas non coꝛrumpi fin eẽntiaʒ:ſed ſolũ m modũ eẽndi: vt infra declarabit᷑ · Et qñ dicitur ibi⸗nõ remanet coꝛpus. ergo neqʒ humanitas. ¶ Dicendũ ꝙ lʒ nõ remaneat coꝛpus:
remanet tamen in aĩa eẽntialis habitudo ad coꝛpus. ñ humanitas manet l eſſe habituali ⁊ realr:lʒ nõ actuab:
5m omnẽ moduʒ eſſendi. ¶ Ad ſextũ dðm ſ adpᷣ.

Quarti
CAd ſeptimum dicenduʒ ꝙ triplex eſt abſtractuʒ. qð; dam eit abſtractũ a ſubiecto ꝓpꝛie ſumpto:vt albedo eſt
abſtracta a ſubiecto.Et ſic in genere ſubſtantie nõ ſunt ab ſtracta. Iliud eit abſtractũ ab inferioꝛibꝰ:ſicut humani⸗ tas abſtrahit᷑ a ſoꝛte. Et ſic in genere ſubſtãtie reperitur abſtractuʒ. Aliud eit abſtractuʒ et ab inferioꝛibꝰ ⁊ a ſub⸗ lectoꝛſicut albeytas. Et tale etiaʒ reperit᷑ ſolũ in genere accidẽtis. E ſſe eniʒ eſt abſtractuʒ ab inferioꝛibꝰ. Mõꝗ⸗ dem vm rem:ſed vᷣm modũ ſignficandi. ¶ Ad octauuʒ dicendũ ꝙ eſſe nõ inheret eſentie ſicut foꝛma accidentã lis:ſed ſicut actus potentie. Mnde ibia Doc. S.accipit inherere largo modo. CAd nonũ dicenduʒ ꝙ ꝓpꝛiumi eit ſubſtantie per ſe eſſe.ſ.ꝙ nonſit in ſubiectoa quo ac⸗
cipiat ſtabilimentũ eſendi.lʒ igitur eſſe creatuʒ ſit rece⸗
ptum in potentia:nõ tamen eſt receptuʒ ſicut accidens in ſubiectoꝛ ſed ſicut actus in poꝰ. Eodem modo cõclude⸗ retur:ꝙ foꝛma ſubſtantialis eſſet accidens. pꝛocedit er⸗ go argumentum ex falſa ymaginatione.
¶Vbi ſupꝛa in Hoc. G.ibi. Mon tamen intelligenduʒ
eſt g ſit alquid ſupadditum ⁊c̃.
4 ſ ſic pcedit᷑. idetur ꝙœ g. 8 ſertum eſſe ſit creatiʒ:⁊ non ab
aliquo ente creato ꝓductuʒ. Mam dicit᷑ in lio de cauſis ꝙ pꝛimũ rerum creataxꝝ eſt eſſe. er⸗
go eſſe eſt creatum:⁊ per ↄſequẽs a nullo alio agente ꝓ⸗
——
ductũ. CP ꝛ. Pꝛopꝛius effectus attribuit ꝓpꝛie cãe:
agentibus. CP 30. Bie
ſed eſſe eſt ꝓpꝛius effectus dei: vt dicit Poc. S.ĩ de po tentia.q.7.ar.⁊0.in coꝛpoꝛe:⁊ in pꝛima parte.q.4Var. F ergo eſſe nõ ꝓducit᷑ per actionẽ alicuius actionis par ticularis:ſed ſolum a deo. ¶ SHed dicebat ꝙ eſſe attri⸗ buitur etiã ſecũdarijs agentibꝰ. ¶ontra ꝓpꝛiuʒ cõue⸗ nit vni ſoli ⁊ ſemp. Si ergo ſit pꝛopꝛins effectus dei vt
non cauſatur a ſecundarijs e fineret ab aliqua foꝛma vel
lueret a foꝛmna totius vel a foꝛma partis.nõ a foꝛma par
tis:qꝛ tunc res nõ poſſet intelligi ſine eſſe exiſtentie.cõſe⸗
quens eit falſum. pʒ ↄnia:qꝛ illud quod imediate fluit a
eſſentia haberet eſſe anteqᷓ; pꝛoduceret eſſe. Kauſa verod
foꝛma partis: eſt de quidditate totius cuiꝰ eſt foꝛma.er⸗ go ſi eſſe exiſtentie ĩmediate flneret a foꝛma partis: eſſet de quidditate totius.⁊ per ↄſequẽs totuʒ nõ poiſet itel⸗
ligi ſine eo neqʒ a foꝛma totius:qꝛ eſſe fluit ab illo quod
actuat materiã:ſed foꝛma totius nõ actuat materiã:cum ipſaʒ materiã eẽntialiter includat.igit ⁊c̃. TP 4pꝛiꝰ
nõ cauſat a poſterioꝛi:ſed eẽ eſt pꝛiꝰ foꝛma:cuʒ ſit actua litas cuiuſlibet foꝛme.igit᷑ cẽ nõ cauſat᷑ ab eſſentia: neqʒ
ab aliqua foꝛma. CP. Si eſſe fiueret ab eſſentia: vel
hoc eſſet in genere cauſe foꝛmalis: vel efficientis: mãlis:
aut finalis:non foꝛmalis: qꝛ foꝛma eſt pars effectus. Si ergo eſſentia eſſet cauſa foꝛmalis ipſius eſſe:eſſe compo neretur ex eientia. Et ſic eſſe nõ eſſet ſimpliciſſimũ neqʒ
materialis:cum ipſa eſſentia ſit foꝛma neqʒ efficiẽtis aut
ſinalis:qꝛ efficiens pꝛius habet eſſe. Et ſic opoꝛteret ꝙ
ſinalis hʒ poſterius eſſe · ⁊ ſic opoꝛteret ꝙ eſſentia hẽret eẽ poſt eẽ.qð eſt incõueniẽs. CP 6ꝰ.I diuerſis agenti
bus vducunt᷑ diuerſi effectꝰ.ſi ergo eſſe ꝓducat᷑ a deo:
nõ poterit idẽ in nñero ꝓduci ab alijs agẽtibꝰ. Tß 5o. Si eſſe ꝓduceret᷑ a foꝛma aliqua: vel ĩimediate a foꝛma
partis vel a foꝛma totius vel mediate nõ ĩmediate:quia
impoſſibile eſt ꝙ vnus effectus ꝓcedat imediate a diuer
ſis foꝛmnis quaꝝ vna p̃ſupponat aliam:ſed foꝛma totius pᷣupponit foꝛmã partis:cum ex ea componat᷑ neqʒ me
diate: q ſic eſſe in inſtanti nõ crearet᷑. qð eſt incõuemẽs. ¶d 3 Pꝛimus effectus attribuit᷑ pꝛime cauſe: vt pʒ
Lect.5 et 2ñ phyſicoꝝ. ſed eſſe eſt pꝛimus effectus: ⁊ non eit ante
ipſum creatum aliquid:vt dicit᷑ in liꝰ de cauſis:⁊ vt di⸗
cit Woc. J in de poꝰ.q.y.ar.⁊0.in coꝛpoꝛe.igit ideʒ qð pꝛius. ¶ o. Si eſſe cauſaret᷑ a ſecũdarijs agentibus: nõ ꝓduceret᷑ ĩmediate a deo: ſed mediantibus illis ſecũ darijs agentibus:ſed cẽ cuiuſlibet ren et cuiuſlibet partis
eins· vt dicit Doc. S. pꝛimo ſniaxꝝ. di 37. q.i.ar. pᷣmo. eſt imediate a deo:eoꝙ nõ ponimus vᷣm tidem aliqueʒ
Metha.
creare niſi deum. Creare autem eſt dare eſſe.igitur at.
¶CD 1p · Ilud quod eſt cauſa eſſe:non poteſt cẽſſare ab operatione qua eẽ dat: vt foꝛmaliter dicit Poc. S.inpÿ⸗ mo ſententiaꝝ: vbi ĩmediate ſupꝛa. Bed quelibet cauſa creata ſaltem particularis ceſlut ab operatione eius: vt vi demus per experientiam.ergo nulla cauſa particularis
poteſt cauſare eẽ.igit᷑ ⁊c. P uꝰ. At ipſe ibideʒ dicit:
ÿᷣm Juẽ. Nec eſt differẽtia inter agens naturale ⁊ agẽs diuinum.quia agens naturale eſt cauſa motus tantuʒ.⁊
agens diumũ eſt cauſa eẽ.videt᷑ ergo ꝙ de mente Poc.
B.ꝙ ſit eẽ nullo modo cauſetur ab agẽte nãli. CP n.
Mnalibet caula efficiente remota: remonetur ſuus effe; ctus: vt ipſe ibidem adducit.ſed remota cauſa creata nõ
remouetur eẽ.ideo remoto edificatoꝛe. non remonetur et domus ſed fieri:cuius cauſa erat: ſed remoto agente naturali non tollitur eẽ effectus · igit videtur omnnmode dicendum ꝙg eẽ non cauſetur ab agente naturali:ſʒ tantũ a deo pꝛopue et ĩmediate. ¶P iz. Doc. B. dicit ibidẽ ad 3mn.ꝙ eẽ rei non poteſt cõſeruari ſine cauſa eẽndi:ſicut nec molus ſine cauſa mouente. Ande ſi ſine aliquo agẽ⸗ te eẽ rei cõſeruaret᷑:illud agens non erit cauſa eẽndi:ſed fiendi tantũ.ſicut ſigillum eſt cauſa fñigure. vnde remoto ſigillo renianet figura:ſicut etiaʒ de edificatoꝛe dictũ eſt. Rec ille foꝛmaliter. Sed manifeſtuʒ eſt ꝙ eẽ rei poteſt cõſernari ſine agente naturali:⁊ ſine agẽte quocũqʒ crea to.igitur idem quod pꝛus. CP 147. Jbidem dicit ad pꝛimũ ꝙ eẽntia diuma eit intra ren qſi operans ⁊ agẽs
cẽ vninſcuiuſqʒ rei.ergo videtur velle ꝙ ſolus deus ſit
cauſa ipfins eẽ. CP 1 Doc. G. in pᷣmns parte.q. 4y. arꝰ.j.in coꝛpoꝛe dicit. Illud autem quod eſt pꝛopꝛus
effectus dei creantis eſt id quod pꝛeſupponitur omnibꝰ
alijs.ſ.eẽ abſolute. Unde nõ poteſt dici aliquid operari diſpoſitiue ⁊ inſtrumẽtaliter ad hunc effectum cuʒ crea/ tio non ſit ex aliquo pᷣſuppoſito quod poſſit diſpon per actionem inſtrumentalis agentis. Mec ille. Midet ergo velle ꝙ eſſe non ſolum non cauſetur ab agente creato pn cipaliter ſed neqʒ inſtrumẽtaliter. CP 160. Doc. B.in
de poĩ.q.ʒ. ar.yin coꝛpoꝛe dicit ſic. Jpſum enim eẽ eſt
cõmuniſſimus effectus pꝛinus ⁊ intimioꝛ omnibꝰalijs effectibus. Et ideo ſoli deo competit ᷣm virtutem pꝛo⸗ pꝛiam talis effectus. Mnde ⁊ in liꝰ de cauſis dicit ꝙ in⸗
telligentia non dat eſſe niſi pꝛout eſt in ea virtus diuina.
Mec ille. Ergo idem quod pꝛius. ¶P V. Po crean
di nõ eſt cõicabilis creature. Ergo illud qð creatur:non pducit᷑ a creatura. ed eẽ creatur: vt dicit᷑ in liꝰ de cau⸗
ſis. ergo ⁊cAſſimnptum ꝓbat Hoc. S. in de poqʒ ar. 40 quattuoꝛ ratiombus.poſſent etiaʒ adduci diuerſa dicta Voc. ᷓ.in diuerſis locis adducta ad idem ꝓban ⸗
dum:que tamen de facili ſolueremtur ſi ea que adducta
ſunt debite declarentur. C ed contra eſt Woc. S.in pꝛeſenti lectione dicens ꝙ eẽ non eſt aliquid uperaddi⸗ tum ad modum accidentis:ſed quaſi conſtitutuʒ per pn⸗
cipuuʒ eẽntie. ¶ 130. Scðᷣm Noc. Z.et phrloſophũ 1c. pꝛimo phyſicoꝝ.tria ſunt pꝛincipia reruʒ naturaliũ duo
quantuʒ ad eſſe.ſ.materia ⁊ foꝛma.zn quantum ad feri
pꝛiuatio. Relinquitur ergo ꝙ foꝛma eſt cauſa ipfius cẽ. CP. Scm Woetihm in ſuis topicis foꝛma eſt
que dat eẽ rei ⁊ conſeruat rem in eſſe.ergo ⁊. CP ꝛo · Hoc. P. in de potentia q.ʒ. arꝰ.3v.dicit ꝙ foꝛma eſt pᷣn cipium eſſendi.ergo ⁊. CP. In pᷣma parte· q.4. arꝰᷓad pꝛimum dicit ſic:nullum igitur ens creatuʒ po
teſt pꝛoducere aliquod ens abſolutum: niſi inquantuʒ et
cauſat in hoc: ſed agens creatum pꝛoducit ens. ergo cau⸗ ſat in eo eſſe. CP ꝛꝛ0. In de potentia. q.7. arꝰ⁊ in coꝛ⸗ poꝛe ſic dicit. mnncs autem cauſe create cõmunicant in
vno effectu:qui eſt eſſe: licet ſingule pꝛopꝛios effectus
habeant: in quibus diſtinguatur. conueniunt igitur in hoc ꝙ cauſant eſſe. Iec ille. C Mꝛeterea vigeſimo ter⸗ tio. In tractatu de natura materie.capitulo octauo dicit quandoqʒ vero eſſe eſt effectus create quando.ſ. agens phycum agit ex ſuppoſitione ſubiecti. Mec ille. ergo ⁊c
equitur ergo ꝙ eẽ non ſolum cauſet᷑ a deo: ſʒ ab agẽnb
particularibus

ompa m bde— du ct* —
Queſtio
pꝛrtichlaribus: lʒ tamen in virtute pꝛime cauſe.
o dicendũ ꝙ quidam ſe de ſco⸗ Reſpondeo ia Doc. ðirmiteraſtrentes
dicunt eſſe de mente Doc. B. ꝙ eſſe ſolũ a deo imedia te creatur:⁊ nullo modo pꝛoducit᷑ ab agente creato:qui
monent᷑ rationibus ante incõtrariũ adductis. Et dicunt
agentia naturalia introducere foꝛmas ad quas ſeqtur eẽ creatum. Sed contra hoc arguitur. Mam ad itrodu ctionem foꝛme:neceſſario ſequit᷑ eſſe:cum pꝛimus gra⸗ dus ꝑfectionis ipſius foꝛme ſit facere rem in actu quod non poteſt fieri niſi introducatur eſſe. Bi ergo eſſe parti culare quodlibet crearet᷑. Sequeret᷑ ꝙ creatio neceſſita retur per agens naturale qð eſt abſurdũ:qꝛ impoſſibile eſt actioneʒ eius qui maxune liber eſt ſicut dicit in crea tione neceſſitari. NH ꝛ0. Pic creatio pᷣſupponeret aliꝗd
pʒ ↄia:qꝛ agens naturale ꝓducit foꝛmã ſubſtantialẽ non
ſolum diſponẽdo: ſed etiã attingendo eſſentiã eius. Bed introducta foꝛma: neceſſario eſt ibi eſſe actu: vt pꝛobat Doc. J. in pᷣma parte.q.oo.ar.⁊. ergo eſſe nõ creat᷑.vel ſ̃ creatur ipſe deus non poterit nõ creare ipſuʒ eſſe:cum neceſſario ſequat: ⁊ ſic neceſſitabit. ¶ ʒo. Hateriamn eſſe ſine foꝛma ↄtradictioneʒ implicat:yᷣm ſcolam Doc. S. ꝓpter hoc ꝙ eſſe habet a ſoꝛma.relinquitur ergo ꝙ foꝛma dat eſſe. Cꝙ motus ⁊ mutationes capiũt de nominationeʒ a termino ad quẽ:ſed terminus ad quem generationis eſt eſſe: vt pʒ pꝛimo de generatione ⁊. vœ. phyſicoꝝ · Si ergo eſſe ſit creatum ⁊ nõ natural pꝛodu⸗ vtum:nulla generatio erit naturalis:ſed quelibet erit ſuꝑ naturalis ſicut eſt generatio hominis: ⁊ adhuc magis.
Alij vero dicunt ipſuʒ eſſe nullo modo creari: ſed ꝓcuci
totaliter a ꝓpꝛio agente in virtute tamen pꝛimi agentis: a hoc eſſe de mente Doc. S.qui mouentur rationibus poſt incõtrariũ adductis. C Sed ↄtra hanc opinonẽ eſt auctoꝛ de cauſis ſicut dictum eſt qui dicit ꝙ pꝛimũ rerũ creataꝝ eſt eſſe:tanq; ratio foꝛmalis creauõis. CP y. In omni actione agẽtis particularis aliquid pᷣſupponit᷑. Sed eſſe abſolutuʒ nihil pᷣſupponit:ſed ab ommbꝰ pꝛe⸗ ſupponitur.ergo creatur. ¶ Mec etiaʒ opinio eſt contra doc.. in de po·q.ʒ. ar?. p̃o.⁊. F. x.yo. ⁊ in multis alijs locis. ¶ Snde pꝛo declaratione pᷣſentis difficulta⸗ tis aduertendũ eſt pꝛimo 5ᷣm Doc. S.in de po.q. 3· ar. 7in coꝛpoꝛe ꝙ actionis alicuius rei res aliqua põt dici cauſa quadrupi. Vno modo qꝛ tribuit ei virtutẽ opandi
ſicut dicit in.v.phyſicoꝛuʒ ꝙ generans mouet graue ⁊
leue:inquantũ dat virtuteʒ per quã ↄſequit᷑ talis mot?ꝰ. Et hoc modo deus agit omnes operationes nature: qꝛ dedit rebus naturalibꝰ virtutes per quas agere poſſint. ſcðo modo cõſernans virtutem dicit᷑ facere actionẽ:ſicut dicitur ꝙ medicine cõſeruantes viſum: faciunt videre. Et ſic etiã deꝰ eſt cã cuinſlibet actiõis nãlis:inqntũ con ⸗ ſeruat virtutẽ nãleʒ in eſſe. Tertio mõ dĩ vna res eſſe cã actiõis alteriꝰ inqntũ mouet eaʒ ad agendũ. In quo non intelligit᷑ collatio aut ↄſeruatio virtutis actiue:ſed appli catio virtutis actiue ad actionẽ:ſicut homo eſt cauſa inci⸗ ſionis cultelli: eß hoc ipſo ꝙ applicat acumen cultelli ad incidenduʒ mouẽdo ipſuʒ · Et iſto modo deus eſt etiam cã actionis cuiuſlibet rei nãlis:vt mouẽs ⁊ appkicãs vir tutẽ ad agendũ. uarto mð vnũ eſt cã actiõis alteriꝰſicut pncipale agens eſt cã actionis inſtr̃i. Et hoc ẽt mõ deus eſt cã oĩs actiis rei nãlis.qnto.n.aliqj cã eſt altioꝛ tanto eſt cõioꝛ ⁊ efficatioꝛ. Et qnto eſt efficatioꝛ:tanto ꝓfundiꝰ ingredit᷑ in effectũ:⁊ de remotioꝛi poꝰ ipſum reducit in actuʒ. Sic ergo deꝰ eſt cã actiõis cuinſliber inqjntuʒ dat virtutẽ agendi:⁊ inqjntuʒ ↄſeruat eam:⁊ inqjntũ eam ap⸗ ꝑlicat actioni: ⁊ inq̃ntũ eins virtute oĩs alia virtus agit. Mec ille qᷓñ oĩa foꝛmair. C Aduertendnʒ eſt vlterius ⁊0
ꝙ eſſe dicit triplꝭ vᷣm ꝙ vult doc. S.in pᷣmo ſniax di. 33 ·d.. ar. ðv. ad pn. Vnoe dicit᷑ ipſa qdditas vel nẽ rei: ſicut dicit ꝙ diffinitio eit oĩo dicẽs:ꝗd eſt eſſe. diffinitio eniʒ qdditatẽ rei ſignificat. Ilio mõ dicit᷑ eiſe ipſe actus eſſentie:ſicut viuere eſt eiſe in viuentibꝰ: ⁊ eit actus aĩe pð actus ſcõus qui eſt opatio:ſed act?pᷣmꝰ. Tertio mõ
dicitur eſſe qð ſigniſicat veritateʒ compoſitionis in ꝓpo ſitionibus: mn ꝙ eſt dicit᷑ copula. Et hoc eẽ eit in itelie cu cõponẽte ⁊ diuidẽte qjntũ ad ſunʒ complementuʒ: ſ⸗ fundar in eſſe rei qð eſt actus eſſentie. Mec ille. In pñti auteʒ loqmur de eſſe ſco mõ qð alio nomine vocatur eſſe exiſtẽtie. Et tale eſſe eſt duplex. mam quoddam eſt abſolutuʒ ſiue vniuerſale:nõ quideʒ per pdicationeʒ ſed per exitentiaʒ. qð dicit᷑ eſſe totius nature nihil pᷣſuppo⸗ nens in eius ꝓductione. Extra.n.naturaʒ vniuerſaleʒ to talem nihil eſt in reꝝ natura. Et tale eſſe ſic acceptũ jolũ eſt a deo per creationeʒ: vt vult Moc. G. in de potentia q.z. arꝰ.Ppᷣꝰ in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. Vnde dens ꝓducit to⸗ tunn ens ſubſiſtens nullo ſuppoſito: ytpote qui eſt totius eſſe pᷣncipiuʒ ⁊ ſᷣm ſe totum Et ꝓpter hoc ex nihilo ali⸗ quid facere poteſt. Et hec eins actio vocat᷑ creatio. Et inde eſt gꝙ in liꝰ de cauſis dicitur ꝙ eẽ eit per creationẽ: viuere vo ⁊ cetera huiuſmodi per infoꝛmationeʒ cauſa litatis entis abſolute reducunt᷑ in pꝛimã cauſaʒ vnuerſa lem.ec ille. Eandẽ ſniam habet in.⁊0. ſnĩax di.i.q.i. ar. in coꝛpoꝛe. Et de iſto modo loquimur. Apanfeuñ eſt enʒ ꝙ in pꝛima reꝝ creatione tale eſſe ſuit ↄcreatuʒ: ⁊ nõ ab agente naturali pꝛoductum. C Aliuc eſt eẽ non totilis nature:ſed eſſe huius vel illiꝰ. Et tale eſt duplex. quoddaʒ eſt eſſe accidẽtale:ᷓᷣm ꝙ aliquid dicitur eiſe ali quale vt q̃ntuʒ vel·quale. De io ctiaʒ hic loquimur:qꝛ manifeſtum eſt ꝙ nõ ereatur:ſed ꝓducit᷑ ab agente na⸗ turali: ſicut ignis ꝓducit calidum eſſe ꝓducendo caloꝛẽ ¶Alind eſt eſſe exiſtente ſubſtãtiale: ᷓᷣm ꝙ aliquid dic tur eſſe ſunpliciter.de quo eſt hic ad ꝓpoſitum. Chis ergo ſuppoſitis dicenduʒ ꝙ eſſe ꝓducit᷑ nõ ſoluʒa pᷣma cauſa: ſed ab agentibꝰ ſecũdarijs:nõ ꝓpꝛia virtute: ſed a virtute pꝛnmi agentis. qð pꝛimo patet auctoꝛitate Spoc. S. dicit enim in de potentia.q.ʒ. arꝰ.pꝛimo in coꝛpoꝛe. Cauſalitas vero alioꝝ que ad eſſe ſupaddunt᷑: vel quibꝰ eſſe ſpeciticat᷑: pertinet ad cauſas ſecundarias: que agunt per infoꝛmationeʒ:quaſi ſuppoſito etfectu cauſe vniuer⸗ talis. Et inde eſt etiaʒ: ꝙ nulla res dat eſſe:niſi inqntum eſt in ea participatio diuine virtutis. ꝓpter quod etiam dicitur in liꝰ de cauſis qð anima nobilis habet operatio nem diuinaʒ: inqntuʒ dat eſſe. Hec ille. Idem dicit cla rius. q.eadeʒ· arꝰ. 4.in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. Impoſſibile eſt auteʒ ꝙ cauſa ſca ex ꝓpꝛia virtute ſit pncipiũ eſſe in⸗ quantuʒ huiuſmodi.hoc eniʒ eſt ꝓpꝛium cauſe pume. Mam oꝛdo effectiuuʒ eſt 5ᷣm oꝛdineʒ cauſaꝝ. pꝛimꝰ aut effectus eſt ipſuʒ eſſe:qꝛ omnibus alijs effectibꝰ pꝛeſup⸗ ponitur:⁊ ipſuʒ non pᷣſupponit aliqueʒ alinʒ effectũ. Et ideo opoꝛtet ꝙ clare eſſe inquantuʒ huiuſmodi ſit effect? pꝛime cauſe ſolius ÿᷣm ꝓpꝛiaʒ virtuteʒ. Et quecũqʒ alia cauſa dat eſſe:hoc habet inquantũ eſt in ea virtus ⁊ opa⸗ tio pꝛune cauſe:⁊ nõ per ꝓpꝛiaʒ virtuteʒ · ſic ⁊ inſtrumẽ tum efficit actioneʒ inſtrumentalẽ nõ per virtutem pꝛo⸗ pꝛie nature:ſed per virtuteʒ mouentis:ſicut caloꝛ natu ralis per virtuteʒ anime generat carnem viuã:per virtu tem autem ꝓpꝛie nature ſolũmodo calefacit ⁊ diſſoluit. Mec ille. Ex quibus manifeſte apparet:ꝙ eſſe cauſatur ab agentibus ſecũdarijs:non tamen virtute ꝓpꝛia:ſʒ vir tute pꝛime cauſe. Idem dicit. q.eadem.ar.yo.in coꝛpe: vbi ſic ait. In qualibet auteʒ re naturali imenimus ꝙ eſt ens ⁊ ꝙ eſt res naturalis:⁊ ꝙ eſt talis vel talis nature. quoꝝ pꝛimum cõmune eſt omnibꝰ entibus. Scðm cœĩ⸗ bus rebus naturalibus.tertium in vna ſpecie.et quartũ ſi addamus accidẽtia eſt ꝓpꝛium huic indiniduo. oc igitur indiuiduũ agendo nõ põt ↄſtituerejalind in ſimii ſpecie mſi ꝓut eſt inſtrumentũ illius cauſe que reſpicit totã ſpẽm⁊ vlteriꝰ totũ eẽ nde ĩferioꝛis.Et ꝑp hoc mhil agit ad ſpẽm in iſtis inferioꝛibꝰ niſ per virtutẽ coꝛpoꝛis celeſtis. nec aliqd agit ad eẽ niñi ꝑ virtutẽ dei. Ipᷣm.n.eẽ eſt cõiſimꝰeffectꝰpᷣmꝰa intimioꝛ oĩbꝰalijs effectibꝰ. ꝑt ideo ſoli deo cõpetit ſᷣm virtutẽ ꝓpꝛiã talis effectꝰ. vnde vtdĩ in li de cãis.itelligẽtia nõ dat eſſe niñ pꝛout eſt ea virius diuina. Pic igitur eſt cauſa omnis actionis pꝛout quodlibet agens eit inſtrumtũ diuine virtutis opantis.

Quarti
ec ille. que in dinerſis alijs locis adducit Doctoꝛem ſanctum volens innuere ꝙ eẽpꝛoducitur a cauſa creata inſtrumẽtaliter:in virtute tamen pᷣme canſe:et qꝛ creare nõ poteſt creatura aliqua nec ÿᷣncipaliter nec inſtrumen⸗ taliter:ĩimo deus nõ poteſt cõmunicare virtutem creãdi creaturis vt creent inſtrumentaliter:vt ipſe pꝛobat in de potentia.q.ʒ. arꝰ.4.in coꝛpoꝛe·y· rationbꝰ· Relinquit
ergo ꝙ eſſe hoc vel illud nõ eſt creatuʒ: ſed magis ꝓdu⸗
ctum: niſi intelligat᷑ ſicut idem ddoc. G. dicit in de potẽ⸗
tia. q.ʒ · aro.S. ad 19n. Vlbi ſic ait. eſſe per creationeʒ dicit inquantũ onmis cauſa ſcda dans eſſe:hoc hʒ inqntũ agit
in virtute pꝛime cauſe creantis:cuʒ eſſe ſit pꝛimꝰ effect? nihil aliud pᷣſupponens. Mec ille. CRatione ſic ꝓbatur
qjntuʒ ad pᷣmam partẽ. videlicet ꝙ eſſe ꝓducit᷑ ab agẽte naturali. Mam illa que neceſſario ſimul ſunt ſicut vnum ꝓducit:ita ⁊ reliquũ. Ped foꝛma naturalis et eſſe ex ne ceſſitate ſimul ſunt:qꝛ eſſe cõſequit᷑ foꝛmaʒ. la aũt que per ſe ſe ↄſequũtur:ſimul ſunt· Aum ergo foꝛma natura jis ꝓducat᷑ ab agente naturali:ita et eſſe ſuũ ↄcomitati⸗ ne.anc rõneʒ inuit DMoc. S.in pᷣma parte.q.9.ar.⁊. ad pᷣm: vbi ſic ait. In aia eſt ſicut mãle ipſa eſſentia. foꝛ⸗ male autẽ in ipſa eſt eſſe ꝑticipatuʒ: qðᷣ quideʒ ex neceiſi tate eſt ſimul cum eſſentia anime:qꝛ eſſe per ſe ↄſequitur ad foꝛmã.ec ille. Cð 4ꝰ. Sicut ſe hʒ bonũ cõmune regni ad regem ducem et militẽ:ita ſe hz eſſe ad pꝛima
auſaʒ ⁊ agentia nãlia: ſed bonũ cõmnne eiuitatis nõ ſo⸗ lum acquirit᷑ per regẽ:ſed per militẽ ⁊ ꝓſternentem ho
ſes:⁊ per ducẽ oꝛdinanteʒ exercitũ in virtute tamen re gis igit᷑ eſſe ꝓducitur ab agente ſecũdario:⁊ nõ ſolum a
pᷣma cauſa. Manc rationẽ inuit Hoc. S. in de po.q.7.
gr.22. ad sm. Elbi ſic ait:qð eſt bñ notandũ. Secundum oꝛdinẽ agentiũ:eſt oꝛdo finiũ ita ꝙ pᷣmo agenti reſpon⸗ det finis vltimꝰ:⁊ ꝓpoꝛtionbiliter per oꝛdinem alij fines alijs agentibus. Si eniz ↄſiderent᷑ rectoꝛ ciuitatis ⁊ dux
exercitus ⁊ vnus ſingularis miles. Lonſtat ꝙ rectoꝛ ciui tatis eſt pꝛioꝛ in oꝛdine agentiũ:ad cuius imperium dur exercitus ad bellũ ꝓcedit:⁊ ſub eo eſt miles qui ᷣm oꝛ dinationẽ ducis exercitus manibus pugnar.finis aũt mi litis eſt ꝓſternere hoſteʒ:qð vlterius oꝛdinat ad victo⸗ riam exercit?qð eſt tinis ducis: ⁊ hoc vlteriꝰ oꝛdinat᷑ ad bonũ ſtatun ciuitatis vel regni: qð eſt finis rectoꝛis vel regis. Eſie igit qð eſt pꝛimus effectus ⁊ finis in opatio ⸗ nem pꝛimi agentis: opoꝛtet ꝙ teneat locuʒ vltini finis. Finis auteʒ licet ſi pᷣmũ in intẽtione: eſt tamen poſtremũ inopere:⁊ eſt effectus aliaꝝ cauſaꝝ. Et ideo ipſum eſſe
cauſatũ qð eſt ꝓpꝛius effectus reſpondens pᷣmo agenti:
cauſatur ex alijs pᷣncipijs:qᷓ;uis eſſe cauſans pᷣmuʒ ſit pᷣn cipium. Mec ille. Et notabiliter valde.vbi expꝛeſſiſſime habetur ꝙ eſſe eſt effectus aliaꝝ cauſaꝝ:⁊ nõ ſolum ipſi⸗ dei. C. lud qð facit eſſe ſunpliciter:cſt cauſa ipſi us eẽ̃. Sed fonmna ſubſtãtialis facit eẽ ſimpliciter:qꝛ per
poc differt a foꝛmna accidẽtali.igit᷑ ⁊̃. Ianc rationeʒ in⸗
nuit Doc. G.in pᷣma parte. ꝗ.77. arꝰ. in coꝛpoꝛe. Vbi ſic dicit: ꝙ foꝛma ſubſtãtialis ⁊ accidẽtalis partim cõue/ niunt ⁊ partim differunt.cõueniunt quideʒ in hoc: quia vtraqʒ eſt actus: ⁊ vᷣm vtranqʒ eſt aliquid quodãmodo in aciu: differunt anteʒ in duobus. Pꝛimo quia foꝛma ſubſtantialis facit eſſe ſimpliciter: ⁊ eius ſubiectum eſt ens in po tantum. Foꝛma auteʒ accidentalis nõ facit eſſe ſimpliciter: ſed eẽ tale aut tantũ aut aliquo modo ſe hñs:
ſubiectum auteʒ eius eſt ens in actu. Mec ille. CP6.
Mlud dicitur creari:cui cõpetit eẽ per ſe ſubſiſtens. Bʒ eẽ creatuʒ non eſt eẽ per ſe ſubſiſtens ſed receptus ĩ alio. ergo non dicitur ꝓpꝛie creari:ſed cõcreari ad creationeʒ
ſubſiſtentis. Si ergo eẽ cuiuſcunqʒ entis ſit concreatum:
ſequitur ꝙ qðlibet ſuppoſituʒ erit creatuʒ:⁊ nullum na⸗ turaliter pꝛoductũ qð cſt cõtra jniam oinʒ doctoꝝ. Mãc rationem inuit octoꝛ. S.in pᷣma parte.q.4 7. ar.40.
in coꝛpe: vbi ſic ait. Vð creari eſt quoddã fieri.ſieri aũt
oꝛdinantur ad eẽ rei. Unde illis ꝓpꝛie cõueniunt fieri⁊
creari:quibus cõuenit eẽ: quod quidem pꝛopꝛie conue⸗
nit ſubſiſtentibus:ſine ſint ſimpliciaſicut ſubſtantie ſepa⸗
etha.
rate ſiue compoſita ſicut ſubſtantie materiales.illi enim
ꝓpꝛie cõnenit eẽ quod habet eſſe per ſe ⁊ quod eſt ſubſi⸗ ſtens per ſe in ſuo eẽ. Foꝛme autem ⁊ accidentia ⁊ cetera huiuſmodi non dicuntur entia quaſi ipſa ſint: ſed qꝛ ali⸗ quid eis eſt. Snde ᷓᷣm phyloſophũ accidens magis pꝛo
pꝛie dicitur entis· q; ens. Sicut igitur accidẽtia ⁊ foꝛmne
et huiuſmodi que nõ ſubſiſtunt magis ſunt coexiſtentes
qᷓ; entia: ita magis debent dici cõcreata qᷓ; creata. ꝓpꝛie
vero creata ſunt ſubſiſtentia. Mec ille. Cuʒ igitur eẽ crea tum nõ ſit per ſe ſubſiſtẽs: debet dici cõcreatuʒ ad creatio nem.ſ.ſuppoſiti per ſe ſubſiſtentis. Idem inuit in de po tentia.q.ʒ · ar · ⁊· ad.xn· C Becunda vero pars pꝛobat .ꝙ eẽ non ꝓducitur ab agente naturali virtute ꝓpꝛia: ſed virtute pim agentis.pᷣmo. opoꝛtet.n.ſi aliquid vnnʒ in pluribus innenit ꝙ ab aliqua vna cauia in illis cauſet p poſterioꝝ. Mon eni eẽ poteſt ꝙ illð cõmune vtriqʒ ex ſeipſo cõueniat:cum vtrunqʒ ᷣmꝙ ipſuʒ eſt ab alte/ ro diſtinguat᷑. Et diuerſitas cauſaꝝ diuerſos effectus ꝓ⸗ ducit. Cum igitur eſſe inueniat᷑ omnibus rebꝰ cõmune que vᷣm id ꝙ ſunt abinuiceʒ diſtincte ſunt: opoꝛtet de neceſſitate non eis ex ſeipſis: ſed ab aliqua vna cauſa tri⸗
buatur. CP 7. Lum aliquid inuenitur a pluribus diß nuerſimode participatũ: opoꝛtet ꝙ ab eo in quo pfectiſ⸗
me inuenuur attribuat᷑ omnibus illis in quibus imper⸗ fectius inuenitur. Mam ea que poſitiue Vᷣm mags ⁊ mi nus dicuntur: hoc habent ex acceſſu remotioꝛi vel ꝓpin · quioꝛi ad aliquid vnum. Si enim vncuiqʒ eoꝛum ex ſe ipſo illud cõueniret:non eẽt ratio cur perfectius in vno qᷓ; in alio inueniret᷑.ſicut videmus ꝙ ignis qui eſt in fine caliditatis: eſt caloꝝ pꝛincipium in omnibus calidis. Sʒ eſt ponere vnuʒ ens qð eſt pfectiſimũ ⁊ veriſſimuʒ ens quod ex hoc ꝓbatur.quia aliquod eſt mouens oino im⸗ mobile ⁊ perfectiſſimũ: vt a phyloſophis eſt pꝛobatʒ. Opoꝛtet ergo ꝙ omnia alia minus perfecta ab ipſo eſſe recipiant. Nꝙ 30 lud qð eſt per alterum: reducitur ſicut in cauſaʒ ad illud quod eſt per ſe. Vnde ſi eẽt vnus caloꝛ per ſe exiſtens:opoꝛtẽt ipſuʒ eẽ cauſam oĩuʒ calido rum que per modum participationis caloꝛem habent. Secd eit ponere aliquod ens quod eſt ipſuʒ ſuuʒ eſe qð
ex hoc ꝓbatur:quia opoꝛtet eſſe aliquod pꝛimuʒ ens qð
ſit actus purꝰ in quo nulla ſit compoſitio. vnde opouet
ꝙ ab illo ente omnia alia ſunt quecunqʒ non ſunt ſuum
eſſe:ſed habent eſſe per modum participationis. Mas
tres rationes ponit foꝛmaliter de verbo ad verbum in
de potentia.q.ʒ.ar.V.in coꝛpoꝛe.pꝛima fertur eẽ Mla
tonis ſecũda AIriſtotelis.tertia Auiẽ.vt ipſe ibidem di⸗ cit. Ex pꝛedictis igitur patet:ꝙ eſſe etiã particulare:pꝛo
ducitur a deo pꝛincipaliter: ⁊ pꝛoducitur a cauſis ꝓpꝛijs
inſtrumemalter.
N„ ergo dicendum ꝙ pꝛima re⸗ Acd pmUm ruin creatarum eſt eẽ abſoln⸗
tum:quod eſt eẽ totius nature create. Et ſi fiat mẽtio de
eẽ hoe yel illo · Expoſitumn eſt qualiter intelligatur ſchm dicta octoꝛis ſancti. ¶Eſt tamen aduertenduʒ:vt di
cit Doctoꝛ ſanctus in pꝛima parte.q.4 fa.articulo qrto
ad pꝛimum.ꝙ cum dicitur pꝛimuʒ rerum creatariʒ eſt cẽ:jy eẽ non impoꝛtat creationis ſubiectum:ſed impoꝛ! tat pꝛopꝛiam rationem obiecti creationis. Mam ex eo di citur aliquid creatum quod eſt ens:non ex eo quod eſt hor ens: cuʒ creatio ſit emanatio totius eſſe ab ente vni⸗ uerſali: vt dictum eſt. Et eſt ſimilis modus loquendiſi⸗ cut ſi diceretur ꝙ pꝛimum viſibile eſt caloꝛ: quãuis id quod videtur pꝛopꝛie ſit coloꝛatum. Mec ille. ¶Ad ⁊ dicendũ ꝙ aliquis effectus dicitur pꝛopꝛius alicui du⸗ pliciter. no modo quia non connenit alteri nec virtu⸗ te ꝓpꝛia nec virtute aiterius:ſicut creatio conuenit pꝛo⸗ pꝛie deo:quia non conuenit alteri a deo nec virtute dei nec virtute pꝛopꝛia:et ſic eſſe non eſt pꝛopꝛius effectus
dei. Alio modo dicit᷑ effectus pꝛopꝛius alicuiꝰagentis g
virtute ꝓpꝛia ſibi ſoli ↄuenit: virtute tñ eins poterit a
teri cõuenire:ſicut id quod balinꝰfacit auctoꝛitate regis:
dicitur reꝝ pꝛopꝛie facere:licet baliuns ꝑſonaliter facin in virtutẽ
1el
—
———

an ec.
mnitwin od ctwni brcsäp nuns peint
— —
—
Mueſtio
in vᷣtute tñ ipſins regis. Et ſic eſſe dr̃ ꝓpꝛiꝰeffectus dei. qð tñ ꝓducit᷑ ab agente nãli:invirtute tñ pꝛime cauſe: vt ꝓbatů eſt. CAd.ʒn.dðʒ ꝙ aligd dr̃ ꝓpꝛiũ dupl. Qno mõ ꝑ adequationẽ. Et tale ꝓpriũ ↄuenit vni ſoli. Alið ẽ ꝓpriũ ꝑ attributionẽ ſiue aſſimilatiõeʒ. Et tale põt plibꝰ ↄuenire: vni ꝓpꝛie:alteri vo participatiue· vt ſepius ſu pꝛa dem̃ eſt. C AId.qn.dðʒ ꝙ eẽ fluit a foꝛma partis nõ imediate:ſed mediante foĩa totiꝰ.jõ nõ oʒ ꝙ ſit de intelle ctu totiꝰ. CAd.ym.dðʒ. ꝙ eſſe pᷣcedit eiſentã ſiue foĩa ⁊ ſequit᷑ diuerſimode tñ:ſit ſupꝛa dem̃ ẽ in pꝛecedẽti arti culoAd. mdðʒ ꝙ eſſe flnit ab eſſentia nõ pertrãſmu tationẽ nãlẽ neqʒ per infonnationẽ ita ꝙ eſſentia ſit forma ipſiꝰeẽ:ſed per quãdã nãlẽ ↄcomitãtiã. Snde eſſentia h modũ caule mãlis:inquãtũ eſt in poꝰad eẽ:⁊ ſuſcipit eſſe nõ tñ eſt va mã. CAd.ym.dðm ꝙ a diuerſis agentibus nõ ſuboꝛdinatis ꝓcedũt diuerſi effectus: ſed ab agẽtibus ſuboꝛdinatis bij ꝓcedit idẽ effectꝰꝛ vt ĩnuit.. S.in pmo miaxꝝ. di.zy.q.i.ar.i.ad.ꝓ m.vbi ſic ait reſpectu eiuſdem opatiõis nõ põt eẽ duplex cã ꝓxima eodẽ mõ:ſed diuerſi mode.qð ſic pʒ. Operatio reducit᷑ ſicut in pꝛinnin duo:i ipſum agẽtẽ ⁊ ĩvirtutẽ agentis qua mediãte exit optio ab agente:quãto ãt agẽs eſt magis ꝓximũ ⁊ ĩimediatũ:tãto virtus eins eſt magis imediata ⁊ pꝛimi agẽtis vtus eſt ĩ
mediatiſima. Qõð ſic pʒ ſint.a.b.c.tres cauſe oꝛdiate: ita
w.c.ſit vltima que exercet opationẽ ſuã:cõſtat tũc ꝙ c.ex ercet operationẽ per vᷣtutẽ ſuqᷓ: ⁊ ꝙ ꝑ virtutẽ ſuã hge p̃l ſithoc eſt per vtutẽ. b.⁊ vlterius ꝑ vtutẽ· a. vnde ſi q̃rat quare c.opatur. Reſpondet᷑ per virtutẽ ſuã:⁊ qjre per v tutẽ ſuã per vtutẽ.b.⁊ ſic quouſqʒ reducat᷑ in vtutẽ canſe pꝛime:in quã docet phus qõnes reſolnere in poſterioꝛi⸗ bus ⁊ in.⁊0.pꝓhyſicoꝝ. Et ita pʒ:ꝙ cũ deꝰſit cã pꝛimã ðñ niũ: ſua vtus eſt ĩimediatiſſima cibꝰ. Mec ille. CAd.3n dicẽdũ ꝙ eẽ finit imediate a foꝛma totius:⁊ a foꝛma par
8
tis mediate:ſicut dem̃ eſt. ¶ A.yn.dðm ꝙ dupiex eſt ĩ
mediatio.ſ.virtutis ⁊ ſuppoſiti. lerũ eſt ꝙ eẽ ĩmediate ꝓducit᷑ a deo ĩmediatiòe vtutis vt iam declaratũ eſt:ſed tñ ĩimediatione ſuppoſiti eẽ a ꝓpꝛia cã ĩmediate pꝛoduci tur: virtute tñ pꝛime cauſe. CAd.ion.dðm ꝙ duplex ẽ
ã ipſins eẽ:quedã eſt cõſeruatiua. Et tali remota:remo
uet eſſe. Alia eſt pꝛoductiua.⁊ talis eſt duplex: quedaʒ eſt qui ꝓducit eſſe virtute ꝓpꝛia:ſicut deꝰ. Ft tali remota
remouet ẽt effectꝰ. Alia ẽ cã ꝓductiua inſtrumẽtalis:⁊ nõ
virtute ꝓpꝛia.tali ãt remota nõ oʒ ꝙ effectꝰ eiꝰ remouea tur:vt in pñti occurit. N Ad.in.⁊ ad oĩa alia argumẽta itermedia pʒ ſolutio ex his que dicta ſunt in coꝛpe articu li. Et ſiquerat᷑ vtꝝ eẽ creatũ verius ſit in deo qᷓ; in creatu ris. C Reſpondet Woc. S.in pꝛimo ſniaꝝ di.36.q.I.ar. 25.in coꝛpoꝛe. Ebi ſic dicit ꝙ eẽ creature põt q̃druplr cõ
cerari Pꝛimomõ m g et in ꝓpꝛia nã. Scho mõꝑ
ut eſt in cognitiõe noſtra. Tertio modo pꝛout eſt in deo.
Muarto mõ ꝓnt cõiter abſtrahit ab his.cũ igit᷑ dr ꝙ crea
ture eſſe veriꝰẽ in deoqᷓ; in ſeipfa. Lõparant pꝛimũ ⁊ ter tiũ eẽ reſpectu quarti:qꝛ oĩs ↄparatio eſt reſpectu alicuiꝰ
cõis ꝓ tãto dicit ꝙ in deo ẽ veriꝰꝛqꝛ œẽ qð eſt in aliqno ett in eo per modũ eiꝰ in quo eſt:⁊ nõ per modũ ſui vñ in deo eſt per eſſe increatũ:in ſe autem d̃ eẽ creatũ:ĩ quo
minus eſt de veritate eſſendi qᷓ; in eſſe increato.Mec ille Cꝑt ſi quaratur:quare eſt ꝙ eſſe dr creari a deo:⁊ non aliꝰeffectus pꝛoductus ab agente nãli:cum agẽs nãle nõ poſſit ꝓducere aliquẽ effectũ niſi in virtutẽ pꝛime cauſe ·
Dicendũ ꝙ aliquod eſt agẽs nãle quod ꝓducit aliquẽ effectum virtute ꝓpꝛia quẽ virtute eiꝰattingit:nõ tñ ſeclu ſa virtute pꝛimi agentis: ⁊ vocat᷑ agẽs pᷣncipale:ſicut aſi
nus generat afinũ Sed nullũ eſt agens nãle qð pꝛopꝛia
virtute poffit ꝓducere effectum enã nõ ſecludendo vir/ tutẽ pꝛime cauſe ſine qua non põt attingere ad ilũ effectũ ſicut inſtrumentũ non poteſt vᷣm ſuã virtuteʒ attingere ad effectunn pꝛincipalis ãgentis. Ideo non eſt ſile de alijs ef fectibus naturalibus aſde ipſõ eſſe. ¶Ad vltimũ dicẽdũ paliquid dr̃ creari dupliciter. Anoꝰillud dr̃ creari:cuʒ nõ pꝛeexiſtit aliquid in re ex pte creati:⁊ ſie eẽ ꝓpꝛie di
creari. Sed tale creatum biꝓducit intrumentaliter ab
Lerlia agente ſecũdario. Alioillud d creari: eui non pꝛeexiſtit aliquid in re ex parte creantis:ita ꝙ actio qj creatur nõ fir matur ſuꝑ aliqua actiõe alicuiꝰcauſe pꝛecedentis. Et ſic ñ quodlibet eſſe dicit creari. Et ſic accipiendo creatiõem nõ eſt alicui creature cõicabilis:hec Voc. S.clare innuit in ſcðo ſentẽtiaꝝ di: pꝰ.q.pꝛ.ar. ʒ.ĩ coꝛpoꝛe: vbi ſic ait.cũ enim de ròe creatiòis ſit vt nõ pᷣexiſtat ſibi aliquid admi nus 5ᷣm nature oꝛdinẽ:hoc põt accipi vel ex pte creantis vel ex parte creati. Bi ex parte creantis:ſic illa actio dici tur creatio:que non firmatur ſuꝑ actiõe alicuius agentis pᷣcedentis. Et ſic eſt actio tiñ pꝛime cauſe:qꝛ oĩs actio ſe⸗ cunde cauſe firmat ſuper actiõe pꝛimc cauſe. Vñ ſicut nõ põt cõicari alicui cauſe ꝙ ſit pꝛima cã:ita nõ põt ſibi com municari ꝙ ſit creans. Si aũt ſumat ex parte creati:ſic il lius ꝓpꝛie eſt creatio.cui nõ pꝛeexiſtit aliqd in re. Et hoc eit eſſe. Vnde in libꝛo de cauſis dr̃:ꝙ pꝛima reꝝ creata rũ eſt eẽ. Et alibi in eodẽ libꝛo. E ſſe eit per creationẽ. Et ex parte iſta accipiendo creationẽ:potuit cõicari creaiure vt per virtutẽ cauſe pꝛime operantis ex ipſa aliquod eſſe ſimpliciter in materia ꝓducatur. Nec ille foꝛmaliter: ex quo pʒ clariſſime qualiter eſſe creatur a deo ⁊ qualr pꝛo ducitur a cauſis ſecũdis immediate.ſ.imediatione ſuppo ſiti ⁊ nõ ĩimediatiõe virtutis vt dictũ eſt ad nonũ ⁊ vt ẽt dicetur inferius.in.y.huins.q.iꝛ.ar. 4 · ad p̃n. ¶Ibi in Doc. S. De vno autem— eẽ e—. * ſic ꝓceditur. Sidetur — 8 ſep timu ꝙ vnuz quod conuer tit᷑ cum ente:non differat realiter abvno quod eſt pꝛincipiũ numeri. Mã illud qð eſſentialit᷑ pꝛedicatur de aliquo nõ differt realiter ab eo. Sicut aĩal nõ differt realiter ab homine. Sed vnũ quod conuertit cũ ente pꝛedicat᷑ eſſentialiter de vno quodẽ pꝛinn nume ri. CP ·⁊0. Si vnũ quod eſit pꝛincipium numeri differt realiter ab vno quod cõuertit᷑ cũ ente ꝓpter hoc ꝙ addit determinatã naturam ſuꝑ vnũ ipſum tranſcendẽs:ſeque ret᷑ ꝙ ſubſtantia differret ab ente:cũ ſuba addit deterini natam naturam ad ens.ſed cõſequens eſt falſum: qꝛ alias aliquid eẽt extraneũ ipſi enti: qð ſupius ĩpꝛobatũẽ. Jgit æc. CP.m Doc. F. In de potẽtia.q.ar.y. in coꝛ poꝛe vnũ trãſcendens eſt pꝛincipiũ numeri.⁊ multiudi nis. ergo vnũ quod eſt pꝛincipiũ nũeri nõ differt ab vno trãſcẽdente. Aliter idẽ differret realiter a ſeipᷣo. CP · 40 Enñ quod eit prinnnumeri eſt vnñ · vel ergo eſt vnumn ꝑ ſe ſicut ꝑ ſuã ſbaʒ:vel per aliquid ſibi ſuperaddituʒ. Si ſecũdũ tunc q̃rit᷑ de illo ſupaddito · An ſit vnũ ꝑ ſe: vel ꝑ aliquid adduũ. Si per aligd additũ:iterũ querit᷑ de illo: ⁊ ſic erit ꝓceſus in infinitũ:quod eſt impoſſibile. Btan⸗ dũ eſt ergo in pᷣmo.ſ.ꝙ vnuz qð eſt pꝛincipiũ nunmneri ſit nũ per ſuã ſbaʒ. Et ſic nõ diſtinguit realiter a numero. ¶d · T. Bicut ſe habet malum moꝛale ad malũ in cõi: ita vnum de gñe quãtitatis ad vnũ trãſcendẽs:ſed maluʒ moꝛale nõ diſtinguitur realiter a malo in cõmuni: cum non ens nõ diſtingnat᷑ a nõ ente niſi ᷣm rõneʒ Igit᷑ ⁊c̃ Sed incõtrariũ videt eẽ Doc. S.in pꝛeſenti lectiõe di⸗ cens de vno aũt nõ videt᷑ eẽ vernʒ ꝙ ſit idem quod con uertit᷑ cũ ente:⁊ qð eſt pꝛincipiũ numeri:ſed aliud ab eo Alið ãt dicit diuerſitatẽ eſſentiã. ergo eſſentialr differũt. CP.6. Quãdo duo ſic ſe habẽt ꝙ vnũ remanet altero coꝛrupto:illa non ſunt idem ᷣm rẽ ·ſed vnum quod con⸗ nertitur cũ ente remanet coꝛrupto yno de gñe quãtitatis igit ⁊ð̃.&h inor eſt manifeſta. aioꝛ probat᷑ qꝛ idem mnnero nõ pot ſimul eſſe ⁊ non eẽ̃.alias duo contradicto ria eẽnt ſimul vera quod repugnat pꝛimo pꝛincipio.
⸗ 8 dicendũ ꝙ vnũ qð eſt pꝛinci⸗ Reſpondeo piũ numeri:eſt alið ab eo qð cũ ente cõuertit᷑. qð ꝓbat Mot. S. in preſenti lectione qjt
toꝛ rõnibus:quarũ pꝛima talis eſt. Nihil eniʒ qð inde
terminato gñe ṽ cõſequi oĩa entia:neqʒ cõuertibiliter p̃ dicari de ente. Sed vnũ qð eſt principiũ numeri deter⸗ minat᷑ ad ſpeciale genꝰentis.ſ.ad genus quãtitatis diſcre te· ergo vnũ qð eſt pꝛincipiũ numeri nõ vñ̃ poſſe vlr cuʒ ente cõuerti mõ eſt ergo idẽ qð eſt pꝛin numeri ⁊ vnũ

Lectio.I.
Quarti
qð c ente cõu ertbur. Scda rõ eſt talis. qðlʒ accidẽs ꝓ priũ cãtur ex pꝛincipijs ſui ſubiecti · Sed vnũ qð cũ ente
cõuertit eſt. ꝓpꝛiũ ⁊ per ſe aceñs entis. ergo oʒ ꝙ cauſet
ex principijs entis inquãtũ ens. ed ex pꝛincipijs cõibꝰ entis nquãtũ ens nõ intelligit cauſari aliqð particulare ens ſutficienter. Tinde nõ põt eẽ qð aliqð enſ determina ti generis ⁊ ſpeciei ſit accidẽs ꝓpꝛiũ oĩs entis. Anũ ergo qð eſt pꝛincipiũ numeri cum ſit determinate ſpẽi: nõẽ ꝓ pꝛiũ accidẽs entis:⁊ ſic alud eſt abvno qð cũ ente cõuer titur. Tertia rõ eſt. vnũ qð cũ ente cõuertit: ſolũ addit ſu pra ens rõnem indiuiſionis: que cũ ſit prinatio vel nega tio nõ ponit aliquã naturã ſupadditã. nã negatio nõẽ reſ nature ꝛſed rõnis: vt ſupra dictũ eſt. ᷓed vnũ qð eſt pᷣn cipium numeri. Addit ſupra ens determinatã nãm.ſ.rõ
neʒ menſure:que eſt ꝓpria quãtitati:⁊ pᷣmo inuenitur in ynitate ⁊ dicit per pꝛiuationẽ diuiſionis:q̃ eſt ᷣm quan
titatẽ cõtinuã. iis numerꝰex diuiſiõe cõtinui cãt g vnũ qð eſt pꝛinn numeri eſt aliud ab vno qð cũ ente cõuenti tur. ¶ Muarta rõ eſt vnñ qð cũ ente ↄuertit:ẽ ſepatũ 5 eſſe a mã: quod in rebꝰĩimãlibꝰẽt reperit. Mñ a metha. qni abſtrahit a mã ᷣm eẽ ⁊ rõnẽ cõſiderat. Sed vnũ qð eſt pꝛin numeri:nõ ſepat᷑ a materia vᷣm eẽ:lʒ a metha · ↄſideret᷑ ſᷣm g abſtrahit᷑ a materia ſenſibili ᷣm rõnẽ. ide eſt ꝙ numerꝰ⁊ vnũ qð eſt pꝛincipiũ numeri cõſiderant a metha. qui abſtrahit ᷣm rõnẽ a materia ſenſibili ⁊ non ÿᷣm eſſe.relinquit᷑ ergo ꝙ vnũ qð eſt pꝛincipiũ numeri eſt idẽ cũ vno qð cũ ente cõuertitur. Mec oĩa Doc. F.in
preſenti lectione ſubſtãtialiter. Idẽ bꝛeuiꝰtãgit in de poꝰ.
q..ar.⁊. Mbi ſic ait. ã cũ diniſio mtitudiẽ cauſet. In
diuiſo vo vnitatẽ oʒ 5ᷓʒ rõnẽ diuiſiõis de vno ⁊ muito in
diciũ ſummi. Eſt ãt quedã diuiſio q̃ oĩno genꝰquãtitatis excedit:que.ſ.ẽ per aliquã oppoſitionẽ foꝛmalẽ:que nul⸗
lã quãtitatẽ cõcernit. i opʒ ꝙ multitudo hãc diuiſioneʒ
ↄñs ⁊ vnũ qð hanc diuiſionem pꝛinat ſint maioꝛis cõita⸗ tis ⁊ ambitus qᷓ; genꝰ qᷓtitatis. Nſt aũt ⁊ alia diuiſio quã titatis que genꝰquãtitatis nõ trãſcẽdit. Ande ⁊ inltitudo ↄñs hãc diuiſionẽ ⁊ vnitas eũ pꝛiuãs: ſunt in genere quã titatis. qð quidẽ vnuʒ aliqd accidẽtale addit ſupꝛa id ð qᷓ
dr̃ qð hʒ rõnem menſure · Alias numerꝰex vnitate cõſti tutus nõ eſſet aliqð accidẽs?nec alicuiꝰgeneris ſpẽs.vnuʒ vo qð cõuertit᷑ cũ ente nõ addit ſupꝛa ens niſi negationeʒ diniſionis. pec ille. ¶ Sed ad videnduʒ vtꝝx vnuʒ qð ẽ pꝛincipiuʒ nñeri diſtinguat᷑ ręaliter ab vno qð cõuertit cuʒ ente aut ᷣm rõnem tãtũ. ¶ õſideranduʒ eſt pꝛimo. vt dicit Poc. S.in tractatu fallaciaꝝ.ꝙ aliqua ſũt q̃ oĩno funt ideʒ ᷣm rõnem ſbe:vt veſtis ⁊ indumentũ·⁊ in iſtii eſt ſolummodo per ſe ⁊ nullo mõ per accidẽs. Nuedam aũt ſunt quoꝝ vnuz eit oĩno extraneum a rõne alteriꝰ: ſiẽ albũ ⁊ homo.⁊ in iſtis eſt ſoluʒ mõ perr accidens:⁊ nul lo modo per ſe. Auedã vo ſunt quoꝝ vnum quodãmõ
ꝑtinet ad rõneʒ alteriꝰꝛlʒ nõ ſint eadeʒ ᷓᷣm diffõneʒ. ⁊ ſic ſe hiit inferius ⁊ ſuperius Mã ſuperius ponit᷑ in diffõne inferioꝛis:ſed nõ tñ oĩno eſt eadem diffõ ſuperioꝛis ⁊ in⸗ ferioꝛis: vt aĩalis ⁊ hoĩs:cum diffinitio inferioꝛis addit ſupꝛa diffinitioneʒ ſuperioꝛis. Et ſimile eſt de ꝓpꝛio ⁊ ð
ſpecie. Mã ſpẽs ponitur in diſfinitiõᷣe ꝓpꝛij:nõ tñ ſpẽs ⁊
ꝓpꝛum oĩno ſunt ideʒ in diffõne. Et in his quodãmodo eſt per ſe ⁊ quodãmodo per aecũs: inquãtuʒ pꝑtiʒ ᷣm dif finitioueʒ cõueniunt: ⁊ partim differunt. In his autem q̃ pꝛimo modo ſe hit nęceſſe eit vt quicquid ſit vex ð vno ſit verum de altero. Vo ꝙ talia ſunt penitus eadem ſʒ rõ
neim:⁊ differnnt ᷣm nomẽ ſoluʒ. Vnde in his nõ ↄtingit
eſſe fallaciã accidentis. Sed in cĩbꝰalijs nõ eſt neceſariũ ꝙ qcqd eſt vex de vnoꝛſit verum de dlio.Et iõ ſi ex hoe ꝙ aliquid eſt ve x de vno cõcludit᷑ eſſe veruʒ de aitero:
eſt fallacia accidentis. Cõtingit ãt aliquando vt qð eſt ve
rum de vno ſit vex de alio:qũ.ſ.aligd attribuit᷑ vni ʒ ꝙ
eſt idem alteri.tunc enim ⁊ alteri inerit. Si vo attribuat᷑
alteri pᷣm ꝙ eſt ab altero dinerſuʒ:nõ inerit alteri. Mam
ſi album attribumur alali inquãtum eſt idem hoi:tũc oʒ ꝙ conueniat homini. Bi autem vt eſt diuerſum ab hoie: non conueniet homini.ſed ſi concludatur ineſſe bomini:
etha.
eſt fallacia accidẽtis. Iec ille foꝛmalr. CAduertendum
ſco ᷣm DPoc..in de viate.q.ʒ.ar.⁊. àd.ʒ.ꝙ plralitas
rõnis qñq; reducit᷑ ad aliquã dinerſitateʒ rei:ſicut ſoꝛ. ⁊ ſoꝛ.ſedens differunt rõne. Et hec differentia reducit᷑ ad diuerſitatem ſubſtantie ⁊ accidentis. Sili aĩal ⁊ põ rõ⸗ ne differnnt.⁊ hec differemia reducitur ad diuerſitatem foꝛme ⁊ materie:qꝛ genus ſumitur a materia differentia vo ſpecifica a foꝛma: vnde talis differentia vᷣm rõeʒ repu gnat maxime vnitati vel ſimplicitati.qñiqʒ vo diia ʒrõ neʒ nõ reducit᷑ ad aliquã diuerſitatem: ſed ad vnitateʒ rei que eit diuerſimode intelligibilis a nobis: ⁊ ſic ponimus pluralitateʒ rõnuʒ in deo. Ande hoc nõ repugnat maxie ſimplicitati.Mec ille. ¶ Aduertenduʒ eſt vlterius.zoßʒ ꝙ elici poteſt ex pꝛedictis ꝙ eoꝝ que differunt: quedam differunt re q̃dã vo rõne. Ea ãt que differunt realr ſunti duplici differentia. Vã quedã differunt reali ⁊ mãliter tm̃. Sicut due albedinas in diuerſis ſubiectiſ.qᷓda vo dif ferunt realr foꝛmatr.Et talia ſunt in duplici differentia.
Quedã differunt reai accidentali ſit ſoꝛ. ſedens diffen
realr ab eo nõ ſedente:accidentaliter tñ. Nnedã vo diffe
runt realiter eſſentialiter:ſicut vlr illa q̃ ſit ſe hit ꝙ eſſen tia vnius non eſt eſſentia alteriꝰ: nec vnum includit eſſen tialiter in diffõne alterius.it talia ſunt in duplici differẽ tia. Mã quedã differunt ſicut res ab alia re:ſicut celum ⁊ terra differunt. hõ ⁊ aſinꝰ ⁊c̃. Ilia vo differunt re m ꝙ᷑ res imponit ad ſignificanduʒ eſſentiã. Et ſic dicimꝰ ꝙ ſu
ꝑſcies linea ⁊ corpꝰdifferunt realiter.i.eſſentiatr:ʒ ſint
ideʒ realr.i.mãliter. Ea ãt que differunt rõne ſunt in du plici differentia. Mã quedã ſunt q̃ ſolum differunt fʒ rõ nẽ rei rõcinantis. Pt ſic tunica ⁊ indumentuʒ bñ differũt rõne Mã̃ tunica eſt feminini gis ⁊ indumentuʒ eſt neu tri gs. Et hec diſtinctio nõ ſecuʒ dicit diſtictioneʒ realẽ. Zlia diſtinguunt᷑ rõe ex parte rei rõᷣnabilis. Et taſia ſunt in duplici differentia.Mã quedamdifferunt ðʒ ronẽ dicẽ tẽ qð qd erat eſſe:que.ſ. hijt diuerſas diffinitiᷣes ꝗddita tiuas:nec vnum quidditatiue includit᷑ in diffinitiòe alte ⸗ rius ſicut hõ ⁊ aſinus.ttalis diſtinctio rationis ſꝑ ſecuʒ ducit diſtinctionem realẽ. lia vo ſunt que diſtinguũtur pʒ rõnẽ ſbe:non tñ dicentẽ qð qd erat eſſe:lʒ dicat qd. lia ſunt in duplici differentia. Wam ſunt quedã quẽ diffe runt ratione que ſic ſe habent ꝙ diffiitio vnius non eſt tota diffinitio alteriꝰ: vnum tãmen ponit᷑ in diffinitione alterius per additamentum:ſicut ſubm ⁊ ꝓpꝛia paſio:⁊ lis diſtinctio ẽt ſecum ducit diſtinctionem realem. Plia vero ſunt que diſtingnuntur vᷣm rationem: quando ratio vnius non eſt tota diffinitio alterius:tamnen ponitur inra tione alterius: ſicut aial in ratione hois ponitur. Ettalia ſunt duplicia. Quedam ſunt quoꝛuʒ vnum addit aliquid pꝛiuatiuim ſuper aliud tm.⁊ ſic ens ⁊ vnuʒ diſtinguunt᷑ ratione. Et talis diſtinctio nõ ſecum ducit diſtinctionem realem. lia vero ſunt quoꝝ vnuʒ addit aliquid poſitiuũ ſuper aliud:quod non includitur in rõne alterius:ſicut r homimnis ſuper aial addit rõnale. Et talia ſunt duplicia.
Mam quedam ſunt que ſic ſe habent ꝙ vnnz addit aligd poſitiuũ ſuꝑ aliud qð alteꝝ non includit actu: non tamen ercludit:ſicut ſoꝛ.includit cõditiones indiiiduantes quas non includit homo: eas tamen non excludit.⁊ talis diſtin ctio ſimiliter non ſecum ducit diſtinctionem realem.alia vero ſunt que ſic ſe habent ꝙ vnum includit aliud ĩ ſua tione qð alterum nõ includit actu:⁊ ipſum eycludit i ſuo modo ſignificandi:ſicut ſoꝛ.⁊ humanitas.⁊ talis diſtin⸗ ctio ſecum fert diſtinctionem realem Lum vero vnumn qð conuertitur cũ ente includat᷑ in intellectu vniꝰquodẽ pꝛncipium numeri. Bicut ſuperius in inferioꝛi nec vn excludat reliquũ in ſua ſigniſicatione:relinquitur ꝙ non
diſtinguit᷑ realiter ſed ratione tmñ: mñi extendendo diſtin⸗
ctionem realem ad omnia illa que ſic ſe habent quo?um vnũ addit aligd reale ſuꝑ alið:ſicut hõ ad animal addit rationale. Sed hoc eſt abuti nomine diſtinctionis realis · Tnde ſimplicuer dicendum g diſtinguit᷑ rõe ⁊ nõ re liter. j vnum qð eſt pꝛincipium nuueri diſtinguat rea⸗ liter a ſubſtantia:ſicnt quãtitas a ſuo ſubiecto. ¶ Ad
qu hun
rül

—
Mueſti
ergo incõtrariuʒ adductas pʒ ſolutio. Mam cõcludũtꝙ
vnum qð eſt pꝛincipinʒ numeri ⁊ vnuʒ qð cõuertit᷑ cuʒ;
ente nõ differunt realiter. qð ↄcedimꝰ. MRõnes vero poſt oppoſituʒ: ↄcludũt ꝙ nõ ſunt oĩno ideʒ: ⁊ qð ꝓlus
differant inter ſe:q; vnũ ⁊ ens: qꝛ vnũ qð cõuertit cum ente nõ addit aliquã determinatã nãm ſupꝛa ens. Unuʒ vero qð eſt pꝛincipiuʒ numeri:addit ſupꝛa vnũ qð cou⸗
uertitur cum ente: nãm poſitiuã determinate ſpeciei:ſiẽ dictum eit de diſtinctione multiplici etiaʒ dicet᷑ infra in Vhuius.q.29. arꝰ.4. 3 Ahiin Poc. S. Uinum. n. qð . ſic ꝓcedit᷑. Midetur octau vnũ qð cum ente titur addat aliquã nãm poſitiuam ſuper ens. Mam vnnʒ dicit ꝑfectioneʒ ſimpli:cum vni⸗ tas attribnat pᷣmo enti:cui nulla ↄuenit impfectio. Ged negatio vel pꝛiuatio nõ dicit ꝑfectionẽ ſimpł:cum ha⸗ beat rarionem mali.ergo vnũ nõ dicit formaliter nega: tioneʒ:ſed quid poſitinuʒ. CP ꝛ0. Munq; in pꝛiuationi bus reducunt᷑ aliqua ad pꝛimũ tale:qꝛ nõ eſt dare ſum⸗ mum malum:ſed omnia vna reducunt᷑ ad ſummũ vnũ. ergo vnumn nõ habet foꝛmalt rationeʒ pꝛiuationis. CP 3. Mulla pꝛiuatio ſuſcipit magis ⁊ niinus: ſed vnũ ſuſci
pit magis ⁊ minus:qꝛ ſimplex eſt magis vnnʒ qᷓ; cõpo⸗
ſium.ergo vnũ non dicit pꝛinationẽ.. Opottet menſuraʒ eſſe poſitiuã. ergo pꝛiuatio non habet rationeʒ menſure · ſed vnnʒ habet rationẽ mẽſure in quolibet ge⸗ nereergo idem quod pꝛius. QP yo. Impoſſibile eſt sliquod poſitiunʒ componi inirinſece ex pꝛiuationibus. SBed numerus qui eſt aliqð poſitinuʒ componit᷑ intrin⸗ ſece ex vnitatibus.ergo ⁊c̃. CP 60 Nulla negatio eſt idem realiter cum ſuo poſitiuo: fed per te vnuz eſt idem realiter cum ente. ergo ⁊c. C 7o. Si vnum ſupꝛa ens addat ſolum negationeʒ: vel illud additum eſt vnuʒ vel non.ſi non: ergo nõ erit aliquid:cuʒ aliquid et vnuʒ con/ nertant᷑ ſi ſit vnuʒ: ¶el eſt vnum per ſe: vel per aliquid ſuperaddituʒ. Si pꝛimuʒ: pari ratione ens erit vnij ſine auquo addito. Et ñc erit vnum abſqʒ vnitate. qð eſt ab⸗ ſurdum. Si ſcðᷣm tunc querit᷑ de ilio addito:an ſit vnuʒ per aliquid aliud.⁊ ſic vel ꝓcederet᷑ in infinitũ: vel ſtabi tur in aliquo qð erit vnnzʒ abſqʒ tali negatiõe. Et ſic vnũ
non addit negationeʒ ex ſua foꝛmnali rõne. Cð ð.nũ
eſt pꝛius multitudine natura: vt dic tur.1o.huins.pꝛiua tio antem non poteſt eſſe pꝛioꝛ habitu. ergo ⁊c̃. Sed di⸗ cebat ꝙ ynum non ſolum negationes dicit:ſed dieit ali⸗ quid poſitiuũ ratione fundanienti.ſ.ipſuʒ ens: ⁊ alquid negatuũ.ſ.ipſuʒ indiuiſioneʒ. ¶ ontra. Vnus eſt vere paſſio entis.vel ergo ratione ſui fundamenti: vel ratione alterius ſupadditi.nõ pꝛimũ:qꝛ tunc idem eſſet foꝛmali⸗ ter paſſio ſuiipſius. Si ſcõm: vel illud additum eſt poſi⸗ tiuum: vel puuatiuuʒ. Mon ſcõm:tum pꝛimo:qꝛ nulla negatio vel pꝛiuatio eſt idem realiter cum ſuo poſitiuo: vt argutum eſt:qꝛ idem eſſet realiter pꝛinatiuũ ⁊ poſiti⸗ uun:ſed vnũ eſt real: idẽ cũ ente:vt ſupꝛa ↄceſſunmn eſt. Tum 2hꝛqꝛ pꝛigatio vel negatio real eſt nihil:⁊ ſic non ens eſſet paſſio entis. Relinquit᷑ ergo pᷣmũ.vʒ. ꝙ illud ſupadditi ſit aliquid poſitiuũ. Cihucuſqʒ ſunt rãtiones Scotiſtaꝝ:quibꝰ nitunt᷑ deſtruere opinioneʒ Doc. S. ⁊ ꝓbare ꝙ vnũ dicit foꝛmalt aligd poſitiunʒ: qð addit ſu⸗ pꝛa ens · Quas adducit Antoniꝰ And.in hoc. ꝓo.q.⁊.ci ca finem quaſi ad litterã. ¶P oo. In relatine oppoſitis vtrüqʒ dicit᷑ poſitiue. Sed vnů ⁊ iulta ſe hit ſicut rela tiue oppoſita: vt patebit.Io.huius.q 9 · aro2. cũ ſe habe ⸗ ant ſicut menſura ⁊ mẽſuratũ.igit xõ.CP 1o. Lũ mul/ titudo dicat pꝛiuationẽ ſi vnũ diceret pꝛinationeʒ: ſeque⸗ retur ꝙ vnum remoueret multitudinẽ ⁊ multitudo vni⸗ tatem.oc auteʒ eſt incõueniẽs.qꝛ ſequeretur circulus Vnius ⁊ Inulti: vt dicat ꝙ vnũ nõ eſt multa:et multa ſũt que nõð ſunt vnnʒ. N no. Si vnum diceret aligd pꝛi⸗
uatiuũ: opoꝛteret ꝙ aliquid remoneret:ſed nõ niſi mul⸗
titudineʒ · að eſt ſ Alſuʒ:qi nõ ſequit·ſi eſt vnus homo:ꝙ nõ ſint plures. ergo vnu nõ dicit aliquid pꝛinatiuũ tãtũ.
Tertia
CESed contra eſt Doc. S.in pꝛeſenti lectione ſic dicẽs. vnumn enim quod cum ente cõuertitur:ipſum ens deſi⸗ gnat ſupaddens in diuiſionis rõneʒ. que quidem cun ſit negatio vel pꝛiuatio:nõ ponit aliquã nãm enti ſupaddi⸗ tam ⁊ ſic in nullo ab ente differt m rem ſed ſolum ßm rationeʒ· Nam negatio vel pꝛiuatio nõ eit res nature: ß rationis: ſicut dictum eſt. Idec de dicendum ᷣm ꝙ dicit Doct. Reſp ohdeo B.in de po.q coꝛ⸗ poꝛe · ꝙ vnum quod cõnertit cum ente:non addit ſupꝛa ens niſi negationem diuiſionis:nõ ꝙ ſigniſicet ipſam in⸗ diuiſioneʒ tm̃:ſed ſubiectum eius cum ipſo.eſt eniʒ vnũ idem ꝙ ens indiuiſum et ſimiliter multitudo coꝛrñdẽs vnitnihil addit ſupꝛa res multas: niſi diſtinctioneʒ earuʒ que in hoc attenditur ꝙ vna earũ non eſt alia: qð quideʒ nõ habent ex aliquo ſupaddito:ſed ex pꝛopꝛijs foꝛms. pʒ igit ꝙ vnũ quod cõuertit᷑ cum ente:ponitquidẽ pm ens: ſed nihil ſupaddit: niſi negationeʒ diuiſionis. Apul⸗ titudo autem ei coꝛreſpondens addit ſupꝛa res que dicũ tur multe ꝙ vnaqueqʒ earũ ſit vna: ⁊ ꝙ vna eaxꝝ non ſit altera in quo coſiſtit ratio diſtinctionis. Et ſic cum vnuʒ addit ſupꝛa ens vnam negationẽ m qð aliqd eſt indiui⸗ ſum in ſe: AMnltitudo addit duas negationes: ꝓut.ſ.alt 5 duid eſt per ſe indiuiſuʒ:⁊ ꝓut eſt ab alio diuiſuʒ. quod quideʒ diuidi eſt vnnʒ eoꝝ nõ eſt Aterum. Mec ille. Ex quo pʒ ꝙ vnuʒ põt tripliciter cõſiderari. Mnoꝰ qjntum ad id quod ſupaddit ad ens. Et ſic dicit᷑ pꝛiuatiue. Ilio
modo q̃ntum ad ſubiectum:qð in ſua ſigniſicatione icl
dit. Et ſic dicit᷑ poſitiue. Tertioꝰ quantũ ad vtrunqʒEt ſic dr̃ poſitiue ⁊ pꝛiuatiue: dinerſis tñ rationibus. Etqꝛ ſicut dictum eſt de virtute ſignificationis vnum non ſo⸗ lum ſigniſicat indiuiſionẽ ſed ens indiuiſaʒ. Ideo ſimpł dicendnuz eſt:ꝙ vnuʒ nõ addit aligd poſitiuũ ſupꝛa ens. Qõð põt ſic ꝓbari. Mamn ſi vnum addit aliquid poſitiuũ ſupꝛa ens: vel illud poſitiuũ ſupadditũ eſt vnuʒ: vel nõ. Mon poteſt dici ꝙ ſit vnuʒ:qꝛ vnnʒ ſupadderet alquid poſitinun: ſupꝛa id ſupadditũ pari ratione ſicut ſupaddit ad ens. Et ſic ꝓcederet᷑ in infinitum. Mec põt dici ꝙ nðõ ſit vnuʒ:cum vnum de omni ente pꝛedieet᷑. N Ped ad hoc reſpondet aduerſarius dicens ꝙ illud ſupadditun nõ eſt vnũ: ſed eſt quo aliquid eſt vnuʒ. Contra.vel il lud ſupadditum eſt ens: vel nõ.nõ põt dici ꝙ nõ ſit ens: qꝛ per te eit aliquid poſitiuũ.ſi ſit ens.ergo crit vnuʒ:qꝛ ens et vnuʒ cõuertunt᷑ qntuʒ ad ſuppoſita: vt tu nobiſcuʒ concedis:ita ꝙ de quocũqʒ pꝛedicat᷑ ens: pꝛedicatur et vnũ. ¶P ꝛ0. Onecunqʒ in creaturis foꝛmaliter diſtin⸗ guũtur ⁊ quodlibet eſt poſituum: diſtinguũtur realiter qntũ ad exiſtentiaʒ rei. Si ergo vnum diceret qd poſit uum:ſequeret ꝙ diſtingueret᷑ realiter ab ente:cum di⸗ ſtingnatur foꝛmaliter. qð eſt ↄtra phᷣm: vt ex ſupꝛadictis pʒ. ¶ Ad hoc etiaʒ reſpondet dictus aduerſarius dicens ꝙ non hʒ pꝛo incõuenienti ꝙ diſtingnat᷑ realiter. CLõ⸗ tra. Nam hoc eſt contra ſeipſnʒ. dicit enim in. q.⁊. huius quarti in tertia ↄcluſione ꝙ ens ⁊ vnů dicunt eandẽ na⸗ turamn realiter:l⁊ diſtinguant᷑ foꝛmaliter. CP ʒo. Bup pono ꝙ de quocunqʒ pꝛedicatur ens: pꝛedicat᷑ vnũ.tũc ſic ens vt eſt diſtinctũ ᷣm foꝛmalẽ eius rõnem ab vno. vel eſt vnum vel non.ſi dicas ꝙ nec eſt vnũ nec nõ vnũ: ſed pꝛeſcindit ab vtroqʒ. CContra.eſt ens. ergo vnum: per ſuppoſitioneʒ factam.ſi dicas ꝙ fit vnhʒꝛ vel eſt vnũ poſitiue per ſeipſuʒ: vel per aliquid aliud.ᷓi pmo.ergo pari rõne dicendũ ꝙ ens dicit᷑ vnum per ſe ⁊ nõ per ali ud poſitiuu · Bi per aliqd alind:tũc querit᷑?de illo.⁊ ſic erit ꝓcedere in infinitũ.qð eſt abſurduʒ. ¶ 40. Me⸗ ceſſariũ eſt ꝙ illud qðᷓ vnũ ſupaddit ad ens:nõ cõtrahat ip̃m ens. Zls vnũ nõ eſſet trãſcẽdens. Moc aũt eſſe non põt:niſi addat aligd vm rõneʒ tiñ. Ergo vnum addit ali⸗ quid ᷣm rõneʒ tm̃ ſupꝛa ens · et ꝑ ↄs nihil poſitiuum.
—
Manc röneʒ inuit Boc. B.in de po. vbi ſupꝛa ad.ð n vbi ſic ait. ꝙ inter iſta qjttuoꝛ. pᷣma.ſ.ens vnu vex bonũ
marime pꝛimuʒ eſt ens. ⁊ ideo opʒ ꝙ poſitiue pᷣdicer. Megatio eniʒ vel pꝛiuatio nõ põt eẽpᷣnꝛqð cõ⸗

negat
cipit᷑: eum ſelnp id qð negat᷑ vel pꝛiuat᷑ ſt de intellectu
ayliquid fupꝛa ens: qð eng non ↄtrahat. Hi n. traherent
cctio.I.
ens: iaʒ nõ eſſent pꝛima. Moc autẽ eſſe nõ poteſt miſi ad⸗
dant aliqd ᷣm rõneʒ tmñ. Poc auteʒ eſt vei negatio quã
addit vnuz ſicut diqtuʒ: vel relatio ad alind qð natum ſit referri vlt ad ens. Et hoc eſt vel intellectus ad queʒ im⸗
poitat relationj veyꝛ vel appetitus ad quẽ impoꝛtat rel tioneʒ bonuʒ · aʒ bonu eſt qd oĩa appetũt:vt dicit p* ethicoꝝ.hec ille.—
Ad imm igit dðm ᷣmg digit Hoct. P S.in de potentia. Abi ſupꝛa ad.IIm.ꝙ pꝛiuatio tribus modis dicit. Tno modo pꝛo⸗ pꝛie: qñ remouet᷑ ab aliquo id qð natuʒ eſt hre:⁊ in quo tempoꝛe natuʒ eſt hre:ſicut carẽ viſuʒ eſt pꝛiuatio viſus
in homine. Alio modo cõius:qñ remouet᷑ ab aliquo qð ipſuʒ quideʒ non eſt natum hpe:ſed genus eius. Sjcht ſi nõ habere viſuʒ: dicatur pꝛiuatio viſus in talpa. Vertio modo cõimime:qũ remouet᷑ ab aliquo illud qð à qcũqʒ glio natum eſt haberi:nõ tñ ab ipſo nec ab alio ſui gene⸗
is.ſicut ſi nõ habere viſuʒ: dicatur eſſe pꝛinatio viſus in
planta. Et hec pꝛiuatio mediũ eſt inter pꝛiuationẽ verã:
⁊ ſimplicẽ negationẽ:hiis cõe aligd cum vtroqʒcuʒ pꝛi⸗
natione quidẽ vera in boc ↄuenit ꝙ eſt negarjo in aliquo jubiecto · Tnde nõ competit ſunph nõ enti. Cum nega⸗
tione verò ſunplici in hoc ꝙ nõ requirit aptitudinem in ſubiecto · per hunc autẽ moduʒ vnus pꝛiuatiue dicit᷑ · Pt põt ſimili modo pᷣicari in diuinis:ſicut ⁊ alia que ſimili modo pᷣdicant in diuinis:vt inuiſibilis:ĩmenſus: ĩmoꝛta
lis. Mec ille. Sic ergo lʒ pꝛiuatio pura:⁊ negatio dicant imperfectionẽ: pꝛiuatio tamẽ tertio modo dicꝭ ròne ſui
—
ſubiecti dicit pfectionem. vñ deꝗ atribui põt. Nñ Doc.
S. in pꝛima parte · q. ꝰ. arꝰ. 30 Ed vltimuz dicit ⁊ lʒ in
deo non ſit aliqua pꝛiuatio:ti ᷣm moduʒ appꝛehẽſionis noſtre nõ cognoſcit᷑ a nobis niſi per moduʒ puationis ⁊
negationis. ⁊ ſic nibil ꝓbibet aliqua pꝛiuatine dicta de deopᷣdicari:ſicut ꝙ eſt incojpoꝛeus inhnitus.⁊ ſimili“
ter de deo dicit g ſit vnus · Nec ille. Cd 2n dicenduʒ ꝙ argunn ꝓcedit de pᷣuationibꝰ ꝓpꝛie dictis · Chia.n.re⸗
ducunt᷑ ad vnũ:injntů ſignificat ens indiuiſuʒ. ¶Sdz* dicendũ ſicut dicit Hoc· P.in pꝛim ꝑte. q.⁊. arꝰ. 40 4d pꝛimũ.ꝙ lʒ pᷣuatio Vm ſe nõ ſuſcipiat magis ⁊ minꝰ: tñ
ßm qð oppoſituʒ eius recipit magis ⁊ nus? ipſa pꝛi
nuatiua dicunt᷑ vᷣm magis ⁊ min. m igit ꝙ aliquid eſt magis diuiſuʒ vel diuiſibile vel minus vel nullo modo:
yᷣm hoe gliquid dicit᷑ vel magis vel minus vel mn zrime vnnmn. Pec ille. NAl 4 dicendum ſicut rñdet Poc. S.in de poꝰ.vbi ſupꝛa ad. Iym. ꝙ vhum qð eſt pneipiũ
nmericomparat᷑ ad multitudinẽ ſicut menſura ad mẽ ſuratuʒ. qð quidẽ vnꝑz aliqd poſitiue ſupꝛã ſubſtantiam
addit ficut dictũ eſt. ec üle. Td yn dicendum ſicut
vicit Poc. S. in de poꝰ. vbi ſubꝛa ad.ion.ꝙ vnum non
Mituit multituqineʒ ex parte pꝛiuationis: ied ex ꝑte iila
qua ponit ens · Mec ille. Idem ibidem ad.1 n.inuit di
cens: ꝙ vnuz põt cõſiderari duplt. Tino q̃ntũ ad id qð ponit.⁊ ſic ↄſtituit multitudinẽ · Ali modo qntu ad ne
gationeʒ quã ſupaddit. Et ſie vnnʒ opponit᷑ multitdim pꝛiuatine. Mec ille. Jdem argin ſoluit etiam Poc. Pin
„
pꝛimo miaꝝ di.⁊ꝗ q.1.arꝰ. z0ad. ꝓmn. vbi ſic dicit · Mec
Vnum eſt pꝛiuatio illius multitudinis quam Iſtituit? ſed muititudinis que negat eſſe in ipſoqð dicit᷑ eſt vnum. Mon.n.vnuz de rõne ſua huat omnẽ diuiſionem:ſed ſuf
—
icit ad rõnem eius quecũqʒ diuiſio remoueat· Ft inde
eſſe põt ꝙ vnuz eſt pars multitudinis:⁊ ꝙ ipſa inuititu
do dicit᷑ quodãmodo vnum: ꝓut ſᷣm aliquid nõ diuidi⸗ tur ad minus ſᷣm intellectum aggregantem. Picut etiaʒ
ipſus maluz nõ eſt omnino expers boni: qꝛ non pꝛiuatur quodlibet bonuʒ per malũ. Mec ille. Idem etiam ſoluit
„.
pꝛima parte. q. iu· arꝰ.x· ad pᷣ. vbl ſic ait. Inquantũ ergo pars multitudinis nõ hʒ foꝛmã totiꝰ multitudinis:
componitur multitudo ex vnitatibus:ſicut domus ex nõ
domibꝰ nõ ꝙ vnitates cõſtituant multitudinem vm id
ionis vel pꝛinationis · opoꝛtet aũt g alia tria addãt
Metha.
qð hit de rõne indiuiſionis: ᷣmn id qð hit de entitate ſicut ⁊ partes domus ↄſtituũt domũ ꝑ hoc ꝙ ſunt q̃daʒ
coꝛpoꝛa:nõ ꝑ hoc ꝙ; ſunt nõ domus. het ille. CAds
dicẽdũ ꝙ k pnra negatio differat a poſitiuo ſickt nõ ens sb ente: vnuz ti nõ ſic differt ab ente:ſed eſt ip̃m ens in/ diuiſuʒ: ꝓpter hoc ꝙ ꝑ ſuã foꝛmã res lʒ; ꝙ ſit indiuiſaſ⸗ cnt dictũ eſt. Eſt tñ aduertenduʒ ᷣm Toc. P.in pᷣmniaꝝy
di.14·q.I.arꝰ. 30. ad.2 n. ꝙ vnuz nõ ipoꝛtat negationem
uiſi in rne. Tlñ vᷣm reʒ magis ſe hʒad poſitionẽ:q; mul
titudo in qua impoꝛtat᷑ realis negatio:ÿᷣm qᷓ; res are di⸗
ſtinguit᷑· Et ideo vnuʒ in intellectu eſt pꝛius qᷓ; multitu⸗
do in quã ĩpoꝛtat᷑ realis negatio: quãuis vᷣm ſenſum vel
vmaginationẽ ſit ecõuerſo: vt dicit phs: qꝛ ſic ↄpoſita ſt pꝛioꝛa ſimplicibꝰ ⁊ diuiſa indiuiſis.t ideo in diffinitio ne vniꝰ nõ cadit mltitudo:ſed illud qð eſt pꝛius ᷣm in⸗
tellectuʒ vnitate. pꝛimũ.n.qð cadit in appꝛehẽſione in
tellectus eſt ens ⁊ nõ ens:et ita ſufficiãt ad diffinitioneʒ vnius: ᷓᷣm ꝙ intelligimꝰ vnʒʒ eſſe ens in quo nõ eſt di⸗ ſtinctio per ens ⁊ non ens. Et hec.ſ. diſtincta per ens et non ens nõ hʒ rõneʒ multitudinis: piſi poſtqᷓ; intellectus
vtriq; attribint intentionẽ vnitatis. Pt tunc diffinit nul⸗ titudinẽ id qð eſt ex vns: quoꝝ vnũ non eſt altex. t ſic
n diffinitiõe multitudis cadit ynitas ⁊ nõ ecõuerſo. hec
ille:⁊ ꝑ hoc pʒ ſolo ad 3n. TAd ⁊m dðnꝙg quia ilud
ſupaddituʒ nõ eſt ens niſi hin rõnẽ:ideo nõ dicit᷑ vnum niſi vm rõnẽ:de quo nunc nõ loquimur: ſed ſoluʒ de vno
reali ↄuertibil? pᷣdicato de ente reali. Ad s'n patujt ſo
lutio in ſolutione ad.s. dem argun ſoluit Poc.. in pꝛima pte. q.ꝰ.arꝰ.⁊0. ad. 4 n. vbi ſic ait ꝙ vnñ opponi tur puatine multis: injntuʒ multa ſunt diuiſa. Ilñ opoꝛ⸗ tet ꝙ diuiſio ſit pꝛius vnitate nõ ſimpł ſed ſᷣm rationeʒ nr̃e appꝛehẽſionis. Appꝛehendimus enim ſimplicis per ↄpoſita. ñ diffinimus punctuʒ cuiꝰ pars non eſt. Hed muititudo ᷣm rationẽ ↄſequẽter ſe hʒ ad vnuʒ:qʒ diuiſs nõ itelligimꝰ habere rõneʒ multitudinis: niſi per hocꝙ vtriqʒ diniſoꝝ attribuimus vnitatem: vñ vnuʒ ponit in diffinitiõe multitudinis:nõ autem multitudo in diffini⸗ tione vnius:ſed diuiſio cadit in eius intellectn ex ipſane gatione entis: ita qð pᷣmo cadit in intellectu ens.ſcho ꝙ poc ens nõ eſt illud ens. Et ſiq appꝛchẽcimꝰdiuiſioneʒ · tertio vnnʒ qjrto multitudinẽ. Idec ille. Ides dicit in de
po: vbi ſupꝛa ad.i Fn. ¶Ad ↄn dõmꝙ vn eſt paſio entis rõne vtriuſqʒ.iłt ſ ndn differat ab ente: diſfent
ab eo vᷣm rõnẽ.qð ſufficit ad rõnẽ paſſionis trãſcẽdentis: ſicut ex ſupꝛadictis pʒ. NId Iomn dicenduʒ ſicũt ad. 4n. ¶d nun pʒ ſolutio per᷑ ed que dicta ſunt in ſolutiõe ad 6m. 4 3m. ¶Id vltimuʒ dicenduʒ ſicut dicit Doc. Sĩ de poĩ.q. vbi ſupꝛa ad.om.ꝙ vnum oppoſitoꝝ nõ ex clndit aliud: niſi ab eo de quo pꝛedicat᷑. Mon eni ſequi tur ꝙ ſi ſoꝛꝝes ſit albus: ꝙ nihil ſit nigruʒ: ſed ꝙ ipſe non ſit niger. ec ille. Pic ergo ſequit᷑ ꝙ ſi ſoꝛtes ſi vnꝰg ipſe yõ ſit ꝓlures⸗l nõ ſequat᷑ ꝙ nõſint plures hoies· ¶ Ibi in Poc. S et phyloſopho. Musre quotcũq; vn
—
— us ſunt ipęcies · non ſic ꝓcędit. lidet ꝙ 4 4 O nonum puius ſcientle non ſit ↄſiderare de vno ⁊ de partibus vnus neq; tot pares huius ſcientie ſint quot ſunt par⸗ tes entis ⁊ vnius. M ſi partes phye pꝛime diſtinguẽ⸗ tur ſᷣm partes entis. equeret᷑ ꝑꝙ methaphyſica nõ ei vna ſcientia:ſed plures. Cuius tamen oppoſitum ſupi⸗
pꝛobatum eſt p̃ꝰ huiꝰ.q.Iarꝰ.4 · cõſequẽtia patẽt: quiꝰ plures ſimt parres entis ſpecie:non ſolum ᷣm namamn
ſed etiamſecunduʒ rationem cognoſcibilitatis diſtincte· pꝛ. uecũqʒ ſunt et nullo modo differunt: ſunt pe ditub idem:ſed ens ſiue partes entis.ſ. decẽ pꝛedicamẽ⸗
ta ſunt ⁊ nullo modo differunt:cum nõ cõſtituantur per
aliquas differentias · Alias eſſent ſpẽs a non galiſima. ergo nõ dr̃nt.⁊ ſic fᷣm diuerſitatẽ ꝑtiũ entis nõ diuerſi cant᷑ ptes phye. ¶P 0. a que ↄſiderant in iſtaſci
de omnibus pꝛedicantur: ſed vnum non pꝛedicalur de omnibus ·iſta enim eſt falſa.vnitas eſt vnz tau⸗
1e.
—.——
———

Queſtio eit falſa:coloꝛ eſt coloꝛatus:⁊ ſimiliter iſta:albedo alba xẽ. CP 4 · Enũ eſt cõiunctũ ᷣm eſſe materie ſenſibili: inde eſt ꝙ ad mathemaricũ pertinet ergo nõ cõſiderat᷑ ĩ bac ſcia:cũ hec ſcia ſit de abſtractis a mã ᷣm eſſe ⁊ rõneʒ vt ſepius dictum eſt.igit᷑ idẽ quod pꝛius. C Bed contra eit phus in pꝛeſenti lectiõe dicẽs. quotcũqʒ vniꝰ ſunt ſpẽs tot ⁊ entis de quibus qð quidẽ eſt einſdem ſcie gie ſpe culari.ico aũt vt de eodẽ ⁊ ſimili ⁊ alijs talibꝰ. fere au tẽ oia reducunt᷑ cõtra in pꝛincipiũ hoc ſpeculata aũt ſunt a nobis ⁊ in egloga cõtrarioꝛuʒ ⁊ tot partes phyloſophie
ſunt quot ſubſtantie.
Reſi pondeo dicendum pꝛimo ꝙ huius ſei
entie eſt cõſiderare vnũ ⁊ par tes vnius ſ.idem equale ⁊ ſimie. NMam vnius ⁊ eiuſ dem ſcientie.ſ. huius pꝛime phye eſt conſiderare ens ⁊ dẽs partes entis:ſicut ſupꝛadictũ eſt. q.i.ar.⁊.ergo vnius
⁊ eiuſdẽ ⁊ ſpãliter huuus eſt cõſiderare vnũ ⁊ partes vni us:qꝛ vnũ⁊ ens eãdẽ ſignificant nãm:⁊ quod ſunt ſpẽs vnius:tot ſunt ſpẽs entis. ¶ P.ꝛ0.aſſio ⁊ ſubiectũ ad
Lec 4l einſdem pertinet ſcie cõſiderationem: vt pʒ pꝛimo poſte
rioꝛum. Sed vnũ eſt paſio entis vt ſepius dictũ eſt:ergo ad cõᷓſiderationẽ hnins ſcie pertinet vnũ cũ ſuis partibus CEt ſi querat᷑: quare phs magis ꝓbat de vno quod per tinet ad conſiderationẽ huins ſcieq; de bono ⁊ vo ⁊ alijs tranſcendentibus. Picendũ ꝙ quando eſt ſile de vno ⁊ de oĩbus: quod pꝛobatur de vno intelligitur de omni bus eſſe pꝛobatum:ſicut cũ pꝛobatur de vno triangulo ð monſtrato ꝙ habeat tres angulos ⁊c̃. De omnibus in teliigitur eſſe pꝛobatum. Cum ergo ſit ſimile de omnbꝰ tranſcendentibus:ſufficienter ⁊ quaſi per locum a maioꝛi relinquit probatum eſſe de ceteris tranſcendentibus:qñ
pꝛobanuit ſufficienter de vno ⁊ eius partibus. ¶Eſt antẽ
vm phm aduertendum ꝙ cum in oibus contrarijs alteꝝ
hat pꝛiuationem incluſam: opoꝛtet fieri reductioneʒ ad pma pꝛiuatiua:inter que pꝛimũ eſt vnñũ.⁊ iterũ multi
tudo que ex vno cãtur:eit cauſa diuerſitatis differentie ⁊ contrarietatis: vt infra patebit. nde neceſſe eſt ꝙ oœĩa cõ traria reducantur ad vnſi. Cum ergo contraria ad eandẽ ſcientiam pertineant:partes vnius ⁊ ipſum vnum quod opponitur multo pertinẽt ad conſiderationẽ vnus ⁊ eiuf dem ſcientie. CPicendũ ſecundo ꝙ partes phᷣye diuer ſificari vᷣm partes ſube vel entis: põt dupl inteligi.vnd modo de phia in cõi. Et ſic ᷣm tria genera entium: diuer ſiicant partes phie ſpeculatiue: que ſunt phiſica mathe⸗ matica ⁊ metha.vtpatebit.. huius. ¶ Alio mõ põt in⸗ telligi de pꝛima phia.ſ.de metha.ſ.ꝙ tot ſunt partes ſciẽ ne methaphyſice quot ſunt diuerſe partes entis. Et hoc dupliciter: vel loquendo de omnibus partibus entis:⁊ ſic nõ poteſt ſtare qꝛ infinite eſſent ꝑtes huius ſcientie vl de partibus ſpãlibus ipſius ſube que eſt pꝛincipalioꝛ ꝓs
entis. Et hoc duplr. Mnooloquendo de partibꝰſubiecti⸗
nis ſcie: ita ꝙ ſicut ſba diuidit᷑ in ſubam mdlem de qᷓ con ſiderat hec ſcia vqʒ ad.iom.libꝛũ hius ⁊ in ſubaʒ imã lem de qua cõſiderat in ſequentibꝰlibꝛis:ꝙ ita metha.te neret ſub ſe duas ſcientias ſpẽ diſtinctas quaꝝ vna conſi⸗ deraret ſuham materialẽ ⁊ alia imaterialẽ:⁊ hoc etiã nõ võt ſtare:tũ pꝛimo pꝛopter rõnem pꝛimam ante incõtra⸗ riũ adductã. Tum ſcðo qʒ ſi ſi:ſequeret᷑ ꝙ vnꝰhõ ñpoſ ſet h̃e totã methaphyſicã:q ille due partes ſiue ſint di⸗ ſincte nnmero ⁊ eiuſdẽ ſpẽi: ſiue diſticte ſpecie ⁊ einſdẽ generis nõ poterunt eſſe ſimul in eodem ſubiecto. Siãt dicatur ꝙ ſunt duerſoꝛũ generum:ſcquit ꝙ metha.non erit vna ſcia: ſed ſimpl plures. Iliomõ põt intelligi ꝙ ſunt diuerſe partes conſiderationis:que ſe habent ſicut p ectum ⁊ imperfectũ: ita ꝙ id quod conſiderat᷑ in vna p te conſideret᷑ pꝛopter cognutionẽ habendam eo:um que conſiderantur in altera parte. Et ſic tot ſunt partes metha
phrſice quot ſunt partes pꝛincipales ſube.Et hoc eſt qð
innuit hic Voc. S. dicens. qꝛ partes ſubſtantie ſunt oꝛdi nate adinnicẽ. Mã ſuba immãlis eſt pꝛioꝛ ſubſtantia ſenſi bili naturaliter. Meceſſe eit inter partes phie eẽ quandã
pꝛimam. Mla ti que eit de ſba ſenſibiliteſt pꝛimain oꝛdi
Lertia ne doctrine: qꝛ a notioꝛibus nobis opoꝛtet incipere diſci plinam. CEt de hac determinatur in.7.⁊ 8. huins ſcie. Jlla vo que eſt de ſuba ĩmateriali:eſt pꝛima dignitate ⁊
intentõe huius ſcie:que tradit᷑ ⁊ in. x. uiſis. t tamen quecunqʒ ſit pꝛima:neceſſe eſt vt ſit continua alijs parti⸗ bus: quia omnes partes habent pꝛo gne vnñ ⁊ ens. ñ in conſideratione ynius ⁊ entis diuerſe partes huiꝰ ſcie vniuntur: quãuis ſit de diuerſis partibus ſubſtãtie: vt ſic ſit vna ſcientia inquantum dinerſe partes pꝛedicte ſunt
onſequentes vnum ⁊ ens: ſicut ſubiectum commune.
Mec ille. Et ſi dicatur phyloſophus dicit hic in textu:ꝙ phs pꝛimus eſt ñicut mathematicus dictus ⁊ ꝑtes habet ſicut mathematicata hʒ diuerſas partes ⁊ quaſdã pꝛinci palir: ſicut ariſmetricã ⁊ qᷓ;dã. Secũdario ſicut geometriã Videt᷑ ergo velle g ſub metha.ſint diuerſe ſcie. ſicut ſß mathema. ¶ Dicẽdũ ꝙ ly ſicut dicit ſimilitudinẽ ꝓpo: tionis: ⁊ nõ oĩmodã idemtitatem:qꝛ ſi eſſet oĩmoda idẽ⸗
titas: non eſſet ſimilitudo cũ ſimilitudo ſit rerũ differẽtiũ eadem qualitas.
Acd pꝛimum ergo patet ſolutio ex dictis.
¶ Acd ſecundũ dicenduʒ ſicut
dicit Boc. S.in de potentia.q.y.ar. ʒ. ad ſcðᷣm g diffe⸗ rens ⁊ diuerſum differütvt dicit phyloſophꝰ.i0.metha phrſice. Mã diuerſum abſolute dicitur qð nõ eſt idẽ dif
ferens vo dicit ad aliquid. mam omne differens aliquo differt. i ergo pꝛopꝛie accipiamus hoc nomen differẽs ſic hec pꝛopoſitio eſt falſa.ſ.quecunqʒ ſunt ⁊ nullo modo differunt: ſunt eadem.i antem hoc nomẽ differens:lar
ge ſumat: Sic ipſa eſt vera. Nec ille. ¶Et ſic conceden
da eſt iſta ꝙ ens ⁊.io.pꝛedicamenta inter ſe differunt.nõ tñ ſequitur ꝙ aliqua differentia differant: ſed ꝙ differant a ſe inuicem per ſuã ſubſtãtiã. ñ Poc. S.ibidem ſub⸗ dit Moc enim neceſſe eſt i pꝛimis ⁊ ſimplicibꝰdici hõ enim differt ab aſino rationali differentia. Rationale au tem vlterius non differt ab aſino aliqua differentia:quia ſic eſſet abire in infinitum.ſed ſeipſo. Nec ille. andem
habet Doc. B. ſententiam pꝛimo ſentẽtiaꝝ di.s.q.j.ar.
2.ad.3. ⁊.2. ſententiaꝝ di.1.q.pꝛima ar.pꝛimo ad.Fmn.⁊ pꝛima parte. q.ʒ. ar. ð. ad tertiũ. Et idem tãgit pꝛimo cõ tra gentiles.c.i7. ¶ Acd tertiũ dicendũ ꝙ vnñ pꝛedicat de omnibus ⁊ de ſe ipſo. quod oſtẽdit Poc. S.in ð po tentia.q..ar.y.circa ñinem.bi ſic ait. Conſiderandum eſt ꝙ huiuſmodi pꝛima ſ.eſſentia vnitas veritas ⁊ boni nitas denominant ſeipfa:ea ratione quia vnum veruʒ ⁊ bonum cõſequuntur ad ens. Lum autem ens ſit pꝛimnʒ quod in intellectu cadit:intelligatur vt ens:⁊ per conſe/ quens ⁊ vt vnum verum ⁊ bonmnn. Unde cũ intellectuſ compꝛehendat eſſentiam vnitatem veritatem ⁊ bonitatẽ in abſtracto: opoꝛtet ꝙ de quolibet eoꝛum pꝛedicet᷑ ens ⁊ alia tria concreta · ⁊ inde eſt ꝙ iſta tria denominant ſe ipſa:non autem alia que non conuertuntur cum ente. Mec ille. nde non eſt ſimile de foꝛmig ſpecialibus ⁊ tranſcendentibus vt etiam innuit Poc. S.in ſecundo ſen tentiarum di.⁊y.q.pꝛima.ar.ſecundo ad pꝛimum. Vbi ſic autꝛaliter eſt in nominibus illis que expꝛimunt foĩas generales:⁊ que expꝛimunt foꝛmas ſpcciales¶Foꝛma enim ſpecialis que infoꝛmat ſubiectum aliquod non ĩfor matur alia foꝛma eiuſdeʒ rationis:ſicut coloꝛ non ifoꝛma tur coloꝛe:ſed foꝛte luce. Vnde non poteſt dici coloꝛatus ſed foꝛte clarus: nec ſimiliter albedo coloꝛata. Contingit autem ꝙ illud quod eſt perfectio vnius ÿm vnam ra⸗
tionem:ſit perfectum Ab alio ſecundum aliam rõnem:
ſicut lux perficit coloꝛem. Et coloꝛ perſicit ſuperſiciem: ⁊ luperficies coꝛpus cuius eſt terminus.⁊ ideo perfe⸗ ctio poteſt dici perfecta. ⁊ ſimiliter in omnibus alijs que expꝛimunt perfectionem in cõmuni:ſicut eſt hoc nomen vonum. Ct inde eſt ꝙ virtus que dicitur bonitãs ani me quod ſecundum perſcit ꝛetiam poteſt dici bona ſe⸗
cundum g eſt perfecta quodam alio in oꝛdine ad finem
⁊ regula rationis:a quibus foꝛmam habet ⁊ in ſpeciem trahitur · Nec ile. ¶ Ad vltimum dicendum g argu⸗ mentum pꝛocedit ũe vno quod eſt pꝛincipium numeri

Quarti
⁊ nonde vnoquod.conuertitur eum ente: de quò nunc
eſt ad pꝛopoſiium.
C hueſtio. 4. uualiter ad hanc ſcientiam pertineat con kderare de oppoſitis.
„ N i d conſideranduʒ reſtat qua 8 Ein E liter hec ſcientia habʒ cꝙn d ſiderare de onmibus oppoſiis · ¶ Lir ca quod queruntur duo· C Pꝛimo vtꝙ huius ſcientie ſit conſiderareegationẽs
⁊ pꝛiuationes ⁊ contraria · W Becun⸗ do vtrum vnum opponatur multitudini.
CIbi in Poc. P.⁊ phyloſopho. uoniam autem vni
18.4 eſt lec.tertia.
— † F ſic ꝓceditur. idet 3 8 pmum ꝙ ad hanc ſcientiã nõ
Ppertineat conſſderare negationes pꝛinationes
e contraria. Ham bonum ⁊ malum ſunt ge nera contrarioꝛum oiuni qꝛ alterũ cõtrarioꝛum pertinet ad bonum ⁊ reliquum ad malum · Dicitur enun in pꝛi
mo phiſicoꝛũ ꝙ omhia contraria hoc mõ ſe habent ꝙ al terum eſt nobilius. Alterum vllins.ſed bonum ⁊ malũ non pertinet adhanc ſcientiaʒ cum ſcientia moꝛalis ð eis ſpecialem faciat mentionem. Iguur cõtraria yõ pertinẽt ad huius ſcientie conſidcrationèm. ¶P ·. Malum eſt non ens. Similiter eſt negatio ſiue priiatio ergo non per tinent ad konſiderationẽ huius ſcientie. Juius ſubiectum eſt ens ꝛ oĩa que conſiderantur in aliquã ſcientia redu/ cuntur ad ſubiectum per pꝛedicationeʒ:vt albertus vult in ſuis pꝛedicabilibus. ¶ Sed dicebat ꝙ pꝛiuãtiones ⁊ negationes ſunt entia rationis. pꝛopter quod ad huiꝰſciẽ tie pertinent conſiderationem. ¶ ontra ens rationis nõ eſt ens quod eſt ſubiectum in hac ſcientia:qꝛ ſicut ſupra conceſſum eſt:ens reale quod diuiditurin. pꝛedicamẽ ta eſt hic ſubiectum ergo argumentuʒ ſtat· N P30. Sci entie ſecãt᷑ quẽadmodũ ⁊ res de quibus ſunt vt d. 3.5 anima:ergo oppoſitorum oppoſite ſũt ſcientie ʒria ſunt oppoſita. ergo ad diuerſas ſcientias eoꝛumn pertinet con⸗ ſideratio. ¶ Mꝛeterea quarto. Pꝛincipia ⁊ pꝛincipia⸗ ta pertinent ad eandem ſcientiam ſed pꝛiuatio eſt pꝛinci⸗ pium rerum naturalium: vt patet pꝛimno phyſico:um ergo pertinet ad conſiderationem ſcientie naturalis: ⁊ ꝑ conſequens non ad hanc ſciam. ¶ Bed contra eſt phylo ſophus in preſenti lectiyne dicens noniam autẽ vnius eſt oppoſita peculari. Nni autem opponitur. pluralitas negationem autem:⁊ pꝛilationem vnius eſt ſpeculari: ꝓ pter vtroqʒ modo ſpeculari vnum cuius negatio aut
pziuario.
Peſt pond cO dicendmn pꝛimo ꝙ hnius ſei entie eſt conſidergre de nega⸗
tione ⁊ pꝛiuatione.quod ſic ꝓbat phs ᷣm oc. S. Nã ad vnam ſcientiam pertinet conſiderare oppoſita:ſicut ad medicinam conſiderare ſanunj ⁊ egrum ⁊ àd gramma ticum congruũ ⁊ in congruũ. Ped vni opyonit multitu⸗ do: de cuius rõne eſt negatio ⁊ pꝛinatio. Mam vnum di cit vnã negationẽ: multitudo vo duas ſicut ſupꝛadictum eſt ergo illius ſcientie eſt ſpeculari negationẽ ⁊ pꝛiuatio nẽ Cunns eit ſpeculari vnum ⁊ multitudtneʒ· ſed ad hãc
ſcientiam pertinet conſiderarę de vno ⁊ multitudine. vt
ſupꝛa oſtenſum eſt. q.z.ar.ð. Relinquitur ergo ꝙ ad hãc ſcientiam pertinet conſiderare negationes ⁊ pꝛiugtiones ¶ ed aduertendum eſt hic ᷣm phm ⁊ Woc. B · ꝙ du pler eſt negato. Huedam eſt negatio ſimplex per quaʒ abſolute dicitur ꝙ hoe non ineſt illi. Alia zutem eſt nega tio in generc: per quam abſolute aliquid non negatur: ſ
infra metas alicuins generis ſicut cecum dr̃ quod nõ h
viſum nõ tñ oẽ nq̃ hñs viſuʒ: ſed infra genꝰ aĩalis:qð na
tů cſt hr̃ce viſum. Pꝛima ãt negatiovocat᷑ negatio negãs
⁊ dicit tiñ abſentiã yel remotionẽ alicuꝰrei. Sine hoc ꝙ determinet ſubm. ñ põt veriſicari tam de ente qnod ẽ
natũ hr̃e ⁊ nõ hʒ qᷓ; de non ente qð nõ eſt natũ hr̃e. NMaʒ
ð videns põt diei tã chymeraqᷓ; layis q; etiã hõ. C;⸗
ſcða negatio vocat negatio pꝛiuãs.iʒt nõ dieit tiñ abſen
tiã rei:ſed includit determinatã naturã de qua dicit᷑ pꝛi⸗
natio. nde nõ põt verificari tã de ente qᷓ; de non eme.
Mõ enim o non videns põt dicicecũ:ſed ſolum quod natũ eſt hĩe viſum.¶ Megatio aũt que in rõne vnins in cluditur eſt negatio in ſubo alias non ens vnũ dici poſſet ex quo patet ꝙ differt a negatione ſimplr ⁊ magis trahit ſe ad naturã pꝛiuationis:ut patebit.io.huins.q.y.ar.i.ſe cundo dicendũ ꝙ huins ſcientie eit conſiderare contraria quod ſic pꝛobatur ᷣm phm. Mã vnius ſcientie eſt oppoſi ta conſiderare:ſed adhanc ſcientiam pertinet cõſiderare vnũ idẽ equale ⁊ ſimile.ergo neceſſe eſt ꝙ conſideret op poſita his.ſ.multum alterũ ſine diuerſum inequale ⁊ dil
ℳ
ſmile ⁊ guecũqʒ alia reducunt᷑ ad illa ⁊ ad vnnm a plu ralitatẽ. Sʒ contraria reducũtur ad pᷣdicta. Nam cõtrarie
tas eſt quedã differẽtiã eoꝛũ.ſ.que maxinie differnnt in eodẽ gñe differentia aũ eſt quedã diuerſitas ſiue alteri tas: vt habet᷑.I0.huius. Igit᷑ contrarietas pertinet ad cõ ſiderationẽ huius ſcie. ¶ t ſi dicat᷑. Hiĩa pꝛedicta dicun tur multipliciter.ſ.vnum ſimile equale? eoꝝx oppoſita: vt patebit in libro de quotiens · videlicet quinto huiꝰ.g. 6. Jed ea gue multipliciter dñr nõ conueniunt in alj vna rõne. Igit᷑ nõ poſſunt pertinere ad vnius ⁊ euſdeʒ
4c.
ſcie ↄſiderationẽ. C d hoc rñdet phs hic. nã ſi non ſigni ſicent plura vᷣm vñã fõnem vniuocã nec ᷣm rõnem ans logam:ita ꝙ diuerſe rationes nõ haberent habitudine;
d vnñ ſicut in analogicis:tunc non conſiderarent᷑ in e dẽ ſciẽtia: ſed in diuerſis: ſicut pʒ de equocis. Nã ſydus ccleſte qð ẽ canis ↄſiderat aſtrologia: nãlis añt canẽ na rinũ ⁊ terreſtrẽ ⁊ſ oũa pꝛedieta referũt᷑ ad vnũ pꝛimũ:ſi cuti enim ea que ſignificãt ꝑ hoc nomẽ vnũ lʒ ſint diuer⸗ ſa reducũtur tñ in vnũ pꝛimũ ſignificatũ:ſile eſt in cibus alijs que ſunt idẽ diuerſum equale ⁊ in equale:vt pate bit.y.huiꝰ.q..ar. 2.
i igitur dicendũ ꝙ bonũ ⁊ ma Ad paimum lñ pñt ee conſiderari. Finomõ moꝛaiñc in moꝛibꝰreperiũtur ⁊ ſic ctra riant᷑ ⁊ pertinent ad moꝛalẽ ſcõtiã ᷣm ſi pãles eoꝛũ rões: kʒẽt ↄſiderent in hac ſcia vᷣm ꝙ junt entia. Alioꝰpñt ↄi⸗ derari tranſcẽdẽter:⁊ ſic pꝛiuatiue opppynũtur⁊ dicunt gnia ʒrioꝝ que adhãc ſciaʒ pertinẽt. ¶ Ht ſi dicat: genus vnnoce pꝛecicat᷑ de ſnis inferioꝛibus.ſed bonũ trãſcen
dẽs nõ dr vniuoce: ſiqut neqʒ ens ⁊ vnñ:gꝰ honũ ⁊ ma
lů nõ debẽt dici gůa.& Id hoc rñder Poc. P i ſcjo ſen tẽtiaꝝ di. 34.q.1. ar. ſcðo ad pᷣn Tlbi ſic dicit?ꝙ genꝰ du plicit põt capi. Qno ꝓpꝛie: ꝓut pꝛedicat᷑ de pluribꝰ in eo ꝙ quid. ⁊ ſic neqʒ bonũ: neqʒ malũ gña ſunt qꝛ ens a bonũ cõuertunt᷑. T Ilioꝰ cõiter genuſ dicitur. oẽ ilud qð ſui cõitate multa anibit ⁊ cõtinet ⁊ ſie bonũ ⁊ maln dicunt᷑ gña cĩium ↄtrarioꝛũ:qꝛ v in pꝛimo phycoꝝ dici oia cõtraria hoc mõ ſe hñt ꝙ alterũ eſt nobiliꝰ:⁊ alteru
vilius ⁊ illud qð eſt vilius pꝛinationẽ in ſe includit: ſicut
nigrũ in reſpectuad albũ⁊ frigidũ in reſpect ad calidi ꝓpter qð in. u. de aialibꝰdĩ ꝙ frigus eſt pᷣuatio caloꝛnʒ. ⁊ ꝑ hunc modi ſꝑ alteꝝ ↄtrarioꝛũ ꝑtinet ad bonũ ⁊ reli quũ ad malũ.ſdec ille. ãdẽ ſolutionẽ ponit in de malo · q.i.ar.i. ad 11.lbi ſic ait ꝙ bonũ ⁊ malũ dicunt᷑ ga con trarioꝛũ inquãtuʒ vnů cõtrarioꝝ eit defectinum reſpectu alterius: ſicut nigx reſpectu albi ⁊ ſic oĩa ↄtraria reducun
? 1eai.
tur quodãmodoò ad bonũ ⁊ malũꝓut oĩs defecus ꝑtinet ad rõnẽ mali: vnde ⁊ in pᷣmo phy. dr ꝙ ſemp ↄtraria cõ
—
parant adinuicẽ vt meliꝰa peiuſhec ſle. CJd ſcðm di cendi ꝙ lʒ illð qð eſt malũ per ſe ⁊ abſtractie nibil po nat in re: eſt tñj ens appꝛehẽſuʒ. malũ autẽ per accñs ⁊ cõ cretine ſumptũ: bñ aliquid ponit lz nõ inquãtũ malum⸗ Cꝛo qius qmplioꝛi intellectu conſiderandũ eſt illð qð dicit doc..in ſcðo ſniaꝝ di·z4· q.pi.ar.ſcdo tcor poꝛe.bi ſic ait malum aligd dicit duplieit. vel perſe vel per accidens. per ſe malum dicit ipſa pꝛinatio perfe ctionis pꝛime qua aliquid malum eſt:que etiã a qubuſ⸗ dam malum abſtractiue ſumptum dr · Moc autem
S— 2

um foꝛmaliternon quidem opppſitione nature ſed op⸗
plex⸗ qꝛ illa pꝛiuatio vel eſt pꝛinatio perfectiõis:que ẽ ne ceſſaria rei in eſſe pꝛimo:⁊ illa pꝛiuatio in dibꝰeſt maluʒ xt pꝛiuato pedis aut manus ⁊ vel eſt pꝛiuatio alicuꝰper fectiõis ſcðe vt pꝛiuatio geometrie ⁊ huiuſmodi ⁊ talis pꝛiuato nõ ſempꝑ cuinſlibet ẽ malũ:ſed ei tmñ qui ad eam habẽdã operam dedit vel etiã hẽe debet. ¶alũ aũt ꝑac cidens dicitur duplr.el ilud quod eſt ſubiectum talis pꝛinationis. Mel illud quod talem pꝛiuationem in alte/ rocãt.⁊ vtrum iſtoꝛũ eſt malũ cõcretiue ſumptũ. Nlud aũt qð ẽ ſpᷣm pꝛiuarionis: põt capi qdrupir qꝛ vel ẽ actio vel habitus vel paſio: vel ſubſtautia:actio quidẽ:ſi pꝛiua tionẽ debiti finis vel debite circũſtantie hẽat: rõnẽ mali culpe habebit ⁊ qꝛ ex ſimilibꝰactibus ſiles habitus gñan tur:inde cõtingit ꝙ habitꝰipf qui extalibꝰactibus relin
quũtur mali ſunt ſicut habitus vitioꝛũ. Paſſio aũt pꝛiua
tionem hʒ per quam aliquid in paciente coꝛrũpit᷑: ⁊ ta⸗ lis paſſio malũ pene dicit᷑ vel defectꝰnature in illis in ꝗ bus nõ põt eẽ culpaa pena: ⁊ qꝛ nullũ accidẽs põt eẽ ſub iectũ alicuiꝰ qð vel poſitiue vel pꝛiuatiue dicat᷑ niſi gra ſube que eis ſubijcitur:iõ opoꝛtet ꝙ vlterius intelligat ſpm huins pꝛiuationis que per ſe malũ ẽ ſpam eſſe:ßᷓʒ ꝙœ di bomo malus vel aĩa mala. Si aũt dicat malũ per ac
cidẽs: qꝛ canſat talẽ pꝛiuarionẽ: hoc põt eſſe duptr. qꝛcau
la pꝛinationis debite perfectiõis vel eſt ex parte materie que nõ eſt diſpoſita ad perfecte ſuſcipiendũ virtutẽ agen tis ſicut eſt defectus in monſtris ⁊ in alijs que ex defectu materie contingũt: Ant eſt ex parte agentis.⁊ hoc eſt du pliciter.qꝛ agens vel eſt cõiunctũ agens incõtrariũ perfe ctiõis debite.ſicut ignis adurens ⁊ gladius ſecans. ⁊ ex hoc ſequit᷑ malum quod dicit pena ſenſus in ſenſibus: in qnibus culpa ⁊ pena eſſe poſſunt: qꝛ tale agẽs qð pꝛiuat perfectionẽ debitã:eo g cõiunctũ eſt ſentit. Aut eit agẽs nõ cõinnctñ impediens influentiã cauſe perſiciẽs ſicut di cũtur nubes male:qů impediunt lumen folis:ne ad nos Puemiat ⁊ qꝛ tałcã nõ ſẽtit᷑ ex ipſa perfectiõis ſbᷣſtractõe cũ nõ tollat perfectionẽ agendo in id quod pꝛinat᷑ ſed ma gis impediendo agentẽ lʒ foꝛte ſentiat᷑ aliquo modo per accidẽs ſicnt qñ nubes vident᷑:iõ malũ quod ex hoc ſeg tur nõ dicit pena ſenſus:ſed pena dãni: in illis tñ que pẽ na dãni ſuſceptiua ſunt. In malis ergo hoc mõ dictis eſt talis oꝛdo ꝙ illud quod per ſe eſt malũ: pꝛime malũ dici tur: ⁊ oĩa per relationeʒ ad illud.Et 5ᷣm gradũ tenet ma lum per accidens: quod eſt ſubiectum mali: quod dicitur malum ex hoc:ꝙ pꝛiuationem que per ſe malum eſt hʒ. In tertio gradu eſt ilud quod dicitur maluz per accidẽs ſicut cauſa indncens malum dec enim non in le de ne⸗ ceſſitate haber pꝛiuationeʒ:ſed facit aliquid eſſe pꝛiuatio nem habens. Unde pꝛimũ dicitur abſolute malũ ⁊ ſecũ dum in oꝛdine ad pꝛimũ:⁊ tertiuʒ in oꝛdine ad ſcðᷣm.di cendum eſt ergo ꝙ malum nominat non ens. Unde illð ꝙ per ſe malum eſt:non ponit aliquid: ſed dicit eẽ vtp natio malum vero quod eſt ſubiectum pꝛinationis:ẽ ali quid poſitiue: ſed nõ ex eo malũ eſt:ſicut oculus eſt ali⸗ quid:ſed nõ ex eo ꝙ cecus ẽ: quia ceqtas non eſt in eo ni ſi ſicut negatio viſionis. Quod aũt dicitur malũ vt cauſa mali: in ſe quidem conñderatum aliquid eſt:ſed in oꝛdi⸗ ne ad effectũ rõue cuius malũ d̃ etiã pꝛiuatine dr̃.d̃.n. malum:ex hoc ꝙ pꝛinationem inducit:⁊ ſic etiam rõ nõ
entis in ipſum redicadat canſaliter:ſicut ⁊ ratio mali.
Mec ile foꝛmaliter:ex quibns patet:quid eſt malum ꝑ ſe ⁊ per accidens: ⁊ quot modis accipiantur: patet etiaʒ quid dicatur malum abſolutũ ⁊ relatum: patet etiaʒ qd dicatur maluʒ abſtractiue ⁊ quid coneretiue:patet etiaʒ qualiter malũ hʒ rõnem entis ⁊ qualiter rationem nõ en
tis ⁊ qualiter habet rationem pꝛiuationis. CAd tertinʒ
dicendum ꝙ licet ens rationis non reducatur ad ens rea le ſicut pars ſubiectina aut paſſio eins:reducitur tamẽ ad ipſum ſicut imperfectum ad perfectum. nde non opʒ ꝙ ens reale de eo pꝛedicetur potiſſime cum huiuſmodi entia rationis non conſiderentur pꝛincipaliter in hac ſciẽ tia.& Ad quartum dicendum ꝙ kʒ oppoſitoꝛnʒ obiecto
Quarta
poſitione 5ᷣm diuerſas rationes cognoſcibilitatis dilierſe int ſcientie:oppoſita tamen op poſitione nature qᷓ; cõue⸗ nunt in vna foꝛmalia ratione obiecti: pertinẽt ad eande⸗ ſcientiam:ſicut ſuperius ſatis declaratum eſt. CAd quin tum dicendum ꝙ licet pꝛiuatio foꝛme ſpecialis ſit pꝛinci pium rei naturalis ⁊ pertineat ad conſiderationem phy loſoplhie naturalis:pꝛiuatio tamen in cõmum m ꝙ ha⸗ bet oꝛdinem adhabitum ⁊ ad ens in communi non conſi deraiur a phiſico: ſed pertinet ad conſiderationem huius ſcientie potiſime pꝛiuatio que conſiſtit in pꝛiuari:⁊ non in pꝛiuatum eſſe:que aliquando contrarium dicitur: vt dicit Voc. S. in de malo. bi ſupꝛa de quo in ſequenti articulo videbitur. CIbi in Woc. G⁊ phyloſopho ut autẽ — 3 1 ic pꝛocedit. Mi 8 D ſ ecundum detur ꝙ vnuz nõ — opponatur multitudini. Mam vnum opponi
tur vni. ergo non opponitur multitudini: ante cedens pꝛobatur. Duia tantum vnũ vni opponit᷑ per ſe:
vt patet pꝛimo per yeremias. ergo vnnm vni opponit: Lec.iꝛ.
per regulas exponbilium. Pene enim ſequitur tantum homo eſt riſibilis:ergo homo eſt riſibilis patet cõſequẽ tia per eandem pꝛopoſitionem. C P.·⁊. Mppoſita nõ in ſunt eidem:ſed vnum ⁊ multiũdo inſunt eidem ſ.deo ⁊ a foꝛtioꝛi creature vt pꝛobat Voc. S. in de potentia.q. 2. r.ÿ·ergo vnum ⁊ multa non opponuntur. C P 36. Vnum oppoſitoꝛum non conſtituit reliquum:ſed vnum conſtituit mult tudinẽ quia multitudo eit ex unitatibus: vt patet.io. huius igitur ⁊c. P·4ꝰ. Anum oppoſitoꝝ
non verificatur de reliquo ſed vnuin pꝛedicatur de mul xec.ix.
titudine. qꝛ multa ſunt quodãmodo vnum.qꝛ ſunt ens. igitur idem quod pꝛius. CP Si vnuim opponeret multitudini: maxime opponcret᷑ ei vt pꝛiuatio ſed hoc non: quia ſi ſic:ſequeretur ꝙ vnum naturaliter eſſet po ſterius multitudie: ⁊ ꝙ multitudo poneretur in diffini tione vnꝰtvt dicit hic Poc · S. ſed hoc eſt incõuemẽs:⁊ contra ſenſum ꝛigitur ⁊c. ¶põ. Sicut ſe habet maluʒ ad bonũt: ita vnum ad multa jed malum non opponitur bono pꝛiuatiue. Ergo vñum non opponitur multo pri⸗ natiue ⁊ ſic non dicit pꝛiuationem. NSed contra ẽ phy loſophus in pꝛeſenti lectione dicens · Vni autem plurali tas opponitur ⁊kẽ.— Reſi ondeo dicenduʒ ꝙ multitudo poteſt P cõſiderari dupliciter: vnomo do in ratione multitudinis.⁊ ſicvnum non oppomt᷑ mul titudini vt pꝛiuatio. Tum pꝛmno quia cum pꝛiuatio: vt dicit hic Poc. S.ſit poſterioꝛ naturaliter eo cuius pꝛiua tio eſt:ſequeret᷑ ꝙ vnum eſſet naturaliter poſterius mul tituciine. Tum ſecundo quia ſequeretur ꝙ multitudo po neretur in diffimtione vnius.nan pꝛiuatio dlffiniri non poteſt niſ per ſuum habitum: vt cecitas eſt pꝛiuatio vi⸗ ſus. UMnde cum in diffinitione multitudinis ponat᷑ vnñ. Wam multitudo eſt aggregatio vnitatum ſ equeretur ſit cinculus in diffinitionivus. Alio modo poteſt conſide⸗ rari multitudo: inquantum includit in ſe diuiſionem. † ſic vnum opponitur multitudini: quia impoꝛtat pꝛinatio nem diuiſionis. C Sed attendendum eſt pꝛimo g dn⸗ plex eſt diniſio quedam eſt que eſt ᷣm quantitatem.alia eſt diuiſio foꝛmalis per affirmationem ⁊ negationem. Vnunm enim vt dicit hic Doc. S. impoꝛtat pꝛiuationeʒ diuiſionis. Mon quidem diniſionis que eſt ſecundũ quã titatem. Mam iſta diniſio determinatur ad vnum parti culare genus entis ⁊ non poſ cadere in diffinitione vniꝰ ſed diuiſionis foꝛmalis:que ſit per oppoſita. cuius pri ma radix eſt oppoſitio affirmationis ⁊ negationis. Mã illa diuiduntur ad innicem:que ita ſe habent.ꝙ hoc non
eit illud. Pꝛimo igitur intelligitur ipſum ens: ⁊ ex con
ſequenti non ens:⁊ per conſequens diuiſio:⁊ per conſe⸗ quens vnumn: quod diuiſionem pꝛinat:⁊ per conſequẽs multitudo in cuius ratione cadit diuiſio ·ſicut in ratione
vnius in diuiſio:quãuis aliqua diuiſa modo pꝛedicto ra
tionem multitudinis habere non poſſint: niſi cu

Lect. †. et com.8.
Euarti libet diniſoꝝ rẽ vniꝰ attribuat · Ipec ille ·dẽ dicit in de potentia glioſius ⁊ lucidiꝰ.q.. ar.y· ad.I Fm.vbi ſic alt· Mam pꝛuatio eſt poſterioꝛ ſimpliciter pᷣm rãtioncum de intellectu pꝛiuationis ſit ens oppoſituʒ per qð diffini tureniſi foꝛte referatur ſolum ad nomjnis rationeʒ: Put poc nomen vnuz ſigniſficat pꝛinatiue. Nomen vero mul titudinis poſituie. Mmina enij imponunt a nobis m ꝙ cognoſcimus res · Unde ad hoc ꝙ aliquid ſigmhcetn
per nomen vt pꝛinatioꝛ ſufficit qualitercũqʒ ſit poſterius
in noſtra cognitione: quãuis hoc non ſufficiat ad hoc ꝙ res ipſa ſit pꝛiuatiua:niſi ꝙ ſit poſterius vᷣmn rationeʒ· Nt icieo poteſt melins dici ꝙ diniſio eſt cauſa multitudinis ⁊ eſt pꝛioꝛ vᷣm intellectum qᷓ; multitudo. Anum autem dicitur puatiue reipectu diuionig:cuʒ ſit ens indiuiſuʒ: nõ autem reſpectu multitudinis. Ilnde viniſio eſt pꝛioꝛ ßm rationem qᷓ; vnuʒ: ſed multitudo poſterius. quod ſic pʒ · ꝛimuʒ eniʒ qð in intellectu cadit: eſt ens. Secũdũ vero eſt negatio eius. Ex his auteʒ duobus ſequit 3n.ſ. intellectus diuiſionis.vx hoc enʒ ꝙ aliquid intelligitur ens:⁊ intelligif nõ eſſe hoc ens:ſequit in intellectu ꝙ ſit diuiſuʒ ab eo. Huarto auteʒ ſequit᷑ in intellectu rõ vniꝰ pꝛout.ſ.intelligitur hoc ens nõ eſſe in ſe diuiſnʒ. Muinto autem ſequitur intellectus multitudinis: ꝓut.ſ. hoc ens intelligitur diuiſuʒ ab illo:⁊ vtrũqʒ ipſoꝝ eſſe in ſe vnũ. Quãtũcũqʒ eniʒ aliqua intelligant᷑ diuiſa:nõ intelligere tur multitudo niſi quodlibet diuiſoꝝ intelligat eſſe vni: ⁊ ſic etiaʒ patet ꝙ non erit circnlus in diffinitionibꝰ vniꝰ ⁊ multitudinis· Iec ille:et landablliter. Idem dicit in
pluribus alijs locis: ſicit patuit in pᷣcedentibus · et phoc patet ſolutio ad ꝗntuʒ: ¶ Iduertenduʒ eſt etiam ſecũdo
öm Doc. P. in pꝛimo ſniaꝝ di.⁊4q.1. arꝰ3. ad.4n.ꝙ vnum dicitur dupliciter.ſ.quod eſt pꝛincipiu numeri: ⁊ quod cum ente cõuertitur. ⁊ oquendo eniʒ de vno qð
eſt pꝛincipinʒ numeri: vt dictum eſt.q.z· arꝰ.ð. ponit ali
quid addituʒ ſupꝛa ens: quod dicit vnum ᷣm rationem menſure. Ninde hoc vnuz poteſt dupliciter conſiderari.
Jut m id quod eſt. aut vᷣm id quod cõſequit᷑ ad intelle
chum.ſ.relationeʒ q̃ndam. Pi ſco modo ſie opponitur multitudini numerali relatiue:ſicut pꝛincipiuʒ ad pꝛinci
piatum: ⁊ punctus ad lineam:⁊ pars ↄd totuʒ:⁊ magis
ꝓpꝛie ſicut menſura ad menſuratuʒ. Pi pᷣmo modo:tũc dupliciter. qꝛ vel conſideratur ipſuʒ vnuz cum pꝛeciſio/ neꝛÿᷣm ꝙ eit uñ vnitas:⁊ ſic habet djſparatam oppoſi⸗ tionem inenſure ad alios numeros. Muilibet enim nu⸗
merus habet ᷣm quidditatem ſue ſpeciei ſpecialeʒ ratio
nem menſure:ſicut pecies oppoſite ſunt diſparate:⁊ ta/ lis oppoſitio reducitur ad ↄtrarietateʒ: ſicut pꝛincipiuʒ: Duia ſpecies diſparate diſtinguũtur differẽtijs Ararijs quibus pꝛimo diuiditur genns: vt pꝛobatur.ſo. metha⸗ phyſice. Mel ſine pᷣciſione.⁊ ſic vnitas nullam oppoſitio nem habet ad numeꝝ:ſed eſt cõſtituens ipſuʒ. Si auteʒ loquamur de vnd qð cõuertitur cum ente:ſic vnũ habet rationem pꝛiuationis: vt dictum eſt reſpectu diuiſionis
que ſoluatur in multitudine:⁊ ita opponit᷑ multitudini:
ſicut pꝛiuatio habitui: vt dicit phus.io. methaphyſice. Nnde ⁊ equale opponitur magno ⁊ paruo:ſitut pꝛiua-
tio.nec eſt vyum pꝛiuatio illius multitudinis que negat᷑
eſſe in ipſo.ec ille:et gloꝛioſiſime. Pe quo tamen vi⸗
debitur clarins in.10.huius.q.y.arꝰ.I. Ijt ꝓpter hocpʒ
ſolutio ad tertium.
T ⁰ ergo dicenduʒ ꝙ vnũ põt ca⸗ d pmum pi dupliciter. ijno modo ab⸗
ſolute.⁊ ſic vnum ſið õpp̃oitur vni. Iliò modo ᷣmꝙ adiungitur alicui. Tertio.ſ.vni oppoſitoꝝ.⁊ ſic vnũ vni opponit pey ſe:ita e ſit ſenſus. vnuʒ opponit᷑ tantuʒ vni obpoſitoꝝ. Vnde argumentũ ſoppiſtjcũ eſt:⁊ nõ metha phyhcum ⁊ lboꝛat in equiuoco.¶d ſecundũ reſpon⸗ det Poctoꝛ Sanctusin de potentia qõne nona articulo ſeptiino ad tertium. icens ꝙ vnitas ⁊ pluralitas attri⸗ buuntur deo non ſecundum idem:ſed vnitas ſecundum eſſentiam pluralitas ſcõm perſonas: vel vnitas ſcõm abſoluta:pluralitas ᷣm relationes. Idec ille. Similiter
————
dicendum eſt de creaturis:ꝙ vᷣm diuerſas rones vnhm
ʒ multa attribuuntur vni: vt ſuperiꝰ adductuʒ eſt. Cd
tertium patuit ſolutio ex dictis. ¶õſideranduʒ tamen
eſt ꝙ oppoſituʒ poteſt cõſiderari dupliciter. Elno modo in ſenſu compoſito. videlicet vt oppoſitum eſt: ⁊ ſie non
cõſtituit alteꝝ oppoſitũ: ſicut allegatum eſt. Nlio modo
poteſt cõſigerari in ſenlu diuiſo ⁊ mãlirer ⁊ hõ vt alteri opponit᷑.it ſic bene cõſtituit ſuuʒ oppoſitum: ſict vox
incomnpleja eſt pars vocis complexe inde eſt: vt ibi di⸗ cit Soctoꝛ Sanctus.q. · arꝰy.ad.14m. ꝙ vnuʒ poteſt cõſiderari dupliciter. ⁊no modo qntuʒ ad illud qð po⸗ nit. Et ſic cõſtuuit multitudineʒ. Alio modo quantuʒ ad negationeʒ quã ſupaddit:⁊ ſic vnum opponitur multiu dini pꝛuatiue.Iec ille.ſicut etiaʒ ſuperius allegatũ eſt. et per hoc patet ſolutio ad. 4 n. NId qntum patuit ſqlu tio ex dictis. CAd ſextum dicendũ ſicut dicit Poc. S. in de malo. q.dro.pᷣ ad.⁊m.ꝙ bonum ⁊ maluʒ ꝓpꝛie opponuntur vt pꝛiuatio ⁊ habit?: quia vtſimplicius diẽ in cõmẽto pꝛepicamentoꝝ:illa ꝓpꝛie dicunt᷑ contraria: quoꝝ vtrunq; eſt aliquid vᷣm naturaʒ. ſicut caliduʒ ⁊ fri gidum:humidum ⁊ ſiccum:album ⁊ nigrum. Ped illa quoꝝ vnum eſt aliud vᷣm naturaʒ ⁊ aliud receſſus a natu ra:nõ opponunt᷑ ꝓpꝛie vt cõtraria: ſed vt pꝛiuatio ⁊ ha bitus. Bed duplex eſt pꝛiuatio. Ana quidem que eſt in pꝛinatũ eſſe:vt moꝛs ⁊ cecitas. Ilia vero que eſt impꝛi uari: vt egritudo que eſt via in moꝛtem ⁊ obtalmiaque eſt via in cccitateʒ:⁊ huiuſmodi pꝛiuationes interduʒ di cuntur contrarie:inquantuʒ adhuc aliquid retinẽt de eo qð pꝛinatur. Et hoc modo maluz dicitur cõtrarium:qꝛ von pꝛiuat totuʒ bonumzſed aliquid de bono remanet. jhec ille:⁊ optime. ¶ Aduertẽduʒ tamen eſt;ᷣm Poc. B. in.⁊0. ſententiarũ. di.34 q. vnica · arꝰ.40.ad. 4n. ꝙ oppoſitio mali ad bonum poteſt conſiderari dupliciter. Nel ßm determinatam rationem hnius boni ⁊ illius Inali.⁊ ſic non fallit in iſtis bonum ⁊ malum dyaletcoꝝ regula que pꝛohibet cõtraria ſimul eſſe non poſſe. Qui vt dictum eſt:ſic accipiendo oppoſitionem boni ⁊ mali maluʒ non opponitur illi bono in quo eſt ſiẽ in ſubiecto. Poteit etiam conſiderari oppqitio mali ad bonuʒ m ràtionem cõmunem vtriuſqʒ. Et ſic malum ſimpliciter opponitur bono ſimpliciter:ſicut hnic bono hoc malu: Et per hunc modum regula dvaleticoꝛum fallit in is chntrarijs:quia malum eſt in bono. t ratio quare falli eſt iſta: Puia bonum non imponitur ab aliqua determi nata perfectione:ſed a perfectione in cõmum. Iinde ꝗe⸗ quid perfectionis res habet cõmunem rationem boni conſequitur ſimiliter et quacunq; perfectione ſimplici⸗ ter pꝛiuatur:cõmunem rationem mali incurrit. Tontin⸗ git autem ꝙ aliquid habeat pꝛimam p erfectioneʒ:⁊ pꝛi natur ſca. Et ita etiam habebit rationem boni ⁊ mal: ſed ᷣm diuerſaꝛs ex hoc non ſcquitur cõtradictoꝛia eſſe ſimul vcra.ec ille. Et ſimiliter dicendum eit de vn x multoꝛſi diligenter ka que dicta ſunt conſiderantur.
Lualiter autem vnum opponatur pauco dinerſimode
⁊ multo patebit.o· huius.q.g · arꝰ pꝛimo. Sicut im d ictum eſt·
C ueſtio quinta. Mnaliter phyloſoppus oſtendit per
rationes cões ꝙ ad hanc ſciam pꝑtineat ↄſiderare vnu
et multa idem et dinerſum:et ſic de alijs. conſide⸗
nſequente randum
reſtat qualiter phyloſophus pꝛobat rã⸗
e tionibus communibus ꝙ ad hanc ſcien tiam pertineat conſiderare de vno et multitudine eodeʒ et diuerſo ⁊ de ali partibns vnius cum ſuis oppoſitis. Nirca quod tri queruntur. C bus eoꝛuni cuin ſuis oppoſitis habeat phus ↄſiderarẽ
⸗
Ccdo vtrũ pᷣpßya ⁊ logica eqparent q̃ntũ ad ſuba
iꝙ ſiẽ ens nãe eſt ſubm methaphyſice: u en⸗ rõnis? ſubiectum
Pꝛimo vtrum de tranſcendentib ⁊ pir
1

paunmt nz donr im hqni de dwm vamadn e imnm onen bu n nan
Ler.s.
reducantur ad vnum ⁊ ens. imilit Cbiin Voc. S.et phyloſopho · Et phyloſophi eſt de reducunt᷑in vnum ⁊ ens debẽt ↄñderari n ꝓho cuius eii iderare vnum ⁊ ens:ſed oĩa a redi ke pꝛocedit Videt ⁊ ens: v patebit inſequẽti.ʒ ar. Ergo oia ↄtraria ſunt ꝙ hec ſcia nõ habeat nius eſt ↄſicerare vnũ ⁊ cõſiderare tranſcẽdentia cum ſuis oppoſitis ⁊ partibus eoꝛũdẽ.Mã pꝛima philoſophiaẽ de bſtractis a materia ſecundum eſſe ⁊ rationem. uibus ugnat eſſe ſine mã. Sed contraria que ſub pꝛe dictis cõtinent nõ ſunt ſepataa mã ᷣm eſſe: ymo de eoꝛũ
Mmnibus · Et eſt lecti
6
lari nã ſi nõ phi:
¶Mueſtio
biecum logice. Centio Lifum omnia ronttari
E
d.4.
ſ.nõ reꝝ
rõne eſt ꝙ ſint in mã: Quia ſbe immãles nõ cõponuntur
—
ex cõtrarijs vt hic dicit Doc. S. Alias eſſent coꝛruptibi⸗ es Igit ↄtraria non ꝑtinẽt ad cõſiderationẽ huius ſcie, CP1ogicns ↄſiderat de oĩbus illisvt pʒ ĩpᷣdicamẽ tis. Ergo nõ metaphyſicus quia diuerſi artiſices habent diuerſa cõſiderare. CP z. In hac ſcia cõſiderãt᷑ ea tãtũ
que valent ad cognitionẽ ſßarũ ſepatarũ acquirendã. Sʒ
cõtrarie oppoſita non ſunt h
.
n repiar ʒtrarietas ſicnt dictuʒ eſt. Igit ꝛc̃. C 40. Mrincipia ⁊ pꝛicipiata ſunt vnins cõſderatiõis: vt dicit hic Doc. S. ſed vnñ eſt pꝛincipiũ numeri. qui ptinet ad
ðſiderationẽ mathematicã ⁊ nõ ad hãc ſciam. Tp y. VNer et falſum opponunt ⁊ ſunt de trãſcendentibus:ſed
tñ falſum nõ cõſiderat in hac ſcia: ſed exeludit᷑ acõſidera none huius ſcie vt pʒ. ßo.huius. Igit᷑ ⁊c̃. C Sed cõtra
eſt phus in litrera dicẽs. Et phi eſt de oĩbus poſſe ſpecu⸗
quis erit qui inneſtigabit ſi idẽ Socra tes ⁊ Socrates ſedẽs:aut ſi vnũ vni ↄtrariũ:aut quid eſt
cõtrariũ
aut quotiens dicit᷑: Simiir aũt ⁊ de alijs talibꝰ
Mm̃ ergo vnins inquãtũ eſt vnũ ⁊ entis in quãtum eſt
ens eedeʒ vᷣm ſe paſiones ſunt:ſed nõ inquãtum numeri aut linee aut ignis:palam quia illius ſcientie ⁊ quid ſunt rognoſcere ⁊ accidentia ipſa.
* nde dicẽdũ ꝙ de oĩbꝰ pdictis pßs
quid eſt cõtrariũ
Sed ad hanc ſciam ꝑtinet cõſiderare de his. patet. Quia cuius eſt cõſiderare ens ᷣm ꝙ ens ⁊ vnum:eius eſt cõſi⸗ derare ꝓpꝛias paſiones entis. Bed pᷣdicta oia ſunt per ſe accidentia entis ⁊ vnius ᷣm ꝙ huiuſmodi. Mã ſicht nn⸗
merus inquãtum huiuſmodi hẽt ꝓpꝛias paſſiones vt ſu ⸗ perfluũ ⁊ cõmẽſuratũ ⁊ huiuſmodi quoꝝ quedã inſunt
alicui numero abſolite: vt par ⁊ impar: quedã vniꝑcõ⸗ parationes ad alteꝝ: vt equale ⁊ alia huinſmodi. teut ſba hʒ ꝓpꝛias paſiõᷣeg: ſicut firmũ.i.coꝛpus ⁊ alia huiuf
modi:ſimilr ⁊ ens inqᷓntum ens hʒ quedã ꝓpꝛiã q̃ ſunt? ßdicta cõtraria. Ergo cõſideratio eoꝝ ptinet ad pꝛimum
ph. ¶ Secũda ro talẽ. Inã dialetici ⁊ ſophiſte qᷓñ ſiiitu
dinẽ hñtes cum pꝛimo pho:induunt eãdẽ ñigurã cum eo. Sed dyalerici ⁊ ſophiſte diſputãt de iſtis pᷣdictis igitui pꝛimus phus habet diſputare de eiſdem ⁊ cõſiderare. hod anteʒ pꝛimus phus ſimilitudinẽ habeat cum d ꝙ logica habeat illud pꝛo ſubiecto quod eſt inſtrumen eticoꝛſic pꝛobat phus: qꝛ dyaletici eſt diſputare de cibꝰ— yrpatet pꝛimo topicoꝝ. Sed hoc eſſe nõ poſſet:niſi dya⸗ eticus cõᷓſideraret oĩa;ᷣm ꝙ in aliquo vno cõueniunt cũ Vnius ſciẽtie vnũ ſit ubm:⁊ vnius artis vna mã ſed oẽs rres nõ cõueniunt in aliquo niñ in ente. Ergo mã draleti⸗ ce eſt ens ⁊ ea que ſunt entis de quibus etiã pꝛimus cõſi
derat: vt iã pꝛobatnʒ eſt. Ergo pꝛimus phus habet ſimi⸗
litudinẽ quãtũ ad ↄñ erationẽ cum dyaletico:qa vtreqʒ ronſidera ens ⁊ ea que ſunt entis. Sed ꝙ pꝛimns phus
habeat ſimilitndinẽ cum ſophiſta:ſic manifeſtat. Mã qð apparentiã alicuiꝰrei: bʒ quãdã ſimilitudinẽ cum illa. Sʒ ſophiſtica ſcia ců ſit apparẽs ſapia ⁊ nõ exiſtẽs: hʒ ap
— 6
. *
uiuſmodi: cũ in ſßijs ſepatis
ue etiã habitus ⁊ pꝛiuatiõis. ecundꝰ duaꝝ differentiaꝝ idẽ genꝰ dinidẽtiũ:
N pꝛimus hẽt ↄſiderare. Dð phi loſophus oſtendittribus rõnibus. Qnarũ pꝛima talis ẽ. Main cœẽs dubitates que poſſunt moneri:ſunt in aliqua Ceĩa ſoluende. Bed de pdictis cõmunibus mouent que⸗ dã dubitatiões: ſicut de eodẽ ⁊ diuerſo mouet᷑ ina q̃ſtio Atrũ ſoꝛtes ⁊ ſoꝛtes ſedens ſt idẽ. xt de ↄtrarijs mouer iſta q̃ſtio. trũ vnum vni ſit cõtrariũ ⁊ q quot modis dicit. Ergo opoꝛtet ꝙ iſta in aliqua ſciẽtia ſoluant᷑ que ↄſderat de eodem cõtrãrio ⁊ alijs pꝛedictis
ↄtraria reducunt᷑ ad vnnʒ
de ↄnderatiõe phi:pꝛuni cuins eſt ↄſiderare vnũ ⁊ ens. Oð aũtpᷣmi phi ſi ↄſiderare ens:ſic ꝓbat. Ihã oĩa entia reducunt᷑ ad ↄtraria: quia vel ſunt cõtraria vel ex contra
tijs m opinionẽ antiquoꝝ Lontraria ait reducitur ad nü? multitudinẽ: quia vnũ ⁊ multa ſint pꝛicipia con rloꝛſ: vt inſequentibus pꝛobabitur. ᷓed vnũ ⁊ multa
ſunt cõſiderationis huiꝰ ſcie. rgo eius eſt ↄſiderare ens
inquantum ens: hec omnia Poc. S.in pꝛeſenti lectione
quaſi foꝛmalter. W nim ero dicendum ꝙ licet pꝛima Ad pRmum phia hẽ̃at ↄſiderare pꝛincipa⸗ liter illa qͥ ſunt abſtracta ſm eſſe a md.ſ.ſubas ſeparatas:
q tamen a ſenſibilibus ad immãlia ꝓeedimus pꝛo pᷣſen
ti ſtatu:ideo eti ↄſiderat de ſubijs mãlibus vt patet.y.
⁊.3h. hutus:quibus ineſt ↄtrarietas. erũtamen triplex eſt gradus ↄtrarietatis pꝛimꝰ eſt repugnãtia po ⁊ actus dꝰ eſt repugnãtia diffe ⁊ hi duo gradus cõtrarietatis bñ repꝑiunt᷑ in ſubijs ſepatis. Tertiꝰẽ repu⸗ gnãtia duaꝝ foꝛmaꝝ accidẽtaliũ mutuo ſe expellentiũ ab eodẽ ſubo:q̃ actiue ⁊ paſſiue ſunt aqiuicẽ:⁊ talis reperit ſolum icõpoſitis ex mã⁊ foꝛma. Et ꝑhoc pʒ ſolutio ac tertiũ. ¶ Ad 5m dicẽdũ ꝙ logicꝰↄſiderat pᷣdicta ᷣm Pa
rõne cõcipiũt᷑: ⁊ Fᷣmn ꝙ ſẽcũdis ĩtẽtiõthus ſubijciunt᷑: led pꝛimnus phus cõſiderãt ea qjntũ ad eſſe qð habent in natu ra· Ande logicus eſt artifex rõnis: methaphyſicns vero realis. ¶Acd tertiũ iã reſpõſum ẽ:in ſolutiõe ad pꝛimu 3
CAd quartũ dicendũ ſicut dicit Albertus in hoc quarto tractatu pꝛimo/cꝰ.y. Vbi ſic ait:qð aũt dicit᷑ ꝙ vnñ eſt pꝛincipiũ numeri: duplr accipi põt pꝛopter equinocatio nẽ pꝛincipij. Eſt. n pꝛicipiũ generale ei cuins eſt pꝛicipiũ
⁊ reductũ ad genꝰpꝛincipiati.xt hoc eſt quaſi pꝛincipinʒ
intra. Sicut punctꝰ eſt pꝛincipiũ ↄtinui:⁊ nũc tempoꝛis. Et eſt pꝛincipiũ qð eſt cã nõ intrãs in genns cauiati: ſicut
ſuba eſt cauſa accidentis:⁊ ſtm paſionis. Et hoc mõ du
plex eſt vnitas: quaꝝ vna eit terminus ſbe ⁊ entis ⁊ hec
eit cã vnitatũ nõ de genere vnitatũ exiſtens. Alia eſt vni tas que eſt indiniſibilitas cauſata et abſtracta ab hoc vnoꝛ
⁊ hec eſt accidẽs: cuiꝰ collectio facit numeꝝ. Sʒ hoc vnũ nõ eſt ↄuertibile cũ ente. hec ille. Idẽ dicit Doc. S.vt ex
ſupꝛadictis pʒ bꝛeuius.ſ.ꝙ vnñ qð ẽ pꝛincipiũ numeri: ptinet ad mathematicã ſciam. Unũ vero qð ↄuertit cuʒ ente: ptinet ad ↄſiderationẽ huius ſcie. ¶Ad vltimnz di
cendum g ſi accipiat᷑ falſum foꝛmalj tãuum:ſic nõ eſt de
ↄideratiõe huiꝰ ſcie. Sed ſi accipiat᷑ rõne ſni fundamen
ti ⁊ vt aliqualiter habet rõnem entis:ſic pertinet ad hanc
ſcientiaʒ: vt. hhius patebit.q.iz0. ¶ Ibi in Doc. B. ⁊ phyloſopho· Vyaletici nãqʒ.
— S ſ ecundum— phis 2
tureẽ ſuhm metha ita ens rõnis ſit ſubm lo gice. Mã logica eſt ſcia mõſtrãs ⁊ docẽs qᷓliter ꝑ notũ de neniat᷑ de notitia noti ad notitiam ignoti. Ergo neceſſe ẽ
tum rationis: ꝑ quod deuenire põt ad noticia: cuiuſlibet
ignoti ꝑnotü. Moc qt ẽ argumẽtatio: ga ẽ rõcinatio argu⸗ ens ⁊ cõumncẽs mẽtẽ ex hitudie noti ad ignoti noi iciã. Er go argumẽtario eſt ſuhm logice:⁊ nõ ens rõnis. Et ſic nõ equipant᷑ in jubo. ¶ P⁊. n logica nõ ↄñderat᷑ de ente rõnis ſub eiꝰ foꝛmali rõ̃ne: ß ſoluʒ de aliquo ente rõnis quod eſt argnmentatio. Ergo ens rationis non eſt ꝓꝛo pꝛie ſubſtantinm logyce · Etſic idem quod pꝛius C. P
7
3Ens rationis ad multa alia ſe extendit:de quibus non tractat logica.ſ.ad congrnum ⁊ incongrunm: oꝛnatum ⁊ inoꝛnatum. Ergo ens rationis non eſt ſubiecunn ade⸗
quatum iogice. CP 40. lud eſt e
ſcientie 4

arti
eni competunt condietiones requiſte ad ipſum ſubiectus quas Ipoc. G.recitat in pꝛmo ſententiarum· q p·ſicut ſupꝛadictum ſed argumentati eſt humſmodi igitur ⁊c⸗
ee ſnt rationes verſoris in pꝛedicabilibus poꝛphir. q·40. quibus nititur demonſtrare ꝙ argumentatio eſt
ſubiectum attribunonis logice:⁊ non ens rationis: vt pa
tet ibidem per ſuas concluſiones · TP. llnd eſt ſub
iectum in aliqua ſcientia: cuius partes ſubiectiuas ⁊ paſ⸗ ſiones querimus ſed in logicã querintur partes argumẽ tationis: vt patet pꝛimo ⁊ ſecundo pꝛioꝛnnn⁊ pꝛimoto⸗ picoꝛum ⁊ pꝛimo poſterioꝛuʒ ⁊ non entis rationis. Mnl ſibi enim inuentur g ens raiionis diuidatur in logica: vel ꝙ ariſtoteles de ente rationts in commnni faciat mẽ tionem.igitur ⁊ð. CHed contra eſt phyloſophus in lit⸗ tera dicens. D yaletici nãqʒ ⁊ ſophiſte eandeʒ ſubinduũt ſoꝛmam phyloſopho quia ſophiſtica apparens ſolum eſt ſophiſtica: ⁊ draletici de omnnibus diſputant omnihus autem commune ens eſt diſputant autem ⁊ de hijs. Mi⸗ delicet que phyloſophie ſunt ipfa pꝛopꝛia. Mã circa idesʒ genns verſatur ⁊ ſophiſtica ⁊ dyaletica cũ phyloſophja Cid idem eſt Doc. F·n pꝛeſenti lectione dicens. ꝙt puiuſmodi ens rationis eſt pꝛopꝛie ſubiectum logice hn iuſmodi autem intentiones intelligibiles: entibus nature equiparantur hecille Idem dicit in tractatu de hatura generis.co.ꝓ. CAd ſdein eſt etiam commentatoꝛ n p⸗ fenti paſſu. Jgitur ⁊c. 3 Reſi ondeo dðʒ ꝙ logica ⁊ metha. eqpe⸗ 5 P EW rantur in fubiecto: ita ꝙ ſicut tñs ſturẽ creãtumn eſt ſubiectum methaphyſice its ens rationis eſt ſubiectum adequatum logice: quoq ſecundũ aliquos vocatur ſubiectum attributionis. C ſpꝛo cuius declaratione cõſiderandum eit pꝛimo ſecunduʒ Ipoc. P· in pꝛeſenti paſſi: qꝛ duplex eſt ens.f. rationis ⁊ ens natu re ens rationis eſt duplex: quoddam eſt quod non habet fundamentum in re ſicut chymera ⁊ de ilio nõ ſit hic mẽ tio. Iliud eſt ens rationis quod habet fundamentum in re miediante tamen intellectu: vt ſupꝛà expoſitum eſt.q. 4. ar.pᷣꝰ.⁊ tale ꝓpꝛie dicitur de illis intentionibus quas ratio adinnenit in rebus cõſideratis:ſicut intentio gene⸗ ris ⁊ ſpeciei ⁊ ſimilium:que quides non inneniuntur in rerum natura:ſed cõſiderationem rationis cõſequuntur. xt huinſmodi ens rationis eſt pꝛopꝛie ſubiectum logice. Mam logica diſputat de omnibus: vt patęt pꝛimo topi⸗ coꝛum ⁊ pic ſecundum philoſophnm. Ped non poteſt diſputare de ommbus nii ſecnndũ ꝙ conneniunt in vno foꝛinali ſubiecto: cum vnins ſcientie ſit aliquod vnuʒ ſub
iectum.lidoc autem eſt ens rationis:⁊ non argumentatio
non enim omnia entia conuenunnt in argumentationg: ita ꝙ ommbus atttibuatur intentio argumentationis. Ergo ens rationis eſt ſubiectum logyce · ¶P 2 omnia entia nature ſub conſideratione rationis caduſit. Ideo id quod eit ſubiectum logice:ad omnia ſe extendit de quibus ens
nature pꝛedicatur:ſed ens nature non ſoluʒ pꝛedicatur de
pujs quibus attribuitur argumentatio:ſed etium de bijs quibus attribuitur diffinitio ⁊ compoſitio igitr ens ra⸗ tionis ⁊ non argumentatio debet eſſe ſubiectum ⁊ qꝛ ſi⸗ ent dictum eſt entia nature ſub conſideratione rationis ca dunt: opoꝛtet huiumodi intentiões logicales entibus na ture equiperari: ⁊ quia opoꝛtet ꝙ ſubiectũ logice ad om
nia ſe extendat de quibus ens nãture pꝛedieatur bene c5 tingit ꝙ logice ſubiectum equiparẽtu r ſuhiecto phyloſo
phie quod eſt ens nature. Idęs dicit. S. Poc · gloꝛioſus
in tractatn de naura generis.Tlbi ſic ait:ſciendum eſt au
kes ꝙ ſicut in quarto methaphyſice dicitur: logicns ⁊ me hapbyſicus eirea omnia operantur: differenter tamen. Picut enim pꝛimn phyloſophi eſt loqui de ente in cõmu niꝛita ⁊ logici. liter non eſſet circa omnia eoꝛuʒ conſide ratio:niſi haberènt pꝛo ſubiecto ens incõmuni. Cum eni vnins ſcientie vnumn ſit ſubm idẽ erit ſubiectuʒ vtriuſqʒ.
Ped differunt: quja phyioſophus pꝛocedit ex certis de⸗ monſtrationibus. Pt hoẽ ideo eſt:quia ens dupliciter di
citurtnature.ſ xrationis · Fns autem rationis pꝛopꝛie di
Setha.
citur de ilis intentionibuſ: quas ratio in rebus adinnenit
ſicut ent intentio generis ⁊ ſpeciei:que nõ inueniuntui in
rerum natura:ſed ſequnntur actionem intellectus ⁊ rõis ⁊ huuſmodi ens eſt ſuhm logice ⁊ illud ens equiperat enti nature:quia nihil eſt in reruʒ natura de quo ratio nõ negociet:inde eit ꝙ ciyca idem dicunt᷑ negociari logicꝰ x metha hec ille. ¶ Sed ↄſiderãdũ eit ſecũdo ꝙ lʒ dya letica ſophiſtica ⁊ pꝛima phia equiparentur in cõſidera⸗ tis: differenter tñ ſe hit circa cõſiderata: vt dicit in pre⸗ ſenti paſu. Piffert ãt pꝛimꝰphũs a dvalectico vᷣm pote⸗ ſtatẽ. Mlã mdioꝛis vtutis eſt cõſideratio phi:q; cõſidera tio dyaletici. Primus ·n.phyloſophus de pꝛedicts cõi bus ꝓcedit demõſtratiue ex pꝛincipijs ipſius entis adꝓ handũ ea que ſunt ↄſideranda circa hmnõ cõia accidẽtia entis ⁊ ideo eius eſt hre ſciqm de pꝛedictis.⁊ eit cogno ſcitinꝰeoꝛũ per certitudinẽ.xã certa cognitio ſine ſcia eſt effectus demonſtrationis. Ped dvalecticus circa cœia pꝛe dicta pꝛocedit pꝛobabili ⁊ ex pꝛobabilibꝰ ad eadẽ conſi deranda ex intentionibꝰrõnis. Que ſunt extraneag reruʒ natura: ⁊ ideo dicitur ꝙ dialectica ẽ temptatiua. Et tẽpta tiue pꝛopꝛũẽ ex pꝛncipijs extraneis pꝛocedere. Mñ nõ facit ſciam: ſed iolum opinionẽ.A ſophiſta vero diſtertp mus phs pꝛohereſi.i.electione vel voiuptate deſiderio vite. d aliud enim ordinat actionem vel vitã luã pꝛimꝰ phus ⁊ ad aliud ſophiſta: ꝓhus namq; ad conſid erandã veritatem.ſophiſta autem adhoc ꝙ viqeat᷑ ſcire quãuis neſciat.& Sed hic oꝛitur difficultas. Hictum et enim ꝙ dialecticus non eit ſciens neqʒ ſophiſta.ergo vr̃ g dia ſectica nõ eit ſcientia. qꝛ ſicꝑt ſe hz cõcretũ ad cõgretũ: in abſtractũ ad abitractum. CAd hoc reſpondet Woc·. vicens. Licet aũt dicat᷑ ꝙ phiĩa ſciẽs eſt:nõ aũt dialectica ⁊ ſophiſtica:non tñ ꝓptẽr hoc remouet᷑ ꝛcũ dialectica ⁊ ſophiſtica ſint ſcientie: dialectica enm poteſt conſiderari mꝙ eit docens:⁊ m ꝙ eſt vtens: ᷣm enim ꝙ eſt do⸗ cens:hʒ conſiderationem de ipſis intentionibꝰmſtituens modum quo eis pꝛocedi poſſit ad concluſiones in ſingul ſcientijs pꝛobabiliter oſpendendas.⁊ hoc demonſtratiue facit. ⁊ vᷣm hoc eit ſcia. tens vero eſt:fʒ ꝙ modo ad in nento vtitur ad conciudendũ pꝛobabiliter in ſingulis ſci entijs ⁊ ſic recedit a modo ſcie. Cxt ſimiliter dicẽdũ eñ de ſophiſtica:qꝛ pꝛout eſt docens: tradit per neceſſarias ⁊ demonſtratiuas rõnes moduʒ arguendi apparentertſe cũdũ verd ꝙ eſt vtens: deſicit a pꝛoceſu vere argumẽ tionis. Zed in parte logice que dicitur demõſtra maꝛſo⸗ lun doltrina pertinet ad logicam: viſus vero ad philoſ phiam ⁊⁊ ad alias particulares ſcientias: que ſunt de re⸗ bus naturee ⁊ hoc ideo qꝛ vſns demonſtratiue cõſiſti in vtendo pꝛincipijs rerũ de quibꝰfit demonſtratio que ad
ſcientias reales pertinet non in vtendo intentionibꝰ log⸗ cis ⁊ ſic apparet ꝙ quedam partes logice hñt inupia jog ca⁊ doctrinam ⁊ vlum. Sicut dialectica temptatiuã*
—
ſophiſtica quędam autẽni doctrinam? nõ vſum:ſicut de monſtratiua. Mec ille.
₰ Hin ergo dicendum g licet argu⸗ Ad pmum mentatio ſit ilud per qð prin cipa deuenimꝰde noticia noti adnoticiã ignoti:ñ ii ſolũ
pargumẽtationẽ: ſʒ etiã pervi diuiõis ⁊ diffinnls v
pʒ ſcðo poſterioꝛũ:poſſumꝰdenenre de noticia nol ad ignoti noticiã. ad que ſe extendit ens rõnis. inde cõcedi poſſet ꝙ argumentatio eſt ſm pꝛingipale⸗ pꝛopꝛiũ:ens vo rõnis ſubiectũ attributiõis. ¶ ſpꝛo cuus intelieciu ↄſiderandũ eſt ꝙ ens rõnis dicitur ulnd quod rõ ad iue mt in rebus conſderatis per opationẽ ei. Eſt ãt tripler opatio intellectus ſeu rõis.vʒ.ſimpliciũ appꝛehenſio im
piiciũ appꝛehenſoꝝ cõpõ vel diuiſio:⁊ diſcurſus de vnz
ꝓpoſitione ad aliã.ꝑ pnmam ergo opõm intellectus àp pꝛehendunus terminos ſimplices · ꝑ ſ ecũds xpoönem:b tertiq argumentationẽ: de his aũt que appꝛehendũt pet pꝛimã operationẽ rõnis inquãtũ huiuſmõi eſt uber pꝛe⸗ dicamentoꝝ ariſto. Pe his vero que per ſcðaʒ op erao nẽ eins appꝛehendũtur. eſt lber perihermems ſec dẽ pis qne pertertiã appꝛehendunt᷑ eſt tota nonã loglcd de argumentatòt
———„——
————

u aie
de argmnẽtatie ⁊ de ſpẽbus eius:ſicut vltia ꝓs metha. eſt de ſubijs ſeparatis:prima aũt operatio oꝛdinatur ad ſecũdã.ſecunda vero ad tertiã:ideo melius ens rõnis po nit ſubiectũ in tota logica:q; argumẽtatio:ſicut in metha
phiſica ens reale ponit᷑ ſubiectũ.⁊ ñ ſba.lʒ ⁊ nonẽ gjia ac
cidentiũ ⁊ cetera entia reducantur adſaʒ ſicut ad pꝛinci palẽ partem entis:ſicnt ſupꝛadictũ eſt. q.⁊.ar.y. ¶Acd ſe
cũcũ iã patuit ſolutio: qꝛ in noua logica cõſideret᷑ ð ar gumentatione tanq; de ſubiecto: nõ tñ in logica:lʒ in tota
logica pꝛincipalius cõſideret᷑ de argumentatiòe: ſicut in tota metha. de ſuba ſuomodo.¶Ad tertiũ dicẽdũ ꝙ cõ gruũ ⁊ incõgruũ ⁊ ſimilia lʒ nõ cõſiderent᷑ in logica ᷣm eoꝝ ꝓpꝛias rõnes.conſiderant᷑ tamẽ in ea ᷣm ꝙ a rõne appꝛehendunt per aliquã eiꝰopationẽ:ſicut ens mobile ad quod ſe extendit ſubm metha.nõ cõſiderat᷑ in metha. ᷓᷣm pꝛopꝛiã rõnẽ eins conſideratꝭ tñ in ea vᷣm ꝙ conuenit in rõne foꝛmali ipſius entis. ¶ Id quartũ dicendũ ꝙ ar gumentatio non eit quid cõinimũ in logica conſideratuʒ ⁊ pꝛimo intentum ſed ens rõnis:ideo ⁊ ei non compe tunt oẽs põditiões ſubiecti attributiõis: niſi ſicut ipãli ſub iecto. ¶Ad vltimũ dicendũ ꝙ licet in noua logica. vʒ. ſcðo pꝛioꝛũ ⁊ pꝛimo topicoꝝ querant᷑ partes ſubiectine argumentationionis vnde bene argumentatio eſt ibi ſub iectũ:ti partes ſubiectiue entis rõnis conſiderant in tota logica ſecundũ tres operationes intellectus:rõne quarũ attenditur oꝛdo partiũ logice:vt ſupꝛa dictũ eſt. me lius videt᷑ ⁊ ſanus ᷣm opinionẽ Poc.ꝙ ens rõis ſit ꝓpꝛie ſᷣm logice:⁊ nõ argumentatio. Et ſi in aliquo lo/ co reperiatur ꝙ dicat argumentationẽ eẽ ſubm:loquitur de logica noua ⁊ non de totali logica. nde vſori oppo ſitã partẽ tenens in ſuis pzedicabilibus albertiʒabat ma⸗ gis q; ſequeretur Spoc · F. Juius opiionis pluribꝰ an⸗ nis fateoꝛ me fuiſſe. pꝛopter introductionẽ a iunentute mihi traditam. Cbi ſupꝛa in pho. Ibi amplins cõtrariorum tertium ſie pꝛocediur.qlr̃ ꝙ ñ oia cohtraria redncan⸗ tur ad vnũ ⁊ ens. ſã relatiue oppoſita nõ re ducuntur ad ens ⁊ non ens ·neq; ad vnum ⁊ multa · Alias contradictoꝛia vel pꝛiuatiua oppoſitio ĩclu deretur in relatiue oppoſitis.⁊ ſic vnũ digeret unperfe⸗ rionẽ reſpectu alterius: quog eſt contra Poc.ᷓ. expꝛeſ ſe in de potentia.q.7.ar.ð. Ad quartũ igit᷑ contraria non reducũtur ad ens ⁊ vnũ: pʒ ↄna a fimili. Lp.⁊ Si cõ traria via reducerent᷑ ad ens ⁊ nõ ens:ſcqͥreł᷑ ꝙ ſicut int aliqua contraria eſt dare mediũ:ꝙ inter ens ⁊ non ens eſſet dare mediũ: ⁊ per cõſequens inter cõtradictoꝛia eẽt dare mediũ:quod eſt cõtra phm pꝛimo poſterioꝛum:⁊ cõtra pꝛimum pꝛincipiumꝛvt infra patebit:igitur ⁊c̃.q. Z.ar.⁊. ¶Pp · 3 Si oĩa cõtraria reducẽnt᷑ ad ens:hoc eẽt quia pꝛincjdia ⁊ pꝛincipiata ſunt vnius cõſiderationis. ⁊ qꝛ pꝛincipia oĩium entiũ ſunt cõtraria vel ex cõtrarijs ſed hoc nõ eſt vex. Manifeſtũ eſt enim g ſubſtãtie ſeparate non cõponũtur ex contrarijs:igit᷑ ⁊c̃. ed cõtraẽ phi loſophus in tertia rõne articuli pꝛecedẽèntis dicens. Im plius cõtrarioꝛÿj altera coelementatio pꝛiuatio ⁊ oĩa refe runt ad ens ⁊ non ens ⁊ ad vnũ ⁊ pluralitatẽ vt ſtatꝰvniꝰ
⁊ motus pluralitatis. entia ÿo ſunt ſpm confitentur ex cõ
trarijs fere omnes cõponi. Pmncs enim pꝛincipia con
nria dicunt. hi namq; par ⁊ impar:illi vero calidum ⁊
frigidũ. Alij initum ⁊ innitũ.ilij amoꝛem ⁊ odiũ. oi vo alia videntur reducta ad vnum ⁊ pluralitates.
7 ondeo dicendum ꝙ oia contraria re F. P ducuntur ad ens ⁊ non ens ad vnum ⁊ pluralitatẽ:⁊ vlr ad ens ⁊ vnñ. Puod aũt redu cantur ad ens ⁊ nõ ens: philoſophys oſtendit dupliciter primo per naturam pꝛiuations.¶ Iflam inter duo cõ traria ſeinꝑ vnũ quod eſt alteri cobrdinatũ: eſt vt priua tioꝛqꝛ ſemper alterũ cõtrarioꝛũ eſt vt inperfectũ reſpe cto alterins ſicut ſupꝛadictum eſt.q.⁊.ar.3.ſed pꝛiuatio ẽ negatio quedã vt ex ſupꝛadictis pʒ:⁊ ita eſt non ens · yn de patet ꝙ oia ↄnxria reducunt᷑ ad ens ⁊ nõ ens. Te
Muinta
cundo idẽ oſtẽdit. hoe g cõtraria ſunt pᷣnꝰ. jlã prin?⁊ Pncipiata ſunt vnus cõſiderationis. Sed phitõtent ðn cipia eſſe Zria· cœẽs enim dicunt entil ⁊ ſubſtãtias entiuʒ cõpon ex cõtrarijs. Sed ens eſt pꝛmcipiũ rerũ:vt ipſi di cunt · ergo cõtrana reducũt᷑ in cõſiderationẽ entiſ.Sʒ ꝙ cõtrãria reducantur ad vnñũ ⁊ pluralitãtẽ: oſtendit ðu pliciter pꝛino exẽplo. Mã ſtatus ſiue quies reducitur in vnitatem. Illud eniʒ quieſcere dicimꝰꝙ eodẽ mõ ſe hʒ
multitudinẽ ꝑtinęt ꝛq: quod mouet᷑ dinerſimode ſe ha/ bet nũc ⁊ puus. Cũ igitur motus ſit de cõtrario incõtra riũ:relingt ꝙ cõtraria reducunt᷑ ad vnũ ⁊ multa.¶¶;e cundo idẽ oſtendit inductione. Mã iparitas aliquiq vñu⸗ tatis hʒ pꝝ ſuã indiuiſionẽ: paritas aũt ad nãm multitu⸗ dinis ptinet. Jimiliter qũt initũ ad vnitatem pertinct.q̃ eſt terminꝰreſolutiõis. Ped infinitũ ad multitudinẽ per tinet quẽ in infinitũ augetur.ↄcoꝛdja etiã maxime eit vn tatis. diſcordia vo iultitudinis Calor etiã ad vnitatem pertinet inquãtũ hʒ vnire omogehea:frigus vo ad mnl titudinem.inquãtũ habet ea ſeparare. Et ſic de aljs con trarijs. Igitur oĩa cõtraria reducunt᷑ ad vnum ⁊ multt tudinem. N peinde oſtendit vlr ꝙ oĩa contraria ruducũ tur ad vnum ⁊ ens · Mam omnia aut ſunt pꝛincipia aut ſunt ex pꝛincipijs · ſed oĩa pꝛincipia ⁊ principiata incidũt in ens ⁊ vnum tanq; in genera:hon ꝙ ſint vera genera. ſed rone ſue communitatis quãdam ſimilitudinem gene rum habent᷑ vt dicit hic poc. S. ergo oĩa cõtraria redu cunt᷑ ad ens ⁊ vnũ ex pꝛedictis infert phyloſophus vnñ coꝛrelamn videlicet ꝙ geometrice nõ eſt ſpeculari de ente vno ⁊ accidẽtibꝰeorum:oſtendendo.ſ.quid eſt cõtrariuʒ ant quid eſt perfectum aut huiuſmodi. ed ſi cõſideret hoc erit ex fuppoſitione:quaſi ſupponens ea a pꝛimo phi loſopho a quo ſumit quantum eſt neceſſarium ad ſuam materiam. Et idem dicendum de quacunqʒ alia ſcicntia particulari? 3
Ad P imum ergo dicenduʒ ꝙ Hoc.. in
* de potentia.q.y.ar.S. ad.1ʒ n dicit ꝙ oppõ relationis in duobꝰdiffert ab alijs oppõni bus:quoꝝ pꝛimum eit ꝙ in alijs oppoſitis vnuʒ di alti
opponi iqutuʒ ipſuʒ remonet. negatio n. remonet affir mationeʒ:⁊ vm hoc ei oppõit᷑ · oppõ vo pꝛiuatiõis ⁊ ha
—
bitus ⁊ prictatis includũt oppõneʒ Zdictiõis vt i.io.me Tectio.
tha. dr̃ nõ ãt eit hoc ĩ relatiuis.nõ.n.ꝑ hoc ʒponit᷑ filiuſ pr̃i ꝙ ip̃; rem oueat · ſed ꝑp rõneʒ habitudis ad ipſuʒ.⁊ ex hoc cauſat ſcha differentia.qꝛ in alijs oppoſitis ſp alte rumẽ impfectũ qð accidit rᷣe negatiõis q̃ includit᷑ in uatiõe ⁊ altero contrariorũ. Moc autem in relatiuis non oportet.immo vtrumqʒ poteſt conſiderari vt perfectũ. ſicut pʒ maxie in relatiuisequiperantie ⁊ in relatiuis ori ginis.vt equale ſile p̃ ⁊ filiꝰn iõ relatio magis põt attri bui deo qᷓ; alie oppõnes. Mec ille. Inde pʒ ꝙʒ nõ eit ñ mile de relatiue oppoſi is ⁊ de alijs pʒ etiã ꝙ in relati ue oppoſitis non includit᷑ ↄtradictoꝛia oppõ. Sed in pꝛi mo ſententiaꝝ di.y.q.pꝛjma ar.pꝛimno ad primuʒ vide
tur cõtrarium innuere. bi ſic ait. Affirmatio ⁊ negatio
dicnntur maxime opponi.quia in eis non impoꝛtatur cõ uenientia aliqua · in prinatiue enim oppoſitis importat conuenientia quantum ad ſubiectum Mnia nata ſunt fie ricirca idem C In contrarijs autem ⁊ relatiuis etiam quantum ad genus. Luia ſcilicet ſunt in eodem genere. Nnde in vtraqʒ oppoſitione vtrumqʒ extremoꝛum ſi⸗ gnißcat per modnin entis ⁊ nature cuiuſdam. N llud autem in quo innenitur aliquid non per mixtum contra rio eſt maximum ⁊ pꝛimum in genere illo ⁊ cauſa om nium alioꝛum Ei idèẽo oppoſitio affirmationis ⁊ negs tionis cui non admiſcetur aliqua conuenientia: eſt pꝛi ina ⁊ maximq oppoſitio ⁊ caufa omnis oppoſitionis ⁊? diſtinctiõis. Et ideo opoꝛtet ꝙ in qualibʒ alia oppoſitio ne includatur affirmnatio ⁊ negatio ſicut priinum in po⸗ ſteriorum Unde plura requiruntur ad alias oppoſitio
nes qᷓ; ad oppojitioneʒ dictionis.quia ſe hit ex additio ne d ipſam. nde non. opoꝛtet g ſi ccntrartetas non
nunc ⁊ pꝛius ſicut patet. hiſcoꝛum motus autem ad Lecti.y.⸗

nueniatin diuerſis real imo lufficit etiã diſtictio rðnisod affirmationẽ ⁊ Megitionẽ· cuʒ q̃liber diltinctio vt dietn
Muarti
eſt icludat affirmationẽ ⁊ negationẽ. Mec ille: exqbus pʒ ꝙ in relatiue oppoſitis includit ↄtradictio cuiꝰopᷣpoſituʒ
lã dixit ĩ de poꝰ vbi ſupꝛa:⁊ dicit in pꝛimo ſniaꝝ di.⁊õ · q
uenitur nij i dierſis reniter: ꝙ affirmatio æ negꝛtio in piloſot ket rrat de eis ſoluʒ ſnpponendo: vel demonſtrãdo. Monpꝛi
vltima. ar.o.in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait· In oĩbus auteʒ oppo ſitiombus alteꝝ eſt: vt pfectuʒ alteruʒ: vt unperfectũ pᷣter
relationẽ: qð patet ꝑ ſe in affirmatione ⁊ negatione ⁊ pꝛi
uatione habitu: patet etis in ↄtrarietate quis ÿᷣm phm pꝛi mo phicoꝝ ſpꝑ alteꝝ cõtrarioꝝ eſt ſicut nobilius ⁊ alteꝝ ſi
ccut vilius ⁊ ſicut pꝛiuatio: vt albuʒ nigruʒ caliduʒ ⁊ fri
Metha. philoſophus hẽat cõſiderare pꝛima pꝛincipia: vel coſide mumn quia quelibet particularis ſcia idez facit. Siqᷣm er
3.
go pᷣmuʒ pᷣncipiũ eſt a metha?ꝰ demonitrabile. Si ergo
pꝛimus philoſophus habeat ↄſiderare de pꝛimis pꝛinci
„
pijs: habebit eadeʒ demonſtrare. CP 40 In ꝓpoſitio
nibus in quibꝰ eſt oꝛdo pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis· poſterioꝛ poteſt determinari ꝑ pꝛioꝛeʒ· Sed inter pꝛima pꝛincipia eſt vnuz ſinpl pꝛimuʒ ·.nõ ↄtingi ſimul eſſe ⁊ nõ eſſe. Ergop illud alia poterũt demõſtrari ⁊ ſic idẽ qð pꝛius. ¶Sed contra eſt phyloſophus in littera dicens: dicen⸗
duin autem vtruʒ vnius aut diuerſe ſcie de dignitatibus
gidus ⁊ cĩa huinſmodi. Ideo null talis diſtinctio põt eẽ in diuinis vbi ẽ oĩmoda pfectio. In relatiuis aũt neutruʒ
eſt ſicut pꝛinãtio alterius? vel defectuʒ aliquẽ impoꝛtans cuius rõ eſt· qa in relatinis nõ eſt oppoſitio ſᷣm id qð re⸗ atiuns eſt in aliquoſed ᷣm ꝙ ad aliud dicitur. Mec ille. SdEt
ʒ non demonſtratiue.· Mꝛi mã partẽ ꝓbat phloſophus
Cged dicẽduʒ ꝙ relatiue oppoſita poſſunt duplr ↄſide rai. Tino 5m rönẽ ſue oppoſitiõis ⁊ ſic neutrũ includit negationt᷑: ſed vnũ ponit altex qa ſic nõ habent fieri circa
idẽ ſßm ymo ſieri hñt in diuerſis ſubiectis ſicut pater eſt in eo qui eſt pater: ⁊ filiꝰ in eoqui eſt filꝰ ⁊ repugnat es eſſe in eodẽ ſubo actu ⁊po ctiã ſucceſiue. Et lʒ aliquãdo vnns ⁊ idẽ ſit pater ⁊ filius:tij paternitas ⁊ filtatio in ilo
nõ opponunt relatiue: vt de ſe patet · Alioꝰ pñt ↄſiderari
p reipectuz ad idẽ ſubm. Et ſic vnuʒ ineludit negatiõem aiterins in eodẽ lubo Si eni aliauis eſt filius: ſeqtur ꝙ in eo nõ eſt paternitas illi filiacioni oppoſita ⁊ iſto mõ in eis includit᷑ ↄtradictoꝛia oppoſitio Panc ↄcoꝛdãtiã innun
it Poc B.ĩpꝛimo ſniaꝝ vbi ĩimediate ſupꝛa ſi diligẽter eins dicta ↄſiderent᷑ drz ſubiungit dicens: vnde quãnis yna relatio hẽat annexã negatiõem alterius relationis in eodẽ ſuppoſito:nõ tamen iſta negatio ipoꝛtat aliquẽ defe
. ctũ:quia defecmus nõ eſt miſi ᷣm id qð in aliquo natuʒ eſt eſſe: vnde cum illud qð hzʒ oppoſitum relatiõis ad ipſuʒ
ßm rõnem oppoſitionis nõ ponet aliqd ſed ad aliud: nõ
ſeqtur impfectio vel defectus ⁊ ideo ſola talis oppoſitio cõpetit diſtinctioni ꝑſonax. hec ille. N Icd ᷣm dicendum
ꝙ bʒ ðm ſe inter cõtradictoꝛia nõ poſſit eſſe mediuʒ: bene
tamen p accedens põt inter eã cadere mediũ:ſicut poſtea
patebit. ¶ Ad tertiũ dicit hic Poc. S.ꝙ phus nõ ponit ſubi dicit poꝛphiriꝰ ¶ Id hoc multotiẽs iã rñſum ẽ. Ouʒ
hoc vᷣm ſu opinionẽ:ſed accipit q;ſi opinionẽ phoꝛuʒ anti
quoꝝ nã entia immobilia nec ſũt ↄtraria nec ex cõtrarijs.
Cueſtio.s Weconſideratione pꝛimi pꝛincipij·
c ſde ↄſderatiõe pꝛimi pꝛincipij. Lircaqð
Wnſe equenter—
aut de ſuba palã auteʒ qa vnius eſt ⁊ eius que eſt phylo⸗ ſophi q̃ de hijs ꝑſcrutãtio:oĩbus eni inſunt exiſtentibus.
dend pimi phyloſophi Reſpondeo eſt determinare de oibus
mis pꝛincipijs ⁊ potiſime de pꝛincipio ſimplr pꝛimo:
dupl:pꝛimo rõne. Mã q̃cunq; inſunt oĩbus entibꝰ⁊ nõ oluz inſunt alicui generi entiuin ſeꝑatim abalijs:hecxri nẽt ad ↄſiderationẽ phyloſophi: ſed pᷣdicta pꝛincipia ſunt
huiuſmodi. Ergo ⁊ð. Minoꝛẽ ꝓbat ſic. Illa qbus vtun
tur oẽs ſcie ſunt entis inquãtuʒ ens. Sed pꝛima pꝛincipia ſunt huinſmodi: Ergo pꝑtinent ad ens inquãtum ens. Ra
tionẽ ãt qjre oẽs ſcie eis vtunt aſſignat phylofophus: qꝛ
vnũquodqʒ genus ſubm alicuius ſcie recipit pdicationeʒ entis. hec Poc. B foꝛmaliter in ra. Ctſi dicat ſi œẽs ſcĩe particulares de eis ↄſideret ergo non ptinent magis
ad ſciam hãc qᷓ; ad ſcias particulares:ſicut in ʒ0· et ad⸗ ductus eſt. ¶C Ad hoc rñdet hic Doc. B. dicens vtuntur
auteʒ pᷣdictis pꝛincipijs ſcĩe particnlares non vᷣm ſuã cõi
tatein pꝛout ſe extendunt ad oĩa entia: ſed inq;tunn ſufficit
eis: ⁊hoc eſt ᷣm ↄtinentiã generis qð in ſcia ſubijcit de quo eſt ipſa ſcia demonſtrationis ſicut phyloſophianãlis vtit᷑ eis vᷣm ꝙ ſe extẽdunt ad entia mobilia: ⁊ nõ vlteriꝰ.
het ille. Cum igit᷑ hec ſcia ↄſideret de eis vlx ⁊ vt rema
nent in ſua vlitate ⁊ non vt appꝛopꝛiata ⁊ applicata:ſequi tur ꝙ non eodẽ mð ꝑtinent ad ↄſiderationẽ hui ſcie ad ↄſicerationẽ ꝑticulariuʒ ſciaꝝ. Et ſi q̃rat᷑ qũo illa phcipi
dↄſiderant in ſcia ꝑticulari vᷣm ꝓtinentiã generis qð ines
ſubijcit cuʒ de rõne generis non ſit ſubijci ſed pdicari yt
de rõne generis pᷣdicamentalis ſit pᷣdicari: ⁊ non ſubijci
ññ de rone generis ſbi ſine generis ſcibilis eſt ſubijci pal⸗
triplex occurrit conſideratio.& imo
de ↄſideratiõe pꝛimoꝝ pꝛincipioꝝ: ⁊ po
2 kſime pꝛimi pꝛincipij in ſe · N Pecun
do de diſpntatiohe phi ↄtra negãtes pꝛimnʒ pꝛincipiũ
ponẽtes ↄtradictoꝛia ſimul eſſe. C Tertio de diſputatio
ne einſdẽ ʒtra negãtes pꝛimum pᷣncipium ponentes cõtra
dictoꝛia ſimul eſſe falſa ⁊ medium iter ea· Lirca pumũ imo vtruʒ ad phm pꝛimum ꝑtineat
querunt᷑ tria. CM
„
ſiderare de pꝛimis pꝛincipijs demonſtratine ⁊ potiſi?
me de pꝛimo pꝛincipio. N Secundo ytruʒ pꝛimuʒ pꝛinꝰ
Tertio. Nitrum illud pꝛimũm ſit firmiſſimum.
cipiuʒ ſimpliciter ſit nõ ↄtingit idem ſimul eſſe ⁊ nõ eſſe.
A i in phyloſopho. Dicẽdũ aũt vtruʒ? eſt lectio· v
7
*. 3
imm ſic pꝛoceditur. Mide⸗ 33 8 pumu tur ꝙ ad pꝛimũ pm
nõ ptineat ↄſiderare de ÿᷣmis pricipijs: ⁊ po
tiſime de pᷣmo. Ac ſaltẽ ſi hẽat de eis cõſidera
re habet eadẽ demonſtrare. Mã pꝛimus philoſophꝰ cu ſit ſapiens verfatur circa difficillima: vt patuit pꝛimo hu Vins.q.y.ar.z. Sed pꝛima pꝛincipia ſunt facillima ⁊ oœĩbꝰ p ſe nota:igit᷑ ⁊c̃. NP ꝛ0· pꝛincipioꝝ nõ eſt ſcia · qꝛ aliter pſoxꝝ eſſet demöſtratio ⁊ ſic ꝓcederetur in infinituʒ. Er go nõ debẽ ↄſiderari in aliqus ſca. CP z⸗· Si pꝛim?
„
ſioni de ipſo ⁊ de ſuis ptbꝰ demonſtrabili ꝑ diffinitonẽ ſbi vel paſſiõis:vt pʒ pᷣmo poſter. Becũdo idẽ ꝓbat aſi gno. Mã nullꝰ itendẽs tradere ſciam alicuiꝰpticularis en tis:conatꝰ eſt aligd dicere de pᷣmis pꝛincipijs: vtrum ſint vera aut nõ: neq;ʒ geometra neqʒ ariſmetricꝰ cuʒ tñiſtis pꝛincipijs plurimi vtant᷑. VUnde ſignnʒ eſt ꝙ cõſideratio dictoꝝ pꝛincipioꝝ ad hanc ſciam ꝑtinet. ¶ Secundã par teʒ pꝛobat phyloſophus. videlicet ꝙ ad pꝛimum phylo ſophnʒ potiſſime ptinet ↄſiderare pꝛimuʒ pꝛincipiu⸗ ſim pir:tali rõne. In vtroqʒ genere ille eſt magis cognoſcii⸗ uns qui certiſſiina cognoſcit pꝛincipia · Duia certitudocò gnitionis ex certitudine pꝛincipioꝛum dependet · Hed pꝛimus phyloſophus eſt maxime cognoſcitiuns? certiſ ſimus in ſua cognitione. hec emm erat vna ex conditioni
bus ſapi
ẽtis: vt in pꝛohemio huiꝰ libꝛi patuit. q.7. al·I ſecundum ꝙ eſt certiſſimus cognitoꝛ canſarum: ergo pn mus phyloſophus debetconſiderare firmiſima:ſed omn nium nirmoꝛum firmiſimum eſt pꝛimum pꝛincipium ſimpliciter: vt poſtea pꝛobabitur arꝰ.ſequenti igitur ⁊c·
¶ Tertiam partem pꝛedicte concluſion is videlicet ꝙ
pꝛimus phyloſophus non habet demõſtrare pꝛimapi cipia: pꝛobat phyloſophus tali ratione Si enim pꝛnc pia omnia poſſent demonſtrari: cum idem per ſeipſum non demonſtraretur ſed per aliud: Opoꝛteret vel eſſe cir
culnm in demonſtrationibus quod eſſe non poteſt. quis n
ſic eſſet nocins ⁊ minns notumn vt patet pꝛimopoſteli vel opoꝛteret pꝛocedere in infinitumn: ſed hoc non poleit
eſſe quia ſie non eſſet demonſtratio:quia quelibet denno ſtrationis
Lec
coni
La. 644.
h it lu

dedet
— min ncpoimin Mpn
Sanb. I. 2 Snnch.44.
— enin
us ſti mli.
u Ctiu
Eueſtio
Krationis concluſio certa redditur per reductionem eins
in pꝛimum pꝛincipium demonſtratonis. quod non eſet hi infinitum demonſtratio in ſurſum pꝛocederet. Opoꝛ⸗
tet ergo ꝙ nõ omnia ſint demonſtrahiliax quod pꝛimus
pꝛincipium non ſit demonſtrabile. Ced aduertenduʒ
eſt ſecundum phyloſophuʒ pꝛimo ꝙ aliqui phyloſophi intromiſerunt ſe ad determinandum̃ de huiuſmodi pꝛin cipijs: ad quos tamen nõ ꝑtinebat. Aliqui vero ad quos pertinebat determinare de eis male tractauerunt. Mam quidam naturales ſe intromiſerunt determinare dẽ pu⸗ mis pꝛincipijs ⁊ hoc ideo quia oppinabantur non eſſe ali quam ſubſtantiam: pꝛeter ſubſtantiam mobilem ⁊ coꝛ poꝛeam de qus phyſicus tractat. Tinde credebant ꝙ ipſi determinarẽt de tota natura: ⁊ per cõſequẽs de ente ⁊ ita de pꝛimis pꝛincipijs quę ſunt ſimul conſideranda cum ente ſed hoc eſt falſum. Nam aliqua ſcientia ẽ ſupe rioꝛ ſcientia naturali ipfa enim res naturalis habens pꝛin cipium motus in ſeipſa: eſt determmatum genus entis: ⁊ non eſt ens vle. Non enim omne ens eſt huiuſmodi: cuʒ ſir aliquod ens iinmobile: vt pꝛobatur.yo.x.gophy ſicoꝛum. Sed hoc ens immobile eſt ſuperius ⁊ nobili⸗ us ente mobili de quo conũderat naturalis. deo ad aliã
ſcientiam quam ad naturalem pertinet conſideratio entis
communis ⁊ per confequens pꝛincipia communia: cum ad eandem ſcientiam pertineat conſiderare de ente com ⸗ muni ⁊ de pꝛincipijs communibus: ad aquam pertinet conſiderare de pꝛimo ente. inde patet ꝙ phy ſicaẽ pars phyloſophie:⁊ non pꝛima. Iliqui verd eoꝛum ad quos pertinebat determinare de pꝛimis pꝛincipijs: male tra⸗ ctauerunt de eis:quia volebant ea demonſtrare. Iſti au⸗ tem hoc fecerunt vel pꝛopter ignoꝛantiam ipfius demõ⸗
ſtrationis: vel pꝛopter hoc ꝙʒ non erant bene inſtructi in
illa arte: vt patuit in pꝛobatione tertie partis pꝛedicte con cuſionis. ¶ ed pꝛopter euidentiã pꝛime partis conclu ſonis ſciehdum eſt ſecundo vt dicit hic Poc. S.ꝙ pꝛo⸗ poſitiones per ſe note ſunt que ſtatim cognitis terminis cognoſcuntur: vt dicitur pꝛimo poſterioꝛum Iloc auteʒ contingit in illis pꝛopoſitionibus inquibus pꝛedicatum ponitur in diffinitione ſubiecti vel pꝛedicatum eſt idem ſubiecto: fed contingit aliquam quantum in ſe eit eſſe per ſe notam: nen tamen per ſe eſſe notam omnbus. Qula ignoꝛant diffinitionem pꝛedicati ⁊ ſubiecti. Tlnde boeti⸗ us dicit in libꝛo de edomadibus ꝙ quedam ſunt perſe nota ſapientibus: que non ſunt per ſe nota omnibus.lla
autem ſunt per ſe nota omnibus quoꝛum termini inton
ceptione oĩum cadunt. Ininſmodi aũt ſunt communia: ea ꝙ noſtra cognitio a communibus pꝛopꝛie ad pꝛopꝛia
venit: vt dicit᷑ in pꝛimo phyſicoꝛum. Et iſte pꝛopoſitio
nes ſunt pꝛima demonſtrationum pꝛintipia: que compo nuntur ex terminis commnnibus:ſicut totum ⁊ partes: vt omne totum eſt mains ſus parte: ⁊ ſicut equale ⁊ in⸗ equale: vt que vni ⁊ eidem ſunt equalia:ſihi inuiceʒ ſunt equalia ⁊ eadem ratio eſt de ſimilibns. Et huiuſmodi termini communes pertinent ad conſiderationem pꝛimi phvloſophi. Ihec ille in pꝛeſenti lectione foꝛmaliter.
¶Aduertendum tantum eſt vlterius tertio ꝓ amplio⸗
ri declaratione tertie partis einſdem concluſionis:ꝙ de⸗ monſtrare aliꝗd poteſt capi dupliciter. Uno modo ſim pliciter:⁊ ſic non contingit demonſtrare pꝛunum pꝛinci⸗ pium: quia videretur petere piincipiuʒ. Ilio modo quo ad nos ſiue elentice ſiue diſputatiue ⁊ ſic contingit pꝛimũ phrloſophum pꝛimum pꝛincipium demonſträre. Tn⸗ de dicit hic Hoc. S.ꝙ contingit pꝛimum pꝛincipiuʒ de
monſtrare argumentatine. In greco habetir elentice qð melius tranſtertur quam argumentatiue. Mam elencus
eſtllogyſmus ad contradicendum. Nnde inducitur ad redarguendum aliquam falſam poſitionem. Et pꝛopter hoc iſto modo oſtendi poteſt idem ſimul eſſe ⁊ non eſſe unpoſſibile eſſe: ñ ſoluz ille qui ex aliqua dubitatione ne gat iſtud pꝛincipium aliquid nomine ſigniſicet. Si vero nilal dicit deriſbile eſt querere aliquam rationem ad i⸗
ud qui nulla vtitur ratione in loquendo:talis enim ſimi
Serta
lis eit plante. nam animalia bruta etiam aliquid fignii⸗ cant perinaturalia ſigna. Hifferunt aũt demonſtrare ſim⸗ pliciter pꝛimum pꝛincipium ⁊ demonſtrare argumenta tine ⁊ elentice · Auia ſi aliquis vellet demonſtrareſim pliciter pꝛedictuin pꝛincipiũ: videretur petere pꝛincipi
m: quia non poſſet aſſumere ad eins pꝛobationem miſi
aliqua que ex neritate hnius pꝛincipij dependerẽt: vt ex pꝛcdictis patet ſed quando demonſtratio non erit talis.ſ. ſimpliciter:tnnc erit argumentatio ſiue ſillogyſmus elen cs:⁊ non demonſtratio.hec ille.
— d pZimum ergo dicendũ ꝙ pꝛimns phy — oſophns non dicitur ſapiens ſolum pꝛopter hoc quia verſatur circa difficilli ma pꝛinci
pia ſed circa difficillimas concluſiones ⁊ circa difficilli⸗ nas partes que ↄtinentur ſub eins obiecto.ſ.circa ſub⸗ ſtãtias ſeparatas. Cduertendum inde eſt ꝙ licet pꝛi⸗ ma pꝛincipia ſint per ſè nota: nõ tamen opoꝛtet ꝙ ſint no
ta omnibus: niſi cognitis terminis: quoꝛum cognitio ex
ſenſu dependet: vt ſupꝛa dictum eit in ſecundo huius. q.1.àro.I. ¶Ad ſecundum dicendum g ſcientia capi⸗ tur dupliciter yno modo pꝛopꝛie: vt diſtinguitur contra alios habitus intellectuales.ſ.contra intellectum pruden tiam ſapientiam ⁊c̃. Et ſic pꝛimoꝛum pꝛincipioꝛum non eſt ſcientia. Ilio modo accipitur pꝛo omni habitu ſcien⸗ tiicq:⁊ ſic intellectus dicitur ſcientia: ſimiliter ⁊ ſapien⸗ tia. Vnde iſto modo pꝛimoꝛum pꝛincipioꝛum eſt ſcien tia. Mec opoꝛtet accipiendo ſcientia iſto modo ꝙ acqui ratur per demonſtrationem. ¶Ad tertium dicendum ꝙ pꝛimus phyloſophus non ſolum conſiderat de pꝛimis pꝛincipijs ea ſupponenqo ſicut ſcientie particulares: ſed ctiam demonſtrando. Mec tamen pꝛopter hoc opoꝛtet ꝙ demonſtret ea ſimpl:ſ; ſufficit ꝙ demõſtret erroꝛes circa ipſa arguendo ex minus notis ⁊ cõceſſis ab aduer⸗ ſario ⁊ notificando terminos:qð non pertinet ad particn lares ſcientias. Ad vltimum patet ſolutio ex dictis. CIbi in pho. Congruit autem maxime ⁊ eſt lectio.G 2
—— m ſic pꝛocedit᷑. i⸗ pꝛincipium non ſit iſta pꝛopoſitio: impoſibi e eſt idem ſimul eſſe ⁊ non eſſe reſpectu einf
dem. Nam pꝛimum pꝛincipium debet eſſe notiſimum
vt dicitur hic in littera. Ged iſta pꝛopoſitio non eſt notiſi ma⸗cumn ſit negatiua: que pꝛeſupponit affirmatinam in eius cognitione: ficut pꝛuatio habitum igitur ⁊̃. Tꝙð 20. Pꝛimum pꝛincipium debet eẽ pꝛimum:⁊ nihil ali⸗ ud p̃ſupponẽs: ſʒ pᷣdicta ꝓpõ cũ ſit negatiua:nõ eſt pᷣ⸗: cũ q̃libet negatina pᷣſuppõat ſuã affirmatiuã: igit ⁊c. ¶ P 3. Jlla pꝛopoſitio eſt notiſima:in qj idem pᷣdicatur de ſe ipſoꝛ vt dicit boetius in libꝛo de edomadibus. Et ſecun dum eundem boetium nulla ꝓpoſitio eſt verioꝛ illa in qj idem pꝛedicatur de ſeipſo. Ped in pꝛedicta pꝛopoſitione ideʒ non pꝛedicatur de ſeipſo:igitur non eſt notſima:⁊ per conſequens non eſt pꝛimum pꝛincipium. TP 40. Circa pꝛedictaʒ pꝛopoſitionẽ contingitur hoĩem̃ errare: vt patuit de antiquis phis. Ergo non eſt naturalit er hoĩ
nota ⁊ per conſequens nõ eſt pꝛimũ pꝛincipiũ. C; y.
Pmne compoſitũ reſoluitur in ea ex quibus com̃ponit᷑:
vt patet pꝛimo phrſicoꝛum: ſed pdicta pꝛopoſitio eſt cõ Aect. 9.⁊⸗ poſita. rgo reſoluitur in pꝛinqpia pꝛioʒa ⁊ ſic nõ eſt pꝛi comẽ.4o⸗
mum ptincipiũ ſimpliciter. ¶V 6vIſta pꝛopoſitio nõ
contingit idem ſinul affirmarè ⁊ negare: eſt pꝛimũ pꝛin
cipiũ fimpliciter. rgo nõ pᷣdicta pꝛopoſitio:quia contra gictionẽ: iplicat cſſe plura pꝛima pᷣncipia ſimplr pꝛima. TP 7. Pꝛedſcta ꝓpõ eſt modalis: ſed mogalis pᷣnp põit illã ð ieſſe. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. CP 7.ꝛopoſitio reſolubilis nõẽ pᷣma: ſʒ pᷣdicta ꝓpoſitiò ẽ reſoiubilis: vt ð ſe pʒ · ergo ⁊c. CP Jõceptꝰ icludẽs ↄceptũabſolu tũ ⁊ reſpectiuũ:nõ ẽ ita pᷣmus ſicut cõceptus nõ includẽs ſed ců dico ens eſt ens: dico ↄceptũ nõ icludẽtẽ abſolutũ ⁊ reſpectiuũ:ſʒ vnũ tm̃. ñũ qᷓt dico nõ ↄtingit idẽ ſimłeẽ
nõ eẽ: dico vtrũqʒ.igit᷑ ⁊c. ¶ᷓ 10. Pꝛimũ pᷣnmn debet
ↄtinere ↄceptꝰ vninocos yt voilit ſcotiſte: ſÿ pᷣdicta ꝓpõ

non eſt pninfmodi:vt ſuperius pꝛobatum eſt. igitur at. dem operatione pꝛimum eſt quod cadit in conceptione
0neitnoneſt pꝛimum pꝛincipium qð poteſt pꝛo intellectus eſt hoec quod dico ens. ec Aiquid hac ope⸗ m E Lrantenoho pꝛ olriam be ratione mtelligibili poteſt mente concipi miſi intelligatur ne ſequitur de quohbet eſt vex eſſe. Ergo de quoibet ens. Et quia hoc pꝛincipium impoſſibile eſt eſſe ⁊ non un eſt vex cẽ vel nõ eẽ a ꝑte diſiũctiue ad ſuũ totũ · ergo ⁊c eſſe: Simul dependet ex intellectu entis ſicut hoc pꝛin⸗ un. Eed contra eſt phyloſophus in uttera dicens. ↄgruit cipium. Omne totumn eſt maius ſu purte dependet ex um utem maxume cognoſcentem circa vnũquodqʒ genus mtellectu totius et partis:ideo hoc pꝛincipium eſt ctiam u pabere dicere firmiſſima reipnncipia. firmiſſimũ auteʒ naturalitèr pꝛimum. In ſecunda operatione intellectus ſuvl pꝛincipinʒ eſt:circa qð mentiri impoſſibile eſt. qð vero ſ.componentis et diuidentis. Mec aliquis poteſt ſcõm junſſch ſit illud: poſt hec dicamus. Idem eniʒ ſimul ineſſe ⁊ nõ hanc operationeʒ intellectus aliquid intelligere: niſi hoc 6 npbe ineſſe eidem ðᷣm idem impoſſibile eſt: et quecunqʒ alia pꝛincipio intellecto · ſicut enim totum et pars non intel?—— determinaremꝰ vtiqʒ ſicut ſunt determinala ad logicas iiguntur niſi intellecto ente:itã nec hoc pꝛincipium. om⸗ drficultares · hoc autem eſt irmiſſimũ pꝛincipio;. ne totum eſt mains ſun parte:niſi imellecto pꝛedicto hn⸗ z R ſ n d„ dicendũ g iſia pꝛopoſitionõ cipio firmiſſimo · Mec ille foꝛmaliter.. eſſe eidenn vᷣm idem ad idem ſiniliter ⁊ in eodem tem e P Mlil poſirio licet ſt negatins ſchm ſndl poꝛeꝛeſt pꝛimum pꝛincipium ſimpliciter. CMꝛo cuiꝰ vocem:equiualet tamen vn affirmatiue. videlʒ iſtiꝙ ninnn intellectu conſiderandum eit pꝛimoꝙtres conditiones neceſſe eſt idem nonſimnl ineſſe ⁊ non ineſſe eidẽ. CxEt munnit 5ᷣm Doc. S. ⁊ phyloſophum in littera recquiruntur ad per hoc patet ſolutio ad ecundum.& Ad tertium dicen⸗ me i hoc ꝙ aliquid ſit pꝛimum pꝛincipium ⁊ firmiſimum dum ꝙ licet nu lla pꝛopoſitio ſit verio? illa in idem destige pꝛima eſt ꝙ circa illud non poſſet ideʒ quis mentiri ſiue pꝛedicatur de ſeipſo loquendo dehis que poſſunt pꝛedi md errare quod ex hoc patet:qꝛ cum bomines non decipian cari de illo eodem:tamen ſimpliciter loquendo pꝛediga pjimwpbe tur niſi circa illa que ignoꝛant. Ilud circꝭ qð aliquis nõ pꝛopoſitio eſt certiſſima ⁊ notiſima. imo veritas piopo inunmj poteſt decipi: opoꝛtet eſſe notiiimum. Becũda cõditio ſitionis in qud idem pꝛedicatui de ſeipſo · ſumitu exve pnth eſt ꝙ opoꝛtet ꝙ illud pꝛimum? ſirmiſimum pꝛincipiũ ritate ipſius pꝛimi puncipij. CAd quartum patuit ſoln zunnin ſit per ſe notum ⁊ non cõditionale. quod ex hoc pʒ:quiò tio ex dictis. CAd quintum dicendum ꝙ duplex eſt bn emluC ex quo hoc eſt neceſſarium ad intelligendum quodcũdʒ cipium.f.ncom̃plexum et complerum ꝛediet pꝛopo iwerekb cumſit pumum: opoꝛtet ꝙP qðlibet cognoſcetis ipſin ſitio non eſt pꝛincipium pꝛimum vnruerſaliter loquen nümt cognoſeat. Tertia cõditio eſt ꝙ tale pꝛincipium non dcg doꝛſed eſt pꝛincipium pꝛimum inter complexa· nde un ratur per demonſtrationeʒ vel alio modo ſimili: ſed adꝰ Doctoꝛ Banctus in pꝛima parte· q 33 · dicit ꝙ ſicnt in⸗ vyitnem neniat quaſi per naturam habenti ipſum: t naturaliter complexis eſt dare vnam cauſam ſimplicem aqus ſunt nnuler cognoſcatur ⁊ non per acquiſtionem. ain ex inmine omnia alia entia: itã etlàʒ in complexis opoꝛtet dare pil⸗ glnei naturali: vt dicit hie Doctoꝛ Panctus ipſius intellectus mamn pꝛopoſitionem a qua omnia ali complexa habt ſenneſtin agentis: pꝛima pꝛincipia fiunt cognitaꝛnec acquirunt per firmitatem· CAduertenduʒ tamen eſt ſecundum Do⸗ oppotd demonſtrationeʒ: ſed ſolum per hoc ꝙ eoꝛu termini in⸗ ctoꝛem Sanctum in ſecundo ſ ententiax diſtinctione pꝛi nepno noteſcunt. quod quidem ſit per hoc ꝙ a ſenſibus accipi/ ma. qõne pᷣma articulo pꝛimno in coꝛpote· W pꝛimuʒ du mm. tur memoꝛia ⁊ a memoꝛia experimẽntum: ⁊ ab experi⸗ pliciter dicitur. ſ.pꝛimumn ſimpliciter:vel pꝛimun inge tisoedd mento cognitio Uloꝝ terminoꝝ. quibus cognitis cogno⸗ nere aut oꝛdine aiiquo.ſi ſecundo modo ſi ſecundumge ſuchun ſchntur huinſmodi pꝛopoſitiones cõmunes que ſunt ar⸗ nera plura cauſarum ſunt plura pꝛima pꝛincipi: vt m⸗ ntzurii tium ⁊ ſciaruʒ pᷣna. ec ille foꝛnaliter ⁊ multum lau“ tertale pꝛincipiun quod eſt pꝛimu materia:*⁊ pꝛimum tůngti dabiliter. Huibus ſuppoſitis patet ꝙ pꝛedicta pꝛopoſi⸗ foꝛmale quod eſt eſſe:⁊ ſic de alijs.et ſic vlterius deſcen. ſopeſtn tio ſit pꝛimum pꝛincipiũ ſunpliciter· Mam illud cui pꝛe dendo ad diu erſa genera rerum:inuemuntur diuerapn wirils. dicte tres conditiones cõueniunt. Eſt pꝛimu pꝛincipiũ cipia in diuerſis etiam ſecundum idem genus cauſe. Si cunm ſimpliciter. Sed pꝛedicta pꝛopoſitio eſt hniuſinodi.er“ ecut in liquabilibus pꝛima materia eit aqua:et aridis tet nicfin go ⁊̃. Minoꝛ pꝛobatur. de pꝛima ßᷣm phyloſophum. ra:⁊ in animalibus ſemen vel menſtruum. Bed pꝛim ijt nia impoſibile eſt cõtraria eſſe in eodeʒ ſubiecto. ſed pꝛincipium ſimpliciter impoſſibne eit eſe ni ynumt⸗ Euan opiniones ↄtradictoꝛioꝝ ſunt ↄtradictoꝛie: ⁊ per conſe tum. Mec ille. NZd ſextum dicendum ꝙ illa pꝛopoſi⸗ niz quens contrarie: vt habetur pᷣmo perhiermenias · Et in tio non differt ab alia niſi ſecundum voceim tantum.ig⸗ uinitu iſto paſſu.ergo opiniones cõtrarie nõ poſſunt ſimul eſe tur ſicut vna eſt pꝛima:ita et alia. C Ad ſeptimum dicen wohe in eodem mtellectu:⁊ per cõſequẽs non cõtingit errare dum ꝙ licet pꝛedicta pꝛopoſitio ſupponat aliam quan⸗ p circa pꝛedictam pꝛopoſitionem cum cõtrarias dpiniones tum ad ſimplicitateʒ terminoꝝ:tamen non pꝛeſupponit includat. Et ſi dicatur ꝙ eraclitus oppoſitum dicit.ergo aliam:quantum ad veritatem demonſtrandi ⁊ pꝛoban⸗ ſunen cõtra pꝛedicta. ¶Ad hoc reſpondet phyloſophus ꝙ nõ di:quia omnes alie quantum ad veritatem dependent zun ſea eſtneceſſe ꝙ quicquid aliquis oꝛe dicit: ꝙ hoc mẽte ap⸗ ab ilatſicut dictum eſt· CAduertendum tamen eſt ꝙ ingem pꝛeheudat. Et ita licet eraclitus hoc voce dicebat:mente pꝛincipiumn complexum poteſt quadrupliciter accipl: nnen tamen non capiebat. C De ſecunda conditione pꝛobat. no modo pꝛo eo cui inteilectus aſſentit ex ſola notici hrtM Quia pꝛedicta pꝛopoñtio conſtitutur ex terminis entis terminoꝛuni: vt eſt pꝛedicta pꝛopoſitio: ⁊ talis eſt ſimpli ieuhe ⁊ oppoſitis eius qui ſunt pꝛimi termini ſimpliciter qui pliciter pꝛimum pꝛincipium demonſtrationis· Tio mo n inciuduntur in mtellectu cuiuſlibet entis. ergo pꝛedicta do pꝛo illa pꝛopoſitione cui intellectus aſſentit pꝛeſuppo en pꝛopoſitio non eſt cõditionata. i. non ſupponit aliamipꝛo⸗ nendo tamen cognitionem contrarioꝛum terminoꝛum: ut poſitionem pꝛioꝛem ex qua veritas eius dependeat:ſicnt ſicut eſt omne totum eſt maius ſua parte.⁊ ſi ab equali⸗ uinn neqʒ termmi eins ſunt reſolubiles in pꝛioꝛes terminos · bus equalia demonſtratur ⁊c̃. Et tales pꝛopoſitiones ulnn ¶Pe tertia conditione patet. am inrellectus pꝛoce⸗ non ſunt pꝛima pꝛincipia ſimpliciter: licet nõ poſſunt de t, ſun Lectio.t. dit naturaliter de communibus ad ſpecialia: vt patet pi monſtrari niſi ili vel li. Tertio modo pꝛo illa pꝛopo⸗ imii mo phyſiconun ſed pꝛediigta pꝛopolitio eit conitituta er ſitione cuiimellectus aſſentit ex demonſtratiuo diſcurſu ie terminis generalibus et cõmunibus. ergo pꝛedicta pꝛo⸗ ſicut ꝙ continuum eſt in infinitum diuiſibilile · Duano is poſitio naturaliter eit homini nota er nõ per demonſtra modo extenditur pꝛincipium ad pꝛemiſſus demonſir⸗ mn ta tionem · CAd cuius tamen euidentiam conſiderandum tionis que etſi non ſint demõſtrabiles:vt pꝛemilie ſmn: ait( eſt fecundo:yt dicit hic oetor Banctus ꝙ cum duplex poſſunt tamenaccipi yr conciuſiones. Picut omne Mu⸗ eſih ſit operatio intellectus. na qua cognoſcit. quod quides mal rationale eſt riſibile et ſic de ſimilibus · CEtꝑ— ige, ſac vocatur induiſibilium intelligentia· Aia qua componit paret ſolutio ad octinume⸗ nonum. Unde patetꝙ An, ſuu ⁊ diuidit:in vtraqʒ eſt aliquid pꝛimum. In pꝛima qui tonius Indree in pñti paſſu xn paictas tres rõnc u

Nueſtio
bãns p̃dictam̃ ꝓpoſitionem non eſſe pꝛimum pꝛincipiuʒ in vanum laboꝛauit:qꝛ laboꝛauit in equiuocis. ¶ Acd de cimum dicenduʒ ꝙ ad pꝛimũ pꝛincipiuʒ ſufficit ꝙ termi u ſint analogi⁊ non vniuoci mere:non enum opoꝛtet ꝙ ſint mere vniuoci:ſicut ſupꝛa dictum eſt. dum de entis vniuocatione ante actum eſt.q.⁊. CAd vltunum patet ſolutio in coꝛpoꝛe articuli:qꝛ aliqualiter poteſt pꝛobari pᷣmum pncipium:lʒ nõ poſſit ſimpliciter demonſtrari. ¶Ibi in pho.Fjirmiſſimũ autem omninm.
+ ſic ꝓceditur. Tidetur 3 FE tertium ꝙœp̃dictum piimũpn cipiuʒ non ſit firmiſſimuʒ. Mam illud qð non
euet in omnibus:non eſt frmiſſimü. Ped p⸗ dictum pᷣncipiuʒ nõ tenet in omnibus:qꝛ nõ tenetĩ ded.
Mamn diſtinctio rationis non poteſt ſaluare diſtinctioneʒ realem vt videt᷑. Ped diſtinctio rationis ſolum ett inter
attributa: diſtjnctiò vero realis in cõtradictione includi?
tur ergo ⁊c̃. Cp ꝛ. ſta ſunt ſimul vera.deus generat ⁊ deus nõ geherat.⁊ tamen ſunt ↄtradictoꝛia:qꝛ negatio ⁊ affirmatio de termino ſingulaꝝi facit ↄnradictioneʒ: vt pʒ pᷣmo pihermenias.igit᷑ ⁊c.¶C 30. Scientia ⁊ non ſcientia veriſicantur de eodleʒ:⁊ tamjen ſunt ↄtradictoꝛia.
igitur ⁊c̃. Maioꝛ patet. Naim virtus eſt quedã nõ ſcia.
⁊ tamnen vitus et ſcictia verificant᷑ de eꝑdeʒ. ergo et ſcia et non ſcia. N P 4* · Pcientia dei Sm Scotiſtas in pᷣmo ſigno nec eſt bona nec hõ bona:ſed bonũ ʒ nõ bonũ. Op⸗
ponũt ↄtradictoꝛie igit᷑ idem qð pꝛius. ¶ y. Cogn
tio noſtra intellectiuã oꝛtũ habet a ſenſitina: jed circa oẽm cognitionem ſenſitiuã cõtingit creare. ergo ⁊c̃. Cognitio Rem intellectiuaʒ:ſed iſtud pꝛimuʒ pᷣncipinʒ cognoſcitur
cognitione intellectiua. ergo circa ipſuʒ cõtingit errare. ⁊ ſic non eſt firmiſſimũ. ¶P 6ꝰ. Aliqd eſt notiꝰ in falſita⸗
te oppoſito pꝛimi pꝛincipij. ergo aliquid eſt notius in ve ritate pmno pꝛincipio:⁊ ſic non eit irmiſſimũ neqʒ notiſſi
mum. Pꝛobatio ancedẽtis. nia in ſillogiſmo ex oppo ſitis ↄcto debet eẽ notioꝛ pᷣmiſſis in falſitate ſed inpᷣmi⸗ ſis accipiunt oppoſita ↄtradictoꝛie:in cõcluſione autem
negatur idem a ſeipſo: vt pʒ 2 pꝛioꝝ. igit að& P d.
õtingit ſcire in vniuerſali:⁊ ignoꝛare in particilari: ex
p poſtꝰita ꝙ cõnenit oppinari in particulari oppoſituʒ vniuerfalis. Fed illud particulare eſt oppoſitum ↄtradi⸗ ctoꝛium vniuerſalis: vt omnis mula eſt ſterilis:aliq mu
la nõ eſt ſterilis. ergo ↄtingit cõtradictoꝛia ſimul oppina
ri.Iper cõſequẽs pꝛedictuʒ pᷣncipiũ non eſt tirmiſimũ.
N Sed contra eſt phus in ſra dicens. firmiſimũ autem
omniuʒ pncipiuʒ eſt: circa qð mentirii mpoſſibile eſt. no tiſimũ eniʒ eſſe tale eſt neceſſe. nam eirca ea que ignoꝛãt omnes decipiunt᷑. eſi pondeo dicendum ꝙ pꝛedictuʒ pᷣnei⸗ pium in qð.ſ.omnes demon ſtrationes reducunt ſuas demonſtratiões ſicut in vltimã opinioneʒ omnibus cõmunẽ eſt firmimimũ.qð ſic patet. Mam ipſuʒ eit notiſimũ nõ ↄditionale nõ acquiſitũ per demonſtrationeʒ aut alio modo ſimili: vt in pᷣcedenti ar⸗ ticulo ꝓbatum eſt.igit᷑ eit firmiſſimũ.pʒ ↄſequẽtia:quia ille tres ↄditiones que requirunt ad friniſimuʒ pꝛinci⸗ pnmꝛſibi ↄpetunt: vñ pʒ ꝙ jpſuz eſt nãliter pᷣmũ pᷣnn ⁊ digntas oĩuʒ dignitatũ.¶ ꝛo cuius amplioꝛi decla⸗
„
ratione aduertendũ eſt ꝙ ſicut in voluntate datur actus Aui eſt velle ⁊ actus qul eſt electio: ſed electio eſt eoꝛum qne ſunt ad finem. Holunts vero ipſius finis: vtpʒ m phm. ʒn. ethicoꝝ. Pt ᷣm Soc. Z. in.aꝛc.q.iʒ. arꝰ.ʒ.⁊ ĩ pinã parte.q. S2. af. pᷣo ad vltimũ:ita in intellectu eſt du plex actus.ſ.intelligere ⁊ ſcire ſiue diſcurrere:ita ꝙ itel⸗
lectus eſt reſpectu eoꝝ que ſimplt appꝛehendit: vt ſunt
marime pmã pᷣncipia de quibus loquimur. ſchario vo cuius eſt diſcuyrere eſt reſpectu eoꝝ in quibus diſcurrit
quoꝝ eſt ſcia. Ched ſi queratur quare intellectꝰ ſine in⸗ teiligere ſoꝛtituy nomen ſue po ⁊ nõ ſcire. TId hoe re
wondet Poc..in pᷣmo min di.i.q.i.ar.pꝰ.ad.ym.di
cens ꝙ qñ aliquis actus eſt abſolute alicuiꝰ po denoĩat ah illa:ſicut mtelligẽ ab mtellectu. Fed quando eſt actus
Berta
vnius po ÿm oꝛdinem ad alteram a nulla denominat.
Sicut ſcire eſt actus rationis vᷣm oꝛdineʒ ꝗd intellectum
inuantũ p̃ncipia deducit in Hec ille. 35 ergo dicendũ ꝙ diſtinctio ra Ad P AnUm tionis ſufficit 3 ſaluandaʒ cã tradictionem: vt adductum ęſt pꝛius vᷣm Ipoc. S. in de po.q.7.arꝰpᷣꝰ. vbi ſic ait. ¶lura requirunt ad alias op poſitiones q; ad oppoſitioneʒ ↄtradictionis:qꝛ ſe hit ex additione ad ipſam. Tlnde nõ opoꝛtet qʒ ſi ↄtrarietas nõ inueniatur niſi in diuerſis realiter ꝙ affirmatio ⁊ nega⸗ tio inneniat᷑ in dinerſis realiter. ĩmo ſufficit diſtuctio ra tnis ad affirmationeʒ ⁊ negationeʒ.ec ille. Et plura alia vᷣm ꝙ ſupꝛa adductum eſt:ſicut etiaʒ dicet.v. huiꝰ caꝰ. diuerſuʒ ⁊ differens.q.. arꝰ.ꝛ. TC Ad ſchm dicẽdũ ꝙ iſta falſa eſt deus nõ genent.ᷣt ſi ðicatur ſpũs janctꝰ eſt deus: et ſpüs ſanctꝰ nõ̃ generit.ergo deus non griat⸗ eſt fallacia accidẽtis. Ac ſi diceretur.ſoꝛ.eſt indiniſuʒ.ſoꝛ. eſt homo.ergo homno eſt indiuiduũ. ¶nde aduerten⸗ dunm eſt ſicut dicit Hoc. S.in pᷣmo ſiiaꝝ di 44.q. 1. arꝰ 25 ad.3. ꝙ hoc nomen dens pꝛopꝛie loquẽdoò neqʒ en vniuerſale neqʒ eſt ſingulare.ſed habet aliquid de rõne
Vniuerſalis: ex hoec. f. ꝙ pꝛedicatur eſſentialiter de pluri⸗ bus ſuppoſitis:⁊ inde habet ꝙ ea que pꝛedicant᷑ de ſin⸗ gulis ſuppoſitis: pꝛedicant᷑ de ipſo. Mabet autem de ra
Jecao.
tione ſingularis hoc ꝙ non multiplicat᷑ ad multiplicatio
nem ſuppoſitoꝝ. dicũnns eniʒ ꝙ pater ⁊ filius ſunt vn? deus: ſed ſoꝛ. ⁊ plato ſunt plures honines.et ex pte iſta habet hoc nomen dens ꝙ affirmatio ⁊ negatio dicte de ipſo:opponunt᷑ cõtradictoꝛie.iinde ſicnt iſte ſimui vere eſſe nõ poſſunt.ſoꝛ. currit ⁊ pꝛenõ currit:ſic nec iſte de generat ⁊ deus nõ generat.ſec ille. Antonius antẽ ante in hoc. 4.q.6?.in folntione ad zm. miratur de Poctoꝛe Sancto ꝓpter djctum pꝛecedens. dicit enim ſicł⁊ ſie mi rdꝛquare Toc. ẽ.in pᷣmo ſententiax di. ꝓa.q.i.arꝰ.⁊0 ponit ꝙ pꝛedicte Pᷣpoſitiones ſunt cõtradictoꝛie: qnia ſic
poteſt pꝛobari ſecũda. Iſta hoc nqᷓ genuit:⁊ hoc eſt deꝰ.
ergo deus non genut. dec ille. ¶ Sed manifeſtuʒ eſt
ꝙ ſuã admiratio in deriſum vertitut: quia in ſua pꝛoba⸗ tione cõmittit fallaciaʒ gecidentis:ſicut dictum eſt in pᷣno pᷣſentis ſolutionis.¶ Ad tertiuʒ dicendum ꝙ licet ſcia non ſcientia contradicaht:tamen hec ſcientia ⁊ nõ hec ſciẽ
tia non cõtradicunß ſicut homo et nõ hic homo.ſ.ſoꝛtes
non cõtradicunt.nde argumentus non valet:ſed deri⸗ ſoꝛium eſt. CAd quartuʒ dicendum negando ſuppoſi/⸗ tum:quia ndn ſunt ponenda ſigna.et dato ꝙ ponerent᷑:
licet eſſentia diuina in pꝛimo ſigno nec ſit bona nec non
bona:conſequẽtia tamen non valęt. videl ꝙ eſſentia di⸗ nina nec eſt bona nec non bona. Ania cum illa determi⸗
natione in illo ſigno non cõtradicunt:ſicnt nec iſte ſoꝛ.in⸗ quantum homo eſt albus et ſoꝛ. inquantum homo non
eſt albuß. licet iſte cõtradicant.ſoꝛ. eit albus ⁊ non ſoꝛ. eſt albus. yite amem bene contradicunt eſſentia dinina eſt bona in pꝛimo ſigno:⁊ eſſentia dunna non eſt bona inE⸗ o ſigno · pꝛima ſecnndum cos eit falſa. ſecunda verà.
Cd quntum dicendum ꝙ licet circa cognitioneʒ ſen⸗ ſitiuamn cõtingat errare per accidens:non tamen per ſe.
Quia pꝛopꝛius ſenſus circa ſuum pꝛopꝛium obiectum non decipitur per ſe. Similiter circa cognitionem intel⸗ lectiuam particularium obiectoꝛnm cõtingit errare r inferius videbitur. Circa tamen cognitionem pꝛimipn⸗ cipij non cõtingit errare cognitis terminis.imo impoſi⸗ bile eit ei non aſſentire coꝛde:licet aliqui oꝛe ip̃m negar
nerint. ¶ d ſextum dicendum ꝙ in ſillogiſmo ex op
poſitis non accipitur pꝛo pꝛemiſſi pꝛedictum pꝛincipius foꝛmaltter. Ande argnmentuʒ pꝛocedit ex faiſa ſuppo⸗ ſitione · Antohiꝰ tamen Indree in pꝛelenti.ꝗo.aliter ſel⸗
uit dicens ꝙ iguotius eſt pꝛedictum pꝛimum pꝛincipius
qᷓ; ipſapꝛopoſitio. Jmpoſſibile eſt idem in eſſe ſibiipſi ⁊ nõ idem que includitur in cõcluſione ſillogiſmi ex op ⸗ poſitis. Sed hoe directe eſt cõtra phᷣm qui vult ꝙ pꝛedi ctuʒ pᷣn ſit notiſimũ quo ad nos ⁊ ſimpłiter pᷣncipia a gbꝰ alia virtutẽ demõſtrãdi accipiũt:ſie ſupꝛa deñẽ. vñ

——
plutio nulla. CAd vltimũ dicendũ ꝙñaliquis actu ſci t vtrus omnis mula eit ſterilis. Tt cuʒ hoc opinet actu
iitaʒ:nulluʒ habens ventrẽ magnũ eſt ſterile. Moc ↄtin⸗
nb illa vniuerſali:⁊ hocanodo vt pʒ ꝛ0 p̃oxꝝ · Vene poſ
4 ccII⸗
pducere.igitur ⁊c. CPʒ. ſimul eſſe vere: vt ꝓbaturpᷣ perihermemas. ergo due
git:qꝛ vero ↄſiderat actu ꝙ hec mula habens magnum yentrẽ eſt mula: ⁊ ſic ignoꝛãt dctu hanc particularem eſſe
ſivile eſt ſinul opinari ↄtraria:⁊ ſimul ideʒ ſcire ⁊ i8no rare. Mon tamen vt oppoſita ſunt ↄtrarie aut ↄtradicto⸗ rie ſed per accidens: ſicut ibidem determinatum eſt.
Cueſtio ſeptima de diſputatione ꝓpꝛia ꝓh contrã negantes pꝛimũ pᷣncipiuʒ ponẽtes ↄtradictoꝛia eſſe ſi⸗ nl vera.
pꝛimũ pꝛincipiuʒ ponentes ↄtradictoꝛia ſimul eẽ vera. Lirea qð querunt᷑ nouẽ· CPꝛimo vtrũ tradictoꝛia poſſunt ſi⸗ mueſſe vers · Secũdo vtrũ ↄtingat plura intelligere · N Pertio vtru vnuʒ nomen vnũ tan⸗ tum ſigniſicet. ¶ harto vtru ratio quã ſigniſicat nomẽ
it ipſa diffinitio · ¶ Duinto vtru ratio quã nomen ſigni
d
icat ſit idem ꝙ intentio ſeu ʒceptio. C Pexto vtru rà⸗ tio quã nomen ſigniſicat ſit ipſuʒ verbũ coꝛdis. N Septi mo vtrum ratio quã nomen ſignificat ſit in re extra aĩa· COctano vtru in rebus aligd ſit determinate verum⸗
E Nono vtrumn quicquid apparet ſit vex.
—
CIbi in pßo. Mꝛincipiũ vo ad— xẽ.et
pmum ꝙ ↄdictoꝛia poſſint ſi mul eſſe vera. Mam iſte ſunt ſimul vere: qui
ubet homo aial eſt:⁊ aliquis homo aĩal non
eſ.⁊ ramen ſunt ↄtradictoꝛia.igit ⁊c̃ · Maioꝛ pꝛobãtur·
Mam iſta eſt vera:quilibet homo aial eſt · ꝙ autẽ ſcða ſit vera. ꝓbatur: qꝛ tu aial nõ es. ⁊ tu es aliqs hõ · ergo ꝙ aũt tu vial non ſis. ꝓbatur:qꝛ tu equus nõ es.⁊ ois equꝰ eſt animal.ergo tu gial non es · ergo ſunt vere · CPꝛ*. Iite due ↄtradicũt infinitũ coꝛpus deus põt ꝓducere:⁊ deus nõ põt infinitũ coꝛp ꝓducere:et tamen ſunt ſimul vere:cũ nõ ſitcoꝛpus ita magnũ quin deus poſſit mains CP 30· Due ſubcontrarie poſſunt
ↄtrarie:⁊ ꝑ ↄñs due ↄtradictoꝛie. pʒ Hña: qꝛ ad poſitio⸗ nem partis:ſeqtur poſitio totius: ſicut poſito hoĩie:ponit
aial.ſubcõtrarie aũt ſe habent ad cõtrarias ſicut pars ad
totũ.igit ⁊c. CP 4“ Alterũ Zdictoꝛioꝝ de neceſſitare
eſt vex:ſed qðlibet extremox Idictoꝛioꝝ eſt alterũ di⸗ ctoꝛioꝝ.ergo qðlibet extremũ Idictoꝛioꝝ de neceſſitate eſt vex. CP F · Cuiuſlibet hois aſinus currit:⁊ alicuiꝰ hois aſinus nõ currit: vident᷑ eſſe Ztradictoꝛie:cũ ſe a⸗ beant ſicnt affirmatio ⁊ negatio: et tñ poſſunt ſimul eẽ ve re.igit᷑ ⁊c̃. CP. Una Sdictoꝛiaꝝ eſt vera. ergo ⁊ al⸗ tera:qꝛ ex oppoſito ↄſequẽtis infertur oppoſituʒ atece⸗ dentis.ſ.neutra eſt vera:ergo nð vna eſt vera. ED 7. Iſte ſunt ſumul vere. foꝛte ſoꝛ.currit: foꝛte non currit: et tamen ↄtradicunt cum ſint du⸗ ſingulares eiuſdem ſubie cti ⁊ pᷣdicati ⁊ vna affirmatiua ⁊ alia negatiua. igit xc · CSed contra eſt phus in tertu dicens. pᷣncipiũ vero ad omnia talia nõ velie aut dicere aut eſſe aut non eſſe. Hoc enim foꝛſan quis opinabitur qð a pᷣncipio petere ſed ſi⸗ gnificare quidem aliquid ⁊ ipſi ⁊ alij. hoc enim neceie eſt ſi dicat aliquid. i eniʒ nõ:cum tali vtiq; nõ erit ſer⸗ mo nec ipfi ad ſeipſuʒ nec ad alterũ. Si autem quis hoc dederit erit demonſtratio. Jam. n· erit aliquid diffinitũ: ſedtamen non demonſtrans: ſedl ſuſtines. Interimeres eniʒ rationem ſuſtinet rationes.
Reſpondeo dicendũ ꝙ impoſſibile eſt cõ E tradictoꝛia ſimul eſſe vera:ita
ꝙ poſſibile ſit idem ſimul eſſe ⁊ nõ eſſe. qð pꝛobat phus
dnplr. ꝛimo ſingulariter in vno · nam nom en aut ſigni ſeat aliquid aut nõ· ſi dicas ꝙ nonttecum non erit diſpn
Pine reſtat ↄſderãdũ de diſpu Einde tatione phy ↄtra negãtes
tandum:quia non intelligis id quod audis aut dicis.ſed dicas ꝙ ſic: ſequitur ꝙ iſta pꝛopoſitio eſt vera·ſ.ꝙ no⸗ men aliquid ſignificat: ⁊ oppoſitum eius eſt falſuʒ: cum ipſum negas: quia non velles veru negare igit᷑ ad mi⸗
nus habemus ꝙ non omnis affirmatio ⁊ negatio funt ſi⸗
mul vere. Secundo probat idem vniuerſaliter de om ⸗ nibus ſepteʒ rõnibꝰ. Pꝛo pᷣma rõne ſupponit tria. ꝛi mum ꝙ vnũ nomen tantu vnu ſignificat. Scðᷣm ꝙ hor nomen homo ſignifcat vnum. ſ.id quod eſt hominẽ eẽ. Tertium ꝙ homo ⁊ non homno non ſignificant vnum. Qualiter autem pꝛobat ꝙ vnumn nomeh tantum vnum ſignificet: patebit in tertio articuio huius queſtionis. ʒ ꝙ homo ſigniſicet id quod eſt hommes eſſe ⁊ non id qð eſt idem homini eſſe:ſic pꝛobat · vnu cnim nomen tantũ ynum ſigniſcat: ſed homo eſt vnum nomen.ergo tantuʒ vnus ſignificat:ſed nom en ſignificans vnuʒ non ſolum ſi gnificat vnuʒ ſubiecto quod ideo dicitur vnu: non quis dicit᷑ de vnoꝛſed ideo dicitur ſigniñcare vnum: quia eſt
vnum ſunpliciter:ſed rationeʒ:ſed id quod eſt homini
eſſe eit ratio hoministcuin ſit quidditas? diffinitio e. igit ⁊c̃. Bi enim vellemus dicere ꝙ nomen ſigniſicat vnum:quia ſigniſicat ea que verificantur de vno.ſie ſe ⸗
queretur ꝙ muſicum abum ⁊ homo ſignificarent vnuʒ
quna verificant de yno · Et ex hoc ſequeretur ꝙ omnia eſſent vnum:quia ſi album dicitut de homine:⁊ ꝓpler hoc eſt vnuz cum eo cum dicatur etiaʒ de lapide ſic erit vnumi cuʒ japide.⁊ que vni⁊ eidem ſunt eadem. Sbi inuicem ſunt eadem. Unde ſequeretur ꝙ homo ⁊ lpis ſunt vnum· i ergo homo ſignificaret non eſſe hominis ⁊ eſſe hominis: opoꝛteret ꝙ idem eſſet non eẽ hominis ⁊ eẽ hominis re ⁊ ratione. Sed hoc eſt falſuʒ:quia plus differunt eẽ hominis:⁊ non eſſe pominis vᷣm rationem qᷓ; homo et album. ergo ſi homo non ſignificet ex ſe ho ⸗ minem ⁊ album ꝓpter rationis diſtinctionem: ſequitur ꝙ non ſigniſicat eẽ hominem? non eẽ hominem:niſ di⸗
ceretur ꝙ ilia ſignificaret ᷣm equinocationem: pul id
quod vocanꝰ homineʒ in vna lingua · Alij vocarent lõ homine in alia ingua· Bed hoc non eſt ud pꝓpoſum quia pꝛeſens diſputationon eſt. Bi idem ſchin nomen
poſſit in eſſe ⁊ non in eſſe:ſed ſcõm rem. CP. Sibo
mo ſignificaret eẽ homineʒ · ſ.anmai bipes:⁊ ſimul ſin ficaret non eẽ homineʒ· ſnon animal bipes. Lum nloꝛ ſit diſtinctio inter hominem? oppoſitum eius ſiut dů ctum eſt q; ſit inter eſſe bominem ⁊ lapidem ⁊ equuin ⁊ generaliter omnes negatiohes omniuʒ ⁊ omnia an⸗ malia ⁊ cum nomen debeat ſignificare vnuin ßᷣm ratio⸗
nem:ſequetur ꝙ omnia eẽnt vnum ſimpliciter im rãio
nem:quod tamẽ aduerſarij habebãt pꝛo incõuenitti· Ex quo pʒ ꝙ non omnia ſignificant vnuʒ ⁊ ꝙ hoc noinẽ ho mo ſignificat quidditateʒ ſiue quod quid eſt horinisin non ſignificat non eẽ hominis · Sed ꝙ bomO? non ho⸗ mo non ſignificant idem ꝙ fuit tertium ſuppoſitumn:pꝛo bat phyloſophus tali ratione Mam homo ſignificat hoe g eſt eẽ homineʒ:non bomo auteʒ ſignificano e bo⸗ immem. Si ergo bomo ⁊ non homo non ſignificant ali⸗ quid diuerſuʒ:tunc id quod eit eẽ honini: non eſt diuer ſum ab hoc qð eſt non eẽ homineʒ:⁊ itã vnum eorpre⸗ dicabitur de altero: ⁊ erunt vnum ᷣm rutionem. Sed oſtenſum en g ſint diuerſa: q oſtenlum eſt ꝙ hoe pomo ſignificat quid eit eẽ homini ⁊ non ſignificat qui non eſt eẽ homini. Mon ſunt ergo vnnm Fᷣm rationeln Vr ſie homo ⁊ non bomo non ſigniſcãt idem. emper autem hic accipitur eẽ homini aut quiã eſt et hom— aut eẽ hominis pꝛo quidditãte pominis: ⁊ in aljs liter:vt dicit hic Voc · S. uibus ſnppoſitis ſic ſ pꝛima ratio que ſumit᷑ ex parie ſigniſicaionis nomin tam neceſſe eit ꝙ homo ſignificet animal vipes: d pec eſt ratio quã ſignificat hoc nomnẽ bomo⸗ Sed qu neceſe eſt ec non cðtingit nõ eẽ · ergo impoſibie eg minem non eẽ animal bipes:⁊ per cõſequẽs n S. vtrunqʒ eſſe verum.ſ. hominem eẽ animal bipes minen non eẽ animal bipes· CBedſi aãuerſnæ.
cineole niusyi werc goſin luncun tiinin nocuß weum iudincõt en ttbelt: iis eſet; pucidis nt us ſdc nu pdcun putſih iiiuun tinger Rtbt dweß inhsy. nu vetß Kluriie hinr iAun uhy dict gu ttron iunin

Queſtio
reret ꝙ nen eñ neceſſe ꝙ tantuʒ homo ſit animal bipes:
ed neceſſe eſt ꝙ ſit animal bipes ⁊ g non ſit animal bi⸗ pes. CPanc cauillationeʒ remouet phyloſophus hic
dicens pꝛedictam concluſionem ſequi: vt dicit hic Ho⸗
ctoꝛ Fanctus. dummodo velit reipõdere ad interrbga
tionern ſimpliciter. Ji autem interrogatus ſimpliciter de affirmatione velit addere negationem in ſua reſpon⸗
ſione: vt dictum eſt:non reſpongeret ad interrogatum:
quod ſic pꝛobat phyloſophus. ontingit enim vnam ⁊
eãdem rem eſſe hoiem ⁊ albuin ⁊ mille alia hninſno di. Ft tamen ſi queratur vtrum homo ſit albus Re
ſpondendum eſt tantum quod vno nomine ſignificatur
⁊ non ſunt addenda alia omnia. verbi gratia: ſi querat᷑:
trum hoc ſit homo. reſpondendum eſt ſimpiiciter:
eſt homoꝛ⁊ non eſt addendum g eſt homo ⁊ albus ⁊
magnus ſimilia. uia qut opoꝛtet oĩaque accidunt ali⸗ cui reſpõdere:aut nullũ ſed oĩa ſimul nõ põt: cum ſint in
Rnita. Mã mfinita eidẽ accidunt ad minus ᷣm relationeʒ
ad infinita antecedentia ⁊ ſequẽtia ⁊ infinita nõ eſt ꝑ tran ſire:in reſpõdendo. ergo nullũ eoꝝ qne accidunt queſito eſt reſpõdendũ: ſed ſolũ qð querit. Cicet ergo ſupponat᷑
milites ꝙ ſit idẽ homo ⁊ nõ hõ:cũ tàmẽ queritur de ho⸗ mine nõ eit reipodendnʒ de nõ hoiĩe:niſ reſpõdeant᷑ cĩia que poſſint hoĩ accidere: ſi eni hoc fieret nõ eſſet diſputã
dum:quia nunq; cõpleretur reſponſio: cum impoſſi bile ſit infinita pertrãſire, hec ille foꝛmaliter. ¶ Secũda ratio quaʒ ponit Toc. J.ibi. P einde cum dicit?oĩo ve
roque ſumit᷑ ex ratione pᷣdicati ſubalis ⁊ accidentalis du cit ad incõueniẽs. Pt eſt talis:ſi affirmatio ⁊ negatio veri
Rcarentur de eodẽ: ſequererq nihil pᷣdicaretur in quid ſi
ue ſubatr: ſed ſolum ꝑ accidẽs ⁊ ſic in pᷣdicatione per acci dẽs eſſet ꝓcedere in innitum. Nã ſi aligd pᷣdicat de illo ꝑ accidẽs:iteꝝ aliqd de illo pdicabitur p accidẽs: ⁊ ſic in
inſinitũ:qð eſt impoſibile. Sequeret᷑ etiã ꝙ nullum eẽt
Pdicatuʒ vniuerſale qꝛ illud dicit pᷣdicatũ vninerſale qð Fpdicatur ꝑ ſe de oĩ ⁊ ꝙ ipſum: vt patet pꝛimo poſterioꝝ
patet ſequela pꝛima quia quãuis vnus rei ſint plura acci dẽtia:tamẽ vnius res eſt tantũ vna ſuba: qð tamẽ nõ con tingeret:ſi negatio ⁊ affirmatio veriticarent᷑ de eodẽ:cuʒ
negatio ⁊ affirmatio non ſint vnũ tãtum:ſicut ſupꝛa ꝓba⸗
tum eſt: ꝙ autẽ ſit impoſſibile abire iy infinitum in pdica tionibus ꝑ accidẽs:patet vt dicit hic Poc. F. quia pᷣdica tio accidẽtalis nõ complectit niſi ꝑ duos modos. ⁊lnus modus eſt vᷣm ꝙ accidẽs pᷣdicatur de accidẽte ꝑ accidẽs. Et hoc ideo quia ambo accidunt vni tertio ſicut album pᷣdicatur pꝑ accidẽs de muſico:quia ambo accidunt homi
ni. Alius modus ẽ quo accidẽs pꝛedicatur de ſubiecto ſi
cut ſoꝛ. dicit muſicus: nõ quia ambo accidũt alicni eꝛeri
ſuboꝛſed quia vnũ accidit aiteri. Cum igitur ſint duo io
di p̃dicationis ꝑ accidẽs: in neutro contingit eſſe pdicatio
nẽ in inlinitũ conſtat enĩ ꝙ illo mõ quo accidẽs pᷣdicatur de accidente nõ contingit abire in intinitum:quia opoꝛtet
venire ad ſubiectũ. ta eni dictũ eſt ꝙ hec eſt ratio pᷣdica tionis huins: quia ainbo pᷣdicantur de vno ſubiecto ⁊ ſic deſcendendo a hdicato ad ſubm: cõtingit venire pꝛo ter⸗ mino ad ipſum im. ᷓimiliter illo mõ pᷣdicandi ꝑ acci⸗
dẽs quo accidẽs pdicatur de ſnbo etiã nõ contingit abire in infinitũ in ſupius aſcẽdendo a ſubiecto ad pᷣdicatũ:ita
vt dicamus ꝙ ſoꝛti accidit album ⁊ ſoꝛti albo accidit ali⸗
uid alind: hoc enĩ nõ poſſet eẽ niſi duobus modis. no modo ita ꝙ ey ſoꝛte ⁊ albo fieret vnũ:⁊ ſicut ſoꝛ. eſt ᷣm
vVnn albedinis:ita ſoꝛ. albus eſſe ſuhm alterius acciden
tis. Moc aũt non põt eſe quia nõ ſit aliquid vnñ ex omni bus quibuſcunqʒ pᷣdicatis. ſubo.n.⁊ accidẽte non fit Vnũ ſinplr ſicut fit vnum ex genere ⁊ differentia. nde nð poteſt dici ꝙ ſoꝛ. albus ſit vnum ſubm. Alius modus eſſet: ꝙ ſicut ſoꝛtes ẽ ſubm albjtita ipſi albo inſit aliquod sliud accidens: vt muſicum. Ped hoc etiam eſſe non po teſt: pꝛopter duo · pꝛimo quia hon erit aliqua ratio quare
magis muſicum dicatur accidere alboqᷓ; econtrario.iñ
erit oꝛdg inter album ⁊ muſicum:ſi eque reſpiciunt ſe in icem. Secundo quia ſimul determinatum eſt g iſte eſt
Septima
alius modus pᷣdieandi per accidens in quo accidens pꝛe dicatur de accidente ab illo modo quo accidens pꝛe⸗ dicatur de jubiecto.hec Poc. Shic ad jitteraʒ. ¶¶ Pci⸗
endum tamen eſt vt ipſe hic dicit circa pꝛedictam rãtio⸗ nem ꝙ licet vnum accidens non ſit ſubiectum alterins ⁊ ſic non ſit oꝛdo accidentis ad accidens quantum ad ratio⸗ nem ſubijciendi: eit tamen oꝛdo quantum ad rationẽ can ſe ⁊ cauſati. Mam vnum accidens eſt cauſa alterius ſicut
calidum ⁊ humidum dulcis: ⁊ ſicut ſuperficies coloꝛis:
ſyſceptiuum alteri
te mediante recipit alud. hec ile. ¶ Tertiam rationcm que ſumnitur ex vno ⁊ dierſo ponit ibi. Amplius ſi con⸗
ſubiectum enim ex hoe ꝙ ſubpcitur vni accidenti? eſt us. hec ille. Cuod autem Poc. S. Mic dicit accidens non eſſe ſubiectuʒ alterius: intelligen dum eit de ſubiecto quod:⁊ non de ſubiecto quo. Mani ſtum eſt enim ꝙ ſuperfcies eſt ubiectum quo albedinis ſecundum.ſ.ꝙ ſecundum ſubſtãtia ipſa mediante recipit aliud accidens: vt in quam pluribus locis dicit Hoc. S. ⁊ pꝛecipne in pꝛima parte.q.7y.ar.y.ad ſecundum vbi dicit ꝙ accidens per ſe non poteſt eife ſubiectum accidẽ⸗ tis: ſed vnum accidens per pꝛius recipitur in ſi ubiecto quam aliud ficut quantitas quam qualitas ⁊ hoc modo vnum accidens dicitur eſſe ſubiectum alterius: vt ſu⸗ perſicies coloꝛis: in quantum ſubſtantia vno acciden⸗
tradictionis ⁊ eſt talis. iam ſi affirmatio ⁊ negatio veri ficarentur de eodem: ſequeretur ꝙ omnia eſſent vnum:
⁊ ſic nauis murus homo ⁊ aſinus eſſent vnum cõſequẽs
eſt falſum ⁊ contra ſenſum: patet conſequenti qua de Voquoqʒ; magis videtur pꝛedicari negatio alterius qᷓ;
negatio pꝛopꝛia: vt puta magis videʒur de homine pꝛe⸗
dicari non aſinus: quam non bomo. Ped ſecundum ip⸗
ſos de quocunqʒ pꝛedicatur affirmatio pꝛedicatur nega
tio pꝛopꝛia. ergo de eodem negationes omnium rerum pꝛedicabuntur: ⁊ per conſequens ſecundum ipſos om⸗ nes affirmationes:⁊ ſic omnia eſſent vnum. Joc autem inconueniens ſequetur etiam ad poſitionem pitagoꝛe qui poſuit ꝙ quicquid videtur alicui eſt verum: vt poſtea patebit. aro.ð. Sequitur etiam ad poſitionem anaxagoꝛe qui dicebat oẽs res ſimul eſſe: quaſi nihil ſit vere vnum ab alijs determinatum: ſed omnia ſunt vnim in quadam confuſione: ⁊ ꝙ apodlibet ſit in quolibet: vt patuit in pꝛi mo phyſicoꝛum. CConfirmat · etiam pꝛedictam rationeʒ deducendo ad aliud inconneniens ibi Hoc..deinde
cum dicit ⁊ quia non eſt. Mam ſi iſta poſitio eſſet vera ſe
queretur ꝙ non eſſet neceſſe affirmare ⁊ negare: hoc eit afirmationeʒ ⁊ negarionem eſſe veram: ſed etiam con⸗
tingeret vtranqʒ eiſe falſam Ft ſic non erit diſtinctio in⸗
ter verumn ⁊ falſum patet conſequentia. Nam ſe verum ſit ꝙ aliquid ſit homg ⁊ non hoino id idem nec erit ho⸗
mo nec non homo. Nam per hoc ꝙ concedis ꝙ eſt ho ⸗
mo concedis ꝙ non eſt homo ⁊ ſic nec eſſet homo nec nõ homoꝛ⁊ per conſequens ambe contradictoꝛie eſſent ſi⸗ mul vere ⁊ ſimul falſe. Nui ergo hoc ponit:concedit qð negat: ⁊ negat quod concedit. T uartam rtioneʒ que
ſumitur ex certuudine cognitionis ponit bi Poc..de inde cum dicit. Amplius autem erunt. Et eſt talis: aut
eſt ita in omnibus: aut eit ita in quibnſdain ⁊ in qubul⸗ dam non. i ſecundum iam habetur ꝙ non eſt vnuerſ liter verumi contradictoꝛia eſſe ſimul vera. Si pꝛimum:
hoc contingit dupliciter. Tlno modo ꝙ de quibuſcunqʒ
ſuntvere affirmationes:ſunt vere negationes:⁊ econtra.
aut de quibuſcunqʒ ſunt vere affirmationes ſunt vere ne
gationes: ſed non econuerſo · Pi ſecundum: ſequitur ꝙ pꝛopoſitio negatiua erit firmioꝛ ⁊ certioꝛ: quia ne⸗
gatins erit ſemper vers et non affirmatiua. ᷓi pꝛi/⸗ mum hoc contingit dupliciter: quia ſi ſemper affir
matio et negatio ſint ſimnl vere: aut erit diuiſim dicere de vtraqʒ ꝙ ſit vera:alt ſolum coniunctim: ita ꝙ hec co⸗ pulatiua eſt vera:homo eſt albus:⁊ homo non eſt albus. ſi ſecundum;ſcquuntur duo inconnenientia. pꝛimo ꝙ ni⸗ hil ſit vex. Mnia ule ꝗ copulatiʒ dicit ↄtradictoꝛia nec aſ
ſerit affirmationẽ nec negationem: ⁊ ſic nec affirmatio nec
Lectio. 9.
*.—
—

Quarti negatio erit vera. Et ſi nihil ſitverum: nihil poterit dier aubintelligi. E Scðo ſeqnerer ꝙ oa eſſent vnũ: quia ſi aſfirmatio ⁊ negatio ſimul dicãt de vnoquoqʒ:tũc nihil diſfert vnñ ab aiio. Et ſic oia iunt vnũ ſi.·n. Vnn ab alio differret: opoꝛteret ꝙ alqd diceret de vnoꝙ no dicere tur de alio:⁊ ſic aligd eẽt veꝝ determinãtu ⁊ ꝓpꝛie huic re i:qð nõ ↄ nẽiret lteri: ⁊ ſie nõ ð quolibet verificaret affirmatio:ledicõſtat ꝙ illaqᷓ nullo mõ differũt:i ũt vnũ⸗ Uñ ſeqᷓ̃ret ꝙ oia cẽnt vnñ:ſi detur pᷣmũ ſequũtur qᷣtuoꝛ icðuenienia.ꝛimo ꝙ oĩa eẽnt vn:ſicur iã dic eſt. Fecũdo ꝙ oẽs verum dicerent:quiã quibet dicit aflir mationẽ vel negationẽ ⁊ vtraqʒ eſt verã:⸗ ſic oẽs menti rent᷑: qi cõtradicioꝛiũ eius qð quiſq; dicit: erit veruʒ*? ſic idem hõ ſe ipfum falſum dicele cõfiteret᷑ · uia cun dicit negationẽ eſſe verã dicit ſe diriſſe fal um enʒ dirit afirmationẽ. Tertio ſequit ꝙ ad talẽ noerit diſputatio nã nõ põt eſſe diſputatio: cũ iilo qui nihil cõcedit: quia nec dicit abſolnte ꝙ ita ẽ: nec ꝙ nõ il ẽ:ſed dicit ꝙ ẽ it ⁊ nõ eit ita. t amvo iterũ negat dicẽs ꝙ necẽ ianec no a· Duarto ſequit᷑ ex diffinitione veri⁊ falſi ꝙ nõ cõtin⸗
git idẽ ſimul negare⁊ affirmare· Mã ver eit cum dicit eſſe qð eſt: vel nõ eſſe qð nõ eſt:falſum autẽ cũ dicit eſſe qð nõ eſt: vel nõ eſſe qð eſt. ergo qñ affirmatio eſt verã: jua negatio erit falla cũ dicat nõ eiſt de eo qð ẽ. CQuin tã rõnẽ q̃ ſumit ex rõne veritatis tãgit ibi amplius ãt ha pere. Et eſt talis qꝛ aut ille qui dicit ambo cõtradictoꝛa fimui eſſe vera dicit verũ ⁊ qui dicit alterã eſſe verã ⸗ al terã falſam mẽtitur: aut ecõtra: aut certe vterqʒ mentit᷑? vterqʒ dicit verũ. Si pꝛimũ vel ſecũdũ ſeq̃ret᷑ ꝙ ipſum qð dieit᷑ erit aligd determinatũ in rebus. Et ſic aliqd de terminate erit verũ qð eſt ſimul non verũ patet ſequela quia verũ eſt qñ ita eſt in re: ſicut in opinione vel ſicut gnificat᷑ in voce. Si aliqs dicat tertiũ.ſ.ꝙ oẽs pꝛedicti.·.
x illi qui dicunt alterã tãntũ mentiunt᷑: ⁊ dẽs verũ dicũt
cum tali nõ eſt diſputandũ: nec aliquid dicendum vt diſ putetur cũ eoꝛ quia talis nunc aſſerit aliqd nec affirmat ⁊ ſic ipſe ſicut affirmat ⁊ negat erterius itã ⁊ ſimi mteri⸗ us opinat᷑ ⁊ nihil uſcipit quaſi determinatũ verũ in nul lo videt᷑ differre a plantis quia etiã bꝛuta aĩalia habẽt cõ⸗ ceptiones determinatas. N Sextã rõnẽ tangit ibi: deĩde cʒʒ dicir. lñ ⁊ maxime que ſumuur ab electiõe ⁊ fuga Et eſt talis. Si negatio ⁊ affirmatio verificarentur ſim ul de vnoquoqʒ:ſequeret ꝙ hõ nõ magis eligeret ⁊ fuge⸗ ret vnũqᷓ; reiiquũ ſi.n. idẽ eſſet hoĩem ire ⁊ nonire: vel idẽ eſſet ire in ignẽ ⁊nõ ire in ignẽ:aut ire in flumẽ ad ſub mergendũ ant nõ ire ad flumẽ: vel bibere aut nõ bibere aquã: ⁊ ſie de alijs:hõ hõ magis eligeret nõ ire in ignẽ qᷓ; ire:⁊ nõ bibere aquã qᷓ; bꝛbere:⁊ ſic de fingulis. Relin⸗ quit᷑ ergo ꝙ affirmatio ⁊ negãtio nõ ſimul verificantur: deeodẽ. jadat ergo talis opinans ad ignẽ ⁊ videat ſiidẽ ſit eife in igne ⁊ nõ eſſe in igne. ergo ⁊ð ¶Ged aliquis
poſſet dicẽre ꝙ hoies q̃daʒ cõſiderant tanq; bonũ ⁊ que⸗
—
dã fugiunt tanq; nõ bonũ:nõ quaſi ſcientes ſed quaſi opi nãtes ꝙ nõ idẽ ſit bonũ ⁊ nð malũ: licet idẽ ſit ᷣm rei ve
ritatẽ. ¶ Moc remonet phus. nã ſi hoc eſſet vnũ ꝙ hoĩes
nð ſunt ſciẽtes ſed opinãtes: muito magis deberẽt curare vt addiſcant veritatẽ. Muia inirmus mnagis curat de ſani tate qᷓ; ſanus: ſed talis ſe habet ad ſciẽtẽ icut infirmus ad
ſanũ. NMã defectus ſcie eſt opinio falſaſicnt egrindo ſani tatis.Et ſic pater ꝙ hoĩes debent curare de veritate inue
niẽda: qð nõ eſſet ſi nihil eſſet verũ determinate:ſed ſimt eſſet aligd vex ⁊ nõ verũ. ¶Beptimã rõnẽ ponit ibi de inde cuʒ dicit. Implius ſi qua q̃ umit ex diuerſis gradi bus falſitatis. NEt eſt talis. lã in natura entiuʒ opotet ꝙ
aligd ſit magis ⁊ minus vex. conſtat. n. ꝙ nõ ſimili ſe hã
bet ad mẽdatium dicere ꝙ quãtuot ſunt quinqʒ ⁊ ꝙ ſunt mille· ergo vnũ eſt altero ininus falfum.⁊ ꝑ ↄſedues inã gis vex · Sed in poſitinis vbicunqʒ eſt magis ⁊ minus tale:eſt reperire funplr tale. ergo eſt dare Miqd ſimplici ter vexꝛ ⁊ ſic non oĩa ſunt vera ⁊ falſa: eodẽ mõ ſicut ipſi volebãt ex pᷣdietis. ergo patet ꝙ cõ̃tradictoꝛia nõ ſimt ſi⸗ mul vera· ꝛimo rõne ſignificatiõis. Secũdo rõne pꝛe
ſenſus:quilibet hõ aial eſt ⁊ aliqui
Metha.
dieationis ſubalis. Tertio rõne vnius ⁊ diuerſi. Auano
rõne certitudinis cognitõis. Quinto rõne veritatis. Ser
to rõne electionis. Beptio rũne graduũ falſitatis. CAd
—
nertẽdum tamẽ eit ꝙ illi qui poſuerũt oppoſitã mouebã
tur ey ſenñbilibus inquibus apparet gniatio ⁊ coꝛuptio
z motus · videbãt. n. ꝙ ex aliquovno febãt cõtraria: ſicnt
ex aqua ht aer:qui eſt calidus ⁊ terra que eſt frigida: ſed
dẽ qð fit:tit ex pꝛiꝰ exiſtẽte · qð · n nõ eſt nõ cõtingingit ie ri:qꝛ ex nihilo nihil fit: opoꝛtet ergo ꝙ res pꝛius fuerit in ſe fmul habẽs cõtradictiont᷑: quia ſi ex vño ⁊ eodẽ ſit cali
dũ ⁊ frigiduʒ:fnit ꝑcõſequẽs calidũ ⁊ nõ calidum. Bed pãc rõnem ſoluit phs in littera:qꝛ ens dicit dupliciter.ſ.
ens actu ⁊ ens polẽtia. Lumn ersd dicunt g ens fit exnon ente:quodãmodo vex dickt:? quodãmodo nõ. Mõ ens
it ex nõ ente actu:ente aũt in pon. Mñ ex nihilo ſimplrm pil ſit ex nihilo aũt in actu qð eſt aliquid ĩ po bene jit ali⸗ quid. Vli etiã aliquo mõ idẽ põtẽe ſimul ens ⁊ nõ ens. Lontingit · n. ꝙ idẽ ſit cõtraria in poꝰ ⁊ non in actu ſicutte piduu eſt caſidum ⁊ frigidũ in i ergo dicẽdum ꝙ antonius a⸗ Ad pumUm chiepicopus i penultia.q.hu ius. in ſolutione ad tertiuꝰ dicit ꝙ pᷣdicte due pꝛopoſi tiones ſunt ſimul vere:⁊ nõ cõtradicunt: quia xt ipſe di⸗ cit terminus cõis non diſtributus in vn debuit diſtribui in altera qð nõ eſt in ꝓpoſilo: ſed cõtradictoꝛiuʒ illiꝰcuʒ dicit quilibet hõ animal eſt:eſt iſtud aligs hõ nulluʒ aial eit. Et in hoe ſequitur pauluʒ de venetijs. ¶ Ped pꝛedi ctus oc. lʒ in hoc caſu cũ quibuſdã alijs modernis rõ coꝛdet:tñ vna cũ eis mirabiliter decipit᷑ ex oꝛdinatiõe ⁊ cðſtructiõe terminoꝝ. Mã in iſta ꝓpoſitione quilibet hõ
gial eſt imiliter in ſua oppoſita data vel V gial determi⸗ ſi nat ly hõ negatoꝛie ſaciendo pnnctũ inter aial ⁊ eſt: vtſt
„
: s hõ aial nõ eſt: ſcem nifeſtũ eſt ꝙ contradicnnt licet ambo ſint negatoꝛie ⁊ di
ſtributio cadit ſupꝛa totũ ſᷣm qð eſt hõ aĩal ſicut dicere
mus:quilibet hõ albꝰ eſt ⁊ aliquis hõ albus nõẽᷣm
albus determinat imediate hoieʒ vel laial ſ equit copu ã verbalẽ yᷣm ↄſtructionẽ licet vm vocẽ aniponat᷑. Etſic determinat hoc verbum eſt:⁊ nõ hunc terminũ ho ſi ůt contradicunt:quia vna eſt vninerſalis affirmatiua: ⁊ alia particularis · Megatinã emſdẽ ſubi: ⁊ pᷣdicati terminis eo dẽ mõ ſe habẽtibns. Et eſt ſenſus quilibet homo eſt ani⸗ mal: ⁊ aliquis hõ nõ eſt aĩal: nec eſt neceſſe ꝙ terminus poſitus a parte pᷣdicati diſtribnatur in vna niſi rõne neg
tiõis. nde vᷣm reales dicenduʒ eſt ꝙ pᷣdicte due contr
dicunt. Et pꝛima eſt vera ⁊ ſecunda falſa: ⁊ ad ꝓbationẽ eins dicendus ꝙ peccat virtualiter ᷣm fallatã cõſequen tis:quia ꝓcedit ſi reducat᷑ ad foꝛmã: miĩoꝛe exiſtẽte. Ne gatiua in pꝛima figura. Ac ſi argu eret᷑ ſic. Omnis equus
eit anmal tu non es equus · ergo tu non es animal · con⸗
ſequentia non valet · Ii autem non reducaur ad fonnã pꝛocedit ex puris ſingularibus. vnde etiaʒ ↄnia nõ vʒ·t ſic erit fallacia igure dictions ⁊ accidẽtis. Cd⁊ di⸗ cendũ ꝙ pᷣdicte ꝓpõnes ↄtradicunt de vtute ſermonis· ⁊ iſta eit vera.. dens põt infinitũ ꝓducepe:ſi accipit in nitů in poꝰ. Si autẽ accipiat infinitũ in ctu:tuncalterꝰi vera.ſ.deus nõ põt infinitũ nec ꝓducẽ variat cõtradiciio
nẽ ſiue termini m vocẽ ponant᷑ ante copnlã: ſiue poſtyo
nant: vt patet pꝛimo ⁊ ſecundo perihermenias nec cit etiã ad veritatẽ vel falſitatem. Simpł loquẽdo neq; ter exponant᷑:licet aliqui friuole pueriliter conrariu introduxerunt. Manifeſtum eſt enim g ſiue termm poſtponãtur ſiue nõ̃ꝛilla ꝓpoſitio quẽ eſt cõpoſit ſem erit cõpoſita ⁊ illa que eſt diuiſa ſemꝑ erit diuiſafm tutẽ ſermonis licet ᷣm virtutẽ intelligendi poſſit aliter ieriaſicut dicimus ꝙ nomen infinitum nõ põt eſſe ſubn enunciationis ꝓpꝛie dicte ÿm virtutem ſ ermöis: t ul phus ⁊ Doc. S. in pᷣ pihermenias · põt tamen elu m enunciationis ꝓpꝛie dicte virtute itellectꝰ in quãtũpn⸗ homineʒ intelligeremus aſinum aut equum. dicendũ ꝙ lʒ due ſubcõtrarie poſſint ſimul eſſe vere: No
tamen ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ due ↄtrarie poſſint im 3
vnin
v0 ithgn wucpl ſictr ſÿctw gnno· s intpi pditnb niwt indin jnscm iwmul deidnre Cien dilndun um neg eee crei co
CPii 3
ſn ſinln ſctin ndi gult. vnſi iupile nmcg
zfup igt p ſelecüi
luhniſsg
i rele Mers ſe

——
Queſtio
n Zuiin ₰ vere · Et ad pꝛobationẽ dicenduʒ ꝙ duplex eſt pars:que uic dã eſt pars totius vniuerſals · Alia eſt pars totius integra giu lat lis. ⁊ icet.n. ad poſitionẽ partis totius vniuerſalis ſequat wicitun poſirio totius:bene eniʒ ſequitur homo ergo aial: tamen mg amn ad poſitionẽ partis integralis non ſequitur poſitio totius öeit nõ eni ſequit᷑ paries ẽ ergo domꝰ eſt. Hed bij ad deſtru Sm ctionẽ partis integralis ſeqnitur deſtructio totius pꝛopo⸗ ni zuin ſitiones autẽ particulares que ſubcontrariantur ſic ſe hñt uirz i ficut partes totius integralis reſpectu contrarioꝝ. nde esn cint nõ opoꝛtet ꝙ ſi ſint vere:ꝙ ↄtrarie ſint vere:licet opoꝛte gwe at ꝙ ſi ſint faiſe: ꝙ cõtrariẽ ſint falſe:ſicut de parte integra danpnin li dictũ eſt. ¶Id quartum dicẽduʒ ꝙ alteꝝ põt capi du
onb pliciter. Tino mõ particulariter ſeu indefnite:tunc nõẽ
o.Uiau vex ꝙ alteꝝ ↄtradictoꝛioꝝ ſemper eſt vexꝝ: ſed eſt veruʒ tumdiwn ſic ꝙ quodlibet contradictoꝛioꝝ eſt alteꝝ extremuʒ. Alio doimmn mõ accipitur alteꝝ indiniſiue: vt eſt relatiuũ diuerſitatis nn x ſic ſempen eſt t— modo npamr nõ eſt verũ ꝙ quodlibet extremũ ↄtradictionis ſit altex pnümn extremoꝝ. ¶ Ad qumntuʒ dicendũ ꝙ ambe ille ꝓpoſitio Mpiiſni nes ſunt particulares cũ ſubm ſit cnnſlibet hoĩs aſinus ꝗ dugſtun nõ diſtribuit loquendo de ſubo locutionis qð reddit up chanun poſitũ verbo. Nnde nõ cõtradicunt licet aũt ex parte ſub dusnwiin iecti diſtributiõis pꝛima eſt vniuerſalis.ſ.cuiuſlibet hoĩs edciwc aſinus currit tamen ſimplr eſt particularis · t eſt ſenſus tctihüußit aſinuſcuiuſlibet hoĩis currit: qura dictio recta debet ſequi mdeme 6 victionẽ regenteʒ:ſicut determinatio ſuũ determinabile. icna ¶Ad ſextum dicendũ ſicut ad quartum. ¶ Id vltimnʒ qudu dicendum ꝙ pꝛedicte due pꝛopoſitiones nõ contradicũt dlur diptn cum negatio non pꝛecedat in vna hoc aduerbium foꝛte. in i ppun nde equalẽt duabus affirmatiuis de cõtingenti: ac ſi di doindnüt ceret᷑ cõtingẽter ſoꝛ. currit: ⁊ cõtingẽter ſoꝛ.nõ currit. — ¶ i in ppyloſopho. Mihil enim nnngt intelligere. ——— S ſecundum önc ctiüt piura intelligere ſimul. ifã cõtingit ſunul plu tnsbit Aaſcire. ergo ↄtingit plura intelligere tenet cõ u deit vlhüt Se C Pꝛ*. Tliſus en sn wü imul videt coloꝛẽ ⁊ figurã: ⁊ ſimiliter ſenſus coĩs cogno —— ſcit ſimul plura ſenſibilia diuerſoꝝ ſenſuuʒ:cũ inter - 6o nat diſtinctionẽ· ergoa foꝛtioꝛi intellectus ſimul plura co n— gnoſcit. ¶P 30. Intellect? noſter gognoſcit totũ ⁊ emus partes ſimui. igit᷑ cognoſcit plura. ¶ 4 Intellectꝰno —— ernöi uenenz difertra it aliqua ergo ſimnl 1 plura cognoſcit ſimilr cognoſcit relatiuũ ⁊ coꝛꝛelatiuuʒ ⁊ dehdom argumẽtationẽ ⁊ ſic de fingulis igit᷑ ⁊c̃. P Fo.iolun dunmdy 6 tas nr̃a põt plura velle ſimul.ſ. ſinẽ ⁊ medig oꝛdiata ad ñ mmbih nẽ igit᷑ põt itellectꝰ plura itelligere:ci volũtas pᷣſuponat vmn ſuh ſtellectũ in ſui opatiõe ¶P 60 Intellect? nñ cognoſcit ſnin Lect.2. pᷣmiſſas applicatas ad ↄcluſionẽ ſimul tpe: vt pʒÿᷣ poſte zimui⸗ z.6. rioꝝ: vel ergo cognoſcit eodẽ hitu ⁊ actu: vel dinerſis: ſi — diuerſis ſegtur ꝙ cognoſcit ſimul plura ꝑ modiũ pluriũ. mm m q; cognoſcere plura ꝑ modũ pluriũ eſt cognoſcere plura Pn p diuerſas rõnes ⁊ hitus. Si eoẽ hitu ⁊ actu:ſeqtur ꝙ — pitus pᷣncipioꝝ nõ erit intellectꝰ: ſʒ ſcia:q̃ ẽ hitus ↄciuſio m w nis:qð ẽ falſim.igit idẽ qð pꝛius. ¶P 7. Aia itelligit
ſeipſam ꝑ ſuã eſſentiã vt ſupꝛa cõceſſum ẽ:⁊ ſimul intelli git intelligibile ad extra per eciem: ergo intelligit plu⸗ ra per modũ pluriũ: quia vnũ per ſpẽmt:eſſentiã ſu non
ꝑ ſpẽm:ß; ꝑ ſeipſam: vr cõcedit voc. S.in de veritate. qid.aro..igit᷑ idẽ qð pꝛius. ¶ Sʒ ↄtraẽ pbs in lias di
viwihin Feihenece 1 mb cẽdũ ꝗ e eſt plura ſi — 3 eſpondeo mul itelligere ꝑ modũ pluriũ nihn.„ 1e.94 nã itellectꝰnoſter ẽ tãq; tabula raſa: in quanihil ẽ depictũ cö.4.„ dicit᷑ tertio de aĩa. Sʒ tabula raſa nõ põt ſimł⁊ ſemel i infoꝛmari nec diuerſis iguris ñigurari.ergo itellectꝰ no⸗ e 6 ſter nõ põt ſimul ⁊ ſemei;ᷣm actũ infoꝛmãri diuerſis ſpẽ eeneee ..*„ LE 1. nn* ⸗ tata · ergo eꝰactiò erit vna ſinita ⁊ limitata circa vnũ ohm . 1 ipᷣm termiĩans ⁊ limitans:igit᷑ ⁊c̃. Txt ſi dicat ꝙ ſpẽs i nm———— a do* v telligibiles ſimilr: ð ſic plura ꝑ modũ pluriũ itelligere.
Septima
Cicẽdũ g ſpẽs itelligibiles poſt actuale elligere bñ remanẽt habitualiter tãtuʒ ſiue in eſſe impfecta vt in ſom no:⁊ hoc nõ ẽ incõueniẽs.ec tñ inde ſegt ꝙ actu ſimul intelligat plura qa dũ actu p vnã ſpẽm itelligibilẽ intelli git:talis ſpẽs ẽ foꝛma intellect? nõ ſolũ ꝑ modũ habitus aut actus impfecti: ſed ꝑmodũ actꝰ pfecti ⁊ exerciti. hec verſoris in. ꝓo. huius. ¶ed ꝓ lucidioꝛi declaratione p ſentis q̃ſtionis aduertẽdum ẽ Fm Doc. S. in de veritate q.8. ar. I4 · in coꝛpoꝛe ꝙ itellectꝰ oœẽ qð intelligit intelli git ꝑ aliquã foꝛmã:⁊ ideo ex foꝛmis itellectꝰ qbus intel⸗ ligit opoꝛtet ↄſiderari an ſimul angelus poſſit multa itel⸗ ligere: ſcidũ eit igit ꝙ foꝛmaꝝ q̃dã ſunt vnius generis· Nnedã autẽ diuerſoꝝ geneꝝ: foꝛme quidem que ſunt di nerſoꝛum generum diuerſas potentias reſpiciunt: cum vnitas generis ex vnitate materie ſine potẽtie ꝓcedit ᷣm phum. ñ ipoſſibile ẽ vnñ ſubm ſimul ꝑſici diuerſis foꝛ mis diuerſoꝝ geneꝝ:qa tunc vna poꝰ nõ determinabitur ad diuerſos actus ſed diuerſe. Sicut ſi aligd coꝛpus eſt ſi mul album ⁊ dulce:albedo ineſt ei ſᷣm qð participat de nã draphani: dulcedo aut ſᷣm naturaʒ humidi foꝛme vo q̃ᷓ ſunt vnius generis vnã potẽtiã reſpiciunt:ſiue ſunt ↄtra rie vt albedo ⁊ migredo:ſiue nõ: vt triãgulus ⁊ qjdratnʒ. ec igit᷑ foꝛme ĩ fubiecto tripliciter eẽ dicunt᷑. Vno mõ in poĩ tãtuʒ. Iᷓt ſic ſunt ſimul:qa vna poꝰ ẽ ↄtrarioꝝ ⁊ di uerſaxꝝ foꝛn: a vniꝰ generis. Alio mõ ᷣm ꝙ ſunt in actu impfectoꝛ vt cnʒ ſunt in fieri. Et etiã ſimul eſſe poſſunt: vt cum aliqs dealbatur:tunc enĩ toto dealbatiõis tpe. Ilbe do ineſt vt in fieri:nigredo vero vt in coꝛꝛumpi. Teftio? vt in actu pfecto: vt cum iã albedo eſt in termino dealba tiõis. Et ſic ĩpoſſibile ẽ duas foꝛmas vnins generis eẽ ſi⸗ mul in eodẽ ſubo. Opoꝛtet.neãdẽ potẽtiam ad diuerſos actus ſimul terminaritqð eſt impoſibile. Sicut ⁊ vnã li
neã ex vna parte terminari ad diuerſa puncta. C Scien ⸗
dum igit᷑ eſt ꝙ oẽs foꝛme intelligibiles ſunt vñius gnis qᷓ;tũcũaʒ res quarũ ſunt ſint generũ diuerſoꝝ.oẽs enim eandem potentiaʒ intellectiuã reſpiciũt:⁊ ideo in poten
tia omnes ſimul eſſe pnñt ĩ itellectu.⁊ ſil in actu ĩcõpleto
q eſt mediꝰiter potẽtiã ⁊ actũ pfectũ.et hocẽ ſpẽs eẽ in habitu:qui eſt mediꝰ inter ꝓotẽtiũ ⁊ opationẽ. Pʒ ĩ actu pfecto piurium ſpẽrnz intellect?ꝰ ſubm ſimul eſſe nõ põt. Ad hoc autẽ qð acmn intelligat opoꝛtet ꝙ ſit in actu pfecto ulus ſpẽi ſᷣm quã intelligit. Et ideo impoſſibile eſt ꝙ ſi mul ⁊ ſemel vᷣm dinerſas foꝛinas actu intelligat · Omnia igit᷑ dinerſa que dinerſis foꝛmis intelligit nõ põt ſimuli telligere. Mla vero que intelligit ꝑ eãgẽ foꝛmã ſimul in telligit.ee ille foꝛmal: ⁊ qᷓ; glioſe. Ex quo pʒ ꝙ intel⸗ lidere plura per modũ pluriũ: eſt intelligere plura per plures ſpẽs ſeu foꝛmas intelligibiles. Idẽ vt ſupꝛa dicit ↄtra gẽtiles.liꝰ pᷣꝰ capꝰ.;ÿ.in pᷣma rõne vbi ſic ait. ⁊ eſt aliqᷓl? declaratiuũ pᷣdictoꝝ. Intellectus.n.noſter multa actu ſimul intelligere nð põt?qꝛ cuʒ intelligere in actu ſit intellectũ in actu:ſi plura ſimul actu intelligeret:ſcquere tur ꝙ ſimul mntellectus eſſet plura mvnũ genus qð eſt impoſſibile.dico autem ſcõᷣm vnum genus:qꝛ nihil pꝛo hibet ic ſubiectũ infoꝛmari dierſis foꝛmis diuerſoꝛuʒ generũ:ſiẽ idẽ coꝛpꝰ ẽ figuratũ ⁊ coloꝛatũ.ſpẽt aũt itelli
gibiles qbus intellecius infoꝛmatur ad hoc ꝙ ipſa ſint in
tellecta in actu oẽs ſunt vnins generis. Habent enĩ vnam ròõnẽ eſſendi m eẽ intelligibile: licet res quoꝝ ſunt ſpẽs nõ ↄueniãt in vna rõne eſſendi. Mñ nec ↄtrarie ſunt ꝑ cõ trarietatẽ rexꝝ q̃ ſunt eytra aĩam.⁊ inde eſt ꝙ quando ali qua multa accipiunt᷑ quocunqʒ mõᷓ vnita: ſimul itelligun tur. hec ille. e quo dictũ ẽ etiã ſupꝛa.⁊. huius.q.4 · ⁊ dieit᷑ ẽt infra in.v. huius.q.. arꝰ..
ir ergo dicẽdũ vt dicit Voc · S· Acd PpumUm in de veritate vbi ſupꝛa ad 7n ꝙ ſcia noĩiat habitu intelligere vero actuʒ: foꝛme aũt plu res poſſunt eſſe ſimul in intellectu vt in habitu:non autẽ vt in actu perfecto: vt ex dictis pʒ. Vt ideo ↄtingit ſimul multa ſcire:nõ ſil multa intelligẽ· Mec ille. CEt ſi dicat᷑ intellectꝰ ⁊ intelligibile ſimul adinuicẽ referunt᷑:ſed vnñ intelligibile põt ſimul intelligi a diuerſis intellectibus⸗

Lectio..
Ergo vnus intellectus põt ſimul intelligere diuerſain
telligibilia. CA hoc ridet Doc · F. vbi ſupꝛaad. Fn di cẽs: ꝙ nihil intellectꝰ eſt in intelligibili: ed 4ligd eius q Et ſic nõ ẽ eadẽ rõ itelligendi
intelligit᷑ eſt in intellectu. 5 e eade 10 int ſimul innlta ab vno intellectu: ⁊ intelligẽdi vnum ſimul a multis intellectibus. CAd m dickòum ꝙ vihns n ſen ſus cõis ſimul pcipiunt plura: ᷣm ꝙ qnodãmõ ſunt vnũ vnde Doc· Sꝛin de veritate vbi ſupꝛa dicit Sciẽdũ tñ ꝙ aligd eſt vnum quodãmõ ⁊ multa. Alioꝰ ſicut ↄtinuũ vnum̃ eit in actu ⁊ multa in poꝰ ⁊ in huiuſmodiſi mteile ctꝰ vel fenſus ferat᷑ vt ẽ vnumn:ſimul videt᷑· Siãt fin ꝙ eſt multa qð eit ↄſiderare vnãquãqʒ parte ꝑ ſe:ſic nõ põt totum ſimul videri ⁊ ſic etiã intellectꝰ qũ ↄſiderat ꝓpeſi tionẽ: ↄũderat multã vt vnum. Et iõ inquãtum ſunt vnñ ſimul intelligunt duz intelligit vna ꝓpoſitio q̃ ex eis cõ ſtat. Sed inquãtum ſunt muita:nõ poſſunt ſimul intelligi
vt.ſ.intellectꝰ ſimul ↄuertat ſe ad rõnes ſinguloꝝ m ſei
tuendas. Mõ eni ſimul intelligunt inquãtum hñt oꝛdinẽ diſtinciiõis adinuicẽ: ſed inquãtum vniunt᷑ in vna ꝓpoſi tione. ldec ille:idẽ dicit ↄtra gẽtiles vbi ĩmediate ſupꝛa. Tit ꝑ hoc pʒ ſolutio ad ʒn.⁊ n.argumẽtum. CEt ſi arguat᷑ plures foꝛme accidẽtales nõ ↄtrarie poſſunt eẽ in
eodẽ ſubo. ergo a foꝛtioꝛi plures foꝛme intelligibiles: cũ ſint ꝑfectioꝛes foꝛmis accidẽtalibꝰ ⁊ cuʒ nõ ſint cõtrarie.
¶Acd hoc rñdet Voc.. in de veritate vbi ſupꝛa ad 14ng foꝛme accidẽtales ⁊ nõ contrarie pñt eiſe ſunuli eodẽ jbo ſi potẽtias reſpiciunt diuerſas:nõ ãt ſi ſint vnius generis eãdem potẽtiã reſpiciẽtes: ſicht ꝓʒ de triãgulo ⁊
quadrato. hec ille. CLõtra. muſica ⁊ grãmatica ſunt foꝛ
me in vno genere ⁊ tamẽ aia ſimnlꝑ eas infoꝛmat᷑. Igit
foꝛme accidẽtales nõ ↄtrarie ⁊ eiuſcẽ generis nõ ↄtarie etiã einſdẽ generis poſſunt eẽ in eodẽ ſubo. CAd hoc rñ
det Doc. S. vbi ſupꝛa ad.Iyn ꝙ muſica ⁊ grãmatica cũ
ſint hitus nõ ſunt actus cõpleti:ſed foꝛme q̃dã medie ĩter potẽtiã ⁊ actũ. hec ille. CAd.yn dicẽdum ꝙ ipoſſibile ẽ voluntatẽ hois in plura fieri ſicut in vltimos fines: vt ꝓ⸗ bat Woc. S.i 12c. q.pᷣma arꝰ.yotribus rõnibus. Cxt
k voluntas ſimul ferat᷑ ĩ media ad finẽ ⁊ in ip̃m finẽ: hoc ti ẽ eodẽ actu:⁊ vt media oꝛdinata ſunt ad finẽ:a quo ſpe ciẽ trahunt: vt ꝓbat Woc. P.iꝛc.q.g· 4r.vltimo. NEt ſi dicat᷑ voluntas eſt ſolum ipſius finis:ſicut ſupꝛa cõceſſuʒ
eſt.electio vero medioꝝ ad finẽ: vt dicit phᷣus ʒꝰethicoꝝ
ergo male hic ↄcedit᷑ ꝙ voluntas ſit medioꝝ ad finem. ¶Ad hoc dicẽdum ꝙ dicit Doc. B.in pꝛimaꝛc.vbi im
mediate ſupꝛa arꝰ.⁊0.in coꝛpe ꝙ volun ·as qñiqʒ: dicitur
ipſa poꝰ:qua volumꝰ:qũqʒ autẽ ip̃e voltatis actus. Bi
igit᷑ loquamur de voluntate ᷣm ꝙ noiat potẽtiã ſic ſe ex
tendit ad finẽ ⁊ ad e q̃ ſunt ad finem. Ad ea.n.ſe extendit vnaquaqʒ po in qbus inueniri põt quecunqʒ mõ rõ ui
obiecti ſicut viſus extendit ſe ad oĩa quocnnqʒ participõt quocunqʒ m coloꝛẽ.Rõ ãt boni qð eſt obm potẽtie vo luntatis: inuenit᷑ non ſolum in fine: ſed etiã in hijs qᷓ ſunt
ad finẽ. Si ãt loquamur de voluntate;ᷣm ꝙ noiat actuʒ
ſic ꝓpꝛic loquendo eſt ipſius finis tãtuʒ. Wis.n.actus de
noiatus a poꝛ noiat ſimplicẽ actũ ipſius polẽtie: ſicut itel⸗
ligere:noiat ſimplicẽ actũ intellectꝰ: ſimplevãt act? po ẽ iic qð ẽ ꝑfe obm po. Idãt qð ẽ ꝑp ſe bonũ ⁊ uolitũ eſt ſinis: vñ voluntas ꝓpꝛie eſt ipſius jinis. Ea anteʒ q̃ ſunt
ad finẽ:nõ ſunt bõa ãt volita ꝑp ſeip̃a: ſed ex oꝛdie ad finẽ v voluntas in ea nõ fertur nihil inquãtuʒ fertur ad finẽ· Añ hoc ip̃m qð in eis vult: eſt finis:ſicut etiã intelligere
eſt vpꝛie eoꝝ q̃ vᷣi ſe cognoſcunt᷑.ſ.pꝛincipiox. Foꝝ aũt 4 P pꝛncipia cognoſcunt᷑:nõ dicunt᷑ eſſe intelligibilia ni
ſi inquãtum in eis ipſa pꝛincipia ↄſiderant᷑. Bic. n.ſe hẽt Rnis in app etibilibꝰ: ſicut pꝛincipium in intelligibilibus ſicut dicit.õ ꝰethicoꝝ. hecille. ¶ Ad õ n.dicẽdum ꝙ in
tellectus eodẽ hitu cognoſcit pꝛicipia applicata ad ↄciuſio nẽ⁊ ipſam ↄcluſionẽ.ſ.ſcĩa ⁊ lʒ hitus pꝛincipioꝝ ᷣm ſe ⁊
abſolute ↄſideratoꝝ ſit intellectus:tñ ᷣm ꝙ iaʒ applicata
ſunt cognoſcunt᷑ ſcia cõiter tñ fumpta. Et enĩ nõ fequitur ꝙ ſimul plura cognoſcat ꝑ modum pluriuʒ: qꝛ cognoſcit
pᷣmiſſas ⁊ ↄcluſiones vm ꝙ vniunt᷑ is vno medio. Et ſic
—
Metha. in röne vnius. CAcd vltimum dicẽdum g aĩa noſtranõ ſempꝑ aciualtter ſe itelligit. Jpſa tñ vt dicit Doc · S.in de veritate vbi ſupꝛa: foꝛte quodãmõ intelligit ꝑ intẽtionem dum.n.duo ſicut ſe hñt ꝙ vnuz ſit rõ intelligendi aliud:
vnum eſt qjſi mãle:⁊ aliud foꝛmale: ⁊ ſic ſunt quodãmõ vnnm. Tñ cum aĩa noſtra intelligat ſe intelligendo rẽ ex⸗
terioꝛẽ ꝑ ſpẽm ſie ſimilitudinẽ rei: nõ intelligit ꝑ modũ
plurium:ß; ꝑ modum vnius. ¶ Icd intelligendum tamẽ
qualiter aia itelligit ſuã eſſentiã ↄſiderãduʒ eſt ᷣm Poc. F. in de veritate.q.io.ar.8 · in coꝛꝑpe ꝙ de aia duplœxco
gnitio hr̃i põt ab vnoquoqʒ: vt Iuguſtinꝰ dicit in nono de trinitate. Ana qdem qua vniuſcuiuſqʒ aia ſe cognoſcit qᷓ;tum ad id qð eſt ſibi ꝓpꝛinm alia qua cognoſcit aaqᷓ; tum ad id qð eſt oibus aialibns cõe. ila.n. cognitio que cõiter de oœi aĩa hr̃: eſt qua cognoſcit᷑ aĩe natura cognitio vero quã qs hʒ de aia qᷓ;tum ad id qð eſt ſibi ꝓpꝛinʒ:eſt cognitio aie vᷣm eſſe qð hʒ in tali indiuiduo. Mñ ꝑtalem cognitionẽ cognoſcit an eſt aĩa ſicut cum pcipit aliquis ſe hr̃e aĩam ꝑ aliã vero cognitionẽ ſcit᷑ ꝗd eſt aĩa ⁊ q̃ ſunt ꝑ ſe accidẽtia aĩe. Quãtum igit᷑ ad pꝛimã cognitionẽ ꝑtinet diſtinguendum eſt: qꝛ cognoſcere aligd ↄtingit ⁊ hitu⁊ actu: q;tũ igit᷑ ad actualem cognitionẽ qᷓ aliqs ↄſiderat ſe
in actu aĩam hre: ſic dico ꝙ aĩa cognoſcit ꝑ actus ſuos in hoc.n.aliqs ↄſiderat ſe in aciu aĩam hre ⁊ viuere ⁊ eẽ:qa
pcipit ſe ſentire ⁊ ĩteiligere alia huiuſinodi vite opa ex ercere Ui dicit phᷣus in.oo.ethicoꝝ ſentimꝰ aũt qñ ſen ⸗
timꝰ ⁊ intelligimus qñ intelligimꝰ. Et qꝛ hoc ſentimus
melligimꝰ qm̃ ſumꝰ nullus ãt pcipit ſe itelligere mi ex
hoc ꝙ aliqd intelligit qꝛ ꝑꝛius eit intelligere aligd q; in⸗
telligcre ſẽ intelligere. Et ið ꝑuenit aĩa ad pcipiendum
actnaliter ſe eſſe ꝑ id qð intelligir vel ſentit. Bʒ ᷓ;tum ad cognitionẽ hitualẽ:ſic dico ꝙ aia ꝑ eſſentiã ſuã ſe videt.i. ex hoe ipſo ꝙ eſſentia ſna eſt ſibi pᷣſens: potens eſt exire ĩ
actũ cognitõis ſuiipſins: ſicut aliqs ex hoc ꝙ h alicuius
ſcie hĩtum:ex ipᷣa pᷣſentia hitus eſt potens ſapere illa que ſubſunt illi hitui. Ad hoc aũt ꝙ pcipiat aĩa ſe eſſe:⁊ qd in
ſeipſa agat᷑ attẽdat:nõ regrit᷑ aliqs hitus ſed ad hoc ſufi
cit ſola eſſentia aie q̃ menii eſt piĩs · Ex ea.n.actusxgre⸗
diunt᷑ in quibꝰ actuali ipſa pcipit: ſed ſi loquamur deco
gnitiõe aĩe qua mens humana ſpãli aut generali cognitio
ne diffinit᷑:ſie itexꝝ diſtinguendum · Ad cognitionẽn.duo
cõcurrẽ opʒ.ſ.appᷣhenſion ẽ ⁊ indiciumn de re appᷣhen.
Et ideo cognitio ij nã aĩe cognoſcit p̃t ↄſiderari duplt.ſ
qᷓ;tum ad app̃henſionẽ ⁊ qᷓ;tum ad iudiciũ. Bi ergo cõſt
deret q;tum ad apphenſionẽ: ſic dico ꝙ nã aĩe cognoſcit
a nobis pꝑ ſpẽs qjs a ſenſibilibus abſtrahimus. Aia.n. no⸗
ſtra in genere intellectualium tenet vltimu locũ ſicut mã
pꝛima in genere ſenſibilium: vt pʒ ꝑcõmentatoꝛẽ. ʒ⸗· de aia. Sicut.n.mã pᷣma cit in po ad oœẽs foꝛmas nãles:it intellectꝰ ad oẽs foꝛmas intelligibiles: vñ inoꝛdine in⸗ telligibiliuʒ eſt ſicut pon pura: vt ini in oꝛdine ſenſibilui
Et ideo ſicut mã nõ eſt ſenſibilis niſi per foꝛmã ſupere
nientẽ: ita intellectus poſſibilis nõ eſt intelligibilis müp
ſpẽm ſupinductã. Tnde mens noſtra nõ põt ſeipſam in⸗ telligere ita ꝙ ſeipſaʒ ĩmediate appꝛehẽdat, Bed ex hoc
ꝙ appꝛehẽdit alia: deuenit in cognitiõe ſui: ficut ⁊ n ma
terie pᷣme cognoſcit ex hoc ipſo ꝙ eſt taliũ foꝛmaꝝ rece ptina.qð pʒ ĩtnẽdo modũ quo pßi nãʒ aie ĩueſtigauer⸗
Lx hoc.n.ꝙ aia hũana vles reꝝ nãs cognoſcit: xcipit ꝙ ſpẽsꝗᷓ intelligimꝰ eſt immãlis:alias eſſet indiuiduatà:? ſic nõ duceret ĩcognitionẽ vlis. Ex hoc ãt ꝙ ſpẽs mtelligt Lecet
bilis eſt ĩmãlis:intellexerunt ꝙ itellectus eit res q̃dã no com·
dependens a mã: ⁊ ex hoc ad dlias ꝓpꝛietates itellecti ne potentie ꝓceſſerunt: ⁊ hoc eſt qð phus dicit in.30 · de aia ꝙ intellectus eſt intelligibilis ſicut alia intelligibilia
qð exponens cõmẽtatoꝛ dicit ꝙ intellectus intelligi ꝑi tentionẽ in eo ſicut alia ĩtelligibilia: que qdẽ inẽtio nihil
alind eſt niſ ſpẽs intelligibilis:ſʒ hec intẽtio eſt in itelle⸗
cru vtĩtelligibit actu:ĩ alijs aũt rebꝰ nõꝛßᷓ vt itelligibilis in pon. Fi vero cõſideret᷑ cognitio quã de nã ale hemus
q;tũ ad iudiciũ: ſic noticia aĩe hẽtur inquãtum intuemu imobilẽ vitatẽ Ex qua pfecte qjntuʒ poſumꝰ diflinin⸗
un ſcht tiin ſön inbi guht iidl nöbere tisvll kidiy he gſemel
infniut pmigl ſemel ſcundi Nni ſelecüli poenp urlij mv hü uepyſu ſigiſch dihöne inerſe ibis niß mn diu wodipl ligi. bllh.er ktſ wi pn giſi wcij ſewl ſin iljn uhn ti 05 iigie th ni in wwne iiun wium m Wiz

Queſtio
nõ qualr ſit vniuſcuiuſqʒ hois mens: ſed qᷓle eife ſempi⸗ ternis rõnibꝰ habeat:ut Auguſtinꝰ dicit. ↄo.de trinitate. ſic igit pʒ ꝙ mẽs nr̃a cognoſcit ſeipſam quodãmõ ꝑ eẽn tiã ſuã vt Iuguſtinus dicit:quodãmõ ꝑ itẽtionẽ ſiue per ſpẽs vt phs ⁊ cõmẽtatoꝛ dicũt: quodã vero mõ intuẽdo imobilẽ veritatẽ vt ẽt Inguſtinꝰ dicit. hec ille. felix ãt ⁊ qaccipit. Ex quo bꝛeuiter colligi põt: ꝙ aiaʒ ſe itelligere põt duplr itelligi vel qᷓ;tũ ad an ẽ: ani qᷓ;tũ ad qd ẽ:ſi pᷣo mõ⸗hoc ẽ duplr vel actualr:⁊ ſic cognoſcit ſeipuʒ ꝑ opa tiões vel hitualiter:⁊ ſic cognoſeit ſe ꝑ eſſentiã ſuã: ſi ⁊ hoe ẽ dupir vel qᷓ;tũ ad appᷣhẽſionẽ: ⁊ ſit itelligit ſeipſam per ſpecies. vel quantum ad iudicium de re appꝛehenſa ⁊ ſic intelligitur ſe intuendo pꝛiinam veritatem. ¶ bi in phxloſopho. Mam non „ ic ꝓcedit᷑. Midet᷑ꝙ ĩ 4 tertium poſſibile ſit vnũ e plura ſignificare. Mã phs ꝓbat ĩ pᷣo elẽcoxꝝꝙ neceſſe ſit vnũ nomẽ plura ſignificare: qa noĩa ſunt finita res vero ĩfnite. ergo nõ ẽ ĩpoſibile vnñ nomẽ plura ſignificare. Np ꝛ. Ens ẽ vnũ nomẽ alias nõ poſ⸗ ſet eẽ mediũ ſyllogiſimi alicuiꝰ. ꝙt tñ pla ſigniſicat:ſigni⸗ ſicat.n.deceʒ pᷣdicamẽta qᷓ eſſentiali ſunt plura:⁊ in nullo
ↄcepto pꝛioꝛi ↄueniẽtia.ergo ⁊c̃. Cꝙ 3o. Lõtingit vnũ ĩ
tellectũ ſil plura ĩtelligere ẽt ꝑ modũ pluriũ ſʒ diuerſas ſpẽs · ergo ↄtingit vnũ nomẽ plura ſignificare ẽt ꝑ moduʒ pluriũ.ſ.pᷣm diuerſas rõnes. Antecedẽs pʒ. nã itellectꝰẽ multo ſpũalioꝛ qᷓ; ſit aer qẽ cõpoſitꝰ ex mã ⁊ foꝛma ß in aere ꝑp ſui ſpũalitatẽ pñt eẽ ſimł diuerſe foꝛme vt albi ⁊ nigri ſicut ſi a dinerſis vidẽtibꝰ albũ ⁊ nigrũ videant᷑ tali diſpõne exiſtẽte:ꝙ linee directe ab oculis ad res viſas ſe interſecẽt in vno pũcto:ꝑ qð opoꝛtebit ſimł ⁊ ſemel ſpẽʒ albi ⁊ nigri deferri.egro multo foꝛtiꝰ itellectus põt infoꝛ mari diuerſis foꝛmis:⁊ ita poterit ſil plura ĩtelligere ẽt ꝑ modũ pluriũ. CCõfirmat multa inquãtũ ſunt vnũ pñt i telligi. Sʒ oĩa itelligibilia ſunt vnñ inqnãtũ ſunt intelligi bilia. ergo oĩa itelligibilia pñt ab itellectu ſimul itelligi.
Et ſic ↄtingit itellectu ſimul plura itelligere:⁊ ꝑ ↄſequẽs
vnũ nomẽ poterit plura ſignificare: qa noĩa ĩponimꝰ ad ſi
gniſficãdũ ᷣm ꝙ itelligimꝰ. Cð 4gi ſic ſeq̃ret᷑ ꝙ ois ꝓpõ eẽt ſinglaris. Moc ẽ falfũ: vt pʒ pᷣꝰ ꝑihermeniãs.g⸗
id ex quo ſegtur:pʒ ↄnia: qa ex quo ſubm cuiuſſibet ꝓpo⸗ ſitiõis ſignificaret vnũ tãtũ: ꝓ vno ſolo ſupponeret. ergo
2c. C y. Lõcretũ de genere accidẽtis ſignificat ſubin ⁊ accidẽs:⁊ ẽ vnũ nomẽ tãtũ. ergo vnũ nomẽ põt ſil plu⸗
ra ſignificare. C&* Janis ſignificat plura ẽt ꝑ moduʒ
pluriũ:⁊ tñ ẽ vnũ nomẽ ců ſit vox vna.ergo idẽ qð pꝛins Sʒ ↄtra ẽ phs in littera dicẽs nã nõ vnũ ſigniſicare: ni hil ẽ ſignificare nõ ſigniſicãtibꝰ q̃t noĩbus: aufert adiuiceʒ diſputare ᷓᷣm veritatẽ ⁊ ad ſeiß̃m. Mihil.n.ↄtingit intel⸗ ligere non intelligentem vnum
Reſpondeo gniſicare pt itelligi dupliciter.
Mnoꝰ ÿm eãdẽ rònẽ ⁊ ꝑ modũ vniꝰ ſiue vnitate vniuoca tõis ſiue analogie. Et ſic vnũ nomẽ põt plura ſignifica ſi mul:ſicut vnꝰ ĩtetlectꝰ plura itelligere:quẽadmodũ in ſu pioꝛi arꝰ. declaratũ ẽ. Alioꝰ ꝑ dinerſas rõnes:⁊ ꝑ modũ pluriũ. Et tũc diſtinguẽdũ ẽ de vnitate noĩs:qꝛ vel loqui mur de vnitate mãli:q̃ ẽ vox nuda.Et ſic ẽt ↄtingit vnnʒ nomẽ vnitate mãli ſimtplura ſigniſicare ꝑ modũ pluriũ hor ẽ ym diuerſas rones ⁊ ipoſitiões. Sicut nomẽ equo cũ rõnibꝰ diuerſis ⁊ ĩpoſitiõibꝰ plura ſigniſicat qð ẽ vnũ Vnitate mãli:vel loqmnr de vnð noie qð ẽ vnñ ſimpir⁊ vnitate foꝛmali. ẽtũc ſubdiſtinguẽdũ ẽ de noĩe qa vel accipit᷑ nomẽ ꝓ dictiõe nuda.Et ſic ↄtingit ẽt nomẽ vnnʒ foꝛmalt plura ſignſicare ẽt ꝑ modũ plurinʒ qa foĩa noĩs t vox nuda ẽ dearticulatio ñiue oꝛdinatio Hãruʒ q̃ẽ vna N in noie equoco vel decipit᷑ nomẽ ꝓ noie iã ĩpoſito ad ſignificãdũ inquãtũ huiuſmodi. Etſic ñignificatio ẽ foꝛma nois d n põt variari nõ variato noĩe cũ nõ ↄtingat varia re foꝛinã niſi variato illocuius eſt foꝛma vt in nãubꝰ pʒ Et iſto mõ nõ ↄtigit vnũ nomẽ foꝛmaliter ſigniſicare pln rap modũ pluriũ: ſ bñp modũ vnius.ſ.ÿm vnã rõneʒ
dicendũ ꝙ vnů nomẽ plura ſi
Septima
ꝙ ãt nomẽ foꝛmalr vnũ nõ poſit ſigniſicare plura ꝑ mo⸗ dũ pluriũ:ſic ꝓbat phs 5ᷣm Hoe. B. Mã noia ſigniſicant itellectꝰ.ergo ſi nihil itelligit: nihil ſignicat. Sʒ ſi nõ in telligit᷑ vnũ: nihil ſelligit᷑ ÿm modũ ſuꝑius expoſitũ qa opʒ ꝙ ilellect? hoc qð itelligit ab alio diſtinguat. ergo ĩi nomẽ nõ ſigniſicatvnũ:nihil ſigncat. 7o. Si nomẽ plura ſigniſicat aut ſigniſicat finita aut ifinita. Si ãt finita nihil differt ab eo qð ponit ſignificare vnũ:ga ſi igniicat multas rõnes diuerſaꝝ reꝝ finitas:fingulis eoꝝ adaptari pnt diuerſa noĩa:cũ ſint finite. i ãt ſigniſicat infinitas rõ nes:manifeſtũ erit qꝙ nulla erit locutio ſiue diſputatio qꝛ tale nomẽ nihil ſignificabit: vt ꝓbatũ eſt:igit᷑ ⁊c. Td
huc arguit extra ſr̃aʒ vniꝰ rei ẽ vna foꝛma tãtũ. vi varia
ta foꝛma: variat᷑ id cinꝰ eſt foꝛma:ſed ſignificatio ẽ foꝛma
nois vt nomẽ:lʒ nõ vt vox: vt pʒ p̃ ꝑiheremias.ergo no
mẽ foꝛmalr vnũ nõ põt plura ſignificare ꝑ moqũ pluriũ:
hoc eſt diuerſas roes ſicut iã dictũ ẽ. Sʒ ꝙ vnũ nomẽ põt
pla ſignificare ꝑ modũ vniꝰꝛ pʒ de noĩe vniuoco ⁊ analo go · C ꝛo cuiꝰdeclaratione pᷣ aduertẽdũ eſt:ꝙ ĩ ſigniñ catiõe noiĩs tria ſunt ↄiderãda.ſ.id cui nomẽ ĩponit᷑?⁊ id aquo nomẽ ĩpõit᷑: ⁊ id ad qð nomẽ ĩpõit᷑ ad ſigniſicãdũ id ãt cui nomẽ ĩponitur:eſt ſuba: accipiẽdo ſubam pꝛo cœĩ eſſentia. Illud ãt ad qð iponit᷑ ad ſignificãdũ:eſt rõ ſiue diffinitio noĩs Sʒ illud a quo nomen iponit᷑ eſt duplex. Mã quoddã ẽ ex parte ĩponẽtis. Et tale dicit᷑ qᷓlitas acci dẽtalis:qa accidẽtia vt in pjuribꝰ ſunt nobis notioꝛa. Ali ud eſt ex parte rei ĩpoſite. Et tale dicit᷑ qlitas ſiue dria ef ſentialis. Et iſtud vᷣm eſt idẽ cũ eo ad qð iponit᷑ ad ſigni ſicãduʒ: ſicut inuit Poc.. in de veritate.q.ꝗaro po.ad ðmvbi ſic ait. ꝙ nomen d̃ ab alio ĩponi duplr. aut ex par te iponentis nomen: aut ex parte rei cui ĩponit᷑ ex pte aũt
Lectio. 4.
rei nomẽ dicit᷑ ab alio iponi: ꝑ qð cõplet᷑ rõ rei quã no⸗ men ſigniñcat.it hec eſt differentia ſpeciica illius rei.
Et hoc eſt qð p̃ncipaliter ſignificat᷑ per nomen. Sed qꝛ differẽtie eſſentiales ſunt nobis ignote:vtruʒ qñqʒ acci⸗ dẽtib? vel effectibus loco earũ: vt in.yv.methaphyſice dicit᷑. Et ſᷣm hoc noĩamus rem.Et ſic id qð loco eſſen⸗ tialis differẽtie ſumit᷑: eſt id a quo imponit᷑ nomẽ ex pte imponẽtus:ſicut lapis imponit᷑ ab effectu qui eſt ledere pedeʒ. Et hoc nõ opoꝛtet eẽ pᷣncipal ſignificatũ per no⸗ men:ſed loco cniꝰ hoc ponit᷑. IMec ille. ¶TMonſiderandũ eſt etia 20.ꝙ ſicut dictũ eſt nomẽ põt dupł conſiderari. VUno modo pꝛo voce nuda.ſ.ante impoſitionem eius ad ſignificandũ: Et ſic foꝛma ſubſtãtialis eſt eius declaratio ſiue oꝛdinatio Ir̃aꝝ: ⁊ ſyllabaꝝ: ⁊ foꝛma eiꝰ accidẽtalis eſt ſignificatio. Alioꝰ accipit᷑ nomẽ foꝛmal.ſ.pꝛo eo qð ẽ iã impoſitũ ad ſignificandũ. Et hoc dupk.¶Mnoꝰin ſenſu di uiſo. Et ſic ẽt ſignificatio eſt eiꝰ foꝛma accidentalis. ſicut
Lect.Ir.
albedo eſt foꝛma accidẽtalis parietis albi ĩ ſenſu diuiſo.
Ilioꝰ in ſenſu cðõpoſito. ↄſiderãdo.ſ.nomẽ ſigniticatiuuʒ
inqntũ hmõi. Et ſic ſigniſicatio eſt eiꝰfoꝛma ſubſãtialis. t hoc mõ accipit᷑ in ꝓpoſito. CAduertẽdũ eſt ẽt 3? ꝙ nomen dicit q̃ſi notamen.i.nota cõceptis mẽtis. vñ opʒ ꝙ ſicut mens cognoſcit:ita ⁊ nomen habeat expꝛimere:⁊ ſiguificare q̃ ſi mens vno actn itelligere nõ poſſit niſi vnũ vel plura vel modũ vnius:ſequit᷑ ꝙ nomen vnũ nõ pol⸗ ſit expꝛimere ſiue ſignificare niſi vnũ vel plura ꝑ modum vniꝰ. Et ſi ſit aliqð vnũ qð diuerſis noĩbꝰ poſſit diuerſa repſentare aut ab eis pꝛoferri vt diuerſa expꝛimat: vni ta mẽ hoi ſimul ⁊ ſemel diuerſa rep̃ſentare nõ põt:neqʒ ab eodẽ hoĩe pꝛoferri vt ſignũ exp̃ſinũ diuerſoꝝ cõceptuũ. Ft hoc eit illud qð ſolũ dici ꝙ õone ſemel poſita nõ cõ tingit equoce vti. CCõſiderãdum eſt in ſup ꝰ ꝙ oœẽ no mẽ ẽ vle vel ſingulare extẽſis terminis vlitatis ⁊ ſinglari tatis ſicut grãmãtici dieũt ꝙ oœ nomẽ eſt appellatiuum vel ꝓpꝛium. Ii vero fuerit ſingulare. Manifeſtũ eſt ꝙ tantũ vnum ſignifcat. Si fuerit cõmnne tũc dicũt aliqi ꝙ ſignificat vnum:quia per hoe ꝙ ſignificat plura ſigni⸗
—
ſicat vnũ qœqd plura ↄtinet vnũ ↄtiner. Et ita uolunt ꝙĩ
auctoꝛitate phi dũ dictt ꝙ nomẽ vnũ ſignificatvnum: ꝙ
ibi nõ debet põ̃i tãtũ: qa ſic eẽt falſa ꝓpõ: ſed hec opinio falſaẽ;⁊ manifeſte ↄtrã phm. Ilij dicũt ꝙ vnuʒ accipit᷑

——*—— 3 3 3 3 5.„. 8 3 1.* 6.
ertit enni ene. Er tunc dicunt ꝙ oẽ notũ igꝛiß te ex olequẽtt: Erſirſianiſcun modum vniusiſi 44 ens · Et hec nben ↄtra textũ cut hõ ſigniſieat hüanitatẽ ⁊ aliqd bnis humanitatis: vnu m ga alias nihl ꝓbaret phus ↄtra negãtes pꝛimum pꝛmnct determmate aliud indeterminate ⁊ ſic ꝑ modũ vnius„ pium: vt de ſe manifeſtů eſteſi rõnes phi debite ↄſideren inquãtum vnnʒ ſe hz vt mãleꝛ⸗ alud vt fonnale. Euñ. tur. C Lonſiderãdum eſt ẽt Eᷣm Voc· G. n pꝛimna parte. pꝛo amplioꝛi huius declaratiõe aduertẽdũ eſt fm Voe. un q.izoaro.1o. elicitiue ꝙ duplẽr eſt nomẽ.ſ.ↄcretum ⁊ab B in de vnlone xe bi incarnat. q. vnica. ar.ʒ · ad. x nꝙ en ſtrartum. Moiaãt ↄcieta ſunt ipoſit ad ſignificãdũ aliqd in hoc nomnine album intelligitur albedo ⁊ ſubmn albedi⸗ 7
cõpletuʒ ſubſiſtẽs· pꝛout cõpetit ſuppoſitis. Bed noid ab nis ſed albedo determiate ſubm ãt albedinis indetermi⸗ 3.
ſtracta ibonunt ad ſigniſicãdum ſoꝛmas ſimplices:q̃ non nate·IHã cũ itelligim album: intelligimus aliqd albedi n
ſunt ꝑ ſe ſubſiſtẽtes: ſed ſunt quo aliqd eſt:ſicut albedo id ne infoꝛmatuʒ. Mõ ãt determiat ilud g ſit: ſicut deter
quo aliqd eſt album:⁊ nõ id qð eſt abum CAduerten minat᷑ foꝛma ſimilt etiã cum dico hoieʒ Nel aliꝗd aliud
qum eñ inup 6o ꝙ ot nomen ſignificare ſubam cu qus ſubalj dietuʒ itelligit hns humitatẽ · Scdqn aliqd deter
litate:eſt ipfum ſignificare ſuppoſitum cũ nã: vt dicit foꝝ miat ad ſpemnp ſuã eſſentiã vel rõnẽ: nõ ãt ꝑ ſuũ accidẽs
maliter Voc. S.in pᷣma parte· q·i ʒ. arꝰ. pᷣo ad 3 ⁊ ĩ. z0. in hoc Noie hõ magis intelligat habens huinanitatẽ q; in i ſentẽtiaꝝ di. ðq.pꝛima · CSedi notãdũ eſt ypipſe hoe noie album intelligar hlis albedinẽ? qu id qð ꝑꝓno. 6 dicit in pᷣ ſentẽtiaꝝ di.Iꝛ.q-I. aro. pꝛimo ad ʒn ꝙcl diꝰ men determinate intelligit᷑ eſt ꝓpꝛie nois ſignificatũ:ma 4 u
cit᷑ nomẽ ſignificat ſubam cum qjlitate:nõ intelligit qlitas hoc nomen ho ſigniſicat ſuppoſitum humanitãtis: q; c
4 ſuba ꝓpꝛie vᷣm ꝙ logicus accipit pᷣdicamẽta diſtingui: Poc nomen albumn ſubm albedinis: q;nis nec hoc nomẽ 4
ſed ᷣn ꝙ grammaticus accipit fubam fᷣm modum ſigni põ ſignincet humanitatis ſuppoſitum vᷣm g eit determi
ſicãdi: ⁊ ſimiliter qᷓlitatẽ ⁊ ga id qð ſignificat ꝑ nomen ſi natunn in ſua ſingularitate: ſed ſolum pᷣmnꝙ eſt determis ni
gniſicat vt aligd ſubſiſtẽs: ᷣm hoe põt aligd de eo pᷣdicaà tum in natuià ſpeciei. Mec ille foꝛmnaliter ⁊ laudabiliter beöh
ri· quãuis fᷣm rẽnõ ſit ſubſiſtẽs: ſicut albedo ſigniſct ſub que etiam pꝛoſequentibus marime valebunt. CAdvl⸗ gu
ſtãtlã: ⁊ ad differeniã verbi qð nõ fignificat vt aligd ſub timum dicendum g licet hoc noinen canis ſit vnum mã nde
ſiſtens vel qa inquolibet noie eit cõſiderare id a quo ſpo liter: eſt tamen tria noiã foꝛmaliten ſicut iã declaratũ e du
nit nomen qð eit qſi pꝛincipiũ innoteſcendi rẽra 1ð q;ñ ¶ CIbi in pho. Amplius aute ſi hõ ⁊c.⁊ eſt in lectio.y⸗ ici
adhoe habet modum ꝗᷓlitatis m qualitas vel foꝛmaeſt—— quartum ſic ꝓcedit. Adet
Lettio.. p̃ncipiuʒ cognoſcẽdi rẽ: vñ vᷣm phum.y. methaphrſice ſ ſoꝛma ſubalis vno mõ qjlitas dicit nec refen qᷓ;umadſi gnificat nõ ſt idẽ ꝙ diffinitio. IMã in ded ſun unjid gniſicationẽ nois vtrũ pꝛincipiumn innoteſcendi ſit ideʒ re Diuerſe rõnes:tñ nõ ſunt diuerſe diffinitiones iuel
cum eo qð ſigniſicat in abſtractis:vel diuerſuʒ:vt in hoc cum in eo nð ſt cõpolitio ex genere differẽtia exabus Fui
nomen bomo. hec ille foꝛmaliter ·— diffinitio tituit. igitur nò quã nomen ſignificat non eſt imit
4 ergo dicẽdum ꝙ neceſſitate᷑cõ diffinitio. ¶ 0. 1* 5 eſt nomen ſecunde intentonis:vt genist
Acd pamum ditionata ⁊ nõ ſimplr ẽ ꝙ vnñ dicit Hoc. B. in po ſententiaꝝ di.ð ar?3o. in coꝛpoꝛe ſed ſec nid
nomen piura ſignificet ꝑ modumn vnins:ſi ſit vnũ nnitate diffinitio rei cum ſit rei eſſentia non ꝑtinet ad ſecundã in⸗ qures
foꝛmali vel ꝙ plura ſignificet ꝑ modũ pluriũ: ſi ſit vnn; tehtloneð⸗ ergo rõ quã nomen ſignficat non eſt diffinitio mar
mliter plura tñ foꝛmaliter · Momen ergo equocun eſt Cd köõ eſt virus intellectiua: vtpʒ per Poc. S. Lc Cin plnra ꝑ modum plurinm:ſed nõ eſt vnum nomẽ ſimpir in pꝛima parte. ·70 quaſi ꝑtotum ⁊ ꝑphun voethico brln mois: x foꝛmaliter loquẽdo ex quo ſegtur ꝙ iſta ꝓpoſitio canis mn. Pecd diffinitio rei non eſt virtus ipſius intellectus: pol atzw
currit nõ eſt vna foꝛmaliter: ſed ſunt tres ꝓpoſitioncs foꝛ alias lapis ſignificaret virtutẽ intellectiuã qð eſt falum: Leuu pdul Lectio.s. maliter: vt ſatis pʒp phm pmo pihermenias CIdm iglt c⸗ CP 40. Lauſa foꝛmalis dicit rõꝛvtp ſecundo Lo tepu dicendũ ꝙ hoc noĩe ens ⁊ ſuniliter quodlibet analognʒ phico!⁊ Lo huius: ſed cã foꝛmalis nõ eſt diffinitio ſalteʒ I0 unn ſignificat plura p modum vnils nõ vnitate vninocatiõis ei mãlis qᷓ mãm etiã. cõpꝛehendit vᷣm ſcolã Voc. S. M ſed vnitate analogie: qð nõ eſt ſignificare plura ꝑ modũ ifra patebit igit᷑ ⁊ ẽ. C Fo. Tnius rei eſt vnica diffini nn pluriũ:ſed ꝑ modum vnius.& Ad tertiũ dicendu ꝙ di⸗ tio ⁊ eſſentia: fed vnius rei poſſunt eẽ plures rõnes ſicht ingn bWdc· S in de veritate. 4 3 ar.14 ·ad 8inꝙ foꝛmeil ſupꝛa patit de vno ⁊ ve ente·ergorõnð eſtidegdift nt ſe nõ ſunt in aere niſi vt in fieri ſunt:ſunt ·n. vt ĩ inedio de nitio. C Fed ↄtra eſt phus hic in lra diccns: anplius it uöp ſtrente. hec ille. Dictun eſtãt ſupꝛa g nõ eſt mcuenẽs ſihõſiguifcat vnm hoe aial bipes dicoãt vnum ſign⸗ ulppd ꝙdiuerſe foꝛme eiuſdem generis ſint in eodẽ ſubo ſimul care hoc ſi hoc eſt boc ſiſit. Aligd hõ hoc eſt bonum eſſe unrs ⁊ ſemel in eſſe iperfecto ⁊ in hitu: vt patebit etiã inferimns qð exponit Voc. S. in ſa dicẽns ꝙ ſi hõ ſigniticat aliqò inoe in.yohuius.q..ar.7· CAd ↄfrmatiõem dicendũ ſicut vnumn: ſit hoc vnuz aniinal bipes· Moe eniz vnnz diit pn vit Doc. S in de veriate vbi imediate ſupꝛa ad deci nomen ſignificare quod eſt diffinitiorei ſignificate ꝑno⸗ imit mum ꝙ ſicut oĩa ſunt vnum inquãtuʒ intelligibilia ita ſi men:vt ſi eſt homini animal bipes.i.ſi hoc eſt ꝙ quid hinn mul intelligunt᷑ inquãtum ſunt intelligibilia ⁊ hoc eſt dũ eſt homo hoc erit ſignificatũ per hoc nomen homo· Wec ketit ipla intelligibiitas intelligit· hec ile. CAd n dicẽdus ille Vñ̃pʒ ꝙ ratio quã ſignifcetnomen eit difiuno.. kiit⸗ licet quodlibet ſubm ꝓpoſitionis ſignificet vnũ mãli⸗ Me on d cO dicendum ꝙʒ ratio quamno⸗ Fuh ter nõ tñ foꝛmaliter ⁊ poc eſt ſignificare plura ꝑmodum M E Ponde men ſignifcat eſt difino. une vnius vñ põt ſupponere ꝓ pluribus indeterminate ſi ſu C¶dꝛo cuiꝰ declaratione ſcienduʒ eſt pꝛimo· ſecundu n matur ſinẽ ſigno vliſignifcat illa plura idiſtincte ⁊ inde Hor. S. inpꝛimo ſententiaꝝ di. 33· q.i. arꝰ. pno adʒ hn terminate:⁊ non ᷣm ꝓpꝛias rõnes: ſi ᷣm ꝙ ↄueniunt in ꝙ rõ ſumit᷑ dupliciter:qũqʒ eni rõ dicitun id qð eit inr mg vna rõne foꝛmali cõi: vt ſupꝛadictum eſt dum de vnuo iiocinãte.ſ. ipſins rõnis actus vel pon: q̃ eſt rõ quãdoq; wn catiõe ageret᷑· q.⁊· ar.ʒ. Eſt tñaduertẽduʒ ꝙ nã pluribus autem rõ eſt nomen intentionis ſine ßm ꝙ ſigmiicat difi Rſi, chicabilis põt accipi vnpliciter. inoo ym ſe ⁊ abiolute. nitionem rei: ꝓut ratioeſt diffinitioꝛſiue ꝓut r dici᷑ Etſic ñigniſicat noie cõi:qð qdẽ nomẽ diſtributũ nõ dici argumentatio. Vico ergo cun dicit ꝙ eit alia rõ pater⸗ hin u tur ſignificare ſuppoſita: ſed bñ ſupponere vt dicit Voc. nitatis et eẽntie in diuinis:nõ accipit᷑ rõ ᷣmꝙ eſt i ro⸗ S. in ʒoſentẽtiaxꝝ di.ß.q.1. arꝰ. z·cMã diſtributio ẽ que cinante tantuʒ:ſed;ᷣmꝙ eſt nomen intentionis ⁊ igni⸗ 4 dã pẽs ſuppoſiionis· Etiõ ſiſt pꝛopoſitio in qus ſubijci at diffiitionem rei. uãnis enim in diuinis noß poſi mn tur nomen diſtribntũ cðe: adhuc erit vna eo ꝙ illud no⸗ eſſe diffinitio nec genus nec differentia nec cõpoſtioꝛn wini men cõe ſignificat illa plura ᷣm ꝙ ↄueniunt in vn rõne i intelligat ibi aligd diffiniri: glia erit diffinitio paten Wit eði. Et ſic nõ ſignificat plura vt plura ſunt. CAd ym dicẽ tatis ⁊ alia diffinitio eſſentie. In oibus ãt intenionhn⸗ z wre dũg dupleꝝ eſt ſignificatũ nois.ſ.pꝛicipale ⁊ ſecãdariũ. hoc coiter vex eſt ꝙ intentions non ſunt in rebus ſdi Mnj ↄcrẽtum ãt ſignicat accidens de pꝛimario ſignificato ⁊ ſi⸗ ia tñ ſed habent aliqd in re rñdens ei.ſ.nãʒ cui iee uig ndbe tenndano ſönſeuonoetot, puunodimtenones ambuticnmemoau

l omimi M nntmin ibödu „i ügdin n din unduni asnoti
pe
„ 28
Mueſtio
eſt in afino:ſed natura aĩal cui p intellectũ hec intentioqᷓ attribnit dicit genus. Et ita etu iſta rõ qᷓ; dicimus aliaʒ ⁊ aliã in diuinis nõ eſt in re: ſed in re eit aliquid ridẽs ei in quo fundatur.ſ.vnitas eius cui talis intentio attribuit᷑ etiã in des · hec ille. ¶Monſiderandũ eſt etiã ⁊0 ꝙ triplex eſt rõ vt ſupꝛa dictũ eſt.q.ʒ. aro.pᷣo.quedã eſt rõchimeri ca: que nullũ hʒ fundamẽtũ in re nec ꝓpinquũ nec remo tũ. Alia eſt rõ rei rõcinantis que hʒ fundamẽtũ in re non immediatũ ſed mediante opatione intellectus que funda tur ſuꝑ re vt intellecta eſt ⁊ nõ vt eſt extra aĩam exiſtens vt ſunt rõnes ſecũdaꝝ intentionũ. Et huiuſmodi ſecunde
rõnes nõ ſunt diffinitiões que noia ſignificãt. Tertiaẽ rõ
rei ratiocinabilis. Et eſt illa que hʒ ĩmediate fundamẽtũ in re ⁊ talis ẽ duplex ðᷣm Doc. S.ĩ de poꝰ.q.ya.aro.y. quedã iperfecta:que.ſ.concipitur ab intellectu infoꝛma⸗ to ſpẽbus intelligibilibus que nõ adequãt reʒ ad extra in aſimilando ipſam:ſicut ſunt rõnes diuinoꝝ attributoꝛũ. Zlia eſtpfecta: que.ſ.cõcipit᷑ ab intellectu infoꝛmato ſpẽ bus intelligibilibus que nõ adequant res ad extra in aii⸗ milando ipſam:ſicut aial rõnale eſt ꝑfecta ratio hois. Et hec rõ in habẽtibus diffinitionẽ eſt diffinitioquã nomẽ ſi gnificat. C Ende notandũ eit zo illud qð dicit doc. S. in de poꝰ.q.ar.p̃o. ad.ion.ꝙ iñ intellectu coꝛreſpõdet ali qd in re dupſ. Elno mõ im̃ediate: qñ videlicet intellectꝰ cõcipit foœꝛmaz retalicuins extra aĩam exitentis: vt hois vel lapidis. Alio mõ mediate:quando videlicet aligd ſe quitur actũ intelligendi ⁊ intellectus reftexus ſupꝛa ſeip⸗ ſum cõſiderat illud.iñ res reſpõdent illi confiderationi
intellectus mediate.i.mediante intelligentia rei. Nerbi
gratia intellectus intelligit naturã aialis in hoĩe ⁊ equo ⁊ in multis alijs ſpẽbus. x quo ſequitur ꝙ itelligit eõ vt genus: ⁊ nõ rñdet aliqua res extra ĩmediate quẽ ſit gẽus ſed intelligentie ex qua ſequitur iſta intentio reſpõdet ali qua res. hec ille. Idẽ dicit in pꝛimo ſententiaꝝ di.⁊.q.pᷣ⸗
ma. ar zo. in coꝛpoꝛe ⁊ in de poa.q.y.ar. õo.in coꝛpoꝛe.
CAduertenduʒ eſt vlterius o g rõ põt accipi multis modis. Vnoꝰ ꝓ virtute ipſius aĩe ⁊ ſic eſt ideʒ qð intelle ctus vt pꝛobat Voc. S.Iã.parte. q.yo.ar.g. Secũdo mõ
põt dici rõ cõplexũ quoddã ab intelſectu fabꝛicatũ ⁊ vo⸗
ce expꝛeſſum ſicut dicimus ꝙ oꝛatio ẽ quaſi oꝛis rõ·ʒ0o. accipitur pꝛo foꝛma partis ſicut pʒ.ꝙo. huius.20. phico rũ 4.accipitur ideo pꝛo foꝛma totiꝰ q̃ eſt eſſentia.yoo. Acipitur pꝛo medio ſillogiſtico ſiue pꝛo argumentatione vᷣm ꝙ dicimus ꝙ argumentatio eſt rõ rei dubie ſẽ faci ens. Et iſtis modia nõ eit illa quã ſignificat nomẽ.cᷣc⸗ cipitur rõ pꝛo pꝛie.ſ.pꝛo diffinitione dicente qð aliqd erat eſſe. xbt ſic in habentibus talẽ diffinitionẽ rõ qnã ſignificat nomẽ eſt ip̃a diffinitio. Alioꝰetiã minus ꝓpꝛie qꝛ.ſ.pꝛo œĩ illo qð pertinet ad diffinitioneʒ licet nõ ſit tota diffinitio. Et ſic etiã põt intelligi ꝙ rõ quã ſignificat nomẽ ſit diffinitio.yoo accipit᷑ rõ pꝛo ed qð ap⸗ pꝛehendit intellectus de ſigniſicatiõe. Alicuius nominis. Et ſic cõiter accipitur cuʒ de rõnbus noĩinm loquimur: vt pʒ per Voc. G.in pꝛimo ſententiaꝝ di.⁊d.q I. arꝰ. 30. in coꝛpoꝛe:ex qbus pʒ ꝙ in habentibus diffinitionẽ rõ qᷓ; ſignifcat nomẽ eſt diffinitio: quia rõ nihil aliud eſtq; id qð appꝛehendit intellectus de ſignificatione alicuins no minis. Sed id qð appꝛehendimus de ſigniſicatione ali⸗ cuius noĩs habentis diffinitionem eit ipſa diffinitioꝛergo ẽ· In his gůt que nõ habent diffinitionẽ ſicut ſunt.I0.p̃⸗ icamẽtarõ quã ſigniticat nomẽ nõ eſt diffinitio dicẽs qð d erat eſſe:ſed eſt id ꝑqð qualitas hẽt ꝙ ſit qualitas. d pꝛimum aũt pʒ ſolutio ex dictis in pꝛin F cipio coꝛpoꝛis articuli: ſed ꝓ amplioꝛi cõirmatione dictoꝝ: ſciidũ ſicut dicit dpoc. S in pꝛumno ſentẽtiaꝝ di.⁊.q.pꝛima arꝰ.ʒo. in coꝛpoꝛe ꝙ rõ nihil aliud eſt qᷓ; id qð appꝛehendit intellectus de ſignifi catione alicuius noĩs. Et hoc in hijs que habẽt diffinitio nẽeſt iba rei diffinitio: ᷣm ꝙ pßus dicit in 40 methaphy
ſice rõ quã ſignificat nomẽ eſt diffinitio. Sed quedã dicũ
tur habere rõnẽ ſicut dictũ eſtquia nõ diffiniuntur: ſcut
diffinitione. Et hec dupł?. Tno mõpꝛo⸗
pꝛo diffinitione dicẽte qð ꝗd ẽ ſed ñ
Beptima
quantitas qualitas ⁊ huiuſmodi: qne non diffiniũtur: qa
ſunt genera generaliſima ⁊ tñ rõ qualitatis ẽ illud qð ñ⸗
gnificatur noĩe qualitatis. Et heceſt rõ ꝑquã qualitas hʒ
ꝙ ſit qualitas. i nõ refert vtrũ illa que dicũtur habere rõnẽ hẽant diffinitionẽ aut nõ. It ſic de deo dicit eit id qð cõcipitur de ſigniſicatione huiꝰjno minis: q;nis ipſa ſapia diuina diffiniri nõ poſſit. hec ille. ¶Acd ⁊n dicẽdũ ꝙ rõ põt capi dupłꝛ.Mnomõ.ſ.inten⸗ tionaliter pꝛo noie ſecunde intentionis. Etſic nõ eit res ſi gnificata ꝑ nomen. Fed ipſa conceptio ſignificat᷑ ĩmedia te ꝑ nomen. Alio mõ accipit᷑ ratio pꝛime intentionaliter .pꝛo eo qð eſt rõ ⁊ ſic dicit᷑ res ſigniſicata ꝑ nomẽ ſicut genus poteſt accipi duplr. Ano mõ pꝛo termino ſecũde
pʒ ꝙ ratio ſapie que
intentionis. Et ſic non eſt genus hois: qa non pᷣdicatur de
boie· Alio mõ accipitur pꝛime intentionalt.Et ſic genus hois pdicatur dehoie id eſt id qð eſt genus hois.ſ.aial pᷣdicatur de hoie in qd: hoc innuit Doc. S.in pꝛimo ſen
tentiaꝝ vbi ĩmediatẽ ſupꝛa vbi ſubiungit. Mec tamẽ hoc
nomẽ rõ ſignificat ipſaʒ cõceptionẽ: qa poc ſignifcat ꝑ no mẽ ſapie vel ꝑalind nomẽ rci:ſed ſignificat intentionẽ hu lus conceptionis:ſicut ⁊ hoc nomen diffinitio ⁊ alia noĩa ſecunde ĩpoſitionis. jec ille. Manifeſtů eſt.n. ꝙ hoc no mẽ diffinitio nõ ſignificat eſſentiã hoĩs.ſ.aĩal rõnale: quia illã ſigniſicat hoc nomẽ hõ. Nihilominꝰtãtũ diffinitio.i. hoc quod eſt diffinitio hois eſt aĩal rõnale:ſimit hoc no
mẽ rõ nõ ſignificat ipſaʒ ↄceptionẽ ſiue eſſentiã rei cũ ſit
nomẽ ſecũde intentionis ſicut diffinitio:rõ tamẽ.i.id qð eſt ratio rei eit eius conceptio que repꝛeſentant eſſentiain reiad extra: vnde ↄſiderandũ eſt ꝙ duplex eſt ſignificatũ noĩs etiã pꝛincipale. Nã quoddã eſt pꝛimariũ ⁊ eſt cõce
ptio· Aliud eſt ſecũdariũ ⁊ eſt res ad extra.ñ noia pꝛi⸗ mo ſignificant conceptus anime:mediãtibns quibus re⸗
pꝛeſentant res ad extra: vt patet pꝛimo perihermemas. CAd alias rationes omnes patet ſolutio ex dictis. ¶Vbi ſupꝛa in phyloſopho. Bunt ãt ⁊ alie plures ⁊̃.
Lectio.1.
mn ſic ꝓcedit᷑ Midet 3 S quntum ꝙ rõ quam nomẽ ſ
gnicat: non ſit idẽ ꝙ intentio ſen cõceptio. Naʒ
Aſicut dictũ eſt ðm Moc. S. in pꝛimo ſententia⸗
rů di.ʒʒ·q.I.ã. pꝛimo: in omnibus intentionbus hoc cõiter verũ eſt ꝙ intentiones ipſe non ſunt in rebus:ſed ĩ aia tãtũ:ſi· ergo rõ ſiue diffinitio eſſet idẽ qð ↄccptio vel i tentio ſcqueret᷑ ꝙ rò rei ſolũ eſſet in itellectu: ⁊ nõ in re qð eſt abſurdũ:quia alias diffinitio non verificaretur de
diffinito cũ dici de pꝛeſupponat eſſe in. Cꝙ ꝛ0. Conce
ptio nõ p̃dicatur de re: vnde hec eſt falſa: homo eſt con⸗ ceptio intellectus:ratio tamen pꝛedicatur de re. Mã hec
eſt vera. homo eſt animal rationale:que eſt ratio ſine dif
finitio hominis.igit ⁊c̃. Cꝙp ʒo. Muedaʒeſt ratio ſube
ſed intentio ſiue conceptio cun ſit accidens:non eſt ratio ſube ergo ſaltẽ rõ ſube nõ eſt idẽ qð itẽtio ſiue cõceptio.
—
CP 4Intentio ſiue cõceptio eſt ſititudo rei ad extra:
⁊ per ↄns eſt wẽs intelligibilis cum ſpẽs ſit ſimilitudo rei:ſed ratio quã nomẽ ſignificat nõ eſt ſpẽs intelligibilis vt. ꝓbat Poc. B · in de poꝰ.q.õ?.arꝰ.iv.in coꝛpoꝛe igitur
idem qð pꝛins. Ced contra eſt Voc. S. indiuerũs lo
cus ⁊ pꝛeſerti in de poꝰ.q.y.ar.yo.vbi ſicait. Si aũt ĩte
ligibilis ſpẽs noſtri intellectus diuinã eſſentiã adequaret in aſſimilando ipſam compꝛehenderet.t ipſa conceptio
pes eſt perfecta ratio bomims. Mec ille. Ex quo patet ꝙx ratio eſt ipſa conceptio.— t dicendum ꝙ ſicut dicit Doc. Reſpondeo S. Ratio nominis pꝛime in⸗
intellectus eſſet perfecta dei ratio:ſicut aĩal greſſibile bi⸗
rentionaliter acceptaſ.pꝛo eo quod eſt ratio rei eſt ipſa
intentio ſeu conceptio intellectus.quod ſic patet. pꝛmno ſecundum dicta eius in de potentia. q.ya.articulo ſexto
in coꝛpoꝛe: ybi ſie ait. Sicut eſt quedã conceptio intelle⸗
ctus vel ratio cui reſpondet res ipſas que eſt extra aĩſam
ita eſt quedã conceptio vel ratio: cni reſpondet res intel
tra aiam. Ratiõi vero vel conceptui generis aut ſpẽi re⸗ m 3
lecta: ſicut rõm hoiĩs:vel conceptui hois reſpondet res ex

* 4
Lectò. I.
(Huarti
ondet ſolũ res intellecta. Wec ille: vnde pʒ ꝙ pꝛo eodẽ pʒ rõnẽ ⁊ cõceptionẽ ſiue intenuonẽ tẽ contra gen. lbꝛo pꝛimo. co.xʒ · dicit vlterius aũt conſiderandũ eſt ꝙ intel⸗ jectus ꝑ ſpẽm rei foꝛmatus intelligendo foꝛmat in ſeip̃o quãdam intentiõem rei intellecte:que ẽ rò ipſius quam ſigniſicat diffinitio. Mec ille: vnde ppꝙ P eodem habet rõnem:⁊ ipſam intentonẽ. CD ꝛꝰſdẽ pʒ pꝛimo ſniaꝝ di.⁊. q.i.arʒ · Tbi ſic ait. Tnde ſciẽdum ꝙ conceptio ipã intellectꝰtriplr ſe hʒ ad rem qᷓ eſt exir aiam:ſicnt hoc qð ↄcipit᷑ de hoc noie hõ ⁊c· ſucut ſuperiꝰ dem̃ eſt· Ibi ãt ſoquit᷑ de rõnibus noĩum xt ad longl pʒ in ilo articto. ergo rõ idẽẽ ꝙ conceptioꝛſi pꝛime mtentionalit᷑ ſumat. pyẽt rõne. Mamn rõ vt ſupꝛadictum ẽꝓpꝛie diid qð ap⸗ pꝛehendit intellectus de ſigniicatõe alicuiꝰ nois eſtim ſigniicatũ imediatum. Et ſignificatũ ꝓrimunois eſt cõ⸗ ceptio ſiue ↄceptus. At pʒpᷣ ꝑiher· ergo ratio Pptie eſt conceptio iue intẽtio · ¶& Aduertendi ẽ tñ ꝙ ſicut duplex ẽ noie·ſ.pᷣme intentionis ſiue pꝛie impõnis? ſecũde itẽ⸗ tionis ſiue ſcðᷣe unpõnis:ſicut genus ⁊ ſpẽs ⁊c· Ita du⸗ pley eit intẽtio.nam quedã eſt pᷣmaria que ſignificat᷑ per
nomen intentiõis pꝛime:que ·ſ. hʒ immediate fundama
tum in re ſicut conceptio quã ſignificat hoc nomen bomo hʒ imediate fundamẽrũ in re eytra aĩam. Alia? ſecunda/ ria que ſignificatur noie ſcde intentionis que.ſ.non habʒ imediatũ fundamentũ in re: loquimur ãt hic pꝓpꝛieð rõ⸗ ne que dicitur ↄceptio pᷣmaria · Licet ẽt conceptio ſecun⸗ daria dicat᷑ rõ iecũdaria ſiue intentio. Scðaẽ aũt pꝛima intentio ſiue pꝛima ↄceptio pᷣmarins cõceptus quã habe
mus de re. ſcða vero intẽtio eit ſcharius cõceptus: queʒ
„
hẽmꝰ de re· Ex hoc eniʒ ꝙ pꝛimo concipio nãm hois: ꝑ reflexionẽ opationis. Intellectꝰ ſupꝛa ſeipſum concipio
ipan nãm eẽ in pluribꝰ differentibus numero. Et iõ ſibi
gttribuit᷑ nomẽ ſcðe intentiõis.ſ.ſpẽs ex quo pʒꝙ hõ nõ
eſt pꝛima intẽtio: ſed ẽ terminus ſignificãs imediate pꝛi⸗ mã intentiõem. Silr ſpẽs nõ eſt ſcð intentio:ſed eſt ter⸗ minus ſignificãs ſcðᷣam cõceptiõem ſiue intẽtionẽ. vt pʒ in logicabusi qꝛ hoc magis ad logicos pertinet:q; ad phm.iõ pꝛo nũc relinquẽdũ— dðm ep doc. B. loquiur i⸗ Ad pmum dem— ſcis intentionibꝰ rõ ait que attribuit᷑ rei ad extra. Mon eit ſecunda intentio: ſed pꝛima: vt fupꝛadem̃ ẽ. E nde argumẽtũ nullum: qna liter aũt intentio pꝛima ſiue ſcða ſit in intellectu ⁊in re pa tebit in ſequẽtibꝰ. C Ad ſcõm dðm.ꝙ ſi conceptio acci⸗ piatur ſcðe intentionatr:ſilr ⁊ rõ:ſie non pꝛedicatu ð re
necẽt ipſa rò. Si vero accipiatur pꝛie intentionaliter: hoc
eſt dupir: vel in abſtracto:⁊ ſic ẽt non pꝛedicat᷑ de re hõ enim non ipſa ↄceptio velin concreto:⁊ ſic bene pꝛedica
tur · quia homo eſt id quod ↄcipitur.ſ· aĩal rõnale ⁊ẽ id quod ẽ rõ. CAcd teruũ dðm:ꝙ k ipſa conceptio ſit acci⸗
— 2
dens:tñ ſicut ẽ quedam rõ ſubſtãtie: ita ẽ quedã ↄceptio
ſube: nõ ꝙ ipſa conceptio ſit ſuba:ſed qꝛ ꝓximum ſignii catum conceptiõis.ſ.res qð extraẽ ſuba. C Ad vltimnʒ dðm ꝙ dnpiex ẽ ſiitudo rei ad extra: quedãẽ inſoꝛmãs. Ettalis eſt ſpẽs intelligibilis. Alia eſt foꝛmata per opera tionẽ intellectus infoꝛmati per ſpẽm intelligibilẽ. Nt ta⸗ ls ſimilitudo bene eſt ↄceptioque differt a ſpecie intelli gibili quia ſpẽs intelligibilis ẽ pꝛincipium intellectꝰ:ipᷣa conceptio eit magis ſinis ſiue terminis: vt infra patebit i ſequenti articulo. ¶ Tbi ſupra in pho. Mec ſic Se æẽ. —„ ic ꝓceditur. Nidetur
— B ſertum rõ quã ſignificat 1 non ſi ipᷣm verbum coꝛdis. Mam verbum ẽ per opatiõem intellectus foꝛmatumæ impꝛeſ ſum · Et pʒ per doc. S.in de veritatis. q.ꝗ · articulo pꝛi⸗ mo · Sed ipſa conceptio non eſt foꝛmata ab opatione in⸗ tellectus: ſedẽ ip̃amet intellectio. ceptio autẽ ⁊ intelle⸗ ctio vidẽt᷑ idẽ ſignifica· ergo ↄceptio non eſt idẽ qð vbũ TD. ·. Verbhm hzʒ eſſe in perfecta intellectione rei in aetu. Sed conceptio non reſpicit ſemper perfectam itel⸗ lectionem.dum enim aliquis cogitat:concipit aliquid:⁊
Metha.
tamen non foꝛmat adhue verbum igitur idem qð pꝛiꝰ
Cp. Lonceptio enm ab alio oꝛitur:⁊ aliud repñtat oritur eni ab intellectu per ſuum actum:⁊ repꝛeſentat:i
ind.ſ.rem ad extra. Tnde alterius eſt pꝛopago ⁊ ſimili⸗ tudo: ſed verbum eiuſdẽ eſt pꝛopago · ⁊ ſimilitudo: qñ .intellectus intelligit ſe ipſum:oꝛitur ab intellectu ⁊ re pꝛeſentat ipſum inteilectũ: vt dicit doct · S. Inde potẽtia q8 · arꝰ pꝛimo. igitur xẽ. CPD 4· Uerbum non eſt ex⸗ trinfecuin ab ipſo intelligere intellectus:cum ipſe intelle ctus compleri non poſſit ſine verbo: vt dicit doc. V. vbi ſupꝛa.ſed conceptio eſt quoddam extrinſecũ ab ipſa ope⸗ ralione intellectus cum realiter ab eo diſtinguatur: vt ibi
dem pꝛobat. igitur ⁊c. Cy verbum dicit quai ver⸗
berans aeerem:ſed conceptio non di vᷣm illã rõnem.igi
tur non ſůt omnino idem · CP õ Verbuʒ ẽqð ſigni⸗
cat agere aut pattialias ipſum verbum non eẽt conceptio
quod ẽ contra pꝛedicta. igitur zẽ.CP 7. Aerbum eſt
foꝛmale pꝛedicatum ꝓpõnis vt p pꝛimo peribier. Sʒ xeg. g
conceptio non eſt pꝛedicatum pꝛincipale in oĩone · Lum ſit nomen.igitur ⁊c̃. C Sed contra eſt doc. S.in pluribꝰ locis preſertim contra gentil libꝛo pꝛimo cãp. Fʒ. vbi ſic dicit. ec autem intentio intellecta cum ſit quaſi termi⸗ nns intclligibilis operationis:ẽ aliud ab ipl ſpẽ intelligi
bili: que facit intellectum in actu:quã opʒ conſiderari: vt
—
intelligibilis operationis pꝛincipiũ:lʒ vtrunqʒ ſit rei ad
extra:ſimilitudo.hec ille·ſedterminus intelligibilis ope
rationis dicitur ipſum verbũ v ſtatim patebit.igit᷑ ⁊c. CP· ⁊.Rõ eſt idem ꝙ conceptio: ſed cohceptus dicit verbum vt pʒper doc. S. in quodlibetis quoli.y.q 20 arꝰ pꝛimo ad vitimum vbi ſic dicit: ꝙ cum verbus ſit cõ ceptus mentis:nihil qð contradictionem umplicat vᷣbuʒ dici pot:quia non cadit in conceptu mentis · Tlt pꝛobat ꝓmetapßice. Mec ille idẽ dicit in de potentiã. ar ʒ. CDDoc. S. in quodlibetis quodlibeto. 4q. 40. aro.io.in coꝛpoꝛe:ſic ait verbum intellectus noſtrinbil aliud eſt quẽ quedam conceptio actualis noſtre noticie. Lum enim id quod ſcimus actu conſidcrando cõcipiumꝰ. Poc verbum noſtri intellectus eſt:⁊ hoc eſt qð verbo erteriori ſignificamꝰ. Mec ille relinquit᷑ ergo ꝙ xceptio ſit idem qð verbum. Lum ergo ranò ſit idẽ qð cõceplo ſtquiturꝙ ratio ſit idem verbum. — dðm ꝙ conceptio ſiue intẽtio. Reſpondeo rõ ⁊— idem ſunt ſcõmn rem:łʒ differant ðᷣm rõnem · NMꝛo cuius declaratiõe ſcidũẽ pᷣotm doc. S.ĩ de potentia.q.3. ar pꝛimoicol⸗ poꝛe:ꝙ intellectus ñ intelligendo ad quatuo: põt hẽre. Oꝛdinẽ.ſ.ad rem que intelligitur ad ſpẽm mtelligbile qua fit intelleetũs in actu:⁊ ad ſuum intelligere:? ad cõ⸗ ceptionem intellectus: que quidem conceptioa trib ꝰpꝛe dictis differt a re quidem intellecta: quia res intellecta ẽ interdum extra intellectum. Conceptio autẽ intellecus non eſt niſi in intellectu:⁊ iterum conceptioĩtellectus oꝛ dinatur ad rem ſicut ad finem.¶dꝛopter hoc eni intel lectus conceptionem in ſe foꝛmat:vt rem intellectam co
gnoſcat. Differt autẽ a ſpẽ intelligibili WMam ſpẽs intel⸗
iigivilis qua t intellectus ĩ actu: conſideraiur x pncpu actionis intellectus cum omne agens agat fᷣm ꝙ ẽidn
actu autem ſit per aliquam foꝛmam quã opʒ eẽ actionis
pncipinm. Differt autem ab actione intellectus: qu. dicta conſideratur vt terminus actionis:⁊ quaſi quoòd
ꝓ ipſam conſtitutii. Intellectus enim ſua auctoꝛitate foꝛ mat rei diftõnem vei ẽt ꝓpõnem affirmatiuam vel neg tinã. Iec ãt ↄceptio ĩ nobis ꝓpꝛie dĩ verbũ. hec ille 0 ꝓbat ꝑ hoc qð ſubdit. Mam verbuʒ ẽ ꝓpꝛie id in nobis quod verbo exterioꝛi ſignificat᷑ · nam voꝝ eyteri neq
ſgnificat ipſum intellectũ:neqʒ ſpẽm intelligibilẽ. neque actũ intellectus.ſed intellectus ↄceptionẽ qua medi⸗ fertur ad rem hec ibidẽ. Sic ergo ᷣm doc. S.concepto ꝓpꝛie in nobis eſt verbũ. Lů igitur rõ ⁊ intẽtio ſint ide qð cõceptio: vtꝓbatũẽ in alio articulo: relinquit᷑ ꝙ oi tila ſint idẽ qð verbũ m rem: differunt tñ fᷣm dinerſos
modos ſignificandi:vt manifeſtũ ẽconderniyci
*.
telib nen in jnelec ydri ſen tity poůs mn eurn ſuni uupe ouio leus vllip utſ ciesi woa hidi Ahr ein vh ein nn tet nuſi Mtpert unhis geig n Suan iuh 1 wwm dum unh

W
— W X
2 —
W W
W S
30 de anima.vna quidẽ que vocatur indiuiſibilium intel
num ſunplicẽ ᷣm vero ꝑ oionem. Manifeſtum eſt aũt
* S
Queſtio
ſi dicatur ꝙ doe. S.̃riũ dicit in pꝛio ſnĩaꝝ di 27.g. 2* ar ti.⁊ In coꝛpoꝛe vbi dicit ꝙ cõceptio intellect? vłt᷑ ope⸗ ratio que eſt ĩtelligere:vel ẽ ſpẽs ipſa itellecta. Vnde ſic ait. Si querat quid ſit illud verbum dem̃ quo aliqs ſibi loquit᷑: nõ inuenitur eẽ niſi ↄceptio intellectus. Lõceptio aũt intellectus ẽ vl operatio ipſa que eſt ĩtelligere:vl ſpe cies que ẽ ſimilitudo rei intellecte. Idẽ videtur dicere ĩ quolibetis.yv ar.⁊. Abi dicit ꝙ verbum põt dici ſpe⸗ cies vel foꝛma itelligilis. Cum ẽrgo conceptio nõ ſit fpe cies relinquitur ꝙ ↄceptio nõ ſit verbum: Et qꝛ rõ ẽ idẽ quod cõceptio:ſequit᷑ ꝙ rõ nõ ſit idẽ qð verbuʒ. Ad hoc reſpõdet doc. G.ibidẽ ꝙ quãuis verbum poſſit dici foꝛ ma vel ſpẽs itelligibilis nõ ꝗdẽ infoꝛmãs de qua pꝛoce⸗ dit obiectio: ſed ſicut per intẽllectum ↄſtituta: pꝛout foꝛ⸗ maartiſ. quã intellectus adinuenit dicit quedam ſpẽs i telligibilis. Mnde ibidem ſic ait ꝙ ᷣm Ing.i.de trini tate verbum coꝛdis ĩportat quoddam ꝓcedẽès a mẽte ſiue
ab intellectu aligd inquãtum ẽ cõſtitutũ per operationeʒ
intellectus:ẽ autẽ duplex operatio itellectus ᷣm phm in
Beptima
impõnem ꝑ pꝛius vocale vbum dicit verbum:qᷓ; vbuʒ interius: quãuis vbum interius ſit nãliter pꝛius. ¶ Ad uertendũ eſt vlteriꝰ zo ꝙ neceñitas ponendi in nob tri⸗ plex vbum.ſ. mentis vocis.⁊ qð hʒ imaginationem vo cis pᷣm doc. S.in pꝛio ſnĩaꝝ di.⁊ÿ.q.⁊dar.pꝛimo in coꝛ⸗ poꝛe. Et iſta ꝙ cumn locntio nf̃a ſit quedã coꝛpalis opera tio. Opʒ ꝙ ad ipſam conenrrant oĩa que ad oẽm motuʒ coꝛpoꝛalem exiguntur· opʒ ãt adhoc ꝙ ſit motus coꝛ po⸗ rãlis hois vt hoĩs ꝗ.ſ.ẽ ꝑdeliberationem: pꝛĩo ꝙ pꝛoce dat deliberatio ⁊ inudicium in parte intellectina· Sed qꝛ intellectꝰ eſt vlium · opationes vero ſingularium.Eit d in tertio de aia.ideo ſcdo opʒ eſſe quõdã virtuteʒ paticu larẽ que app̃hendat pticularem intentionẽ rei ciſca quaʒ ẽ opatio.Et ʒo opʒ ꝙ ſequatur motꝰin corpoꝛe ꝑ vtutes motiuas affixas neruis: vt quaſi videat᷑ eẽ quidã ſillogiſ mus cuins in parte intellectiua hẽatur maioꝛ:⁊ in ꝑte ſenſitiua minoꝛ pticularis: deinde ſequat᷑ quaſi ↄcld ope rationis ꝑticularis ꝑ vtutem motiuã impatam. Ipſa.n. opatio ſe hʒ in opabilibus:ſicut ↄclo in ſpeculatiuis: vt pʒ 7 ethicoꝝ. Si ergo accipiat᷑ locutio vᷣm g eſt in par⸗ te intellectiua ti ſic eſt verbũ coꝛdis qð ẽt ab alijs dicit᷑ verbumn rei qð eſt ĩmediata ſilitudo ipfius rei ⁊ a dama ſceno dicit᷑ ꝙ eſt nãlis intellectꝰ motꝰvelut lux eiꝰ ⁊ ſplẽ doꝛ ⁊ ab auguſtio dã vbũ aie eſt inq;tum 7ᷣm aũt g eſtĩ imaginatione:qñ.ſ.quis imaginatur voces ꝗbꝰ intellus ↄceptũ verbũ ꝓferre valeat:ſic eſt vbũ ꝙ pʒ imagina⸗ tionem vocis:qð ab alijs dicit᷑ vbum ſpẽi vocis ⁊ ada maſceno dã ybũ in coꝛde cogitatũ: ⁊ ab anguſtino dicit᷑ vbum cum ſyllabis cogitatum ſm aũt ꝙ iam eſt in coꝛ poꝛe actiõe per motũ lingue ⁊ alioꝝ co:ꝛpoꝛalium inſtru mentoꝛun: dã vbum vocis ⁊ a damaſceno vbum ꝙ eſt angls.i.nuncius.intellectus ⁊ ab auguſtino verbũ cum ſrllabis enunciatum: hec ille foꝛma. CAduertendum eſt inſup ꝰ ßᷣm doct.. in de veritate vbi ſupꝛa ar.20 ĩ coꝛpoꝛe ꝙ verbum intellectꝰ duo hʒ in nobis de ſua re .ꝙ eſt intellectũ ꝑ ſe:⁊ ꝙ eſt ab alio expꝛeſſuʒ. dicit.n. ibidem g verbũ intellectus nr̃i ẽ id ad qð termiat ope ratio intellectus noſtri qð eſt ipſum inteilectũ qð dicit
igentia: per quã intellectꝰ foꝛmat in ſeipſo diffõnem vel cõceptum alicuius icomplexi. Alia ẽ oꝑatio intellectꝰcõ⸗ ponẽtis ⁊ diuidentis:ᷣm quã foꝛmat enunciatiõem. Et vtrunqʒ iſtoꝝ per operatiõem intellectus ↄſtitutoꝛuʒ vo catur verbũ coꝛdis quoꝝ pꝛunum ſigniſicatur per termi
ꝙ oĩs operatio itellectus ꝓcedit ab eo ᷣm ꝙ ẽ factus in actu per ſpẽm intelligibilem:qꝛ nihil opatur niſi m ꝙpẽ in actu· vnde neceſſe ẽ ꝙ ſpẽs intelligibiiis q̃ ẽ pꝛicipium opariohis differat a verbo coꝛdis quod ꝑ opationẽ intel lectus foꝛmatuꝛ: quãuis ipm verbum poſſtt dici foꝛma: vel ſpẽs intelligilis: ſed ſicut per itellectum cõſtituta:pꝛo ut foꝛma artis quã adiuẽit intellectus.dicitur quedã lpe cies intelligibilis. hec ile. Que comcidunt enʒ pꝛedictis quo ad partẽ. Ex qbus pʒ concoꝛ:dãtia dictoꝝs doc S. Si diligẽter deã eius conſiderẽtur. ¶ Et ſi vlterius di⸗ catur verbum eſt id qð ẽ per ſe intellectum: vt dicit doc. S. in de potẽtia.q.q· ar.ÿ.in coꝛpoꝛe. ed id qð ẽper ſe intellectum ẽ res ad extra. Res enĩ ad extra dicitur id qð intelligit᷑.igitur ſi vᷣbum ẽ res ad eytra vt ꝓbatum ẽ: relinqtur ꝙ conceptio non ſit idẽ quod verbum ⁊ percõ ſequẽs neqʒ rõ. ¶ icẽdum ꝙ res ad extra non ẽ id qð per ſe eſt intellectum.cum qqʒ ſit intellecta in potentia tñ:ſed id quod ẽ per ſe inteilectũ eit id qð intellectꝰ foꝛ⸗ mat per ſnam opationẽ.vnde ibidẽ dicit que coincidunt cum his que dcã ſunt vbi ait de rõne eiꝰ quod ẽ intelli⸗ gere ẽꝙ ſit itelligens ⁊ intellectum.id ãt quodẽ per ſe in lellectum nõẽ res illa cuins noticia pꝑ intellectũ hẽt᷑: cuʒ illa qñqʒ ſit ĩtellecta in potẽtia tiñ:⁊ ſit extra intelligentẽ. Sicut cum hãõ intelligit res můles: vt lapidẽ vel alal aut aliquid hmõi cum tñ opoꝛteat ꝙ intellectum ſit intelligẽ te ⁊ vnum ců ipſo. Meqʒ ẽt intellectum per ſe ẽ ſimilitu do rei intellecte ꝑ quã infoꝛmatur intellectus ad itelligẽ 5 dum. Intellecius eni non põt intelligere niſ?ʒ ꝙ ſit actu ↄceptio intelis ſine ſit ↄceptio ſignabilis per vocẽ icom ꝑ hanc ſimilitidinẽ ſicut nihil aliud põt opari vᷣm ꝙœ eſt plexã vt accidit quãdo intellectus foꝛmat quiditatẽ rerũ in potẽtia: ſed ᷣm ꝙ ſit ꝑ aliã foꝛmã Mec igit᷑ ſititudo ſue ꝑvocem ↄplex qð accidit qñ intellectus cõponit ⁊ ſe hʒ ĩ intelligẽdo ſicut itelligẽdi pᷣncinvt caloꝛẽ pncipiũ diuidit. Sẽ aũt intellectũ in nobis ẽ aliquid realr pꝛogre calefactionis nõ ſicut intelligendi terminus. hoc ergo eſt diens ab altero vłſicut pꝛogrediũt᷑ a pꝛincipijs concepti primo ⁊ per ſe intellectũ: quod intellectus in ſeipſo con ones concluſionis: vel ſicut conceptiones quiditatis rerũ cipit de re itellecta:ſiue id ſit diffõ: ſiue aliqua enunciatio poſterioꝝ a qditatibus pᷣoꝛum: vel ſaltem ſicut cõceptio yᷣm ꝙ ponũtur due opationes intellectus in ʒo de anima actualis pgredit᷑ ab actuali cognitione:⁊ hoc videt᷑ ve Moc ãt ſic ab intellectu ↄceptũ dr̃ verbum m̃entis. Moc rum eẽ de oĩ qð a nobis intelligit᷑:ſine ꝓcr eẽntiam itel enim eſt qð ſignificat ꝑ vocẽ nõ enim vox exterioꝛ ſigni ligat᷑ ſiue ꝑ ſilitudinem Ipſa enĩ conceptio ẽ etfectꝰaci? ſicat ipᷣm itellectũ: ant foꝛmã ipſius itelligibilẽ: aut ipm intelligendi: vnde ẽt qñ inẽs intelligit ſeipſam eius con intelligere.ſed cõceptum intellectꝰ quo mediante ſigniñ ceptio nõ ẽ ipſfa mẽs: ſed aligd expꝛeſſũ a noticia mentis. cat IE yt cum dico homo vłhõẽ aial. Et qᷓᷓtũ ad hĩ dif Ita ergo verbũ intellus in nobis duo bʒ de ſua rone.ſ⸗ fert vtꝝ itells itelligat ſe vritelligat alið a ſe ſie n.ij itelli ꝙ eſt intellin:⁊ qð ẽ ab alio expꝛeſſum:hec ille ex qbus git aliða ſe foꝛmat ↄceptũ illiꝰ rei qð voce ſigñat᷑ ita cũ ẽt pʒ formalr qð conceptio ꝓpꝛie vbum di. itelligit ſe ipʒ foꝛmat cõceptũ ſui qð ẽt voce p̃t erpꝛiere. ZAcd imum ergo dõm.ꝙ cõceptio poteſt hec ille. Ex quibus pʒ ẽt ꝙ ðᷣm doc. S. opʒ dicere ꝙ cõ P dici duplr.vno mõ actiue: vt deſcẽdit ab illo verbo cõcipio. Et ſie cõceptiovocat᷑ ope
ceptio ſiue ꝑſe ↄceptum ãut intellectum ſi iꝗẽ qð vbůñ. E CSed pꝛo declaratione vbi aduertendum eit ſcðo ðᷣm ratio ipſius intellectꝰ. Alio mõ accipitur paſinepꝛo eo m 4
doec. S. inde veritate:q.ꝙq ar.i.In coꝛpoꝛe ꝙ ſicut in ar tifice tria conſideramus.ſ.finem artiſicij ⁊ eremplar ipſi us ⁊ pſun artificiũ iã ꝓductum.itaẽt in loquẽte tripler verbũ repꝑitur.ſ.id qð per intellectum cõcipit᷑ ad quod ſigniſicãdũ vᷣbum exterius ꝓfentur:⁊ hoc eſt vbuʒ coꝛ⸗ dis voce pꝛolatũ. Item exemplar exterioꝛis verbi: ⁊ dicit vbũ intellectꝰquod habʒ imaginatiõem vocis Et vbum exterius expꝛeſſum qð dicif᷑ vbum.⁊ ſicut in ar⸗ tifice pꝛecedit mtentio finis ⁊ deinde ſequitur excogitatio foꝛme artificiati ⁊ vltuno artificiatũ in eſſe pꝛoducit᷑.ita vbum coꝛdis in loquente eſt pꝛus vbo qð habʒ imagt⸗ natiõem vocis. Et poſtremũ eſt vbum vocis. Mec ile quod intelligendũ ẽ de pnoꝛitate nature:qꝛ vt ipfe ibidẽ in capite articuli pꝛobat.qꝛ cum vbũ exterius ſit nobis magis notũ:qꝛ eſt ſenſibile: quã vᷣbum interius ðʒ noiĩs
Lectio46.
Pec.3?

Quarti
J. qð cõcipitur. Et hoe mõ id qð ꝑ ſe cõcipitur di ipſu verbũ:a nõ opatio ipſiꝰ intells:niſi accipiẽdo opatoneʒ p opato · C Ad ꝛmn dðm ꝙg ↄceptio ſicut ⁊ vbũ cõſiſtit ĩ perfecta intellectiõe ipſiꝰ intells i;tum actuẽ id quod pſe intelligit᷑. qñ ãt aligd ipfecte ſuſcipit᷑ in itellectu: ma⸗ gis intells di ipᷣm ↄſidẽrare q; concipere · CEt ſi dicatur verbũẽ id quod; ſeẽ itellectu vt dcm̃ẽ. BSed cõceptio ẽ iq quo aliqd itelligit᷑: vt dicit doct· S. in de vitate vbi ſupꝛa: ¶ Sed dõmẽ m doc. S.ibidẽ ad 3n:ꝙ conceb⸗ tio intellect?ẽ media inter intellectũ ⁊ rẽ intellectã: qꝛ ed mediãte opatio intellectus ptingit ad rẽ. Et ideo concep tio intellectus nõ ſolũ ẽ id quod intellectũ ẽtſed ẽt id quo res itelligit᷑: lʒ poſſit dici res ipſa ⁊ conceptio intellectus pec ille.&t ſiir dõm ẽ de verbo · vñ dicit doc. S · in quo⸗ libens quolibeto 7.q. r.2“ ad pꝛimũ: ꝙ intellectus intelligit aliquo duplr. vnd mnõ foꝛmalr. Et ſic intelligit ſpẽ intelligibili qua fit ĩ actu. Alio mõ ſicut inſtro quò vi tnr ad aligd intelligẽdũ. t hoc mõ verbo intelligit quiꝰ foꝛmat vᷣbũ vt intelligat rem. Vec ille· CAd z dðm: ꝙ q intellectus intelligit aliquid aliud a ſe:tũc ſicut ver pum alteriꝰ eſt ꝓpago ⁊ alterius ſimilitudo:ſilr ⁊ conc? ptio: quãdo aũt intelligit inrellect? ſeip̃m:tunc vbuz ſilr ⁊ conceptio einſdem ẽ ſimilitudo ⁊ ꝓpago: vt dicit; doc⸗ S. inde potẽtia.q.ð ar. pꝛimo. In coꝛpoꝛe. CAd q dõm ꝙ ſicut vbũ nõ dĩ extrinſecũ ab ipſa opatione intel lectus quãuis mñ differat ab ea:ita nec oceptio · Et lʒ nul⸗ lum diſtinctũ ſit eẽntiale alicuiꝰ ꝓtinet tñ ad diſtinctioneʒ weciſicã ⁊ entitate in his que capiũt ſpẽm ab obiectis v
⸗
aterminis ſicut actio. D igitur actio intellectus comple tur ⁊ terminat᷑ in ipſa cõceptiõe ⁊ in ipſo verbo.ideo d? ibidẽ ꝙ verbũ non ẽ extrinſecumn ab opatione intellectus ſicut nec terminus motus a motu CAd qntũ dicẽduʒ ꝙ k ᷣm imponẽ noiĩs exparte iponẽtis. hoc nomẽ vᷣbũ ipo ſitũ ſit a vᷣberatiõe vei ab actu:nõ ti ex parte rei impoſi⸗ te· vi nõ opʒ ꝙ illud ſigniſicet:ſed illud loco cuiꝰ ĩpone⸗ vat᷑ id expte iponẽtis: vt in de vᷣitate. vbi fupꝛã doct. S. dicit ⁊ ĩ pꝛio ſniaꝝ di.37· q⁊. ar. 1.Et ſi dicat᷑ vbũ ex ꝑte rei ipoſite ẽ noticia mẽtis· ſ noticia mentis ẽ hitus vlact? ip̃a vᷣo ↄceptio nec ẽ hitꝰ nec actꝰ ſicut dem̃ ẽ.igit᷑ nõ ſunt idẽ. C Ad poe rñdit doc. B. ĩ pꝛia pte· q.4. ar· pꝛĩo ad 2m vbi ſic dicit. Lů dicit᷑ ꝙ vᷣbuzʒ ẽ noticia nõ accipit᷑ pꝛo actn itellectꝰ cognoſcẽtis vel ꝓ aliquo eiꝰ hitu: ſʒ ꝓ eo qð iteliectꝰ ↄcipit cognoſcẽdo. ille:vñ cõceptio erit vbum EAd ſextũ dðᷣm ꝙ vbũ põt accipi duplr. vno mõ grã⸗ maticali: vt ẽ ꝑs oĩonis diſticta ab alijs. ⁊ ſic ↄceptio nõ ſpẽ vᷣhũ. Alio mõ accipit᷑ ꝓeo qð itellecto ↄcipit cogno ſcẽdo ⁊ expᷣmit. ⁊ ſi accipit᷑ ßᷣ vbũ⸗ Et ſi dicat᷑ id ẽ vᷣbũ qð vᷣbo efficit᷑ ſie cũ di:h ẽ vbũ regis:⁊ tñ concepti o nõ ẽhmõi.gꝰ cc. CAd ho dðm ꝙ ſicut ipꝛopᷣe id vbũ dici tur:ita dã ⁊ ↄceptio: vñ aduertẽdũ ẽ pᷣm doc. B. in pria ꝑte vbi ſupꝛa ꝙ vbů duplr accipit᷑ vno modo ꝓpe ·alio mõ figuratiue accipit᷑ aũt figurat ine qñ dã ybũ id quod vbo ↄplet᷑ vel efficit᷑ ſicut dem̃ ẽ ſupꝛa vᷣbũ mentis vᷣbũ imaginis ⁊ verbũ vocis · hec ile ʒ nõ foꝛmaliter. CAd vltimuui pʒ ſolutio ex dictis. ¶ Nbi ſupꝛa in doc. S ⁊ pho.
3 0 ſep quã nomẽ ſignificat ñ
ſitĩ re extra aiam.mã rõ idẽ ẽ ꝑ ↄceptio:ſicut e deeſ ↄceptio ẽ in aĩa ſubieciie cu ſit
accñs foꝛmtũ ꝑ opatiðeʒ ĩmanẽtẽ ab intellcũ.genonẽ in re eytra aĩam. Et ſi nõ dʒ attribui re ad extra.& S di⸗ cebat ꝙ illa rõ ſiue ↄceptio attribuit᷑ rei qꝛ fundamenta liter eſt inre ᷣm quãdã coꝛꝛidentiã. C Kõtra ſi hoc ſuffi ceret vt rqͥ attribueret᷑ ei fꝙ hʒ fũdamẽtũ in re:ſeq̃ret ẽt ꝙ cõceptio ſcða ſiue itẽtiõe ſche attribnerẽt᷑ rei ad exr⸗ tra cũ hẽant fũdam̃tũ ĩ re qð ẽʒ ſupꝛadcã.ig ac̃. CP ·
0 5 fi ieaſa 5——„ xectio. paſſiões aie ſũtĩ aia:x tp 3o ethycoꝝ:ſʒ rõnes noium ũt pa ſones aĩe: vt pʒ pᷣꝰ piher.go ſůt in ania ⁊ cũ idem
accñs numeronõ poſit eẽ ĩ diuerſis ſegt᷑ ꝙ nõ ſunt in re extra aiaʒ. CP · 30 ſi rõnes eẽnt ĩ re extra aĩam:ſeqͥret᷑ ꝙ
ſecluſa qcũqʒ opatiõe itells ẽt remaneret ßʒ rõ cum ſit cõ
timũ ie ꝓceditur. vr̃ ꝙ rõ
Metha.
eeptio foꝛmata ab intellcũ ꝑ ſuã opatiõe actualẽ nõ põt eẽ in re ſecluſa opatie itells.igẽ xc. CP 40. Pi rõnes eẽnt ĩ rebꝰ ᷣm coꝛreſpõdẽtiã vt doc. B.inuit inde poq. pꝛia ar.pᷣoꝛ ⁊ in pꝛimo ſniaꝝ di.⁊ ar.20.4 in alijs locis q; pluribꝰſeq̃ret ꝙ nõ eẽt diiareꝝ creataꝝ⁊ rõnũ que at⸗ tribnunt᷑ deoqᷓ;tũ ad hoc.ſ.qᷓ;ᷓntũ ad coꝛrñdẽtiã: led hoc ẽ falſum qꝛ rõnes qᷓ attribuũt᷑ deo nõ repñtant ꝑfecte ip̃ʒ deũ ß rõnes q̃ atribuunt᷑ rebꝰ creatis repitant perfecte rẽ creatam. pʒ tñ ↄñia: qꝛ rõnes attribunnt᷑ deo ꝑpꝑhoc ꝙ aligd ẽ ĩ deo qð coꝛrñdet oibꝰ ꝑfectiõwbꝰ attributalibꝰ. xt pʒ per doc. B. vbi ſupꝛa igit᷑ rõ nõ dʒ attribui rei ad extra. C Sʒð ẽ doc · S.ĩ pꝛimo ſnĩaꝝ di.⁊.q.I.ar.z· vbi ſic ait. Tñ pʒ ꝙ rõ dĩ eẽ in re;tum ſignifcatuʒ noĩis cui accidit eẽ rõnem eit in re:⁊ hoc cotingit ꝓe qñ ↄceptio intellectus eſt ſilitudo rei. hec ille. Ides ibidẽ dicit ꝑ rõ dĩ eẽ in re inqᷓ;tum in re extra aĩam eſt aliqd ꝙ ridet cõ ceptui aĩe ſicut ſignatũ W b 4 dðm ꝙ rõ põt dupl accipi ſi Reſpondeo cut ſupꝛadem̃ eſt · Vno— ſede intẽtionalr ⁊ ſie mãifeſtũ eſt ꝙ eit in ai: qꝛ ſce inẽ tiões nõ attribnũt᷑ rei ad extra. Nit ſic niſi ßᷣnꝙ hit eẽ in intellectu.alio modo accipit vꝛie iutentionaliter⁊ tunc ipᷣam eẽ in aligbꝰ põt itelligi duplr. vno mã formalr ⁊ ſubiectiue. Et ſic eit ĩ intellectu: vt ꝓbant rõnes añ in con trariũ adducte. Aiio mõ fundamẽtaliter ⁊ ᷣm coꝛñden⸗ tiam.⁊ ſic eſt in re extra aĩam vᷣm ꝙ pꝓbat doct. S in de potentia.q.7.ar. ß · in coꝛpore. Mam ſi nõ eẽt aliquid in re extra qð coꝛreſ pondẽt pᷣdictis conceptiõwꝰ ſiue rõmi⸗ bus per viã filitudinis·nõ eẽnt ve ↄceptões:ſed vere cõ cipimus de hoie ꝙ eit aĩal rõnale: ⁊ ſic de alijs rebus. ergo pꝛedicte rõnes ſunt in rebus ad extra fundamentali ter. CD·⁊ quandocũqʒ intellectus per ſuã foꝛmam in⸗ telligibilem alicui rei aſilat:tũc id qð concipit s enunci at vm illã ſpẽm intelligibilem verificatur de re illa cui per ſpẽm ſuam ſimilatur. Mã ſcia eſt aſſimilatio mntelle⸗ ctus ad rem ſcitã. itellectꝰ ãt noſter informatꝰ ſpẽbus in/ telligibilibus amimilatur rei ad extra.ergo illa que intel lectus illarum perfectionibus infoꝛmatus de re cogitat vel enũciat ſunt vere in re ad extra que hmõiſ peciebus coꝛꝛeſpondet. hec doc.. ſupꝛa inde potentia ar.J.icoꝛ⸗ poꝛe. Idem tãgit.q.i. ar. i.ad ir dicens ꝙ diuerſis rõ⸗ nibꝰ coꝛꝛeſpõdet aliqd in re diuina.ſ.vnum⁊ idez qꝛ rẽ ſimpliciſimã que deus eſt pp eius incõpꝛehẽ ſibilitaten intellectus n cogitur diuerſis foꝛmis repñtare⁊ ita iſte diuerſe ſoꝛme:quas de deo concipit intellecius ſt ades in deo ſicut in cã vitatis inqᷓ;tum ipſa res que deꝰẽ rep⸗ ſentabilis ẽ ꝑ oœẽs iſtas foꝛmas: ſũt tñ in intellcũ nño ſicut in ſubiectio. hec ile. Idem innit doct. G.i pꝛio ſiaruʒ di.⁊.q.i.tr.z· ad 4 m. vbi ſic ait ꝙ rõ hois nõ dicit eẽ i poie qjñ res qdã in ipſoꝛſʒ eſt ſicut ĩ ſubo ĩ itellectu: ⁊ eſt in poie ſicut ĩco qð pꝛeſtat fulciituʒ ipſius vutati. ec ille · De diuerſitate ãt rõuuʒ attributali in diuinis. c5 illiꝰ diuerſitatibꝰ ptinet ad theologos.iõ ꝓ nũc ſn ig̃ dõm ꝙ coceptioſicut ã 1o Ad pmum ſůt ĩaĩa ſicut in jubo:ſᷓ ſun in re extra aiam ſicut ĩ fũdam̃to. CAd dðm:ꝙ ſede in⸗ tentiõis nõ fundat᷑ ſup re extra aĩam m ꝓpꝛium ee qẽ hit in aĩa: ideo non dicunt᷑ eſſe nec ſubine nec fundamẽ⸗ taliter ĩ re extra aiam:ſed in aĩa: quia ꝓximumn ſundamẽ tñ eaꝝ eſt opatio ĩtellectus:⁊ remotũẽ res ad extra Ee tñ qð hʒ in itellectu: vnde nonẽ ſimile. CAd 3n dömſi cut ad pꝛin. C Ap 4n dðm cõſequẽtia qꝛ ſint in re ex⸗ tra aninam fundamentaliter ⁊;ᷣm coꝛꝛeſpondentiã ſunt tamen in intellectu ſubiectine ⁊ foꝛmaliter: ideo non re⸗
manẽt foꝛmaliter ſecluſa operatione intellectus. M vltinum dicẽdum g non eſt diia inter rationes que E tribuuntur rebus creatis:⁊ que attribuuntur deo qᷓ;tuln ad exiſtentiam: quia oẽs ſunt in aĩa vt in ſubo ſient dicu eſt: ſed eſt diia in hoe:ꝙ ille rationes que atribuuntur deoꝛnon pfecte pñt repjñtare dininã cẽntiam ſed rones que attribuũt᷑ rebꝰ creatis ſaltem coꝛpalibus půt pfecte eas reptareꝛſicut ſupꝛa expoſitum eſt. c w
01
on ſolb fch pb vn yern ulera ſech Cd cumi ibice Noſi luk bnh regua erüſ deſen ntqt tum dt wſc) trpi ſmpl donj Cp dun indete ſenöt ercol ÿi dize in mo ſre 11 (Su ſndt ſnti i eſte oſte
e sqhicht un
gt

mfnphu Ne. Uminin uas cnipt cneMisi rutiint ardes um nsyn uicuchan mmim Nctuin mm umdu Auda andumlwi au dot⸗ bnsinn⸗ dngime ezcbib⸗ du voh
un h Mih
C in oufh
MQAueſtio ¶Ipi in pho. Mos aũt ad hanc Wue 4ð., Fr —, ic pꝛocedit. Tide 3 octauum ꝙ nihil ſit determi⸗ 3 nate verũ in rebus:⁊ hoc rationibꝰ antiquoꝝ pb Mam gbuſdã hoibus videt᷑ dulce: qð alijs videt amaruʒ:⁊ multa aĩalia ↄtraria iudicãt de ſen ſibilibꝰ nobis. Id.n.qðᷓ videt᷑ ſapidum aſino:mali ſapo ris ab hoĩe iudicat᷑. Similiter idem homo in diuerſis tpibꝰ diuerſimode iudicat de ſenſibilibꝰ.quod.n.nũc ſi 5 bi videt᷑ dulce:poſtea videt᷑ ſibi amaxꝝ. Sed nõ põt aſſi⸗ gnari rõ certa per quã ſit manifeſtuʒ que opinio iſtoꝝ ſit verataut que ſit falſa: ꝙ nõ magis vna vider᷑ vni qᷓ; alteri altera ergo opoꝛtet ꝙ nihil ſit determinate verum: vel ſi ſie opʒ ꝙ ꝗcqd apparet ſit veruʒ · qð poſtea impꝛobabit᷑. Dꝛ· Lognitionẽ. n. rerũ accipimꝰ per ſenſuʒ. Judi/ cium auteʒ ſenſus nõ eſt certuʒ:cuʒ nõ ſemp eodẽ inodo indicet. vnde nulla certitudo videt nobis eſſe de rebꝰ: x poſſimꝰ dicẽ ꝙ hec opinio eſt determiate vera:⁊ alia falſa. Et ſic nhil eſt yex determinate. e due rõnes pꝛo⸗ bant ꝙ gcqd appet ſit verũ. CSi dicat᷑ ꝙ põt darialiqj regula per qnã diſtingui poterit inter pᷣrias opiniones qᷓ earũ ſit vera: vtvidelicet dicamꝰ ꝙ illud iudiciũ eſt vex de ſenſibilibꝰqð dant ſani non qð egrotantes.⁊ de vitate hoc eſt vex iudiciũ qð dant ſapientes ⁊ intelligẽtes:non vũt qð dant ſtulti ⁊ inſipiẽtes. CLontra. Judiciũ.n.cer⸗ tum de veritate ſumi nõ põt ex multitudine ⁊ pancitate vł ſic dicat᷑ verũ quod multis videtur:⁊ falſuʒ qð vide⸗ tur paucis. Ium qñqʒ id qð eſt pluribꝰ opinabile nõ ſit ſunpł verũ: ſed ſapiẽtia ⁊ ſtulticia ſiue ſanitas ⁊ egritu⸗ do nõ v differre niſi ðʒ miltitudinẽ ⁊ paucitatẽ.igit ⁊c. ¶P ꝛ. Eſſe reruʒ ſenſibiliũ nõ eſt determinatũ: ſed ad dinerſa ſe hʒ. Mam in rebꝰ ſenſibilibꝰ multum eſt de nã indeterminati ⁊ infiniti: qꝛ in eis eſt mã que qjntũ eſt de ſe nõ terminat ad vnñ:ſed eſt in po ad multas foꝛmas. ergo nõ ingerũt ſenſibilibꝰ determinatã cognitionẽ: ⁊ ꝑ ↄs in rebꝰ nihil eſt determinate vexꝛcuʒ nõ videant᷑ eẽ alia entia a ſenſibilibꝰ. ¶P ʒ. Oĩa ſenſibilia vident᷑ eſſe in motn:ſed de eoqð mouet᷑ mhil vexꝝ dicit inqntũ mu tatur:qꝛ qð mutat᷑ ab albedine in nigredinẽ nec eſt albũ neqʒ nigrũ.ergo in rebꝰ nõ erit aligd determinate vexꝝ. CSed ↄtra eſt ꝓhus in lia dicẽs. os aũt ad hanc qõ⸗ nem dicemꝰꝛqꝛ pmutans qñ ꝑmutat hʒ qndã in eis ve⸗ ram röneʒ nõ eſtimari eſſe. Et qdeʒ eit dubitatiſimum. abijciẽs. n. hʒ aligd qð abijcit:⁊ eiꝰ qð ſit iam neceſſe ali quid eſſe oĩo:qꝛ ſi coꝛrũpit᷑: exiſtet aligd ens. Et ſi jit ex quo fit ⁊ a quo gniat᷑ neceſſe eſt eẽ:⁊ hoc nõ eẽ in ĩfinituʒ. e pon cO dõm g eraclitus ꝓpter pꝛedi N ctas rõnes ex nã ſenſibiliũ ſůũ⸗ ptas dicebat nibil eſſe determinate vexꝝ in rebꝰ:ſed ma gis quicquid apparet dicebat eẽ vexꝝꝛet finaliter ad tantã dementiaʒ puenit: ꝙ opinatus eſt ꝙ nõ opoꝛteat al iquid verbo dicere: ſed ad expꝛimendũ qð volebat ſoiũ mone bat digituʒ. r hoc ideo: qꝛ credebat ꝙ veritas rei quaʒ volebat enũciare pꝛius trãſiret qᷓ; oĩo finiret᷑: ſʒ bꝛeuioꝛi ſpacio digitũ muebat. Dixit.n. ꝙ nõ põt homo bis in⸗ trare in idem flumen:qꝛ anic intraret ⁊0ꝛp̃ma aqua que erat finminis iam defluxit. Ipſe aũt exiſtimauit g nec ſe mel põt hõ intrare in idẽ fiumẽ qꝛ ante etiaʒ qᷓ; hõ ſemel mtraret aqua fluminis defluit:⁊ alia ſupuenit. Ita ẽt non
ſolũ nõ põt homo bis loqui de eadẽ re anteqᷓ; diſpoſitio
mutet: ſed ẽt nec ſemel. C Sed ʒtra hanc opinionẽ po⸗
nit phus vnã ↄcluſionẽ.ſ.ꝙ aliquid determinate eſt vex in rebꝰ quã ꝓbat ſex rõnibꝰ. Huaꝝ pꝛnnatalis eſt. Qu eſtimatnõ eſſe de eoqð nõ eſt · verã opinionẽ habet ⁊ ve ram oꝛonẽ ꝓfert. Si hoc enũciat:ſed hoc qð mutat duʒ mutar nõ eſt: nec id ad qð mutat᷑ nec ilud er quo muta⸗ tur· ergo aligd põt dici vere de eo qð mutat᷑.· ſic ergo da 10 P oia eẽnt in ↄtinuo motu: adhuc ect aligd determina te veri in rebꝰ. ¶ð ꝛo. Scda rõ in omni eo qð giatur eſt aligd de termino ad queʒ: qꝛ vt ꝓbat 60. phyſicoꝝ. qð mutat᷑ dum mutat᷑ partiʒ eſt in termino aquo et par tim eſt in termino ad quẽ. Similiter in eo qð coꝛꝛũpitur
Septima
et aligd de termino a quo:qʒ ſi nihil eret im eſſeti
rupto eſſe ⁊ non in coꝛꝛũpi. In oĩẽt gjone coꝛꝛuptione opoꝛtet ponere aligd ingenitũ ⁊ imobile ex parte mate⸗ riẽ ⁊ ex ꝑte agẽtis. ũ nõ ſit ꝓceders in infinitũ in cauſis
mãlibꝰ neqʒ in agentibꝰ.ergo de omni eo qð mouetur
põt aligd vere enũciari. Et ſic aligd eſt determinate veꝝ in rebns. ¶ zo. Tertia rõ. dato ſᷣm eos ꝙ motus ᷣm qntitateʒ ſit ↄtinuns in rebus ⁊ ꝙ oĩa hoc motu ſ emp in ſenſibiliter moueant᷑: nõ ti eſt idem motus ᷓᷣm qntitatẽ ⁊ ſᷣm qjlitatẽ et foꝛmã: vñ nõ opoꝛtet ꝙ ꝑp hoc oĩ ſemp moneant᷑:⁊ ita poterit haberi de rebꝰ ðterminata cogni tio cũ res magis cognoſcant᷑ per ſuã ſpẽʒ qᷓ ꝑ ſuã qᷓntita/
tem. C Vnde hic aduertẽdũ ẽ ꝙ p̃dicti phi qui dicebãt
oĩa ſenſibilia eẽ ĩ cõtinuo motu: mouebant ad hoc dðm: ex his que augent᷑· vicerũt.n. ꝙ aligd x vnũ annuʒ cre ſcit ᷣm modicã
ti eẽt ↄtinnꝰ:ita ꝙ qntitas ᷣm quã attendit augumẽtuʒ: diuideret᷑ ꝓpoꝛtionabil: vm pꝑtes tpis: ita ꝙ in qualibet ꝑte tpis fieret alicuiꝰ qjntitatis:cuiꝰ ꝓpoꝛtio eẽt ad totaʒ q̃ntitatẽ: ſit ꝓpoꝛtio ptis tpis ad totũ tÿs vnů ců iſte mo tus ſitſenſibii: eſtimauerũt ſilt ꝙ oĩaqᷓ vident᷑ geſcẽ mo neant᷑ ſʒ motu ĩſenſibili Pupponũt. n.flin:qꝛ nõ eſt ideʒ motꝰßmn qjntitatẽ:⁊ Fm foꝛmã: vtpʒĩ phiſicis. CP 4?. Quarta rò lʒ oĩa ſenſibilia que ſunt pic circa nos in ſpera actiuoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ ſũt in griatione ⁊ coꝛꝛuptie:cõſtat tñ P coꝛpoꝛn celeſtia ſenſibilia que ſũt ĩ maioꝛi numero nõ ſut mobilia ad foꝛmã:lʒ ſint mobilia ad vbi. ge ſtultũ eſt indicare de nã ſenſibili pp iſta paucioꝛa.imo tollerabiliꝰ eẽt g tota nẽ fenſibilfuiſffet diiuicata ad modũ celeſtiuʒ coꝛpo q̃ multũ excedũt alia in qjntitate. C V. Quitz
rõꝛeſt qdã nã hᷣmi motoꝛis imobilis: vt ꝓhati eſt cõtra xect.i. et eos. 30. pbycoxꝝ.qð ipſi dicunt᷑ credẽ:qꝛ als eẽt ꝓceſſus coĩ
in ifinitũ·go nõð oia ſũt in cõtinuo motu. T; õo Serta rõ. iſta poſitio repugnat ᷣme eoxꝝ poſitioni:qᷓꝛ ponũt ↄdi ctoꝛia ſit vificari de eodẽ. inã ſi aligd ſileſt ⁊ nõ eſt:ma⸗ gis ſegt᷑ ꝙ cia geſcãt: qᷓ; ꝙ oĩa moneant. mihil.n. xꝓmu tat ad hoc qð iã ineſt. Et ſit qð iz eſt. albů nõ ꝓmutatur ad albedinẽ. Si idẽ ↄtingit ſil eẽ ⁊ nõ eẽ:oĩa inſunt oibꝰ: vt ſupꝛa batũ ẽ: qꝛ oĩa ſic ſũt vnũ. ᷓt ita nõ erit ĩqð pof
ſit aligd ꝑmutari.hec oĩa—— 6 foĩal: ĩ paſſu. mn ergo dðm ꝙ bñ põt aſñgnari rò: Ad P Am re vna. ⁊ reliqᷓ nõ. Maz ſi qs dubitat vtrum aliqᷓ talia ſint qjlia vident ſanis autqlia vident᷑ laboꝛantibꝰ. Manifeſtũ eſt ꝙ verũ iudiciũ ſano⸗ rum de ſenſibilibꝰ.ã ſan hit oꝛgana ſenſuũ bñ diſpoſi ta· Et iõ ſpẽs ſenſibiliũ in eis recipiũtur ꝓut ſũt:⁊ iudi⸗ cant ꝓut ſũt: vñ vex eſt iudiciũ ſanoꝝ. Sed oꝛgana infir moꝝ ſunt indiſpoſita:vñ nõ ↄueniẽter imnutant᷑ a ſenſibi⸗ libꝰ.et ꝑp hoc eoꝝ iudiciũ nõ eſt verũ: vt pʒ in guſtu in⸗ ſirmi· uiꝰ oꝛganũ eſt ifectũ colerico ⁊ amaro humoꝛe. Infirmis.n.coꝛꝛupts humoꝛibꝰea que ſũt boni ſapoꝛis inſipida ⁊ amara vident᷑. t ſimile eſt ñi qs dubitat vtrũ coloꝛes ſint tales qles de longe videret᷑. Mel qᷓles a pꝛo pinquo · Lõſtat. n. ꝙ virtꝰ agẽtis qnto plꝰ in remotũ poꝛ⸗ rigit᷑ agẽdo tanto deficiẽtioꝛ ĩuenit᷑ effectꝰ. Jgnis.n. mi⸗ nus calefacit q̃ diſtãt: q; q̃ſunt ꝓpinqua. ñ ⁊ coloꝛ coꝛ poꝛis ſenſati nõ ita mutat pfecte ĩ remoto:ſiẽ inꝓpinquo dyaphanũ. Et pp hoc veriꝰẽ iudiciũ ſeſus ð coloꝛibꝰĩꝓ⸗ pinquo:qᷓ; ĩ remoto.et ſile indiciũ ẽ ſi q̃rat vtrũ põdera ſint ita grauia ſiẽ vident᷑ debilibꝰꝛ vl ſit vident᷑ robuſtis. Lõſtat.n.ꝙ robuſti de põderibꝰiudicãt ᷣm ꝙ ſũt.Mõẽ aũt ita ĩ debilibꝰꝛi qbꝰdifficultas ad ſuſtinẽdũ põdus nõ ſolũ ꝓuenit ex magnitudie põderis quẽadmodũ ĩ robu⸗ ſtis:ſʒ ẽt ex paucitate vᷣtutis. Eñẽt pua põdera eis ma⸗ gna vident᷑ ſile ẽ ẽt ſi alig dubitãt vtrũ vitas ſie ſe hʒ ſie vf̃ doꝛmiẽtibꝰ aut ſit vr vigilãtibꝰ. In doꝛmiẽtibꝰ.n.li⸗ gati ſũt ſeſus. Et ita indiciũ eox ð ſẽſibilibꝰĩẽ libex.ſic iudicium vigilantinm quoꝝ iſenſus ſunt ſoluti. Et idem eſt de alijs de quibus poteſt aſſignari ratio certa quare magis vna opinio eñt vera qᷓ; altera. ¶Et per hoc patet ſolutio ad am ⁊ zn. CAd ꝓ in dicendũ ꝙ aliquid eſt de⸗
terminatum in rebus ſenſibilibꝰ. Mam iʒ materia qjntus
ntirateʒ:⁊ crediderũt ꝙ motꝰ augumẽ

eſtd eie indetermi
nate ſe habeatad multas foꝛmas:tñ ꝑ
oꝛmã determinat ad moduʒ eſſendi. Ande cuʒ res co gnoſcant magis per ſuaʒ foꝛnã qᷓ; per mãmnò eſt dicẽ
um ꝙ nõ poſſit haberi de rebus determinata cognitio. Mee knnen eſt dicenduʒ ꝙ ſi omnia ſunt imobilia ⁊ net ceſſaria ꝙ oĩa per certitudine⸗ ſeiant᷑:ſicut dixit epipha/ nius ad Zenophent· C Ad vltimus patint ſolutio in dus bs pꝛimis rationibus in coꝛpoꝛe poſitis. 1 Cpi in pbo. De vitate aũt cet eſt lec.iz5.
2.x.iz. et eirca obiecta eoꝝ vt p eter ſitveri omnẽ qð appãẽt ſenſut et inteliectui opoꝛtet ꝙ ſitverũ-
com.öz
com.iÿꝛ·
UIIi quicquid appet:ſit ve⸗ rum. Mam ſenſus ⁊ intellectus nõ decipiunt᷑ eirca obiecta eox:V pʒ.29. 2 30. de aia· ergo
CP5.Ens ⁊ vnñ cõuertunt᷑: ſiut ſupꝛa dictum eſt. ſ qmne qð apparet eſt ens ⁊ nð n0 ens. ergo omne quod
apparet eſt verũ⁊ non falſum. C ð 3o. Non ens non eſt
aptum natum aliquã potentiã inutare⸗ ß falſum eſt qͥd⸗
dam non ens · ergo nõ poteſt imutare ſenſuʒ aut intelle⸗
aiterationẽ ſenſus a ſenſibili ergo
aum· t ſic quicquid apparet eſt verum.& p 4
o. Ar⸗ guitur ratione antiq uoꝝ.cognitio. n.ſenſus fit per aliquã
ſentit puenit ex un⸗ pꝛeſſione rei ſenſibilis in ſenſuʒ. Et ſie ſemp cognitio ſen ſus reſpõdet nature rei ſenſibilis vt videt᷑ ergo opoꝛtet ðm eos ꝙ id quod videt᷑ vᷣm ſenſus ſit de neceſſitate ve⸗
rumꝛſed omnis cognitio eſt ſenſitiuà vt ſuppoſuerũt.er⸗
go opoꝛtet g id qð apparet alicui quocũqʒ nodo ſit ve⸗
rum Alie auteʒ rõnes eoꝝ adducte ſunt in p̃cedenti arꝰ⸗
¶¶ Sed contra eit phus in littera diceus· De vitate autẽ
nõ eit omne apparens verum. pꝛilnnm quidem quia neqʒ ſenſus falſus ꝓpꝛij eſt:ſed fantaſia non idem ſenſui:
„
deinde dignum mirari. Si hoc dubitabant. vtrum tante
fint magnitudinis ⁊ coloꝛes tales quales a remotis vidẽ tur aut quales de pꝛope ⁊c·
dicendũ g ponentiũ nibil de⸗ Reſpondeo terininate verum in rebus: Gᷓ
quod apparet ſenſui eſſe verum:quidam hoc poſuerũt
nuſla ratione moti:ſed ex ptinatia ⁊ ſupbia ſuſceperunt ·
Alij vero idem dixerunt moti rationibꝰ aliqbus · quoꝛn aliqui mouebant᷑ rõnibus ſumptis ex partẽ rei ſenſibilis vt pz in pᷣcedenti articulo. Mam illi qui poſuerunt nihil determinate verũ:etiã poſuerunt quicquid apparet eſſe verum. Elij vero monebant᷑ ronibus ſumptis ex parte ſenſus:non ponẽtes differentiam inter ſenſum 4 mtelle⸗
etum. Ande poſuerunt omnẽ cognitione eſſe cognitionè᷑ ſenſitinam. ¶ Sed phus cõta eos qui poſuerunt ꝙ oœ
quod apparet eſt verum moti aliqᷓ rõne: adducit ſeptem rõnes. Quaruʒ pᷣma talis eit. Mullus ſenſus de pꝛopno
obiecto decipit᷑: ſicut viſus nõ decipit de coloꝛibꝰ.ergo
indiciũ de ſenſibili pio eſt determinatũ. Et ſic opʒ de terminatã vitates eſſe in rebꝰ ⁊ nõ ex eo paliqᷓ ſenſui ap ſ on ſ ial. hoc aũt ẽ q̃dã paſſio ſentiẽtis q̃ ẽt ñp̃t eẽ ſi ſentientiã
parent. Et ſi obijciat ꝙ aliqñ circa pꝛopꝛis obiecta erroꝛ
sccidit. C Ad hoc reſpõdet phus ꝙ hoc nõ eſt ex ſenſu: fed ex fantaſia:per cuius diſpoſitiont aliqũ cõtingit ꝙ id
qquod per ſenſum accipit ꝛaliter ad ipſam ptineat q; a ſen ſu pcipiat᷑: vt pʒ in freneticis: in qbus oꝛganũ fantaſie eſt leuʒ. C Scðda ratio talis eſt. ſi oĩnnia iudicia eẽnt equa⸗ liter vera: ſequeret ꝙ vigilãs equair iudicaret ſicut ſom⸗ niatoꝛ:ſed hoc eſt faſſum: vt patebit.ergo miratione di⸗ gnũ eit ſi dicti phi dubitant · Atrum magnitudines tante ⁊ tales ſunt quales viden? a remotis vel quales vid ent a ꝓpinquis: Aut vtrũ veritas ſic ſe habeat ſicut videtur doꝛmientibus aut ſicut videtur vigilantibus. Mirandũ eſt etiam ꝙ eſtimanerunt omnia iudicia eſſe vèra: qꝛ ex eoꝝ actibus apparet ꝙ nð dubitant neqʒ ꝙ eſtiment oia iudicia equaliter eſſe vera. Mam ſi aliquis exiſtens vene tijs videt in ſomnis ſe eſſe pariſiꝰ:a ſomnis furgens non
talia operatur qualia oparet ſi in vigilia hoc percepiſſet. Iret enim foꝛte ad vicnʒ bꝛunelli ſi in vigilia ſe pariius
ẽſſe videret qð nõ facit · Si hoc ſomniauit. ergo pʒ qðñ putant ſimiliter eſſe veruʒ qð videt doꝛmiẽti ⁊ vigilãti.
N
te nõ dubitant. Ex quo etiã pʒ rõ
nint aliqᷓ
t ſimiliter poteſt dici de alijs queſtionibꝰ ſimilibꝰ. Li
cetantem oꝛetenus de talibus querant:tamen de eis mẽ
—
nem eoxꝝ eſſe nullam: per quã ponebãt omne qð videt eẽ verum. ponebãt.n. poc qꝛ diuerſarum opinionu non põt accipi que verioꝛ ſit qð eſt falſum: vt patnit in pᷣcedenti articnlo in ſolutiõe ad pꝛimuʒ. Vnde ſeqnit᷑ ꝙ poſitio eoꝝ ſit nulla:que po ⸗ nitur ꝓpter rõnem pdictãʒ. C ertia ratio eſt ſi omnes opiniones equaliter eſſent vere: ſequeret ꝙ opiniones medici piti et medici ignoꝛantis medicinaʒ de hoc futu ⸗ ro qð cit infirmũ ſanari vlnõ ſanari: eẽnt equaliter vere. Sed hoc eſt falſum: vt de ſe pʒ. Wam medicus qui ſcit cauſam ſanitatis: põt aliqna ſigna ſanitatis future pᷣſcire: que neſcit artis medicine ignarꝰ. Ende apparet ꝙ ſtulta eſt opimo que credit omnes opiniones equaliter eẽ ve⸗ ras. CMuarta ratio eſt. Si oĩa iudicia eẽnt equalr vera: ſequèret᷑ ꝙ viſus eque indicaret de Aiquo alio ſenſibili ſicut de ſuo: ⁊ de cõi ſiẽ de ꝓpꝛio · Noc añt eſt falſuʒ. nʒ viſus nõ ſitr iudicat de coloꝛibꝰ ſapoꝛibꝰ.ſʒ credẽduʒẽ iudicio viſus ð coloꝛibꝰ⁊ iudicio guſt?de ſapoꝛbꝰ. Añ ſi viſus iudicat aligd eẽ dulce ⁊ guſtꝰpcipit eẽ amarum: credẽdũ ẽ magis Fuſtui q; viſui. Sili viſus magis deci⸗ pit᷑ circa ſenſibilia cõia: F circa ſenſibilia ꝓpꝛia: minꝰtñ qᷓ circa ſenſibilia alteriꝰſenſus:⁊ magis decipit circa ſen ſbilia ꝑ accis. goſtultũ ẽ oĩa iudicia eqjtr eẽ va. Cuita rõ ẽ.ſi fenſus ſeinꝑ vex dicẽt ⁊ dia indicia eẽnt vᷣaꝛ ſcq̃re tur ꝙ ð necitate aliqd eẽt ptermiate vex ĩrebꝰ⁊ ꝙ 5di ctoꝛia nõ eẽnt ſil va qð ẽ ʒᷓ ipſos. ꝑʒ ſ eq̃jla, qꝛ nullus ſen⸗ ſus ĩ eodẽ tpe ſil dicit circa idẽ ita ſe hre ⁊ nõ hr̃e. In eo demn.tpe viſus nõ diẽ aligd eẽ albũ ⁊ nõ abũ. Etgu⸗ ſtus ĩ eodẽ tpe nõ diẽ aligd eẽ dulce ⁊ amarũ. Etſi ndi nerſis tꝑibꝰfaciat illud:hoc nõ eſt ex iudicio ſenſus circa paſionẽ ſenſibilẽ ß circa paſſõis ſubm:ſit qñ ð eodẽ vi⸗ no.· Vnſtꝰdiẽ qicʒ ẽ dulce:⁊ qñqʒ ꝙ eſt amaꝝ: puenit pp mutationẽ vim vloꝛgani qð ẽ infectũ humoꝛibꝰam ris. guſtꝰaũt nlq; mutat iudiciũ ſuũ qn ipſas dulcedine⸗ talẽ eẽ iudicet qͥleʒ ꝑpẽdit in dulci:qñ indicauit em eſſe dulcẽ:ſʒ de ipſa dulcedine ſemp eodẽ mõ ⁊ ſemp ver diẽ: vñſ iudiciũ ſenlus fempẽ vex ſiẽ ipli dicũt: ſegt ꝙ et nã dulcis ex ncẽitate ſit talis· et ſic aliqd erit determis te veꝝ ĩ rebꝰ ⁊ ꝙ nũqᷓ; affirmatio⁊ negatio ſint ſil vere: qꝛ nũqᷓ; ſenſus ſil diẽ aligd eẽ dulce ⁊ nõ dulce: vt dictu eſt. ¶ eytã rã ẽ· qꝛ ſi oẽ qð ẽ ſic ⁊ alr vᷣm ꝙ ipſi dicun ex coꝙ ponũt ʒdictoꝛia eẽ ſil va · Begt ꝙ nihil erit he⸗ ceſariũ ĩ rebꝰ. qꝛ netinʒ ẽ qð nõ ↄtingit air ſe hre. Etſic hec opinio nõ ſolũ remduet oœc p̃dicationẽ ſubale ſed ẽt remouet pᷣdicationẽ neõiaʒ. ¶ Beptia rõẽſi mhilẽ vex niſi ex hoc ipſoqð ẽ appens ſenſui:ſeqt ꝙ nihiliſi niſi in qjntũ ẽ ſenſibile in acm:ß hocẽ flin. g⸗ fün ẽ dick bocꝙ liq va:q ſenſui appent qð ponunt ili· qꝛ ponũt oi appentia eẽ va. M inoꝛ pʒ. Mã ſi folũ aligd eſt:qꝛ ẽ actu ſenſibile.ſeqt᷑ ꝙ nihil ſit ſi nõ ſit ſenſus:⁊ ꝑ vñs ſinon ſit
nõ ſũt. Mioꝛ pʒ:· qꝛ ſi ſi:ſeq̃ret ꝙ remoto ſenſu nullũre manẽt ſẽſibile qð ẽ füm:qꝛ remoto poſterioꝛiñ op⸗ mo⸗ ueri pus · Pʒ ſẽſus ẽ poſterioꝛ ſ ſibni. Wes ·n faciẽs paſ⸗ ſiones ĩ ſenſu:nõ ẽ ipemetſ enſus: qꝛ ſẽſus nõ ẽ ſuimet: ß altiꝰqð opʒ pus eẽ ſẽſu nãl: ſiẽ mouẽs moto. viſus · N.no videt ſe:ſʒ coloꝛẽet l ſẽſus ⁊ fenſibile ĩ actu ſint ſil Sen ſiile tñĩ poꝛj refert᷑ ad ſenſu:niſi fmꝙ ſenus re en ad ip̃ʒ. vt ĩ.y. huiꝰpatebit. ¶ ed 3 los ꝗ idẽ dixerut er pteruiaß moti al iqᷓ rõne:phs adduẽ duas rõnes · qri pᷣtalẽ. Si oœẽ appens eẽt veꝝꝛ:nete rſt ponẽ oi ad aligã ad opionẽ ⁊ ſẽſuʒ · Ex quo ſegt᷑ ꝙ nihil ſit neqʒ fiat nullo opinãte qð ẽ fim. Multa. nfůt ⁊ fũt ĩ ꝓfůdo maris vi viſceribꝰterre ð qbꝰnulla ẽ opĩo.igit 15. CScðarõ eſ talis vnũ nõ refert᷑ niſi ad vnũ: ⁊ ii ad qðᷣcũqʒ vnb ßad vnũ ðtermiatũ:ſiẽ pʒ: qꝛ et ſi ſnt idẽ ſube eqjle ⁊ dimid umꝛnõ tñ eqle dicet᷑ ad duplũ ſʒ magis dimidium· e vo dicet᷑ ad eqle · Et ſilr ſi ipᷣe hõ q ẽopinãs ſit ẽt opina⸗ tus. i goia entia inc̃ntũ hnins referunt ad opn qntum huinſmodi:ſequit ꝙ hoc ꝙ dico opinans non ⸗ vnuʒ: cum ad vnum non referatur niſ vnum· Sed
hton
30
pinn ſusn ſejnin itit itne buns (inn. uſene vun Ue. r ai

Queſtio
Octaua
nm nita m ppecies cus i npitt nita ᷣm ſpecieʒ cuʒ infinita au impoſbile. igit pdi nita referantur ad i n CSed poſitio eſt quod et ſumt eün cipiebant ꝓpter u eſt Em phumß̃⸗ biß k jelct ſun lormaliter ſt non ens⸗tam ndit pꝛedicti ſophiſte rmitatem mentis 3— pꝛedicti de⸗ e aliquo ſub ens:tamen quantu wn Sannienottoin——— aln 5e ipium q nerebant acci i ration potenti ʒ. ſdeo poteſt: O. Et ſic wenzh m quod eis eſſ tacciper tiones dit. C tiaʒ ap eo poteſt mon ic unitnl inirmu ⁊ lanu et quali re re aliquod pꝛin Ccqensaphrehenſina monere injrmuz ⁊ ſanuʒ:⁊ inter vi egula ad diſcer pꝛin· S₰ d quartũ dicendũ ꝙ i aʒ. nde rati quo⸗ Innn cernendus it nnloluʒ deñci in lo g lnne anononincn nhü pa nti hanc re igllantem ⁊ doꝛmi er tellectum:ſe eficit in hoc atioꝛ vt dicit hi ulnns zi bant eam per de gulam qnalitercũqʒ menteʒ· Wec falli um:ſed etiã in ꝙ ponit ſenſuʒ i it hic Doc. n imnj ens demonſtratione cũq; ſcire:ſed vol falli de ſuis ſenñ in hoc ꝙ; ponit i luz idem eſi n ſ ndtn nõ querere rationeʒ ʒ accipere Manifeſtü e ſibilibusch ibilibus. falli iudiciuʒ ſenſ — õ eſt demonſtrati ʒ demonſtrationi anifeſtũ eſt s cõmunib itur enim ſe us nunq; eſt demonſtratio: eit infirmit onis eoꝛur tnon de ſni us ⁊ de ſenſibili enlus de ſuis ſer imin demõſtrationi rmitas mn n quoꝛũ ſuis ſenſibilibus p ibilibus per acci uis ſen ih ſtratina pꝛ s non eſt dem nentis. Waz p̃ncipij ne oꝛgani. libus pꝛopꝛijs:ni per accidens: eſſet abire in i ꝙ non omnia ratio enm demõ ibilu: ꝙ iudici opoꝛtet ꝙ qᷓ;ui ex diſpoſiti pnut erahire ininfnum. C demonſtrari p ems buts Piudleiuz fenſus ꝙ qᷓ;uis ſenſ tio⸗ rari poſſunt: ilis. Mon eni nfusjſit vex nſus alteretu ohrt pßus.nam contradictoꝛiaeſſe etiã ⁊0.ꝙ iſta te per mod tg actio agentis reci e rei ſenſi⸗ o gdeihn et p am multi homi 21 e ſimul verg:— Et ind um agentis:ſ gentis recipiatur i putant ꝙ illi quinõ ines opinant᷑ ſibiinni ra: vt dicit inde eſt ꝙ qꝛ ſe ſed per mod ur in pa⸗ gurpeni Sae S uin nt ſibiinn recipie enſus umr uShnen neuoe ene dipeinsei nidupn Si ergo duicquid alicui vi andoq udict q; rel vni in ipſo ſenſibi
1 nt: ⁊ ꝙ idem ſit etr ꝙ vtriqʒ mentiant alicui vi ¶ rei veritas hẽat. h e ms in ꝙ ʒtraci lem ſit et non ſit. Et ſic iant et veruʒ 2 Queſtio de s hẽat. hec ille. vöcatiſiſ bus verificatur. e N—— diputatione phy ʒtra negantes ttchntin nõ poſjn innleſer ii eegiceben e emine win mul eſſe vera:neci. vera: ideo etiã 2 ↄtradictoa— ↄtradictoꝛia eẽ popſcngr— in ↄtrarijs eidem:qꝛ nõ poſſunt ſi— P Knkbieii nez vnicʒ nnropfen Ctimo ꝰaeranaũ reſtrdi — ee v tes pᷣmum pn putatione phy — is ↄtrarioꝝ eſt imperfe pꝛiuatione et habi in affir gtradictoꝛi cipinm ex hoc ꝙ di eg5 ctntt reſpectu albi et am perfectũ reſpecin: abitu. Alterũ. Oꝛia eſſe ſimul falſ ꝙ dicebant et amarũ reſ u alteriꝰ:ſicut nigrũ erunt᷑ quinq; falſa. CLirca qð iös Wnijn uationeʒ quandaʒ adi pec dulcis Aricieer einin 342
gatio ſubſtanti ʒ àdiunctaʒ. Bed 8. Et ſic habet pꝛi vtrin inter ʒdie poſſint eẽ ſimul o vtruʒ õdi⸗ i e in ali antie.i.in alt Sed pꝛiuatio eſt ali p'1 omni⸗ ↄdictoꝛia ſit dare nul falſa. C Becũde 4G. 1aliquo quo ſubiect 0 eſt aliqua ne mnia ſint falſa CO dare medin Becüdo nqð ini nus. genere determina fala· CO nano vtr m. C Tertio vtrũ 36 us. erminato. Eſt eni inato et etia otradictionis dica 0 vtrum negatio qu 0 vtrũ ci biphn in gen on eniz omne nõ vi enin neneres Puime ionis dicat ali garo que eſt⸗ — in genere videnti videns dicitur c gatio infra Quinto vtru t aliquã foꝛmalitatẽ altera eee bpoin cetin jecſoit; Ln poreierebm— ien vi ſbile eit afirmar io eſt quedaʒ negto. includit pn⸗ nes vet eſt kece Nerum nec er npt nrhin ſimul ineſſe eicez anbtete ſunuipoſibne igitur impoſ B pin S —— n qun uncdeneer belanto enan n pim um ſaer wiaerg — tes: vel vnuʒ 5m quid ʒ eſt in potẽti tquo nl falſa. M dictoꝛia; iwt iin⸗ in actu: et alieꝝ in id et alteꝝ ſimpt ta: vel ᷣm par jeſt poſint eẽ ſi oienſ pales barese poteuinve u 1)31 vonis Erghetgai is homo eſt—— icðmt Per omnin Doc. Ben u m guidtputahun vt Pidueerariepoſ ſeyt iprs dicuz eſ 6 v oc.B. 8: m dent õtrarie:qꝛ ad unt eẽ fimul fal z eſt. CP wchſir Qd pꝛi es. tis. vſii N ergo di tis. Et per ↄſequẽs eti neʒ totins ſeqt due ſub biectum decipitur p neqʒ intel ꝙ neqʒ ſenſus poſſibile:ↄſe ue ↄtradictqꝛie. Lu ctio par biri ſenſus viſ ecipitur per ſe:ſed ellectus circa ꝓpꝛiun due ↄtradi quens etiam erit pol ꝛie Lum igit᷑ añ deinſ etn decipitur ant bene per accid prium Kttan cunt. Omnis ho poſſibile. CPʒ⸗ ₰ eſtnimis debi ut ꝓpter indiſpoſiti ens: ſicut men poſſunt ſi mo currit. So 3Nte uſ diſpoſitionẽ n ile vel nimium in it nẽ medij vel um excellens: Mecti: Maic go due contradi poſito ꝙ ſol it. Niii poſitione oꝛgani obi oꝛgani Sed ſup aut pꝛopter in aioꝛ patet. Quia ad i ictoꝛie poſſunt ſi us Soꝛtes — ſenſibili obiecti et medij et poſita debita diſ tur iſta. homo non ad iſtam oꝛte imul eſſe falſe. ciin cõuerſioneʒ ad fant intellectus nihil in cica ꝓpꝛiuʒ it· Quia quicquid cõ currit. Ergo ⁊ iſt currit cõ⸗ de potenti antaſmata. Et i il intelligit miſi et antecedenti uid cõtradicit cõ ſta Boꝛtes nõ e potentia adct t in ſua cogniti ii per tecedenti Minoꝛ pꝛo it cõſequenti: nõö circa ꝓpꝛiu tum. Ideo per acci gnitione pꝛocedi currat: iſta eſt falſa pꝛobatur. Muia ſi contradicit e. qnl irin ee aſa. Omnis homc uia ſi ſoln uid erat rei: m.ſ.circa diffinitio decipi pot ibutinum diſtri mis homo currit: cun 8 Boꝛtes na. w tur ci rei: vt pʒ 6o. pyiꝰ iffinitione oteſt tes chrri iſtribnat p— rrit:cum ſigni. nahm urcinca ꝓpꝛinm 6o huiꝰ. Wunqᷓ; ʒ dicenteʒ qð chrrit et non pla 0 pluribus. i añ gnum di tn 1 0 Pꝓpꝛium obi Vunq; tamen 4 Similiter ali 1plato.Manifeſt ꝗi aũt ſolus B — in“ mne iectum. ¶A per ſe decipi tiliter alia Manifeſtum eſt ꝙ us Bo pare. x apparet eſt ens Ber d ſecundũ dicend pi Borte a vt patet. C· Pꝛeter ꝙ ipſa eſt falſa. paret. aret eſt ens. Bed non eſt i dicenduʒ ꝙ es de nigroi ꝛeterea 4. alſa. — Punideonõſequim illud e gredin in albumtet Tranſinutetu 30 Quia lʒ ab eodem res rꝙ omne qð appa ns qð ap⸗ dinis. Vel ergo in illo in detur vitimnʒ i etur meen ſmenbeher ee babhe i apparet eit verũ Senun iloinſtann Soꝛtes et inſtans ni⸗ e inte illo ti Boꝛtes eſt ni i⸗ ad i bet denominatione: P dicatur ens erũ tur ꝙ Soꝛ utrum illoꝛum. Si di niger: vel d intellectum ationeʒ veri ni s 2 veruʒ:n P Boꝛtes n Num. Sil dicatu nigere vet noſtru veri niſi per habitt 5 ctoꝛ tes nec eſt niger r tertium: ſequi en. e ſerinnnnsbend abitudie ie erunt mul fule·er poteſt s— 2. et ger· Et ſie contradi wiim q.I. arꝰ.pᷣo. Und tis: vt dicit Voc.⁊ 3 addit nomẽ m:quia tunc illud i c poteſt dici ꝙ ſit albi tradi 4. P. Vnde etiã dictũ eſti oc. S.in de veritat gredini ud inſtans n ꝙ ſit albus tan⸗ 6 dum eꝛita ⁊ ad veritatem huiꝰ. ꝙ ſi ate inſtans cum poteſt dici g ſit ni timum inſtans ni nhc ii m ꝙ falſum ſe ha veritatem. CAcd te icut ſe ha, ini cum ſit vltimum itniger tm̃:quia p— enseb e habet ad ens et Ad tertium di in inſtanti timum non eſſet uia poſt illud ..— onuzʒ · Et id ens et verũ: ſicut n dicen c coꝛrumpetur nigrede amplins niger.
* quo bo tideo ſicut omne malu: icut malum ad cum ſit qualitas c rnigredo. Qn niger. Et ſic etcibn ine ſe neceſe Qnod eſt impoſſibi neceſſario eſt in x ꝙ in illo inſtanti ibilis per motum. poſſibile: id, vinſ tã omne falſ non eſt dabile malu in eſſe inſtanti eſt nig 0tum. Bia
p um neceſari ile malum per tſimul alb eſt niger et albus: utem di wied ceip ubiecto:qꝛ non eſt de ceſſario eſt in ali per eſſent ſim us et non albus bus: ſequere um fruſtrare eſt dabile falſu in aliquo vero nt ſimul vere: us. Et ſic due e i⸗ rare non pote Aſum per ſſenti ro CP. vere:qð eſt ſi— ne contradictoꝛi
non poteſt:vt infr eſſentiam:qꝛ D Fſte due cõ uperins impꝛobatũ.q ictoꝛle
2 patebit nd Q bile eſt ſinus. e cõtradicu 1 obatü.q7. dr. 9
n eſt ain t quoddã animal rati imal ſi eit rudi
n eß ain Ettainen poſſunt inueie—

warti
e falſi quodͥdã aialſi eſt rudibile:nð eſt aſinus: vt de ſe ʒ. ð autẽ pᷣ ſit falſa.ſie pʒ:qꝛ ex ea cũ vna verà ſequr faiſa ꝓpoſitio · Ergo ipſa eſt faiſa. Quia ex veris nõ ſegt niſi veꝝ: vt dicit᷑ 20.pox. Añcedẽs pʒ:qi bene ſequitur. Omne animal ſi eſt rudibile eſt aſinus. Sed Boꝛtes eſt znimal ſi eit rudibuis. Ergo Boꝛtes eſt aſinus. Que eſt falſa. Et minoꝛ eſt vera · Ergo maioꝛ eſt falſa. C S5 e phus in texiu dicens.It vero nedʒ 5tradictionis n ediũ nhil eſſe ↄtingit:ſed neceſſariuʒ aut dicere àut negare ve
rum de vno quodcunq;* R ſi ondeo dicenduʒ ꝙ impoſſibile eit cõ E P O tradictoꝛia ſimul eẽ falſa. Vð ſic ꝓbatur vᷣm phum · Mam ſi õdictoꝛia poſſent eẽ ſimul falfa:ſequeret᷑ ꝙ inter Idictoꝛia eẽt dare mediũ. S hoc eit impoſſibile?vt ꝓbabit in articulo ſequẽti ſeptẽ rõmbꝰ phy. Ergo ipoſſibile eſt Zdictoꝛia ſimul eẽ falla. CH 2* Si ðdictoꝛia eſſent ſimul falſatſedneret ꝙ oia eſſent ſil fltr⁊ nipil eẽt verũ· Sed boc eſt flin. dicẽs aliquid aſſerẽdo credit ſe dicere verũ. Dicẽs ẽt idẽ de ſeipſoꝛ di⸗ cit verũ. Mam verũ aligs dicit: qñ dicit ita eſſe ſicut eſt· Jed manifeſtũ eſt ꝙ aliqs dicit eẽ aligd ſicut ẽ · igu ⁊c⸗ ¶Acd hãc ẽt opinionẽ deſtruendã: pñt adduci rõnes oẽs acducte ad ꝓbandũ ꝙ dictoꝛia nõ pñt eſſe ſimul vere. E Pꝛocniꝰ declaratiõe ↄſiderandũ eſt ꝙ triplex eſt cõ tradictio. Nnedã eſt terminoꝝ:ſicut ſedere ⁊ nð ſedere · Zlia eit Sdictio ꝓpõnnʒ · Et iſta eſt duplex. Dnedas eſt ßm rem ⁊ modũ ſimul:qũ.ſ.due ꝓpõnes repugnant in Intitate ⁊ q̃litate ſunul: vt oĩs hõ currit et quidã hõ non currit. Alia eit õdictio vᷣm rem tñ:⁊ nõ ᷣm modum: vt dne ꝓpones ſinglares eiuſdem jnbi⸗ p̃dicati: quaꝝ vnd eſt affirmatina et alia negatiua. Nnalitercũqʒ aut õdictio ſumat᷑ ipoſſibile eſt Zdictoꝛia ſimul eẽ falſa: reſeruatis cõ
ditionibꝰ ad ʒdictionẽ requiſitis: qꝛ ad idõᷣm idẽ ſir x codẽ tꝑe · Ced poſſet aliqs dicere- Lõtraria magis re
pngnãt q; ʒdictoꝛia · Ergo ſi Zria pñt ſimul eſſe falſa: vi⸗ det᷑ ꝙ Sdictoꝛia poterũt ſimul eſie falſa. Añcedẽs pʒ per Doc. S.in ⁊nxc.q.yq· arꝰ. vlti in coꝛpoꝛe vbi ſic air. Tõ Lects.6.⁊ trarietas ẽ maxia diſtãtia: vt d.10. methe. Tñ vnñ cõ⸗ com.iʒ · trariũ magis diſtat a reliquo:; ſimph eiꝰnegatio: vt ni⸗
eſt nõ albũ:nõᷓ tñ eõ · ec ile. C icendũ ꝙ lʒ Zria nãa xime diſtent ſub vno genere:nõ tñ ſinpl. Et l 5ꝛia ma gis diſtent rõne ſubi aut rõne ſuppoſitoꝝ qᷓ; 5dictoꝛia: qꝛ nõ abnʒ ad plnra ſe extẽdit qᷓ; nigrũ:tñ Idictoꝛia ſimpł? plus diltant:vt patebit.io. huiꝰ.q.7· aro·I. ¶ Si iteꝝ di catur. Si ʒdictoꝛia nõ poſſent ſimul eẽ falſa: ſequeret᷑ ꝙ intellectus magis declinaret ad vna parte Idictiõis iÿ; ad aliã. Sed hoc eſt falſuʒ: cũ intellectꝰ poſſibilis equal ſe bẽat ad vtranqʒ parteʒ ʒdictionis: vt hʒ ꝑ Doc. Sin de vitate. q.10. arꝰ.pᷣo in coꝛpoꝛe. Igit ⁊c̃. CAd hoc di⸗
cendũ ꝙ aliq itellectꝰ indifferẽter ſe hʒ ad ambas ꝑtes
ʒdictionis. Iliqñ vo magis inclinat᷑ ad vnã parteʒ q; ad
aliã. C Pꝛo cuius declaratione ſciendũ eſt ſit dit Moc.· .in de vitate vbi ſupꝛa: ꝙ intellectꝰ poſſibilis cuʒ qjntũ eſt de ſe ſit in poꝰ reſpectu oĩuʒ intelligibiliũ foꝛmaꝝ ſiẽ
et materia pᷣma reſpectu oĩnz ſenſibiliũ foꝛmaꝝ:ẽt qntuʒ
ent de ſe nõ magis eſt determinatus ad hoc ꝙ adhereat
compoſitioni q; diuiſioni aut ecõuerſo. Omne autem qð
eſt indeterminatũ ad duoꝛnõ determinat ad vnuʒ iloꝝ;
niſi per aliqð mouens ipſuʒ. Intellectꝰ aũt poſſibilis nõ mouet niſi a duobus.ſ. a ꝓpiio obiecto qð eit foꝛma in ⸗ telligibils.ſ.qð qd eſt: vt dr̃ in. ʒy · de aĩa. Et a volũtate
me mouet oẽs alias yires · Sic ergo itellect⸗ ñ poſſibit reſpectu ptiuʒ Idictiõ i magis inclinat᷑ ad vnũ qᷓ; ad alind: vl ꝑp defectũ mouẽ⸗ tium: Sicut in illis ꝓbleumatibꝰ de qvꝰ rones nõ habe mus: vl pp apparentẽ eqlitatẽ eoꝝ que mouẽt ad vtrãqʒ partẽ. Et iſta eit dubitantis diſpoſitio:g fluctnat iter du⸗ us ptes dictionis. iqʒ vo itellectꝰ pᷣoſibilis inclinat magis ad vnũ qᷓ; ad alteꝝ:ſʒ tij illud inclinãs nõ ſufficien ter mouet itellectũ ad hoc ꝙœ determinet ip̃m ad vnam pteʒ rotal. Añ accipit quidẽ vndð ꝑteʒ:ſʒ tñ empꝑ dubi
gruʒ magis diſtat ab albo qᷓ; ſimpk nõ albũ: qꝛ oẽ nigrũ
is ſe hʒ diuerſimode. Qñqʒ n· non
Metha.
tat de oppoſita. Et hec eſt diſpoſitio
opinantis qui acci⸗
pit vnaʒ partem ↄtradictionis cum foꝛmidine alterius⸗ Niqʒ vero intellectus poſſibilis determinat᷑ ad hoc ꝙ totalꝭ adhereat vni ꝑti. Sed hoc ẽ qũqʒ ab intelligibili: qiiqʒ a volũtate. Ab itelligivili qdẽ qũq; mediate qũqʒ imediate. Immediate quideʒ qů ex ipſis itelligibilibus ſtatim veritas ꝓpoſitionis inteiligibiliũ appet. Et hecẽ diſpoſitio intelligẽtis pncipia que ſtatim cognoſcunt co/ gnitis terminis:vt pßus dicit. Et ſic ex ipſo qð quid eſt
intellectus ĩmediate determinat ad
huiuſmodi ꝓpoſitio
nes. Mediate vero qũ cognitis diffinitionibꝰ terminoꝝ ntellectꝰ determinat ad alerã parte⸗ Idictionts virtute ßmoꝝ pᷣncipioꝝ. Et iſta eſt diſpoſitio ſciẽtis. Vñqʒ vero intellectꝰ nõ põt ſe determinare ad alterã partẽ ʒdictio? ms neqʒ ſtatim per ipſas diffinitiones terminoꝝ ſicut in pᷣncipijs:neqʒ ẽt vtute pᷣncipioꝝ ſiẽ eſt in ↄcluſionibꝰ de⸗
—
mõſtratiuis· eterminat᷑ aũt ꝑ volũtatẽ q̃ eligit aſſenti⸗
—
re vni parti determinate ⁊ pᷣciſe ꝑpꝑ
alind qð eſt ſufficiẽs
ad mouendũ ipſaʒ volũtatẽ:nõ aũt ad monenduʒ itellle⸗ ctuʒ: vtpote qꝛ videt᷑ bonũ ⁊ ↄueniẽs huic ꝑti aſſentire.
Et iſta eit diipoſitio credẽtis:vt cuʒ
aliquis credit dictis alicuius hois:qꝛ vr̃ decens et vtile. Nec ille ⁊ feliciter.
i n igit᷑ dicendus ꝙ l⸗ ↄtradictio Ad pamum vinualiter inelucat in contra⸗
rijs:qꝛ tñ plura requirunt᷑ ad Zriam oppoſitioneʒ qᷓ; ad ᷓdictoꝛiam yt ſupꝛa dictũ eſt:⁊ etiã qʒ inter Zria põt da ri mediuʒ nõ aũt inter cõtradictoꝛia:ideo nõ ſequit ꝙ ſi cõtrarie pñt ſimul eſſe falſe ꝙ cõtradictoꝛie poſſint finul
eſſe talſe. CEt ſi dicat te due cõtradicũt. Omnis bo
eſt albus · et quidas honĩo non eſt albus. Ettñ quelibet eaxꝝ nunc põt eſſe ſimul falſa. Jgit ⁊c. ¶ Picẽdi ꝙ boc
aduerbili nũc et ſimul determunare
põt hoc verbũ põlꝛ
vel hanc dictionẽ falſa. Si determinet hoe verbuʒ põt: ſic eſt ꝓpoſitio compoſita et vcra. Et eſt ſenſus ꝙ cõt⸗
ictoꝛia ſimul hůt potentiã ad hoc ꝙ poſſint eẽ falſa. Si
autẽ determinet hanc dictiones falſa:ſic eſt diuiſa et ſalſa. Et eit ſenſus ꝙ cõtradictoꝛia poſſunt eſſe ſimul falla. Añ pʒ ꝙ ibi eſt fallacia diunſionis. Ad ⁊n dicẽdũ ꝙ kad deſtructionẽ totiꝰ vniuerſalis ſequaturd eſtructio partis ſubiectiue ſicut ad deſtructioneʒ gialis ſequit᷑ deſtructio
—
pominis:nõ tñ ad deſtructione⸗ totius integralis ſeqtur deſtructio cuiuſlibet partis:ſicut ad deſtructionẽ domus nõ ſequit᷑ deſtructio fundamenti. Vuia igitur ꝓpoſitio vlis ſe hʒ ſiẽ totũ itegrale reſpẽctu ꝓpõnis pticularis:ið nõ ſegt ꝙ ſi cõtrarie que ſunt due vles ſint falſe ꝙ due ſubcõtrarie que junt due ꝑticulares ſint falſe. CEt ſiqᷓ⸗
„
ratur. Onare ꝓpoſitio vlis magi
—
hʒ rationẽ totius ine
gralis: qᷓ; totius vlis · ¶ Vicendũ ꝙ rõ huius eſt: qꝛ to⸗
tum integrale cõtinet acu ſuas partes: Votu vo vle ſo⸗ lum in poꝰ. t qꝛ ꝓpoſitio vlis virtute ſigni actu cõtnet ſuas ꝑticulares qjntü ad veritateʒ: ideo magis habet ra⸗ tionem totius integralis qᷓ; totius vlis · ¶Ad tertiuʒ di cendũ ꝙ iſte due oinnis hom currit Soꝛtes non curt non cõtradicunt foꝛmaliter · Etlʒ iſta Soꝛles non currit includat cõtradictioneʒ alterius:tamen alquid addit vl⸗
ra. uare plus regriiur ad veritatem ipſius:qᷓad ven
tatem vnius particiiaris. C Ad quartum dicendum ꝙ in bis que incipinnt et deſiũunt eſſe per molumnter pant deſinitionis non datur vltimum inſtans:nec ex parte il
ceptionis datur pꝛimum inſtans. Sed ex parte deſinitio
.
nis datur pꝛimuʒjnon eſſe:et ex parte inceptionis datur vltimum non eſſe. Et ob hocnon debent expon pꝛopo⸗ ſitiones in talibus de incipit et definit per poſitioneʒ de pꝛeſenti:ſed per negationem · ſcilicet ille de deſinit pel negationem de pꝛeſenti et per poſitionem de pꝛeterito etůle de incipit per negationem de pꝛeſenn erper poſ⸗ tionem de futuro. Et ratio huius eit: Vuis in nunc no poteit eſſe morns. Cuod tamen poneretun ʒ per poſ!
tionem de pꝛeſenti exponerentur.
¶TAcd vltimnmn du
dum pꝛimo ꝙ ille due non cõtradicunt: Muia ad dan contradictionem in conditionalibus: debet pꝛepor 16 gatio: vt deſtruat quicquid affirmnatio E
Hicendum
†
rüh Qun meii ut etg hö iſ cai
Jit dil I dun
(x
ufn Nzyt tibu erudt 10
ſ

dwuiitzu ſeinichi
ò tamoei Nnisbu 1wl. huit
1 duminh n mulut ucuin — dduun inx
t due cinc n
noncibs fr Lec. 3.
Queſio
CE Dicendũ ⁊. ꝙ iſta Boꝛtes eit aſinus non ſequit vir⸗ tnute falſitatis iſtius. Omne animal ſi eſt rudibile eſt aſi⸗ nus:ſed virtute alterius ꝓpoſitionis falſe que ſubintelli⸗
gitur. Unde ſi debite arguatur:opʒ ſic arguere. Si om⸗
ne animal eſt rudibile:eſt aſinus. Sed omnc animal eſt
rudibile. Ergo omne animal eſt aſinꝰ. Sed Soꝛtes eſt animal. ergo ⁊c̃. Manifeſtuʒ eſt.n.ꝙ minoꝛ ⁊ cõcluſio pꝛimi ſyllogiſmi ſunt falſi e. Katione cuius falſitatis ſegt falſitas vltime cõcluſionis. Mec valet illud qð ſophyſte dicunt ꝙ pꝛedicta ꝓpoſitio nõ eſt hipothetica ↄditiona⸗ lis:qꝛ cõihnctio nõ p̃ponit.Licet eniʒ cõiunctio nð pꝛe⸗ ponatur ᷣm ſytum terminoꝝ:pᷓponit tamen ſᷣm conſtru ctioneʒ ⁊ veritatem. Sic ergo in talibus pmo reducere Opoꝛtet eas ad foꝛmã hipotheticaʒ: et deinde ꝓcedere a politione antecedẽtis: vel a deſtrucrione ↄſequẽtis: vt pʒ in logycalibus.
CIbi in Doc. S.⁊ pho. At vero neqʒ ʒdictionis ⁊c̃.
3 ſic ꝓceditur. i A- 8 ſecundum detur ꝙ inter cõ tradictoꝛia ſit dare mediuʒ. Mam inter relati aua ſemper eſt media rclatio. Sed ↄtradicto⸗
ſria ſunt relatiua. Ergo inter ea eſt aliqð mediũ. CH ⁊.
Qnanto extrema plus diſtant: tanto ſunt inter ea plura media. Ergo ſi in intinitum diſtant: infinita erunt media inter ipſa. Sed ↄtradietoꝛia in infinitum diſtant· Et inde eſt ꝙ creatio ſoli deo attribuit᷑.igit xẽ. CP 3. Eſſe et
nõ eſſe ↄtradicũt. Sed tamen inier ca cadit mediũ.ſ.ge
neratio. Igit að. CP 40. Inter terminos generationis cadit medius.ſ.materia pꝛia ſeu ens in poꝛ. Et tamen terminigenerationis ſunt ↄtradictoꝛij: vt pʒ.· zo. phycoꝝ. Wit ⁊. CP y. Scutũ cuius medietas eſt alba ⁊ me dietas nigra nec eſt albuʒ nec nõ albuʒ. Sed albuʒ ⁊ nõ albuʒ ↄtradicũt. Ergo faiteʒ inter ↄtradictoꝛia cadit me⸗ dium per abnegationeʒ. CP 60. Inter albuʒ ⁊ nigruʒ cadit mediũ per pticipationẽ. Sed ad nigruʒ ſequit non Abuz. Ergo inter albuʒ ⁊ nõ albuʒ cadit mediumn. Cð; I. lla plus diſtant inter que cadit medium q; illa iter que nõ cadit mediuʒ. Sed dictoꝛia plus diſtãt q; Zꝛiu. Ergo cuʒ inter ↄtraria ſit medinʒ videt᷑ etuã ꝙ inter cõ⸗ tradictoꝛia erit dare mediuʒ. CP 8. Si inter ↄtradi- ctoꝛia nõ cadit medinʒ: ſequeret᷑ ꝙ de quolibet eſſet ve⸗ raaffirmatio vel negatio. Bed ↄfequẽs eit falſuʒ. Mam iſte ambe funt falſe. Omnis hoimno eſt albus ⁊ oĩs ß nõ eſt albus. Igi idem qð pꝛius. N Ped ↄtra eſt phus in textu dicens. At vero neqʒ ↄtradictionis mediun nihil eſſe ↄtingit:ſʒ neẽinʒ aut dicere— negare de vno. „ dicenduʒ ꝙ impoſſibile eſt Reſpondeo inter ↄtradictoꝛia ſit per ſe:cum ↄtradictio ſit cnius vᷣm ſe nõ eſt dare mediũ.
Oð ꝓbat phüs ſepteʒ rõmbus. CQnarum pꝛima eſt.
Muicũqʒ dicit aligd ineſſe aiali: dicit veruʒ vel falſum.
Si dicit veruʒ: opʒ ita eſſe: vt pʒ per diffinitionem veri. Mam veꝝ nibil aliud eſt q; eſſe qð eſt. Bi aũt dicat fal⸗ ſum:opʒ illud nõ eẽ:qꝛ falſuʒ nihil aliud eſt qᷓ; nõ eẽ qð eſt. Silt ſi diciehoc nõ eẽ ſi dicit falſuʒ opʒ eſje:ſi vernʒ dpʒ nõ eẽ. Ergo de neceſſitate aut affirmatina aut negati ua eſt vera. Sed ille qui ponit mediũ inter ʒdictoꝛia di cit ꝙ nõ neceſſe eſt alterã eſſe verã· igit᷑ ⁊c̃. T Fcða rõ ẽ talis · Pꝛ inter Zdictoꝛia eſſet mediũ: vel eẽt mediuʒ per Pticipationẽ extremoꝝ:qð eſt mediũ einſd eʒ generis ſic palidũ mediat iter albuʒ et nigruʒ: Vel eẽt mediũ ꝑab⸗ negationẽ:qð eſt mediũ alteriꝰ grs. Ii ſchmꝛ tũc tollit᷑
mutatio de nõ bono in bonnz et ecõtra. Et ꝑ ↄs tollitur
ois mutatio: qi queliber mutatio eſt de nõ bono in bonũ aut ecõuerſo. Qð aũt tollat᷑ talis mutatio poſitione ſup⸗ poſita:ſic ꝓat. Mõ.n. põt eiſe mutatio: niſi inter Zria et ancdia que ſint vniꝰ generis. Mec iteꝝ põt eſſe mutatio de vn extremo in aitex:nii per medinʒ. Si igit᷑ ſit me dium inter ↄtradictoꝛia per abnegationẽ.i.alteriꝰ gene⸗ ris:nulla poterit eẽ mutatio ab extremo ad medinʒ:et ꝑ ↄſequẽs nec de extremo ad extremnʒ. Si vo pᷣmo mõ: ſequit boc incõᷣueniens.ſ. ꝙ ſit generatio aliqua que ter⸗
—
nõ ſiet tiñ mutatio ab tur ⁊c. ¶ Tertia rõ. intelligit: aut affirmatali falſi et veri appet ꝙ ſiue affirmet ine dicat aut mẽtiat Mꝛ qñ vel negãdo diuidit ſicut eſt in re:
Dctaua
⸗
minat᷑ ad albuʒ ⁊ nõ fat ex nõ albo:
Intellectꝰin cĩ ſu
qd aut negat. itellect? ſic c
dicit v
tunc mẽtit. Et ſic opʒ ꝙ ſemp affirmati
vera. Et ꝑ ↄñs nõ eſt tionẽ. CMuarta rõ. natur mediuʒ in oĩb inter ʒdictoꝛia abſqʒ oĩ rõne:ſʒ ſoluʒ Bed manifeſtuʒ eit ꝙ hoc n vex ⁊ nõ veꝝ ſunt ʒdictoꝛ
Als ſequeret᷑ ꝙ eẽt aliqs
e6t mediuʒ
Sed ↄſequẽs eit falſuʒ: paris MMaʒ
ð nõ põt. Datet ↄtia: qꝛ negatio implet 5ꝛinz cu altex
Qð eſt ↄtra diffinitionẽ v ens nõ cadit mediu aut nõ ens:ct ita eſſet quedã trãſmn coꝛruptioneʒ.igit᷑ ⁊ð. CMumnta rõ et negationẽ eẽt mediuʒ:ſe
.inter par⁊ i
qꝛ ab vno extremo altero extremo:ſed ẽt a medio.ig 4ceptiõe qᷓ aligd
Sed ex diffinitiõe neget opz vt verũ õponit affirmando ex. Di aũt nõ ſit O vel negatio ſit mediuz iter affirmationeʒ ⁊ nega⸗ Si dictiõe dat medi dictionibꝰ niſi
uʒ:opʒ ꝙ po⸗
poneretqs mediũ qꝛ placet ita ponẽ. õ põt eẽ vexꝝ in oibꝰ. Mam la inter que nõ cadit mediuʒ.
quinec vex nec falſuʒ diceret: eri et falſi. Sil? inter ens ⁊ non
3. Als ſequeret᷑
ꝙ aliqd eẽt p̃ter ens tatio p̃ter gñoneʒ et 5. Bi iter affirmationẽ queret᷑ ꝙ in oibus iſtis 3ꝛijs
mpar:inter iuſtuʒ ⁊ inuſtuʒ⸗
vt pʒ per diffinitionẽ paris ⁊ im
par eſt qð põt dinidi in equalia. Impar vo
Srioꝝ rõneʒ negatonis habeat. ¶ Pexta rõ eſt. i ſic: ſequeret᷑ ꝙ ſicut ponit᷑ vnnz medium inter ʒdictoꝛia ꝙ
pari rõne ponant infinita. mare:cotingit et negare.
Mam omne qð ʒtingit affir⸗ Sed ↄtingit affirmare ᷣm ad⸗
uerſariuʒ hec tria eẽ.ſ.affirmationẽ negationẽ ⁊ m ediuʒ.
Ergo ↄtingit iſta tria negare cadit mediuʒ nem iſtoꝝ trius ẽt cadet mediuʒ. Et ſic deinde in inſinituʒ ꝓcedendo ſicut pꝛiu niens. Igit ⁊c̃. ¶ Beptima rõ eſt. G
⁊ negationẽ
vtruʒ homo ſit albus: opʒ g reſpondens vel affirmet vł
nõ. Si affirmat:planum eſſe. Si auteʒ nõ affirmetr Mec negat aliquid aliud q;
uit. Et ipſa negatio eſt nõ e
re. Bi ergo inter affirmationẽ inter affirmationẽ ⁊ negatio⸗ erit quartum. Et 8. Wð eſt incõue ialigs interroget.
eſt qð dicit affirmationeʒ verã et reſpõdẽdo nõꝛcõſtat ꝙ negat.
illud eſſe qð ille interroga⸗
ſe:qꝛ eſt negatiua. Relinqui
tur ergoꝙ reſpondens ad iſtam queſtioneʒ de eſſe:ha;
bet cõcedere affirmatiuaʒ vel ꝓferre negatinam. Et its
inter hec duo nõ eſt medinʒ. poſitio nulla. ¶ Conſiderand ꝙ pꝛedicta op
Et per cõſequens pꝛedicta uz eſt hic pꝛimo ſᷣm phm: inio enenit quibuſdaʒ ſicut et alie opiio⸗
nes inopinabiles ex duplici cauſa. Quarum pꝛima eſt. Quia funt qui non poſſunt ſoluere rationes cõtentioſas i. litigioſas ſiue ſophiſticas eis ab alijs vcl a ſeipſis fa⸗ ctas · Bed cõſentiunt rationi ꝓbanti et cõcedunt conciu⸗ ſioneʒ dicentes veruʒ eſſe qð ſyllogiʒatuʒ eſt. t vlteriꝰ ipſam cõfirmare nituntur aliquas alias rationes adinue
niendo: Sicut etiam hodiernis tempo: buſdam Thomiſtis ſictis: realem pᷣdicamentoꝛuʒ:co
us accidit qu⸗ qui non ponunt diſtinctioneʒ ntra ſanctam et ſinceram inten
tioneʒ Voctoꝛis Jancti: vt oſtendetur in qnto hu ius.q. 7. arꝰ2. Alia cauſa eſt ꝓxter hoc ꝙ quidaʒ volunt inqui rere ratioheʒ ꝓbantem de omnibus.Ĩt ideo que ꝓbari non poſſunt nolunt cõcedere:fed negant. Wꝛima autem pꝛincipia que ſunt commnnes animi cõceptiones: pꝛõ⸗
bari nõ poſſunt.
Ideo ea negant per hoc in opiniones in
opinabiles incidens. Conſiderandum eſt etiam ſcðᷣo. ſm phyloſophum in pꝛeſenti lectione:ꝙ ↄtra huinſinò
di opinantes: pꝛocedere op falſi vel aliquoꝛum alio:un ribus rationibus patuit. diffinitionẽ rexꝝ ſi ponant Mam ratio quam nome eſt auctoꝛitas que comn que ponitur hi
ſic ait. Ratio nanq; cuius nomen eſt ſignuʒ
Bi autem non concedant nomin tune non differunt a plantis:
oꝛtet ex diffinitione veri vel 1noninum:ſicut ex ſuperio⸗
Meceſſe eſt enim eis cõcedere ꝙ nomina aliquid ſignificant. n ſigniſcat eſt diffinitio. Et hec muniter allegatur in hoc quarto ca phyloſopho ſub alijs verbis
quibus
diffinitio ſit. 4 aliquid ſigmñcare: ſicut ſupꝛa dictum eſt. Hec
omnia Doctoꝛ Sanctus quaſi foꝛmalter in pñti lectõe.
Jom. 28.

Lectio.·
6 x 1
CCðſiderandum autem eſt tertio pꝛo amplioꝛi declarã tione pdicte cõcluſionis ßm Doctoꝛem Sanctumn in p* oſterioꝛũ.ꝙ ↄtradictio eſt cuius non eſt dare medium ym ſe· Duãuis enim in puatione et habitu:⁊ in ↄtrarijs imeciatis non ſit medinʒ circã determinatuʒ jubiectuz: tamen eſt medium ſimplieiter· Mam lapis nõ eſt cecus neqʒ videns. Et albedò neqʒ eſt par neqʒ impar. Moc etiam qð habent de imediatione eirea determinatũ ſub ſectum: havent inqntuʒ aliquid ꝑticipant ↄtradictiolis · Maim pꝛiuatio eſt negatio in ſubiecto determinato· Ale fuʒ etiã ↄtrarioꝝ eit aliqd habens pꝛiuationis. Srd cõ⸗ traictio in omnihꝰ ſimpl caret medio. Et oc nõ hʒ ab alio: fed a ſ ꝓpter hoc phus dicit. Luins non eſt medius ᷣm
dum mediat inter albun ⁊ nigruʒ. Aliud eſt medium ſubiecti. Et ſie lapis mediat inter ſanuz ⁊ egrum. Aliud en medinʒ tẽpoꝛis. Et ſic catulus ante nonuʒ diem me diat inter viſuʒ ⁊ cecitateʒ. Et aliud eſt mediuꝰ motus. et ſic motus mediat inter ſanum ⁊ egrum Eᷣm medicos.
per ſe:lʒ bene per accidens. ¶ erũtamẽ Antonellus ⁊ Antonins Andree eodeʒ tituio dicunt ꝙ quãdo dicitur⸗ Tõtradictio eſt cuius ᷣm ſe non eſt medinʒ: ula negatio wi poſita nõ debet cadere ſuper ly vᷣm ſe:qꝛ ſic conueni⸗ ret pꝛiuatiue oppoſitis et Ztrarijs mmediatis inter que non cadit medinʒ per ſe ſedper accidens. Sed ly perſe debet manere affirmatuʒ. Et eſt ſenſus. Lõtradictio eſt cnius ᷣm ſe non eſt mecunn. C Sed lʒ iſte ſenſus ſit qn ſtinibilis:tamen magis videtur eſſe de intentione Hoc. Bancti ꝙ illa negatio cadat ſuper ly vᷣm ſeꝛvt patet her ipſuʒ in 4.niaꝝ. di. I.q. 1. ar 3 ad.ʒm. Tlbi ſic au· Ali qua vero mutatio eit inter cuius terminos nõ poteſt acci
etha. oꝛtes nð eſtet homo. ¶Etſi dicatur. Beutum eſt co⸗ ſoꝛatum · Ergo ↄceditur ꝙ aliquã ſpecie coloꝛis eſt colo ratum. C Dicenduʒ ꝙ eſt coloꝛqlu duabus ſpeciebus
„
duo accidentia cõtraria aut diſperata ſint in eodeʒ ſub⸗ lecio ſᷣm diuerſus partes eius. Ex quo pʒ ꝙ multiplica tio verboꝛum quã Antonius hic adducit: niſi eſt ad pꝛo⸗ poſitum. CAcd ſextum patet ſolutio ex dictis. N Id ſe⸗ ptimum dicendum ꝙ lʒ illa plus diſtem diſtantia locali et dimenſina inter que cadit mediuʒ q; illa inter que nõ cadit medium ſicut dictum eſt:nontanien loquendo de diſtantia foꝛmali ſine dęe t iſtãtia oppoſitionis de qua eſt pie ad pꝛopoſitum. ¶ Pꝛoam plioꝛitamen declaratio⸗ ne diſtantie que eſt. inter affirmationeʒ ⁊ negationeʒ ⁊ in ter ens et non ensꝛſciendum eſt ᷣm Toc. B.in de veri⸗
tateq.⁊· ars.ʒ.ad. ʒn. vbl ſic at: ꝙ duo adinuicem di ſtantia poteſt tripliciter ſe babere· Ano modo ꝙ ſit ex vtraqʒ parte infinita. Sicut ſi vnus haberet albedinem infinitam:et alius nigredinem infinitam. Ft hoc modo eſt diſtantia infinita inter eſſe diuinum et nõ eſſe ſumplici ter. Alio modo ꝙ ſit ex vtraqʒ parte finita: Sicut cũ vnꝰ pabet albedineʒ finitam? alins nigredinem fintam. Et ſie eſſe creatum a non eſſe ᷣm quid diſtat. Tertio modo ita ꝙ ſit ex vna parte finita et ex alia parte infinita: vtſi vns haberet aibedines finitaʒꝛet alius infinitam nigre⸗ dinem.Et talis eſt diſtantia inter eſſe creãtum ⁊ non eſſe ſimpliciter: Duia eſſe creatu eſt finitu nmpliciter. ð eſſe autem ſimpliciter eſt inſinitum: inqntum omnẽ dele ctum qui excogitari poteſt excedit. Nec igitiir diſtantia trãſiri põt ex ꝑte illa qua Rnita eſt inqjntuʒ ipſuz eſſe ini tum vel acquirit᷑ vel deperdit:non autemn ex parte illa qua infinita eſt. Nec ille foꝛmaliter. Quod etiam multũ valet ad ſolutioneʒ pꝛedicti terti argumẽti. Mdem dicit ſ.4ſilĩax·di. I·1· 4rz. 3.4d Fin. vbi ſic Al· Vdict dum ꝙ non eſt diſtantia innita inter ens et von ens ex parte ipſius entistniſi ens ſit infinitum: Auia tantum di ſtat aliquid ab vno oppoſitoꝛum:quantum partcipat de alio. nde non diſtat in infinituʒ à noh eſſe niſi quod eſſe infinituʒ habet.ſ.deus:cui quãntò reluqua entia ſunt pꝛo ximioꝛa tanto magis a non eſſe diſtant:ſicut Auguſtinus dicit in lio cõfeſionum: ꝙ angelus eſt factus pꝛope deũ: materia pꝛope mhil. Ped veruʒ cit ꝙ talis diſtantia eſt quodãmodo ex parte hõ entis ſimpliciter:eo ꝙ neq; de terminata diſtamia vel aliquo ente ſignincato vel deter⸗ minato tranſcendit ꝙ nihil magis poteſt diſtare ab ente qᷓ; non ens · Lontingit enm aliquam diſtantiam eſſe inti⸗ nitam ex vna parte et finitaʒ ex alia partẽ: ſicut quãdoq; fit comparatio infiniti ad finitam Miſi enim aliquatalis diſtantia eſſet nita:non diſtaret minus vn⸗ creaturã à deo qᷓ; altera. Et niñ eſſet aliquo modo infinita poſſet in⸗ telligi aliquid magis diſtans a creatura qᷓ; ſit deus. Mec ille:et multum ſubtiliter. ¶Ad vltimum dicendumnꝙ ille nð ↄiradicunt ſed ↄtrariant᷑: qꝛ negatio poſtpoſitaſ⸗ gno facit equipollere ſuo cõtrario. Ti in Woc. S.et pho. O— viget ſic pꝛoceditur. M ret ſit falſum. Mam verum ett adequatio rei ad intellectum dininum. Sed rei ad intelle⸗ cum diuinum nõ poteſt eſſe adequatio aliqun. Licet· ſit ſimilitudo pꝛopoꝛtionis: nulla tamen eſt ſimiliudo adequationis inter creaturas et deum: v ſupꝛa dicun eſt. q.⁊ arꝰ.⁊. Ergo rei nulla eſt veritàs. Et ſic quicquis inteiligitur eſt falium. CP ꝛo Quicquic intelliguurai ter q; eſt falſe intelligitur: qnia ibi eſt falſa adequatiò Sed quicquid intelligitur: intelligitur aliter qᷓ; cſt: qui intelligitur immaterialiter. Et tamen habet eſſe materl le loquendo de ſenſibilibus. Igitur ſaltem in rebus terialibus mhil eſt verum. ¶M Mꝛeteres zo. Qulch rei intellecte plus attribuit vel minus qᷓ; natur rei bat beat: errat et non vere intelligit. ed inter cognolcen tes aliquid: vnus alio magis cognoſcit ʒſecmndu 5
e. Hec ie. CKonſiderandum eſt vlterius
oꝙ quadruplex eſt meius.ſ.mediũ foꝛme. Et ſic pa⸗
nter ↄtradictoꝛia aute nullus pꝛedictoꝝ medioꝝ cadit
pi medium in eodem ſubiecto:niſi foꝛte per accidens:ſi cut inter affirmationeʒ ⁊ negationeʒ:qꝛ ↄtradictio eſt op poſitio cuius non eſt mecus per ſe: vt dicitur in pꝛimo poſterioxꝝ. Mer accidens aute poteſt ibi aceipi mediuʒ ex parte negationis cui aliquid adiungitur qð magis vel minns diſtat ab affirmatione: ſiue illud ſit cõtrarium in eodem genere directe:ſiue diſpoſitio cõtraria ſicut inter non album et album accipitur per accidens medium ex parte coloꝛis cui adiũgitur negatio albedinis qð magis vel minus diſtat ab albedine. Et inter ignem et nõ igneʒ uccipitur medium m qð aliquid eſt magis vel minus
frigidum aut huminuʒ · Nec ille ergo dicenduʒ ꝙ ſi accipian Zcd pꝛimum contradicto:ia Kin relatiua ðᷣm dici:ſic inter ea eſt mediuʒ:ſed vt ſic non cõtradicãt · Si vero accipiantur cõtradictoꝛia in ſeꝛpꝛo illis. ſ.que cõ tradicunt:ſic inter illa nõ cadit medium per ſe. CAcſe⸗ cundũ dicendnʒ ꝙ inter illa que magis diſtant poſitine: ua ꝙ ambo diſtãtia ſint entia poſitiuã: ſunt plura media qᷓ; inter ea que minus diſtant. Cõtradictoꝛia auteʒ non ſic diſtant:ita ꝙ vtrunq; contradictoꝛioꝝ ſit ens poſitiuum ſicut contraria. Ideo non eſt ſimile. C Eſt tamen ſciendũ ꝙ dupleꝝ eſt diſtantia. Qnedam.ſ.eſt dimenſiua: qua.ſ. vnum diſtat ab alio dimẽſionaliter. Alia eſt diſtantia foꝛ malis. Et illa eſt dupler. Maʒ qnedas eſt poſitiua.ſ.qua cõtraria diſtant. Alia eſt pꝛinatiua.ſ. qus pꝛiuatiua et cõ⸗ tradictoꝛia diſtant. ¶ Acd tertium dicendum g inter ens ⁊ non ens: vninerſaiter loquendo nõ eſt medium: quia ipſa generatio eſt ens:cum ſit vig ad ens: vt ſupꝛa dictuʒ eſt· Tamen inter ens et non ens in actu: bene eſt in ediuʒ ſens in potẽtia. Vnde ſicut dictum eſt per accidẽs bene eſt medium inter cõtradicto:ia. ¶Et ſimiliter dicenduʒ eſt ad. 4n. C Ad quintuʒ dicendũ ꝙ ſcutum pꝛo in edia parte album ⁊ pꝛo media parte nigrum: nec eſt album nee nigrum · Sed dicendum eſt ꝙ ſit pꝛo media parre al vpum ⁊ pꝛo media parte nigruʒ: Sicut demõſtrard ſoꝛte et vno aſino:ſi tunc aliquis querat an hi duo ſint homies vel non:nõ eſt dicendum ꝙ ſic. Quia tunc inferretur ꝙ aſinus eſſet homo. Nec eit dicenduʒ ꝙ non: Quia tunc
coloꝛis ᷣm duas partes eius⸗ Mon enim eſt incõueniẽs
no hlw ain ſuu hn dels ſt un 657 nma inn vpuns ie en jeligt pisſ Rthot us.c nendu deurp ¶Sed hopi eſeſc nhi ph ſrbile
doe huns ha Sun. nioneʒ ſun pp esinri quies ſi perby enoiz eſcien difirin quieße höyi benen liung mi Mnd n h Hohhtn vehnie ſübelhe nn uttt

Aueſtio
modus vnꝰ excedit modũ cognitionis alteriꝰ. Ergo ni⸗ hil vere itelligit᷑. Et ſic nihil ẽ vexꝛcũ vex dicat oꝛdineʒ ad intellectũ. C 4o. Sialigd vere itelligeret: maxie ſequeret᷑ ꝙ eſſentia diuinaa deo intelligeret vere. Bed hoc videt᷑ eẽ ſalſuʒ. Igit xð̃. Pꝛobatio minoꝛis. Qꝛ cũ deus ſibi ſit finitus:itelligit ſeißᷣm finte. Sed mtelligere aliqð infinituʒ ſinite: faluʒ eſt itelligẽ. Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. CP. Scðm AInguſtinũ falſum eſt qð eit ad ſilitudi nem alicuiꝰ rei accomodatũ:⁊ nõ ꝑtingit ad illud cuius ſilitudinẽ gerit. Ged oĩs creatura gerit ſititudineʒ dei:et nõ ꝑtingit ad ipſuʒ denz per modũ idẽptitatis. Ergo ſe⸗ quit᷑ ꝙ ois creatura eit falſa. Lum igit᷑ qœqd intelligitur ſit creatura: vel per creaturas intellectuʒ: ſequit ꝙ qcqd intelligit᷑ ſit falſuʒ. C 6o. Pmne coꝛpus eſt vere cꝙꝛ⸗ püs· ⁊ fulſa vnitas vni Anguſtinũ i lio de vera religiõe. t hoc pꝛo tanto dicit ꝙ nnitat vnitateʒ:⁊ tñ nõ eſt vni tas. Tuʒ ergo quelibet creatura m quãlibet ſui pfectio⸗ nem diuinaʒ vnitatẽ umiter:et ab ea in infinitũ diſtet:vi⸗ detur ꝙ quelibet creatura ſit falſa. Et ſit idem qð pꝛins. ¶ Bed ↄtra eſt phus in textu dicens. Determinatis gũt his palam ꝙ vno modo dicta:et de oibꝰ impoſſibile eſt eſſe ſicut quidam dicunt: hij quidẽ nhil dicẽtes veꝝ eſſe nhil ꝓhibere dicũt ſic oĩa eſſe: Sicut d yametruʒ cõmẽ⸗ lurabilem eſſe: illi vero œia 25. dicenduʒ ꝙ qꝛ omnia pncipia Reſpondeo n vt notat hic Doc. S. irmantur ſuꝑ hoc pᷣnnꝙ affirmatio ⁊ negatio nõ ſunt ſimul vera:⁊ ꝙ nihil eſt mediũ inter ea:i pßus pᷣmus habet diſputare ↄtra negãtes pᷣn ſingulariũ ſciaꝝ. Sunt. n. ꝓpinquiſſima ⁊ Ppꝛia huiꝰ ſcie: cum ſequant rationeʒ entis: qð eſt phye pꝛime ſubm. Terũ aũt ⁊ fal⸗ ſum ꝓpꝛie ꝑtinent ad ↄRderationẽ logrei:cum ↄſequant
„—
ens in rõne entis de quo ↄderãt ſogrcus. Motus vo
quies ſunt ꝓpꝛie de ↄñderatione nãlis phye:cuʒ natura
per hoc diffiniat ꝙ ſit pᷣn motꝰ et quietis. Cum ergo ad
erroꝛeʒ qui accidit circa eſſe ⁊ nõ eie ↄſequat erroꝛ qui
eſt circa veruʒ ⁊ falſuʒ:naʒ ꝑ eſſe ⁊ nõ eſ? verũ ⁊ falſuʒ diffiniunt: vt lnpꝛa pãtuit: ad quẽ ẽt erroꝛeʒ ſequit᷑ erro: qui eſt circa moneri 2 hmõi nõdũ eſt: ⁊ qð geſcit eſt: ſequit ꝙ phus pᷣmnꝰ con⸗ nenienter hic diſputat ↄtra errantes circa veritatẽ ⁊ falſi⸗
ratem⁊ circa motum ⁊ quetẽ deſtruentes pninãe. Et
hoc ideo: qꝛ deſtructis erroꝛibꝰ circaeſſe et non eſe: ex ↄſequẽti veſtruunt erroꝛes circa vcrũ ⁊ falſuʒ. Cnde
quo adß ↄñderandũ eſt po g antiquoꝝ phoꝝ quidam
dixerũt nihil eſſe verũ:ſed oĩa falſa. Alij vero dixerunt ꝙ oĩa ſunt vera ⁊ nihil falſuʒ. Et lʒ cõiter ponat has du⸗ as opiniones eſt tertia que ponit.ſ.ꝙ oĩa ſunt ſimpl ve⸗ r ⁊ Omnia falſa. Manc tñ nõ repꝛobat hic phus: Quia ſi due pꝛime ſunt falſe:tertia erit falſa. Lopulatiua.n.pꝛo; poſitio eſt falſa:ambabus ptibus falſis exiſtẽtibꝰ.ii cõ
tra duas pᷣmas opiniones ponit phus ↄcluſionẽ.ſ.ꝙ non omnia ſunt falſa: jed aliqð eñ verũ et aliqð falſuʒ. Muaʒ
ↄcluſionẽ ꝓbat phus quattuoꝛ rõnibꝰ. Quaꝝ pꝛima eſt. MWam ↄſtat quaſdã pdictiones eſſe: quas nõ eſt poſſibile imul eiſe veras aut ãmnl falfas. Bicut verũ ⁊nõ verũ:
neqʒ oia falſa:ſed al iqua vera et aliqua falſa. C Secũda
Vero ratio ſupponit terminos aliqd ſigniſicare.ſ.diffini⸗
tiones rex:et upponit diffinitioneʒ veri et falſi. Due rõ
talis eſt. am veruz nihil alind eſt qᷓ; affirmare id quod negare et ecõᷣuerſo. ilꝭ falſus nihil aliud eſt
falſuʒ eit affirmare id qð verũ eſt negare
he ⁊ ecõnerſo: vt pʒ ꝑ diffi ntiones veri ⁊ falſ. am vex
nihil aliud eſt q; dicere
eſſe qð eſt vel nõ eſſeqð nõ eſt. Falſuʒ autẽ eſt dicere nõ
eſe gð eſt· vel ene qð nõ eſt. Ergo impoſſibile eſt ꝙ oĩa ſint falſa: ſed neceſſe eſt vel affirmationeʒ vel negationem veraʒ eſſe · C Tertia ratio eſt talis. nteyaffirinationẽ ⁊ negationcʒ vt ſupꝛa ꝓbatum eſt ·q.
2. 4ro.8. Ergo neceſſe
⁊ quieſcere:naʒ qð mouet᷑ inqjntuʒ
Mullum medinʒ eſt
Bctaua
funt falſe ⁊ irratlonabiles. Antecedẽs pbat. Mam ileg dlcit ↄtraria ſiniul eſſe vera: dicit ↄtrariaʒ oni
eſſe verã. Sed ↄꝓtraria ſue opnonis eſt ꝙ ſua opinio nõ
ſit vera. Ergo qui dicit oĩa eſe vera: dicit ſuã opinioneʒ
nõ eſſe veriʒ. Et ſic deſtruit ſuã opinionẽ. Sil qui dicit
oia eſſe falſa: dicit etiã ſeipſuʒ dicere fal uʒ:cum ipſe ali⸗
quid dicit. ¶ Sed foꝛte aliqʒ diceret ꝙ dicens oĩa eſſe Neat ercipit ſuamn ↄtrariaʒ. Iłt qui dicit omnſa eſſe falſa: excipit ſuam opimonẽ. Iceo ratio nulla. Cpanc cauilla tionẽ oſtendit phᷣns dicẽs: ꝙ ſi dicens oĩa eſſe vera exci⸗ pit ↄtrariã ſue opinionis cõcedens ipſam eſſe falſam: et dcens omnna eſſe falla excipit ſuam opinioneʒ quã cõce dit eiſe veraʒ: neceſuriũ habebũt cõcedere quaſi infini⸗ tas Ppoſitiones eſſe veras et inhnitas falſas. am ſi iſta eſt vera Foꝛtes ſedet: iſta erit vera Boꝛteʒ federe eſt ve
um:et iſta verum eſt Soꝛtes ſedere eſſe verũ et ſic de
alijs. Et ſimile indicium eſt de falſa Lpoſitione. Igitur
vauillatio ſiue reonſio illa nulla eſt. ¶ Sed quo ad 2 qntuʒ ad errantes circa motuʒ et quieteʒ ↄſideranduʒ
eſt ⁊v. ꝙ phoxꝝ aliqui poſuerũt omnnia quieſcere. Alij vo poluerunt omnia eſſe in cõtinno motn. Lontra pꝛimam igit᷑ opinioneʒ adducit phᷣus vnam rõnem que talis eſt. Mam ſi omnia quieſcant:tunc nihil mouet᷑ a diſpoſitiõe in qua aliqi erat. Et ſic quicquid eſt verũ ſemper eſt ve rumn:et quicquid eit falſuʒ ſeinper eſt falſum. Quod eſt cõtra ſenſuʒ. Mam tranſmutatur veritas ⁊ falſitas pꝛopo ſitionis. ¶ontra vero ſecundã opinionẽ adducit phy⸗ loſophus tres rationes. Anaruʒ pꝛima talis eſt. Mam ſi omnia monentur ʒ nhil eſt quieſcens:nihil erit verum in rebus. Qnia quod verus eſt iam eſt. Ouod autẽ mo⸗ netur nõdum eſt. Ergo opoꝛtet omnia eſſe falſa. Oð eſt inpoſſibile: ſicut oſtenſum eſt. C Scða ratio talis eſt. Omne qð pmutat᷑: neceſſe eit eie ens. Quia omne qð permutat: ex aliquo in aliquid mutatur- manens idem
Tub Ntroqʒ terminoꝝ. Vnde non opoꝛtet dicere ꝙ quic
quid eit in re mutata mutetur: ſed ꝙ aliquid ſit manens. Et ſic non omnia monent᷑. C Tertia ratio. Sunt q̃dam
mobilia que ſemper mouẽtur:ſicut coꝛpoꝛa celeſtia que
nun; quieſunt:ſicut ad ſenſum pʒ. Et eſt quoddam mo
uens penitus imobile quod nunq; mouetur. lia eſſet
Pcedere in infinitũ in mouentibus: vt pꝛobatur.S.phy ſicoꝝ. Ergo non omnia ſemper mouentur: neqʒ omnia quandoqʒ mouentur et quandoqʒ quieſcunt. ¶ Vonſide
randum eit tamen tertio pꝛo maion declaratiòõe queſtio
nis ᷣm Woctoꝛeʒ Banctuʒ in de veritate. q.I. arꝰ.Io.in coꝛpoꝛe ꝙ ſicut veritas cõſiſtit in adequatione rei ⁊ intel lectus: ita falſitas cõſiſtit in earumn inadequatione. k es
Tect.Iz.et com. 46
autem comparatur ad intellectum diuinus et humanuz.
Intellectui autem diuino comparatur vno modo ſicut menſuratuʒ menſure:qqntuʒ ad ea que in rebus poſitine dicuntur et inuenuntur:quia omnia huiuſmodi ab arte diuim intellectus pꝛouenium. Alio modo ſicut cognitũ ad cognoſcens. Wt ſic etiaʒ negationes et defectus intel⸗ lectui diuino adequantur:qꝛ omnia huiuſmodi deus co
gnoſcit q;ᷓuis ea non canſet. patet ergo ꝙ res qualitercũ- qʒ; ſe habeat et ſub quacunqʒ ens ⁊ nõ ens: vt ex ſupꝛadictis pʒ · Igit᷑ nõ oĩa ſunt vera
. n foꝛma exiſtat vel pꝛinatio⸗ ne vel defectu:intellectui diuino adequatur. Et ſic patet
ꝙ res quelibet in comparatione ad intellectum diuinuz
de veritare. Eſt
veraeſt. Ande Anſelmus dicit in ho
igitur veritas in omnibus que ſint entia: quia hec ſunt
ꝙ in veritate ſũma ſunt. Tnde per comnparationeʒ ad in tellectum diuinum nulla res poteſt eſſe falſa. Sed pcõ⸗ parationem ad intellectum humannzʒ inuenitur interduʒ inequalitasrei ad intellectum: que quodãmodo ex ipſa re cauſatur. Res enim ſui noticiam e ue exterius de ipſa apparent: quia cognitio noſtra initium a ſenſu ſumit:cuins per ſe obiectum ſunt ſenhbi les qualitates. Ande et inpᷣmo de anima dicit ꝙ accidẽ
magnam partem cõferunt ad cognoſcendum qð qꝗd eſt de quolibet aut affirmare aut 2 i
negare. Et ſie impoſbile eſt cia falſa eſſe. CQuarta ra no eit talis. Dꝛedicte poſtiones ſeipſas deſtruũt. Ergo
eit · Et ideo qñ in aliquar
*
acit in animam per
comII.
&apparẽt ſenſibiles qualitatẽs demõſtrantes nim que in eis nõ ſubeſt: dicitur res illa eſſe falſa. Tñ phs dicit. methaphyce.· ꝙ illa dir falſa Lectio4.
S

Muarti
que nata lunt videri aut qualia nõ ſunt aut que non ſunt⸗ Sicut auruʒ dicit᷑ falinmn in quo exterius apparet colo auri ⁊ alia buinſmodi accidẽtiã: culn tamen interius na⸗ tura auri nõ ſubſtat. Mec tamen res eſt ex hoc cauiò falſi tatis in anima ꝙ neceſſario falſitateʒ cauſet: qꝛ veriãs et falſitas pᷣcipue in udicio exiſtunt anme· Inima eni in⸗ qjntum de rebus iudicat non patitur rebus:ſed magis nodãmodo agit. Inde res nõ dicit᷑ kalſatqꝛ ſemp faci⸗ at de ſe falſa appꝛehẽſionẽ: ſed qꝛ nata eſt ea facere per ea que de ipſa apparẽt · Sed q? vt dicrũ eſt comparatio rei ad intellectuʒ diuinu eit eiſentialis:⁊ vᷣm eam per ſe dicit᷑ vera:ſed per conparationeʒ ad intellectus huma⸗ unn eſt accidẽtalis ᷣm quã non dicit abſolute vera: ſed quaſi ᷣm quid? in potẽtia: ideò ſimpt loquẽdo cis re⸗ eit vera:⁊ nulla res eſt falſa. Sed vm qd ⁊ in
1
oꝛdint ad intellectuʒ noſtrum alique res dicuntur falſe. Mec le· Nnaliter aũt differẽter ſe bẽnnt res vera ⁊ veruʒ in mtel lectu ⁊ cetera que ad hane materiaʒ ptinent: patebit · L puius. q.Iʒ · arꝰ·z·— i ergo dicendu m diei Ld P umum itas eſt, rei: non
uccipit᷑ ibi adequatio pꝛo omnimoda vdemptitate: ÿ P&
pabitucine ſiue ꝓpoꝛtione que bene eit imer creaturas* deumꝛcnʒ creature dependeant à deo in eſſe ⁊ ↄſeruari Id 2mdicendũ ſicnt dicit Doc. S. in de veritate· ·⁊ afꝛ. ad vltin.ꝙꝙ ſi aliter ſit modus rei cognite:tũc nul lus intellectꝰ intelligit rem aliter eiſe qᷓ; ſit. Ii autem ſit modus cognoſcẽtis: ſic mtellecrꝰintelligit reʒ aliter qᷓ; ſit: qꝛ res que habet eſſe mãt:imãl ſolum intelligit. Met le. Meim dicit in pᷣma parte. q.3;. arꝰ· p Ulnde cõuer dicitur ꝙ intellectꝰ intelligẽs rem aliter qᷓ; ſit per ſecũdã opatione intellectꝰ.ſ.intelligẽs rem aliter eſſe qᷓ; ſit: eſt falſus. Sed intellectꝰ intelligẽs rem aliter q; fit per pᷣmã opationeʒ intellct?⁊nõ eſt faſſus. ¶ Acd z dicenduʒ fᷣm Soc. S. vbi imediate ſupꝛa. ꝙ cu alio alinm plus itel⸗ ligere dicimꝰ: dupl põt inteliigi. Eino modo vt IV plus tineat ad modũ rei cognite: et ſic nullus intelligentium plus alio intelligit de re intellecta vm ꝙ intellecta eſt· Vuicũqʒ.n. rei intellecte plus attribuit vel minus qᷓ; nã rei habet: errat et nõ intelligit. Alio modo põt referri ad modum cognoſcẽtis. At ſie vnus alio plus intelligit Fᷣm vnns aliò ꝑſpicatius ĩtelligit:ſicut angelus homine? deus angelp · Et hoc ꝓpter potentioꝛeʒ vim intelligẽdi. jdec ille· Idem dicit in pꝛunã parte· d Sy. arꝰ.7.in coꝛ⸗ poꝛe. CRd 4 dicenduʒ ſicut dicit Poc. S. vbi ſupꝛa d yn. ꝙ cuimn dicit᷑ denzʒ ſeipſuʒ finite cognoſcere:dupli citer pot intelligi. Ano modo vt modus referat᷑ ad rem cognitam: vt· cognoſcat ſe eſſe finitum. Et ᷣm hunc in⸗ tellectum eit falſuʒ: qꝛ ſic cognitio ſua eſſet falſa. Alo mð vtmodus referatur ad cognoſcentes · Et ſie adhuc dupł põt accipi.Ino modo vt ly finite mijil aliud ſit q; pfecte vt dicat᷑ finite cognoſcere qui peruenit ad finem ſue co⸗ gnitionis. Et ſie deus finite ſcipſuʒ cognoſcit. Alio modo vt ly ſinite ptineat ad efficatias cognitionis. Et;ᷣm hoc in finte cognoſcit ſe:qꝛ eius cognitid eſt in infintuʒ efficax Ey hoc aũt ꝙ ſibiipſi eſt finitus modo pᷣdicto nõ põt cõ⸗ ciudi ꝙ ſe finte cognoſcat niſi eo modo quo dictum eſt · ec ile. erũtamen vt ipſe ibidem dicit ad. ſi fiat vis in verboꝛdeus ꝓpꝛie ioquendonec alijs nec ſibi fini tus eit. Sed pꝛo tanto dicit initus: qꝛ hoc modo a ſeip̃o
cognoſcitur:iicut aliqiã finituʒ ab intelleciu finito. Sicut
— ſue cognitionis r intellectꝰ eius puenit ad finem cognitiõis ſuiipſiꝰ. Mec ille. t ſi dicat᷑ · Inſinituʒ nõ eſt ptrãſibile· Prgo intellectꝰ eius non puenit ad finem cognitionis ſui ipſi. ¶Ad hoc reſpõdet ibidẽ cum ſubdit. Illa tñ ratio
eniʒ intellectꝰ ſnit? pᷣõt ꝑuenire ad ſineʒ
in re finita: ita
infiniti qua dic de quo nihil ad
anima decipi:ſed ex maga
tudine: vt mes decipiatur. Inde ẽx
dicit᷑ intranſibile: eſt ĩfiniti pꝛiuatiue accepti. pꝛopoſitum. Nec ille. Cd vn dicẽdũ ſicut dicit Poc. ᷓ · in de veritate. q.i.arꝰ.pᷣꝰ. ad pᷣn incõ trarium vbi ſic ait. Mon ex qualibet ſimilitudine nala eſt na ſimilitudine in qua diſſimili tudo inueniri non põt dẽ facili. Et ideo ex fimilitudine
maioꝛi vel minoꝛi decipit anim ßm maioꝛeʒ vel mind rem perſpicacitatẽ ad ſimilitudines inuenienduʒ · Nec ta men ſimpliciter enunciari debetaliquares falſa ex eo ꝙ quẽcũq; in erroꝛeʒ ducit: ſed ex co ꝙ nata eſt plures ſa⸗ pientes fallere · Freature aũt q;uis aliquaʒ dei fimiluu⸗ dineʒ habest in ſeipſis:tamen maxima diſſimilitudo ſub eſte vt non niſi ex magnd inſipiẽtia cõtingat ex tali ſuni⸗
pꝛedicta ſunilitudi ne vel diſſimilitudine creaturaꝝ ad denʒ:nõ ſequitur ꝙ omnes creatnre ſint falſe vel debeãt dici falſe. Nec ile. ¶CAd vltin dicendũ ſicut ibidem dicit ad 2 n.ꝙ quidaʒ eyiſtimauerũt deum eſſe coꝛpus- Etcuʒ deus ſit vnitãs qua omnia ſunt vnum: per cõſequẽs exiſtimauerũt co⸗ pus eſſe vnitate ipſaʒ ꝓpter ipfam ſimilitudineʒ vnita⸗ tis. Scðᷣm hoc ergo toꝛpus falſa vnitas dicit᷑: inquantuʒ
—
alios in erroꝛem cõduxit vel inducere potuit: vt credere tur vnitas.Hec ille· ¶ Abi ſupꝛa in Doctoꝛe Sancto et phyloſopho. „ ꝙ negatio que eſt ltera pars ↄtradictionis: aliquã foꝛmalitateʒ dicat ex natura reipꝛeter foꝛmalitatẽ affirms tionis. Mam illa dicũt dinerſas foꝛmalitates et diſtictas ex natura rei quoꝝ aiteruʒ manet in aliquò altero nõ re⸗ nanente. Sed affirmatio poteſt remane⸗ in aliquo nõ remanẽte eius negatione · git gt̃. CPꝛv. la quo vnuz dicit ꝑfectione ſimpliciter ⁊ alteruꝰ imperfectio⸗ nemꝛeꝝ natura rei habent diſtinctas cõceptiones ⁊ foꝛ⸗ malitates · ᷓed hominẽ nõ eſſe aſinum dicit pfectionem ſimplt:et ſua affirmatio quã excludit dicit impfectiones ſimpliciter.ſ.hommne eſſe aſinuʒ: et hot ex naturꝰ rei ſiẽ pʒ. Igit᷑ ⁊c̃. ¶H 3oIllud qð non eſt ides alteri mpꝛi⸗ mo modo dicẽdi per ſe: diſtinguitur foꝛmaliter ab alio: et per ↄſeqnẽs habet diſtinctaʒ foꝛmalitateʒ. Jed negz tio eſt huiuſmodi reſpectu atfirmationis. Igit c. d 40. d quecund; ſe extendit obiectũ alicuius pabitꝰ:ůd ea ſe extendit po Uiꝰ habitus. Sed obiectu methaphy ſice ſe extendit ad negationes 7 pꝛiuationes: vt ex ſupꝛa⸗ dictis pʒ. Ergo et intellectus ad eadeʒ ſe extendu. Etſic intellectus intelligit negationestet per ↄſequẽs negano nes pabent foꝛmlitates quaſdaʒ pꝛeter foꝛmalitates af/ firmationis. Jgit᷑ ⁊c. CSed ↄ arguitur. uiaqnod nõ babet diſtinctaꝰ ↄceptioneʒ ex naturã rei nõ habet di ſtinctaʒ foꝛmalitateʒ: ſicut ↄcedunt aduerſarij in hoc. 40. ſ.Scotus et Anoniꝰ Andree et Antonellus archrepus · Sed negatio nõ habet diſtictam ↄceptionez a Neptio⸗ ne affirmationis.ð pʒ · Unia illud qð ſubterfugit I⸗ tionem entis:nõ eſt cõueniens obiectum intellectꝰ. Sed negatio que eſt altera pars dtradictionis:eſt nõ ens ſin⸗ pliciter. ergo ⁊c· CSed dicit aduerſarius ad illsʒ xů tioneʒ vbi ſupꝛa ꝙ ens vᷣm totu ſuum ambituʒ eit obie ctum intellectus: vt vult phᷣus in hoc. o. vbi ponit iů iectum methaphrſice ens inquantus ens:ſub quo com/ pꝛehendit negationes ⁊ pᷣuationes: vt ex ſupꝛadictis pj⸗
8
qꝛ. N Lontra. Juia ſi negationes ſunt entia: aut ſnten⸗
tia eytra animar:aut in anima. Si ſcm: clarum eꝙ non cõtinẽtur ſub ente qð eſt ſubiectum methaphſiſice⸗ Si vero ſunt entia extrã animam · ergo negatio que aitera pars ↄtradictionis eit ens exirà aiaʒ. tſic ↄri
ctio erit inter ens et non ens extrã animaʒ· Quod eſt⸗ ſurdum et contra pᷣum. 13 5 Peſt pond cO dicendus ꝙ negatio no di — aliquã foꝛmalitatem diſtin foꝛmalitate affirmationis per ſe:lʒ vene per acciel. ¶¶ Pꝛo cuius declaratione ↄſiderand eſt pꝛimoꝙ i0 malitas poteſt accipi tripliciter in ꝓpoſito. Vno modo cõmuniſſime: vt foꝛmalitas rei denominatur? fomnſ⸗ cut materialitas a materia · Et ſc ſicut vnius rei eſt v foꝛma: ita vnius rei eſt vna foꝛmalitãs tantũ. Ilio mn⸗ cõiter.ſ.pꝛo quadam foꝛmalitate ſine modo Et ſic diceremus ꝙ album et albedo dicunt p
malitates ·Tertio inodo ꝓpꝛie.ſ.ᷣm ſumitur 2 doctoꝛi·
eſſendi le inres for⸗ cõiteri
L(l
do ſ 8 frl no m cůt qe ſe it dere ſen der nin tod re ſu ßuo ſcu neg feli luu nber i0 poſt t an eſtr dun ens nun conr truli eſti bin dire ſüs pen er diß h Me un icj unzf We izn lonhn edſe dfun
neo ſu

— ursf en v D — 8 Sr veſtie wintet dicen t ſic a 20 quie inn Ouet ura Nma. ſcotiſti rei: dedeu N mi ere rei lit tiſti ſine d ir nina intel appꝛ us eſt 8: duz e ſit — cõce re. Me ratio diſf res diffi zdi ecte medi le ßm actuʒ i u: is exi nali kin? 1 tere lat ctus alios 5 int ꝛquã riſte 9 3 0 C —— e fund— Ca — 5——— U h inint——— pꝛeſe— cipitu cus p ʒſem— öter 9 kums ſ cun roͤn euserns qua rfo S ʒactu i infi ut kãs: e pꝛ 7à mue am: mñic ec 4N nu ed en Inc nita n ſcð ꝛne fia ꝛedic Q.7 perf ꝛſiue ſi cant ⁊ dij uz. ¶ uia per ad! 8 qi ayin— oꝙ at diſ— ecte ſi it pe pꝛi ſting Fe nõ ſp obi ee wm ir Hegatt tripl putati ic er quod icut di r inci uendi d cõ pecifi ecta nõ icit: alt k xi re ſiu nat: atio e et tio1 go ac eſt ictũ tuen pꝛa di jꝛvt tran catu nöt adu era gati e ert necr negar t neg nequi cipi ci diſting ſcol ame erſar pars — ioÿ ra g eſpici nsn gatio uiuo itur i ci⸗ unt. ſ. ⁊ eſſ gue ſco eade ril nſpeci ius 1 cut ſi O pꝛi enng cit de egat ſ.n co. ¶ inpꝛ reſ 1.00 ſſendi ndi ti cõ mſi ud ecific P — e eteri Johſ⸗— cedi. h qW elt pꝛan ſn Le gat ʒ hitu ninat zqui s pꝛi nñ⸗ vbi t. Bi in ſibi zmnn rihe tſub ein q. 4. iſi iquã i iectũ i ir or ini lic in rperi ho? pꝛi bie nimt rmẽi ſta det 4.4 ſubiec ñ in ma lect int eta pꝛi rid c 31 inci ecta ſi pat imi gati ẽias ntia ermi r.i. lect pi nge dum enti ctu ma quo ten ſpia int P* tihee 3 gati e am! e onſti phan. poſiti perte Ate en fir ncò E qct eroi ripl p ue ſi Wꝛi extri ation O pPO 3 xtrinſe i *. q onũ Lauahu õmu ctum ſ infinit ex parte mnte ꝛinc rinſe em n ten 3 ·ad ecus dinas M 5 ter du mentto nl: peci itans neg q.1* xtr pio cum: ſici tià pꝛi 5 — n e eſt See2 uode vt cial gati.1.4 neit cut fin nö ch ic quanti ino p re ple ictio de pu pʒ pꝛi em ab io nõ r.3 ca rei tem v ti nis: ſſe:e 5 mnn eſtr tate partici pug Ve onig( ra ⁊ ſi umo 7 affirn di 3.3d pꝛ 1. vel fi pPn 3gen ſt tñ N mo repu ſim cipa ant cont Tnic 0 pe ante rmati cit fo aim ec ill ni cipi te. O Ach 4 euuun iun ugna ul.I mtin la du radi Lonſi le p m di jone mali um e. N pꝛO um) b 97 mn n en nbi nia lia et n eod arũ ictio idera e poſiti dicat i e opp litate CM Vdem portio el pe 2 — a Scnn te pꝛopo Ana nduz illam ponta pert— Peyn⸗ uichind itio T.p— cõſti per a perf quã di tur d 1— s ve ſeder m int ictio le in nuʒ— 6— tutis ccide e:lʒ b bima mmn n que ifeſt rum= e⸗n er qu term qualit tro cindi iſta ꝓ e pꝛo ex ter ns: ene p tam 0 pʒ nna bmim contr e pꝛe um eſt n on ſec ate id it iſt poſiti poſiti mini 0c1 er acci poſi P en vᷣnm conici ſupp— der—— una ſitio n nanf mrns oni im ſic e:ſt d ꝛqu Mnc oteſt i ffir egati— ifeſtu ens nendu odieci eſt icuonen ꝙ ali nt ſn are= are e nde int mati tiua: irm adictio m qð ſtur vl pars deo ſ mqu ione ʒdicti duxi ſtare ſiri ivio ina di nõ ite omo 10 non quaʒ i— tphu— ppoſ eſt bo ticu — ob.—— us un 1a.— ita:nõ m cta ſu m ſin udu dem ſitis umi ntů ſi ctioni atu: pꝛeſu nino opoſit dum eſt nd nõ tñ alit a affi ov us nt eznon i partei atur ictio rzp ermi erit nit a alia ẽ ꝙ toni enc icit ea tneg n diſti jatin iquã n apn extra n ſic u piop mib⸗ er ſel inoꝝ Pn nega ins A nart m atiu nct a op aliã .— le loq n negati 1cö yn tio nd ogpi per a eſt am ppoſi mwlnn⸗ Fan poſitu f ihil di tio namſ co ree inp. accide ſed ab ita Löelw m iludt C tom que bi ſup mpa 4 pꝛeſent en vti— JeW era ma nð ud qð um I.ꝙi tꝛh grati poni ratu nton enti li s.¶C incl ma u par duer dici mß tp m. CA id abe affi ia. I it ⁊ i rad ellꝰ ibꝛ L udi upne quid s co erſari it ali nhil p ꝛimo Aüirmati Ntan inclu d dua cun oqu onſd taf in Mnn ter— ioꝛnʒ quã Mein era n 1r oꝛ ert tuʒ pp n 12 nrh iua Iliã cad B. pir! xẽ egatio e:no õi ed ꝛmali nati ʒ ad p o⸗ it. N md om hoꝛ deſtr jatt ens cotu w n nſo g ni neg litate ura rei pm ab nd eſtr o eſt nonõ ni ones di da ditna n lumi hil 410 m: reti s rri affi edi ut? aſin õ eſt it7 D chnt ado W rar 20.Gi s no ipſ ponit neg vt pa n re riũ. rma cunt alia us:⁊ 1 aſim excl naru elunn. vel i egati iferr ubi— per affir bedn e qus egati nclu taml ren t. U 3 eſt 3 ergo üluc tio n ret a ecti fed n eſt mat egati ex tio di dit 1om picit 1 er d ſt 5 pꝛi vn eſ ega neg nn ſec egat c al mahi onec tion cludi dicit f virt 10 eſt iſta ⸗ ffirm oner ne pꝛi roin a e e ami mo an radict atio 3 bät tatem uppo⸗ — u piun oꝛiu vel iqui nte.igi alit: ꝑrõ inwe S udo rarei n. Si mz ne id igit ad pꝛ s ñ cund pꝛ rt ate es ſ in . cri um men ei Jiv po gat inr 2d pꝛob icut a3 oba ual m di cãs ctã wi 1 ipt: ali mbꝛo qu ver ner io.— n ba dete ute tu: ter diſti ai i — Nlng ntarcn n afir ien ſ tubſ — mi quod pate mßt npti icit egatio: uũ. D a rei lud lan tu ʒ ſit v ima onit. ab — kturt n ichnne juennoene uonez are coehnenei bz nn erienr n p qui ndi 2 on— nnn kndeu uod pert vonl texp dicãt cö n5 intenn lterins iere acu n aue vn⸗——— nöhbere am F ucm igere ens: uid ſi di ars c 841 mus P3* ſo conci ei udit atio e nctã onẽ e ri —. nen non tiuu 0 S xpri⸗ cipi SBi e5 ctasfo 20ba S2 uiuſ„ m foꝛm s niſi n. Si m. A poꝛt ioni Si pi ſine ive nim orm aret CS modi alita — e alit j rati i ſit e el eret is c 1er diſti e ani ro di ali. D. alitat rꝙ Sed ireſi — ens:no inctas F pe — Etſi— onp ſ ie zinr tfori õcipi eſt ced ſtcor poſſit 4e aial põ B faltur vo 0 x nat itas: er ill:qu bebi ite cta r. Bi pi* i ſ nc ſi cipi nõ m 0 — udn od ſi it di ei s co imi mntelli ſine mili ſine poſ̃ ip⸗ rei e om igniſi iſtin— lter igi ſi affir ter di hoi it co riſtẽs eos f en eri cat il p relatit ine n mati dican e. Jö n⸗ Sm ater i hit en tñ ⁊ ſili con oc eſtꝰ c ion tñ lice P4.— g eſt tra. ſi e vt eti ne⸗ ns 3 94— ebeen—— nun ipſi atio 6 in wonen nia— vale oteſt erbetnun — uelicin in eeſti n.C Analtt creiur„ —— 5 oa urh iſtar d idẽ utem donog nnegan ar Oiem: u gitur
ö 0o0 non icu tem verusʒ nt:v m ens que e 5⸗Bi t dici v ti er tph n aw coht el im hre Son us in fi m⸗ aan acoron Srne huie pponere rti ic n edi eu nerc m: rgo m x ver nulla ſiue c ſic ſic eſſet er nn vi unc nihil nezmo 2 iebeie et et h ituuũ Eaoe Lnn Cmn nid e ma nemi app nõ o omi ec i erand mfeſtu p ex nempe iſta um ume ectus ndit xhoc perp — eſt git cet omo nos i qntò ur po econ e 1 ꝙ co ſitio uerſo per ſit v ariuʒ Snul e ꝙ infe lu. erũt
16 — poſit o di tinu f user unalits 18.₰ non e Mul? — gctꝰ? r — ealisi ellect ſuſci eu ectus uſcipt vn lainir rex ſua itus lec ition e in e eſt falſ entia lum. f. e ad fo ſ.ꝙ ſubi omn rmaii ubie e ens itas ſi ctuʒ iuum qud

tur negatiões ſicu
haphiſice quod dicit ſubiectum attributionis. ens rea
¶Auart MHetha.
num ideſt perpẽtue veritatis · Quod ſi pʒ Main i⸗
bẽcd autem ſtfaliunepʒ erſut a deternin“ n 1 is. Dne gariuns H pe ſupr cunqʒ eſt habitudo neceſſaria terminoꝛum veritas illius
tis qp*ar·PZ sr.7Wictu eſt enim ſupꝛaPe
o.x. 30 in hoc quarto? n primo huiꝰ· q.I. 3 abitudon ns reale diuiſum in dece pꝛopoſitionis eſt perpetuã? eterna. Ped habitudo ter⸗
iminoꝝ pᷣmi pꝛincipij complexi eit neceſſaria:cum pre⸗
ypꝛecicãmentateſt ſubiectũ metha· Sub quo non cõtnen n dicatum per ſe conueniat ſubiec o. Ergo eſt perpetue ve
tpartes ſubiectiue ſed reducunt᷑ ad ip; dicat conueniat ſubiecrg ſicut reducitur imperfectũ ad perfectũ. ¶ Bimiliter pi rritatis CP Pllnd quoc impoſſibile eſt non eſſe ve Idicunt ſibi ipſis. Koncedunt. n ꝙ affirmatio 7 negato⸗ uin: de neceſitate ſemper eſt verum. Bed unpoſſibile oppoſite cõcipiũtur per eandẽ ſpeciẽ. Et tñ dicunt gvnũ eſt pꝛimum principium complexum non eſſe verum: vt poteſt intelligi ſine relquo ⁊ ecõuerſo · Poc enumn mira ſupra pꝛobatum eſt:cum ſit firmiſimum in veritate à M bile eit ꝙ illud quod nõ poteſt concipi: ſine ſpecie alteriꝰ ius veritate ale veritãtes coꝛroboꝛantur. Igitur ⁊ceterà poſſit ſine e0 concipi.oc enumn dicere eſt vnnz poſſe Cdꝛo cuius amnplioꝛi declaratione conſiderandum eſt concipi ſine alio:⁊ non poſſe concipi: vt infra patebit. pꝛimo ꝙ aliquid poteſt denominari verum dupliciter. imi ergo dicendũ ꝙ hoc argumẽ Tnomodo veritate extrinſ eca· l·. a veritaté pꝛiinã. Et Ac pimum tů cõclderet:ſi ambo extrems ſic veritas omnumn rerum? omumn enuuciationuʒ eſt eſſent poſitiua. Supponit enim hoc argumẽtũ ꝙ negatio eterna. Aliomoà veritate intrinſeca inherente vel rebus ſit ens poſituũ. Duod ti eſt pꝛobandũ. Cnde ſciendũ vel intellectui.Et hoc poteſt intelligi dupliciter. Nnomo eſt ꝙ ſicut ſe h affirmatio ad ens:ita ⁊ negãtio ad nõ en do conſiderando aliqua creata ſecundum ſe. Ft ſic nulla Nt vnumquodqʒ ſicut ſe habʒ ad ens:ita ſe h ad affirma veritas creata eſt eterna. CRliom odo quantum ad ha⸗ tionẽ. Sed ſicut ſupra dictum eſt. le⁊. d·? ar ⁊. negatiõeſ bitudinem termino:um ſignificantium res creatas adin⸗ nõ ſunt entia:niſi vᷣm rõnem. Ideo non hñt foꝛmalitates uicem. Et ſie eoꝛum veritas poteit dici eterna · Ende ꝓ niſi ðm rationem: inquantui participant aliquid de rõe poſitiones eſſentiales dicuntur perpetue veritãtis: quis entitatis · Er per hoec patet ſolutio aq ſecundũ ⁊ tertium. predicatumn non repugnat ſubiecto ſed eſt dẽ eſſentia ſub ¶Acd vltimum dicendum ꝙ ſicut dictu eſt obiectũ me iecti Tlnde nunquain fnit nec erit verum dicere ꝙ ho ⸗ mo non eſt animal. It ſie ſfemper fuit ⁊ erit verum dice re etiam ab eterno ꝛſi aliquis enuncians fuiſſet ab eterno
.
le limitatũ non ſe extendit ad negationes: plus q; ſe exte dã ad ens rationis · Ged manifeitum eſt ꝙ ens quod eſt P homo eſt animal neceſſario · CAnde ſecundo conſide ſubiectum metha. Sicut non ſe extendit ad ens rationis randum eſt hic illud quod dicit Woc. B. in de veritate: tamqᷓ; ad partem ſubiectiuam:ſed ſolum inquantum par 4 p?.ar.F in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Veritas adequatione⸗ ticipat aliquid de ente ratione jui fundamenti:ita non ſe 2 commenlurationem impoꝛtat. Tinde ſecundum boe extendit ad negationes:niſi inquantum participant aliqd aliquid denominatur verum:ſicut ⁊ denominatur ali/ de ratione entis. Et oc ratione affirmatioms:ſicut? pri quid comm enſuratum. M enſuratnr anteʒ corpus ⁊ mẽ natio ratione ſui pabitus. Wegationes auten? ninstio ſur intrinſeca ſicut linea vel ſuperficie aut profunditate: nes non ſunt entia niſi ſecunqũ g Pt eſte in intellectuv 2 menſura extrinſeca:ſicut locatum loco motus tempore ſupꝛa multotiens Bocto. S. determinauit. Mec valet 2 pannus vlna. Tnde ⁊ poteſt aliqu id verum denomina Dicunt.ſ.ꝙᷓ foꝛmalitas attenditur penes ipſum concipi rri dupliciter · Tnomodo a veritate mherente. Aliomodo quod eſt poſitiuũ.lʒ illud ſubtractum huic quod eſt con ab extrinſeca veritãte· Et ſic denominantur omnes les cipi ſit pꝛiuatiuuʒ · Dꝛ vel illud quod tu concipis expri“ vere à prima veritate Et quia veritas que eſt in intelle mis per negationem vel non:ſi ſic ſequitur ꝙ illud ſ ub“ ctu menſuratur à rebus ipſis:ſequitur ꝙ non ſolum veri tractum ſignificat aliquid poſitiuum qꝛ ſigniſicat illud qð tas rei ſed etiam veritas intellectus ve enunciationis avE m concipis quod eſt poſitiuũ per te. Si vero non ergo rritate prime cauſe denom inetur. In hac autem adequs ſequitur ꝙ opoꝛtet vt tu moneas ſicut eraclitus digitum tione vel commenluratione intellectus aut rei:non requi ad illud expꝛimendum cũ non poſſit expꝛimi per negatio ritur ꝙ vtrumqʒ extremorum ſit ens in actu Intellect nem vt dicis:neq; Per affirmationem cum affirmatio⸗ enim noſter poteſt his adequari que in futurum erunt: ni contradicat. Igitu r x. nunc autem non ſunt · Alias non eſiet hec vera Antichti⸗ ſtus naſeitur. Tinde hec denomiharut vera a veritate q̃ẽ Cbi ſupꝛa in Doc. S.⁊ pho Fed neceſſarium alig in intellectu tantmn: etiam quando non eſt res ipſa. Si⸗ dicere aut negare · militer etiam intellectus diuinus adequari potuit ab eter no:his que ab eterno non fuerunt: ſed que intempore fi — D quintum ſic pꝛoceditur. Ali“ cta ſunt Et ſic ea que ſunt in tenpore denominari poliit ii detur ꝙ veritas pri e ab eterno a veritate prima. Bl autem accipiamus mi pnncipij complexi non ſit eterna. Waʒ nul veritatem verorum creatorum eis inherentem quam in lum creatum eſt eternum. Sed omnis vitas uenimus in rebus in inte ta. preter pꝛimam veritatem que eſt deus eſt creatã Igit eterna nec rerum nec enunciationum:cumn ipſe res vl in ſola veritas pꝛima · ſ.deus eſt eterna ⁊ non veritas huiuſ tellectus quibus veritates inherent non ſint ab eterno · ſi tas veroꝛum crectoꝛum qu deno
pꝛime pꝛopoſitionis impoſſibile eſt ſimul idem eẽ ⁊nõ autem accipiatur veri eſe. Cd Ens ⁊ veru conuertunt᷑ vt ex ſupꝛadictis minantur omnia vera ſicut extrinſeca menſura que eſt ve Ergo ſola vna ritas prima:ſic omninm ⁊ rermnn ⁊ enunciabilium ⁊ 1
patet. Bed ſolum vnum eſt ens eternn veritas eſt ab eterno · Et ſic idem quod p
nus. Cd 3. tellectuum veritas eſt eterna.Mec ille foꝛmaliter · Sed
Wmnis veritas crcata eſt nutabilis: quia mutatis cauſis poſſet dicere aliquis: ꝙ illa veritas pꝛima eſt veritãs pit
mutantur effectus· Res autem quẽ ſunt cauſa veritatis: imni principij· ¶ Ad hoc dicendum ꝙ ſi loquamur de p mutantur. Ergo ⁊ pꝛopoſitionum veritas mutatur. Et mo pꝛincipio ſimpliciter in complexò quod eit deus: 5 per conſequens non eſt eternacum eternũ non ſit mlta⸗ verum eſt · CJed ſi loquamur de primo principio cõ⸗ bile C 4 Oinnis veritàs à primaveritate depẽdet plexo demonſtrationis: vr hic in propoſito ſic illaveritꝰs ſicut omnis bonitas? vnitas a pꝛuna bonitate ⁊ vnitate· prima eternã a quã omnia alia denominantur vera tanq; Sed tm̃ eſt vna pꝛimna vonitas que eſt eterna. Ergo ẽ tñ amenſura extrinſecà non eſt veritas primi principh⸗ vna pꝛim veritas que ẽ eterna.ſ.d eus. ¶ Sed cõtra ar Quia talis veritas non poteſt eſſe niſi vna uod ſie guitur. Mam omne neceſſa ium eſt eternum:cum neceſ nifeſtat Doc. B. vbi ſupꝛa dum ſubdit
farium ſit quod eit impoſſibile non eſſe:ſed pꝛedictuʒ ᷣ enim noitro non diuerſiicatur veritãs niſi duplieiter⸗
mumn pꝛincipiumn complexum eſt pꝛopoſitio neceſaria. Tnomodo pꝛopler diuerſitatem cognitoꝛum de qut n i eritates il
Ergo eſt perpetuo veritatis diuerſas habet conceptiones quas diuerſe v— modo i
principium complexũ eſt eter ligendi Lurius enim ioꝛtis eſt res vnd Sed munet
ectu creato ꝛſic veritas non eſt
In intelleci

. P n Queſtio Pꝛima uu eomhonendo ⁊ diuidendo coinelligit tempns vt dici⸗ nem · Sict albedo facta alteratione nullo modo nee ᷣm duum kur in tertio de anima diuerſimode intelligit curſuʒ ſor rẽnec 5ʒ nonez remanet· Sed foꝛmageneralis facta inu vtma ſenpteſentem preteritum ⁊ futurum. CEtlecundim tatione remanet eadem ſecundum rationem:ſed non fm wih poe diuerſe conceptiones f ꝛmantur: in quibus diuerſe eſſe · Sicut facta mutatione de albo in nigrum remanet unn. h 4 Jeritates inueniuntur. Meuter autem diuerſoꝛum mo idem coloꝛ ſecundum communem rationem coloꝛis:ſed amm Aꝛum diuerſitatis inueniri poteſt in iuina rognitione. non eadem coloꝛis ſpecies. ictum eſt autem ſuperius imnn Mn enim de dinerſis rebus diuerſas cognitiones ha g aliquid denominitur verum veritate pꝛima qſi men⸗ doan bet · Sed vna cognitione cognolcit omnia: quia per vnũ ſura extrinſeca:ſed verltãte inherẽte quaſi menſura intrin man hu ſcilicet per eſſentiam ſuam cognoſcit. Similiter eius co“ ſeca. Vnde rescreate variantur quidem in participatio⸗ nmn— Snitio non concernit aliquod tempus: cum menſuretur ne veritatis pꝛline. Ipſa tamen veritas pꝛima ſecundum ulzn ecenntate due abſtrahit bomnitempote omne tempus qnam dicunt vera: nnllo mõ mntatur· Mer ile.¶ldec — continens. Ande relinquitur g non unt pluꝛes verita/ antem veritas pꝛima eſt ipſe deus gloꝛioſus qui eñt be dnnam tes ab eterno:ſed vna tantum. Nec ile. CLõſideranduʒ nedictus in ſecula. Amen Et hec de his que ad libꝛum muntmn eſt tertio ꝙ pꝛima pꝛincipia cõplexa non ſunte niſi intelle quartum pertinent: dictã ſuſiciant. nclgmt eus eſſer foꝛmans ea. Sed ineliecus ea foꝛmans nõ eſt mpernn ucnnit ab etemo. Ideo non debent dici eſſe perpetue veritatis CExplicit quartus liber methaphyſice. lhonohum ſecnndum ſubſtantiam: fed ſicut dictum eſt: vei ratione 8.— — habuudinis ternninoꝛum que eit neceſariæ vel qui de ¶ C Icipiunt precare ataʒ accutiſime queſtiones NMa poctdaam nominatur veraa yeritate pꝛima que eſt eterna · Et licet giti Pominici Flandrenſis ſuper quintum Ariſtotelis mrpcpeum talia pꝛincipia cõplexa ſint in itellectu diuinoqui eſt eter⸗ methaphyſice. nſe udewiidnt nus:tanen non ſunt in eo complexe:cũ non intelligat co net mvmx¶ ponendo ⁊ dinidendo: vt in dnodecimo huius patebit CQueſtio prima de diſtinctione nominum ⁊ precipue enpeutnn queſtione octana ariculo quarto. T Ex pꝛedicis ergo huius nominis pꝛincipium. Vno modo ſecundum habi—— — dinem terminoꝛum. Et ſic eſt eternum: quia nulia in eo Eterminatis— icuMmnn eſt repugnantia termnoꝛum. Aliomodo m ſubſtantiaʒ vis in pꝛecedẽti kbro que ad R pꝛopoſitionis · Et hoc dupliciter. nomodo ßm eſſe qð conſmlitudinem huius ſcien — habet ertra intellectum. Et ſic non eſt eterm. liomò⸗ ne pertinennt⸗ determmãdu doſecundum eſſe quod habet in intellectu. Et hoc duplr reſtat de rebus quas iſta ſcien Poimm vel in intellectu humano Et ſc etiam non eſt eternum. tia conſiderat. ¶ irca quod vel uyeictun Vel ſecundum eſſe quod habet in intellectu diuino. Et, geentrit dupiet conſderlu ut ocnn ſic eit eternum Et hoc en quod dicit Doc. G.in prima CMꝛimo nãqʒ cõſideròcu⸗ putimim⸗.2 Parte q10 · r. 3· àd tertium vbi ſic at: ꝙ noceſſarium ſi eſi de diſtnctionibus noium e. gniſicat quemdam modum veritatis. Nerum auteʒ m mnltiplieium. Et hoe ideo qꝛ ea que in hac ſcientia con
tik dwnn. phin in ſexto methaphyſice eſt in intellectu. Secundum ſiderantur ſunt omnibus entibus cõmunia:nec dicuntur
ttquuwnt hoc vera ⁊ neceſſaria ſunt eterna: quia ſunt in intellectu vninoce: ſed ᷣm prius ⁊ poſterius de dinerſis: vt in q̃r⸗ ws m eterno:qui eit intellectus dininus ſolus. Ende non ſequi to huius habitum eſt · C Becundo determinandumẽ de snlasnin tur ꝙ ertra intellectum diuinum Aiquid ſit eternum.hec rebus que ſub conſideratione huins ſcientie cadunt. Et onnn hh ille CIdem dicit in pꝛimno ſententiarum di..q.ꝛ. ar. poc in.6. huius. CEtqꝛ cuiuſlibet ſcientie eſt conſidera ².3d vltimnz. ¶d rationes ergo patet ſolutio ex dictis re tria. vʒ · pꝛincipia ſiue cauſas ſubiecti: ipſum ſubiectus icon ESedtamen pꝛo amplioꝛi declaratione tertargumen ⁊ pam̃onies ſubiecti:i quãtũ ad pꝛimũ tria ſunt conſide wn qun ticonſiderndum eſt quarto qualiter veritas dicatur mu randa. Mꝛimo enim Opoꝛtet conſiderare de diſtinctio u ec tabilis:⁊ qualiter non. Ninde ſecundum Doc. J. in de nibus nominum que pertinentad pꝛincipia ⁊ cauſas ſub n veritate queſtione pꝛima ar.ß.in coꝛpore aliquid dicitur iecti. ¶ Secundo de diſtinctionibus nommum que ſigni — mutari dupliciter · Mnoinodo quia eſt ſubiectum muta ſicant ubiectum huius ſcientientie ⁊ pantes eius. ¶ Per —— kionis · icut dicimus gorpus eſſe mutabile. t ic nulla tio de diſtinctionibus nominum que ſignificãt paſſiones — forma eſt mutabilis · Et ſic dicitur ꝙ foꝛmna eñ innaria entis inquantum eſt ens. ¶irca pꝛimum autem occur⸗ — bili eſſentia conſiſtens. Ande veritas cumn ſignificaturper rrit quintupler cõſideratio. ¶ Mꝛina erit de diſtinctione — modum foꝛme:non eſthoc modo mutabilis. Aliomodo puius nominis pꝛincipium. ¶ Secũda erit de diſtincti. nunm dicitur aliquid mutari: quia ſecundum ipſum ſit muta⸗ one hnius nominis cauſa. ¶ Tertia de diſtinctione huiꝰ omm tio· Sicut dicimus albedinem mutari: quia ſecunduʒ ip nominis elementum. ¶ Quarta de diſtinctiõe huins no ucmou m coꝛpus alteratur. Et ſic videndum eſt de veritate an minis natura. ¶ Quinta de diſtinctione huius nominis — ſit mutabilis. Ad cuius euidentiam ſciendum eſt ꝙ illud neceſarium quod de neceſtate ſequitur cauſam. CCir⸗ 4— ſecundum quod ẽſt mutatio:quandoqʒ quidem mutari ca diſtinctonem huius nominis pꝛincipium queruntur — dicitur: quandoqʒ antem non. Quando enim eſt inherẽs duo. CPꝛimo vtrum ad methapbyſicum pertineat de —— et quod mouetur ſecundum ipſum:tunc ⁊ ipſum mutari terminare de diſtinctionibus nominum muitiplicium. — dicitur:ſicut albedo ⁊ quantitas mutari dicuntur: quan ¶ Secundo vtrum modi qninque ipſius pꝛincipij ſint m pri⸗ do aliquid ſecundum ipſa mutatur:eo ꝙipſa ſecundum ſuſficijenter aſſignati aphyloſopho. cte hanc mutationem ſuccedunt ſibi inuicem in ſubiecto. quã C Ibi in pho ⁊ Doc. S. Mꝛicipium auteʒ dieitur.⁊c̃.
— do autem illud ſecundum quod mutari dicitur eit exirin
ſic pꝛoceditur. Vide ſecum:tunc in illa mutatione non mouetur:ſed immobiꝰ— s 0 pꝛimu tur ꝙ ad pꝛimuʒ phy
d„ m le perſenerat. Sicut locus non dicitur moneri quãdo ali ſioſophnʒ non pertineat conſiderare de diſtinc
— quid ſecundum locum monetur ꝛyt etiam in 4phyſico tionibus noiuʒ multipliciuʒ. nã talia nomina ꝑ
1* et rum dicitur:ꝙ loeus eſt immutabilis terminus continẽ tinẽt ad ſop̃hiſtaʒ: yt pʒ ſcdo elenchoꝝ. Ergo nõ pertinẽt
— 0 · tis:eo ꝙ per iotum localem:non dicitur ucceſſio locoꝝ ſad hanc ſclentiã: cũ diuerſ artifices dinerſa habeant conſi no am in vno locato:ſed magis ſucceſio locatoꝛum in vno loco. derare. ¶ P·⁊0. Scientie ſpeciales noĩa multiplicia diſti Lectõ.m.⁊ 0 Sed foꝛmarum inherentiuʒ que mutari dicuntur ad mu guunt.ſicut in ſcho de aĩa phs diſtingnit hoc nomẽ paſio cõm.yy.
tationem ſui ſubiecti dupleꝝ eit mutationis modus.Ili⸗ eter enim dicuntur mutari ibrmne generabiles ⁊ aliter for me ſpeciales. Foꝛma enim ſpeciaiis poſt mutationeʒ nõ einanet eadem nec ſecundum rem nec ſecundum ratio-
⁊ in ſcðo phyloſo. hoc nomen natura. Ergo ⁊ð. ¶P3o. Lec. iz. ⁊ In alijs ſcientijs phs nõ fecit mentionem de diſtinctione cõmẽ.yi. noium multipliciũ ad illas ſcientias ꝑtinentiuʒ. Vrgo nec
etim in methaphyſica debeni conſiderari pari ratione.
8 1

4.Mdꝛia pbia z ſeia certiſima vnde ⁊ ſapiã nũcũ⸗ pen eſt vt patuit pꝛimno puiꝰ.q.⁊. ar.i.Ergo nõ dʒ conſi⸗ derare ea que confuſionem faciunt ⁊ audieni᷑ decipiũt⸗ Sed multipliciràs dictionũ parit cõfuſionẽ:v pʒ pꝛimo lenchoxꝝ. idinc ẽ ꝙ di · vbi multitudo. ibi cõfuſio videt ergd ꝙ pꝛimꝰ phs nð pẽat cõſiderare dẽ diſtinetiõibus terminoꝝ multipliciũ. M P FoPcientis eſt diſtinguere dĩ eni pꝛio elenchoꝝ ch ſigniſicata vocabuloꝝ ignoꝛãtes
ð facili paralogiʒãt: ſed pꝛia phya nõẽ ſcia:fed ẽ ſapi qᷓ diſtingunnt᷑ ſciam.ergo pꝛia phTand bʒ diſtinguere. CS;ði phs in toto iſto libꝛo quinto: qui de quotiens ex hoc noiat: qꝛ in e0 phus ↄſiderat ⁊ diſtinguit inultipli
pitates terminoꝛum⸗—— bznunn— 3 33 Reſpondeo drane de diſtingionbꝰ no⸗ minũ multipliciũ que cadũt ſub ſua ↄſideratòe · cuius 10 dꝛnã noium multpliciũ cõiuin oibꝰ rebꝰ diſtinctio:nulli alteri ſcie pticulari ↄpetit:cum in nulla aliaruʒ ſciaꝝ talia noĩa in ſua cõitate ↄſiderent᷑ · ñ multiplex indiſtinctũ p? rit cõfuſionẽ pꝛimno eſenchoꝝ Ergo pꝛimꝰ pbs habʒ cõ ſiderare de diſtinctionibꝰ predictoꝝ noium Alas n00 ett certiſima. C · v Bec ſcia hʒ conſiderare pꝛi pᷣn demf̃ationum: vt ſupꝛs in 4o puiꝰq ·6 · ar⁊· ꝓbatuʒ eſt: ſed pᷣn' nõ cognoſcunt᷑ niſ inqᷓ;um termios cognoſcimnꝰ Actio 3. vt pʒ ꝑꝛio poſterioꝝ. Ergo àd notificãdiũ pᷣnꝰ oʒ pn phn romen.6. termios eo notiſicare:ðᷓ termini muitiplices nõ poſſůt
ai notiſcariniſi ꝑ diſtiction ſiue dionẽ: cum ꝙœẽ nulti⸗ d. C Bed de
lex ſit ᷣꝰ diuidẽduʒ qᷓ; diffiniẽdumn · igi dꝛdine ꝓcedẽdi quẽ tʒ pßsib lib⸗ diſtinguẽdo pᷣdcã noĩa ↄſiderãdũẽ pᷣ ᷓᷣn doc. S.ꝙ phus pꝛimo diſtinguit no ſnina ptinẽtia ad pᷣn? ⁊ cãsꝛſcðo diſtinguit noĩ⸗ ptinentia ad ſnbmn ⁊ ad ꝑtes eiꝰ.zo diſtinguit noia ptinẽtia ad paſſi⸗ ones entis Cuiꝰ oꝛdinis rõ ẽ manifeſta · cũñ ðᷣn ſubi pꝛece dant ſubm:⁊ ipſum ſubm pꝛecedat paſſiones oꝛdie nãe. ⁊ pfectionis. Sʒ dutinguẽdo noia ptinentia ad pᷣn ⁊ cãs pꝛimo facit ·ſcðo diſtingun quoddã nomẽ qð cõſequit᷑ ãm..hoc nomẽ netinm:qꝛ cã ẽ ad cuꝰ eẽ ſ equit᷑ alið ð netitate:ſi ſit ſufficiens nõ ĩpedita ⁊ d ebito mõ applicatã Diſtinguẽdo ãt noia pertinentia ad p̃n ſiue cãs. pꝛio di⸗ Ringnit illa que pnnẽt in vli ad pꝛedcã.⁊0 diſtinguit qð ⸗ dani nomtẽ ſpãle ptinẽs ad pꝛedcã.ſ.ipſfam nãm. Et quia pᷣnn pꝛecedit cãm ⁊ cã elutũ:ſicut magis cõe pᷣcedit mi⸗
nus cõe vt infra patebit. q.⁊. iõ pꝛio diſtinguit hoœc nonẽ pᷣmn. ſcho cim. 3 el emẽrum.vñ pʒ oꝛdo ꝓcedendi quo ad pᷣmã ptẽ hꝰ libꝛi nſ päh. C Lonſiderãdũ ẽ ſcðᷣo ad ſci⸗ endum que intelligunt
Fym doc. B. ſup Woetio de trinitate · q.⁊· r⁊⸗ zm. vbi
ſc ait. ꝑ ptes ſubi ĩ ſcia ⁊ ſolũ ſunt mtelligẽde ptes ſubiue
vel itegrales.ſÿ ptes ſubi ſunt oia illa quoꝝ cognitio req⸗
ritur ad cognitionẽ ſubi. cuʒ dĩa hmõi nõ tractent᷑ in ſcia
nõ inq;tũ hẽant ad ſubin oꝛdmari. Maſſiões ẽt dicuntur quecunqʒ de aliquo ꝓbari pit:ſiue negõnes ſiue hitudi
. nes ad aſiquas res. Mec ille* vene. 1 Ad pꝛimum igitur dðm g diſtinctio quo⸗ Uiii rundã noĩium ptinet ad ſophy ſam ad videndũ modum penes aliqð multipl ex. ged metaphus diſtinguit uos terminos. vt lucide faluãtur ðnes foꝛmate de rebus ꝗs ſiderat in cõi in rõne entis. Tiñ al ⁊ alr ↄſiderarãt io/ pbyſta⁊ metaphyſicꝰ de diſtinctiõiꝰ terminoꝝ. Oð ñ
eſt incõueniens. ¶ Ad ſchm dðm ↄcedẽdo ꝙ quelibet
ſcia pticularis põt diſtinguere ſuo termios ſpãles ſi ſint multiplices: ſi ex eox diſtinctione dependeat ſolo alic? q̃ſtionis ad talẽ ſciam ptinemtis. õ nõ dicitur ꝙ hec ſcia hẽat oẽs terminos diſtingnere: ſ ſoluʒ ſnos terminos et
ſolum eds ex quoꝝ diſtinctionbꝰ dependẽt ſolones q̃ſti nnum qͥ mote ſunt in libꝛo z0 hꝰꝛvel que moueri poſſũt ihac ſcia. ¶id zn dðm g nonẽſile de pac ſcĩa ⁊ alijs ſcijs ſpãlubꝰ.vt ſupꝛa in ʒo hꝰ dem̃ eſtq⁊. qꝛ hec ſcia eſt cois qᷓ;tũ ad ↄſideratiõem Jõ rõne ſue cõitatis hʒ ſunul in vno libꝛo determinare de diſtinctionibꝰ noĩum cõinʒ ⁊ multiplicium: nõ ãt alie ſcie ſpãles · CAd 4mdöm ꝙ
vuplex ẽ multi
gulat oꝛdinat.ſapia d?
ꝑptes ⁊ paſſiones in ſcia alidus
ſoluẽdi palogyſmos peccãtes
qMeta.
plex. nã quoddã ẽ muitiplex vniuoenʒ ſi⸗
cut dicit phs ĩ pᷣntis ꝙ qlitãs ẽ de numero eoꝝ que mul
tiptr dicunt᷑. Et tale muitiplex nõ parit ʒjuſionuʒ · Rliud
ẽ multiplex equocũ ſiue analogum. Et tale multipler p̃t duplt ↄſiderãri. vno gn diſtinctiõem: vt·ſ.ẽ indiſtictum
Et rale multipler bñ parit ↄfuſiont. Ilio p diſtictõem
Et ſic nõ fac ↄfu ſionẽ in ſcia.vñ lʒ multiplex tale indiſti etum faciat ↄfuſiont: multipler ti diſtictũ inuat ad ſciam ¶Acd ymdðm ꝙ metaphyſica ẽ ſcia ⁊ ſapia:ſi᷑ in pꝛimo
p patuit. q. g. ar.i. Bapiaãt à ſcia nõ opponunt foꝛma⸗ liter:ſʒ ſe hñt ex additiõe er eo ꝙ vnn ſupaddit aliquid ſuꝑ aliud. Añ ↄſiderãdũ ẽ hoc dð dicit doc. S · ſup boe⸗
tio de trinitate. q.⁊ · ar·? ad pᷣmn vbi ſic ait. ꝙ ſapia nõ di⸗ ſtinguit᷑ 5 ſcĩam ſicut oppoitũ 3 oppoſuuin ꝛ ß qꝛ ſe hẽt
ex additiõe ad ſciam · Eſt eni apia vt diẽ phs ·&⸗ ethrca Lec.ꝗ. put oium ſciaꝝ ⁊ regulãs dẽs alias: inq;tuʒ de altiſimis pᷣncipijs ẽ ⁊ pp qð ẽt deã ſciaꝝ dĩ ĩ pꝛĩo metapbyce ſapi⸗ Jec.⁊ entis enĩ eſt oꝛdinare: ⁊ ið illa ſcĩa altiſima q̃ oẽs als re⸗ ſicntĩ artibꝰ mechanicis ſapien
tes dicimꝰ illos q alios regulãt⁊ architectoꝛ. ſcie vo no
men alijs iferioub? relinqt᷑.⁊ 5ᷣm hoc ſcia diniditur con
tra Apiam:ſicut ꝓpꝛunð diffõnem. hec ille fonnaliter.
—
CIiĩ doc. S.⁊ vho pᷣnm ãt dr̃. ⁊ eſt lec· i· — ſecũdũ ſic ꝓceditur. vi ꝙꝑ modi pᷣncipij a pho poſiti: hon ſint ſufficiẽter aſſignati. mã phus nõ diſtinxit 6 nomẽ auctoꝛis · Ergo pari rõne nõ debuit di⸗ ſtinguẽre můltiplicitatẽ pᷣncipij: cum vtꝛunqʒ ad ↄſidera tionem hꝰ ſcie ꝓrineat. ¶ P · ⁊n ſdꝛin ⁊ cã idẽ funt: vt diẽ bic doc. S · Gʒ plures ſunt modi cãꝝ qᷓ; modi princi pij h enumcrãt᷑. Ergo illi modi iſufficiẽter enumeranr Sʒdicebat vt hic dicit doc. B. ꝙ cã ⁊ pꝛin ſunt idẽ ſbo dfnt tñ rõne:qꝛ pꝛin oꝛdinẽ quẽdã pꝛioꝛitatis imporia⸗ ¶Lõtranã ſi pꝛinn iportaret oꝛdinẽ ſeq̃ret᷑ ꝙ nõ poſſet poni in dins:qꝛ cã nõ ↄpetit in dinis ꝑh h ꝙ dis cà bo dines pꝛicipꝭj ad eẽ cãti qð ꝑ ip̃mn ↄſtituit:vt doc. B.in pꝛĩo ſniax. dii.q.i.ar. pꝛio in coꝛpe⸗ Si g prin dice ret oꝛdinẽ pꝛioꝛitatis: ſ eq̃ret ꝙ ẽt nõ poſſet ponin dinis qð ẽ doc. S. vbi ſupꝛa.igt zẽ.CD*.ꝛimꝰ mõus ſumit᷑ penes oꝛdinẽ q attendit᷑ ĩ magnitudie f pꝛiꝰ po ſteriꝰ:ꝑp boc ꝙ pꝛinn diqðẽ ĩaliquo ordie.& h ẽfaſu q; pꝛĩn ⁊ pꝛĩcipiatu ſunt iile vt pʒ ꝑ doe. B ipiio niaꝝ di.⁊9.q.4. ar. pnnd àd zm igit᷑ ille modus ſuppõ falſů ED.3*. Mane.eſt pꝛin diei vt pʒ phm Ib per doc. S.in pꝛio ſnĩaꝝ di.⁊9. vbi ſupꝛa. Et tñ ille modus nð enumerat᷑ hic a pho · go pᷣdci mõl inſufficienter pol Lecio ſunt. C Sʒß eſt phs ipꝛi⸗h⸗ quinti:ibi pꝛi dialiud q⸗ cõ deʒ vñ vtiqʒ aliad rei mou ebit᷑ pꝛin. vt lõgiudis? vie huic qdes h pꝛin ex oppõito iter altex àt.„n Reſi ondeo dðʒ ꝙ qnq; mõiʒ accipitpn M— P nic apho. ¶ Wio bndi ilud qð eſt pᷣnin i magnitudie ſupꝛs qnã fit motꝰ· t quenter pꝛia ꝑs motus ⁊ pꝛia ps tpis iſto dicunt pi Cꝛwĩ pꝛin vñ res faciliꝰ a magis opoꝛtune dr̃ moue ri.nõn.ſp motꝰ icipit a pri⸗ magnitudis ſimplr:ſʒ iter⸗ dum icipit ab ea pte q̃ eit vnicuiqʒ ipꝛõpih magis ⁊ ide moueat᷑ ſi pz ĩ diſciplinis in qꝰ nõ ſꝑ incipit aliqs adi⸗ ſcere ab eo qð eſt pꝛi adiſcendi impicit pꝛin ⁊ ꝓiit ßm nãʒ· ſʒ ab eo vñ aligs faciliꝰ vel opoꝛtunival adiſe
re.ſ.ab his q̃ ſunt magis notn quo ad noð d qñaʒ ſu he
ſterioꝛaᷣm nãm.
illð ex quo
pꝛio gnůlꝰ
rei icipit ip̃o ĩexñte:ſiẽ ĩnaui
icipit gjatio rei ipᷣo iñ nõ nãlibꝰꝛſiẽ puer d eſſe pceps vel impato
mõ dignitat es ⁊ põnes dicuntur pꝛin⸗
Eʒꝰ dĩ pꝛin pꝛio fit carina d e fundam̃tuʒ ſup qðꝗᷓſi oĩa ligna nauis io fit ĩ domo eit fundam̃tnʒ. Ft ĩ an quoſdã: ᷣm alios vo cerebx. inõ inexte · Ft
ex pie ⁊mf̃e. aut tyrãnꝰ i eniꝰ voluntã ea q̃ĩ ciuitate funt. vel ĩ artiſicialibꝰ: nica iter ceteras artes: marie hʒ rõnes di pꝛincipium illud vñ res eſt cognoſci
C4* dĩpꝛ
ↄpaginan iali pꝛio fit co 1 llud erq
mi
hoe triplr
vel in abſib icn
te agun
ſicut ars archtech
nincipi ·
puis his. poe
demt̃ationn pů
ſtq̃ſnau
kꝛſilr q
„VMel in
ſiů tet

Aueſtio
pæet pꝛio poſteriox. CBed diceret aliquis.n ⁊ elntů foꝛma ⁊ finis ſilr intells ⁊ volütas dicũtur pnꝰ: ⁊ tj non
enumerãt hic a pbo.igit᷑ ẽ inſufficiens. CAd hoc ridet  doc. Sin piñti lectionecirca jinẽ dicẽs ꝙ quedã ſůt pꝛini
 tnſeca ⁊ quedã extrinſeca. Et i ẽt nã põt eẽ pꝛinn ⁊ ele  mentũ q̃ͥ ſũt intriſeca nã ꝗdem ſicut ida q̃ ineipit motus  E lntũ ãt ſicut pꝛĩa ꝑs ĩgnatione.Et mẽs.i.iteits ⁊ p̃ᷣuo ⸗  luntas.i.ꝓpoſitũ dicũt pꝛin? q̃ñi exttinſeca. t iteꝝ ſuba  rei·formaqᷓẽ pꝛinnĩ eẽndo: cum ſm eã res ſit in eſſe.  Et ðᷣm ẽtp̃dcã ſinis cuiꝰ cz aligd ſit dã eẽ pꝛinmn honũ eni  að bʒ rõnem finis in ꝓſequendo:⁊ malnʒ in vitando:in  multis ſunt pꝛincipia cogntiõis vel motꝰſicut in oĩbus  3̃ agunt᷑ pꝑ ſinẽ. In nãlibꝰ eni⁊ morialib? a artificiali⸗  bus p̃cipue delnones ex fine ſiununt hec ille foꝛmalr  Vã kʒ pꝛedcã nõ enumerent᷑ hic foꝛmali Virtuali tamẽ  Anẽtur ſub predictis modis vt iam patuit. ¶ Lõſiderã  důt ãt pꝛiog pᷣdictoꝝ modoꝝ ſc pt foꝛmari ſufficientia  Mã œẽ pꝛincipiũ dicit oꝛdinẽ:ſcut dicit hic doc. B. vłgo  dicit oꝛdinẽ cognitiõis.⁊ hic ẽntus modus.vel diẽ oꝛ⸗  dineʒ rei. Eth tripli· vel dicit oꝛdineʒ qᷓ;um ad moneri  vel q;tů ad eẽ vel qᷓ;tũ ad fieri. Si pꝛimuʒ h ẽ duplr: vel  ſimplicit:⁊ ſie ẽ pꝛimꝰ modus vel qᷓ;tũ ad Pmptitudinẽ  ⁊ ſic ẽ ſcðs modꝰſi ⁊m:ſic ẽ tertiꝰmodus. Si znn ſic ẽ qjrtꝰ  modus:q didit᷑ ĩ tres gradus ſicut dem̃ eſt.ſ.vel m ꝙ  nligd ẽ pꝛi monẽs in nãlibꝰ vel in agibilibꝰ velĩ factidi  libꝰ.yñ pʒ ꝙ pᷣdcĩ modi ſůt ſuſficienter poſiti:qꝛ nihil ſu⸗  ꝑfinũ neqʒ diminutũ ↄtinẽt. ¶Lõſiderãdũ& 20 P decla  ratiõe primi mõi ðm doc. S.in pſiti lcõne ꝙ hoc nomẽ  pꝛun oꝛdinẽ quẽdã ipoꝛtat. Oꝛdo ãt pꝛioꝛis ⁊ poſterio⸗  ris ᷣm id qð nobis ẽ pꝛio motũ: iuentꝰ eſt pꝛimoĩ motu  locali. Sũt ãt triũ reꝝ oꝛdines ſeſe ↄſequẽtes.ſ.magnitu⸗
dinis motꝰ 3 tꝑis. nã ᷣm pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰĩ magntudine ẽpꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ in motu:
draðẽ in aliqn oꝛdie ⁊ ꝙꝛdo qattendit m pꝛiꝰ a poſte⸗
 ßm pꝛimã ⁊ ꝓpꝛiã ſui ipõnem ſigjat id qð ẽ pꝛiminn in  magnutudie ſup quã trãſt motꝰꝛqꝛ res anobis noĩantur  Fᷣm ꝙ ſũt nobis notů. hec ille. ¶ʒ qᷓũad ᷣm moduʒ  notat lic doc. S. ꝙ ꝛ0 modus differt a pꝛioq;tũ ad ho g  in pꝛio mõ ex pꝛinꝰ magnitudinis deſignar pꝛincipium  motu.ſʒ in ſcðo mõ ex pꝛino mot? deſignst᷑ pꝛincipium  i magnitudie. Et iõẽt in illis motibꝰ qſũt quꝑ magnitudi  nes circulares nõ hiñtes pꝛin nꝛaccipit᷑ aliqð pꝛinnia quo  Woꝛtune inoner mobile ßm ſnã nẽm:ſicut ĩ motu pᷣmi  mobilis pꝛinn ẽ ab oꝛiẽte. In motib ãt nẽis hõ nõ fem  per icipit moꝛů a pꝛinꝰ vie · ß qñqʒ a medio vel a quoci Ptermio · vñẽ ei magis opoꝛtuniũ pꝛio moueri. hec ille  C Motat ylteriꝰ doc · S · eirca ʒn modũ: ꝙ aial diſtigui⸗  tur à nõ ndli ſenſu ⁊ motu pꝛinm ãt motꝰ uppet eẽ ex coꝛ  der opatiðes ſeſus maie apparẽt in cerebꝛo. t ideo  qꝰſiderauerũt aial ex ꝑte motꝰ: poſuerũt coꝛ eẽ pᷣm pꝛim  in gniatiõe añalis. Qui ãt ↄſiderauerũt ſolũ aĩal ex pte ſen  ſus: poſuerũt cerebꝝ eẽ pꝛinn q;uis ẽt ipſiꝰ ſenſus pꝛimũ  pꝛinn ſit ex coꝛde.lʒ opatones ſenſus ꝑfciant᷑ in cerebꝛo  Quiãt ↄſiderauerũt aial inq;tũ agit vel ſᷣm alias eiꝰ opa tiones poſuerunt mẽbx adaptatũ illi opationi vt epar vł  aligd hmõi eẽ pꝛimã ptẽ gnatã in aĩali ᷣm ãt phy ſniam
Pꝛia ꝑs ẽ coꝛ.qꝛ a coꝛde oẽs vᷣtutes aie per coꝛpꝰ diffun·
dunt·hec ille. Cÿinalr ondit phs vᷣm ꝙ hic dicit doc.ſ.
 qᷓliter oẽs pꝛeqci modi reducũt ad aliqð cõe. ibꝰ eniʒ  ehe kxt dicat pꝛinn id qð ẽ prinꝛaut in eſſe ſicut piia  parsrel dẽ pꝛinn· Ant in fieri: ſicnt pꝛimũ mouẽs dicitur  pꝛrn autin rei cognitiõeꝛſicut dignitates dicnnt prini  mfonis Sed qꝛ œẽs modi entis reducũt᷑ ad vnũ pꝛimũ
. adſubaʒ: dubitaret foꝛte aliquis an modi pꝛincipii ẽt reducãt᷑ ad vnum pꝛimũ.⁊ ſiſc q̃rit ad quẽ. Cpicẽdũ
ꝙ ꝙᷣtũ ad ipõnem noĩs ⁊ quo ad nos oœẽs mõi pꝛincipij reducũt ad vnũ modũ.ſ.ad pꝛimũ:ß qᷓ;tũ ad rẽ ſigiiata; ⁊ ſimpti:reducũt᷑ ad q̃rtũ pꝛmũ nouẽs qðẽ pꝛinn effectiuum ⁊ finalem oium: pꝛim pꝛinn ſimpliciter. e
6 IFᷣmpꝛiꝰa poſteriꝰ in motu: öpa poſterimntpe vtb 4⸗ phy. Nꝛ igit᷑ pꝛincipinʒ
cut puncius a quo
modũ. Simptr. n.loquendo
Acd pꝛimũ igitur dð mꝛ er diſtinctiõe facta b nois pꝛinf ſatis pʒ diſtins au⸗ ctoꝛis· Qꝛ vt dicit doc.ᷓ.in pꝛio ſnĩaꝝ di.⁊9.q.ꝓꝛĩa ar. pꝛio circa hnẽ coꝛpis hoc nomen auctoꝛis. addit ſupꝛa rõ nem pꝛincipij h qð ẽ nõ eẽ ab alio.pec ille.vñ pʒ ꝙ au⸗ ctoꝛ ſub 4tiner. CAd 2n dm ꝙ pꝛinn ⁊ cõ ſʒ ſint idẽ ſubo dr̃nt tñ rõne? hoc qntuplicit.pꝛio drnt ſicut cõ nuniꝰ a minꝰ cõe: vt hic dicit doc. S. nã prinm̃ eſt eõiꝰ q; cãꝛſicut cã q; etntũ. Aliquid.n.ẽ pꝛmnn qð nõ ẽcã ſicut terininꝰ a quo di pꝛincipiũ motꝰ.xt ſil cã in plus ſe hʒ ; eltũ. iã ſola cã intrinſeca p̃t dici elntũ.⁊vo dr̃nt qꝛh nomẽ pꝛincipiũ oꝛdinẽ quẽdʒ ipoꝛtat.hoc nomẽ ðo cau⸗ ſa ipoꝛtat infiuxũ ad cãta.ʒ0o df̃nt:qꝛ oĩs cã vel eſt extra eentiam rei ſicut etficiẽs ⁊fin is vel eſt ꝑs rei ſicut mã et foꝛma ſed aqd ẽ pꝛincipiũ qð nõ ẽ extra cẽntiam rei:nec eſt ꝑs erꝰ ſicut pũctꝰ ẽ pꝛinm linee ꝓ odr̃nt.qꝛ cã quili⸗ bet hʒ infinentiã ⁊ hʒ oꝛdinẽ pꝛioꝛitatis ad eẽ ſui cauſate qð ꝑ ip̃m ↄſtituit: ſed aliqð ẽ pꝛinn qð nõ hʒ aliquã ifin enttam ad eẽ cãti:ſicut mãe ẽ pꝛinm diei:⁊ terminꝰa quo ẽ pꝛin motꝰ:nec pꝛinn dicit oꝛdinẽ pꝛioꝛitatis vli loq̃n do niſi in creaturis:lð dicat oꝛdinẽ oꝛiginis.yodf̃nt?q: hoc nomen cã ĩpoꝛtat diuerſitatẽ ſube.nã in dibꝰ gñibus cĩx ſemp inuenit diia iter cãm ⁊ id cuius eit cã hᷣm aliqᷓ; ꝑrectiõᷣem aut virtutẽ.ſed noie pꝛincipij vtimur ẽt in his q̃ nullã hꝰ dãiam hit. ſed ſolum oꝛdinẽ.pʒ ergo ꝙ pꝛinn ⁊cã qntuplir pf̃nt ſcdam ãt ⁊ ʒan diamn ⁊ ſij q̃rta tã⸗ git doc.· in pꝛio ſniaꝝ vbi imediate ſupꝛa: vbi ſic ait.oĩs cã vel eſt extra eẽntiam rei ſicut effciẽs ⁊ finis vel ei ps entie ſicut mã ⁊ foꝛma: ßo ꝙœĩs cã hʒ oꝛdinem pꝛincipij ad eſſe cãti qð per ip̃m cõſtitut᷑. pĩ ãt in dinis nõ hʒ ordi neimn aliquem pꝛincipij ad eẽ filij: ſicut nec ad eſſe ſuñ:cũ nũ⁊ idẽ ſit eſſe vtrinſqʒ. vñ pẽ nõ eſt cã ſilij:ſed pꝛinmn pꝛin n enĩ dicit oꝛdinem oꝛ iginis abſolute ⁊ non diſtĩguẽ do aliquem modũ q ab oꝛigine ꝑonaꝝ alicuiꝰ ſit inueni tur eni aliqð pꝛinm qʒ nõ eſt extta eſſentiã pꝛincipiati ſi⸗ finit linea. gt aliqð qð non hʒ aliquã influentiã ad eſſe pꝛincipiati:ſicnt term inus a quo ẽ pꝛn⸗ cipium moꝛus ⁊ ſicut mane di pꝛinn diei:hec ille· Du s ãt pꝛimas dÿ̃ias ponit doc.s.in piti lec. C Et eaſdeʒ cũ quinta tãgit doc.S.in pꝛia te.q.33. ar.I. ad pꝛimũvbi ſic ait pꝛincipiũ eit cõins qᷓ; cã ſicut c eſt cõioꝛ elnto.ꝓꝛi mus eni terminus vel etiã pꝛĩa ps rei dã pꝛincipiuʒ.ſed nõ cã. Et paulopoſt ait. vñ hoc nomen cã v impoꝛtare diuerſitatem ſube ⁊ dependentiã alicuus ab altero qð nõ ĩpoꝛtat nomen pꝛincipij In oĩbꝰ ãt cãe generibꝰ ſem per innenit᷑ diſtãtia mter cãm ⁊ id cuiꝰ eñt cã ᷣm aliquã pfectionem aut vtutem.ſed noĩe pꝛincipij vtimur etiam in his que nullã hmõ driam hit: ſed ſolũ quendã oꝛdi nem ſicut cũ dicimus pũctũ eſſe pꝛinm ſinee⸗ vel etiã cũ dicimus pꝛimã ptem linee eſe pꝛneipiũ linee. hec ille ¶ Secd hic ont᷑ difficultas:nã doc.s.in 4* metaphi.Me. 2in pꝛindicit. ꝙ q̃dã ſunt vñ:qꝛ ſe innicem conertibir cõſequũtur:ſicut pꝛinmn ⁊ cã ſed ergo pꝛinn ⁊ cã conuer
tibiliter ſe inuicẽ cõſequũt. ſeqtur ꝙ pꝛincipiũ nõ eſt cõ
muniꝰ qᷓ; cã. CDicendũ g cã accipit᷑ dupliciter. vnoꝰ Ppꝛie. vʒ ꝓ cã qᷓ aliquo modo influit in effectum. Et ſic pꝛincipiũ eſt cõius iÿ; cã:quia pꝛincipiũ a quo fit motus eſt pꝛincipium:nõ tñ eſtcã hoc mð accepta.⁊ ſic accipit᷑ hic. Alioꝰ accipit cã cõiter.ſ.vt ſi extendit ad omneʒ cãʒ vel ꝑ ſe vel accis quocũqʒ mõ acciitis:⁊ ſic accidit doc. P · in 4 lib. vbi ſupꝛa: ⁊ ſunt idem ſboꝛſed dint rõert dictum eſt hic ⁊ m40 huius.q.ʒ.ar. pꝛimo no ꝓꝛimo. ¶Acd zm J.ad replicã dõm ꝙ pꝛincipiũ pᷣt conſiderari duplr.vnoꝰ qᷓ;tũ ad id a quo nomen iponit᷑ ⁊ ſic bij diẽ
—
oꝛdinem pꝛioꝛitatis.alioo qᷓ;tũ ad id ad qð h nomen pꝛi
cipium eſt ĩpoſitũ ad ſigniſcãdum:⁊ ſic k ſignificet oꝛdi nein oꝛiginis non ti ſigiat pꝛioꝛitatem:ſed oꝛiginẽ neqʒ
nõ eſt ſimile:hãe —— doe·&·n pꝛima pte.q 33· ar.pꝛimo ad vltimũ vbi ſie ait ꝙ licet hoc nom en pꝛincipium q;tum
oꝛdinem prioꝛitatis ſicut cã facit. vnde ſolutionem tangit doc.s.in
d ida quo iponit ad ſignijczdũ videatur ahrioritte ſi Ptum:non tamen ſignat pꝛioꝛitatem ſed oiginem Mõ
5 3

Munti nſemp id eit qð ſignifcat nomẽ⁊ id a quo nomẽ im⸗ nnipn dictũ eit. bec ille. Ndeʒ ponit ipᷣo ſnĩaꝝ Ibi ſupꝛa ad pᷣn.vbi ſic alt· ꝙ nolnẽ pncibl ünpoſitũ eſt ᷣm ꝙ iuenit i creaturis vbi pncipiũ eſt pꝛins aliquo modo pꝛicipiato: ideo a pꝛioritate ipouit:ſʒ mñ iponitun ad ſignſicãduʒ illud a quo eſt aligd: vñ qᷓ;uis Intuin ad modũ ſigniſicãdi diuinis nõ cõpetãt ſicut ⁊ alia noia que nobis ſit ipoſita: tñ qntũ ac remn ſigniſicatã ꝓpꝛ ſime diuinis ↄpetit ·Mec ille. CAd 4n dõm ꝙ lʒ hn Ppᷣn⸗ cipiatuʒ ſint ſimul nã ſiſub foꝛmna relatiõis ↄiderent no tñ ſi ↄſiderent᷑ qᷓntuʒ àd id qð ſunt:ſicut dicit Voc· Sin pᷣ ſniaꝝ. di.⁊9.q ar. pᷣꝰad. zm. vblſic ait ꝛincpiumn põt dupl ↄſderari Ael ilud qð eſt bn Kt boc modo eſt pꝛiꝰ nãl eo cuius eſt pᷣnn. Kel ᷣm relation pᷣncipij. xt ſic eit ſirnãli cũ pncipiato. Hecille. Sed hic oꝛit dii ſicultas. Mam dictũ eſt ꝙ pᷣnn qjntũ ad id qð eſt.ſ. qntũ ad ic qð ſignificat nõ dicit pꝛioꝛitateʒ hic auteʒ dicitur ꝙ pᷣnn ndl eſt pꝛi⸗ pꝛincipiato. Aii appet ꝙ in diuinis ſit oꝛitas iſtoꝰ accipiẽdo bnn. C icendũ ꝙ in creatu/ is verũ eit ꝙ ðᷣnn vᷣm id qð eit:eſt pnꝰ nãl pnciplato⸗ ſit ſilcũ eoꝛxt relatũ eſt. Mð ait in diuinis. Aul 10ne wicleʒ Doc. S.· aſſignat dicens · Ji igit eſſet aligs ab eo dem his ꝙ ſit qs et ꝙ ſit ad aligd: eſſet oid ſit nã cũ eo ad ques diceret᷑ · Etqꝛ in dininis pater ab eodeʒ hꝙ t s et ꝙ ſit pater:iõ pr eſt ſil nã cuʒ filioꝛnõ ſolũ inqtum pr̃:ſed ſimplr· hec ille. CAd yn
pʒ ſolutio ex dictis · CA5 z. De multiplicitate ⁊ diſtinctiõe huiꝰ nois cã·
Mſuper ↄſideranduʒ reſtat de
diſtinctione huiꝰ noĩs cã: que ſeqt᷑ pꝛincipiũ ſit minꝰ cõe ſeqt magis cõeꝛſicut dietum eſt. CArca qð querũturqᷓttuoꝛ. ¶ ¶dꝛio vtx gna cãrũ ſint ſufficienter amſignatãa pbo. ¶ Fcðo trů ſinis ſit cã cãruʒ. C Tertio virn eiuſdeʒ effectꝰ poſ ſint eẽ ples cãe ꝑ ſe. CVuarto vtrũ cã pticularis in actu ſimul ſit et nõ ſit cum particulari effectu in actu · Cbin Woc. B.et pho. Lanſa vo dicit᷑ ·et eit lec.⁊. B pꝛimum Feet ₰ P phs nõ ſufficiẽter aſſi gnet gña cãx. Ma oĩs cã eit nobilioꝛ ſuo effe ctu:ſiẽ pꝛincipiũ pꝛincipiato · Pʒ mã nõ eſt no pilioꝛ ſuo effectu.ſ.ↄpoſito: vt pʒ.y. huiꝰ Ergo mã nõ dʒ poni genꝰ cãx. C d 2o. Scðo phyſicoꝝ dr ꝙ efficiẽs er inis coincidũt in ideʒ ſpẽ ⁊ foꝛma et finis in icez nũe⸗ ro. Ergo vr̃ ꝙ nõ ſint qᷓ tuoꝛ gra cãꝝ diſtincta. Cʒ· Fubiectum ẽit cã accidẽtiũ: vt pʒ.Vo.huiꝰ. ⁊ per Poc · J. pe jnĩax. di.1. q.i.ar.⁊. Ved ſubm nõ põt eſſe cã foꝛ
8
Lect.ix. et Lect.i1. et com.o. Pectio.1.⁊ COM 4
maiis neqʒ mãlis accñtiuʒ:qꝛ mã et foĩa ſunt ptes effe⸗
ctus intrinſece. Accitia aũt nõ ↄponunt ex mã et foꝛma:
Lect. 4. et vt pʒ.30. huiꝰ. Bilt ẽtſubm nõ põt eẽ cã efficiẽs accitiu com.iꝛ. cnʒ efficiẽs et eiectꝰðᷣbeãt eẽ eiuſdẽ gñis: vt pʒ.⁊0.phv. xectio5. Siſt nõ põt eẽ finis: cuʒ foĩa et finis comcidãt: vt dictuʒ eſt. Seqt᷑ ergo ꝙ pla ſũt gin cãx qᷓ; quattuoꝛ· CPH 40* Lectio.y. Efficiens eſt effectꝰ cãe ſinalis:vt pʒ.⁊.hhyt. et in pfñti
paſu. Ergo efficiẽs nõ eſt vnu genus cãx. CP. Si efficiens eſſet vnn genꝰ cãx: ſecqueret᷑ maxie ꝙ pꝛĩa cã eſſet cã etficiens:cuʒ pᷣn in vnoquoqʒ giie ſit maxie tale:
vt patuit.⁊. huiꝰ.q.⁊ ar· 4 · Bed pꝛia cã nõ põt dici effi
ciens. Mazʒ eſficiẽs dr p̃nn vnde motꝰ: vt d̃ hic in textu. Sed deꝰ nõ agit cũ motu. Alias eſſet relatio realis inter deuʒ ⁊ creaturas: vt pʒ ꝑ Doc. S. in de poꝰ.q.7. àr.pe⸗ nultimo in coꝛpoꝛe. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. CP 5ꝰ. oſita cã:de necitate ponit᷑ effectꝰ: ſiẽ poſito ſole: de necitate po nit᷑ illuminatio aeris. Sed poſita cã efficiẽtenð ponitur de neẽitate effectꝰ Poſito.n· domiſicatoꝛe:nð ponit do mus. Igit ideʒ vt ſupꝛa. ¶ P7 Effectꝰd hr̃e eẽ in cã p ſu ſiituciinẽ Gʒ effect nð p̃exiſtit in cã efficiente ꝑ ſui ñlitudinẽ:qꝛ neceſſe eſt alqñ etfectũ diſtingui ſuẽ ab agẽ
te: vt dicit Doc. S.⁊cſniaꝝ. di.i. q.ꝛ. Igit efficiẽs nõ
dʒ dici genas cauſax · ¶ð. Effectꝰ bʒeſſe nobiliꝰ in
vnũqðq; m ꝙ
hic a phᷣoꝛ vt pʒ inductiue. Igit᷑ ⁊c
Metha. fua eã q in leiplo:vt pʒ ꝑ Doe. S·ipꝛia ꝑte· q.ið.dr. 4. 5 hʒ eſſe nobili? in můqᷓ; in ſeipſo:cuʒ in CPo
Bed effect? nõ
ſit pura poꝰ. Igit mã nõ dʒ poni vnũ genꝰcãꝝ·
Lãre eſt agẽ· Sʒ mãe cuz ſit poĩ nõ ↄpetit agẽ · Igit enij eſt actu. Meqʒ ↄpetit foꝛmeꝛ:cũ actio ſit
ſuppoſitoꝝ: vt patuit pohuiꝰ.q.I· ar.⁊. igit xk. CP o.
Lãlitas ipſꝰ ſnis eit mouẽ volũtatẽ ad amanduꝰ finem
Fm ꝙ hʒ rõneʒ boni. Sed bonuz ſiue finis mouet volũ
tateʒ effectiue. Ergo cãlitas finis nõ ditfert acãlitate agẽ⸗ tis· Et ſic nõ debẽt poni diſticta gñ cãe. CP uꝰ. dꝛe⸗ miſſe dñr cãe ↄclonis. Pʒ nõ dñr cauſe foꝛmales: vt de ſe pʒ Meqʒ finales:cũ vᷣm eſſe pᷣcedant ↄclonem · Meq; efficiẽtes:cuʒ ↄcld ↄponat ex ßᷣmiſis. Meqʒ ndlis:cum mferãt ↄcloneʒ · Inferre gt ↄcloneʒ eſt agẽ ſmn rõnem. Bgere vo non ↄpetit nde. Igit᷑ pter pᷣdicta qjttuoꝛ ga: opʒ ponẽ alia gůa cãx. C nCauſa coadiunans et cã ↄſeruãs ſil et ↄſiliãs: ſunt cãe ꝑ ſe· t tñ nõ enumerant᷑ hic a pho. Ergo ides qð pꝛiꝰ. Cd 3. Eſt aliq cã q̃ dr᷑ cã ſine qua nõ: vt pʒ ꝑ Poe. J. in · ſniar. di ig.1. Ft m illa nõ ↄtinet᷑ ſub pᷣdictis giibus · Igit æẽ. CPp4.
Qualitates pꝛime ſunt cãe aliquoꝝ effectuũ:vt pʒ.⁊.de aia· Et ti nõ hñt rõneʒ alicuiꝰpᷣdictaꝝ cãx que enũerant CP1. Sol h ra tionẽ cãe reſpectu illuminitiõis. Et tñ in nullo gne dicta ruʒ cãꝝ repit?᷑. õ.n.eſt cã efficiẽs:cuʒ actio cãe agentis coꝛpoꝛalis ⁊ motꝰ ſint ides ſuboꝛ vt p. z0. pbvr. Mani⸗ feſtuʒ eſt ẽt ꝙ nõ hʒ roneʒ aliaꝝ cãx. N Sil ſenſus ẽcã
cognitiõis iellectine.t iñ nõ cõpꝛehendit᷑ ſub ßdictis. Ergo gña cãxꝝ ſunt inſufficiẽter a pho poſita. ¶ Bʒ eſt phus in textu ibi. Lauſa vᷣo d̃. no modo ey quo fit ali quid inexite: vt es ſtatue et argentum fiale:et hoꝝ gſa· Alio modo vero ſpẽs er exemplar:hoc autem eſt ipſius qð quid erat eſſe:et huius genera.
Reſi pondeo dickdũ ſuppoſi is bis que di⸗ cta ſunt in pꝰ hniꝰ.q.9. pel i tam de hac mã:ꝙ cã ꝑ ſe in genere dr̃ quattuo modis. Cdꝛimno mõ cã dr ex quo fit aliqd ipſo inexſtenſi᷑ es eſt cã ſtatue:et argentus faleret hox gnn Et hoc modo cã mãlis ex q̃ ſt aliqd cuʒ inſit: dr cauſa. Dicit aůt notan ter ipſo inextite: vt hic dicit Doc. B. ꝓpter pꝛiuatione vel ʒrinʒ. Wam ex ðᷣrio vel pꝛiuatiõe dr aliqd fieri ſicut ex nõ inexñte vt albnm ex nigro vel album ex noh albo. EScðᷣo mõ dñ cã ſpẽs et exemplar que eſtrõ ipſi? qð gã erat eſſe. Et hoc modo cã foꝛmnalis dñ cã et eiꝰ genꝰ. Sicut dyapaſon cã foꝛmalis eſt ꝓpoꝛtio duo ad vnuʒ. Et qꝛ nũerus eſt genꝰ dualitatis: ideo numneru⸗ dicitur etiã foꝛma ipſiꝰ dyapaſon. C Tertio modo dicit cauſ. vñ eſt pꝛincipiuʒ pmutationis et quietis. Et hoc ino cã efficiens ſiue mouẽs eſt cauſa. t dicit notanter: vt dicit pic Woc. S.pꝛincipiuʒ motus aut quietis: qꝛ motus hã turalis et quies naturaiis in eãdem cauſam reducitur · imiliter et motus violentus et quies violenta· Ex e em eum; cauſa qua mouetur aliquid ad locum: qule en in loco. iũt ſic ↄſiliatoꝛ eſt cauſa eoꝛum que ſinnt per cõ⸗ ſilium:et pater filij. Similiter jaciens facti. In his auteẽʒ exemplis phus tangit duo pꝛincipia ex quibꝰ omnia n⸗ nnt.ſ. ꝓpoſitum in cõſiliatoꝛe: et naturaʒ in patre · Omnne enim agens aut eſt agens naturale aut aens p er intelle⸗ ctum et voluntateʒ. CMuarto modo dicit᷑ cã ipſe finis cuus cã.i. it aligd: vt fanitas dicit᷑ cã finalis deambul⸗ tionis poſt cenaʒ · Jili attenuatio purgatjo et alia inter⸗ media dicunt᷑ cã inalis ipſius ſanitatis. Monn. ſolů vlu⸗ mum ꝓpter qð efficiens opatur dicit᷑ finis:ſedẽt oia in termedia que ſunt inter pꝛimũ agens et vltimũ fin ſinis reſpectu pᷣcedentiuʒ · Et eodẽ modo dicunt᷑ cã· Vle iter medicinaʒ que eſt pꝛimũ agens et ſanitãtem que e yltimns ſinis ſunt iſta intermedia. ſcilicet attenuatio que eſt ſanitati pꝛopinquiſſima in bis que ſuperadundꝰ n pnmoꝛibus et purgatio per quam acquiritur a tennatio: er medicina jaxatiua ex qua cauſatur pnrg tioꝛet inſtrumenta quibus medicina laxatiua pꝛepals⸗ tur. Hec enim omnia ſunt pꝛopter finem vltimũ—
Jec⸗z.
boee pao pin pea forn gu ls4 ſonmn ſun: C2 nin pint etro hci nc ſider tit ð nẽs vltin bus tord pfec dol pnet nili dipel nhei uum boetit in Kute ujm ihs ſitdiſ i
5

Mueſtio tñ eſt finis alterius ſicut dictnʒ eſt. Ideo vnuʒ põt eẽ ean ſaalterius. C dʒ go ex pꝛedictis ꝙᷓ quattuoꝛ ſunt modi cãxꝝ in genere:quoꝝ ſufficientia poſita eit in pᷣo huius vbi ſupꝛa f.q.9.ar.⁊.per quã patuit ꝙ nihil põt he rõnem
aiſe per ſẽtqð nõ comineat ſub pdictis modis· git pʒ ſunt ſufficienter poſiti. ¶ Lõſiderãduʒ pᷣmo ꝙ circaß
muʒ moduʒ notat Doc. S.ꝙ ſtatna ſit ex ere ⁊ fiala ex agento ſi ex inexiſtente. Mã cij fit ſtatua er ere: nõ tolii tur rõ eris. Mec cũ fit iala tollit᷑ rõ urgenti. jõ ex ⁊ argẽ tuʒ ſunt cã ſtatue ⁊ fiale per moduʒ materie.⁊ hoꝝ giia:
qꝛ cuiuſcunqʒ rei inẽ eſt ſpẽs aliqᷓ mã eieſt genus eiꝰ:ſiẽ
mã ſtatue eſt esꝛ etiã mã eins eſt metalluʒ: ⁊cõmixtuʒ ⁊ coꝛpus ⁊ ſic de aljs Mec ille.Motat vlterius circa ſcðʒ moduʒ ꝙ foꝛma põt duplr cõparari ad reʒ. Tinoo ſiẽ foꝛ
ma intrinſec rei · Et ᷣm hocdicit ſpecies · Alioꝰ ſicnt ex
trinſeca a re:ad cuiꝰtj ſilitudineʒ res ſieri dicit. Et m hoe exemplar rei dicit foꝛma:per queʒ moduʒ ponebat plato vdeas eſſe reꝝ foꝛmas: xt qꝛ vnumqðqʒ ſequitur nãmn gſiis vel ſpeciei ꝑ foœꝛmã ſuã: natura ãt gẽneris vel eſt quã ſignificat diffintio dicens quid eſt res: iõ
orma eſt rõ ipſius quod qd erat eſfe.Ipec ille. C Et ſi
arguat Alique partes mẽles ponunt᷑ in indiffõe rei mã lis Cnʒ ergo nõ ſoluʒ tota diffõ cõparet᷑ ad diffinituʒ vt
foꝛma ſed ẽt partes eius ã partes diffinitionis forine ſunt:ſequit᷑ ꝙ mã debet dici qðᷣqd erat eſſe ſicut ⁊ for̃a. CAcd hoc ridet hic Doc. G.dicens ꝙ qᷓ;uiſi diffõne po nãtur alique partes mãles ⁊ hoc in obliquo:ti id qð eſt
pꝛincipale in diffõne:oʒ ꝙ ſit ex parte foꝛme.et ideo hec
eſt rõ quare foĩa eſt cã: qꝛ pſicit eſentiaʒ · Jicet go partes Pncipales diffõnis que.ſ.ponũt᷑ in rectò ſint foꝛine. Mõ
men ille qne ponuntur in obliquo ſicut materia. N Lõ
ſiderãdũ eit ſcho ᷣm Doc. S.circa tertiũ modũ: ꝙ xt di
cit Vui. qᷓttuoꝛ ſunt modi cauſe efficientis.ſ.ꝓficiẽs diſpo
nẽs adinuans ⁊ cõſilians. derficiens ãt dĩ cã efficiens:q̃ vltimã rei pfectionẽ cauſat: ſicut qui ĩducit foĩaʒ nãlẽ ĩ re bus nãlibus: vt artificialẽ in rebꝰartificialibꝰvt domifica tor domus. Sed dilponẽs eſt q̃ non inducit vltimã foĩaʒ
pfectiuã: ſed tiñ mõ pꝛeparat mãʒ ad foꝛmã:ſicut ille qui
dolat ligna ⁊ lapides dicitur domũ facere. Et hic nõ pꝛo pꝛie dñ efficiens domũ:qꝛ id qð ipſe facit: nõ eſt domns
nil in poꝰ. Magis tñ ꝓpꝛie erit efficiens ſi inducatvltimã— diſpoſitionẽ ad q; de neceſſitate ſequit᷑ foĩa:ſicut hõ gene rat hoiem:nõ caufans intellectũ qui eſt ab extrinſeco. Sʒ
adiuuans dcã fᷣm ꝙ cœopat᷑ ad pꝛincipalẽ effectum.In
hoc t differt ab efficiente vᷣncipaii: qꝛ pᷣncipale agẽs agit ad finẽ ppꝛũ:adiuuãs aũt ad finẽ alienũ:ſicut qui innat re
gẽ in bello agit ad finẽ regis Et hec eſt diſpõ canſe ſcðe. ad pᷣmã. Mã cã ſcða agit ꝓpter finẽ pᷣme cauſe in oibꝰagẽ
tibus oꝛdinatis:ſicut militaris pp finẽ ciuilis. Lõſilians
aũt differt ab efficiente pꝛincipali: inquãtũ dat ei finem ⁊ foĩazʒ agendi. Et hec eſt hituco pꝛimi agẽtis ꝑ intellectuʒ ad oẽ ugens vᷣm ſiue ſit nãle: ſiue intellectuale. ã pᷣmu agens intellectuale in oibꝰagentibꝰdat finẽ ⁊ foĩaʒ agendi ſcdo agenti.t ad hoc genꝰcauſe reducit᷑ qœqd facit al igd quocũq; mõ eſſe: nõ ſolũ m eſſe ſbale:ſed ẽt ᷣm eẽ acci dẽtale qð cõtingit in oĩ motu. hec ille ⁊ gloꝛioſ e. Cdꝛo amplioꝛi declaratiõe cauſe adiuuãtis cõſiderãduʒ eſi ter
tio m Doc. F. in pꝛimaiparte · q.⁊3. ar.g.ad m ꝙ aligi
d adinuari per aliũ dupir. Nnoeinquãtũ ab eo accipit; hutẽ. Et ſic adiuuari ifirmi eſt. Vnde deo ñ cõpetit. Et ſic intelligit illud ad Ro.ij. Quis adiuuit ſpiritũ domini.
Alio di qs iuuari peraiiquẽ per quẽ exequit᷑ ſuã opatio nẽ ꝛſicut dominꝰper miniſtꝝ. Et hoc mõ deus aciunat p nos inquãtũ exeqnimur ſuã oꝛdinationẽ.jdec ille. ⁊nde iſto ðᷣo mõ intelligit᷑ dictũ D oc..ſuperins cũ dicit ꝙ hec eſt diſpq cauſe ſce ad pꝛimam. Idem etiam innuiĩ
de vnione verbi incarnati.q.vnica. ar. vltiovbi ſic ait · ali⸗
quid agit virtme alterins dupliciter. Nno inquãtũ mo⸗ uet à virtute ilins:ſicut caloꝛ nãlis agit in vtute aie. Alio modo inquãtũ aliqð agẽs pꝛincipale vtitur vᷣtute alicniꝰin
ſtrumenti: ſicut añ videtvirtute oculi.xt hoc modo ſup poſitũ eternũ agebat virtute humane nature ·Mec ille.
Conſideradũ eſt quano ðᷣm Poe. g.circaqjrtũ modi cauſe· ꝙ qꝛ fine videbat ꝙ minus eſſet canſaʒꝓpter hoc ꝙ eſt vltumũ in eſſe vnde etiã ab alijs phũs pꝛetermiſſu eſt ideo phyloſophus ſpecialiter pꝛobat de ſine ꝙ ſit cauſa per hoc ꝙ queſtio quare vel pꝛopter qd querit de cauſa. Sed cum aliquis qnuerit quare:vel pꝛopter gduligſam bulat:cõuenienter reſpondet᷑:vt ſanetur opinando redde re canſam. Sequitur ergo ꝙ ſinis ſit canſa
in n igitur dõðm g duplex eſtcau⸗ Zd pmum ſa. Qnedã eſt actiha.⁊ talis ẽ nobilioꝛ ſuo effectu etiam ſimpliciter. Alia eſt paſſiua ſiẽ
materia. ⁊ talẽ non oʒ eſſe nobilioꝛem ſuo effectu:ſicut pʒ Lec.1r.
huiꝰ. CAcd ſchm dicendũ ꝙ canſas coincidere i ideʒ ſpecie vel numero:põt intelligi duplr. Enoo materialit᷑ ⁊ ſubiecto · ⁊ ſic verũ eſt. Alio modo foꝛmalr ſ. ᷣm qꝙ cauſe ſunt.⁊ ſic non coincidunt: ſed foꝛmalr ⁊ ſpecifice di ſtinguũtur. ¶ Ad tertiũ dicendũ ꝙ ſÿm eſt cauſa materia lis in qua oĩnm accidentiũ: nõ aũt ex qua. Simili ſubm eſt cauſa efficiens ⁊ fnalis accidentiũ ꝓpꝛioꝝ nõ adeʒ ꝙœ ſit efficiens ꝑ tranſinutationem realẽ: ſed per nãlẽ conco⸗ mitantiã. Wnde cõſiderandũ eſt ʒ Woc. S.in primo ſen tentiaꝝ di.I7.q.pᷣ.ar.⁊. ad ſcðm ꝙ ſuba diuerſimode ſe hʒ ad diuerſa accidentia. Quedã enim ſunt accidentia na⸗
canſantur ex pꝛincipijs ſpeciei e ſic ſunt ꝓpꝛie paſões due cõſequtur totã ſpeciem.vel ex pꝛincipijs indinidui ſic ſunt cõia accidẽtia ↄfa pꝛincipia naturãlia indiuidui. Sunt ẽt quedã accidentia per violent iaʒ inducta: ſicut ca lor in aqua. Et iſta ſunt repugnantia pꝛincipijs ſubiecti. Nuedã vero ſunt que quidẽ ab extrinſeco cauſantur non repngnantia pꝛincipijs ſubiecti: ſed magis perficientis ſp ſum ſint lumen in aere. Cit tñ ſciendũ ꝙ in omnibꝰac cidentibus cõuer loquendo ſubiectum eſt cauſa quodam modo.ſ.inquãtum accidentia in eſſe ſuſtentat: non tamẽ ita ꝙ ex pꝛincipijs ſubiecti omnia accidentia educantur. Mec ile. NAd quartum dicendum g k efficiens ſit effe ctꝰcauſe final·ĩ gñe cã tinal ⁊ tñ cã pſiꝰ finis ĩ gene cauſe efficientis. mon enim repugnat ꝙ cauſe ſint ñbiinuicem canſe in diuerſis generib ꝰcauſarum vt infra patebit. Tiñ pꝛo amplioꝛi declaratione iſtius ⁊ alioꝛum que ad hanc mãm occurrunt conſiderandũ eſt Vm oc. S.in..ſen⸗ tentiaꝝ. di.7. ad. pᷣꝰ ar. 4. q· pᷣꝰ.in coꝛpore ꝙ omnis prio ritas vᷣm oꝛdinem nature:aliuqo mõ reducit᷑ ad oꝛdineʒ cauſe ⁊ cauſati:qꝛ pꝛincipiũ ⁊ eauſa ſunt idẽ. In cauſis. n. ↄtingit ꝙ idẽ ſit cauſa ⁊ cauſatuʒ ᷓᷣm dinerſuin genuſcan ſe:vt patet in ſcðo phyſi.⁊ in qnto metha. icut ambula tio eſt cauſa efficiens ſanationis: ⁊ ſanatio eſt cauſa finalis amnbulationis. Et ſilr eſt de habitudie que eit inter ma⸗ teriaʒ ⁊ foꝛmam. Oꝛ fm genus cauſe materialis mãẽcã foꝛme quaſi ſuſtentans ipfam. Et foꝛma ẽſt cauſa materie quaſi factens eam eſſe actu vᷣm genus cauſe foꝛmalis. Ex
parte aũt cauſe materialis ſe tenet ᷣm quãdaʒ reductionẽ
dẽ illud ꝑ quod efficitur mã ꝓpꝛia huius foꝛme ſicutj diſ poſitiones ⁊ remotiones impedimentoꝝ Et iõ in gene⸗ ratione naturali qñgſatio vnius eſt coꝛruptio alterius ⁊ ecõuerſo per hoc ꝙ forma vna inducitur ⁊ alia expeilit:
remotio foꝛme pꝛecedentis:ſe tenet ex parte cauſe mate
rialis pꝛecedit naturaliter introductioneʒ alterius foꝛme. Sed ſᷣm oꝛdinem cauſe foꝛmalis eſt econtra. Et qꝛ for̃a ſinis ⁊ agens coincidunt in idem numero vel ſpecie:ideo etiam in oꝛdine cauſe efficien is introductio fote pꝛior eſt q foꝛma introducta eſt ſimilitudo forme agẽtis per quaʒ agens agit · Et ſimiliter in oꝛdine cauſe finalis qꝛ natura intendit principaliter introductionem forme ⁊ ad hãc or
dinat expulſionem ois eius cũ quo nõ poteſt ſtare forme
itẽtio: her ille. Woc ẽpinuitĩi pꝰſcðe.q.iuʒ.ar.g.ad pꝛimũ vbi ſic ait R eceſſus a termino ⁊ acceſſus ad terminum
poſſunt conſiderari dupliciter. Ilnomodo ex parte mobi
lis · Et ſc naturaliter receſſus a termino precedit acceſſus ad terminum. Mꝛius enum eſt in ſubiecto mobili oppo ſitum quod abijcitur: ⁊ poſtmoduʒ eſt id quod per mo
tum aſſequitur aſſequitur mobile. Sed ex parte agentis
5 4
. 1—„— ℳ„———

ſtit agitad remduendum riuʒ ſicr er ſuã iuceʒ a6 ad remouenduʒ tenebras · Et 1ð ex ꝑie ſolis pꝛius eſt ilu
eg ecduerſo. Agens enim per fonnam quein eo pꝛeexi⸗ n ſicut ſol per ſuã luceʒ agit
minare qᷓ; tenebꝛas remouere. Ex ꝑte ãt aeris illmminan di pᷣus eſt purgari a tenebris qᷓ; cõſeg lumen oꝛdine nẽ: k vtrunqʒ ſit ſimul tpe. Mec ilie · Cãd. dð ꝙ deus qt cã efficiens ſine motu ⁊ tranſmutatione Et eſt cã fina lis ⁊ foꝛmalis exemplariſ· dhs ãt deſcribit cãmn efficien teʒ ex notoꝛibꝰ nobis. Mã ſicut dictũ eſt: cõſiliãs eſt cã: nõ tñ cũ motu · Sitr obiectũ viſus cõparatur ad viſuʒ ſiẽ̃ efficiens: nõ tñ agit cũ trãſ inutatiõe · ¶ Bed diceretaligs Fi deus eſſet cã efficiens vel eẽt cã equiuoca: vel vniuo
ca Mõ pꝛimũ qꝛ ſic ꝑ effectꝰnõ poſſemꝰhẽe cognitioneʒ
de deo: vt ſupꝛa patuit. Weqʒ?mq
inco?p
ꝛnullꝰ effectꝰ cõᷣuenit ncie ⁊ rone cũ deo · Ergo non eſt cã vninoca · ¶ Ad boc dicẽdũ eſt ſicut dicit Voc. B · in po ſniaꝝ di.8 q.p?. dr.⁊. dꝛe vbi ſic ait. Inuenimꝰ. n· duos modos cauſe a gentis ſ.cãm equiuoce agentẽ.Et hoe eſtqñ effectꝰ non õuenit. cũ cã· nẽc noĩe nec rõne:ſicut ſol facit caloꝛẽ: q n
nõ eſt calidꝰ. ytẽ cãm vniuoce agẽteʒ qñ effectꝰ connenit
noie ⁊ rõne cũ cãſicut hõ gnñat hoĩeʒ:⁊ caloꝛ facit caloꝛe⸗
neutro iſtoꝝ modox deus agit · Mon vniuoce: di nihil
vniuoce cõuenit cũ ipſo nõ equiuoce:cũ effectus aliquò modo cõueniant noĩe ⁊ rõne:ſed pᷣm pꝛius ⁊ poſteruð ſieut deꝰſua ſapia jacit nos ſapientes:itatñ ꝙ ſapĩa noſtra deſicit a rõne ſue ſapĩie: ſicut accidens à rõne entis ᷣm ꝙ eſt in a. Tlnde eſt tertius modus cauſe agentis analogi⸗
ee Et ideo eſſe diuinũ dr eẽ cã oium reꝝ:a quo œ& eſſe enti effectine ⁊ exemplariter manat. Mec ille CAd
6m dðm ꝙ poſita cã ſufficiens ꝑ ſe in actu ꝓpꝛie applica ta ⁊ nõ impedita · ponit᷑ ſuus effectꝰ:nõ ãt oʒ de alijs cau ſis quibꝰpꝛedictãnõ cõueniunt. Cinde cõſiderãdumẽ mn Woc. J.5 gẽ.li.⁊. cõ·⁊2 vbi ſic ait: ꝙ ãt effectꝰaliqs nõ ſubſit potẽtie alicuiꝰagẽtis: põt ex tribꝰcõtingere · vnd mõ ꝑ hoc ꝙ nõ hʒ cũ agẽte affimtatẽ vel ſimilitudinẽ. oẽ enim agens agit ſibi ſile alioquo mõ. Tnde virtus que ẽ m ſemine hoĩs nõ põtꝓducere plãtã vel bꝛnrum:hoiem aũt põt:qui tñ pꝛedictã excedit. Alioꝰꝓpter excellentiam effectꝰ quitranſcẽdit ꝓpoꝛtionẽ ytutis ſicut vtꝰactiua coꝛ poꝛalis nõ põt ꝓducere baʒ ſeparatã. Tertioꝰ ꝓpter in teriã deterininataʒ ad effectũ in quã agẽs agere nõ poteſt ſicut carpentariꝰnõ põt facere ſerrã:qꝛ ſua arte nõ poteſt agere in ferrũ ex quo ſit ſerra Hec ilie. CAd.ym. dõm ud maioꝛẽ ᷣm Woc. S.in de vitate · q· ⁊7· àre7⸗ in coꝛpot ꝙ effectus d̃ eſſe in cã dupir · Vnoᷣm ꝙ cã hʒ domni⸗
nũ ſupꝛa effectuʒ: ſicut actus nri dicunt᷑ eie in nobis · Et
ſic nuliꝰeffectꝰeſt in cã inſtrumẽtali q̃ nõ mouet niſi mo⸗ ta. liooꝑ ſui ſitiudinẽ m ꝙ cã xducit effectũ ſibi ſileʒ: Et hoc ctingit qjttuoꝛ modis.Anoqñſilirudo effectus eit in cã ᷣm eẽ nãle ⁊ ſm eãdẽ rõnezſient eit in effectibꝰ vniuociſ. der quẽ modũ pᷣt dici ꝙ caloꝛ aeris eſt in igne calefaciente. Scðᷣoqñ ſilitudo effectꝰeſt in cã ᷣm eẽ nãle ſed nõ ßᷣm eãdẽ rõneʒ.vt pʒ in effectibꝰequocis · ꝑdue
modũ calor aeris eit in ſole. Tertioꝰ qñ ſilitudo effectus
eſt in cã nõ ym eẽ nãleꝛ ſed ſpũale ri quietuʒ ſicut ſilitu⸗ dines artificiatoꝝ ſunt in mente artiſicis. foꝛma · n· domnꝰ in edificatoꝛe nõ eſt nã quedã ſicut virtus calefactina ĩ ſo
le vel calor in igne:ſed eſt quedã intentio intelligibilis in
ni⸗ quieſcens. Nuartoqů ſilitudo effectus nõ ᷣm eãdes rõnem:neqʒ vt nã quedã:neqʒ v queſcẽs: ſ per modũ cuinſdã infiuxus eſt in cãſicut ſilitudines effectun ſunt i inſtrumẽtis: quibꝰmediãtibus deflunnt foĩe à cauſis pᷣn⸗
cipalibꝰin effect?. Hec ille. Sic ergo ↄcedẽds eſt maior ſi intelligat ᷣm adducta. Kt ad minoꝛẽ dicẽdũ ꝙ lʒ opor teat aliqũ effectum diſtingni ſpẽ a ſua cã. hʒ tñ aliquã ſili
tudinem is nõ ſpeciſcã cuʒ ſna cã.& Unde ↄſiderãdum
eſt ſicut dicit Voc. S.in.⁊·niaꝝ di.is.q.⁊ ar. poin corꝰ poec dupley eſt agẽs ᷣm Aui· vnu quod h cauſalita teʒ reſpectu totiꝰſpẽi vt ſol ⁊ cã gnabilinʒ ⁊ coꝛruptibiliũ
terius Incauſis enim que e
aliuc auteʒ qð eſt cã vnins idinidui tiñ ſicut ꝙhie igni eſt cã huius ignis. mentro ãt mõ aia vniꝰpõt eẽ cã gie al ſfentiatr hñt ordineʒ ad totã
etha.
ptzropʒ ꝙ cã ⁊ canſatuʒ nð ſint eiuſdẽ oꝛdinis ⁊ euſdeʒ ſpẽi. qꝛ hʒ directe cauſalitatẽ ſuã ſuꝑ eſſentiã ſpẽi inquan
tu hmõi·lñ vᷣm hoc nõ ocs aie rõnales eſſent eiuſdem
ſpeciei. Siti nõ põt eſſe per alium moduʒ quo ãligd in
una ſpecie eſt cauſa alterius in eadem ſpẽ qꝛ hot non con tingit niſi ym hoc ꝙ agens mouet mamn ad formã. ec
üle C Ad.3“. dð; geffectꝰnon hʒ nobilius eſſe in ſua
cã materiali qᷓ; in ſe po:hʒ tamen nobiliꝰeſſe in ſua cau ſa efficiente ⁊ potiſſime in pꝛmã cã. vnde dicit Poc. S. in pᷣma parte.q·is ar.vltimo ꝙ ſi de rõne rex nãliuʒ nõ eſet mãᷓ ſed tĩ forma:oibꝰ modis veriori modo eſſent
res naturales in mente diuina per ſuas vdeas:qᷓ; in ſeip ⸗
ſis ꝓp qð ⁊ plato poſuit ꝙ hõ ſeparatꝰeſt verus homo · Iõ auteʒ materialis eſt hõ per participationeʒ. Bed qꝛ de rõne reꝝ nã̃lium eſt mã ⁊ nõ ſolum forma. dicenduʒ ꝙ res nãles verius hñt eſſe ſimpliciter in mente diuins
q; ſeipſis:qꝛ in mente diuina habent eẽ increatum Inſe pſis auteʒ hñt eſſe creatuʒ · Sed eſſe hoc vtpula bomo
vel equus: veriꝰ hiit eſſe in ꝓꝛl nãqᷓ; in mente diuina qꝛ ad veritatem hois pertinet eẽ materiale:qð nõ hʒ in mente dinina.ſicut domꝰque eſt in materia hʒ verius eẽ q; domꝰque eſt in mente:qꝛ hec eſt domꝰin actu:illa eſt donns in potentia. Hec ille.& Idẽ tangit bꝛeuiter in. i 20..83.ar.pꝰ. ad ſecundum vbi ſic ait · Won auteʒ opoꝛ tet ꝙ aliquid ſit pᷣncipalius in cã inſtrumentali qᷓ; in effe⸗ ctu: ſed ſolum in cauſa pꝛincipali. Mec ille. CAd.y di cendum ꝙ cauſare in gne cauſe efticientis eſt agere: ſed can ſare in alijs generibus cauſe non oportet quod ſit a⸗ gere niſi accipiatur agere pꝛO actu unperfecto. Unde
feiendum eſt m phm in bo de aia: ꝙ actꝰaccipit᷑ duplt Le
Vnopro actu impfecto · t talis bñ competit ipſi mone co⸗ ri⁊ pati. Alius eſt actus perfectus. Et talis acus debet
ipſi agenni ¶Ad.ion. dicenduʒ ꝙ aliquid dicit moue⸗
re aliud dupir. nomõ realiter ⁊ nãliter. Et ſie mouere
eſt agere effectiue. Alioꝰ intentionaliter ⁊ obiectiue. ⁊ ta
le mouere nõ eſt ꝓprie agere ᷣm ꝙ pertinet ad cauſum efficienteʒ. N Ad.Iin.dðʒ m ꝙ dicit Doc. B. in preſen
ti icõne ꝙ ꝓpõnes dicuntur eẽ mã cõcluſioms nõ quidt
ßᷣm ꝙ ſub taii fora exiſtun vel ÿm virtuteʒ eax ſic.n · m
gis fe hñt in rõne cauſe efficientis ſed qᷓ;tuʒ ad terminos
ex quibꝰrõponunt am ex terminiſ premiflax cehnpo
nit᷑ ↄcluſio ideſt ex maioꝛi ⁊ minori extremitate Mec 1
le. CAd ꝛnn patuit olutio in corpoꝛe articuli: qꝛ cau
coadũnans cõtinetur ſub cauſa efßciente CAd.iʒdð
ꝙ cauſa ſine qua nõ:nõdi caula per ſe ßᷣcipue ſi nihil oino
faciat ad inquc endus effectum vl diſponendo vel melio
rando vel huinſmodi de qua ſolumn ẽ hic ad ꝓpoſitum
CAd 14 ndðm ꝙ qᷓlitates pᷣme q̃ agunt ĩ virtute forme
ſbalis habent rõnem cauſe agentis:lʒ Eᷣm ear ſubſtants
ↄſiderate ſint cauſe formales reſpectu ſbi in quo eſt ·ql
ter autem forma accidentalis extendat ie vltra ſuumn ſub
iectum:nihil ad ꝓpoſitum.& Lõſiderandus eſt tũð poe ſiplacet ᷣm ꝙ dicit Doc. S. in pᷣꝰſententiaꝝ di.g. q·P⸗
ar.⁊.ed pᷣmuʒ ꝙ accidens nunqᷓ; extendit᷑ vltra ſunʒ W iectum ideſt vt ſit in alio ſicut in o. Sed bene extenditu
vltra ſuum ſubiectum ſicut ad obiectum opatiõis ſed di
uerſimode in opatione actiua ⁊ paſſiua:qꝛ in actiuã exten
dit ad obm extrinſ ecum: imprimẽs ſilitudinẽ fonmne ſue in ipſo ſicut pʒ ꝙ calor ignis acriue ꝑaere calefacit a corpus ⁊ eſt actiua operatio:ſir etiã qñ eſt paſſiua opꝰ extendit᷑ in aliquod obm extrinſecum cuiꝰſilitudo in po recipitur. Et ita anima per hitũ ſcie ſcit ea que ſunt exim ipſam. Mec ille. CAd vltimus dicendum ꝙ K illumin tio vt ſic non ſit motus ſed terminus motus ꝛilumina tñ eſt actio accipiendo actioneʒ ꝓ ci introductione m in aliquo ab efficiente vnde dupley eit actio · Que 5e actio phyſica t talis nõ ſit ſine motuꝛalia eſt aclio me thaphyſica:⁊ talis bene eſt ſine motn. T el dicendumnq kʒ illuminare ſit agere ᷣm modũ ſigniticandi ꝛtñredlie nõ eſt agere ſicut gnare H ſit agere ᷣm modum igie ditnõ tñ reahter eit agere ſi accipiatur ꝓ vltimã o
ctiõe foĩe que t in intanti ⁊ ꝓpꝛie ¶ Mꝛnmn vng

„
Queſtio
Secunda
maais placeteſenſus etiam ad gĩonem ſcientie eonem/ ranis eit qnem pꝛincipalter operans intenait. Uinde f⸗ it effectiue:per accidens ti. Jõ nihil ad pꝛopoſum. nis operis potei eiſe in allo. ſinis vᷣo Ibi in Voc. G.⁊ pho. Mam quod cuius cauſa ⁊
ſpeſirn ſic ꝓcedit. T̃ ꝙ nnis 8 ſecũdũ non ſit cauſa cauſarum. Mã illud quod cauſat ab alio ꝛnon eſt cã cãꝝ. Sed finis cauſatur ab agente:ſicnt foꝛma do⸗
eſt in ipſo · ſicut pʒ in ediſicatoꝛe qui lapides cõgregat ad cõponendum eos. Et ita cõp
domus eſt finis operis
oſitio in qua conſiſtit foꝛma
Tamen vtilitas que Puenit ex
hoc operann: eſt jinis ex parte agẽtis Ců uũt omne opꝰ diuinũ in quẽdã inem oꝛdinatũ ſit ſtat ꝙ ex parte operis
mns qne eſt finis domificatoꝛis pꝛoducitur adomi deus ꝓpter finẽ agit Sed qꝛ finis opers ſemꝑ reducit ante · Ergo finis non eſt cauſa czx. C.ꝛ0. Illud qð ſo nn ſinemn operätis:iõ oʒ ꝙ ẽt ex parte operſtis finis actio lum eſt in potẽtia:nõ eſt cã cãꝝ ſed magis illũd qð ſemp nis cõſideret᷑ qui eſt bonũ ipſius in ipſo. Mec ille. Q Sʒ eit in actu Ged finis nõ eſt niſi in voĩquãtũ finis. Agẽs hic oꝛitur diſ ficultas. Dictum eſt enim ꝙ cõpoſitio ẽ ſor
vero eſt ſemper in actu · Ergo agẽs magis eit cã cãꝝ q; ñ nis CP 3. dꝛima cãẽ cã cãꝝ. Sed pma cã eſt cauſa
ma domus. Sed contra dã relatio. Sʒ rlo nõ po
nam comnpoſitio nõ eſt niſi qne
4 d teſt eẽ for̃a alicuiꝰbe vel abſolu efficiens:igit ⁊c̃. CP. 40. lud vñ magis hre rõnem ti ergo ⁊c. ¶ Pictnʒ eſt ẽt ꝙ deus agit ppꝑ finem cõtra cauſe a quo inagis eſſe rei dependet:cũ ipſiꝰcauſe ſit da⸗ nã deſiderium eſt rei non hite deus autem nulla caret ꝑ re eſſe: vt pʒ per diffõnem eius. Ged ⁊cauſis intrinſecis fectione. Igitur non aßit pꝛopter deſideriuʒ finis. que ſunt mã: eſſe rei magis dependet q;a fine. Igit᷑ ñinis Y dimum rñdet doc. S. in pꝛeſenti lcõne non dʒ dici cã cãx. Cx. Jllud a quo res accipit ſpẽ P dicens. Bciendũ autẽ ꝙ qñqʒ
magis dʒ dici cã cãꝝ:qᷓ; illud quod eſt extrinſecũ rei.ſed
a foꝛma res accipit ſpẽm · Finis aũt eſt extrinſecus ipſi rei
—
nares ſimpliciter alicuiꝰeſt mã:ſicut argentũ fiale.⁊ tũc
foꝛma tali mẽ coꝛreſpondens põt dici ſpẽs. Qiñqʒ autem plures res adunate adinuiceʒ ſunt mã alicuiꝰrei. nod quides cõtingit duplicit · Qiñqʒ eniʒ coadunãtur ᷣm oꝛdi neʒ tm̃:ſicnt hoĩes in exercitu vel domus in ciuitate. Et
Igitur idem qð pꝛins. C P.6o. lla cauſa que dicit᷑ cã cãꝝ eſt pꝛima inter alias. Sed materia eſt pꝛima cãx.er⸗ Fo eſt cã cãx. Minoꝛ pʒ. Dꝛ materia eſtꝓpinquiſima ef fectui: vt dicit Alber.magnꝰin.⁊v phy. git ⁊. ¶ S
õtra eſt phus in textu dicens. Mã quod cuins cauſa op⸗
tinnum ⁊ ſinis alioꝛum vult eſſe.
oſnnco dicengũ ſuppoſtis hijs qᷓ ad⸗ Reſpondeo ninppenushede
rti. vltimo ꝙ ſinis eſt cã cauſaꝝ Qð ſic pꝛobat hic do.
S. Mã illnd qð eſt cauſa cauſalitatis in oĩbus cauſis:ẽ cã
ſic ꝓ forma coꝛreſpondet totũ qð deſignatur noĩe exerci tus vel ciuitatis Vñqʒ autem non ſolum adunantur oꝛ⸗ dine ſed cõtactu ⁊ colligatione mus. Et tunc rñdet ꝙ foꝛ dit᷑ alteratio cõpoſitoꝛũ quod foꝛma eit ipſa nnxtio: Ex quolibet ãt iſtoꝛun
ſicut apparet in partibꝰdo
ma cõpoſitio. Qñqʒ aũt ſupad
cõtingit in mixtione. ⁊ tũc
que tñ eſt quedã cõpoſitionis ſpẽſ. ntriuz ſumit:qnodqd eſt rei.ſ.ex
canſaxꝝ · Sed finis eſt hmõi · uod ſi pʒ. Mam efficiens eit cã inquãtũ agit: Mon autem agit ⁊mñ motnʒ afine. er go ſnis eſt cã cauſalitatis efficientis ꝓfficiens aũt eſt cã
toto cõpoſitione ⁊ ſpecie eius:ſicut apparet ſi diftiniatur exercitus domus ⁊ mixtuʒ. Mec ille TAd ſecundus re
ita ꝙ pꝛuus ſibi competit cauſare qᷓ; alijs cauſis. Et cauſa⸗
cãlitatis materie ⁊ forme: Inde eſt ꝙ poſ ſitime dem̃o⸗ nes ſumuntur a fine in illis in quibus aliquid agit᷑ pꝛopt Rnem:ſicut in naturalibus moralibꝰ⁊ artiſicialibus 18z ergo ꝙ ſinis eſt cã canſaxꝝ. CEt k m pꝛopinquitatẽ ad
rem canſatam mã ſit pꝛimna cã ⁊ quantũ ad eſſe ipſum ef ſiciens ſit pꝛima cã ⁊ quãtum ad rõnem pꝛincipij monen
di foꝛma ſit pꝛima cã:tij intentio cauſe pꝛimo cõuenit fini
litas eius preuenit cauſalitatem oĩum aliarum cauſaruʒ. CAnde ↄſiderãdũ eſt pꝛimo ſᷣm Zbertũ magnũ in.⁊0
git ſeienduʒ eſt ergo ꝙ agere pꝛopter finem operãtiſdu
pliciter cõtingit Veſ pꝛopter
amoꝛem finis deſide eſt rei que habetur vt
gere cõpetit ꝓpter deſideriuʒ
acquirit᷑ bonum a
deſiderium finis: vel ꝓpt᷑
rium enim eſt rei nõ hite ſ amor Aug.. dicit. Et iõ omni creature a
finis qꝛ vnicuiqʒ creature
b alio quod ex ſe nõ habet · fed deo cõ
petit agere pꝛopter amoꝛeʒ finis: cuius bonitati nihil ad⸗ di põt · Ipſe enim bonitatem ſuã perfecte amat. hec ille.
¶Lonſiderandũ eſt tertio ᷣm al
poteſt dupliciter cõſiderari.vʒ. ᷣm eſſe:⁊ ᷣm ꝙ inouet
phy· ꝙ quadrupler oꝛdo p̃t inneniri in cauſis. MWꝛimoꝰ efficiens ⁊ mnateriaʒ. Finis autem non eſt cauſa ꝰm ꝙꝙ ac⸗ pñt odinari ᷣm pꝛopinquitatẽ ad ſuũ effectum.i Vt hoc cipitur in eſſe:fed potius eit tinis cauſe licet multi dicant modo materia eſt pꝛima cã Qi in ndlibꝰres cauſantur ꝑꝝ cõtrarium. Mon enim eſt cauſa omnium ſed potius vt ẽ motũ:cuius materia eſt ſubiectum · Et qꝛ foꝛma intrinte in intentione hec ille: idem innuit doc. S in ſecundo ſen
ce terminat᷑ ad mãm qꝛ cõplet ⁊ perſicit ipſam:ideo ðʒ hnnc oꝛdinem foꝛma eſt ſcha cauſa. Et qꝛ effic
lens eſt u⸗
tẽtiax: vbi ſupꝛa ar·⁊.ad tertiuʒ vbt ſic ait. finis nõ eſt cã rei:niſi ᷣm g eſt in voluntate agentis.Et ideo ipſa boni
ſpondet doc. S.in ſcðo ſententiaꝝ vbi ſupꝛa dum ſubiun
w
A.—
lud quod ducit mãʒ ad foꝛmam ꝓpter finem:ideo effci tas diuina ßin moduʒ ⁊ ordinem quo eſt ab ea volita:ẽ ens eſt. Tertia cã ⁊ finis vltima. Scðopoſſunt oꝛdinari ſinis rerum. Mec ille. ¶ onſiderandum eſt quarto ꝙœ an cauſe qᷓ;tũ ad intentionem ⁊ actum cauſandi. Et ſic ila di duplex eſt inis. Quidam eſt finis propoꝛtionatus ei cu citur pꝛima.cui pꝛimo cõpetit cauſare. Et qꝛ materia nõ ius eſt. Alius eſt pꝛopoꝛtionabiliter excedens. Et ſie de?
ducit ſeipſam ad foꝛmam ſed ducitur ab efficiente effici⸗ ens autẽ non mouet niſi pꝛemotum a fine:iõ ᷣm hunc or⸗ dinem ſinis eſt pꝛima ſecunda eficiẽs foꝛma tertia ⁊ ma teꝛia vltima Tertio poſſunt oꝛdinariqᷓ;tuʒ ad eẽ. ſic ꝙ ulla dicatur pꝛioꝛ cui pꝛius competit eſſe extra animsʒ. ⁊ hoc oꝛdine pꝛima cã eſt efficiens ſcða materia tertia ſœĩa
ett finis creaturarum ſunt innuit. doc. S.in ſecundo ſen/ tentiarum vbi ſupꝛa ar.⁊ꝰ.in coꝛpore vbi ſic ait. Finis ⁊ agens pꝛopoꝛtionantur adinuicem ſicut materia ⁊ forma
vnde ſecundam differentia Eſt añt duplex agens.
ʒ agentis eſt differentia inis. Quoddam eſt quod ſuſcipienti
4—
— F** 1
bertuʒ vbi ſupꝛa ꝙ finiſ y yfM.
0 ſenoel
ſuũ effectum propoꝛtionatum eſt· vnde ⁊ foꝛmã ſpeciei vel rationis in effectum inducit:ſicut in omnibus agen ⸗ tibus vniuocis. vt ignis generat ignem.Et domus que eſt in mente artiicis cau at domuin que eſt in materia. Quoddã vero eſt agens quod non eſt pꝛopoꝛtionatuʒ re cipienti · vnde effectus non cõſequitur ſpẽʒ agẽtis ſed ali quã ſimilitudinem eins inquãti põt:ſicutẽ in oibꝰ agen tibus equocis.ſicut ſol calefacit:ita etiz eſt duplex finis:
⁊tima finis. Quartoopoſſunt ordinari quantũ ad rõnẽ Pncipij mouendi. Et ſic qꝛ oẽ mouens mouet per fo:mã e eſt ſibi pꝛincipiũ et rõ monendi:ideo ᷣm hunc oꝛdi
nem foꝛma eſt pꝛima effciens ſcha finis tertia ⁊ vltima mã. ¶ Lonſiderandum eſt ſcho m Albertum inquinto
hniꝰtractatu po ca.ʒ. ꝙ duplex eit finis((Quidã eſt inis Opãtionis. Et talis finis dr̃ foꝛma · Alius eſt fims rei ope
rate ſine ipſins operantis:ſicut finis domus ex
is eſt conſeruaria plunia. Idem dicit Doc. J. in ſtðo ſentẽtiaꝝ di.pa.q.⁊.ar. poin coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Agere ꝓ⸗
Pte opan
Qnidã eniʒ eſt qui eſt p nem ⁊ talis finis acquir neʒ: ſicnt ſanitas ᷣmo
Opoꝛtionatus ei quod eſt ad ſ⸗ itur vt perfectio in eo qð ẽ ad ſi⸗
ẽ di perationem medicine. Eſt etiam pter finẽ dicit᷑ duplr:vel pꝛopter inem operis vel pꝛo quidam ſinis in proportionabiliter excedens ill ud quod hrer finem operantis· finis operis eſt id ad quod op or eſtad inem Et bec non reqniriur vr perfectio inbe
dinatũ ẽ ab agente· Et hoc dieit rõ operis ⁊nis vo ope⸗
rens ei quod
eſt ad inem: ſed aliqᷓ ſimilitudo eins. Et

——— — ————
[Quinti
nis knis eit diuina bonitas PHecille C Et ſi dicatur. Si deus umpꝛopoꝛtionabilt excederet creaturas: ſeque ret᷑ ꝙ nõ eſſet aliqua relatio deiad creaturãs 6 2is 5 Doc. S. igit ⁊c. C Ad hoc rñdet Doc · S. in de po q. 7.ar.penul. ad. · dicens ꝙ ſi ꝓpoꝛtio itelligat aliqs Ster ininatus eyceſſus:nulla eſt dei cre turas ꝓpoꝛtio · Siãt p pꝓpoꝛtionẽ intelligatur hitudo ſola:ſic pʒ ꝙ rlo eſt iter ereatoꝛẽ ⁊ creaturã. In creaturã qdẽ realrenõ alt in crea⸗ toꝛe. Mec ille CLõſiderandũ eit · F.ßm Doc· S. in. ſententiaꝝ vbi pꝛa ar·ʒ· in coꝛpore: ꝙ finis alicuiꝰrei dñ dupir · Vel in quẽ res tendit nãliter ꝛvel ex eo ꝙ ad ipm ſicut ad finẽ oꝛdinari dr̃ aliqd ex quò vtilitatem aliquam cõſequiur bm intentionẽ? oꝛdinẽ agentis. r vtroq; mð po di hnis creaturaꝝ Wꝛim⸗qdẽex pte oh eris:ſʒ ſecun dus ex ꝑte agentis· Wec ille. Et ſi dicat? dinin⸗ bonitas eſt inis creaturarũ · Ergo nõ hõ· Ad hoc ridet ivid? c ſubuungit dicens. Differenter tñ hõ di finis ⸗ diuinã ponitas · Vꝛ ey parte agentis diuina bonitas eſt ſinis rex ſicut vltimũ intemũ ab agẽte. Sed nã humãnamno eſt intẽ ta a deo quaſi mouens voluntatem eius: ß ſicut id ad cu ius vtilitatẽ ordinatꝰeſt effectꝰ eiꝰ Mecille foĩalr. CLõ ſiderandũ eſt. õ.ꝙ duplex eſt inis rei.ſ. vltunꝰ ſiue cõis ⁊ ꝓpꝛiꝰg eſt ꝓpꝛia opatio rei vt innuit Voc. F. in ſcðo mniaꝝ di ʒ. q.p. ar· Pᷣo.in coꝛpoꝛe vbi ſic notabilier ait · e0 dẽ oꝛdine res referũtur in tinẽ quo ꝓcedunt à pᷣnꝰ: e0 E agẽs vnuſquiſqʒ oꝛdinat effectu ſuũ in finem aliquẽ. Et ideo vᷣm oꝛdinem agentiuʒ: eit oꝛdo finiuʒ. In pꝛogreſſu aũt reꝝ a pꝛinꝰ inuenit vnũ reꝝ pᷣmũ pᷣncipiũ qð cõe eſt · oi. Sub quo inneniuntur alia pᷣncipia ꝓpꝛia:que diuer/ ſis funt diuerſa. Ita ẽr in referendo res ad finem inuenit᷑ fins vnꝰdĩbꝰcõis qui eſt vltimꝰinis· Bed inueniunt᷑ di xecti. uerñ fines ꝓpꝛij yᷣm diuerſitateʒ entiũ. Wonũ enim inue cõmẽ. z6. nit in rebꝰm duplicem oꝛdinẽ: vt in.12n etha · dr̃.ſ.hm oꝛdinẽ vniꝰrei ad rem aliam. Qui ordo ſimilis eſt oꝛdi⸗ ni quẽ partes exercitus adinu cẽ hñt. Et alius eſt oꝛdo re rũ ad ſinẽ vltimũ:qui eſt ſimilis oꝛdini exercitus ad bo/ nů ducis · Btqꝛ res referuntur ad finẽ vltimũ cõem me⸗ diante fine ꝓpꝛio:i;ᷣ in diuerſitatẽ finis ppꝛij efficit di uerſa rlo rex ad vltimũ finẽ. Nec ille. Idẽ innuit ibidem ar.⁊.in coꝛpoꝛe. Et in pᷣꝛe.q.i.quaſi ꝑ totũ. ¶ õſideran dũ eſt.y.ᷣm Doc. S. in de poꝰ.q 1.ar.2. ad ſcðʒ ꝙ finis accipit᷑ duplr · Tno eſſentiair. Et ſie deꝰnõ dr finis q̃ſifi nitus. Tlnde ibidẽ ſic dicit ·Finis cũ ſit pfectiõis:deo no
piliſſimo mõ attribuit᷑ ſ.vt ipſe eſſentiair ſit ſinis:nõ de
noiatiue finitus.pec ille. CConſiderandũ eſt ·· ᷣm phʒ in 0.de aĩa:ꝙ ſinis eſt duplex.ſ.finis cuiꝰa finis quo ſi⸗ nis cuius eit id cuiꝰcã aliqnid ſit directe:ſicut ſanitas dici tur finis medicme· Bʒ finis quo eſt dupler. Quidã. n.eſt tinis in quo · liꝰeſt finis mediante quo finis in quo dr̃ ſpᷣm his finẽ cuius.ſ.id cuius cauſa aligd directe agitur. vt coꝛpus hñĩs ſanitateʒ dicit tinis quo · i.ſinis in quo. S5 inis mediante quo dicit᷑ ilind mediante quo pᷣncipalis j nis ſ. ins cniꝰacquirit᷑ſicut calefacere coꝛpꝰdẽ finis me dicme. Tinde ibidẽ Voc. S.ſic ait. Sed intelligendũ eſt ꝙ illud cuius cã agit: dupli dr̃ Anoid cuiꝰcã agit dire
cte ꝛſicut ſanitatis cã agit medicus. Ilio ſicut quo· unod
põt intelligi duplicii · A noovt intelligamus ꝙ finis dr̃ eiſe ſubiectũ hñs id cuius cã agit. vt ſi dicamꝰꝙ finis ne dicine eit nõ tmñ fanitas ſed coꝛpꝰhris ſanitatem. Alio vt dicamus ꝙ finis eſt nõ tiñ pꝛincipale intentũ:ſed ẽt id qͥ illud adipicimur. vt ſi dicamus ꝙ finis medicine eſt cale facere coꝛpus ꝛquia ex calefactiõe habet equalitas com⸗ plexiõis que eſt ſanitas ·ec ille. ¶ CLõſiderandũ eſt.9· 4N timoꝙ finis poteſt accipi duplr. Vno m rõnẽ finis Nlio ßᷣm id i qͥ finiſ rõ inenit᷑. Mãc idiuiſionẽ inuit Vo. S.ipꝛe.q.1ar.7. ybi ſic ait. Deyltimo fine poſſumꝰloq dupl. Vnoÿᷣm rõnẽ fims vltimi. lioꝰᷣm id in quo ji⸗ nis vltimi rõ inuentur. Anuãtũ ergo ad rõnem ſinis vlti mi oẽs cõneniunt in appetitu vltimi finis:qꝛ oẽs appe tunt ſuã perfectionem adimpleri que eſt rõ vltimi finis Sed quãtũ ad id in quo iſta ratio innenit᷑:nð omnes con ueniunt in vltimo fine. dec ille CEx pꝛedictis ergoqᷓ;
Aetha.
tñad propoſitum ſufficit:patet multiplicitas huius ter⸗
mini finis ·
ergo dicendũ ſicut dietũ fuiti Ad pumum prumo huiꝰ.q.g. ar. vltꝰ.ꝙ ſi
ſinis ↄſideret qᷓ;tũ ad eiſe qð hʒ extrã animã: ſic cauſatur ab agente effectine. Si vo cõſideretu ᷣmg eſtin volun tate agentis:ſic hz rõnẽ cauſe vt dictuʒ eſt. Et iſtoꝰ nõ cau eſt ꝙ lʒ ſinis q;tu ad eẽ ſit in poꝰ⁊ hẽat rõnẽ vltimiiñ ſi⸗ nis m ꝙ eit in voluntate entis eſt actu ⁊ actnalit mo net ipſum̃ agens ad operandũ · Oualr aũt aliqð ãle i tentiõale poſt realiter vel obiectiue mouere. ⁊duo ino tu dictũ eit in pumo huiꝰ. q.9. arevl · ad 4. ⁊ in cœꝛpoꝛe articuli in fine· C Id terimũ dðm ꝙ pꝛima cauſaque deꝰ eſt: eſt cã effectina ⁊ finalis: ſicut dictũ eſt. Jõ argn nllum. CId alias rationespatet ſolutio ex dictis per diſtinctionem Alberti de oꝛdine cauſarum. FIpi in Boc. S.⁊ pho. Accidit autem multotiens x̃.
— ſic ꝓcedit · Vã ꝙ eiul⸗ 0 tertium dem effectꝰ nz hoſtnt eiſe plures cauſe per ſe. Mã dinerſificatis cau ſis dinerſiiicant᷑ effectꝰ:cũ eadẽ ſint prineſſen
i ⁊ vñtiñguendi · Ergovmꝰeffectꝰ nõ pñt eẽ plures cu
ſe per ſe. C d 2o. Elnꝰeffectẽ vna mã uñ̃⸗⁊ vneffectꝰ eſt vna forma ⁊ vnꝰfinis ꝓpuns. Ergo a ſili vnius effe⸗ ctus eſt vnũ etficiens. ſicut vnus filij eſt vnꝰpr̃:ergo ⁊c· CP3· Cauſa per ſe eit ſufficiẽs ad ꝓducendũ ſuos effe ctus. rgo relique ſupfiuũt reſpectu eiuſdẽ etfecꝰ. Cp o:Ad vnuʒ operatuʒ terminat᷑ vna opatio ꝓcedens ab vno agẽte. Ergo duo agẽtia nõ pñt imediate opari ad eã qẽ rẽ·t ſic vnꝰeffectus nõ pñt eſſe ples cauſe efficientes per ſe. C Bed 5 eſt vbs in textu dicens Accidit aũt mul totiens dictis cauſis ⁊ multas eiuſdẽ eſſe cãs n ſᷣm acci dens vt ſtatuefactuua ⁊ es nõ ſᷣm aliqd aliud:ſed inquan tum eit ſtatua ſed nõ eodem modo · Woc quidem v mã
illud vero vn vnde motus.* Reſpondeo dðm ꝙ phus in teym aſighat tres ppꝛietates cauſaruʒ: qua⸗ ruʒ pᷣma eſt ꝙ vmꝰ ⁊ eiuſdẽ eflectꝰpñt eẽ ples cauſe pſe vt ſtatue cauſa ꝑ ſe eſt ſtatue factor:⁊ es. Bed es eſt cau⸗ ſa mãlis:ſed ſtatuefactor eſt cã efficiens. ¶ Scða ꝓpꝛe⸗ tas eſt ꝙ cauſe ſunt ſibunuicẽ cauſe. i diuerſis gñibꝰ cauſe vt ſanitas eſt cã de ãbulãdi:⁊ deãbnlatioẽcã ſanitatis.ſʒ poe ẽ in diuerſis grbꝰcauſe: qꝛ ſanitas ẽ cã ſinal deãbula tiõis: deãbulas vo ẽ cã efficiẽs ſanitatis. Jmpoleẽ ãt ꝙi eodẽ gñe caufe: aliqᷓ cauſe ſint ſibunuicẽ cauſe· ¶ Terp pꝛietas ẽ ꝙ eadẽ pᷣt eſſo cã prioꝝ.vniꝰp ſe ⁊ alteriꝰꝑ acci⸗ dens. Siẽ nauta p ſui p̃ſentã eſt cã ꝑ ſe ſalnatiõis nau? p ſn abſentiã ẽ cã per accñs ꝓduiõis nauis. ⁊ hec ꝓpre⸗ tas vificat᷑ nõ ſolns in diuerſis gñbꝰcauſe:ſʒitĩeodẽ gie cauſe. C Sed ↄſiderãdũ ẽ pᷣmo ꝙ ðclaratione pᷣme ꝓpe tatis ellcitine vin Doc. B.in pñti lcõneꝛꝙ cãx qdã ſun eiuſdẽ giis:ſiẽ due foĩe ſbales.q̃dã vᷣo ſi dinerſoꝝ gnm: ſiẽ cã fotalis ⁊ mãiſt diuerſoꝝ gim cãlitatileſec ſoq̃n⸗ de gie nẽ. Lauſa ãt q̃ ſunt eiuſdẽ gis cãlitatis q̃dã unt einſdẽ ordis:ille.ſ.q̃ ſunt in eodẽ gne cãe eq̃ᷓ prio:q̃ nõ ſe hñt 5ᷣm priꝰ⁊ poſteriꝰ. Alie ſuntq̃ ſunt alteriꝰoꝛdiſquei. ſunt einidẽ gis q̃ tñ ordinate ſunt m priꝰ ⁊ poſterꝰſe cãx q̃ ſunt einſdẽ ordis:q̃dã ſunt per ſe ſuffientes ſiue t tales · Onedã vo fn ſe ij ſunt ſufficientes ſed ↄiuncim dicunt᷑ ptiales. ſicut duo hoĩes trabẽtes naue g lo4 mur de cauſis x ſe que ſunt eiuſdes gnis ⁊ emſdẽ oꝛdinls q̃ ẽt funt vm ſe ſufficientes:ipole eſt ꝙ vneffectꝰſint plu res cauſe per ſe ꝛqꝛ effectꝰpoſſet eẽ ſine illis cauſis ſeoꝛu⸗ acceptis. Si vo loquamur dẽ cauſis diuerſoꝝ gůus V cauſis eiuſdẽ gñis nõ ti einſdẽ oꝛdinis vel de cauſis ei dẽ gis ⁊ einſdẽ oꝛdis nõ nñ totalibꝰaut ᷣm ſe ſufficieni⸗ bus tunc pole eit ꝙ einſdẽ effectꝰſint ples canſe per ſe: hoc eſt qð innuit Doc. B. in piti lõne cuʒ dicit hoc · n⸗ impole ꝙ einſdẽ ᷣm ideʒ genꝰcãe ſint multe cã P ſe eo⸗ deʒ ordine:lʒ poſſint ples eẽ cauſe hoc mõ ꝙ vn ſit P mů ⁊ lia remota: vel ita ꝙ neutꝝ ſit cã ſufſcie F vrüq ciunctim
ſat ab agente inquãtũ hmõi. CAcd yᷣm döm ſicut dictuʒ
eu ci mei
Oell
atI

—.
S⸗ X K
Queſtio
ůctim: ſieut pʒ in multis qui trahunt nauem. hec ille.
Cut ſi dicar. Deus et homo ꝓducẽtes hoiem ſunt cãe eiuſdem gis cãlitars: qꝛ efficiẽtes et ᷣᷣm ſe ſufficiẽtes ⁊ eiuſdem oꝛdis cuʒ quelibet eaꝝ ſit ꝓxima effectui et im⸗
mediatas et ſic nõ ſe hñt ᷣm puꝰ⁊ poſteriꝰ. Ergo videt᷑
g eiuſdẽ effectꝰ poſſint eſſe ples cãe ꝑ ſe eiuides giis et
eiuſdeʒ oꝛdis ſᷣm ſe ſufficiẽtes ſiue totales. N Ad hoc re
ſpõdet Voc. S.in pᷣꝰ ſniaꝝ.di.z7.q.i.ar.i.ad.m.ybi ſic
ait. Eiuſdẽ opationis nõ põt eſſe duplex cã pruna eodeʒ modo ſÿ diuerſimode. Qð ſic pʒ. Mam opatio reducit᷑
ſicut in pᷣnn ad duo.ſ.ad ipſuʒ agenteʒ et ad vtuteʒ agen⸗ tis qua mediante exit opatio ab agente. ec ille. nde deꝰ et homo ſint cauſe ſuboꝛdinate ᷣm ſubam et ẽt ᷣnñ virtuteʒ. ⁊ icet.n.homo ſit cã ĩmediata effectuũ inoꝝ lo⸗ quẽdo de ĩmediatione ſuppoſiti: deus tñ eſt cã ĩmediata imediatione vtutis. Ai nõ eodẽ modo ſe hit ad enundeʒ etfectuʒ: vt ẽt ĩfra dicet᷑ in. 7ohuiꝰ.q.ſx. ar. ʒ. ad pm. Tt
in.ix. huiꝰ.q.6 ar·z.Vn. Cõſidcrandũ eſt ꝛ0 pꝛo de
aratione amplioꝛi huiꝰ qð dictuʒ eſt.ſ.q̃li vnꝰ effectus põt ꝓduci a cã pᷣ et ſcda imediater ðᷣm Doc. S. geñj. liꝰ. zo. caꝰ.yi.vbi ſic ait. In quolibet agẽte eſt duo ↄſide
rare.ſ.rem ipſaʒ que agit: et vtutẽ quã agit:ſit ignis cale
facit per caloꝛeʒ. Tirtus aũt ĩferioꝛis agẽtis dependet a vtute ſuꝑioꝛis agẽtis inqjntuʒ ſuperiꝰagens dat vtutẽ ſuã inferioꝛi agenti ꝑ quã agit: vel ↄſeruat eaʒ aut etiã appli⸗ cãt eam ad agenduʒ:ſicut artifex applicat inſtẽm ad pꝛo ⸗ pꝛiũ effectuʒ: Aui tñ foꝛmã ĩterduʒ nõ dat ꝑqnã agit in⸗ ſtrumentuʒ nec ↄſeruat:ſed dat ei ſoluʒ motum. Opoꝛtet ergo ꝙ actio ĩferioꝛis agentis nõ ſoluʒ ſit ab eo per vir⸗
tutem ꝓpꝛiaʒ ſed per virtutem oiuzʒ ſuperioꝝ agentiuzs.
Agit. n. in virtute oĩuʒ. Et ſicut agens innmuʒ inuenitur imediatuʒ:ita virtus pꝛimi agentis inuenit imediata ad ꝓducendũ effectũ. Mam ytus inimi agentis non hʒ ꝙ Vducat hũc effectuʒ ex ſe:ſed ex vtute ſupioꝛis pꝛoximi.
Vt ſic vtus ſupꝛemi agentis inu enit ex ſe ꝓductiua effe⸗
etus q̃ſi cã ĩmediata.ſiẽ pʒ in pᷣncipijs dem̃onuʒ quoꝛuʒ
pꝛimũ eſt ĩimediatũ. Sicut ergo nõ eſt incõueniẽs ꝙ vna
actio ꝓducat ex aliquo agente et eiꝰ vᷣtute:ita non eſt in⸗ cõueniẽs ꝙœ ꝓducat᷑ idem effectus ab inferioꝛi agente et a deoꝛab vtroqʒ tñ ĩmediate:lʒ alio et alio modo. Wec ile. CæEt ſi dicat᷑. Cauſa pticularis illuʒ effectuʒ ꝓducit. Ergo ſupflue dens ↄcurrit.it ecõtra deus ſufficienter Pducit illuʒ effecium. Ergo cã pticularis eſt ſuperflua. ¶Ad hoc rñdet Doc. S.ibideʒ cuʒ ſubdit. Matet etiã ꝙ et ſi res nãlis ꝓducit ꝓpꝛiuʒ effectuʒ: nõ eſt ſupfiunʒ ꝙ illum deus ꝓducat:qꝛ res nãlis nõ ꝓducit ipſum niſi virtute diuina. Mec eſt ẽt ſupfluuʒ ſi deus per ſeipᷣm põt oẽs effectꝰ nãles ꝓducere:ꝙ per quaſdas alias cãs ꝓdu rant. Mon. n.hoc eſt ex inſufficiẽtia diuins vtutis:ſed exr imenſitate bonitatis ipñiꝰ: per quã ſimilitudinẽ ſuã rebꝰ cõicare voluit nõ ſolum ad hoc ꝙ eſſent ſed etiã qntũ ad boc ꝙ alioꝝ cauſe eſent. In hijs.n.duobus modis crea ture cõiter oẽs diuinaʒ ſimilitudinẽ ↄſequuntur:per hoc etlam decoꝛ oꝛdinis in rebus creatis apparet. dec ille. ¶CSi iteruz dicat᷑. el actio vtriuſqʒ terminat᷑ ad eãdẽ partem effectus:vel actio vnius ad actioneʒ alteriꝰ.Mõ
Pꝛqꝛ ſic deus p̃pararet mãm ad introductioneʒ anime
rõnalis ſicut et homo:qð eit abſurdum. Si vero ſeðᷣm:
ſegtur ꝙnõ erit vnus effectꝰ:cuʒ terminet dinerſas opa tiones. Nd hoe rñdet Poc. S.ibidem cum ſubiungit
dicens. Patet aũt ꝙ nõ ſic idem effectus cauſe naturali
et diuine virtuti attribuit ꝙ partim a deo et partiʒ a na
turali agente tiat: ſed totus àb vtroqʒ hin alium et alium modum:ſicut idem effectus attribuit inſtio et pncipali
agenti etiã totus.Ipec ille. Mec eſt abſurdum ꝙ virtute
diuina aliqð agens pᷣparet mãm ad introductioneʒ foꝛ⸗ menãlis. ¶ Cõſicerandũ eſt zo.circa ſecundã ꝓpiietatẽ
cauſaꝝ ᷣm Doc. S.in pñti lectione:ꝙ cuʒ quattuoꝛ ſint duſe ſupius poſite eax due ſibiinuiceʒ coirdent:et alie Ddue ſimiliter. Wam efſiciẽs et finis ſibuinniceʒ coꝛridẽt: qt efficiẽs eſt ᷣnn motꝰꝛfinis vero terminꝰ. Et ſimiliter mẽ et foꝛma. Mam foꝛma dat eſſe:materia vero recipit
ctum in potentia. ¶d 20. Mꝛius nõ pt ſimul poſterioꝛi. Ged omne agens ſiue mouens eſt imoto. Ergo cum cauſa particularis ſit mouens et effectꝰſit qð⸗
eſſe· it igit᷑ efüciens cã finis: et finis cã efjciitis. Efjci⸗ ens alt eſt cã finis qntũ ad eſſe in qbuſdaʒ:qꝛ monendo eficiens pducit ad hoc ꝙ ſit finis.inis añt eſt cã eſciẽ⸗ tið nõ qntuz ad eſſe: ſed qjntuʒ ad rõnem cãlitatis. Mam efficiens eſt canſa inq̃ntuʒ agit. on aũt agit mi cã fnis· Vnde ex ſine hʒ ſuaʒ cãlitatẽ ipſuʒ efſiciens. Foꝛma autẽ et materia etiã ſibiinniceʒ ſunt cauſe:qntuʒ ad ec. Foꝛma quideʒ materie inqjntuʒ dat ſibi eſſe in actu: Matcria vo foꝛme:inqjntuʒ ſuſtentat ipſaʒ foꝛmaʒ.IMec ille. CAd ra tiones igit pʒ riſio per ea que dicta ſunt. CIbi in Soc. S. et ꝓho. Differũt t in jtantuʒ 8 3 ic ꝓcedit. Mider B quartum ꝙ cuuſa particula⸗ ris in actu nõ ſimul ſit et nõ ſit cuʒ ſuo effectu in actu. Waʒ eſfectus in potẽtia ei cauſa in po⸗ tentiã nõ ſimul ſunt. Vrgo effectus in actu et cauſa in actu nõ ſimul ſunt et nõ ſunt. pʒ ↄa:qꝛ ſicut cã in actu relati/ ue dicit᷑ ad effectum in aciu: ita cauſa in potentia ad effe⸗ ecum
dam motum:ſequit᷑ ꝙ nõ ſunt ſimul. ¶ Sed diceret ali quis ꝙ mouens et motuʒ ſunt ſimul tempoꝛe:lʒ non ſi⸗ mul natura. ¶ontra. Mam omne agens per motuʒ:tẽ poꝛe pᷣcedit ſuũ effectũ: qꝛ motus nõ põt fieri in inſtanti. Ergo ſaltem cauſa particularis phyſica in actu que agit ꝑ motuʒ:nõ erit imul cum effectu in actu. C ꝛy. Peus eſt ſemper cauſa in actu. Ergo ji effectus in ãctu et cauſa in zctu ſimul ſunt et nõ ſunt:ſegtur ꝙ effectus dei ſemp fuiſſent in actu. Lum ergo deus fuerit ab eterno: ſegtur ꝙ omnes creature fuerunt ab eterno.qð eſt hereticum et non ſolum falſum. ¶ P z. Scitum in actu: eſt cauſa ſcie in actu. Ged ſcitum in actu põt eſſe ſine ſciẽtia in actu cum non dependeat a ſcientia. Alias referrer ad ſcibile relatione reali qð eñt ↄtra Doc. S.in de poꝰ.q.7.ar. pe nultimoet ↄtra phjm in pñti lio. Igitur ⁊c̃. CP 4. Si ſic:ſequeret ꝙ in pᷣnꝰ motꝰ ceſſaret motus. Sed ↄis ad ſenſuʒ eſt manifeſte falſuʒ. ergo ⁊c̃.pʒ ↄfia: Qa effectu exñte in actu:ceſſat motus. Sed manifeſtuʒ eſt ꝙ in pnꝰ motus cã mouens eſt actu. Ergo ſi effectus ſit ſimul in actu cuʒ ſua cã in actu:in pnꝰ motus effectus erit. Et ſic ceſſabit motus. ¶ Ged ʒ eſt pßus in textu dicens. Dif⸗ ferunt aũt in tantuʒ ꝙ agentia quidem et ſingularia ſimul ſunt et nõ ſunt et ipf et hoꝝ cauſe. vt hic medens cũ hoc ualeſcente:et hic edificatoꝛ cuʒ hoc edificio. Qð autem ſm poteſtutem: non ſeinꝑ. Loꝛꝛumpuntur eniʒ nõ ſimul
—
domus et edificato: nẽ. 5 * eon dicenduʒ ꝙ modi cauſaꝝ ſunt Reſpondeo Ix.quos manifeſtat phus per qttuoꝛ diones 5ᷣm ꝙ dit hic Voc. S. Quarũ pꝛima eſt.
Vafax jdã eſt poꝛ ſiue vlis. Alia eſt poſterioꝛ ſiue ꝑti⸗
cularis:ſit medicꝰẽ cã pticularis ⁊ poſterioꝛ: artifex vᷣo
vlis et poꝛ · ¶ Bcða dio eſt. Cauſax qͥdã eſt ꝑ ſe: alia eſt
ꝑ accĩs: Sicut ſtatnefactoꝛ eſt cã ꝑ ſe ipñꝰ ſtatue:⁊ poly cletꝰ eit cã ꝑ acciis ipſiꝰ. Etqͥlibet eax põt diuidi in vleʒ et ꝑticnlarẽ. ¶ Tertia dio eit. Lauſaꝝ qͥdaʒ eit in actu:et q̃dã et in poꝰ:ſiẽ reſpectu edificatiõis edificatoꝛ eſt cã in poꝛet ediñcãs eſt cã in actu. MQuarta dio eſt. Lauſarũ quedã eſt cõplexa:quedã incõplexa:vt ſtatuefactoꝛ ẽ cã ſinpler ſiue incomplexa:ſed polycletus ſtatuefactoꝛ eit canſs complexa ipſius ſtatue. Sic ergo pʒ:gꝙ ſex ſũt mo di cauſaꝝ.ſ.ſingulare et vniuerſale ſiue pꝛius ⁊ poſteriꝰ quod idem eſt:per ſe et per accidẽs:cõplexũ et ſimplex. Quoꝝ quilibet poteſt diuidi per actũ et potentiã. Et ſic ſunt duodeciʒ modi cauſarum. ¶Et ſi dicatur. Eſt alius
modus complexionis caufaꝝ queʒ phus non enumerat.
vʒ quando plures cauſe cõcurrunt ad vnius rei ↄſtitutio
nem:ficut ples hoĩes ad trahendum nauem: vel plures
lapides vt ſint materia domus. ¶Ad hoc reſpondet hic Doc. S. dicens: ꝙ phyloſophus hoc p̃termiſit:qꝛ nullů iloꝝ eſt cauſa ſed pars cauſe. ¶Lonſiderandum eſt aũt pꝛimo ſᷣm ꝙ notat Doctoꝛ Sanctus hic:circa pꝛedicta

Huinti
diones tãx:ꝙ alia ẽ diſtictio cãx p ſpẽs ⁊ alia ꝑ modos · Maz diſtictiò cãx ꝑ ſpecies eſt henes diuerſas rõnes cau ſandi. Er iõ eit qjñi dio ꝑ drias eſſentiales ſpẽs tituẽtes; Dio ꝛůt p modos elt penes diuerſas hitndie canſe ad
cãtuʒ. Et 1 eit ĩ his q̃ hnt eãdeʒ rõneʒ cãndi:ſẽ h ſerp
accũstremotu ⁊ ꝓpinquũ. ñeſt i ꝑ dr̃ias accf̃tales ſpẽs nõ dinerſificãtes· Wec le. C Tõſderandũ eſt 20 55 notat Doc. Scirca pꝛimã diuiſionẽ cãꝝ ꝙ pꝛiꝰ po⸗ ſieriꝰ in cauſis iuenit᷑ dupk. Anoꝰ in cauſis diuerſis nüe ro adiniceʒ oꝛdinatis: quaꝝ vna eſt pᷣ remota: et alia 2* er ꝓpinqua: ſiẽ in cauſis efficiẽtibꝰ põ gat hoĩem: xt cã ꝓpinqua? poſterioꝛ: ſol autẽ vt cã pꝛioꝛ ⁊ remotã · Silk põt ↄſiderari in alijs gnñub? cã. Alioꝰ in vna? eadeʒ cã nñctoꝛ⁊ pm oꝛdinẽ rõnis g eit iter vle ꝑticulare. W vle nãl eſt pꝛiꝰ: ꝑticulare poſteriꝰ. dꝛetermittit ãt phs pᷣmuʒ modu:? accipit ⁊n:qꝛ in 200 imediate etfect? exit ab vtraqʒ cã.ſ.pꝛioꝛe ⁊ poſterioꝛe:qð in poo nõ ꝓtingit· I diꝙ ſanitatis cã eſt medicꝰæ artifex in gnie cãe eſfi⸗
cittis. e ille. CLõſiderãdũ eſt zo ſic notat Hoc. B· cir
ea ſchaʒ dĩoneʒ ꝙ aligd põt dici cã ꝑ accñs alteriꝰdupt?· Tinoo ex ꝑte cãe:qꝛfid qð accidit cãe dñ cã alteriꝰ ꝑac⸗
cidẽs: ſie ſi albnʒ in edificatoꝛ? dicat᷑ cã domnhs · Alio ex ꝑte effectꝰ: vt.ſ.aliꝗd dicat᷑ cã ꝑ accnis alicuiꝰ: qꝛ accidit
eiqð eſt etfectꝰ ꝑ ſe · Dð qdeʒ põt eſſe tripk. Vnoꝰ quia pʒ oꝛdinẽ neciuʒ ad effecinʒ. Alũ remouẽs ꝓhibẽs dice⸗ ret᷑ cã ꝑ accidẽs ſiue illud ꝓhibẽs ſit ʒꝛiũ ſine nð ſit 5ꝛiũ ſicut qui remouet colũnaʒ df ꝑ accũs mouẽ lapidẽ ſupꝛa poſituʒ · Alio qñ acciis hʒ oꝛdineʒ:nõ tñ necium ad effe⸗ etum neqʒ vt in pluribꝰß vt in paucioꝛibꝰ:ſicut inuentio theſauri ad foſoneʒ in terra · At hoc modo foꝛtuna ⁊ ca ſus dicunt eſſe cauſi per accidẽs. Tertiomn 5 qñ nullum oꝛdinẽ hʒ niſi foꝛte ᷣm eſtimationeʒ:ſicut ſi aligs dicat ſe eſſe cãm terremotꝰ· Mec ille. Ides pꝛo maioꝛi ꝑte inuit inde malo.q.i. ar.z· ad. 14 n. Idez ẽt inuit ĩ pᷣꝰ ſniaꝝ. di. 6.q · vnica· ar ·⁊. ad. m.vbi ſic ait. Eſt.n.quedaʒ cã per
accis que nihil opat᷑ ad effectuʒ: ſicut muſica edijicatoꝛis
ad domũ. Eſt ẽt quedaʒ cã per accis cuiꝰ opatio attingit vſqʒ ad effectus: quẽ ui p̃rer intentionez inducit. Ft talis cã p accis eſt caſus vel foꝛtuna ſicut fodiens ſepulcruʒ ad ſepelliendũ:innenit theſauruʒ p̃ter intentioneʒ. Nuedaʒ yd eſt cã ꝑ aceñs que aligd opat᷑ nõ tñ ptingit eiꝰ opatio vſqʒ; ad effectuʒ ſed ad ali ud eſfectui ↄiũctuʒ. Et ſic mala ſieri eſt cã ꝑaccñs boni. Mec mle. CCõiderandũ eſt 4
aliqñ acciis alicuiꝰeffectꝰ ↄiungit᷑ ei vt in paucioꝛibus et raro. It tũc agẽs dum itendit effectuʒ per ſe:nõ opʒ ꝙ aliquo modo intendat effectuʒ ꝑ accñs. Aliqñ vo hmõi
accidens ↄcomitat effectuʒ ᷣncipal intentum ſemp vel
vt in pluribꝰ. Et tũc accñis nõ ſepat᷑ ab intentione agẽtis.
pec Poc. S.in de malo vbi ſupꝛa ad.im. CLõſideran
dum eſt. vßᷣm Woc.. S. ibideʒ ad.i6 m.ſicut etiaʒ ſupꝛa
adductũ eſt in 5* huiꝰ.q.9 r.⁊·ad. zn. Id ſcda replicã ꝙ ſicut per accñs qð eſt ex parte cãe reducit᷑ ad cãm per ſe agenteʒ:ita per accſis qð eit ex parte effect? reducitur
ad effectuʒ per ſe · Maluz vᷣocũ ſi effectꝰ p accis:reduci tur ad bonũ cui ↄiungit᷑ qð eit effectus per ſe · Hec ille.
CConſideranduʒ eſt.s ᷣm ꝙ nolat hic Doc. S.circa
4„
tertiaʒ diuiſionẽ:ꝙ ideo op ß̃dictos modos cauſaꝝ per et non qjntum ad eſſe. Et ſic p rũſio ad queſituʒ
actũ ⁊ potentiã dinidere: qꝛ po ⁊ actꝰ dinerſiticãt habi
tudineʒ cauſe ad effectũ. Mam canſe ꝑticulares in actu ſi⸗ mul ſunt ⁊ tollunt᷑ cũ effectibꝰ ſuis: ſicut hic medicãs cuʒ poc ↄualeſcẽte:et hic ediſicans cũ hoc edificio. Mon emnʒ
põt aliqd edificari in actu:niſi ſit aligd edificans in actu.
Sed cze ym potentiã nõ ſemp ſimul remouent᷑ cuʒ ſuis effectib ſicut domꝰ et ediſcatoꝛ nõ ſimul coꝛrumpunf᷑· In qhuſdã tñ ↄtingit ꝙ remota actiõe efficientis:tollitur
ſubã effectꝰ:ſicnt in his quoꝝ eſſe eit in fieri: vel quo cã nõ ſolum eſt eſfectiua cã fiendi:ſed etiã eſſendi:vt—
ta illuminatione ſolis:tollitur lumen. Ipec ille. CPo
qui⸗ declaratiõe ↄſiderandi eſt. yſicut dicit Doc· S. in bipte q. 10 aro. pᷣ in coꝛpoꝛe:ꝙ aligð agens eit cã ſui
effectꝰ ᷣm ſieri tñ:et nõ vᷣm eiꝰ eẽ directe. N.ðᷣ quidem
ↄtingit in rebꝰ/ antiſcialibus et nlibꝰ. Edifcatoꝛ.. eſt cã
Metha.
domus qjnins ad eius fieri:non aüt directe qjntus ad eius eiſe· Manifeſtũ eit. n. ꝙ eſſe domꝰ ↄſequitur foꝛinã er. Foꝛma aũt domꝰeſt coinpoſitio ⁊ oꝛdo · Vue qdẽ foꝛma ſeqtur virtuteʒ nãleʒ quarũdas rex· Bicht. n. coquns co quit cibuʒ adhibendo ſibi virtuteʒ quandasꝰ naturalẽ acti⸗ uam.ſ.ignis:ita edificatoꝛ facit domũ adhibendo remen tum et lapides et ligna que ſunt ſuſceptiua ⁊ ↄſeruatiua talis compoſitionis et oꝛdinis · Ande eſſe domus depen
det a naturis harum rerum ſicut fieri domus dependet
er actione ediſicatoꝛis. Et ſimili rõne ↄſideranqũ eſtire bus nauralꝰ ꝙ ſi aliqð agens nõ eft cauſa foꝛme inqᷓn
tum bmõi:nõ erit per ſe cauſa eſſe qð ↄſequit᷑ ad talem
foꝛmaʒꝛſed erit cauſa effecius Vm ſieri tñ. Manifeſtum eſt autes ꝙ qj aliqua duo ſunt einſdeʒ ſpẽi: vnuʒ nõ põt per ſe eiẽ cauſa foꝛme alteriꝰ mjntuʒ eſt talis foꝛma: qꝛ ſic eſſet canſa foꝛme ꝓpꝛie:cuʒ ſit eadem ratio vtriuſqʒ. Sed põt eſſe cã huins foꝛme 5m ꝙ eit in hac mãteria:
ita g bec materia acgrat hanc foꝛmaʒ ethoe eſſe ym ſieri
ſicut cuʒ homo generat hoies: et ignis igneʒ · Et ideo qui cunqʒ eſffectus naturalis eſt aptus natus recipere unpꝛel ſionem agentis ſᷣm eandeʒ rõneʒ ᷣm qu⸗ eſt in agente: tune fieri ipfius effectus dependet ab agente:nõ aũt eſſe ipſius. Sed aliqũ effectus nõ eſt aptus natus recipe im⸗ pꝛeſſioneʒ agentis m eandes rõneʒ vᷣm quã eſt in agẽte:
,„
ſicut pʒ in omnnibus agentibꝰ que nõ agunt ſimiliter m
ſpecieʒ:ſicut coꝛpoꝛa celeſtia ſunt cauſa generationis infe⸗
rioꝛum coꝛpoꝝ diſimilinʒ ſpẽxꝝ. t tale àgens põt eẽ cĩ
fonne ðm rõneʒ talis foꝛmeꝛet nõ ſolũ vᷣm ꝙ acquiriur in hac materia· Et ideo nõ ſolnʒ eſt cauſa fiendi:ſed elii eſſendi. Sicut igitur ñeri rei non põt remanere celſante actione agentis qð eſt cauſa effectus ßm heri: ita nec eſte rei põt remanere ceſſante actione agentis qð eſt caula rei
non loinʒ hm fieri ſed etiaʒ ſᷣm eſſe· Rthec eſt ratio qre aqua calefacta retinet caloꝛem ceſante actione ignis non
auteʒ aer remanet illummatus nec ad momemus ceſſun te illuminatione ſolis:qꝛ.ſ.materia aque ſuſceptiua eſt c ſoꝛis ignis ᷣm eandeʒ rationeʒ ſᷣm qua eſt in igne⸗Un ſi aqua perfecte perducatur ad foꝛmaʒ ignis:retinebit cz loꝛem ſemper. Si autem imperfecte participet aliquid de foꝛma ignis Vm quandaʒ inchoationeʒ:calo? nõ ſem⸗ per remanebit ſed ad tempus fᷣm debilem participano⸗ nem pꝛincipij caloꝛis. Jer autem nullo modo aplus ha tus eſt recipere lumen ᷣm eandem rõneʒ qua eſt in ole: vt.ſ.recipiat foꝛmam ſolis que eit pꝛincipium lumins. Et ideo qꝛ non habet radicem in aere:ſtatim ceſſat lumẽ ceſſante actione ſolis. Mec ille.et multuʒ ſubtiliter⸗ Pue omnia faciunt ad ea que dicia ſunt: dum de pꝛoductione vpſius eiſe ageretur ſupꝛa in· ꝗ · huius. q·ar.& CAou⸗
ſiderundũ eit.so.ꝙ cauſa particularis in actu eſt duplex.
Duedaz eit inlufficiens et impedita. Et talis cauſai actu
non eſt imulcnm effectu in actu · Alia eſt cauſ⸗ particul
ris in actu per ſe ſufficiens debito modo applicata? no impedita. Et illa eſt duplex. Quedam eſt cuius effectus pabet eſſe intranſitu. Et ſic cauſa ꝑticularis in actu hʒ ee in actu ſimul cuʒ ſuo effectu in fieri et eſſe ſimul: ſicut lu in aere. Alta eſt canſa particularis cuius effectus cauſuu in ſucceſſione. Et ſic cauſa et eſfectꝰ ſimul ſunt in keri im
i Nltint dicendum negndo ch Ad pnmum ieuentiaʒequn non eit ſimie
de cauſa in actu et de cauſa in potentia: qui dicitur cu⸗
in actu nquantuʒ artualiter cauſat: quod non poteſt ien
niſi aliquid ſit in quod cauſalitãs terminatur. Bed cau⸗ dicitur in potentia:qꝛ poteſt aliquid facere· nden. Bicut exiſtente domiſicatoꝛẽ non opoꝛtet ꝙ domu ſieri. Sed ſi domificans ſit: opoꝛtet domnumn eſſe in len⸗ In autem ſint ſimul cauſa ⁊ effectus vᷣm ꝙ relatiua ſunt: nibil ad pꝛopoſitum. CRq ſerunduʒ admitto ſolution Cid replicam dicendum ꝙ h agens per motum tem⸗ poꝛe pꝛecedat ſunm effectum qntum ad complemen
quiritur ꝙ ſi cauſa ſit in reruʒ naturꝰ ꝙ eins effe 3
effectus:nõ tamen opz ꝙ ↄgens per motum: e sgens
22
C
ſpẽ 4eAf ci ex vl n er eſt ke elnt nen hial ſh tun een

— adirir Ws h n Auemi ndüfnm ctauitt pö mnt — n w .Abtät
¶UMueſtio
tur aqua ſuper ignẽ: ignis ĩmediate agit in aquaʒ:lʒ hõ in inſtonti itroducat caloꝛẽ ſᷣm eſſe ꝑfectuʒ. CAd ni dðm ꝙ deus eſt agens ꝑ intellectũ ⁊ volũtateʒ: vñ pt ꝓducẽ effectũ qñ placet. Nerũtñ lʒ deꝰ ſit cã in actu reſpectu to⸗ tius vniuerſi: et vᷣm ſuã eſſentiaʒ:non tñ itelligit᷑ actuatr cãre hoc. Mõ · n.dicimꝰ ꝙ deꝰ actu cãt antixp̃ʒ: Wꝛ ſi ſic: antiypus eẽt. CAd yn dðm ꝙ ſcitũ in actu nõᷓ põt eẽ ſi⸗ ne ſcia in actu nec ecõtra:cuʒ ſint relatiua ſub foꝛma rela⸗ tionis ↄſiderata. Tñ negãda eſt minoꝛ. Meẽiuʒ eſt. n.ꝙœ relatina ſimul ponant᷑:lʒ nõ eodẽ mõꝛ vt dicit Doc. S.i de poꝰ.q.y.arꝰ.penultimo. ¶ Ad vltimn negãda eſt ↄña. Et ad ꝓbationẽ dðᷣm ꝙ effectu exite in actu cõpleto:ceſ ſat motꝰ.Mõ tñ ſi effectꝰ exiſtat in moueri vel feri. ñ argnꝓcedit ex falſo ſuppoſito. Supponit. n.ideʒ eẽ effe⸗ ctuʒ eẽ ĩ mutato eẽ ⁊ ĩ mutari. De poſitione canſe ⁊ effe⸗
—
ctus dicet᷑ ẽt inferiꝰ in.ð. huiꝰ.q.io.ar.ꝛ. Cõ.ʒ. De multiplicitate huiꝰ termini elementum.
Eſta inſuꝝ ↄſiderandi de diſtin 6— ctione multiplicitatis hui?
— nois elementuʒ. ¶Circa qð queruntur d. C Pꝛimo vtrũ duffinitio elementi
ſit bi afignata. In qua dicit᷑ ꝙ elemẽtũ
gſt ex quo componit᷑ aliquid pꝛimo x̃.
gcðo ytx modi ipſiꝰelnti a pho ſufficiẽter aſſignent᷑.
1ſic ꝓcedit᷑. Eider ꝙ 4 B pꝛimum diffinitio elnti non fit ſſufficiẽs in qua dĩ · Klementũ eſt ex quo com⸗
Lertia
ſed arcipit᷑ ſpẽs ꝓ rõne rei.&t ſie mã hʒ ſpecieʒ.i.roneʒ
indiuiſibileʒĩ diuerſas ꝑtes diuerſaꝝ rõnnʒ. Rð vo coꝛ poꝝ ſimpliciuʒ dinidit ĩ diuerſas ptes diuerſaꝝ rõnuʒ⸗
Añ dicũt ꝙ dicta diffinitio ꝓpꝛie ⁊ pᷣonenit mãe pᷣme. Et hãc opinioneʒ dicit vᷣſoꝛis eẽ verioꝛeʒ in. yo. hhius. Sedcuʒ ſua renerentia hoc nõ eſt veꝝ. Bed de directo eſt 5 Doc. S.in pfiti lectie. Pictum eſt.n.ꝙ qjrtuʒ qð regritur ad rõneʒ eliti excludit mãʒ pꝛimãt: et oẽs alius mãs q̃ pñt diudi ĩ diuerſas ptes ſiue ſpẽs. Etiaʒ vñ eſſe 2 phm.30.celi ⁊ mũdi.vbi diffinit etntus ſub alijs vbis dicens. Elituʒ eſt ad qð oĩa coꝛpa reſoluũtur intus exis poꝰ vel actu. Et lʒ phns dicat coꝛpa ſimplicia vocata ele menta qꝛ nõ ſunt ſimplicia in fine ſimplicitatis:nõ ti hoc dicit pꝛo tanto ꝙ nõ ſint elnta ꝓpꝛie.iñ dicenduʒ ꝙ ele
mentuz põt ſum qjdrupł. noꝰ ſtricte. vʒ. pꝛo eò qð in
2poſitione coꝛpoꝝ eſt pᷣnꝛ ⁊ in reſolutione vltimũ. t ſic ſola mã pꝛima diceret eiementuʒ. Alioꝰ ꝓpꝛie et vt pln res illo noie vtunt᷑.vʒ. pꝛo eo ex quo aligd ↄponitur pꝰĩ
exnite ⁊c̃· Ee ſic q̃tiuoꝛcoꝛpoꝛa ſimplicia dicunt᷑ elntã. Et
hoc modo vtitur Voc. P. noie elhtii.⁊o.ſnĩaꝝ. di.pᷣa.q. 2.4r. F. ad. 4. vbi dicit ꝙ elita q̃ntũ plus hit de ſpecie
⁊ qᷓlitatibꝰ actiuis tanto plus hñt de vtute agendi. Sitt di.1. q.I. ar. F. ad. zm. vbi ſic ait: ꝙ ẽjnto aliqð elntũ eſt
ſubtiliꝰ:tanto eſt maius in qjntitatẽ· t ideo aer eſt maioꝛ
ponit aligd pᷣmo in exiite indiiſibili ſpẽ ĩaliã
pẽm. Waʒ eeluʒ dr̃ elntuʒ. Et aligd cõponit᷑. Ergo ⁊̃. CP ꝛꝰ. Materia pᷣma dicitur
ttñ non inexiſtit.nec ex eo
elementuʒ:vt pʒ pᷣꝰ phyſicoꝝ. Et tij nõ eſt ſpẽs indiuiſi⸗
bilis in alias:cũ ſpẽm nõ hẽat.ergo ⁊c̃. CP z. Simpli
2e.1. † ciacoꝛpoꝛa dicunt᷑ elita: vt pʒ zceli ⁊ mndi.· t tñ ex
ipſis nõ cõponit᷑ res pᷣo:qꝛ reſolnbilia ſunt in mãʒ pᷣmaʒ
ex qua cõponũtur cuʒ foda. Igit ac̃. CP 4. Aaxime
vlia dir elntaꝛvt pʒ in zꝰ huiꝰ.g.6 arꝰ.p̃o. Er tñ ex ipſis nihil componit᷑:cuʒ res extra aam exñs nõ cõponat miſi ex his ⁊ ſingularibꝰ. Igitur pꝛedicta diffinitio nõ videt᷑ eſſe ſufficiens. ¶ Sed contra eit phus in textu dicens. Elementuʒ dicitur ex quo ↄponitur aligd pꝛimoi exite indiuiſibili ſpẽ in aliã ſp S vt vocis ena x̃. dðm: vtidicit oc. J. in pñti Reſponde lectiõe.ꝙ q̃ttuoꝛ ſunt de rõne elti. Quoꝝ pᷣn eſt: vt ſit cã ſiẽ ex quo. ¶er qð pʒ ꝙ ele mentuz ppnit in gůe cãe mãlis·ſcðm eſt ꝙ ſit pᷣn ex quo
it aligd. Cnpꝛnʒ. n. eſt ex quo ſit ſtatua:nõ tñ eſt elntum:
qꝛ hʒ aliquã aliã mãʒ ex qᷓ fit.ſ.aquã vel aligd hmõi.ter⸗ tium eſt ꝙ ſit inexiſtens ſiue intrinſecuʒ. Per qð differt
elementuz ab omni eo ex quo fit aliqgd ſit ex tranſeunte: ſiue ſit ᷣuatio aut ʒriuʒ ſine iã p̃rictati ⁊ pꝛiuationi ſub iecta que eſt mã tranſiens: vt cuʒ dicimꝰ ꝙ hõ muſicꝰ jit ex hoie nõ muſico: vł muſicũ ex nõ muſico. Etnta.n. opʒ manere in his que ſunt elntata.qrtũ eſt ꝙ hẽat aliquã ſpe
cieʒ que nõ diuidat᷑ in diuerſas ſẽs. ¶der qð differt ele mentuʒ a mã prims que nullã ſpẽß hʒꝛet ẽt ab oibꝰ mate rs que idinerſas ſpẽs reſolui pñt ſicut ſanguis ⁊ hmõi.
elementi. vʒ. p̃dicta q̃ttuoꝛ. Maimn pᷣm expꝛimit cũ dicit᷑. Ey quo aligd ↄponit᷑.ſchm cuʒ ſubiungit᷑: pᷣmo.tertiuʒ cuz ſubdir: Inexite. quartus ciʒ addit. Indiuiſibili ſpẽ
in aliaʒ ſpẽm. CSed ↄſiderandũ eſt ꝙ aliqui volũt di⸗ cere ꝙ pᷣdicta deſcriptio pᷣmo ⁊ pᷣncipãlꝛ ↄuenit materie Primeꝛ⁊ ſchario ↄuenit qᷓttuoꝛ eiemẽtis:ꝑp tertuʒ argmn
factuʒ in cõtrarinʒ. Et q eis arguit᷑. Mãp nõ eſt ſpẽs:
vt dicit hic Doc. S.ergo ⁊c̃. KRůdent ꝙ in diffinitione
elemẽti nõ accipitur ſpẽs pꝛo ente ↄpleto ⁊ pfecto in nã
ð ponitur ſub aſſignato gůe:qꝛ hoc mõ mã nõ eſt ſpẽs:
gnatis. igituf ⁊c̃. Maioꝛ ꝓbatur. Da lignũ eſt ex qᷓ aligd
qᷓ; aqua: et aqua qᷓ; terra. Silꝛ ibideʒ ad.yn.dicit ꝙ oĩia
elnta in loco vbi ↄtingunt ſe:alterantur a ſua nã. Tertio
2 luficie nodo accipitur elementuʒ cõiter.f.pꝛo oœĩ p̃no ꝑ ſe intrin CIbi in Voc. S. et pho · Elementũ dr̃ ac̃.et eſt iec.z.
ſeco. Et ſic ᷣm Albertuʒ in ꝓlogo phycoxꝝ:ſic ſe extendit ad mãʒ et foꝛmã · Qnarto inodo accipit᷑ elntuʒ cõiſime- vʒ pꝛo oĩ coꝛpe ſimplici qð vel ſubaliter vel vᷣtualiter in gredit ſubaʒ mixti. Nt ſic celuʒ dicẽtur elementum. Sic ergo accipiẽdo elementuʒ ꝓpꝛie et vt plures vtunt᷑ m ꝙ phs etiã logt᷑ i.⁊v.de gnone. et.ʒo.celi ⁊ mundi:diffi⸗ nitio eliti ꝓpꝛie et pꝰ ↄuenit q̃ ttuoꝛ coꝛꝑibꝰ ſimplicibꝰ. Et lʒ illa qjttuoꝛ coꝛpa non ſint pꝛia ſimpũ et vñꝛ ſunt tñ
pꝛima in ge coꝛpoꝝ gſiabiliuʒ ⁊ coꝛꝛuptibiliuʒ. Si at
accipiat᷑ elementuʒ trãſumptiue.unc bi dicitur de vli⸗ bus. vt infra patebit in articulo ſeq̃nti. ¶ Ad rõnes igit oẽs pʒ ſolutio ꝑ diſtinctioneʒ elementi ſuperiꝰadductaʒ.
C Ibi in Doe · Pet pho. t vocis elementa ⁊c.
3 ſic ꝓceditur. T 6 B ſecundum ꝙ modi elntoꝛnʒ ñ ſint ſufficieni poſiti a phᷣo.Iõ lignũ dr̃ eln⸗ guz. Et tij ñ ↄpꝛehendit ſub modis a pho am̃
Tect. 3. et
Lect. 4. Et cOn 24%
ſit ipſo inexſte ĩdiniſibili ſpẽ ĩ alias ſpẽs. Mã q̃lubet ꝑs li gni eit lignuʒ. Silt q̃libet ps carnis eſt caro.ſiẽ q̃ubet ꝑs
geris eſt aer. Igitur ⁊c̃. CP ꝛ.dꝛia pᷣn? ðᷣmonnʒ nõ foĩaliter ĩgrediũitur demf̃oneʒ. Ergo ex eis non fit gligd ipſis inenitibꝰ. Et ꝑ ↄñs nõ debẽt dici elnta. Et ſic q̃rtus modꝰ eſt ĩſufficient᷑ poſitꝰ. M ʒ. Terminꝰ eit elemẽ
tuz ꝓpõnis:cuʒ in ip̃ᷣm ꝓpõ reſoluatur: vt pʒ pꝰ pꝛioꝝ.
Sʒ tñ nõ ↄtinetur ſub pᷣdictis:cnʒ poſſit reſolui in diuer⸗
as ſpẽs.vʒ ĩdiuerſas ſyllabas q̃ ſunt dinerſe ᷣm ſpecieʒ
vocis: vt dicit hic oc. S.ergo ⁊õ. CP 4“. Wullum
niuocus eſt diſtinguenduʒ. Gʒ ele mentuz eſt vniuocũ:
cum diffiniatur. Solius.n.vninoci eſt diffinitio: vt pʒ 20
poſterioꝝ. Relingtur ergo ꝙ male diſtiguitur elemẽtũ.
Mec ille. Cx gbpʒ ꝙ pᷣdicta ðſcriptio ẽ biñj aſignata. MVam expꝛimit Znertibilr oĩa que regrunt ad rationem
¶Sʒ ð eſt phus in textu ibi. t vocis elementa ex ꝗbꝰ
vox ↄponitur: ⁊ in quc diniditur vltima. Illa vo nõ ad
huc ĩ alias voces ab ipſis ſpecie dinerſas. Sed et ſi diui
dãtur pticule eiuſdeʒ ſpeciei vt aliqua particula ſed non
ſyllabe. Similiter autem et Sh* ₰. N dömꝙ elementuz dr̃ duob? Reſ pondeo modis. Anoꝰ ꝓpꝛie. Alio trã ſůptine. Elintũ ãt ꝓpᷣe acceptũ d̃ qttuoꝛ mõis. CPꝛio mõ dr̃ elemẽtů illð ex qͥ m aliqueʒ oꝛdineʒ aligd ↄpo⸗
nitur pꝰ. Etſſic lre ſunt elementa dictionis ⁊ i ſyſlabe:qꝛ
oes voces reſolnũtur in lr̃as ſiẽ in vltuna. ð autem eſt
vltin in reſolutione: opʒ eſſe pᷣn in ↄpoſitione. Nt ſi di
Anr. ⁊ fe diuiduntur ᷣm tpã pꝛolationis: pꝛout littera onga dicitur habere duo tpa pꝛolationis: bꝛeuis vero
Lectic.4

Quinti
nnm tẽpus. Ergo vi ꝙ lre non ſunt elemẽta: qt vltimna ꝑticula poſita in ditfõnẽ elementi eis non ↄuenit. CAd poc ridet doc. S.ßᷣm phm i pſñti lectuõe:ꝙ lye nõ relol⸗ nt vlteriꝰ ĩ aliqjs voces ſpẽ diuerſa Sed ſi aliquo mð diuidãt: pticule in qs fit diuiſio erunt vnius ſpeciei ſicut ꝑricule aque ſunt aqua- SBed non eit ita de ſyllaba quia partes eius ſunt diuerſe ßᷣm ſpẽm vocis · Alius enim ſo nus m ſpeciem eit quem facit vocalis:⁊ alius quem f⸗ eit conſonãsꝛex quibus cõponitu: ſyllaba. CScðo mo⸗ do dĩ elementum illud qð cum altero per nälem gene ⸗
tionẽ pᷣmo componit rẽ · Et ſie quodlibet coꝛpus recte
motů ſumplex reſpectu mixi dĩ eiementũ.ſ.ignis:aer àq
4 terra. Et talia non diuidũt᷑ in alia coꝛpoꝛ ſpecie diuer
ſaꝛ ſed in partes conſimiles: ſicut quelibet pars aque ẽaq C Tertiomõ di elementuʒ illud quod ꝰm ſirũ pꝛimno cũ alio rẽ ↄſtituit. Et ſice deſcriptionibus geometralibus ſinee cõſtituentes figuram dicuntur elementa. Cuar⸗ to modo dicitur elemẽtum illud qð vᷣm vᷣmtem ſoluʒ? non ᷣm ſubam ↄſtituendo rem ingreditur· Et ſic celum poſſet dici elementum reſpcũ iſtorum inferioꝛum que ꝑ
virtutem eius generantur. Et pᷣma pᷣncipia drcũtur ele⸗
menta aliaꝝ demonſtrationũ ꝑticularium. Sic igituſpʒ ꝙ elemẽtum ꝓp̃e dĩ quatuo: modis. Sʒ eiemẽtũ trãſũ⸗ prine ſumptũ dicit᷑ duobus modis. Primo mõ di ele
mnentů jllud qð ẽ pꝛimũ inq;tum ſinpler ⁊ indiuiſibüe
in diuerſa ſm qᷓ;titatẽ ⁊ ad mnlta vtile. Et ſic pũctus di⸗ ceꝛet᷑ elemẽtũ linee. Scdo mõ elemẽti di illð qð ẽ vn
ſimpier vm diffõnẽ ⁊ ad multa vtile· Et ſie gña n mags
vlia dicerentur elementa ſpẽx. C Lonſiderandũ ẽ tñ he Fm doc. S. in litera g iſti duo modi tranſüptiue dictið finunta vera rone eleinẽti: qꝛ vlia non ſunt n er qub⸗
2ponunt᷑ ſingularia: ſed pꝛedicãt eoꝝ ſubam. ſili punet?
non eſt mã lneaꝝ Mon enim linea ex punctis ↄponitur
edquidi ex pꝛediet: deſcriptione elemẽti trautulerunt ð
poc nomen eiementũ ad ſignificãdum aligd qð eſt vnn
⁊ ſimplex ⁊ ad multa vtile · Ex eo enim ꝙ elementum?
indiniſibile in diuerſas ſpẽs:acceperunt ſit vnũ ex eo voꝙ ẽhmũ acceperunt ꝙ ẽ ſimplex. Ex poc autẽ ꝙ ex elemẽtis alia componunt᷑: acceperuut ꝙ ſit ad ad muita vtile. vñ ꝑꝑ hãc rõnem elemẽti cõſtituterũt ꝙ elemẽtuʒ dicẽtur œẽ illud qð ẽ paruum in qᷓ;titate ⁊ ſimplex quaſi ex alijs non cõpoſitũ⸗ indiuiſibile in diuerſa. NLonſide randi ẽ ſcðo vᷣmn doc. S.in littera⁊ ẽt innuit phs in textu ꝙ per modos elementi trãſumptiue dictos ſoluitul vnd
queſtio mota in zu lib· huiꝰ.ſ· vtx genera magis dicãtur xcom 0 lemẽtac ſpẽs. Mʒ enim ex pꝛedictis ꝙ genera ſũt ma 10 gis elemẽta:qi genera ſunt magis vlia et mãgis indiuiſi
3
biiia. oxꝝ enim non eſt diffõ quã opoꝛteat compon er gñe ⁊ dr̃ia. Sʒ diffinitiones ꝓpꝛie dãt᷑ de ſpẽbꝰ. Et ſi ali qð genꝰ diffiniar:ñj diffinit inq;tũ genꝰ⁊ ſʒ inqᷓ;tũ ẽ ſpẽs. Et ipẽs dinidit ĩ diuerſa: ꝑp qð nõ bʒ rõnẽ eliui· Wenꝰ ãt nõ diuidit᷑ ĩ diuerſa: ꝑp hoc dicimꝰ gnia magis eẽ eln ta qᷓ; ſpẽs. Et ſimilr magis ẽ genꝰelntũ q; dr̃ia: q lʒ dria ſit ſum pler:gen tñ ẽ vlius. qꝛ cuinſcũqʒ ieſt dria:ĩeſt ge⸗ nꝰ a nõ e · Ex pᷣdictis igit᷑ pʒ ꝙ ſer ſunt mõi elnti. Quo rũ modoꝝ ſic põr foꝛmari ſufficiẽtia ᷣm Albtũ ĩ y hniꝰ tractatu pᷣ.cas.ꝙ Mã ꝙœẽ illud qð ẽ elhtũ vl ẽ ꝓpꝛie di ctũ:vł trãſumptiue · Si trãſumptiue:hoc ẽ dupir. Velẽ
idiniſibile vm qntitatẽ. Et ſie ẽ qntꝰ modꝰ. lel ᷣm diffi
nitionẽ. Et ſi ẽ ſextꝰ modꝰ Siãt ꝓpe:hoc ẽ dupl. Vel foꝛmatr igredit᷑ cõpõnẽ rei: vel virtualr ñ̃· Si ⁊mn:ſic ẽ qrtꝰmodꝰ. Si ãt pᷣn:hocẽtriptr. Mel diſpõit᷑ cũ alio ad rei ↄſtitutionẽ pᷣm ꝙꝛdinẽ tñi. Et ſi ẽ pᷣmꝰ modꝰ. Vel f alterationẽ phyſicã. Et ſicẽ ſecũdus modꝰ. Mel ᷣm ſitũ. Et ſi ẽ tertiꝰ modꝰ. Mñ pʒ ꝙ nõ ſũt ples nec paucioꝛes. Et ꝑ ↄs bi aſſignant᷑ a pho. Quibꝰmodis vir oĩbꝰ cõe eſt:vt dicit textus: eſſe in pꝛimnmm.
Fi igit᷑ dõm ꝙ duplexẽ diuiſio. Zd pumum Nuedã ẽ diuiſio i ꝑteſqᷓ;titati vas. Et ſic lignũ nõ diuidit ĩ ꝑtes diuerſaꝝ rõnũ.cũ qᷓli bet pars ligni ſit lignũ. Aliaẽ diuiſio q̃ fit ꝑ alterationẽ:ſi
cut coꝛp mixtũ reſoluit᷑ ĩ coꝛꝑa ſimplicia. Ei iſto lignũ
nõ zidiuiſbile · ñ Doec · S pñti lectiõe ait. Sciẽdũẽ ãt ꝙ cũ ĩ diffinitiõe elnti põat ꝙ nõ diuidit ĩ diuerſa fʒ ſpeciẽ:nõ ẽ itelligẽdũ de ptibꝰ ĩ qjs aligd diuidit᷑ ᷣm qn titatẽ diuſiõe qjntitatis. Sic. n. ⁊ lignũ eẽt elntũ: qꝛ q̃ubet pars ligni ẽ lignũ. Sʒ de indione qᷓ fit ᷣm alterationẽ:ſiẽ coꝛpa mixta reſoluũt᷑ i funplicia. hec ille. CAddEm ꝙ lʒ pꝛiꝰ pᷣn? demõſtrationũ nõ foꝛmalr ĩgrediãt᷑ demõ ſtrationẽ: ĩgrediunt᷑ tñ virtualr. Verũti pᷣne demõſtra tiones aliqualr ſʒ ſpa igrediũt᷑ ðᷣmõſtratões iferioꝛes:
ex eo ꝙ ↄcluſio pᷣme demõſtratiõis efficit᷑ pᷣmiſſa ⁊c de⸗
mõſtratõis.Et ↄcluſio ⁊ efficit pᷣmiſſa z⸗· Et ſic deiceps
illa go demõſtratio cuiꝰ pᷣmiſſe nõ ſunt ocluſiões ſupio
ris demõſtratiõis: vocant᷑ elnta:qꝛ quodãmõ ſhalr ĩgre
diũt᷑ alias. CAd zn dðm ꝙ terminꝰ dr elhtů ĩgñe vd cũ ſignificatiuaꝝ: qꝛ nõ ẽ vlteriꝰ reſolubil ĩ pᷣoꝛes voces ſigniicatiuas eiuſdẽ ſenſus capaces· Ei ſic ↄtinet᷑ ſubpᷣ;
mõ. Mõ tiẽ eliunz vlr ⁊ ſimpli loquẽdo:qꝛ reſoluit in ſillabas ⁊ lras. ¶Ad vltin dðn ꝙ elntũ nõ ẽ vnnocnʒ
—
neqʒ mere eqnocũ:ſʒ analogũ. uñ bñ põt diffinirinõg
dem diffnitione quidditatiua ſed deſcriptiua
CDõ 4 de diſtictiõe multiplicitatis huiꝰ terminã.
Zſiderãdũ reſtat ð diſtictõe Anc multiplicitatis huiꝰ termin
n nã. ¶TLirca qð q̃rũt duo. C ꝛio vrũ
ad methaphyſicam ꝑtineat oſderare de nã. CSecũdo vtrũ modi nature fintſu
——— ſicienter aſſignati a phᷣo. Cpi in SoœeEx pho. Mã vodf̃ al.⁊ eſt lec·4.
5 1 ſic ꝓcedit Af̃ ꝙ ad 8 2 pꝛimum metha. ſ 2 cõ
ſiderare de nã.nõ phs nãlis ſufficienter deter
minat de nã diffiniendo diſtinguendo diui⸗
dẽdo g ſuperiue metha.cðſiderat denã C Mö eſt pꝛinnmotus ⁊ tranſmutationis. Jed mecha. abſtra⸗ hit a motu ⁊ trãſmutatione nõ ſolũ ſmn rõnẽ· ſedẽ fʒ eſe vt ſepedictum eſt. Igit ac̃. ¶P z0.DUnih cõſiderare de nã h cõſiderarẽ de ptibꝰſubiecriuis nẽ Sʒÿpmꝰpbs nõ cõſiderat de partibubiectiuis ipſiꝰnaure. ð enin determiat de mã neqʒ de pꝛiuatiõe vᷣʒ eaꝝ nãm. Igitul idẽ qð pꝛius. ¶Sʒ 5 ẽ phs in textu dicẽs. Mã vo dicit vno quidẽ mõ naſcentiuʒ gñatio · 1. Reñi pondeo dð ꝙ nĩ põt accipi dupliciter
— vinooqᷓ;tnʒ ad rõnẽ nois.⁊ ſe ñ ꝑtinet ad metha.qꝛ ſe ſumit᷑ a naſcẽdo. Alioꝰaccipit; tuʒ ad rõneʒ rei ſignificate. Et hoc dupli vnoꝰ ꝓut ſigni ſicat ᷣnn motus inquãtuʒ hinõi.⁊ ſic ẽt nõ ptinet ad me⸗ tha · Alio cõiter vt le extẽdit ad oẽm ſuã ſignificationeʒ· ⁊ ſie ipſã nãm eſſe ad cõſideratiões metha. pᷣt itelligi dupli citer. Vnoßmꝓpꝛiã eiꝰrõneʒ q;ᷣtu ad paſſiðeſ ⁊ ꝓpꝛie tates eius. t ſic ẽt non ptinet ad conſiderationem einse Aliooßᷣm ꝙ nã dñ de o ſba q;tum ad quãqã cõem ſuia ceptionem ⁊ ſie natura cadit ſub cõſideratiõ mech·ſicht ⁊ ſuba· Et hoe eſt ꝙ inquit Woc. S i principio hins le ctionis: ꝙ lʒ conſideratio nature nõ videat᷑ pertinere 6 pᷣmuʒ phm ſed magis ad naturaleʒ: ideo tamen hicboc nomen diſtinguit:qꝛ nã ſecundum quãdam ſui acceptio nem de omni ſubſtantia dicit vt patebit. Et per ↄſequẽs cadit in cõſideratiõe pꝛimiphᷣy ſicut ⁊ ſubſtantia materi⸗ is. Mec ille. CLonſiderandum eſt auteʒ pꝛimoꝙ boe nomẽ nẽ ſumit᷑ anaſcẽdo ſicut dictum eſt dð paretpe⸗ Doc. S.in de vnione verbi incarnati queſtione vnicaat. primo in coꝛpoꝛe · Mbi ſic dicit Sciendũ eſt ãt ꝙ home natnre anaſcendo inmit᷑· Uli pꝛimo dicta ẽ nã qiaſi aſc tura ipſa natinitas viuẽtins.ſ.aialinm ⁊ plantaꝝ. einde tractum eſt nomẽ nature ad pᷣnnpꝛedicte natiuitatis⸗ qt huiuſinsi natinitatis pᷣn intrinſecn eſt: vlterinsðrinni eſt nomẽ nẽ ad ſigniũcanduʒ interius pᷣnwmotus 7⸗ wü citur in ſcðo phy· ꝙ natura eſt prinn motus in eo in—
eſt per ſe nõ ᷣm accidẽs · Et quia motns nälsprecih in generatiõe terminatur ad eſſentiam ſpeciei:ið*—

S
—
E W —
Mueſtio
eſfentia ſpẽi q; ſignificat diffõ nã nocat᷑. Ande Woetins dicit in li. de duabꝰnãis ꝙ nã eſt vnũqðqʒ infoꝛmãs ſpe cifica dẽia.Iec ille. Verũ ẽ tñ ꝙ pᷣdicte acceptiões natu re ponũtur hic a pho vt patebit in ſequẽti articulo. Idem
ponit Doc. J. in.z. ſnĩaꝝ. di.y.q.pꝰ.ar.⁊. in coꝛꝑe ſupad
dens hoc ⁊ dicens. Sed qꝛ griatio nõ ſolũ termiat ud for mã ſed ad ſbam cõpoſitã:i trãſlatũ eſt ad ſigniſicãdũ q; libet ſubaʒ: ⁊ ad ſignificãdũ qðls ens · ſicut diẽ boe.ĩ lib.ð duabꝰnãis: ſba autẽ pꝛeter ſigniſcatiões qhꝰfoꝛma⁊ mã d ſpa:dr̃ duobꝰmodis ᷣm phm.ÿ.metha. Ano ſßʒ ip̃ʒ
qð dr̃ hoc aligd ⁊ de altero nõ pꝛedicat: vt hic hõ 5ᷣʒ qð ſba ſignihcat noiĩe vpoſtaſis. Et ᷓᷣm hanc ſignificatiõem ſba dr nã 5ʒ ꝙ nã eſt qð pot agere ⁊ pativt di.boe.i li.pᷣ
dicto. Alioꝰ d ſpᷣa qðᷣquid erat eſſe. Et ſic ẽt ſha dr̃ nã.
Mec ille. Cft ſi dicat Ex materia ⁊ foĩa fit vna nã.go mã ⁊ foĩa nõ debent dici due nẽ. CAd hoc rñdet Voc. S.in. 3 ·ſnĩaꝝ vbi ſupra ad tertiũ dicẽs:ꝙ aĩa ⁊ coꝛpꝰm
ꝙ ſunt partes hois: ꝓpzie loquẽdo nõ ſunt due nẽꝓutðᷣ nã in ꝓpoſito loqmur. Sed vtrũqʒ eſt pars nature:alteꝝ
quidẽ vt foꝛmat:alterũ autẽ vt mã hec ille. Moc aũt itei
ligendũ eſt de nã: ᷣm ꝙ qdditas rei dr̃ nã. ¶ Sed ad ſc
endũ qᷓliter ex vuabꝰnãis põt fieri vna nã: ᷣmꝙ ibidem dicit Voc. S · in coꝛpoꝛe ↄſderãdũ eſt ſcboꝛꝙ vnã nãm cõponi ex duabꝰpõt intelligi dupir. lnoꝰꝙ tertia nã cõ
ponat ex duabꝰndis nõ manentibꝰꝛſicut ex qjttuoꝛ elntis
cõpontur mixtũ. Ilioꝙ cõponat᷑ ex duabꝰnãis manen⸗ tibꝰ. Et hoc dupłr. Unoßm cõmaſſationẽ cõtinuitatis
el contiguitatis ſicut domꝰex lapidibus ⁊ lignis. Alio⸗ Fm infoꝛmationẽ:ſicut ex aĩa ⁊ coꝛpore ſit vnũ. Iec ille
ſubaliter CAicet ergo ex duabus naturis in actu exiſtẽ
tibus non poſſit fieri aitera tertia per infoꝛmationem: bñ tñ põt fieri altera tertia: ſi vna illarũ ſit in poĩ ad alteram: ſicut mã ad foꝛmã: vt etiam ibidẽ innuit Doc. S. C Ad
—
rõnes igitur pʒ ſolutio ex dictis. Cbi in Moc· S ⁊ po vbi ſupra.
r ſe pcedit. ꝙ modi 2 S ſecũdũ nẽ nõ ſint ſufficienter aſ⸗
ſignati a pho Mã natura a pfectis ſumit exor diũ:qꝛ impfecta nõ reducunt᷑ ad pfectioneʒ: niſi P aliqua ꝑfecta pꝛeexiſtẽtia. vt diẽ ⁊oc. B.ꝛ⁊nꝛc.q.i. ar.7.ad. zn. Et ſic cã efficiẽs dʒ dici nã. Et tñ nõ enume⸗
rat nec cõtinet hic ſub modis nẽ ꝓprie dicte. Igit ⁊c.
¶P ·. Ois motus nůlis dr̃ a nã.ſed niotꝰaqᷓ maris dr
nlis:cũ nõ ſit ʒ nãm eius vt innuit D. Sin.⁊220 q.2.
ar.z · in coꝛpore. Ergo eſt a nã.nõ autẽ anã que eſt mã ⁊ ſoꝛina:qꝛ ſic motꝰeius eſſet deoꝛſum:cũ ſit grauis. ergo
a c efficiente.⁊ ſic idẽ quod pꝛiꝰ. CP.zꝰ. Opꝰ nature ẽ
opẽntelligẽtie: vt pʒ ꝑ Voc. G. in de poꝰ.q.⁊.ar.z. r⸗ go itelligẽtia ſiue intellectꝰerit nã. Qð iñ eſt fi:qꝛ ẽ ens cõdiſtinctũ 5 nãm ſicut pʒ ꝛ. phy. vbi dr̃ ꝙ agẽs nãle eſt mẽbꝛũ cõdiſtinctum 5̃ agens ꝑ intellectũ. Igit᷑ ⁊c. CHM 4. Mullꝰmotꝰhſis pꝛinn ab extrinſeco dr̃ nãlis vt pʒ ꝑ Doc. S. inqueſtionibus de vitate.q.⁊ ar.pᷣo. Sed cã ef kciens eſt principiuʒ extrinſecuʒ. Ergo nõ dʒ dici natura CP. Moꝛs ⁊ defectus ſũt hoĩ nãles: vt diẽ Doc. S. in de malo q.x. ar. y. Et in. ⁊ꝛc.q.gy. ar.· Ergo ſüt aliqua nã.ched nõ illa que hic exprimit᷑ a phõ. git ⁊c̃. CP ·. Dẽs modi alicuiꝰmultiplicitatis debẽt reduci
ad vn cq̃eʒ:vt ex dictis pʒꝛalias tale multip ex nõ cade
ret ſub cõſideratiõe alicuiꝰſcie:cũ eſſet pure equocũ. Sʒ modi nẽ aſſignati a pho nõ reducũtur ad aliquẽ vnũ pri⸗
mũ. Oa vel reducerent ad natiuitateʒ: vel ad formã. Wð
primũ:qu natiuitas cum ſit motꝰ.eſt ipfectiſimũ inter ce tera nãlia. Meqʒ ẽt m qꝛ hoc nomẽ nã nõ eſt ſumptũ a foꝛma. Relinquit ergo ꝙ dieti modi nõ ſunt ſufficienter a phõ traditi. C Sed ʒ eſt phus in textu vbi ſupꝛa: qui
oeto modos nature aſſignat.
Reſi pondeo dicendũ ꝙ natura p octo mo dis C ꝛimo mõ dicit᷑ natu ra ipſa natiuitas:ſiue naſcẽtiuʒ gnatio. ¶Alioꝰ natura dr
principiuʒ vnde res ſit ab intrinſeco ſicut virtus formati va in ſemine: dr nã t iſti duo modi iueniuntur ſoluʒ in
Quarta viuẽtibꝰ. ¶ Tertioꝰ nã dr̃ pꝛinn mouendi ⁊ quieſtòdi eiꝰin quo eſt primũ ꝑ fe ⁊ nõ ſecũdũ accñs:⁊ ſic accipit nã in ſcdo phy. ¶ Muartoenã dñ illud ex quo aut eſt aut fit aliqð entiuʒ nãliter:in ordinato eyte.i.abſqʒ foꝛma ⁊ imutabili a ſua ptãte ꝓpria ideſt qð moueri i põt ʒ ſuã ptãlẽt ſed ßᷣmn poteſtaẽ exterioris agẽtis.⁊ hoc mõ mate ria dr nã. Mã mã nõ mouet ſeipſaʒ ad foꝛmã:ſed mouet᷑ ab exterioꝛi agẽte. ¶Muintoꝰnã dr̃ ipſa fofa reꝝ exñtin 5 ßm nãm. C Sextoꝰmã dr̃ nã:nõ q̃cunqʒ mã ſed pa.pᷣů ãt vt hic dicit Woc. S. põt intelligi dupir. Iut pᷣꝰ in g̃e
ut pᷣex toto ⁊ ſimpliciter. Sicut opeꝝ artiticialium que
fiunt ex ere:pꝛia mã ſᷣm illud genꝰẽ es. ſed pᷣma ſimplicit eſt aqua. Mã oĩa que liqueſcunt calido ⁊ indurãt᷑ frigido ſunt aque magis; vt dr̃.ꝙo. methau?. C Septimodicit᷑
nã ipſa foꝛma nõ ſolũ foꝛina ꝑtis ſed ẽt forma totius:ſi j
ſolũ aĩa dicitur nã hoĩis · ſed etiã humanitas. ¶ Vctauoꝰ dicit nã ſᷣm quãdaʒ methaphoꝛã oĩs ſpa:qꝛ nã queẽ ge
cõm.ʒ⸗
Lec.9 · cõm.z6⸗
neratõis terminꝰ ſha eſt quedã. Et ita cuʒ eo qð nã dicit᷑
oĩs ſubſtãtia ſimiluudinẽ hʒ. ¶ʒ go ꝙ nã octo modis
dr̃. Anomethaphoꝛice ⁊ ſepteʒ modis ꝓpꝛie. CTinde
ↄſiderãduʒ eſt pᷣmo ᷣm ꝙ eiicit ex Doc. P. in pñti lcõe
⁊ ex alberto in hoc quinto tractatu pᷣꝰ.ca.y.ꝙ predictoꝝ
modoꝝ ſic põt foꝛmari ſuffi?ßᷣm etiã ꝙ eam foꝛmat ver⸗ ſoꝛis. Mã natura dicit᷑ de aliquo dupir vel propꝛie me · thaphoꝛice. Si ſcm ſic eſt octauꝰmodus. Si ꝓprie cuʒ
nomen nature aliquã pfectionẽ indicet ⁊ perfectio cuiuiſi
bet rei intriſicõſiſtat ·ſ.in ſuba virtute ⁊ operatione: ſic natura tripli ſumit vel pꝛo ipſa operatiòe ⁊ ſic eſt pᷣmꝰ modus. Vel ꝓ virtute que eſt ꝓximuʒ principiuʒ operã
di. Et ſic eſt ſecundꝰmodꝰ.Tlel pꝛo ſubſtãtia. Et hoc eſt
duplr. Qꝛ vel dicit᷑ de mã ⁊ foꝛma ſimul. Et ſic eſt ter⸗ tius modus. vel de altero ti. Et hoc eſt dupliciter.lel dicit᷑ de materia vel de foꝛma. Si de mã hoc eſt duplt vel de mã ſimpliciter prima. Et ſic eſt ſextꝰmodꝰvel de quacunqʒ mã indifferenter. Et ſic eſt quartus modus ſi de foꝛma:hoc eſt dupli.vel de forma totius.⁊ ſicẽ ſepti mus modꝰ: vel indifferent᷑ de quacunqʒ forma ⁊ ſic eſt quint?modus. Nnde pʒ ꝙ predicti modi nature ſunt ſu ſicienter aſſignati ⁊ adinuicem diſtincti: ſaltẽ ſcðᷣm ratio⸗ nem. CLonſiderãduʒ eſt ſcho ſchm Doc. B. ⁊ phm in preſenti paſſu:ꝙ generatio viuentiuʒ differt a generatiõe inaiatoꝝ Muia inanimatuʒ generat᷑ nõ vt cõiunctuʒ ſine
vnituʒ generãti:ſicut ignis ab igne:⁊ aqua ab aqua. In
viuentibꝰauteʒ generatio eſt per quãdrʒ vnionẽ ad gnño⸗ nis principiuʒ. Et quia additio quãti ad quãtuʒ facit aug⸗ mentuʒ:ideo in gnone viuentius videt᷑ eſſe quoddã aug
mentuʒ ſicut ex arboꝛe naſcitur fructus aut folium pec
Doc. S. formalr. Ct ſi arguatur. In augmento ali⸗ quid auget in ſeipſo per hoc ꝙ id quod additur.tranſit in ſubſtantiã eius quod nõ ſit in generatione viuentum.er go ibi non eſt augmentuʒ. ¶ Ad hoc reſpondet Boc. S ßᷣm phvloſophum dicens. Differt auteʒ hoc augmentus generatiõis a ſpecie motus que augmentuʒ dicit᷑ qꝛ mo uentur iam nata. Mam in augmentum aliqd dicitur au⸗ gere in ſeipſo per hoc ꝙ id quod addit᷑ tranſit in ſubſtan tiã eius cui additur ſicut nutrimentum in ſubſtãtiã nutri ti. Id autem qð naſcit᷑: apponit ei a quo naſcitur tanquã altẽrum ⁊ diuerſuʒ non ſicut in eins ſubſtantiam tranſi⸗ ens · Mec ille. CLonſiderãduʒ eſt tertio ſecunduʒ Doc. S.in littera ꝙ appoſitio augmentum faciens poteſt intel ligi dupliciter. Tnomõ per cõtactun ſolum. Aliomodo
per hoc ꝙ aliqua duo ſimul ꝓducunt᷑ adinuicẽ coaptata
ſicut bꝛachium ⁊ humerus In generatiõe autem uinen tium nõ ſolnʒ ſit appoſitio per contactum. Sed etiã per quãdã coaptationẽ ſiue connaſcentiaʒ: ut patet in embrio nibus que non ſolum tangunt matricẽ ſed alligant᷑ in pᷣn⸗ cipio ſue gñonis.piffert autem colligatio ſiuẽ connaſcen tia a cõtaciu quia in cõtactu non eſt neceſſarium eẽ aligd
preter tãgentia que ea faciat unuʒ. In colligatis autem
ſiue coaptatis aut ad natis:oportet eſſe aliquid unum in ambobus. quod faciat ea eſſe ſmul coaptata nel colliga⸗ ta ſiue funul naſci. Mec omnia Vocto. Sanc · in littera.

Auinti
Cæti dicat · Si eſſet aliquid qũod faceret eoaptatã ene vnũ.ſequeret ꝙ illa coaptata alterarent᷑:ſicut dũ ex albo 4 nigro fit medius coloꝛ.ſed hoc eſt fim:vt pʒ de ſe. à ugamentnʒ nõ alterst ligata. ¶. Ad hoc reſpondet Poc. S.in littera dicẽs. Intelligendũ ẽ aũt ꝙ id qð facit ea e vnũ: facit eſſe vnum m quãtitatẽ ⁊ ↄtinuitatem: no 630 litatem:qꝛ ligamentũ non alterat ligatã ſuis dipõmbus pec ile·& Si aũt vlterius dicat:i ilud qð naſcit ſemꝑ eſſet cõiunctuʒ ei ex q; naſcitur: ſequeret᷑ ꝙ natura nu diceret᷑ pꝛinñ exniniecum· Ved ↄñs eſt 3 octau modũ ipſins narure. gitur ⁊c̃. NWicendi ꝙ accipiendo nãm ꝓpe qᷓ;tũ ad oẽs ſuos mnodos dr̃ de pᷣnꝰntrinſeco:⁊ nic de pncipio extrinſeco. Alnde. Voc. B. Pic ſubdit. Ex hoc aũt qꝛ quod naſcit᷑ ſemp eſt ↄiunctũ ei dð naſcit:iõ nã nů quã dicit pꝛincipiũ extrinſecum:ſed ðʒ oes ſuas acceptio nes dicit pꝛinnintrinſecum. Mec ile. Quod eit intelligẽ⸗ dum de acceptionibꝰ nture ꝓhꝛle dicte. ¶ õſiderãduʒ eſt. 4o. m Idoc. Ban lra circa quartũ modũ nẽ:ꝙ in oi vus que ex materia ſunt vel finnt vnũqðqʒ eoꝝ fit ex mna ſua ea ſaiuara. Bed diſpoſitiões ⁊ foꝛme nõ ſaluant i gño ne rerũ: na enim foꝛma introducit᷑:altera abiecta:⁊ ꝑꝑ poc foꝛme videbant quibuſdã eẽ accidentia ⁊ ſola mate Lect.2. ria ſba ⁊ nůvt dicit᷑ ſecũdo phyſi. Nt hoc iõ qꝛ ſir exiſtia bant foꝛmã ⁊ mãm in rebus nũlibus:ſicut in rebus artifi cialibus in quibus foꝛme ſunt accidentiã.⁊ ſola mã ſub/ ſtantia. lnde iſto modo pꝛimi na urales dixerunt elemẽ
ta eſſe materiã exiſtentiũ ᷣm naturã: vt terrã vel aerem:
ſicut in pꝛimo huius habituʒ eſt.Mec ille. C Hed ad po
nendum foꝛmam eſſe naturã vt ſubdit Voc. Scircg qn
xectio.. tuʒ modũ nature:aliqni antiquoꝝ hac rõne inducebant᷑.
D q̃ͥcũqʒ ſũtvel fiunt naturair:nõdnn dicuntur habere
naturam exiſtente materia ex quãà Natã ſunt fieri vel eſſe
niſi habeant ſpẽm pꝛopꝛã ⁊ fo· mã per quã ſpẽz cõſequũ
tur Ergo forma eſt natura:⁊ per ↄñis cõpoſitũ ex mate ra ⁊ foꝛmna dicit᷑ eẽ pᷣmnnãm habens naturã. ¶ Lõſide randũ eſt quinto ꝙ mipler eſt materia. Quedã eſt mate⸗ Xe ria ex qua ücut lapides ⁊ ligna ſunt materia ex qua it do mus. Ilia eſt materia in qua ſicut paries eſt materia in 3 albediis. Tertia eſt mã circa quã:ſicut coloꝛ eſt materia eirca quã verſatur viſus NMateria vo ex qua eſt duplex quedam eſt ſubiecta pꝛiuationi ad vbi: ⁊ non ad foꝛmaʒ ſubſtantialẽ: ſicut materia coꝛpoꝝ celeſtium. Ilia eſt ma⸗ teria ſubiẽcti pꝛiuationi ad foꝛmã:ſicut mã iſtoꝝ inferioꝝ Nt illa eit duplex:quedã eſt materia tranſiens ꝛſicut faria eſt mã pans: que nõ remanet in pane ſed trãſit ĩ alã ſßaʒ alia eſt materia pmanens:ſicnt ferrũ eſt mã gladij. ⁊ q̃lʒ iſtarũ põt eſſe duplex. Vnedã ẽ mã pma. Alia ẽ mate⸗ ria actu infoꝛmatã vltima foꝛma ⁊ diſpoſita. Mã alt pᷣ eſt duplex. Quedã eſt mã pᷣma ßʒ genus:ſicut es eſt mã pꝛimã artiſicialiũ que fiunt ex ere Alia eſt mã pꝛia ſun⸗ pliciter:ſicut aqua eſt mã pꝛima oĩum que fiũt ex ere:vt dieitur hic in textu. ñ ergo dr ꝙ mã eſt nã: intelligit᷑ ð materia ex qua:⁊ de mã in qua vel circa quã. C Lõſide rãdũ eſt ſexto ꝙ dnplex eſt forma. uedã eit accciden⸗ talis. Sicut albedo. Alia eit ſubſtantialis:⁊ illa ẽ duplex. uedã eſt foꝛma partis ꝛſicut aĩa rõnalis eſt foꝛma ho⸗ minis Ilia eſt foꝛma totius:⁊ illa eit duplex:quedã eſt per modun totins i.cõcretiue deſignata:ficut hõ ⁊ foꝛ⸗ ma ſoꝛtis · Alia eſt per modũ ꝑtis.i.abſtractine deſigna
— 4„
ta: ſicnt hunianitas. It quelibet iſtaꝝ eſt duplex · Quedã
eſt cõrs:ſicut aialitas ſine anma eſt foꝛma cõis ſoꝛtis.alia
eſt ꝓpꝛia: ſicut anima rõnalis ſiue humanitas eſt foꝛmaꝙ
pꝛia hominis Quando ergo dict ꝙ ſoꝛmna eſt nã:lʒ pof
ſet mtelligi de œĩ foꝛma potiſſime tamen intelligit de for
ma ſbali totiusta qua res ſpẽʒ trahit. ¶ Lonſideranduʒ ẽ
7ꝙ aliquid dr̃ eẽ a nã ⁊ ᷣm nãm pꝛeter naturaʒ 3 nãʒ
⁊ ſipra naturam. Wã illud dicit eſſe ßᷣʒ naturã: qð ẽ ß naturalem inclinationem eius ſicut motus grauiũ deoꝛſũ ⁊ lenium ſurſuʒ. lud ãt di eſſe preter narurõ: qð nõ eſt AP P M pn ßᷣm naturalẽ inclinat ionẽ eius: neq; eſt de directo contra nlem inclinationem eius ſicut fluxus ⁊ refiurꝰmãriſ. ſᷓ illud dĩ eſſe cõtra nãm: quod eit ð nãlem iuclinationem
eiſicut motus grauiũ ſurſus. ſ aliquid dr eẽ a nã· ⁊ boc dupliciter. Unoꝰqꝛ ineſt a nãꝛſicut ecõtra dicimꝰ ꝙ vtu⸗ tes acgſite nõ ſunt a nã.i.nõ ſunt nobis innate a nã. Ilio⸗ qꝛ eit cauſatum a pꝛincipijs nãlibꝰ Et ſic vtutes bñ dicũ tur anã. ¶ Ped cõſiderandu · 3· ᷣm VMoc. B. in de vi⸗ tate. q.iʒ· ar. po. ad ſcðᷣm ꝙ duplexeſt nã.ſ.particulariq̃ eſt ꝓpꝛa vniuſcuiuſqʒ rei Et nã vlis que cõplectit᷑ totũ dinẽ cãx nãlu. Et ex hoc dupli dicit᷑ aligd eſſe ʒ nãʒ vel cõtra nãm. noq;tũ ad nãm particularẽ· Alio·qᷓ;tů ad nãm vlem:ſicut oĩs defectus ⁊ coꝛruptio ⁊ ſemuʒ eſt naturam particularẽ: ſed ti eſt materiae ßʒ naun vleʒ vt cẽ compoſitus ex ðrijs coꝛrumpat᷑. Dꝛ igit᷑ ordo vlis cãx hoc hʒ: vt iferioꝛa a ſnil ſuperioꝛibns moneant᷑: oĩs
motus in inferioꝛi nã ex unpꝛeſſione ſupioꝛis ſihe in coꝛ⸗
poralibus ſine in ſpiritualibus eſt quidẽ natural ᷣm nům vniuerſalẽ: nõ auteʒ ſᷣm naturam particularem: niſi quã⸗ do a nã ſuperioꝛi ſit impꝛumitur in inſcriori: vt ipſa im⸗ pꝛeſſio ſit eius natura. Mec ille. C Conſiderãdũ eſt nono Fm Doc. S. inde veritate.q.⁊4 · ar.I0. ad ſcðʒ ꝙ duplex eſt nã particularis. Quedã eſt coꝛporalis:⁊ qͥdã ſpũalis: Zliter eſt eniʒ vt ipſe dicit ð nã coꝛpoꝛali ⁊ ſpirituali.nð enim corporalis ẽ determinate vnus gencris. Et udeo nõ poteſt ſibi etfici aliquid naturale:niſi nã eius totaliter coꝛrũpatur ·ſicut aqua non poteſt fieri calor nãlis: niſi coꝛ rumpatur in ea ſpecieſaque· Et inde ẽ ꝙ aq redit ad niᷓʒ ſuã remoto pꝛohibente. Jed nã ſpũaliſ eſt facta fʒ eẽ ſuñ i determinata ⁊ oĩum tapax:ſicut dñ tertio de aia ꝙ aĩa eit quodãmodo oœĩa. Ft per hoc ꝙ alicui inheret: efficit vnñ cuʒ eoꝛſicut intellectus efficit᷑ quodãmodo ipſum in telligibile intelligendo. Et voluntãs fit quodammõ ipſũ appetibile amando. Et ſic qᷓ;uis inclinatio voluntats ſit nliter ad alind tñ eins contrarium poteſt per amoꝛeʒ ei
effici naturale in tanuʒ ꝙ non reuertatur ad pᷣſtinam di ſpoſitionem. Mec ule.& Vonſideranduʒ eſt.io.ßʒ Voc. S.in ſcðo ſententiaꝝ. di.⁊. q.⁊ · ar.⁊.ad vltimũ ꝙ natura rale põt dupliciter ſumi. V noꝰ ꝓut diuiditur contra ens in anma. Et ſic dicit᷑ nñle omne illud quod hʒ eẽ fruz in nã. Kt ſic celum empyreus ⁊ angeli dicunt uãlia. Alio dÿ naturale vm ꝙ duiditur cõtra ens diuinuʒ: quod ab ſtrahir a materia ⁊ motu. Et ſic nãle dicit᷑ ſolum id qð mouetur ⁊ eit ordinatum ad gñonem ⁊ coꝛrupliohe⸗ in rebus. Et hoc modo celum einpyreum nõ eſt ens hau rale:ſed diumnʒ quod ordinatuʒ eſt ad glorisʒ btõrum. Pec ile. C Lonſiderandũ eſt.i1. ꝙ nalurale ſcho ſůpiu põt dici dupliciter ᷣm Doc. S. in de veritate.q.4.7 10. ad primum. Enoꝰ illud cuius prinnſufficicns habet ex quo de neceſſitate illud conſ equit᷑: niſi aliquid impe⸗ diat. Sicut terre eſt naturale moueri deoꝛſumn ⁊ de hoc intelligit phs ꝙ nihil quod eſt cõtra nãm eſt perpetuuimn Alioodr̃aliquid alicui nãle:qꝛ hʒ naturaleʒ inclinatione ad illud quãuis in ſe nõ habeat prinnillius ſufficiens ex quo neceſario cõſequatur illud Sicut mulieri dr natu⸗ rale cõcipere ſliuʒ: quod tñ non põt niſi ſemine mãris ſu ſcepto. Illud ãt qð eſt cõtra hoc naturale:mhil prohibet eſſe perpetunm. ſicut ꝙ aliqua mulier perpeiuo abſqp
le remaneret. ec ille. Ad pamun citur ſumere exdꝛdium a per⸗ lectis ex eo quod illud quod perfectiuſ eſt dicitur natura ſed qꝛ ilud quod perfeetius eſt vᷣm ordinẽ agentis narl⸗ turalr pꝛecedit unperfectum. Vnde Doc. G.ibidem di cit: ꝙ ãd gnonem haturalem due cauſe perexigu 1. agens ⁊ materia. Pct᷑ m ergo ordinen cau ſe agentis nã⸗ turaliter prius eſt quoc eſt perfectius. Et ſic natuài per fectis ſumnit exordium:qꝛ imperfecta non ducunu ad p fectionem miſi per aliqua perfecta preeyiſtentia. Se 30 dinem vero cauſe materialis: priꝰ eſt qð eit imperfect
t vᷣm boc natura procedit ab imperfecto ad pe ectiʒ · Per ule Vi nõ oʒ ꝙ cã efficiens dicat nã ꝓprie:ᷣme thaphorice poſſit dici natura:ſicut ſupra dictũ eſt.
igit dicendum ꝙ natur nõ di
ſcðin dðm ꝙ ille motus aque maris vt dem̃ eſt ꝓprien
eſt nãlis neqʒ cõtra nãm:ſed eſt magis pꝛetel naurã pi ticularcin

enii nt tincni deiin cim m woünn
¶Mueſtio
ticularẽ lʒ ſit nãlis 5ᷣm nãʒ vleʒ q̃ eit nã coꝛpoꝝ eeleſtiũ. Que lʒ ſint efficiẽtua:icludũt tñ mãmã⁊ foꝛmã:de quibus nã ꝓpꝛie dicit᷑ vt ey dictis pʒ.dlñ Doc. S.in.⁊ĩxc.q.⁊. ar·z· in coꝛpoꝛe dicit ꝙ ĩ oĩbꝰ naturis oꝛdinatis iuenit᷑ ꝙ ad pfecionẽ nature iferioꝛis duo ↄcurrũt. Unũ qdẽ qð ẽ Fmꝓpꝛiũ motũ. Ilind ãt qð ẽ m motũ ſupioris nature ſicut aq ᷣm ꝓpꝛiũ motũ monet᷑ ad cẽtrũ. Scðᷣm ãt motũ lnmẽ mouet᷑ circa cẽtrũ vm fluxũ ⁊ refiuxũ. Simitr oꝛ⸗ es planetaꝝ mouent᷑ ꝓpꝛijs motibꝰ ab occidẽte in oꝛiẽ tẽ:ſʒ motu pᷣmi oꝛbis monent᷑ ab oꝛiẽte in occidẽtẽ. hec il le. Dicit ẽt in de poꝰ.q.Ia.ar.ʒ. ad p̃n. Sic.n.ĩ rebꝰ nãli⸗ bus vñ ꝙ qũ aliqð coꝛpꝰ iferiꝰa ſupiori mouet᷑: ẽ ei ille motꝰ nãlis:;ᷣuis nõ videat᷑ ↄuenire motui quẽ nãli hẽt ex ſe ipſo. Sicnt mare mouetur im fluxum ⁊ refluxum a luna.Et hic motus eſt ei nãlis: vt ↄmentatoꝛ dicit in celi ⁊ mũdi: lʒ aque ðᷣm ſeipſam motus nãlis ſit ferri de oꝛſum. t hoc mõ oœẽs creature quaſi pꝛo nãli habent:qð odeo in eis fit. Et ꝓpter hoc in eis diſtinguit duplex po tentia. Vna nãlis ad ꝓpꝛias operationes ⁊ motus. Alia que obedientie dicitur ad ea que a deo recipiũt.hec ille. d zu dðm m Doe. S.in de pon.q.⁊. gr.ʒ. ad quin⸗ tũ ꝙ opus nature dum opus intelligentie qᷓ;tũ ad ea tãtũ ad due ꝓpꝛia pꝛincipia nãlia nõ ſe extẽdunt ⁊ nõ pꝛopter hoc ꝙ operationes nãles fiunt ab intelligentia tanq; a pꝛĩ cipio intrinſeco. Mnde ibideʒ ſic dicit:ꝙ ad ea ad que nã põt ſe extendere vᷣin ꝓpꝛia pꝛincipia ⁊ eſſentialia:nõ indi get vt ab alio determiet᷑:ſed ad ea taniũ ad que pꝛopꝛia pꝛincipia nõ ſufficiũt. Unde phyloſophi nõ ſunt ducti vt ponerẽt opus nature opus intelligentie ex operationibus que cõpetunt calido ⁊ frigido ᷣm ſe ipſa: qꝛ in has etiam ponentes res nůles exneceſſitate materie accidere oĩa na ture opera reducebant. Ducti ſunt aũt ex alijs operationi bus ad quas nõ poſſuntſufficere virtus calidi ⁊ frigidi ⁊ aliaꝝ ſimiliũ qualitatũ ſicut ex membꝛis oꝛdinatis in coꝛ poꝛe aiali tali mõ ꝙ nã ſoluatur.hec ille. CAd ꝓm dicẽ dum ꝙ canſa efficiens nõ debet dici nã pꝛopꝛie. vene tñ dicitur nã extenſo noĩe nature ⁊ tranſi umptiue:qꝛ ſicut di ctũ eſt nã qᷓ;tuʒ ad oẽs ſuos modos dicit᷑ de pꝛincipio in⸗ trinſeco:⁊ nunqᷓ; de pꝛincipio extrinſeco. ¶ Sed diceret aliquis cauſa efficiens equiuoca.ſ.celũ ingreditur cõpoſi tionẽ iſtoꝝ inferioꝝ: vt concedit oc. S.in ⁊d ſententiaꝝ di· V.q.z. ar. p̃o.in coꝛpoꝛe. Ergo cauſa efficiens eſt pꝛin cipiũ intrinſecũ rei. Et ſic poterit dici nã ꝓpꝛie dicta qð eſt contra Doc. S. in pꝛeſenti lectione. NAd hoc reſpon det Poc S.in ꝛ0 ſententiaꝝ ibideʒ dicens: ꝙ aliquid ve nire in cõpoſitionẽ alicuius contingit duplr. Iut per eſſen tiã ſuam ꝑ modũ pꝛincipij můlis aut foꝛmalis. t ſicnul lo mõ aliquid de nã coꝛpoꝛis celeſtis venit in cõpoſitio⸗ nẽ humani coꝛpoꝛis: qꝛ ꝙ plura coꝛpoꝛa veniant in cõpo ſitionẽ vnius:hoc nõ põt eſſe niſ tribus modis. Vel per ſimplicẽ aggregationẽ: ſicut ex lapidibus ſit aceruus. Qel per cõpoſitionẽ que eſt cum oꝛdine partiũ determinato: ſicut ex lapidibus ⁊ lignis fit domus. Nel per mixtioneʒ ſicut ex elementis efficitur mixtum. Mullo autẽ iſtoꝝ m doꝛũ põt aliqua pars de nã coꝛpoꝛis celeſtis in cõpdſitio nẽ humani coꝛpoꝛis venire. Quia in pꝛimis duobus mno dis oportet vnãquãqʒ partiũ diſtinctã eſſe ðʒ ſitũ ab alia. Mõ autem videmus hoc in cõpoſitione coꝛpoꝛis huma⸗ ni ꝙg ſit ibi aligd de nã coꝛpoꝛis celeſtis ab alijs.ſ.elemẽ tis vm ſitũ diſtinctũ. Sed in 3ꝰ mõð opoꝛtet adeſſe altera⸗ tionẽ cõponentiũ: qꝛ mixtio eſt miſeibiliũ alteratoꝝ vnio vt in pꝛimo de generatione dicit᷑. Matura aũt celeſtis in alterabilis eſt. Ilioꝰ venit aliquid in cõpoſitionẽ alterins per effectũ virtutis ſue. Et hoc modo natura coꝛpoꝛis ce leſtis venit in compoſitionem coꝛpoꝛis humani ⁊ oium mixtoꝛum coꝛpoꝛum: qꝛ nihil conſequitur foꝛmam ſub⸗ ſtantialem:niſi per virtutem celeſtẽ: eo ꝙ corpns celi eſt pꝛimum alterans cuius virtute omnes aiterationes regn lantur ⁊ ad pꝛopꝛios fines perducũtur.hec ille. Ande li⸗ cet celum ⁊ cauſa efficiens ðᷣm virtutem compoſitionem alioꝛum ingrediantur:nõ tamen ſubſtantialiter. Unde nõ opoꝛtet ꝙ cauſa efficiens dicatur natura pꝛopꝛie:ſed tran
AQuinta
ſumptiue ſolum. d quintuʒ dicendum gꝙ ſicut dictũ eſt. moꝛs ⁊ alij de
naturam vniuerſalem non tamen ſunt naturales ſecundũ
naturam pꝛopꝛiam. Et ꝙ ſint naturales hoc eſt ſecunduʒ
inclinationem materie que eſt natura ⁊ non ſecundum in
clinationem foꝛme que eſt pꝛincipiuʒ eſſendi ⁊ perfectio
nis · Unde ſciendum ſecundum ꝙ dicit Doc. S.in riꝛe. d· 3y · ar. vltimo in coꝛpoꝛe ꝙ de vnaquaqʒ re coꝛꝛuptibi li dupliciter loqui poſſumus. Uno modo ſecundum na⸗ turam vniuerſalem. Ilio modo ſecundui naturam par ticularem. Matura quidem particnlaris eſt pꝛopꝛia vir⸗ tus actiua ⁊ conſeruatiua vninſcuiuq;ʒ rei. Et ſecundum hanc: omnis coꝛꝛuptio ⁊ defectus eſt contra naturam vt dicitur in ⁊0 de celo:qꝛ huiuſmodi virtus intendit eſſe ⁊ conſeruationeʒ rei cuiuſcunqʒ Watura vero vninerſalis eſt virtus actiua in aliquo vniuerſali pꝛincipio nature:pu ta in aliquo coꝛpoꝛum celeſtium vel alicuins ſuperioꝛis ſpe ſecundum ꝙ a quibuſdam etiam dens dicitur naturs naturans. Que quidem virtus intendit bonum ⁊ conſer uationem totius vniuerſi. Ad quod quideʒ exigitur alter natio generationis ⁊ coꝛꝛuptionis. Et ſecundum hoc coꝛ ruptiones ⁊ defectus rerum ſunt naturales non quidem ſecundum inclinationem foꝛme que eſt pꝛincipium eſſen di ⁊ perfectionis: ſed ſecundum inclinationem materie: que pꝛopottionaliter attribuitur tali foꝛme ſecundum di ſtributionem vniuerſalis agentis. hec ille. ¶d ſextum dicendum ꝙ reduetio alioꝛum modoꝛum nature ad vnũ pꝛimunn: vt dicit Poctoꝛ ſanctus in pꝛeſenti lectione cir ca finem poteſt fieri dupliciter. Nno modo ſi echndum oꝛ dinem rerum. Alio modo ſecundum oꝛdinem qui atten⸗ ditur ad nominis impoſitionem. Momina enim impo⸗ nuntur a nobis ſecundum ꝙʒ res intelligimus: qꝛ nomi⸗ na ſunt ſigna intellectunʒ. Intelligimus enim quandoqʒ pꝛioꝛa ex poſterioꝛibus. Vnde aliquid per pꝛius apud nos foꝛtitur nomen aliquando:cui res nominis per poſte rius conuenit. Et ſic eſt in pꝛopoſito. Muia enim foꝛme virtutes rerum ex actibus cognoſcuntnr per pꝛius ipſa generatio vel natinitas nomen nature accepit: ⁊ vltimo foꝛma. Sed ſecundum rerum oꝛdinem ratio nature per pꝛius conuenit foꝛme: qꝛ vt dictum eſt nihil dicitur ha· bere naturam:niſi ſecundum ꝙ habet foꝛmam.Unde pa tet ex dictis ꝙ id quod pꝛimo ⁊ pꝛopꝛie natura dicitur ẽ foꝛma rerum habentium pꝛincipium huiuſmodi in ſe. Materia enim dicitur natura:qꝛ eſt ſuſceptibilis foꝛme. Et generationes habent nomẽ nature:qꝛ funt motus pꝛo cedentes a foꝛma: ⁊ iterum ad foꝛmam. Et id ipſum.ſ. foꝛma eſt pꝛincipium rerum exiſtentium ſecundum natu ram aut actu aut in potentia. Foꝛma enim non ſemper fa cit motum in actu:ſed quandoqʒ in potentia tantum: ſed quando impeditur motus naturalis ab aliquo exterioꝛi: vel etiam quando impeditur actio naturalis ex materie defectu. IMec ille foꝛmaliter ⁊ gloꝛioſe.
CMQueſtio quinta. De diſtinctione multiplicitatis hu us termini neceſſarium. S
conſiderandum eſt de Lterius diſtinctione multipli⸗
v citatis huius termini neceſſriuʒ:qð ꝑti 4 pet ad rõnẽ cauſe:lʒ nõ ſit canſa. Mã cau j eſt ad quaʒ de neceſſitate ſequit᷑ alind. Gica qð queruntur duo. C Pꝛimo
vtrũ modi ipſius neceiãj ſint fufficiẽter aſignati a phy loſopho · N Secundo vtruʒ aliqua int neceſſaria que ha bent cauſam ſui eſſe ⁊ ſue neceſſitatis. CIbi in Doc. S. ⁊ pho. Meceſſariũ d̃. ⁊ eſt lectio.yꝛ.
11⁸ ſic pꝛoceditur. Midet — B P umum ꝙ Seen non
eicienter modos neceſſitatis aſſignauerit.
Maʒ impoſſibile diniditur in plures modos. Ergo neceſriũ non diuiditur in plures modos. Matet conſequentia:qꝛ ſicut ppoſitũ in oppoſito: its pꝛi
ectus ſunt homini naturaſes ſecunduʒ
Lec.9. 4 com.3.
3 3

Quinti
in pꝛopoſito: ꝑ maximã topicã. Igitur a. CF.Wo chooſtne 200 neceſſarij:nõ eſt ipoſſibilis ʒ ꝙ pʒin tertu. Ergo nõ eſt modus neceſſarij:d: ipoſbile ⁊ necel
ſariũ opponunt᷑. CH 3o. Tlnũquodqʒ accipit ſuã neceſſi atẽ a pꝛioꝛi. Sed finis nõ eſt pꝛioꝛ i eſſe hijs q̃ ſunt ad fi
nẽ. Ergo nulla eſt neceſſitas finis. CP · 4· Deus pate
neceſſario ꝓducit filiũ. Bed nullo modoꝝ à pho poſioꝝ Igitur ⁊c̃ · MWꝛobatio minoꝛis · Qa ſi ibi eſſet neceſſitas ãliqua a pho aſlignata: maxime eẽt 400.ſ.neceſſitas ablo⸗ lutã. Sed hoc nõ:q ſic libere nõ ꝓduceret filiũ:qðẽ he rericũ. mã neceſſariũ ⁊ libexꝝ vident oppoſitionẽ include re. Cp·. Duedã eſt neceſſitas ↄſequẽtie: vtpʒ pꝛim pꝛioꝝ. Et tñ illa hic nõ enumeratur. Igit idẽ qð pꝛius· CSed cõtra eſt phs in textu dicenꝰ⸗ Meceſſariũ dicitur ſine quo nõ ↄtingit vilẽre:vt reſpirare ⁊ cibus aialiẽ ne⸗ ceſſarium nam ſine hijs eſſe— dicendũ ꝙ neceſſariũ die Reſpondeo tuoꝛ n Cdrio mõ ne/ ceſſariũ illud ſine quo res nullo mõ põt eſſe:ſicut reſpira re neceſſariũ eſt aĩali reſ pirãti. Et cibꝰ neceſſariusẽ aiali· Et neceſuriũ hoc mõ dict lʒ nõ ſi cã pꝛicipalis eit iñ cũ cã quoddãmõ:ſicut reſpiratio lʒ nõ ſit cã vite aialis reſpi rãtis eſt tñ cũ cauſa: inqᷓntũ coopatur ad tẽperamẽtũ calo ris nãlis ſine quo nõ eſt vita. ¶ Secundo mõ dÿ̃ neceſſa riũ illud ſine quo res bi ⁊ cõmode eſſe nõ põt aui ẽt ſine quo malũ facilr vita ri nõ põt.Et taliſ neceſſitas alio noie vocat᷑ neceſſitas ↄgruẽtie: ſicut bibere medicinã laxatiuã dicimus eſſe neceiariũ:nõ qu ſine hoc aĩal viuere nõ poſ ſit·ſ qꝛ nõ debite ⁊ ↄgrue põt vinere fine illa medicina. Tertio mõ dr̃ neceſſariũ qð violẽtiã infert: qñ.ſ alqd cogitur ⁊ neceſtatur ↄtra nãẽ eius incl inationẽ: ſicut dñ lapis mouet᷑ ſurſum. Et talis vocat᷑ neceſſitas coactiõis. ¶T uarto mõ dicit neceſſariũ illud ꝙ non ↄtingit aliter ſe abere. Bt hoc eſt neceſſariũ abſolute:⁊ vocatur neceſ ſitas abſoluta. t ſie demõſtrationes ⁊ cluſiones eaꝝ di cunt᷑ neceſſarie. CLonſiderãdũ eſt autẽ pꝛimo: ꝙ pꝛedi⸗ ctoꝝ modoꝛũ talis eſt ſufficientia ÿm Woc. S. in littera- ã oẽ neceſſariũ vel eſt neceſſariũ abſolute vel ᷣm qd: ſi pꝛimũ:ſic eſt quartꝰ modus. ui ſubdiuidit᷑ ðᷣm duos modos Quoꝝ pꝛimus dicit neceſſitas materie:ſicut dẽ cõpofitũ ex ↄtrarijs eſt coꝛꝛuptibile neceſſario. Alius mo dus vocat᷑ neceſſitas foꝛme:ſicut omẽ aĩal rõnale nece ſſa⸗ rio eſt aial ⁊ ſenſibile. Si⁊hoc eſt duptr. Tel eſt neceſ ſariů ex ↄditione finis vel ey ↄditione efficientis: extrinſe
—
ci mouẽtis rẽ ↄtra cius nãlẽ inclinationẽ. Si ⁊mnꝛſic eſt ter
tius modus. Sipꝛimũ: hoc eſt duplr. Nel eſt neceſriũ qntũ ad eſſe. Et ſic eſt pꝛimus modus. Vel q̃ntũ ad bene eſſe. Et ſic eſt ecũdus modus. oſſet ẽtaliter foꝛmari
ſufficientia. Qꝛ oĩs neceſſitas vel eſt neceſſitas abſoluta
Et ſic eſt quartus modus. Vel cõditionata. Et hoc eſt tri pliciter · Tel eſt neceſſitas finis.ſ.ſimpł ipſius finis qᷓ;tũ
ad eſſe eius. Et ſic eſt pꝛimus modus. Vel neceſſitas con
gruentie. Et ſic eſt ſecundus modus. Vel neceſſitas coa⸗ ctionis. t ſic eſt tertius modus. ¶Lonſiderãdũ eſt 20 Doc. S.in ſa circa zm modũ ꝙ in nãlibus ẽ ipetus ſiue inclinatio ad aliquẽ finẽ: cui rñcet volũtas ĩ rõnali creatu ra. Elñ ⁊ ipᷣa nãlis inclinatio appetit? dr. Ntrũqʒ ãt.ſ.ap petitũ nãlẽ ſiue ipetũ nãlis iclinationis ⁊ ꝓpoſitũ volũta tis ↄtingit ipediri ⁊ ꝓhiberi. Impedir qdẽ in ꝓſecutio ne motus iã incepti. Mꝛohiberi ẽt:ne motꝰ incipiat. Tñ ergo dr̃ violẽtũ eſſe qð eit ßter nãlẽ inclinationẽ rei nãlis
⁊ eſt ĩpediẽs ꝓpoſitũ in ꝓiecutione motus voluntarij ia;
incepti:⁊ ꝓhibens ẽt ne incipiat. Ali violẽtia eſt ᷣm ipe tũ vim faclens. hec ile. ¶Lonſiderãdũ eſt zo ꝙ pbus er p̃dicta diffinitione violẽti vt dicit hice Voc. · duas ↄclu ſiones inducit. Quarum pꝛima eſt ꝙ cœẽ violẽruʒ ẽ triſte ſi ue flebile. Dð ꝓbat p dictũ cuiuſdã poete dicẽtis ꝙ ois res neceſſaria ſiue violẽta eſt triſtis ſiue lamẽtabilis. Me. ceſſitas.n.eſt quedã violentia: vt qdã poeta atteſtatur di⸗
cẽs: vis me facere coegit. i.neceſſitas. Dictũ eſt.n. ꝙ vio lentia eſt pediens voihntatẽ. Bed ꝑ ea que ſunt ↄtraria
voluntati ↄtriſtamur. Triſticia.neſt de hijs q̃ nobis no ⸗
Metha.
tentibns accidũt. Secunda cõcluſi eſt ꝙ neceſſtas teete dicit᷑ eſſe nõ culpabilis vel increpabilis. DPicit.n. ꝙ ne⸗
ceſſitas magis meretur veniãqᷓ; increpationẽ· Et hoc iõ qꝛ nõ culpamur niſi de bijs d voluntarie facimus. Mecei ſitas ãt vlolentie eſt ↄtraria voluntãti ⁊ excogitationi. Et
15 rõnabiliter dicimus ꝙ violẽta nõ ſunt culpabilia. e qʒ icrepabilia. hec ille. De quò magis in z3? ethyt diſcut
endũ eſt. CLõſiderãdumẽ 4 5m Por. Sin littera cir ca ꝓ mn moduʒ:ꝙ neceſſariũ abſolute differt ab alijs necel ſarijs. Da neceſſitas abſolutã cõp etit rei vm id qð eit inti mum rei ſiue ſit foꝛma ſiue mã ſiue ipſa rei eſſentia ſicut
dicimns aial neceſſuio eſſe coꝛꝛuptibile: qꝛ hoc ſequitur
*
eius mãm inqjntũ eſt ex ↄtrarijs cõpoſitum. Picimus ẽt gial neceſſario eſſe ſenſibile qꝛ hoe ↄſequit᷑ eius foꝛmaʒ: Et dicimus aial neceſſario eſſe ſbam aĩarũ ſenſibilẽ.quia poc eit eius eſſentia. Sed neceſſariũ;ᷣm qd ⁊ nõ abſoln ⸗ te eit cuius neceſſitas dependet ex cã extrinſeca · Kauſa t extrinſeca eſt dupex.ſ.ſinis ⸗ efficiẽs. Iinis ãt eſt vel ip̃m eſſe abſolutum. Et ſic ab hoc ſine neceſſitas ſumpta per⸗ tinet ad pꝛimuʒ modum. Vel eſt de bene eſſe:ſiue aliqð
bonum haberẽ. Et ſic ab hoc fine ſumitur neceſſitas ſecũ di modi. Meceſtas que eſt ab exterioꝛi agente:eſt ad iu ad quod ex ꝓpꝛia nã res aptitudinẽ nõ habet. Bi.n.ᷣm
ſuã naturã oꝛdinet᷑ ad hoc ꝙ motum recipiat ab exterio⸗ ri agente:tunc motus eius nõ eſt violenius ſed nůlis:ſi⸗ cut pʒ de motu celeſtium oꝛbium à ſubſtãtijs ſeparatis ⁊ de motu inferioꝝ coꝛpoꝝ a ſupioꝛibus. hec ille. ¶Lonſ derãdum eſt 5o ꝓ amplioꝛi declaratione pᷣcedentium id qð Woc. S. dicit ⁊* ↄtra gent.caꝰ.⁊9. Atten. ibidẽ ſic· In pꝛimis diuinis effectibus pꝛoducendis: debituʒ nõinne nitur ſiue neceſſitas. In poſterioꝝ vero ꝓductione inne⸗ nitur debitũ oꝛdine tiñ dinerſo. Mã ſi illa que ſunt pꝛidꝛa nãlr ſint etiã pꝛioꝛa in eſſe: poſterioꝛa ex pꝛioꝛibus debi⸗ tuʒ trahunt. D ebitũ. n.eſt vt poſitis cauſis: habeant actio nes ꝑ quas pꝛoducũt effectus · Pi vero illa que ſunt piio ra nãir ſint poſterioꝛa in eſſe tunc ecõuerſo pꝛioꝛa debitũ trahunt n poſterioꝛibus: ſicut medicinã debitum eſt pᷣce dere ad hoc ꝙ ſanitas ſ ſeqᷓtur. Titrobiqʒ ãt hoc cõe eyi ſtit ꝙ debitum ſiue neceſſitas ſumit᷑ ab eo qð eſt pnus nãtr circa id qð eſt nã poſterius. Meceſſitas autẽ que eſt a poſterioꝛi in eẽ:; ſit pꝛius nã nõ eſt abſolutã neceſſitas: ſed ↄditionalis: vt ſi hoc debet fieri:neceſſe eit hoc pꝛius
eſſe · Secundũ ergo hanc neceſſitatẽ in creaturaꝝ pꝛodu/
ctione debituʒ inuenitur triplr. Mdꝛimo mõ vt ſumatur cõditionatum debitum ſine neceſſitas ↄditionis a tol fe rum ꝓductione ad quãlibet eius partem q̃ ad pfectionẽ regritur vniuerſi:ſi enĩ tale vniuerſum deus ſeri vouit: deditum fuit vt ſol ⁊ aquam faceret ⁊ alia huinſmodi⸗ ſi ne qbus vniuerſum eſſe nõ põt ⁊ vt ſumatur cõditionis debitũ ex vna creatura ad aliã cõparata. vt ſi aĩaiia? plã tas deus facere voluit: debitũ fuit vt celeſtia coꝛoꝛd face ret ex qbus ↄſeruant᷑· Et ſi hoœĩem eſſe voluit: opoꝛtuit f cere piantas ⁊ alia aĩalia ⁊ alia huiuſmodiqbus põ indi⸗ tet ad eſſe pfectũ: Pᷣnis hec ⁊ alia ex merã deus feceri voluntate. 3 vt in vnaquaqʒ creatura ſumatur cõditiona le debitũ eꝝ ſuis partibus ⁊ ꝓpꝛietatibus ⁊ accidẽtibus ex qbus dependet creatura qntum ad eſſe: vel quantum
ad dliquam ſui perfectionẽ. Bicut ſuppoſito ꝙ deus ho minem facere vellet: debitum er hac ſuppoſiione in⸗ ꝙ animam ⁊ coꝛpus in coniungeret ⁊ ſenſus ⁊ ali hu⸗
iuſmodi adiuntam intrinſeca quam extrinſeca ei pꝛebe⸗
ret. In quibus omnibus ſi recte attendatur: dens creauu
re:debitoꝛ non dicitur ſedu ſed diſpoſitioni implende Inuenit᷑ auteʒ ⁊ alius neceſſitatis modꝰ in rexꝝ nã fᷣm ꝙ aliquid dicitur neceſſariuʒ abſolute · Due quidem neceſ⸗ ſitas dependet ex cauſis pꝛioꝛibns in eſſe ñicut ex F pijs eſſentialibus ⁊ ex cauſis efficientibus ⁊ mouentiv bec ille. C Sed hic oꝛitur difficultas · Mam in pꝛeccden ti notabili dicit Doc. S. ꝙ neceſſitas abſoluta conuenit
fins: vel efficiens. Mic autem dicit g neceſitas ablo ett etiam
rei ſecundum id quod eſt ei intimum Meceſſitas autem
ſecundum quid competit eia cauſa extrinſeca que e
l

imut onmtchuin
w mbsn
etſt que monet cõtra nãlem
ter ſe habere. Ili cadit ſub negatiõe. Et ſic non eit impoſſibile aliter habe
Queſtio
etiam a eanſis efficientibus ⁊ msentibus. Undevi⸗
detur ꝙ ibi ſit cõtradictio in dictis Voc.ſancti. C Sed
dicenduʒ ꝙ duplex eſt cã efficiens ſiue mouens · Quedã inclinationem rei. Et talis nõ
canſat neceſſitatẽ ſimplr:ſed ſ quid. Alia eit que monet
m nlem inclinationem rei: ũcut deus oẽs monet creatu as cnni nã vt dicit Doc. J.in de poꝰ.q.ia.ar.ʒ.ad pꝛi⸗
muʒ · At a tali efficiente bi põt ſimul neceſſttas abſoluta. æt hec concoꝛdantia tangit᷑ a Doc. J.in pꝛeſenti lectiõe vt patuit in pꝛecedenti notabili circa finem: ſi debite ⁊ at tente conſiderẽtur verba eius. Et ſi dicatur. Mihil qð eſt poſſibile aliter ſe habere: ẽ neceiſariũ quarto mõ ſum ptum.ſ.neceſſariũ abſolute:cum neceſrium ſit quod eſt impoibile aliter ſe habere ponatur ex vna parte monente ⁊ ĩmobili:⁊ ex alia parte mota tantum ⁊ ex neceſſitate nõ monente eſt poſibile ali
terſe habere enm adhuc illa pars mota poſſit mouere la pidem. Cdicendum ſicut dicit. Doc. B.ſuper octauũ
phyſicoꝝ in pꝛincipio vbi ſic ait. Dicit ergo pꝛimũ ꝙ cũ mohens dinidatur in duo quoꝝ vnum mouetur etiã ab
alio aliud vèro monens eſt imobile ⁊ iteꝝ mobile diui
datur in duo ẽ.n.quoddã mobile quod etiã mouet quod das vero eſt mobile quod nihil mouet: opoꝛtet dicere ꝙœ mouens ſeipſum conponatur ex duabus partibus quaꝝ vna ſic ſit mouens ꝙ ti ſit ĩmobilis alia vero ſic mones tur ꝙ tñ non moneat. Muod autem ſubdit ex neceſſitate dupli põt intelligi:qꝛ ſi intelligatur ꝙ pars mota mouẽ⸗
tis ſeipſum pꝛimo non moueat aliquid quod ſit pars mo
nentis ſeipſum:ſic legenda eſt littera ꝙ neceſſitas rema⸗
neat affirmata cadens ſup hocꝙ dicit nõ mouente. ꝛo babit. n.ſtatim impoſſibie eiſẽ ꝙ eius qð pꝛimo mouet
leipſnsʒ ſit tertia pars que moueãtur a parte mota. Si ve ro intelligatur ꝙ pars mota nõ moneat aliquid extrinſe⸗ cuʒ:ſic hoc ꝙ dicit ex neceſitate cadit ſub negatione. Mõ eni eſt de neceſitate mouentis ſeipſum ꝙ pars eius mo da moneat aliquid extrinſecũ.ec tñ eſt poſſibile. Mec
ille ex quibus pʒ ꝙ neceſſitas abſoluta in aliqua ꝓpoſitio
ne aliquando remanet affirmata:⁊ ſic impoſſibile eſt ali⸗
⸗
quando aũt remanet negata vt quando
re: vt ex pꝛedictis pʒ· CLonſiderãdum eſt sꝰ ᷣm d pc. S. in pꝛeſenti lectione:ꝙ cœẽs pꝛedicti quattuoꝛ modi re⸗
cucuntur ad vnũ.ſ. ad vltimnʒ. Quod oſtendit pßᷣus pꝛi mo detertio mõ vt dicit Voc. S. Illud.n.quod vim pa
titur dicitur de neceſſitate aliquid facere vel pati: Pꝓpter hoc ꝙ non contingit ſecũdum ꝓpꝛium impetum aiquid
— agere ꝓpter violentiã agentis quaſi hec ſit neceſſitas pꝛo
pter hoc ꝙ n contingit dliter ſe habere. t ſimij oſtẽdit de pꝛnno ⁊ 20 mõ in quibus neceſſitas ſumit᷑ ex canſis
vinendi vel eẽndi impl qntum ad pꝛimũ moduʒ. Tlel
ex cauſis boni q̃ntum ad ⁊m modũ. Sic. n.in illis modis neceſſarium dicebatur ſine quo non poterat eẽ ex vna par te bonũ: ex alia parte viuere ⁊ eẽ. Et ſic illa cã ſine qua nõ contingit eſſe ſiue viuere: vel bonũ habere aut malo care re:dicitur neceſſitas quaſi hec ſit pꝛima rõ neceſſarij:quia impoſſibile eit aliter ſe habere. hec ille. CConfderãdũ eſt 75m oc. G. in littera: ꝙ phus ex pꝛedictis modis neceſſarij concludit tres cõcluſiones ſe inuicem conſequẽ tes. Cnaꝝ pꝛima eſt ꝙ ex quo in d emonſtrationibus pꝛemiſſe ſunt cauſe concluſionis ⁊ vtraqʒ eſt neceſſaria:ſe qhitur ꝙ aliqus ſunt neceſſaria dupł. Vuedã qdeʒ quo⸗ ruʒ eſt cauſaneceſſitatis. Quedã vero quoꝝ nuiia cã ſit ne ceſſitatis:ſed alia ſunt neceſſuria ꝓpter ipſa. Ethoc eſt cõ⸗ tra Vemocritũ qui dicebat ꝙ neceſſarioꝝ non ſunt querẽ de cauſe:vt habetur o phyſicoxꝝ. T Secunda concluſio eſt ꝙ cum opoꝛteat eẽ vnũ pꝛimum neceſſariũ a quo alis neceſſitatẽ habeant q in eauſis nõ eſt pꝛocedere in infini⸗
tů ſicut in ⁊ huins oſtenſum eſt. q.ʒ. opʒ ꝙ hoc pꝛimum
neceſſariũ qð etiã maxime ⁊ ꝓpꝛie eſt neceſſarum qi eſt oibus modis neceſſarium:ꝙ ipſum ſit ſimplex. Mam ea que ſunt cõpoſita: ſunt mutabijia. Et ita pluribus modis
voſſunt ſe habere. Que aũt pluribꝰ modis ſe bfe poſſuut
ipſum eẽ omnino ſimplex.
Sed ꝙ monens ſeipſum cõ
cibꝰ d̃ neceſſari
hinta
aliter poſunt ſe hre⁊ aliter qð eſt contra rẽnt neceſſrij. MWam neceſſarinm eſt ꝙ impoſſibile eit aliter ſe habere. Vnde opʒ ꝙ pꝛimũ neceſſariũ nõ aliter ⁊ aliter ſe habe⸗ re poſſit ⁊ ꝑ conſequens nec pluribus modis· Nt ita opʒ
ſum ei lex. C Tertia concluſio eſt qꝛ cuʒ violentü ſit qð mouer ab alio exterioꝛi agente pter nãm pꝛopꝛiaʒ pꝛima aũt neceſſaria ſint ſimplicia ⁊ ĩmobilia vt dictum eſt:neceſſariũ eſt vt j ſint aliqua ſ empiterna ⁊ im mobilia ſicut ſune ſhe feparate ꝙ in iliis nõ ſit aliqð violẽ
nnneq; pꝛeter nãm. hec ille Nuod quidem pßus ad/ ducit ne Kat deceptio in noĩe neceſſitatis cum dicit᷑ de ſub
ſtãtijs imãlibus:ne.ſ.ꝑ hoc intelligatur aliqua violentia in eẽ eis. ¶ Conſiderandum eſt go ᷓᷣm poc. S. in de ve
ritate.q.⁊2.ar.y.in coꝛpoꝛe:ꝙ duplex eſt neceſſitas.ſ.ne⸗
ceſſitas coactionis:⁊ neceſſitas nãlis inclinationis. Qnã⸗ uis autẽ quadã neceſſuria inclinatione voluntas veiit viti mũ finẽ:nullo tamen mõ cõcedendũ eſt ꝙ ad illũ volẽdũ cogatur. Loactio.n.nihil alind eit q; viòlentie cuinſdam inductio. Tliolentum ãt ᷣm pßum in zo ethyt eſt cuip̃n eipium eſt extranihil cõferente vim paſfo. Sicut ſi lapis ſurſum pꝛoijciat: qui nullo mõ qjntum eſt de ſe ad hunc motuim inclinatur. Bed cum ipſa voluntas: ſit quedã in cnatio eo gʒ eſt appetitus qdam:nõ põt cõtingere ꝙ vo luntas aligd velit ⁊ inclinaiio eins non ſit in illud. Et ita nõ põt contingereg voluntas aligd coacte vel violenter velit etiã ſi aligd nãli inclinatione velit: pʒ igitur ꝙ volũ tas nõ neceſſario aligd vult neceſſitate coactiõis. Iuit tñ aliqd neceſſario necẽſſitate nãlis inclinatiõis. hec ille.
igitur dicẽduʒ ᷣm Doc. S. in Ad Ppumum de malo. q.4 ·ar.ß.ad.s m.ꝙ modus ille arguendi tenet q̃ntũ ad id qð cõuenit oppoſi to inqntũ oppoſitũ. mõ aũt qntum ad id qð eſt cõe vtri⸗ qʒ oppoſitoꝝ. Bequitur.n.ſi nigrũ congregat viſum: ꝙ album diſgregat. Mõ autẽ ſegtur ꝙ album ſit inuiſibile⸗ ũ nigrũ ſit viſibile: qꝛ hoc connenit ei Vm coloꝛẽ qui ẽ ge⸗ nus vtriuſqʒ. hec ille.ñ lʒ neceſſariũ ⸗ impoſſibile op⸗ ponãtur non tamẽ pꝛopter hoc ſequitur ꝙ ĩpoſſibile diut ditur in plures modos ꝙ neceſſariuʒ nõ diuidatur:qꝛ di uidi nõ ↄuenit ĩpoſſibili 5ʒ ꝙ opponit neceſſario. C Ad ⁊mn dðm g ipoſiibile dicit tribꝰ modis vt dicit Doc. S.
in ve poꝰ.q.ia.ar.y.in coꝛpoꝛe. Ideʒ dicit phus inferius
in hoc quinto. Pꝛimo mõ dicit᷑ ipoſſibile ꝓpter defectũ acriue poꝰ ſine in tranſmutãdo mãß ſiue in quocũqʒ alio. Alioꝰ ꝓpter aliqð ſreſiſtens vel impediens. Tertio mõ
Pbter hoc ꝙ illud qð dr̃ impoſſibile fieri nõ põt eẽ ter⸗
mninns actionis. Et hoe dicitur impoſſibile ratione diſco herentie terminoꝛum quod.ſ.neceſſe eſt non eð.pec ille.
npoſſibile autem zooa neceſſarinm 4o dictum oppo 4
nuntur cõtrarie:vt patet ꝛ0 phiermenias de modalibus. Meceſſarium autem in communi non opponitur impoſ⸗ ſibili. Vnde non eſt neceſſe ꝙ quilibet modus neceſſarij opponatur impoſſibili z? modo accepto. CAd ʒm dicen dum ꝙ licet finis non pꝛeexiſtat quãtum ad eẽ: pꝛeexiſtit tamen ſecundum inentioneʒ nature vt patuit in coꝛpoꝛe urticuli. Vnde a fine non ſumitur neceſſitas abſoluta:ſed
neceſſitas ſecundum quid.ſ.conditionata. ¶ Ged dieeret
Aiquis. hoc videtur eẽ contra Doc. S.in pꝛima parte. q. Sar · pꝛimo in coꝛpoꝛe vbi vult gꝙ neceſſitas que pꝛoue⸗ nit ex pꝛincipio intrinſeco vt puta omne compoſitum ex
contrarijs eit coꝛꝛuptibile neceſſario ſit naturaiis ⁊ abſo⸗
luta. Dicit enim ibidem ſic ꝙ neceſſitas multipliciter di citur. Meceſſe eſt enim quod non poteſt non eẽ. Quod q dem conuenit alicui dupliciter. Tlno modo ex pꝛincipio intrinſeco ſiue materiali: ſicut cuʒ dicimus ꝙ omne com⸗
poſitum ex contrarijs neceſſe eſt coꝛꝛumpi? ſine foꝛmali pꝛincipio ſicut cum dicimus ꝙ neceſſe eit triangulum ba
bere tres angulos. Mec eſt nẽceſſitas naturalis ⁊ abſol u⸗ ta · Alio modo conuenit alicui qꝛ nonpoteſt non cẽ ex ali⸗ quo pꝛincipio extrinſeco vel fine vel agente. ſine quides ſicut cũ aliqs nõ põt ſine hoc neqʒ bñ cõſequi ſinẽ juũ: vt rꝰ ad vitã. Et hec vocatur neceſſitas ſinis q̃ iterdũ ẽt vtilitas vocatur. x agẽte ãt hoc ſuns cum
Lectio..

Quinti
liqhis cogit᷑ ab aliquo agẽte: ita ꝙ nõ poſſit ↄtrariũ age e.t bec vocat᷑ neceſſitãs coactioniseq̃ repngnat volun puri. hec ilie. ñ pʒ ꝙ oc. S. vultꝙ neceſſitas nãlis ſit neceſſitas ablolutã · Tged in 2? phyſicoꝝ dicit vus ꝙ neceſſitas nãlis a fine fumit᷑ ·Relingtur goꝙ neceſſitas ñ nis ſit abſoluta:⁊ nõ ſolũ ᷣm qd.i.cõditionãta · N Bed di cendũ vt inuit Woc. S ·in 20 phyſicoꝝ circa finẽ ꝙ neceſſi tas nãlis bi eſt ex mã ⁊ foꝛma. T quoddã mõ abſolu ⸗ ta dr. Ipſati rõne finis ſumit· Jdeo pot diet neceſſitas ðm qd rõne fims. Et ſi df abfolnta ⸗ cõditionata reſpe⸗ ctu derſoꝝ. Dicit.n. bidẽ ſic. In rebꝰ nilibns eit neceſ ſariũ eꝝ ſuppoſitõe ſicut ⁊ in artifcialibus: ſed nõ itàꝙ ð eſt neceſariũ:ſit ipſe finis: qꝛ iliud qð eſt neceſſariuʒ ponit᷑ ex parte mẽ.ſed ex parte finis ponit᷑ rõ neceſſitatis pec ille· CAd ꝙ·n dõm ꝙ illa neceſſitas qua deus necel ſario ꝓducit filiũ: ↄtinet ſub 4ꝰ mõ:qꝛ ipoſibile eſt eum nõ pꝛoducere filiũ · Mect cogitur: ſed libere pꝛoducit: libertas nõ repngnat neceſſitati nãlis inclinations aut ne ceſſitati 4 mõ ſumpte vt dicit Doc. S·in pꝛima partẽ qꝛ. ar· pꝛimo ad pꝛimũ. Sed repugn neceſitati coa⸗ ctionis: qᷓ neceſſitas cõtinet ſub z0 mnodo vt eꝝ dicti⸗ pʒ Añ voc. S.in de po idẽ dicit. q.i0. ar.⁊ ad yn vbiſic ait. Mãlis neceſſitas vm quã volũtas aligd ex neceſſitate velie dr vt felicitatẽ: libertati volitatis non repngnat: vt
Aec. I.½ com.39.
Auguſtinꝰ docet in libꝛo de.ci.dei. Lbertas. n · volun
tatis: violentie vel euactioni opponit᷑. Wõ eſt aũt violen tia vel coactio in hoc ꝙ aliqd ßᷣm oꝛdinẽ ſue nature moue tur. Sed magis in hoc ꝙ nãlis motus eius ipeditur ſicut cũ ĩpeditur graue ne deſcendat ad medium. Vñi volũtas libere appetit illã. Sic auteʒ ⁊ deüs ſua voluntate libere amat ſe ipſum:ł de neceſſitate amet ſe ipſum. Bt neceſſa riũ eit ꝙ tãtum amet ſe:q̃ntũ bonus eſt⸗ ſicut tantũ intelli⸗ git ſe ipſum:qᷓ;tũ eſt libere ergo ſpũs ſanctus ꝓcedit à pa tre nõ tñ poſſibiliter ſed ex neceſſitate · hec ile. CEt ſi di catur libeꝝ dicit ꝙ aliquis hʒ 1¶ ſua ptãte ad vtrãqʒ par tẽ ↄtradictionis: ſicut dicimus. Iſte ibere ambulat: quiò põt ambulare ⁊ nõ ambulare. C icẽdũ ꝙ libeꝝ põt ac cipi duplr. noꝰ vt oppõit᷑ neceſſitati cuicũqʒ Et ſic vex eſt.cEt ſic vocatur libertas poſſibilitatis: vt.ſ.libex idẽ eſt qð poſſibile ↄtingens. Alioꝰ vt libeꝝ opponit᷑ neceſitati coactionis. Et ſie nõ opʒ ꝙ ſe hẽat ad vtrãqʒ partẽ ↄtradi ctionis ꝑ reſpectuʒ ad oœĩa. Tiñ Doc. S. in 1 parte. q·19· ar.io. ad vltimũ ſic ait. Manifeſtũ eit ꝙ ipoſſibile eſt de nm malũ culpe velle. Et tñ ad oppoſitã ſe hʒ injntũ põt velle hoc eſſe vel nõ eſſe:ſicut ⁊ nos non peccando poſſu⸗ mus velle ſedere ⁊ non velle · hecille. Ad vltin dðm g neceſſitas conſequentie ſicht ⁊ neceſſitas conſequentis
Ztinetur ſub qnarto modo:ſicut neceſſitas demohſtratio
nis ⁊ neceſſitas ↄcluſionis demõſtrationũ ſicut dictũ eſt. Cbi in Doc. B. ⁊ phᷣo · Poꝛumn quidem itaq;
ſic pꝛocedit᷑. Vi⸗
b 8 ſecundum det᷑ ꝙʒ nõ ſint ali⸗
qua entia neceſſaria: que hẽant cãin ſui eẽ ſiue
neceſſitatis. uã quicquid eſt ab alio:ẽ poſ⸗
ſibile eſſe:cũ ſi obum potẽtie actiue. Sed poſſibile ⁊ ne⸗
ceſſariũ opponũtur:cũ poſſibile ſit iq qð põt nõ eẽ: neceſ
ſariũ vero qð impoſſibile eſt nõ eẽ. Ergo nullum neceſſa Lectio.. rium põt babere cãm ſui eẽ· P 2. In z0 huius dictũ eſt g mninobilibus nõ eſt cã finalis nec efficiens. Sed talia imobilia q̃ ſunt neceſſaria:nõ poſſunt eẽ niſi intelligentie. Sequitur ergo ꝙ non habent eauſam efficientem ſui eẽ. CM 3 · Quãto aligd eſt nobilius:tãto dependet a pau⸗ cioꝛibus cauſis. Ged pꝛima intelligentia eſt nobilioꝛ cete rris: ⁊ cetere ſunt nobilioꝛes coꝛpoꝛibus celeſtibui· Argo
ñcoꝛpoꝛa celeſtia dependeãt ſolũ a quatuoꝛ cauſis:intelli
gentie inferioꝛes dependent atribus:a ꝑcõſequens pꝛi ina ab vna tãtum qᷓf.eſt foꝛma. gitur— 3 lud qð eit ab alio effectue: nõ ſemnp eſt. q quiſibet effe ecus ſequitur ſuã cãm. Bed neceſariũ ſempꝑ eſt:qꝛ impol
ſibile eit ipſum non eẽ. Ergo nõ põt habere cauſaʒ ſui eẽ. * 6. à iul Ee. CP. Si neceſſarium haberet cãm ſui eẽ: ßeret actu poſiqᷓ; fuiſſet poſſibile fieri ⁊ ſic educeret᷑ de po'ad acuʒ
Metha.
⁊ ꝑ eonſequens includeret mãm. Duod imobilius repu gnat. Igitur ⁊c̃. Cᷓᷓ ·60 Mludqð nõ eſt ꝓducit. Ergo ilud qð ſempꝑ eſt nunqᷓ; pꝛoducitur: qꝛ illud qð pꝛoduci tur: opoꝛtet aliquãdo nõ eẽ. Sed neceſſaria ſempꝑ ſunt. er go ⁊c̃. CP.y. Meceſſariũ eſt eternũ. Sed nullũ etemũ põt eẽ ab alio.goꝛ nullũ neceſſariũ pt eẽ ab alio. CP.g⸗ Si aliquod neceſſariũ ſit ab aliqus cã pꝛoductuʒ: opoꝛtet dare inſtans in quo ꝓductum ſit. Sed ante illud nõ fuit. Ergo ſi neceſſarium fuiſſet pꝛoductum nõ ſempꝑ fuiſſet. Ouod eſt contra diffinitionem neceſſarij· CP. Om nis creatura eſt variabilis: qꝛ ſi relinqueretur: in nibiluʒ
d deuideret. Sed neceſſarium eſt inuariabile. Urgo neceſ
ſarium nõ poteſt eẽ creaturã. Bed quicquid habet cauſaʒ
ſui eẽ:eſt creatura. Igitur ⁊c̃· CP o. Auicẽna dicit pi mo methaphyſice:ꝙ neceſſaria nõ habent cauſam ſui eẽ. gitur ⁊c̃ CSed contà eſt phus in textu dicens. Mo⸗ ruʒ qdem itaqʒ altera cã eẽndi neceſſaria: hoꝝ autẽ nulla ſecd pꝛopter hec alia ſunt ex neceſſitate · Vuare pꝛimum⸗ pꝛopꝛie neceſariũ qð ſunplex eſt. Moc.n.nõ ↄtingit plu ribus modis habere qjre nec aliter ⁊ aliter. Jam.n.pluri bus modis vtiqʒ paberet. Ergo ſi qua ſunt ſempiterna⁊
—
jmobilia:nihil iliis eſt violentũ nec pꝛeter haturã ·
P eſp ondes dicendumn g neceſſariũ eſt du
plex. Vuoddã eſt neceſſariuʒ cõplexum ſicut ↄcluſio ⸗ pꝛemiſſe demõſtrationũ. Etta le neceſiariũ ſi ſit ↄcluſio: habet cãm ſui. Mã in demöõſtra tionibus pꝛemiſſe ſunt cauſe ↄcluſionis vt ſupꝛa dictũ eſt. arꝰ. pꝛecedẽti no.yo. i vero fuerit pꝛemiſſuntun nõha bebit cãm ſue neceſſitatis inqntum pꝛemiſſa: ſed alia erũt neceſſaria pꝛopter ipſam. Aliud eſt neceſſariũ incõpleyũ. t tale eſt duplex · Mã quoddã eſt qð neceſſe eit ipſun fuiſſe eẽ ⁊ foꝛe pꝛo omni differentia tempoꝛis? mẽſure. Et tale non hʒ cãm ſui eẽ:qꝛ eſt idem qð eternum: quod ipſe deus eſt ſolus. Aliud eſt neceſſariũ quod habet poẽ tiam ad eẽ:⁊ nõ habet potentiam ad nõ eẽ. Et tale eſtqð in oi tẽpoꝛe fuit:⁊ eſt ⁊ erit:nõ tamẽ fuit ab eterno: ſcut ſunt angeli ⁊ coꝛpoꝛa celeſtia. Et tale neceſſarium habet
—
cãm ſul eẽ etiam dato ꝙ nõ haberet pꝛincipiu ſue durà
tionis vt phus voluit.ð.phyſicoꝛum· Tale etiam neceſſa Le.
rium ſe extẽdit ad omne illud quod nõ includit in ſe pꝛin cõ i4·
cipium coꝛꝛuptionis Jdem eſt.n.ſic accipiendo necel rium quod inconuptibile. Et licet Ariſto.poſuerit mun dum eẽ ab eterno:poſuit tamen pꝛimam canſam eẽ pun cipium ipſius non ſolum q̃ntum ad eius motuln led eti
jntum ad eins eẽ vt pʒ etiam in ꝛ⸗ huius vbi dicit ꝙ ve A(c⁊
riſſimũ eſt cã poſterioꝛibus vt ſint vera. Quapꝛopter exi con4.
ſtentiũ pꝛincipia ſemꝑ eẽ veriſima neceſriũ eſt. Mõn· quãdoq; vera ſunt:neqʒ illis cã alĩ vt ſint: ſed illa alijs. Duare vnum quodqʒ ſicut ſe hõ vt ſitt ita ad veritatem. Tnde ibidem Doc. B.· dicit eẽ de mente phrloſophiꝙ ba ſeparata que eſt foꝛma per eẽntiam: eſt pꝛincipii be coꝛpoꝛalis:non ſolum qntuʒ admoheri in coꝛpoꝛibus ce leſtibus: ſed etiã qntum ad eẽ. Ibidem etia⸗ dicit Doc. S. in.ð.phyſicoꝝ. Abi notat ꝙ ſicut aliqua ſunt ſemper vera ⁊ tamen habent cãm ſue veritatis:itã Rriſto · inelle
it ꝙ eẽnt aliqua ſemper entia.ſ. cœꝛpoꝛa geleſti? ſbe ſe
parate:⁊ tamen haberent cauſam ſui eẽ. Exquopʒ ꝙ c uis Ariſto.poneret mundum eẽ eternum:non tamen crẽ didit ꝙ deus non ſit cauſa eẽndi ipſi munde ſed cauſamè tus tantum vt quidaʒ dixerunt. bec ille. C& Et ñ dicatur⸗ Weceſſe eie eit per ie eſſe · Ergo nõ ab alio: qʒ per ſeeſſ ʒ ab alio eſſe repugnant. Dicendum ꝙ per ſe eſſe accipi tur dupliciter. Vno mõ vt diſtinguitur cõtra ab alo eſe in oĩgie cauſe· Et ſic ſolus deus ꝑ ſe eſt · Alioo vt diſti guitur cõtra eẽ ab alio tanqᷓ; a mã adnixtꝰ punatiom.&t ſc neceſſe eẽ celi eſt ꝑſe eẽ · Et tale ꝑſe eẽ:nõ excludit ec ab alio effectiue: vmo neceſſe ẽ ꝙ ab alio ſit ſi fuerit cres tũ. mã o ens qð ſbi derelict eit nð ens: eit dependen⸗ ab alio. Sed oœẽ ens creatũ eſt huiuſmodi. Igit at. Wec valz dicere ꝙ depẽdet ab alio ĩ gnñe cauſe finalis ⁊ no efi ciẽtis· Wã ſinis nõ agit niſi inq̃ntũ mouẽt agẽs ad ꝓduct
ũ effectũ. Cõſiderãdiẽ ãt ꝙ duplex eſt neceſmü.⸗
kmpliciter
Aecez
N
ſen
fin re ete
ge diei leſ

tiõis ſine motu:ſicut ſi
Rmpli ⁊ extra genꝰa vocat᷑ eternũ.ſ.de⸗. liud ẽ necen rium in gje.ſ creature incoꝛruptibiles. ⁊ tale nõ et eter
nii dato ẽt ꝙ ſemp fuerit: qꝛ duratio eiꝰnõ eẽt tota ſimul: ð li requirit᷑ ad rõnẽ eternitatis: vt dicit Poc. S.in de potẽtia.q.z. ar.I vbi ſic ait ꝙ m Woe. in ſine ð ↄſola. pbre ẽtſi mũdꝰſp fuiſſet: n eſſet deo coeiernꝰ. i⸗n· du atio nõ eſſet tota ſimul qð ad eternitatis rõnẽ requirit.ẽ enm eternitas interminabilis vite tota ſimnl ⁊ perfecta poſſeſiot vt ibidẽ dicit Tempoꝛis õt ſucceſio ex motu cauſat᷑: vt pʒ per phm.4o.phy. Ti qð mutabilitati ſub⸗ tacet ẽt ſi ſemper ſit eternum eiſe non põt. It ꝓpter hoc Ingu. dicit ꝙ in variabilis eſſentie trinitatis nulla coœeter na eẽ poteſt: pec ille. CQuai ãt pole ſit aliquid he cãʒ ſui eſſe:⁊ non pꝛincipium duratiõis:inferins declarabit᷑ m mentem Voc. B.in.Ia. huiꝰ.q.y. ar. z. ad pumũ ⁊ vẽt ſupiꝰdeclaratũ ẽĩ.z. hꝰ.q. ⁊.ar. z. ⁊.q..4r.2. ad.zm Zd pꝛimũ git dömn g poſſibile accipit du⸗ plr. Tnoayt idẽ eit ꝙ cõtingenſ ñ neceſſariũ · t tale põt eẽ ⁊ nõ eſe ⁊ repugnat neceſſurio Alio accipit᷑ pole ꝓ poſſbili altovt diuidit in neceſriũ non neceſſariũ t ſic nõ repugnat neceſſurio ſicut inut Doc. W. in de poꝰ.q.ꝛ. ar. y. ad tertiuʒ vbi ſic ait. ꝙ poſ ſibile ad qð oipotentia dei ſe extendit nõ eſt accipienduʒ ſolum pꝛo contingenti:qꝛ etiam neceſſaria ſunt per diui⸗ nã potẽtã ad eſſe pꝛoducta.ꝙᷣt ſie mhi lꝓhibet grionẽ ſilij rohutari inter poſſibilia diine potentie. ec ile. Cd ſðm dõm ꝙ ptãto dĩꝙ immobiibꝰnõ eit efficiẽs ne⸗ qʒ Rnis:qꝛ in his que neqʒ monent neqʒ mouẽt᷑ nõ en co ſideratio pᷣncipij motus heqʒ Rnis ſub rõne finis motꝰqᷓ; uis ibi poſſt cõſiderari inis ſub roe finis alicuius Opers ponantur eſſe ſubſtantie intelligen tes nõ mouentes: vt platonici poſuerunt:nihilominꝰ&j inquãtũ ht intellectum ⁊ voluntatem Oʒ in eis ponere ſinem ⁊ bonum quod eſt obiectum voluntatis · Mathe maa alitneqʒ monentur neqʒ monent neq; hit volun tateʒ· ñin eis nõ ↄſderat bonũ ſub rõe boni ⁊ jnis. cõ ſideratur tñ in eis id qð eſt bonnʒ ⁊ ſinis.ſ.eſſe ⁊qðᷣqd ẽ vnde falſuʒ eſt quod in mathematicis nõ ſit bomnn hec Doc. P.in. z. hniue lec. 4. CAd tertiũ dðᷣm.ꝙ illa ppo itio eit intelligenda in dinerſs generibns caufarunr: its ꝙ quanto aliquid eſt nobilins dependet a paucioꝛibus cauſis:qꝛ non a cauſa materialiMon tñ eſt inteiligendũ ꝙ a nulla cauſa dependeat ſit ſt ens creatum: qꝛ cõtradi⸗ ctionemn implicat. Jimplr tñ loquendo illa mio eſt fal ſaꝛ⁊ ideo neganda. CAcd qjnũ dðm ꝙ ſi accipiat᷑ neceſ⸗ ſariũj pꝛopꝛie v ampliat pꝛooi differentia tempoꝛis: ſic ſemper eſt. Pi vero accipiatur neceſariũ Poĩ eo qð nõ hʒ potẽtiã ad nõ̃ eſſe vt.ſ.idẽ eſt qð incoꝛruptibile: ſic nõ qʒ neceſſariũ ſempꝑ fuiſſe: dato ẽt ꝙ effect? nãliter ſequat᷑ ſuã cãm nõ tñ oʒ ꝙ tpe cauſa pꝛecedat ſuũ effectũ: vt pa tet de illuminatiõe aeris a ſole. CAcd qntũ dðm ſicut di cit Doc · I. in de poꝰ.q.ʒ.ar.. ad 1omꝙ illð qð ſit p? q; poſſibile fuit fieri: educitur de poꝛactiua agentis: non aũt de po paſſina mẽ: vnde ibidẽ dicit ꝙ ante q; mũd⸗ eſſet poſſibile erat mũdũ fieri:nõ qdẽ aliqua poꝰ paſiuas ſed ſolũ per potẽtiã actiuam agentis. N el põt dici ꝙ fuit poſibile nõ quidem beraliquã potentiã ſed qꝛ ter⸗ mini bniꝰꝓpõnis mundus eſt nõ ſunt adinuicem diſco⸗ herentes. Sic enim dñ̃ al iquid poſſibile vᷣm nullã poten tã vt pʒ per phm F. metha.hec ile. CId ſextũ dðʒ ꝙ neceſiariũ creati nõ ſemꝑ fuiſſe:lʒ ſemp eſt ⁊ erit qꝛ hon h potitiam ad nõ eẽ vt digtũ eñ. verũtj angeli dicnntur ſemp fuiſſevt dicit Soc. S.ið po'.q.ʒz. ar. pennl.ad.ꝛ0. nõ qꝛ ab eterno fnerunt ſed qꝛoi pe jnerunt: qꝛ qjciiq; fuit tempus fnerunt angeli. Et per hunc ẽt modũ creatu re coꝛpoꝛales ſemp fuerunt hec ille. CAd.ym dðm ꝙ eternum accipiur duptr.vnoꝓpꝛie ꝓuteſt mẽſura dei. Et ſic non oœẽ neceſſari eſt eternũ: ſed jolũ neceſarium in creatuʒ · Alio accipit᷑ cternũ ꝓ eo qð in oi tpe fuit ſie cuʒ dicinus mundũ fuiſſe ab eterno. Et hoc modo omne ne ceſſarium eſt ab etemoſi fuit ereatum in pꝛima reꝝ ema natiõe CAd.3mn ꝙ non opʒ aſſignare aliquod inſtãs ꝓ
mis creaturis:qꝛ ſimul cum̃ tempoꝛe fuerunt pꝛoducte vr dicit poc. F.in de poꝰ vbi ſupꝛa ar.I4. ¶Ad alias duas rationcs patet ſolutio ex dictis qꝛ pꝛocedum de ne ceſſario increato ⁊ pꝛimo.ſ.de deo.
COQõ.de diſtinctione multiplicitatis hꝰtermini vn.
45 nibus diſtinctionibus aſſ 5 gnatis noium perti o nentiũ ad cauſas ⁊ pꝛincipia huuns ſcien tie diſtinguere reſtat nomina que ſigniũ⸗ cant id quod eſt ſm aliquo modo ĩ iſta ſcia · CLirca quod duo occurrunt cõſi⸗ deranda. ¶ Pꝛimo.ij conſiderandi eſt de diſtinctiom⸗ bus noĩum que ſigniñicant ſÿm huiꝰſcie. C Scðo que ſi⸗ gniſicant partes ſbi huiſcie. Et qꝛ dupley eſt ſm ĩalt qua ſcia.ſ.cõe ⁊ ꝓpꝛinʒ quod eſt ſpecialis ⁊ Pncipalis ꝑs ſubiectiua ſubiecti attributiõis qð.ſ.eſt ſubſtantia in hac ſcientia:ideo circa pꝛimũ dnplex occurrit cõſideratio. nẽ pꝛimo cõſiderandũ eſt de diſtinctionibus noĩum pertinẽ tiũ ad ſubiectũ cõe qð eſt ſubiectũ attributiõis. C Scðo de ſubſtantia. Circa pᷣmuzʒ dno ſunt clidcranda. ꝛi mo de diſtinctione huiꝰnoĩs vnum. Scðo de diſtinctio ne huius nois ens. ¶ Lirca pꝛimuʒ querunt tria. riꝰ trũ modi vnius ſint bene aſſignati a pho· Scðo vtrum illud qð dicitur vnum gntoo.vʒ. cuiꝰintelligentia eit indi uiſibilis loco tempoꝛe ⁊ rationẽ:ſit maxime Vnum. Ter tio vtrum diuiſio vnius que dicit᷑ logica ſit biñj aſſignata. ¶ bi in Doc..⁊ pho. vnum dr̃ aliud ⁊eſt lec.. 5 mum ſic ꝓcedit: vñ ꝙ modi — P vnius noõ ſint a pho bjj * alſignati:nã ens pꝛecedit vnnz ſicut ſbʒ ꝓpꝛiã paſſioneʒ:poſiumꝰenim intelligere ens non in telligendo vnnʒvt dicit Doc. B. in de yefitate q· pꝛims ar· pmo · Ergo phs pꝛiꝰdebuiſſet diſtiguere ens q; vnũ ¶Pv. Ens per ſe pꝛecedit ens per accñs: ergo ⁊ vnñ per ſe dʒ p̃cedere vnnm per accidens. Sed pßus primo diltingnit vnum p accñs q; vnuʒ per ſe · Vrgo in oꝛdina te ponit diſtinctionem hoꝛum noiuʒ. ¶. Onot mo dis dicit᷑ idẽ:tot modis di vnuʒ. Sed aliqua dicunt ea⸗ dem pꝛopꝛio. Ergo aliqua dicuntur vnum ꝓpꝛio. Sʒ t⸗ lis modus vnius nõ cõtinetur hic. Mon enim cõtinetur ſub vno per accidens. cumn ꝓpꝛia paſĩo pꝛedicetur per ſe de ſubiecto. Wã cõtinet᷑ ſub modis vhiꝰper ſe: vt ſatis yʒ diſcurremi per eos. Igitur ⁊c̃. CꝙP 4*.Mlaque di cunt᷑ vnnʒ cõtinuitate: dicuntur vnum per accidẽs cum cõtinuitas ſit de genere accidentis ꝛergo vnum cõtinuita te nõ dʒ dici vnum per ſe.Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. N Sedcon
tra eſt vhs in textu dicens · vnuz dĩ aiiud ÿᷣm accns:alið
m ſe. ſᷣm accidens quidem:vt choꝛruſcus ⁊ muſicum ⁊ choꝛiſcus muſicus. Jdem eniʒ eſt dicere curruſcꝰt mu ſicum:⁊ coꝛruſcus muſicus.⁊ muſicum ⁊ inſtuʒ. ⁊ mu⸗ ſicus iuſtus choꝛuſtus. Omnia enim hec vnum dir ᷣm accidens iuſtuʒ quidem ⁊ muſicum:qꝛ vni ſubſtantie ac ciderunn. Wnſicum vero ⁊ choruſcus quia alterum alʒ teri accidit.
Reſi pon deo döm g vnz vr dupir. vnoe
ꝑaccidens · Alio per ſe. er accidens dicitur tribꝰmodis.ſpꝛimooqñ vnum accidit
alteri:vt ſoꝛtes muſicus.ſcðooqñj duo accidunt vni ter⸗
tio:vt Alberns muſicus dicuntur vnumn quia ambo ac cidunt illi ſcilicet qui eſt albus ⁊ muſicus. Terti?quando duo inſunt duobus:lʒ non eodem modo:ſicut Sor.ho⸗
mo ⁊ muſicns dicuntur vnum:qꝛ muſicum ⁊ homo in
ſunt orri: ſed non inſunt eodem modo ſoꝛti quia homo ineſt oꝛti ·ſicnt ſuperius in ſuo inferioꝛi.⁊ nuſicuʒ ineſt
ſorti:ſicut aceis in ſuo ſubo. Inter iſtos ãt modos:pꝛimꝰ
eſt minp accſsqᷓ; ſecundꝰa ſecundꝰqᷓ; tertiꝰ. ¶ʒ unũ ꝑſe dr̃ duplr. Vnoonãlr: ᷣm ↄditiões ſ.in rebꝰmuẽtas
lologrce ſ. ßᷣm intentiones logycas.dde quo ĩ ſequẽ
ti articulo nidebit᷑:unuʒ ãt ꝑ ſe ⁊ naturaliter du⸗ 3
ductiòis rerum antequam ꝓducte ſunt loquendo de puii

vnũ ↄtinuitate vnũ Ztinuitate
contiuitate ꝑ ſe:que nõ dicunt vnum
Muinti
vliciter. inoꝰ ꝓpꝛie. Alio mõ ſilitudinarie · Sed vnũp e x ꝓpꝛie dicit qnqʒ modis. Pꝛim⸗ modus eſt qñ ali⸗ ua dicunt᷑ vnũ 3tinuitate. Et hoc duplr:q⸗ q̃dã dicunt᷑ ꝑ aliud: quedã le. Iliquã vero dicũtur ꝑ alind.ſ.ꝑ vinculũ:ſicut onus lignox di⸗ cit᷑ vnũ rõne ſigaminis.idð ↄtingit dnplr. Ano⸗ ꝑartẽ. Klioꝰ ꝑ nãm · Et vtrod; mõ ↄtingit duplr. Uno qñcon tinuatio illa fit ꝑ lineã rectã. Alioꝰ ꝑ lineã indirecta⸗ ſicut eſt linea reflexa angulũ continẽs qui fit ex contãctu duarũ lineaꝝ in vna ſupſicie: quax applicatio nõ eſt direci FEt ꝑ hũc modũ partes aiaiis d icunt᷑ vnů cõtinnũ:ſicut tybia que hʒ reflexionẽ ⁊ angulũ cõtinuat᷑ ad genu? dicit᷑ vna continua · Similr ⁊ bꝛachium. Secd illa dicunt vnum ꝑ cõtractuʒ: vt. ſ.
continuũi diſtinguit᷑ cõtra contiguũ. Et talis modus ſub⸗ diniditur:qꝛ quedã ſunt continoã ꝑ ſe ſecunãũ lineã rectã aia vero ſecundumn lines reflexã: vt ſatis manifeſtũ eſt ꝑ ſenſum. Et talia continua dicunt vnũ iſto mõ:quo? vlti⸗ ma ſunt vnñ ſecundũ nãm. Becundus modus vnius ꝑ ſe ⁊ ꝓpꝛie eſt quo aliquã dicunt vnũ ex eo ꝙ ſbᷣm totů eſt ynũ indifferẽs foꝛma ſecundũ ſpẽm: ſiue ſit pꝛimũ ſpm ſi ne vltimũ: ſicut oẽs liquoꝛes dicunt᷑ vnuz in vno vltino ſubiecto. Nam oleuʒ vinum ⁊ funilia reſolunntur vltio in aquã vel aerẽ:in qbus eſt radix humiditatis. Vertius modus vnius eſt qů dicimus aliqua eẽ vnũ queꝝ genus eſt vnũ oppoſitis differẽtijs diniſum:ſicut hõ ⁊ voð dicũ tur vnnmn in aiaii.Et iſte modꝰ videt᷑ eẽ pꝛopinquiſſimꝰ
pꝛecedeti ꝓpter ſimiliudinẽ giis materie cum genus
jumat ab eo qð hʒ modũ materie. Quartus mod vniꝰ eit quo aliqua dicunt᷑ vnuʒq̃ ita ſe hit ꝙ diffinitio vnus ̃ eit rõ ſigniſicãs qd eſt eẽ rei nõ diuidit᷑ a diffinitione al terius:q̃ ſignificat etiã qe eſt eiſe eius:ſicut tunica ⁊ indu mẽtum dicunt vnum: uintus modus vnius eſt qñ ali⸗ qua dicunt᷑ oino maxime? ꝑfecte vnum:quoꝝſ.intelle cius intelligẽs quidditatẽ eoxꝛ eſt oĩno indiuiſibilis:ſicut ſunt ſimpliciaq̃ nõ cõponunt᷑ ex pꝛinciptjs materialibus
4 foꝛmalibus. Cii intellectus accipiens quidditatẽ edꝛu
nõ cõpꝛehendit ea quaſi cõponens diffinitionẽ eoꝝ ex di nerſis pꝛincipijs:ſed magis pel moduʒ negationis: ſicut puncins eſt cuius pars nõ eſt. iel etiã per modum habi tudinis ad cõpoſita:ſicut ſi dicatur ꝙ vnitas eit pꝛincipiũ numeri. Tlnum autem ꝑſe⁊ ſimijitudinarie dicitur etiã
quinqʒ modis. dꝛimo m aliqua dicuntur vnum ex eo
ꝙ faciunt aligd vnumſicut plures hoĩes dicunt᷑ vnuz ex poc ꝙ trabunt nauẽ. Gecundo inõ aliqua dicunt᷑ vnũ ex
eoꝙ aliqð vnum patiunt᷑ſicut multi hoĩes ſunt vnꝰ po puſus ex eo ꝙ ab vno rege reguntur. Tertio modo ali
qua dicuntur eſſe vnum ex eoꝙ habent aliquod vnum:
ſcut multi poſſeſſoꝛes vniꝰ agri ſunt. vñuð idominio eiꝰ.
Duarto mõ alij dir vnnz ꝑ hoc ꝙ ſunt vnuʒ aliqd:ſicut multi hoĩes albi dir vnuʒꝛq: qlibet eoꝝ ẽ albꝰ. Muinto mõ aliqᷓ dñr eẽ vnuʒ totalitatè? pfectiõe ⁊ nõ ſolum ↄti nuttate. Dð qdẽ ↄtingit qñ aligd. h aliquã vnã ſpẽm nõ quddãmõ:ſicut ſßm omogeneum dicit vnum ſpẽ:ſed ſe cundum ꝙ ſpẽs in quadã totalitate conſitit requirens de terminaum oꝛdinẽ partium:ſicut pʒ ꝙ non dicimus ali quod vnnmn artificiatum quando videmus partes calcis memi qualitercnnq; comnpolitas: niſi foꝛte ſecundum ꝙ accipitur vnuʒ pꝛo cõtinuo. Sed tunc dicimus eſſe vnnz omnes partes calciamenti quando ſic ſunt compoſite ꝙ ſit calciamentum ⁊ habeat vnam ſpeciem: ſcilicet calcia⸗ menti. Ex quo infertur g linea circularis eſt maxime vna:qi non ſolũ habet ↄtiiuitateʒ ſicut linea recta: ſed ẽt pabet totaiitatem ⁊ perfectionem: quod non habet linea recta. Merfectum enim eſt⁊ totum cui nihil deeſt. Dð quidem conuenit linee circulari. Won enim poteſt ſivi ieriadditio ſicut linee recte. Etlicetiſte modus videat pertinere ad modos vnius per ſe ⁊ pꝛopꝛie ſumpti: ta⸗ ſumitur non ex raione idiuiſionis ſicut quinaʒ pꝛe⸗ dicti modi ꝓpꝛie dicti: ſʒ magis ex rõne diuiſionis:ideo ceteris oibꝰ poſtponit cũ indiniſio ſit de rõne vniꝰ q̃ntũ d rõneʒ ꝓpꝛiaʒ ym g diſtinguit ab alijs tranſcendenti
7
qHetha.
bus. C Sʒ ꝓ mnaioꝛi declaratiõe modoꝝ p̃cedẽtiũ cõſi⸗
derandũ eſt pᷣoꝛvt di Doc. B in pſiti paſſu circa pnmo
dum vnip ſe ⁊ ꝓpꝛie dictitg illã que funt ctinnaper nãʒꝛ ſůt magis vnů qᷓ; illa que ſũt ↄtnnap arteʒ. uod pbat phus ſic: Da in bis que ſũt ↄtmnua ꝑ nã iiud vnnz ꝑ qð ſt ↄtinuatio:nõ eſt ertraneuʒ and rei que per p̃m
ʒtinuat:ſiẽ accidit in his que ſunt vnuʒ per aruficium in bꝰ vinculũ vel viſcus aut aligd aliud tale eſt oino extra neum a nã colligatoꝝ.̃t ita ea que ſunt nõliter colligata plus accedũt ad ea que ſunt ſᷣm ſe ↄtinua que ſũt maxie vnũ. CTinde ad euidentiã pdictoꝝ et eox ut dicentur ↄſiderandũ eſt 20 ꝙ phus diffinit hic ↄnnũ dicks:ꝙ cõ tinuũ eit ulud cuiꝰ eſt vᷣm ſe motꝰ vnꝰ tm̃ et nõ eſt poſii bile eẽ al Mõ·n.eſt poſſibile in ↄtinno vt diuerſe ꝑtes diuerſis motibꝰ mou eant᷑. Sʒ totũ ↄtinunʒ mohet vno motu. D icit aũt Vm ſe:qꝛ poſſibile eſt vt ↄtinuũ mouea tur vno motn ꝑ ſeꝛet vno alio vel pluribꝰ per accis. Ad hoc aũt ꝙ ſit vnꝰ motus opõ ꝙ ſit indiuiſibilis ſᷣm tpᷣus: yt vʒ ſimul duʒ mouet᷑ vna pars ↄtinni: moueat᷑ ⁊ alia. Mon eniʒ ↄtingit in ↄtinuo ꝙ Vna pars geſcat ⁊ alia mo neat: vt ſit motꝰ diuerſaꝝ partium ↄtinui:ſit in diuerſis
ptibus tpis. CEt ſi querat᷑ quare phus diffinit hic con⸗
tinuñ per motũ et nõ per vnitteʒ termini ad queʒ pꝑtes copulant᷑ ſicut in pᷣdicamẽtis facit:neqʒ per diuiſibilitatẽ in infinitů ſicut facit in 6 pbvr. CAd hoc reſpondet hic Doc. S.dicens · Ideo aũt diffinit hic phtis ↄtinun per motũ ⁊ non per vnitateʒ termini ad auẽ ptes copulant᷑ ſicut in pᷣdicamtẽis ⁊ in iibꝛo pbycoꝝ:qꝛ ex iſta diffinitio ne põt ſumi diuerſus gradus vnitatis i diuerſis ↄninuis nõð ãt ey diffinitione ibidẽ data. Sed diceret aliqs. In 6o phyſicoꝝ ꝓbat pus ꝙ tẽpus motus dinidit᷑ ᷣm par Jec6. tes mobilis. Ergo hic male dicit᷑ ꝙ vnus ↄtinui motus eſt indiuiſibilis m tẽpus. ¶ Ad boc rñdet hic Doc. S. dicẽs. Sciẽdũ eſt etiã ꝙ hocað hic dicit᷑ ꝙ vnus ↄtinui motus eſt indiuiſibilis ᷣmtempus nõ eſt ↄtrarinʒ eiqð ꝓbat in 6? phyſicoꝝ ꝙ.ſ.tẽpus motꝰ diuidit᷑ ᷣin pares imobilis. Mdic.n. loqtur phs qjntũ ad motũ abſolute qꝛ.. ante nõ icipit moneii vna pars ↄtinui qᷓ; alia. Ibit log tur referẽdo ad aliqð ſignnʒ qð ſignat᷑ in magnitudine ꝑ quã fit mot?. Illud. n. ſignuʒ pꝛio? pars ↄtinui in pꝛioꝛi trãſit tpe: lʒ eti in illa ꝑꝛioꝛi parte tpis alie partes mobi us ↄtinni moueant᷑.&õſiderandum eſt ʒoꝛꝙꝙ illaque
—
ſunt ᷣm ſe ↄtinna ſunt magis vnumn illa q̃ ſunt cõtinna Fᷣm ↄtactuin. t inter ea q̃ ſunt cõtinua ᷓm ſe ſunt magis vnunn illa qͥ ſunt cõtinua ſine reflexione: qᷓ; illaq̃ ſunt ↄti nua cum reflexione. Cdꝛumum ſic ꝓbat phns. Mã illa q̃ ſe tangnnt vt duo lignã nðõ dicunt᷑ vnum lignum ned; vnum coꝛpus neqʒ vnum aliqd aliud qð tñ ꝑrinet ad ge nus cõtinui. Et ſic pʒ ꝙ alia eſt vnitas cõtinuoꝝ:? qlia ſe tãgẽtium. Due· n ſunt tãgẽtia nõ hñt vnitatẽ cõtinuitatis ꝑle ipſa:ſed ꝑ aliqð vinculum qð ea cõinngit. Sed eàq ſunt cõtinna dicunt᷑ vnum ᷣmn ſe:qᷓ;uis hẽant reilerionẽ· Pue n.linee reflexe cõtinuãtur ad vnnz terminũ cõem geſt pnnctus in loco vbi cõſtiuit᷑ angnlus.& Becundũ c ꝓbat phus. mã linea recta non põt habere nii m¶⸗ motut in part bus ſuis oibus. Linea vero reflexa põt h bere vnum motum ⁊ duos motus. Mõt.n. itelligi line reflexa tota mouerl in vnam partem· titeru poteſt in telligi ꝙ vna eius parte quieſcente: alia pars q̃ cum vir te quieſcẽte continet anguium appꝛopinquet ſuum mo tum partem quieſeentem:ſicut quando tybia vel crus àh plicatur ad coraʒ que hic dicitur femur: vnde vrumq; eoꝛumn ſunt magis vnum qᷓ; compoſiuin ⁊ qu tybia coxa. Ex quo patet ꝙ ille textus qut pabet curuitatẽ lo⸗ co reflexionis: eit falſus. Lonſtat enim vt dicit hic oe F.ꝙ partes curue angulum non continentes: opoꝛtet ſmul moucantur ⁊ ſimul quieſcant ſicut x partesi recte. Quod non accidit in refiexa vt dictumn eſt·. ſiqerandum eſi quarto ſecundum oc. Z. circʒ ſecun⸗ dum modum vnins pꝛopꝛie ⁊ per ſe dictt ꝙ quedi ſnnt eſſe continua que ramen ſecundum ſubiectum ſu diuerſa ſecundum ipeciem: ſicut ſi continuetur un

Mueſtio
vel aliqua alia huiuſmodi Et tune talia duo erunt vnnzʒ ſi attendat᷑ ſola quantitas: non aũt ſi attẽdatur nã ſubiecti.
Si vo totuʒ ſᷣm cõtinuũ ſit vnius foꝛme:erit vnũ ⁊ ᷣm
rõnem quãtitatis: ⁊ vᷣm roneʒ nẽ. Subiectũ aũt dã indif ferens vᷣm ſpẽm quando eadẽ ſpẽs ſenſibilis non diuidit ita g ſint diuerſe foꝛme ſenſibiles in diuerſis partibꝰ ſub iecti:ſicut quando contingit ꝙ vnius coꝛpoꝛis ſenſibilis Vna pars eſt alba: ⁊ alia nigra.Poc autem 1 ubiectum in differens poteſt aceipi dupliciter. Tlnomodo ſpm pᷣmũ Alio ſubm ſinale ſiue vltimũ ad quod vltimo puemt in fine diuſionis ·ſicut patet ꝙ totũ vnum dicit᷑ eife vnum qꝛ partes eius cõmunicant in vno pꝛimo ſůo quod eſt in differens pᷣm ſpẽm. Et ſimiliter eſt de aqua. ¶ õſñderã dũ eſt qnto m Doc. S.circa tertiũ moduʒ vnius eodeʒ modo accepti:ꝙ pꝛedictus tertiꝰmodus hʒ aliquã ſilitu dinẽ cũ mõ pꝛecedenti.ſ.cũ ßo mõ. Mam ibi dicebantur aliqua eẽvnũ qꝛ ſubiectũ eſt vnũ. Mic etiã.ſ.in tertiomõ aliqua dicunt᷑ eẽ vnũ:qꝛ eoꝛnm genus eſtvnũ qð eſt ſᷣm differentijs:ſicut hõ equus ⁊ canis dicuntur eſſe vnũ:qꝛ cõ̃icant in animali quaſi in vno gñe ſubiecto differentijs. Difert tñ hic modus a p̃dicto ꝛqꝛ in ſcdoſubiectuʒ erat vni reſpectu diuerſaruʒ foꝛmaxꝝ. Sed in tertioꝰ ſubiectũ eſt ſubiectũ reſpectu dinerſaꝝ differentiaꝝ. t cumn genꝰ? ſumar a materia ⁊ differentie ⁊ foꝛmis: iſte tertius mo⸗ dus videt eſſe pꝛopinquiſimus ſecundo mõ. Licet eniʒ genus non ſit materia quia alias nõ pꝛedicaret᷑ de ſpecie cum materia ſit pars eius:tamen ratio generis ſumit᷑ ab edqð eſt materiale in re ſicut ⁊ rõ differentie ab eo quod eſt foꝛmale. Mon enim aia rationaliseſt differentia hoĩs cum de hoie non pꝛedicetur:ſed habens animaʒ rationa⸗ lẽ quod fignificat hoc nomẽ rõale.ꝙt ſilr natura ſenſitina nõ eit genus hois ſed pars Pabens aũt nãm ſ enſitinaʒ qð noie aialis ſignificar.eſt genus hois. ¶ Tõſiderandi ett. 6 circa eũdeʒ modu vᷣm Poc. S. ꝙ vnũ rõne gſiis dicit dupli. Dñqʒ.n.aliqua ita dicũt vnuʒ genere ſiẽ di ctum eſt:qꝛ.ſ.eoꝝ eſt vnuz genꝰqualitercunqʒ. Dnuando vo nõ dicunt᷑ eſſe aliqua vñũ gneꝛniſi in genere remoto qð vel cuʒ additione vnitatis vel xdemptitatis pꝛedicat de vltimis ſpẽbꝰ gim quando ſunt aliqᷓ alie ſpẽs ſuperio res ſupꝛemi generis ĩ quaꝝ vna inme ſpẽs cõueniunt.ſi cut ſigura eſt vnuz genus ſupꝛemũ cõtinens ſub ſe mlias ſẽs.ſ.circulnʒ quadratũ ⁊ trianguluʒ ⁊ hmõi. Triangu lus ẽt cõtnet diuerſas ſpẽs ſ.equilateꝝ qui dĩ yſopleurꝰ ⁊ Vſochelem. Igitur iſti duo triãguli dicunt᷑ vna tigura: quod eſt genꝰ remotuʒ. ſed nõvnus trianguiꝰqð eſt genꝰ Ppinquũ. Luiꝰrõ eſt. Qꝛ hij duotriãguli nõ differunt ꝑ diias quibus diuidit᷑ hoc genns figura; differunt ãt ꝑ dif ferentia quibus diuiditur triangulus. Cxõſiderandũ ẽ 70.ſicut notat hic Woc. S.circa q̃rtuʒ moduʒ ꝙ ipſa diffi nitio ᷣm ſe oʒ ꝙ ſit diuiſibilis:cũ cõſtet ex gne ⁊ differen tia. Sed poteſt eiſe ꝙ diffinitio vnius ſit indiuiſibilis a diffõne alteriꝰquando duo hũt vnã diffõnem ſiue ille dif Rnitiones ſignificent totũ hoc eſt quod eſt in diffinito:ſicut tnnica ⁊ indumẽtuʒ. Et tũc fimpir ſunt vnuʒ quoꝛuʒ dif⸗ ſnitio eſt vng · Siue illa diffinitio cãis nõ totaliter com⸗ pꝛehendat rõnẽ duoꝝ que in ea cõueniunt. Sicut bos ⁊ equus cõueniunt in vna diffinitione animalis. nde non o ꝙ ſint vnum ſimpliciter ſed 5ᷣm quid inquantum ſcilʒ vtrumaʒ eornmn eſt animal Et ſimiliter augmentatuʒ ⁊ diminutuʒ cõueniunt in vna diffõne generis: qꝛ vtrũqʒ mouetur ᷣm quantitatem. Similiter in oĩbus ſuperſfcie bus eſt vna diffõ ſuperſiciei inquãtum eſt ſuperſicies. Cõſiderãduʒ eſt. ðo.ᷣmn Doc. Scirca qntuʒ moduʒ P qꝛtalia quoꝛnm intellectꝰintelligens quidditateʒ eoꝝ eit oĩno indiniſibilis.ea autem que ſunt quocunqʒ inõ di uiſa pñt intellectu ſeparari: ides ſequitur ꝙ hmõiſunt in ſeparabilia ⁊ ſchm tempus ⁊ m locuʒ ⁊ ᷓᷣm ronẽ. ⁊ ꝓ pter hoc ſunt marime vnũ: ⁊pꝛecipue illud qð eſt indiui ſibile in gne ſubſtantie.wã iũud quod eſt indiuiſibile in genere accidentis ⁊ ſi ipſuʒ eẽ nõ jit compoſituʒ:tñ eſt al⸗ tericompoſituʒ.ſ.ſubiecto in quo eſt. Sed indiniſibilis ſubſtãtia neq; ſchm ſe compoſta eſt neq; aiteri componi
Serta
tur Mec oia Doe. F. quiaſi foꝛmalr in pꝛeſenti lectione ¶ Sed hic oꝛitur difficultas Nam ſi illa que quocunqʒ imodo funt diuerſa poſſunt intellectu ſeparari: fequit g intellectus poſſit intelligere rimn nõ intelligendo coꝛrela⸗ tiunʒ Similiter ꝙ poſit intelligere pꝛopꝛiã paſſionem nõ intelligendo m quod eſt 3 phm in pꝛedicamentis ⁊ 7.hꝰ. igitur ⁊c. ¶ Dicẽduʒ ꝙʒ pꝛedicta Pꝓpoſitio intelligi tur de his que non hit dependentiã ſen rlonẽ adinuicem ßᷣm gꝙ hmõi ⁊ ſicut accidit in pꝛedictis duabus inſtantijs: vt infra in·⁊ huius q.i.ꝗ.⁊q. · declarabit᷑. Vnde nul
la eſt difficultas. 8 Md imũ igit᷑ dõm ꝙ lʒ ipſuʒ vnñ ſequatur — P* ens oꝛdine intelligendi:ti qꝛ vnũ hʒ quodãmõ gꝛdinẽ pꝛincipij vt hic dicit phs:iõ pꝛiꝰdi⸗ ſtingnit vnuz q; ens. ilerumti jntellectum pꝛiꝰiutellige re ens qᷓ; vnũ poteſt intelligi duplr. Mnoper ſecundam operationeʒ intellectus intelligendo.ſ.aliquid eſſe ens nõ ſit vnum.Et ſic unpoſſibile eſt vere intelligere ens intelligendo vnum. Aliooper pꝛimaʒ operationem intel⸗ lectus:intelligendo ſ.ens non intelligendo rõnẽ foꝛmalẽ vnius ſ.indiuiſionem.Et ſic intellectus poteit pꝛius in⸗ ligere ens non intelligendo vnnʒꝛ vt innuit doc. S.inß ma parte.q.Iß.ar.z. ad tertiũ vbi ſic ait Cum dr̃ ꝙ ens nõ poteſt appꝛehendi ſine ratione veri:hoc hʒ itelligi du pliciter · Qnoita ꝙ non appꝛehendatur ens niſi rõ veri cõſquatur appꝛehẽnſione entis Et ſic locutio hʒ verita⸗ tem. Alio poſſet ſic intelligi ꝙ ens non poſſit appꝛehen/ di: niſi appꝛehendat᷑ rõ veri · Et ſic eſt ftʒ. Sed veruʒ ñ poteſt appꝛehendi:niſi appꝛehendatur rõ entis:qꝛ ens ca dit in rõne veri.Et eſt ſñimile ſicut ſi comparemꝰintelligi bile ad ens. Mon enim poteſt intelligi ens quin ens ſit in telligibile. Ged tñ poteſt intelligi ens ita ꝙ non intelliga tür intelligibilitas eius: ⁊ ſimiliter ens mntellectum ẽ ve rum:nõ tñ intelligendo ens intelligitur verum.idec ille Et ſimiliter eſt de ente ⁊ vno quãtũ ad intellectioneʒ eo⸗ rum. N Acd ſecundum dicendnʒ ꝙ licet ens per accidens ſecunduʒ naturã ſequatur ex per fe:tamen qꝛ ens per ſe ꝓpꝛie pertinet ad conſiderationem huius ſcientie. non 3 ens per accidens vt infra patebit. liꝰß.q.g.ar.I.ideo pᷣ? diſtinxit phus ey per accidens yt excludat ipſum ab hac ſcia:q; diſtinxerit ens per ſe. CAcd tertiuʒ dðm ꝙ vnum ꝓpꝛio cõtinetur ſub vnitate numerali: vt pʒ priino topi⸗ cox. CAd vltimum dicẽduʒ ꝙ illa que dicuntur vnũ cõ tinnitate nõ dicunt᷑ vnuʒ per iliaʒ foꝛmam accicẽtaleʒ eis inberentem que eſt continuitas:ſed qꝛ vltims ſunt vnum yᷣm naturam quoꝝ vnns eſt motus per ſeindiuiſibilis ſe cunduʒ tẽpus vt ex dictis patet.
C Ibi in Woc. S. ⁊ pho. Omnino vero quoꝛum.
. ſic ꝓcedit. Tr̃ꝙ — 8 ſecundum illa que dicuntur vnuz qntoꝰ.ſ.qͥx intelligentia eſt indiuiſibilis oco tpe ⁊ rõne: non ſint maxime vnum. Wã illud qð eſt tali modo vnuʒ vel eſt creatuʒ vł increatuʒ. IFi ſit increatuʒ: manifeſtũ eſt ꝙ plibꝰ⁊ vãrijs conceptio nibus ↄcipitur:cũ ei diuerſa attributa ab intelleciu attri⸗ bnantur. Si vero ſit creatuʒ: vel illud eſt in genere vłex tra genüs CMnodcũqʒ iſtotum dicatur:tale erit ↄpoſi tu ex actu ⁊ poꝰ. Ergo nihil eſt cuius intelligentia ſeu cõ ceptus ſit penitus indiuiſibilis. Et ſic ſuppoſitum ẽ flin. CP⁊. Illa quoꝝ rõ cõpleta eſt eadẽ nullã penitus int ſe hnt diſtinctionem: vt ſint tunica ⁊ indumentuʒ. Ergo hit maxiaʒ vnitateʒ · Et ſic ea que ſunt vnuʒ gntoꝰnõ ſunt magis vnnʒ qᷓ; ea que ſunt vnum qᷓrtoꝰ. CP3o. Mulla
—
põt eſſe diffõ exvno termino vt ꝓbat phs.yð. huiꝰErgo quelibʒ diffõ potoſt diuidi in duas partes. Sed partes diffõnis coꝛreſpondent diffinito vt ibidẽ patet.Ergo ni hil eſt cuius ratio ſit indiuiſibilis nec intelligentia. Et ſic cõtra ſuppoſitum. CP · ꝙ. Illa que ſunt vnum totalita ter ⁊ perfectione ſunt magis vnũ q; illa que ſunt vnnz c tinuitate ſiue indiniſibilitate vt patuit in pꝛecedenti ariicu
—
lo· Sed illa que ſunt vnum. ꝗntooſunt vnuʒ indiniſibili
tate · ergo illa que ſunt vnum pꝑfectiõe:ſunt magis vnuz⸗ 10 4
L ectio.8.⸗ comen.2 3⸗

q hit rõ
CSed ʒ eſt phus in textu dicens · Oino voquoꝝintel⸗
ligẽtia indiuiſibilis itelligens quid erat eſſe ⁊ iõ põt ſepa
rari neqʒ tpe neqʒ loco nedꝰ rõne: maxime hoc vnum:?
poꝛum quecũqʒ ba. Nlr eni quecunqʒ non bt vuuiſio nẽ inquãtuʒ nõ hñt ſic vnuð dicuntur: vt ſi inquãtu põ n5õ hʒ diuiſionẽ: vnꝰh:ſi vo inquantum aial: vnumn animal⸗ Et ſi inquãtuʒ maxnitudo: vn magnitudo. M ſi 1d O dömꝙllaque ſurnni C Ppol E 7 ꝓpꝛie qnto ſunt maxie vnů
Oð ſic ꝑyꝛqʒ in ipſis eſt maxia indiuiſivilitas. Ergo ma⸗
. *
r ʒ ↄſequentia. Wã Mt phs hic dicit:eodes möõ ſe pʒ aligẽ ad eẽ vnũ ſicut ad eĩ indiu ſuʒ: vtſi boies inquãtũ ho nõ hñit diuiſiõeʒ: funt vnꝰhõ⁊ ſi aialia inquã
tũ aial ii hit diuiſionẽ: ſunt vnu aial. Et ſi magnitucies quãtuʒ magnitudo nõð hñt diuiñonẽ:ſũt vna magnitudo
Et ſic de alijs · Ance pꝛioq;nis ↄtinuũ ſit actu id iuiſum põt tñ diuidi · Et ſic eſt iã in poꝰmnlta Vue etiã ſuntvnũ ᷓᷣm mãm:diuidũ ur 5ʒ foꝛmas. Et que ſunt vnnʒ genere
„
differunt ſpẽ:⁊ que ſunt vnũ qjrtoꝰ.ſ.ratione adhuc diui
dunt᷑ inquãtuʒ rõ eox ſtuuit᷑ ex gñe 7 differentia: vłex
materia ⁊ foꝛina. Sed in his q̃ ſunt vnu qntoꝰ eſt oimo
qa indiuiſibilitas:qꝛ neq; ſcõm tp̃s neqʒ vᷣmn locuꝰ ꝛneqʒ
ßᷣm rõnem reperit ibi eparatio. Igit ⁊c. CEx quo pʒ ꝙ omnnes alij modi vniꝰ reducuntur ad hunc qntũmodũ
enz vlr veꝝ ſit ꝙ quecunq; diniſionem nõ hitſecundum
⸗
pot unnn dicunt᷑ inquantuʒ diuiſionẽnõhit C Cõſide
randum eſt autẽ pᷣmo ꝙ pꝛedictoꝛuʒ qnq; modoꝝ vnius
per ſe ⁊ ꝓpꝛie ſumpti ſic format᷑ ſufficiẽtia ſecundũ doc·
S.in littera. Mã vnumquoodqʒ vr̃ vnuʒ ᷣin ꝙ eſt indi⸗ niſibile vt ex ſupꝛadictis pʒ ar.i. Aut ergo eſt iudiuiſiile. ſimpir: aut pᷣm quid:ſi pꝛimu⸗ ſic eſt vltimus modꝰqui ẽ pꝛincipalis. Si ſchm poc eſt dupir. Aut ſecundu⸗ qjntita teʒ tiñ:⁊ ſic eſt pꝛimus modꝰ. Aut ᷣm nãm. Et hoc ẽ du pliciter aut qᷓ;tum ad ſubm: aut q;ᷣtuʒ ad indiuiſionẽ que e tenet ex pte foꝛme. Si ſᷣm ſic eſt quartus modꝰ. Siqᷓ; tuʒ ad ſubm: hoc eſt duplr. vel qᷓ;tus ad ſubm reale.⁊ ſie ſecundꝰmodus. vel qᷓ;ᷓtuʒ ad ſpm rõis · ⁊ ſic eſt tertiꝰmo⸗ dus. CLõſideranduʒ ẽ ßᷣo g ex p̃dictis modis vniꝰphus infert vnaʒ ꝓpꝛietatẽ vniꝰq̃ eſt ꝙ vnumn eſt pꝛinnnumeri alicuiꝰ. Qð ex hoc patet:qꝛ vnn eſt pᷣma menſura nũeri quo ois numerꝰ menſurat᷑. Zed mẽſura hʒ rõnẽ pᷣncipij Ergo vnuʒ h rõnt pᷣncipij M edia ſic declarat. Mã res
cognoſcunt᷑ ꝑp̃nꝰ ſua. Sed res cognoſcunt᷑ ꝑ ſuã mẽſurã
Ergo illud qð h rõnẽ nenſure: hʒ rõnẽ pᷣncipij. Ex quo pʒ ꝙ vnnz eit pᷣnnois cognoſcibilis circa qðᷣk ⁊ eſt in cĩ bus pᷣnncognoſcendi · Iʒ nõ ſit idẽ in oĩbꝰ: vt pʒ·io· huiꝰ. CLõſideranduʒ eſt tñ tertio vr dicit hic doc. S. ꝙ eſſe menſura eſt ꝓpꝛia rõ vnius hᷣm ꝙ eſt pnnnumeri. Poc ãt vnnz nõ eit idẽ cnʒ e0 qð cõuertit᷑ cuʒ ente · vt ſupꝛa in qjrto huiꝰdeclaratũ eſt. q x.ar. 1.Rõ eniz illiꝰvniꝰ in ſola indiuiſione cõſiſtit: huiꝰãtvniꝰin menſuratione. Sed tñ hec rõ menſure lʒ cõueniat pᷣmo vni qð eit pᷣn· numeri: tñ ꝑqᷓ;dã ſilitudinẽ ðᷣriuat᷑ ad vnuʒi aiijs gnibꝰ.⁊ 5 hoc rõ menſure ↄpetit vni in qͥtz gne. Puiꝰãt tð menſure cõ⸗ ſequit᷑ rõnẽ indiniſionis ſicut habitus eſt · Et iõ vnu non drequiuoce oĩno de eo quod cõuertitur cuʒ ente ⁊ de e0 quod eſt pᷣnnumeri ſed ᷣm pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰ.& Lõfiderã duʒ eſt qrto vᷣm phʒ ꝙ multa dicunt᷑ ꝑ oppoſituʒ advnu
Nuot eniʒ modis d̃ vnnʒꝛtot modis dicunt multã 192
qt modis dr̃ vnuʒ oppoſitoꝝ: tot modis dã reliquuʒ. vñ
aliqua diir multa ꝓpter hoc ꝙ nõ ſunt ↄtinna. Vð ẽ ꝑop
poſitu; ad pᷣmuz inodnʒ vniꝰ. Ali dñr multa pp hoc ꝙ hit mãm diniſaʒ ßᷣm ſpeciem:ſiue intelligamus de pins
mã.i.ꝓrima aut de finali ſiue vltima in quã vltim fit re
folntio. Da per diuiſionem ꝓxime mẽ aliqᷓ dñr multa vt
vinuʒ ⁊ olenʒ. er diniſionẽ autẽ narerie remote vinuꝰ x lapis. ⁊ ſimã accipiat᷑ tã ꝓ mã nẽqᷓ; pꝛo mã ronis.ſ.ꝓ gſie qð h ſilitudinẽ materie hic mocdꝰ multitudinis ſumi tur ꝑ oppoſitus àd ⁊n⁊ zmn modusvniꝰ. Alia dñr multa:
„
hiit rönes dicentes qð qd eſt eẽ plures ⁊ hie modus umit᷑ ꝑ oppoſituʒ ad qjrtu⸗ modus vnius. Oð ãt opponi tur qnto vnius:nð hʒ rõneʒ pluralitatis:niſi ᷣm ꝙ eſtĩ
etha.
po··izs enim ex boe ꝙ aligã eſt naiuiſiile ꝓpter bee
eſt multa miſi in potẽtia. Mec oĩa Poc. S. quaſi foꝛmalt in pꝛeſenti paſſu · Cöõſiderãdu⸗ eſt qnto ꝙ vnius rei eẽ ples cõceptiões põt intelligi duplr vno ex ꝑte rei con⸗ cepte. ⁊ hoc duplr: vel inheſiue ⁊ foꝛnmalier⁊ ſicvnins
ſimplicis ⁊ ĩcreati nõ poſſunt eſſe ples cõceptiões. vl fun
damentaliter ⁊ Fm corrñdentiam⁊ ſic entis increati poſ ſunt eſſe plures ↄceptiões vt ih⸗ 4 hꝰ.. 9. ar.4. declara
tum eſt:euz de rõne quã nomẽ ſignifitat ageret᷑· Alio ex
pte intelligentis · Et hoc dupli: vel quãtum ad modum ſuns intelligẽdi Et ſic etiã vnius ſimplicis nõ ſunt ples
„ceptiões: vel ex ꝑte oblecti vt mouens intellectuʒ.⁊ ſic
vnſimplicis pñt eſſe ptes cõceptiones ⁊ rõnes. Et per
hoc pʒ rñſio ad pᷣn arg m. CLõſiderãduʒ eſt. 5o.ꝙ cun
ens ⁊ vnuʒ cõuertant᷑:ᷣm ꝙ res ſe h ad eſſe:i⸗ ſe habet ad vnitatẽ Eſt autem ↄſiderare in re duplex eſſe.ſ.eẽ qð
eſt ipſius rei ſᷣm ſe quod eſt eſſe pꝛ imuʒ ⁊ ſubſtantiale«
eſſe ſuperueniens quod eſt eſſe Fᷣin ⁊ accidẽtale ⁊ ið con tingit ꝙ aliqurd pᷣmn fe cõſideratu eſtvnuʒ:⁊ Fᷣm illð qð eſt bi dccñtale quãdã pluralitate hʒ.v.g. Aignuʒ conti⸗ mnʒ cum vna pꝑs eſt alba alia nigra:ipſum qdẽ in ſe in
ᷓtuin eit lignu eſt vnuz · Sed vni illud eſſe quo eſtco
loratum:eſt multa ⁊ nõ vt cõtinuum. Hec c. B. in ſcho niarum · di. 40· q. ꝑ· ar·4·in coꝛpoꝛe. ¶Löõſideran dum eſt..m Woc. S. vbi imediate ſupꝛa ad ſchm ꝙp
aliquid dr̃ vnum duplr Vinoin genere nature. lio in
gie moꝛis. Wene ſtat ꝙ aliquã ſintvnum in gne nature:q̃ iñ ſunt dinerſa in genere moꝛs ⁊ ecõuerſo · vnde ibideʒ ait ꝙ actio qᷓ;nis ſit vna in gñenature: cõſiderata tñ fmꝙ ad genus moꝛis refertur eſt alia ⁊ alia ᷣm ꝙ diuerſa in⸗ tentione ⁊ voluntate exercetur: hecille · 5
5
Fn igit᷑ ⁊ ad alia argumẽta patet Acd pumum ſolntio ex,
¶Cpi in Doc. S⁊ pho Amplius autem alia.
B tertiu ſic ꝓcedit Urꝙ din —— ſio vniꝰq̃ dĩ logyca. e eſt vm intentiones logvcas nõ ſit ſufficcẽſ. am quintmodus huiꝰdiuiſionis coincidit
cus tertio mõ vnus per ſe dicti: vt ex dictis paret Ergo iſta diniſio eſt inſufficiens · N P0. Tel iſta diuiſio eſt alicuius vninoci vel analogi · Mon pꝛimuz qʒ nõ eſſet ne ceſſe ꝙ multum ſibi oppoſituʒ tot modis diceret᷑ ſicut ⁊ vnum. Sicut non eſt neceſſe ꝙ rationalc tot modis dicd⸗ rur ſicut ⁊ irrationale. Sed multuʒ tot modis dicitur ſi
⁊ vnum qꝛ tot modis diciur vnum oppoſitor ſieut ⁊ re
liquum vt dicit hic texrius Meqʒ eſt dicenduʒ m gaſi quelibet ꝓpoſitio in qua poneretur xnu eſſet diſtingue
da. Quod eit fallum. Igitur ⁊c. CP 3“· Si ila diceren
—
tur vnts nnmero qusꝝ mnateria dñ vnuʒ nnmero⸗ſeque
*
retur ꝙ in ſubſtãtijs ſeparatis non eſſent aliqus vuʒ u⸗
6
meroꝛ:cus in eis nõ ſit mãꝛ ſed ↄñs eſt falſum. Igitur? geccidẽs. ¶ P.o. Si illa eſſent vnuz nũero quoꝝ ine una numerd: fequeret᷑ ꝙ ʒria eſſent unum numn ero. S ↄñs eſt manifeſte flm: cuʒ p̃ria dĩant pecie:igitur?cpʒ cõſequentia: q idẽ eſt ᷣm nnmeroʒ̃rijs vtpʒ in pꝛe 1 camentis · NP.y· Si iſta diniſio eſſet logrea:ſequeret ꝙ daretur ſᷣm fundamenta intentionalia. Sed ↄñs öfün qꝛ alias tot eſſent modi unins quot ſunt intentiones logł cales: quod eſt falſum ꝛigiur ⁊c· C Bed eſt phs in te rin dicens. Amplins autem alia ſm numert: ſunt un alia vm ſpeciem alia ᷣm genus alia ſᷣm analogyas. Mů⸗ mero qdem quoꝝ materiaẽ una. Spẽ quoꝝ rõ eſt Un Venene quoꝛum eadem figura pꝛ edicationis · Scõmn⸗ poꝛtionem quecunqʒ ſe hñt ut aliud ad aliud. Reſpondeo ꝙunee dĩ qjttnoꝛ modis:pᷣomodoli qua dicunt᷑ unuʒ numero: qnoꝝ.ſ. nã eſt mna. ö mi
e ria fn ꝙ ſtat ſub dimenſiombus terin inatis: eſt pn„ diniduationis foꝛme Et pꝛopter hoc ex materiah ſin
guiare ꝙ ſt unum numero ab alijs diniſum ut hic dic
Doc· S. Scho aliqua dicunt mnm ſpẽ: quoꝛum. M en rõ.i. diffinitio Mã cum omnis diffõ cõſerez. di

wnznn minmnnzn
kausun mbel. Kum owe rd
mm
nen nodus budu
cctu intẽtionũ logycaliũ. Alij vo modi alteriꝰdiuiſiðis ſu⸗
nihn vprie vifinie nij pecies · Vnge ßnigð gem dift
nitꝛhoc eſt inquãtũ eſt ſpẽs · Tertioaliqua dicunt vnũ gie:que cõueniunt in figura pꝛedicatiõis. vʒ. que habẽt num modũ pꝛedicandi. Wam alins eſt modus pꝛedi
candi q̃ pꝛedicat᷑ ſubſtantia ⁊ aliꝰquo pꝛedicat᷑ quantitas qjlitas. Sʒ oœẽs ſbe habẽt vnum modũ pᷣdicãdi inquan⸗
tũ p̃dicant nõ vt in ſbo exiſtẽtes. q̃rtoaliqua dr vnũꝓ⸗ pottione ſiue analogya: quecũbꝰ.ſ. in hoc cõuemũtqꝙ hoc
ſe hʒ ad illud ſicut alind ad aliud. Nt hoc cõtingit duobuſ
modis. ꝛimoꝰin eo ꝙ aliqua duo dinerſas hit hituqi nes ad aliqð vnũ. Et hoc tripli vel ad aliqð vnũi tãq; all nẽ ſicut diuerſa ſanatina. Uel ad vnñ efficiens ſicnt medi catiua.vel ad vnum ſubm:ſicut accidentia ad ſuhᷣaʒ.⁊0
eo ꝙ eſt eadẽ ꝓpoꝛtio duoꝝ ad diuerſa. ſicut tranquilliꝰ
tas ad mare ꝛ⁊ ſerenitas ad aerem. Tranquillitas n.eſt
uies maris:⁊ ſerenttas eſt quies aeris. Ex quibꝰ patẽt
modi vnius ðʒ diniſionẽ logycã in quibꝰdicit textus ſem per poſterius ſequitur ad pꝛecedens a nõ cõuertitur. nã quecũqʒ ſunt vnũ numero:ſunt vnñ ſpẽ ⁊ gſie ſed nõ ecð uerſo. Et idẽ pʒ in alijs modis einſdem diuiſiõis. C Uõ ſiderandum eſt ãt ꝙ pꝛedictoꝛũ modoꝝ vnius poteſt ſic foꝛmari rõ ⁊ ſufficientia. Nam inteliectus intelligens ali quid ſub rone vnins aut intelligit illud ſub ratione mcõi⸗ abilis ꝛaut ſub rõne cõicabilis. Si pꝛimũ ſic ſunt aliqua vnuʒ numero. Si ſcðm hoc eſt duplicier. ut intelligit lud ſub rõne cõicabilis in pluribus differentibꝰnumero ſolum · Et ſic ſunt vnum ſpecie. Aut in pluribꝰdifferenti⸗ bus ſpecie · Et hoc eſt dupłr. Aut illud eſt cõicabile ᷣm idem nomen ⁊ vᷣm eandẽ rõnẽ eqᷓli xticipatã.⁊ ſic ſt unũ gñe:aut fʒidẽ nor̃ ⁊;ʒ eãdẽ rõnẽ diuerſimode ꝑticipa⸗ tam. Et ſic aliqua ſunt vnum ꝓpoꝛtione. Cx quo pʒꝙ pᷣdicta diuiſio eſt bene cum nihil diminutũ neqʒ ſuperfluũ cõtineat. ¶Et ji dicat᷑ ſunt plura pꝛedicata in⸗ tentionalia ꝙ illa quattnoꝛ.ſ.differentia ꝓpꝛium ⁊ acciſ. Igitur pꝛedicta diuiſio eit inluffiriens: vei non eit diuifio logrca. ¶Ad hoe reſpondet hic Intonius Andr.q.&. ꝙ iſta diuiſio vnius datür vᷣn ꝙ vnitas intẽtionalis fundat in quocunqʒ ↄnderato vt quid: ſed pꝛedicabilia Iʒ ſint qn qʒꝛtñ nõ ſunt niſi duo in quid. CSed foꝛſan meli eſt di cendũ ſicut dr pꝛimo topicoꝝ ꝙ vnũ ⁊ idẽ numero dicit qttuoꝛ modis ſ.noĩe ꝓpꝛio diffõne ⁊ accidente. Vñ illa que ſunt vnũ quop:io ⁊ accidente:ſunt vnũ numero nie roſitate ſubiecti: ilia vo que ſũt vnñ noĩe ⁊ diffõne ppꝛia ſunt vnuz numero numeroſitate eſſentie. Si vo aliqj ſint que cõueniunt in diffinitione cõi⁊ differentia ſpecifica:il la dir vnũ ſcðo.ſ.ſpẽ vt ex dietis patet.
Ad pꝛimum& dbcꝙ predici modi dif⸗
— ferunt ßn rõnẽ fundamenta liter. Mã iſti modi poſiti in pñti diniſiõe ſumunt᷑ reſpe⸗
munt᷑ reſpectu nãxꝝ.vñ argumẽtũ nõ cõcludit. Sed ʒ:nã
—
paſſio fundata in aliquo: eſt minoꝛis entitatis qᷓ;ſiũ fim
damentũ. Si ergovnitates huiꝰdiuiſiõis fundant ſup en te rõnis erũt nihil:cũ ente ronis nihil ſit minoꝛis entita⸗ tis. N icẽdũ ꝙ cõſequentia nõ valet: qꝛ lʒ vnũ ens vð nis ſit minoꝛis entitatis q; aliud nõ tñ opʒ ꝙ aliqð ſit enſ
rõnis quodẽ nihil:qꝛ ʒdictionẽ implicat:ſicut lʒ deꝰpoſ⸗
ſit facere creaturã melioꝛẽ quacunqʒ data:nõ tñ oʒ ꝙ poſ ſit facere creaturã infinite bonitatis:cum hoc creature re pugnet vt dicit Voc. S.in de poꝰ.q.ʒ.ar.Iꝗ. Cd 2m dicẽdũ ꝙ nec eſt diuiſio vninoci neq; mere equioci ſed eſt diuiſio analogi in ſua analogata:vnnʒ enim per pꝛius dĩ de vno mõ vnius qᷓ; de alid:vt patet per ſufficientiaʒ ſupꝛa poſitam. ¶Ad tertinʒ dðm ꝙ phus loquit᷑ hic de vhitate numerali mdli ⁊ non foꝛmali. Quecunqʒ.n.dĩnt numero foꝛmalr dr̃nt ſpẽ. Et quecũqʒ cõueniuñt ſpecie: cõueniunt numero foꝛmaliter: vñ phs dicit hic ꝙ quecũ
q; lunt vnũ ſpẽ nõ ſunt vnũ numero lʒ ecõtra. Oð in ſub
antijs imqlibꝰnõ accidit: qꝛ quecunqʒ in ipſis ſunt eadẽ
ſpẽſunt eadem numero:⁊ econtra:cum impoibile ſit
eas ples eſſe eiuſdem ſpẽi. Sie ergo hoc argin nõ eſt ad bꝛopoſitum. CAd q̃ruʒ dicendũ ꝙ lð illa cõtraria diffe
Septima
rant ſpẽ ⁊ per ↄñs numero numeroſtate eſſentie: qðlibʒ
tñ ipſoꝝ põt eſſe vnũ numero numeroſtate fubiecti cun ſuo ſnbiecto ſuccemiue tñ:qꝛ Zria in eodenn ſubo eſſe non
polſunt · Ad vltimum pʒ ſolutio ex dietis. CMueſtig 7*de diſtinctiõe multiplicitatis ipſ entis.
——. Dne cõ̃ſiderãdum reſtat de multi⸗
W ignatns eit ſupius ꝓ ſubo huins ſcien⸗ 11tie. CLirca quod querũt᷑ qnqʒ. Cſdꝛi mo vtrum modi ipſins entis ſint bene 3 pho aſſignati. N Scðo vtrum pꝛidica/
Menta dñtingnantur realiter vel ſolum ᷣm modũ pꝛedi
candi ¶ Tertio vtrũ tiñ decem ſint pꝛima rerum pnã.
¶Mnarto vtrum ens rationis ſit ens CMuinto vtrum
accidẽtia ſolo numero differentia:poſſint eẽ in eodẽ ſubo. CIbi in doc. B. pbo 7 i ſic pceditur.rꝙ modi — M— Pmũ entis a pho non ſuffici enter aſſignati Mã pꝛima diunio entis que ẽ n ens ſcömn ſe ⁊ in ens per acccidens comcidit cum ſcða que eſt entis per ſe in ſubſtantiam ⁊ accidens. Mã ſubſtãtia ⁊ ens per ſe idẽ ſunt. Sili accidens ⁊ ens ꝑ accidẽs idem ſunt vt uidet᷑ ergo ille diuiſiões nõ ſunt ſufficientes · CP·ꝛ. Ens ⁊ vnumn cõuertunt᷑. Frgo tot modis dã ens ſicut ⁊ vnum. Sed vnuʒ per accidens dñ
tñ duobꝰmodis: vt ex ſ upꝛadictis pʒ. Ergo ens ꝑ accis
nõ di tribꝰmodis.qð eſt ʒ phᷣm:igitur cẽ. CH3o. Ens in aĩa ſe extendit ad nõ entia. Ergò diuiſio entis ꝑſeĩ ens extra aĩaʒ ⁊ in aia non eſt ſufficiens:cum diniſum nõ ve⸗ riicet de oĩbꝰcõtentis ſub membris diuidentibꝰ.falſus enumn eſt vicere non ens eſt ens. ¶P. Ens in porẽ nõ ens. Ergo illa diuiſio entis in potentiã ⁊ actuʒ eſt inſufi⸗
plicitate ipſins entis ꝛquod aſ
ciens ꝓpter eãdem rõnem. ¶p y. Sicut ens diuidit᷑i Lec.z.
actum ⁊ potẽtiaʒ:ita diuidit᷑ in totuʒ cõpoſituʒ vt pʒ.yo.
huiꝰ. C Sed hoc membꝛnz nõ cõnnmeratur hic. Igit idem quod pꝛius CP·60. Vn tertio pky.phus pꝛiꝰdi⸗ uidit ens in actuʒ ⁊ polẽtiã:q; diuidat ipſam in decem̃ dicamenta · ic autem facitcõtrarium. Igit᷑ ⁊c̃· Cp. 7o. Illa diuiſio que eſt per actum intellectus: nõ eſt diui
ſio entis 5ᷣm ſe. Sed diniſio entis in decẽ pꝛedicamentaẽ
diuiſio ꝑ actum intellectꝰ:cuʒ pꝛedicamentus ſit nomen
ſcðe intentiones. Ergo nõ eſt diuiſio entis ym̃ ſe. ꝓinꝰop
poſitum h phs in textu. Igit ⁊c. CP. s. dꝛima can ſa eſt ens in ſe ſupꝛemo gradu perſeytatis. Et tñ nõ contẽ netur ſub diniſione entis per ſe cum non ſit in aliquo gñe S mẽtalis eſt ens per ſe creatum ⁊ limitatuʒ cũ ſit accidens ₰ g. 8 anime inherens. Ft tamen non continetur ſub aliquo mo doꝛum entis per ie. Mam ſi ſie mayime contineretur ſub qualitate in pꝛima ſpecie que eſt habitus · Sed hoc non
vt ſupꝛa cõceſſunm eſt. gitur ⁊c. ¶P.o. Bratia ſacra
quia habitus cauſatur ex diſpoſitionibus pꝛeuijs ut pa
tet in pꝛedicamentis:ſed gratia talis nõ cauſatur ex diſpo
onibus preceden Jaur ad. g. Sedeſtpusin tertu dicens · Ens dñ hoe qdẽ fᷣm accidẽs:iiud vo ̃ʒ ſe Fᷣm accidens qdẽ iſtus muſicum eſſe dicimꝰ hoieʒ mu
ſicum ⁊ muſicum hoiem ⁊c̃.
eſpon deo dicẽduʒ ꝙ ens creanus de quo
. eſt hic ad pꝛopoſitum diidit
pꝛimo in ens per acciis ⁊ in ens per ſe. Ens ãt per accũs
dñ tribus modis Quorũ pꝛimus modus eſt quande ac
cidens pᷣdicatur de accidente: vt album eſt muſicum.⁊
dicit᷑ pᷣdicatio;ꝑ acridens:quia ambo accidunt vni tertio
ſcðᷣus nocꝰeſt qñ qccicens pꝛcdicat᷑ de ſuboꝛ vt cuʒ dẽ:
————
homo eſt muſicnʒ. Et dicit᷑ per accidens:quia vnnʒ acci
ditalteri · Tertiꝰmodus eſt: quãdo ſußm pꝛedicatur de
accidente: vt cum dr. Mmicum eſt bomo Ft dicitur p
accis qꝛ ſubm accidit pꝛedicato: vel quia ſubiectuin ac⸗ cidit alicui de quo pꝛedicatur ipſum pꝛedicatuʒ· Alteriꝰ diuiditur ens per ſe in ens extra aiam ⁊ in ens in auima
l⸗
— V
3

Eunt
Ens autem extra animã diuidi᷑ in ſubſtantiã et accidens ſed ens in anuna eſt qð ſignificat cõpoſitiõeʒ ponis u
acit intellectus componens et diuidens Lumn n.dicitur aiiquid eſſe ſignificatur quod illa propoſitio eſt nera In ſupꝑ diuiditur ens in actum et potẽtiz In oĩbus. n. Pntis aiiqd dieit᷑ eſſe in actu ⁊ aligd in po· Et er hoc accidit ꝙ
vnũquodqʒ pꝛedicamẽtũ per dctu à potentiã diuidit· ⁊
ſicut in rebꝰextra aĩaʒ vt dicit hic Doc. G· aliqud di in actu ⁊ aliqd in poita in actibꝰaĩe:⁊ in ßuatiõibꝰque ſunt res rõis im̃. D eniʒ aliquis ſcire:qꝛ põt vti ſcia:⁊ q? V tur ea. Et ſilr quieſcẽs:qꝛ ſã ineſt ei quies ⁊ qꝛ põt gelce re. ᷑t ſiir in ſubſtantijs eſt vt mecũ iinee dĩ eſſe in lines in pocũ quel pars cõtinui ſit in ſuo toto potentialr·xie autem hic ponit᷑ iner ſas ᷣm opionẽ ponentiũ mathe · eſſe ſubas ꝛquã phs nõdũ repꝛobanerat. Er pꝛedictis igi tur pʒꝛꝙ qnq; ſunt diuiiõ erentis· Mꝛima eſt in ens per ſe ⁊ iñ ens per accis. Icda eſt entis per aceñs ĩtres o dos Tertia eſt entis per ſe in ens in aĩa ⁊ ĩ ens eytrã dià5 Nnarta eſt entis extra aiaʒ in decẽ pꝛedicamenta. Nuintò eſ entis in actus ⁊ potẽtiã. Vue dihiſiones ſunt ſufficient aſſignate:qꝛ cõ̃iinent vẽm modũ entis: nec vnz coincidit cũ alia · Nð ſit poteſt pꝛobari ꝑer ſufficientiã. ns.n. dici xur aut per accñs ʒaut per ſe. i per accfis: hoc eſt tripli⸗ citer · nt ex accitibꝰduobꝰcõibꝰvt albũ ⁊ muſicũ ⁊ ſic eſt pꝛimus modus per accñs. Int ex ſubo ⁊ accidente 3 parte pꝛedicati poſito: vt homo albꝰ. Et ſic eſt fecundus modus per accñs · Aul ex ſᷣo ⁊ accidẽte a pte ſubiecti po ſito vt muſicus eſt homo · Et ſic eſt tertiꝰmodꝰper acci⸗ dens· Si aũt ſit ens per ſe ꝛhoc eſt duplr aut motu aut po tẽtia. Si pꝛimuʒ hoc eſt dupir · vel ᷣm rem ⁊ ex aĩa Et ſic pꝛimus modus entis per ſe · Qnui ſubdiniditur in x·pꝛedicamenta:quoꝝ ſufficientia in ſequentibus mon⸗ ſtrabitur ·Tel eit ens in aia. ſ.cognitione ⁊ intellectu: vt vexꝝ ſcituʒ cognitũ. Et ſic eſt ſecundus modꝰentis ꝑ ſe. Si xũt ſit ens in po;poterit diuidi tot modis:ſicut ⁊ ens in actu CLõſiderandũ eſt ãt Doc. S.in pꝛeſenti paſ⸗ ſu ꝛcirca vm moduʒ entis per ſeſ.ᷣmꝙ eſſe ſignificat vi tates ꝓpoſitiõis ꝙ ille modꝰſe hʒ ad pꝛimũ modum en tis per ſe.ſ.ad ens extra aiaʒ ſicut effectꝰad ſuã cãʒ · ex hoc enim g aliquid eſt in nex natura: ſequit᷑ veritas vel falli tas in ꝓpoſitiõe quã intellectus ſignificat per hoe verbũ eſt pꝛout eſt verbalis · Et quia aliqd quod eit in ſe ñ ens ilectus accipit vt ens ſicut negationes ⁊ huinſmoi:ideo qñq; eſſe dr de aliquo hoc ſecundoo⁊ nõ pꝛimoꝰ. Dicit enim ꝙ cecitas eſt ſcðᷣoo ex eo ꝙ vera eſt ꝓpoſitioqᷓ dici tur aliꝗd eſſe cecũ. mõ tñ d ꝙ ſit ᷣmoꝰ. iã non hʒali⸗ qð eẽ in rebꝰ:ſed magis eſt pꝛiuatio alicuiꝰeẽ · Accidit ãt vnicuiqʒ rei ꝙ aliquid de ipſa affirmet. Mas res non re fertur ad ſcias ſed ecõuerſo. ſſe vo qð vnaqucqʒ res in ſua nã hʒ eſt ei ſbale Vt iõ cuʒ dr̃ oꝛtes eſt:ſi pᷣmõ eẽ accipiat᷑ eſt de pꝛedicato ſbali. Mã ens eſt ſuperiꝰad vnũ quodqʒjentiũ: ſicutaial ad hoĩeʒ · Bi auteʒ accipiat᷑ ſecun domõtſic eſt de pꝛedicato accidentali · eci ille. CEt ſi
—
dicat Si eſſe ſcðomõ acceptum ſit de pꝛedicatiõe acci
dentali: ſequitur ꝙ ille ſ ecundꝰmodꝰnõſſit modꝰentis † ſe:ſed entis per accñs. uod ti eſt⸗ p̃dicta. ¶ Wicẽdu⸗ ꝙ diuiſio entis vᷣm ſe ⁊ yᷣm accñs:vt dicit hic Doc. B· at
„„
tendit᷑ ßᷣm ꝙ aliquid pᷣdicatur de al quo per ſe vel ꝑ acci dens non ßm ꝙlaliquid in nã ſua eſt accidens. S iſte ſecundꝰ modꝰattendit᷑ ex eo ꝙ aligd accidit rei ad extra
.ꝙ intelligat᷑ ab intellectu: vel ꝙ de ea aliquid vocoexp matur. lnde nõ opʒ ꝙ ↄtineatur ſub diuiſione entis per accidens vt clariꝰpatebit in ſolutiõe ad pᷣmũ argumentũ· ¶ Bed diceret vlterius aliquis ꝙ Poc. P.· in tractatu jallaciaꝝ ponit ſeptem diniſiones entis: ſm quas ſumun tur ſeptem fallacie extradictioneʒ · uaꝝ pꝛilna eſt entis aliud per ſe aliud per accidens ⁊ ſic ſumit fallacialacci/
dentis. Secunda eſt ꝛentis aliud eſt ens ᷓᷣm quid alind ẽ
ens ſimpir. Scðᷣm quã ſumit᷑fallacia ᷣm quid ad ſimpli citer. Tertia eſt entis aliud eſt oppoſitũ and n cn quã ſumitur fallacia ignoꝛantie elenchi. Quart eſt. En⸗
is alind eſt idem ꝛaliud diuerſum. Scðᷣm quã ſumitur
cũduʒ quã ſumit᷑ fallacia vᷣm plures interrogationes: vt
ad voc ꝙ inent ſub du bus enumeratis hic a pho · vł de facili apparet diſcurren
Metha.
fallacia petionis pꝛincipij · Quinta eſt entis alind eſt pnꝰ
„
alind poſteriꝰ.vᷣm quã ſumitur fallacia ↄnitis · ß?eſt: entis
dliud eſt cã: nlind cãtnʒ. Scdm quã ſumit fallacin funð
cãʒ vt cãm.yeſt: entis aiiud eſtvnũʒ:aliud multa. Secũ
vna. Cuʒ ergo hic ponant᷑ olum quinqʒ diuiſiões en⸗
tis: vr ꝙ inſufficienrer hic enumerent᷑ a pho. CWicendũ dẽs pꝛedicte diuiſiões cõtinent ſub diuiſioni⸗
ti per eas · C Vel poſſet diciꝙ ille diuiũões ſumunt᷑ pe nes diuerſos modos accidẽtales ſigniſicandi ipſfius entis
ℳ
Sed hic phs ponit diuiſiones entis que ſumũt᷑ penes rẽ
ſignificatã magis qᷓ; ᷣm modũ accidentalẽ ſignificandi.
c igit᷑ dðm ſicut dicit hic Doc. Ad pumum I. ꝙ iſta pᷣma diniſio entis 5 eſt eadẽ cũ illa diuiſione j diuidit᷑ ens in ſpa ⁊ accidens Dʒð ey boc pʒ. Ipſe enim poſt diuiſionẽ entis ens ᷣm ſe diuidit in decem pꝛedicam enta: quoꝝ nouẽ ſunt de gene re aecidentis ens igitur dr ſuba vel accñs ſᷣm abſolutuʒ entis cõſiderationeʒ:ſicut albedo in ſe conſiderata dicitur accidens ⁊ homo ſubſtantia. Sed ens ßm accidens ꝓut pic ſumitur opʒ accipi per cõparatione accñtis ad ſubʒ que qdẽ cõparatio ſignificat᷑ hoc verbo eſt cum dicitur· bõ eit abus · vnde hoc tomus bomo albus eſt ens pet ac cidens. vnde pʒ ꝙ diniſio entis in ens ßm ſe ⁊ m accis attenditur vᷣm ꝙ aliquid pꝛedicatur de aliquo per ſe vel per accidens. Viniſio vo entis in ſbaʒ ⁊ accidens atten⸗ ditur vm hoe ꝙꝙ aliquid in naturg ſus eſt ba vel accidens pec ille. C Acd ſecundum dðm ſicht dicit hic oc. S· ꝙ eſt quaſi ſimilis rõ pꝛedicandi cum ſubiectum pꝛedicat de accidente ⁊ accidens de accidente. Sient enim ſubie⸗ ctum pꝛedicatur de accidente ea ratione quã pꝛedicamr ſubiectum de eo cui accidit accidens in ſubiecto poſitum ita ⁊ accidens pꝛedicatur de accidente quia pꝛedicatur ð ſubiecto accidentis ⁊ pꝛopter hoc ſicut dicitur muſicum eſt homoꝛſimiliter dieitur muſicum eſt album. Vertus ergo modus entis per accidens.ſ.quo ſubiectum conb rat᷑ ad accidens continetur ſub pꝛimo modo vniꝰꝑ accſi quo accidens ↄparat᷑ ad ſubiectum CAd tertiũ dõʒ ꝙ ens ĩ aĩa ſicut dietuʒ eſt l ſe extendat de ea quehn ſeipſis nõ ſunt entia: ipſa tñ non entia vᷣm ꝙ ab intelleciu appre⸗ henduntur ſunt entia vt ex ſupꝛadictis patet. Atamen ꝓ amplioꝛi declaratione qualiter talia entia poſſint dici en tia per ſe. conſideranduꝰ eit ſcð m Albertum in hoc qñto tractatu pꝛimo ca.vltimo ꝙ ens ſcõmn ſe dicitur hic quan do vnum attribuitur alteri gratia ſui ⁊ non gratia alteri? ita ꝙ ipſum eſt de natur illius. oc autem variabile eſt dupliciter.ſ.ſchᷣm rei pꝛincipia⁊ ſcðm eſſe quod eſt iaia a rebus extra. At ſi quidem eſt ſchm vpſa entis pꝛincipis illa dupliciter eſt accipere.aut ſcðm ꝙ ſunt diffinitiua vłr accepta. Sic enim dicunt eſſe quod determinabitur ſiguris pꝛedicamentoꝛum Et quid quidem hit acciden tia dicunt per hoc pꝛobatur ꝙ quaudo denoĩatiue pꝛedi cantur de ſubſtantia eiſe quoddã dicunt Et illius eẽ opz accipe pᷣncipia ſcðᷣm diffõnem ſcõm pꝛimumn modũ dict di per je:⁊ hoc eſſe ſcðᷣm ſe cõuenit ñiguris pꝛedicamen toꝛum Ziioaccipiuntur rei pᷣnſchm ꝙ iplerem cõſt tuunt ·⁊ hec ſunt po actus in omni genere · Da voexi perentia pꝛedicati cũ ſubo cauſatur eẽ veritatis rerũ ſign catarum in oratione ⁊ hec eſt cauſa veritàtis ſecũduʒ ſe⁊ non ſcm accidens ꝛalioo ꝓpter hoc inter pꝛimu modus entis ſcðᷣm ſe qui accipitur ex ipſis rex principis⁊ iſtuʒ ſchm quem ẽt accipitur ens ſcðm ſe ꝙʒ einſdem pᷣnciphj ſchm aliũ modunm eſſe conſideratis interpoſuimus mo⸗ duʒ eſſe ſchm ſe quo veritas rex deuonſtrat᷑ · Pec ille. Ctñ dicatur. ater non eſt effabilis nec habet diffini tionem niſi per actum. Ergo non eſt pars entis per ie. EIcd hoc reſpondet Albertus ibidem dicens ꝙ hoc gumentum non eſt ad pꝛopoſitum Dꝛ licet non ſt diffi⸗
nibilis niſi per actum:tamen eſt diffinibilis ⁊ effabilis⸗
Ethoc modo ſgificat modum quemdam eẽ· qu⸗ mo dun non ſignicat actn ens ᷣtcum dicitur. nn¶

idiemn iim jsfntt nietittn desfnuu Dozuti voümx noiwdn — nNin nſtwiht nindtnn E n mn Mn. hun
mieupu rdorim viamctun dpwonn unLi⸗ ingon uunoum nIe
10 n wan imwn Am — hnt
Lec.3
nð relinquit diuiſum · Werum eſt ĩ diuiſiõe vniuoci· Nic auteʒ diuiduntur analoga. Et ideo diuidentia non ſimpli citer relinquunt diuiſum:ſed relinquunt ipſum ſecunduʒ moduʒ quẽdã. IMec ille. Et per hoc pʒ reſponſio ad. ꝓm Nec.2. CId. yn dicẽdum g in. yo.huiꝰdiuidit ens mãle ĩma teriã ⁊ foꝛmã ⁊ totũ ↄpoſituʒ qð reperitur in genere ſub
ſtantie Loquitur eniʒ ibideʒ de ſubſtantijs mãlibꝰ. hic
uteʒ diuidit ens in cõi in actuʒ ⁊ potentã: que reperiun tur in quolibet gie pꝛedicamẽtali. Dð nõ cõpetit toti cõ poſito. Vnde nõ eſt ſimile CAd 6n. dmꝙ Wurle?
in. 30.phy. dicit ꝙ in. z0. phy. accipitur ens actu ꝓ actu ꝑ
ꝑticipante foꝛmã pꝛedicamenti. Et ſic a ⁊ qualitas acci
piunt᷑ ibi ſtricte. Bed in qnto huins ens actu ſumit᷑ com mnnius ſ.pꝛo ente cui non repugnat exiſtere · Et ſic fub
antia ⁊ qualitas accipit hic cõius. ꝓu reſponſioni adhe
retẽt Antonius Archyeps in pñti libꝛo dicens ꝙ reſpon deri põt clarius ad hoc argn.ſ.ꝙ ens in actn diuiſum in decẽ pꝛedicamenta in. z0phy.accipitur pꝛo ente cui non
repugnat eſſe exiftentie:ſed hʒ eſſe quidditatiuũ ſine dif
Rnibile:⁊ tale ens diſtinguit᷑. Dꝛ aut hʒ eẽ̃actu eyiſtẽtie
aut hʒ eſſe in poꝰreſpectu illiꝰexiſtentie:ſicnt roſa in hye
me ·⁊ ſic nulla apparet repugnantia diſtinitionum. Aliaʒ üt reſponſionẽ adducit Wurieus vᷣm ꝙ hic dicit pꝛedi⸗
dictus Antoniꝰ videlicet g ens actu quod actu exiſtit di
nidit᷑ in. x. pꝛedicamenta· Et tñ decẽ pꝛedicamenta ẽt di⸗
nicuntur in ens actu ⁊ in ens in poꝛ. Sed hec riſio irrõ⸗
nabilis eit niſi aliud dicat᷑ qꝛ ſic idem eſſet diuiſum ⁊ di uidens totũ ⁊ pars reſpectu eiuſdẽ. Actus emm dinide ret pꝛedicamẽta ⁊ diuideretur ab eis. Cdꝛime ẽt ſolu ões non euacuãt argn. Dꝛ argmnquerebat rõnẽ:qꝛ in ter tio phy. diuſſio entis in actuʒ ⁊ potẽtiã pᷣponit᷑ diuiũi en tis in decem pꝛedicamenta.Mic vo ſit ecõtra. Vnde alit᷑ dicendũ ẽ.ſ.ꝙ phs in zo.phy.volens inneſtigare diffõ⸗
nem motus Pmittit quaſdã diniſiones entis. Et qꝛ in eiꝰ
diſfõne pꝛimo loco ponitur actus ſcðo ens in poã ꝛið bñ
pꝛemittit diuiſionẽ entis in actuʒ ⁊ potentiã deinde addn
cit diuiſiõeʒ entis in decem pꝛedicamẽta.ic vo dindit
ens in cõi vᷣm rõnem entis in deceʒ pꝛedicamenta:⁊ po⸗
ſtes ſubiungit dinifioneʒ entis in actuʒ ⁊ potentiã. ¶Id 7mn dðm g pꝛedicamẽta pñt dupli conſiderari. Tnoꝰlo gice vt jubſtant ſecundis intentionibus. Et ſic nõ ſunt hic diuidentia ipſum ens. Ilioÿᷣm eoꝛuʒ naturas pꝛopꝛie
tates · Et hoc modo non habent eſſe per intellictuʒ ſð rea hs eſt eoꝝ diuiſio. ¶lnde argnlaboꝛãt ĩ equiuòco. CAd
Sm. pʒ ſolutio in pᷣncoꝛpoꝛis articuli qꝛ lð dens ſine pꝛi? cauſa ſi ens: tij non eſt ens creatum de quo eit hic ad ꝓ⸗
poſitum. ¶ Mualiter autẽ dens cõtinet᷑ in genere ⁊ qua
luter reducitur ad quodlibet genus pꝛedicamẽtale:ex ſu⸗ pꝛadictis inaniteſtũ eſt in. z. huins q.õ ar. z. ¶ Ad. on. dicendum ꝙ gratia ſacramentalis ponitur reductiue ĩ eo
dẽ pꝛedicamento ſicut habitus acquiſitꝰ: nõ tñ ꝓpꝛie. ¶nñ
Doc. B. in 1*xc. g. I1. ar.30. ad vltimũ ſic ait ꝙ gratia re ducitur ad pꝛimã ſpẽm qualitatis. Wec tñ eſt idem quod vtns:ſed eſt hitudo quedã que pꝛeſupponitur vtunbus
infuſis ſicut eaꝝ pꝛincipuun ⁊ radix.Hec ille. TEt ſi di
cat᷑ Mulla qualitas agit in ſuũ ſubiectum:quia actio qua
litatis nõ eſt abſqʒ actiõe ſubiecti.⁊ ſic opoꝛteret ꝙ ſubm
ageret in ſe ipſum. Sed gratia agit in animam iuſtiũcan ⸗ do eaʒ · Ergo gr̃a non eſt qualitas Cd hoc reſpondet Doc. S. vbi ſupꝛa ad pꝛimũ dicẽs ꝙ gia ᷣm ꝙ eſt qua/ litas dicitur agere in animam nõ per modũ cauſe efficiẽ tis ſed per modũ cauſe foꝛmalis: ſicut albedo facit albuʒ
⁊ iuſticia facit iuſtum.ec ille. Coſſet vlterius aligs
dicere ſubtiliando hanc materiam. Mam virtus aliqua
eſt in ſacramentis ad gratiam inducendã que dicitur ens m ſe vr dicit Doc. B.in quarto ſententiarum di P.q. 1.
ar. pᷣ. Sed talis virtus non eit ſubſtantia aut accidens qꝛ
maxime eẽt qualitas · Sed nõ eſt qnalilas vt pʒ diſcur⸗
rendo ꝑ oẽs ſpẽs qualitatis:igit ⁊c̃. ¶ Ad hoc reſpon⸗
det Doc. B. in 4 · niaꝝ vbi ſupꝛa queſtiũcula ſcða: ad p
muin dicens ꝙ ens incõpletuʒ quod eſt in aĩa diuiditur cõtra ens diſtmctum per decem genera: vpatet in gnto
Reſpondeo
methapbyſice · Et ideo talia entia in completa per ſe lo⸗
quendo non ſunt in aliquo genere niſ per reductionem.
ſicut motus quantum ad ſu ſubſtãtiã reducitur ad illud
genꝰin quo ſunt termini motus ſicut imperfectuʒ ad pfe cuʒ:;uls ponat in pᷣdicamẽto paſionis vᷣm ꝙ ĩpoꝛtat oꝛ dineʒ mouentis ad motũ vt dicit cõm.in. 3.phyfi. Unde
etiam hec virtꝰ que eſt in ſacramentis reducit᷑ ad idẽ ge
nus in quo eſt virtus cõpleta pꝛincipalis agentis que eſt qualitas vel in quo eſſet ſi in ge enet: quiã virtus increa ta non eit in aliquo genere. Pec ile CSed contra: naʒ ens ⁊ bonum connertuntur. Si ergo virtus ſacramen⸗ talis ſit ens de gencre qualitatis erit bonum quoddam.
PBed hoc eſt faiſuʒ. Lum non ſit bonum minimum.allas
non valeret ad gratiam inducendam que eſt maximũ bo num · Mec eſt bonum mediocre:cuiuſmodi ſunt poten⸗ tie aĩe quibns homo bene vel male vtitur. Mec eſt ma⸗ ximuʒ bonuʒ:cum non ſit gratia neqʒ virtus mentis. Jgi tur ⁊c. CAcd hoc reſpondet ibideʒ Doc. G. dicens ꝙ hẽ vtus pꝛedicta nõ põt poni in aliquo gne entis mñi ꝝ redu ctonẽ ita nec ↄſtitui in aliquo gradu boni mi ꝑ rectuctio nẽ: R educitur ãt ad bona maxima in quibus eſt graq̃q dammodo eſt complememumm virtutis quaſi inis eiuſ. eeie Wbi in Doc. B. vbi ſupꝛa. 1 1 ic ꝓcedit᷑. MF̃ꝙ B ſecundum har.n ſine decẽ reꝝx punꝰſiue decem partes entis ꝓ ſe extra aiam non ſint realiter diſtineta: ſed ſo⸗ luʒ vᷣm roneʒ vel vᷣm modũ eſſendi aut pᷣdicãdi. ã vnũ
⁊ idẽ ponit in dinerſis pᷣdicamentis. Loꝛpꝰ.n.ponit᷑ in p̃
dicamẽto ſbe ⁊ in pᷣdicamẽto qᷓ;titatis. Dð nõ eẽt pote ñi pᷣdicamẽta adiuicẽ realr diſtinguerent᷑: igit ⁊c̃ · CP ꝛ⸗ Hꝛatio ponit᷑ ſub q;titate: pomt᷑ ẽt ſub q̃litate:cnʒ ſit vox q̃dũ ꝓlata. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. ¶ Pzo. Calefactio põitur
in p̃dicamento qjlitatis ſit motꝰreducit᷑ ad idẽ pᷣdicamen tuʒ:cuʒ ſuo termio ad quẽ ponit᷑ ẽt in pꝛedicamẽto actio
nis:cuʒ ſit actio. Et in pdicamento paſſiõis cuʒ ſit paſſio. Vit idẽ qð pꝛius. NH4. Woc. B. in pfñiti leõne dicit ꝑ hoc ea in qᷓ diuidit᷑ ens pᷣdicũt᷑pᷣdicamẽta eẽ qꝛ diſti guũtr ᷣm dinerſuʒ modũ pᷣdicandi. Pcc ille. Ergo vr̃ ꝙ ſua intentio ſit ꝙ non diſtinguant realiter ipſe partes entis: ſed ſoluʒ ᷣm rõnem:cuʒ modꝰpdicandi ſequatur modũ ſignificandi: ⁊ modꝰſignificanci moqũ itelligẽdi. C P Ipſuʒ vbi nõ diſtinguit a loco ꝗ eſt quantitas Ergo ⁊̃.antecedens ꝓbatur. Oꝛ vbi vel eſt ipfe locus: vel locatum vel habitudo vmꝰad aliud. Sed tertiũ ſequi
tur ꝙ ipſuʒ vbi non differt a rone:cum illa habiudo ſit relatio quedã. Si ſecundũ ſequitur ꝙ non differt a ſpa.ſi
pꝛmũ habetur ꝓpoſitum. ¶ P · Ipſuʒ qñ vel eſt tẽ pus vel res tempoꝛalis vel adiacentiaipis. Sipꝛimum ſeqtur ꝙ nõ differt a qjntitate: cum tpᷣs ſit ſpẽs qjntitatis.
Si ⁊nꝛſeqtur ꝙ nõ differt a ſba. Si ʒmnꝛ vel illa adiacẽtia
eſt qd abſolutum: vel reſpectiuum. nodcunqʒ dicat: ſe quit᷑ ꝙ nõ differt ab alijs p̃dicamẽtiſ reair. CP.y. In ferioꝛã diſtingunt᷑ ꝑ illud qð cõtrahit ſuꝑiꝰ ad ipſa. Siẽ ho ꝑ rõnale qð cõtrahit aĩal ad hoieʒ differt ab oĩa alio a
ſe ipſo. Sʒ ens qð eit cõe ad decẽ gña contrahit᷑ ꝑ diuer
ſos modos. Ergo differunt per modos pꝛedicandi⁊ eẽn di:⁊ non realiter. Nꝙ · ð. phyloſophus in texin dicn ſecundum ſe vero eẽ dicuntur:quecunqʒ ſigniſicant ñign⸗
ras pꝛedicationis. Qnotiens enim dicitur: totiens eſſe ſignißicat. Ergo vidctur velle:ꝙ pᷣdicamenta diſtinguun
tur ꝑ diuerſos modos pꝛedicãdi ⁊ ſigniicãdi ſup quos fundantur diuerſi modi eẽndi. Ced in ↄtrariuʒ argui tur. Mã ßᷣm cõem phoꝝ regulã ⁊ logycoꝝ:eẽntie pꝛedi⸗ camentoꝝ ſunt immixte foꝛmaliter. Ergo diſtingũt ecn tialiter:⁊ non ſolum yᷣm rõnẽ: vel vᷣm modũ pꝛedicãdi. dicendum ꝙ relictis extraneo rum dinerſis opinionib?: qui dam thomiſtarum volunt afferre foꝛe de mente voc⸗ toꝛis ſancti ꝙ pꝛedicamenta nõ diſtinguũtur realiter:ſed ſolum ſᷣm rationem. Et mouentur pꝛimo ꝓpter ea que
9* ℳ%—

Muinti
voc. S.in ·xi · huius adducit dicens · Bed ſeiendumꝙ pꝛedicamenta diuerſiicant᷑ v diuerſos modos pᷣdicãdi: vñj idẽ ßᷣʒ ꝙ diuerſimode de diuerſis pdicat᷑: ad diuerſa pᷣdicamenta prinet. Aocus em Fmꝙ pꝛedirat᷑ de locãte ptiner ad genus quãtitatis: 7ʒ aut ꝙ pꝛedicat᷑ denoiatiue de locato. ↄſtituit pꝛedicamentũ vbi. Bili motꝰßm ꝙœÿp̃ dicat᷑ de ſubo in quo eſt:eſt in Pdicamento paſſiõis · vʒ ãt pᷣdicat de eo a quo eſt:cõſtituit pꝛedicamenti actlõis bec üle. C Scðo monent᷑ pp boc ꝙ diclt Doc. B.in. 3. phr. lec.4 ꝙ actio ⁊ paſſio ſunt vnus morꝰfm rẽi nõ ſiẽ tunica ⁊ indumeutũt ſed dr̃nt ym rõnẽ· Picit emʒ ibideʒ Doc. S. ꝙ nihil ꝓhiber vnũ actuʒ eẽ duoꝝ: ita tñ ꝙ non it vnꝰ ⁊ iqemm rõnẽ ed ſᷣm rem:ſicut eadeʒ eſt diſtan tia duoꝛũ ad vnuz ⁊ vnius ad duoꝛ⁊ eiꝰ qð eſt in poꝰ ad agens ⁊ ecõuerſo. Bic enij idẽ actꝰpᷣm rẽ eſt duoxꝝ 7ᷣ di uerſam rõnẽ. Agentis quid? mꝙ eſt ab eo ⁊patientis t ÿᷣm ꝙ eſt in ipio. hec ile · Rem ibidem ſoluendo argn quo arguitur. i actio ⁊ paſſio ſint vnus motꝰßᷣm rẽ:ſe quitur ꝙ non debent eſſe dno pᷣdicainẽia diſtincta: dicit Acd hoꝝ igit euidentiã ſciendũ ꝙ ens diuidit᷑ in decẽpꝛe qicamẽta nõ qdẽ vniuoce ſicut genꝰ in ſpẽs · ſed ᷣm diuen ſuʒ moduʒ eſſendi · Modi ãt eſſendi ſunt ꝓpoꝛtionabilel mddis pᷣdicandi. Mec ille. inde idẽ innuens in pñtileõ/ ne cõcludit ꝙ ideo ea in que ens pino diuiditur dicuntur pꝛedieamenta eſſe: qꝛ diſtinguntur ᷣm diuerſuʒ modum pᷣdicandi. Midet ergo velle dus ſoluit p̃dictuʒ arg: ꝙ ñ diſtinguantur vm rẽ. Monent ẽt ex eo ꝙ relatio no diſti guitur a ſuo ſundamento realr · Alias in diu inis nõ eẽt re jatio. igitur ⁊c̃. Mꝛopter has aũt rõnes ⁊ illas que po
nnntur ante in cõtrariũ Antonellꝰ Archyeß̃us in hoc qn
to cõcludit ꝙ ad diſtinctionem pꝛedicamentoꝝ ſufficit di ſtinctio rõnis. Mã in tertia cõcluſione ſepti me queſtiõis ſic ait · Ad diſtinctiõeʒ pᷣdicamentoꝝ ſufficit inter ea diſti ctio rõnis. dꝛobat᷑ de actiõe ⁊ paſſiõe que ſunt duo pꝛe dicamenta. Et tñ ÿm verã Hoctrinaʒ nõ diſtinguũt rea lter ſed ᷣm roneẽʒ Tnde ſufficit ꝙ habeant diſtinctã foꝛ malitateʒ. eruens eniʒ ⁊& gictꝰadducũt ad hoc arg de rione ⁊ fundamento que ptinent ad diſtincta pꝛedica menta. Et ᷣm eos nõ diſtinguuntur realtr. Sed hoc ꝰm Doc. S.ſi bñ inueſtiget nõ eſt vexhec ille ¶ Er quo pʒ ꝙ ilie dicit doctrinaʒ Doc. S. eſſe falſaʒ ſine aliqua re nerentia. Dicit enim in fine ꝙʒ nõ eſt veꝝ ÿᷣm doctrinam Doc. S.⁊ pꝛiꝰdixit ꝙ ſecundum veram doctrinam eſt neꝝ g actio ⁊ paſſio non diſtinguũtur realiter. Dicit ẽt ꝙ pᷣm heruenʒ relatio ⁊ fundamentũ nõ diſtiguũt realt Bed hor eſt falſiſimũ· vt pʒ per herueũ in juis quoli⸗ betis quolibeto pᷣmo.q.ð. ar·⁊.vbi ꝓbat ꝙ oĩa pꝛedica⸗ menta diſtinguũtur reair. Guniliter relatio ⁊ ſuũ funda mentũ: vt infra patebitq.6 · ar.1ð CUnde ꝓ hnius du bij deciſione cõſiderãdũ eſt ꝙ pꝛedicamenta pft ſidera ri duplr. noologyce fᷣm ꝙ ſubſtant ſecundis intentioni⸗ bus kt ſic de eis nõ eſt ptis ſpeculatio ſed pertinet ad lo gycam cõſiderationem Ilio poſſunt cõſiderari metha⸗ phyſice.vʒ. ꝓ naturis pdicamentoꝝ extra aĩam exiſtenti⸗ bꝰvt cõſiderant᷑ in pꝛopoſito Ft iſtoꝰpꝛedicamenta diſti gui reair põt intelligi dupli Tinoꝰex parte nr̃i modi itel ſigendi:qui ꝓcedit a notioꝛibꝰnobis ⁊ a poſterioꝛi ʒ na turã. Et ſie pꝛedicamẽta diſtingnũtur ꝑ diuerſos modos
p̃dicandi a poſterioꝛi tñ ⁊ quo ad nos. Alio;ᷣm naturaꝰ
rei ⁊ a pꝛioꝛi · Et ſic diſtinguũtur realr ſeipſis ⁊ ðʒ diuer ſos modos eſſendi:qui ſecluſa quacunqʒ opatiõe intelle⸗ ctus ſic ſe hit ꝙ vnꝰnõ eſt alter. Qð at diſtinguãtur rea liter: põt intelligi duplr. no ᷣm ꝙ res dr̃a ratus rata ratuʒ quaſi mãliter ſicut ſuppoſitum a ſuppoſito. Et ſicnõ intelligitur hic ꝙ diſtinguãt᷑ realr Aliom ꝙ res dr̃ a reoꝛ reris.vt.ſ. res ſignificat eſſentiã rei. Et ſic diſtinguũ
tur realit᷑.i.eſſentialiter: ita ꝙ eſſentia vnius nõ eſt eſſen⸗
tia alteriꝰ. Anod ſic pʒ. Maimn illa quoꝝ diffõ eſtvna que ſignificat totũ qð eſt in diffinitoꝛ ſunt ſimplr vnũ vt dicit pßus ⁊ Woc. S.ſuperiꝰca. devno. q.ðAr. pᷣo.x.2. Ergo illa quoꝝ diffõnes ↄplete dicentes qð qd erat eẽ ſunt di⸗ nerſe:illa ſimplr a realr dfnt:qꝛ multuʒ dr ꝑ oppoſitum
nd ynñ v ibiat vieit pßs: ſed dinerſm pẽr viueroh⸗
dicamẽtoꝝ diuerſe ſunt diffõnes vt p per phm.yhuiꝰ
Ergo ſpẽs diueroꝝ pꝛedicamentoꝝ ſunt realiter ⁊ eſſen
tialr diuerſe ⁊ ꝑ ↄñs glacũ nõ coordinent᷑ in eadem co oꝛdinatuõe· Diuerſoꝝ ẽt pᷣdicamentoꝝ ſunt diuerſe eſſen tie · Igit᷑ dint eẽntialr. ¶d 2o.Muecũq; dint gne dint
ſpẽ: vt upiꝰdixit phᷣs. Bed decẽ pᷣdicanẽta dint ge. go dint ſpẽ:fed quecũqʒ differunt ſpẽ dint eſſentialr ⁊ diffõ
ne cũ dint differentijs ſpeciſiciſ que faciũt maxie differre
ſeientialter: vt pʒ per poꝛphnin pᷣdicabilibꝰ. Igit ac̃. CMcc valet dicere ꝙ accidentia accipiũt dĩias eytra ge nus qꝛ kʒ ex parte nr̃i eo ꝙ ꝓpꝛie dẽie accidentiuʒ ſunt no bis ignote circũloquamur dãias eox per ſpᷣaʒ vel per ali quid hmõi:tñ ᷣm nãm rei dãia coſtituens ſpẽʒ eſſentiali ⁊ dmidens genus cõtrahens ipluʒ ad ſpẽm:eſt in genere accidentis intranea ⁊ extrinſeca ſpecieivt innuit Doc. S. in tractatu de natura generis dicens · Aliquõdo autẽ pro
pꝛia p̃ncipia accidentis que ſunt loco differentie ſue latent
Lt tunc loco eoꝝ ponimus eoꝛum effectꝰ:ſicut lucis effe⸗ ctus eit diſgregare cuʒ intenſa fueru que eſt pꝛincipium albedinis. Ideo ponimus aliqi diſgregatin in eiꝰ dit⸗ ſnitiõe. Mec ile. CD*· Si pᷣdicamenta different ſolũ m modũ pꝛedicandi ⁊ ᷣm ronem ꝛnon autem ᷣm rem ſequitur ꝙ differentia generis faciat vnum predicamen⸗ tum diſtiuctum a ſpeciẽ cum habeat aliuʒ modum predi candi diſtinctum a modo pꝛeditandi peciei. ¶ Mec vs ⸗ let dicere ꝙ non habet moduʒ generalem pꝛedicandi: qꝛ ſi non haberet modum generalem pꝛedicandi diſtinctum ab alijs:non faceret vnuʒ pꝛedicabile diſtinctuʒ ab alijs. Tp 4. Si illi modi pꝛedicandi cauſent diſtinctionem pꝛedicamentoꝛum:vel ipñ ſunt diſtincti realiter:vel ſe⸗ cundum rationem. Si pꝛimum habetur intentum Fiſe cundum ſequitur ꝙ quaſi infinita erunt pꝛedicam enta:cũ
quaſi infinita ſint entia que diſtinguuntur ſecunduin rati
nem C Jequitur etiam ꝙ concretum ⁊ abitractuʒ cu habeant diuerſum modum̃ pꝛedicandi faciant diſtineta pꝛedicamenta. At ſic vnum pꝛedicamentum erit duo pꝛe dicamenta. Nt ſie in quolibet pꝛedicamento accidentiuim erunt duo pꝛedicamenta. ¶ Si dicatur ꝙ non quelibet diſtinetio rationis ſufficit ad diſtinctionem pꝛedicameno rnm. Cſignetur ergo illa diſtinctio que eſt ſufficiens ad pꝛedicamentoꝛum diſtinctionem ⁊ baptiʒetur. Et ſi
non poteſt baptiʒari: dicemus loco eius abrenuncio⸗
Cp. Mla que ſeipſis ſunt duerſa ſecluſa omniope⸗ ratione intellectus:realiter diſtinguuntur. Fed decemp ma genera cum ſint minima ſunt huinſinodi:vt patet P Doc. S. in de potentia.q.y.areʒ · ad ſecundum. Et in ſe⸗ cundo fententiarum di.i⁊.q.pꝛima ar. pꝛimo ad tertium
⁊ in alijs pleriſqʒ locis. Jgitur ⁊. ¶ Lonfirmatur: plus
enim differunt illa que in nullo vninocantur q; illa que in aliquo vniuocationem habent in quo eſſentialiter col⸗ neniunt · Sed celum ⁊ terra conueniunt vniuoce in ſub⸗ ſtantia. Decem autem pꝛedicamenia in nullo vniuocan tur. Ergo pins differuntq; celum ⁊ terra que contat reu liter differre CP6ꝰ. Nla per que res diuerſoꝛum ge nerum realiter diſtinguuntur illa inter ſe diſtinguuntur realiter · Sed decem genera rerum ſunt huinſmodi: vt
innuit Voc. B in tractatu de natura generis dicens·;
licet res vnins generis non differant ab inuicemn per ſu
genus ſed potins conueniant:res tamen diuerſo:umge nerum ſnis generibus diuerſificantur: ficut rationale li differat ab irrationali que tamẽ cõueniunt in animali: ho⸗ mo tamen differt a non animali per animal. Ft ideo 1n generibus accidentium inuenitur dinerſitas alia ab il que eſt per differentias generum inter res emſdem ge neris. Nec ille. Crgo predicamenta inter ſe diſtin! guuntur realiter Loquitur enim bi Woctor Banctus qe differentia eſſentiali:⁊ non rãtionis tantum: v patet conſideranti C Bed per hoc quod pic ⁊ in vndecimꝰ pnins vt in teriio phyſicoꝛum dicit Doc. S.¶· ꝙ predi
camenta diſtinguuntur ſm diuerſum modum predican
di non datur intellig ꝙ non diſtingnantur re

Queſtio Septima aliqua eoꝝ ↄleniant ðm ſubſtantiaʒ.i.inãłkꝛ. Wam vt di non cauſant diſtinctionem p̃dicamento. nm eſt nõ glibet modus pdicandi gjalis ſufficit ad di⸗ Zcd 1 1igit᷑ diceudũ ꝙ idem můlier ſinctioneʒ pᷣdicamentoꝝ. Ged illi modi debent fundari P mum dinerſum tamen eſſentialiter ſuper modis eſſendi diuerfis ⁊ gne diſtinctis. Mon etiã ponit ĩ diuerſis pᷣdicamẽtis. j coꝛpꝰ põt ↄſiderari du quilibet modus eſſendi ſufficit ad diſtinctioneʒ pᷣdicamẽ pliciter vt vult Doc. S. in de eſſe a eẽntia. IMno modo or· Alias eſſe corpoꝛenʒ et incoꝛpoꝛeum ſufficeret ⁊ fa ꝝt dicit trinaʒ dimenſionẽ. Et ſic eſt ſpẽs qjntitatis. Alioo reret diſtinctioneʒ pᷣdicamẽtoꝝ cum talia diſtinguant᷑ ge pꝛo eo qð ſubijcit᷑ illis tribus dimẽſionibus.Et hoc du ⸗ nere. Ved opʒ g tales modi ſint gialiſimi ⁊ real: abin/ pliciter. Anoo pꝛeſcindendo omnes ꝑfectiões iferio:es. vren diſtinctuita ꝙ vnus nõ eſt alter ſeclula quscunq; ¶ kt ſc eit altera pars cõpoſiti. xtſi pont᷑ in pᷣdicamẽto Opãtione intellectus. Wanifeſtum eſt enim ꝙ eſſe per ſe ſube reductiue Alioꝰ vt dicit pfecrioneʒ coꝛpoꝛeitatis in nõ eit eſſe in alio. eqʒ eſſe qjntum eſt eſſe quale. Meq; cludendo in po⸗ rõnabilitateʒ ⁊ ſenſibilitatem. Et ſic eſt eſſe quale eſt agere aut eſſe in loco. C Sed foꝛſan dicẽt foꝛma gnica directe poſita in pꝛedicamẽto ſube ſub ſuba: aduerſarius: ꝙ aliqua pᷣdicamẽta diſtinguũtur realiter: vt ſupꝛa adductũ eſt ᷣm Doc. B. in. 30. huiꝰ.q.io.ar.⁊. Aiqus vero non. Sed hoc nbil eit. mon.n.eſt alia ratio TAd ſcõm ſil eſt dicendũ ꝙ oꝛatio põt accipi multipli aſſignanda quare aliqua diſtinguant᷑ realiter et aliqua nõ citer.iinoo pꝛo iſto termino ſcðe intẽtiõis oꝛatio. Scðo niſi ignoꝛantia eẽntie pdicamẽtoꝝ. Aliqua.n.pdicamenta modopꝛo voce cõplexa de qua agit᷑ in pᷣo piermemas. un minime entitatis:et per ↄñs minime cognoſeibilita Et iſtis duobus modis in nullo ponit᷑ pᷣdicamẽto. Alioꝰ tis. Vnde eis indulgendum eſt aliqual ſi entitatem ⁊ di p̃me intentionaliter. Et hoc qdrupke. Tino pꝛo mẽſurs Kincrioneʒ ntoꝝ ignoꝛent: cuʒ ĩtellectus eoꝝ vſqʒ ad di vocis ꝓlate. Et ſit ponit᷑ in pᷣdicamento qjntitatis. Ilioꝰ ſtinctionem realem ratam ⁊ eſſentialeʒ nõ poſſit extendi. pꝛo voce ꝓlata. E ſic ponit᷑ in pᷣdicamẽto qlitatis in ter ¶Qð autem vlterius. z0.phyr dicunt de actione ⁊ pai tia ſpecie. Tertio modo pꝛo actione ꝓferẽtis fiue ᷣm ꝙ ſone.ſ.ꝙ ſunt idem m rem hoe non vult dicere Doc. pcedit a ꝓferente. Et ſic eſt in p̃dicamẽto actiõis. Quar⸗ S.· Licet.n. dicat ꝙ ſunt vnus motus ᷣm rein.i.mãl: to modo pꝛo receptione vocis Plate in aere. Et ſic eſt in non tamen ſequitur ꝙ ſint idem realiter inter ſe: vt ibidẽ pdicamẽto paſſiõis. CAd ʒm dðm ſilt ꝙ calefactio ẽ tri nuit dicens. Finaliter dicendum ꝙ ſi actio et paſſio ſunt plex.ſcalefactio actio calefactio paſſio:⁊ calefactio mo ⸗ vnus motus: nõ ſequitur ꝙ actio ⁊ paſio ſint idem:; ꝙœ tus. Mꝛia ponit᷑ in pdicamẽto actiõis. Scða ĩ pᷣdicamẽ⸗ motus cut ineſt vtrũqʒ iſtoꝝ eſt idem. hec ille. De quo to paſſiis. Pertia reductiue ĩ pᷣdicamẽto q̃litatis: qꝛ ter Poſtes ciarius diſputabit᷑.q.⁊2 ar.z. ¶ Idem dicit inß; minat᷑ ad caloꝛeʒ. ¶ Id n patuit ſoto ex dictis. C Ad Parie. q.25. 4ro.z. ad pᷣm. loquens de diſfinctione reali et In dðm g ipſuz vbi nõ eſt locus neqʒ locatũ nec eſt cir nõ rõnis. ð autẽ ẽt relatio diſtinguat real a ſuo funda cũſcriptio actiua neqʒ paſſina:ſ ʒ neutralis:qᷓ nõ impoꝛtat mento: patebit inferiꝰ in capo de ad aligd.q.i ar.1ð.o. rlonẽ de gſie ad aligd:lʒ cũ ſuo ſignificato includat quẽdã E Mirabile eſt. n.er nð intelligibile dicere eẽntias gie reſpectũ. õ.n.qlibet reſpectꝰ realis eſt de gnie ad ali⸗ diſtinctas ⁊ nõ diſtingui eẽntia ſine ſpecifice: quã noĩat qd: vt infra patebit.q.iũ.iʒ. ¶Ad 6n dðm ẽt ꝙ ipſum phus hic diſtinctioneʒ ſimpk. Wam vt vult Doc. S. in qñ nõ eit tp̃us nec res tpalis:ſᷓẽ adiacẽtia neutralis ipſiꝰ de po· q. ð. ar. pᷣo. vbi eſt multitudo realis:ibi eſt diſtin tpis. Quid aũt ſit talis adiacẽtia tpis aut qd ſit circũſcri⸗ ctio realis. Sed manifeſtum eſt ꝙ realiter ſunt. x. pᷣdica ptio loci nõ eſt pitis ſpeculatiõis. Gʒ ſufficit ꝓ nũc:ꝙ lʒ menta cuʒ fint entia realia. Wnmerus.n· denarius multi ipſũ vbi et locꝰ ſint idẽ mãlꝛ: dr̃nt tñ real ſiẽ effectꝰ cã. tudinẽ impoꝛtat. rgo pᷣdicamẽta diſtinguũtur realiter. Hð ẽt manifeſtũ en ex hoc ꝙ ipſuʒ vbi eſt ſubiectiue in ¶P 7. Vbi eit oꝛdo nãe realis: ibi eſt diſtictio realis: coꝛpe locatoꝛet locꝰ in coꝛpe locãte. Silt ipſnʒ qñ eſit effe vt pʒ p Woc. S.in de poꝰ.q.ic.arꝰ.ʒ.in coꝛpoꝛe vbi ſic ctus tpis. t ẽt ipſuʒ qñ eſi ſubiectine in re tꝑali: vt pʒ ꝑ uit. Oꝛdo abſqʒ diſtinctione nõ eſt. Aij vbinð eſt diſtin⸗ diffinitionẽ eiꝰ:tp̃us vo eſt i motu pᷣmi mobilis. Impoſ ctio vᷣm rem ſed ſolnʒ ᷣm modũ intelligendi ibi nõ põt bile ẽ. n· ꝙ vnũ accis real ſit ĩ diu erſis ſubiectiie.ñ eſſe oꝛdo niſi vᷣm modũ intelligendi. Viſtinctio autẽ ðm pʒ ꝙ nõ ſunt idẽ reatr. T Id alia duo pʒ ſolo ex dictis. rem in diuinis nõ eſt niſ ꝑſonaꝝ adinuicem ⁊ oppoſitaꝝ ¶Ibi in Doc. S. Sciendũ eſt. n. ꝙ nõ pt ⁊. relationuʒ · nde in diuinis nõ eſt oꝛdo realis:niſi qntuʒ NN tertium ſic pꝛocedit᷑. Videt᷑ ꝙ ad ꝑſonas inter quas eſt oꝛdo nãe. IMec ille. Bed man—E ens nõ pᷓhat᷑ ad. x.pᷣd feſtum eſt: ꝙ inter pᷣdicamẽta eſt oꝛdo realis: cauſe.ſad camẽta ꝑ dinerſos modos eſſendi:ſʒ ꝑ dris. effectuʒ. Ergo inter ea eſt diſtinctio realis. CPso. a as ſüt tĩ duo modi pꝛedicãdi.ſ.in qd et in que ſoluʒ diſtinguũtur ſᷣm rõnem: nihil Phibet vnũ de quale. Ergo ſunt tĩ duo modi eẽndi:cum modus pꝛedi altero pᷣdicari. Picit.n. Doc. S. in de poq. ar.pᷣo.in candi fundet᷑ ſnp modo eẽndi. Si ergo ens 5hat ad pꝛe coꝛpoꝛe ſic. Mec aũt diſtictio in diuinis nõ põt eſſe ratio dicamẽta per dinerſos modos eſſendi:ſequit᷑ ꝙ nõ erũt nis tiñ̃:qꝛ ea que ſunt ſolum rõne diſtincta: nihil ꝓhibet niſi duo pꝛedicamẽta. ð eſt 5 pöm- Cpzo. Modvs de ſe inuicem p̃dicari:ſicut dicimus pᷣnn eẽ jineʒ: qꝛ pun rei nõ variat reʒ foꝛmaltvt cõiter di. Si go ad iſta pꝛe⸗ aum vnnm Fmn rem eſt pn ⁊ finis:lʒ rne differat. hec dicamẽta Shat ens ꝑ diuerſos modos: ſegt ꝙ pꝛedica⸗ ile. Sed vnuʒ pdicamentũ nõ põt in abſtracto pꝛedicari mẽtanõ erũt reali diſtinct. Luiꝰ5ꝛiuʒ iam ꝓbatũ ẽ arꝰ. de alio · Alias duo õdictoꝛia eſſent ſimul vera:cuʒ vnum p̃cedẽti. igit ⁊c̃. P ʒ. Lõtrahẽs aliqð cõe pꝛecedit id Pdicamẽtii vl ⁊ negatiue ⁊ ĩmediate pᷣdicet de reliquo: d qð ʒhit: ſ᷑ rõnale ↄtrahens aial: pꝛecedit ꝑfectione It pʒ in p poſt?. Melinquit᷑ ergo ꝙ pᷣdicamẽta ſunt rea hoiem. Si ergo ens ʒperetur ad ſubſtantia⸗ per eſſe per liter foꝛmaliter a eõntialier diſtincta. C q. Quecüqʒ; ſe: equeretur ꝙeſſe per ſe pꝛecederet ſubſtantiam. ð dicunt dinerſos gradus entitatis realis:ſunt realr diſtin tamen eſt falſum:enʒ ſit paſſio ſubſtantie ſicnt eſſe in alio cta. Vñj angeli ſunt ſpẽ diſtincti ꝓp dinerſos gradus ꝑpfe eit paſſio accidentis. Sed dicebatꝙ eẽ per ſe ßᷣm ra⸗ cctionis · Sed pᷣdicamẽta ſunt hmõi: yt pʒ per Poc. S.ĩ tionem intelligendi pꝛecedit ſubſtantiam. CLontra. i de vitate. q.I. ar. po in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Sunt.n. diuerſi poc eẽt verum: ſequeretur ꝙ aliquis eſſet conceptus en⸗ gradus entitatis ym quos accipiunt᷑ diuerſi modi eẽndi. tis pꝛioꝛ conceptu ſubſtantie. Auins contrarius ſuperiꝰ Et iuxta hos modos accipiunt᷑ diuerſa rex ga.hec ille. ꝓbatũ eſt.q.⁊. J Igitur reſponſio falſa. N D4. Mez ergo ac̃. Ex quo pʒ quales ſunt modi eẽndi qnt cauſant eſt diniſiuumn ſupioꝛis et cõſtututinum inferioꝛis. Si er diſtinctionẽ p̃dicamẽtoꝝ:illi.ſ.g ſumunt a dinerſis gra go eſſe in alio dinideret ens contrahendo ipſuʒ ad acci⸗ dibus entitatis. At ſi dicat᷑ coꝛpoꝛeũ et incoꝛpoꝛeũ ſigni⸗ dens: ſequeretur ꝙ conſtitueret accidens ſicnt rõnale ieant diuerſos gradus entitatis. Ergo faciſit diuerfa pꝛe conſtituit hominein contrahendo animal ad homineʒ. dicamenta. ¶ Dicendum ꝙ coꝛpoꝛeus et incoꝛpoꝛeum Sed hoc non poteſt eẽ quia eẽ in alio non põt q̃cũqʒ po vniuocant᷑ in vno gradn entitatis qui eſt per ſe eſſe. t tentia ſeparari ab accidente:cum contradictioneʒ iin⸗ ideo nõ ſunt genera generaliſima:ſed jubaltema. Vnde plicet · Lontradictionem eniʒ implicat rarionali fepari
„ * F.
Ace.6.

Muinti
ab homine iðo remantte · Bed ↄſtat ꝙn lacfĩo altaris eẽ in alio ſeparat ab accite. igit᷑ ⁊c̃. C D Sl ens Shat adx.pᷣdicamẽta ꝑ diuerſos modos:aut imediate Shitur per illos modos aut mediate. Mon pᷣ:q? pꝛi Zhit ad ſnitũ ⁊ infinitũ:q; ad.x. pᷣdicamẽta. Si xmꝛſequit ꝙ illa ꝓpoſitio qua vnuz pᷣdicamẽtuʒ negat de alioꝛnð erit im inediatg: ſʒ ꝙ poterit demõſtrari· Luius ↄtrarius haber⸗ xectio: y⁊ pᷣ poſtꝰ·igit ⁊c. C Sed ↄn eit Doc. G· in lectione di tens. Sciendũ eit ·n. ꝙ ens nõ põt poc mõ ʒhi ad aligd determinatũ ſiẽ gen Zit ad ſpẽs n drias vm dinerſum madů pᷣdicadi qui ↄſequit Luere modũ ſe dðmꝙ ens per diuerſos I0 ſpondeo dos Zhr imediate ſuꝑ quibus fundant᷑ dinerſi modi pꝛ edicandi qbꝰ medianti⸗ bus ↄtrahit᷑ ad decẽ pᷣdicamẽta⁊ nõ ꝑ aliqjs drias. 1Ma dr̃ia cuʒ nõ ꝑricipet genus eſt extra eſſentiam grs⸗ Sed nihil põt eſſe extra eſſentiaʒ entis:qð per additionem ad ens aliquam ſpẽm entis ↄſtituat. Mam qð eſt extra ens: nihil eit· Jed qð nihil eit:nõ põt eſſe dria ꝓpter qð pbs in. z0. huiꝰ ꝓbauit ꝙ ens genus eſſe non põt. Ergo ens nõ trahit᷑ per aliquas drlas. Sed opʒ ꝙ contrahat᷑ per diuerſos modos pᷣdicandi qui cõſequũtur diuerſos mo⸗ dos eiſendi. C Idem ꝓbat Woc · S· quaſi eodem modo in.30.phyret in tractatu de natura generis.et in · ʒ⸗ hui et in hoc qnto in pñti lectione. Tlerẽti Antoniꝰ Andree in pñti paiſu nititur repꝛobare op inionẽ poc. S.qͥntum ad hoc ꝙ dicit ens ↄtrahi ad decem p̃dicamẽta ꝑ diuer⸗ ſum modũ pᷣdicandi et per eoſdeʒ diſtingui adducens di nerſas rõnes. Quarũ pꝛima ratio eſt ante in cõtrariũ ad⸗ ducta. C Scða rõ· um eſſe qð ſigniſieat pꝛedicarionem alicuiꝰ de aliquo ſignificet totiens quotiẽs ſunt pᷣdicamẽ⸗ ta: ſequit᷑ ꝙ in omñi ꝓpðne eſt nugatio: qi cõpoſitio ſe te net ey parte pᷣdicati. ¶ Tertia rõ. E ſe ſignificat quanda cõpoſitionẽ quã ſine extremis nõ eſt intelligere:vt habet᷑ po pihermenias. Bed iſta cõpoſitio cauſat ab intellectu · Ergo et illud eſſe· Et per ↄñs eẽ ſignificat aligd 2 inten⸗ tionis. Sed ens ſcde intentionis non diuerſifieat᷑ per res pꝛme intentionis nec ecõuerſo. Ergo pᷣdicamẽta que ſũt pꝛime intentiones nõ diſtinguũtur per intentionẽs taliuʒ modoꝝ pꝛepicandi:que ſunt res ſche intentionis. CSʒ diceret ſoꝛſitan Thomiſta ꝙ duplex eſt modus pꝛedicã di. Qnidaʒ intentionalis. Alius per ſe tenet ex parte rei. NMon.n. quilibet modus intẽtionalis pᷣdicandi diſtinguit pᷣdicamẽta. Bed illi ſoluʒ qui ſunt modi ipſarũ reru:qꝛ alium modũ pᷣdicandi habet ipſa qjntitas et alium qᷓlitas ex natura rei: qꝛ qᷓlitas foꝛmaliter pꝛedicat per modum
infoꝛmationis:ᷓ̃ntitas vero per modũ mẽſure.
ponat diſtinctionẽ pꝛedicamentoꝝ:in quolihet gůe erunt dno genera: qꝛ alius eſt modus pꝛedicandi abſtracti et glius cõcreti. Alias abſtractuʒ yerificare᷑ de ↄcreto dicẽ do album eſt albedo. Að eſt falſum.igit᷑ ⁊̃. CMuinta
natio. Si diuerſi modi pꝛedicandi diſtinguerent gña cõ⸗
trahendo ens ad ipſa:aut ilia diſtinctio jufficit aut regrit᷑ diuerſitas eoꝝ que pꝛedicant Mon mq ſie pꝛedicamẽ ta nõ eſſent diuerſa entia per ſe. Si ⁊nꝛſequit᷑ ꝙ diuerſi⸗
tas pꝛedicamentoꝝ per diuerſos modos pꝛedicandi non
erit p.igit᷑ ⁊c̃. Cꝛopter has rationes igit dicunt pꝛe
dicamẽta nõ diſtingui per diuerſos modos pꝛedicandi: ſed per diuerſos modos eiſendi diſtinctos ex natura rei quoꝝ quilibet hʒ rõneʒ ↄtractihi reſpectu entis:et conſti tutiui reſpectu aſterius. ¶Sed iſti cum eoꝛũ reuerentia aut id qð repꝛobare ſtudent penitus ignoꝛant: aut certe Ppꝛiaʒ eoꝝ opinioneʒ falſificant. Wam id qð ipfi cõclu⸗ dunt. vʒ· ꝙ pꝛedicamẽta diſtinguũtur per diuerfos mo/ dos eſſendi qui cᷓtrabunt ens idem ſuſtinet Woc. F · vt pʒ in.ʒo.ꝓhvrbi ſic dicit. Ad hoꝝ auteʒ euidentiaʒ ſciẽ⸗
ſpecies:ſedÿm diuerſum modum eſſendi. Modi auteʒ eſſendi ſunt ꝓpoꝛtionabiles modis pꝛedicãdi. Mec ille. Idem dicit ſub alijs verbis in pꝛeſenti lectione dicens. Vnde opʒ ꝙ ens ↄtrahat᷑ ad diuerſa genera ʒ diuerſu⸗
n is: CLötra et eſt q̃rta rõ. Si dinerſus modus pꝛedicandi ex ꝑte rei
dum ꝙ ens diuidit᷑ in decemipꝛedicamẽta nõ ſicut jgia ĩ
Metha.
modum p̃dicandi: qui ↄſequit᷑ diuerſuʒ moaus eſſendi. Mec ille. Jdẽ oſtendit in iractãti de nã gſiis. Idem in⸗ nuit in de vitate.. pᷣ· ar. pᷣ · in coꝛpoꝛe dicens. Sunt.n. diuerſi gradus entitatis ᷣm quòos accipiunt᷑ diuerſi mo⸗ di eẽndi:⁊ juxta hos modos accipiunt᷑ diuerſa reꝝ gña jdec ille. Nt iʒ in. uꝰhuiꝰ et in pñti lectiõe ſupficial vi⸗ deat᷑ velle ꝙ pꝛedicamẽtã diſtinguũtur ꝑ diuerſos mo/
dos pꝛedicandi:tamẽ ſua intentio nõ eſt ꝙ ſolũ diſtinguã
tur ym diuerſos modos pᷣdicãdi: ed p̃obm diuerſos mo dos eſſendi ſumptos a dinerſis gradib⸗ entis in cõi: ſup quibꝰ fundant᷑ diuerſi modi pᷣdicandi:vt ſupꝛa dictũ eſt· Et ſic ens ↄtrahit᷑ ab ipſa per illos modos intrinſecos q expꝛimunt per diuerſos modos pᷣdicandi· Iiñ pʒ ꝙ iſti opinionẽ Doc. ſcti ſupñciala tiñ vidẽtes eam penirꝰ igno rauerũt:quã tñ repꝛobare ſtuduerũt vel ꝓpꝛiaʒ eox opi nionẽ falſificant. ¶ Mõnes auteʒ ex nihil alind concin⸗ dunt: q; ꝙ p̃dicainẽta nõ ſolũ diſtinguũtur per diuerſos modns pᷣdicandi:fed pel dierſos modos eſſendi. Dð cedimꝰ ᷣm Doc. S Si tamen aliquis vellet ↄtra eos gra exercitij ſuſtinere ꝙ pdicamẽta ſoluʒ diſtinguunt ꝑ diuerſos modos pᷣdicandi:facile eẽt ſoluere eoꝝ rõnes. Cd pꝛimã.n. poſſet dici ꝑ ſi accipiat᷑ quale vt eſt con⸗ cretuʒ qᷓlitatis:ſic ſunt plurẽs modieſſendi q; quid ⁊ qjle .q̃ntuʒ agere ⁊ · Fi vero accipiat᷑ quale pꝛo omni pꝛe dicamentò accidẽtali:ſic ſubdiuiditur in nouem modos eẽndi:ſicut accidens in nouein generã accidentiuʒ. Cxt ſi queratur· Wnare quale nõ ↄſtituit vnu pᷣdicamentuʒ ĩ geꝛſicut quid. ¶ Dicenduʒ ꝙ rõ illius eſt qꝛ quale nõ vniuoce ↄuenit oibꝰ ſub eo cõtentis. Ideo nõ facit vnnʒ pᷣdicamentũ acctis. Vuid yo vninoce cõuenit omnibꝰ tubſtantijs · igit ⁊c. C Ad ſcham diceret᷑ negãdo ↄm̃am. Et lʒ cõpoſitio ſe teneat ex te pꝛedicati foꝛmalis: nontĩ magis ex ꝑte pꝛedicati mãlis; ſubi cum compoſitioſů componibiliuʒ amboꝝ vnio. ¶Ad tertiã admittit᷑ ſolu⸗ tio ibides poſita. CAd quartã diceret᷑ ſicut ſupꝛa dictũ eſt:ꝙ nõ quelibet diuerſitas modoꝝ pꝛedicãdi: facit di⸗ ſtictionẽ pᷣdicamẽtoꝝ. Añ argm ꝓcedit ex falſo ſuppoſio Cd vitimã dicẽtur ꝙ illa diſtictio ſuſſiẽ ad diſtictionẽ pdicamẽtoꝝ · Cxtad ipꝛobationẽ dðʒ negãdo ſeqͥlaʒ q ili diuerſi modi pᷣdicãdi nõ tollũt imediatã pᷣdicationeʒ ſi ↄſiderent᷑ rõne ſui fũdamti:ſiẽ nec dr̃ia tollit imedia tam pᷣdicationẽ gñis de ſpẽ· ſta. n. eſt imediata ꝓpõ. h eſt aial rõnale: hõ icludat eẽꝑ ſe. C Poſſet ti aligsdi cere: ꝙ in pñti articulo eſt qõ de ʒᷣctionẽ entis ad piedi⸗ camẽta: et fit diſputatio de diſtictiõe. Tudet ergoꝙ loch tio nõ ſit ad ꝓpoſituʒ C Sed dicendũ ꝙ eadeʒ ſunt pᷣn diſtinguẽdi et cõſtituendi et cõtrahẽdi.ſabitis ergo p̃n⸗ cipijs diſtinguendi pꝛedicamentoꝝ: habentur pᷣncipiac ſtituendi et contrahendi ens ad ipſa. Acd pꝛimum igit pʒ ſolo er dictis. CAd — ſcm dðm ꝙ dupler eſt mo dus. Vnidã eſt accitalis. Et talis nõ diuerſificat ſpecieʒ· Aliꝰ modns ẽ eẽntialis ⁊ ĩtrinſ ecus.Et talis bñ variat? diſtiguit reʒ. CxEt ſi dicat᷑ dꝛedicamẽta ſũt pᷣ diuerſa vt diẽ phs.Io· huiꝰ. Ergo ſeipſis ſũt diuerſa et nõ ꝑ mno⸗ Lec dos. C Dicẽdũ ꝙ pᷣdicamẽta diſtignũt᷑ ꝑ modos nõ res liter diſtictos ab ipſis: ſʒ ᷣm rõnẽ tmñ. C Ad dðm ꝙ eſſe ꝑ ſe nõ pᷣcedit ipſaʒ ſubaz niſi ᷣm miodũ nr̃m itelligt di. Mec pp hoc opʒ ponẽ ↄceptũ pᷣciſnʒ a ↄceptu ſube· ſubſtantia cõcretiue ſumat᷑: lʒ ipſa ſuba diuerſis modis poſſit ↄcipi. Aniꝰ.n.rei pñt eẽ diuerſi modi ↄcipiẽdi& pte cõcipiẽtis: vt ſupꝛ dictũ eit cuʒ de vninocatioie en⸗ tis ageret᷑ in. 4. huiꝰ. qe⁊ · Ar⸗ F.et. ñ. Ct per hoe pʒlo intiꝰ ad 4n. CAd Fn dðm ꝙ eẽ ĩ alio ĩ actu ſine actuã⸗ liter biñ põt ſepari ab acciite:nõ ti poſſe eẽ ĩ alio ſen e⸗ 0 alio aptitudinal? põt ab acciite ſepari:qꝛ diffinition põt ſeparia diffinito. Et hoc? eẽ ĩ alio eſt ꝓpꝛiꝰ mo cidẽtis: vt iferiꝰdicet᷑ · q· ·ar..ʒ. ſ· et i.7e· puins arꝰ.s CId sn rñdet ntonellus Archyepᷣus in Pl paſſu:ꝙ diuiſio entis i x.pᷣdicamẽta:ñi ẽpᷣ diui o et ime diata. ʒ pꝛiꝰ diniditur in finituʒ et in infinitũ. Se nibil eit ad pꝛopoſitum · uia loqmur hic dẽ——
„—
—.—.—
n
104 5
mi

Aueſtio
per ſe:qð qdem imediate diuidit per diuerſos modos
.ꝑ eſſe p ſe ⁊ ꝑ eſſe in alio:lʒ ens in tota ſui cõitate acce⸗ pmm pꝛius diuidat᷑ in ens creatum ⁊ increatũ. lidic aũt ſt mentio de ente qð eit pꝛedicamẽtale:ſub quo nõ ↄtine tur dens: vt ſupꝛa dictum eſt in. ʒ0. huiꝰ.q.6 r ¶ Ibi in Doctoꝛe Sancto ⁊ pho vbi ſupꝛa. 3
— ſic ꝓcedit᷑. Nidet g. D quartum ꝙ non ſint tñ decẽ
Partes entis per ſe. Maz tot modis dicit᷑ vnũ Anpoſitoꝝ quot modis dicit et reliquũ: vt di
Lec.. it phus in hoc. ᷣ. capo de vno. Sed ſuba et accñs oppo nunt᷑· Ergo ſicut funt nonẽ pꝛedicamẽta accidentium:ita
erunt nouẽ pꝛedicamẽta ſube. Vel ſicut eſt vnuʒ pꝛedica
mentum ſube tm̃:ita erit t̃ vnnʒ pꝛedicamẽtuʒ accitis.
CP ꝛ0. Jubſtantia ⁊ qualitas ſunt pdicamenta. Et ſunt m̃ duo · Ergo pꝛedicamẽta ſunt tñ duo. Cꝙ ʒo. Omne pꝛedicamẽtuʒ eſt pꝛedicabile. Sed t̃ qnqʒ ſunt pꝛedica bilia. rgo ſunt tñ qnqʒ pꝛedicamenta. CP 40 Bunt tñ qᷓttnoꝛ pꝛedicata· Ergo ſunt tm̃ qjttuoꝛ pꝛedicamẽta. pʒ Zia: Quignon videt᷑ maioꝛ ratio de vno q; de alio.
CP V. Qð per ſupabundantiã dicit᷑: vni ſoli cõuenit.
Sed pꝛedicamẽtuʒ dicit᷑ ꝑ ſupabundantiã. Dicit enm graliſſimũ. rgo eſt tñ vnum pꝛedicamẽtuʒ. C; 6o. Mꝛedicamẽta dñr pᷣma reruʒ pᷣncipia. Sedtm̃ eſt vnuʒ
4. Pn pᷣnnvt ꝓbat pᷣꝰ huius. ergo ⁊c. C; 7o. Jicut qjli⸗ vcõ.8 tas eſt pꝛedicamẽtũ:ita ⁊ quale: vt pʒ ꝑ phm in pꝛedica/
mẽtis ca de qᷓli. ergo ⁊c̃. Cð so. In pꝛedicamẽto qnti tatis ſunt dno minima.ſ.q̃ntus ⁊ quotuʒ. Ergo ſunt duo pꝛedicamẽta qjntitatis: Muia in quolibet pꝛedicamẽto eſt vnũ minimũ nñ:qð eſt metrũ ⁊ mẽſura oiuz in illo gie Ztentdx. Ergo ſunt plura pꝛedicamẽta q;; decẽ. C. Reſpectꝰ qui eſt de rone ſex pᷣncipioꝝ eſt de giie rèlatio nis. Mrgo illa ſex pᷣdicamẽta nõ ſunt diſtincta a rione. Er go p̃dicamẽta ſunt tñ q̃ttuoꝛ. ¶ 10. iĩa pᷣdicamẽta ac eidẽtiuʒ hñt eãdẽ rõnẽ foꝛmalẽ vñꝰſp̃lis pᷣdicamẽti.ſ.re lationis· ã oĩa incudũt inherentiaʒ ad ſubin:q̃ eſt q̃dã relatio de gne ad aligd.ergo ⁊c̃. Tꝙ 1v. icut ex oꝛdi ne agẽiis ad patiẽs ſumnũtur dno pꝛedicamẽta:ita ex oꝛ⸗ dine reitpalis ad tp̃us poterũt ſumi diuerſa pꝛedicnẽ⸗ ta. Et ſic erũt plaq; decẽ. ¶ꝙx r. Creatio eſt ens limi⸗ tatũ reale. t ti nõ ponit᷑ in qliquo pꝛedicamẽto. Mðn. ponit᷑ in pꝛedicamẽto paſſionis:cũ ſit ſine motu. Wecre latiõis:cũ nõ hat fundamẽtũ ſuꝑ quo fundet᷑:ꝛqð regrit ad rõneʒ rtonis pꝛedieamẽtalis.igit ⁊ñ̃. CP. Oꝛdi⸗ natio p̃dicamẽtoꝝ ẽ vᷣm rõnẽ. Ergo entia rõnis piit poni in pᷣdicamẽto. Wõ q̃t ĩ aliqᷓ iſtoꝝ decẽ· Ergo opʒ ponẽ vn decimũ pᷣdicamẽtũ ĩ qͥ locabunt᷑ ꝛe intẽtiðes. Nõ̃ñ̃rma nr: Oꝛ p̃dicamẽtũ ẽ cooꝛdinatio pliuʒ pᷣdicabijiũ ßʒ ſub ⁊ ſupꝛa. Gʒ ꝛc itẽtiões ſunt hmõi.cuʒ ſe hẽant ſit genꝰ ⁊ ſpẽs:xt di Woectiꝰ.igit ⁊c. N ʒ eſt phus in tertu: diuidẽs ens i.x.gna reꝝ tm̃ dicẽs. Icðm ſe vo eſſe dñr q̃cũqʒ ſigniſicãt figuras Pdicatiòis. Muotiẽs. n. dr̃ꝛ totiẽs et ſigncat. Qm̃ ergo pᷣdicamẽtoꝝ alia qd ſignificũt alia q̃le alia qntũ alia ad aliqd alia facẽ alia pati alia vbi alia qi: hoꝝ vnicuiqʒ ſigniſicat eẽ idẽ. ihi l.n. refert:hõ cõ⸗ naleſcẽs eſt: ant homo ↄualeſcit aut homo vadẽs eſt aut ſecans. Gimiliter autem ⁊ in alijs.
P„ dðm ꝙ tm̃. x.ſũt pᷣme partes 7 eſpondeo entis.Dð ꝓbat Doc. G.ꝑ ſuf
ſiciẽtiã. Mã pᷣdicamẽta diſtĩguũtur ꝑ diuerſos modos p dicãdi: vt dictũ ẽ.aro.pᷣcedẽti.el gꝰ id qð pᷣdicat᷑ eſt id qð eſt ſubm: vt cñ dr Soꝛtes ẽ aial. inõ Soꝛtes ẽ id qð eſt aial. Et ſi ſumit᷑ pᷣdicamẽtũ ſube Vel pᷣdicatũ ſumit᷑ ab eo qð ineſt ſubo. Bt hoc duplk. Mel ineſt ſubo nõ ab⸗ ſolute ßʒ reſpectiue. Et ſic eſt pᷣdicamẽtũ ad aligd. Tel in
eſt ſubo abſolute. Et hoc dupk. Vel eſt ↄnis mãm. Et ſic
eſt q̃ntitas. Vel eſt ↄñs foꝛmã. Et ſic eſt qlitas. Vel pꝛe⸗ dicatũ ſinnit᷑ ab eo qð eſt extra ſubm. Vel id a q ſumit᷑
pcicatũ;ʒ aligdẽ ĩſubo ð qͥ vdicar. Sipn:hocẽ dup.
vbillð a qͥ ſum̃it tale p̃dicatũ hʒ rõnẽ mẽſure: vel nõ· Si nõtſie eſt habitꝰ. Si ſic: hoc eſt dupk.vl dit oꝛdinẽ ꝑtiũ in loco ⁊ toto · Et ſic eit ſiꝰ.vel nõꝛEt hoc dupkt vel eſt
mẽſura duratiõis ſie eſt tp̃s. Et ſic eſt q.vel eſt mẽſurs
inẽtie ſic locꝰ.At ſic eſt vbi. i vᷣo 2nſ. ꝙ tale p̃dicatũ ſumit ab eo qð ſᷣm aligd eſt in ſubo de quo pᷣdicat᷑: hoc eſt dupl. vel ſe hz ſicut pᷣnn. Wr ſic eſt actio. vel ſ termi nus · Et ſic eſt paſſio. olet ẽt aſſignari altter m vſoꝛeʒ Pdicta ſufficiẽtia. Maʒ oẽ ens limitatuʒ ᷓᷣm ſe vel eſt ens per ſe vel in alio. Sipn.ſic eſt ſuba. Si ⁊m. hocẽ dupk. vel eſt abſolutũ: vel reſpectinũ. Si abſojutũ: hoc eſt du⸗ pliciter. vel umit᷑ a mã. Et ſic eſt q̃ntitas. vel a foꝛma. Et ſic eſt qjlitas. Gi vo eſt reſpectiuũ:hoc eſt dupl. vel eſt ſimpk reſpectiuũ. xt ſic eſt ad aligd.vel eſt includẽs aliad de abſoluto:et aligd de reſpectiuo. Nt hoc eit du⸗ pliciter. vel dicit reſpectus ſube alicuiꝰ ad aligq extrinſe⸗
cum: vel reſpectũ alicuiꝰextrinſeci ad ſubam. Bi pᷣmn. hoc
eſt duplẽ. vel eſt ꝑ modũ pᷣncipij. Et ſic eit actio.vel ber modũ termini. Et ſic eſt paſſio. Si ⁊m. poc eſt dupl. vł illud dicit rõnẽ mẽſure:vel nõ. Si ꝛ⁊mn: hoc eſt dupt?.vel
dicit oꝛdinẽ ptiuʒ in loco ⁊ toto. Et ſic eſt ſitus.vel non.
Et ſic eſt habitꝰ. Si vo pᷣm:hoc eſt duptꝛ.vel hz rõnem mẽſure duratiõis. Erſic eſt qñ. vltinẽtie. Et ſic eſt vbi. CBed ↄtra pᷣdicta oꝛit inſtantia. Nam multe funt pꝛe⸗ dicationes in quibus nõ ponitur hoc verbum eſt. Ergo ule ᷣm pꝛedicationeʒ nõ pertinent ad pꝛedicationes en⸗
is: vtcum dicit. Soꝛtes ambulat. Boꝛtes ſedet. CAd
hoc riñdettextus ꝙ lʒ ibi nõ ponat᷑ ila copula verbalis eſt expꝛeſſe: ponit᷑ tñ ſubintellecte. mam qðlibet aliud verbuʒ: vt dicit hic oc. P.reſoluitur in hoc verbũ eſt et ſuus participiũ. Duãdo eniʒ dicitur Jottes ambulat: ſenſfus eſt Soꝛtes eſt ambulans. Soꝛtes ſedet.i. oꝛtes eſt edens. Cæt fi queratur.pꝛedicata accidẽtalia ſisnii⸗
cant accſdens et ſubam.vtrum pꝛincipalius ſignificẽt ſub ſtantiã q; accidẽs vel econtra. Duodcunqʒ dicatur videt
ſequi ꝙ cõ̃tinent᷑ ſub ente per accidens. Nam hoc totnʒ
homno albus eſt ens per accidens. ¶M Ad hoc reſpondet
Juiẽ. in ſua methaphyſica dicens ꝙ pꝛedicata que ſunt in genere accidentis: pncipaliter ſigniſicant ſubſtantiaʒ: ⁊
ver poſterius ſigniſicãt accidẽs. ¶ ed hoc nõ eſt vex:
vt dicit hic Poc. S. Wam ſi ſic:tunc pꝛedicata accitalia nõ ponerent᷑ a ꝓho ſub ente mſ eꝛſ ſub ente 5ᷣm accñs. Wam hoc totuʒ qð eſt homo albus: eſt ens m accidens xt dictum eſt. ¶ Item in pꝛedicamẽtis di ꝙ albuʒ ſolã qjlitateʒ ſignificat. Lonſignificat auteʒ ſubm ex ↄſequenti: injntum ſigniſicat albedinẽ per moduʒ inherentis. vnde opʒ ꝙ ex ↄſequẽti includat in ſua ſignificatione ſubiectũ. Maʒ accſitis eſſe eſt ineſſe. Albedo aũt et ſi ſigniticet acci
dens: nõ tñ ſigniticat accnis ꝑ modũ accitis.ſ.inherentis:
ſed per modũ ſube. vnde albedo nullo modo cõſigniſicat
ſubiectũ. vnde altqui decepti ſunt:credentes ꝙ concreta S———
poſſint poni in pꝛedicamẽto m ſuũ cõſignificatũ: Duia ſi ſie: ſequeret᷑ ꝙ albũ poneret in pꝛedicamẽto ſubſtãtie: et ſili oĩa alia accnñtia ↄcretiue deſignata: ð eſt 3 cẽs lo
gycos ⁊ 5 cõem phoꝝ doctrinaʒ veraʒ. C Lõſiderandũ
eſt aũt pᷣ ꝙ aliq ſic poſſet inſtare ʒ ſufficientiã pꝛecica mẽtoꝝ Doc. S.Mã bicẽ dicebat ꝙqlitas ſũit᷑ a foĩa. ¶¶Cõtra: Qꝛ qjrta pẽs qᷓlitatis q̃ ẽ foĩa et figura: ſumit᷑
a mã.ergo ⁊c. CP ꝛ0. figura eſt que termmo vel ter⸗ minis claudiur. Ergo illa ſpecies non diſtinguitur a qjn
titate: quia quantitas eſt illa que termino vel terminis clauditur. Et per conſequens qualitas et quantitas ſunt Nnum pꝛedicamentum. ¶ Sed dicendum ad pꝛimũꝙ qᷓlitas a toto genere ſumit᷑ a foꝛma:lʒ qjntuʒ ad aligd ſu⸗ matur a Inã.vʒ. qᷓnttiʒ ad qjrtã eins ſpeciẽ. O uantitàs vo
atoto gie ſumit᷑ a mã. Cñ ↄſiderandũ eſt ⁊0.ꝙ figu⸗
ra põt accipi dupł.vno modo materialiter: pꝛo eo.ſ. qð termino vel terminis clanditur. Et ſic eſt quãtitas. Alio modo pꝛo ipſaterminatiõe anguloꝝ. Et hoc dupliciter. vel ſᷣm ꝙ illa terminatio refertur ad extra: Et ſic dicitur figura. vel ad intra · t ſice vocatur foꝛma.vnde patet ſoin tio ad ſcðᷣam inſtantiam. ¶ Conſideranduʒ eſt tertio ᷣm Zbertum inpꝛimotractatu huins qnti ca⸗ vltio· ꝙ ens diffinitionem deſcriptionem vel interpꝛetationem ſeu quãcunqʒ aſſignationem haberenõ põt: Mnia per ꝗœꝑꝗd
1 D—%6 LN. ₰t⸗ —„1

Quint Metha.
notiſicaret: hoe eſiet ens: et eſſet milns notum et ſunpli ciales et per diuerla ſubijcibilia.· Nam omne pdicabile riter ⁊ quo ad nos qᷓ; ens ipſum. Et hoc ꝗdeʒ v ex hoc vel pᷣdicatur in quid vel in quale. Si in uid:hoc eſt du/ q ꝙ nobiß nihil notum eſt penitus: niſi ipſu eſſe ſupponã⸗ p iciter. el de pluribus differentibus ipecie. t ſic eit mus. Et quo ad nos ens notius eſt omm eo per qð pol⸗ genus. Mel de pluribus differẽtibus numero. Et ſic eſt n ſet inneſtigari. Simpl autem notius eſſe ꝓbatu ꝑ hoc ſp ecies. Si in quale: hoc eſt dupliciter. Mel in quale eẽn ſ
eſt impliciſimuʒ et pꝛimũ · Nec ile. Euod intelligi tiale. Et ſic eſt differẽtia. Vel in quale accidẽtale· Et hoc e vobet de ente vt diſtinguitur ↄ nihil:nõ aute de ente eſt du ph. Uel ↄuertibiliter. Etſic eſt ꝓpꝛiuʒ. Ael nõ cõ 1
tſic eſt accidẽs Mꝛedicamenta vo diſtin ⸗ di
imediate diuiditur in decem pᷣdicamẽta. CLõ uertibiliter. ł
creato Nerum eſt.ꝙ ipſa pꝛima reru genera vocantur guunt per diuerſos modos pꝛedicandi qui fundant ſup ci pᷣdicamemaà phylolopho in logydã. Et vocant pᷣncipi diuerſos modos eſſendi qui ſumunt a diuerſis gradibꝰ ni ʒ auctoꝛe ſex pᷣncipioꝝ· t pꝛime parte⸗ entis a netha entis. Qnde non eſt ſumile. Omnia eni pᷣdicamẽta ↄue z. phyſico: ꝓpter triplicem eoꝝ ↄſideratione Poſſunt.n. niunt in vna rõne pꝛedicabilis.ſ.generis. D ifferũt tamẽ in hſiderari pdicament nõ per reſpectuʒ ad aliduam càm pꝛedicamẽtaliter. CAd 4 negat 7na: Quia pꝛedicata an eytrinſecam:ſed ᷣm ꝙ dicunt oꝛdineʒ alquoꝝ Pn ſub ſumunur ᷣm ꝙ de ipſis poſſunt ꝓbleumnata terminari„ re ſupꝛa.Et ſic vocant pdicamẽta in logyca ppyꝛqi ibidem m artem dyaleticam: non autem pꝛadicamẽta neq; pꝛe l iderat phus de eis ðᷣm ꝙ huiuſmodi. Alio modo pſit dicabilia. Vnde ſpecies nõ eſt pꝛedicati: q ſpeciei nibil Lre ↄſiderari per reſpectum ad aliquam cãm extrinſecaʒ vel ſubijcitur de quo poſſit foꝛmaliter aliquid terminariper det ↄffectum Et ſic vocant pꝛincipia. Mncde auctoꝛ ſex pꝛiu⸗ artein dyaleticam: cũ ſingularia ſint coꝛruptibilia ¶Ad tere cipioꝝ ↄſiderans ea per reſpectuʒ ad aliquid extrinſecũ: quintũ dicendũ ꝙ generaliſſimũ põt expon dupliciter. ſed yocat ea pꝛincipia. Tertio modo poſſunt cõſiderari m Vno modo negatiue. Et eit ſ enſus. Ioc eſt generale:et m ꝙ ſunt entia pꝛimo cõtenta ſub ente. Et ſic ↄſiderantur a nihil eo eſt generalius vnuocun Et ſic omnia pꝛedica eſt methaphyſico. Unde ab eo vocant᷑ pꝛime partes entis. menta dicunt᷑ generaliſſima. Alio modo affirmatiue. Et e: X2)rt Cõſiderandum eſt Fo. ꝙ ſex ↄditiones requirunt ad eit ſenſus. Mlud eſt generaleEt eſt omnibus alijs gene lu X F Z. Poc ꝙ aliquid collocet᷑ in genere aliquo · Pꝛima eſt ꝙ ralius. Et hoc dupliciter. no modo ſunpliciter. Et ſic tn ſit ens. Linde nõ entia nõ ponnnt in genere. Bcda eſt ꝙ nullum pꝛedicamentuʒ dicitur generaliſſimuʒ. Mel inge qu ſit ens reale · Unde entia rationis nõ ponunt in ᷣdicamẽ nere. Et ſic quodlibet pꝛedicamentu dicitur generaliſ dic to. Tertia eſt ꝙ ſit ens reale limitatnʒ: habens eſſentiam mum. Quod autem dicit᷑ per ſuꝑabundantiã omnibus hee diſtinctaʒ ab eſſe. Ideo deus nõ ponitur in pᷣdicamento. modis ⁊ ſimple: vni ſoli ↄuenit · Mon autẽ qð dicit per me Vnarta eſt ꝙ ſit vñiuerſale vel particulare:que coincidit ſupabnndantiaʒ in genere. CAd ſextum dicendũ ꝙ du⸗ tum eum tertia. Dninta eſt ꝙ ſit vniuocuʒ. Jdeo equuocanõ pley eſt pꝛincipiũ.ſ·effectinus ⁊ foꝛmale. Licet igit᷑ oiuʒ a ponunt᷑ in p̃dicamẽto. Vertã eſt ꝙ ſit incõplexũ ᷣmrem rerum ſit vnnʒ pꝛimũ pᷣnn effectiuum qð eſt ſimplr pᷣn: vel ÿᷣm rem ⁊ voce ſimul. Ideo cõplexa nõ ponunt᷑ in tamen earus ſunt plura pᷣncipia foꝛm alia. Pꝛedicamẽt ſo p̃dicamẽto. CLonſiderandũ eſt 6*.ꝙ ad hoc ꝙ aliquid autem ſunt pꝛima reruʒ pᷣncipia foꝛmalia:⁊ nõ effectiua 05 N ſit bdicamentuʒ: q̃ttuoꝛ cõditiones regrunt · Mꝛimn eſt Etideo argumẽtus nõ ↄcludit. C Ad ſeptimũ dicendnʒ ron N a4) r n ꝙ ſit aiqua naturꝰ realis extrã animã exis aclu vel apti P quale nõ facit pꝛedicamentu diſtinctũ a qualitate fm ſic fudine: vt pʒ hic per phm. Scdà eſt ꝙ habeat modum rem:ſed ſoluʒ ᷣm modu ſignicandi ex eo ꝙ qualè co ei eſſendi et p̃dicandi diſtinctũ. Tertia eſt ꝙ᷑ habeat aliquã cernit ſunʒ ſubiecruʒ: qualitas vero ßᷣm modunm igniß⸗ ppꝛietatein ab ommbus ſub ſe ↄtentis ẽqualiter partici candi abſtrahit a ſubiecto lʒ realiter ſit in ſubiecto. ¶d m pabilem. Quarta eſt ꝙ inter ea que habent ſimilem mn0 octauũ dicendũ ꝙ in pꝛedicamẽto qjntitatis eſſe duo mi⸗ 6 dum pꝛedicandi: ipſu ſit generaliſimum. nima poteſt intelligi dupliciter. no modo ꝙ ſint ſin⸗ Acd pꝛimum igitur dicendum ꝙ oppoſits pliciter pꝛima. Etſic nõ eſt veruʒꝛſed eſt ibi vnum mñ i ſunt in duplici diſferẽtia. na; qntum. Alio wodoꝙ ibi ſint dno pꝛima in genere ſubal 3 quedas ſunt oppoſita foꝛmaliter ßᷣm ꝓpꝛias rationes aut terno. Et ſic ſunt ibi duo minims.ſ.qntũ et quotũ. CEt differentias. Et ſic tot modis dicit᷑ vnuʒ oppoſitoꝝ ſicnt ſi dicatur. Duotus nõ eſt qjntuʒ. Ergo nõ eſt dicendũ ꝙ et reliquũ. Alia vo ſunt oppoſit ſicut imperfectus oppo ijntuʒ ſi pᷣ⸗ miminus in genere ẽjntitatis. C Picenduʒ 4 nitur perfecto:aut ſicut illa que ſe babent ex additise. Kt ad hoc ꝙ quando aliqð ſuperiꝰdiuidit in duo inferioꝛa: ie lʒperfectuʒ et imperfectuʒ vᷣm eſſe nõ varient ſpeciem: qhoꝝ vni nõ eſt nomen impoſituʒ:tune nomen cõmune„ vt magis abuʒ ⁊ minus albun:tamen pfectuʒ ⁊ impfe diuiſuʒ attribuitur illi inferioꝛi cui nõ eſt nomen impoſi⸗ i ctum vᷣm eſſentiã bene variant ſpem. Ande dicit Poc. tum. Bicut pʒ b topicoꝝ per phm qui diuidit ꝓpꝛium 5 S. in po.q.xarꝰ.pᷣ ad. V. V iuiſoꝝ eyr oppoſito Fm in diffinitioneʒ ⁊ ꝓpꝛiuʒ. Ouãtuʒ autẽ diuidit inquanũ un ratione impfecti ad pfectuʒ: vnuʒ diſpont ad alterum: et quotuʒ: ita ꝙ illi inferioꝛi diuidenti nõ eit nomen im⸗ 6 non auteʒ oppoſit ßm eſſentiaʒ. Et in·1*26 q. 49.ar.⁊. àd poſituʒ: ſed ſignificat᷑ per qjntum · Et ſic in pꝛedicamemo zm. ſic ait. Mabitus ⁊ diſpoſitio pñt diſtingui ſicut diuer qjntitatis eſt vnuʒ minimũ ſimpl: pꝛimũ · Ijntnʒ. Et ſüt 1 ſe ſpecies vnius generis: vt dicant diſpoſitiões ille qua⸗ ibi duo minima in ipecie ſubalterna tñ. CAdo döm 3
litates pꝛime ſpeciei quibus comnpetit fin ꝓpꝛiã rõnem g ille reſpectus qui includit in rõne ſex pᷣneipioꝝ non ei
yt de facili amittantur:qꝛ hit cauſas trãſmntabiles ſicut de genere ad aliquid:qꝛ poſitis extremis nõ ponit—
egritudo et ſanitas: habitus vo dicant᷑ ille qualitates que tio. qð requiritur ad reiationes de genere ad aligd. M u
Fᷣm ſuam rõnein habent g non de facili tranſiuutent᷑: qꝛ nifeſtus eſt eniʒ ꝙ poſito agente et patiente:non ponitul
habent cauſas ĩmobiles: ſicut ſcientie ⁊ vntes. it m actio neq; relatio incluſa in actione. Non autẽ loqnoꝛ dẽ
hoc diſpoſitio non fit habitus. t hoc videt᷑ inagis ↄſo relatione agentis ad patiens: ſed de reſpectu impoꝛtil.
num intentioni Zrit. hec ille. Et ſic nõ opzq tot modis in nomine actionis qui nõ diſtinguit ah ipla actione nñ ſtc
dicatur vnnʒ oppoſtoꝝ ſiut ⁊ reliquuʒ· Sbaautem? Fmmodum ſiguicandi- Similiter poſtis unicaethe
accijs opponunt ſcho modo ſicut impfectuʒ pfecto. ñ mineꝛnõ ꝓpter hoc ponitur habitus. Etideo argumdi 4 — e ex fallo uppoſitovcedit. ¶el dðm 5 Doc. S. ſupponit falſuʒ. CEt ſi queratur quid eſt ille reſpectus · 6 i⁊ñ. g. ox ·4r. ⁊ ad pᷣn. ꝙ illa reglã tenettmn in ſuppoſitis C icenduʒ ꝙ eit ipſa eſſenti pꝛedicamẽtalis non d⸗ un in quibus eſt eadem ratio multiplicationis. ¶Ad ſchm ſtincta realiter a pꝛedicamẽto:ſed ſoluʒ ᷣm moduʒ eind e 3 negat 2ña· Wula ſenſus huins ꝓpoſitionis tiñ ſunt duo ſpecialẽ: vt dictuʒ eſt. De quo latins in materia ſe pꝛi⸗ gt. pᷣdicamenta eſt. Bunt duo pᷣdicamenta. Et nõ ſunt plura cipio determinatum eſt · CUerũtñ Antonellus arch⸗ 6 ab illis duobus ſi erponat gratia pluralitatis. Uei duo epiſcopus in pñti paſu adducit multas doctoꝝ opino ſunt ßdicamenta. Erns untalia abillis duobus ſi erpo, nesðcluss prete ito:cum nõ pꝑtineant ad hãc maler. zu natur gratia dlietatis. C Aa ʒun negat ↄña: Muia pꝛedi⸗ tidere eas poterunt illi quibus placet. ¶. d decimn 6
S y ezbili ditinguütur per diuerſ os pᷣdicandi— 2 y b, iliad inguütur per diuerſos modos pᷣdicandi ſe⸗ dicendũ g illa inherentiã accidenis ad ſubicumr„ wet

5 Queſtio Septima uch relatio de genere ad aliquid: vt infra paebit.yopuin edi onez i eh e e euid vt infra pa ebit. huius. lectum:pꝛecedit o erationeʒ intel 1 vni i qearez. ſed eſt reati eadeʒ cum ipſo accedente: ſicut ha uerſale eit de nnnereenc mit biudo materie ad foꝛmã cum p ecitia mẽ. C Ad. n. eſt ens rationis. Cð y. Wo maioꝛis entitatis eſt ſcẽtia u negatur conſequentia: qi eꝝ parte agentis ⁊ patientis po q; ſuum ſubiectuʒ:cum ſcia ſoꝛtiat᷑ ſpecificationem aſ o + t ſunt ſumi modi eẽndi a diuerſis gradivus entitatis ſuffici ſubiecto. Sed logyca eſt ens reale de pꝛima ſ entes ad diſtinctionem pᷣdicamẽtoꝝ. Mon aũt a tempoꝛe tatis:cuius ſubiectum eſt ens rõnis. Ergo —. re tempoꝛali·aut ab habitu ⁊ coꝛpoꝛibus. CAd. Izm. ens reale. Et ſic nulluʒ erit ens rõnis qð eſt ↄtra ſuppoſi⸗ n dicendum ꝙ creatio actiue ſumpt⸗ qntum ad rem ſignifi tum. CPH 6. Si Ppter operationẽ intellect? ponerent gt catam fundatur ſuper potentia actinacreandi: ⁊ ponitur aliqns entia rõnis: ſeceret ter ⁊ relati 7 üent in Pnto relationis: vt pꝛobat Woctoꝛ. G. in de po.q.ʒ. eẽnt entia rõnigeſ 43 eee 7. dimn ar.ʒ. vbi ſic At. Mam in ommbus que m reſpectum ad qꝛ illa hyjt e. z2 eun nuicem referuntur quoꝛum vnnm ab aitero debendet rönis vel eẽnt ſba vel accidens· Mõð inba:vt de ſe pʒ. Si wnum on econuerſo: in eo quod ab altero dependet relatio dicatur ꝙ ſint accidens: q̃eritur in quo pꝛedicamento ⁊ in npuiux ec. F. reali inuenitur: in altero vero ᷣm rõnem tantuʒ:ſicut pa qua ſpecie. Mõ. n. põt dici g ens rõnis ſit ens reſpectiuũ uluiqhn tet in ſcientia ⁊ cibilivt dicit phus in. Fomethaphyſice. qꝛ nõ fundatur ſup aliquo Se a 6. reaturã autem vm rem refertur ad creatoꝛem. epen in pꝛeſenti libro cao de aliquid. ergo ⁊c̃.& Sed 2 eſ nu det autẽ creaturã a creatoꝛe ⁊ non econuerſo. Ande opo coĩs diuiſio ꝓboꝝqua ens diudit᷑ in ens reale ⁊ ens rõ⸗ ipucum eu relatio qua creamra ad creatoꝛeʒ refertur ſit realis: nis. C RMẽ ſi nõ eẽnt aliqua entia rõ̃nis:ſeq̃retur ꝙ logica s Puu S eſt relatio rationis tantuʒ· Et hoc expꝛeſe dicit grãmatica ⁊ rethoꝛica non eẽnt ſcle:⁊ ꝙ nulia eẽt phylo⸗ mtinn magilter in pꝛimo ſententiarum.di. zo. Et idec dicendus ſophia fermocinalis. Que omnia ſunt falſa.igitur. homhn eſt g creatio põt ſumiactine ⁊ paſine Si ſumatur acti P ſpo cdeO dicendum ꝙaliquid põt dic tickonmt ueꝛ ſic deſignat dei actionem que eſt eius eſintia cum re KE Pon 60 ens rõnis triplr. vnoo qꝛ pẽt — latione ad creaturam que non eſt realis relatio:ſed rõms eſſe in rõne:ſicut cognitũ in cognoſchte. t ſic oĩa 6 in rgnil tanuum. l auteʒ ſumatur paſſiue cum ſicut iam upꝛadi telligbilia eẽnt entia rõnig. Aſioo qꝛ hñt eiſe ſolnʒ in rõ n gureſteleatioipꝛopꝛieloduendo non it mutitonð pt nea a rõne que nullũ fundamentũ habent in rerſeu — dreicPhraliuidh in enere paſſõls:ſec eſt ingieribnis. meraMte itis duobus modis nõ eſt bic ad ꝓpoſtum ihttmr hec ille. Cxt ſi dicdtur. Relationis ſcquitur ſuum funda Tertio mõ ꝙ hʒ eẽ a rõne complectine:ſedt ſu uJom mentũ· ſed creatio. pcedit creaturã ſicut generatio genera mentũ m rernõ ᷣm ꝙ res in nhncoieite— M nn tum. itur ⁊c. Cicenduʒ ÿm ꝙ dicit doc. S ibidẽ ſte Fe —— 9 5 P dicit Doc. B. ibidẽ itellecta eſt ſicut ſunt ⁊e intentiones ſiue termini ſecũdarũ fmule relatio eſt accidens ⁊ m ſuũ eẽ conñderata intentionũ genus ſpẽs quas intellectus attribuit rei ß̃ʒ cecmnit Pꝛont inberet ſöo poſterius eſtq; res creata ſicut accidẽs eẽ qð hʒ in intellectu. Et ſi loquimnr hic de ente rõnis puſmup o intellecru ⁊ nã poſterius eſt· q;uis non it tzle accidẽs Auod gdem g ſit ens pʒꝛqꝛ non entis nõ eſt ſcia vt atet oð canſetur a pꝛincipijs ſi. Ii yero cõſideretur vm ſuã pꝛimno poſterioꝝ ⁊ 0 pnius: ſed de ente rõms ef f. co d. C pꝛout ex dctione agentis innaſcitur p̃dieta relatio: iogyca. ue kʒ ſit ſcia rõnalis:eſt tñ ens reale de pᷣmaſnẽ amdinci bo ⁊ ipſa diuina actioqᷓ eit qualitatis. Ergo ens rõms eſt ens: non ꝗdem exira aam iguicnun 5ehnahecille. C Eri iteꝝ dicatur. Weneratũ ſec in aia. CSed oſiherãdum eſt pꝛimo g Antonins a vwwfnm nõ eſt fundamentuʒ fine m generatons ſed nñgis ter chveß̃us in pꝛeſenti libꝛo monens hãc queſtionem ⁊ pꝛe rln itut mnns Ergocreatura nõ erit ſÿm creationis ſed magis dicta argumenta adducens ⁊ alicqua alia argumenta dicit — Ad S rñdetur ᷣm O ad 4. in ꝛ0 notabili· g ens rõnis foꝛmali dicit repecumn ⁊ re —— in generatione eſt mutatio ⁊ relati efertur geni lationẽ:ſicut genus ſpectes dpe ipdicabilc. tũ aigeneraehnt mutatons non v prolhoi vnien PauſPeteeetränen eſel K Sn ronis hz ſpmn ip̃m ge tellectum: vel rei intellecte ad rem intellectam Sec udof atu. Jcreatiõe vero eſt rio ⁊ nõ mutatio ꝓpꝛie vt di„ netur in ſcol mmli P colter non tenetur in ſcola Poc.ſancti. Nam 22 ntẽtio nõ — ctũ eſt. deo nõ eſt ſmile. hec ile. CAd.1z. dðm ꝙ ꝛe eſt niſi ſecundaria conceptio quã habemus de re: que cau m im ttentiões ⁊ entia rõnis nõ ſunt entia realia extra aiam exi ſatur ab intellectu ex eo ꝙ intellcctus intelligẽdoreflecti᷑ „ nen* ſenre ſe ipſum:que ſigniſicatur hterminos 27 intentionis S60 0 opz ponere vnu; t pꝛma intentio eſt pꝛimari m habe vwwin e ſicut ente eſt pꝛimarius conceptus quem habe min pꝛedicamẽtũ figni:ſicut Wurican? poſut. Eriʒ oꝛdinen, mus de re qui canſatur ab intellectu er ellec in ur m ſub ⁊ ſupꝛa pᷣm modum noſtrum intelligendi:nõ foꝛmatus ſpẽ intelligibili que eſt ſimilitudo ĩmediata rei nſaßn men hoc ſufficit ad cooꝛdinationem pꝛedicamentoꝛum ad extra intelligit ⁊ intelligendo foꝛmat ſibi conceptioneʒ wbr 2 6 confirmationeʒ. ſie rõnem pꝛimã ſicut ſupꝛa declaratuʒ eſt in. ꝗ huius d A 7 phFloſopho vbi ſupꝛa. d7.4r.y. Verũtamen pꝛedicti termini ſecundaruʒ inte — 5 quintum Ue tionum de eite keohen rönisrß wl 3 es ons no cut genus ⁊ ſpecies re atine dicunt᷑. vinñ dicit poꝛphyriꝰ mibuiſ Rr ens. Wã illud qð eſt ens hʒ cãm ſui eẽ:mii ſe eſt in vtriſqʒ vtrorũqʒ rõnibꝰvi. Erx na ede ennnteein ene Pneeeetinnuene irnpenee — am pꝛacticus vel ſpeculatiuus. 5 Prinürq dicte intentiones ſunt in re ad xtraꝛſed in itellectu: qꝛ nõ N ſec bꝛacticus eſt cã ſingulariũ tãtũ. Meqʒ 3 din denoiant rẽ ad extra niſi ᷣm ꝙ hiit eẽ in intellectu noſtro. nw aſ te— ſe hʒ ad ſuũ obm ſicut effectꝰadcãm ſicut cum dicit᷑. Aial eſt genus:ly genus non denoĩat ala] n ſ 2 no cut cã ad effectũ. Vider ergo ꝙ ens rõnis in vinõ niſi vm g intelligit᷑ eẽ in Fnribns differentibus ſpẽi nit ens. C o. 5 bus ſpẽĩ eo nun ensEP² Si ens rõnis eẽt ens: vel eẽt de numero ꝙ qd:ſicnt pʒin logyca. nde pꝛo nunc omittamus. pꝛimaꝝ intẽtionũ vlecũdaꝝ.Mõ pᷣmꝛut deſe manifeſ te
igit 7c. C z0. Si entia rõnis hẽrent eb: poc eẽt tan/
e eit falum: Qnia vniuericie cun moneat iplu intel⸗
im dicendũ ꝙ pꝛedicte intentiões Zd Nimum ſecunde ab intellecte poſſibili ecnlatiuo cauſant᷑. ꝙt lʒ itellectꝰ ſp eculatiuꝰ nõᷓ canſet ſuũ obm extrã aiam exiſtens: cauſat tñ ſuã oꝑationeʒ ĩma nenteʒ mediũte qj cauſat verbũ ↄceptionũ ⁊ rõnũ. CAd 2 döm g ens rõnis eſt de numero ſecũdaꝝ intentionũ. Mec opʒ poere tertiã itẽtionẽ: qꝛ oẽs itẽtiões vel imedia te fundant in re. Et ſic ſunt pꝛime itẽtiões. Vel mediante ceptiõe itellectꝰ. Et ſic junt ſecũde. Et ſic nð opʒ põere tertias neqʒ quartas. CAd ʒn dicẽdũ g nõ eſt ſimile de pecie intelligibili aut actn intelligendi: ⁊ de ente rõnis:
eſt. Keqʒ ꝛn:q ſi ect de nimero jecũdaꝝ intentionuʒ ex eoꝙᷓ ſequit᷑ rein mo inteilectaʒ pari rõne ponerentur terte intentiones que ſequerent rem ꝛ0 intellectaʒ ⁊ q̃r⸗
te ⁊ quinte intentiones ⁊ ſic in infinitũ. Qð eſt abſurduʒ.
toꝙ haberent eẽ in animg. Sed hoc eſt impoſũbile: quia eodẽ modo ſequeret᷑ ꝙ ſpecies intelligibilis ⁊ actus itel ligendi qui ſunt in aniimna eẽnt entia rationis:qð eſt ftm. CP 4. Fi ſie: hoc eſſet qꝛ ab intellectu fabꝛicant᷑. Sed
——,0

——
Quinti Pnia k eauſentur abintellectu:ti imediate hitcꝙꝛrepð dentiã ⁊ fundamentũ in re exiſtente extrà aiam. Becũde verd itentiones ſunt ↄſequentes actũ ĩtelligendi ⁊ nõ fun dant᷑ in re eytra aiaʒ vt ſic: ſed vt itellecta:⁊ hocm ediate ⁊ nõ imediate vt dicit Doc. S.i de po'.q.1.ar. pr⸗ Nñ ibidẽ.q.7· ar. ·ſubdit dicens. Pꝛia.n · mtellectã ſunt res extra aiamn in q̃ pꝛimo itellectus intelligendo fertur. Sed 25 intellecta dicunt᷑ intentiones plequentes modũitel ligendi. ec.n.⁊v intellect? intelligit: inꝗqntũ reflectit ſu⸗ pꝛa ſe ipſum intelligene ſe intelligere ⁊ modũ uò intelli git:ſicut ſunt intentio gris ⁊ ſpẽi. hec ille. CAd ꝓdöm vle põt dupli ↄiderari. no m ſuã nãm: xt.ſ. obie dtine ↄcurrit ad itellectionẽ. Et ſie vle pꝛecedit itellectio nẽ ip̃m intellectũ obiectiue mouendo · Et vt ſic etiã eſt di gnius ſᷣm qd ipſo ĩtellectu: intellectꝰſit ſimpli nobilio!: F. in 2* ſen⸗
q; nã vlis · Mhil n.pꝛohibet vt dicit doc. 6 tentiaꝝ. vi.i9· q. vnica. ar· ·d ʒn illnd qð eſt nobilus ro humana q̃ eſt
ſimpir eſſe minus nobile ᷣm qd:ſicnt cã mans̃ el
gdem 7m nãm ſue ſpẽi nobilior gladio: Fmn ti ꝓpꝛietatẽ duriciei ⁊ molis eſt ignobilio:: qꝛ durum nomiat poten nã nãlem reſpectu illius cnius molis dicit umporentlaʒ · Pit etiã codem mõ aer ignobilioꝛ qᷓ; ignis: cũ habeat in
po caloꝛemn quẽ ignis ʒ a tu Ictus vero ſemp po no pilioꝛ eſt · Et ideo contingit coꝛpus nobilius ab ꝛgnobilio
ri pari ßmn nãm: vt coꝛpus gialis ab igne· hec ille ⸗ Aho“ põt vle conſiderari ᷣm nãm vniu erſalitatis ⁊ 20 intentio ſaliter. Et ſic ſequitur actũ intelligendi.Et iſto mõ cauſa tur ab intellectu. Cñ conſiderandum eſt fᷣm Tpoc. S· in ꝛ? ſententiarum · di·z· q·ð·àr⁊ ad pꝛimũ:ꝙ triplex eſt vninerſale. Duoddã eſt quod eſt in re· nã ipſa que eſt in
articularibus: qᷓ;uis in eis non ſit ðᷣm rõnem vlitatis in
actu.Et etiã eſt quoddam vninerſale poſt rem: quod eſt are acceptum per abſtractionem. Ft hoc quidem poſte⸗
rius eſt. Et eſt etias vniuerſale ante rem:quod eſt prius
re ipſa ſicnt foꝛmna domus in mente edificatoꝛis · hec ille · Lectio.10. CDo cuius amplioꝛi declaratione ↄſiderandũ eſt ßm Doc. B. in pꝛimo perhyermenias ꝙ de vli aliquid enũ
ciatur quattuoꝛ modis. Mam vle põt vno mõ conſidera
ri quaſi ſeparatuʒ à ſingularibus ſiue ſit ꝑ ſe ubſiſtens Vt
plato poſuit: ſiue ßm Ariſto. ſententiaʒ ſit ſeparatumn ßm
eẽ quod h in intellectu. Et ſic põt ei aliquid attribui du
pliciter. Tlno⸗ attribuitur ei ſic conſiderato aliquid perti
nens ad ſolamn actioneʒ inrellectus: vt ſi dicatur ꝙ hon
eſt pꝛedicabilis de multis aut vle aut genus aut ſpecies.
Muiuſmodi.n. intentiones foꝛmat inteilectus attribuens
eas nature m ꝙ cõparat eã ad res que ſunt extra aĩam-
Duandoqʒ etiã attributur aliqd vli ſi cõſiderato qð ·ſ.
dicitur ſcia rõnalis rone ſubiecti attributionis: qꝛ.ſ.conſi derat ens rationis vt ſupid dictum eſt m. 4.huius. d.. ar.⁊.Et in pꝛimo poſterioꝝ..ʒ r.3· C Ad 6n dicendũ ꝙ tempus põt cõlderari duplr· Sunili ⁊ motus. Vno
õ hm actunleʒ numerationt᷑ pꝛioꝛi&? poſterioꝛis intẽ
poꝛe vel motu. t ſic hnit eſſe a rõne. Auoꝰ 7m ſuas nan ras. Er ſie ſecluſa qudcuqʒ opatione intellectus ſunt emia realia. Similr relatio poteit · cõſiderari duplr. Uno fm
actualein referibilitateʒ · Et ſic h eẽa rõne · Alio ſᷣma⸗
⁊ Fᷣm ſuã cẽntiam. Et ſic eſt ens reale extra aĩam exiſtens vt infra patebit.q.1õ.o. CAd vltimũ dicenduʒ ꝙ hu inſmodi intẽtiones xe ſen entia rõnis nõ ſunt ſuba neqʒ ac cidẽs:qꝛ ens qð diidii ĩ ſßa accidẽs ẽ ens reale extra ziam exiſtẽs: ↄtra ꝙ viuiditens rõms. Tlerũtamẽ pᷣdicte 2 intentiones habent modũ accidentis ſᷣm ꝙ ſunt in aia ſicut in ſubiecto quodãmodo? ſimilutudinarie.
pualem relationem q̃ntum ad fundanentuʒ ⁊ terminũ
CMueſtio. 3. De nuultiplicitate ſubſtantie.
N P otet inluꝝ ↄſiderare de mul
tiplicitate huiꝰ termini
0 uba. C Circa qð Zrunt tra C Mꝛimo vtruʒ modi ſbe ſint ſufficienter aſſignati a
pßo. C Secũdo vtrũ oẽs modi ſbe cõue
nienter reducãtur ad vnum tanquam ad pꝛimũ. CTertio vtrů materia ſit ſepata a coꝛpoꝛenta.
¶CIbi in Doc. S7 pho. Bba dicit 4 eſt lectio ð. ſic ꝓcedit᷑. Videt ꝙ
B pimum pbus nõ bñ enumerã
uerit modss ſbe. nõ mã eſt bavtpz. hu Lenn jus.Et tñ de ea phs nõ facit hic menn⸗ Er co
go inſufficienter enumerauit ⁊c. CP 2.Mnmeri à pü
cta ſunt de generè qjntitatis · Ergo nõ debent dici partes
ſbe. Et ꝑ ↄñs tertiꝰ modus eſt faiſus. C Pz*foma
eẽntia idẽ ſunt ßᷣm rẽ. Ergo ſecundus modus? quarus
coincidunt. Mã ſoꝛma⁊? mnõ dicit᷑ ſba ⁊ eſſentis 4 mö. CP4 Pꝛopꝛiũ eſt ſbe ꝑ ſe eẽ vt p in pꝛedicamẽns 1ec&
Fed foꝛma partis nõ eſt ꝑ ſe. Neqʒ mã:vt de ſep Er
go nõ debent diei ſe. CP. Fi fonna parlis et ſba vel eẽt ⁊? ſba vel 1.Mõ cũ nõ ſit genꝰ nec ſpẽs Nc; 1aꝛcũ nõð ſit hoc aliquid qð requiritur ad rõnẽ pume ſbe. Ced cðtra eſt pßus intertu dicens. Sb dieit ⁊ ſin pſicia coꝛpoꝛa: vt tErrã ignis aqua ⁊ quecunq; talia ⁊ vni uerſaliter coꝛpoꝛa ⁊ ex hijs conſiſtentia ⁊̃. dicendũ ꝙ ſba dicit quauuot
Reſponde JmodisTribus quidẽ modis
ym veritatem:⁊ quarto modo ſᷣm opinione antiquox
ↄppꝛehenditur ab intellectu vt vnũ:tñ id quod attri nit ſe quod hz nã C Pꝛimo modo dicit᷑ ſa que neqʒ eſt in e⸗ tſimplic
ei non pertinet ad actñ intellectus ſed ad e
appꝛebenſa n rebus que ſunt extra aiamn: puta ſi dicatur ꝙ bomo eit digniſima creaturaꝝ. Hocn · conuenit nan re bumnane m ꝙ eit in ſingularibus. Mã quilibet hõ ſin
gularis eſt dignoꝛ oĩbus irrationabilibus creaturis: ſe
lumen oẽs hoies nõ ſunt vnꝰ extra gĩam:ſed ſolnʒ in ucce
¶bo dicitur. Tidelicet particnlares ſbeꝛſine ſint ſu coꝛpoꝛa vt aer ignis aquà? terra:fiue nõ ſimpliciã v üt mixta vt lapis ſanguis caro ⁊ ſilia · Due ctia componun tur ex hijs: dicũtur ſbe⸗vt ſoꝛtes plato ⁊ inanns? pedes ⁊ demonia. Qnod exemplum adducit phyloſopbus ſe⸗ cundum opinionem antiquoꝛuʒ · Mam per demones in⸗
ptione intellectus · Et per hunc moduʒ attribuitur ei pꝛe i telligit animalia rationalia. Demones. n. ᷣm platonicoꝰ
dicatum.ſ.vnitas realitas· Alio autem mõ attripuitur al quid vniuerſali pꝛout eſt in ipis ſingularibus · Et
pliciter · Auãdoqʒ qdem rõne ipſius vlis nature: xuta cũ attribuitur ei al iquid quod ad eſſentiaʒ eius pertinet vel conſequitur pꝛincipia eſfentialia eins: vt cu dico: hõ eſt aĩal: hõ eſt riſibilis. Vuandoqʒ aute aliquid attribuitur ei rne ſingularis in quo eſt: puta cum attribnitiir ei ali⸗ quod accidens indiuiduale: vt cum dicitur: hõ ambulat.
Bingulari auteʒ attribuur aliquid tripliciter. Ano m ßm ꝙ cadit in appꝛehenſione intellectus: vt cu
ſoꝛtes eſt ſingulare: vel pꝛedicabile de vno ſolo. Quando do dicta· Et! qʒ anteʒ rõne nature cõis vt cum dicitur.ſoꝛ.eſt animal P nandoqʒ autez rõne ipſius ſingularis vt cum dicitur. Foꝛtes umbulat. hec ille ·& Ad Im dðᷣm ꝙ logyca eſt ſcĩa rõnalis:licet. ſit ens reale· Ab alio.n.capit entitatẽ na turer? ab alio rõnem cognoſcibilitats ſine ſcientie. Dici põ̃tieẽaliqua ppꝛietas equẽs nr.n· ens reale rõne ſubiecti inbeſionis anod eſt aia. ſed PMꝛouenit aũt erroꝛ iſte pecialr: q̃ntũ ad
m dicitur hoc aliquid ſignificans: ſine quã nõ pð
poc du ſunt animalia coꝛpoꝛę aerea in ente rationalia pali ſ
tempoꝛe eterna · ¶ Becundo mõ dicitur ſba qð ett eẽ niſi pꝛedictis ſubſtantijs que nõ dicunt᷑ de ſboꝛns gi⸗ extrinlecũ ſicut efficiens ⁊ finis ſed intrinſecũ ſicut aia d tur ſba aialis:⁊ quelibet foꝛma partis eſt ſßa totius cõpo ſiti. C Tertio mõ dicitur ſbanð ym veritatẽ ſed fm „nionẽ antiquoꝝ quã pbus nõdũ repꝛobauerãt quedã pi 5 ticvla exiſtens Va pꝛimo mõ dicta ipſam determins t e ſba pꝛimo in
oc modo ſecundum pictagoꝛicos p
cos numeri pꝛedicamentã linee ⁊ ſuperficies dicun
ſpe rerum.& Sed iſte modus vt dicit bie Voe·nni eſt verus. Nã hoc quod inuenitur commnni vet
pus ⁊ ſine quo res eẽ non põt nõ opoꝛtetꝙ ſit ſarei ſpa rei velpꝛicip j
vnũ s nnmer quun
ꝛ—
————
*—— ⸗ ⸗

prehẽdit᷑ ſub pᷣmo modo. Si vo accipiat᷑ ꝓ pfectiõe coꝛ Poꝛeitatis m ꝙ in potentia includit inferioꝛes pfectiões Rc eit genus ſtẽ vt ſupꝛa dictũ eſt:⁊ cõpꝛebhendit᷑ ſub qjr⸗ tomodo ¶inde ꝓ amplioꝛi declaratione itiꝰcõᷣſiderã Et ideo dicit Aui.ꝙ ſuba eſ 2t d eſt ſcᷣm ꝙ triplex eſt dimenſo.ſ. longitudo latitudo 1àb 2 pfunditas: qꝛ omnis dimenſio ſumituriter duas diias hoc tñ nõ negatur accidens eſſe aiquãdo in accidente: vt poſitionis Funt aũt ſe tm̃ differentie poſitionum.ſ.ur velocitas in motu ⁊ rectitudo: z ⁊ deoꝛſuʒ ante ⁊ retro dertrũ ⁊ ſiniſtrũ:inter ſurſum ergo ⁊ deoꝛſum ſumit᷑ longitudo. Inter dextrũ ⁊ ſiniſtꝝ di plura inneniuntur:pꝛo latitudo · Et inter ante ⁊ retro pꝛofunditas ⁊ õgitudo zt talia ſint in aliquo quodã quod eſt ftm an
mõ ducta fuerit. Nt 5ᷣm hoc linea ⁊ longitudo eſt vna ſpe rccies qjntitatis. Iliqijẽt longitudo dicit᷑ mnaioꝛ jinearũ ſu perficiẽ cõtinentiuʒ. Aliq etiã dicit longitudo maioꝛ di menſio extenta in quãto quocũqʒ m extendantur ⁊ ſiue int linee ſiue ſint aliquid aliud euiꝰquãtitas menſuratur. qð ẽ ipole:qꝛqð
aialinʒ:⁊ dñ etiã ꝓfunduʒ oꝛbisqð eſt ab auſtro in aglo nez que ſunt ante ⁊ retro ĩ mundo.xt df̃ ꝓfundũ clima⸗ tis medius ipfius in quo ſicut in centro figitur dyameter
quibꝰvtuntur phy noibus iſtaruʒ dimenſionuʒ.hec ille
gonaliter ad vnũ anguluʒ cõinncte menſurabunt ipſum.
liter cõiuncte penetrare per ip̃m.Foꝛma q̃t hꝰaptitudiniſ facit coꝛpus eſſe coꝛpꝰ.;ed mẽſureiᷣm actuʒ in ipſo ac⸗
manẽte vna a cadẽ. Bi eniʒ accipiat᷑ cera ⁊ cõpꝛimat᷑ mnu tant᷑ in ea dimenſiões que ſunt actu in ea:⁊ t manet dẽ coꝛpns Mec oĩa ille foꝛmatr.
Ad pꝛimũ ergo döm Sm oe. g min pꝛe
eſt bapter mittit᷑ a pßo q nõ eſt ba in actu. Jucludit᷑ ti npᷣmoqꝛ ſba pꝑticularis nõ hʒ ꝙ ſit ᷣm ⁊ ꝙᷓ ſit indjui⸗
q nð diſtingnerẽt ·iter vnũ qð ↄuertit cũ eme ⁊ vnum
ligenter ym Albertum Apagnum in ſiti lib. vbi ſupꝛa.
ð eſt pᷣnnumeri hec ille. uartoof ſpa quidditas rei ca·pv.ꝙ eſſe aut eſt p eſentin eſt paene ſe
quã ſignificat diffõ:⁊ ſit foĩa totiꝰdr ſba rei:ſi hũanitas per accs eſ intinitũ:eo ꝙ non ſunt ſinita que per accidẽf
d ba ſoꝛus: aialitas aũl ſub aialis. Nõſderandũẽ aũt cõueni eſſenti ſſentialia que
pꝛimo ꝙ p̃dictoꝝ modoꝝ ſbe põt ſic ſumirõ ⁊ ſufficien- ſinita ⁊ jines eſſe rei. Inter oĩa aſt que ſunt per eſſentiaʒ tia:nã oĩis ſba per ſe exiſtit ita ꝙ nõ exiſtit in alio ſicut ac ſubſtantia eſt pꝛmum eſſe 5ᷣm ſe:vt pʒ ex pꝛima diuiſio cidens in ſo.Mel ergo ſigniicat hoc aligd perfecte vel ne quã in pꝛecedenti caplo induxmus. Eſe enim m ſe nõ. Jip̃mũ:ſic eſt pꝛimus modꝰ. Si ſcðᷣm hocẽ dupi. eſt duobꝰ modis in ge · nnm quidẽ eſt eſſe cuiꝰeſſe eſt Vel eit tota eſſentia: vel ps eſſentie:ſi pᷣmũ ſic eſt quartus nã acqſita ex ſuis eſſentialibus. Jed cũ ipſuʒ ſit in aliquo modꝰ.ſi ſcʒ ſc eſt ſecundꝰmodꝰ. Tertiũ vd modũ relin nð eſt in eo ſicnt quedã pars ⁊ impole eit ipſuʒ eẽ ſine eo duimus:qꝛ nõ eſt ſubſtantia m veritatẽ vt dem̃eſt·S; in quo eñt. Et hoc eſt accidens:⁊ eſt in ſo· Iliud autem poſſet aliqs dicere Loꝛpꝰẽ ßa. Et tñ nõᷓ cõpꝛehendit 6 eſt ene quod eſt eſſentia acqniſita ex pꝛincipijs eſſentiali⸗ pPꝛedictis modis Igit ⁊̃. ¶Tid hoc dicendũ Pcoꝛpus bus:ſed ᷣm eſſe non eit in alio hoc modo: eo ꝙ nõ ẽ ſub
R Accipiatur ꝓ eo qð ſubijcitur tribꝰdimenſionibꝰcũ p̃ci⸗ iecto. Et hec eit ſubſtãtia. Sj enim daretur ꝙ ſubſtantia
ſione inferioꝛũ pfectionũ ſic eſt ba:qꝛ pars ſubſtantietõ eſſet in ſßᷣo.tunc enim quereretur deillo ſubiecto an hoc iteꝝ eẽt in ſubiecto: vel non · t ſi daretur ꝙ eſſet in ſubo
tunc itex quereretur de illo ⁊ abiret hoc in ininituʒ. Et ideo opoꝛtet vt pꝛimum accidentis ſim non ſtt in aliquo tutina accidentis:nõ cõ⸗ ſtituta ab illo. Et ideo eſt eiſe ſube aut eſſe accidentis. Ex itas nlinea ⁊ figura in ſupficie C¶Sed ⁊ accidentia dicuntur multa ⁊ vnũ. Et huiuſmo pter qð opʒ ꝙ ambo accidẽtia boꝛuzʒ qꝛ ↄcci
dens non ſubſtat accidenti niſi pꝛius accidens ſtaret in ſpßa ue ipſunmn eſſe facit. It ideo nõ ſufficienti crediderunt ſi
gno quicunqʒ dixermit materiã eſſe omne quod ſubſtat. Fuerunt etiã quidã qui dixerunt aliqua eſſe ⁊ ſubſtantiã x accidens:ſicut pꝛimas elementoꝝ q̃jlitates dixerunt in ipſis elntis eſſe ſubas:⁊ in alijs dixerunt e
m Albertum in hoc·tractatu ſcho ca.⁊.ſumit ſex mo dis. Vnoo longitudo dñ linea ducta in cõtinuo: quocũqʒ
ſe accidentia
eſt ſu Aliq etiam dr̃ longitudo ſpaciũ qð eit inter caput ⁊ pe ſpectu alicuus. CEx in ductis aiit pʒ taltex. Tnde qð ẽ in altero: dnplr eit in ipſo. Aut eſt in eo quod facit ipſum tu. t hoc eſt in alio Et hocẽ foꝛma eſſen tialis ⁊ non accidens. Iůt eſt in eo nibil conferens ad eẽ
per hoc quod eſt in alio. Et
mã ſubiecta. ged qð ſcdoo eſt Tnde mã ſubiecta nõ eſt in alio vt in . ed oẽqð eſt in alio vt in ſubiecto eſt in Cõſiderandum eſt q̃rto ᷣm enndẽ mã ſubiecta Sed nõ cõuertitur:quia ſubiectuʒ ſubſtare
nõ hʒ niſi gãa materie ꝓpꝛie loquendo:ſed materia habʒ cies Et hʒ duo noĩa. I ſupꝛemo enim ad ymum menſn ilud a ſe pſa. jnec ill
ia. E enn i e· Oð intelligendũ eſt de ſubiecto rando dicit ꝓfundũ. Ib Vme aũt ad ſuppꝛemuʒ di altũñ in rebꝰ materialibꝰreſpectu accidentium materialium. ſine altitudo. Wt d̃ ẽt pfundum qð eſt inter ante ⁊ retro ¶Vx quibus cõcludit quãdã diniſioneʒ ſubſtãtie dicẽg.
Ex inductis autem eſt accipere quãdã diniſionem ſubſtã tie. qꝛ ſuba aut eſt coꝛpus:aut non coꝛpus:⁊ ſi eſt nõ coꝛ pus: aut eſt pars coꝛpoꝛis aut non eſt pars coꝛpoꝛis Et ſi non eſt pars coꝛpoꝛis: aut habet cõiu nctionem motoꝛig ad mobile coꝛpus:ant non:⁊ ſic coꝛpus eſt ſubſtantia cõ ⁊ bene ſᷣm viam eins. CEx pꝛedictis cõcludit ipie Al poſita. ſpars coꝛpoꝛis vna quidem materia:altera for⸗ bertus ꝙ coꝛpoꝛis eſſe nõ dependet ex hie tres dimẽſio ma. Mon pars coꝛpoꝛis cõiuucta coꝛpoꝛi mobili intelle⸗ nes actu. ſed potius coꝛpus eſt:qð aptũ natum eſt tribus ctuaſis aia:ſiue celi ſiue hoĩs. Non cõiuncta coꝛpoꝛi: in⸗ dimenſionibus menſurari. ta ꝙ tres dimenſiones oꝛto telligentia. Mec ille. NAd ſcqm patuit ſolutio ex dictis: qꝛ ille modus non eſt modus ſubſtantie vm rei veritatẽ ſed ᷣm opinionem antiquoꝛuʒ quã phus nõduʒ repꝛoba nerat ſicut dictum eſt. ¶ Ad tertiuʒ dicendum ꝙ lʒ foĩa totins ⁊ eſſentia idem ſint m rem:tñ foꝛma partis ⁊ foꝛ matotius realiter diſtinguunt᷑ vt infra patebit. ifferũt cepte cõſequũtur eẽ ipſiꝰx ſaʒ. Gt ſuccedunt ſibi:ſa eiꝰ tij foꝛma partis ⁊ foꝛma totils: vt hic dicit Doc. S. naʒ quidditas ſiue foꝛma totius ſine rei jubſtantia cuius dif⸗ ſinitio eſt ratio que dicitur ſubſtantia Quartomodo dif⸗ ferta foꝛma quam dixit eſſe ſubſtãtiam ſ ecundo modo ſi cut differt humanitas ab anima Mam foꝛma eſt pars eſſentie vel quidditatis rei Ipſa autẽ quidditas vel eſſen tia rei includit omma pꝛincipia eſſentialia rei. Et ideo ge nus ⁊ ſpecies dicuntur eſſe ſubſtãtia eoꝝ de quibus pꝛe dicantur: hoc vltimo modo. qjrto modo. Nam genus
pramidis luminis celeſtis. Iſti auteʒ ſunt modi cq̃ioꝛes
EMec plures poſſunt eſſe in ipſo oꝛtogonaliter in vno angulo cõuenientes lʒ plures ⁊ infinite poſſent ortogona
enti lcõne circa inem:ꝙ mã que
dua in rebus mãlibꝰ:niſi ex mã Mec ille. ¶ Sed ꝓam
plioꝛi d eclaratione huins difficultas conſiderandũ eſt di ſpecies non ſignificaut tantum foꝛmnã ſed totaʒ rel eſſen
ẽ accidẽsre Fhun⸗ ꝙ ſᷣm eſt ens per des hois:⁊ inter caput ⁊ caudam aialis alterius. Aliquã ſe perfectum quod in ſe in eſſe cõſtitui do aũt d̃ longitudo mũdi ſpaciũ quocd eſt inter ſurſum deoꝛſum. Aliq ẽt dr̃ longitudo climatis ⁊ habitatiõis eſſe ⁊ eſt canſa quare ipſum eſt in ac arcus qui interiatet inter punetaʒ oꝛientis ⁊ pnnetumme ſicut bãrs compoſiti ⁊ parę eſſe rei. ridiani cuinſlibet hoĩs.hec ille ¶õſiderandum eſt ter tio ᷣm eundẽ ibidem ꝙ latitudo dicit᷑ q̃ttuoꝛ modis Mã ſed potius cõſtitutum in ene latitudo dr̃ aliqñ ipſa ſuperſicies Vt dj latitudo menfura hhoc eſt accidens. Et illud quod pꝛioꝛi modo eſt in alio:ñ minoꝛ dnaxꝝ dimenſionũ. Et dicit᷑ latitudo ſpaciuʒ oꝛbis eſt vt in ſubiecto:qᷓ;uis ſit rcus qui eſt inter oꝛiens ⁊ occidẽs Pt d latitudo cluna in alio eſt vt in ſßo. tis arcus meridiani qui eſt inter equinoctialẽ ⁊ ʒen.c.capi oꝛideo eſt ſpa. S tis noſtri. Mec ille. ibidẽ ꝙ pꝛofunditas dyametri que cõtinuat duas ſuperfi

Quinti Mectha.
tis.hee ille ⁊ diligenter notanda. CAd qrtũ dicenduʒ ꝙ bent ab ipſa foꝛma per ſe exiſtere: ideo pꝛimo ⁊ pꝛincipa
aliquid eſſe per ſe põt inteliigi duplicit᷑. no per pꝛiud hter foꝛma eſt ſubſtantia · CEt hoc cõcoꝛditer oẽs hacte nalo. t ſic non eſt ꝓpꝛiu nus direrunt p ervpatetici:Iʒ quidam modernoꝝ huie cõ tradicant pꝛopter illud qð in pꝛedicamẽtis dicit᷑ ꝙ pᷣma
nonẽ cuiuſcũqʒ modi eſſendi inal 10 cuilibet ſubſtantie per ſe eẽ:qꝛ ſcðe ſbe ſimilier forma ꝑ— fubſtantia eſt que pꝛimo ⁊ pꝛncipaliter ⁊ maxime ſbſta
tis ⁊ foꝛma totius ſunt in alio ⁊ non per ſe. Alioaccipitur tan Pru S— 3 re dã. Bed hec dicitur in cooꝛdiatiòe pꝛedicabilium ⁊
eiſe per ſe:per pꝛiuationẽ modi eſſendi in alio ſicut dcchꝰ. Be icitur pꝛedi ſilr mã per ſeẽ ſubijcibilium ⁊ nõ vbi natura ſubſtantie pᷣncipalr cõſide⸗
in ſbo. Et ſic foꝛma partis ⁊ foꝛmatotius vbi natura ubtè Unde argmlaboꝛat in equiuoco · C Advitimum dõm ꝙ ratur. Mec ille. CEx dictis eius etiã pʒ ꝙ aliqui ali di⸗ ſubſtantia accipitur duplr Vnoo pꝛopꝛie pꝛo eo ꝙ pon cunt ꝙ pꝛimus modus eſt pꝛincipalis qꝛ in pꝛedicamen tur in recta linea pꝛedicamentali · Et ſie foꝛma partis non tis dicit᷑ ꝙ pꝛma ſuba eſt magis ſubſtantia qᷓ; ſcõa:⁊ in⸗ eſt ila pꝛima neq; ſecũdaqi ſic non eſt ſa:ſed pꝛincipi⸗ ter ſecundas ſpecies ſunt nàgs ſubſtãtie q; gnã. CSed ſbe Iliomodo aceipitur ſubſtantia cõiter ꝓ omm illo qð„ſideranduin eſt pꝛimo ꝙ ſubſtãtia põl dupliciter ↄſide rari. vlnoꝰ qᷓ; ad actu ſubſtandi: ſicut ilud quod ſubſtat
ponitul in pꝛedicamentꝰ ſubſtantie ſiue per ſe fiue redu⸗ zſicut il ctiue Et ſic pꝛima ſubſtantia eſt magis q; leda. Et uto modo
Et ſic foꝛma partis eſt ſubſtantia:nec tñ opoꝛtet œ t magis q; ſct ſit pꝛima vel ſecundã ſubſtantia: qꝛ illa diuiſio ſbe in ſnb/ pPmus modus ſube eſt pꝛincipalioꝛ · Ilio põt cõſiderart ſtantiã pꝛimã ⁊ ſecnndã eſt diuiſio ſbe pꝛopꝛie acceptẽ uätũ ad rõnem ſubſiſtenꝭi e. Et ſic eſſentia eſt magis ſba ¶Ibi in Voc· S.? pho. Iccidit neqʒ. ᷓ; ſubſtãtia particularis· Et iſtooſecundus modus ſubſtã ſecundum ſic ꝓcedit · vrF̃ꝙœ ne eit pꝛincipalio: CEtl⸗ foꝛma non habeat ſuum exi⸗ modi ſbenon de ſtere ab alio foꝛmaliter Ppabet tñ ſuuʒ eyiſtere in ulio in vite poſſint reduci ad vnñũ modum pꝛimũ · nã iſtis materialibus q pꝛopꝛie foꝛma nõ eſt id quod exiſtit dẽ vniuocum:equaliter dicit de vniuocatis:? ſed totũ cõpoſitũ. Ideo totũ cõpoſitum bꝙ cõpetat ſibi ns ſcðᷣm pus ⁊ poſterius: vt ex upꝛadictiꝰ pʒ· Sed ſub principaliter per ſe eriſtere CLonſiderãdũ eit ſchofm ſtantia cũ ſit genus gnaliſſimũ eit quoddãvniuocũ. E rgo Woc. B. in pꝛimo ſnĩaꝝ di·⁊ 3.q. 1. ar. pᷣo in coꝛpoꝛe v ſu nõ dicit᷑ de iuis modis vᷣm pꝛius poſterius. ⁊ ſie modi mat᷑ differentia hoꝛũ noĩium. ſ. ſubſtantia eſſentia ſubſiſtẽ ſubſtãtie nõ hit reduci ad vnñũ tãqᷓ; ad pꝛimuʒ· C P. ta m ſignificationem actuũ a quibꝰimponunt᷑· ¶ eſſe ſub Subſtantia dr̃ a per ſe exiſtere. Bed hoc maxime conne ſiſtere et ſubſtare ꝙ eſſe quoddã cõe ⁊ nõ determinat ali nit joꝛme eo ꝙ per ſe exiſtere nõ hʒ ab aliq alio ⁊ alia uẽ modus eſſendi. Gubſiſtere aũt determinat modũ eſ per ſe eyiſtunt habent ab ipſa foꝛmã per ſe exiſtere· enge Subſtare autem eſt quaſi ſub alio poni. Ande pʒ gele
5.
ſi reducantur modi ſubſtantie ad aliquẽ modum: habe⸗ ft dicit id quod eit commune cibus generibus. Bed ſubſ
bunt reduci ad ſcõm vel quartum modũ. Vð tñ eſt con
tra phᷣm qui reducit eos ad pꝛimũ modũ tʒqᷓ; ad pꝛinci⸗ ſtere ⁊ ſubitare dicũt id quod eſt pꝛopꝛium pꝛimo ßdic
palioꝛẽ. CP 30. Pba dicit a ſubſtando. Ergo iind qð mento ßm duo que ſibi cõueniunt.ſ.ſit ens in ſe com ſubſternatur accidentibꝰ que
pꝛincipaliter ſubſtat maxime dʒ dici ßᷣa. Ped mã eſt bu“ pletũ ⁊ iterũ ꝙ oibus alijs ſu coꝙ eſſentia eſt cuius ac eſt
iuſmodi. Vicit enim hic Poc. S.ꝙ ſubſtantia pticula in ſuba eſſe habent. vnde di ris nõ hʒ ꝙ ſit ſubm accidentis in rebꝰmãlibꝰniſi ex mã. eſſe. Bubſiſtenua cuius actꝰeſt ſubſiſtere. Bubſtantia Ergo videt᷑ ꝙ modi ſubſtantie debeant reduci ad mäm cuius actus eſt ſubſtare. NEt paulo poſt ait. Bubliſtere tãqᷓ; ad pꝛincipalioꝛẽ modũ ſbe. CP. 4 Aliqua ent ſub autem dr dupliciter · Eſt enim actus alicuiꝰvt quod ſub⸗ ſtantia que abitrahit a pꝛim ⁊ ſca vt dicit Doc. S. in ſiſtit · vel vt quò ſubſiſtit. Tum autem ſubſiſtere dicat eẽ pᷣmo ſententiaꝝ di·?d. h ima ar.pᷣmo· Et tñ illa hon re determinatu ⁊ tota determinatio eſſendi ↄſequat᷑ foiaz ducitur ad pin modũ tãqᷓ; ad pꝛincipalioꝛem õpus que terminꝰeſt:ↄſtat ꝙ aliquid denoĩatur ſubſiſtens per de ca nullam facit in entionẽ ergo ⁊c. cõtraẽ phs primam fonnas que eit in genere ſbe:ſicut albũ per albe in textu dicens. Accidit neq; ßm duos modos ſubamdi dinem:? ſicut anmatum per aĩnm · Et iõ in pꝛedicamel tis dicit Poe · ꝙ ſubſiſtentia eſt foꝛma:accipiens ſubſiſtẽ
ci ſpm vltimum quod non adhuc de alio dicituy ⁊ quod cunq; hot aliquid ens ⁊ ſuperabile fuerit CTale vero tiã pꝛo eo quo ſubſiſtitur. Bi autem accipiatur ſubſiſten ⸗ miuſcuiuſq; fonnan pecies tia pꝛo eo quod ſubliſtit: ſic ꝓpꝛie dicitul ſubſiſtentia ilõ Reſpondeo dicẽdũ ꝙ pbs reducit oẽs ino in quo pꝛius innenit᷑ talis natur poc modo eſſendi vci O dos ſubitantie ad duosquo p er pꝛins inueniatur in ſubſtantia fmꝙ ſubſtãtia eſt?ð vnus eſt ᷣm ꝙ ſubſtãtia di illud ꝙ vltimo ita ſubijciturĩ inceps in alijs ßm P pꝛopinquius ſe habent ad jnbaʒ cõ ꝓpoſitiqnibus: ꝙ de alio nõ pꝛedicat ſicut eſt ſubſtantia ſtar ꝙ nomen ſubſiſtẽtie per pꝛius cõ pꝛima. Et hoc eſt qð eſt hoc aliquid quaſi per ſe ſubſiſtẽs bus in genere ſubſtantie t dicit Poe.i libꝛo de dua ⁊ quod eſt ſepabile:qꝛ eſt ab oibꝰdiſtinctũ ⁊ non eſt com naturis. Et indiniduis nõ cõuenit pĩe tale eſſe: niſi inqu municabile multi. Becundus modꝰeſt quo foꝛma⁊ ſpe tunn ſunt ſub tali nã cõi. Vuãnis enim genera? ſpecies cies vniuſcuiuſqʒ rei di 6a In quo modo includit phy“ nõ ſubſiſtant niſi in indiuiduis quoꝝ eſt eſſe completũ tñ loſophus ſcõm ⁊ ru modũ. Eſſentia. n. ⁊ foꝛma in hoc determinatio eſſendi fit ex natura vel quidditate ſuperio cõueniunt ꝙ Em vtrãq; aliquid dĩ eſſe id quod eſt: vt di ri. C Similiter ſba d? dupliciter vel id auo aliquid lu cit hic Doc. B · Bed differunt in hoc ꝙ foꝛma refert ad ſtat. Et qꝛ pꝛimum pꝛinnubſtůdi eſ mãtideo dicit boe· mãm quã facit eſſe actu Ouidditas aũt refert᷑ ad ſuppo in pꝛedicamentis ꝙ vpoſtaſis ſine ſubſtantia eſt materi· ſitũ quod ſignificatur vt habens talem eſſentiam. Ande vel eſt illud qð ſubſtat. Et hoc eſt indiuiduũ in gle lu ſub vno modo ſupſtantie compꝛehenditur foꝛma ⁊ ſpẽs ſtantie per pꝛius · Henera·n·⁊ ſpẽs ſubſtantie nõ ſubſtõt i.eſſentia rei · C Ex quibꝰpʒ ꝙ oẽs modi ſubſtãtie redn accidentibus niſi rõne indiuiduoꝝ. J ſube nomẽ pꝛimo cunt᷑ ad iſtos duos ¶ Sed vtrũ iſti duo modi ſint eque ⁊ pꝛincipalr cõuenit pticularibꝰfubſtanti 5
pꝛincipales aut vnus eoꝝ reducatur ad alium: manet dif boe. in lib· de duabꝰnaruris · ec ile · C i dupliciter · vno⸗ quãtu
ſicuitas. Tidet᷑ enim quibuſdas pꝛopter ſcõm argm ante citur bꝛeuiter ꝙ ſuba põt accipi ſ. vel pꝛocoquo aliqui erie. v
in cõrariũ adductum ꝙ ſecundus modꝰ ſit pꝛincipalio: ad actus ſubſtandi Et hoc dup modus ad quem ceteri omnes habeant reduci.Et hninſ ſubſtat t ſic cõuenit mat opinionis eit albertus in hoc qnto tractatu ſcðo ca.ÿ. vbi pꝛo eo quod ſubſtat. Et ſic pꝛius cõuenit pꝛimis ſubſtin ſic ait Eit aurem hic non pꝛetereũdũ ꝙ ſi accipiatur ipſa tijs qᷓ; ſecũdis Ailioo accipitur ſpᷣa ꝓ ſubſſtentia.ſ. qᷓiu nã generis ſubſtãtie boc nð ab actu ſubſtandi di: ſed po ad actum ſubſiſtendi.⁊ hoc dupli: vel pꝛo eo quo? ig tius per appoſitionẽ ad accidens · Et ſic ſuba eſt per ſe exi ſubſiſtir. ⁊ ſic foꝛma dicit᷑ ſubſtantia.vel ꝓ eoꝙ ſnbſiſtit· ſtens ſiue non cao. Ft qꝛ vᷣm hoc oſtendimꝰin ante habij
tis ꝙ marime ens per ſe exiſtens eſt foꝛma: eo ꝙ per ſe exiſtere nõ hʒ ab aliquò alio ⁊ alia que per ſe exiſtunt ha oc. S. Bi vo accipiat q;tum dctum
ſendi. ꝓut.ſ.aliquid eſt ens ber ſe non in alio ſicut aceñs.
nemt gñibus ⁊ ſpe⸗
s mpöm Ex pꝛedictis ei
⁊ ſic pzius cõuenit ſecundis ſubſtãtijs qᷓ; pꝛimis· ergo Alb. accipit ſubas x actu ſuſiſteni ſi concoꝛdat at q; ſuſtandi:ſic di

chesinm nüdamun eſeni diwo hu ctppm n:i udm un
ntentatu in ſe ipſa. Et i dicitur ſubſiſt
in pᷣmo ſentẽtiaꝝ vt ex adductis pʒ loquitur de ſubſiſten · tia m ꝙ ab actu ſubſiſtendi hoc nomen impoſitũ eſt. p ſe
magis eſt diſcoꝛdantia qᷓ; ccoꝛdantia: ꝓpter quod alj di cunt ꝙ ſubſiſtentia pot cõſiderari
3quo nomen impoſitũ eſt ad ſignificandiũ. q;tnʒ ad actũ ſubſtantijs pꝛimis. t illo modo loquit᷑ D
re illa que ſubſiſtit. Et ſie pe
tijs qᷓ; ſecundis qꝛ ſecunde non Habent ſubſiſtere niſi in p̃ mis. Similiter hec cõcoꝛdantia R tñ ſit rõnabilioꝛ q; pᷣ⸗ non videt᷑ eſſe de mente Woc. S. d ẽtiaꝝ vbi ſupꝛa ad ſchm ꝙ ſubſiſtere duo dicit.ſ.eſſe ⁊
niſ indiniduoꝝ. Iʒ dererminatio eſſendtẽ ex natura ant gdditate generis aut ſpẽi. Et ideo q;uis genera ⁊ ſpecies non ſubſiſtant niſi in indiuiduis:ti ſubſiſtere ꝓpꝛie eoꝛnʒ eſt* ſubſiſtentie dicuntur: quãnis ⁊ particulare ſubſiſtẽ⸗
a dicatur: ſed perj nntur. ſed ſche.hec ille. CE nde aliter dicendum eſt ꝙ intelligi dupliciter. Tino⸗ quantum ad rõnem cauſam ſi⸗
ſiſtere pꝛimo attribuit
Nueſtio
pat Ced priuʒ videt᷑ dicere Doc. J.in pᷣeꝑte. q.. srti.⁊. ad. n.vbi ſic ait:ꝙœ boe. dicit genera ſubſiſtere in
Octaua
ſ determinatio eſſendi eit ex naturayel qdditate ſuperio en 1eiqꝛ determinatio eſſendi ſequitur foꝛmaʒ que eſt termi uãtnʒ indiuiduis aliquiꝰcompetit fubſiſtere ereogpſt rus.Ilioqnãtũ ad eſſe ſubſiſtendi ſubiectiue ⁊ tñ ſoluʒ ub generibus ⁊ ſpẽbi bᷣdicamento ſbe cõpꝛehenſis non nquãtũ ad modi ſubſiſtendi a quãtũ ud pꝛinn. Pt ſic ſ 9 ipſe ſpẽs vel genera ſubſiſtant niſi ſm opinionem pla iſtere per pꝛius cõuenit pꝛimis ſubſtantijs qᷓ; ſecundis. qui poſuit ſpẽs rerum ſeparatim ſubſiſtere a ſingularibꝰ Manc aũt concordantiã innuit Poc. S.in pꝛimo ſnĩaruʒ SInbſtare do cõuenit eidem indiuiduis in oꝛdine ad ac/ vbi ſupꝛa ad ſcðᷣm ſicnt pʒ er adductis ¶ Fimiliter etã cidenrig que ſunt pꝛeter rõnem generum ⁊ ſpẽx Mec eãinnuit in de poq.g· ar. 10. ad vltimũ vblſc ait. Scien le CIdem innuit in de potentia. q.9. ar.pꝛimo ad qntũñ dũ ꝙ boecius aliter accipit iſta noœia in comento pᷣdicamẽ ſoluens hoc argumentuʒ· Iilnd quod ſoluʒ exiſtit inalio toꝝꝛ:qᷓ; ſit cõis vſus eox Put expouit ea in lib. de duabꝰ non ſubſiſtit. ed genera ⁊ ſpecies ſunt ſolum ĩalio. Er naturis. Attribuit.n. nomen ypoſtaſis materie que pꝛiꝰẽ go a. lbi ſic ait:ꝙ boetius loquitur ſᷣm opinionẽ pla. eſt pꝛincipium ſubſtandi ex qua hʒ ſubſtantia pꝛima ꝙ ſß qui poſuit genera ⁊ pecies eſſe quaſdam foꝛmas ſepara ſtet accidenti. Mam foꝛma ſimpler ſnbiect eſſe nõ põt. tas ſubſiſtentes ab accidentibus denudatas. Et 5ʒ hoc po¶ Et ſic dicit idem Voe. in li.de trinitate. Momẽ anit jubſi terant dici ſubſiſtentie ⁊ nõ ſpe.vel dicenduʒ ꝙ fubſiſte⸗ ſtẽtie Woe.tribuit foꝛme: quaſi eſſendi pꝛincipio nota ÿᷣn re attribuitur generibus ⁊ ſpẽbus nõ qꝛ ſuſiſtant: ſed g cpio:per ipſam enim eſt res in actu. Women vo eſſen ⸗ ndiuidua in eoꝛum naturis ſubſiſtunt ẽt ommbꝰaccideñꝰ tie tribu it cõpoſito. Einde oñdit ꝙ in ſubſtãtijs mlibus tibus remotis.Iec ille. CIdem ibidem ſubdit ad q̃r tã foꝛmaqᷓ; mã ſunt pꝛincipia eſſentialiainꝰ ecille. Cx um dicens:ꝙ q;uis nihil ſubſiſtat niſi indiuidua ſubſtan quo pʒ ꝙ ytraqʒ opinio pꝛedicta tam abertic; Doc. S. tia que vpoſtaſis dicit:tij nõ eadẽ rõne dicit ſubſiſtere ⁊ eſt ſuſtentabilis: vᷣm dinerſam ſbe cõſideratiõem. Et 3 ſubſtare. Ped ſubſiſtere in;tuʒ nõ eit in alio.ſubſtarevo dictũ ſit ꝙ vna ſba eſt magis ſpa qᷓ; alia qᷓtuʒ ad actũ ſub⸗ inquãtij alia inſunt ei.vñ ſi aliq̃ iba eẽt que per ſe exite⸗ ſtandi:nõᷓ tñ ꝓpter hoc cõcedendũ eſt tam ſuſcipere ma ret ⁊ nõ tñj eſſet accidentis Aicuius ſpin poſſet ꝓpꝛie dic gis ⁊ minus:qꝛ ſuſcipere magis ⁊ minus ⁊ remitti ĩ ubſiſtentia ⁊ non ſubſtan tia:hec ille. ꝙx quibus elicitur pꝛio eſſe ſpeciſico: quod non conpetit ſubſtantie:cniꝰeſſe mamfeſte ꝙ ſubſiſtere cõᷣuenit indiuiduis ⁊ pᷣmis ſubſtã in indiuiſibili cõſiſtit: vt patet in pꝛedicamentis. Cn⸗ ijs ⁊ non cõuenit ſecundis niſ in pꝛimis. CæEycuius ð ſiderandum eſt quarto ᷣm Doc. S. in litterag ſpa vlis claratione cõſiderandũueſt tertio ÿᷣm Doc. S. in de poten dit tripliciter a ſba particulari: pꝛimo qꝛ ſßa particnlaris tia.q.g. ar.Io.in coꝛpoꝛe ꝙ ypoſtaſis ſiue juba ⁊ ſubſiſten nõ pᷣdicat᷑ de aliquo inferioꝛi ſicut vlis.ſcho qꝛ ſubſtãtis tia differunt rõne:ſed ſunt idem re. Tnde ibidẽ ſic ait w vlis nõ ſubſiſtit niſi in rõne ſingularis que per te ſubſiſtit ba que eſt ſubiectum duo hʒ hꝛopꝛla: quoꝝ pꝛimũ eſt ꝙ tertio qꝛ ſpa vlis eſt in multis:nõ autem ſingularis: ſedẽ nõ indiget extrinſeco fundamento in quo ſuſtenter ſed n ab oĩbus ſ eparabilis ⁊ diſtincta.hec ille. x quo patet P ere quaſi per ſe ⁊ duplex eſt ba.ſ.vniuerfalis eſt ingularis. ¶ Lõſideran⸗ nöõ in alio exiſtere. Aliud vo eſt quod eſt fundamentũ ac dũ eſt qnto 5ʒ Poc. S. in pᷣmo ſentẽtiaꝝ di ⁊y.q.pꝛima cidentibus ſuſtentans ipſa:⁊ ꝓ tanto dã ſubſtare: ſic ergo ar. pv· ad. ym.ꝙ ſba dicitur uattnoꝛ modis. Mnooſnbſtã
aque eſt ſubiectũ inquãtũ ſubſiſtit driubſiſtentia. Inq; tia idem eſt ꝙ eſſentia. Et ſic ſa inuenit in oĩbus gribus tũ vo ſubſtat dñ ypoſtaſis ÿᷣm grecos vel ſpa ðm1
— atinos ſicut et eſſentia. Sicut cũ querit᷑ quid eſt albedo vel co⸗ Matet ergo g ypoſtaſs ⁊ ſubliſtenna dr̃nt rõne ſediunt
loꝛ Nt hec a quibuſdã dr̃ lubſtantia logyca ⁊ eſt quid cu idẽ re. hec ille.¶ x quo pʒ Feddem res numero ð ge iuſ nere ſbe di ſubſiftentia ⁊ ſubſtantia re ſbe qð dicit᷑ ſuba pꝛima vel ypoſtaſis. Tertioꝰd ſuba CDʒ ẽt ꝙ illud quod aiqui ꝓ cõcoꝛdantia pᷣdictoꝝ aſi ſcð
ne ibet pꝛedicamenti. liooñgniſicat indiuiduũ de gene dinerſis tñ rõnibns.
4. uartoo d̃ ſuba cõtter: ꝓut abſtrapit a ſpe pꝛima⁊ ſcda. Pttalis ꝑ indiuiduũ quaſi ꝑ diiam trahitur ad ſtan dũ pꝛo ſpa pꝛima. Sicut cũ dã aial rõnale moꝛtale ſign cat nãmn aialis ꝓut abſtrahit ab oĩbus ſpẽbꝰ: ⁊ per diffe⸗
gnant nihil eſt. Picnnt enim g ſubſiſtere dicit duplicem habitudinẽ. nã adeſſe eiſentie. Et ſic pꝛius cõnenit ſecii dis ſubſtantijs qᷓ; pꝛimis. Et ſic loquitur Doc.q;.in pᷣo 2: ſententiaꝝ vt ipſi aicunt. Aliam hitudinẽ dicit ad efe ert rentiã additã trahithr ad determinatam ſpẽm pec ille. tie. Et ſic per pꝛiꝰcõuenit pꝛimis ſubſtãtijs qᷓ; ſecũdis ¶u xquo patet ꝙ ſtarum quedam eſt pꝛima quedam Et ſic loquitur doc. S. in pꝛima pte. ¶ Bed manifeſtũ ſecunda quedam que abſtrahit ab vtraqʒ. T Lõſideran⸗ eſt ꝙ talis concoꝛdantia non enacuat difficultatem. mam dum eſt.s 5m Tpoc. F. in de poꝰ.q.y.ar.ßᷣo ad pꝛimũ ꝙ in ſubſtãtia ꝑticulari eſt tria cõſiderare. Quoꝝ vnuz ẽ nalura generis ⁊ ſpeciei in ſingularibus exiſtens ſchm ẽ modus exiſtendi talis nature:qꝛ in ſingulari ſubſtãtia ex ſtit nã generis ⁊ ſpeciei vt pꝛopꝛia huic indiuiduo ⁊ non vt multis cõmunis. Tertiunweſt pꝛinn ex quo canſat᷑ ta lis modus exiſtendi. Sicut aũt nã in ſe cõſiderata cõis ẽ: ita modus eyiſtendi nature. Nõ enim inuenit nã homi⸗ nis exiſtens in rebns niſi aliquo ſingulari indiniduata.nõ enim eſt homo qniit aliquiſ homo niſi m opinionẽ pla. rpꝛius ↄuenit pꝛimis ſubſiã qui ponebat vniuerſalia ſeparata. Bed pꝛincipinʒ talmo 9 di exiſtendi quod eſt pꝛincipiuʒ indiiduationis nõ eſt cõ mune.ed aliud eſt in iſte ⁊ Aliud in ilo. Hoc eni ſingu lare indiuiduatur per hanc materiã:⁊ illud per illam. icut igitur nomen quod ſignificat nãm eſt cõe ⁊ diffi⸗ nibile: vt homo vel aial ita nomen quod ſiguiicat naturã cũ tali modo exiſtendi: vt Fpoſtaſis vel perſona. Illð vo nomen quod in ſua ſignificatiòõe includit deterunnatum indiuiduationis pᷣncipium:nõ ẽ cõe nec d iffinibile vt ſor. ⁊ pla. Mec ille a bene. ¶ Lõſiderandi ẽ.yo.ᷓᷣm alberm in boc.;.tractatu ſcðo ca.yo.ꝙ ſům vltimum qð de nul o alio dñ̃ ſubſtãtia vocat· Et hoc ÿm dicit duplr.ſubie ctum. vʒ · accidentium tm̃.Et ſic ſubiectum vlnimuz com pꝛehendit tã pꝛimam ſubſtãtiã q; ſecundã. Fi pꝛimũ ſub ectuʒ ab actu ſubſtandi ſumat quod.j.marime i ubſtat ⁊ de nullo dr ſed oibꝰſubijcitur tůc pꝛimũ ihm adhuc du⸗
enim ſubſiſtere eſt eſſe exiſtentie. nde pꝛedicta locutio
dupl. Tnooqᷓ;tũ aq id ſubſiſtendi. Et ſic ſubſtantijs ſecũdis pꝛimo cõuenit quã
modo oc. S. vt ipñi dicunt in pꝛimo ſniaꝝ. Aliooqᷓ;tũ ad rẽ ſignificatam.vʒ.ꝓ
icit eniʒ in pꝛimo ſẽ⸗ Sterminatum moqum eſendi. Eſſe enim ſimpii non eſt
per poſterius:ſicut ⁊ ſpẽs ſubſtantie di.
ſubſiſtere alicui cõuenire etiã ſicut illud quod ſubſiſtit ꝛp̃t
ue pꝛincipium ſubſiſtendi aut eius terminatum. Et ſic ſß ſecundis ſubſtantijs:q vt dictun

Puinti Hetha. pliciter dĩ · Eſt eniʒ qð ſubſtat ⁊ ab eo cui ſubſtat actu ef⸗ lijs ſabilimentum eſſendi.⁊ ſic eſt hoc aliquid. ſicitur:⁊ gĩa cuius ſubſtat oẽ quod ſ ubſtat alicul.? hoc pᷣ Dd pꝛimum igitur dõm ꝙ ſibſtãtia põt a mũ inbiectũj eſt naturã Eiſt ẽt quod ſubſtat pꝛimo ens n 1 cipi dupliciter. no ſcde intẽ le perfectũ. Et hoc eſt pꝛima ſba. hec e-C Lõſiderandi tiõaliter· Et ſic nõ eſt genus ſ ed bene analogice dr ð ſuis eſt.30.5m Doc P. in quolibetis quolibeto. 3· Q3⸗ inferioꝛibus. Aliop⸗ intẽtionaliter Ert hoc duplr. VUno nico eg iſta nõ eit vera diffõ ſubſtantie · Sbaeſt que ꝑ modo ßᷣm ꝙ eſt pꝛnn cooꝛdinations ſbe· Et ſic eſt gen⸗ ſ e eſt. inde ibidẽ ſi dicit:ꝙ ᷣm auicẽ. in ſua metha.eſſe gnaliſimũ vniuoce pꝛedicat de ſuis inferioꝛibꝰ. Ilio non põt poni in diffinitione alicniꝰgeneris vel ſpeciei:qꝛ P tota cooꝛdinatione. pt ſic non eit genus grialiſſimum⸗ fed cõpꝛehendit ſub ſe ſecundas ſbas:⁊ pꝛimas. Et iſtoꝰ
Oia particularia vniuntur in diffinitione generis vel ſp eci 0 ſecu 17 P ſe in obus 5 0pch ſit quid vniuocũ:ſed per pꝛius di de Vn ſuba
ei:cũ tñ genns vel ſpecies non ſint ßm vnůũ e 15 opz mid vr ſec ⁊ ideo hec non eſt va diffõ ſube. Bba eſt que per ſe eſt. qᷓ; de alia: vt e dictis pʒ;ʒ diuerſas acceptiones ſte. vñ Tiel accidens eſt auod eſt in alioꝛled eſt circũlocutiovere Soe. Sin de po Near⁊· ad. ðn ſie dicit· ů duidit deſcriptiðis: què talis intelligitur Iba eſt res cuius na ſubſtantia in pᷣma ⁊ ſecũcã:nõ eſt diuiſio generis in ſpe ture debetur eẽ ⁊ non in alio. Accidens eſt res cuiꝰnatu⸗ cies ch nihil ↄtineat ſub ſcha ſbᷣa quod non ſit in p. Sʒ re debetur eſſe in alio· hec iie. C Lõſideranduʒ eſt nono eſt diuiſio generis m diuerſos mdos eſſendi. Nã ſecũ ßm doc · S · in de vnione vbi incarnati q. vnica · ar·⁊⸗ in da ſubſtantia ſignificat nãm generiſ abſolutã ßm ſe. P coꝛpoꝛe ꝙ ſuppoſitũ ypoſtaſis ſba pꝛima perſona indiui⸗ ma vo ſubſtantia ſignificat eainV indinidualiter exitem. duũ ſingulare differuntiuer ſe. Nam quedã eoꝝ repel Ccnde magis eſt diuiſio analogiqᷓ; generis. Nec ille. unt᷑ in omni pꝛedicamento · Quedaʒ vo ſolum in genere d ſecundũ ⁊ tertiuʒ p ſolulio ex dictis. C Ad vltin ſpe Quedã aũr ſolũ in nã rõnali Vnde ibidẽ ſic dicit ꝙ dicendũ ꝙ illa ba que abſtrahit ab vtroqʒ ſ.tam a pꝛima noinm ad indiuiduationẽ pertinentiũ ſiue ſint noiapꝛime aſ ecumda ſubſtantia continetur ſub ſubſtantia: quarto impoſitiõis ſicut ona⸗ vpoſtalis que ſignificantres ip modo dicta · vnde argumentum parum querit. ſas ꝛſiue ſint noia ſecũde impoſitiõis ſicht indiuiduũ ſup⸗ Cbi in Voc.; · vbi ſupꝛa.. poſitũ ⁊ huiuſiodi que ſignificant intentionẽ indiuiduali— D tertium ſie ꝓceditur. Aĩ ꝙ m tatis ꝛquedã eoꝝ periinent ad ſolun genns ſe ſicu vpoꝰ A. M Mterap oſſit ſeparari a ſtaſis juppoſiti ⁊ perſona in rõnal nʒꝛque de accidemi“ corpoꝛeltate ⁊ ecʒuend. ã ioe cin pn bus nõ dicunt᷑ ⁊ etiã res nature Fm acceptionem bylla— ſiax di.8.q.·r·?in coꝛpoe ſimiliter in p rij Duedã vo pertinẽt ad indiuiduatiõem in quocuſd⸗ arte ·ar. ꝗ· BSimiliter in qu enonibus de aia ⁊ in ge ſicut indiuidui panticlare ⁊ ſiugulare:que ẽt in acci plibus dlijs locis pꝛobat ꝙ in vna mã nõ pñt eſſe plures dentibus dicunt᷑· Eſt aũt ſbe ꝓpꝛiũ: t per ſe x in ſe ſub⸗ foꝛme. Bed ſi coꝛpoꝛeitas nõ eſſet ſeparabilis à materia: ſiſtat · Accidentis aũt eſt in aſio eſſe. Et ideo illa noĩ quẽ ſequeret᷑ ꝙ in eodẽ eſſen plures foꝛmeI· foꝛma copo⸗ pertment ad indiuiduationẽ ſubſtãtie in illis ſolů locum reitatis ⁊ foꝛmaſp ecitic. Igitur ⁊c. CP · Joimpe pabent que per ſe ⁊ in ſe ſubſiſtunr. Et pꝛopter Poc itde ciſica adueniente vel remanet coꝛpoꝛeitas vel non⸗ Siñ ptibus ſubſtantia non dicunt᷑: qꝛ non ſunt in eipſis ſed i habetur intẽtũ. Bi ſie ſequitur ergo ꝙ illa foꝛma ſpeciũ oto q;uis nõ ſint in ſbade quibꝰtũ poſſunt dici noĩa adiꝰ c erit accidentalis cũ adueniãt enti in aciu Et ſie cõpoi diuiduationẽ pertinentia cõiter tã in ſubſtãtijs; in acci tus ex fonmna ſpeciſica ⁊ materia erit ens per accidens ⁊ denins hion enunpõrduiche noſſd ſit periona nonper ſe CBed dicebatg iliud quod adnenit enliin vel xpoſtaſis taut ſuppoſitum:qᷓ;uis poſſit dici ꝙ ſit ali cu ſpecifico eſt accidens:nð utem illud quod aduenit quod particulare vel ſingulare vel indiuiduũ. Manꝰ· n. enti in actu gñico · foꝛina autemn coꝛpoꝛeitatis důt eſege ⁊ſi pertineat ad genꝰ beꝛ qꝛ tñ nõ eit ſba cõpleta in ſe 6 nericuʒ ⁊ non pecificũ. CTq̃tra. z V nihil poſſit con ſiſtens non dicitur ypoſtaſis aut ſuppoſitũ vel pſona. pec neriin genere vt dicit Woc. G · in de poꝰ.q. 4r.hecor ille. C Ides dicit in tertio ſnĩaꝝ di. ð.q.pa. ar. po C Idẽ poꝛe qð P aliquã ditferentiã generis ad ſpẽm nol deer“ innuit in pparte· q.29 Ar·? in coꝛpoꝛe dicens ꝙ ſpn vel inmet:mã nõ polſet eſſe ens: ⁊ per ↄñs nõ haberet eẽ ge ſuppoſitũ qð ſubſiſtit in gůe ſbe chiter accipieñdo noĩari nericum qn ad aliquem ſpecialẽ modũ eſſendi determ/ võt ẽt noie ſignifiẽante intentioneʒ · Et ſic dr ſuppoſitũ no narerur nod qcem nõ fi niſi per ſonns pecticm er minat eriã trib? noibꝰſigniſicantib rem. ue quidẽ ſũt go ſictio eſt ponere coꝛpoꝛeitateʒ a d dandiũ eſſe generici F o. Piſemper coꝛpdꝛet
res nature ſubſiſtentia⁊ ypoſtaſis Sm triplicẽ coſideratio ſicut reſpondens dicebat. CP·4 nẽ ſubſtãtie ſie dicte. Scðm eni ꝙ per ſe exiſtit ⁊ non in tas maneret in mã. ſequeret᷑ ꝙ non ſieret re alio: vocat ſubſiſtentia. la emm ſubſiſtere dicimꝰ: que ad mã pꝛimã: qð eſt⸗ phm pumo de generatione·blt nõ in alio ſed in ſeipſis exiſtunt. Scðm vo ꝙ ſupponit xc.CPH· Fo. Secluſa quacunq; operatiõc intellectus q alicui nature cõi:ſic d res nature · ſicut pic hõ eſt res na⸗ libet foꝛma dans eſſe materie dat eſſe hoc 7 determina ture humane · Scdm vero P ſupponit᷑ accñibus: dicit nuʒ in numnero. Si ergo coꝛpoꝛeitas dãt eſſe mẽ actu le vpoſtais vel ſubſtãtia. Dudd aũt hoc tria noia ſignificãt liter ⁊ phyce:l equetc 3 cõmuniter in tolo gñe ſ abax:hoc nomẽ pſon ſigniſicati ⁊ per ↄñs conſtituet hoc aliquid
gne rõnaliũ ſubſtantiaꝝ. hec ille. CEy quibꝰelici põt ꝙ foꝛma ſibi aduenientes ſit ccidentalis · nouem ſunt noſa que reperiunt in gie ſe. vz· ſona ſup uneniens. MWitur videtur dicenduʒ g coꝛpoꝛeite ſtſep⸗ poſitũ ypoſtaſis ꝛſiue pꝛim ſubſtãtia quod idẽ eſt res nẽ rbilis a materia. ¶ Bed ð eſt Alb er. in poc.yo cku ſuſiſtẽtia hoc aliquid indiniduũ ſingulare ⁊ particulare 2oca.ʒ. dicens:lʒ autem coꝛpſit cõpolituʒ ex mã ⁊ foꝛn
Quozuz ſufticientia ſic poteſt foꝛmari. Nã noium ad ge ⁊ coꝛpoꝛeitas que eſt ſubſtantialis foꝛmn pꝛima coꝛ nus fubſtantie p ertinentiun:quedã pertinent ſoum ad nõ ſit niſi cõtinuitas aptã penetrari tribꝰ dumn enſiõibus:n
genus ſubſtantie: quedã vo ad oœĩa genera· Si ſchm boc nöõ eſt ſeparabilis ab huiuſmodi foꝛma pꝛimã ilã. eſt tripliciter · vel dicit indiſionem. Et ſic eſt indiuiduum teęr exiſtat aciu ſine ipſa. Nec ille Similiter ꝰ e oe F. in pꝛimo ſniaꝝ di. ʒ· d. F.r·⁊· in coꝛpꝛe piaſ
ꝙ dabit ſibi eiſe hoc⸗ ind
vel dicit incicabilitateʒ abſolute. Et ſic eſt ſingulare vel 5 aũt perfectibili debet᷑ vnd perfectio · Mit opʒ hmi
dicitur per reſpectũ ad vle Et ſic eſt particulare· Si pnꝛ hoc eſt dupl. vel eſt nomen ſche intentiõis. Et ſi eſt jup ma ubſtantialis perſiciat totã mãʒ. Sed pꝛim S poſuũ.vel eſt nomen pꝛime intentionis. Et hoc duplicit- in mã recipit a qua nũq; diuidit᷑ eſt coꝛpoꝛeitas. hecn⸗ Vel ſolnʒ reperitur innatã rõnali ·Et ſic ẽ perſona · vl ie. CAd idẽ eſt cõmẽin pꝛimo phy· Relinquiur et reperitur in oi ſubſtantia.Ethoc eſt quadruptr· Mel Em P coꝛpoꝛeitas non eſt ſeparabilis a materia. nẽ g in ſe exiſtit ⁊ non in alio. Et ſic eſt jubſiſtentia. vel ᷣm P eſt 0 d döm g pꝛeſen⸗ quelionin ſupponitur nature cõi. Et ſic eit res nature · Ael Fmp NK on 60 an mẽ ſitvel ß zo da ſunt inferu
Pſuppotn ſubſtat accidentibus. Et ſic eſt fba pꝛima ſine ypoſtaſis. v ma aut ecõuerſo qꝛ hec pertractandã u ſt de corporeinu
ar.2.⁊.30. ſed dubiuʒ e
.
vmP eſt ens per ſe eyis ſubſitenia complet tribuens huius⸗q · p
ſolutio vq;
diuiduale:
vnde neceſſe erit ꝙ is s. Puod eit inco“
— ————r—————
— ——
—

vult ꝓbare materiam hon poſſe ſeparari a coꝛpoꝛeitate ſe
undum ꝙ coꝛpoꝛeitas ſigntficat gradum pfectionis for me ſubſtantialis alicuius:ſe
mam ſubſtantialem qua
eſtio
mã ſit ſeparabilia ab ea ⁊ ecõnerſo. Cꝛo cnius dubij deciſione cõſiderandũ eſt pᷣmo bꝛeuit᷑ ꝙ coꝛpoꝛeitas põt
dupli conſiderari. Mnoo vt ſignificat foꝛmã ubſtãtialem:
que dñ̃ foꝛma coꝛporeitatis Et hoc mõ eſt ſ. eparabilis, a
materia adueniente. foꝛma ſpeciſfica:vt pꝛobant argumẽ
ta ante in ʒrium adducta. Alioopõt aAccipi coꝛpoꝛeitas ꝓ
gradu perfectiòis alicuius foꝛme ſubſtantialis ⁊ ſic nõ cõtingit materiam denudari atali coꝛpoꝛeitate nec econ/
tra· Meimũ patet quattuoꝛ rãnbus Flberti quas aqd
ducit in caoiam allegato Huaꝝ pꝛima eit. Si enim mã poſſet ſeparari a coꝛpoꝛeitate: detur hoc. Poſito eniʒ poſ
ſbili nihil accidit i mpoſſibile. Separata gitur mqᷓꝛaut ẽ
diuiſibilis actu aut non. i ſit· cuʒ diniſio ſit pꝛopꝛia paf
ſio continui ipſa materia eit continua.it cum non habeat
niſi continuutatem coꝛpoꝛis: ſequit᷑ ipfam eſſe coꝛpus.qð
elt ð datum. Patum enim erat ipfam ſeparatã eiſe foꝛa
corpoꝛis. i autem eſt indiuiſibilis:aut illa indiuiſibili⸗
tas eſt ei eſſentialis aut accidentalis. Biantem eſt ei nilts nihil vnc; põt recipere ei cõtrariũ.ſ.diuiſionẽ. nod f †
eſt qꝛ ſuſceptibilis eſt foꝛme coꝛpoꝛis ⁊ per cõſ equẽs eſt ſuſceptibilis diniſionis. i autem nõ eſt ei naturalis: tũc eſſet ei accidentalis.æEt ſic accidentale eſſe erit quod non conſtituetur per ſubiectum in ſe perfectuʒ. Quod eẽ non p̃t. N SIcðda rõ. Si materia ſeparatur a coꝛpoꝛeitate aut eſt deſignabilis in loco:aut non. i eſt d eſignabilisĩ lo⸗ coꝛcũ omne id quod realiter in loco deſignatur ſit diuiſi bile ſequitur materiã diuiſibilem eſe. Si antem nöõ eſt ð ſignabilis in loco: aut hʒ ſitum: ant non. Pi ſic:tunc eſt pñ ctus. Et cum ad omne punctum poſſt dhci linea: ducet linea ad ipſam. Si autem non habet ſitum ⁊ eſt indiuiſi/ bilis aut acquirit foꝛmam coꝛpoꝛis ſubito:aut ſucceſiue: ſucceſſiue:tunc erit diniſibilis: quia omne quod moue tur eſt diuiſibile. i autem accipiat ſubito: ant accipiet eam in omni ioco jubito ant in nullo:aut in vno ⁊ non in alio. Fi pꝛimum:cũ nõ ſit cã quare accipiat eam in oĩ lo⸗ co niſi quia eſt in omni loco ⁊ quod eit in omni loco eſt diuiſibile ⁊ quantum:ergo foꝛma coꝛpoꝛis innenit ma⸗ teriam ſub foꝛma coꝛpoꝛis qnando venit in eam. Mõ ãt poteſt dici ꝙ nuſqᷓ; iuemat eam foꝛma coꝛpoꝛis: quando Accipit eam: qꝛ hoc eſt impoſſile apud quelibet. Si auteʒ dicatur in vnd ⁊ non in alio:hog erit irrationabile etiam fingere volenti. ¶ Tertia rõ. i mãᷓ ſt eparabilis a cor poꝛeitate cõſtat ꝙ feparata erit in determinata. Quodãt maẽ ſepate ⁊ ſimiplici conuenit: ↄuẽit eſſentialiter. Igitur materie eſſentiale eſt eſſe indeterminatum. Malam aũt eſt materiam ſieri determinatam per continuitatis ⁊ mẽ ſure acceptionem. Igitur id quod eſt ſubſtantiale ⁊ eſſen tiale eſt ſibi annullãbile per aſumptum. Quod omnino eſſe non poteſt. CQuarta rõ ſiſ eparabilis eſt materia a coꝛpoꝛeitate: ponamus ꝙg aliquid eius ſ eparetur pꝛimo ⁊ poſtea ab alia coꝛporeitate ſeparetur alind.lle due igi tur materie aut ſunt per omnia idem ant diuerſe. Si ſunt per omnia idem vniantur. Lum ergo vnite ſunt aut totũ quod pꝛouenit eſt equale parti quod in materialibus eſt inconueniens. ut altera pars deſtruitur.⁊ non erit aſi⸗ gnare quid deſtruat eam. Aut vtraqʒ deſtruitur: ⁊ iterũ illins nulla eſt ratio. ut opoꝛtet dicere ꝙ habundet ſu ꝑ alteram:⁊ iterum ilhus nulla exiſtente menſura nullam erit aſignare rationem. Ex cĩbꝰ ãt his manifeſtum ẽ materiama coꝛpoꝛeitate nullo modo poſſe eparari. Nð
Autem materia ſit maioꝛis vel minoꝛis ſpacij vel rara vl denſa vel figure huius vel illius. hoc habet a foꝛma phy ica: que ſeparabilis eſt ab ipſa. hec omma Albertus vbi upꝛa foꝛmaliter. ue omnia maximam habent effica⸗ am contra ſcotiſtas dicentes materiã poſſe creari abſqʒ omni foꝛma ſubſtantiali vt etiam infra dicetur in octauo
huius vbi ſupꝛa qe.. arti.2. ⁊.3. C Ped hic nullatenꝰ pꝛetereundum eſt
t ꝙ Ilbertus nõ ſolum pꝛedictas rões
d etiam ſcõm ꝙʒ ñgniſicat for m ponit coetemam materie ſibi
Mona
eſſentialem: vt infra patebit in.7. huius.q.17. ar.. 3.4.4 Fx 1n.ð. huius.q.I0. ar.ꝛ. eius reſpondendum eſt.
hdeo ad predictas rationes
Ad pimam ergo rationem ſuam dicenduʒ
ſeparata foꝛma coꝛpoꝛeita·
tis a materia: remanente gradu perfectionis foꝛme ſpeci⸗ ice que cõtinet virtute quicquid ctinent foꝛme ſuperio
res ⁊ aliquid vltra:illa materia eſſet diuiſibilis per con⸗
foꝛmam coꝛpoꝛeitatis:ſed per foꝛmam ſpeciicam q̃ cõ⸗ tineret perfectioneʒ coꝛpoꝛeitatis cũ alijs inferioꝛibus diuerſitateʒ ſpẽx.vnde infra in.10.huins ſic ait Poc. B. ſciendum eſt ꝙ cum ʒ̃ria differant ſcm foꝛmam vt ifra dicetur: quando dicunus aliqua eſſe contraria accipiẽdũ eſt vtrũqʒ eoꝛnmn ſchm ꝙ hʒ foꝛmam:non autem m
eſt pars habentis formnam. Foꝛpuſenim ᷣm ꝙ abſaʒ al accipitur vt foꝛmam habens oppomtur ammali: ⁊ iaia
tum animatoꝛſcõm voꝙ accipitur vt qᷓ imperfectuʒ nõ oꝛmnatumn ꝛſic non opponitur animali:ſed eſt pars mate⸗ ralis ipfius: ſicut ẽt videmus in numeris:nam binarius ßᷣm ꝙeſt quoddam totum:ſpeciem ⁊ foꝛmam determi⸗ natã habens:eſt diuiſus ſpecie a terminario:⁊ ſic ei oppo nitur · Sl vero conſideretur abſqʒ hoc. ꝙ ſit perfectus ꝑ foꝛinam eſt pars trinarij. Mec ilie. Et ſic illa ratio alberti ſupponit falſum:ſicut ⁊ oẽs alie.vʒ. ꝙ ab alio indiuiduũ habet ꝙꝛſit coꝛpus:⁊ ab alio.ſ.a foꝛmã ſ ubſtantiali ꝙ ſit hoe coꝛpus. C Quod non cõcedit Doc. P.in pleriſqʒ lo cis ſed hoc negat ⁊ deſtruit vt infra patebit vbi ſupꝛa. vt etiam adductum eſt ſupꝛa in ſecundo huius queſtione quarta ar.⁊0.c.Et in quarto huius.q.ꝛ. articulo 7.4 Acdſecundam rõnem eius dicendum ꝙ materia ſepa rãta a foœꝛma coꝛpoꝛeitatis ſtans ſub foꝛn peciica eſt ð ſignabilis in loco ⁊ diniſibilis ⁊ quanta non quidem per quantitatem que ſequitur foꝛmam coꝛpoꝛeitatis:ſed per foꝛmam ſpecicam ſᷣm illum gradum perfectionis ꝗ dr̃ coꝛpoꝛeitas:ſicut iam dictum eſt. Cãcd tertiã rõnem eiꝰ dðm ſimiliter.ſ.ꝙ materia ſeparata a tali foꝛma coꝛpo⸗ reitatis eſt determinata:non quidem per foꝛmam illam genericam ſed per pꝛopꝛiam foꝛmam. FId vltimam
rationẽ eius dicendum ꝙ ille due materie etunt dinerſe
ꝑ foꝛmas diuerſas ſpeciticas continentes virtnaliter grã⸗ dum coꝛpoꝛeitatis quam conſequuntur quantitates ⁊ ce tere dimenſiones. ¶ nde patet ꝙ pꝛedicte rõnes vni⸗ uerſaliter omnes ſupponunt f lſuin ſicut dictum eſt in ſolutione ad pꝛimam. Cii erumntamẽ ille rationes con⸗ cludunt de neceſſitate: ꝙ materia nõ poteſt ſeparari a cor poꝛeitate vᷣm ꝙ coꝛporeitas ſigniicat gradum perfectio⸗ nis quem includit foꝛma ſpeciũca ſicut dictum eſt. Aucd concedimus vᷣm doctrinain Doc. S. 6 4 rafianpc igitur in oppo ituʒ adductas Ad ration e8 pʒ ſolutio ex dictis:quia cõ⸗ cludunt ꝙ materia eſt feparabilis a coꝛpoꝛeitate ᷣm ꝙ
cdꝛpoteitas ſignificat foꝛmam ⁊ non gradus foꝛme.
Cueſtio 9n· De multiplicitue huitermini idẽptits.
„ Pſtea vnueru dinnenonp⸗
11 nominum multiplicinʒ qᷓ igniſicant ſubiectum huius ſcientie: con ℳ ſiderandum eſt de nominibus que ſigni ficant partes eoꝛum que ſunt ſubiecta hu
ins ſetentie. ¶ Lirca quod occurrit du⸗
plex conſideratio. C Mam pꝛimo conſiderandum eſt ð diſtinctionibns noium que ſignificant partes vnꝰ CSe cundo de diſtinctiouibus noinm que ſigniicãt parkes en tis. Circa pꝛimũ duo ſunt conſideranda. Primo conñi derandum eſt de diſtinctionibꝰnoium que ſignificant ve⸗ ras partes vnius ¶¶ Secundo de diſtinctionibꝰ noĩum que ſigmicant aliquid conſequens rõnem vnius.ſ.prius ⁊poſterius.Mam ſicut ſuperius dictum eſt ꝛvnum eſſe eſt pꝛincipium eſſe. Quanũ ad primum duplex occurrit cõſideratio. ¶ Mꝛimode muitiplicitate ⁊ diſtinctiõe n⸗
tinuitatem coꝛpoꝛis.⁊ ipſa eſſet coꝛpus non quidem per
comẽ.ʒ.

— Ee
Hetha.
minũ que ſignificant pꝛimas partes vnins ⁊ oppoſii e quid dicit᷑ idẽ ſpiipſi. Klioaliqua dñr eadẽ per ſe quoꝝ ſ. multitudinis⸗CScðo de diſtinctiõe noium ſignificã ſuba eſt vna. Et hoc dupir: vel rõne cõtinuitatis. tꝓpt᷑̃ tiũ q̃ſdã partes ſ ecundarias vniꝰ. ¶ Lirca pᷣnduo ſũt con ¶ Initãtem ⁊ indiuiſibilitatem rõnis ſicut patuit in modis ſiderãda. C Pꝛimo de multiplicitate illoꝝ noiu q pti vnius per ſe · ¶ Ex quibus patet multiplicitas modoꝛuʒ nẽt ad id qp̃ eſt vnũ in ſubſtãria qð eſt eſſe in fe:⁊ h eſe vdemptitatis. uoꝝ ſufficientia facili poꝛeſt ſumi eꝝ pis in alio. ¶ Scðo de his que pertinẽt ad id qð ẽ vnñ indà due dicta ſunt ſuperiꝰin modis vniꝰ· C Lõſiderandũ eſt litate qð eit ſimie. CMuãtũ ad pnquerũtur. g. Pꝛino aũt pꝛimo ᷣm Poe. B. ꝙ aliquã dnr eadẽ ex eo ꝙ ſunt vtrũ modi vpẽptitaus ſint bñ aſignati a ppᷣo. Scðᷣo E unũ ſecunduʒ eſſe: ſed mtellectus vtitur io vno vt pluri modi diuerſitatis ab ipſo ſint ſufficienter poſiti. Terio vus ad hoc ꝙœ rwonem itelligat · Mam non poteſt relatio vtrů dinerſitas ſit cauſa pluralitatis. Qharto vtx diuerſi intelligi niſi inter dpo extrema:ſicut cum dicitur aliquid tas accidentiũ poſſit eſſe cauſa pluraltatis ðm numerus. idem eſſe ſibi ipſi · Tuncenm intellectus eo quod eſtvn Nuinto vtrum varietãs ſiue diuerſitas loci facit aliquid m rem:vtitur t duobus. Alias eiuſdem ad ſeipſuʒ re⸗ ad diuerſitatem ſiue pluralitatẽ ᷣm nuin ex. Berto vtrus latio aſſignari non poſſet · Vnde p ꝙᷓ relatio ſemper reg modi differentie ſint a pho biñ aſignati. Septimo vrum. rit duo extreina. Et in huiuſmodi rlone non ſunt dno ex⸗ duo accidẽtia ſola ſpẽ: vel ſolo numero diia poſſint eẽ ſit trema vᷣm rem:ſed ᷣm intellectum ſolum. Keiatio emm in eodem ſubiecto · Octauo vtrum differentia ſiue ditin demptitatis non eſt relatio realis:ſed ròis m ßmipali
ctio dicat reſpectuʒ de genee ad aliquid. quod dicitur idem ſimpli. Secus aũt eſt: quando aliqus Cbi in Woc· B⸗ pho·Eadẽ vo dicũt KElec⸗ duo dür eſſe idem vel genere vel ſpecie. Bi ·n. Tdem 5 imum ſic ꝓcedit Uipmo ptitatis rlo eſſet res aliqua pꝛeter id quod dr eſſe idem — P di ydemptitatis hon ſila etiam res que relatio eſſet cum ſi ideʒ ſibi pari ratio cõuenienter aſignent᷑ a pho · Nã ſicut vnũ in ne paberet aliam relationeʒ · qua ſibi idem eſſet: ⁊ ſic in
Ba ſacnt idẽ:ita vnũ in quantitute facit quale. intinitum. Non eſt antem poſſibile in rebus inmfinimm
Bed pbs nõ ponit multiplicitatẽ huiꝰnois cquale · Ergo procedere. Bed in bis que ſunt vᷣm intellectum: nihil ꝓ
nõ deberet ponere modos Idẽptitatis. cũ vtrũqʒ ſit mul pibet. Mam cum intellectus retlectatur jupꝛa ſuũ actum tipler CP 2o.Mnũ ⁊ idẽ ſunt idẽ ᷣm rem. Ergo poſi⸗ intelligi ſe intelligere:⁊ hoc ipſum pot etiã intelligere:? ddunt᷑ modi vdemptitalis· ſic in infintum. Nec ile. De quo darius poſtea videbi⸗
tis modis vᷣnus:ſuperfiue i P3. Idẽ ſemp cauſatur per ſe ab vno. Ergo lʒ vnu tur. CConſiderandumeſt autem ſcõopᷣm eundẽ Doœ. dicat per qccidens: vr̃ ꝙ idem ſemp dicat᷑ per ſe· Et ſic S.in de potentia. q.ð ar. vltimoad.;n.ꝙ aliquid poteſt ſuperfiue dr idẽ per accicẽs. CP40 Idẽ dicit quendã remanere idem genere:lʒ non remaneat idem numero. rionẽ. Nã alq̃ eit relatio eiuſdẽ ad eipſũ: vt hic dict phs ¶ it enum bidem ſic. N Bicut igitur in diffinitionbꝰbaꝝ ⁊ doc. S. Ergo modi eiꝰd ebuiſſent cõnnmerari in cao remotis differentijs remanet gennstitã in diffõne accidẽ de ad aligd.⁊ nõ hic. ¶ Bed 5 eſt phs i textu dicẽs. eadẽ tium remoto accidente quod ponitur loco differentie re⸗
vo dicũtur bec quidẽ ᷣm accſis: vt albũ ⁊ muſicũ idẽ qa manet ſubiecuum: aliter tñ et al· Remota enim diiare
eidẽ accidũt:⁊ hõ ⁊ muſicũ:qꝛ altex alteri accidit. Rhnſi manet genus ſed nõ idem numero. RemotoEnn rõna cuʒ aũt ⁊ hõꝛquia muſicum hommi accidit. itriq; aũt li:non remanet dem aial numero quod eſt gial rationale homo ⁊ hoꝛũ vtrũqʒ illi. Et enim homini muſico ⁊ ho⸗ ſed remoto eo quod ponitur loco differentie in diffinito⸗ mo ⁊ muſicum idem dicitur. nibus accidentium remanet idem ſubiectum numero·ſe Reſi ondeo dicẽdũ ꝙ idẽ dr duplr. vnoꝝ noto emm curuo remanet ideʒ naius numero.⁊ hoe et — atcidens. Ilioomõ ꝑſeer ideo quia accidens nõ complet lubieq eſſentias ſicut dif accis aũt dr̃ duplr. Ano qñ ſimplex de ſimplici pᷣdica ferentia complet eſſentiam generis · Pec ille. CMem oqů cõpoſitũ de ſimplici vel eð pꝛedicat. Bi pꝛĩoꝰ dicit gloꝛioſe ille idem Fpoct. B.in. ꝛe.q. 67. articulo. tunc idẽ per accis df tribus modis Xinoquãdo accñs ð Tin coꝛpote CConſiderandum eſt. z0 ſchn eundem accidẽte pᷣdicat: ut albũ eſt muſicũ. Becundo mõ q acci Voc. B. in pꝛimo ſententiax· di. y·q. p ar. pᷣo.ꝙ idem? dens de ſubiecto pꝛedicatu r.vt homo eſt muſicus. Ter⸗ diuerſuʒ ſufficiẽter dundũt ens creatum pꝛopter hoc ꝙ tio mõ qñ ſubiectũ de accidente pꝛedicatur: vt muſicui vbicunqʒ in creaturis ẽ diu erſitas ſuppoſitoꝝ eſt diner⸗ eſt homo Si ſcðᷣo. vʒ· quando cõpoſitum de ſimplici p ſias eſſenne. Cldec ille ⁊ notabiliter ſi quis mtelligat dicat vel ecõuerſo:hoc eſt duobus modis. Pꝛmoꝰ qñ ¶ Pauca autem verba ſed multiplicitas? pꝛofundi⸗ pohneeiie Joꝛtes eit homo muſi tůs ſententie 8 ₰ cus. Scdo qi ſimpiey compoſito pꝛedicauurvt homno igitur dicẽdum ſicut deit muſicus eſt albns CEx pbus ꝙ in dibus Ad pRmum— BG. ꝙ de equali eiop modis quibus aliquid dicitur idẽ per accicens vniuerſa poſitò phs non facit hic męntionemquia in eis multipli! liter veꝝ eſt ꝙ nõ pꝛedicat᷑ aliquid vex vlr. Mõ enim eſt citas nõ eſt ita manifeſta. ec ille. Nnde non valet Ae⸗ verum dicere ꝙ oĩs bonno ſit idem muſico. Vuod ſie pʒ quentia. N Bed pꝛo aliquali declaratione equalitats ſcit qꝛ ea ſola de vlibꝰpꝛedicant᷑ vlr:que ᷣm ſe inſunt eides. dum eſt · ᷣm Doc. S. in pꝛima pte. q. 4ꝛ· ar. p ꝙ cum Sed accidẽtia nõ pꝛedicantur ᷣm ſe de vninerſalbus: ſ5 vnum in quantitate faciat equale:duplex poteſt aſſignar ſolũ rõne ſingulariũ. Ideo nõ pꝛedicant᷑ de vniuerſabꝰ equalitas ecundum ꝙ dupier eſt quantitãs. Mam que vlr. Sed de ſingularibus pꝛedicant᷑ ſumpliciter:vt dicit dam eſt quantitas modis. Alia eſt quantitas virtutis: pic Doc. S· qꝛ idem videt᷑ eſſe ſubiecto Bortes.⁊? Bor- ergo attenditur equalitas ſecundum quantitatem vntus muſicus. Mon tñ pꝛedicatur de ſingulari vniuerſaliter· qꝛ lem vtdicit ibidem Toc. B. equalitas includit ſim de nullo poteſt pꝛedicari vlr quod non eſt vniuerſale.ſo: dinem ⁊ aliquid plus quia excludit exccſſum⸗ uecun tes autem nõ eſt wmiuerſale Non enim eſt in multis. Ft emm communicant in vna foꝛma:poſſunt dici ſimilia ideonon pꝛedicat᷑ aliquid vniuerſaliter de ſoꝛte vt dicat ſi mequaliter illam foꝛmam participant.ſicut ſi der dic oĩs Poꝛtes ſicut dicimus dis homo. CGed idemꝑſe ſimilis igni in caloꝛe. CBed non poſſunt dici equalis: ſi dicitur dupliciter in genere. Mnooilla dicunt᷑ eadẽ quo vnum aitero perfectius foꝛmam illam participat. Nee mã eſt vn 4. Et hoc dupli·Tlel ila mã eſt eadẽ ſiue vna ille. CAd ſecundum dicendum ꝙ licet idem ⁊ wun ßm ſpẽm. Etſic fones ⁊ pla. ſunt ide. Elel eſt vnaſchm ſint idem ſecundum rem:difernũtti ym raionem: n nunerum t hoc dupliciter: qꝛ vel eſt vnanumero nu idem ſupꝛa vnuz addit ſolam rlonem quamũ ad moin meroſitate ſubiecti. vʒ. quando aliquacuo cõueniũt ivna ſignificandi. deo quibuſdam poſet videri ꝙ unũ di materia que ti in ſe dintſicut duo accidentia conueniunt pluribus mõdis q; idem: nel econtra. CAd tert in vna materia numerovt dicitur ẽt in ſexta ꝓpꝛietate ſõ ſicnt dicit Albermus inhoc F.tractatu. ⁊ ca. pꝛimno ꝙ ſtantie· tlel qꝛ ſunt in vna materia eadem numero ach cut ſupꝛa dictun et ſupra unnʒ nð addi niſ relaiones roſitute eiſentie ex eo ꝙ vnum ⁊ idẽ eſt m eſſe. Et ſicali Et relatio in eytremis in eande⸗ diuiſonẽ cadici ².
——

mmw om..
E —
S
— — S
W 6
W
.
2
eſt canſs relationis · Et ideo ſicut vnũ dicitur ᷣm acciden tis:ita ᷣm dicit᷑ idẽ. Relationis eniĩ eſſe debile eſt ⁊ mul
tũ habẽs de ratiqe. hec ille. NAd vltimũ dicẽdũ ꝙ licet idẽßʒ cõnotatũ dicat quãdã relationẽ.iñ vᷣm id qð ẽ dicit aliq; nãʒ poſitiuã ⁊ abſolutã. Vñ argmn ꝓcedit ex equoco
CIbi in oc. B. ⁊ pho. Diuerſa„Kölec.— ſit pꝛoceditur. Aidet
— 5 ſecundũ ꝙ modi diuerſitatis
nõ ſint bene aſſignati a phᷣo. Nã aliquaẽ diuer
ſitas generis:⁊ aliqua continuitatis. Et tñ ili
modi nõ enmerant᷑ hic. Igitur ⁊c. CPꝛ. Diuerſuz
⁊ differens ſunt idẽ. Ergo poſitis modis differẽtie: ſuffi⸗
cienter ponuntur modi diuerſitatis.t ſic uperfiue enu
merantur hic modi eius. ¶ · 30. Aliqua eſt dinerſitas foꝛmalis modalis ⁊ eſſentialis ſʒ diuerſos doctoꝛes. Et tamen tales non ponuntur hic a pho. Igitur ideʒ ꝙ pꝛius CP 40. Vel iſti modi eſſent reales vel rationis tantuʒ.
Si ſecũdũ ſequitur ꝙ illa que ſũt diuerſa ſpecie differãr
ßin rationẽ tiñ. Jip̃mũ ſequitur g actio ⁊ paſſio ſint di⸗
nerſa realiter:cũ diſtinguantur ſpecie. nod tamẽ vider
eſſe cõtra Doc. J.in tertio phyſicoxꝝ. Igit᷑ ⁊c̃. CSedʒ eſt phs ĩ texiu dicẽs. inerſa vo dicunt᷑ quoꝛuʒ aut ſpẽs ſũt plures aut mã aut rõ ſubſtãtie.⁊ oĩno oppoſite eicem dicitur diuerſum. Reſt ondeo dicendũ ꝙ diuerſum dicit᷑ tri
P bus modis ĩ genere. Vnoꝰ ali qua dicunt᷑ diuerſa ſpecie quoꝛũ.ſ.ſpẽs funt plures: ſicnt homo ⁊ aſinus.⁊0 mõ aliqua dicũt᷑ diuerſa numero: qꝛ differũt ÿᷣm materiã:ſicut duo iduidua eiuſdẽ ſpẽi: vt ſoꝛ tes ⁊ plato.zꝰ mõ dicũtur aliqua diuerſa ßᷓʒ rõnẽ ſubſtã tie.i.ᷣm diffinitionẽ declarantẽ ſubſtãtiã rei: ſicut homo ⁊ albedo que eſt ĩ eo · rſ dicat᷑· la que diuerſificã⸗ tur ſᷣm diffinitioneʒ: diuerſificant᷑ ÿᷣm ſpẽm. Ergo pᷣmus ⁊ tertius modus coincidunt. CAd hoc rñdet Doc. S. dicens. Contingit enĩ quedã eſſe idẽ nũeroæſ.ſubiecti ſed
fubiectũ ſunt idẽ numero numeroſitate ſubiecti diuerſa tamẽ ſunt numero numeroſitate eſſentie. Ctlʒ nõ po⸗
nat hic phus diuerſitatẽ generis ⁊ cõtinnitatis explicite:
ponit tamẽ ſubintellecte: qꝛ vt dicit hic Poc. S. diuerſi⸗ tas generis icluditur in dinerſitate ſpeciei: diuerſitas vo continuitatis in diuerſitate materie eo ꝙ partes quãrita⸗ tis ſe habent ꝑ modũ materie ad totũ. ¶ Cõſiderãdũ eſt aũt pꝛimom Boc. S.in pꝛimo ſniaꝝ.di.s.q.pꝛimna ar.
ad tertũ. Et in de potẽtia. q.y.ar.ʒ. ad ⁊mng differẽs ⁊ dinerſum differũt. Nã vt ibi dicit dinerſum eſt abſolutũ
ſed differens eſt relin ᷣm phm.ro. metha. Omne eni aif ferẽs aliquo differt:ſed nõ omne diuerſum aliquo diuer ſum eſt · dec ille. CNerũtamẽ differens põt accipi du⸗
plicit · Tno mõ cõiterʒ œĩ diſtinctiõe. Et ic ſe extẽdit ad diuerſum:qꝛ ſic illa que ſunt ⁊ nulloodĩnt ſũt penitꝰ ideʒ
vt dicit Hoc. P.ĩ de poꝰvbi ſupꝛa. Alioꝰaccipit᷑ ꝓp̃e: vt ulla dir differre que aliqhꝰ differẽ:ijs differũt. Etſic dif⸗ ferẽs ⁊ diuerſũ diſtĩguũt᷑. CCõſiderãdũ ẽ.⁊v.ᷓᷣm doc. S.· in de poꝰ vbi ſupꝛa ꝙ aligd diuerſũ gne ab alio dicit
dupliciter. Mnoqjſi ĩ giie exiſtẽs:ſicnt hõ ⁊ albedo dir
diuerſa gie:qꝛ ſÿ diuerſis gbꝰtinẽt.Ilioo aligd dicit᷑ diuerſũ gie ab alio nõ qjñi ĩgne exns:ſʒ qꝛ oĩno ẽ exis ex
toẽ genꝰ. Et ſic deꝰ df̃ diuerſus gñe ab alijs creaturis.
Vicit eni ibidẽ ſic ad itiũ ꝙ deꝰd diuerſus gie ab alijs eaturis nõ qſi in alio gie exñs:ſʒ oĩno exiis extra genꝰ.
Mec ille. CCõſiderãdũ ẽ.ʒ0.ðʒ fpoc. G.ĩde poꝰ.q.1.
ar⁊ · àd. yn. g aligd põt eẽ diuerſũ dupir.¶noꝰ ꝑ aiiud ſibi gdiunctuʒ:ſicnt homo dinerſificat ab aſino ꝑ rõnabi⸗ le · Et tale diuerſum opoꝛtet eſſe finitũ:qꝛ illud adiunctũ determinat ipſum ad aliud. Alio modo ꝑ ſeipſum. Et ſic diuerſificantur ab ↄmnibꝰ rebns.⁊ hoc eo ipfo ꝙ nihil ei
addi eſt poſſibile. Mec ille quañ foꝛmaliter. CLõſiderã duni eſt quarto ᷣm Doe. B. in.ſ?⁊c.q.ðar.ꝛ. ad ſecũduʒ ꝙ diuerſa genere ſunt duplicia. Maʒ quedã ſunt ex equò
ſe habentia. Et talia oꝛdinantur ad diuerſas potentias.ſi⸗
cut ſonus ⁊ coloꝛ ſunt diuerſa genere jenſibiliũ. Ilia funt
Hona
inerſ genere aue non ex equo ſe habent ſed ſicut quoa
eſt vm ſe ⁊ quod eſt m alternʒ. Et ſic bonum vtile ⁊ ho
neſtuʒ ſunt diuerſa genere. Et talia non oꝛdinantur ad di
uerſas potẽtias. Mec ille elicitine ibidẽ vbi ſic ait. Id es
que ſunt dinerſ genere er equo ſe habentia oꝛdinant᷑ di⸗ uerſe potentie:ſicut ſonus ⁊ cõloꝛ ſunt diuerſa genere ſen
ſibilium ad que oꝛdinantur auditus ⁊ Viſus. Ped vtile ⁊ honeſtum non ex equo ſe habent ſed ſicut quod eſt ſe⸗ cundum ſe ⁊ quod eit ſecundum alterũ.hec ille. CTon
ſiderandum eſt.yo.ſecundum Poc. S.in de neritate.q. Lar·Inonuz ꝙ diuerſa genere ex equo ſe habentia ſunt
duplicia. Main quedam ſunt duerſa genere cognolei⸗ biluatis ſicut verum ⁊ bonum. Et talia poſſunt eiſe ein⸗
dem generis nature. Ijlia ſunt diuerſa genere nature:ſi⸗
cut neceſſariuʒ ⁊ contingens:albedo ⁊ homo. Ettalis di
uerſitas non jufficit ad diſtinctionem potentiarum hec
Soc. S.elicitine ibidem. Conſiderandum eſt.6ꝰ.ſe⸗
2. ꝙ eidem pꝛopter duo que in ſe habet duo ſunt oppo
cundum Albertuʒ in pꝛeſenti libꝛo tractatu ſecundo cao.
ſita. Mabet enim vnitatem ſuppoſiti quo tamen in eoqðᷣ
ſimpliciter eſt idem neceſſe eit vt duobus vti vno. Et gratia huius opponitur ei diuerſum. Habet etiam vni⸗
tateʒ foꝛme. Et gratia humus opponitur ei differens. hec ille ⁊ bene · Per hoc enim ſoluitur difficultas qualiter
diuerſum ⁊ differens opponuntur eidem cum vnum vni tantum opponatur.
Zd pꝛimu igitur patit ſolutio exdictis ₰ d pmum quia diuerſitas generis vr di⸗ ctum eſt continetur ſub diuerſitate ſpecies ⁊ diuerſitas
continnitatis ſub diuerſitate materie N Sed hic oꝛitur
difficultas in Doc · B. Mam genus ſumitur a materia. Ergo videtur ꝙ diuerſitas generis cõtinetur ſub dinerſi tate mãe ⁊ nõ ſpẽi q̃ eſt dinerſitas foꝛmalis. ð videtu innuere Poc. P.in.iꝰꝛc. q.6o. ar.pᷣo. ad pᷣnvbi ſic ait.ſi⸗
ſitas añt generũ eſt ᷣm mãm. vt dieit᷑ in. yo. metha. a eni junt dinerſa genere:quoꝛum mã eſt diuerſa.hec ille.
CMale ergo videt hic oc. B. ponere diſtinctionem
ero. d cut in rebꝰ nãlibus dinerſitas ſpẽrũ eſt ᷣm foꝛmã diner diuerſa ratione:ſicnt ſoꝛtes ⁊ hoc albũ. Accidẽs enĩ ⁊ ſuũ
Aectio. 10.
genericã ſub diſtinctiõe foꝛmali ſpeciex. CAd quod d
cendũ g genꝰ põt dupliciter ↄñiderari. Vno mõ qᷓ;tũ ad
id qð eſt. Alioꝰ qᷓ;tũ ad modũ eius a quo ſumit᷑. MMani feſtũ eit aũt ꝙ genus eſt vera foꝛma totius. Ilias nõ pᷣdi caret᷑ de ſpecie. Et lʒ illud a quo ſimnit᷑ habeat modũ ma terie tñ eſt vera foꝛma vt infra patebit.yo.huius.q. Tln⸗
de pꝛimo mõ ↄſiderãdo genus diuerſitas eius collocat᷑
ſub diuerſitate ſpecieꝝ vt dicit hic Moc. S.ꝛ⁊v.vero m ſub diuerſitate mãe: vt dicit in. Iꝛc.vbi ſupꝛa. CExqui bus poteſt faciliter elici ſufficiẽtia modoꝛuʒ dinerſitatis. Mam oiĩa que ſunt diuerſa. vel ſunt dinerſa ᷣm mãm vel ßᷣm foꝛmã. Ii pꝛimũ hoc eſt dupliciter · vel ᷣm materiã indiuidualẽ. Et ſic eſt pꝛimus modus.vel ᷣm materiam
cõmunẽ· Et ſic eſt quartus modus ſubintellectus ſub di nerſitate ſpẽi.ſ. dinerſitas vᷣm genus.vel ſm id quod cõ ſequitur materiã.ſ.ÿᷣm continuitatem. Et ſic eſt quntus
modus ſubintellectus ſub diuerſitate ᷣm materiã.ſ.di⸗
nerſitas vᷣm continuitatem. Si ſecũdũ hoc eſt dupliciter
vel illa ſub einſdẽ generis. Et ſic eſt ſecũdus modus.vel
nñ eſt de genere ſubſtãtie: ⁊ alind de genere accickẽtis.
ctis. ¶ Zd tertiũ dicẽdũ ꝙ dinerſitas eſſentialis ⁊ foꝛma
Et ſic eſt tertius modus. ¶ Ad ſecundũ pʒ ſolutio ex di
lis ſnb diuerſitate ſpecieꝝ ↄtinent᷑. p inerſitas vo moda
lis ſub dinerſitate numerali. NSed diceret quis g eſſet
aliqua dinerſitas ſuppoſitionis. Et tñ illa non ↄtinet᷑ ſub
pꝛedictis modis vt videtur. D icendũ ꝙ talis diuerñ tas reducitur ad diuerſitatem ſignificationis: cuius modi hic nõ aſſignantur. CMꝛo cuins declaratione ſciendum eſt ᷣm Poc. S. in de potentia.q.q.ar. ʒ · ad. s m.ꝙ du plex eſt diuerſitas. Vnedã eſt diuerſitas ſigniſicationis: Aia eſt diuerſitas ſuppoſitionis. Diuerſitas autem ſup⸗ poſitionis non tollit vninocationem. Sed diuerſitas ſi⸗
gnificatiõis bñ tollit vniuocatonẽ. Mec ille ibideʒ elicit vbi ſic ait:ꝙ h qð ꝑſona alið ſignificat iĩ ðo ⁊ ĩ hoĩe:ꝑtinet

„
ſitas ſigniicationis
reaſiter diſtinguũtur. in hoc.y.q.⁊2· àr·⸗ CIbi in Voc. Set
E
idẽptitas ⁊ oppoſitas cauſa
du
„
io ↄueniũt. Ergo udit᷑ ↄtra vnũ qð
Cp Pauſa et inuenit᷑ aligd pꝛiꝰniſi eſſe cauſa plalitatis
com2
eniz— qð eſt quaſi foꝛmalis
boc ꝙ
illus entis. Ande in
uocatio et equiuogatiò ßm 5 pᷣm ſuppoſitionẽ. Mec ille. ¶ erli n quelibet diuer facit equiuocationẽ: vt inuu P oc. S. inpᷣmã pte. q.⁊9· ar 4 · ad vlti vbiſic me
tio minus cõis nõ ſacit equiuocationẽ in Mãgi& cõmumi ·
D tertium
plalitatis. Mam
genere relationis. Kelationes alt tis:fed potiꝰ ecõuerſo: vt ifra patebit. q.iõ ar.1.igit 5. o. Cauſa eſt pꝛioꝛ ſuo effectu. Pʒ multitudine nõ
ec Peſpondeo ectio.y. dr̃ ex hoc ꝙ eſt diuiſibile ſiue diuiſumtxt di pu. Sed in cõpoſitis cauſa d iuiſionis eſt diuerſitas ſun
pliciuʒ et p̃neipioꝝ qð pʒ in dunſione qjntitatis. D iuidit
vna pars linee ab alia per hoc ꝙ
diuidit᷑ ab ente niſi nõ uidit hoc ens niſi per hoc ꝙ in hoc ente icludit᷑ negatio
gitione: vt talis oꝛdo oꝛigins plalitatis intelligat ꝙ pᷣ
ad dinerſitatem ſippoſitioms magis qᷓ; ad diuerſaʒ ſigni icationẽ huius nomins qð eit ꝑiona. ueria aũt ſuppo ſitio nõ facit equiuocationẽ: ſed diuerſa
ſignificatio. Mec
„
ille. N Idem inutt in de vnione verbi incarnati.q. vnicd. gr.⁊. ad. ꝙn.vbl ſic ait:ꝙ ditur ÿm ꝙ ratio nomms dez vel nõ eadem. N tio auteʒ nomins eſt quaʒ ſigniſicãt diffinitio. Et iõ vni⸗
vniuocatio et equiuocatio atte⸗ eſt eadeʒ vel nõ eadem. Rd⸗
ſigniicationẽ attendit᷑ nõ aũt
—„—
d vltim vbi ſic ait: ꝙ diuerſa ra⸗
talia ⁊ alia ꝓpꝛia ratio:tñ vnuocã
tur in noie aialis: qꝛ cõis diffinitio aĩalis cõnenit vtriqʒ · Hec ule. CAd vitin dõm ꝙ pꝛedicti modi ſunt reales: ita ꝙ quecũqʒ ſunt aliquo illoꝝ modoꝝ diuerſa:real di ſinguũtur. Tinde argn verũ
hcludit.i.ꝙ actio ⁊ paſſio Quod ↄcedimus: vt mnfra patcbit
pho vbi ſupꝛa.— ſit ꝓcedit. Midet᷑ ꝙ diuerſitas nõ ſit cauſa prioꝛnʒ ðrie ſunt cauſe Fed diuerſitas ſunt oppofita. rgo hñt
ed vnitas eſt cã vdemptitatis: vt pʒ· Ergo plalitas vel inultitudo eſt cã diuerſitatis ⁊ nõ ecõ nerſo. vz · diuerſitas nõ eſt cã plalitatis. CH in oĩbus in qbꝰ eſt plalitas. Mon.n. in oibꝰ in quibꝰ eſt plalitas inuenit diuerſitas. Mam quedas ſunt que inul⸗
20. Wö eſt
„
erſitas nõ eſt cã plalitatis. CP z0·
Pluralitas vei circuit oœĩa gra fᷣm ꝙ dinidit ↄtra vnuz qð cõuertit᷑ cũ ente vel eit in generẽ nntais ßm ꝙ di⸗ eſt pᷣnn numeri. Fed diuerſitas eſt in
——
ſunt in gñe qjntita⸗
„
vnſ et ens. Ergò diuerſitas nõ põt
ſine multitudine · Secd 5 arguitur. NMam plalitas nõ ↄſtituit mſi per receſſum ab vnitate · Sed ab vnitate nõ recedit aliqd mi per diuiſioneʒ tum Lect.1. et ex hoe dicatur vnũ qð eſt indiuiſum: vt dr̃.io. hui Er⸗ go diuerſitas ſiue diuiſio pluralitatẽ ↄſtituit.
dðm ꝙ qcqd eſt cã diniſiõis⸗ eit cã plalitatis: qꝛ plura aliqd icit phus ·10.
dinerum hñt ſitũ: dria qjntitatis poſitionẽ hitis. Jdẽ
etiã pʒ ĩ diuerſitate ubaꝝ. piffert.n. homò ab aſino per hiñt dinerſas dr̃ias ↄſtitutiuas. Ergo diuerſitas ẽ cauſa plalitatis in cõpoſitis. N ed vtrum diuerſitas ſit cauſa plalitatis m ſimplicibus: manet dinerſitas que eit in comvoſitis pꝛeſupponit plalitatem ſimplicinʒ Ex hoc.n. homo ⁊ aſinus hñt diu erſitateʒ:qꝛ rõnale ⁊ irrõnale non ſunt vna drin ſed plures. ec põt ſemp dici ꝙ illius dierſitatis cauſa ſit diuerſitas aliqua pꝛioꝝ et ſinplicioꝝ:qꝛ ſic eſſet abire in infinituʒ. Opʒ er go pꝛioꝝ ⁊ ſimplicioꝝ cauſam plalitatis alio⸗ aſſignare: qᷓ; aſſignata ſit in compoſitis ⁊ ius declaratione ſciendũ eſt ꝙ nõ pot eſſe Pens diuida tur ab ente niſi ↄtineat ſub ente inqᷓmũ eſt ens ·
difficultas. Mam
poſterioꝛibꝰ. ¶¶ Mꝛo eu⸗
einqᷓ Mhil.n. ens. Similiter ab hoc ente nõ di⸗
pᷣmis termims negationes ſunt im⸗
mediate:qjſi negatio vmꝰ ſit in intellectu alteriꝰ. Ex quo pʒ ꝙ ratio pꝛima pluralitatis ſumit᷑ ex affirmatiõe et ne
„
unt intellligenda ens etnõ ens:ex quibꝰ ipſa pꝛumna dini L oſtituunt ⁊ per hoc ſunt plura. Ande ſicut pᷣn ens in⸗ jntum eſt indiniſuʒ ſtatiʒ innemt᷑ eſſe vnuʒꝛita per diui⸗
ſionem entis et nõ entis ſtatim ĩuemt᷑ plalitas pꝛimoꝛn
ſimpliciuʒ · Panc autem pluralitatem ſequit᷑ ratio diuer ſitatis vᷣm ꝙ manet in ea Ideo enum vnum alteri com⸗ paratum eit duerſum:qi nõ eſt lud. KEx qubus pʒ vlterus ꝙ qᷓ;uis diuſio pꝛecedat pluralitatem pꝛioꝛuʒ: nõ tamen diuerſitas: qꝛ diuiho non requirit vtrunqʒ cõ⸗ diniſoꝝ eſſe ens qñ diuiſio fit per affirmationeʒ et nega⸗ tionem. Hed dmerſitas regrit vtrũqʒ eſſe ens. nde di uerſitas pᷣſupponit plalitatẽʒ ſimpliciun. Quare neceſſe eſt ꝙ plalitatis pꝛioꝝ et ſimpliciũ nullo modo cauſa ſit di uerſitas:niſi diuerſitas pꝛo 5 5 —. n igit᷑ döm ſiẽ dieit I oc. S. ſup Acd pꝛimus Sorwenintrzr ad 4 m.ꝙ omnẽ diuerſitateʒ p̃cedit aliqj plalutas. Secd di uerſites nõ omnẽ pluralitateʒ pᷣcedit ſed aliquã plurali⸗ tatem pᷣcedit· diuerſitas· Pinde ⁊ vtrũqʒ pᷣucipiũ eſt. ſꝙ multitudo diuerſitatem faciat cõiter loquendo: vt phus dicit:⁊ ꝙ diueyſitas in compoſitis faciat pluralitatemevt Poeciꝰ dicit. Pec ile. CAd dðm ꝙ diuerſitas põt adcipi dupk. Anoꝰ pꝛo dinerſitate que ↄſtuuit᷑ ex aliqui bus dr̃ijs ſine ſint accũtales ſiue ſubales · Etſic in aliqb? reperit᷑ pluralitas: quibus non reperitur diuerſitas. lioo accipit᷑ dierſitas cõtter: vt ſe extendit ad diuerſi⸗ titem ꝓpꝛie dictam et driamn. Et iſtoꝰ in compoſiis in quibus eſt dinerſitas: ibi cſt pluralitas. anc aũt ſolutio nem inuit HocG.ſup voecio ð trintãte vbi ſupꝛa ad yn dicens ꝙ Poecius accipit alteritatein pꝛo duerſita⸗ te que ↄſtituit ex aliqbꝰ drijs ſiue ſint ſubales ſiue accita les. Illa auteʒ que ſunt diuerſa et nõ ſunt dria:ſunt pᷣma. Iec ile. CId döm ſicut diẽ Poc. P. vbi ſupꝛa ad zmn ꝙ ſicut vnũ et multa:ita idem et diuerſum yõ ſuntꝓ⸗ pꝛiã vnius generis:ſed ſunt pamiones entis inq̃ntum eſt ens. Vt nõ eſt incõueniens ſi aliquoꝝ diu erſitas: alioꝛum piuralitateʒ cauſet. Nec ille. TAd vltin dðm ſicut dieit Soc. S.ibidem ad ꝛn ꝙ pluralitàs ꝓpꝛl loquendoi mediate ſequitur ens:nõ tñ dr̃ ꝙ omnis plalitas ſequat ipſum ens · Et ideo nõ eſt incõuepiens ſi plalitas poſtet rioꝝ cauſet ex diuerſitate pnoꝝ. Nec ille.& Sed ↄtra. Mam Woeciꝰ dicit in ſua ariſmetrica oĩa quecunqʒ reri natura ↄſtructa ſunt: vident᷑ numeroꝝ rone eẽ ſonmat. Hoc enim fuit pᷣncipale in anumno conditoꝛis exemplar ider᷑ ergo ꝙ pluralitas ſit cauſa diuerſitatis:et nõ eco⸗ uerſo. ¶ Ad hoc rñdet oc. B. vbi ſupꝛa ad pᷣ dicens ꝙ in verbis illis numerus oſtendit᷑ eſſe pꝛioꝛ alijs rebꝰ creatis: vt elemẽtis et hmõi:nõ aũt alijs intentionibꝰ: vt pote affirmatione et negtione. Nectñ quilibet numer⸗ eſt pꝛioꝛ rebus creatis omnibus:ſed nũerus qui eit exẽ⸗ plar omnis rei.ſ.ipſe deus qui ÿᷣm Auguſtinũ eſt nume rus omnis rei.hec ille ⁊ omnia predicta cu argumẽtns predictis quaſi formaliter. Vue cum in paucis locis iter opera Poc. S. reperiantur: adduximus? adducere plu rã intendimus ad jaudem et gloꝛiam eius. CIbi in Poc. G ·et ppᷣo vbi ſupꝛa. — ſic ꝓcedit. idet
S quartum ꝙ diuerſitas accidẽ
tium nõ poſſit eſſe cauſa pluralitatis fm ne⸗
„ rum.Mã nũero ſunt vnñ:quox à eſt vnd: yrt ſupꝛa diyit phus. Ergo nũero ſũt piura quoꝝ materie int piures. Igit᷑ dillerſitas accidentiuʒ nõ faci diuerſ⸗ tatem m nmeruʒ ſed magis diuerſitas iãe· P Phus.io. methaphyce dicit g idem eſt rebus cã ſube nitatis. Sed acciitia non ſunt indiuiduo cã be· Irgo nec vnitatis · Et per ↄñs nec plalitatis yʒ nlen· v Iliqua ſunt m mumex diuerſa inquantu⸗ ſua indiuidu tlone diuidunt᷑. Sed accidentia nõ ſunt indiniduatiolis pnnꝛcũ ſint foꝛme cõicabiles. Foꝛma.n. cõicabilis ji po eſſe pᷣnn incõicabilitatis. Igit idemqð pꝛius · ¶ P4 ʒiliqua dñr diuerſa gne vpẽ ßm id qð eſt in ghe ſube. Ergo ſilt aliqua dir diuerſa nũero 7ᷣm id qð⸗ igiebe ⁊ nõ ꝑ accitia. P ↄña: Oa ſi ea que dr̃nt m genuse
pẽm dr̃nt ᷣm ſubam:ita ea que dfnt m numer
comel
dint
m ſubam. CP Fo. Si accidens eſſet pᷣnn duerſuu? ÿm numerũ: ↄiingeret qũqʒ aliqua eſſe vnn 5ᷣw i
1et⸗64
————————
iom.u.
leg, ſei
1
—
——
—

nm Le.p3 com.. 1
ucuu dun a..w cti qſ
„
örn is
Aueſtio
qůqʒ diuerſa vel actu vel cogitatione. Mam remota cã remouet᷑ effectus. Bed omne accidens contingit a ſubo remoueri vel actu vl cogitatiõe.igit᷑ ⁊c. CP 6.Mo ⸗ ſteriꝰ nunqᷓ; eſt cã p̃oꝛis. Sʒ qjntitas iter oĩia acciitia tenet pᷣn locũ ᷣm Woeciũ in cõmẽto pᷣdicamentdx. Sed inter qjmitates nũerꝰeſt pꝛioꝛ:cũ ſit ſimplicioꝛ et magis abſtra ctus. Ergo impoſſibile eſt ꝙ aliqð aliud accidẽs ſit Pnn plalitatis ᷣm nũex. CP. Eadẽ ſunt ᷣn? ↄſtituendi et diſtinguẽdi. Pʒ accſitia nõ ↄftituũt idiuidua de gñe ſpe. Ergo ẽt nõ diſtiguũt. Et ſic diuerſitas accũtiuʒ non põt eſſe cã plalitatis ᷣm nunex. C Bedʒ arguit᷑. Mam il⸗ ind qð eſt pᷣnn indiuiduatiõis eſt pᷣn'n et cã plalitatis ᷣm numex. Secd collectio acejtiũ q̃ ĩ alio reꝑiri nõ põt:facit
tas accidentiſi eſt canſa pluralitatis ᷣm numeꝝ
„ dicendũ ꝙ accidẽs põt dupt: Reſpondeo accipi. noꝰ indifferenter pꝛo
quocũqʒ accñte cuiuſcũqʒ giis accñtiuʒ. Et ſic accidentia
nõ ſunt oĩa pᷣnn et cã diuerſitatis vᷣm numeꝝ ſed pñt eſſe Pn cognoſcẽdi diuerſitatẽ m numeꝝ. Alioꝰ põt accipi accidẽs ſoluʒ pꝛo dimenſionibꝰ de gie qjntitatis. ꝙt hoc dupkꝛ. Unoꝰ pꝛo dimẽſionibꝰ terminatis m determi⸗ natam mẽſuraʒ eaꝝ ⁊ figuraʒ. Et ſic ẽrtales dimẽſiones
nõ ſunt pᷣnmn dierſitatis indiniduoꝝ ſᷣm numeꝝ: qꝛ cu; talis dimẽſionũ terminatio frequẽter varietur circa indi⸗
niduũ: vt pʒ in augmẽto pueri:fequeret᷑ ꝙ indiuiduũ nõ remaneret idẽ numero · Alio põt ↄſiderari accidens ſine iſta determinatione in nã diſtinctionis tm̃: q;uis nunq; ſine aliqj determinatiõe eſſe poſſit:ſiẽ nec nã coloꝛis ſine terminatione albi vel nigri. Bic autem tales dimẽſiones collocant᷑ in gñe q̃ntitatis ſiẽ impfectuʒ. Ex quibꝰ eſt hec
mã ſignata.Et iſtoꝰ pñt adhuc dupl ↄſiderari. Nnoꝰ ab
ſolute. Et ſie ẽt nõ ſunt pᷣnn ſine cã diuerſitatis ᷣm nũex.
Muod pʒ p argumẽta ante in cõtrariũ adducta. Alioꝰ 5ʒ 9 ſunt in mã. Ft ſic diuerſitas acciitiũ.i. dinerſitas dimẽ onũ interminataꝝ pᷣm ꝙ hñit eſſe in mã ꝑ ipſas ſignata
eſt cã ptalitatis ſᷣni numeꝝ. ð ſic pʒ · Maʒ in ĩdiuiduo nõ ſunt niſi mã foꝛma ⁊ accitia. Sʒ diuerſitas foꝛme nõ
facit dinerſitatẽ ᷣm numeꝝ ſed ᷣm ſpẽm: vt pʒ 10. huiꝰ.
Wiuerſitateʒ vo vᷣm genꝰ facit dinerſitas materie. Dicit eniʒ phus.io.huiꝰ ꝙ gie dr̃nt quoꝝ nõ eſt mã cõis nec
gñatio adinuiceʒ. Ergo mã non eſt pᷣnn diuerſitatis Fm nunmex.Et ſic plalitateʒ ᷣm numeꝝ nõ põt facere niſi di nerſitas accñtiũ. CP ꝛꝰ. Diuiſio gniis in ſpẽs pᷣcedit di uiſionẽ ſpẽi in indiuidua. Ergo illnd qð iuenit᷑ cõe inplu ribus ſpẽ dr̃ntibꝰ: nõ eſt cã plalitatis pᷣʒ numex. S mã
eſt hmõi: qꝛ eadẽ mã foꝛmis ʒrijs ſubijcit. Als illa que haberẽt foꝛmas p̃rias nõ trãſmutarent᷑ adinuiceʒ. Ergo mã nõ eſt cã plalitatis ᷣm numeꝝ:neqʒ ẽt foꝛma. Reli⸗
quit᷑ ergo ꝙ hec inã.ſ.mã ſignata ꝑ dimẽſiones intermi natas ſit cã diuerſitatis ⁊ plalitatis ᷣm numeꝝ et pᷣnn in
diuiduationis de quo latiꝰ diſputabit᷑ in.y. huiꝰ. q. ⁊2. ar.3. et.4. Mꝛo amplioꝛi aũt declaratiõe pᷣdictoꝝ cõ
ſiderandũ eſt pꝰ ᷣm Doc. B.ſup Woecio ð trinitate.q. 4 ·ar·⁊.vbi mouet pᷣdictã qõnt̃:ꝙ diuerſitas ᷣm genus reducit᷑ in diuerſitateʒ mãe. Dinerſitas vo m ſpẽm in diuerſitatẽ foꝛme. Bed dinerſitas ᷣm numeꝝ partim in
dinerſitatẽ mãe et partim in diuerſitateʒ accñtiuʒ. Sʒ cũ
genus ſit p̃nn cognoſcẽdi: vt puta pᷣma pars diffinitiõis: mã aũt ſit ignota:nõ põt ᷓᷣm ſe ex ea accipi diuerſitas 3 genus ſed ſolũ illo modo quo eſt cognoſcibilis · Eſt antẽ. modo ey ſeipſa eſt hoc aliquid:ſed non inquantũ foꝛma. Intellectus vero quãlibet foꝛmaʒ que nata eſt recipi in in aliquo ſicut in materia vel ſicut in ſubiecto.natus eſt at tribuere pluribus: quod eſt contra rationem eins quod eit hoc aliquid. Nnde foꝛma ſit hec per hoe ꝙ recipitur
cognoſcibilis dnpł. Vnoꝰ ꝑ analogiã ſiue ꝑ cõpatione
ad foꝛmã: vt dĩ pᷣ phyt. hoc eſt vt dicamꝰ illud eẽ mãʒ qð hoe mõ ſe hʒ ad res nãles:ſ lignũ ad lectum. Alio cognoſcit ꝑ foꝛmã:ꝑ quã hʒ eẽ actu. Vnũqðqʒ.n. cogno
ſeit᷑ m g eſt actu:et nõ pᷣm grit in poꝰ vt di. o. huiꝰ. Et ſcõᷣm hoc ſumit᷑ dupł diuerſitas giis. Vnoꝰ ex ꝑte analogie diuerſe ad dinerſaʒ foꝛmã. Et ſic penes mãm diſtinguũtur pᷣma reꝝ gña. Illnd.n.qð eſt in gnñe ſube:
cõpat ad mqᷓʒ vt ad parteʒ ſui. Dð vo eſt in gůe q̃ntita tis nõ hʒ mãʒ ptem ſui:ſed compat᷑ ad ipſas ſicut mẽſu⸗ ra· Et qᷓlitas eſt diſpoſitio. Et ex his duobꝰ generibꝰ oĩn
indiuiduũ: vt diẽ poꝛphyriꝰ ĩpᷣdicabilibꝰ. Ergo diueri
Nona
alia gijn diſtinguitur ſcðʒ diuerſas compatises ad mẽʒ
que eſt pars ſbe. Ex qua iba hʒ rõnẽ ſubiecti ſchm quam
ad accfitia cõparat᷑. Alio ſumitur diuerſitas gñis penes maʒꝛſcðᷣm ꝙ mã eſt pſecta ꝑ ſonnã. Tum.n.mã ſit po?
phra et deus ſit actꝰpurus: nihil eſt aliud mãm pericii
actu ꝑ foꝛmã q; ꝙ ꝑticipat aliquã ſilitudineʒ puri actꝰ:lʒ imperfecte:vt.ſ.illud qð eſt iam cõpoſitum ex mã ⁊ foœꝛ ma eꝝ omni parte recipit ſimilitudineʒ actus puri: ſed a qbuſdam imperfecte a gbuſdam vo pfecte:vtpote ̃dã pticipãt dininã ſimilitudineʒ ſcõm hoc tĩ ꝙ ſubſiſtunt: Quedaʒ vo ſcõᷣm ꝙ viuũt: nedaʒ vo ſchin ꝙ cogno ⸗ ſcunt: nuedaʒ aũt ſcðᷣm ꝙ intelligũt. Ipſa igit ſimiitu⸗ do pᷣmi actus in qjcũqʒ mã exis eſt foꝛmna eius. Sed foꝛ ma talis in quibuſdã facit eſſe t. In ꝗbuſdaʒ eſſe ⁊ vi⸗ nere et ſic de alijs. Vna.n.et eadem ſilitudo ꝑfectioꝛ hʒ
cẽ illud qð hʒ ſilitudo mius pfecta et adhuc amplius.
Aligd igit innenit᷑ cõe in vtraqʒ ſilitudine qð in vna ſub ſternit᷑ pfectioni in alia imperfectioni:ſicut mã ſubſterne batur actui et pꝛiuationi. Et ideo mã accepta cũ hoc cõi: eſt adhuc mãlis reſpectu perfectionis pᷣdicte. Ft ex hoc mãli ſumitur genus. rie vo ex pfectie et impfectiõe pdicta: Sicut ex hoc cõi mãli qð eſt hẽre vitam ſumitur hoc genꝰ aiatuʒ coꝛpus.Ex pfectione vo ſupaddita hec dria ſenſibile. Ex impfectiõe aũt hec dĩia inſenſibile. Et
ſic dria taliuʒ mãlinʒ inducit diuerſitatẽ gnis: ſicut aĩal planta. Et pp hoc dĩ mã eſſe pᷣnn diuerſitatis ſcðm ge⸗
nus. Et eadeʒ rõne foꝛma eſt pᷣnn vinerſitatis ſcðᷣm ſpe⸗
ciem. qꝛ a pᷣdictis foꝛmalibꝰ que hñt addita mãlia: vnde gra ſumunt᷑ per compationẽ foꝛme ad mãm ſumuntur drie que ↄſtituũt ſpẽs Iec ille et valde notabilt. ¶ Sʒ
poſſet aliquis querere. Cum dinerſitas gñis reducat᷑ in
diuerſitateʒ mãe qũo poteſt eſſe ꝙ aliqua ſint diuerfa ge
nere phyſice loquendo que tñ ↄueniant genere logyco. CAd hoc reſpondet oc. S.ibidem dicens. Gciendũ
tamen eſt ꝙ lʒ illud mãle vnde ſumitur genus habeat in ſe mãm et foꝛmnaʒ:logycus tamen cõſiderat ſoluʒ genus ex parte eius qð eſt foꝛmale. Ende diffinitiones eiꝰ di⸗ cunt᷑ foꝛmales. Sed nãlis ↄſiderat genꝰ ex ꝑte vtriuſqʒ. t ideo ↄtingit qũqʒ ꝙ aliqua cõicant in genere ſcðᷣm io gycuʒ:que tñ nõ cõicant ᷓᷣm naturaleʒ. Lõtingit.n.qũqʒ ꝙ illud qð de ſilitudine pꝛimi actus cõſequit᷑ res aliqua in mã tali:aliud cõſequit᷑ ſine mã. Aliud in alia mã oĩno diuerſa:ſicut pʒ ꝙ lapis in mã que eit in poꝰ ad eſſe per⸗ tingit ad hoc ꝙ ſubſiſtat. Acd qð idem pertingit ſol ſchm mãm ad vbi et nõ ad eẽ:et angelus omni materia carẽs. Vnde logycus inneniẽs in omnibus bis illud ex quo ge
nus ſumebat ponit oĩa hec in vno genere ſubſtantie. Ma
turalis vero et methaphyſicus qui cõſiderant pꝛincipia rerum omnia non inueniẽtes cõuenientiam in materia: dicunt ea differre gencre. Et ſcðᷣm hoc dicitur.i0.metha phyſice ꝙ coꝛꝛuptibile et incoꝛꝛuptibile differunt gene ⸗ re: et ꝙ illa habent genus vnum que habent vnam ma⸗ teriam. Sic igitur pʒ quomodo materia facit diuerſita⸗
tem in genere:et foꝛma in ſpecie. Mec ille. CLonſide⸗
randum eſt ꝛ0 ſchm oc. S.ibidem ꝙ inter indiuidua eiuſdem ſpeciei hoc modo conſideranda eſt dinerſitas ſcm phyloſophum.ymethaphyſice. Bicut partes ge neris et ſpeciei ſunt mareria et foꝛma:ita partes indiui⸗ dui ſunt hec materia et hec foꝛma. Mulla autem foꝛma inquantuʒ huiuſmodi eſt hec ſeipſa. D ico autem inqn⸗
tum huiuſinodi ꝓpter animaʒ rationalem que quodam
in materia. Bed cum materia in ſe conſiderata ſit indiſti⸗
cta:non poteſt eſſe ꝙ foꝛmam in ſe receptam indiniduet
niſi ſchm ꝙ eſt diſtinguibilis. Non enim foꝛma indiui duatur per hoc ꝙ recipitur in materia:niſi qjtenus recipi
tur in hac mã vel in illa diſtincta et determinata ad hic nũc.M aũt nõ eit diuiũbilis niſ per qᷓntitatem. Vnde

Auinti
pkus dicit in pᷣ pbyr· ꝙ ſubmota qjntitate remanet ſuba indiuiſibilis. t ideo mã efficit hec ⁊ ſignuta per hoc ꝙ eſt ſub dimenſionibꝰ. Mec ile. nõ ades terminatis: vt dictum eit: ſed interminatis · Relinquitur ergo ꝙ nã 63 e nec accidens vᷣm ſe ſit pᷣnmn diuerſitatis ſine pluralitaus m numeꝝ:ſed mã ſignata que eſt bn indiuiduationis: vt ifra patebit.lio.. q·⁊. ar·z0. Et iſto mõ diuerſitas ac cidentil in mã ſignata nõ quoꝛũlibet ſʒ dimẽſionũ inter⸗ minataꝝ eit cauſa diuerſitatis ſiue pluralitatis Eᷣm nume rum in ſubſtantijs mãlibꝰ potiſime phyſice ſiue nãliter loquẽdo: vt infra patebit i 8 igit᷑ rñdet ibideʒ ad pᷣ Doc · Ad pamum F. dicens ꝙ cũ phus dicit ꝙ numero iunt vnus quoꝝ mã eſt vna: intelligendũ eſt de mã ſignata q̃ ſubeſt dimenſionibꝰ. Als opoꝛteret dice ꝙ oia gůabilia ⁊ coꝛꝛuptibilia ſunt vnũ numero:cuʒeoꝝ ſit mã vna.iec ille. ¶ Acd ꝛm rñdet ibideʒ ad ⁊nDoc. G.
dicens ꝙ dimenſiones cũ ſint accidẽtia per ſe nõ pñt eſſe
pᷣnñ vnitatis indiuidue ſube· Sed mã ꝓut talibꝰ dimen ſionivꝰ ſubeſt: intelligit᷑ eſſe pᷣnn talis vnitatis a multitu dinis. ec ille. CAd zn dðm ſicut dicit Voc. S· ibidẽ ad zm ꝙ de rõne indiuidui eſt ꝙ ſit in ſe indiniſum et ab alijs diuiſum vltima diuiſione. Mullũ aũt accũs hʒ in ſe ꝓpꝛiam rõneʒ indiuiſionis miſi q̃ntitas. Vnde dimenſio⸗ nes ex ſeipſis hñt q̃ndaʒ rõnẽ indiuiduationis ᷣm deter⸗ minatnʒ ſituʒ ꝓut ſitus eſt dria qjntitatis. It ſic h dupli cem roneʒ indiuiduationis. naʒ ex ſubiecto ſicut et qð⸗
bet alind accidẽs. Aliam ex ſeipſa inqᷓ̃ntũ hʒ ſituʒ: rõne
uius in abſtrahendo a mã ſenſibili: xmaginamur hãc li⸗ neam ⁊ hune circulũ · Et ideo recte materie ↄuenit indi⸗
niduare oẽs alias foꝛmas ex hoc ꝙ ſubdit᷑ ili foꝛme que E nte te cauſant dinerſitite⸗ Fm numeꝝ: reliqj vo accntia ſunt ſigna illiꝰdiuerſitaus ſi
ey ſeipſa hʒ indiuidustionis rõnein:ita ꝙ ẽt ipſe dimen⸗ ſiones terminate que fundant᷑ in ſubiecto iam completòo indiuiduantur quodãmodo ex mã indiuiduata per dimẽ ſones interminatas pꝛeintellectas in materia.hec ille CId mn ridet ibidem ad 4m Toc. S. dicens: ꝙ illa que dr̃t numero in gie ſube:nõ ſolũ dr̃nt accidẽtibus:
ſed ẽt foꝛma ⁊ mã.Et ſi querat᷑ quare hec foꝛma differt
ab illa: nõ eſt alia ratio niſi qꝛ eit in alia mã ſignata que fa cit eam differre numero.Mec juenit᷑ alia rõ qjre hec mã
it diuila ab illa:niſi ꝓpter qjntitateʒ · Et ideo mã ſubiecta dimenſionibꝰ intelligit᷑ eẽ pᷣnn huiꝰdiuerſitatis. hec ille. Cd yn rñdet Hoc. S· ibideʒ ad ymn dicens ꝙ ratio il la ꝓcedit de accidẽtibꝰ cõpletis: que ſequũtur eẽ foꝛmeſj mã:nõ aũt de dimenſiombꝰ imerminatis que pꝛeintelli⸗
gunt᷑ ante ipſaʒ foꝛmnã in mã. Sine hijs.n.nõ põt intelli⸗
gi indiuiduũ ſict nec ſine foꝛma hec ille. CZd 6 dic dum ſicut dicit Soc. S. ibideʒ ad 6n dicens ꝙ nũerus
liter loquẽdo qntitas ↄtinua eſt pꝛioꝛ:cum gumerus ex
p ectio.y. diuiſione cõtinuirelmquatur: vt dr̃. 4phy⸗ Et ſʒ hãc
E viam cauſat dinerſitatem ᷓᷣmn numeruʒ diniſio mãe ßm dimenſiones. hec ille · N Ad vltim pʒ ſolutio ex dictis. ¶ Ibi in Doc. Set phyloſopho. pꝛa.
31 ic ꝓcedit᷑. Nidetur
s N S qumtum ꝙ varietas ſiue di/
nerſitas loci nõ faciat aligq ad diuerſitatẽ ſine
pluralitatẽ m numerũ. Vauſa. n. dinerſitatis
ᷣm numerũ eſt in ipſis que numero differunt. Sed lo⸗
cus eſt exra locata · Ergo ex varietate ſiue diuerſitate lo⸗
cox nõ põt cauſari dinerſitas ſiue pluralitas ᷣm numeꝝ.
¶CP ꝛo. Res nõ eſt cõpleta in eſſe niſi per hoc ꝙ eſt ab
alijs diſtincta⸗ Sed locus aduenit rei poſt eius eſſe com⸗
pletnʒ. Igitur að. C 30. A cauſa variabili non ꝓcedit
effectus inuariabilis. Ergo cum locus varietur circa lo
catuʒ: nõ põt eſſe ꝙ diuerſitas vᷣm loeuʒ ſit cauſa diuerſi
tatis ᷣm numex. CP 4. Diuerfitas m numeꝝ repit
non ſoluz in cœꝛpoꝛeis:ſed ẽt in incoꝛpoꝛeis. Sed diuer⸗
ſitas locoꝝ nõ põt eſſe cauſa diſtinctionis ðᷣm numerũ in
ſubſtantijs incoꝛpoꝛeis:cum locus ſolum coꝛpoꝛi debes
mur. Ergo faltem vninerſaliter nõ eſt verum ꝙ varietas
ſiue diuerſitas loci ſit caula diuerbtatis ſiue pluralitatis
accidentiuʒ que exterius apparent in re completꝰ pꝛopinquum ad cauſamn giuerſitatis ᷣm numeruin ſi cut dinerſitas locoꝛum. Pecille.
Qd imü igitur dicendus ꝙ argumentu*
sm nũex. Tged ʒ arguit·aʒ ea qᷓ vfnt ym numeri: dfnt accidẽtibus. Sed nulliꝰ accñtis diuerſitas ita inſe⸗
parabit ſe hz ad diuerſitatẽ ĩ nũero ſiẽ dinerſitas locoy. ergo ac. CP ꝛv. Sicut tp̃us eſt mẽſura motꝰꝛ ita locꝰẽ
mẽſura coꝛpdꝛis. Sed motꝰ diuidit nũero ᷣm tpᷣus: vt
dicitur.yo.phyſicoꝛum · Ergo et coꝛpus diuidit᷑ nũero Lec.
ßm locum.
dðm ꝙ varietas ſiue dinerſ Reſpondeo bncyaccun neteru⸗
ſiones interminatas ſi deñ̃ eſt nõ facit ad dierſitatẽ fm numerũ ſiẽ cã: ſʒ dr̃ facere ſiẽ ſignũ demõſtrãs· Lñũ ergo
diuerſitas loci ſit ꝓpinquiꝰ ſignũ ceteris acciitibꝰ qᷓntum ad diuerſitatẽ m nũeꝝ cuʒ duo coꝛpa nũero diſticta nõ
poſint eſſe in eodẽ loco ſʒ diuerſa coꝛpaĩ diuerſis locis: relinquit᷑ ꝙ ipſa varietas ſiue diuerſitàs locoꝝ inſe cõſi⸗ derata facit aligd ad diuerſitatẽ ᷣm numeꝝ ſicut ſignũ re coꝝ ſi ↄſideret᷑ vm ſuã cãm:planũ eſt ꝙ diuerſitas locii eſt cã diuerſitatis ᷣm numeꝝ. NLonſiderandũ eſt auteʒ pᷣog dinerſitas nũeralis eſt tripſex. Quedã eſt accitalis. Si hõ albꝰ dinerſus eſt a ſeipſo nigro accitali: ideʒ aũt ſibiipſi eſſentialꝛ. Et ſic aceñtia oĩa cauſant diuerſitateʒ nu meraleʒ in ſuis ſubiectis. Uñ in p̃dicamentis df̃ ꝙ ſuba cuʒ ſit vna et eadeʒ nũero.ſ.nũero numeroſitate eſſentie: ßm ſui mutationẽſ.accũtaleʒ eſt ſuſceptibilis pᷣrioꝝ.ſ.ſẽ illð qð ſuſcipit. Ilia eſt dinerſitas nũeralis ſuppoſitalis. ſicut Soꝛtes et plato dr̃nt nũero. Ettalisẽ duplex. ue dam eſt phyca:vᷣm.ſ.ꝙ indinidua ↄſiderant in ſenſu cõ⸗ poſito.ſ.vt indiuidua ſubſtãt accitibꝰ ſen ↄditionibꝰ in⸗ diuiduantibꝰ q̃ ſũtffoĩa igura locus ſtirps nomen pai tpns· Et ſic dimẽſiones intermindte cauſant diuerſiateʒ
dictũ eſt. Ilia eſt methaphylicalis ðʒ.ſ.ꝙ duo idinidus de giie ſube ↄſiderata ſecluſis oĩbꝰ accñtibꝰ ndbuc rem⸗ nent diſiicta ꝑ ſuas foꝛmas diuerſas: que ſeiplis fonnak diſtinguũtur· Etiſto modo nulla accñtia ſunt c diuerſi tis ᷣm numex. Tertia eſt diſtictio numeralis eẽntiolis ſiẽ duo angeli dr̃nt nũero et due ſpẽs. Talis aüt diſtictio
nuneralis cit diſtictio ſpecifica. huin ẽt diſtictionis acci⸗ dẽtia nõ ſunt cã niſi in ꝓpꝛio gñe. Album.n. et mulcun
dint nůero eẽntiat ſuis dr̃ijs · Et dr̃ie eoꝝ differũt ſeibis eẽntialt. Als eẽt abire in ĩinitũ. Cõſiderandi eſtꝛ 55 Doc. S.ſup Woecio de trinitate· q. ꝓ ar. 4 · vbi adducit iſtuʒ articulũ ⁊ argumẽta pdicta ꝙ diuerſitas fm ner cãt ex diuiſione ſen diuerſtate mãe ſub dimẽſionb eri ſtentis. Ipſa.n.mã im ꝙ ſub dimẽſionibꝰ exiſti pꝛohi⸗ bet duo coꝛpa eſſe in eoq̃ẽ loco inqntũ dnoꝝ coꝛpox Op
e eſſe diſtictas mãs ſᷣm ſitum · Et ſic pꝛ ꝙ ex eodeʒ caufat᷑ foꝛmaliter loquẽdo eſt pꝛioꝛ q; q̃ntitas ↄtinna. Bed mã
dinerſtas m numeꝝ:ex quo canſat᷑ neceſſitas dinerſt tis locoꝝ in diuerſis coꝛpoꝛibus.ᷓt ideo ipſa dinerſtas locoꝝ in ſe ↄſiderata: eſt ſignũ diuerſitatis vᷣm nũex⸗ſicut et de alijs accitibꝰ pter dimẽſiones pᷣmas intermintas
dietus eit. Sed ſi diuerſitas loci ↄſideret᷑ m ſuã caula:
ſic planum eſt ꝙ dinerſitas loci eſt cauſa dinerſitatis fm
nuinex. pided Woeciꝰ ꝙ varictas actñtiuʒ facit diuet⸗
ſitateʒ ᷣm numeꝝ oĩbꝰ alijs remotis in locoxd inerſitate hoc ineuitabiliter verificari cõſtituit: qꝛ.ſ. nullum
ne pꝛobat ꝙ locus non ſit cauſadi
nerſitatis indiniduo:um ſcðᷣm ſe cõſideratoꝛum · Mon
men per hoc remonetur quin cauſa diuerſitatis loco:n
it cauſa diuerſitatis ſchm numerum: vt ibidem ad pn“
mum dicit octoꝛ Sanctus. CEt per hoc patet ſolu tio ad ſecundum et tertium. CAd quartum dicendumn gꝙ in ſubſtantijs incoꝛpoꝛeis diuerſitatem ſcöm num⸗ runn ſequitur dinerſitas ſecunduʒ ſpeciem excepls antf ma rationali que fequitur dinſiõnem materie ſibi diſpo We mentio de diterſitate nnmerali eoꝛn que ſunt einſdeʒ ſpeciei.
.
103 p dr
———₰——

K X
W
2 W
Queſtio
ſie pꝛocedit. idetur 8 ſertum dÿle non ſint.
a pho aſſignati. Nam aliqua dir differre gnie
pecie ⁊ꝓpoꝛtione. Et tñ ili modi nõ enũerã tur hic. igit᷑ ⁊c̃. ¶ D ꝛ0 Mla que ſunt dr̃ia: in aliquo cõ⸗ neniunt. Mer hoc. n.dr̃id diſtinguit à diuerſitate. Ergo male aſſignat ſcðs modus drie in quo haber ꝙ illa etiã dicunt᷑ differre que hñt diuerſuʒ genꝰ et in nuilo ↄueni⸗ unt. CP 30. MPoꝛphyrius aſignat tres modos dr̃ie:vt in Tec.5e pʒ in li p̃dicabilium. Aſſignat etiaʒ dinerſas duuſiones . dſie. Quedaʒ.n.eſt que facit aliud: uedaʒ alteratũ tm.
O. uedʒ eſt ſeparabilis. quedã nonet ſic de alijs. Ergo pbus iſufficiẽter aſignat duos modos drie tñ. CP 4⸗ Duo habitꝰ: vtputa ſapia ⁊ pꝛudentia exiſtentes in eo⸗
dem ſubiecto dr̃nt. Mon ꝗdem numero:cum ſint ĩ eodẽ ſubiecto. Mon etiã ſpẽ:qꝛ accidẽtia ſpẽ diſtincta eiuſcem
generis nõ pñt eſſe in eodẽ ſubo: vt ifra patebit in ſequẽti articulo · Meqʒ ẽt gſe:cuʒ ad eandeʒ potenteaʒ ꝑtineant. Lõtinent.n.ſub eodẽ gſie in pꝛima ſpecie qltatis. Ergo
alius eſt modꝰ drie pꝛeter hos qui aſſignant hic a pho.
¶Bed 5 eit phus in textu dicens.ddifferentia vo dicũ
tur quecũqʒ diuerſa ſunt vr idem aliquid entia ⁊ nõ ſo⸗
lum numero ſed aut ſpẽ aut gñe aut ꝓpoꝛtione. Ampliꝰ
uoꝝ diuerſum genus et ↄtraria ⁊ quecunqʒ habent in
ſubſtantia dinerſitateʒ. 8 2 Peſi ondeo dicendũ g differens dr̃ duo⸗ P bus modis in gne. Pꝛimns modus eſt quo aliqua dicunt differre que ↄueniẽtia ſũt in aliquo. Et hoc q̃drupł. Dꝛ vel illa ſunt ↄuementa in aliquo vno ᷣm numeꝝ.vt Boꝛtes fedens eſt differens a ſeipſo nõ ſedente. Nel ↄueniũt in aliquo vno 5ᷣm ſpẽm ſicut Soꝛtes et plato differẽtes numero ↄueniũt in hoie.
VMel ↄueninnt in aliquo gie:ſiẽ homo ⁊ aſinus differen⸗
tes ſpẽ ↄueniunt in aiali. Mel ↄueniũt in aliquo vno m ꝓpoꝛtioneʒſicut q̃ntitas et qᷓlitas differẽtes gñe ↄuemũt in ente. CEx quo infert hic Poc. B. ꝙ omne differens eſt diuerſuʒ:ſed nõ cõuertit᷑. Main illa diuerſa que ĩ nul lo cõueniũt:nõ pñit ꝓpꝛie dici drla:qꝛ ñ dr̃nt aliquo alio ſed ſeipſis. Bed differẽs dr qð aliquo alio differt. Mec
ule. Scdus modus dfie eſt quo aliqua dir differre etiã illa que habent genus diuerſum et in nullo cõicãt. Et ſic
differens cõiter ſumit᷑ pꝛo dinerſo. ¶ Sed ↄſiderandũ eſt hic pᷣ ᷓᷣm Zoc. J.circa pᷣn modũ drie ꝙ᷑ illa q̃ diffe runt et cõueniũt in aliquo vno m numerũ: differũt ſolũ accñtalibꝰdifferẽtijs: Bicut Boꝛtes iuſtus ⁊ albus ⁊ pla to niger ⁊ muſicus. Que vero cõueniũt in ſpẽ ſed diffe⸗ runt humero:ſicut Boꝛtes et plato:illa differũt differen tujs mãlibꝰ. Sed illa que df̃nt ſpẽ ⁊ ↄueniunt in genere: ula df̃nt df̃ijs foꝛmalibꝰ ⁊ eẽntialibꝰ. Illa. n. que ↄueni⸗
unt in glie ⁊ ſunt diuerſa ſm ſpecieʒ ꝓpꝛiſime dicunt differre. Pinne aũt genꝰ diuidit prijs dr̃ijs. Non antẽ
omne genꝰdiuidit᷑ in ↄtrarias ſpẽs. Toloꝛis.n.⁊ ſpecies ſunt rie.ſ.albuʒ ⁊ nigruʒ: et vñ̃ie ſunt p̃rie.ſ.ↄgregatio
⁊ diſgregatio viſus. Aialis vo ſoluʒ dre ſunt cõtrarie.ſ.
rõnale ⁊ irrõnale. Mla igit que ꝓpꝛijſime diir dra:ſũt
ſpẽs ↄtrarie ſicut albuʒ ⁊ nigruʒ. Alel ſunt ſpẽs vniꝰ ge⸗ neris nõ ↄtrarie ſed habentia ↄtrarietatẽ rõne ↄtrariaruʒ
driaꝝ que ſunt de ſuba ſpẽꝝ. Nec ille. N Lonſiderandũ eſt ⁊0 ꝙ modoꝝ dr̃ie ſic pot foꝛmari ſufficiẽtia. Mam ea
que dr̃nt vel dr̃nt cõiter accipiẽdo differre.ſ. vt ſe extẽdit
ad diuerſuʒ · Et ſic eſt ſecũdus modus. Tlel differũt pꝛo
ie. Et boc duplt. Mel accitalꝛ ſicut Boꝛtes ſedẽs df̃t ⁊ ſeipſo nõ ſedente. Et ſic eſt pꝛimꝰ modus. Vel ſubat. Et hoc eſt tripl.del illa que drnt: ↄueniũt in eodeʒ m pẽm ſic Voꝛtes et plato. Et ſic ẽ ſcdus modus. Tlel cõ⸗ uemũt ſoluʒ in eodeʒ gie ſicut hõ ⁊ aſinꝰ.t ſic eit tertꝰ modus. el ↄueniũt in analogo ſiue in quadaʒ ꝓpoꝛtio ne. Et ſic eſt q̃rtus modus. Ex quo pʒ ꝙ kz ſint tiñ duo modi dr̃ie in gnie:ſub pᷣmo tñ modo ↄtinent᷑ q̃ttuoꝛ mo⸗
di fcut ex dictis manifeſtů eſt. Lonſideranduʒ eſt aũt
z im Doc. B. in de po'.q. 9. arẽ.g. ad 2n ꝙ dria ⁊ di⸗
noſtro non diſtinguit᷑ porentialitcr.
uerſitas ↄueniũt in poc: ꝙ vtrunqʒ impoꝛtat diſtinctionẽ aliquã vᷣm foꝛmã. ed in hoc diſtnguunt᷑: qꝛ qᷓliſcunqʒ foꝛmaꝝ mliuudo facit dr̃iaʒ. Sed diuerſitas ſit ſolũ per foꝛmas ſubales. Liñ dinerſitas magis ptinet ad eẽnialẽ diuiſionẽ q; dria. D iſtinctio autem eſt cõis ad vtrunqʒ. C Sed hoc videt᷑ eẽ ila qͥ hic dñr. Dicit. n. hic Doc. B. g quecũqʒ ſunt df̃a:ſunt diuerſa:et nõ ecõᷣuerſo. Bʒ ſi dria impoꝛtat diſtinctionẽ qᷓliũcũqʒ foꝛmaꝝ dinerſitas vo ſoluʒ foꝛmaꝝ ſubaliuʒ: videt ꝙ quecũqʒ ſunt diuerſa int dria: ⁊ nõ ecõuerſo. Ciceñdũ ꝙ Doc. F. in pñjti lectione accipit dr̃iaʒ ꝓpꝛie ⁊ diuerſuʒ cõmuniter. In ð poꝰ vo accipit dr̃iaʒ cõiter ⁊ diuerſitate⸗ ꝓpꝛie. vij nõ eſt ↄtradictio.
Ad pꝛim am 5m ⁊ tertiam rõnes in cõ⸗
trarium pzʒ ſolutio ex dictis. CEt ſi dicat. Tres pꝑſone in dininis dufferũt rcali ⁊ nõ
rone tm̃: vt pʒ per Poc. G.in de poꝰq.g.r.pᷣo. tĩpᷓ⸗
pte. q.28-ar.z. Bed non drnt aliquo pdictoꝝ modoꝝ: vt
—
p clare diſcurrẽti. Igit᷑ ⁊c̃. CP ꝛ. Ibſtractum et con⸗ cretum differũt ſicut aibedo et albuʒ. Non autes genere ſpẽ nũero analogia:neqʒ dinerſiicant᷑ m ſubaʒ. Igitur
idem vt pꝛins. C Dicendũ ad pᷣn hoꝝ ꝙ pſone in diui⸗
nis nõ differũt mi accipiẽdo driaʒ pꝛo diſtinctione. ñ argn illud tranſcendit methas huius ſcĩe. Dicit.n. Doc. F. in de po'.q.9. ar. ð. ad ⁊n.ꝙ lʒ 4 qbuſdaʒ doctoꝛibus
ecclie inueniatur nomẽ drie circa diuina:nõ tñ eñt cõiter
vtenduʒ nec amplianduʒ:qꝛ diia impoꝛtat diſ inctioneʒ aiquã yᷣm foꝛmã que non põt eſſe in dininis:cuʒ foꝛma
dei ſit diumna natura:vt Auguſtinꝰ dicit. Bed eyponẽda eſt dr̃ia: vt ponat pꝛo diſtinctione que minim uʒ diſtin⸗
ctionis ipoꝛtat: cnʒ etam ſm relationes vel ᷣm aliquam
rõnem aliqua diſtingui dicantur. Sic etiã exponenda eſt
ſi ineniat᷑ diuerſitas in diuinis: vtpote ſi dicatur ꝙ diuer
ſa eſt ꝑſona pais a ꝑſona jilij. Accipiendũ eſt.n. dmerſũ
pꝛo diſtincto. Magis ti cauendum eſt nomen querſita⸗
ns in diuinis qᷓ; dr̃ie:qꝛ diuerſitas magis ptinet ad eſſen
tialem diniſionẽ. Mam qᷓliſcunqʒ foꝛmaꝝ multitudo fa⸗ cit differentiaʒ. piuerſitas auteʒ fit ſoluʒ per fotmas ſub
itantiales. Mec ille. ¶icendum ad ſcðᷣm ꝙ abſiractũ
et ↄcretuʒ nõ differunt realiter: ſed ſoluʒ ᷣm modũ ſigni ficandi. Et lʒ cõcretuʒ impoꝛtet aligd de ↄnotato qðᷓ non
impoꝛtat abſtractuʒ:nõ tñ de pᷣncipali ſignificato. Albuʒ
enimn vt phus dicit in pdicamentis ſolam qᷓlitates ſigniñ Lec.i cat. Maternitas ẽt ⁊ p̃ ſolũ dint m modũ ſigniſicandi
etnᷓ ßᷣu reʒvtdiẽ Poc. P. ide pon.q. ð. ar. zd. ad.⁊0m. CAcd qjrtã rõnẽ dõmꝙ duo accſitia nñero ⁊ ſpẽ diſticta
in hün ſue fm eẽ incõpletũ pt eſſe in eoẽ ſubiecto vt in ſequẽti articulo declarabit᷑. Sapĩa aũt ⁊ pꝛudentia ſũt duo habitus: ideo lʒ ſint m eodẽ ſubiecto:differunt tamẽ
ſpecie ⁊ numero numeroſitate eſſentie:lʒ non numeroſi⸗ tate ſuppoſiti dum ſunt in eodem ſubiecto. CIbiin Poc. P. ocet aũt cõueniat eſe ⁊̃.
B ſeptimumigecde uge
E*tur ꝑg duo accitia ſola ſpẽ vel ſolo nero dria: pomint eẽ in eodẽ ſubo. Maʒ due ſpẽs itelligibiles dinerſoꝝ in⸗
—
telligibiluũ ſũt ſili memoꝛia itellectiua que ab inteſiectu Bed tales ſpẽs dnt
ſpecie ⁊ funt eiuſdẽ giis. Igir duo accftia diuerſaꝝ ſpe⸗
cieꝝ eiuſdem gñis poſſunt eſſe in eodẽ ſubiecto. T Pꝛ⸗
Lalidum ⁊ frigiduʒ eſſentialiter ſunt in aqua tepida Et
tamen diſtinguunt᷑ pecie ⁊ ſunt einſdem generis. Igit
idem qð pꝛius. CP ʒ. Due paternitates piit eſe ĩeo⸗
deʒ boie hiite duos filios. Bed talia ſint accitia ſolo nn
—
mero dfia · Igit ac. CP 40. In eadem pte neris ſunt plures ⁊ diuerſe ſpẽs coloꝝ. Alias dinerſi hoĩcs nõ poſ⸗ ſent ſimul videre diuerſos coloꝛes:aut vnꝰ homs in eo⸗ dem loco exiſtens non poſſet jcceſiue videre diuerſos coloꝛes · Qð eſt cõtra ſenſum.xt tamen ille ſpecies di
uerſe ſunt eiuſdẽ generis. Igit ⁊c. CP. Intellectus melligens hanc pꝛopoſitionem homo non eſt aſinus ha⸗
bet duas intellectiones: cum vnica intellectione non
7.

pon imm pluraütelligere · Fed ille dne intellectiohes nanon dria eiſe in eodẽ ſubo. CPicendũ ad hotc f⸗ t ĩ eodẽ ſubo dr̃ntes ſolo nũero·igit ⁊ð. NS Pln liatio qusd filiꝰ dei refert᷑ ad virginẽ gloꝛioſam nõ eſt re/ res foꝛme ſubaies pat eſſe in eodẽ boꝛ ſẽ fonmatotiꝰ et latio realis ſed rõnis mñ · Mi non opʒ ꝓpter hoc ponere foꝛnmna pris fũt ĩ eodẽ ſubo·Mue tñ real? diſtiguũt et ũt duo accidẽtia ſolo nũero dris realiã de quibus eſt pᷣſens eiuſcẽ gnis. Ergo a foꝛtioꝛl dno accſti einſdẽ gñis pit queſtio eſſe in eodẽ ſubo· Að aũt talis relatio nõ ſit rela⸗ eſie in ddẽ bo· ¶ 7.n eode ſubo ſimnlaliqñ eſt i realis: pʒ ꝑ Iyoe. Bein quoliberis quolibeto p ar⸗ or wancra ſoie taot Pancr ab igne. Bed itono 2biſt ait. ſoc·n. vliter eit tenenduʒ ꝙ nulla relatio aloꝛes ſüt eiuſdẽ ipẽl et ſio nũero drntes. Alonð eſſent deiad creaturaʒ realiter in deo exiſtit: ſec eſt reſpectꝰm dineria agẽtia reipcũ mloꝝ caloꝝ · gir xẽ. CPs. Tnũ tionis tr:dꝛ dehs eſt ſup oinnẽ oꝛdinem creature: et eſt
accis nnmnero põt eſſe in diuerſis jnbiectis. Frgoafoꝛ menſura omnis creatureà du dependet oĩs creaturaa lob⸗ tioꝛi duo accũtia ſolonũero diſtieta eiuſdẽ ſpẽi pht eſſe in 0 ecõuerſo · multo nãgi q; hoc ↄueniat ſcibili reſpectu eodẽ ſubo. pʒ ↄña ida magis videt᷑ ipoſſibile ꝙ vni ac“ ſcie in quo ꝓpter hãc cãm nõ eſt relatio realis ad ſcitiã. 14l
cidẽs numero ſit in duobꝰ ſi ubiectis q; duo acciitia in e Aſt aũt ↄſideranciũ ꝙ ſubiectuʒ filiationis non eſt nã vel dem ſubo. Ijs pʒ: Na numerꝰ vn er idẽ in numero eſt nt ainua ꝑs · Mõ ·ñ· dicimꝰ ꝙ blianitas ſit fli⸗ vel fils ſubiectiue in rebꝰ numeratis que ſunt d iuerſa ſubiecta- aut caput aut oculus. Inxp̃o aũt nõ ponimꝰ niſi vnů ſup igit ⁊ð. CP v. Dno agẽti calida ptcalefacẽ ihẽ ſub/ poſicum ⁊ vnaʒ vpoffaſinn ſicut et vnʒ ꝑſonaquod eſt ectuʒ: et ꝑ ↄñs ꝓducẽ diuerſos caloꝛes in eodẽ ſubiectò: ſuppoſituʒ eternuʒin quo nulla relatio realis eſſe poteſt: qt variatã cã variat effect. CP 1o. Ponat ꝙ duo cale tiam dictiun eſt · Ende relinqunt᷑ ꝙ filiatio qus xpᷣus actiua·ſ.ignis et ſol calefaciãt aquã vnam. rfel ergo ila refert᷑ ad matrebꝛeſt reipeetus rationis tiñ. Mec ꝓpler Dduo ꝓducũt vnũ caloꝛẽ: vel duos. Sizmnhabet intẽtus poe ſequit᷑ ꝙ xpᷣus non ſit realiter flius virginls· Iicu Nõp̃n:qʒ ſi ſol per ſe ꝓduceret caloꝛẽ:ant ꝓducẽt eũcẽ enim deus realiter eſt dñs ꝓpter realem potentàʒ qus aloꝛeʒ quẽ ꝓducũt ſol et ignis fimul:aut alium. Sipᷣ inet creaturasiſic realiter eit filius virginis ꝓpler rea⸗ tũc efectꝰignis poſſet ꝓduci ſine igne qð eſt incõueniẽs. lem naturas udʒ cchit a matre. Pi autem eſſent in 75o Si ⁊mthot᷑ nõ eſt niſi qꝛ igns ſempa tus natus eit pꝛo⸗ plnra ſuppoſita: opoꝛteret ponere inxpo duãs filiatiões. ducere alium caloꝛem qᷓ; ſol. Ergo qñ ſol et ignis ↄcur/ Sed hoc reputo erroneum ⁊ in cõcilijs inuentur dãn⸗ runt in ꝓductione caloꝛis ꝓducũt aliuʒ et alius caloꝛem. tum. Ilnde dico ꝙinxpo eſt vna relatio realis uñ qua Pt ſic cum illi duo caloꝛes ſint eiuſdeʒ ſpẽi pẽbit᷑ ꝙ duo refert ad patrem · Hec ille. Idem dicit quolibeto.3.g. accitia eiuſdẽ ſpẽi vñt eſſe in eodẽ ſubo. C Sedʒ videt 2ar. ʒ.in coꝛpoꝛe · Er lʒ ſit alia generatio qua filiꝰ ꝓeedit eſſe phus hic in caꝰ de dr̃ia dicẽs. Duecũqʒ dinerſa ſunt 3 pate ab eterno a generatione qua pꝛoceſſit ex virgine: ideʒ aligd entia nõ ſolũ numero ſed aut ipecie autgñe tmenq deſicit ubmn talis relationis q inxßᷣonð eal aut ꝓpoꝛtione. ¶ 25 Remota cã remonet᷑ effectus quod fuppoſitũ creatuʒ:ideo nõ ponit᷑ in eo ſiliatio rea⸗ Secd diſtinctio ſubiectoꝝ eſt cã diſtinetionis numeralis lis relatio: vt ibidem ſubdit. Vdem dicit in tertia parte ccidentius · Ergo nõ pñt eſſe duo accitia nũero in eodẽ. qe3r ar. x· t in·ʒo.ſniaꝝ. di. ð· ar. vltimo. CConſiderã Reſ on deo dicendum ꝙ duo acetia ſolo dum eſt autem 26. pꝛo amnplioꝛi declaratione articuli numero dyia nõ pñit eẽ ſimu doc. S. in de veritate. q.ð arꝰ.14 · in coꝛpoꝛe ꝙ fonme in eodẽ ſubiecto actu: ſʒ bij aliqᷓ que ſunt eiuſdeʒ generis que ſunt vnins generis vnam potentiam reſpiciunt: ue pecie dfia. ¶pꝛo cunꝰ declaratiõe ↄſiderandũ eit pe. ſint ↄtrarie vt albedo ⁊ nigredo ſiue non· vt qusdrugu g accſitia ſunt in duplici dr̃ia · ſiam quedas ſunt accñtia ius ⁊ quadratus.Nec igit᷑ foꝛme in ſubiecto triplicuer intẽtionalia:ſicut ſunt ſpẽs obiecoꝝ ſ enſibilium. xttzlia eſſe dicunt. Nno modo in potentia tiñ̃ · ᷓt ſic ſunt ſimul⸗
pñit eſſe in eodẽ ſubiecto ẽt dato ꝙ ſint einſdes gñis· Alia qꝛ vna potẽtia eit Zrioꝝ ⁊ diuerſaꝝ foꝛmaꝝ vnus gene⸗ ſunt accñtia realia. t illa ſunt dupiicia. Mam quedam ris. Alio modo ſᷣm ꝙ lunt in actu imperfecto:vt cũ ſunt ſůt que hit eſſe ĩ hitu. Et illa ſilꝛ pꝛit eiſe in eodem ſubo in fieri. Bt ſig etiaʒ ſimul eſſe poſſunt: vt pʒ cum aliquis dato etiã ꝙ ſint eiuſdẽ gnis: ſicut due ſcientie ſpeculatiue dealbatur. Tunc n.toto dealbatiõis tempoꝛe albedo eſt diſtincte ſyẽ · Alia ſunt accigẽtia realia que habẽt vnuʒ in vt in fieri:nigredo autem vt in cœꝛꝛum pi. Tentio modo 0x aliud hʒ eẽ in actu. Et illa ſunt duplicia. Naʒ q̃das vt ſunt in actu perfecto:vt cumn albedo eſt in termino de unt quoꝝ vnũ hʒ habilitatẽ nãleʒ ſubiecti ad actũ ⁊ aið albationis. Et ſic impoſſibile eſt duas foꝛmas eiuſdem hʒ eẽ in actu incõpleto:ſiue in fieri. Vt talia ẽt ſi ſint ein generis eſſe imul in eodem ſubiecto · Opoꝛteret. Jea⸗ denm gis pit eẽ in eodẽ ſuboꝛſicut calidum ⁊ habilitas dem potentiaʒ ad diuerſos actus ſimul terminari. Nuo nãlis ipſiꝰ aque ad frigidũ in aqua tepida. VMel ſi albe/ eſt impoſſibile ſicut et vna lineam ex alia parte termi⸗ do duʒ eit in fieri⁊ nigredo in coꝛꝛumpi. Alia ſunt que nari ad diuerſa puncta. Hec ille. Et plura alia que addu⸗ pit eiſe ꝑfectũ actu in ſubo et cõpletũ. Et talia ĩpoſſ bile cã ſunt ſupꝛa in.4huius. q·7· are? 6 eſt eẽſil in eodẽ ſubo ſi ſola ſpẽ differant. Nuia autẽ duo Ad 1 igit᷑ dicẽdũ vt dicit Doc. S · accidẽtia ſolo nũero dria nõ poſint eẽ in eodẽ: pʒ. Mam ₰ pamum in de vitate vbi ſupꝛa ad.ymn. ſcut in omni actione p̃ter illud qð facit aliquid effectiue ꝙ ſpẽs multe ſunt in itellectu:ſed non vt nzclu cõpleto · opʒ ponere aliqd intrinſecuʒ quò fit tale foꝛmalt:ita etiã jhec ille. Uiñ nihil refert eas ineſſe eicẽ. Mec ti ꝑp boc hbter illud qð facit alia eſſe diſtiuctã effectiue ex ꝑte facti ſeq ꝙ accñtiaſolo nũero dfia ſint in eodẽ:q ille ſpẽs i 0Op dare aiigd intrinſecũ quo ſint diſtincta foꝛmal. Sʒ; dint nõ qdeʒ ipẽ nãli:ſed intẽtionali. ¶ Si autẽ dica. due foꝛme accitales ſolo numerò dr̃nres nõ hñt aliquid Ille qui h Vn ↄcluſionẽ in methaphyſica ꝑ demõſti intrinſecuʒ quo ſint due niſi qꝛ vel nate ſunt eſſe in diner tionẽ hʒ hütuz methaphyſice qui eſt effectus demfolls⸗ ſs ſubiectis vel in eodẽ ucceſſineĩ diuerkis tpivꝰ. Ergo Pum vo acgrit aliam ſibi ↄciuſioneʒ vel dugs aut tre⸗ due foꝛme ſolo numero dr̃ntes nõ pnt eiſe in eodẽ ſnbo. acqrit ſibi aliũ hituʒ· Als acgrẽt qð iaʒ hẽret Sz ilidbo imiliter nec duo accntia dii ſpẽ eiuſdẽ gis pñt eẽ ſit hitus ſunt einſdẽ ſpẽi:aut ſaiteʒ eiuſcẽ gnis ĩeode ſubo. Lectio 6. iñ eodẽ ſubo: Ma ſiſic ſeqneret ꝙ duo ʒri poſſent eẽ ſitr xrgo duoaccitia einſdẽ gjis vel ſpẽi nð eſt incõueni * in eodẽ ſubo. ð eſt ↄtra diffimtionem ʒrioꝝ ·0. huius. eſſe ĩcodẽ o. ¶icenni ꝙ ille nõ acgrit ſibi noul pitu epitus quẽ pꝛiꝰ hẽbat picit ſẽ it 72
—*
*.
it᷑ ac.¶Matet va: Dꝛ diuerſe ſpẽs accidẽtiũ vel conꝰ eẽntial?:ſed ill trariant᷑ vel ſaltem ↄſtitunnt᷑ ſub ilio gnie diuerſis dr̃ijs de iogyca in ðᷣo poſt?· q·⁊.ar. pᷣad p⸗ Löpzt au Sðrijs aliquo gradu ↄtrarietatis ſient ſuperius dietum eſt J.i.iirr g.4 r. vltiꝰ ad vltun vbi ſi ait aile quii ar. · Si quis diceret ꝙ in xpᷣo ſunt due filiationes rea/ iij ſcia acgrit ꝑ demtonẽ ſciam ↄclons vniꝰ:hʒ qu ies vnz. ſqua refert᷑ ad deuʒ paẽ a vna qua refert᷑ ad hituʒ:ßz impfecte. Luʒ vo acgrit ꝑaliã demöſtranuus virginẽ matreʒ. Ergo cuʒ ille due relationes dfant cum ſcĩam ↄclnſionis alteri? nõ generat in eo alins— vnaſit tpalis alia vero eterna:nõ quidem ſpecie aut gñe: ſed habitus qui pns inerat fit pfectioꝛ: vtputã adplur
ergo ſoid nnmerd df̃nt· Et ſic ↄtingit duo accidentia ſolo ſe extendens ex eo ꝙ ↄcuſones et demonmuðe⸗
*

1ei⸗
Mon Lec. 16.
—
K
— —
S S S2
Ayeſtio
cie oꝛdinate ſunt: et vna derinaur ey alia. Mee ille.dñ ſcia accipit᷑ tripł. Eno pꝛo collectione pluriũ ſpẽꝝ oꝛ⸗
dinataꝝ ad cognoſcendũ ea que cadũt ſub tali ſcia que tñj
mãlt ſe hʒ ad habilitatẽ que eſt q̃litas ⁊ qᷓſi añcedenter: vt inut oc. S. in 30. ſniaꝝ.di.iꝗ. ar.p̃o.q. que tamẽ ſcĩa vt ſic eſt habitꝰ impfectꝰ ⁊ ſit ꝑfectꝰↄcurrẽte lumine itellectꝰ agẽtis: vt ĩinnit Hoc. S. in de vitate.q.ꝛ⁊0.ar.ꝛ.
Alioccipit ſcĩa pꝛo qjdaʒ facultate ſeu hilitate itellectꝰ ad ↄſiderandũ ꝑ ſpẽs receptas itellectu poſſibili:vt inuit Doc. S.in. 30 · de aĩa. et in pꝛima pte. q.39. ar. F. Tertio modo accipit᷑ ſcia pꝛo reſpectu ſeu hãtudine ad ſcibile: vt inuit Doc. B. in. y. huiꝰ in caꝰ de ad aliqd. Et ſie ſcia vt ſcia refert᷑ ad ſcibile:ſed vt acciis refert᷑ ad ſcientem.vi.
.3. ar.3·Et.q.4 ·ar.y. t dato ꝙ illi eſſent duo habit?: poſſent tñ ſimnl eſſe in eodẽ ſubo:qꝛ nõ ſunt in actu com pletoꝛ vt inuit Doc. B. in de vitate.q.S.ar.Iʒ.ad.1ym. dicens:ꝙ muſica ⁊ grãmatica cũ ſint habitꝰn ſunt actꝰ
cõpleti:ſʒ qͥdaʒ foꝛmne medie inter potentiaʒ et actuʒ · hec ille. CContra. icut coꝛpus infoꝛmat᷑ per tiguram: ita
po per habitũ. Bed vnuʒ coꝛpꝰ nõ põt ſimul infoꝛmari
diuerſis ñiguris. Ergo nec vna poĩ põt ſimul infoꝛmari
dinerſis habitibꝰ. CAd hoc rñdet Toc. S.in.iiꝛe. vbi
ſupꝛa.ar.p̃o.ad.ʒm. dicens ꝙ coꝛpus foꝛmat᷑ per figurã ſicut per ꝓpꝛiam terminationeʒ. Mabitus aſit nõ eſt ter⸗ minatio poe ſed eſt diſpoſitio ad actuʒ ſicut ad vltimum terminũ. Et ideo nõ pit eſſe vniꝰ po ſimul plures actꝰ: nifi foꝛte ᷣm ꝙ vnns cõpꝛehendit᷑ ſub alio ſicut nec vniꝰ coꝛpoꝛis ples figure niſi ᷣm ꝙ vna eſt in alia ſicut trigo⸗ nuʒ in tetragono. Hec ille. ¶ Ad ꝛm pʒ ſolutio ex dictis. Mam calidũ et habilitas nõlis aque ad eſſe frigidum in squa tepida:hit eſſe diuerſimode:vt ẽt infra declarabit in.i0.huiꝰ.q.ſd.ar.⁊.qꝛ caliditas eſt vᷣm eſſe remiſſuʒ et foꝛmal in aqusa tepida:ſed frigiditas nõ eit ibi foꝛmal:: ſed ſoluʒ per nůleʒ habilitateʒ aque ad frigiditatem quaʒ nõ hʒ aqua ad caliditateʒ dum eit frigida. N ed aiiqs foꝛtiſicando argumẽtũ poſſet ſic arguere. Picut ſe habẽt duo ſubiecta ad duo accñtia:ita ſe hʒ vnnʒ ſubiectum ad vnum accidens. Ergo per locum a tranſmutata ꝓpoꝛtio ne ſicut ſe hat duo ſubiecta ad vnuʒ accñs: ita ſe habebit vnum ſubiectuʒ ad duo accidẽtia. Bed in duobus ſubie etis pt eſſe vnů accijs eiuſdeʒ giis. Ergo ẽt in vno ſubo poterũt eſſe dno accſtia einſdẽ giis. ¶Ad hoc dicendũ ſcut dicit Doc. S.in quolibetis quolibeto p̃.q.vltima
ar. vltimo ad pᷣm.ꝙ ꝓpoꝛtione cõmutata ſic eſt vtenduʒ
ſicut ſe hz pᷣmn ad ⁊ni: vt duo ad tria: ita ſe hʒ ʒn ad ꝗ mꝛ vt
qttuoꝛ ad ſex. Ergo cõmutatim ſicut ſe hʒ pᷣm ad Imꝛ vt
puta duo ad qᷓttuoꝛ: ita ⁊mn ad m: vt puta tria ad ſex.hec ille. Et ᷣm hoc argumentuʒ deberet ſic ꝓcedere. Sicut ſe hůt duo ſubiecta ad duo aceitia:ita ſe hʒ vnũ ſubm ad vnũ accis. Ergo cõmutatim ſicut ſe hñt duo ſubiecta ad vnũ ſubiectũ:ita dno accitia ad vnñ accijs. Et ſic nõ ſeqt᷑ duo accñtia einſdẽ gnis eſſe vel poſſe eſſe ſimul in eodeʒ ſubiecto. ¶ Ad ʒn dicenduʒ ꝙ ꝓpter hoc argumentum Scotus et Antoniꝰ Andree in pñti lio dicũt ꝙ accidentia realia reſpectiua eiuſdẽ ſpeciei dria ſolo numero pñt eſſe
in eodem ſubiecto ſimul ſicut in patre habẽte duos filios ſunt due pr̃nitates ſolo numero dr̃ntes. Auibus magis
adheret Antonellus archyep̃us in eodeʒ lioqᷓ; poc.ſctõ dicens ad pᷣmn ꝙ 5ᷓm viam cõioꝛem non incõuenit hmõi accidẽtia reꝓectina ſimul eſſe in eodeʒ. Et in ʒo notando dicit ꝙ facilius eſt ſuſtinere duas eſſe pf̃nitates in patre ad duos filios:q; ꝙ non. ¶ Bed hec erpoſitio videtur
eſſe ↄtra phm:qui vult ꝙ accñtia einſdẽ ſpẽi non poſſint multiplicari:niſi per receptioneʒ eoꝝ in dinerſis ſubie⸗ ctis · Mine eſt ꝙ dicitur cõiter g accidẽtia numerant᷑ ad numeroſitatẽ ſubiectoꝝ.uo ergo eſſe accidẽtia eiuſdeʒ ſpẽi ſolo numero diſtincta vᷣm eſſe pfectum in vno ſubo: videt᷑ implicare Zdictionem. Tlnde dicenduʒ eſt ᷣm Albertũ in pdicamẽtis ⁊ 5ʒ Doc. S.in tertia pte.q.ʒy. ar.Fin coꝛpoꝛe. ꝙ in patre habente duos filios non eſt
niſi vna pf̃nitas et vna relatio in numero: que terminat
ad dinerſos ſlios. Sed ibi ſunt diuerſi modi eẽndi ein⸗
dem relationis. Cum eniʒ gjatur ſecũdus jiliꝰ nð acqui⸗ ritur nona pf̃nitas ſed nouus modus denoĩandi illiꝰpa⸗ ternitatis. nde Doc. B. in tertia parte vbi ſupꝛa ſic ait.
Lontingit aũt qũqʒ ꝙ aliquis hʒ relationeʒ ad plures 5 diuerſas canſas eiuſdeʒ tñ ſpẽi:ſicut cuʒ aliquis eſt pater
dinerſoꝝ filioꝝ vm diuerſos gñonis actus. Vnde pater ⸗
nitas nõ põt ſpecie differre cum actus gñonis nõ ſint idẽ. Et qꝛ plures foꝛme eiuſdeʒ pẽi nõ pnt ſimul ineſſe eidẽ ſubiecto:non eſt poſſibile ꝙ ſint plures pr̃nitates in eo g eſt pater plurinʒ filioꝝ gñatione nãli. Secus autem eſſet
ſi eſſet pater vnius gnãtione nãli:et alteriꝰ ꝑ adoptionẽ.
Mec ille. Ced ↄtra hoc arguit Antonius Andree vbi ſupꝛa dicens. Oð nõ eſt·nõ põt eſſe fundamentũ ſiue cã alicuiꝰ. Sed actus generandi eſt in tranſitu et nõ eſt duʒ prmitas remanet in patre.ergo ⁊c̃. CGed hec ratio non militat. Ouia eodem modo ꝓbaret ꝙ calefactio nõ eſſet cauſa caloꝛis in aqua qui remanet in aqua ceſſante calefa ctione. Etiã eodẽ modo ꝓbaret ꝙ domiicatoꝛ non eſſet cauſa domus:cum ipſo moꝛtuo remanet domns. Sup⸗ ponit. n.ꝙ actus generandi ſit cauſa intrinſeca relationis ingrediens cõpoſitionẽ eins ſicut mã ⁊ foꝛma. NEnde dicendũ ꝙ actus generandi eſt cauſa pr̃nitatis non tota⸗ lis ſed vn cũ potẽtia actiua generantis effectiue cauſat re lationeʒ: que cauſa põt coꝛꝛumpi effectu remanente. Vñ ponenda eſt vna ſola pf̃nitas in habente diuerſos ſilios. imo qð foꝛtins eſt ponenda eſt vna filiatio in vno ſilio qj refertur ad patreʒ et ad matreʒ.icit.n.oc. S.in ter⸗ tia ꝑte vbi ſupꝛa. Sed recte ↄſideranti apparet eadeʒ re latione referri vnũquẽqʒ ad ſunʒ patreʒ et matrẽ: ꝓpter vnitateʒ canſe. Fadem.n.natiuitate homo naſcitur ex pa tre et matre. Vnde eadẽ relatione ad vtrunqʒ refertur. Et eadem ratio eſt de magiſtro qui docet multos diſci⸗ pulos eadeʒ doctrina. Et de dño qui gubernat diuerſos ſubiectos eadẽ ptãte. Nec ille. Gʒ hic oꝛitur difficultas. Mam ibideʒ oc. G.videt᷑ inuere ꝙ due relatiòes ſpẽ
differẽtes emſdem generis poſſent eſſe in eodẽ ſubiecto.
Picitn. ibidem ſic. Si vo ſint due canſe ſpecie differen tes: ex ↄſequẽti vident᷑ relationes ſpecie differre. Vnde nibil ꝓhibet tales relationes eidem ineſſe:ſicut ſi aliquis
eſſet aliquoꝝ magiſter in grãmatica et alioꝝ in logyca:
alia eſt ratio magiſterij vtriuſqʒ. Idec ille. Bed manife⸗ ftum ett ꝙ lʒ ſit alia ratio magiſterij vtriuſqʒꝛille tamen relationes ſunt einſdẽ generis. Igit᷑ ⁊c̃. CAd hoc reſpõ dent aliqui ꝙ ſicut duo acciden ia ſpẽ dria ẽt abſoluta 5 eſſe impfectuʒ vt albedo duʒ eſt vt in fieri et nigredo dũ eſt vt in coꝛꝛũpi:⁊ ſi ſint eiuſdem generis poſſunt eſſe in eodem ſubiecto ꝓpter impfectioneʒ in eſſe:ita due rela⸗ tiones einſdem generis ſpẽ differẽtes poſſunt eſſe in eo⸗ dem ſubiecto:qꝛ relationes ſunt minime entitatis inter cetera entia imperfectius eſſe habentia. ¶ Ilij vo dicũt ꝙ ille relationes ſpecie differentes: differunt etiã genere ꝓximo nobis ĩnominao:lʒ cõneniant in eodem genere remoto. C Alij aũt dicunt ꝙ dr̃nt gñe phyſico ⁊ nõ lo⸗ gyco ſol m.qð videt᷑ innuere qjntum ad accidentia tam
—
abſoluta qᷓ; reſpectiua, Doc. S.in pᷣma ꝑte.q.ðꝙ· ar? 4.
in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Impoſſibile eit idem ſubiectuʒ ſi⸗
mul perſici pluribus foꝛmis vnius generis et dinerſaꝝ ſpecieꝝ:ſicut impoſſibile eſt ꝙ idem coꝛpus ᷣm ideʒ ſi⸗
mul dinerſis coloꝛibus coloꝛet᷑ vel figuret᷑ diuerfis ſi⸗ guris. Omnes añũt ſpẽs itelligibiles ſunt vnus generis:
qꝛ ſũt pfectiões vniꝰ itellectine po lʒ res quarũ ſũt ſpẽs ſint dierſoꝝ genex. Impoſſibile eſt go ꝙ idẽ itellectꝰſił pficiat duerſis ſpẽbꝰ itelligibilibꝰ ad iteiligendũ diner ſa in actn. Mec ille. Que oĩa pñit itelligi nõ ſoluʒ de gie logyco ſʒ ẽt phyſico: vt dictũ eſt. Pt ſic nõ eſt incõneniẽs ꝙ due rlones genere phyſico dr̃ntes ſint in eodem ſubo ſimul. Relatio auteʒ magiſterij in logyca dft gñe phyco a rlone magiſterij in grãmatica ᷣm Doc. S.eo ꝙ ſi ſint diuerſe cauſe ſpecie dr̃ntes: ex cõſequẽti vident᷑ ẽt rela⸗ tiones ſpecie differre:ſicut ſi aligs eſt aliquoꝛũ mag̃ in grãmatica et aliquoꝝ in logyca ⁊ alia eſt ratio magiſterũ vtriuſqʒ. Et ideo dinerſis rlonibns vnus et idem bomo

Quinti
voteit ene magiſter diuerſoꝝ vel eoꝛũdem m diuerſas
doctrinas. NHec oc. S. in tertia parte.ʒ F.ar·F·i coꝛ poꝛe:ſicut etiã inferius adducet᷑. q.I6 ar.io·in coꝛpoꝛe·
E Ad ꝗn dðm ꝙ diuerſe ſpecies coloꝛis.ſ.albi et nigri
ſunt in eadem parte aeris nõ quideʒ ᷣmn eſſe perfectum:
ſedͥ tanq; in meio deferẽte: vt dicit doc.;. in de vt te vbi ſupꝛa ad.3n. Snde non eſt impoſſibile eas ineſſe eidem medio:lʒ ſint einſdem generis:et tamen differãt ſpecie. Mectñ ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ duo accidẽtia ſolum numero differẽtia eiuſdem ſpeciei ſint in eodem ſubiecto ſimul:qꝛ nõ ſunt vm eſſe completuʒ in ſubiecto:nec pfe⸗ cte imutant ſenſuʒ cum ad actualem ĩmutation requirat᷑ actualis intentio ad hoc ꝙ pfecte pcipiat obiectũ et diſti⸗ cte ⁊ nõ cõfuſe. CEt ſi dicat Fpecies diuerſax albedi⸗ num ex oppoſito ſituataꝝ ſunt in eadeʒ parte 3elis: Et tñ ſunt multe numero einſdeʒ ſpeciei. ergo cc̃. CDicendũ ꝙ ꝓpter hanc rõneʒ Jcotus et Intontꝰ Andree vbi lu⸗ pꝛa· dicunt ꝙ duo accidẽtia intentionalia ſolo nũero driã einfeem ſpẽi ſunt ſunul in eodem ſubiecto. Mohunt· u⸗ qnqʒ ↄcluſiones. Ouaꝝ pꝛim eſt. ꝙ accidẽtia intetiona/ ſia ſolnʒ numero differẽtiã eidem ſubiecto ineſſe: Sdictio nem nõ implicat ſed actu ita eſt.& Scð̃aeſt ꝙ nõ eſt im poſſibile duo accidentia realia reſpectiua ſolum numerò differẽtia in eſſe eidem ſubiecto:ſicut patuit in ſolutione pᷣcedentis argumẽti. ¶ Tertia eſt. Non eſt impoſſbile duo accidentia abſoluta ſoluʒ numero differẽtia ſinõ ſint ecducta de potentia materie eſſe in eodem ſimul. Dð pꝛo Lectio.I.bant. Duiã per phum in pᷣ huius.ex multis memoꝛijs generat᷑ vnuz expimentũ· Bed ille multe memoꝛie ſunt dinerſe cognitiones eiuſdem ſpeciei.ergo zc.CMnarta
ↄcluſio eſt ꝙ nõ eſt impoiſibile duo accidentia abſoluta
educta de potẽtia materie ſi non per motũ educant ſolo numero differentia eſſe in eodẽ ſubiecto. ð ꝓbant ſic· Mamn duo lumina diſtincta ſunt accidẽtia realia abſoluta educta de potentia materie nõ per motũ. Et tamen ſunt in eadem parte medij.igit ⁊c. CMuinta cõcluſio eſt ꝙ impoſſibile eſt duo accidentia reaiia abſoluta'educta de potentia materie per motũ naturaleʒ eſſe in eodeʒ ſubie cto ſi ſoluʒ numero differant. C Sed ↄiderandũ eſt ꝙ inter iſtas qnqʒ ↄcluſiones ſoluʒ vna.ſ.qnta veritateʒ in⸗ cludit ſicut ex dictis pʒ. Qnas tamẽ ſuſtinere nititur An⸗ tonelius archyepiſcopus: vt pʒ in ſolutionibꝰargumẽtq⸗ rum quas adducit vbi ſupꝛa· ¶ Manifeſtuʒ eſt. n. ꝙ ſi⸗ cut ſe hʒ id qjntitate ſignata ad foĩas nãles⸗ita ſubm ad foꝛmas accitales. Bed foꝛme nãles non pſit plurificari numero ita ꝙ ſint plura indiuidua per eas infoꝛmata niſi pluriticet materia et cetera pᷣncipiã indiuiduantia. Ergo nec accñtia piit eſſe plura numero niſi illa per que indiui duant᷑ ſint plura. Vnde ſicut dictuʒ eſt ponere plura ac⸗ cidentia ſolo numero diſticta in vno ſuhiecto: eſt ponere ipſa eſſe plura numero et nõ plura. Oð Idictionẽ impli⸗ cat. vnde doc. F.in pluribꝰ locis dicit. Bi eẽt albedo ſeparata: eẽt vna tiñ. CVnde ad rõneʒ p̃me ↄclonis eo dicenduʒ ꝙ ſpecies diuerſaꝝ albedinuʒ in vnã ꝑte aeris
eſt vna tiñ numero eẽntial: ⁊ ᷣm ſe ↄſiderata:lʒ ſit ples obiectiue.i.repiitans diuerſas albedies ſolo numero di
ſtinctas ꝓptef diuerſitates ſubiectoꝝ. ¶Ad ꝓbationem autemn ſecũde ↄcluſionis: reſponſum eſt ſuperius ad. CSed ad rõneʒ tertie ↄcluſionis dicendũ ꝙ ſi per co⸗
gnitiones intelligant actus cognoſcendi:ſic nõ ſunt ſimul
in eodem:vt pʒ ex his que addueta ſunt ex dictis Doc.
S.Si vo intelligant diuerſos habitus accipiendo.ſ.co?*
gnitioneʒ pꝛo habituali cognitione:tunc ibi eſt vna tñ ſiẽ de ſcia vnins ↄcluſionis ⁊ poſtea duax aut trium dictus eſt. CAd rõneʒ antem quarte ↄcluſionis dicendum ꝙ ſi due candele ponant᷑ ex oppoſito nõ ꝓducunt in aere duo lumina numero diſtincta:ſed efficitur vnum lumen pꝛo
ductuʒ ex duobus ꝓducentibꝰ:qð eſt maioꝛis efficatie
q; ſi ab vno ꝓduceretur. Vnde nõ opʒ ꝙ alterũ pꝛodu⸗ cens ſit fruſtra. CEx quo pʒ ꝙ rõnes ipſoꝝ cõ
ũ efficitur vna ſpecies dnaꝝ albedinũ illa ſpecies erit in⸗
Metha.
tenſioꝛ q; altera ſeoꝛſuʒ accepta. Et ſi erit impꝛopoꝛtio⸗
nabilis vtriqʒ albedini ſeoꝛſuʒ accepte. Mõ ergo repñta
vit aliquã iliaꝝ albedinũ ſed aliaʒ Intenſioꝛeʒ ⁊ ꝑfectioꝛẽ
vtraqʒ illax. Confirmat. Miſtinctã actio eſt diſtincti entis · Si ergò repſitat duo diſtincta:erũt due ſecies di
ſtincte. dec ipſi. CAd qð dicenduʒ ꝙ ſpecies coloꝝ in medio deferente ex hoc ꝙ ſuſcipit lumen extrinſecũ fᷣm
magis vel minus in aere: nagis vel minus repñtant ſus
obiecta. ¶ Et dato ꝙ illa ſpẽs ſit intenſioꝛ qᷓ; q̃lbet ꝑſe
ſecoꝛſuʒ accepta:nõ tñ erit nnpꝛopoꝛtiõabilis vtriqʒ; albe
dini. Vnde argn ꝓcedit ex falſo ſuppoſito:qꝛ extrinſecũ
ſumen nõ cauſat impꝛopoꝛtionem ſpeciei ad obiectuʒ lʒ
aiiqũ ad potentiaʒ. CAd ↄtirmalionem dicenduʒ g eſt vnã repitatio ex parte ſpeciei repꝛeſentãtis lʒ ſint due ex parte repñtati:ſicut vn eſt calefactio qua ignis calefacit aquam et homineʒ ex parte calefaciẽtis: lʒ ſint due ex pte ſuſcipientius caloꝛem. CAd dicenduʒ ꝙ intelligens hane ꝓpoſitionẽ homo nõ eſt aſinus: eam intelligit vnica intellectione et nõ intelligit illa plura per moduʒ pluriũ: ſed per modum vnius ſient ſupꝛa dictum eſt in 40 huiꝰ
qar.2. CAd 6*n dicẽdũ ꝙ impoſſibile eſt plures foꝛ
mas ſubſtãtiaies totius eẽ in eodem ſubiecto ſi ñnt eiul⸗
dem gradus vt infra patebit in. huiꝰ.· q. ⁊4 ar.. ⁊.b.
Mec eſt ſimile de foꝛmis ſubſtantialibus ⁊ foꝛmis acci⸗ dentalibꝰ:cum accidentia habeant eẽ a ſubiecto et in ſub⸗ iectoꝛnon anteʒ foꝛme lubſtãtiales. Ad dicendum ꝙ pluriſicata cauſa intrinſ eca: plurificat᷑ effectꝰ. Mon aũt pluriſicata canſa extrinſeca.ſ.efficiente: dũmodo illa plu ra efficientia oꝛdinationeʒ hñt adinuicem. Duo. N ignes poſſunt ꝓucere eundem raloꝛẽ in numerota ecõuerſo. vnus ignis põt ꝓducere dinerſos caloꝛes in diuerſs ſub iectis numero diſtinctis:ſicut inuit Woc. B.in de vitate vbi ſupꝛa ad ꝛm. qð in cõtrarinʒ obijcit vbi ſic aut. Vr⸗ tus põt diuerſis applicari m cõparationes ad diuerſ⸗ dũmodo ſit pfecta virtus ĩactu:ſicut ignis ſimul vndiq; calefacit diuerſa coꝛpoꝛa. Et ita etiã intellectus ꝑ foꝛmn põt ferri in diuerſa ũmul:ad que extendit ſe repfitutiod lus foꝛme. Et erunt multe intentiones ex parte eius in qð fertur intellectus: ſed vna ex vnitate intellectus ⸗ foꝛ me. Mec ille. NId gn dicendũ ꝙ vuuz accſis nulner nõ põt eẽ in dinerſis ſubiectis. Mumerus auteʒ nol eſt ſubiectine in omnibus rebus numeratis: ſed in vltimn per compꝑationeʒ t ad pᷣredentia: vt infra patebit nhoe qnto.q.rʒ ar. cao. de qjntitate. et in. 3. huiꝰ. q. 4 A TEt ſi dicat᷑· duo coꝛpoꝛa pſit eẽ ſimul in eodeʒ loco. Ergo a foꝛtioꝛi duo accidẽtꝭ pñt eẽ ñmul in eodẽ ſubie⸗ cto ẽt folum numero dria. ¶ Dicendũ ad hoc negando ↄam:qꝛ lʒ duo coꝛpoꝛa poſſint eẽ miraculoſe fmn dun⸗ nam potentiam ſimul in eodem Joco ꝓpter hocꝙ cauſi pꝛima põt ↄſeruare effectuʒ in eẽ abſqʒ cauſa pꝛorim vt ꝓbat Woc. G. in quolibetis quolibeto pᷣ?q. vlti?.ar· vltio.nõ tamen dno accidentia ſolo numero diſtinctꝭ pnt eẽ ſimul in eodem ſubiecto:cum diſtinctio numeralis& cidentiuʒ ſicut dictum eſt ſit ex diſtinctione ſubiectoꝛu· Et ſi deus fepararet duas foꝛmas accitales a ſubictoh ſe ſubnſtentes eiuſdem ſpeciei: non eẽnt due ſed vntm· Aue tamen ſit differẽtia inter qjntitateʒ et qjlitatẽ ſiue alla accitia qntuʒ ad indiuidnationeʒ infeiꝰ deckarabliul i
hoc qnto.q.iy.ar.z. CAd alias duas rõnes p ſoluno
ex dictis ſi diligenter conſiderentur- CIbiin Doc. S.et pho ai vic ſic pꝛocedit᷑ · Ade 3* Ooctauum ꝙ butnene ſiue dif terentia non dicat reſpectuʒ de genere ad ali⸗ nid. Mam ydemptitas eſt vnitas: vt pʒper pm in pñti paſſu. Ged vnitas ꝑtinet ad abſoluta. Ergo z ydemptitas · Bed ydemptitas ⁊ diuerſitas ſiue di ſunt einſdem generis. Igit᷑ diſtinctio vel diuerſuas ſie dia dicit qnid abſolutum. CP ꝛ. Omnis relatiopꝛꝭ ſupponir diſtinctioneʒ extremoꝝ. Bed diſtinctio nõ pꝛt ſupponit aliam diſtinctioneʒ:qꝛ alias eſiet ꝓceſſus in nitum. Igit ⁊c. C Omnis yelatio habet uliqu fundamenu

Aueſtio
fundamentuʒ: Sed diſtinctio nõ hʒ aliqð fundam entuz. t pʒ de ſe. Alias aſſignet᷑ illud. Igit xõ. CP 4.Bfia ſine diſtinctio circuit oẽm cathegoòꝛicã pdicãmẽtaieʒ. ed
oĩs relatio realis eſt in pᷣdicamẽto rlonis. Ergo idem qð
pꝛiꝰ. CP F. Si diſtictio dicat realẽ rtonẽ: ſequit᷑ ꝙ di⸗
ſtinctio eẽntialis dicat ecntialeʒ rtonẽ. Nð eſt abſurdum:
cuʒ relatio ſit accñs. Igit᷑ ⁊. ¶ᷓ se. Aut talis relatio
eẽt relatio equiꝑantie aut diſequiparantie. Inõ pᷣmꝛ vt de ſe manifeſtuʒ eſt. Neqʒ ⁊mnꝛqꝛ inter Soꝛtem ⁊ platonem diſtinctos nulla eſt diſequiparantie. Ergo ⁊. ¶Mec ſũt
argumẽta que adducit Intonellus archyep̃us in pꝛeſenti
paſſu. CSed in pꝛiuʒ ſic arguit. Mam illud qð ᷣm ſuaʒ rõneʒ foꝛmaleʒ dicit ad aliud:eſt reſpectiuũ. Sed diſtin ctio eſt hmõi. am omne diſtinctũ net̃io eit ab alio diſti ctum CP ꝛ. Qnecũqʒ oppoſita que pñt eſſe ſimul per compationẽ ad dinerſa:ſũt reſpectina. Sed ideʒ et diuer ſum diſtinctuʒ ⁊ indiſtinctuʒ ſunt hmõi. Igitur ⁊̃.
dicenduʒ ꝙ quadruplex eſt di . eſp ondeo ſtictio ſine dria.ſ.eẽntialis rea lis foꝛmalis ⁊ rõnis. Que ſic ſe hit ꝙ vna includit reli⸗ quã ⁊ nõ ecõuerſo. Maʒ quecunqʒ diſtinguũtur ſiue dif
Ferunt eẽntiali:df̃nt realꝭ foꝛmal ⁊ m rõneʒ. Sed non
ecõtra. Maʒ qdaʒ diſtiguiitur realr: que tñ nõ diſtinguun tur eẽntiali: ſic duo indiuidua einſdem ſpẽi. Silr q̃cũqʒ df̃nt realr: dnt foꝛmal. Ged nõ ecõtra. Mam vex ⁊ bo num differũt foꝛmat::cuʒ reſpiciant diſtinctas potentias: nõ tñ dr̃nt reali. Silꝛ quecũqʒ dr̃nt foꝛmal: dr̃nt ᷓᷣm ra⸗ tionem nõ tñ ecõuerſo: vt de ſe pʒ. Diſtictio aũt rõnis eſt dnplex. Mam quedaʒ eit vᷣm rõnẽ rei rõcinantis: q̃dã vᷣm rõneʒ rei rõcinabilis: vt ſupꝛa dictuʒ eſt in.ꝗ. huiꝰ.q. 3.Ar.1. notabili p̃. Sed diſtinctio foĩalis ẽt eit duplex. Mam quedaʒ eſt foꝛmalis realis:ſicut homo ⁊ aſinꝰ diſti guũtur diſtictiõe foꝛmali reali. Quedam vo eſt foꝛmalis rõnis:ſicut veꝝ ⁊ bonũ diſtinguũtur diſtinctione fonnali
rõnis. Diſtinctio aũt foꝛmalis realis ẽt eſt duplex. ne⸗
dam eſt que eſt per diuerſas foꝛmas nõ indiuiduatas per habitudinẽ ad mãʒ ſicut duo angeli diſtinguunt᷑ foꝛmali.
Et talis diſtinctio foꝛmalis eſt diſtinctio ſpeciſica ⁊ eſſen
tialis. Ilia eſt diſtinctio foꝛmalis que eſt ꝑ diuerſas foĩas
includens tñ diſtinctionẽmãlem. Et talis nõ ſemper eſt
diſtincto ſpecifica et eẽntialis. Manifeſtuʒ eit eniʒ ꝙ due aie ſeparate diſtinguũtur foꝛmalt reat?: non tñ ſpeciſce. Clnde falſus eſt dictuʒ aliquoꝝ Tpomiſtaꝝ aſſerentiũ ꝙ ois diſtictio foꝛmalis eſt diſtinctio ſpecitica. Et ẽt illud qð dicit Intonellus archyep̃us ꝙ quedaʒ dr̃nt realiter:
nõ tñ foꝛmal:ſicut duo indiuidua eiuideʒ ſpẽi. ¶Neruʒ
eſt tñ ꝙ oĩs diſtinctio eſſentialis ſtricte accepto vocabulò eſt ſpecifica. C Sil diſtinctio realis eſt triplex. Maʒ que dam eſt realis mãlis:que eſt qua dr̃nt aliqua ſᷣm cẽ eẽn⸗ tie ⁊ exñtie:ᷣm ꝙ res venit a ratus rata ratum. Et ſic hõ ⁊ aſinus diſtinguuntur realr. Alia eſt realis ecntialis:qua aliqua df̃nt vᷣm eẽ eſſentie. Tertia eit realis per oppo⸗ ſitionẽ: Quaꝝ vna eit per dictioneʒ. Et ſic ens ⁊ nõ ens
dint realiter:nõ qdem ſicut res a re:ſed ſicut ens a nõ en⸗
te · Ilia eſt per pᷣuarinaʒ oppoſitioneʒ: ſicut cecitas a viſu.
Vertia eſt per relatiuaʒ oppoſitionẽ. Et ſic in diuinis po
nitur diſtinctio realis. Illa autẽ diſtinctio realis que eſt ꝑ oppoſitioneʒ rietatis eit diſtinctio realis eẽntialis. Ci
muuer diſtinctio eſſentialis eſt duplex. Mam quedaʒ eſt
qua vnuʒ hfis vnaʒ eſſentiaʒ: differt ab alio hite aliã cẽn ttain totalem:ita ꝙ vnnʒ nõ includit᷑ in diffinitiõe alteriꝰ nec eõ. Et itta důr differre mereieſſentiatr.ſ.qdditatiue. Alia eſt qua aligd diſtingnit᷑ ab alio nõ ᷣm totalem eſſen tiam ſed vnuʒ iñcluditur in eſſentia alteriꝰ:lʒ nõ econtra. Et ſie homo ⁊ riſbile diſtinguũtur eſſentialiter. Con⸗ ſideranduin eſt aũt pᷣ m g dieit Antonellus archyeßs: ꝙ diſtinctio eſntialis põt añignari q̃drupl. Pꝛimo mõ rõne gnatlonis ⁊ coꝛruptionis:qꝛ.ſ.illa duo que ſic ſe hiit P. vno grato alterus nõ gatur ⁊ ꝙ vno coꝛrupto alteruʒ nõ coꝛrumpit᷑ diſtinguũtur eſſentiale. Scðo modo rõne ſeparationis.vʒ.illa duo que ſic ſe hit ꝙ vnuʒ põt ſepari
b alioꝛ ditinguũtur eſſentiatr. Tentio modo rõne depẽ⸗
Mona
dentie. Qij.ſ. vnuz accipit eſſe real ab alioꝛilla duo dii guütur eſſentiali. narto modo per viaʒ genex ⁊ ſpẽx: uꝰ ꝙg illa que diſtinguũtur gſie aut ſpecie: diſtinguuntur eſſentialiter. ¶ Conſiderandũ eſt ⁊0 g diſtinctio realis in neſtigari poteſt quattuoꝛ modis. Pꝛimo modo qꝛ vnuʒ gꝛigmat alterũ. Et ſic in diunis ponitur diſtinctio realis.
Alio per viaʒ gnãtionis. Pertio nodo ꝑ viã coꝛruptio
nis· Quarto mõ ꝑ viã ſepationis. Põt ẽt inueſtigari per viã geneꝝ ⁊ ſpẽx:qꝛ ſit dietũ eſt: quecũqʒ dr̃nt eſſentiali df̃nt realiter:iʒ nõ ecõuerſo. deo oĩbꝰ modis qbꝰ aliqᷓ diſtinguũtur eſſentialr: diſtiĩgnũtur realr:ſ nõ ecõuerſo. Maʒ illa que dfnt rõne oꝛiginis: vt pʒ in diuinis: drntq⸗ dem realiter ſed nõ eſſenttaiter m fidem. CLonſiderã⸗ dum eit ʒo.ꝙ diſtinctio foꝛmalis põt inneſtigari ſex mo⸗ dis ſpecialibus alijs a pꝛedictis. Mꝛimo.vʒ. modo per viam diffinitionis. Scðo per viam diuiſionis. Pertioꝑ viam deſcriptions. Quarto ꝑ viã demõſtratiõis. uitò per viã ifoꝛmatiõis: vt pʒ in obiectis diſtinctoꝝ hituum. Sexto per viam imutatiõis:ſicut pʒ in obiectis diſtictaꝝ potẽtiax. ¶ Sed ↄſiderãdũ eit ꝓꝙ Antonellus archy epns in pñiti qnto adducit vᷣm alios doctoꝛes aliaʒ ſpẽm diſtinctionis que dicit diſtinctio modalis. Que inueſtiga
tur qᷓttuo: modis.ꝛimo quando modus diſtinguitur
a qdditate cuiꝰ eſt modus ſicut humanitas ⁊ finitas eius. Scðo quando oppoſita diſtinguũtur:ſicut finituʒ ⁊ infini tum. Tertio q aliqua eiuſdem ſpeciei diſtinguũtur: ſicut Soꝛteytas vnꝰ a Soꝛteytate alteriꝰ. Dnartò qñ aliqua diſtingnũtur ꝑ modos alteriꝰ rõnis:ſicut Soꝛteytas ⁊ in finitas. ¶Si tñ que dicta ſunt diligenter inſpiciant᷑ clare videbit ꝙ diſtinctio modalis ↄtinet᷑ ſub pꝛedictis ⁊ nõ addit aliquid ad p̃dictas niſi ᷣm vocem. Manifeſtuʒ eſt eniʒ diſcurrenti ꝙ q̃libet pars illiꝰ diſtietinis eſt realis. ¶Uerũti pꝛedictus vencrabilis opinatoꝛ dicit in ⁊0 ⁊ 30 notando ꝙ modus ſeu exiſtẽtia rei:nõ differt a qdditate. ¶Ped hoc eſt manifeſte falſum ⁊ ↄtra doctrinain ꝓpoc. S. qui vult ꝙ in omni ente creato eſſe differt ab eſſentia: vt infra patebit in.yo. huius.q.⁊ʒ. ar.⁊ ⁊.30c ideoʒ nunc
relinquitur. ¶Si autem jiat mẽtio de diſtinctione ex nã
rei: ßᷣm opinioneʒ vox homiſtaꝝ dicendũ eſt ꝙ illa di ſtinctio includit᷑ in omni diſtinctione pꝛeter qᷓ; in diſtin⸗ etione rõnis ex parte rei rocinantis: ita ꝙ ſecluſa qjcnnqʒ opatione intellectus: vbi eſt aliqua pᷣdictaꝝ diſtinctionuʒ pꝛeter pᷣnominataʒ:ibi eſt diſtinctio ex natura rei vel foꝛ⸗ maliter vel fundamentalt. ico enim fundamentaliter: ꝓpter diſtinctionem attributoꝝ in diumnis que diſtinguũ tur in deo ſecluſa quacunqʒ opatione intellectus noſtri ex na ura rei:nõ quideʒ foꝛmaliter ſed fundamentaliter: it g eſſentia dinina coꝛridet oibus noĩbꝰ attributalibꝰſup/ eminẽter tñ. Etqꝛ ille rõnes attributales ſunt foꝛmaliter in aĩa nra que ĩimediate ſignificant per noĩa attributalia:
vt pʒ pᷣy ꝑhiermenias:noia.n.ſignicant ĩmediate conce/ Tec·I.
ptus mediantibꝰ quibus ſignificant rem ad extra:hine eſt ꝙ attributa diſtinguũtur foꝛmaliter ᷣm ꝙ ſignificant ra⸗ tiones dinerſas foꝛmaliter exites in inteiiectu noſtro et diſtinguũtur fundamẽtaliter vᷣm ꝙ eẽntia dinina realiter coꝛreſpõdet omnibus pꝛedictis rõnibus ſine ↄceptioni⸗ bus. Ande ſi ſane materia intelligatur:poteſt cõcedi m Doc. S. ꝙ diſtiguũtur ex natura rei.Et ſic nõ erit diſcre patio iter Scotiſtas ⁊ nos niſi in voce: ⁊ nulla diſputatio quo ad rem. De quo ſuperiꝰ dietum eſt in. ꝓo. huiꝰ.q.⁊.
ar. z· Et clarins inferiꝰ dicet niſi impedimentũ pᷣueniat.
EConſiderandum eſt yo pꝛo deciſione queſtionis pñtis articuli:ꝙ diſtinctio ſine dr̃ia aut diuerſitas põt accipi dn pliciter. noꝰ pꝛo termino ſecũde intentiõis. Nt ſic ſigni ſicat relationẽ rõnis:ſiẽ ceteri termini ſ ecũdaꝝ intẽtionuʒ:
ſiẽ genꝰa ſpẽs.Ilioꝰ pt ↄſiderari dr̃ia pᷣme itentionair
ſ.ꝑꝛo eo qð eſt dria. Et hoc dupl. noꝰ pꝛo eo qð fat differre:ſiẽ rõnale facit differre hominem ab aſino. Et ſic dßia nulla rionẽ dicit ex pᷣncipali ſigniſicato. Alioꝰ pꝛo ha bitudine vnius diſ inctoꝝ ad aliud.t hoc dupl. Uno⸗
in cõmuni ſine tranſcẽdenter. Et ſie dr̃ia ſine diſtinctio di
cit reſpectum. Sed ille reſpectus pꝛeſcindit ab vtroqʒ 2

Nninti
reſpectn tam reali q; rõnis · Et dicit ſolũ reſpectum cõce⸗
ptum ⁊ non exercitum Alioꝰ in ſpeciali ſiue Ztractẽ⸗ Et
Ppoc tripk. Tlel fit mentio de diſtinctione eoꝝ que ſunt in
gſie ſuðe vel in gie qjntitatis vel ĩ gñe qᷓlitatis. Sipᷣ ſic
alic dicit rioneʒ realeʒ ſi vtrad; ꝑ aligd pofitiuũ ſit dẽia.
—
Si vo talis diãia ſit ꝑ aliquã carentiaʒ ſiue ꝑ nõ hie ſic diẽ
relationẽ rõnis vt ſic:qu lʒ aliq̃ que ſunt in ge ſube dr̃ant realr:nõ tñ opʒ ꝙ illa diia ſit reaiis:ſic l aliqs ſit ſibipſi
idẽ realiter:nõ ti opʒ ꝙ falis relatio vdẽptitatis ſit rela⸗ tio realis: vt vult Doc · S in de ponq.7.ar. vlti⸗ vbi ſic ait: ꝙ ſicut aliquis eſt idem ſipiipſi real: ⁊ non ſolumn ßm rõneʒ:lʒ relatio ſit fm rõnem tm̃ ꝓpter hoc relationis cã eſt realis.ſ.vnitas ſube quã itellectꝰ itelligit ſub rlone: ita poteſtas cohercendi jnbditos eſt in deo realiter quaʒ itellectꝰ irelligit in oꝛdine ad ſubditos ꝓpter oꝛdinẽ ſub⸗
duoꝝ ad ipſuß. Et ꝓpter hoc dicit dñs realr: lʒ relatio ſit
rõnis tñ.Mec ille · KSil l in gnie ſube quedã fint que differũt realt: nõ tñ op dicere ꝙ relatio differentie ſine relatio dinerſitatis in oĩbus ſit realis:cuʒ vnnʒ differẽtiũ yt ſi nõ ſemp depẽdeat ab alio. De quo tñ infra reſtat la tioꝛ declaratio ĩ cao de ad aligd. ꝗ· Iõ 4r. 14.0. Sed ſi fiat mentio de diſtictione que eſt in qntitate: ſic vocabit talis dria ſine diſtinctio inequalitas. Velſi ſiat mentio de di⸗
ſtinctiõe que eſt in q̃litate:ſic vocabit᷑ diſſilitudo · Et ſic ta ies diſtictiones ſunt relatiões reales: qbus cõpetũt condi tiones requiſite ad relationẽ realem: quãs Doc. B.. addu cit in de poĩ.q.y.ar. penultiꝰ ⁊ ar. vltiꝛvt infra patebit ĩ caꝰ de ad aliquid.q.i W igit᷑ dðm ꝙ vnitas in gñe ſbe Zd pꝛimum eſt rdem en vnitas in genere q̃ntitatis eſt equalitas ⁊ vnitas in gůe qjlitatis eſt ſilitudo. Tlnde accipiẽdo vnitatẽ ſiẽ accipit᷑ diuerſitas:vt dictuʒ eſt:eodẽ modo ſignificat reſpectũ ſicut diuerſitas. VSed nõ valet rñſio pꝛedicn opinatoꝛis dicentis ꝙ illa pdicatio qua dicit ꝙ vnitas eſt demptitãs vl ecõuerſo:
—
xſt cauſalis qꝛ vnitãs eſt fundamentũ et cã ydemptitatis. NMam vel logtur de vnitate in cõi: vel de ea que eſt in ge nere aliquo. Bi pᷣn:manifeſtuʒ eſt ꝙ illa vnitas tranſcen ⸗
dens nõ pꝛedicat᷑ ſolum cauſaliter de his que ponunt in
—
4* huius. q.z. ar. ß̃ x.30Unnz. n. qð cõnertit cuʒ ente: pdicat de omnibus eſſentialiter ſicnt et ipſum ens noialr ſumpiuz· Bi yd fiat mentio de vno qð eſt in pꝛedicamen to qjntitãtis: manifeſtuʒ eſt etiã g nõ eſt cauſaſiue funda⸗ mentnʒ ydemptitatis in genere ſubſtantie. Mam in ſub/ ſtantijs ſeparatis ⁊ etiã in deo eſt ydemptitas realis et ẽt diſtinctio realis: que tñ nõ fundatur ſup qjntitate diſcreta. Alias dens eſſet qjntus. Qð nõ ſoluʒ eſt falſum ſed here⸗ ticum. Mullus eniʒ põt ſane dicere ꝙilla diſtictio realis
que ponitur in diuinis:ſit relatio reaiis. Alias plures rela
—
tiones realiter diſtincte repirent᷑ in diuinis; tres. Et ſic eſſent plures pſoneq; tres. Dð falſum eſt: vt pʒ in ſacra weologia. nde nõ eit dicenduꝰ ꝙ iſta ſit dicatio cauſa⸗ litatis tiñ vdemptitas eſt vnitas ſed magis eſſentialis ſiẽ et iſta vdemptitas eſt ens. CAd ⁊mn dðm ꝙ ſicut relatio nõ pꝛeſupponit aliam a ſe relationeʒ qua refert ad extre⸗
.
matita nec diſtinctio pꝛeſupponit aliã diſtinctionẽ qua re i
fertur ad ea que diſtinguũtur. Tnde nõ eſt ꝓcedẽ in infi⸗ nitum. ¶Mec valet dicere ſicut dicit Antonellus arch⸗ epiſcopns ad illud urgumentuʒ · ſꝙ omnis relatio pᷣſup⸗ ponit diſtinctioneʒ:nõ foꝛmaleʒ ſed fundamentaleʒ: Qꝛ omnis diſtinctio fundamẽtalis relationum d iſtinctaꝝ eſt diſtinctio foꝛmalis. Ideo videt᷑ implicare ʒdictioneʒ ꝙ
ſit diſtictio fundamẽtalis relationũ ⁊ nõ foꝛmalis: foꝛma
lis dico nõ ꝗdẽ realis ſʒ rõms ſicut dictũ eit. CAdʒ di cendũ ꝙ diſtictio in cõꝛ hʒ fundamẽtũ plalitatẽ tranſcõdẽ⸗
teret ponere q̃ntitatẽ:cuʒ ibi fit diſtictio nõ fᷣm rõnẽ ſoln⸗ fed etã realis: cũ ibi int tres ꝑſone realr diſtincte. C Eiñ male hoc argumẽtũ ſoluit p̃dicus opinato: dicens ad zmn .ꝙ imo hʒ fundamẽtü qð eſtq̃ntitàs. Maʒ ydemptitas fundat᷑ in vnitate: ⁊ diſtinctio fundat in nũero diſtinctoꝝ
realiter diſtiguũtur ⁊ ti in eisn CAd ꝙn dðm ꝙ nõ oĩs relãtio realis eſt in pᷣdicamẽto
pᷣdicamẽto ſed ẽt eſſentialiter ſicut et ens: vt ex dictis pʒ
tem:⁊ nõ plalitateʒ de gne q̃ntitatis. Als in diuinis opo?
⁊ m eũdẽ modũ ſendi: vt duo eq̃lt aba· ⁊ut mo niũt in vna foꝛma im eandẽ rõnẽ ⁊ nõfn cnde ſendi
Mec ile. Mirabile. n. eſt cũ ipſe ↄcedat diſtinetioneʒin diuinis ⁊ in ſubſtantijs ſeparalis ꝙ ipſe aſſerat pꝛedictaʒ diſtinctioneʒ fundari ſuꝑ qjntitate ſine aliqua lunitatione.
Secluſis etiã ſubſtantijs imãlibꝰ due aie rõnales ſepate
s nulla eſt jntitas. Ideo ⁊c̃. rionis ſiẽ pʒ de rlonib⸗ mn diuinis. Mec ẽt diſtinctio ĩ cõi dicit relationẽ realẽ: vt ex ſupꝛadictis pʒ · ¶ Mñ Rleander
de Alexãdria in piti.yv.falſuʒ ſuſtinet dicẽs ꝙ relatio di
ſtictionis eit in pᷣdicamẽtorſonis. Mam ſic opoꝛteret di⸗ cere ꝙ increatũ eſſet creatũ:cu in pᷣdicamẽto nibil ponat
niſi ens limitatuʒ ⁊ creatũ. Verũ eſt ñ ꝙ pᷣdictus opina⸗
toꝛ ců illa opinione coĩcidit: ſe excuſans a Sdictiõe. CAd
Fm dðin ꝙ dato ꝙ diſtinctio realis diceret relationẽ rea ſemꝛnõ tij opʒ ꝙ diſtictio eſſentialis dicat relationẽ eſſen
tialẽ:cuʒ nõ ſit terminꝰ vſitatꝰ ĩ mã de rlonibꝰ. ¶ Mhilo
minꝰ tij nõ volo ↄcedere ꝙ diſtinctio realis ſit rid realis: abſqʒ alia limitatiõe ⁊ alijs ↄditionibꝰ reſeruatis ad rela⸗
„
tioneʒ realem requiſitis ſicut dictumn eſt. CAd 6 dðm ꝙ talis relatio dñ relatio diſequiparantie ᷣm franeiſcuʒ de MWayronis in pᷣꝰ ſniaꝝ. uia ois relatio que eit inter extreina alteriꝰ ⁊ alterꝰ rõms eſt neẽ̃io relatio diſequipa
rantie. Sed diſtinctio eſt pmõi. ergo ⁊c̃ · Media pʒ. Nõ illa que junt eiuſdẽ rõnis inqqnu hmõi non diſtinguunt.
¶xt ſi q̃rat᷑ in quo pᷣdicamẽto eſt diſtiuctio in cõmuni. Hiceudũ ꝙ in nuilo eit pdicamẽtoꝛ ſed circuit oẽ pdi⸗
camẽtũ. CEiqñp̃dicr Voctordict ↄcoꝛdãdo opionem Franciſci que dicit ꝙ eſt rãſcẽdẽs oœe pdicamẽtũ ⁊ opio⸗ nem Alexandri què dicit ꝙ eſt in pᷣdicamento rlonis. vʒ ·
ꝙ foꝛmal eſt in pᷣdicqnẽto rlonis ſʒ denoiatiue circuit o
ens:nam illud qð eſt foꝛmal in pᷣdicamẽto eſt ens lunita
tuʒ. ergo ſi diſtictio eſt foꝛmal in pᷣdicamẽto de ad alig
ſeqt᷑ ꝙ diſtinctio realis nõ repiet᷑ in dinmnis cũ diuinanð
ſint lnnitata: pʒ ꝙʒ õdicit ſibiipſi. Maʒ in ↄclone 3 dict ꝙ diſtinctio indifferẽter ſe hʒ ad ſuban? accũs ⁊ abſtrabit ab vtroqʒ qꝛ põt eẽ in deo ⁊ erit ſa ⁊ põt et in aa eri acciis. Nec ille. Ad 3 v0 argn dicit ꝙ diſtictio hʒ fun⸗ damẽtũ qð eſt q̃ntitas. Man ydẽptitas fundamenn h in vnitate ⁊ diſtictio fundat᷑ in nůero diſtictox⸗ Hec ile. Dicere ergo diſtictionẽ fundamẽtũ b̃e in qntuae ⁊ dicẽ eam eſſe in dininis: eſt dicere eamn hre qntitatẽ pꝛo funda mento ⁊ nõ hr̃e qjntitateʒ pꝛo fundamẽto ſinꝭ aliqua limi tatione Ci ei tanqᷓ; vacilianti nullaten adherenduʒ ei cuʒ eiꝰ tñ benigna ſuppoꝛtationc. C Nitrũ aũt diuerſias ſiue ditinctio ipecifica in gie ſube aut diſtinctio gjch ſi relatio realis ⁊ ſup quo fnndamẽto fundatur inferins de clarabitur in caꝰ de ad aliquid in hoc qnto.q.i6 · r·ð ·
Tõ.Ioa. e multiplicitate hox nominus ſimie? dil
ſimile ⁊ de coꝝ diſtinctione.
N ₰ do ↄderãdi eſt de di⸗
2 mO 0 ſtinctione multipli
3 tatis nlox noiuʒ q̃ ptinent ad id qð E vnn
in qᷓlitate.ſ.ſilis ⁊ diñlis· CCcadu
̃runt᷑ duo · ¶ ꝛio virũ mod ſiltud⸗
Ae utficiẽterrecitent a pßo · Cꝙ;echd⸗ vtrů diffinitio iᷓ cõiter dat de ſilitudine ſi bñ aſſigna qna d ꝙ ſmilitudo eſt reruʒ diferentii eadeʒ qualis
CCIbi in Moc. F.et pbo. Similia dicunt., ʒet g
N ſic ꝓcedit · Tlidet — pmU m imdins
ſint ſuſſiciõter anignati. mam ois bonad
— a eẽ bimẽbꝛis:cũ ſit ꝑ oppoſitas dilã· He
iſta diniſio ſiiitudis nõ ẽ hmõiꝛcũ tres enumeren., ſilitudis.igit᷑ ⁊c. NMec valet dicẽꝙ põt reduci 4 itt mẽbꝛẽ ⁊ hoc ſnficit. ¶ Lontra.et 20. Piniſio allcul ero duas tñ drias: quaꝝ q̃libet ↄſtituit vnã ſpẽm im· 5 nõ ſuffiẽ ꝙ reducat᷑: ſ opʒ ꝙ foꝛmalꝛ ſit bimẽbꝛis. iu 30. Iliqᷓ dir ſilia ̃ ↄuenũt i eadẽ qᷓlitate fm erihch ve
et

— —
Nueſtio
eſſendi: vt magis ⁊ minꝰalbuʒ. t tñ illi modi hie nõ enn merant᷑.igit ⁊c. Cp 0. Tlnuʒ in qjlitate facit ſile. Sed
paſſio nõ eſt q̃litas:cũ ſit aliud pᷣdicamẽtuʒ ab ea foꝛmait diſtinctũ. Ergo male dicuntur aliq ſilia ex eo qð ideʒ pa⸗ tũtur. Cð o. Jiẽ aliqᷓ dir ſilia ex eo ꝙ eacẽ patiũtur pari rone aliq dñ ſilia:qꝛ idẽ agunt. Sed de his nõ facit phus mentionẽ.irgo nec de alljs dʒ faccre. N Sed ʒ eſt phus in textu dicẽs. Silia dir quecũqʒ ideʒ paſfa et plu⸗ ra ideʒ paſſa aut diuerſa et quoꝝ qjlitas eſt vna et ßm que cũqʒ altari ↄtigit 5rioꝝ hoꝝ qð piura hʒ aut magis ꝓpa huic eſt ꝓpꝛꝰ ſimile. Oppoſite vo ſimilibꝰ diſſimiia. Reſt ondeo dicendũ ꝙ ſimile põt dici ali⸗ P qd duplr. Vnoꝰabſolute. Alio modo ſm magis ⁊ minꝰ.ſ. ßᷣm ꝙ aliqj důr magis vei mi nus ſilia. rioꝰ d aliqd ſite trbꝰmodis. vlnoꝰ aliqj dñr ſilia ex eo ꝙ patiũtur idẽ: Si duo ligna ex eo ꝙ cõburũ tur: pſñt dici filia. Scdo mõ aliqua diir ſilia ex poc ſolo ꝙ patiũtur aliqj ſiue illa ſint eadẽ ſine diuerſa: ſit duo hoĩes quoꝝ vnꝰ ſuffocat᷑.⁊ aliꝰicarcerat᷑ důr ſimiles in patiẽdo. Vertio modo aliqᷓ důr fimilia quoꝝ eit vna qjlitas: ſicut duo hoies albi dñr ſimiles vel duo ſydera hitia eundem ſplendoꝛẽ vel eãdẽ vᷣtutẽ. Sic ergo ſimile abſolute ſũptuʒ dÿ tribꝰmodis. noꝝ modoꝝ ſic põt foꝛmari ſuficiẽtia. Maʒ oĩs ſimilitudo vel attendit᷑ penes qlitatẽ: vel penes id qð eſt ei affine. Si p̃mn:ſic eſt tertiꝰmodus. Si ꝛin:hoc eſt dupliciter. Nel fumit᷑ talis ſimilitudo ex pte pamiõis ipſiꝰ. Et ſic eſt pᷣmꝰmodꝰ. Tel ex pte eiꝰad qð pamĩo ter minat᷑. Et ſic eit ſcus modꝰ. ¶ S vo accipiat᷑ ſimile ʒ ꝙ aliqd dr̃ magis vel minꝰſimile:hoc ↄtingit dupliciter. Vnoꝰ qñ ſũt ples Zrietates ᷣm quas attendit᷑ alteratio:i lud qð;ʒ ples illaxꝝ qᷓlitatũ alicui eſt ſimile dr magis ꝓ⸗
prie ſile: Si alliũ qð eſt calidũ et ſiccũ dr magis ꝓpꝛie
ſmile igni:q; ʒucharũ qð eit calidũ ⁊ humidũ. Alioꝰ in⸗ ter duo quoꝝ vtrũqʒ eſt ſimile alicui tertio vᷣm vnũ quali tatẽ tiñ illud qð eſt ſimile illi tertio ᷣm qnalitateʒ magis Ppꝛiã ſibi magis ꝓpꝛie d̃ ei ſimile: Siẽ aer magis ꝓpe eſt ſimilis igniqᷓ; terra · Aer. n. aſſimilatur igni in caloꝛe q eſt qualitas magis ſibi ꝓpa qᷓ; ſiccitas ĩquaaſſimilatur ſi⸗ biterra. oec oĩa Doc. S.in pñti lcõne ⁊ qjſi foꝛmaliter. CLõſiderandũ eſt aũt p ᷣm Moc. S.ibidẽ ꝙ vnuz in qualitate facit ſimile. Maſſio autẽ eſt affinis qͥlitati: eo ꝙ p̃cipue paſſio in imutatione qlitatis que eſt alteratio attẽ⸗ ditur. Vñ ⁊ q̃dã ſpẽs q̃litatis eſt paſio ⁊ paſſibilis quali tas · Et pp hoc ſimilitudo nõ ſolũ attendit᷑ vᷣm ↄueniẽtia in qjlitate:ſed ẽt vᷣm ↄueniẽtiã in paſione. Que ꝗdeʒ pᷣt eẽ dupliciter. Jut ex pte paſiõis:aut ex ꝑte eiꝰad qð paſſio termiatur. Mec ille. Ct ꝑ hoc pʒ ſolutio ad penuitimũ argn. Cõſiderãduʒ eſt ⁊5 ᷣm BocS. in pꝛima pte.q. 4 · ar·z.et bñ notandum ꝙ gliqᷓ dñr ſimilia multipliciter. Quedã.n.dñr ſimilia:qꝛ cõicant in eadẽ foꝛma ᷓm eãdẽ rõneʒ ⁊ m eundeʒ modũ eſſendi. Et hec nõ ſolũ dir ſi⸗
milia: ſed eqlia in ſimilitudine: Sicut duo equaliter alba
dir ſimilia in albedine. Et hec eſt pfectiſima ſimilitudo. Zilio dir ſimilia que cõ̃icant in foꝛma ym eandeʒ rõneʒ ſed nõ ᷣm eundeʒ modũ:ſ; vᷣm magis ⁊ minꝰ: vt minus
albuʒ d̃ ſimile magis albo. Et hec eſt ſimilitudo impfe⸗
cta · Tertio modo dt̃ aligd ſimile alteri: qꝛ cõicãt in foĩa nõ ßm eãdeʒ rõneʒ: vr pʒ in agentibꝰ nõ vniuocis. Cuʒ
eniʒ omne agens agat ſibi ſimile inqntũ eſt agens · agit.n.
vnũqðᷓqʒ m ſuõ foꝛmã:neceſſe eſt ꝙ in effectu ſit ſunili⸗ tudo foꝛme agentis. Si ergo agens ſit cõtentuʒ in eadem ſpẽꝛerit ſimilitudo iter faciẽs ⁊ factnʒ vᷣm eanceʒ rationẽ ſpẽi: Sic hõ gniat hoĩeʒ. Si autẽ agens nõ ſit ↄtentum in eadẽ ſpẽ: erit funilitudo ſed nõ ᷣm̃ eandẽ rõneʒ ſpẽi: Siẽ ea que gniant ex vtute ſolis: accedunt qdeʒ ad aliquaʒ ſi⸗ militudinẽ ſolis:nõ tñ vt recipiãt foꝛmn ſolis ᷣm ſimili⸗ tudinẽ ſpẽi. i igitur ſit aliqð agens ꝙ nõ in gnie cõtinea⸗ tur:effectꝰeiꝰadhuc magis remote accedẽt ad ſimilitudi- nem agentis:nõ tñ ita ꝙ pticipẽt ſimilitudineʒ foꝛme agẽ tis vᷣm eandẽ rõneʒ ſpẽt aut gñis:ſed im aliqualeʒ analo⸗ iam: Sicut ip̃m eſſe eſt cõe oĩbꝰ. Et hoc modo ea que ſunt a deo:am milantur ei inqjntũ ſunt entia:vt pᷣmo ⁊ vli
DBecima
bᷣn totiꝰ eẽ.ec ille. ¶Er qb?ꝰ pʒ ſufficientia.ſ.ꝙ qntu⸗ plex eſt ſimilitudo.ꝛia eit pfeciſjma.ſ. eox que cõne niunt in aliq foꝛma vᷣm eandẽ rõneʒ ⁊ 5ᷣm eundẽ moduʒ eſſendi. Scda eſt eoꝝ que ↄnemũt in aliqj foꝛma vᷣm ean⸗ dem rõneʒ ſed nõ ᷣm eundẽ modũ eẽndi.æt hoc dupl. Vel eoꝝ que cõueniũt in eadẽ foĩa m eãdeʒ rõnẽ ſpeci⸗ ſcã · ei eoꝝ que ↄueniũt ĩ eadẽ foĩa vm eandẽ rationeʒ giicã· Mel eoꝝ que ↄuemũt in eadẽ foꝛma ᷓᷣm eãdẽ rõnẽ Ppoꝛtionis ſine analogie. ¶ õſiderãduʒ eſt z 7ʒ Doc. S. in de vitate. q.⁊. ar z. ad. ymn.ꝙ ſilituco aliquoꝝ duo⸗ rum adiuicẽ: põt dupt: attẽdi.moꝰ vᷣm cõueniẽtiã i nã. Ft talis ſititudo nõ requirit inter cognoſcẽs ⁊ cognituʒ.
lio qntuʒ ad repſitationẽ. Et talis regrit iter cegnoſcẽs
⁊ cognituʒ.Mec ille. ¶Et ibidẽ ar.⁊ · ad. zmn. ĩnuit ꝙ du⸗ plex eſt ſititudo. Quedã eſt que eſt rclatio realis. Auedã eſt que eſt relario rõnis. Vicit.n.ibidẽ ſic ꝙ ſilituco q̃ eſt relatio realis: diſtinctionẽ reꝝ requirit. Sed eaque ẽ rio rõnis tm̃ ſutficit in ſimilibꝰ diſtinctio rationis. Iec ille. CEx quibꝰ oibꝰ pᷣdictis põt elici ꝙ duplex eñt ñlitudo. uedã eſt ſilitudo rõnis. Alia eſt ſilitudo realis. Et tãlis eſt druplex. Duedã eſt ſimilitudo nãe. Blia eſt ſimilitu do infoꝛmatiõis. Ilia eqjlitatis. æEt alia ꝓpoꝛtiõis. ¶ Lõ ſideranduʒ eſt 4.ꝙ ſimiliudo eſt in duplici dr̃ia. Wam quedã eſt que ponit ↄpõneʒ in vtroq: exmemoꝝ. Et hoc eſt qñ ſimilia ambo ↄuemũt in vna foꝛma eas pticipãdo. Ft talis ſimilitudo nõ põt eſſe iter creaturas ⁊ deũ. Als deꝰ nõ eſſet oĩno ſimpiex. Alia eſt ſilitudo qᷓ ponit ↄpõnẽ in vno ſili ⁊ ſimplicitatẽ in altero: Siẽ qij aligd dr ñmile alteri ex eo ꝙ cõcomitat᷑ alteruʒ. Et ſic mixtuʒ dr̃ ſimile igni. Iſto aũt modo nihil refert ee ſimiluudinẽ iter crea turas ⁊ deuʒ:que ſimilitudo df̃ ↄfoꝛmitas non eqjlitatis: ſed ꝓpoꝛtionis ſicut dictuʒ eſt. Idec Doc. S.in pᷣ⸗ ſniax. di. 45.q1.ar. po.in coꝛpe dicẽs. Lõtingit aũt aliqj dici ſ⸗ milia duplꝛ. Nnoꝰ ex eo ꝙ ꝑticipãt vnã foꝛmã: Siẽ duo alba albedinẽ. t ſie omne ſunile opʒ eſſe cõpoſituʒ ex eo in quo ↄuenit cuʒ alio ſimili:⁊ ex eo ĩquo differt ab ip̃o: cu ſimilitudo nõ ſit niſi differentinʒ m Woetiuʒ. Pt ſic nihil ſimile põt deo eſſe nec cõueniẽs nec cõfoꝛme: ʒt fre quẽter a phis innemt᷑ dictuʒ. Alioꝰ ex co ꝙ vnuʒ qð par⸗ ticipatiue hʒ foꝛmã imitat᷑ illud qð eſſentialr hʒ: Sicut ſi coꝛpꝰ ſimile dicat᷑ albedini ſepate:vel coꝛpꝰ mixtum ipſi igni. Et talis ſimilitudo que ponit compoſitioneʒ in vno et ſunplicitatẽ in altero:põt eſſe creature ad denz pꝑticipã⸗ tis bontatem vel ſapientiaʒ vel—— Mec ille. 7. i igit dicendũ ꝙ duplex eſt di⸗ Zcd P umum 1ho aicnann quedaʒ eſt alicuiꝰ in ſpẽs ĩmediatas. Et talis diniſio nõ ſoluʒ dʒ eſſe bimẽbꝛis reductiue:ſed ẽt foꝛmaliter ꝓpter rõneʒ in ar⸗ gumẽto deductã. Ilia eſt diuiſio alicmꝰ in ſpẽs remotas. Ettalis diniſio ad hoc ꝙ ſit bona ſufficit ꝙ reducibilis ſit ad aliqð bimẽbꝛe: Sicut pʒ de qjlitate que diuidit᷑ in qjt⸗ tmoꝛ ſpẽs. Et talis eſt pſens diuiio. Tæt per hoc pʒ ſoln tio ad ⁊mſ.ad replicam. ¶ Ad zm dðm ꝙ oĩa illa q̃ dir illis modis ſimilia:cõtinentur ſub qjrto niodo. CAd 4ñ patuit ſolutio in coꝛpoꝛe articuli. ¶ Ad vltimuʒ dðmg non eſt ſimilis ratio de actione ⁊ paſſione:qꝛ paiio conii⸗ ſtit in quadam alteratione: que eſt ſᷣm qlitates ʒrias. ñ paſſio ẽ affinis qualitati ſicut dictum eſt. Ictio vero non ſemp ſit cum alteratione: vt infra patebit. Ideo nõ eſt in ea ſimilitudo. ¶ el poſſet dici ꝙ ſub illo modo cõtine tur ſumilitudo eoꝝ que idem aguñt. Et hec eſt facilioꝛ ſo⸗ lutio:ſed pꝛima melioꝛ eſt. ¶CIbi in Doc. S. et pho.vbi ſupꝛa. n —— 17 ic ꝓcedit᷑. Mide a⸗ S ſecundum ſilitudo nõ ſit rex dr̃ntiũ eadẽ qᷓlitas.ita ꝙ ſit bona diffini k0 ſilitudis. Naz iſta dif̃nitio nõ competit oi Atento ſub diffinto. Mõ.n. ↄpetit his q̃ ſunt ſilia ex eoꝙ Zueniũt in aliq̃ paſione. Ergo non eſt bona. C Pꝛ. Si ſititudo eẽt rex dintinʒ eadẽ qᷓlitas:ſcqueret᷑ ꝙ iter crea⸗ turãs et deumn non eſſet ſimilumdoꝛcum non cõueniant in aliqna qualitate. Sed hoc eſt 3 p̃determinata. Isit a. q 2

Quintt
Cp ʒ. inum in qjlitate facit ſimile. Sed illa que dr̃nt
nõ ſunt vnnʒ. Igit᷑ illa diffinitio ʒdictionẽ implicare vr·
¶CP 4o. ntellectꝰ ad intellectuʒ eſt ſunilitudo Ett is ůð eſtreruʒ d̃ntius:qꝛitellectet intellectũ ſunt vnnz⸗ Lect. 9. et vtdr̃. z0· de aia. git x. CP Io· Silitudo eſt relatio. dom.1. Luz ergo relatio differat ab aſijs pᷣdicamẽtis:non poterit dici ꝙ fimilitudo ſit qᷓlitas. Maz vnu pdicamẽtu⸗ abſtra giue nõ põt pᷣdicari de aliquo aiteriꝰpᷣdicamẽti vt videt᷑ · Igir ac.CPs· Bub vno cõtinet ſimilitudo · Sed di⸗ nñinctio opponit vnitati. Ergo vbi eſt ſimilitudo non op g ſit diſtinctio. Als vnuʒ oppoſitoꝝ includeret reliqunʒ Et ſic ideʒ qð pꝛiꝰ. ¶ Bed ʒ eſt phus et Woetiꝰ in pñti
paſſu:ſicut ſupꝛaiex adductis pʒ · bꝛeuiter ꝙ ſilitudo pot
dõm Reſpondeo accipi tripłi. no⸗ cõiſſime. yʒ vt ſe extẽdit ad ydẽptitatẽ eqlitate ⁊ ſimilitudinẽ. Et iſtoꝰ hic non diffintur. Alioꝰ cõiter· vʒ · t ſe extendit 24 oẽs mocos ſimilitudinis pꝛiꝰ aſſignatos. Et ſic ẽt nõ cõ⸗ grue diffintur hic. Tertio mõ ꝓpꝛie. vʒ· pꝛo tertio mð pic aſignato in textu a pbo. Et ſic põt dupti adhuc conſi⸗ derari. iindꝰ relatiue. Et ſic p̃dicta diffinitiono eſt eſſen tialis ßʒ cãlis. qꝛ qᷓlitas eſt fundamenct et cã ſunilitudis qᷓ eit relatio. Alioo fundamẽtalt. Et ſic pdietã ðᷣſcriptio pol ſet dici eſſentialis ꝑ additamentuʒ tirſicut de alijs accidẽ Tect.1. et nibus di.yo. huiꝰ. Sic ergo ſi accipiatur ſumilitudo tertio modo p̃dicta deſcriptio eſt bñ aſſignata. W.ð põt ꝓbari
edm4· 1. Fec4 et ꝑoditiões bone diffinitiõis aſſignatas pho in·⁊c poſt?. com· i. ¶Conſiderandũ eſt aũt pᷣꝰ ſicut ex pᷣdicta deſcriptione eli Lec.14. citur ꝙ vbicũqʒ eſt ſimilitudo ibi eit diſtictio- Maʒ ſi nul
ſa eẽt diſtinctio:nõ eſſe ſimilitudo ſᷓ eẽt mer ydẽptitas.
Et Poc idẽ innit Doc. S. in P ſniax. di.y.q.⁊. ar· vltimn ad.m. dicẽs: ꝙ vbicũqʒ eſt ſimilitudoꝛopz ꝙ ibi ſit aliq diſtinctio:qꝛ vᷣm Woetiu⸗ ſimilitudo eſt reruʒ drntin ed⸗ dem ꝗᷓlitas. Als nõ eẽt ſimilitudo. Mñ inter patrẽ ſiliũ ſeruatur pfecta ſimilitudo inq̃ntũ remanẽte diſtictione in oibꝰ attribntis ↄnenũt. Mec le. CLonſiderandũ eit a* Fm Albertuz in pñti libꝛo tractàu 10 caꝰ 3o.ꝙ compara⸗ tio ⁊ ꝓpoꝛtio ſunt inter ſimilia que non ſunt niſi eoꝛu que pticipãt ides vniuoce vel analogice. Similitudo tñ no eſt pptie canſe ad cauſatuʒ ſiẽ dicit magnꝰ Dionyſiꝰ: pꝛect⸗ pue ce illiꝰqᷓ̃ excellet cãtuʒ: ſicut eſt pᷣma cãet intelligen tie. Et huiꝰ ſimt due rationes · Vuaꝝ pᷣncipalis eſt: Quia cãtuʒ in talibꝰ non adequat cãm: ⁊ ꝑticipat de lumine cãe quandã reſultationẽ. Gt ideo non ꝑticipat cũ cã aliqd vn noce.ſcha ratio eſt. Qꝛ cũ ſimilitudo ſit quedã imiãtio cã git ji imitatur cãtũ nec ad hoc infundit umen mitet: qꝛ ſic imitaret᷑ viliꝰ ſ e:qð non pt feri vᷣm nãe oꝛdieʒ:iõ ci nõ dñ ſilis cãtoꝛniſi in his in qbꝰpfecte aſimilat ſibi cã tum: ⁊ adhuc pfecte nõ dr ſils ibi ꝓpter defectũ ſecũde Fõnis. Fconuerſo aüt cãtuʒ dr ſile cãe in tabꝰ. Luiꝰ ſunt due rõnes · Tlna ꝗdeʒ: D nhil eſt et nihilhʒ eiſe niſi per aſſilationẽ ſui ad cãtnʒ inqntu poteit · Alia aute⸗ ratio eſt: Dꝛnnitat᷑ illã q̃ntũ poteſt. Mec illc. ¶ Ideʒ inuit Doc⸗ S. in de poĩ.q.3. ar. 4 ad. q. dicẽs: ꝙ inter creaturas et deñ non poteſt eẽ ſilitudo gnis vel ſpẽi:poteſt uñ eẽ ſilitu do analogie:ſicut iter potentiã ⁊ actu x iter ſuba ⁊ acci⸗ dens · Et hoc dupliciter. noꝰ inqntũ res create imitant᷑ juo modo vdeã diuine mentis:ſicut artificiata foꝛmã que eitĩ mente artificis · Alio ᷣmn ꝙ res create ipſi diuine na ture quodãmodo aſũmilant᷑ ꝓut pᷣmo ente alia ſunt en⸗ tia. ¶ Conſiderandũ eſt z0 ꝙ cuʒ dicit ꝙ ſilitudo eſt reꝝ
differentiũ eadẽ qᷓlitas:non eſt intelligendũ de eadẽ quali
tate in gſie tñ: qꝛ ſic coꝛpꝰ albuʒ ⁊ coꝛhus nigruʒ dicerẽ tur ſimilia. Mec de qualitate eadeʒ in numero:d? ſic duo ſubiecta nunq; poſſent dici ſilia. cuʒ vna qualitas nũero ñ poſſit eſſe in duobꝰſubiectis. Sed eſt itelligendum de eadem qualitate in ſpecie. Qð ſatis p m Poctoꝛes in ßdicamẽtis. Dð ẽt ĩnuit Poc. S.in 6* miax diſt.i9· q.1. ar.pᷣo vbi ſic ait. Equalitas vo ⁊ ſilitudo que impoꝛtant ynitateʒ quãtitatis vel qualitatis ᷣm eſſe vel eſſentiã q;tũ eſt de ſui ſigniſicatione non impoꝛtant vnitateʒ quãtitatis vel qualitatis in numeroꝛſed ſufficit g ſit idem ſpẽ. Mec
dle. Cõñderanduʒ inſuꝑ eſt 4m Doc. S. in pm parte. q. 9ʒ · ar· vltimo · ꝙ ſunilitudo mon diſtinguitur ab ymagine Fᷣm cõmunẽ roneʒ ſimilitudinis: qꝛ ſic includit in ratione vmaginis: ſed ᷣm ꝙ aliqus ſimilitudo deficit a ratione vmaginis. Et hoc dupl. Eno pᷣmg eſt pꝛeam⸗ t bula adipſam ⁊ in pluribus exiſtens. Alioꝰ m ꝙ ſignifi ſ cat ymaginis expꝛeſioneʒ ⁊ ꝑfectioneʒ · Ilnde vt bidem dicit artculo.⁊o.nõ quelibet ſimilitudo etiã ſi ſit expꝛeſſa* ab altero:ſufficit ad rationeʒ ymagims⸗ ſedrequirit ſimi⸗ lu litudo ᷣm ſpeciem: vel ad minus fin accidens aliqð pꝛo pꝛium ſpeciei.ec ille ſed nð foꝛmaliter. ¶ Conſiderã dum viterins eſt yo. m Poc. P.in de veritate. q⁊o. gnto. Et pꝛecipue in po ſniaꝝ di.i9· qeI. ar. ⁊.et eſt decla m ratinum dicti Klberti in pᷣſenti articulo adducti in ꝛ* nota be buli: ꝙ eſſe ſimile alteri: niil alund eñ qᷓ; babere qualita⸗ e tem illius. Hnalitas aũt alicuius dicit᷑: quas ꝓpꝛe ⁊ ple ne habet. ontingit aute quandoqʒ ꝙ quaiitas illa per⸗ d fecta eſt in vtroq; · Ande vtriuſqʒ põt dici. Et ſᷣm hoc in 7 talibus poteſt dici vrrunqʒ alteri ſimile· Qnandoq; autẽ i qualitas que eſt ꝓpꝛie ⁊ plene in vnoꝛin alio auteʒ eſt uñ 4 quedam imitatio illius ßm aliqualeʒ participationeʒ. Et runc illa qualitas nõ dicitur vriuſqʒiſed eins tñ qð eaʒ. plene poſidet. Et tunc illud qð eam nõ plene poſſidet di* reretur ſimile illi qð eam ꝓlene habet: et nð ecõuerſo: vt ñ dicamus ꝙ pictura eſt ſimilis homini:nõ aũt ecuerſo dicit᷑ ꝙ homo ſit ſunilis ymagini ꝓpe loquẽdo. hec ille. TCEt ſubdit ibidem g eſſe alicui ſunile et aſſimilari ei dem:nõ eſt omnino idem. Maʒ aſſimilari ſupꝛa illud qð eſt eſſe ſimile addit quẽdaʒ motuʒ ⁊ acceſſus ad ſimilitu⸗ dineʒ qualitatis. Inde eſt ꝙ in diumis ſiliũ dicinus eſſe ſimiieʒ patri: non auteʒ ei dicinus aſſimilari. CLonſide„ randũ inſup eſt õ.ᷣm phmn ꝛ0 topicoxꝝ · ꝙ duplex eit ad⸗ F. a puc modus ſimilitudinis. Mnus qui inuenitur in diner/ 0 ſis generibus. Et hic attendit vm ꝓpoꝛtioneʒ vel ꝓpot⸗ tionabilitateʒ. vt q alteruʒ ſe habet ad alterũ:ſicut aligd 6
ad aliquid: vt ipſe ibidem dicit. Alins eſt in his que ſunt einſdem generis: vt quando idem dinerſis ineſt. Pumꝰ ergo modns ſimilitudinis nõ rcquirit cõparationemm determinataʒ habitudineʒ: ſed ſolũ ſecũdus modus. Lñ
pꝛimus modus ſimilitudinis bene cõnenit creaturisĩ oꝛ dine ad deum. Ihec Woc. S.in de veritate.q.⁊· ⁊r.·0d 2m. CEt ſi dicatur. Inſinita diſtantia remouet ſimilitn ⸗ n dinein. Sed deus in infinituʒ diſtata creaturis. Ergo ibi ſ nõ põt eẽ ſimilitudo. ¶ Ad hoc rñdet oc. S in de ve⸗ ſ ritate ibideʒ ad 4m. dicens: ꝙ ſimilitudo que attendit ex ie eoꝙ aliqua duo participant vnu vcl ex eo ꝙ vnů babet ſn pabitudinem determinataʒ ad aliud diminuit diſtmntiaʒ⸗ Ui nõ autem ſimilitudo que eſt vᷣm ↄueniẽtiaʒ ppoꝛtionuʒ o Talis. n. ſimilitudo inuenitur in multum et parum diſtã ſnt tibus ſim iliter. Mon eniʒ eſt maioꝛ ſimilitudo ꝓpoꝛtiona. litatis inter dno ⁊ vnuʒ ⁊ ſex ⁊ tria qᷓ; inter dno vnum. i Ex quibus põt elici ſicut etiaʒ ibideʒ in coꝛpoꝛe dict in oc. S. ꝙ ſimilitudo dupliciter attenditur. Tino modo i inter ea quoꝝ eſt adiuicem ꝓpoꝛtio eo ꝙ habent deter⸗ minatam diſtantiaʒ vel aliquã habitudineʒ adinniceʒ: ſi⸗ 3 cut binarins cuʒ vnitate eo g eſt eius dupium. Allo 0 p do attenditur miter ea quoꝝ nõ eſt ꝓpoꝛtio aliqua:ſed n gis ꝓpoꝛtionabilitas· Sicnt ſenarins eſt ſunilis quatel⸗ nario:ex eo ꝙ ſicut ſenarius eſt duplnʒ trinarij:ità ⁊ qus ternarius binarij. ꝛima ergo ſimilitudo eſt ſimilitudo ꝓpoꝛtiõis:alia vero dicit ſimilitudo ꝓpoꝛtionabilititis q Mec ille foꝛmaliter quaſi. N Lonſideranduʒ eſt vlreribs Io. ꝙ duplex adhuc eſt modus ſimilitudinis. Man qdi eſt qui canſat amoꝛeʒ am icitie. Alius eſt qui canſat amot p cõcupiſcentie ñcut ringit Poc. S in. i·d.27: vli. vicens. Sed ſciendum eſt ꝙ ſim ilitudo inter aliqns põt le attendi dupliciter. no mõdo ex hoc ꝙ vtrunq; hʒideʒ l in actu: Sicut duo hoiĩes habentes albedine dicuntur ſi⸗ miles. Alio modo ex hoc ꝙ vnum habet in potent? 9 quadam inclinatione illud qð alind habet in actu?⸗ e ſuum locizbÿ e
i dicamus ꝙ coꝛpus grãne exiſtens extra
ſimititudinẽ cun coꝛpoꝛe graui in ſuo loco eritenetan

Nueſtio
etiam ſecundum ꝙ potentia habet ſimilitudineʒ ad actus
R
Maʒ i ipſa potẽtia quodãmodo eſt actus. ꝛimus igit᷑
modus ſimilitudinis cauſat amoꝛem amicitie ſeu beniuo lentie. Ex hoc enim ꝙ aliqui duo ſunt ſimiles quaſi habẽ
tes vnam formaʒ ſunt vnnʒ ifoꝛma illa. icut duo hoĩes ſunt vnum i ſpecie humãitatis ⁊ duo albi in albedine. Et
ideo affectus vnius tẽdit ĩ alterum ſicut ĩ vnuʒ ſibi ⁊ vult
ei bonũ ſicut aſibitſed ſecundus moduſ ſimilitudinis can ſat amoꝛem concupiſcentie quia vnicuiqʒ exiſtẽti ĩpoten ⸗
runt in vno ⁊ cõueniũt in alio: ſicut dio parietes dint ſup
deſcriptio ʒdictionẽ nullã includit. Et qñ dñ ꝙ intellectuf
⁊ intellectũ ſunt vnũ: hoc eit intelligendũ cãi ⁊ nõ eẽntis
lit:ita ꝙ ſit ſenſus. Ex intellectu ⁊ inteliecto ſit vnuʒꝛſicut
ex po⁊ actu jt vnum · Et per hoc pʒ ſolutio ad obiecta. Cõ. u. De diſtinctione multiplicitatis oppoſitoꝝ ⁊ ↄrioꝝ que dñrſ ecundarie partes pluralitatis.
. nr conſiderandum eſt de Andem diſtinctione multiplici
ttatis illoꝝ noĩum que pertinent ad ſecun
darias partes pluralitatis que.ſ.cõtinen
wur ſub differenti ⁊ diuerſo que ſunt pri⸗ me partes pluralitatis. inca quod q̃
untur quattuoꝛ. ¶ꝛimo ytrũ modi oppoſitoꝝ ſint bij aſſignati a pho. C Scðo vtrũdictio ſit pꝛima inter ſpẽs oppoſitiõis. ¶ Tertio vtrũ cõtraris bñj dihidãt᷑ pho.
¶ Quarto vtrũ modi diuerſoꝝ ðᷣm ſpẽ ſint bij aſſignati.
CIhi in Boc. G.⁊ nbeſi aũt . in ſic ꝓcedit. Mr̃ w md 8 8 pumum di oppoſitoꝝ non ſuffi cienter hic enumerent᷑ a pho. Mã omnia op⸗
poſita relatiue dir. Ergo cit ſolũ vnus moduſ oppoſitionis ſrelatinoꝝ. Oppoſitũ.n.alicuiꝰeſt oppoſi tũ. CP · Anũ oppoſitoꝝ excludit reliqui. Sed rela⸗ tiue oppoſitoꝝ vnũ nõ excludit reliquũ ſed ponit ipſ ü: tñ imul nã ergo. ¶ P 3o. Mullus eſt modꝰrelatinè oppo itox. Wõ enim opponunt᷑ prie neq; p̃uatiue:neqʒ relati
ue:neqʒ 5dictoꝛie:vt pʒ diſcurrenti. Ergo ſpẽs oppoſitio
nuz male aſſignãtur. Cp.ꝓo. Iliqua eſt oppoſitio ſub cõ̃traria ⁊ ſubalterna: vt pʒ pꝛimo pervherme. Ft tñ ille
oppoſitiões hec nõ enumerãt᷑:neqʒ ẽt ſubintelligunt᷑: cũ
ſint oppoſitiões entiũ rõnis ⁊ cõplexoꝝ. Ergo iq̃ẽ qð pꝛi
us. C P. vv. Si ſic: vel oppoſitio per pꝛius diceret᷑ de 5 dictoꝛia vel de Zria. Non pᷣqꝛ contraria ſunt maioꝛis en titatis ⁊ per ↄnñs pfectioꝛis qᷓ; 5ᷣdictoꝛia.Meqʒ ſcᷣmqꝛ dictoꝛia magis repugnãt cũ inter ea ſit repugnãtia ñẽ iter ens ⁊ nõ ens:qᷓ; ria iter que eſt repugnãtia ſic inter ens ⁊ ens. Igitur ⁊c̃. ¶ Ped cõ̃tra eſt phs in textu dicẽs. op poſita aũt dicũtur ↄdictio ʒria ad aliquid ⁊ pꝛiuatio ⁊ hĩ tus ⁊ ex quibus ⁊ ad que vltima vt gnñones ⁊ coꝛruptio⸗
nes ⁊ quecũqʒ vo nõ cõtingũt ñmui adeſſe amboꝛuimn ſu ſceptibili:hec opponi dicuntur aut ipſa aut ex quibꝰſunt.
MVam palidum ⁊ album ſimul eidem non inſunt pꝛopter
quod ex gnibus ſunt opponuntur hijs. Reſt ndeo dðʒ ꝙ oppoſitio dicitur quat⸗ 1 po tuoꝛ modi. Mam quedã ẽ op⸗ poſitio 5dictqꝛia quedam ʒᷓria quedam pꝛiuatiua ⁊ que⸗ dã relarina. Exemplũ pᷣme⸗ vt ens ⁊ nõ ens ꝛſedere ⁊ nõ ſedere · Exẽplũ ſcðe: vt albũ ⁊ nigrũ. Exẽplũ tertie:vt vi ſus ⁊ cecitas. Exemplũ qjrte vt pr̃ ⁊ filiꝰ. uoꝝ modoꝝ ſic foꝛmat ſufficientia vm oc. S.in piti lcõne. Mã ge⸗ qd opponitur alteri aut opponit᷑ rõe dep endentie qua al teꝝ dependet ab ipſoꝛant rõne remotionis. Bi pꝛimus ſic eſt relatiua oppoſitio. Si ſecũdũ hoc eſt tripliciter. aui.n. totaliter remonet nihil relinquẽs. Ei ſic eſt negoſine 5di
ndecima ctio · Aut relinquit ſßm. Et ſc eſt pꝛinatina oppoſitio. aut relinquit ſubiectuʒ⁊ genus foꝛme. Et ſic eſt ʒria oppoſi tio. Mam pᷣria nõ ſolũ ſunt in eoqẽ ſubiecto ſed ẽt in eodẽ gſie · Ex quibꝰpʒ ꝙ modi oppoſitiõis ſunt ſufficienter aſi gnati · ¶ Sed ↄſiderãdũ eſt pꝛimo ꝙ illoꝝ modoꝝ ſolet aſſignari ẽt alia ſufficientia que talis eſt. Mã oppoſitio ẽ re pngnantia quedã. Zut ergo eſt repugnantia inter ens ⁊ ĩ ens:aut inter ens ⁊ ens. Si pꝛimũ: hoc eſt dupii. Aut in
er ens ⁊ non ens ſimptr. Et ſic eſt Zdictoꝛia oppoſitio. na ineſt appetitus ſui actus inquõtuʒ hmõi ⁊ in eius conſi
mili delectatur. Hec ille. Cxõſiderãduʒ vlterius eſt so.
ꝙ illa que differunt nõ ſunt ideʒ ĩ eo ꝙ differũt: ſed diffe
Zut inter ens ⁊ non ens ᷣm quid. Et ſic eſt pꝛinatina op⸗ poſitio. Si ſecundum:hoc eit duplr. Aut inter ens ⁊ ens ue non permittunt ſe eſſe in eodem ſubiecto nec reſpe⸗
vno ⁊ tina n ccu einſdem nec reſpectu diuerſoꝝ nec actn nec poꝰ. i ſic poſitalre ⁊ cõ̃ueniunt in albedine. ñ ergo dr̃ ꝙ ſilitudo
eſt reꝝ differentiũ eadẽ qualitas:ibi differens ⁊ ydẽpti tas non ſüt refereuda ad idẽ:ſed ad diuerſa. Hñ predicts
eſt relatiua oppoſitio. Aut inter ens ⁊ ens que ſe ꝑmittũt eſſe in eodẽ ſubiecto in poꝛita ꝙ vnũ oppoſitoꝝ actu ieſt alcui ſubiecto ⁊ alteꝝ põt ſibi ineſſe in pon. Et ſic eſt Zria
oppoſitio. ¶ Mec eſt inſtantia de relatius.ſ.de pr̃e ⁊ ñ⸗
lio ꝙ poſſint eſſe in eodẽ ſtßo. Da pr̃ ⁊ filihs ᷣm ꝙ relati ue opponuntur non pit neqʒ ſimul:neqʒ ſucceſiue ineſſe
eidem ſubiecto ſicut ſupra dictũ eſt. q.9.ar.7· huius qn⸗ ti. Wam kʒ ſoꝛtes poſſit eſſe pater platonis ⁊ filius Iriſto
tilis:tamen paternitas illa ⁊ iliatio nõ relatiue opponun tur· Sed pfnitas que eſt in ſoꝛte: opponitur filiationi que eſt in platone ⁊ filiatio que eit in ſorte opponit᷑ paternita
ti que eſt in Ariſtotile. ¶ onſiderãdiũ eſt ſcho m phm
in pfiti cõne ⁊ m Doc S.in eadẽ ꝙ duobꝰmodis con tingit cognoſci g aliqua ſunt oppoſitã. Tlnoꝰ ꝑ compara tionẽ ad motũ. Mã in quolʒ motu vel mutatiõe termin? aquo opponitur termino ad quem.æt ideo ea ex qubꝰ eſt motus ⁊ inque eſt motus ſunt oppoſita:vt pʒ in gña⸗ tionibus Mam gſiatio albi eſt ex nõ albo:⁊ gſiatio ignii ex non igne. Scðo modo per cõparationẽ ad m. Mam illa que nõ pñt ineſſe eidẽ juſceptibili oʒ ꝙ ad inuiceʒ op
ponant᷑ vel ipſa vel illa ex quibus ſunt.jiõ.n. põ̃t idem coꝛpus eſſe ſimul albũ ⁊ nigꝝ:qꝛ albũ ⁊ nigrũ ſunt cõtra ria.Momo vero ⁊ aſinus nõ poſſunt de codẽ pᷣdicari qa ht in ſuis rõnibus oppoſitas dãias.ſ.rõnale ⁊ rrõnale.
Ft ſilr palidũ ⁊ albũ:qꝛ palidũ cõponit ex nigro qð ẽ op
poſitũ albo. t notãdũ eſt ꝙ ſignãter dicit phs eidem ſu
ſeeptibili:qꝛ quedã nõ pnt alicui ſubiecto eidẽ ſimul ĩeſſe nõ pꝛopter oppoſitiõeʒ quã hẽant adinuicem:ſed qꝛ ſub⸗ tectum nõ eſt ſuſceptibile vtriuſqʒ. icut albedo ⁊ muſi ca nõ pñt ſimnl ineſſe aſino: pñt tñ ſil ineſſe hoĩ. Voc. S. in pꝛeſenti paſſu ad liam.¶Mõſiderãdũ vlteriꝰẽ ter⸗ tio ꝙ duplex eſt oppoſitio.ſ.ꝓpoſitionũ ⁊ terminoꝛũ ſiue
rex. Oppoſitio ꝓpõnũ eſt duplex. uidã eſt vm reʒ tm̃.
Quedã vo ᷣm rem ⁊ modũ ſimul. ttalis eſt quadru⸗ plex.ſ. õdictoꝛia ria ſub p̃ria ⁊ ſubalterna: vt pʒ primo
peryhermenias. Hed oppoſitio reꝝ ſignificataꝝ ꝑ terios ſimplices deꝗj eſt z ad ꝓpoſitũ pᷣt dupir ↄſiderari. no⸗ cõiter ꝓcĩ repugnantia Et ſic diſperata dicũtur opponi
Alio ꝓpꝛieꝓ repugnantia.ſ.duaꝝ foꝛmnaꝝ nõ ſe permit
tentiũ in eodẽ ſbo reſpectu eiuſdem. Ethec dr̃ quattuor
modis vt dictũ eſt in p̃nꝰcorpoꝛis articuli. Conſideran
duʒ inſuper eſt qjrto ꝙ aliqua dñr opponi dupliciter. vno
mõ directe qñ.ſ. vnum opponitur alter ᷣm g hmõi.ſiẽ nigredo parietis opponit albedini paretis. Aiioꝰ indire cte qj.ſ.vnũ opponitur alteri non inquãtuʒ hmõi ſʒ ſim⸗
plr: vt pnta nigredo manns opponitur albedim parietis
nõ inquãtuʒ eſt albedo huius vel nigredoꝛſed inquãtum albedo ⁊ nigredo ſimpt. hec Boc. S · in pᷣo ſen. di. pi.q.
—
P ar. pꝛio ad pᷣn vbi ſic ait. Et dico aligd directe opponi
alteri qñ opponitur ei ᷣm ꝙg hmõi:ſicit nigredo manus opponit᷑ albedini manns directe · Fed indirecte etiã op ponitur albedini parietis nõ inquãtiʒ eſt nigredo hꝰ vel albedo hꝰß inquãtũ albedo ⁊ nigredo ſimpt:ꝑ quẽ mo dũ cuilibet bono qðlʒmaluʒ opponit᷑ nõ ſcðm Pꝓpꝛiam rõnem huiꝰvel huiꝰ:ſed Vm cõem rõnem boni ⁊ mali. ſec ille. Cõſiderãdũ vlteriꝰẽ.xo. ᷣm Doc. S.in de veritate. q.⁊3· ar. ß· ꝙ oppoſitoꝝ qᷓ; mad hoc attendenda ẽdiia ·nãq̃dã oppoſita ſunt qͥʒ vtrumqʒ ponit naturã ali quã vt albũ ⁊ nigꝝ.ᷓt in talibus oppoſitis negꝰ vtrinſqʒ

Quint Metha.
eſt negatio realis ·i glicuiꝰrei. Et ideo cum affirmatio nõ tione ſine de ʒdictiõe opponit directe ipſi eſſe ⁊ ex ↄti
ſi negatio: q eſſe albuʒ nõ eſt idemqð nð eſſe nigrus ſecd opponit ei ad að eẽ ſegt· Scðm vod eñcita ʒdicuõe:
realiter differũt:iceo coꝛruptio nigri cuius termmus eſt qꝛ accipit᷑ ĩ ſubo ꝑ modũ iherẽtis:pᷣ⸗ repugnat hitui.hec
nõ eſſe nigrũ ⁊ gůatio albi cuins terminus eſt eiſe abum iile qᷓ foꝛmalr. Contra. Sihoe eſſet vex: ſequeret᷑ ꝑ
ſunt realiter diuerſe mutationes: q;uis ſit vnꝰ motus: vt oppoſitio puatiuã aiqd adderet ſupꝛa oppoſitionẽ qdicio
dictũ eſt. Ped quedã oppoſita ſunt quoꝝ altex eſt naturas riã:cum plura regrant ad oppoſitionẽ pnatinã qᷓ; ad ʒdi nedã:reliquũ vo nõ eſt niſi remotio vel negatiò ipſins: ctionẽ: vt ex dictis p⸗ Et ſic eẽt maioꝛ oppoſitio pᷣuatius
Sicut pʒ in oppoſitis fm affirmationẽ ⁊ negationeʒ: vel Sdictoꝛia. qð eſt eaqͥ dñr.i0.huiꝰ. CAd hoc ridet Pe.et
ym pꝛiuationẽ ⁊ habitũ. Frin talibꝰ negano oppoſui qð oc. S. vbi ſupꝛa dicẽs. Ix dictis manifeſtuʒ ẽ:ꝙ plus com. ponit nãm aliquã eſt realis:qꝛ eſt alcuus rei⸗ Vegatio regrit᷑ ad oppõnẽ puatiuã q; ad ʒdictoꝛiã. Sed tñ id qð vo aiteriꝰ oppoſiti nõ eit realis: qi non eſt alicuiꝰ rei·Eſt oppoſitio pᷣuatiua addit ſupꝛa Sdictionẽ:nõ auget oppoſ
eniʒ negatio negatiõis que eſt negatio alteri? oppoſiti qdðᷓ hone ſʒ minuit:qꝛ cu mediũ oñqit diſtantiũ ↄuenientia; nihil differt vm rem a poſitione ßᷣm rem ide minuit rationem Ppiene——.
eſt griatio albi ⁊ coꝛruptio nõ albi. Sed qꝛ negatio Gus mwimt igit᷑ dõm ꝙ oppoſitio poteſt
nõ res nãe eſt tñ rõnis:ideo negatio negatiõis?m— d pumum ↄſiderari dupl. VUno⸗
rõneʒ eſt aliqd aliud a poſitione affirmationis. Et ſic. coꝛ⸗ liter:ſiue ſcðe itẽtionalr. Et ſic bjj dicit rlonẽ. Alio fʒ id
ruptio nõ albi eſt aliuc ᷣm modũ intelligendi q;; gnatio qð eſt ⁊ realt ⁊pme itẽtionalr. Pt ſic oppoſitionõ ſemp
albi.hec ille. CEx quibus p qũo qðlibet oppoſitoꝛus dlclt rtonẽ. Elñ lʒ oppoſita ſi ↄññderent᷑ qntus ad itẽtioneʒ
hʒ rõneʒ entis? qũo nõ. Matet ẽt qũo gſiatio vnꝰop⸗ cõem oppoſiti vel rij ſint relatina ĩter ſe:tñ ſi ↄſiderent᷑
poſii eit ide qð coꝛruptio aiteriꝰ ⁊ qũo nõ· ¶Sed hic qjntũ ad res ſubiectas itẽtioni ſie nõ ſemp opponunt᷑ rela
dꝛitur difficultas. Wam Poc. S. in tractatu de oppoſitio tiue ß qñqʒ prie ⁊ qñqʒ puatine c. Et qꝛ oppoſitio acci
nibus dicit ꝙ idem eſt homo niger et homo non albus. pil hic qᷓntũ ad id qð ſũt: ideonõ dia relatine opponunt᷑.
Albnuʒ.n.⁊ nigrũ ſunt albuʒ ⁊ nõ albuz. Bed in his que CAd ꝛn dðm ꝙ relatiu eoppoſita pñt ↄliderari duptr.
iam ſupꝛa adducta ſunt dicit Zrium. C Picendũ eſt wn Vnoꝰ ꝑ 2pationẽ ad idẽ ſbmet ſic ĩ eis eſt ↄueniẽtia cum
illo tractatu loquit᷑ per reductionẽ vniꝰ ↄtrarh negatio ſpoꝛvt dit Hoc. S.ĩ p̃dicto tractatu caꝰpᷣ⸗ Idẽ nõ eſt p̃
nem alteriꝰ. Tlnum eniʒ prioꝝ includit negationẽ alteriꝰ. ⁊ ſiliꝰ ᷣm ꝙ pr̃ refert᷑ ad filiũ. Alioꝰ ꝑ ↄpationẽ ad diuer
Ideo dicit albũ ⁊ nõ nigruʒ ideʒ eſſe ſicnt abũ⁊ non al/ ſa ſubiecta· Et ſic vnũ ponit alnd: vt ẽt dictũ eſt inpᷣ no⸗ lrih. bum. Sed in de vitate vbi ſupꝛa loquit ßᷣm naturaʒ con⸗ tabili. ¶ Ad 3m ⁊ 4n palnit ſolutio ex dictis. ¶ Ad vlti⸗ ni trarioꝝ. Ideo nulla eſt ʒdictio. O.ð aůt loquat in pᷣdicto muz döõm ꝙ oppoſitio põt dupir ↄiderari. Mnoꝰ ßʒ en⸗ 6.
tractatu ðᷣm reductionẽ: pʒ per eã que ibides ſubdit capo titatẽ extremoꝝ ᷣm peennà oppoſitiõis ſunt maioꝛis 20. cum dicit. Ex dictis ergo manifeſtũ eſt ꝙ Iᷣdictio ᷣmn vel minoꝛis entitatis. Et ſiq oppoſitio ria eſt vᷣma. eſt g ʒdictio eſt nihil negat in genere:ſed ſimpł exra gen?. relatiua. einde pᷣnatiua· E t vltimo ↄdictoꝛia. Alio fm Sed ꝙ õdictoꝛie ꝓpõnes cõiter accipiant᷑ in gne: vt pu⸗ vtutẽ vocabuli.ſ.in rõne repugnãtie:pʒ.ſ.ꝙ extremams ta homo albus homo nõ albus:hoc nõ eſt per nãm ↄtra gis vel minꝰ repugnãt · It ſic qꝛ maioꝛ repugnãtiaẽ iter dictionis ſimpir ſed pẽr reſolutionẽ ꝓpoſitionũ ʒriarũ in ens ⁊ nõ ens ſimpir:iõ oppoſitio Idictoꝛia eſt pᷣmaa m Sdictoꝛias ex qnibus nim oppoſitionis accipiunt. Idem ioꝛ. Deide pᷣuatiua.z ʒria.⁊ vltiꝰ relatiua. vt pʒ clariſſi
eniʒ eſt bomo niger ⁊ homo nõ albus· homnono cirrens mep Woc. B. itractãtu pᷣallegatoĩ pᷣmis tribꝰ capiulis. x pomo ſtans. t ideo omnes tales Idictiones hnt extre⸗ Cpi in Poc. S.⁊ pho · vbi ſupꝛa.
ma in gñe. Inde eit ꝙ ſophyſte decepti ſunt putantes al⸗= ſic pcedit᷑. lidet teruʒ ertremũ ʒdictionis.ſ nõ eſſe in gnie ↄtineri: q? vide ſecundum ꝙ oppoſitio ʒdi⸗ runt ꝓpõneʒ vn nõ eſſe alteri ʒdictoꝛiaʒ niſi de eode; ctoꝛia iter ſpẽs oppoſitiõis nõ ſit pᷣma. Mam ſubiecto idem re nere affirmet ⁊ falſe negetur? hoc in& oppã nõeũ niſi elõgatio po ab actu ſi caloꝛ
eodem tpe. qð acceperunt in pᷣdicatis prijs reſolutis ñ ĩ faẽ potẽtiã ſui ſubiecti diſtare a frigido. ũ ergo xꝛiuatio
ʒdictoꝛijs· Mecaille. ¶ Moſſet etiã aligs dubitare de pꝛi cino a ſuo o remoueat potẽtiã ad hituʒ qꝛ ipoſſibile eſt uatiua oppoſitione an.ſ.pꝛinatio opponatur habituipmo pᷣuatiõe fieri regreſuʒ ad hĩtuʒ vr ꝙœ pꝛiuatiua oppõñ qᷓ; alicui eſſe aut ecõuerſo. Pꝛiuatio.n. dicit non eſſe non ſit mioꝛ q; Zdictoꝛia rõne repugnãtie. ꝙt ſie vna nõ pce⸗ ſimpliciter ß in gne. Opoꝛtet ergo ꝙ opponat᷑ alichi eẽ· dit aliã. CP 27. Illa oppõ cuiꝰextrema reali diſtiguũ
Nt dicit eriã carentiã foꝛme· Ideo op ꝙ opponat᷑ ⁊ ali in rõne repugnãtie:pᷣcedit illas q̃rũ extrema nõ real di⸗
„
cui eſſe ⁊ ipſi foꝛme ſiue pabitui. Sed remanet ergo du⸗ ſtinguũtmr. Ped extrema õdictiõis nõ realr diſtiguunt:
68
bium cui pᷣmo · Et videt᷑ ꝙ pᷣmo opponat᷑ alicui eẽ. Mað t pʒp Woc. Si pdicto tractatu caꝰ. ʒo. vbi ſic ait. Inʒ⸗
„
ilud qð opponit᷑ duobꝰ oꝛdinatis pᷣm pꝛus poſteriꝰ: dictoꝛijs vo abſolute nõ ſůt realr dinerſa:qꝛ nõ ens no⸗ pnꝰ opponit᷑ pꝛioꝛi deinde poſterioꝛi. Sed eſſe iter Oes aliij res. Mec ille. Ergo vf̃ ꝙ qdictoꝛi oppoſitio no ſit actus eſt pꝛimus actus ⁊ pᷣma pfectio. Et ſic p̃cedit allas pꝛioꝛ in rõne repugnãtie qᷓ; ʒria ⁊ relatiua. CP3 · Al foꝛmas ⁊ habituʒ · Ergo videt᷑ ꝙ pꝛinqtio pꝛius oppo⸗ magis repugnãt que nõ pñt eſſe in ſubo nec ſimul nec ſu ſo aũt videt ꝙ pꝛiꝰ opponat foꝛme: Onia foꝛma alicuiꝰ pnñt eſſe in eodẽ ſuſceptibili ſucceſine. Ma eade eſpo⸗ compoſiti pꝛius eſt in eo qᷓ; habeat eſſe:cuʒ eſſe eins pꝛo FZriox. Relatine vo oppoſira nõ pñt eẽ in codẽ nec ſi ne cedat a foꝛna. CSed dicendũ in Voe. S.in pꝛedicto ſucceſſiue:vt ſatis ſupꝛa declaratũ eſt. Igit vñ ꝙ relauns tractatu ca ho g eſſe alicuiꝰ cõpoſiti⁊ foꝛma pñt duplr oppõ nõ ſit vlti iter ſpẽs oppoſitiõis. Sʒ eñ phus ↄſiderari. xinoo qjntũ ad oꝛdineʒ actuũ ſinẽ pncipiox ſoꝛ pñiti icõne.et Poc. S.ĩeadẽ ⁊ ĩ tractatu ð oppoſinõib⸗ malnʒ. Et ſic eſſe pᷣcedit foꝛmã. aʒ in oꝛdine pᷣncipioꝝ M. ſi d„ dicẽdũ 5ᷣm Doc. S. vbl ſupꝛꝰ foꝛmaliũ pꝛimũ eſt eſſe: qꝛ nihil deſignat᷑ in actu niſi per epondeo ꝙ ʒᷓdictoꝛia oppoſitio eſt pii⸗ eſſe. õ. n. aliqnis habet ſanitatẽ niſi in eo ponat᷑ eſſe · Et inter alias. Cuius rationeʒ aſignat phus in li⸗ poſterox⸗ ſic dẽs foꝛme ſequũtur eſſe. Tlnde iſto modo pᷣuatio per NQuia ʒdictio eſt oppoſitio cuius ðᷣin ſe non eſt dare me⸗
.
pꝛꝰ opponit᷑ iph eſſe alicnius ⁊ ex ↄſequẽti pabitui iue dium. Medium eniʒ oſtendit diſtantin⸗ cõuenientiumn foꝛme.Ilioꝰ pñt ↄſiderari ßm inherentiã ſeu infoꝛmatio Et ideo minuit rationeʒ oppoſitionis. V ergo in oibu nem ſubiecti.;t ſic ectrario eſt. Mam foꝛma per pꝛius alijs oppoſitionibus a ↄtradictoꝛia en inuenire medil inheret- et per ipſaʒ ipſuʒ eſſe. Etſic ipſuʒ eſſe leqnit᷑ foꝛ ¶ Ndeo oinnes diminuunt de rõne oppoſitionis 5diuon mam Ft iſto modo pꝛilatio pꝛiꝰ opponit᷑ habitui: ⁊ exꝝ Mec ille. Et ſie ↄtradictoꝛia oppoſitio eſt pꝛima · 0 ↄſequẽti ipſi eſſe. Etqꝛ pꝛiuãtio ilnd qð hʒ de oppoſitio ⁊ſideranduʒ eſt pꝛimo m enundem ibideʒ: ꝙ po oppo ne ꝑticipat de Sdictione cuus extremuʒ ſ.nõ eſſe directe ſitionẽ ʒdictionis: ſequũtur alie oppoſitiões oꝛdine quo opponit᷑ ipñ eiſe:ideo puatio q̃ntũ ad id qð hů de oppon qaʒ. Et ideo ᷣm magis et minus repit in eis e
8

n
Mueſtio
Mꝛiuatiue aũt oppoſita cum non habeant mediuʒ ſui ge neris ſicut aliqua p̃ria hit: nec dependẽtiã adinuicẽ ſiẽ re⸗ latiua:pmũ locũ tenent poſt dictionẽ. In hijs aũt alterũ ſ.pꝛiuatio de ſe nihil pomt.vñ de ſe negatio eſt ⁊ nõ ens Mã uationes ſᷣm phm ſunt de gie nõ entiuʒ. Sed qꝛ ñ eſt negatio abſolute. ſed eſt negatio talis habus ꝗ regrit ſpᷣm:ideo pᷣuatio eſt negatio in ſubiecto. Mꝛiuatiò.n.ð ſe eſt tanq; alteꝝ extremũ ʒdictõis. Sed ti rõne hitus quẽ ſegiur: determinat ad ſubiectũ ⁊ ad genꝰ. t iqeo pꝛina⸗ to eſt negatio in gne ⁊ ẽt in ſubiecto vt diciũ eſt. Sed tiñ ↄiderãdum eſt ꝙ nõ ↄuenit oino cum p̃rijs ĩ ſubiecto. Dꝛ pᷣuatio cũ ineſt aufert a ſbo rõnẽ cõmutãtõis pꝛiꝰhite cum habitns poſtea induci nõ poſt. lñ manifeſtũẽ pᷣna tiue oppoſita marime opponi ⁊ maxime attingere oppo ſitionẽ Idictiis.Ihec ille. ¶Lõſiderãdum inſupꝑ eſt 20 Fm eundẽ ibidẽ:ꝙ poſt pꝛiuationẽ ſi eqtur oppoſitio pria
in qus reperit᷑ maioꝛ ↄueniẽta p̃dictis. ꝑſt tñ in ea qde
acceſſus ad pdictas oppoſitõᷣes.ᷓt gegd in ea oppoſitio⸗ nis eſt totũ efficit ꝑ participationẽ oppoſitionis pꝛiuati⸗ ue⁊ dictoꝛie. Quedã nãqʒ pria nõ hit mediũ ſne natu re ſiqut eit ſanũ ⁊ egrũ ᷣm phm. Tõuemunt tñ in ſubie⸗ cto· t in illis vbi nõ iit reditio ab egritudine ad ſanitatẽ: magis accedunt ad nãm pꝛiuatiõis ⁊ hitus. In illis vero
vbi fit reditio: minus acccdit᷑. Sein ꝑ tñ in Zrijs oĩbꝰalte
uintnnct ectz. rumn extremũ eſt v pꝛiuatio ⁊ alteꝝ vt hitus. ꝛiuatio comẽ. enĩ ⁊ habitus faciunt ↄrietatem vt dÿ̃ in pv.ꝓhy. Et ideo
odupt iind 6.7.
he h dypoi t ſulegwifwen o.W
oẽs prietates reducũtur ad habitũ ⁊ pꝛiuationẽ tãq; in pᷣ⸗ mã oppoſitionẽ ſimpir. Nec ille. Qð intelligẽdum eſt in pꝛimã fimpli.ſ.iter oppoſitiões que reſpiciũt ſubiectuʒ. õſiderãdũ inſuꝑ eſt. z0. vbi ſupꝛa ꝙ oppoſitio relati ua minimũ pʒ de ʒdictione:non qꝛ hẽat mediũ nature ſi⸗ ne ſubiecti ſine generis qne in alijs minuũt rõnẽ oppoñ⸗ tionis: ſed qꝛ nõ regrit extrema realr diuerſa. Punt. n. q̃ dam rlones qᷓ inſequũtur actioneʒ intellectus:ſicut ei de rione idẽptitatis ⁊ de gñe ⁊ ſpecie ⁊ hmõin qbus nulla eſt dinerſitas niſi quã facit itellectus. In illis vero relati uis que fundãtur ſup quãtitate vel actiõe:ʒ ſit diuerſitas realis: tñ ꝑp dependẽtiã eoꝝ ad ſe mutuo minus eit de ʒ dictione q; in alijs oppoſitõibꝰ quaꝝ extrema non inclu⸗ dunt ſe inuicẽ nec ponũt. imo cum vnů int: reliquũẽ pot ſibile ineſſe. ec ille. CLõſiderãdũ viterius eſt 4* 5m eundẽ ibidẽ.ca.⁊o.ꝙ ſit oẽs res qͥ ſunt in gnie reducuntur ad ens qð nõ eit ĩ gnñeꝛita oẽs oppoſtiões reꝝ in gñe eri ſtentiũ eſt reſoluere in oppoſitionẽ illã cuius termini non ſunt in gne.t ſicut res tãto perfectioꝛes ſuntqᷓ;to magis Ptlcipãt de ente ſicut ſba pfectioꝛ eſt accte qʒ in ea repit᷑ pfecta rõ entis: ita oppõnes rexꝝ:tãto pfectioꝛes ſunt i ge nere oppoſitiõis q;to magis accedũt ad pticipãdum op⸗ poſitionẽ cuiꝰ extremũ eſt ens. Et hec repitur in pꝛiuatõ ne ⁊ habitu qͥ ſunt extrema pꝛime oppõnis ptinentis ad ſm. Pec ille oœĩa in pᷣdicto tractatu ve oppoſitõibus foꝛ maliter. Er pᷣdictis ergo pʒ que ſit maioꝛ ⁊ pᷣma ſpẽs op poſitionũ que ⁊que z ⁊ que ã.⁊ oꝛdo eaxꝝ iter ſe. Zcd im um n dõʒ ᷓm Ioc. S. ibidẽ — P ꝙ aliqd dupir elongat poten⸗ tiam ab actu. Elnoꝰ ipſam potẽtiaʒ remouẽdoꝛita ꝙ nihil eiꝰ relinquat. Et iſtomõ in oppõne õdictoꝛia elõgat᷑ po⸗ ab actu: qꝛ in nõ ente ſimpi nihil poe ẽ adeſſe. Aliooj po nẽdo obſtaculũ ne poꝰ ducat᷑ ad actũ. Et hoc ↄtingit du⸗ pl· Uno ad tp̃s ⁊ mobiliter. Sicut albedo facit ßᷣm ſu um diſtare a nigredine ⁊ ſicut caloꝛ pofitus in aqua facit diſtare ad ts ſÿm ſum.ſ.aquã ci eit caliqa a frigiditate ⁊ mobilr. Alioo ppetuo ⁊ imobiliter. Et ſic p̃uatio remo net potẽtiã ſubiecti ſui ad hitum: nõ ꝙ poĩ ipſa cino aufe ratur: ſed qꝛ obſtaculñ indelebile ponitur in ipſo ſbo. Et ideo dr̃ ꝙ pꝛiuatio aufert potẽtiã ac actũ. lñ maiꝰ mira rulũ eſt in quolibet die aias creare ſʒ hoc minus mirent boies q; cecũillumiare. ð tñqꝛ rarins mirabiliꝰ puta tur. ec ille. x quo pʒ g cuz total ⁊ Iᷣm ⁊ potẽtiaʒ 3 dictio tollat ᷣuatio vo nõ tollat ſpm nec oĩno potẽtiaʒ au ferut g maioꝛ eſt oppõ dictoꝛia pᷣnatina.¶ Ad ſʒ dõm ut dicit Doc. F.ibidẽ ꝙ iʒin dictoꝛijs abſolie non
Vndecima
ſint extrema realiter dinerſa qꝛ nõ ens nõ eſt res aliqua ſunt tñ extrema õdictionis ſempꝑ realr nõ eadẽ. Mec ille. Fx qbꝰ elicitur ꝙ extrema ʒdictionis non differũt reali ſieut res a re: differunt tñ reaij qꝛ vnũ nõ eſt aliud ſed nõ idem alteri. d vltimũ dðm ſᷣm eundẽ idem ꝙ rela⸗ tiue oppoſita dñr hr̃e minimuʒ de oppoſitione nõ pp eẽ vel nõ eſſe in eodẽ ſubiecto:ſed qꝛ in aliqbꝰ nõ regrit᷑ di ſtinctio extremoꝝ. Et in illis in gbꝰ regritur diſtin ꝙxtre moꝝ vnuz ponit alind:inq;tum ↄñdẽrantur vt oppoſita ſunt: Dꝛ ſic reſpiciũt dinerſa ſubiecta. It ſie ponũt ſe mu⸗ tuo ⁊ perimũt vt dr̃ in pñtis. idec ille. lñ relingtur ꝙ õdictoꝛia oppoſitio eſt maioꝛ ⁊ pꝛima que includit in oĩ alia ſpecie oppoſitionis ſicut pᷣmů in poſterioꝛi. De quo tiĩ vꝛius dem̃ eſt ⁊ poſteriꝰ diceturĩ.io. huius.q.y.ar.I. Cbi in Hoc· S.⁊ pbo. Lontraria dicuntur. 8 tertium ſic ꝓceditur. idet᷑ ꝙ modi Zrietatis nõ ſint ſufficienter aſignati hic a pho. Mam virtus ⁊ Nitium Zriantur etiam ꝓpꝛie. Et tamen non continentur ſub eodeʒ genere.ſed ſunt ipſamet dinerſa ge nera· Ergo modi ʒrioꝝ pꝛopꝛij nõ ſunt ſufficiẽter aſigia ti. P 20. Medium ꝓpꝛie Zriatur ertremis. Et ti non marime diſtat ab ertremis. Ergo male dicitur. ꝙ᷑ cõtra⸗ ria ſunt que marime diſtant ſub uo genere ¶ P. z0. Bi pᷣmus modus p̃rioꝝ eſſet bene aſignatus: ſeq̃retur ꝙ in genere ſubſtãtie eſſet Zrietas cinn ignis ⁊ aqua ſint ð e ge nere ſubſtãtie. ſÿ hoc ẽ ↄtra phʒ in pᷣdicam̃tis. Igit ⁊c̃.
C 4. MWaluin p̃riatur bono. Mon tñ aliquò pdicto rũ modoꝝ vt videtur. Auia quodlibet contrarioꝝ dicit naturã aliquam. Sed malum non dicit nãm aliquã. Pr⸗ go non riatur bono ᷣm moduʒ aliquẽ aſignatum hic a pho. Cpv. Mbs non aſignat hic modos ʒdictorioꝝ neqʒ pꝛiuatiuoꝝ· Ergo pari rõne non debuiſſet aſſignare modos ʒriox. ¶ Sed ↄtra eſt phsã textu dicens. Fðtra⸗ ria dicuntur quecũqʒ non pñit ſimul adeſſe eidẽ differenti um ſᷣm genus ⁊ que vlunum differũt eoꝝ que ſunt in eo dem genere:⁊ que plimum differunt eo ꝙ in eodẽ ſuſce ptibili ⁊ que plimum differũt eoꝝ que ſuit ſub eadẽ po⸗ teſtate ⁊ quoꝛum differentia maxima aut ſimpliciter aut
ßm genus aut ᷣm ſpeciem.
Reſi On deo dicendũ ꝙ ᷣm pkm ʒᷓria dicũ * P tur duplr. Mno modo ipꝛoße que ſ.non pſit eidem ieſſe:lʒ differunt ſm genꝰ. Alio mo modo ꝓße.ſ.illa que ſunt vniꝰgeneris. Et poc dupliciter vʒ pᷣmario.ſ.ᷣm uenientiã:⁊ ſchario.ꝛimario aliqua dicuntur pria trbꝰmodis. Vno modo illa dicunt᷑ ʒriaqᷓ plimũ differũt eoꝝ q̃ ſunt ſub eodẽ genẽ:ſicut albuʒ ⁊ ni⸗ grũĩ genẽ coloꝛis. Alio mõ illa dicuntur ʒᷣria qᷓ plimum differunt in eodem ſuſceptibili exñtia:ſicut ſanum ⁊ egrũ in aiali. Tertio mõ illa dicuntur ꝛia que plimum diffe⸗ runt ſub ęadẽ ptãte Zcta: ſicut egrum ⁊ ĩcongruũ ſub gra matica. Mtãtes.n.rõales ad oppoſita ſunt. CxEx quo pʒ ꝙ lʒ media iter Zꝛia ↄneniãt in eodem genẽ ĩn eodeʒ ſpᷣ ⁊ in eadem ptãte:non tñ ꝗꝛiantur ſibi ĩuicem neqʒ extre⸗ mis ſi in rõne medij ↄſiderentur:qꝛ non plimum diffe runt. lis.n.ratio ʒꝛioꝝ eſt ꝙ maxie differant vel ñmpir vt dici phs vel in eodem genẽ vel in eadeʒ ſpẽ. Simplt qdem ſicut in motu locali extrema ſunt maxiĩe diſtãtia: vt punct? oꝛientis ⁊ punctoccidentis que ſunt extrema dya metri rotiꝰoꝛbis. In eodeʒ ãt gent ſicut ſpeciſice dãie qne diuidunt genꝰ. In eadem vo ſpecie ſicut accidẽtales diie
ʒꝛie per qs differnnt idinidua einſdem ſpeciei. Sʒ ſcha
rio aliqᷓ dicuntur 3ꝛia ex eo.ſ.ꝙ hñt habitudinem ad eaq̃ ſunt vcre hꝛia. Et hoc ſex modis.ſ.qꝛ vel hiit ʒꝛia ĩ actu: ſicut ignis ⁊ aqua dicuntur ʒꝛia: qꝛ alternʒ eſt calidum ⁊ altermin frigidum. Nel qꝛ ſunt ſuſceptiua contrario:uʒ in potentia.ſicut ſanatitum ⁊ egrotatiuum. Nel qꝛ ſunt acti ua aut paſſiua contrarioꝛum in potentia: vt calefactiuum ⁊ infrigidatiuum calefactbile ⁊ infrigidabile. del quia ſunt agentia ⁊ patientia contrarioꝝ in actu: vt calefaciens
⁊ infrigidans calefactum ⁊ infrigidatum. Nel qꝛ ſunt ex
pulſiones ſiue abiectiones ⁊ receptiones ↄtrarioꝛuʒ: ſicut 4

gnůtio ⁊ coꝛruptio eox ᷣm ſe:vel qu ſunt hitus ⸗ puatiò nes eox. Maʒ puatio albi ↄriat pᷣnationi nigri ſicut ⁊ ha⸗ buꝰ habitui. ¶ Ex p̃dictis ergo p ꝙ ſüt decẽ modi Zꝛic ruʒ · Nuoꝝ ſic ex pᷣdictis põt colligi jufficiẽtia. nã contra ria dir ꝓhe vel ipꝛope · Siꝛſic eſt pᷣmus modus. Si pᷣn:hoc ẽ duptr. Mel pmario.ſ.ʒ ↄueniẽtiã vel ſcðᷣario ßm bitudinem ad pria vera Sipᷣhoc eſt riplr⸗el pin ↄuenientiã in eodeʒ ge· t ſi eſt ſchs modus. Uel ßm duenientiã in eodeʒ ſuboꝛ⸗ ſic eſt tertius modus vel ßm cõuenientiã in eadeʒ ptãte. Et ſic eſt qjrtꝰmodus. Ji ſecũdario.ſ.m hitudiem ad ↄtrariã vera: hoc eſt tripli. Vel vᷣm bitudineʒ que eſt ubiecti: vel q̃ eſt paſſiui ⁊ den ui: vel que eſt gñonis ⁊ coꝛruptionis Si pᷣn: hocẽ dupli citer. Muia vei tale ſbm hʒ actu Ararid vel po Sip: ſic eſt qntus modus: Si ⁊ꝛſic eſt ſextus modus. Sl ve⸗ ro talis hitudo circ cõ̃traria ſit ipſius actiui vel paſſiui: hoc eſt etiã dupli. Quia vel tale eſt actiunʒ actu: vel poꝰ. Si ⁊nꝛſic eſt ſeptimꝰ modus. Sipſic eſt oetaune mo⸗ dus. Sed ſi taiis hitudo ſit gnatiõis àut conuptiõis: hoc eit etiã dnpk. Mel eſt ip̃us gnatiõis ſiue conuptiòis ßm ſe. Et ſic eſt nonus modus. Nel q̃ntum ad eox termns q ſunt hitus ⁊ pꝛinatio. Et ſic eſt decimus modus. NLð ſideranduʒ eſt ãt ᷣ ᷣm phum in textu ꝙ rõ quarẽ pᷣcicta noĩa dicunt᷑ mnltipliciter: eſt iſta. Dꝛ ens ⁊ vnum dicun tur multiplr: Ergo opʒ ꝙ omniaq̃ dicunt᷑ fᷣm ea: dicant multiptr. Sed iidẽ ⁊ diuerſumn ⁊ ↄtraria q̃ ſub diuerſo ʒtinent:cõſequunt᷑ vnuʒ ⁊ multa. Igit᷑ opʒꝙ multipli dicant᷑. Et ita opʒ ꝙ diuerſuʒ dinidat᷑ ſᷣm dec pᷣdicamẽ ta ſicut ens ⁊ vnuʒ · hec Boc. G.in iectione ¶ Lõſiderã dum inſuꝑ eſt 20 9 ↄtrarioꝝ quedã ſunt mediats: ſicnt al pnn ⁊ nigrus · Quedãvero iunediata: vt ſanitas ⁊ egritu do. Verumtñ nulla dicunt᷑ ↄtraria imediata ꝑ carẽtiã cu inſcunq; medij: qꝛ oĩa ↄtraria hiit medium ſbi: ſed dicun tur imediata ꝑ carẽtiam n edi eiuſdẽ gliis: vt pʒ P Doc · S.in tractatu de oppõnibꝰ ca- po vbiſie ait. Lõuemreãt in medio eſt duplex · Aliqua.n. cõneniunt ĩ medio einſdẽ generis ⁊ itex in medio materie:ſicut albumn ⁊ nigruʒ in medio coloꝛe:⁊ itex in ſßo. Zliqua vero cõueninnt ĩ ine qio ſbitantuʒ:ſicut contraria imediata a hitus ⁊ pᷣuatio. Tõtraria nãqʒ ĩmediata ſᷣm cõe hñt:⁊ ſilr hitus ⁊ pꝛiua tio. Sed in hijs eſt dĩia:qꝛ in qbuſdã pꝛiuatiue oppoſitis ſeruat᷑ oꝛdo reſpectu ſbe. Et iõ nõ fit regreſſus de pꝛiua⸗ tione ad hitum · Jilr eſt de qbuſdã cõtrarijs imediatis: ſicut eſt de qbuſdã inirmitatiꝰ q̃ ſunt incurabiles · Ettã in hijs qᷓ; in pꝛiuationibꝰ nõ relinquit aliqua virtus i ſßo ad hituʒ. Alia aũt ↄtraria imediatã ſicut eſt ſanitas ⁊ egri tudo indiferẽter lʒ oꝛdie quodã reſpiciunt ſuũ ſpm:tñ ꝑ vnũ eox nõ aufert᷑ poꝰ ad reliquũ. In relatiuis vero nul lo mõ eſt cõneniẽtia Mõ ·n.in ſßo · Icdẽ.n.nõ eſt pr̃ ⁊ fili us: ᷣm ꝙ pf̃ refert ad filiũ. Mec cõſtituũt mediũ ſui ge· neris:cũ nõ ſit in relatiuis magis ⁊ minus. Tamẽ hahẽt quẽdã ſpõlẽ modũ conueniẽdi: qꝛ vnu eo ßᷣm id quod eſt dependet ad altex. M elatiua.n.mutuo ſe includunt ⁊ ponunt ⁊ perimunt ſᷣm phum In cõtradictoꝛijs vero ni bů boxꝝ reperit᷑ Mõ.n. habẽt niedius ſui gis. Wec iali quo ſd cõuenire poſſunt: cum nõ ens ſm pñe nõ poſſit. Meqʒ etiã illud in quo ſeruat᷑ pfecta rõ entis.ſ.ba. Mec etiã cueniunt ßm dependentiã ſuoꝝ itellectuum ſicut re latio. Ens.n. nõ ponit ſuumn oppoſitum.ſ.nõ ens:ſicnt pr̃ ponit filiũ. Et i ↄtradictio ßᷣm ſe ⁊ ſimpł nõ hʒ mediũ. Iii cõtradictoꝛie oppoſita minime ↄuenunt⸗ maxime
. opponnnt hec ille. C Lõſiderãduʒ vlteriꝰ eſt ʒo ſecũdũ Lectio.iz. Hoe. Si.iꝛt. q.ʒ. ar. 4. ꝙ ſicut drin pᷣo methaphyſice cõtrarietas eſt dria m foꝛmã. foꝛma ãt eſt gralis ⁊ ſpã
ſis · ii cõtingit aliqua eẽ ↄtraria ᷣm foꝛmã gnis: ſicut vi
tinʒ ⁊ virtus· It aliqua ðm foꝛmã ſpẽiſicut iuſtitia? in“
iuiiitia. Eſt ãt cõſiderãdum ꝙ quedã ſpecificant᷑ m foꝛ⸗ mas abſolutas ſicut ſbe ⁊ qualitates. Muedã vero ſpecifi cant᷑ vm cõparationẽ ad aliqd extra:ſicut paſſiones ⁊ md tus accipiunt ſpẽm ex terminis ſiue ex obis. In hijs ergo quoꝝ ſpẽs cõſiderãtur ᷣm foꝛmasiabſolute cõtingit qual
dã ſpẽs q̃ cõtinẽtur ſub cõtrarijs generibꝰ nõ eẽ cõtrarias
Metha.
m rõnẽ ſpẽi. õ tñ eontingit ꝙ hẽant alicuã affinitatem vel conuenientiã admuicẽ. Intemperãtia.n. ⁊ inſtitiaque ſunt in contrarus generibꝰ yirtute.ſ.⁊ vitioꝛnõ contrariã
tur adinuicẽ ᷣm rõnẽ ſpẽi MHec tñ habent aliquã affinita⸗ tem vel conuenientiã adinuicẽ. Sed in hijs quoꝝ ſpẽs ſu munt᷑ vᷣm habitudineʒ ad aligd extrinſecum:contingit ꝙ ſpẽs contrarioꝝ generũ nõ ſoiuʒ nõ ſunt contrarie adinui cem:ſed etiã habent conueniẽtiã in affinitate: eo ꝙ eodeʒ mõ ſe hr̃e ad cõtraria contrarietatẽ inducit:ſicut accedere ad album ⁊ accedere ad nigrum pabent rõnẽ contrarieta tis. Sed contrario mõ ſe habere ad contraria:hʒ rõneʒ ſ militudinis:ſicnt recedere ab albo ⁊ accedere ad nigruʒ. Et poc maxime apparet n contradictione que eſt pꝛinci pium oppoſitionis. Wã in affirmatone ⁊ negatione eiu ẽ conſiſtit oppoſitio: ſicut alhumn ⁊ nõ albuʒ · In affirma rone autẽ vnus oppoſitox 7 negatione alterius attendit conuenientia ⁊ ſimlitudo: vt ſi dicã:nigrum ⁊ nõ albuʒ. hec ille.⁊ bene. CLonſiderãdum vlterius eſt 4 ꝙ con trarietas põt attendi dupliciter- Uno mõ ſᷣm acceſſuʒ ad contrarios terminos: ſicut albefactio ⁊ nigrefactio contra riant᷑. Alioo ꝑ acceſſum ⁊ receſſum eiuſdeʒ termini:ſicut deſperatio cõtrariat᷑ ſpẽi. Hanc diſtinctionẽ innuit Poc. F.i.I*2c. q. 40 · ar. 4 · vbi ſic ait. In mutationibꝰ inuenit duplex contrarietas. Vna pᷣm acceſſum ad terminos con trarios. Et talis cõtrarietas ſola inuenitur in paſſionibus concupiſcibilis:ſicut ano? ⁊ odium contrariantur. Alio ꝑ acceſſun ⁊ receſum termini eiuſdem. Et talis contra⸗ rietas reperitur in paſionibus iraſcibilis. hec ille. CCõ ſiderandum vlterius eſt · Vꝙ triplex eſt gradus contrů⸗ rietatis vt pʒ pꝛimo phyſicoꝝ ſicut etiã ſupꝛa dictum eſt. Leciu. ꝛimus eſt repugnantia pꝛiuationis? habitus. Becun dus eſt repugnantia dnaꝝ differentiaꝝ diuidentiũ vnumn genus · Et iſto mõ in quolibet pᷣdicamento reperiurcoh trarietas. Alius eſt repugnantia foꝛmaꝝ mutuo ſe expel⸗ lentinm ab eodem ſboꝛniſi altex inſit a natura: que mayi me differunt ſicnt ſupꝛa expoſitum eſt. Et ſic contrariẽtas pꝛopꝛie ⁊ pꝛimo ſolũ reperit᷑ in generibus accidentium licet ſecũdario reperiatur in genere ſbe ſicnt etiã cx dictis patet. C Conſideranqũ eſt viterius ſexto ꝙ contrarietas poteſt dupliciter conſiderari. Tnocõiter pꝛo omni repu
gnantia aliquoꝝ extremoꝝ. Et ſic contrarietãs ſe extendit ad pnuatinã oppoſitionẽ. iliomõ ꝓpꝛie repugnãtia eꝝ
extremoꝝ ablolutoꝛũ aliquid in naura ponennũ· Etſc ſe cindit puatinã oppoſitionẽ. ãc diſtinctionẽ inuit Poc⸗ S. ĩð malo.q..· ar.I. ad.yn. vbi ſic dit· ꝙ tenebꝛa nõẽꝰ⸗ ria lumini: ſʒ pꝛiuatio. P Ari. frequẽter vtit noie cõtrã⸗ rij pꝛo pꝛiuauõe:qꝛ ipſe dicit ꝙ pꝛiuatio quodãmò eſt cõ trariũ.⁊ ꝙ pꝛima ↄtrarietas ẽ a foꝛma · hec. wimt igitur dicẽdũ ꝙ virtus ⁊ V Zcd Ppumum in diert eher moꝛiſ:cõ tinẽtur tamẽ ſub eodẽ gñe logyco vłmethaphyſico · ·ub qualitate:de quo genere intelligit phus in pꝛeſeuti paſſu · TCd ſchm dicẽdũg mediũ põt accipi dupliciter. Vno odo inqjntũ inciudit aliqd de vtrod extremox · tſic k conſideret᷑ vt includit aliquid de vno: contrariatur alteri erxtremo. Et vt ſic maxie diſtat ſub ſuo genere. Alio mo⸗ do põt cõſiderari in ratione medij Et ſic nõ contrariat el treinis contrarietate dico perfecta. Secus ſi fat mẽtode contrarietate im perfecta. ¶ Ad tertiũ patet ſolutio e di⸗ ctis. C Ad quartũ dickdũ ꝙ duplex eſt malũ.ſma üm⸗ ſœẽdẽs. ⁊ malũ moꝛs. alũ igit trãſcẽcẽs opponit᷑ bo⸗ no pꝛiuatiue nõ quidẽ vt in pꝛinatũ eſſe. ſʒ vt in pnnar N patet per Doc. B· in de malo vbi ſupꝛa ad ſecundi. jũ vero moꝛis opponitur bono contrarie. Et magis ime ralibus malũ dicit᷑ contrariũ bono q; in namralibN dẽ ſubdit poc. S. ad quartu dicens: qꝛ moꝛalia e N0 luntate dependent: voluntakis autemn obiectũ eit vebt alũ. Omnis aũt actus denoĩat · ⁊ ſpeciẽ recipl abob cto. Sic igitur actus voiuntatis inquãtũ fertur in recipit rationẽ mali. Et hoc malũ cõtrariatur pꝛopiie no. Et hec contrarietas ex actibus in habitus tranſirid tunn actus à habitus ſimilantur. Mct Ue. CEtli w
o. di C

Mueſtio
tur. vel ißa ſunt contraria mediata vel innnediata. Cd
hoc reſpondet Poc. S.ibidẽ ad ſeptimuʒ dicens ꝙ ſicut ſimplicius dicit in cõmento pꝛedicamentoꝛuʒ inter ma⸗ lum ⁊ bonum ſecunduʒ ꝙ in moꝛibus accipiuntur inue⸗ nitur aliquod mediuʒ ſicut actus indifferens eſt medus inter actum virtuoſum ⁊ actuʒ vitioſum. Mec ille. CSi etiaʒ aliquis querat de repugnãtia coꝛpoꝛis ⁊ aie:aut de eoꝝ Huenientia. C Picendum eſt ꝙ non ʒriant᷑:ſed ma⸗ vmaʒ habent cõueniẽtiaʒ: Muia ex eis maxume fit vnuʒ: ficut ex actu ⁊ potentia. Nerũtũ ↄſiderandum eſt illud qð dicit Doc. S.in.⁊. ſniaꝝ. di.I.q.vltiꝰ ad.ꝓ nvbi ſic ait. Conſiderandum eſt ergo ꝙ cõneniẽtia aliquoꝝ poteſt
attendi dupliciter. Aut m pꝛopꝛietates nature. Et ſic aĩa
coꝛpus muituʒ diſtant. Aut ᷣm ꝓpoꝛtionem potentie ad actum. Et ſic aĩa ⁊ coꝛpus maxime cõueniunt. Et iſta
cõneniẽtia exigitur ad hoc ꝙ aliquid alteri ĩmediate vnia
tur· Pec ille. CAd vltimuʒ dðm ꝙ modos pꝛiuationis ⁊ relationis ⁊ entis:ex quibus faciliter poſſunt ſumi mo⸗ di relatiue p̃nariue ⁊ dictoꝛie oppoſitoꝝ: infra phus di⸗
ſtinguit. Ideo hec inſtantia paruã adducit difficultatem.
Cbi in Poc. S.⁊ pho. Diuerſa —.* ſic ꝓccdit᷑. Nidet ꝙœ . B quartum nzj enũeret phus modos dinerſitatis Fm ſpeciem. Mam pari ratione deberet aſſignare modos diuerſoꝛum m genus. Sed nõ aſſignat modos diuerſoꝝ ſᷣm genus. ergo x. CP ꝛ0. Supius declarauit modos diuerſoꝝ. Ergo ibidem debuiſſet enumerare modos duuerſoꝝ m ſpeciem:⁊ non hic. CP ʒꝰ. Si omnia accidẽtia que ſunt
in eodem ſubiecto differrent ſpecie:vt dicit᷑ in qnto mõ:
ſequeretur ꝙ due ſpecies intentionales dnax albedinuʒ ex oppoſito poſitaꝝ nõ poſſent eſſe in eadem parte aeris: cum ille non differrent ſpecie. Sed ↄſequens eſt falſum. Mam illa que ſic ſe habent qð vnum coꝛrumpit᷑ altero remanente:diſtinguunt realiter ⁊ numero. Sed ſic eſt ð illis ſpeciebus duaruʒ albedinuʒ. Ponat᷑·n.ꝙ aſinus ⁊ equus ſunt albi ⁊ ſpecies illaꝝ duaꝝ albedinnʒ ſint in ea⸗ deʒ parte aeris ⁊ ſpecies albedinis aſini vocetur.a.⁊ ſpe⸗ cies albedinis ipſius equi ſit. b.⁊ ponat ꝙ cquus cuʒ ſua albedine coꝛrumpatur:et aſinus maneat: manifeſtum eſt W· a. que eſt ſpecies albedis aſini remanet: ⁊ ·h.que erat
ſpecies albedinis equi coꝛꝛumpitur. Et ſie pʒ:ꝙ differũt
numero. N Ped ↄtra eſt phus in textu dicens. Biuerſa
vero ſpecie dicunt᷑ quecnnqʒ eiuſdem generis exiſtentia
nõ ſub innicem ſunt.⁊ quecunqʒ in eodem genere exñtia
df̃iaʒ habent: ⁊ quecunqʒ in ſubſtantia rietateʒ habent.
Et p̃ria ſunt ſpẽ diuerſa:aut oĩa aut dria pᷣm. t quoꝛũ cunqʒ in finali generis ſpecie rõnes diuerſe: vt homo et equus idiuidua genere ⁊ rõnes eoxꝝ diuerſe: ⁊ quecũqʒ jeaẽ ſba entia driaʒ hñt. Eadẽ. dcã. o dicendũ ꝙ diuerſuʒ ſpecie di⸗
Reſp ondeo citur quinqʒ modis. Quoꝝ pꝛimus eſt qñ aliqua ſunt in eodem genere ⁊ nõ ſunt ſub
alterna adinnicem: Sicut ſcia ⁊ albedo ſub qualitate dif⸗
ferunt ſpecie:lʒ ↄtra ſe nõ dinidant ↄtrarijs differentijs. ¶ Secundus modus eſt qj aliqua ſunt in eodeʒ genere
⁊ dinidunt᷑ cõtra ſeinuicem per aliquas dr̃ias: ſiue dr̃ie
ſint ↄtrarie ſiue nõ: Sicut bipes ⁊ quadrupes ſub aiali. ¶W Tertins modus eſt qnando aliqua duo continent᷑ ſub aliquo genere ⁊ diuidunt᷑ ↄtra ſeinuicem per drias con ⸗ trarias ſiue ipſa ſint ↄtraria ſicut albunet nigruʒ que di⸗ nidunt per diſgregatiuu ⁊ ↄgregatiuũ:ſiue non: ſic ho⸗ mo ⁊ aſinus que diuidunt᷑ per rõnale ⁊ irrõnale. Cõtra⸗ ria eniʒ opʒ eſſe diuerſa ſpecie vel oĩa vel illa que pꝛinci paliter dicũtur ↄtraria: vt dicit hic tertus. CMuartꝰ mo
dus eſt qñ alique ſunt diuerſe ſpecies ſpecialimime ĩ ali⸗
dno genere: vt homo et equus. Cnintus modus eſt quando aliqna accidentia ſunt in eodem ſubiecto:et tamẽ differunt adinuiceʒ ſpecie:qꝛ impoſſibile eit plura accidẽ tia vnius ſpeciei eſſe in eoẽ ſubiecto. Mec oia doc. S.in pnti lectione. NEx quo pʒ ꝙ qnq; ſunt modi dinerſoꝛũ wecie. Quoꝝ modoꝝ ſic põt foꝛmari ſufficientia. Maʒ il⸗
NVndecima
a que dr̃nt ſpẽ:ant gõueniũt in ſubo eodẽ aut nõ. Bi pᷣn
ſic eſt qnt?modus. Ji ꝛmn: hoc eſt dupl. Vel diuiqunt᷑ 5 ſe drijs aligbꝰ vel nõ. Si ⁊mꝛſic eſt pᷣmꝰ modus. Si pn: hoc eſt dupi. Vel diuidunt ʒrijs drijs vel non. Si⁊m: ſic eſt ſcõus modus. Si pᷣn: hoc eſt iteꝝ dupk. Nel ſunt ſpẽs ſpãliſſime: vel non. Si ꝛmnꝛſic eſt tertius modus. Si pᷣnꝛſic eſt q̃rtꝰ modꝰ. Mer oppoſitũ aũt ad diuerſum tot modis dr̃ idẽ ſpẽ:qꝛ tot modis dicit᷑ vnũ oppoſitoꝝ ſicut ⁊reliquũ: vt ſupꝛa dixit phus. CLonſiderandũ eſt auteʒ po ᷣm Doc. Pin lectiõe ꝙ illa magis ꝓpꝛie dicunt᷑ dir ferre ſecie que ſoluʒ ſpecie dr̃nt:qᷓ; que ſpẽ dr̃nt ⁊ gñe. Ced 5 hoc poſſet inſtare aliquis Nam illa magis dif ferũt: que minꝰ cõueniũt. Ped illa que dr̃nt tm̃ ſpẽ:con⸗ uenit in gne. la aũt que dr̃nt gnie ⁊ ſp ecie:nõ cõueni unt in gnie. Prgo minus cõnemũt q; illa que dr̃nt ſpẽ tm̃. Ft ſie nagis dr̃nt. N Dicendũ ad hoc ꝙ ꝓpꝛie accipien⸗ do differre:ip̃m pᷣſupponit aliquã cõuementiaʒ. Et ꝑ hoc drns diſfert a diuerſo: vt ſupꝛa dicrum eſt. q.· arꝰ.⁊.lñ magis ꝓpꝛie diir ditferre ſpecie illa que cõuẽnũt in gje: q; illa que df̃nt gne:qꝛ illa magis dñr dinerſa. CNerũ tamen Hoc. S · dicit nõ ꝙ magis dr̃ant ꝛ ita ꝙ Iymagis determinet hoc verbuʒ dr̃nt: ſed magis Ppꝛie dicuntur differre ſpecie: vt ly magis determinet hoc adnerbium pꝓpꝛie. ñj eſt fallacia diniſiõis. Mec valet ↄña. Jlla que drnt ſpẽ ⁊ gnie magis drnt qᷓ; illa que dr̃t ſpeciẽ tantuʒ. Ergo magis ꝓpꝛie dir differre ſpẽ. C Lonſiderandum vlterius eſt ⁊0 m Ilbertũ ĩ hoc qnto tractatu 20.can.Io. ꝙ ſpẽs ſpecialiime diir ſpẽs vltune:qꝛ nõ piit vᷣm diui⸗ ſioneʒ generis vlterius diuidi. Mon.n.diiduut᷑ vlteriꝰ diuiſione foꝛme:ſed ine:qꝛ idiuidua que ſunt ſub ipſis: nõ dr̃nt niñ per mãm.Et ſpẽs eſt totuʒ eſſe ipſoꝝ.ꝙt ſi di uiderentur per foꝛmaʒ:tunc ſpẽs nõ eſſet totũ eie ipfox. Ved opoꝛteret ꝙ ſpeciei dia ↄititutiua adueniret. Et ſic ſpecies ſpãliſſima eſſet genus: et nunqᷓ; ſtaret diuiſio ge neris deſcẽdendo. Ideo deſcendentẽ a gnaliſimo ad jpe⸗ cialiima: iubet lato geſecre. Nec ile. Cæt ſi dicat᷑. Wateria eſt pᷣnni cueniẽtie enʒ in fundamento nãe nulla ſit dr̃a. Vño ergo dicit ꝙ indiuidua differunt per mãm. Cicendum ꝙ duplex eſt materia. Quedaʒ cõmunis: ⁊ quedam ſignata. Indinidua nõ differunt per materiaʒ cõmuneʒ. Pifferuñt tamen per materiaʒ qjntitate ſigna⸗ tam dr̃ia materiali: vt patebit infra cum de indiuiduatio ne tracrabitur in.yohuius. q.⁊2. ar.z.
—. igitur dðʒ ꝙ illa que differũt Ad Ppmum genere imil que Ztinentur
ſub diuerſis gnibꝰ vel ipſamet ſunt diuerſa gñ̃a. Nꝛ igit
nõ ita multipl dr̃ diuerſuʒ gnie ſie dinerſum ſpecie:ideo
nõ eſt ſilis rõ vtroꝛũqʒ. ¶d ⁊mn dðn g ſuperius phus declarauit modos dinerſoꝝ in cõmuni. Mic aũt aſignat modos diuerſoꝝ vᷣm ſpeciem. Inde nulla remanet jnpꝑ fluitas in aſſignatis.¶Id ʒn dicendũ ꝙ ille due ſpecies duaꝝ albedinum nonpoſſint eſſe ſimui in eadem parte aeris:ita ꝙ ille ſpecies ſint due ᷣm numeꝝ diſtiete eini⸗ dem ſpeciei: vt ſupꝛa dictum eſt.q..ar.y.ad.ꝙ m Et qj albedo equi coꝛrüpit᷑ remanente albedine aſim:illa ſpẽs eſſentialiter nõ coꝛrũpitur que erat ſpẽs albedinis ipfius equi ſed quidam modus eſſendi ſiue repꝛeſentãdi eiuſdẽ ſpeciei coꝛꝛumpitur:ſicut etiam dicimus dę relatione pa ternitatis vnius ad plures filios que eſt vna ⁊ eadem nu mero vt ſupꝛa dictum eſt ᷣm Doc. S. Et tñ manifeſtuʒ eſt ꝙ coꝛꝛupto vno filio alijs remanentibus non coꝛum pitur paternitas patris:ſed quidam partialis reſpectus ad illum filium ſiue quidam modus eſſendi emſdem re
lationis coꝛrumpitur. ¶ifficile tamen eſt videre quo ⸗
modo duarum albedinum quarumn vna eſt vt quattuoꝛ et alia vt duo ſit vna ſpecies numero in eadem parte ae⸗ ris. Jed de hoc ſatis ſupꝛa dictuʒ eſt. Nnde pꝛo nunc re linquatur. ¶ Poc.tamẽ ſanctus in pꝛeſenti lectione vult ꝙ duo accidentia einſdem ſpeciei non poſſint eſe in eodẽ ſubiecto. Inde eſt g illa accidentia que ſunt in eodẽ ſubo
duolquot ſunt differũt ſpecie qnto modo: vt patuit in ami gnatione modoꝝ diuerioꝝ ᷣm̃ ſpeciem incoꝛꝑe articuli.

Cneſtio ·ꝛ.e diſtictiõe multiplicitatis poꝛis 3 po ſerioꝛis que conſequuntur rationem vnus·
Eſtat deiñioſiderann ð diſtin ml tiplicitatis aliqꝝ noiuq ſigni ſicãt aligd ↄñð ad rõnẽ vnꝰſ. de diſtictio
ne pᷣoꝛis ⁊ poſterioꝛis. Vnuʒ. n. oꝛdinen quendã ipoꝛtat: eo ꝙ vnu eſſe eſt pꝛicipi
um eſſe. CLca qð q̃runt᷑ duo · C Mꝛi mo vtrũ coĩs raiiò pꝛioꝛis ñt bñ aſignta a phᷣoꝛin qua d
Mꝛins eit id qð eſt ꝓpinqus alicui determinato pꝛincꝰ.
Scðo vtruʒ modi pꝛioꝛis ⸗ poſterioꝛis ſint ſufficient᷑ aphiloſopho aſignat. CIbii doc. S ·d po. ¶ꝛioꝛa et poſterioꝛa⁊ ẽ lec. u. imum ſic ꝓcedit᷑. Uidet ꝙ. P ratio ſiue deſcriptio i qua dĩ pꝛiꝰ eſt id qð eſt ꝓpinquiꝰalicui deter⸗ Minato pꝛicipio non ſit ſufficieni data. Maʒ vt arguit Intoniꝰ Andree ſilr ⁊ Peotus in piti paſſu ſilr ⁊ Intoniꝰ Archyeßs · In tpe eſt pnꝰ ⁊ poſteriꝰ:cum ips ſit numerꝰ mot?ᷣm pꝛius? poſteriꝰ: vt dã 4? phyr. Fedi tpe non eſt pꝛinn.m opĩioneʒ Iri. qui poſuit munduꝰ et tpᷣs finſſe ab eterno. rgo male di ꝙ pꝛeſt qð eſt ꝓin quius alicui ðternato pꝛno. CP.In gñombꝰpꝓpa gationeʒ vnnʒ gians ⁊ pꝛiy alid dato ꝙ griatio fuerit ſine punꝰ ⁊ ab etno · Ergo pꝛiꝰmale diffinit ꝙ eſt pꝛin ꝓpin uiꝰ. Dʒ ↄñtia:qꝛ ibi nullus eſſet pꝛinn poſita vpotheſi. Rñs ꝓbat᷑:qꝛ adhuc auus eſſet pꝛiꝰgrians qᷓ; pi:⁊ pĩqᷓ; ñ
cP
P.. ⁊ co. 101. 4 co. 14.7.119.
3o.Si pnꝰeſt id qð eſt bn ꝓpinqui:ergo pᷣn ſ erit pꝛiꝰpꝛicipiato. Sʒ ↄñs vr eſſe falſuʒ. Vonſeqͥntia tñ ꝓbat: qꝛ ſi pꝛinn eſſet pꝛiꝰ: hoc eſſet reſpectu pꝛicipij: qꝛ Feſſet ꝓpingns determiato pꝛin ſᷣm rõnem pᷣoꝛis. Et ſic pꝛincipij erit punn qð eſtamãifeſte falſuʒ. Alias eſſet ꝓce dere in iinituʒ. Igit᷑ ⁊c̃. CP. 40phs inuit ĩtexmu ꝙ ali quid dĩ pꝛiꝰ:qꝛ remotiꝰa pnñti nlic vt in pᷣterito · Et tẽ vti mur pñiti nũc vt pꝛinꝰ. Ergo non oẽ priꝰeſt pꝛinꝰ ꝓpingꝰ TCPo.uꝰ⁊ poſteriꝰſunt coꝛreiatiua. Ergo pꝛinn ñ pcedit pꝛicipiatuʒ nec pꝛꝰpᷣcedit poſteriꝰ. Et ſic pꝛꝰ non eſt id qð eſt ꝓpinqus alicui determiato pꝛinꝰ. ¶Sʒ5 eſt pbhs in textu dicẽs. ꝛioꝛa poſterioꝛa dir qͥdã tõq; exi ſtẽte aliq pꝛio ⁊ pꝛin in vnodqʒ gne qð ꝓpinquiꝰ gdem pnnꝰ determiato aut ſimpl⁊ nã:aut ad aliquid aut vbi ant ab aliqbꝰet hoc quidẽ ſᷣm locũ in exñdo ꝓpimquiꝰ aut nãalicui ioco determiato vt medio aut vltꝰ aut ſit᷑ euent qð non remotius poſterius · Alia ßm tempus— Reſ on deo dðᷣm ꝙ aliq dñr pꝛioꝛa duplr P Wä qͥdã ſunt eẽntialr ſuboꝛdi⸗ nata. nedã vo ſunt acciitalr ſuboꝛdiata: alj igit᷑ pᷣdcã de ſcriptio coĩs pꝛioꝛis ↄuenit pꝛioꝛibꝰ eſſentialr ſuboꝛdina⸗ tis:⁊ alr acciitaliter ſuboꝛdinatis. Mã ĩ eẽntialiter ſuboꝛdi natis eſt va dependẽtia poſterioꝛiſ ad pᷣn ſimpl. ñĩ eis eſt aligd pꝛiꝰ⁊ depoſitꝰ ꝑ ↄparatiõeʒ ad aliꝗd pm ſinplir Mhiſ. n. põt cauſare ĩ eis ſine illo qð eſt pᷣn ſimptr. Sed in accitaliter uboꝛdiatis aliqd dr̃ puꝰ ⁊ poſteriꝰꝑ reſpe⸗ ctuʒ ad aligd pn nõ ſimpliciter ſʒ ᷣm qd: vt reſpectu uliꝰ
ꝙ pꝛiꝰeſſe ſibi accidit:ſicut pʒ de reuoiutionibꝰceli. Acci
dit.n. huic reuolutioni celi:ꝙ eã alia p̃ceſſerit. inã potuiſ ſet fuiſſe ẽr ſi ꝑ ĩipoſſibile aliañ fuiſſet. Añ pʒ ꝙ in vtriſqʒ eſt pꝛiꝰet poſteriꝰi ↄparatione ad aliqd pmn vel ſimpl vel ßm quid. Et ſic itellecta ↄueniens eſt ratio ſine deſcriptio pꝛioꝛis · Huic ſiie ↄcoꝛdãt pᷣdicti doctoꝛes noĩati ſupiꝰ in arguendo · Nõſiderãduʒ eſt ãt p fᷣm Doct. B in pñiti lcõne ⁊ 5ᷣm phmitextu ꝙ oꝛdo pꝛicipij ⁊ eiꝰ ꝙ eſt ꝓpin uuʒ ad pꝛinn p̃t attẽdi multiplr. Rut. n. aliquid ẽpꝛin ⁊ pm ſimpli ÿᷣm nã:ſicut p̃ eſt pꝛinn filij. Aut eſt pꝛin⸗ ad aligd.· ꝑ oꝛdiem addliqd ertriſ ecuʒ · Et ſic illud ꝙ eſt poſteriꝰm nãm ṽ eẽ pꝛqᷓ;tuʒ ad aliqd aut qᷓ;tuʒ àd co gnitionẽ vel dignitatẽ aut pfectõeʒ aut aiiqͥ tali mõ̃: aut ẽt dr̃ aliquid eẽ pꝛicipii? pꝛiꝰqᷓ;tuʒ ad vbiꝛaut ẽt aliqbꝰ ali is modis. ec ile. Nöſiderannẽt eſt ꝛᷣm Poc. S. iqlibetis. qlibeto · Iq.i. arꝰ· py. ꝙ pꝛiꝰ et poſteriꝰ dñr Iqͥlibʒ ordine ꝑ ↄparatõeʒ ad pꝛinilliꝰoꝛdis:ſicut ĩ loco
Metha.
ꝑ ↄparatiõeʒ ad pᷣun loci:et ĩ diſciplinis pcõparatiõeʒ ad pꝛinꝰ diſcipline. Sic igit etin oꝛdie nãe d aliquic eẽ pu us ꝑ cõparationeʒ ad nãe pꝛin?:qͥ quidẽ ſunt qjttuoꝛ cauſe. U ᷣm vnũqðqʒ genꝰ cãe pꝛꝰin oꝛdie nãe eſt ꝙ ꝓping us eſt cauſe. Quãuis ãt cauſe ſint qjttuoꝛ:tres tñ eaꝝ ↄcur růt in idẽ. Tñ reliquit?᷑ g oꝛdo nãe ſit duplex. Unꝰ qudẽ ßm roneʒ canſe mãlis: ym queʒ ĩpfectum eſt pꝛiꝰ pfecto: ⁊ potẽtia actu: aliꝰeſt oꝛdo nãe ᷣm rõneʒ aliaꝝ triũ canſaꝝ ßᷣm queʒ ꝑfectũ eſt puꝰ iꝑfecto:⁊ actꝰ potẽtia. ñ ⁊ phs dicit in.. M ethae.ꝙ alia ſi
ne. Bt qꝛ foꝛmna eſt magis nã q; mã vt ꝓbat 20 phyt᷑.cõ⸗
nenientiꝰdr̃ pꝛꝰnã actꝰ que eſt pꝛioꝛ ſubſtãtia ⁊ ſpẽ vt dr̃ Lec
in. 9o. Methe.q; potẽtia q̃ in vno eodẽ eſt pꝛioꝛ gnůtõe
⁊ tpe. Iñ ⁊ phs dicit in 25 pyermenias ꝙ in his quibꝰcõ Lech. petit eiſe in actu ⁊ ĩ potentia: ed dunt dctu ſunt nã pꝛicꝛa ꝙp.z. tpe poſterioꝛa.Mec ille· Que ẽt valẽt pꝛo deteriiĩatione ⁊ecy
eoꝝ que dictda ſunt in ſeqᷓti articnlo. Idẽ inuit Doc. S. in.I 20. q. 62. ar. vlt?.vbi ſic ait. ꝙ duplex eſt oꝛdo.ſga tionis ⁊ pfectõis. Oꝛdine quideʒ gñonis mã eſt pꝛioꝛ foꝛ ma ⁊ iperfem̃ ꝑfecto. Sʒ oꝛdine pfectionis foꝛma ßcedit mãm:⁊ pꝑfectuʒ pꝛins eſt iperfecto. NMec ille·
Ad mum igit᷑ dõmꝙ m opioneʒ Iri. P in tpe non ſit pꝛincn pyn ſimplt: tñ põt eſſe pᷣnn pmn ᷣm aſignationẽ actiuã nr̃aʒ. Mꝛiꝰ.n· poſteriꝰin tꝑe fm actualẽ numeratões pꝛioris ⁊ poſterio ris hiit eiſe ab aĩa. Secꝰſi ↄſiderent᷑ m hitualeʒ oꝛdinem
iter ſe. Mñ Doc. S.in. 4 phyt.cꝰ.vltꝰ. ſic dit: ꝙ poſiis Lec.ʒ
revꝰnnineratis:neceſſe eſt ponẽ numernz. Ui hẽ res nu merate dependẽt a numerãte:ita ⁊ num erꝰeaꝝ. Eſſe aůt reꝝ numerataꝝ ñ dependet ab itellectu:niſi ſit aliquis in tellectꝰqni ſit cã reꝝ ſicut eſt itellect?diuinꝰ.Mõð auteʒ de pendet ab itellectu aĩe · Vñ nec numerꝰreꝝ ab aia depen det:ſʒ ſolu ipſa num eratio que eſt actꝰ aĩe ab itelleciu aie dependet. Sicuti ergo pñt eſſe ſenſibilia ſenſu nõ exmte ⁊ iteiligibilia inelleciu nõ exſite: ita pfit eſſe numerabilia* numerꝰnon exite numerãte. Mec ille. Et paulopoſt ub ⸗ iungit dicẽs. Ji mot hiet eſſe ixuʒ in rebꝰſicut lapis:pol ſet abſolute dici ꝙ ſicut aĩa ñ exite eſt eſſe lapidis: it ai nõ exñite eſt numerus motꝰqui eſt tpᷣs. Sʒ motꝰnon hʒ et fixus in rebꝰnec aliquid iuenit᷑ actu in rebus de motu nil qddã idiuiſibile mot?ꝙ eſt motꝰdiniſio. Sʒ totalitas tus accipit᷑ ꝑ ↄſiderationeʒ aĩe cõparãtis pꝛimã diſpone mobilis ad poſteriorem· Sic igit᷑ ⁊ t̃s non bʒ eſſe extra gĩaʒ: niſi ᷣm ſunʒ indiuiſibile. Ipſa ãt tolalitas tpis accipi tur ꝑ oꝛdinationeʒ aie numerãtis pꝛiꝰn poſteriꝰm molu ec ilie. Ex qbus pʒ: ꝙ actualis nnneratie pꝛioris ⁊ po ſterioris in tpe eſt ab aĩa. õ ſufficit in tꝑe aſſignare aligã pn ym qd ⁊ non pn ſimpir. Mãc etã ſolonem porn Zin toniꝰ Indree in pñti lio.q.y. CSʒ ↄtrapᷣdictẽ ſolonem põt ſic argui · Mãſi 174 poſteriꝰin tꝑe depẽderet ab aia ⁊ ab aſſignatione na:ſeq̃ret᷑ ꝙ tps eſſet ens rõnis. Etſic tÿs nõ pon eret᷑ in pdicaito qᷓ;titatis: cu entia rõnis non ponãtur in pᷣdicam̃to aliq ¶ P·⁊ Seq̃ret᷑ ꝙ pꝛimꝰmo tus eſſet ſine tpe: vel ꝙ pꝛimus mot? dependeret ab aid. Onoxꝝ vtrũq; eſt falſuʒ.Mã paſionõ pt eiſe ſine ſuo ſbo nec ecõtra. ʒ ts eſt paſſio motus pꝛimi mobilis vt p 40phy?. Et ſc pm eſt falſum. Et ſilt Fm:qꝛ motꝰ pꝛim mobilis feclula qᷓcũqʒ opatione itellectꝰñadhuc he ſe in rex nã. ¶.30. i in tpe eſt aliquod pꝛiml vel ettin eo aliquod pꝛincipiuʒ ᷣm ſe:vel reſpectu alicuius pat eins reſpectu alterius. Si ſᷣm ſe: ergo non ab aſſignato⸗ ne nr̃a. Mon 2nꝛqꝛ ſictempus non pabcret?m ſe piius⸗ poſterius: ſʒ ſolum reſpectu aliquaruʒ partinʒ · Duo inconueniẽs:qꝛ diffinitio ↄuenit toti per ſeꝛpartibus per accedens: ſed diffinitio tpis eſt ꝙ tempus um rus motus ß̃m pꝛius ⁊ poſte rius vt patet. 4 Pprint Igitur cc̃. CP·g Cempus eſt quoddam contin 4 Ergo non eit ibi aliquod nunc in actu de ſe quod ſit h. reſpectu cuius alia pars dicatur poſterioꝛ l ſolum temia quãtum eſt ex parte temporis. Alias em⸗ eſſet de ſe diſcontinunʒ. ¶ Picenduʒ ꝙ ad pꝛimumn o⸗ ruʒ reſpondet Antoniꝰ Andree ybi ſupꝛa dicens: ꝙ 4 n
unt ptãte pᷣoꝛa:⁊ alia pfectio Te.u.⸗
cO. I6.
cO.Iꝛ.
Lect
4 cdj
1 . 4 4
————— e——.——.——
——
———

Nueſtio
ſunt entia pure realia: vt ſunt entia naturẽ. Alia ſunt entis
pure rationis: vt ſecunde intentiones. Quedani autẽ ſunt partim realia et partim rationis:vt vniuerſalia que inciu⸗ dunt aliquid rationis ⁊ aliquid ipſius rei. Et taie ens eſt pſuʒ tempus. Wam mdltter eſt ens reale:tuʒ ſit idem ꝙ motus mãliter qui eit ens reale. Foꝛmaliter auteʒ eſt ens
rationis ᷣm ꝙ habet rationeʒ numeri ᷣm pꝛius ⁊ poſte
rius:qꝛ hoc hʒ ab aia numerante. CSed tra hanc ſolu⸗ tionẽ arguit?᷑. Mam tempns m ꝙ diſtinguitur a motu ſi⸗ cut menſura realis a menſurato:vel eſt ens reale vel nõ. Si nõ:fequit᷑ ergo ꝙ nõ crit realis menſura motus pᷣmi mobilis:qð eſt phum. o. pßyr. Zi vero ſit ens reale: ſequit᷑ ꝙ includit aliam realitatem ⁊ eſſentiama realitate motus. CConfirmatur. Mam motus pꝛimi mobilis cuʒ ſit localis nõ eſt ſpecies qjntitatis:nec terminat᷑ ad ſpecieʒ q̃ntitatis. Tempus aũt m ſuam eſſentiaʒ ↄſideratuʒ eſt ſecies qntitatis. rgo aliquid aliud realiter eſt tempus q; qntuʒ ad ſuuʒ mãle.ſ.qntus ad motũ. nde pʒꝙ pꝛe dicta ſolutio nõ euacuanit argin. ¶ icenduʒ eſt ergo ꝙ
cum dicit᷑ ꝙ tempns eſt numerus ⁊c̃. Mocpõt intelligi
duplt. Enqn q̃ntuʒ ad habitualeʒ numerationeʒ. Et ſictẽ⸗ pus nõ habet ab animag ſit numerus motus m pꝛins et poſteriꝰ. Alioꝰ q̃ntuʒ àd actualeʒ numerationes ⁊ actua lem aſſignationem pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛs in motu. Et ſic hoc habet ab anima effectine. foꝛmaliter voa ſeipſo:ma terialiter aũt a motu pꝛimi mobilis: vt infra clariꝰ.q.14.
sr.1z manifeſtabit᷑. Tempus igitur ponit᷑ in pᷣdicamẽto
Entitatis q̃ntuʒ ad habitualeʒ numerationeʒ et aſſignatio⸗ nem:nõ aũt qᷓntus ad actualẽ. Ande argm laboꝛat in equi noco · CæEt per hoc pʒ ſolntio ad oĩaalia argumẽta cõtra
olutioheʒ pꝛimi arguinẽti adducta. CA ⁊in pᷣncipale di
cendũ ꝙ hoc argumentuʒ bene cõcludit ꝙ in illis gñom⸗ bus nõ eſt pᷣn ſimpli:ſuppoſito ꝙ mundus fuiſſet ab eter
no · Eſt ti bii ibi p̃n in reſpecm. Mam tres generationes
ᷣccidẽtal? ſuboꝛdinate hit aliaʒ pᷣcedentẽ eas pꝛo pᷣncipio reſpectu cuins dir pꝛioꝛes ⁊ poſterioꝛes inter ſe. CAd 3 dðm gꝙ pꝛedictã diffinitio nõ datur de p̃ncipio ſimpi:
2
2
añt ꝓcedit de pᷣncipio ſimpt: pᷣꝛet nõ de pꝛioꝛi qð pᷣſup⸗
ponit aliqð pᷣn. Cd 4 n dðm g in pꝛeteritis illud non dicit pꝛius qð eſt remotius a pꝛeſenti nunc abſolute: niſi
per reſpectũ ad nunc pꝛeteritũ reſpectu cuiꝰ eſt pꝛius ᷣm aturaʒ:lʒ quo ad nos dicat᷑ pꝛius reſpectu pꝛeſentis nũc:
qꝛ.ſ.eſt ab eo remotius. Cid vltin dðm ꝙ ſi pꝛius ⁊ poſterius foꝛmalirer ↄñdèrent᷑ ðᷣm.ſ.intentiones eoꝝ: ſic ſunt relatina. ¶ed ſi ↄſiderent᷑ vᷣm id qð ſunt:ſie vnuʒ pᷣcedit alind: vt ifra patebit:cũ ð rlonibꝰ aget.q.i6.ar. ¶CIbi in poc. S. ⁊ pßo.t hec quidem.
ic ꝓcedit. iide ſecundum tur ꝙ modi pꝛio
ris ⁊ poſterioꝛis nõ ſint bene aſſignati a ppᷣo.
Wam in poſt pᷣdicamẽtis nõ ponnnt᷑ niſi qnqʒ modi: hic auteʒ enumerant᷑ noueʒ modi in genere. Ergo hic et ſupfluitas. ¶ð ꝛ0.hus hic diẽ g in vnoquoqʒ ym generationẽ pꝛius eſt totuʒ q; partes: et ᷣm illaʒ viã̃ partes ſunt ꝑfectioꝛes. Sʒ hoc manifeſte eſt ↄtra ſenſuʒ. Midemus eniʒ ꝙ via generationis fundamentuʒ ⁊ lapl⸗ des qui ſunt partes domꝰ ſunt pꝛioꝛes q; totũ. Igit᷑ ⁊c̃. CʒIn ommbus modis pꝛioꝛis eſt pꝛioꝛitas ᷣm oꝛ dinem. Ergo pꝛioꝛitas Oꝛdinis nõ eſt modus ſ pecialis di ſtinctus ↄtra alios. Cꝙ 0. Aliqua eſt poꝛitas oꝛiginis: ſicut materia pꝛecedit foꝛmaʒ. Ettamen ille modus non aſſignat hic a phyloſopho:vt videt. Igit᷑ ꝛc. CP y. lud qð eſt pꝛins vᷣm pfectioneʒ:eſt poſterius ym intel
lectum:qꝛ eadem nen ſunt nobis nota ⁊ nature pᷣo pßy.
Sed magis vniuerſale eſt perfectius minus vli. Minoꝛ ꝓbatur: Quia illud qð eit abſtractins:eſt ſimplicius. Et illud qð eſt ſimplicius eſt pfectius. Cum ergo magis vni uerſalia ſint magis abſtracta:ſequitur ꝙ ſunt ſimplicioꝛa: et per ↄñs pfectioꝛa. Et ſie vniuerſale nõ eſt pꝛius ſm in tellectum qᷓ; particulare. ¶ꝙ; 6. Qnanto aligd magis eſt in potentia:tanto magis diſtat ab intellectu:cum vnũ⸗
Pᷣꝰ:ſed de pꝛioꝛi qð p̃ſupponit aliquid ante ſe. Argumẽtũ
DSuodecima uodqʒ ſit itelligibile ðm ꝙ eſt in actu. Sed magis vlia ſunt magis in poꝰꝛcuz ſint inagis cõfnſa. Vrgo magis di⸗ ſtant ab intellectu. Et ſic vle nõ ent pꝛiꝰ ᷓm intellectuʒ q;
Pticulare. ¶ 7o. In diuinis eſt aliqua pꝛioꝛitas: vt plu
es ꝓcedunt. t tamen illa nõ tangit᷑ hic a pho. Ergo mi⸗ nus bene pdictos modos pꝛioꝛis emnnerauit. CSed 5 eſt phus in textu dicens: vt hec quideʒ ſᷣm locum in exi⸗
tendo ꝓpinquius aut natura alicui ioco determ inato vt medio aut vltimo aut ſicut enent. Quod vo remotius: poſterins. Alia ᷣm tempus.Iec quidem eniʒ eo ꝙ re⸗ motioꝛa a nunc: vt in factis. ꝛioꝛa nanqʒ Troyca me⸗ dis: qꝛ remotioꝛa a nune.oc aũt eo ꝙ ꝓpinquius nũc
—
2 fumris ⁊c̃. dicendum ꝙ ſicut dictum eſt: Reſp ondeo pꝛius ⁊ poſterius dicuntur in oꝛdine ad aliqð pꝛincipium.]ꝛincipiuʒ auteʒ eſt trplex pꝛucipiü in fieri qð eſt quòddam moueri:et in cogno ⸗ ſcendo:⁊ in eſſendo. Ideo aligd dicitur pꝛius tripliciter ingenere. Mel q̃ntuʒ ad fieri.el q̃ntũ ad cognoſci. Mel nuʒ ad eſſe. Et qꝛ feri eſt quoddam moueri:⁊ pꝛius ⁊ poſterius in notu:ſequũtur prius ⁊ poſterius in magni tudine que eſt quedaʒ qjntitas:ideo pꝛius in fieri dicitur illud qð eſt pꝛins m qntitateʒ. Et hoc dicit dupliciter. Mel ſᷣm quantitateʒ ↄtinuaʒ: vel Fᷣm quantitateʒ diſcretã. Scðm vero quantitateʒ ↄtinuaʒ aligd dicit᷑ pꝛius tripli⸗ citer. CMimo modo m oꝛdineʒ in loco:illud.ſ.quod eſt ꝓpinquius alicui loco determiato ſine ille locus de⸗ terminatusaccipiatur vt medium determinatũ in aliqus magnitudine:ſine accipiat᷑ vt extremuʒ. Nam centrum mundi ad quod ferunt᷑ grauia põt accipi vt pꝛincipinʒ in oꝛdine locali. Etſic terrã eſſet pꝛimuz elemenmtuz. Poteſt etiaʒ accipi vt pꝛincipium ipſuʒ celuʒ. Et ſic ignis dicere⸗ tur pꝛimũ elementũ. Etqꝛ ꝓpinquitas ad pꝛincipiumin loco põt eſſe dupl.ſ.vel ᷣm naturaʒ vel Fᷣm artem:ideo
hic modus pꝛioꝛis ſubdinidit. Mam aliquid dicit᷑ pꝛins
qð eſt xpmquius alicui loco determinato ᷣm nãm:ſicut
aqua pꝛioꝛ eſt aere. Alioꝰ aligd dicit pꝛius ſᷣm locũ eo ꝙœ
eſt. ꝓpinquius alicui loco determinato m artem aut aſ⸗ quo alio modo: Sicut in lapidibus ſuppoſitis ſibiinuiceʒ
in aliquo acerno ſupꝛemus eſt pꝛioꝛ in vno oꝛdine: et in
Alio oꝛdine inferioꝛ eſt pꝛoꝛ. ¶ Scðo modo aligd dicit᷑ pꝛius vᷣm quãtitateʒ ↄtinuã qð eſt pꝛius fᷣm tempus. Et
hoc duplt. Mel in pꝛeteritis vel in futuris. In pꝛeteritis quideʒ aliqua dicunt᷑ pꝛioꝛa:eo ꝙ ſunt remotioꝛaa piti
nunc Sicut bella Troyana dicũtur pꝛioꝛa bellis medis. In juturis vo aliqua dicũtur pꝛioꝛa que ſunt ꝓpinquioꝛa pfñti mnc: Sicut cras pꝛiꝰ eſt q; poſt cras. ¶ Eertio mõ aliquid dicit᷑ pꝛius fᷣm quãtitatẽ ↄtinuã. qð eſt pꝛius m motum ſiue 5ᷣm oꝛdineʒ in motu: ilud.ſ.qð eſt ꝓpinqui? pꝛimo mouẽti. t hoc dupłꝛ. Vel in nãlibꝰ: Sicut puer eſt pꝛius viro:qꝛ eſt. ꝓpinquioꝛ pꝛimo mouenti.ſ.gtjanti. Illud.n. mouens.ſ.generans eſt qðᷣdaʒ pꝛmncipiũ nõ qua
litercũqʒ ſicut in loco accidebat:ſed ſimpt ⁊ 5ᷣm naturaʒ:
vt dicit hic Poc. S. Mel in volũtarijs.ſ.ᷣm ꝙ aliqua di cuntur pꝛioꝛa ᷣm ptãtẽ: Sicut hoies ꝗ ſũt ĩ ptãte ↄſtituti. lle.n. qui excedit alios in ptãte ð eſt potẽtioꝛ: dicitur eẽ pꝛioꝛ. Et talis oꝛdo vocatur oꝛdo dignitatis ſine ptãtis. ¶ed diceret aligs: ꝙ hic oꝛdo nõ eſt vᷣm motũ. Ergo mala eſt ſubdiniſio. Ad hoc reſpondet Doc. S. hic di⸗
cens:ꝙ talis oꝛdo etiã eſt ſᷣm motuʒ:qꝛ potentins et po⸗
teſtate excedens eſt ᷣm cuius pꝛenoluntatẽ neceſſe eſt ſe⸗ qui alind qð eſt eo poſterius in mouendo ita.ſ.q nõ mo nente illo.ſ. potentioꝛi non moueatur etiam poſterius:⁊ ipſo mouente moueatur: Sicut ſe hʒ pꝛiceps in cinitate. Man ex eins imperio mouentur alij ad exequendum imperata. Eo vero non mouente:non mouentur. Matet etiam ꝙ hoe dicitur pꝛiꝰ per ꝓpinquitatẽ ad a iqð pᷣnn. Mam ꝓpoſitum impantis hic accipitur vt pꝛincipium: cui ꝓpinqnioꝛes:et per ↄſequens pꝛioꝛes ſint per quos Ppoſitum ⁊ inperium pꝛincipis ad ſubditos defertur. Mec ille. ¶ Sed ᷣm quãtitatẽ diſcretã aligd dr̃pꝛiꝰ m oꝛdineʒ qui inuenitur in rebus aligbꝰ jolũ mõ quodã oꝛ⸗

aine ſbi feiats ⁊ non per contiuitatem ſient ſunt ea que
diſtant ad aliquod vnum determinatum ßᷣm aliquam rõ nem determinatam. vt paraſtata:qui.ſ.ſtat inxta alique
puta iuxta regem pᷣcedit tricoſtatain i.qui ſtat tertius 3
ſiderandumeſt ⁊? 5ᷣm ipſum:ꝙ m punc modũ pꝛiois
rege. Sir paranite ſicut priores nitis ⁊ hic eſt q̃rtus mo dus prioris galis. ¶ Vonſiderandũ eſt ãt pᷣ ꝓ declara
tione huius q̃rti moqi vᷣmn do. S · in raĩ ꝙ coꝛdis vpa
te dir ille coꝛde que ſunt grauesi nite vero dñr ille qu junt acute · Sed mediocres vocãtur meſe. Maranite aut dir ille que ſunt iuxta nitàs meſus pꝛopiquioꝛes· ⁊ Fõ
d̃ aliquid eſſe pꝛius yᷣm pꝛopinquitatem ad aliquod pn cipium · Sed drntcr in vtroq;ʒ; pᷣdicto?um exemploũ:d?
inter paraſtata ⁊ tricoſtatã accipit᷑ vt puncipium ð q
—
vere eſt pꝛincipiũ ⁊ ertremũ.i.ille qui eſt upꝛemus in⸗ ter alios: vt reꝝ vel aliquis talis. Iʒ in cordis àccipit vt pꝛincipiuʒ media coꝛda que dr̃ meſa:cui pꝛopinquioꝛes ſunt paranite ⁊ per hoc pꝛioꝛes ſunt nitis· hec ille. K Sʒ pꝛius cognitione ſue ratiõe dicitur aliquid dupliciter.ſ· vel ᷣm pognitionem intellectinã. vel vm cognitionẽ ſenſi tinam. Scðm aũt cognitionem intellectiuã aliquid dicit pꝛius alio tribus modis. C Pꝛimus modus eſt ſʒ quẽ
ylia ſunt pꝛioꝛa ſingularibus:lʒ in cognitione ſenſitiua ac
— —
Le.io.cõ. ₰3.
cidat ecõuerſo: N Scðus modus eſt ᷣm quẽ accñs eſt pᷣ us in cognitione qᷓ; compoſitũ ex ſo ⁊ accidente: vt nu ſicum qᷓ; homo muſicus. Tota.n · ratio hominis muſici. non poteſt ſine ratione hnius partis quod eſt muſicũ. Et
vir quecũqʒ ſimplicioꝛa pꝛioꝛà ſunt compoſitis iſto mõ
¶ Tertius modus eſt ðm quem paſſiones pꝛioꝛü ſunt
pꝛioꝛes paſſionibus poſterioꝛum: ſicut rectitudo dr̃ pꝛi⸗ Oꝛ lenitate. R ectitudo·n.eſt per ſe paſſio linee lenitas ãt eit per ſe paiio ſuperficiei. linea aũt eit pꝛoꝛ ſuperſicie ſimpliciter. C Sed pꝛius ym cognitionem ſenſitiuaʒ dr̃ aliquid tribus modis oppoſitis pꝛedictis: ¶C Pꝛimus modus eſt quo ſingularia ſunt pꝛioꝛa · Mã ràtioẽ vlium ſenſus aũt ſingulariũ vt pʒ pꝛimno phy. Ande ſenſus nõ cognoſcit vliã niſi per accſis incnatum.ſ.cognoſcit ſingu⸗ laria de quibus vlia predicantur. cognoſcit. n· hœiem per accñs inquantum cognoſeit ſoꝛtem qui eſt homo · Econ⸗ unerſo aũt intellectus intelligit per accñs ſoꝛtem: inquãtũ intelligit hommem per ſe·femper aũt qð eſt per ſe eſt p
ns eo quod eſt pmn accñs. vů ergo ſingularia cognoſcã⸗ tur per ſe cognitione ſenſitiua vlla aũt per accidens: relin quitur ꝙ ßm ſenſum ſingularia pᷣcedunt vlia iſto modo.
Lec.⁊2.
¶Secũdus modus eſt quo cõpoſitioꝛia pꝛecedunt ſim
pũcioꝛa. am compoſita pꝛmo ſenſui offerunt C Ter
dres ᷣm ſenſinnpaſfionibus magis ſimplicium · CEx quo pʒ:ꝙ ᷣm oꝛdinem cognitionis ſunt duo modi· pꝛio
ris in genere ⁊ ſex in ſp eciali. N Scðm autẽ oꝛdinem in eſſendo aliquid dr̃ pꝛius vm ſbam hoc eſt ßm naturaleʒ oꝛdinem in eſſendo. Et hoc tribus modis. ¶ Primus modus attenditur ratione comunitatis aut dependentie: ßᷣm ꝙ pꝛioꝛa důr que pñt eſſe ſine alijs ⁊ alia non pit eẽ nine eis. Et eſt pꝛius a quo noh cõuertit᷑ ſubſiſtendi ↄñia vt dr in poſt pꝛedicamentis ·& Secundꝰ modꝰ attẽdit sm ordinem ſbe ad accũs · uia n. ens multipliciter dr ⁊ non vniuoce: opʒ ꝙ dẽs ſignificationis entis reducũtur ad vnamn pꝛimã ᷣm quaʒ dr ens:qð eſt ſᷣm alioꝛũ entiũ per ſe exñs. Et pꝑ hoc pᷣmů ſpm.ſ.ſba d eſſe pꝛins ac⸗
*
tius modus eſt quo paſſiones magis cõpoſitoꝝ ſunt pri
cite. ¶ Tertius iodus attenditur fᷣm diuiſioneʒ entis
„
in actum ⁊ potentiam.nã pᷣm potentiam pars eſt pꝛioꝛ to
to ⁊ materia eſt pꝛioꝛ qᷓ; ſit foꝛma:⁊ vlr imperfectum ꝑ
fecto. Secundum actum vo econuerſoaccidit. Ma pꝛe dicta non důr eſſe vel fieri in actu:niſi per reſolutionem. Reſoluto n. toto: ꝑtes incipiunt eſſe in actu. CMec cia quaſi foꝛmaliter Hoc. S. CEx predictis ergo pʒ ꝙ ſũt tres modi pꝛioꝛis in genere:⁊ nouem in ſpecie:⁊ ſedeciʒ in pecialiſimoꝝ ¶ Auoꝝ modoꝝ põt ſic bꝛeuiter colli⸗
gi ſufficientia · Mamn cẽ pꝛius dicit oꝛdinem ad aliqð pᷣn⸗ ipiũ determinatũ. Vel ergo tale pꝛincipiũ eſt pꝛincipiũ
auãtũ ad moueri ſine fieri: vel quãtũ ad cognoſcu velq;
Metha.
tum ad eſſe Si pꝛimũ:boc eft duplicer.vel talis oꝛdo ſu mitur ᷣm quãtitatẽ continnã: vel Fm quãtitatẽ diſcretaʒ
ſi pumum. hoc eſt tripliter · Vel quantũ ad locũ:vel quã
tum tempus: vel quantum ad molum. Si pm:hocẽ du
pliciter. d0 naturaliter. Et ſic eit pꝛimus modus. vel ßmn artem. Bt ſic eit ſecundꝰ modus. Si hᷣm:hoc eſt du⸗
pliciter · vel in pꝛeteritis. Et ſic eſt tertius modus Vel in futuris. E t ſic eſt quartus modus.ſi zn: hoc eſtdupli⸗ citer. vel ĩ nãlibꝰ. Et ſic eſt yꝰ modꝰ velĩ volũtariis. Et
ſic eſt&ꝰ modꝰ.ſi aũt talis oꝛdo ſũat᷑ vᷣm qᷓ;titatẽ diſcretã
ſic eſt ſeptimꝰ modus.ſ ji tale pᷣncimn ſit pᷣncun vᷣm cogni
tionẽ:hoc eſt dupliciter· Elel ßm cognitionẽ intellectua; vel vm cognitionẽ enſitiuã.ſi pn:ſic eſt tripliciter vel ſu
mit᷑ ratione vlitatis. Et ſic eſt octauus modus. vel rone ſimplicitatis. Et ſic eſt nonus modus. vel ratione ordi⸗ nis ſubiectorum · Etſic eſt decimꝰ modus.ſi aũt ſi pᷣnn ᷣm cognitionem ſenſitiuã: hoc eſt tripir.vel vᷣm ꝙ ſingu laria pꝛecedũt vniu erſalia. Et ſic eſt vndecimus modus vel compoſita ſimplicioꝛa. Et ſic eſt duodecimus mo ⸗ dus. vel paſſiones cõpoſitorum paſiones ſimpliciũ. Et ſic eit tertinſdecimus modus· Si autẽ tale pᷣn ſit ᷣnn
in eſſendoꝛhoc eſt triplr. vel talis oꝛdo attendit rõne cõi
tatis. Vt ſic eſt quartuſdecimus modus. vel ratione ſbe acctitis. Et ſic eſt quintuſdecimus modus. vel ratio ⸗ ne diĩſionis entis in actum ⁊ potẽtiaʒ. t ſic eſt decimus ſextus modus. C Tonſiderandũ eſt ãt 3 ᷣm phm intex tu vt dicit ẽt hic oc. B ꝙ̃ dẽs modi pꝛioꝛis ⁊ poſterio ris pñt reduci ad hos vltinos modos ⁊ p̃cipue ad illuʒ pꝛout pꝛins d qð pt eſſe ſine alijs ⁊ nõ ecõuerſo. ue⸗
dã.n.pñt eẽ ſine alijs ꝑ gnationẽ ꝑ quẽ modũ totũ ẽ pꝛꝰ
——
ptibꝰ: qꝛ qñ iã totũ gůatũ ẽ: ꝑtes nõ ſt ĩ actu.ſʒ ĩ poꝰ. que qã vo cõtingit eẽ ſine alijs ᷣm coꝛruptionẽ: ſicut ꝑs ſina toto:qñ iã totuʒ coꝛruptu x reſolutuʒ ẽ ĩ ptes.⁊ ſilr etiã alij modi poꝛis ⁊ poſterioꝛis ad hunc moduʒ reduci pñt cõſtat. n. ꝙ pᷣoꝛa ñ depẽdẽt⁊ poſterioꝛivꝰ:ſʒ econerſo. vñ
cia p̃oꝛa aliquo mõ eẽ pſit ſine poſterioꝛibꝰ: ſ nõ ecõuer
ſopec ille foꝛmal. Võſiderann. inſubẽ 4* 5m doc.
S.in de vtutibꝰ.q.4 · ar.ʒ. ꝙ Aiqd di pꝛiꝰ m ronẽ ali
„
aiꝰ pᷣncipij: vłpᷣnꝰ xpinqus.ſt ãt duo n⸗ itrinſeca alieu
ins rei:mã·¶.⁊ foꝛma· Et m hox dr̃iaʒ aliqd di duplr
pꝛꝰ. no ꝗdẽ mõẽ aligdpꝛiꝰ altero pfectõe: ſicut aclus po:⁊ ꝑfectuʒ ĩpfectu ipfecto.q̃ qdẽ p̃oꝛitas rñdet pᷣn. foꝛmali. Alio vo mnõᷓẽ algdpus i via gñonis ⁊ tpis · Et ſic poꝰ ẽ p̃oꝛ actu ĩeodẽ ⁊ ipfectuʒ pfecto· ſunplñ⸗ vlr ẽt tpe pfectuʒ ẽ pꝛiꝰ ĩpfecto: qꝛ ipfectuʒ ñ monuet᷑ niſi ab aich eritẽte hfecio. bec ile. Ccttzbec er peedeub n⸗ aneſta ſint:ti ad coꝛroboꝛationẽ p auteʒ aucincꝭ m inuat ſilis adductio. ¶ Jdẽ inut Hoc. S. ið malo·. 4· ar·ʒ· lbi ſi at. Duplex ẽ oꝛdq.ſ nãe ⁊ tpis: oꝛdie qde nãe ꝑfactus ẽ pᷣus ipfecto:⁊ act? po⸗ oꝛdie vo gnonis et tpis ecõuerſo ipfectuʒ:ẽ ᷣus pfecto ⁊ po acu hec. ille. ¶Sʒ dicerer aligs. ꝙ Aiqdẽ pᷣnn multifonmne⁊t ule ẽpoſteriꝰ pᷣnꝰ vnifoꝛmi oꝛdĩe pfectõis qð ẽ cõpoſituʒ.& maledictuʒ ẽ g oꝛdie pfectõis ſine nãe pꝛinẽ pfectu ip⸗
ſectoꝛcuʒ dẽ pᷣmn ſit plectiꝰ vncipiato. Vd poc ridet
Doc. S.ĩ de vitate·q.y· ar.⁊.ad ⁊m. dicẽ ꝙ pᷣnn aliqð
pt dici multifoꝛme duptr. Tnoꝰ quãtuʒ ad eſſentiã pnct pij:inquãtuʒ. f.ẽ cõpolituʒ. ⁊ ſie multifoꝛme pᷣnn oʒ eſe poſteriꝰ vnofoꝛmi Alio ym reſpectus adeffectuʒv d cat᷑ ilið pᷣnnmultiſoꝛme:qð ad mlta ſe exrẽdit ⁊ ſi mii oꝛnme ẽ priꝰ wiformi qʒ qᷓ;toaliqð pᷣnẽ ſimplicꝰ:tn to ſe extẽdit ad plura. ⁊ hm hũc modũ vlũtas n tmultifoꝛme:nã ãt vnifoꝛme:hec ille ¶M Lõſiderandi N
cãxꝝ idẽ reſpectu eiuſdẽ eẽ cãm ʒ cahſatũ:ſit pur ſanitatiſ ĩge cãe etficiẽtis: ſaitas voẽ cã purgatõis!
cãe finalis·ſir mãẽ cã foꝛme aliqͥ mõ iquãtũ ſuſtinet ſoꝛ mã.⁊ foĩa ẽ aliq mõ cã mãe iquãtũ dat mãc eẽ actu? nihil pꝛohibet aliquid altero eſſe pꝛius ⁊ poſterius 5.
dinerſum genus cauſe. Sed tamen illus ſunplicwrnu
ũ eſteſſe pꝛius o dine nãe:qð eit vꝛins m gen uſe
teriꝰ ẽ.y.ᷣm Poc. S.ĩ de vitate. q. ⁊ð. ar· piquolz
ge cãe:cã nãlr ẽ pᷣoꝛ cauſato. Cõtigit ãt fm dien⸗ 5 k

U 3
K
N X.
*
EQueſtio
enle que eſt pꝛioꝛ in rõne eanſalitatis:ſicut finis que di⸗
citur cã cãꝝ:qꝛ a fine œẽs alie cauſe recipinnt ꝙ ſint cauſe: qꝛ efficiens nõ agit niſi ꝓpter inem:et ex actione efficien⸗ tis foꝛma perficit mãm ⁊ mã ſuſtinet foꝛmam.hec ille. ¶Sed poſſet aliquis querere. An illud qð eſt ꝓpter al⸗ teruʒ ſit pꝛiꝰ eo aut poſteriꝰ. Tidet᷑.n.ꝙ ſit poiteriꝰ.Mõ veſtimenta ſunt ꝓpter hoĩeʒ. Et tñ ſunt poſterieꝛa hoĩe. ¶Trx altera parte videt᷑ ꝙ ſit pꝛius. Mam coꝛpus eſt pp aiam. Et tñ coꝛpus pᷣcedit aĩaʒ tpe:aut ſalteʒ generatiòe.
CAcd hoc rñdet Poc. S.ᷓ gentiles.lio.⁊0.cão. 38. circa
Rneʒ dicens:ꝙ aliquid eſt ꝓpter alterũ dupł. Tino mo⸗ do ꝓpter eins operationeʒ ſiue ↄſernationẽ vel quicquid hmõi eſt qð còſequit᷑ ad eſſe. Et hmõi ſunt poſterioꝛa eo ꝓpter qð ſunt:ſicut veſtimenta ꝑp homineʒ: ⁊ initta ſunt ꝓpter artificẽ. Alioꝰ eſt aligd pꝑ alteꝝ.ſ.pp eſſe alterius. Et ſic qð eſt ꝓpter alteꝝ eſt pꝛiꝰtpe ⁊ nã poſterius.oc
t modo coꝛpus eſt ꝓpter aiaʒ:ſicut oĩs mã ꝑp foꝛmaʒ.
ee ille. CSed 5 hoc diceret aligs. Mazʒ foꝛmna eſt ꝑp eſſe mãe ſicut dictů eit. Et tñ foꝛmã nõ eſt pꝛiꝰtꝑe mã oꝛ dinemnãe. Prgo ᷣm mẽbꝛuʒ diſtinctionis eſt maie poſitũ. CSicendũ ad hoc ꝙ illa pᷣpoſitio ꝓpter põt jdicere du⸗ pliceʒ hitudinẽ cauſe.ſ.habitudinẽ cauſe materialis. Et ſic illud qð eſt ꝓpter alteꝝ 5ᷣm eſſe eſt pꝛius tpe.ſ.gnione:⁊ poſterius natura: vt ifra ẽt declarabit᷑ in.Vyo. hniꝰ.q.⁊. ar. pᷣꝰ·Uel ly ꝓpter põt dicere habitudineʒ cauſe foꝛmalis. Et ſic inſtantia veritatemconcludu.
Acd 4 imum igit dõm ꝙ in poſt pᷣdicamen P vb* A tis agitur de pꝛioꝛi ⁊ poſterio ri ꝓut modi eoꝝ valent ad cognitionẽ pᷣdicamẽtoꝝ. Hinc eſt ꝙ phus ibi nõ poſuitniſi qnqʒ mnodos pꝛioꝛis niagis famoſos qui ſue intentioni ſufficiũt. Ged in piñti libꝛo ge neraliter accipiunt᷑ pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ ꝓut ſequũtur vnuʒ qð cõuertit᷑ cũ ente. Meo œẽs modipᷣꝛis ⁊ poſterioꝛis hic alignant᷑.oſterioꝛis dico per oppoſitũ ad modos po ⸗ ris. Mñ non eſt aliqᷓ ratio ſilitudinis. ¶ Ad ⁊m dm ſicut
Ddicit verſoꝛis in pñti paſſu ꝙ gnãtio ⁊ coꝛruptio poſſunt
accipi dnple. Mnoꝰ vt dicnnt inutauòes. Alioꝰ vt dicũt terminos mutationuʒ · Si igit᷑ dicant mutatiões:ſie bene. Pcedit obiectio:q qij totum adne eſt in fieri ſiue gnůri: im totũ nõ eſt niñ in po ⁊ ptes bñj ſunt actu: ⁊ qj totn eſt in coꝛrumpi totů eſt in actu et ꝑtes nõ ſunt niſi in po⸗
per deſtructioneʒ totius efficiunt᷑ in actu.i vo dicant.
terminos mutationis: ſic eſt cuerſus oꝛdo. Mam q totũ eſt in eſſe genito totũ eſt in actu et ptes in poã. ñ vᷣo to⸗
tnm eſt coꝛruptũ ꝑtes bij ſüt in actu ⁊ totũ in poꝰ.us
aũt hic accipit gnãtionẽ ⁊ coꝛruptioneʒ: vt dicunt genituʒ eſſe ⁊ coꝛruptũ eſſe.i.vt dicũt terminos mutationũ. Iec ille. CAd zn rñdet Albertus in hoc.y. tractatu.⁊ꝰcao. F· dicens. Attendendũ eſt aũt ꝙ in ofbus dictis modis
eit aliquo modo pꝛiꝰa poſteriꝰ ᷣm oꝛdineʒ. Et ideo pꝛiꝰ
⁊ poſteriꝰdictuʒ ᷣm oꝛdinẽ quibuſdã non videtur facere modũ ſpecialẽ. Sed hic eſt erroꝛ: Iꝛ in oĩibꝰ alijs modis aligd additur oꝛdini qð facit pꝛius ⁊ poſteriꝰ. In pꝛioꝛi gũt ⁊ poſterioꝛi vᷣm oꝛdinem nihil eſt niſi ipſe dꝛdo qui facit pꝛius ⁊ poſterius:ſicut pꝛioꝛem ⁊ poſterioꝛem dici⸗
mts in oꝛdine ſedentiũ. Mec ille. CAd 4 ndmp mã
eſt pꝛioꝛ foꝛmna oꝛigine.i.gnãtiõe: ſicut impfectũ pfecto. Vñ cõtinet᷑ nb vltimo modo ſicut pʒ ex dictis. CMec valet qð hic dicit Antonellus archyeßns in ſolutiõe iſtiꝰ argumenti. vz. ꝙ pꝛioꝛitas materie reducit᷑ ad pꝛimum modum. Mam manifeſtum eſt ꝙ materia nõ p̃cedit foꝛ⸗
mam m lecũ:cum de ſe nõ ſit qjnta nec in loco ante eins
ifoꝛmationeʒ: vt ifra patebit ĩ.y. huiꝰ.q.iy.ar. y. 4.90. CAd y dðmn ꝙ iliud qð eſt magis abſtractuʒ a poten tialitate et cõfuſione:illud eſt ſimpſicius et pfectius: iẽ eſt vle in cauſando. Sed illud qð eſt abſtractius a ſingu laribus ſᷣm vlitateʒ ᷣdicationis nõ zũt a potẽtialitate fin rõnem eſſendi:nõ opʒ ꝙſit ſimpliciꝰ et ꝓfectiꝰꝛſicuti ſunt magis vlia. nde loquendo de cognitione confuſa ſicut ſupꝛa habituʒ eit in ᷣ⸗ huiꝰ.q.. ar.z. magis vlia in pᷣdi⸗ cando ſunt pꝛioꝛa m ↄſiderationeʒ ⁊ intellectuʒ. Jecus vãt eit de vlibus in cauſandoꝛet eiiã de vlibus in pꝛedi
Suodecima
eando ſrloquamtr de cognitione determinata. CAd sn dðm ꝙ illud qð magis diſtat ab actu magis diiat ab in⸗ tellectu: hoc verũ eſt ex ꝑte rei telligibilis. Wx ꝑte ti in ⸗ tellectꝰ ꝗ ꝓcedit de poꝛ ad actũ ⁊ dẽ impfecto ad pfectũ ilud qð magis diſtat ab actn minꝰdiſtat ab itellectu lo⸗ quẽdo de cognitõe ↄfuſa a ↄpando vnã cognitionẽ itelle ctiuã ad aliã itellectiuã: vt declaratũ eſt in p̃ huiꝰ vbi ſu pꝛa. C Acd yltin dðm ꝙ in diuinis eſe pꝛioꝛitatẽ põt in⸗ telligi dupk. Uno 5ᷣm noſtrũ modũ intelligendi. Et ſic in dininis bi ponit᷑ pꝛioꝛitas: vt pʒ ꝑ Doc. F.in de pon q. 10r. dr. ʒ. vbl ſic git. Si ↄſideratur relatio vt relatio: pꝛe ſupponit ꝓceſſionẽ in intellectu. Si aũt ↄſideret᷑ vt diſti⸗ ctiua ꝑſone:ſic relatio que eit ↄſtitutiua perſone a qua eſt ꝓceſſio eſt pꝛioꝛ ſm intellectum q; ꝓceſſio:ſicut paterni⸗ tas inqjntum cit ↄſtitutiua perſone patris.ſic eſt pꝛioꝛ m intellectuʒ q; gñatio. NHec ilie. Alioꝰ põt intelligi ꝙ ibi ſit pꝛioꝛitas oꝛiginis vᷣm rem.Et ſic in diuinis nõ eſt pꝛioꝛi⸗ tas: ſed eſt ibi oꝛdo nature abſqʒ pꝛioꝛitate: vt pʒ ꝑ Doc. JP. in pᷣ pꝑte.q.ꝛ. ar. z. vbi ſic ait. In diuinis aũt dicitur pnn yᷣm oꝛiginẽ abſqʒ pꝛioꝛitate. Tinde opʒ ibi eiſe oꝛdi⸗ nem m oꝛiginem abſqʒ pꝛioꝛitate. ̃t hic oꝛdo vocamr oꝛdo nature ᷣm Anguſtinũ.nõ ꝙ alter ſit pꝛius altero ſ
g atter eſt ex altero. Wec ille. ¶ Sed dicẽt aligs. Oꝛdo
naunre includit rationeʒ pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis. Ergo ſi ibi it oꝛdonature: ibi erit pꝛioꝛitas: cuʒ ſpecies nõ ſeparetur 2genere. CPicẽdũ oꝛdo nature põt dupk ↄſiderari.
Vno qjntũ ad eius differentiã.ſ.q̃ntũ ad rõneʒ oꝛiginis. Et ſic ponit᷑ in diuinis. Alioꝰq̃ntũ ad id qð impoꝛtat ᷣm genus.ſ.qntũ ad poꝛitateʒ. Et ſic non ponitur in diuinis: Sicut ſapienria attribuit᷑ deo ratione dr̃ie ſpeciſice: non gutẽ rõne generis eius.ſ.accidentis. ¶Manc ſolutioneʒ innit Doc. S.in pᷣoſniaꝝ.di.⁊0ĩ.gr. vltiꝰ.dicens: ꝙ oꝛdò in rõne ſua includit tria.ſ.rõneʒ pᷣoꝛis ⁊ poſterioꝛis. Nñ yᷣm illos modos põt dici oꝛdo aliquoꝛuʒ vᷣm quos aliqd altero pꝛius dicitur et ᷣm/locus ⁊ ᷣm tempus ⁊ ᷣm qòia huuſmodi. Includit etiaʒ diſtinctionẽ: quia nõ eſt oꝛdo niſi diſtinctoꝝ aliquoꝝ. Et hoc magis pꝛeſupponit oꝛdi⸗ nis nomen:q; ſigniſicet. Includit etiaʒ tertio rõnem oꝛigi nis:ex qua etiaʒ oꝛdo in ſpeciem trahitur. nde eſt vnus oꝛdo ᷣm locuʒ alius ſm dignitatem alius ᷣm oꝛiginem: et ſie de alijs. Et iſta ſpecies oꝛdinis.ſ.oꝛiginis conuenit diuinis perſonis. nde dico ꝙ oꝛdo oꝛiginis ſignificat᷑: cum dicit oꝛdo nature ᷣm ꝙ dicit naturã a pho.y.me⸗ tbaphylice. ex qᷓ pullulat puilulãs pᷣ. Vi nomẽ nature ĩ⸗ poꝛtat rõneʒ oꝛiginis. Et ſic iſta duo noĩa oꝛdo nature ſu⸗
mnnt᷑ in vi vnius nominis ad ſignificanduʒ ſpecieʒ oꝛdi⸗
nisque quidem ſaluatur in diuinis perſonis qntum ad rõneʒ dr̃ie.ſ.oꝛiginis:et nõ qntum ad rationeʒ generis.ſ. pꝛioꝛitaiem ⁊ polierioꝛitatem· Mec ille. NSed diceret inſuper aliquis. Inpᷣꝰ niaxꝝ · di.y· q·⁊. ar. pᷣꝰ. dicit Poc. S. ꝙ pater nullo modo eſt pꝛioꝛ filio nec duratione nec natura nec dignitate nec intellectu. In patre enim ⁊ filio nõ poſſumus niſi duo cõſiderare. Mel id qð abſolutum eſt:et hoc vtriqʒ cõmune eſt. Unde ex hoc vnus non ha ⸗
bet pꝛioꝛitatem ad aliuʒ cuʒ eſſentia diuina non ſit diuiſi⸗ bilis. Vel id quod ad aliquid eſt. Relatiuoꝝ autem eſſe eſt ſimul natura m phm et etiam tempoꝛe: quia poſita ſe ponunt et perempta ſe perimunt. et etiam intellectu:
cum vnum per alteruʒ diffiniatur. NMec ille. Vrgo male di in de po vbi ſupꝛa ſicut ex adductis pʒ ꝙꝙ pãternitas
mnqᷓntũ cõſtitutiua ẽ pᷣoꝛ gione ga ſi ſit poꝛ gñone: erit p̃œꝛ klio Fᷣm intellectum. Er ſic videtur ↄtradictio eſſe. QSi
dieatur ꝙ pater poteſt dupliciter cõſiderari. Uno modo ſub foꝛma relationis. Et ſic non eſt pꝛioꝛ ᷣm intellectum. Alio modo ſᷣm id quod eſt. Et ſic poteſt intelligi abſqʒ ſlio. ¶ Sed contra hoc eſt Poc· S. in pᷣꝰ jniaꝝ vbi ĩme⸗
diate ſupꝛa: dum ſubdit dicens. Quãuis enim in homini
bus ille qui eſt pater ſit pꝛioꝛ illo qui eit filius vt Soꝛtes Mlatone: nihilominus tamen iſta duo relatiua inq̃ntum relatiua ſunt pater et jilius ſimul ſunt omnibus modis
pꝛedictis. Unde patet ꝙ pater nullo modo poteſt eſe
pꝛioꝛ ſilio neque ſecundum ꝛid quod abſolutum eſt
Lectio. 4.

——
4 1 36 1 1 ſi 1. 1 ½ 1 i 5 1 1 3 ſit 1 3 3 13 33 311 1 i 1 3 ½ f 33 6 3 1 * ſi 3 5 6 3 4 1 1 3 .
—— 2 —————
Mumnti
aliqd eſſe pꝛiꝰ altero ᷣm intellectũ põt itelligi dupliciter. Nnoo ßᷣm nãlez intelligentia; ex Pte ret iteliecte. Et ſic in duinis nð eſt pꝛioꝛitas neqʒ q̃ntũ ad abſoluta neqʒ dntu ad reſpectina. Alio poteſt intelligi ex pte ipſius intelligẽ ts. Et hoc dupłk. Vel qjntuʒ ad reſpectiuã ſub foꝛma rela tionis ↄſiderata. Et ſic ẽt ibi nõ eſt pꝛioꝛitas vᷣin itellectũ. Alioꝰ qntum ad abſoluta ſup qb fundant᷑ reſpectiua. Et ſic ðm intellectus ibi bene eſt pꝛioꝛitas. WM anifeſtum eſt eni ꝙ intellecns põtcõcipe impfecte ex creaturis de eſſe nõ intelligẽdo ipſu eſſe prem ſilij in diuinis: ſicut pʒ de phis gentiibus · ñ et in p̃ ſnĩaꝝ Poc. S. logtur de intellectu ex parte rei intellecte. n de po verode intel⸗ lectu ex parte intelligentis. Vnde nulla eſt Sdictio. Et ſic pʒ reſponſio ad replicam
COõ.iʒa. De diſtinctione potentie poſſibilis ⁊ impotẽ te ſiue impoſſibilis.
Nſi er ↄſiderandũ eſt ð diſti⸗
up ctionibꝰ noĩuʒ ſiguificã
rtinz ptes entis: poſtq; ↄſderatum eſt de
diſtinctiõe multiplicitatis noiu ſignſicã
tiuʒ ꝑtes vniꝰ. C Lirca qð occurrit du
pler ↄſideratio. Pꝛima erit de dilticttðe
noinʒ ũgniczũ Pres entis m q ens dinidit inacunn
x potentiã. Scda ꝓut ens diuidit in. x. pᷣdicamẽta. ¶Lir
ca pꝛimũ querunt᷑ q̃tuoꝛ.& Mꝛimo Nuz modi potẽtie
ſine ptãtis ſint ſufficienter aſignati. Scðo vru potẽtie
diſtingnant᷑ per obiecta ¶ Tertio vtrũ modi poſſibilis
pene numerent᷑ a pho · CQuarto vtru modi impotẽtie ſiue impoſibilis bene ponant᷑ ab Zriſto · ¶Ibi in Doc. S.et phᷣo · Moteſtãs dreet eſt lec·ix.
1 7 ſic ꝓcedit᷑. Tlidet᷑ ꝙœ
2 p? mum modi po ſiue ptãtis
nõ ſuficieter hic aſignent᷑ a pho · Mamn phus
nõ diſtiguit hic multiplicitateʒ huiꝰ nois actꝰ.
% rgo ñẽc debtet diſtinguere poc nomen poꝰ. Mam ſiẽ
po eſt nomen multiplex:ita et nomẽ actꝰ?. CP 2. Mo ⁊ unpotẽtia ptinẽt ad ſchaʒ ſpẽʒ qlitatis. Ergo ad caplin de qjlitate ptinet diſtinqtio eoxꝝ. Et ſic male aſignant᷑ hic moqi ipſoꝝ. ¶ 30. Moł nõ eſt pars entis:cuʒ ſibi non
copetat eſſe ᷣm ꝙꝙ pᷣmõi. Ergo nõ debent modi potentie
enumerari inter modos alioꝝ noiuʒ que ſignificant ptes entis. CP 4o. Zaliqua eit potentia obialis: vt pʒ per Soc. S.in de poꝰ.q.i.ar. z · ad pᷣn. Ettj illa hic nõ enũe⸗ rat· Ergo iſufficiẽter enumerant᷑ modi potẽtie. NP Jo. In angelis eſt poꝰ motiua qua mouent celuʒ · Sed talis poꝛ nõ eſt intellectꝰ neqʒ volũtas:cu ille ſint potẽtie paſ⸗
ſiue. Ergo eſt vna z poꝛi angelis que pic nõ enumerat᷑.
ergo ⁊c̃ ¶ Sed eſt pus in tertu dicẽs · Poteſtas dr̃ hoc qdem pᷣnn motus aut mutationis aut in altero aut in q̃ntus altex: vt edificatiua prãs eſt que nõ exiſtit in ediſi⸗ cato: ſed ars medicinalis prãs ens exiſtit vtiqʒ in fanato: ſed nõ inq̃ntũ ſanatuʒ eſt · Ergo total pᷣnn mutationis aut
motus dicit᷑ ptãs in altero aut inq̃ntum alteꝝ: hoc aũt ab
altẽro aut inqjntuʒ altex. Scðᷣm quã eniʒ patiens patitur aliqd aliud quiqʒ quidem ſi ᷣm quodcunqʒ pati ſit poiſi bile:dicimus eſſe anthopathen:qſiqʒ autem non ßm oc̃ʒ paſionem ſed ad melius. Adhuc aũt ⁊c⸗ Reſi ondeo dðm ꝙ pon ſiue ptãs dr̃ duo P O bus modis in gſe · Vnoꝰ pꝛo⸗ ꝛie. Alioo tranſumptiue ſiue impꝛopꝛie. Mꝛopꝛle ade⸗ po dicit᷑ qjttuoꝛ modis Pꝛimo modo pol dicit᷑ pᷣncipi um mutationis in alio inqᷓntum eſt aliud. Et talis dr̃ po? actina que eſt in alio ab eo qð monet᷑· Sicut poꝰ edifica⸗ tiua nõ eſt in ediſicato:ſʒ magis in edificatoꝛe. ¶ Sʒ ſi di⸗ catur ꝙ ars medicinalis eſt po actiua. Etti nõ ſempꝑ eſt in alio ab eo qui ſanatur. Mam cõtingit vnnʒ ſeipſuʒ ſana re per artem medicine ¶ Ad hoc reſpondet Doc. S. in
ls dicens: ꝙ ars medicinalis q;uis ſit po actiua qꝛ ꝑ eas
Hetha.
neq; zm id qð eſt ad aligd.Iec ille. CAdqð dömꝙ elt ſanatũꝛled ꝑ aceis inejntũ accidit eundẽ eſſe medicum
et anatus.iec ile. CMõſiderandus eſt pᷣ ꝑꝛo declara⸗
tiõne iſtiꝰ pᷣini modi m ꝙ bic notat Hoc. S. in jfa.vʒ. ꝙ quoddã eſt pᷣn motus vel mutationis in eo ꝙ muta
tur ipſa.ſ.mã: vel aliqð pᷣnn foꝛmale ad qð cõſequit᷑ mo
tus: Sicut ad foꝛmã grauis vlleuis ſequit᷑ motꝰ deoꝛſuʒ
vel furſum. Sed hmõi pᷣnn nõ põt dici poactiuã ad quã ptinet modus iſte. Mam omne qð mouer b alio moue tur. Mec aligd mou et ſeipſuʒ per partes: niſi inquantum vn phrs mouet alamt vt ꝓbat · S. phy atura igiur
Fm ꝙ eſt pᷣnmotus in eo in quo eſt nõ cõpꝛehendit᷑ ſub
poꝛ actiua ſed magis ſub paſſiua. Idec iile. CScdo mõ dr po pᷣnn mutationis vł motus ab alio inquantũ aliud.
Le.o.
Et hec dr̃ poꝰ paſſiua: ᷓᷣm quã patiens patitur aligd. Sit
eniʒ oẽ mouẽs aliud a ſe mouet? oẽ agẽs in alið a ſe agit ita omne patiens ab alio patit᷑ ⁊ omne motu ab alio mo ⸗
netur. C Tertio modo dicit po ſiue poteſtas id qð eſt
pᷣnn faciendi aligd ſiue patiendi nõ quocũqʒ modo ſicut
—
dictũ eit in alijs inodise ſed bñ ⁊ faciliter aut ad placitu ßm cꝙ pomo diſpoſuit. Mam qñ aliqui anbulant vel lo⸗ qunnt᷑ ſed nõ bene aut nõ fn ꝙ ipli volunt: dicunt᷑ non poſſe ambulare aut loqui. Similiter eſt in pati. Lignan. que de facili nõ pñt comburi: diir icõbuſtibilia. ¶ Quar to modo dicit po quelibet foꝛma vel diſpoſitio: qua ali⸗ qua reddunt᷑ oĩno impaſibilia ⁊ imobilia aut nõð facii
mobilia ad peins. Vr ſic in pᷣdicamẽtis dicit ꝙ durum?
ſmatinũ ſignificant potentiã ndleʒ nõ patiendia coꝛrupti vilibꝰ. Wolle vo ⁊ egrotatiuu impotentiã. Ande vt dic pic Doc. S. qñ aliquã in peius mutant᷑ ſiẽ ꝙ frangamur
vel curuent᷑ aut cõterant ſeu q̃lrcũqʒ coꝛrũpant᷑ nõ ineſt
coꝛpoꝛibꝰ per aliquã potentiã ſed magis p impotentam
alicniꝰpᷣncipi:quo coꝛrũpẽti reſiſtere nõ phñt. Munch.· n⸗ aligd coꝛrũpit᷑ hiſi per victoꝛiã coꝛripets ſupꝛa iᷣm:qð cõtingit ex debilitate ꝓpꝛie Vtutis· Jlli aũt qui oino non
pñt tules defectus pati aut vix dut tarde vel modicuʒ po⸗
tiunt᷑: accidit eis ꝓpter potẽtã vt nõ ſupent᷑ a contrarijs.
Eær pᷣdictis ergo pʒ ꝙ q̃ttuoꝛ ſunt modi po ſine ptůns
—
ppue dicte. noxꝝ ſic põt foꝛmari ſufficientia. Mam ois
poꝛ aut eſt hnin ad eſſeaut ad bñ reſiſtendũ. S nuſic eſt qjrtus modus. Bipnhoc eſt dupl:. Nel eſt po ſeupn
ad eſſe ſimpł?: vel pᷣnn ad bii eſſe. Gi mn;ſic eſt tertiꝰ mo⸗
qus. Si pᷣmꝛhoc eſt dupł· Vel eſt pᷣnn actuuus. Et ſic eſt pᷣmus modus.ſ po⸗ actina. Nel eſt pᷣnnpaſſiuũ. Et ſic eſt fecũdus modus.ſ.poꝰ paſina. C Sed potranſumlile ſine methaphoꝛice ⁊ impꝛopꝛie ſunptã di poꝛĩgeome⸗ tricalibꝰ: Sicut poꝰ linee dr̃ qjdratuʒ linee hãc ſilitudine: V ſiẽ cx ed qð eit ĩ poꝛ fit id qð eſt actuita ex ductu ali cinꝰlinee ĩ feipſaʒ reſultat q̃dratũ ipſiꝰ: Bẽſi diceremus ꝙ ternariꝰpõt ĩ nonenariũ: qꝛ nou enariꝰ ↄlurgit ex— ternarij ĩ ſeipᷣm: Mã ter tria ſũt nouẽ· ¶ Cõñderòdũ&t
2o ßim Woc. S.i Ĩa: ꝙ poſſe pati ab alicuo: dicit dupl.
iq. n. qcqd ſit ilið qð aligd põt pati dicimpoitue ad aliqd patiẽdũ ſine ſit bonũ ſiue malũ. Aliqi yo nõ aliqs horẽs ex hoc g põt pati aliqð malnʒſierboeg pati aliqd ercellẽtiꝰ: Siẽ ſi aliqs põt vinci: nõ diim— eẽ potẽiẽ. Sʒ ſi aliqs põt doceri vel adiuuari diemꝰe. potentẽ. Et hoc iõ eſt qꝛ poſſe pati aliquè defectia 4 tribnit᷑ ĩpotẽtie. Et poſſe nõ ideʒ pali attribuit poten⸗
pec ile. Eõſiderandũ vlteriꝰ eit z ᷣm ißm Ku
paſio dr dupl. Mnoꝰ cõiter. Alio ꝓpꝛe. Löuergi ti dñ qcqd recipiat aliquã ꝑfectionẽ ab aliquo algd gere dynðdã pati. Pꝛopꝛie aũt pati vr qð rechueſe cũ ſua trãſmutatiõe ab eo qð eſt ei nãle Uñ paſſod poꝰ abiciẽs aliqd a ſba. oc aũt nõ põt ſeri mh cõdi ßriuz. lñ qñaiid pant id qð eſt ʒriuʒ ſuenãe xjons tioni: ꝓpꝛie dr̃ pati. Scnqð? egritudines nens quedã dir. Nñ vo aligd recepit hoc qð eſt erchucz, ym ſuam nãmn:magis dr perſci q; pati.ec— Poe. ſiderandũ vlterius eſt 4 ꝙ dupler eſt potẽtia n S.in dinerſis locis. Dnedaʒ eſt potentia n. addit aliquid ſupꝛa eſſentiam dininaʒ: niſi fᷣm— upnils
—
medicus ſmnat: ↄtingit ti ꝙ eſt in aliquo ſanato nõ inq̃ntů Zlia eſt potẽtia creatã. Et hecẽ qarupler. ꝙ tals
——

obedientialis artificialis ⁊ nůlis. Poꝰ auteʒ nãlis en du
plex· Quedã eſt imãlis ſiue itellectualis. Iiia eſt mẽlis. Motẽtia imdlis eſt dnplex. Quedã actiuat ſicut intellectꝰ agẽs. Duedã vero paſſiua. Pt illa eſt duplex. Qnedã eſt
app̃henſina:ſicut itellect? poſſibilis. Vuedã vero appeti
tina:ſicut voluntas. Mãlis ãt pon ẽ etiã duplex. Duedã eſt pure nãlis:ſicut po inaiatoꝝ: vt pon ignis. nedã ve ro eit po aialis. ᷓt illaẽ duplex. Quedã actina:ſicut poꝰ vegetãtius in animali. Ilia eit paſiua. Et illa eſt dupiex. Quedã eſt app̃henſina:ſicut poꝰ ſenſitina. Alia eñ appeti tina ſicut appetitus ſenſitinus. Appꝛehẽſina ãt eſt duplex NMuidã eſt gnalis:ſicut ſenſualitas. Ilia eſt particularis: icut lunt fenſus particulares. Quoꝝ qdã eſt iterioꝛ. Aliꝰ t exterioꝛ: vt ꝑʒ in libꝛis de aia. Met oĩa Doc. S.in di nerſis locis. ¶õſiderãduʒ vlteriꝰ eſt.yo.ᷣm Albertũ in p̃lenti libꝛo tractatu.⁊o.ca.I.ꝙ in veritate ens pon eſt radiꝝ po paſſiue:⁊ ens actu radix eſt po actine. Et ſi nõ ſit ens in pon ⁊ ens in actu: nõ erit aliqj diſtinctio modoꝝ
potentie. ꝛ ens in poꝰ eſt p̃nn potentie paſiue:⁊ ens in actu eſt pᷣn npotentie actiue. Et illa q̃ dicit᷑ nãlis poꝰ ſine ad eſſe fine ad bi eſſe ꝓuenit ex victoꝛia foꝛme ſuꝑ mãʒ. Ecõtra ãt oppoſita li.ſ.nãlis impoꝰ ꝓuenit ex victoꝛia materie ſupꝛa foꝛmã vel ex veſtructiõe alicuiꝰ pꝛincipij foꝛmalis. Et ið q dinidit ens in actuʒ ⁊ potentiã eit di niſio analogi. Et ens in pon dicit quendã moduʒ entis ⁊ nõ ſimpł ens. Bed ens in actu nõ dicit moduʒ entis ſed impl ens. Jicut eti qů ens dinidit᷑ in am ⁊ accidẽs Wa dicit ens ſimpli:⁊ accidens dicit modnzʒ entis. Et iõ eadeʒ eſt determinatio entis ſimpliciter q̃ eſt determina tio ſe in actu exiſtentis. In talibꝰ igit᷑ nõ opʒ ꝙ cõe di⸗ niſum de dinidentibus ſinpł pᷣdicet᷑ ſed pᷣdicat᷑ ſub de terminatione modi quem impoꝛtat. Et iõ ens in po eſt ens ⁊ eſt qð nõ ens ſimpliciter. hec ille ⁊ bene. Ide⸗ in⸗ nuit Doc. S. in de poꝰ.q.I.ar. pꝛo maioꝛi partẽ. Eð ſiderãdum vlterius eſt õo5ᷣm eundem Ilbertum ibidẽ ꝙꝙ poteſtas differt a poꝰ in hoc ꝙ poteſtas eſt poꝛ ſtans
ub cõplemento actus vel habitus. t iõ actina eit pote⸗
ſtas.otentia ãt eſt interminata ⁊ incõpleta. Et iõ pꝛo⸗ pꝛie mãlis poꝰ poꝰ vocat᷑· hec ille. Muod intelligenduʒ eſt ſtricte ſumptis vocabulis ⁊ ꝓpꝛie. NCõſiderãdum inſuper eit.y.ᷣm eundem ibideʒ cao.Iõ.ꝙ poſterioꝛes
perypatetici quedã addiderunt in conſiderãtione poteſta
tis. icunt.n.nomen poteſtatis eſſe pꝛopꝛie nomen va⸗
oꝛis virtutuʒ gialium ex qbus ſine impedimento opera
tiões facinnt aiales que motus aiales yocant᷑:cuius ſum
Mum augumentum vocat virtus: ⁊ decrementuʒ voca⸗
tur debilitas. Et iſte eſt vnꝰ modus poteſtatis vt dicunt Anicenna ⁊ algaʒel. Secundus ãt modus eſt ꝙ poteſtas dicir ex qua aliqd facile agit facilia: ⁊ diſficilia patit᷑. Si eni faciliter pateret᷑: retraheret᷑ ab opere difficilium ĩen
u laboꝛis ⁊ doloꝛe. Juxta huncãt modum dicitur pote ſtas ex qua eſt nõ pati facile: licet nõ ſit alicuius actionis
pᷣnn. Mꝛecipue ti nomen poteſtatis ↄuenit hijs que nul
io mõ patinntur. icunt etiã foꝛtitudinẽ moꝛalem quã⸗ dã eſſe poteſtatem eo ꝙ facit intrepidum cirea aggreſſio
nem magnoꝝ ꝓpter bonum. Mijs igitur modis dicitur
Poteſtas in habentibus appetitum ⁊ voluntatẽ. hec ille. CSed ſi dicat pꝛincipiuʒ nõ agendi nõ hʒ rõnem pote tatis. Sed foꝛtitudo moꝛalis eſt pꝛincipiũ actionis quo uis agitiqñ vult ⁊ nõ agit qj nõ vult. Ergo eit pnmn non agendi. Etſ reſpõdet Albertus vbi ſupꝛa: ꝙ poteſtas nõ eſt niſi pᷣnn sgẽdi ⁊ perpetuum p̃nn illius actionis. Sed nõ agit niſi electione ⁊ appetitu accidentibus ꝓpter ſibertatẽ. Eñ ꝙ
t ſic non habebit rõnem poteſtatis. ¶ Ad hoc
nõ agit qĩ nõ yult: hoc nõ eſt qꝛ ſic pᷣnmnnõ agendi: ſed qꝛ
nõ eligit boc faciendũ. ¶onſderãduʒ vlterins eſt. zo. m ipſum ibidẽ g poteſtates ſunt diuerſe. Quaꝝ quedã
Pneninnt ex nã quedã ex artiſicio quedã ex cõſuetudine
⁊quedã a caſu. Nr artiſicio autẽ eſt ars que ꝓuenit vſu 4 erherinento indiget ⁊ tempoꝛe. ſum antẽ voco motũ
inſtrumentoꝝ. Et foꝛma ꝓhemiens in actu ꝑ talẽ motum
eit poteſtas que vocat ars Ex conſuetudine antẽ in acti
Tertiadecima
bus voluntarijs pꝛonenit foꝛma cõſuetudinis que eſt po teſtas agendi tales actiones quales ſunt ille que ſunt vñi⸗ tate in opere ⁊ ſunt abſqʒ cõcupiſcentia vel iraſcentia eli cite. hec ile. Nonſiderandũ inſuper eſt. ↄo.pᷣm enndeʒ ibidem: ꝙ cœẽ coꝛpus a quo ꝓuenit actio aſiqua nõ ꝑ vio lentiã neq; ꝑ caſum: hʒ in ſe potentiã nãlem qua agit illã
actionem.t hec quidem actio ſi conuemret ei inntum
eſt:coꝛpus cõueniret œĩ coꝛpoꝛi qð falſum eſt. Connenit ergo ei inqjntuʒ eſt hoc coꝛpus. Mon eſt aũt hoc coꝛpus: niſ per foꝛmã nãlem. Maturalis igit᷑ foꝛma eſt pᷣnn om nuumn poteſtatum a qbus pꝛogredit᷑ actio. hec ille. Cxtõ ſiderãdum vlterius ẽ.io.ßᷣm eundẽ ibidẽ: ꝙ hanc ptãteʒ coꝛpus aut ſemp hʒ a ſe: aut acqurit eã per generationẽ. Si quidem ſemp hʒꝛtũc ẽ ex imntabilibus ⁊ neceſſarijs: quoꝛuin poteſtates ſunt tales ex quibus ſemper ſue pꝛo⸗ ueniunt actiones. Si aũt ẽ nõ femper habẽs eq̃:tunc opʒ ꝙ acquirat eaʒ. t tunc aut acquirit a ſe ipſo:aut ab alio. Mon a ſeipſo:qꝛ tunc ſemper acquireret. Si auteʒ acqui rit ab eo quod feparatum ẽ ab ipſoꝛtunc illud ſeparatum non largietur ipſam foꝛmam niſ per hoc ꝙ iſtud ali⸗ quo modo recipiendi ſe habet ad illud aliud:qꝛ aliter ge nerans non daret iſti foꝛmam plus qᷓ; alij: ſequetur neceſ ſario ꝙ illud ſit in potentia recipiendi ad aliud. Aliter.n. aut violenter reciperet aut caſu. Laſu autem non recipit: qꝛ ea que caſu ſunt: rara ſunt. Iſtud antem eſt de hijs que fiunt frequenter. Violentia autem non fit: qꝛ hoc fit per accidens ⁊ non ſemper neqʒ frequenter. Opoꝛtet igitur ꝙ id quod eit in potentia ſt inclinatum ad ipſum per ali quam ſimilitudineʒ quam habet ad id quod dat foꝛmã. Ipſa autem inclinatio ant eit res in ſe completa: aut non. Siẽ in ſe completa:tunc ẽ ba in ſe exiſtẽs. Snbſtãtia au⸗ tem ẽ abſolutum ab eſſe ⁊ non eſſe comparationis. Jam diximus ꝙ eſſe iſtius potentie eſt eſſe non abſolutum ſed comparatum ad actum. Opoꝛtet ergo ꝙ ſit in alio quo⸗ dam. Habemus igitur ꝙ id in quoẽ:ſba quedam ẽ· E t hec vocatur materia. Idipſum auueʒ quod habet eſſe cõ paratiuum:ẽ quedam inchoatio foꝛme queẽ in materia. hec ille. Que quidem concedenda non ſunt: ſi intelligan tur vt verba ſonant ⁊ vᷣm opinionem Albertiſtaruʒ. Si tamen intelligatur ꝙ talis inchoatio foꝛme ſit non foꝛma liter ſed diſpoſitiue materialiter ⁊ quodãmodo effectine ſic bene ſecundum Poc. S.concedenda ẽ ⁊ ponenda in choatio foꝛme vt infra putebit in.yo.hniꝰ.q.Iy. ar. 20. 30. x.40. CLonſiderandumẽ vlterius.Iio.ßm Doc. S.in de potentia.q.iꝰ.ar. pꝛimo ꝙ potentia dicitur ab actu. Ictus auteʒ ẽ duplex.ſ.pꝛimus quiẽ foꝛma: ⁊ ſecundus qui ẽ operatio. Et ſic vt videtur ex communi hominum intellectu nomen actus pꝛimo fuit attributum operatio⸗ mi. Sic enim quaſi omnes intelligunt actum. Secundo autem exinde fuit tranſlatum ad foꝛmam:inquantuʒ foꝛ ma ẽ pꝛincipiuʒ operstionis ⁊ ſinis. Tlnde ⁊ ſimiliter du plex ẽ potentia. Mna ſcilicet actiua cui reſpondet actusq eſt operatio. Et huic pꝛimo nomen potentie videtur fui ſe attributuʒ. Ilia ẽ potentia paſſiua cui reſpondet actus pꝛimns quiẽ foꝛma:ad quam ſimiliter videtur ſecunda rio nomen potentie deuolutum. Sicut autem nihil pati⸗ tur niſi ratione potentie paſiue: ita nihil agit niſi ratione actus pꝛimi quẽ foꝛma.hec ille. ¶ Nonſiderandum eſt vlterius.Ixꝰ. ſecundum eundeʒ ibidem ꝙ duplex eſt po tentia. W nedam ẽ que ẽ pꝛincipium effectus ⁊ non ope⸗ rationis:ſicut potentia deiẽ pꝛincipium effectus non au·
tem pꝛincipium ſue operationis que eſt eius eſſentia lo⸗
quendo vᷣm rem. Alia ẽ potentiʒ que ẽ pᷣnn operationis ⁊ effectus:ſicnt potentia creata. Ende ibidem ſic dicit ꝙ potentia non ſolum ẽ operationis pᷣnmn: ſed etiaʒ effecins.
Vnde non opʒ ꝙ ſi in deo po ponatur q̃ ſit effectus pᷣnmn
g eſſentie diuine que eſt eius operatio ſit gliquod pᷣnn. hec ille. ¶erũtamen vt ibidem Poc. S.ſubdit: licet
eſſentia dinina nq̃ habeat aliquod pᷣnn nec re nec rõne:tñ
operatio diuina hʒ aliquod pᷣn ᷓᷣm rõnem. dem vult
oe. Si pᷣma parte. q.⁊; dr. pᷣo. ad. zmn. CEõſiderãdũ eſt vlterius.izꝰ m Soc. S.ibidem ad, 13nn. elicitiue ꝙ

vnpler eſt po· Quedam eſt aue eſt ppter fuos effectus: Sicnt eſt po? artificialis. Aha eit po que nõ eſt pp ſiuos effectus: Sicut po ſolið reſpectu impfectoꝝ ab eo ꝓdu/ ctoꝝ· Ridiculoſu⸗ eniʒ eſt dicere ꝙ po ſolis ſit Pꝑ ver⸗ mes qui eius vtute giant᷑ · ¶nſderandũ eſt inſuper 140.5m Doc. S in de aia.q. vnica. àr· Iz · V duplerẽ po paſina. Duedã eſt que ad actuʒ ſubſtantiaſeʒ. Et talis eſt in gie ſabeꝛ⁊ non differt ab eſſentia: ſed eſt ſua eſſentia. Aſia eſt que eſt ad actu accidẽtaleʒ · t talis eſt in genere gccidẽtis:et differt ab eiſentia. ¶ Dicit eni idẽ ſic. Pe po vero paſſiua manifeſtuꝰ eſt ꝙ poꝰ paſſiua que eſt a actů ſubſtantialeʒ eit in gie ſube· Et ue eſt ad actum ac⸗ cidentalẽ eſt in ge accidẽtis per reductionẽ ſicut hncipiu x nõ ſicut ſpẽs cõpleta:qꝛ vnũquodq; genꝰ diuidit per potentiaʒ et acdum. ñ po homno eit in gne ſube: et po⸗ albus eſt in gie qᷓlitatis. Mec ile. Et ſubdit ibidẽ ad. n. ipſa aĩa eit in po' ad ſoꝛmas intelligibiles. Sʒ iſtã po⸗ ns eſt eſſentia aieꝛſicut nec po ad ſtatuan que eſt in ere ẽ eſſentia eris. Eſſe·n. actu ⁊ poa:nõ ſunt de eſſentiã rei di actus nõ eit eſſentialis. Materia vo pin eit in potẽtia ad actuʒ ſubaleʒ qui eſt foꝛma. Et ideo ipſa po mãe eſt ipſa eſſentia eiꝰ. IMec ille.& Ex quo pʒ ꝙ inclinatio q; habet mã ad foꝛmãnõ eſt aligd foꝛmalt ipſius foꝛme ſicut Al⸗ bertꝰ voluit: ſed eit ipſa eſſentia mãe dr̃ns ab ea ſoluʒ † rõneʒ. CLonſiderandũ eſt inſuꝑ.iÿ.ÿᷣm Woc. Sin p“ ꝑte. q.⁊.ar. pᷣo. ꝙ po actiuã nõ diuidit ↄtra actum: ſed
fundat᷑ in eo. Mãmn vnũqðqʒ agit m ꝙ eſt in actu Po vero paſſiua dinidit᷑ ↄtra actuʒ:qꝛ vnũquodqʒ patit vm g eſt in potentia. Vnde hec potentia excludit᷑ deo. Ið autem potentia actiua. ec ille. Ad pꝛimum igitur dðm ᷣm Poc. P in lit tera ꝙ phus nomen actus hic pꝛetermittit: qꝛ eius ſignificationẽ ſufficienter explicare oect. nõ poteratniſi pꝛiꝰ ngi foꝛmaxꝝ eſſent manifeſtata. qð fa 3 cit. yo.et. 3. hulus. Unde ſtariin in. determine ſmul 3 de po? ⁊ actu. Mec ille. VUnde nõ eſt ſimilis ratio de po 9o. Lec.z. 4 actu. CAd ⁊ñ dðm gꝙ¶ lz po fmn ſpecialẽ rõneʒ ſeu ac⸗ ceptionem eius ptineat ud igenꝰ qᷓlitatis: tñ poꝰ tranſcen· denter ↄſiderata? vt.ſ.diuidit enð cu⸗ actu in quohbet ge nere repit᷑. Uunde multiplicitas debuit mamfeſtari: vbi diſtinguũtur noĩa que ſignificant ꝑres entis· Dictum eſt eniʒ ſupꝛa ꝙ po et actus diuidunt ens:⁊ qðlibet genus entis ¶ Ad zm dðm g ſicut dictum eſt lʒ poꝰ nõ ſit ens ſimplt: eſt ti ens tale: Bicut accis lʒ nõ ſit ens ſimp tꝛeſt tñ ens in alio. Vnde potius dicit entis qᷓ; ens: vt pʒe7· puins. Ið enim eſt neceſſe ſicut dictuʒ eſt ꝙ in dimſione analogi ipſuʒ analoguʒ ſimpl veriſcetur de oibus analo gatis. Sed ſufficit ꝙ veriſicet ſimpł de pꝰ⁊ pꝛincipali membꝛo. C Ad n dðmnꝙ po obedientialis cõtinetur ſub ſcðo modo potẽtie. CEt ſiquerat᷑ vtruʒ potẽtia obe dientialis ſit alia naturaſi. Cdpicendũ ꝙ vna ⸗ eadem potẽtia que dicit naturalis rẽſpectu illoꝝ que ſibi compe tere pñt ÿᷣm nãm: dicitur obedientialis reſpectu eox due ſibi cõuenire pnit·nõ ꝗdeʒ vᷣm naturãʒ ꝓpꝛiam: ſed ſupꝛa naturaʒ: Sicut poꝰ nãturalis quꝰ aqu monet᷑ deoꝛlum Fm naiurã:dicit᷑ obediẽtialis qua monet᷑ ſurſum reſpe⸗ ctu lune que hʒ diñiuʒ ſuper fuxuʒ? refluxum maris: vt infra parebit in.yo. huius. q· ·.⸗ ¶Ad vltin dðm ꝙ potentia motiua in angelis cõtinetur ſub pᷣmo modo po⸗ tentie:que nõ eſt alia a voluntate angeli Vm quoſdam:qꝛ angelus mouet per imperium voluntatis. ¶Et quando dicit᷑. Moluntas eſt potentia paſſiua cuius actus eſt ĩima⸗ nens. Motentia aũt motiua eſt actiua. Igit᷑ ⁊c̃ · CPicen dum ꝙ voluntas per reſpectuʒ ad ſuuʒ obiectuʒ eſt potẽ⸗ tia paſſiua. Sed per reſpectuʒ àd ſuũ effectuʒ eſt potentis actiua. ¶Et quando dicit᷑ · Iia ſeparata mouet ſeipſam localiter · Et tamen nõ per intellectuʒ ⁊ volnntateʒ. Ergo in anima ſeparata eſt ponenda tertia potẽtia. Et ſic eadeʒ
ratione in angelis. ¶ Dicenduʒ ꝙ animna ſeparata nõ mo netur naturaliter:ſed ſupnãliter et miraculoſe. Qnde in ea ponitur potenti obedientialis:que non differt s potẽ
tis naturali ſiẽ dictũ eit. Anima enim ſeparatanaturaliter
Le.i.cð.2·
moꝛitur nõ obedit anime ad motuʒ· M ꝙ ab anima ſeparata nulluʒ coꝛpꝰ viuiicatur. nde nul⸗ jum coꝛpus obedit ei ad motu locales q̃ntuʒ eſt ex vtute
non põt mouere feſtucam:cum eius inſtrumentus ſit eoꝛ pus:ſicut vult Doc. S. in pᷣma pꝑte.q.i.· ar. vltiꝰ dicens: ꝙ anima ſeparata ſuanãli vᷣtute nõ pot mouere aliquod coꝛpus. Manifeſtum eſt eniʒ ꝙ cũ eſt coꝛpoꝛi vnita: non
mouet coꝛpus niſi viuificatuʒ. Einde ſi aliqð membꝛum Manifeſtuʒ eſt aũt
ſue nãe ſupꝛa quã aligd põt ei cõferri vᷣtute diuina. dec Ue. Verũtamen An virtus motiua ſit diſtincta realiter in angelis a volnntate vel non:infta manifeſtabitur clarius cumn de ſubſtantijs ſeꝑatis tractabit᷑ i.y· huiꝰq.iz · ar· zc. CIbi in Voc · S.Et pho vbi 3 D ſecund potẽtie nõ vipgnt tur per obiecta. Mam ſciẽntificũ ⁊ rõcinatiuuʒ unt dinerſe potẽtie: vt dicit Doc. Sin de aia
erpiẽiſẽ · victar. circa fineʒ i eoꝛpoꝛe Ettñ nõ di
ſtinguunt᷑ per eoxꝝ obiecta:cuʒ ſe habeant ſicut pfectuʒ et imperfectuʒ que nõ vgriant ſpẽm. Igit᷑ potẽtie nõ diſtin guũtur per obiecta. ¶P 2 Si diſtinctio obiectoꝝ cau⸗ ſaret diſtinctionẽ potentiaꝝ: ſequeret᷑ ꝙ illa que maxime dr̃nt maxime cauſarent eax diſtictioneʒ. Sed ↄñs eit fal⸗ ſum:qꝛ ꝛia maxime diſtant: vt ſupꝛadictis pʒ Et tamen nõ cauſant diſtinctionẽ potentiaꝝ. Hlias alvuz a mgrum nõ ꝑtinerẽt ad eandeʒ potentiaʒ viſiua qð eſt manifeſte falſuʒ. Igir cc. CPʒMomoet lapis gůe dr̃nt ẽt ub⸗ ſtantial · Et tñ nõ cauſant diſtinctãs potẽtias. Ergonec ſo nus ⁊ caloꝛ vel alia hmõiq̃ accidẽtaliter df̃nt. CP4. Decem pᷣdicamẽta gne diſtinguũtur ⁊ magis diſtinguũ
tur qᷓ; ſonus ⁊ coloꝛ qui ↄueniunt in aliquo genere vino co. Et iñ decem pᷣdicamẽta nõ cauſant diſtinetas potẽtias vt videt᷑. Igit ⁊c̃. CPpV Perfectibilia diſtinguũtur per pfectiones. Sed habitus ſunt plectiones potentr. Ergò podiſtiguũtur ꝑ hitus? nõ per obiecta. C; 6 il determinat᷑ ad ipẽm ꝑ id qð eſt poſteriꝰ vel per extriſecnʒ. Actꝰ aũt eſt poſterio: poꝛobmn ait eſt exn⸗ ſecũ. Vrgo p ea potẽtie nõ diſtinguũtur. CP 7o. Hi ſi: ſequeret᷑ ꝙ obo nõ exite vn poĩ nõ diſtigueret᷑ ab alia. Et ſic colòꝛe nõ extite: ꝓo viſius nõ eẽt diſticta a potẽti⸗ auditina. qð eſt falſuʒ. Igit x. CP ð. Intellect pol⸗ ſbilis ⁊ itellectꝰ ages ſünt dinerſe po Ettñ eoxꝝ eſt ide obm. Mõ ergo po diſtinguũtur ꝑ cba. T Sʒ ð eſt phus m hoc.yvelicitiue: Nꝛ pfectibilia diſtinguũtur ꝑ pfeciio nes: vt ex dictis in caꝰ de diuerſis et diſferẽtijs elici põl· Secd obiecta ſunt ꝑfectiones potẽtaꝝ· ergo a. Simii ter in.⁊0. de aĩa: et in.9. huius. en dðʒ ꝙ duplex pot eẽ diſtict Reſpondeo dbor Duedam eſt mãlls. Alia eſt foꝛmalis. do igit᷑ nõ diſtinguũtur ꝑ diſtiction mãleʒ obiectoꝝ:ſed ꝑfoꝛmaleʒ. Diſtinctq aũt foꝛmalis obiectoꝝ eſt duplex. uedaʒ eſt ſpecifica. Et talis nò. ſuf ſcit ac diſtinctionẽ potẽtiaꝝ:ſʒ ſuffici⸗d diſtictionẽ biu t pʒꝑ Doc. H.ĩ.i20 q. T4ar.pᷣ. Alia eſt diſtictio In ca. Et talis eſt dnplex. Maʒ q̃dã eſt diſtictio ßʒ genꝰ nae· Ettnlis nõ ſuffiẽ ad diſtictioneʒ potẽtia: vt diẽ S. in de vitate· q.1 F. 4r.⁊· ad. ꝙn. Alia eſt diſtictio fm gen cognoſcibilitatis. Et talis eſt duplex. Qued eſt redlis. Ettalis regrit᷑ ad diſticrionẽ potẽtiax que oꝛgano coꝛped ſůt inixe. Ilia eſt diſtictio ᷣm rõnẽ rei rõeinabilis. Et f5 talem diſtinctionẽ obiectoꝝ opʒ diſtinctionẽ attendi ine potẽtias imãles: vt ibidem inunt Doc. S. Mmn potn ßᷣm id qð eit dicit᷑ ad actũ. Añ opʒ ꝙ potẽtie diſtiguan ꝑ acius. ctus aũt ex obiectis ſpẽm pnt. Ma ſi fint actus paſſinaꝝ potẽtiaꝝ ᷣm ꝙ di Ooc. S. ĩde na. q. mcA. 13. obiecta eaꝝ ſunt actiua. Si aũt ſint actactiuiꝝ potcunt õiecta eaꝝ ſunt vt fines · Scðm aũt vtrundʒ ↄlderauu ſpẽs opationuʒ Ma calefacere ⁊ frigefacere di 3 ÿm ꝙ huius pᷣnn eſt calot:⁊ illiꝰ frigus· R eunquret ꝙ ßᷣin diſtinetionẽ obiectox: diſtĩcrio potẽtiax die al i5 Tꝛo cuiꝰ declaratiõe ↄſid erãdũ eit pᷣ 7 Docð— itite vbi ſupꝛa in coꝛpoꝛe: ꝙ pars anime que
x. 14 4 00

Sgauo coꝛpoꝛali in actu ſuo remanet non determinata ſʒ quodãmodo ifinita inquãtũ eſt inmdls.⁊ ſic eius virtus ſe extẽdit ad obmn cõe oibus entibus.vnde cõe obm̃ intel lectꝰ dẽ eſſe qcquid in oibꝰgeneribꝰentiũ inuenit. Vnde ẽt phs dicit ᷓ intellectus eñt quo eſt ommia facere ⁊ quo ſeri. Unde impoſſibile eſt g in parte intellectiua diltinguantur diuerſe potẽtie ðm diuerſas nãs obiectoꝝ ed wolumn 5ᷣm rõnem diuerſam obiecti ꝓut.ſ.ᷣm rõnem
Ddinerſam in vnam ⁊ eadem rem qnqʒ actus anime fert᷑.
kt ſic bonum ⁊ verum in parte anime diuerſiicant potẽ tias ſ.intellectum ⁊ voluntatem: nam in vex intelligibi⸗ le intellectus fertur vt in foꝛmaʒ:ci opoꝛteat intellectum
Shh 2.4. eo quod intelligitur eſſe infoꝛmatũ in bonũ aũt fertur vt
nami
nncuti
in inem. Nñ ⁊ pho.6o.metha. dicitur veꝝ eſſe in inen te ⁊ bonũ in rebꝰcij foꝛma ſit intus: ⁊ finis extra. Won ãt eadẽ rõne foꝛma ⁊ finis pericit Et ſic bonum ⁊ verum nõ habent eandẽ rõnem obi ecti. Hic etiaʒ circa intellectũ agens ⁊ poſſbilis intellectus diſtinguunt᷑. Wõ enim ea⸗ dem roe obm eſt Aiquid inquãtũ eſt ĩ actu ⁊ inquantuʒ ẽ in potentia:aut inquãtũ agit ⁊ patituꝛ. Intelligibile eniʒ in actu eſt obm intellectus poſſibilis agens quaſi in ipſuʒ Put Eo exit de potentia ad actum Intelligibile veroi po tentia eſt om intellectus agentis pꝛout fit per intellectuʒ entem mtelligibile actu. Sic ergo pʒ qualiter in parte inteliectina que non eſt affixa oꝛgano co?poꝛali potẽtie di ſtingui poſſint. ec ille ⁊ quã gloꝛioſe. Conſiceran⸗ dum eſt inſuper ſcdo ßm Doc. S. ibidem ꝙ ex hoc ꝙœ pars ſenſitina anime vtitur oꝛgano in operãdo duo ipſam cõſequuntur.ſ.ꝙ non poteſt ei attribui aliqua potentia re ſpiciens cõmune obm oibus entibus. Sic enim tranſcen
oꝛganis affixe circa quaſdam naturas determinate ſint ſ. circa naturas coꝛpoꝛeas. Hec ile. ¶ Lonſiderandum eſt vlterius tertio ſecundũ eundem ibidem.ad. 13ng ſiẽ aui cen· in. 5. de naturalibus dicit diuerſitas actuum quando qʒ indicat diuerſitatem potentiarum: quandoqʒ non gn⸗ q Enm modis in actibꝰaie diuerſitas iueniri poteſt: vño mõ m foꝛtitudinem ⁊ debilitatem:ſicut opinari⁊ cre⸗ dere. Aliooßm velocitatem ⁊ tarditatem ſicut currere ⁊ moueri:tertioꝰ5ᷣm hitum ⁊ pꝛiuationem vt quieſcere ⁊ moueri. Quartomodo m coinparationem ad ʒria eiui dẽ generis: vt ſentire album ⁊ nigrum Quintooqi actus ſunt diuerſoꝝ geneꝝ vt appꝛehendere mouere vel ſenti⸗ re · Diuerſitas ergo pꝛimi ⁊ ſchi modi diuerſitatem po tentiaꝝ non indicant qꝛ ſic opoꝛteret tot eẽ potentias aie diſtinctas: quot gradus foꝛtitudinis ⁊ debilitatis vel ve⸗ locitatis ⁊ tarditatis inueniuntur in actibus. Similit᷑ nec dinerſitas tercij ⁊ quarti modi ꝛcuʒ einſdem potentie ſit cõparari ad vtruinqʒ oppoſitoꝝ. Sola autem dinerſitas quinti modi indicat potentie diuerſitatem: vt dicamꝰuc⸗ tus genere diuerſos:qui in ratione obiecti non conneni⸗ unt. Mec ille. CCõſiderandũ eit inſuper quarto m eun dem in de veritate QIo. dr. 3. ꝙ potentie nõ diuerſificã tur ex diuerſitate obiectoꝝ: niſi diuerſitas obiectoꝛũ:ſit ex his que per ſe accidunt obiectis: ßᷣm g ſunt taliũ potẽtia ruʒ obiecta. Unde calidũ ⁊ frigidũ que coloꝛato accidũt inquãtum huiuſmodi non diuerſiſicant potentiam viſiuʒ
iuſdẽ enĩ potentie viſine eſt videre coloꝛatũ caliqum ⁊ frigidũ dulce ⁊ amarus. Qnãuis enim intellectꝰai iquoꝰ poſſit cognoſcere pꝛeteritũ ti ců indifferenter ſe hẽat ad cognoſcendum pꝛeterita pꝛeſentia ⁊ futura: differentia p
S
tiadecima duplicia ſunt obiecta gne diſtincta. Quedz ſunt ex equo ſe htia. Et talia ꝑtinent ad diuerſas potentias:ſi differãt ßm rõnem genericã cognoſcibilitatis: Alia ſunt que non ex equo ſe hiñt ſʒ vnũ ſe hʒ ꝓpter ſe.⁊ aiud Ppter ahkud Ft talia bñ ꝑtinent ad eãdẽ potẽtiz ſicut ſupꝛa dictum eſt: vt pʒ de bono vtili laudabili ⁊ honeſto. Tnde pʒ in gya li qũo potẽte diſtinguunt᷑ ꝑ oba. Sed nalr diſtinguãt᷑ ĩ ſpeciali hoc Ptinet ad libꝛos de aĩa.vij hic relinquẽdũ ẽ. Td pꝛimum igit dõm ꝙ ſicut ſupꝛa patuit poccipit᷑ dupliciter. vnoꝰcõ muniter ꝓ quocunqʒ hitu ſeu foꝛma. Et ſic ſcientiicuʒ ⁊ rõcinatiuũ bij ſunt diuerſe po: Alioaccipit᷑ poꝰꝓpꝛieꝓ
ntdiltinguitur 5 hitum · Et ſic non ſint diuerſe potẽtie.
„
Diſtinctiogica obiectoꝝ 5ʒ ꝓpꝛiã rõnẽ cogno ſcibilitatis cauſat diſtinctionẽ potẽtiaꝝ. Bʒ oßa ſcientifici ⁊ rõcinatini ſunt diſtincta gne ÿm rõnẽ cognoſcibilitatis: vt dicit Doc. S.in de vitate. q.1y.ar.ꝛ. ad. Vn. vbi ſic ait ꝙ oblecta ſcientiſci ⁊ rõcinatiui unt altera gnie q;tũ ad ꝓ pꝛiũ genꝰcognoſcibilis:cuʒ ßi rõneʒ diuerlaʒ gie cogno antur. Bed eterne res ⁊ tpales ſuit diuerſe gie nẽ:nõ Autes q;tuʒ ad rõneʒ cognoſcibil vᷣm quã opʒ ſilitudineʒ atendi inter potẽtiã ⁊ oßᷣm.hec ille. CLõtirinat ẽt ꝓ di cta eins ibidem ad tertium vbi ſic At. Rõ ſuperioꝛ ⁊ in ferioꝛ diſtinguuntur henes ipſas nãs. Et 1 non ſunt di⸗ nerſe potentie ſicut ſcientiicum ⁊ opinatiuũ.Hec ille. ſj mamfeſtum eſt ꝙ ratio ſupioꝛ ⁊ inferioꝛ dieunt diuerſos hitus eiuſcẽ potentie. Ergo intentic Doc. G. nõ eſt dic? ꝙ feientificumn ⁊ opinatiuũ ſint dierſe potẽtie accipiẽdo potẽtiaʒ ꝓ habitu. Ande aliter poſſet dici ad argꝙ con tingẽtia circa que vat opinatiuũ pñt dupliciter cõſidera⸗ ri. Tnoin rõne cõtingentie. Et ſic pertinẽt ſcientiicuʒ ⁊ opinatiuuʒ ad diuerſas potentias.i.opinatiuus dicit aliaʒ potẽtiã a potẽtia ſcientiſica. Tlioo prñt cõſidcrari cõtingen tia in rone entis: inquãtuʒ Aiquã entitatem includunt. Et ſic ſe habent ad neceſuriã ſcut ipfectũ ad pfectũ.Et iſoo ſcientificũ ⁊ opinatinſi nʒ ſunt diuerſe potẽtie:ſed ſunt di nerſa officia eiuſcẽ potentie. ¶Ct ſi dicatur SBequtt᷑ er o ꝙ erunt plures potentie àppꝛehenſiue immdles ĩ aĩa q; vna. Cwicendi g hocnõ eſt incõ̃ueniẽs.ſ. ꝙ ſint plu res potentie ſʒ ſpẽm diſtincte: q̃ti cõtneant ſp vno gne polẽtiaꝝ: ſicut ſub vegetatina cõtinent bles potentie ſpeci ſice diſtincte ⁊ ẽt ſp poſenſitina: vt pʒ ſcdo de aia. ¶ Id Fᷣm dðm ſicut dicit Doc. S.in de aĩa.q.vnica aro I.1ñ ꝙ 5ria maxime dint ſub eodẽ genere. Diuerſita aũt ob⸗ tectoꝛũ fᷣm genus cõgruit diuerſitati potẽtiaꝝ: qꝛ ⁊ genꝰ quodãmõn potẽtia eſt: 4 idem pria referũtur ad eãc em potẽtiaʒ. Iec ille. CIdẽ innnt in. 1*xc. g. F4 ar.2. ad p mů dicens ꝙ in diſtmctiqe potẽtaꝝ vel hituuʒ:nõ ẽ con ſiderandũ ipſuʒ obm mãliter ſed rõ ſubiecti dins ſpẽ vel giie q;uis aũt 5ria diant ſpecie diuerſitate reꝝ:tñ eadem eſt rõ cognoſcendi vtrüqʒ:qꝛ vnñũ per alind cognoſcitur. Rdec ille. ¶Acd tertiũ dðm ꝙ lʒ hõ ⁊ aſinper ſe diant diia nẽnõ tij per ſe dint ᷣm ꝙ ſunt obiecta alicuins potẽ tie nõ · n. differũt ðm rõnem generic cognoſcibilitatis ſic dictuʒ eſt. Bonus aũt ⁊ color vrdicit Doc. G. in de vita te vbi ſupꝛa lʒ ſint dinerſa accidẽtia tñ per ſe dint q;tum ad imutationẽ ſenſus vt dem̃ eſt:nõ aſt hõ ⁊ lapis: quia eis eodem mõ immutat᷑ ſenſus Et 16 hõ ⁊ lapis dint ꝑ accidẽs inquãtuʒ ſentiunt᷑ lʒ differant per ſe inqustuʒ ſüt ſba. Mihil enim ꝓhibet dam aliquam eẽ per le cõpara tã advnuʒ genꝰ:cõparatã vo ad alnd eſie per accijs:ſicut albũa nigꝝ per ſe dint in gie coloꝛis:nõ It in gne ſube. hec ille. CAd n pʒ ſolutio ex dictis. CId ymn dpm ſi cut dicit Moc..in de vitate vb ſupꝛa ad qntũ ꝙ hitus nõ ſunt pfectiões potẽtiaꝝ ꝓpter quas ſint potentie ſed ſi cutquibus aliauali ſe hut aci ea ꝓpter que ſunt.i.ad oba Vnde potentie nõ diſtinguũtur penes hitus ſed penes obiecta ſicut nec artificialia penes accſia ſed penes fines hec ille · CAd ndðmg Aiquid eſſe poſterius ⁊ extrin ſecum põt intelligi dupij. inooßm eſſe·Et ſic actus eſt poſterioꝛ potẽtiaa obm eſt extrinſecum. Alioopm inten tionẽ ⁊ in rõne mouendi.Et ſc actus m ttentioneʒ natu⸗ r

———
Muinti Metha. re eſt pꝛioꝛ por. ꝗt obnin rõne mouendi it inrinſececõ toꝰ aligd di pole ſine porẽs vel ex eo ſolũ ꝙ aceidit aliqd 8 componẽs:ſ ed ſieri vel nõ fieri: vel ex e0 ꝙ accidit bñ ſieri. Sicut ẽt dr ragẽ ⁊ quoc põt ſimpli
currit ad as potẽtia:nõ quidẽ ꝙ ſit pa ponẽs:lec ne ¶Manc aut ſolutionðinnult potenſ agere: quod poòt vñ ⁊ facil im; ſte modus poteſtatis reperit᷑ ẽt in rebus
ꝗᷓſi pᷣnn actõis vel ims ei⸗ mut P Toc ·.n pnma parte. q.ar· ʒ· ad pꝛimũ vbi ſic ait: citer agere · t i in e in itẽtione ⁊ 73 in aiatis/ vt in oꝛgans? inſtrumenijs muſicis. n œ
actꝰlʒ ſit poſterio: po in eẽ eſt tñ pꝛO ni rõnẽ ſicut finis agẽte· bm ẽt ſit ex rinlecũ: eit in pᷣnnvel i aliqua lyra pòt ſonare:qꝛ bñ ſonat. Nt alqua nõ põt ſona nis actõis · pꝛin aũt ⁊ fini pꝛopoꝛtiõant ea que ſunt exi reqt nõ bene ſ onat. ¶ Eſt õt ic vſiderãdus p*5 poc. ſeca rei · WMec Ue. C·Pꝛo cuius declaratiòe ſciendũ e 63 S.in ĩac pꝛimus in odꝰpoſſibilis coꝛrd et pᷣmoꝰ ptã⸗ Soc. S. in ·2c.q.3 ar. po ꝙ aliquã ſunt q̃;accipiut ſpeð tis · potemie actue. ſecund?vᷣo coꝛrß̃det ſcðᷣoo ptãtis. Fin ſeipſa velm aliquid ſui ꝛſicut coloꝛ albedo ⁊ alia en potẽtie paſſiue. Tertiꝰaute coꝛrñdet: quarto potentie ʒ tia abſoluta· Et talia nece eſt 5m ſe ↄſiderãta hie ðter ꝙ potentia dicehat ineſſe alicui qð nõ pot coꝛrũpi velin npl lere nec in minꝰ defñice peius mutari · Sed qrt'modus coꝛridet:tertioꝰ potẽtie picebatur alicui ineſſe ad vñ agenduʒ vel
minatã rõnẽ. que nec in plus eycei⸗ re põt · Alia vo ſunt que recipiũt ſpẽm ab aliquo extrinſe mg potentia dicebatur ali b co àd ꝙ oꝛdinat᷑: ſicut motus ⁊ potẽtie actiões ⁊ paſiões patiẽdum ¶CEr quibꝰp⸗ qjunoꝛ ſunt m odi p oſñviits i n 3 intniſi quedã pituciel gſe. nd ocoꝝ ſufficientia põt faclr acciper ufficiẽ
uius adducta. I ſiderꝰdun eſt
⁊ſic de ſilibꝰ. Vinde cũ potẽtie no ſint niſi itudi dicere potẽtias diſtingni foꝛmalr per ſeipſas? nõꝑhitu tia modoꝝ potentie add rz dines:eſt implicatio ʒdictiõis. Eſt enim dicere ꝙ. diſtin/ vteriꝰ ſco fmn Toc. S.iidẽ ꝙ opꝛ ilind qð eſt y oſſi⸗ untur per ſeipſas ⁊ nõ per ſe ipas · Diſtinguũt erao bile ad aliquid patiendũ tei ſe quãdã diſpoſitonẽ ⁊ cãʒ diuerſas pitudines. pinerſe aũt pitucdines diſtinguũt er que ſit cã ⁊ pᷣnntalis paſſionis · Et indpiu voca po; eo ꝙ ad diuerſaref erunt que ſunt eox oba. neceſſariũ eſt paſſina Mꝛinm aute⸗ paſſiuus põt ineſe alicui poſſibili ergo dicere c ſpecificant᷑ potẽtie per o iecta. C Ed n dnpliciter Anoo per hoc ꝙ h liquid inſe: ſicut hõ eſt dðm ꝙ ji reinoueant᷑ oba tũ ad eſſe actuale pituale i poſſibilis pati iirmiratẽ pꝛopter abundantiã alicuiꝰinoꝛ⸗ ne aptitudinale ſil de neceſſitate remonebunt᷑ potentie ſi dinati hum oꝛis in ipſo · Ilio eſt aiiquis potẽs patiꝝ hoe gũt remoueãtur oba qᷓ;tũ a actuale eſſe exiſtẽtie velq; ꝙ pꝛinat aliquo per qð poſſet repugnare paſiõi. Sicut ad actuaẽ imutatibeʒ ſed remanetti quãtũ ad eẽ aptuuꝰ ſi pomo dicat᷑ poſſe inhrinzri ꝓhler ubtractionem foni⸗ dinie:ſic remanebun potenie I votentie nõ regrunt tudinis virtutis naturalis · Et bec duo op⸗ eſſe in quolb⸗ actuale eſſe exiſtentie obiecto niſi q;ᷣtũ ad ĩmutari actu:ſ; potente pati nũqᷓ; n.aliquid pateretur niſi eſſet in eo ſñ ſolum eiſe aptiudinale· vñſi non edet coloꝛ nec poſſet eẽ qð eſt receptiunʒ viſpõnis vel foꝛme ne per paſionem nec vmqᷓ pole fuiſet ipſi eẽ nulia eã po viſiun diſtin/ inducitur ⁊ nſ eſet debilitas virnutis inpatiene ad reſi cta ab alia potẽtia diſtinctiõe ſpeciica· ¶& 2M vlnpʒ ſolu ſtendum actioni agentis · hij autẽ duo modi pᷣncipalt pů tio ex dictis · qꝛ idẽ obm miit.ſ.intelligibile in aciu com tiendipit rednci in vnum:q pᷣuatio põt ſ gniicari vtb pararat᷑ ad ſtellectũ agẽtẽ vt factũ ab eo inactu Id intel bis ·Ft ſic ſeqᷓ̃tur ꝙ puuatio erit hie puationej Et in ctũ vo poſſibilẽ vt monens ipſus ·⁊ ſic P ꝙ nõ mesdes vterqʒ modus erir in hie aligd. hec ile G õſderzdn rõneʒ idẽ cõparatur ad inteliectum agentem poſibile; eſt in ſup tertio ᷣm eundẽ ibidẽ: ꝙ poc ꝙ pꝛiuatio poſt Mec Ipoc. S. vbi ſupꝛa ad vlimum- ſignifcari vt hitus ⁊ vt aliquid hitum chtingi er vocp Ci in Doc ·.⁊ po. icta vo poteſtatẽ ens equinoce dr̃. It ÿm vnnm moduʒ ẽt pꝛinatio ⁊he⸗ * tertium ſie pcedit᷑. rꝙ mo garo dicitur ens. vt hitu eſt ĩpᷣno quarti. q··d tſc di poſibilis: non ſint ſequet ꝙ pꝛiuatio ⁊ negatio poſſin ſignificari vt hius ſufficienter aſſignati a pho. Mã aliquid dr poſ ita poterimus vlr dicere ꝙ aliqd ſit poſſibile pati ꝓpler ſihile vᷣm nullã potẽtiã. Piẽ triãguiũ pole hĩe poc ꝙ hʒ in ſe quẽdam hituʒ quoddã pnn pꝛuntionis: tres angulos:ero male algnant noqinoſibilis eun mn etiam pꝛinari ſt habere aliquid ſi contngn bie pri nulla fit hie mẽtio de pꝛedicto modo·& 20.ole eẽ̃ nationem. Mec mle. CLõſiderandum eit tẽrius quar⸗ deũ illuminare cecumn- ſed hoe nõ poteſt ieri aliduo pꝛe to m Doc. S. vbi ſupꝛa ⁊ fm phm intertuꝙ hol ilia dictoꝝ modoꝝ interin Ergo idem quod pꝛ b. CP3.. que dicunt᷑?mn poẽtia dia dir per reſpecrnz ad vn* Poſüvile a neceſſurii dpponmntcipoſbilexoſit eſ« mi porẽtiã que eſt porẽtin actiuade ⸗ ſupꝛa dictu eſt anð e·neceſri jo impoſibue eſt nõ eſſe· Bedaligd cẽ hnn mutatiõis in alio inquãu eit aliud. Omni em eſt agens quod pot ageE neceſſario· Urgo poſſibilitas glia poſſibilia dñr per reſpectu aq illã potẽtiã. iuri ct potẽti
nõ bene diſtingnitur: qꝛ modi eius ⁊ modi neceſarij co enim dieit poſſiile per hoc ꝙ aigd aliud pabet potẽt incidunt. C Ied cõtra eſt phs interu dicens. Dictà vo acunã in ipſunſicut qnod dicitur poſſibile m potenti poteſtate totiens* potens. Uno qui
— qnidem mõ dicere qð paſſiuã ·uedã vo dir poſbilia in non h pabet motus pꝛincipiũ? mutationis. Et enim ſtatiuu ⁊ t potentie:qi ho
iſtitinũ 2— talem potentiãin ipſum:ſicut que dicunt
iſtitiuũ potens aliquid in altero. aut inquantum alterus pñit coꝛrumpi ab erterioꝛibus agentibꝰ. Du
Uno vo ſiquid ab ipſo aliud poteſtate h talem. Eno ãt poſũbilia in hoc ꝙ habent potentiã vt vene aut faciitens
ſibẽat ptãtem permutari in quodlibet ſiue in melius ſiue gant vel patiant᷑ h ec ille. ¶ Ex quo P reductio!
in peius ⁊ cetera. n poſbilis ⁊ modoꝛum potentie ad vnum prnum
Meſi pon deo dðm ꝙ pole ſiue potẽs di et modus. ¶ Tonſiderandum eſt mlupe5“ fm Doc.Si
o modis coꝛreſpondentisꝰ de po· q. ꝓa·z· Nt etiam patet ex pꝛedicis g aliqu
pdictis ꝗuuot modis potentie ppꝛie dicte ſine poteſtatis dicit poſbile tripliciter· no nn aliquam potentiamn
E Pꝛimo di aligd potens ſiue pole agere qꝛ hʒ poten⸗ actiuã vel paſſiuam:ſicut dicitur boi poſſibile à
tiẽ ciuã ad dliquid agẽqũ· thoc vuplr· el q bubet Fm potẽtiam greſinã. Alio nõ fm aliqus potẽuã
en impoſſibile ee 4
S ne eſt in geo⸗
pᷣn ad imecdiate agendũ in ſeipſo· Lel quia hʒ pᷣnme ſeipfum ſicut dici diante quonon poteſt imediatè op erari: ſed aliquid alið dicit᷑ auirmporentin ab eoal hʒ poteſtaten:N poſft imediate agere E ge metricis pꝛout dr linea poꝰ cõn cũdoaliqd di pole ſiue potens.ſ.illud qð põt mutari in tum eiꝰeſt cõm enſurabile· hec ille. CIdem? claru alind: quicquid ſit illud ſiue ·ſ.poſſit mutari in melins ſi ccit ibidem. q.3·r.4. Lonſiderandumn eſt viterius 6 17 Et ᷣm boe aliquid dẽ cqꝛruptibule q põt cor Fm oec · S.in pꝛimo ſentẽtia di. ð q ar.1.9 duple⸗ růpi · At hoc eſt inpeins mnan Nelnð coꝛruptibile qꝛ poſſibiitas rexeritur in creaturis. vnd. vʒ que conſden htñcortüpi ſſ poleipſun⸗ corũpi. CPertio aligd tur fmid quod creatura pabet. Atera veroae donod nata eſt habere. primſequgti
dr poſbile vel potens inquãtũ nõ hʒ poteſtatẽ vel pᷣnm tur ſe
* cundum id quodn
nliquod ad hoc ꝙ coꝛrũpat. Ut boe dico in aliud imun creaturam 7m ꝙ habet eſſe abalio Omne emm probat
eſt aliudeq: ym hoc aliquid dicitur potens ⁊ virtuo/ funn habet ab alio:non eſt per ſe neceſſe eſſtzy roſi in:q ab alio exterioꝛi vincinẽ põt vt coerũpit· nar/ ¶ Zuic · vde inquãtum eſtin le eit poſiile v lins

—
—
——
—
S
.
— S
bilitas dicit dependentiã ad id a quo en. dec aũe poſñbi itas eſt dupley. Quedã eſt m dependentiãʒ totius eſſe: ad id aquo eſt res vm totů eſſe ſuũ quod eſt deꝰ.Ilia eſt poſſibilitas qᷓ;tũ ad dependẽtiã rei ðm partẽ ſui eſſe.ſ.for
mã pꝛeſuppoſie mã vel eo qð eit loco inẽ. Et hanc poſſi bulitatẽ ſequit variatio mutabilitatis. Mec ille. CCõſide rãdũã vlteriꝰ.yo.qꝙ pole accipit duplẽ. no ꝓPpoſſibili alto: vt pʒ pꝛimo pꝛioꝛũ:: ðʒ ꝙ poſſibile diſtĩguitur Zipo ſibile. ꝙt ſic pomibile diuiditur ĩpoſſibile neceſariũ ⁊ po Rbile cõtingens Pt iſtoodenʒ eſſe eſt poſſibile:⁊ hoĩem
eſſe aial eit poſſibile.Et omne neceſſariũ ſic eſt poſſibile
lʒ nð ecõuerſo. Alioaccipit᷑ pole: vt diſtinguitur ʒ necel ſariũ: ꝓ eo.ſ.qð põt eſſe ⁊ nð eſſe. Et tale pole eſt triplex
pole raꝝ pole natũ ⁊ poſſibile ad vtrũlibet ſicut dicitur de contingenti· Poſſibile aũt rarũ eit qð magis ſe hʒ ad
nõ eſſe qᷓ; ad eſſe. Sed pole natum eſt quod magis ſe hʒ
nd eſſe q; ad nõ eſſe. Moſſibile aũt ad vtrũlʒ eit quoqᷓ e liter ſe habet ad eſſe ⁊ ad non eſſe. Picut ſoꝛteʒ eſſe albũ vel nigx. x quibus pʒ ꝙ du dicit᷑: hocẽ pole: ergo nõ eſt neſſariũ nõ valet cõſequẽtia. Ac ſi diceret Mocẽ gial
ergo non eſt hõ · Sed bij valet. Hoc eit pole cõtingens:
ergo nõ eſt neceſariũ. Ac ſi diceret᷑. hoc eſt aial rõnaje:er ßo nõ̃ eſt aial irrõnale. ¶ Similiter cõtingens põt accipi duplt. no yt cõuertitur cũ poſſibili altd.i.ꝓ cõtingẽti accepto pꝛo oĩ eo qð nõ eit impoſſibile. Et ſic contingens ſe extẽdi ad neceſſariũ ⁊ij net̃iuʒ Et iſtoohoieʒ eẽ aia rõ nale ⁊ deuz eſſe eſt cõtingens. jlioaccipitur cõtingens: vt diſtinguit᷑ 3 neceſſariũ.æEt ſic vocatur nõ neceſarium cõtingens. Er tale cõtingens eſt triplex.ſ.cõtingẽs natum cõtingẽs rarũ ⁊ cõtingens ad vtrůlibʒ.ſicut ẽt dictũ ẽ de poſſibili qð põt eſſe ⁊ nõ eẽ. Hinc eſt ꝙ pole ⁊ contĩgẽs in ꝓpoſitionibus modalibus cõuertiblliter ſe hit quãtuʒ
ad affirmatiõeʒ ⁊ negationem. Silr qᷓ;tũ ad oppoſitionẽ
⁊ equipolentiã:⁊ quãtũ ad cõuerſionem ⁊ extenſionẽ vt dirimus in tractat de modalibꝰ. CCõñderãdũ eſt vlte rius.3. ꝙ aliquis effectꝰpõt iudicari cõtingens ſen poſi bilis dupir. Mnooex pte iudicantis. Alioꝰex parte nature cuius de quo iudicar. Effectus igit᷑ ſcðoo debent inndica ri cõtingentes ſeu poſſibiles ᷣm cãs ꝓximas:cũ actiocã rũ remotaꝝ vᷣm cãs ꝓximas determinet᷑: quas pꝛecipue effectus imitant᷑. Ex parte aũt iudicantis põt eſſe dupli. Vel qꝛ ille qui iudicat eſt phᷣs: vel theologus. i ſic phs tunc effectus debent indicari vᷣm eius iuciciũ poſibiles Fm cauſas inferioꝛes. Gi vero ſit theologus:tunc effectuſ indicabuntur poſſbiles ab eo ᷣm canſas ſuperioꝛes: vt in nuit Doc. S.in de potentia.q.pᷣꝰ.ar. ꝗ Cuins dinerſita tis rationem aſſignat Doc..ibidem qʒ ſi ſint due ſcien⸗ tie quaꝝ vna cõſiderata cauſas altioꝛes ⁊ alia minus altas iudicium in vtraq; nõ eodem mõ ſinetur: ſed ſi ecundũ cauſas quas vtraque conſiderat vt patet in medico ⁊ aſtrologo. Mam aſtrologus conſiderat cauſas ſup ꝛemas medicus aũt cauſas pꝛoximas. Vnde medicus dabit iu⸗ dicium de ſanitate vel moꝛte infirmi ðʒ cauſas pꝛoximas eſ.ᷣm virtutẽ nature ⁊virtutẽ moꝛbi. Aſtrologꝰvero m canſas remotas.ſ.ÿᷣm Ppoꝛtionem ſyderum. Eodemꝰẽ in ꝓpoſito. Eſt enim duplex ſapientia.ſ.mũdana que d phva que cõſiderat cauſa inferioꝛes.ſ.cauſas cauſatas ⁊ ÿm eas iudicat. Aliaẽ diuina que dicitur theologya que cõſiderat cauſas ſuperioꝛes.i.diuinas ᷣm quas iudicat qᷓ dicuntur diuina attributa vt ſapientia bonitas ⁊ volũtas diina⁊ hmõi h ille. tẽt adducit in.Ix. hꝰ.q.4 ·ar.⁊ c
—„jmr igitur dicendum ꝙ poſſibile 6 Acd pimum m nu poten ⸗
tiaʒ cõtinetur ſub tertio modo:qꝛ nõ hʒĩ ſe pꝛinnad hoc
qð coꝛrũpatur:e eo ꝙ pꝛedicatũ eſt de eſſentia ſubiecti.
Cd ſcõm dicendũ g aliqnid dicit᷑ poſſibile ᷣm cauſaʒ
ſuperioꝛem:að nõ eſt poſſibile m cãm inferioꝛem.ñ
poſſe illuminire cecum eſt poſſbile m pꝛimam cauſaʒ.
Et di poſſibile ſm potentiam actiuã ex parte illuminãtiſ
⁊ hm canſam inferioꝛem nõ eſt poſſibiie im potentiam actiuã illuminati ſed jolum ᷣm potẽtiam paſſiuam obedi ntialẽ ex parte ceci lluminati. ·ãd tertiũ dðm ſẽ di⸗
Tertiadecima
ctum eſt ꝙ pole nõneceſariũ ⁊ ipſum neceſſariũ diſtin⸗
guuntur ſiue adinuicem cõ Mt diuiditur in poſſibile nõ riuʒ nõ diſtinguitur cõtra n tra ſuũ ĩferiꝰ.vñ nõ eſt icõ ſub poſſibili: ficnt ĩfer
B quartum
modi impoſſibilis nõ ſint
toꝛ ſicn
nmerati Nl ſicut ⁊ reliquũ. citare modos multi recitauerat modos potẽtia ⁊ impo?
diuidunt᷑. Poſſibile tñ altuʒ neceſſariuʒ ⁊ in ipſuʒ neceſſã⸗ eceſſariũ niſ ſicut ſuperius cõ icõueniẽs ꝙ neceſariũ cõtineatur iſub ſuo ſupioꝛi: ut pʒ 2opierme. pho. Impotẽtia aũt eſt pꝛiuatio. ſic ꝓceditur. Ṽꝙœꝙ modi impotẽtie ⁊ a pho ſufficienter e Mam tot modis dicit᷑ vnũ oppoſi Vnde phus ſuperius nõ curauit re tudinis ſine modos multoꝛũi:qꝛ iam vniꝰqð opponit᷑ mliitudini. Ergo cũ ⁊ ſilr poſſibile ⁊ ipom̃bile opponãt᷑ po
ſitis modis potentie ⁊ poſſbilis ſupfine ponũtur modii potẽtie ⁊ ipoſbilis. C. mpombile eſt qð neceſſe eſt nõjeſſe:ſicut neceſſariii eit qð ipole eſt nõ eñe.ſed ill5
qð d̃ impoſſibile pᷣ ⁊ ſcðᷣoopoſſibile ẽ eẽ. nerare dr̃ ĩpoſſibile ⁊ tñ poſibile ẽ eẽ. Gẽ ipoſſibile Zdictionẽ iplicat⸗ vt o'.q.ar.z. Sed clauduʒ ãbula
„
Ergo nõ eſt ĩpole.⁊ ſic teri ſunt ſufficienter aſſignati. C 40 accidẽs vt ↄcedit Soc. S.in de ipoſſibile nõ continetur ſub pᷣdic qð pꝛius. N Sed ʒ eſt phs inte
3 qjrtꝰmod
Wã pueꝝ ge
ergo. ⁊c̃ · P30 ccedit Doc. S. in de re nõ iplicat Iᷓdictionẽ ipoſſi bilis non Iliqð ẽ ĩpoſſibile per poꝰvbi ſupꝛa. Sed tale tis modis. Igitur idem xtu dicẽs. Impoꝰaũt eſt
pꝛinatio potẽtie ⁊ talis pᷣncipij ſublatio qᷓdã qualis deã Gino aũt apto nato hr̃e aut qũ aptũ natũ eſt iã hre. Mᷓ
enim̃ ſilr dicunt im
plius aũt ᷣm vtrãqʒ potẽtiã ẽ
ſolũ motiue ⁊ eiq
Reſpondeo impotẽs vᷣm potẽtiã actin Alio dicit᷑ aliꝗd i
impotẽtia
ue bene motiue., dicẽdũ pꝛimo ꝙ ipotẽtia in ge nere dr dupl. Snoꝰ aliqd dr̃ ã: ſicnt hõ dr̃ ipotẽs ad voſãdũ. potẽs m potẽtiã paſſiuã: vt lignũ viri
pole gſiare puex:⁊ vixꝝ eunuchuʒ am opponit᷑ ei que
de dicit ipotẽs ad cõburẽdũ. Et vtroqʒ mõ dñ aliquid ĩ
*
potẽs duplr. noꝰ aligd drĩpotẽs ad aliquid:qð ſimpłt
⁊ nulloꝰ põt:ſicut aſinus eſt ĩ aliquid d impotẽs: bene pati:ſicut hõ claudus dÿ̃i nõ põt bñ ambulare. CEx ꝗp ipotẽtie. Anoꝝ S· Mã ipotẽtia dicit puationẽ potẽtie. uationẽ potẽtie actiue:
ſic facilt põtfo
potẽs ad itelligendũ. Ilo⸗ qꝛ non poteſt bñ aliquid agere vel
potens ad ambulandũ qa pʒg quattuoꝛ ſunt modi
nnari ſufficientia ex doc.
Vel ergo dicit pꝛi vel potẽtie paſiue. Si pᷣm hoc eſt
duplicit. el dicit uationẽ potentie actiue adaligd ſim
plicit agẽdũ. Et ſic eſt pᷣmꝰ potẽtie actiue ad ali Et ſic eſt ſcus mo
nmodus: vel dicit pꝛiuationem qd bñ operãdũ:⁊ aliquid bñ facienn dus. Sivo ᷓᷣm hoc ẽt eſt duplicit᷑.vel
dicit pꝛiuationẽ ſimplr potẽtie paſſiue:qꝛ.ſ.nul joopõt pa ti· Et ſic eſt tertiꝰmodꝰ.vel dicit puaticnẽ po paſſiue ad
aliquid bñ ⁊ faciliter pa ¶ icẽduʒ ſco ꝙ ipo pole ᷓᷣm ſe.vʒ. ꝓp eẽ aial irrõnale. Ili Et hoc duptr. Tn qꝛ nullo habet po hʒ potẽtiã actiuã a potẽtie. Alio aliq ẽt duplr. Stqꝛn nõ hʒ potẽtiã p 2 manifeſtũ eſt. Cxx quo Vuoꝝ modoꝝ de facili ſi diligenter cõſiderentu oc. S.ĩ de potẽtia.q pᷣdictam diſtinctionẽ ĩp cit vᷣm nllã potẽtiã ſed 5ᷣm ſe dr̃ unpole tie terminoꝝ Ois aũt diſcoꝛenria terminoꝝꝛ:ẽ rõne alicu ppoſitiõe includitur affirmatio ⁊ xecti ·ʒ. letha. vñ in cĩ tali ĩpoſſibili ĩpli/ ẽ ⁊ negationẽ eſſe ſinul. Moc añt nuliins ſt: qꝛ actiua potẽtia termiat ad ille
ius oppoſitiõis:i gĩ ãt o negatio: vt ꝓbat᷑ qᷓ̃rto n cat affirmation
potẽtie actiue e
pprep
aſſiuã a
oſibiliſ recitat ꝙ ĩ
tiendũ. Et ſie eſt q̃rtus modus.
le ẽt di dupł in gie. vnoꝰdi im ugnãtiã termĩoꝝ: vt ĩpole ẽ hoieʒ odÿ̃ aligd ĩpole ſᷣm aliquã potẽtiaʒ- o5ᷣm potẽtiã actiuã. Et hoc duplr. vł tẽtiã actiuã ad operãdũ illud.velqꝛ nõ d bñ operãdũ ſicut patuit in modis im uid dr ĩpole vᷣm potẽtiõ paſſiuã. ⁊ hoc ullooh potẽtiã paſſiuã ad patiẽdũ.vt qꝛ d bi ⁊ facili patiendũ vt ex dictis pʒ ꝙ qnqʒſunt modi ipoſbilis põt foꝛmari ſufficiẽtia ex dictis: r. CLõſiderãdũ eſt ãt pꝛimo 5ʒ 3. ar·14. Pcipue.q.pa.ar.z. vbi poſibile qð di rõne diſcoherẽ
3

xõſdersdũ eſt vlterio f eñdẽ bidẽ ꝙ ipore qð dr
m aliquã potẽtiã põt attẽdi duplr. no ꝑp
—
defectũ po
ttie iplius ex ſeipſa: q. vʒ·ad illũ effectũ nõ põt ſe extẽdꝭ
—
vtpote qñ nõ põt ages nůle trãſmutare aliq; mäm Rl ex extrinſeco vtpotẽ cũ poalicuiꝰĩpedit vlligar · ic g li qd di fieri ipoſſibile tribꝰmodis.vno ꝑꝑ ðSfectũ actie Po
—
Vlio
etie:ſiue in trãſmutãdo inã ſine quocũqʒ alioo. Alioꝰ ꝓ
pter aliqð reſiſtẽs: vel ipediens. ertioppꝑ hoc ꝙ id dr i⸗ poie fieri: qð nõ võt eſe termin actiõis · k ↄlit q̃ ſunt
oiibilia nẽ:paut ſchon· deꝰfacere poted eiꝰpocũ ſil i
3 ſinita in nullo defectũ patit:nec eſt aliq inà
quã trãlmutã
re nõ poſſit ad libitũ.Eiꝰ.n. po nihil reſiſtere põt. 3 id qð tertio eſt ipole:deꝰ facere nõ pot:cu deus ſit max 3
„„
pncipale ens ꝛeiyactio niſi ad ens teriari nõ
kx ad nõ eẽ ↄir· Et iõ nõ põ̃t facere ꝙ affirmatio ⁊ negaꝰ vꝰhoc ipole icludit:nð qdem
ſint ñl va nec aliað eoꝝ nd
põt pᷣncipali⸗
pp defectũ ſue po ſed ꝓpter defectũ poſſibil qꝛd ròe poſ bilis deſicit. Mec ille. CLõſiderãdũ ẽterti ßm Doc.
2
S in pñti lcõne: ꝙ ipo'eſt pnuatio po tionis duo requirũtuł
Ad rõnẽ ãt pꝛiuã
5
Duoꝝ p eſt remotio hitoppoſi
tiJd aũt qð oppopit ipotẽtie? poꝰ ſcðʒ eſt ꝙ pᷣuatio re quirit ſi ſit ꝓpꝛie dictã determiatũ bʒ ⁊ deteriatũtpᷣs· im
ꝓpꝛie aũt umit᷑ ab qʒd eteriatiõe tpis · nõ ð„i niſi qð aprũ natuʒ eſt hre viſuʒ ⁊q
.
eni cecũ ꝓpꝛle
ſ aptũ natũ ẽ hievi
*
ſuʒ. Impo ſilr dicit puationẽ po aut ſimpirvt. ois duni
—
nutio poipo dicat᷑ que ſit aptũ natũ hĩe ſiue nõ. Oſiq; ãN
vi remotio potẽtie in eo qð aptũ nat eſt hie · qñqʒ ãt 0 lů tũc qũ aptũ natů eſt hie. Mõ eni ſir accipit ipocũ di
cimus pueꝝ ipole gñare:⁊ eũ q
„
ẽ vir ⁊ ennuch?ꝰſit. puer
enim dr̃ impotẽs gñare:qꝛ ᷣm eiꝰaptũ natuʒ eſt güare: ſed ñ ꝓ illo tpe. Sed vir eunuchꝰdi iumpotẽs ad gnandũ nõ qdẽ niſi ꝓ iloqtm̃ ſ qꝛ ſbe nõẽ diſpoſitů ad gñandũ
Lapis ãt dr̃ ipotẽs ad gnandũ:qꝛ in eo nõ
gñandũ ſo ẽt operãte · ec ille. CLõſiderãdũ ẽ 4 5m Doc. S. ibidẽ ꝙ pole qð opponit᷑ ipoſibili ſcðo dicto.
ſ.illi qð dĩ ĩpole 5 diſcoberentiã termioꝝ eſt cuiꝰriuꝰ nð deteriate eit füm. ſicut hoĩeʒ ſedere eſt pole qꝛ nõ ſedẽ qð eit eiꝰoppoſitũ nõ eit deterniate falſuʒ. Ex quo pʒ ꝙ ite modꝰpoſſibil in tres modos dinidit ̃.n. vno poW
eſt aptitudo à
ſibile qð eſt falſuʒſed nõ ex neceſitate. Bi hoĩeʒ ſedere duʒ nõ ſedet: qꝛ eiꝰoppoſitũ nõ ẽveꝝ ex neceſſitate. alio vi poſſibile qð eſt vexꝛſed nõ ex neceſſitate:qꝛ eiꝰoppoſi
tũ nõ eſt falſum ex neceſſitate. Sicut ſoꝛtẽ
ſedere duʒ non
ſedet.tertioꝰdicitur poſſibile quod nondum eſt verum:
„
ſed tñ cotingit ĩ pꝛoxi
mo eſſe verum.ec ulle
igit dðm ꝙ phs bꝛeuit᷑ ſe ex⸗ Acd pumu pedit de modis ĩpotẽtie ⁊ im⸗ poſſibilis poſitis modis poe⁊ poſſibil:ſicut ẽt fecit ðᷣ mo dis multiudis. CUeꝝ tñ ip̃ʒ ĩpole ꝑp multiplicitatẽ cq uocatiõis magis idiget diſtinctiõeꝛq; multitudo: vt ſatis ex dictis manifeſtuʒ eſt. CAd ᷣm dðm ꝙ ipole 5ʒ ꝙ di ſtingnit 5 poleꝛneẽe eſt nõ eẽ. Sed ipole 5ʒ ꝙ diſtiguit 3 necinz:nõ eſt nere nõ eẽ. Bed põt eẽ nõ qdẽ iquãtun ent ĩpoſſibile ſed qꝛ ñ pꝛiuat ſimplr rõnẽ poſibilitatiſ Ut dðm ꝙ ipoſſibile qõð di ym diſcoherentã terioꝝ dr̃ ilð qð neceſſe eſt nõ eẽ. Sed impole qð dr· ᷣmn aliq; potẽtiã nõ eſt neceſſe nõ eſſe: ſed põt eẽ. vñ argmlaboꝛatĩ equiuo
„
co. CAd tertiũ dömꝙ ipoſſibile pᷣt accipi duplr. Unoꝰ in ſenſu cõpoſito: inq; m.ſ.eſt ipole ⁊ ſic in quolʒ ipoſſibili jplicat᷑ affirmationẽ ⁊ negationẽ eẽ ſil. Alioꝰ accipit ĩpo⸗
ſibile in ſenſu diniſo. Woc eſt ꝓeo qð eſt
.
ipole. Et hocꝰ
ipoſibile põt duplr ↄſiderari. Vꝛ aut ißʒ eſt ipoſibile; ſeip̃m:⁊ ſic ẽt Zdictionẽ implicat. aut eſt impoſſibile ꝓpt defectu alicuiꝰpo nãlis. Et tũc ipſuʒ iplicare Idictioneʒ põt intelligi duplicit. lno m ſeip̃m̃· Et ſic nõ eſt ↄcedẽ duʒ ꝙ implicet ↄtradictionẽ· alioꝰm cõparationẽ ad po⸗
tẽtiã nãlẽ cui eſt ĩpoſſibile. Et ſic iplicat Idictionẽ.
anc
õt ſolutionẽ ĩnuit Doc. S. in de poĩ.q..ar.z. ad fm vbi ſic ait. In qͥlʒ ipoſſibili implicat᷑ affirmationẽ ⁊ negationẽ eſſe ſimul ßᷣin hoc qð eit ipoſſibile. Sed ea que ſunt im
poſſibilia ꝓpter defectus potẽtie nãlis:vt cecum videntẽ
ſeri vel aliqd hmõi cũ nõ ſint ipoſſibilia
ßm ſeipſanð im
de po vbi ſupꝛa ad nonũ ꝙ Be rerit dr̃ ĩpole ꝑ accñs:eO P ſoꝛtẽ currere vel nõ currerq;
plicnt biẽi ipol bilia tm ſe ipſa ſed fm eðpartionem
ad potẽtiã nãlẽ cui ſunt ipoſſibilia vt ſi dicam?. ã pᷣt ce
cuʒ facere vidẽteʒ:ĩplicat per dem̃ ĩpoſſibile qꝛ nec potẽ⸗
tia teriata eſt ad aligd vltra qᷓ; ad id qð ei attribuit · Wec
üle CAd quartũ dõm ꝙ ipoſibile ꝑ accñs cõtinetur ſub ipoſſibili ᷣm ſe:qð ſ.d̃ ĩpoſibile ᷣm diſcoherentias
Cñ ſciẽduz eſt ᷣm Moc. Sꝛin Soꝛtẽ nõ cucurriſſe ſi cucur
*6
terminoꝝ reductiue tñ ·
tum eſt in ſe eſt contingens. Bed per iplicationẽ hꝰqð eſt
ß̃teritum nõ fuiſſe. fit ipomibile· Et i dr̃ ĩpoſſibile ꝑ ac⸗
cidẽs quaũ per aliud adueniens: hoc auteʒ adueniẽs qðẽ
impoſſibile ᷣm ſ eipſuʒ ꝛplane implicat Zdictioneʒ. Dic
eniʒ ꝙ aliquid fuit ⁊ non fuit:eſt dicere Zdictoria. Qnod
ſequit᷑ ſi fiat ꝙ pꝛeteriuʒ non fuit. Wec ille CEt ſique⸗
rat᷑ vtrum ſicut illud qð eſt poſſibile ßᷣm cãs inferioꝛes:
eſt poſibile ſᷣm cãs ſuperidꝛes:ita illud qð eſt ipoſſibile yᷣm cãs iferioꝛes:ſit ẽt ipoſſibile m cãs ſuꝑicꝛes. CAd poc reſpõdet Doc. S. in de poꝰvbi ſupꝛa ar. ꝗ. ꝙ ñ vbi ſic ait. Eʒ id qð eſt poſſibile ßm cõs ĩferioꝛes ſit pole etiã ſm cãs ſuperioꝛes:nõ eſt tñ ſic de ĩpoſibili imo magis ecõuerſo. xinde nõ ſeqtur ꝙ udicinʒ vle vbeat ſumivlr ßʒ cãs iferioꝛes de poſſibili ⁊ ipoſſibili. Wec ille · ded iudicio ẽt deteriabit᷑ in. u. ꝰ· q. 4 · ar⁊· o·
Cs 4· De diſtinctiõe multiplicitais ipſiꝰ quantit ts ⁊ ſpecierum eus.
7 nit 4 cðl ſideratiõe noinʒ ſigniſici
N tiũ ptes entis ᷣm ꝙ ens di
ir1 tig3 m ſt † pidit᷑ in actũ ⁊ potẽnã: ↄnr ↄiderã eſt de diſtinctiõe multiplicitatis noius ſign ſicãtiuʒ ptes ennis ſᷣm ꝙ ens diuidit᷑ i·x·
Fdicamẽta. Circa qð occurrt uher ↄſideratio. ¶ Wꝛima eſt de diſtinctiõe qᷓ;titatis. ¶ e⸗
cunda eſt dẽ d itinctiõe qᷓjlitatis. N Tertiaẽde diſtinctio ne ipſꝰad aligd ¶CCrca pᷣn querũtur. IV. pᷣo vnꝝ difõ qᷓ;titatis ſit a ppo in textu bñ aſſignata.⁊ vtꝙ modi ⁊ ſpẽs
qᷓ;titatis ſint ſufficienter poſiti in dextu. 3. vtx quãtitas ſi
vna de pꝛimis ꝑubꝰentis vtx diuiſibilitas ſit ꝓpꝛi rõ quãtitatis.yᷣ.vtx rõ mẽſure ſit ꝓpꝛia rõ qnttais.6 vtꝝ numerus q eſt ſpẽs quãtitatis diſcrete ſit fubiectiuei rebꝰ numeratis oibꝰſil vel in vna tiñ.y · vtx Oraiò que eſt ſpẽs quãtitatis diſcrete ſit ſubiectiue i ꝓferente vel& re. ðo.vtx linea ſuperficies⁊ coꝛpꝰſint ſpecies q;utas co tinne adinuiceʒ realr diſtincte· o.vtrus locus ſit ſpecies quantitatis ↄtinue per ſe realuter diſtincta a ſuphciẽ⸗ vtruʒ locns ſit ĩmobilis ⁊ an ſit ſnbiectiue in coꝛꝑe ocãte . vtruʒ tßᷣs ſit ſpecies quãtitatis per ſe. o.vtruʒ mot ſit ſpecies quãtitatis.iʒn · vtruin tps ſit extra aia exjẽ· vtnnts ſi vnnz ⁊ ideʒ oium tꝑalinm ⁊ an ſtinn tpai ſabiectiue. yo vtruʒ ſitvnum ⁊ idem numerꝰin tototpe realiter dĩns ab eternitate ⁊ euiternitate„ Cbi in Doc. S.⁊ pko. Ouõtũ vo dr⸗ eſt tec.z — f imum ſic ꝓcedit᷑· v ꝙ diff P qᷓ;titatis poſita i Eus
nõ ſit ſufficienter aſſignata phoin ᷓ d. x
Quʒ eſt qð eſt indiuiſibile in ea 3 inſunt qudꝝ vtrůq ⁊ ſinguluʒ vnũ aliqd ⁊ hoc aligd naluꝰ eſt eſſe⸗ pꝛimoò arguit᷑ ʒ ſuppoſitu⸗ Mã vnumqðq multpleri us dʒ diuidi q; diffiniri:cuʒ di ʒ indicet gã vnum. So quãtitas ſue qᷓ;n eſt multipler:xr pyintert Argo he nõ dʒ diffiniri ſed dinidi tiñ. ¶ P 2v. dßs in pdicn tis determinãs de quãtitate ⁊ ſpeciebꝰeiꝰtãq; log 44 diffinit quãtuʒ neq; quãtitatẽ:ſed ſoluʒ dinidit. Ergo ri rõne neq; methaphyſicus. Cd·z⸗ Dicti dun miyto cuʒ inixtuʒ diuidat᷑ in eaque inſunt quoꝝ natus eſt eẽ aliquid ⁊ hoc aligd · Ergo pᷣdictã dif. m uffietens· CP· 4 pꝛedicta diffinitio conuen⸗—, poſito ex coꝛpoꝛe ⁊ animali. Mam tale compoſiumn dit᷑ in ea que inſnnt actu quo?um nmnht ve etn quctumates ſeparata ihe natum eit eiſe hoc aliquid cum ãron Sſehzhiſtc
ece.
————„—
————.——
„—

Lect. 4.
iiedeiolhn dudammln
1 m czilnri
er ityon ne n
que eſt inter quãtitatẽ vtutis ⁊ qᷓ;
Mueſtio
e ſabſiſtẽs vticõcedit Doc. S.in.pᷣ.pte.q. 7T.ar. 20. ſilr pꝑbs idẽ ↄcedit in ſcðo de aia. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. Cp.
Si pᷣdicta diffinitio eſſet bů poſita: ſequepet᷑ ꝙ dinibili⸗ tas eſſet ꝓpꝛia ⁊ eẽntialis rõ quãtitatis. Sed hoc eſt fim
vt patebit inferiꝰin.ꝓ.articulo pꝛeſentis qõnis. Nrgo dif
ſnitio mala. CSed ʒ eit ps in textu dicẽs: Quãtũvero dicit qð eſt diuiſibile in ea que ĩſunt quoꝝ vtrũqʒ aut ſin
gulum vnũ aliquid ⁊ hoc aliquid natum eſt eſſe.
1 dðmn g duplex ẽ qjntitas.q;⸗ Reſpondeo titas vtutis que attendit ᷣmꝑ
kectionẽ alicuiꝰnature vel foꝛme:⁊ quãtitas moliſ ſiue di mẽſiua: vtvult Woc. B.ĩ plibus jocis. Et p̃cipue in pᷣp⸗
te.q.42. 4r.pᷣo. lpec ãt quãtitas dimẽſiua ſolis coꝛpoꝛibꝰ cõgruit: de qua eſt hic ad ꝓpoſituʒ. Que põt dupli ↄſide rari:vno ÿᷣm rõneʒ menſure 5ᷣm.ſ.ꝙ a logrco cõſidera tur. Et ſice nõ dʒ diffiniri ſed potiꝰdinidi:quẽadmodũ pʒ in pꝛedicamẽtis. Alioꝰcõ̃ſiderat᷑ ᷓᷣm eẽ qjntitatis: ſicut hic Et iſtobñ de ea dat᷑ pis diffõ. Quod põt. ꝓbari facilit ꝑ ↄditiones bone diffõnis poſitas a pho.⁊o.poſte. Et poni⸗ tur in hac diffõne vt hic dicit Doc. S. diniſibile in ea qᷓ ſunt: ad differentiʒ diniſiõis mixtoꝝ. am coꝛpus mixtũ reſoluitur in eiemẽta:que nõ ſunt actu in mixtoſed vir⸗⸗ tute nñ · Mnde nõ eſt bi tm̃ diuiſio quãtitatis: ſed opʒ ꝙ fit aliqua alteratio ꝑ quã miytũ reſoluat᷑ in elta. Et ad ditur ꝙ vtrũqʒ aut ſinguluʒ eit natuʒ eẽ aliquid ⁊ hoc ali qd demõſtratũ: ad remouendiũ diniſiõᷣeʒ in ptes eſſentia les:que ſunt mã ⁊ foꝛma.Mã neutꝝ eoꝛum uptuʒ natnm eſt eſſe vnũ aliquid per ſe. hec ille. ed hic dubitaret aliqs. In in pꝛedicta diffõne intelligat᷑ ꝙ quãtuʒ ſit diniſi
bile in ea que inſunt actu:aut in ea que inſunt potẽtia. S
ſcðm ſic ↄueniet diuiſioni mixtoꝝ:pũ miſcibiſia ſintĩ mi/ xto in po'⁊ virtnte vt dictuʒ eſt. nõ põt dici pm qꝛ ptes
extes in toto nõ ſunt actu.ſed ſoluʒ poſt diuiſionẽ. CAd
ð dicẽdũ ᷣm Doc. S.in tractatu de nouẽ gnibꝰ accnitius: ꝙ quãtuʒ eſt diuiſibile in ea que inſunt que dicnntim eſſe actu: quis ſunt ꝓpinqua actui.ita ꝙ per ſolã vnicã diui/ ſionẽ ⁊ nõ per aliquã alterationeʒ adiunctã reducuntur in
actũ. Mõat ſic eſt de hijs in que mixtũ diuidatur. icit eni ibidẽ Voc. G. ſic ꝙ quãtitas m eius rõnẽ cõeʒ que ponitur in. y. metha.eſt diuiſibilis in ea qᷓ ſunt in actu.qð
nõ eſt ideo dictum: quaſi partes in qjs quãtũ eſt diunſibi
le eſſent in actu in toto ĩ quo ſunt indiuiſ ibile. Bʒ hoc dem̃
eſt ad differentiã mixtoꝝ que nõ ſunt diuiſibilia in miſci⸗
bilia niſi ꝑ alterationẽ per quam altera foꝛma inducit᷑ ſj in diuiſione quãtitatis ſine alteratione aliqᷓ ſola diuiſione: nit pars actu. Inde q eſt in totoꝛactu eſſe dr̃:qꝛ qð ꝓpe
eſt nibil abeſſe fere videt᷑. Et iõ ſtatum ſubiungit:ꝙ que
libet pars nata eſt eſſe vnũ aliquid demonſtrabile. uod
nõ cõuenit ptibus eſſentialibus vt materie ⁊ foꝛ me.quia
poſt diuiſionẽ neutrũ manet per ſe exñs:niſi foꝛ te fuerit
foꝛma ⁊ hoc aliquid ſimul:ſicut eſt humana aĩa. hec ille.
¶CLonſiderandũ eſt ãt pꝛimo ꝓ declaratiõe diſtinctioniſ
—
titatẽ dumenſiuã ꝙ quã titas virtutis ſiue perfectiðis vt vult Doc. S.in pꝛia pte · 42. ar. pꝛimo põt attẽdi duplr. Vnoin ipſa pfectiõe foꝛme vel nẽ Et ſic dr̃ magnitudo ſpũalis. Alioꝰ in effe⸗ ctibus foꝛme.Et hoc eſt dupliciter ſecundum ꝙ dupleꝝ
ẽeffectꝰforme.ſ.eſſe ⁊ operari.Tlnoeßm eſſe inquãtuʒ ea
que junt perfectioꝛis nature ſunt maioꝛis duratiõis. Ilio mõ ᷣm operationẽ:inquãtũ ea que ſunt perfectioꝛis natn re vel foꝛina ſunt maioꝛis potentie ad agendũ. vñ Toc. S. ibidẽ ad pꝛimum dicit ſic. Nmõ autem q;titas vtua
lis attendit᷑ pꝛimo quidẽ in radice.i.in ipſa perfectiõe fo me vel nature. Et ſic dr magnitudo ſpialis:ſicut dĩ ma⸗ gnus caloꝛ ꝓpter ſuã intenſionẽ ⁊ perfectionẽ. Et iõ dicit
Ang. y de trinitate p in. hoc eſt maius eẽquod eſt melins e
quod eſt perfectius: ſcðoãt attenditur qᷓ;titas virtuqẽef fecnbꝰfoꝛme. dꝛunꝰaũt effectus foꝛme eit eſſe. Nã oĩs res hʒ eſe ßᷣmſuã foꝛmã. Secundꝰãt effectꝰeſt opaꝰ.naʒ agens agit per ſuã foꝛmam. Attendit ergo qᷓ;titas vir⸗
non mole
nalis ⁊ Fᷣm eſe ⁊ m operationem. Scðm ed qdeʒ inqᷓ;
NMuartadecima
tuʒ ea que ſunt perfectioꝛis nẽ:ſunt maioꝛis duratiõis 63 operãtionẽ ãt inquãtum ea que ſunt perfectioꝛis nẽ ſunt magis potentia ad agendum.Ihec ille. ¶õſideranduʒ eſt ẽt ſcho ᷣm Poc..in pꝛimo ſentẽtiaꝝ di.i9.q.4. ar. pad p. ꝙ qᷓ;titas virtutis nõ attendit᷑ ym diniſionem v tutis intrinſecus:ſed attendit᷑ eiꝰdiuiſio reſpectu exterio ⸗
ũ: vel ſᷣm numexꝝ obiectoꝝ vel vᷣm inẽſionẽ actus vl ðᷣʒ
modos agendi.vñ pʒ ꝙ in quãtitatevᷣtutis nõ eſt rõ totiꝰ Plis integralis qꝛ partes integrales ſunt intra ſuuʒ totũ Iec ile. CMõſiderandum eit tertio ðm oc. P.in de poꝰ.q. pᷣ.ar.⁊. elicitiue:ꝙ dupley eſt quantitas. Quedaʒ
eſt quãtitas extenſiue:que attendit᷑ 5ʒ ꝙ ad plura vłpau
cioꝛa ſe extendit. Et vocat᷑ alio noie quãtitas arimetrica: ſuper quã fundat᷑ ꝓpoꝛtio ariſmetrica. Ilia eit qᷓ;titas in
tutis. Et vocat᷑ qᷓ;titas virtutis que alio noie vocatur quã titas geometrica:ſuper quã fundatur ꝓpoꝛtio geometri⸗ ca. Manifeſtũ eſt.n. ꝙ auꝝ menſure dn digiti ⁊ einſdeʒ ponderis eſt minoꝛis quãtitatis pᷣꝰo quã argentuʒ menſn re vnus pedis eiuſdẽ ponderis. Ged tñ eſt maioꝛis quã titatis ſcðᷣocũ ſit maioꝛis valoꝛis ⁊ vtutis. Añ Poc. S. vbideʒ ſic ſubdit ꝙ quãtitas potentie attendit vᷣm ꝙ ſe ex tendit in multa vel pauca obiecta. Et hec vocat᷑ quãtitas
extenfiua. Ittendit᷑ etiã in hac ꝙ remiſſe vel intenſe agit ·
Et hec vocat᷑ quantitas— Mdec ille. De mum it᷑ döm ꝙ nulluz mnltiplex — d P Amum e quocuʒ eſt diffiniendũ inquã tuʒ hmõl eſt: cũ vt ſic nulloꝰvnũ ſigniſicet. Multiplex tñ analoguʒ bñj põt diffiniri:nõ quidem inquãtũ multiplex
eſt:ſed inquãtum oia analogata habent oꝛdinem ad vnz
cui diffõ. ꝓpꝛie ⁊ pꝛimo cõuemit ſecundario aũt ceteris analogatis. Verũ cuʒ qjntitas ſit genus gnaliſſimuʒ ſcien ⸗
duz eſt ꝙ quãtitas põt dupliciter ↄſiderari. Tlnoꝰßᷓʒ ſuaʒ
eſſentiã. Et ſic eſt quoddã vniuocum. Ilioopõt conſidera
ri in rõne menſure.t hoc duplr. Tino modo abſolute.⁊
ſic ẽt vniuoce cõuenit oibus ſuis ſpẽbus. Alio mõ per re ſpectuʒ ad pᷣmã ſubſtantiam quam habet menſurare. Et ſic analogice conuenit ſuis ſpeciebus. ¶ Et quia logy⸗ cus cõ̃ſiderat quãtitatẽ ſolũ in rõne menſure ſicut dicium eſt ⁊ nõ ᷣm ſuã eſſentiã:id eo logycus nõ diffinit quãtita tes ſicut methaphyſicus. Et per hoc pʒ ſolutio ad ſcðᷣm.
¶dtertiuʒ dðm ꝙ mixtuʒ non diuidit᷑ in ea que ilunt
actu:aut ẽt in poꝰpꝛoxima actui que per vnicã diuiſiones reduci poſſit in actus ſicut dictum eſt. vñ pꝛedicta diffõ ei nõ cõuenit. ¶ Ad q̃rtuʒ dðᷣm ꝙ aĩa rõnalis põt cõſide rari duplr. Nnoꝰvt fonmna.⁊ ſic nõ eſt hoc aligd. Aliomõ vt aĩa rõnalis ⁊ vt per ſe ſubſiſtẽs. ꝙt ſic eſt hoc aliqd. Et iſtoꝰtotum cõpoſitum vt ſic non dinidit in animã rõnalẽ. ¶ Vel aliter dõm eſt ⁊ melius:ꝙ hoc aliquid põt acci pi dupliciter.vt dicit Doc. S. in pꝛima ꝑte ibideʒ ad pri muʒ. vnoꝓquocunqʒ ſubſiſtente. alio mõꝓ ſubſiſtẽte cõ pleto in nã alicniꝰſpeciei.ſſdꝛimo mõ excludit nherentiã accidentis ⁊ foꝛme mãlis Scðdo mõ eycludit etiã imper fectionẽ partis · Vpde manꝰpoſſet dici pꝛimoꝰhoc aligd: ſed nõ ſecundoꝰ. Sic ergo cum aĩa humana ſit pars ſpẽi humane:põt diei hoc aliquid:pᷣmooquaſi ſubſiſtens: ſed
non ſcdoꝰ.jec ille. Vnde lʒ aia rõnalis ſubſiſtat ſubſiſtẽ
tia incompleta inquãtum rationalis:nõ iñ ſubſiſtit ſubſi⸗
ſtentia completa etiã dum eſt ſeparata. on ergo opʒ ꝙ
pꝛedicta diffinitio conueniat compoſito ex anima rations
li ⁊ coꝛpoꝛe · ¶ Ad vltin dðʒ ꝙ p̃dicta diffieñẽ ditfiꝗd ditatiua que datur per eſſentialia ⁊ per pꝛioꝛa Sed eſt ð
ſcriptio quedã que datur per poſterioꝛa ⁊ notioꝛa q; ad
nos · vnde nõ opoꝛtet qð ſi datur per diuiſibilitateʒ quod
diuiſibilitas ſi pꝛopꝛia ⁊ eſſentiai ratio ipfius quãtitatis. C Ibi in Doc. B. ⁊ pho. Multitudo autem.
[— B ſecundum modi ⁊ ſpẽs quã ptitatis nõ ſint in textu ſufficienter aſignati.naʒ Lumerus reperitur in omni pꝛedicamento:cũ
jittranſcendens NErgo male ponitur hic pꝛo ſpecie quan
titatis Cocus ⁊ ſuperfcies Vm eſẽ quãtitatis „ 3
—
tenſiua: que attenditur vᷣm ꝙ eſt maioꝛis vel minoꝛis vir⸗ Gr⸗s
——
3
——

ns dint ꝛled ſunt vnũ ⁊ idẽvt dicit Doc. S.in tractatu de
. generibꝰaccidentiu; ſed locus nõ ponitur hic ſpẽs q; titatis ergo nec fuperficies dʒ poni ſpẽs eius C. Magnum ⁊ paruũ ſunt in pꝛedicamento relatiõis.ergo nõ debenr poni ſpẽs quãtirãtis q? diuerſoꝛum generũ? nõ ſubalternatim poſirox Diu erſe ſunt ſpecies ⁊ dãie: vt. pʒ in añ pꝛedicamentis. NM 4o. Braue ⁊ leue ſunt pal ſiones rei nãlis. Argo nõ debent enu merari inter paſſio⸗ nes quãritatis. Cd·ybs nõ diſtinguit m odos alio rum pꝛedicamenioꝛum.ſ· vbi qů iytus ⁊c̃. Ergo pãri rò ne nõ deberet diſtinguere quantitãtem⁊ mocos eius · CP.o. uedam ſunt quantitates hñtes poſitionem in ↄtiꝰ. quedã vd ſunt que nõ hñt · Et tñ phs de bis hic me nonẽ non facit · Igitur xẼ. ¶ Sed eit phs in textu Ibi. Multitudo aũt quãtũ aliꝗdſt numerabil fuertt. Magni
tuo aüt menurabilis fuerit. Picitur aũt multiuco 4 dẽ diniſibile poteſtate in non cõtinn Magnitudo auteʒ
qẽ incontinua. M agnitudinis vo que quidem ad vnnʒ ⁊ðtinna longitudo. Vue aũt ad duo latitudo. Wue autẽ ad tria pꝛofunditas. 0 oꝛum aũt pluralitas finita quidem numerus · Sed longibudo linea ⁊ latitudo ſuperficies ⁊ pꝛofundum coꝛpus. Amplius alia dicuntur fecundum ſe qnãta quidem ꝛalia ßin accidens. vt linea quãtũ aliqd ſe. Vpnſicuʒ vo ᷣm accidẽs. Eoꝝ aũt que ᷣm ſe ſũt aut 5 ſbani ſunt vt linea quãtũ quid ⁊c·
„P„ſt dicẽdũ pꝛimoꝙ due ſunt ſpẽs Reſpondeo quautuis.ſmultitudo ⁊ ma
gnitudo. N. ð aũt iſte ſint ſpẽs quãtitatis ꝓbat Woc B.i ſittera Maz illud quod babet rõnẽ quanti eſt ſpecies c; titatis. Sed tã multitudo inquãtũ eſt numerabilis q; n gnitudo inquãtu eſt menſurabilis habet rõnẽ quanti · nu
jneratio enim ⁊ menſuratio ꝓpꝛie pertinent ad qᷓ;titatem
rgo multitudo ⁊ magnuudo ſunt ſpẽs quãtitati. Sʒ;
magnitudo diuiditur intres ſpẽs.ſ.in lineã ſuperficieʒ ⁊ coꝛpus. Mam magnitudo eſt id qð eſt diuiſibile in partel „tinudtſicut multitudo eit id qð eſt diuiſibile in partes ñ cõtinnas. Iut ergo ẽ diuiſibile ᷣm vna tĩ dimenſioneʒ PEt ſic eſt linea ·aut ᷣm duas vipOle ßm longitudinem?⁊
latitudem Et ſic eſt ſuperficies ut ßᷣm tres.ſ.ſᷣm longi
tudines latitudineʒ ⁊ ꝓfunditatem. Et ſicẽ coꝛpus ſiue ꝓ
funditas· ¶ Ex pꝛedictis pʒ que ſunt ſpẽs quãtitatis per
ſe. Quarum ſufficientia clare poteſt colligi ex his q̃ Doc.
S. dicit in tractatu de nouẽ generibus accidentiuʒ: vbi ſic
git. Quãtitatis aũt pꝛime differentie ſunt continuum? di ſcretũ. Ex quibus due ſp ecies cõſtituũtur magnitudo ·ſ. x multitudo. Magnitudo per cõtinuũ: ⁊ multitudo per diſcretum. Vnde maguitudo dr̃ quãtitas diuiſibilis in ꝑ tes cõtinuas. Sed multitudo dr qntitas dunſibilis nõ in partes cõtinnas. vmo adinuicem diſcretas. Diie aũt ſecũ de ↄtinui ſunt intraneũ ⁊ extraneũ.qꝛ q̃dã ſunt menſure i tra vt linea ⁊ hmõi. Quedã extrã vt tempꝰMas aũt dif ferentias vocat Alexander ꝑmanens ⁊ tranſiens:qꝛ tem⸗ pus eſt menſura tranſiens:linea vo permanens. Bed ter
„ 6
tie differentie cõtinui pmanentis fiue intranei ſunt vel ßʒ
vnan dimenſionem vel duas vel tres · Vuia vei duanti⸗ tas intranea eſt diuiſibilis in partes cõtinuas ᷣm ynam di
menſionem tm̃. Et tunc eſt linea. vel fm duas. t tuncẽ
—
ſuperticies. vel vᷣm tres. Et tunc eſt coꝛpus. ¶Sed diffe rentie ſecunde diſcreti: ſunt cõe ⁊ pꝛopꝛium Lõe cauſat
numeruʒ hoinʒ ⁊ equoꝝ:TnO oium numerabiliũ. 1 enim dierſitas ſit in numero aptato diuerſis rebus:iĩ nu
mero tñ foꝛmatj nulla diuerſitas põt eſſe. poteſt cnim nu
merus qui in ſe diſcreius eſt foꝛmalitera re numnerata cõ tinuitateʒ habere ſicut tempus a motu: vlna a panno.ſʒ ꝓpꝛium facit oꝛationem:que non poteſt pluribꝰaptari:ſʒ
jolum voci pꝛolate cuius ipſa or̃o menſura eſt cũ qua eſt
vt dñ in pꝛedicamentis. Ipſa enim cum voce ꝓfertur:qꝛ idẽ eſt cauſa ⁊ ptinn ſhi ⁊ per ſe ꝑaſionis eiꝰ· Mec*
q; gioriõſe· ¶MLõſiderandũ eſt aũt pꝛimo ᷣm Voc. S. pᷣ
in ſttera ꝙ qũ pluralitas vel multitudo eſt finita: dicitur numerus · Longitudo autem finta df linea. Xatitudaſ⸗ nita dicitur ſuperſicies · Et profunditas finita dĩ corpus
qetha.
Si enim eſſet multitudo innita:nõ eſſet numeris: qaꝙ ininitum eſt numerari nò poteſt · Silr ſi eẽt longitudo in ſinita nõ eſſet linea · Mam linea eſt longitudo menſurabi
.—
lis.Et pꝛopter hoc in rõne linee ponit᷑ ꝙ eius extremita tes ſunt duo puncta Similtter eit de ſuperfcie ⁊ corpo re.dec ille. Cdicendũ ſcðo ꝙ quãtitatis ſunt duo mo
di in genere. Mam quedam ſuit quanta per ſe. Bicut li nea ⁊ quedam ſunt quanta per accidens:ſicut muſicum. Nuãta ãt per ſe ſunt in duplici differentia· Mam quedã
—
ſigniticant per modũ ſbe⁊ ſubiecti:ſicut linea ſuperfcieſ
vel numerus. Muodlʒ n.iſtorum ſbalr eſt quãtum:cũ in cuiuſlibet diffõne ponatur quantitas. Mam lined eſt qᷓti⸗ tas cõtinua ᷣm longitudinem diuiſibilis finita. Et ſi eſt
de alijs ·vlia ſunt que ſignificantur per modũ paſiõisv
pitus. Et talia ſunt in duplici differentia. Mam quedam
ſunt que ſunt paſſiones cuiuſ libet quãtuatis cõtinue. Siẽ magnum ⁊ paruum: maus* minus ſine dicantur m
ſe ſiue reſpectiue. Alia ſunt que ſigniſicant vt paſſiones
„
alicuins determinate qᷓ;titatis. Et talia ſunt in quadrupli
ci differentia. Mamn quedam ſignificant᷑ vt paſſiones nu⸗ meri:ſicut multũ⁊ paucũ. Vuedã voX paſſiones linee ſicut pꝛoductum ⁊ bꝛeue Vuedã autem vt paſſiões ſup
ſicieivt iatum et ſtrictun · Quecã etiam vt paſiõeſco poris vt profundum ⁊ altum. Et qᷓ;ᷣuis graue ⁊ leue po
nantur paſſiones corpoꝛis ᷣm opinionem illoꝛum ꝗ dice
bant multitudinem ſuperficieꝝ vt athomoꝛum eſſe cauſi
grauitatis coꝛpoꝛu paucitatem vero eoꝛũdẽ eſſe càm le
nitatis:tñ ſecundũ rei veritatem v dici hic Doc. S.gra
ne ⁊ leue non pertinent ad quantitatẽ: ſed magis ad quali
tatem vt infra patebit · Quantoꝝ autemn per accidenl duo ſunt modi. Maʒ quedam dicunt᷑ quãta per accis ex hoc
ſolo ꝙ accidunt alicui quod eſt quantũ per ſe. Sicut alvũ ʒ muſicum dicuntur quaniã per accidens ex hoc ꝙ ſũt ac cidentia alicuins ſubiecti qð eit quãtũ per ſe. Et talia dñt quanta per accidens: vt per accidens diſtinguit᷑ 5 per ſep mo ⁊ per ſe per alterum. Zlioꝰ dñr aliqua quãta pel de⸗ cidens.i.ꝑ alteꝝ nõ rõe ſubiecti in quo ſunt: ſʒ ex eo ꝙ di
nidunt qhantitatem ad diuiſionẽ alicuius alrerius quanti tatis:ſicut motus ⁊ tempus que dicuntur quedã quans
4 continua pꝛopter hoc ꝙ ea quoꝛum ſunt paſiones ſut
diniſibilia ⁊ ipſa diuiduntur ad diniſiones eoꝛum. Tem
pus n.eſt indiniſibile cõtnuũ pꝛobter motum. Motꝰ t
ꝓpter magnitudinem C Secd diceret aliquis. Si molꝰ eſſet qhãtus ⁊ diuiſibilis pꝛopler magnitudinem ſequt⸗ retur ꝙ ſi coꝛpus mobile eſſet bipedalis quãtitatis ꝙ üle motus eeſſet eiuſdem quantitatis Nuod videt eſſe 6
vt patet de hoie amnbulante per multa uinera. CAd boc
reſpondet m Woc. S. in littera ꝙ duplex eſt maglu⸗
do Dnedã eſt magnitudo eins quod mouetur. alia
magnitudo in qua alquid mouetui Motus autem non
eſt quantus ſiue diuiſibilis pꝛopter quantitateʒ au din ſionem magnitudinis eins quod mouet᷑ v voluit qß ſed ꝓpter magnitudineʒ in qua fit motꝰ. Dicit eni Woc.
S. bidẽ ſic. Tempns enim eſt diniſibile cõtinnum ꝓpt
motum ⁊motꝰaũt pꝛopter magnitudinẽnon quidẽ ppler
magnitudines eins quod mouetur:ſed ppter magnihd
—
nẽ in qua aliquid mouer· Ey eo enim ꝙ illa magntudo eſt quanta: motus eſt quantus Et pꝛopter hoc ꝙ motus eſt quãtus: ſequitur tempus eſſe quãtũ. Lnde? hec no
ſolum per accidens quãta dici poſent ſed magis perpo⸗
ſerius inquãtũ q;titatis diuiſionem ab aliquo prion ſ tiuntur. Idec ille. CEx predictis pʒ g modi qutius ſunt vndecim. Quꝛnʒ oĩnm ſic poteſt foꝛmãn ſuffcien. tia. Mam quantum eſt diuiſibile in ea que inſunt: quo: qðlʒ aptũ natũ eſt eſſe vna haturã vt ex ſup?ꝰ ictis p aut ergd eſt diuiſibile per ſe:aut per accñs. Zi ſcdm eſt dupi. del eſt diſbile ꝑ accisyt ꝑ acche ditingut⸗ ꝑ alteꝝ.ſ.ex eo ſolum qꝛ aiteri accidit. Et ſic eſt decum modus. Liel per accidens vt per accidẽs diſtinguit tra per ſe pᷣmo· Et ſic eſt vndecimus modis. Sid diuinbile per ſe: boc eſt dupliciter · el ſighi
icmnnpe, nůliplect veipmodi paſions. ipermonn a⸗

S
—
2 — S
(¶Queſtio
cri choe eſt duplſciter. vel eſt de gie diſcretoꝝ:vel de ge nere cõtinuoꝛũ. Si pꝛimuzʒ ſic eſt pꝛi mnꝰmodus.ſ.multi⸗ tudo. Mue cõtinet etiã duos modos ſub ſe. ꝛ vłtale di ſcretũ hʒ partes permanentes. Et ſic eſt numerns: vel hʒ partes trõſcendentes. Et ſic eſt oĩo xt lz phs nõ faciat ex pꝛeſſaʒ mentionem de orone:tñ oꝛatio continetur ſub mit ritndineʒ:cum ſit de genere diſcretoꝝ vt infra patebit.ſñ vero ſcõm.ſ.ſi ſit de genere cõtinuoꝝ: hoc eſt tripliciter. qꝛ vel eſt diniſibile ᷣm vnaʒ dimenſionem tñ. Et ſicen ſecundus modus.ſ.linea.velÿm duas. Et ſic eſt tertiꝰmo dus.ſ.ſuperficies. vel ᷣm tres. Et ſic eſt quartus modus Lcoꝛpus. Fi vero ſigniſicat᷑ ꝑ moduʒ paſſioniſ: hoc ẽ du ptr. Qꝛ vel ſigniſicat per modum paſſiõis cumuſſibet quã titatis continne. Et ſic eſt nonus modus. Nel per moduʒ paſſionis alicuius determinate quãtitatis. Nt hoc eſt quz drupl. qꝛ vel per moduʒ paſſionis ipſius numeri. Et ſic eſt quintus nodꝰ. Mel ipfiꝰlineeꝛ ⁊ ſic eſt ſextꝰmodꝰ.vel ipſius ſuperſiciei.Et ſic eſt ſeptimꝰ modus. vel ipſiꝰ cor⸗ poꝛis ⁊ ſic eſt octanꝰmodꝰ.C iderãdũ eſt aũt ſcdo Doc. S.in littera:ꝙ illa noia que ſignſicãt paſiões quã titatis per ſe:tranfferunt᷑ et ad aliaq; ad quãtitates.picit᷑ enim albedo magna vel parua:⁊ ẽt alia huiuſmõi.jpec ille Ft ſi dicatur. In alijs pꝛedicamentis accidentiũ non ſunt aliqua que ſignificant vt ſubiecta:⁊ aliqua vt paſſio? nes:ita ꝙ abſtractuʒ poſſit verificari de concreto vel ecõ tra: vt dicendo ꝙ albedo eſt alba: ſicut dicimus ꝙ linea ẽ
uanta vel lineata. C Ad hoc reſpondet Poc. G.in pꝛe⸗
ſenti lectione dicens· Iciendum aũt eſt ꝙ quantitas inter Alia accidentia eſt Ppinquioꝛ ihe.vnde ⁊ quidam quanti
ates Was eſſe putauerunt.ſ. numeꝝ lineam ſuperſicieʒ ⁊
cOꝛpus. nam ſola quãtitas hʒ diuiſionẽ in partes pꝛopꝛias poſt ſubſtantiã. lbedo.n. non põt diuidi.t per ↄñs nõ intelligitur indiuiduari niſi per ſÿm Et inde eſt ꝙ in fo⸗ lo quantitatis genere aliqua ſignificantur vt ſubiecta alia yt paſſiones.ſpec ille. CEt inde eſt ꝙ cõcretu:
tur de abſtracto ⁊ ecõtrai
Aijs pꝛedicamentis acc dentinm. d F. 2 mu mn igitur döm gꝙ nuerus ẽ dn P* plex. Qnidã eſt nũerꝰtrãſcũdẽf ßm ꝙ cõſtituitur per vnũ quod cõuertitur cum ente. Et talis numerus nõ eſt ſpecies quãtitatis. Conſiſtit enim in diuiſione foꝛmali que in onni pꝛedicamento reperitur ⁊
extra vt ex ſupradictis patet. Aluus eſt num erus quicõ
ſtituitur ex vnitatibꝰde genere quantitatis:qni cauſatur p diuiſionem quãtitatinã. Ettalis ſolũ ponitur in pꝛedica⸗ mento quantitatis: vt infra parebit ar.. ¶Ad ſcõin dðʒ Plocus ponitur ſpecies quantitatis ſicut ⁊ ſuperficies.⁊ phs ſub juperficie compꝛehendit locũ qꝛ non diſtinguũt inter ſe ſecundum eẽ q;titatis ⁊ mãliterlʒ tamen differãt foꝛmaliter. quatt ãt locus ⁊ ſuperſcies drant: infra pate⸗ bit in pꝛeſenti queſtione ar· ↄ. Adtertiũ dðʒ ꝙ magnũ ⁊ paruũ ſimiliter multũ ⁊ paucũ pñt dupliciter cõſicera ri. Vnoabſolute. Et ſic non ponuntur in pꝛedicamẽto re latiõis: ſed quantitatis. Alioovt dicunt erceſſum vel recer ſum in quãtitate. Et ſic ſunt relatiua vm dici. ⁊ iſtooẽt nõ ponuntur in pꝛedicamento relationis per ſee ſed ſolum re ductiue:inquãtũ ſuper eis fundantur quedã relationes ð genere ad aliquidvt infra patebit. ¶ Ad quartũ patuit ſo intio er dictis. C Id quintũ rñdet Voc. F. in pꝛincipio pꝛeſentis lectiõjs dicens P alia vero pᷣdicamẽta phus pᷣ⸗ termittit qꝛ ſunt determ inata ad aliquod genus reꝝ nãliũ v patet pꝛecipue de agere ⁊ pati ⁊ de vbi ⁊ qñ. hec ille Cãd fextum dõm ſm ꝙ dirit Voc. F. in tractatu de nouẽ generibꝰaccidentium: ꝙʒ illa dinſo coincidit cũ illa un qud dicit ꝙ quãtitatum quedam pijt partes diſcretas
duedã cõtinuas. Dꝛ hre partes habentes poſitionẽ in cõ tinuoꝛ eſt habere partes copnlatas: ad alique terminum conunẽ: quod eſt ctinuũ cõſtituere. Pr̃e vo partes non biites poſitionẽ in cõtinuoꝛeſt hie partes diſcretas adin⸗ iierquod eſt numeꝝ cõſtituere:lʒ non omne cõtinunm
abeat ptes hrites poſitionẽ adinuicẽ. Jicut tpᷣs qð ẽ cõti huũ mãijlʒ ſt dilreri foꝛmait. Ei.n. nunerꝰ motꝰꝛvt
Quartadecima dÿ̃ in 4o.ph. pec ille. CAMt ñ dicat᷑ hfe po ionẽ
ad aliud pꝛedicamẽtũ a quãtitate.i.ad pꝛedicamentũ ſyt? ʒ hre partes ↄtinnas pertinet ad pᷣdicamẽtũ qjntitatis. Er go illa mẽbꝛa nõ comcidũt:⁊ Eↄſis necp̃dicte due diſio
nes. TAd hoc rñdet Poc. Gibicẽ dicks: ꝙ hec poſitio ĩq̃ntitate differt a poſitiõe que ẽpntuʒ.qꝛ poſitio pᷣdicam dicit oꝛdinẽ ꝑtiũ totiꝰlocati ad ocũ. Sed poſitio hic dicit Qdinẽ partius in toto eriſtẽtium ad inucem. Pec ille. Cbiin Poc. F.⁊ pho vbi 1he rorrin ſic ꝓcedit ut quätitas —— 5 tertiũ non ſirvnum e pᷣn vre * rum ſiue vna de pꝛimis ptibus entis. yjã pᷣn⸗ epiatũ: nõ eſt pnn.alias idẽ eiſet pnꝰ ⁊ poſte rius. ed quãtitas eſt qðdã pᷣncipiatuʒ. Lauſat eni a ſßa: in glie cauſe efficientis mãlis= finalis. Ergo quãtitas nõ eſt vni pꝛimnʒ pÿnmn rex. CP.20. Illnd qð eſt pꝛimum non pꝛeſupponit aliquid ante ſeꝛcum pᷣmum ſuperlatine dicat᷑.ſed quãtitas pꝛeſupponit aliquid ante ſe.ſ.aʒ: vt pʒ. 70· hutus. Pgitur ⁊c̃. ¶ P30. Illud quod pꝛeſuppo⸗ nit aliquud pꝛius eo in genere cauſe foꝛmal vel ſaltẽ in rõe pncipn foꝛmal:nõ eſt pᷣmũ pᷣnn. Sed quãtitas eſt hmõi. pᷣſupponit.n.ens qð ꝗdditatine pᷣdicat᷑ nõ ſolum de quã titate:ſed de omni eo qð eſt. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. C P. 4* Si quãtitas eſſet vna de Pꝛmis partibus entis ve hoc eſſet veꝝ de quãtitate ↄtinuavel de qᷓ;titate diſcreta. meu trum eſt dicenduʒ:qꝛ nentx eoꝝ eſt pᷣn pᷣnnfoꝛmale ĩ ali qua cooꝛdinatione.alias vtraqʒ eſſent gnia gñalim ma.igit tur ⁊c̃. ¶ P.V. Qnotuʒ nõ eſtvnũ pᷣnñi pᷣnnrex.rgo nec q;tum. ſſdʒ ↄia:qꝛ ſicut q;tuʒ ponitur vnum minmum in gñe quãtitatis:ita ⁊ quoluʒ vt patebit in logicis. Igit xE. ¶ ed 5 eſt phs in textu determinãs de quãtitate ⁊ ſpẽbꝰeiꝰtãq; de vna pᷣncipali ꝑte entis. ſilr ĩ oppoſitũ ẽ ẽt oc. F. in pᷣnhuius lcõnis cõtinuando eã ad pcedẽtes.
*
dðm bꝛemt:ꝙ q̃ntitas eſt vna Reſp ondeo de pᷣmis ptibus entis:ſine vnũ de pꝛimis pꝛincipijs rexꝝ. Mã illud qð eſt pᷣmuʒ pᷣnmali⸗
cus cooꝛdinationis entiuʒ:eſt vnuʒ de pꝛimis pᷣnciphs
rex· Bed quãtitas eſt hmõi. dicit. n. pᷣn pᷣnnoĩuʒ illoꝝ qᷓ oꝛdinant᷑ in gie quãtitatis. jMec hʒ aliqð p̃nnfoꝛmale aj ſe. Relinquit ergo ꝙ quãtitas eſt vnnʒ de pumis pnci· pijs reꝝ. Ex quo ſequit P eſt p̃dicamentuʒ:qꝛ pᷣdicamẽ
tuʒ eſt pᷣnmn alicuius coordinatiõis: vel ip̃a tota coordina
tio. Pegtur ẽt g eſt genus glaliſimum.qꝛ nullum h genus ſiue pᷣnnfoꝛmale ſupꝛa ſe. ¶ Bed arguunt qdã ꝙ inter ſpecies quãtitatis eſt oꝛdo pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis ĩter ſe ergo quãtitas nõ eſt genns gnialiſſimũ vt vider. Cd
hoc dicẽduʒ ꝙ pecies q;titatis.ſ.quãtitas ↄtinua ⁊ quan titas diſcreta: poſſunt duplt cõſiderari. Anooßm ꝙ com parant᷑ inter ſe. t ſic vnã pꝛecedit aliain It tals pꝛioꝛi⸗ tas non impedit vniuocationẽ:ſicut diẽ Poc.. in pᷣo pe ryber. vt ex ſupꝛadictis pʒ. alloprit cõſderari per reſpe⸗ ctuʒ ad quãtitatẽ in cõi.æt hoc dupli. Vnoabſolute. xt
ſi de eis pꝛedicat᷑ quãtitas vniuoce. Mec inter eas vt ſic eſt ordo pꝛioꝛiſ ⁊ hoſterioꝛis. aliopit conſiderari mg cõparãtur ad quãtitateʒ nõ quidẽ abſolute ſed per reſpe⸗ ctuin ad pꝛimã ſamiquã hnit menſurare. t ſic quãtitas analogyce cõuenit eis. Mec vt ſic eſt pꝛedicamentuʒ ſine genus gſialiſſimuʒ:hinc eſt ꝙ quidam dicunt ꝙ logycus non conſiderat quantitatem vt eſt gen gnaliſimum: ſed vt hʒ notiñcare ⁊ menſurare ſam. Ced tj pꝛo o:dine
qui eſt inter quãtitatem cõtinnã ⁊ diſcretam cõſiderãdũ eſt bᷣmog inter eas põt attendi duplex oꝛdo.ſ.ordo natu re ⁊ perfectiõis:⁊ oꝛdo nature gnonis ⁊ m
noſtram. Si igitur attendat᷑ oꝛdo nature ⁊ perfectionis:
nis vt ſupꝛ dictum eſt. Bed pꝛincipium quantitatis di⸗ ſerete qnod eſt vnitas eit ſimplicius qᷓ; pꝛinnqᷓ;titatis cð tinue qð eſt punctus:cũ punctus ſuꝑ vnitatem addat po⸗ ſitionẽ in cõtinno Igit ⁊c. Ji vo attendat᷑ inter eas or⸗ do gñonis:⁊ quo ꝗ nos ſic q;titas tinna pᷣcedit qntita⸗ tem diſcretã: cuiꝰrõ eſt: qꝛ ᷣm illuʒ oꝛcnẽ cpoſitio.x.
ſitionẽ ꝑtinet Lec.iy. ⁊
cognitionẽ 36

⁊ confuſioꝛa ſunt pꝛioꝛa· Iuz ergo pꝛinnqᷓ;titatis ctinuẽ ſit cõpoſitius vᷣn rationem qᷓ; pꝛin quantitatis diſcrete: diclu eſt:relinquitur ꝙ quantitãs connnua tali oꝛdiſe precedit quãtitateʒ diſcretaʒ. Et ad oſtendendũ hunc du⸗ Aectio ·ð· plicem oꝛdinem phus in pꝛedicamentis duidẽdo quãti⸗ tarem pꝛepoſuit continuũ diſcretoꝛſed diffiniendo mem bꝛ dinidentia: pꝛepoſuit diſcrerũ continuo: vl ex ꝓceſſu eius ibidem pʒ. C Si aũt querat aliquis quare phs ma gis expꝛeſſir oꝛdinẽ cognitiõisvel generatiõis ꝑ viã diut ſonis ⁊ oꝛdinẽ nature pfectiõis per viã diffinitiõis; es. Cwicenduʒꝙᷓ rõ buns eit qt diſfõ indicat eſſe: Diui no vero poſſe · Sed e oꝛdine nãe pᷣcẽdit poñe ⁊ſimpi. xettõ · ð·⁊ iñ vnd ⁊eodẽ q pcedit de po ad actů poſſe pᷣcedat eẽ eõmen ·3· vtpʒ · o.h.oſſe àt p̃cedit et quo ad nos:qꝛ nia cog x Xectio.i· cedit de ipfecto ad plectũ:⁊ de vo ad actũ: vt elicit erp mo phy · Inde eit ꝙ oꝛdo nẽ magis expꝛimitur per diffi nitioneʒ q; per diuiſionẽ: ⁊ oꝛdo quo ad nos In6is ꝑdi⸗ niſionẽ qᷓ; per diffõnẽ. ¶ Löſiderãdu eſt ſco ꝙ in qᷓ;tiã te lʒ ſint duo minima in gſie ſubalterno ·.;ᷣtü ⁊ quotum tñ eit vnůũ minmũ ſunph pꝛunũ qð eſt metrũ ⁊ menſu ra oium illoꝝ que ſunt in pꝛedicamenò quãtitatis.i q. TCiEt ſi dicat quantũ diſtinguit᷑ ⁊ cõdiuidit᷑ 5 quotum- Ergo non ſe extendit ad quotũ. CAd hoc ſepius reſpon ſum eſt ꝙ œqantum põt cõſiderari dupl. Alno in ſuicõ
munnitate vt eſt cõcretun de quantitate. Et ſic ſe extendit ad quotũ ⁊ ad quantitatẽii cõtinuam ⁊ diſcretamn⸗ alioꝰ õt cõſiderari ⁊ accipi pꝛo quantò continnitatẽ habente · Et ſic cõdiſtingnitur cont quorum. N Et quia minimo quantitatis cõtinue nõ eſt nomnen impoſitum ſicut mini mo quantitatis diſcrete:ideo gtribuitur nomen cõe illi xectio.y. ſpecali minimo eui non eſt non en impoſitum:ſicut pa⸗ tet per phm in pꝛimo chopico · in capi · de pꝛopno:qui di nidit pꝛoprium in propꝛium? diffõnẽ. Ita ⁊ quantuꝰ di niditur in quantun 7 ias dömꝙ aliqhid pöt dict pꝛin⸗ Ad imum cipiatũ dui tr. vnoꝰ in genere cauſe efficientis. Vt ſic quãtitas eſt quoddã pꝛincipiatum Alioꝰ in gñe cauſe foumalis. Et ſic quãtitas nõ dependet ab aliquo puoꝛi: qð ſi pꝛincipiũ foꝛmale eius:miſi loquẽ
„
do de foꝛma exẽplari? nõ de foꝛma infoꝛmnte Mon è enim incõueniens ꝙ wũ ⁊ idem ſit pꝛincipiũ ⁊ pꝛincipia ſů cauſa ⁊ cauſatuʒ in diuerſis generibus cauſe: vt ſupra dictum eſt · CAd ſcðm dicendum ſimiliter ꝙ lʒ quanti tas preſupponat aliquid ante ſe in genere cauſe efficientis J. Pam:nò tñ pꝛeſupponit aliquid ante ſe in gñe canſe loꝛ
malis. CEt ʒ preſupponat ens tamquam aliquid comn⸗
munius pᷣm vocem Von tamen pꝛeſupponit ipſum in ge
nere cauſe foꝛmalis ÿᷣm conceptum aut rationem princi⸗
pij: vt ſup̃ patuit cũ de vnuocatiõe entis ageret᷑ li. 4· 2.ar. qnto. Et ꝑ hoc P ſolꝰad tertiu CAd q̃rtum diceß
dum ꝙ quantitas inquantum huiuſmodi què eſt primü
principium:nec eit quantitas diſcreta nec cõtinua: ſed p
ſeindit ab vtroq;:ſicut genus à ſuis ſpeciebus ſicut ani⸗
mal inquantuun eſt anmal vt dicit Woc · Sanc. in de ani
—
ma queſtione vnica articulo N ad.19.neq; eſt rationale neqʒ irrationale · Sed pſumn ammal quod eſt rationale ꝛe pomo.animal vero irrãtionae eſt animal bꝛutum. Wec
ille. Ende ibi ommminee iu accidentis · Ac ecies neq; plato ⁊ ſic de alihſ
ſi diceretur ſortes non eſt it
Ergo bomo non eſt ſpecies ·& Acd vltimum pauit ſo⸗
lutio ex dictis.
Cxbi ſupꝛa in pprloſopho⁊ Poctore. Sancto·
tio quantitatis ſit diuiſibilitas. Mam ila ra⸗
tio mn qᷓ; eit diſtinctio ſpeciſica: videtur eſſe
eſſentialis generi. Sed diunſibilitas eſt huiuſmodi vt p
tet pic in littera. Wam ſecundum vnam dinidi dimenſio
nem vel duas aut diſtingunntur ſpecies quantitatis 4. C Pretere fecundo. Muanti⸗
per ſe· Jgitur ⁊ cere
2. ic proceditur· li —— quartum detur ꝙ propria ra cum quantitas ſit pꝛincipinm talis diriſibilitatis. Mne
Metha
tas continna eſt cuius partes copulantur ad aliquem ter
minum communem qui eſt pꝛincipium vniꝰpartis ⁊ ñi⸗ mis aiterius · Et quãtitàs dilcretã? cuiꝰptes nõ copulant-
xẽ̃. Ergo de rõne vtriuſqʒ eit hre ꝑtes. Sed oẽ hñs ptes
eit diuiſivile· Igit ⁊c̃. CM 3o. iud qð ineſt alieni per
ſe pᷣmo ꝛeſt euius ꝓpꝛia rʒ. Sed diuiſibilitas ineſt q;tita
ti ᷣm ſeipſã ⁊ per ſe pᷣmo:qꝛ ineſt oĩ quãtitati.vʒ. ipſi qui
dẽ quãtitati per ſe pꝛimo: ſpẽbꝰvo eiꝰp ſe ſcðo. Igit ⁊c⸗
EP4*Equale vel inequale pꝛeſupponit finitũ vel iñ
nitu. Sed tinuũ vel infinitũ pꝛeſupponit diiſibilitatem
Wiiſibilitas ꝗᷓt nullam aliam pꝛeſ upponit rõnẽ.ergo vi⸗
—
detur ꝙ diuiſibilitas ſit pꝛopꝛa rõ quantitatis. Cp ·—
Diuiſibilitas ponitur in diffõne quantitatis à poſteriori ſi
cut paſſio ⁊ non ſicut pars eſſentie. Et ſic habetur ad mi⸗
nus ꝙ diuiſibilitas ſit pꝛima paſſio quantitatis: dum vnius rei ſunt plures paſiones nobis nol⸗ circũloqmur differentiã eius eſſentialem per illã paſioneʒ que eſt pᷣor
ceteris· Si ergo differentiã eſſentialẽ quãtitatis circũloq“
mur per diuiſibilitatẽ ⁊ nõ per alias paſiones: videt ꝙ
diuiſibilitas ad minus ſit pꝛuna ⁊ pꝛopꝛia paſſio quanttà
tis. ¶ Sed incontrar iuʒ argultn⸗ NMam ſi diuiſibilitas eſſet pꝛuna ⁊ pꝛopꝛlã ratio quantitatis:ſequeretur ꝙ půr tes poſt diiſione differrent inter ſe. Bed cõſequens eſt
faſum. Was aut differrelt ſoꝛmal aut per accñs.Mõ ꝑ
acciis: qꝛ tune quãtitas eſſet diuiſibilis per accicens:nam idem eſt pꝛincipum diuiſionis ⁊ diſtinctions diuerſarũ
partium: noh etiam fomaliter:q? diia foꝛmalis eſt ſpeci
ſica. W 20. dꝛopꝛia ratio generis equal cõuenit dibꝰ
ſpẽbꝰ· Sed diuiſibilitas nõ cõuenit equalr quãtitati cõti⸗ nue ⁊ diſcrete:qꝛ quantitas continua eſt diuiſibilis inpo
Ved diſreiã ẽ diuiſibilis in actu. D̃. n.in li.5. Euclidis
ꝙ ois unmerus minoeſt pars maioꝛis · Bt in pꝛeſenti li
bro dicitur de colobonc en numerus qui hʒ ptes diuiſ viles.ſ.quinarius hʒ trinãriuʒ qu aternarium: que ſunt
partes eius diuiſibiles. ¶ · 30. Bi ſic ſequeret᷑ ꝙ diuii
bilitas competeret omni quanto Sed conſequens eſt il Mam eſt dabilis minmn caro: vt pʒ pꝛĩo phy. CP 4
ſpecies per ſe quatitatis. Bed cõſequens eit falſum n locus tempus ʒ motus habent diuiſionem ¶ Et iñ non ponuntur inter ſpecies quantitatis per ſe: vt èx pꝛedictiꝰ patet. Cd· Auius eſt potentia eius eſt actus: v dici tur in li. de ſomno? vigilia. Si ergo diuiſibilitas eit p pna rò quantitatis: conneniret ommi quantitati et actuns dinidendi:ſicut ⁊ potẽtia dinidi connenit oĩ quantituti:ſed poc eit manifeſte falſu on enim cis quantitas ẽ acmd liter diniſa. Igitur ⁊ð. dðᷣm ꝙ quadrupleꝝ eſt diuili⸗ . Reſpon deo vt ad 3 oriemit. que dã eſt diuiſibilitas alicuiꝰi ꝑtes eſſentiales. Ettalisvt m3 nifeſtũ ẽꝛnõ ẽ ꝓpꝛia rõ quãtitatis: q? Quenit ſubſtãtijs in libꝰque cõponũtun ex mã⁊ foꝛma kt ſic non cõpeti dli qᷓritati: vñ nõ eſt ſibi ꝓpꝛia. Alia eſt diniſibilitas n ꝑtes integrales:que etiã non competit quãtitati niſi per accl⸗ dens.ſ.ad diuiſionem ſui ſubiecti. Alia eſt diniſiilitas in partes poteſtatinãs: que etiam non cõpetit quantitãt mo iis niſi per accidens. Bed alia eſt diniſio in partes qun tatiuas einſdem rationis. Et talis eſt duplex. One am actualis. Et talis non eſt pꝛopꝛia ratio quantitatis:cu no
conueniat quantitati ſ emper. Zlia eſt diniſio aptitudi
lis. Et talem eſſe pꝛopꝛiam rationeʒ quantitatiſ pole
telligi dupliciter vnoaccipiendo rationem pid 70 e eſſentiali. Et ſic non eſt pꝛopꝛia raio eins. nis quod ſe
quitur ad alind quaſi concomitans ipſum non eſt de eh
O lentia eius. Bed diuiſibilitas conſequitur quant
⁊ cetera. C Aliomodo accipiendo rationem pꝛo mno deſcriptiua qu circũloquimur aliqnid per aliqus aeci⸗ dentia pꝛopꝛia· Et ſie diniſibilitas eſt pꝛopꝛi rauoq, titatis. Quia conuenit omni quantitati per ſe foli ⁊ ſem⸗
per · CMec eit inſtantia de vnitate ⁊ puneto⸗ Ou
non ſunt quantitaes in actu ſed in potentià ns
* †
— ⁰ 0 40 16c) Si ſic ſequeretur ꝙ cuicundꝰ ine ſet diuiſibilitas:illð edt com ⸗
um:
14
————— —.—„———— —„—— 6—„—

Queſtio
inferius latius declarabitur. CNerum tamen In⸗ tonius Andree. in pꝛeſenti paſſu ponit tres conclnſiones Muarum pꝛima eſt:quod diniſibilitas in partes eiuſdeʒ rationis:non eſt eſſentialis ratio quantitatis.ſecunda eſt ꝙ diſibilitas inptes eiuſdẽ rõnis eſt ꝓpꝛia rõ qᷓ;titatis. zaẽ ꝙ diſibilitas ẽ pꝰ rõ qᷓ;titatis. ¶ Mꝛimã ãt conciuſio nem que licet ſit vera: tamen pꝛobat eam aliquibus ra⸗ tionibus que nullius ſunt roboꝛis. ¶ ſdꝛima enim eius ratio talis eſt. C Wam nullus reſpectus foꝛmaliter eſt ratio eſſentialis alicuius abſoluti: vt patet per philoſon quarto. hnius vbi ponentes omnia apparentia eſſe ve ⸗
ra: ducit ad hoc in conueniens:quod tunc omnia foꝛma
liter eſſent ad aligd. Sed diniſibilitas eſt foꝛmaliter re ſpectus.qꝛ dicit quãdã aptitudinẽ ad dĩoneʒ. Igitur ⁊c̃. CSʒ manifeſtũ eſt ꝙ pᷣdicta rõ peccat ⁊ in maioꝛi ⁊ in minoꝛi. In maioꝛi qdẽ:qꝛ lʒ ule reſpectus ꝗ ẽ de gie ad
aligd non ſit de eſſentia abſoluti:tñ reſpectus q nõ eſt de
gñẽ ad aligd:põt eſſe de eſſentia abſoluti: ſicut aptitudo po ad actum pꝛimũ eſt rõ eſſentialis pi ſiue materie.cũ gꝰ diſibilitas nõ dicat reſpectũ de gñe ad aliqd alias eẽt in pᷣdicamẽto rlonis ⁊ ſic relatio eſſentialiter eſſet dĩſibi⸗ lis qð eſt abſurdũ:relinquit᷑ ꝙ maioꝛ laboꝛar in equoco minoꝛ ãt ẽ falſa ſi debite ſubſumat᷑. Et ẽt minoꝛ eſt ð ter tiã eius cõciuſionẽ. Mã manifeſtũ eſt ꝙ abſolutũ pᷣcedit reſpectiuũ. Si ergo diſibilitas ſit foꝛmaliter reſpectus ⁊ alie paſſiones ſint qͥdã abſoluta:ſicut.ſ.finitũ ⁊ infinitũ eẽ ſequet᷑ ꝙ diſibilitas non ſit pꝛima rõ quãtitatis:cuius 3⸗
riũ aſſerit pᷣdicta tertia cõcluſio eius. ¶ Scða ãt rõ eius
eſt talis. do ⁊ actus ſunt eiuſdẽ gñis: qꝛ diuidit oœẽ ens Sʒ; actu diuidi nõ eſt eſſentialis rõ quãtitatis qꝛ tũc oĩs
quãtitas eſſet diuiſa actu: qð eſt falſuʒ. Ergo nec poꝰ di
nidi.ſ.ipſa diuiſibilitas eſt eſſentialis rõ eius.ſ.quantita tis. CSʒ manifeſtũ cſt ꝙ ẽt hec rõ nõ valet. Et ꝓcedit ac ſi argneret᷑ ſit actus ⁊ poꝰ ſunt einſdẽ giis. Sʒ actu rõ cinari ſiue rõne vti nõ eit de eſſentia hois. Ergo nec aptũ natũ rõcinari. Mð tij eſt falſum. C Sʒ ſua tertia cõclnſio ẽt nõ eſt bona vt in articulo ſequenti ꝓbabit. C Mec ꝓ
batio ſua valet. Sʒ; minoꝛ eius eſt falſa.ſ.ꝙ rõ menſure
pᷣſuppõit diſibilitatẽ.maĩfeſtũ eſt. n. ꝙ vnũqðqʒ tẽdit ad diſibilit atẽ ʒ ꝙ tẽdit plalitatẽ:cũ ptalitaſi diſibili cãet᷑ ⁊ vnũ qðᷣqʒ tẽdit ad rõnẽ mẽſure 5ʒ ꝙ tẽdit ad vnitatẽ cñ vnitas ſit pᷣncipiũ menſure:vt ipſe aſſumit pꝛo ſua pte ibi
dem.vnũ ãt pꝛecedit multitudinẽ. Ergo rõ menſure pꝛe cedit rationem diſibilitatis ſaltem ᷓᷣm rõnem. falſum eſt
O dicere g rõ menſure pᷣſupponit diuiſibilitãeſſi. v iñ pꝛobatioñe ſecunde concinſionis innnere voluit. licet
cum difficuitate expꝛimere potuit. CLonſiderandum ẽ
autem pꝛimo pꝛo declaratione tituli pꝛeſentis articuli.ſ. puins termini diuiſionis ᷣm oc. S.in pꝛima parte.q. io.ar.z. in coꝛpoꝛe:ꝙ dupley eſt diuiſio. uedam ẽ ma⸗ terialis:que ſit;ᷣm diuiſioneʒ continui. Et hanc ſequitur numerus qui eſt ſpecies quantitatis. Vnde talis nume⸗ rus non eſt in rebus niſi habentibus quantitatem. Alia ẽ diniſio foꝛmalis.ſ.que ſit per oppoſitas vel diuerſas foꝛ mas. Et hanc diuiſionem ſequitur multitudo que non ẽ
in aliquo genere ſed eſt de tranſcendentibus ᷣm ꝙ ens di
niditur per vnum ⁊ muita.t talem multitudinem cõ⸗
tingit eſſe in rebus inmaterialibus.hec ille. CIdem in
nutt in ſecundo ſententiarum diſt.ig.q.⁊.ar.pꝛimo. Etĩ
de potentia.q.ꝗ· ar.7· ¶Ex quo patet ſolutio angumẽti
dũarguitur. Si diniſibilitas eſſet pꝛopꝛia rõ quãtitatis: ſolis quantitatem habentibus ↄueniret vt pʒ per diffini
ctionem pꝛopꝛij: Sed tñ competit ſolis quãtitatem hñti
bus:qꝛ ↄuenit ſubſtantijs fmaterialibus. git ac. ¶Cõ ſiderandum eſt ⁊ 5m Doc. S. in 2? ſententiarnʒ di. zo. q.⁊. ar. pꝛio ꝙ duplex eſt indiuiſibilitas. Quedam eſt in diniſibilitas per negationem totius generis quantitatis. Et ſic materia pꝛima dicitur indiuiſibilis · alia eſt indiui⸗
ſibilitas qua pꝛincipium quantitatis dicitur indiuiſibile
ſium tamen habens. Et ſic pũctus dicitur indiniſibilis. Nnde pʒ ꝙ aliter dicitur materia prima indiniſibilis ð
* 4 .
Zc pꝛimu
tia ſpeciñica. Mam quedam eit que datur per differen
Muartadecima
aliter punetus: vt innuit Doc. S.ibidem ſic dicens ma ⸗
teria.n. dicitur inqiuiſibilis per negationem totius gene ris quantitatis.]dunctus autem eſt indiuiſibilis ſicut 3 de
titatis pꝛincipium ſitum habens determinatum. in
ex materia res quanta efficuur non per extenſionem lo⸗
quendo de materia pꝛima:cum extenſio non ſit niſi eins
ꝙ aliquid quantitatis erat.ſed per quantitatis ſuſceptio⸗
nem. hec ille. N Lonſideranqum eſt in ſuper tertio ꝙ du
plex eſt adhuc diuſibilitas. Nnedam eſt qna aliqua cor
pora in infinitum poſſunt dmidi: vt ſunt coꝛpoꝛa mathe⸗ maticha:quibus non repugnat diuidi in infintum ſaltẽʒ in potentia ⁊ in partes diuerſarum rationum.alia eſt di uiſibilitas coꝛpoꝛum naturalium:que non poſſunt diuidi in infinitum.vt mnuit Poc. S. in ſecundo ſententiarum.
diſtinctione quartadecima queſtione pꝛima articulo pꝛi
mo ad vltimum dicens ꝙ coꝛpoꝛa naturalia in infinituʒ diuidi non poſſunt:quia omniuu natura conſtantiumix: mimdleſt certus terminus magntu⸗ mento tantum ſed etiam in diminutio⸗
—
ſamn carnem ⁊ mini⸗
9
T. 3.9*
4
mam aquam: vt in pꝛimo phyſicoꝛum dicitur. CEt 3 ideo in qualibet ſpecie opoꝛtet eſſe terminum quendam
rarefactionis. ¶¶Mltra quem ſpecies non ſaluatur.hec
ille. CLonſiderandum eſt inſuper quarto ᷣm Woc. S.
in pꝛimo ſententiarum diſt.i9.q.ʒ.zr.pꝛimo ad primũ
elicitiue:ꝙ diniſio dupliciter poteſt attendi. Nnomodo
ßᷣm id quod eſt intra rem. Et ſecundum talem diſionem non attenditur quantitas virtutis. Aliomodo ſecundum id quod eſt extra rem ſcilicet fecundum numerum obie ctoꝛum vel intenſionem actuuʒ aut ſecundum modos a⸗
gendi. Et ſecundum talem diuionem attenditur quanti tas virtutis:ſicut patet ex adductis in pꝛeſenti.q.ar.pꝛi⸗ mo in ſecundo notabili. Conñderandum eſt etiã.g.
ꝙ duplex eſt diuiſio Qnedam eſt diniſio alicuius ſeckn
dum ſe.alia eſt diuiſio per accidens. D iuiſio autem ali⸗
cui non conuenit ſecundum ſe:niſi ratione illius quod cõ perit ſibi ſecundum ſunm genus: vt dicit Doctoꝛ San
ctus in quarto ſententiarum diſtinctione.quarta queſti one pꝛma articulo ſecundo. ¶ Bicut animal diuiditur per rationale ⁊ irrationale:non autem per album ⁊ S grum. hec ille. 4 is
Ergo dõmꝙ duplex eſt ratõ per quam attenditur differen
tias eſſentiales ⁊ foꝛmales nominatas ⁊ nobis manife⸗
ſtas. Et talis ratio per quam eſt diſtinctio ſpecifica:ẽ eſſẽ
tialis vt concludebat argumentum.Zlia eit rõ que dat per drnas circumlocutiuas per accidentia pꝛopꝛia.qbus circumloquimur differentias eſſentiales nobis ignotas: Sicut cum numerus par diniditur ab impari per paſſio nes ⁊ non per differentias eſſentiales. Et talis ratio per quam jit diſtinctio ſpec ifica: Mon eſt ſemper eſſentia⸗ lis. Sicut animal riſibite non eſt ratio eſſentialis homi⸗ nis niſi circumlocutiue. Et ſiceſt in pꝛopoſito. Quia per diuidi ſecundum vnam aut duas aut tres dunenſiones: circumloquimur differentias eſſentiales ſpecierum quã titates nobis ocultas ⁊ ignotas. ¶ liuic autem ſolutio⸗
m concoꝛdant Scotus ⁊ Entonius andree ⁊ Antonellus
in pꝛelenti paſſu dicentes ꝙ duplex eſt diuiſio generis. AQnedam eit per differentias pꝛopꝛie dictas: ſicut cum animal diuiditur per rationale ⁊ irrationale. alia eſt per paſſiones circumloquentes differentias foꝛmales que ſt ignote nobis:ſicut numerus diniditur per par ⁊ unpar que non ſunt djfferentie ſed paſſiones. Et ſic eſt in pꝛo⸗ poſito hec ipfi. ¶ Ad ſecundum dicendum g licet hoc argumentum concludat ꝙʒ de ratione quantitatis ſit pof ſe habere partes ⁊ ꝙ poſſit diuidi: non tamen conclu⸗ dit ꝙ diuiſibilitas ſit ratio e ſſentia is quantitatis. ¶e
rumtamen Intonius Indree vbi ſupꝛa dicit ꝙ hre par
tes eſt eſlentiale quantitati.non tij diniſibilitas que ſequi tur habere partes vt paſio eſt rõ eſſentialis quanitatis.

C poca veritate diſſonum vr̃. Mam cumn partes nõ
tendũ ꝙ
ᷣnt actu ⁊ dinerſe inter ſe niſi per dilioneʒ ꝑʒ g diuiſbi litas pꝛecedit ⁊ non ſequitur habere ꝑtes · Vt vr eſſe di habere partes ſequit᷑ diniſionem magis; eq
ſicut vuit Doc. S. in quolibetis quolibeto. 9 · q. · ar· p⸗ biſic ait. Winerſitas ptium non põt intelligi niſi intelle
cta diuiſione.nec
F. z·cõ.15
mo autꝑſeꝛꝰ in 25
diuiſio niſi imellecta dimenſione:q ſub tracta quantitate: ſba manet indiuiſibilis vt pʒ p?phv· pec ille. Et idem vult Pocto. B. in de poꝰ.q.· ar.7. ad
1.vbi ſic ait. ꝙ diniſio eſt cã multitudinis. Et ſic ẽ pꝛioꝛ ßm intellectũ q; multitudo. hec ille. Mabere aũt partes muitidinẽ includit. Si ergo hre partes ſit eſſentale quã
titati: a foꝛtioꝛi diuiſilitqs eſſet ei eſſentialis· ðtiĩ ab ipſo aduerſario negatur. nde ſolutioni eins no eſt acge ſcendũ. CAd zm dðm ꝙ ilind qð ineſt alicui per ſe pꝛi mõ dicendi ꝑ ſe:nõ oʒ ꝙ ſit de eſſen⸗
tia eins:ſicut pʒ de ꝓpꝛia paſſione. Et ſic eſt at per ſc pꝰ quantitati
„
ʒ.n. diniſibilitas conueni 12 mö di
cendi ꝑ ſe:non ti in pꝛio mõ. Tli arg. non cõcudit alið
qᷓ; ꝙ diniſibilitas ſit ꝓpꝛia rõ quãtitatis: ⁊ non ꝙ ſir eſſen
tiaſis. ¶ Ad ꝗn.cõceditur ꝙ diuiſibilitas eſt pꝛopꝛi rõ
rioꝛem. Fed ratio menſure nõ eſt nohis ita diuiſibilitatis. Ideo magis differentiam ⁊
quantitatis:non ti ꝙ ſit eſſentialis rõ aut pꝛima:qꝛ diui ſibilitas pꝛeſupponit rõnem menſure vt dictum eſt ĩcoꝛ poꝛe articuli in pꝛincipio ·&Ad yn. admittitur ſolutio. Cd replicam vero dõm ꝙ dumn mõ pꝛima paſſio ſit nobis magis vel eque nota:ſic certe meliusjcircũloqui mur differentiam per pꝛioꝛem paſſionem qᷓ; per poſte nota ſicut rõ
rationes quã titatis eſſentialem circũloquimur per diuiſibilitãtemn q; per rationem menſure.& Sed quia ratienes adduꝰ⸗ cte poſt in contrarium nõ ſolum vident᷑ pꝛobare ꝙ dini
ſihilitas nõ ſit ratio eſſentialis quãtitatis ſed ẽt ꝙ nõ ſitrõ
ꝛia ipſius qð eſt 3 pꝛedicta ideo ẽt ipſe ſoluende ſunt · Ergo dðm ꝙꝙ ille ꝑtes diuiſe ſi ſint in diuerſis ꝓtibue ſbe ſu
P
Qcd pꝛimam
biectiue. diſtinguntur per accũs.ſ.ad diſtinctionem ſubie.
ctorum ⁊ foꝛmaliter ſiue per pꝛopꝛia pꝛincipia indiui⸗ duantia. Muantitas ·n. in pꝛopꝛio genere habet pꝛopꝛ pꝛincipia indiniduantia: qð non conuenit alijs generibus accitium: vt in ſequenti queſtione declarabitur ar· ʒ. t inde eſt ꝙ due quantitates eiuſdem ſpeciei exitentes ſi⸗ ne ſubiecto. poſſunt differre numero. Mon aũt eſt veru g omnis dria foꝛmalis ſit ſpecifica. Jed ſoluin illa que eſt indiſtingnibilis que nullam habet habitudinẽ ad ma teriam: vt infra patebit. q.⁊9. ar. 4. Manifeſtũ eſt. n. ꝙ aĩa Ide drt ipſa foꝛma foꝛmaliter a foꝛina ſancti petr nõ ti differt ſpecie: Dnia ambe habent hitudinem ad diuer ſa coꝛpoꝛa. ñ.s.poc. S. in dinerſis locis dicit ꝙ dria foꝛnalis eſt dria ſpeciſica: intelligit de illa dr̃ia foꝛmali qne nullam diſtinctionem materialem includit aut pꝛeſu ponit. C Ad cdam dõm ꝙ pꝛopꝛia rõ genenis õue⸗ nit ſpeciebus eius eo mõ quo ipſum genus eis cõuenit. AMnãtitas aũt ſi conſideret᷑ ᷓᷣm intentionem quantitatis .ßᷣm ꝙ eſt genus:ſic equaliter conuenit oĩbus ſpẽbꝰ eiꝰ Si vero cõſderet ᷣm eſſe nature eins ſie nõ opʒ ꝙ con neniat equaliter ſuis ſpẽbus. ¶ vᷣt ſil dðm eſt de ꝓß⸗ js eius paſſionibꝰ. Mec hoc mirum videri dz. Wã ſba ſi cõſideret᷑ vᷣm eſſe nature eius non equaliter ſed analogi⸗ ce conuenit ſe coꝛpoꝛee ⁊ in coꝛpoꝛee:cus eis nihil pof ſit vnnoce conuenire loquendo de vniuocitione phyſica aut methaphyſica que naturas rerum habent conſidera re. Si tamen ſba conſideretur vᷣm intentionem ſbe ſic eq liter eis connenit ⁊ vniuoce de ipſis pꝛedicatur vt innuit Doc. S in pꝛimo ſententiarum diſt. I9.q · vltima arti.z. vt infra patebit. CMʒ etiam verum eſt ꝙ quãtitas di ſreta ſit actualiter diuiſa. Quia ſic ex aliquibꝰ actu ⁊ ſpe⸗ eie diſtinctis ficret vna ſpeces. Quod a phyloſophys nul latenus conceditur. ¶ Meque etiam duo ternarij ſunt actu partes ſenarij. Wam bis tria non faciunt ſex. Sed ſe mel ſex luntlex. C æEt quando dicitur g numerus mi⸗
in pꝛopoſito
Metha.
noꝛ eſt pars maioꝛis:intelligendum eſt ꝙ partes nume
ri minoꝛis materialiter ſumpte ſunt partes materiales nu
meri maioꝛis ⁊ in potenßia ⁊ non in actu: vt etiam pꝛedi cti doctoꝛes concedunt. ¶ Ad tertiam dicendum ꝙ mi⸗ mma caro poteſt accipi duplciter. Vnomodo vt quanta. Aliomodo vt res naturalis. Si accipiatur pꝛimo modo ſic ei non repugnat poſſe diuidi in infinitum mathemati ce. Si vero ſecundo modo accipiatur:ſic non eſt actu di⸗ niſibilis. nde non opoꝛtet ꝙ ſit dabilis caro minoꝛ mi nima vt dicitur pꝛimo phiſicoꝛum · Et ſic patet ꝙ diuiſi⸗ bilitas conuenit omni quantitati ⁊ ſoli. ¶ Et ſi dicatur. Subſtantia habet partem extra partem etiam dato ꝙ jj haberet quantitatem. Ergo diuiſibilitas non conueun ſo li quantitati. CVicendum ꝙ ſba abſqʒ quantitate nõ ha bet partem extra partem actu: vt patet ex pumo philſi⸗ coꝛum vbi pꝛobatur ꝙ ſola exiſtente ſba:ipſa non eſt per ſe diniſibilis in partes eiuſdem rationis: de qua diuiſe eit hic ad pꝛopoſitum: Ande licet totum compoſituin ſe cluſa quantitate diniſibile ſit in partes diuerſarum ratio num ſcilicet in materiam ⁊ foꝛmam:non tamen eſt dini ſibile in partes eiuſdem rationis. ¶ Bi vero iterum di⸗ catur. Muicquid eſt cauſa cauſe:eit cauſa cauſati. Sed ſ ſtantia materialis eſt cauſa quantitatis: que eſt per ſe diui ſibilis. Ergo etiam ſubſtantia materialis eſt per ſe dinij bilis. Quia quicquid conuenit cauſe ⁊ cauſato: per pꝛꝰ conuenit cauſe qᷓ; canſato. ¶ Dicendum ꝙ pꝛedicta ma xima habet verittem vt recitat verſoꝛis in pꝛmo phiſ⸗ corum quando effectus dependet a cauſa ſecunda peri⸗ iud a quo cauſata eſt ſcilicet a cauſa pꝛimna. Viuiſibilitas autem non dependet a quantitate ſecundus ꝙ quantitas dependet a ſubſtantia materiali:ſed conuenit ei ſecunduʒ pꝛopꝛiam ſuam naturam: ⁊ n0n conueniunt ſbe niſi per quantitatem que ſibi accidit. ¶ Ad quartum dicendun ꝙ illud cui competit diuiſibilitas per ſeꝛeſt ſpecies quan titatis per ſe. Bed loco tempori ⁊ motui non competit per ſe. Ande argumentum nullum. Bed pꝛocedit eꝝ fal Squadam ſuppoſitione. CAd vltimam patet ſoluto er dictis. C Sciendum eſt tamen ꝙ duplex eſt potent. Duedam eſt abijciens actuʒ. Bicut coꝛruptibile dicit po tentiam ad coꝛruptionem que non eit ſimul cuʒ ipſa.alia eſt ſtans ſub actu. Sicnt dum actu homo ridet: adhuc di citur riſibilis. Bi igitur accipiatur potentia pꝛino ino⸗ doꝛtunc cuins eit potentia eins eſt ⁊ actus ſucceſiue n ñ ſimul Si vero accipiatur potentia⁊ꝰ mõꝛ tůc eiuspte potentia cuius eſt actus ſimul aut ſucceſſiue Cübi ſupꝛa in phyloſopho a Doœ. B.
ſit pꝛoceditur. ¶i⸗ — B quintum g rõ menlur non ſit pꝛopꝛia ⁊ pꝛima ratio quantilatis n — ratio generis eque pꝛimo ineſt omnibus ſpe ciebꝰ. Sed ratio menſure non ineſt omnibus equaluer continuis ⁊ diſcretis: ſed magis diſcretis continuis aute non niſi inquantum participant rationeʒ diſcreti ſicut di citur in ꝓꝰhuius ca ⁊. Ergo ratio menſure non eſt pꝛ pꝛia ⁊ pꝛima ratio quantitatis. P Zi ſic:ſequeret ꝙ illud quod maxime hʒ rationem menſure maie hiet rõnem quantitatis. Jed vnũ maxie hz rõnem men ure vt pʒ in. ioo. huius. Si ergo rõ menſure ẽ ꝓpꝛia rõ qus iu. titatis:neceſſariũ erit dicere vnũ eſſe ſpẽm quãtitans. qð com. eſt abſurdum. Igit ⁊c̃. CP 30.Rõmẽſure cõuentoi gñi galiſimo q in oĩ gie eſt vñnũ p⁊p 20 4.10h ius. Ergo rõ menſure non eſt pꝛopꝛia quantitati. ¶ dicebat ꝙ duplex eſt menſura · Duedã eit menſurapſt plicationem que aliquotiens ducta reddit ſuum totũ. ⸗ tera eſt menſura vᷣm perfectionem ⁊ cognitionũ pꝛi menſura eſt pꝛopꝛia quant tati nõ aũt ⁊“. de qus ꝓcede/ bat argn. ontra 40· nam adhuc ſtat argu· W tals ratio menſure non equaliter connenit cõtinuis ⁊ diſcrel tis. nã in diſcretis eſt ſimpliciter minima menſurs⸗qu. per replicationem redit ſunm totũ. Won ant ita etti continnis vt pʒ · w0.huiꝰ. Iit a.C Sʒ in priu E Led“
Aen.
lecil zcö⸗
1dz Lec
lec6.
——„„
—
———— n.———
————„—„—„„—„„—„—

.
—
Aec.z. acuer 3
1
5
„cõ.3.
¶Mueſtio
Lecti.?. Qnia phs in pᷣdicamẽtis pꝛobat op̃oneʒ eẽ qiãtitatẽ per
boc g ſibi cõuenit rõ menſure. Ergo rõ menſure eſt pꝛo pꝛia rõ ⁊ pꝛma ipſius quãtitatis. CHꝛ. Bicut ſe hʒ diſpoſitio ad qualitatem:ita ſe hʒ rõ menſure ad quauti⸗ tatem · Gʒ diſpoſitio dã ꝓpria ⁊ pꝛima rõ qualitatis.go ⁊ rõ menſure d propꝛia ⁊ pꝛima rõ quãtitatis. Cp ʒ
NMlud ex cuius diſtinctione aſignat diſtinctio eſſentialis ſpecierũ:eſt rõ pꝛopꝛia ⁊ pꝛima illius generis. Sʒ ꝑ rõ nem menſure diſtinguũtur ſpẽs ſub quantitate:vt pz in
pᷣdic amentis. ergo ide m vĩ qð pꝛius.
1 dðm rõ menſure eit pꝛima Reſpondeo 2 beb rõ quãtitatis vt vult
Doc. S. in tractatu de nã loci: vbi ſic alt. ꝙ dimiſis oĩ⸗
bus que funt circa hoc pꝛopꝛia rõ quãtitatis que cõpetit
quantitati m ꝙ quãtitas: eſt rõ menſure.ꝑp qð diẽ aue
rols ꝙ quãtitates ſunt drie menſurarũ.alia eſt rõ menſu
randi in rinſece.hec ille. uicquid.n.conuenit alicni m P tale pꝛopꝛie ⁊ per ſe ſibi connenit ⁊ pv vt pʒ ex pꝛio poſterioꝛũ. um ergo rõ menſure conueniat quantitati ßᷣmn ꝙ quantitas relinquit᷑ ꝙ eſt pꝛopꝛia ⁊ per ie ⁊ pma rõ quantitatis non quidem eſſentialis foꝛmaliteꝛ:ſʒ circũ
locutiue tñ pꝛimũ locum inter pꝛoprietates quantitatis obtinens. Pinc eſt ꝙ dicit in pꝛeſenti lectione idẽ Doc.
S. in 4? huius lec.⁊4.circa finem ſic ait. vnum.n· quod eſt pꝛinn numeri ꝙ ſi longitudo eſſet infinita:non eẽt liea qꝛ linea ⁊ longitudo menſurabilis. ¶ Sʒ conſiderandũ ⁊ hic p Scotus ⁊ Anto. Andree.in pꝛeſenti libꝛo ꝑprõ nes factas ante in priũ volunt ꝙ rõ menſure non ſit pꝛo⸗ pꝛia rõ quãtitatis ſʒ rõ diſibilitatis. Qnibus aſſentil an⸗ tonellus ibidẽ. Et dicunt ꝙ quantitati inſunt m phum
quatuoꝛ paſſiones.pꝛima eſt diuiſibilitas in ꝑtes eiuſdẽ
rõnis. ⁊ eſt finitum vel inſinitum ⁊ hec pꝛeſupponit pꝛi mãz eſt equale vel in equale. ⁊ hec pꝛeſupponit ſcðaʒ. ꝰ eit rõ menſure que pꝛeſupponit tertiam. de pꝛima ioquit᷑ hic phᷣus ĩ littera ⁊ ʒo. pßy. De ſcda hr̃ po phyt vbi drg finitũ ⁊ infnitũ ſoli quãtitati cõgruit. De tertia
h̃ in vitima pꝛopꝛietatequãtitatis poſita in pᷣdicamẽtis
De qjrta hr̃. o · huins hec ipſi. ¶ Sed hoc non eſt veruʒ .ꝙ rõ menſure pᷣſupponat alias pꝛopꝛietates quantita tis ſʒ magis ipſa pᷣſupponitr᷑ ab alijð: ꝑp rõneʒ in p̃cedẽti arꝰ aſſignatam: maxie ſi cõſideret᷑ quãtitas qᷓ;iũ ad id qð hʒ ipſam notificare ꝑ reſpectũ ad ſbam:a qua hʒ eſſe ⁊ q; hʒ denoiare ⁊ notifcare. Rõnesẽt eoꝝ multipliciter pec cant vt patebit in ſolutionibus argot. ¶Conſiderandmn eſt ãt ⁊0 ꝙ quãtitas 5ᷣm pꝛopꝛiã rõneʒ generis dicit imꝑ fectionẽ hcõparationẽ ad ſbam. alias quãtitas 5 m rõneʒ gſis poſſet in diuinis pᷣdicari. nde Vo. S. in po ſijiaꝝ di.ð.q..ar.ʒ.in coꝛpꝑe ſic dicit. Si 3t cõſideremꝰꝓpam rõnem cuiuſlibet giis: qðlibet alioꝛũ gnñuʒ p̃ter ad aligd ipoꝛtat ĩpfectionẽ. Dnãtitas. n. hʒ rõnẽꝓpʒ in cõpatione ad ſpᷣm. eſt.n. qnãtitas menſura ibe. Qualitas diſpoſitio ſbᷣe. Et ſit pʒ in oibus alijs. lñ eadẽ rõne remonent᷑ a p dicatione diuina vᷣm rõneʒ generis. Sicut remouentur ſecundum rationem accidẽtis. hec ille. vbi manifeſte in nuit ꝙ rõ menſure eſt pꝛopꝛia rõ quãtitatis. Cõſiderã dũ eſt vlterius. zo. ſᷣm Doc. S.ibidem urꝛ0. zm. ꝙ men ſura pꝛopꝛie dr̃ in quãtitatibus. Dicit n. mẽſura illud ꝑ qð inoteſcit quãtitas rei.iᷓt hoc eſt minimũin gñe quan titatis vel ſimpliciter vt in numeris ꝗ menſurantur vni⸗ tate que eſt minimũ ſimpliciter:aut ÿm rõnem nram:ſi cut in contiuuis in qbꝰ non eſt minimũ ſimplr. li poni mus palmũ loco m̃inimi ad menſurandum pñnos. Vel ſtadiũ ad menſurandũ viã. ⁊ exinde trãſumptũ eſt nomẽ menſure ad oĩa gna.vt illud qð eſt pꝛimũ in quolibet ge nere ⁊ ſimpliciimũ ⁊ pfectiſſimũ: dicat᷑ menſura oĩuʒ 3̃ ſunt in gnie illo eog vnũqðqʒ cognoſcit habere de ve ruãte gis plus vel ininus ᷣm ꝙ magis accedit ad ipſuʒ vel recedit: vt albũ in genere coloꝝ. Ita ẽt in genere ſpe illud qð hʒ eſſe perfectiſimum ſimpliciſimũ dr̃ men ſura oium ſbax. Sicut deus. Vnde non opʒ ꝙ ſit in gñe
ſicut contentum:ſed icut pꝛincipium hns iñ le cẽm per
fectionẽ generis.ſcut ynitas in nũeris. Sʒ dinerſimode
Nuartadecima
tj. q vnitate non menſurantur niſ numeri. Sed deus?
menſura non tm̃ ſbalium pfectionum: ſed oĩuʒ que ſunt in oibus gibus. hec ille. C Et ꝑ hoc pʒ ſojutio ad zmn. argu ¶ Mdem innuit pꝛo parte in de poꝛ.q.y ar. z ac vltimũ.xt in pꝛima part Qez · ar.. C CLõſicerandum
eſt vlterius 40. 5m Thoc. S. in pꝛimo ſiiarum diſti.19. q⁊. ar· pꝰ.ad 2n ꝙ in omnbus ilis in quibus inuenitur
diuerſa ratio menſurandi: opʒ eſſe diuerſas menſuras ꝓ pꝛias. Mon.n. eadem menſura meuſurantur panni ⁊ vi⸗ num. Vnde cum diuerſa rõ menſurandi ſit in actibus di uerſis: opʒ ꝙreſpondeant eis diuerſe menſure ·T erum tñ vna earuin poteſt oꝛdinari ad aliam ſicut ad vnam mẽ
ſuram excedentem. Tinde ſicut dininum eſſe eit menſu⸗
rd Onnnis actus: ita eternitas eſt menſura ommns duratio⸗
nis. becille· de quo clarius infra determinabit᷑. ¶ Ton⸗ ſiderandum eſt inſuper qnto ꝙ duplex eſt mẽſura. Ane
dam eſt pꝛopoꝛtionata. Et talis eſt omogenea.alia ẽ mẽ⸗ ſura excedens. Et talis non eſt ſem per omogenea. Mãc
diſtinctionem innuit Doc. S. in pꝛima parte.q.ʒ.ar.F. d vltimum dicens ꝙ rõ illa qu dr̃ ꝙ vnüquodqʒ mẽ
ſuratur per aliquid ſui generis. pꝛocedit de menſura ꝓ⸗ poꝛtionata. hanc.n.opʒ eſſe omogeneam menſurato. De us aũt non eſt menſura pꝛopoꝛtionata alicui dicitur tamẽ
menſura omnium ex eo ꝙ vnũquodqʒ tantum habet eẽ:
quantum ei appꝛopinquat. hec ille. ¶ Lonſiderandumẽ in ſuper.s*.ᷣm Doc. S. in ſecundo ſententiarum diſti. ſecunda.q.pꝛima.ar.⁊0.ad pꝛimum ꝙ duplex eſt men⸗ ſura. Onedam eſt intrinſecaque eſt in menſurato ſicut ac cidens in ſᷣo. Et hec multiplicat ad multiplicationem menſurati ſicut plures linee ſunt que menſurant longitu⸗ dinem plurium coꝛpoꝛum equaliun.æſt etiam qunedas menſura extrinſeca.Et hanc non eſt neceſarie muitpliẽ ri ad multiplicationem menſuratoꝛum. Sed eſt in vno ſi cut in ſubiecto: ad quod menſuruntur multa: Sicut mul ti pãni menſurantur ad longitudinem vnius vlne.⁊ poc
modo multi motus menſurantur ad numerũ pꝛimi mo tus qui numerus eſt tempus. hec..
† m igitur dðm ꝙ rõ illa nõ plus Ad Ppmum cueluitc 6 menſure ñ ſit rõ quãritatis. Dnã ti rõneʒ n q̃ſtione Intonius An/ dree. ſoluit. Eti nihil concludit ẽt vm ipſum: ſi debite di ctã eius conſiderentur. ¶ Scienduʒ ti eit ꝙ nihil refert
aiqðgenꝰ valichviuoce p̃dicari viuocatõe jogyca q̃ ſuffi
cit ad rati onem generis:quod tamen pꝛedicatur de ſuis
ſpeciebus analogice phyſice aut methaphyſice loquen⸗
do. Que tamen analogia non tollit rationem generis:vt pʒ per Doc. S.in pꝛimo ſententiarum diſt.19.q. vltima ar.⁊0. vbi ſic ait. aliquid dr̃ ᷣm analogiam tripliciter.vel pᷣm intentionem tantum.⁊ non ðᷣm eiſe. ⁊ hoc eſt:qꝛ illa intentio refertur ad plura per pꝛius ⁊ poſterius:que tñ non habet eſſe niſ in vno. Sicut intentio ſanitatis non eſt in animali: vel vᷣm eſſe:⁊ non ſcðm intentionem Et hoc
contingit quãndo plura paricantur in intentione alicuiꝰ rei communis:ſed illud commune non habet eſſe vnius
rationis in omnibus: Sicut omnia coꝛpoꝛa paꝛificantur in intentione coꝛporeitatis. nde logycus qui conſiderat intentiones tantum dicit hoc nomen coꝛpns de coꝛpoꝛi⸗ buo omnibus vninoce pꝛedicari. Sed eſſe nature coꝛpo ris non eſt eiuſdem rationis in coꝛpoꝛibus coꝛruptibiu
bus. Unde quantum ad methn ⁊ naturalem qui conſi⸗
derant res ſecundum ſuum eſſe nature: hoc nomen coꝛ⸗ pus neqʒ aligd alið dr̃ vninoce de coꝛruptibilibꝰ ⁊ ĩcoꝛ
ruptibilibꝰ vt pʒ.io.meth ex pbo ⁊ Cmẽtatoꝛe. Vel 63 Lecti.ʒ. eẽ⁊ intentionẽ.⁊ hoc eſt quando neqʒ parificantur in ĩtẽ⸗
tione comuni:nec in eſſe: Sicut ens dicitur de ſubſtantis ⁊ accidente.⁊ in talibus opoꝛtet ꝙ natura comunis habe at eſſe aliquod in vnoquoqʒ eoꝛum de quibus dicitur⸗ hec ille. Manifeſtum eſt. enʒ ꝙ ſubſtantia eſi genus:qᷓ;
nis ratio eius non conueniat ſubſtantie coꝛpoꝛẽe ⁊ ĩcoꝛ
poꝛee vniuoce vniuocatione phiſica aut methaphyſics ¶ta poterit dici in pꝛopoſito de quãtitate. ¶Ad ſcð;
dicendum ꝙ ẽt ꝓpter hoc argn. Egidins inqueſtioni

Aecti. 14. 7 COIF*
Quintt
pus de menſura angeloꝛum repꝛobat ꝙ rõ quãtitatis cö
ſiſtat in cõmenſuratione. It confirmat pꝛedictam rationẽ
q ſi rõ quãtitauis cõſiſtereti cõmenſuratione:nõ eſſet dã
re auqð ininitũ. nʒ nfinitũ eẽt de genere quãtitatis Vð ẽ zphm.ipe ppyt vbi dr ꝙ rõ ifiniti qᷓtitati ↄgruit. g rõ menſure non eſt pꝛopꝛia paſſio quãtitatis· ¶ Sed ad eiꝰ argnn dðm ꝙ rõ quãtitatis maxie conuenit vnitati ⁊ Pu ctis tanqᷓ; puncipijs eius. Mon õt opʒ Pei maxime cõ uẽiat tanqᷓ; ſpeciebus cõpletis ↄtentis ſub genere· ¶ A
confirmationem vo eius etiã eſt dðᷣin ꝙ nðeſt dabile in fintum in actuꝛ ſed bene in poꝰ: nõ quidẽ ꝑ ſe ſ ꝑ accũg: xt dicit poc. S.in quolibetis quolibeto·.q· i. ar. i· E t tale infinitum eo mõð quo eſt:eo mõ eſt menſurabile · vñ
cõcedimus ꝙ infinitũ in actu non congruit quãtitatunʒ ẽ in pᷣdicamemo quãtitatis: ſed ininitum in pon im̃. CAd tertum ⁊ ſimiliter ad replicam patet ſolutio ex dictis in decimotertio notabili. ¶CIbi in ppo⁊ t— quãtũ.. „ ſic pꝛoceditur. vr ꝙ ne 3 ſertum rus qui eſt ſpẽs quãtita⸗ tis diſcrere non ſit ſubiectiue in rebus nume⸗ raris.Et pꝰ arguit 5 ſuppoſitũ.nã illud qð p dicat᷑ de pluribus dr̃ntibus ſpecie:nõ eſt ſp ecies ſʒ ma⸗ gis genus. numerns au ẽ pᷣdicat de pluribus d̃entibꝰ ſpecie⸗ Mꝛedicat n. de numero vinario ⁊ trinario qui dnt ſpẽ·ergo numerus nõ eſt ſpẽs. C dꝛ. Species p dicat de cõtentis ſub ea equal ⁊ nõ ſᷣm pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ Fed numerus ꝑ pꝛius dñ de numnero vinarioq; de tri⸗
nario vt pʒ de ſe· ergo idem qð pꝛus. C 30 Ex non ente non it ens. Fed
Lec.ʒ.
———
S*
S cauſat
„
num b vnitate q̃ nõ eſt quãtitas. Ergo nüũe · rus non eſt quãtitatis ſpecies. P 4. Si numerus et ſpecis quãtitatis: maxime cauſaret᷑ ex vnitatibus vt pʒ ꝑ diffinitionẽ eius. nã nũerus eſt multitudo ex vnitatib? ag gregata. Sed vnũ nõ põt eſſe pꝛincipiũ nũeri cũ ſibi op ponat᷑ pꝛiuatiue vt pʒ.io. hnins. Igit᷑ ꝛc. CP F.Müe rus reperit᷑ ĩ angelis vt pʒ ꝑ Doc. S.i de po“q.9·arF · vbi ꝓbat angelos differre ſpecie. Sed. quantitas pꝛocul eſt ab angelis· cũ ſint ᷣe in coꝛpoꝛee vt pꝛobat Voœe. Si pꝛia ꝑteq. Fo.ar.po. Ergo numerus non eſt quantitas. C lud qð circuit oẽ pᷣdicamẽtũ nõ eſt ſpẽs quã tiratis. Sʒ multitudo eſt pmõi. Tnũ.n.⁊ multa diuidũt ens ⁊ qðubergenus entis ſicut ⁊ Actus ⁊ poꝰ: vt ſupꝛa di crů eſt. Igit idem qð pꝛius. C 7o. Miud qð eſt ſpẽs quãtitatis hz rõnem menſure cũ rò menſure ſit ꝓpa rõ
„
qnãlitatis: vt in p̃cedemi ar⸗ dictũ ẽ. Sed nũerus nõ eſt
ãtiion jit quantum:ſicut ex nõ nume
menſura: ſed magis res menſurata: vt pʒ pel Doc. S.
de pi.q.9.ar·y · ad 1. vbi dicit ꝙ vnũ qð eſt pꝛincipinʒ
numeri cõparat᷑ ad numerũ ſiue ad multitudinẽ vt men
ſura ⁊ menſuratũ. Mec ille. Igit zẽ. C 8*. Mnmer? dict rlonem menſure ad meniuratũ. rgo magis prinet ad p̃dicamẽtů rionis qᷓ; quãtitais· N ↄ· Tempuse numerus.⁊ tñ tðs nõ eſt ſpẽs quãtitatis diſcrete: ſed ma gis cõtinue. Ergo vlx nõ eſt verumn ꝙ numerus ſit ſpẽs
quãtitatis diſcrete · C PD o. Irguit 2“ g numerus non ſit ſubiectine in rebus numeraiis. Mã idẽ accis nũero ñ pt eſſe in diuerſis ſubiectis. Bed res numerate ſunt res
„
diuerſe vt puta decem equi vel decem hoies ergo nũe rus denarius non eſt jubiectiue in rebus nũeratis. CIʒ dicebat ꝙ numerꝰ nõ eit in illis rebus diuiſis: ſed ſimul ſumptis vt ſunt vnum ens aggregatione. CLontra.uꝰ.
ſi ſic:ſeq̃ret᷑ ꝙ numerus nõ eſſet foꝛma eſſentialis ſ eſſet
vnnm acciis aggregatione cõpoſitũ ex multis accitibus.
CP u Muſiũ accidens abſolutuʒ põt remoueri aut in troduci in aliquo ſo nulla mutãtione facta in eo. Pʒ po⸗ nant᷑ tñ nouẽ equi ſunul. nonduim eſt nũerus denarius · Moſtea adducat decumns equꝰ:fit ibi numerus denari us. Et nñ nulla eſt ibi mutatio in nouem equis pꝛioꝛbꝰ
irgo ille numerus nõ eit ſubiectiue in oĩbus rebus nu⸗
meratis. ¶ Sed dicebat ꝙ numerus eſt ſubiectiue ĩ vl
tima re numerata:⁊ nõ in cibꝰ ſimul. C Lonirai 30.ſi re
moueat᷑ pᷣma res nnnerata vltia remanente coꝛrumpit᷑
numernus denarius. ⁊ tñ nulla mutatio fit in vltia renũe
rata. Ergo illud accñs abſolntũ non ſuit ibi ſubiectiue. CSʒ dicebat ꝙ numerus eſt inbiectiue in vltia vnitate ſonnalr ſumptã.Contra 14 ·ſi ſic.ſequeret᷑ ꝙ quãtitas
eſſet ſubiectiue in qubttate ⁊ menſuratum in inẽſura: qꝛ
yt dictum eſt numerus cõparat᷑ ad vnitatem ſicut men/
ſuratum ad menſurã. CSʒ dicebat ꝙ numerꝰ eſt ſubie
ctiue in vltiare numerata non abſolute ſumpta:ſᷓ per cõ⸗ parationem ad poꝛem res numn eratas. õtra iyQue
ibet res numerata pt eſſe vltunã hin diuerſam inchoati oneʒ numerationis V pʒ. in numero denario decẽ equo rum. Indifferentern.poſum incipere numerare ab vns
quoq; eoꝛum · ergo numerus erit ſubiectue in qᷓlibet re nuncrata ⁊ ſic icem acciñs numero eriti pluribus ſubie etis. Vð unplicat Igit vr ꝙ numerus in nuilo ſit ſubie ctiue. ⁊ ſic numerus nõ erit àccidens·⁊ ꝑ ↄñs nõ erit ſpe cies quãtitaus. N Bed in prium eſt pꝛo pꝛma ꝑte phus
in textu dicens. Multitudo ãt quãtum aiquod ſi nume rabilis fnerit. magnitudo autem ſi menſurabilis ſuerit.
C In pᷣrium autem pꝛoſ ecunda. parte arguit᷑. nã accijs eſt fuhiectiue in eo qð denominat denommnationẽ intrin ſecã. Sʒ numerꝰ pᷣdicat denoĩatiue de rebus muneratis
etiã denominatione itrinſeca. ergo numerꝰeſt ĩ eis ſbiue.
P dõm pꝰꝙ numerus eſt ſpis Reſp ondeo quãtitatis diſcrete. Oð aüit
pẽs pʒ· ã ponit᷑ ſub aſſignato genere.ſ.ſub quꝭtitate.
ergo eit ſpẽs. nõ qdẽ ſpecialſſin ßʒ ſubalterna Að eti
ſit ſpẽs quãtitatis: patet. nã illð eſt quãtitas cui cõpetit ro menſure cum rõ menſure ſit rõ quãtitatis. Sʒ rõ menſu
re cduenit numero. ʒ n. numerꝰ menſurare pmã ſbamn Igit᷑ ⁊õ. Bʒꝙ ſit ſpẽs quãtitaris diſcrete.pʒ nam qusi is diſcreta eſt cuins ptes nõ copulant᷑ ad aliquẽtern⸗ nuʒ cõeʒ g eſt punn vniꝰ ⁊ finis alteriꝰ ſʒ hʒ ꝑtes dilcre⸗ tas ⁊ ſeparatas. numerus ãt eſt pmõi. ergo numens eit quãtitas diſcreta. Chicẽduʒ 2⸗ ꝑꝙ numerus eſt ſubiecti ne in vltima re numerata ↄſideratã pẽr pitudinẽ ad pᷣce⸗ dentes. ð ſic pʒ. nã accis eſt ſubiectiue iillo inquaeſt ſubiectiue uudã quo ſpẽʒ trahit ſi ſit tale accis quod ſoꝛ titur ſpẽm Fᷣm ſe ipſum ⁊ non ab aliquo extrinſeco. Sed numnerus ſoꝛtitur ſpeciem ab vltima vnitate. Abſtractà enim aut addita ſola vnitate. vriatur ſpecies in numers Lum ergo vltima vnitas ſit ſubiectiue in vltima re h⸗ merata:relinquitur ꝙ numerus ſit ſubiectune in im re numerata non quidem abſolute ſed per habitudinem ad pꝛecedentes. Alias nuwWelus coꝛrumpetur nulla u
tatione facta in ſubiecto · ¶ Sed pꝛo amplioꝛi declaaul⸗
one pꝛecedentium conſiderandum eſt pumo ßm Doe.
in de po.q.o.ar.y·in coꝛpoꝛe g multiudo fnen⸗
merus ſequitur diuiſionem · eit autein dupler diuiſio· quedam eſt que omnino genus du antitatis eycedit: que ſcilicet eñt per aliquam oppoſitionemn foꝛmaleʒ: que nul⸗ lam quantitatem concernit. Wnde opoꝛtet ꝙ multitu 0 panc diniſionem conſequens ſit maioꝛis am̃bitus ⁊ munitatis: quam genus quantitatis · eſt autem ⁊ alia di⸗ mſio ᷓᷣm quantitatem que genus quantitatis non tralce dit. Vinde ⁊ multundo conſequens bane diuiſionem et vnitas eam pꝛiuans ſunt in genere quantitatis. nod g dem vnum aliquid accidentale addit inper id de qud di citur inquantum habet rationem meniure · Alus numt⸗ rus ex vnitatibus conſtitutus non eſſet accidens nec lu us generis ſpecies · hec ille. De multiudine ergo leo do modo dicta eſt hic ad pꝛopoſinmn. Luins palione⸗ ſunt perfectnn ⁊ dumiunium multplicdtio⸗ eiſo patet per Doctoꝛein Janctum bidem ar. 4 Loli⸗ derandum eſt ſecundo ſecundum Docto. Ban · in de. tentia vbi ſupꝛa articulo quarto ad octauum ꝙ ₰
qui eſt pecies quantitatis: cauſatur ex diuiſione conn AVnde ſicut quantitas continus eit quid math
ematicuin
qꝛ eſt quid ſeparatumà matera ſenſibili ſm mucwen ⁊ non ᷣm eſſeita ⁊ numerus qnieſt pecies un mi qui eſt etiam ſbin ariſmetrice cuius pnncipiunz en qð eſt pꝛima meniura quantitaus Vnde põ ꝙ bien
leu

Tnmnn
—
1
uin
enpnm
n
W
W
X
2 K
W
L
Aueſtio
nus non poteſt eſſe in rebus in materalibus ſed eſt in eis multitudo que opponitur vm quod conuertitur cum en te. Que quidẽ cauſatur ex diuiſione foꝛmali que eſt per quaſdam foꝛmas oppoſitas vel abſolutas vel relatinas. hec ille: C Idem innuit Doc. S. in de ſpũalibus crea⸗ turis.q. vnica.ar.S.ad.iymn.dicens ꝙ numerꝰ qui cauſa kur ex dione ↄtinui eſt ſpẽs quãtitatis. Et eſt tm̃ in ſubſtã tijsj imãlibꝰ ſʒĩ ſpſtãtijs mãlibꝰ ẽ inltitudo q̃ ẽ ð trãſcẽ cẽtibꝰ 5ʒ ꝙ vnũ ⁊ ila didũt ens. Et hec mltitudo ſegt diſtinctionẽ foꝛmalem. hec ille. Ct per hoc pʒ ſolniio ad n argumentũ. ¶ Idẽ ẽt innuit in ⁊0 ſniaꝝ diſt.ʒ.q.i. ar.3. Bt in pleriſqʒ alijs loeis. CCõſiderandũ eſt vlteriꝰ 3* 5m Doc. S. in. 4o.phyr.capld de tꝑe elicitiue ꝙ tri plex eit numerus.ſ.numerus numerãs numerus foꝛma lis ⁊ numnerus numeratus. Mumerus numerans dicit aia que replicando vnã vnitatẽ cauſat numerũ. Mume⸗ rus aũt abſolutus ſiue foꝛmalis eſt multitudo aggregata
ex vnitatibus abſolutis.vt vnũ duo tria ⁊c̃. Sed nume⸗
rus numeratus eſt multitudo aggregata ex rebus nyme ratis: vt vnus equus duo equi ⁊ tres equi ⁊̃. Mumerꝰ aũt abſolutus ſiue ſimpir vt ibidẽ innuit Doc. S. eſt vnꝰ ⁊ idẽ diuerſoꝛũ numeratoꝝ.ſ.centũ hoĩiuʒ ⁊ centũ equo rũ. Sed numerus numeratus eſt alius dinerſoꝛũ nume ratoꝛũ. Ventũ.n.hoies ſunt aliud a centum equis.ldec i la.dꝛedictam etiam diſtinctionem pꝛo duobus men/ bꝛis vltimis innuit Doc. S. in de poꝰ.q.9.ary.ad.m. vbi ſit ait:gꝙ vnitates ſemp ſunt numeri ꝑtes ſi loqmur de numerò abſolnto quo numeramꝰ. Si aũt loquamur de numero qui eſt in rebus:tũc nõ ů rò totius ⁊ ꝑtis qnu mero ᷓm ꝙ inuenit᷑ totũ ⁊ pars ĩ rebus numeratis.hec ille. C Bed diceret aliquis:ꝙ in numero ẽ inuenire mi nimũ: In multis autem lineis non eſt inuenire minimũ qꝛ linee ſunt diniſibiles in ininituʒ. ¶ Ad hoc reſpondet Doc. S. in 40. phyt᷑ vbi ſupꝛa dicens. In numero autẽ ſimpkr eſt iuenire aliquẽ minimũ numerũ ſimptr.ſ.dua tatem. Sed ſiaccipiamus numerũ quẽdã.ſ.numerũ ali cuius rei continue: quodãmò eſt iuenire minimũ ⁊ quo dãmõ nõ: Quia ſᷣni multitudinẽ eſt inuenire minimũ:ñj aũt hm magnitudinẽ: Sicut in multis lineis eit innenire minimũ ßᷓʒ multitudinẽ: vt vna linea vel due linee. Tina quidẽ:ſi accipiatur id qð eſt minmũ ſimplr in numero Due aũt:ſi accipiat᷑ illud qð eſt minimũ ĩ genere nume ri hahens rationẽ numeri. Sed in lineis nõ eſt inuenire minimũ ᷣm magnitudinẽ. Mon eſt.n.inuenire aliquã li neã minumã:qꝛ ſemper cõ̃tingit diuidere viterius vnaʒ .
nãqʒ lineã. hec ille. CDnbitar alig eorũ q̃ dicta ſunt ⁊ ſpãliterñ pꝛobatione ꝛc ꝑtis conclu Ronis. Dictũ eſt.n.ibidem ꝙ numerꝰ ab vnitate vltima ſoꝛtitur ſpẽm. Sed hoc nõ vr̃ verum. mMã ſi ſic:ſequeret ꝙ vnitas eſſet foꝛma numeri. Sed ↄjs eſt fim. Ergo et añis · Falſitas ãt ↄñtis pʒ ¶¶ dꝛio.qꝛ qijcũqʒ aliqj ſt eiuſ dẽ rõnis:ĩpoſſibile eit ꝙ vnñ illoꝛũ ſit foꝛma reſpectu al terius trahens ipſum ad certã ſpẽm. Sed ſic eſt in vnita tes oẽs q̃ ſunt in numero ſunt eiuſdem rõnis ⁊ oẽs ſunt equales in perfectione. Ergo vñ̃ ꝙ foꝛma num eri nõ ſit vltima vnitas. ¶ Scðo.ad idẽ. Bi.n. vltĩa vnitas eẽt foꝛ ma numeri:ſequeret᷑ ꝙ numerus deberet diffiniri cum adunctione illuus vnitatis ſic dicendo. Qnaternarius eſt numerus cõſtãs ey tribus ⁊ vno. Et quinarius eſt nume rus cõſtãs ex qjtuoꝛ ⁊ vno.Et ſic de alijs numeri ſpecie bus. Sed has diffinitiones oñdit Ani.in ſua metha.eie inconnementes. Vrgo inconueniens eſt vltima vnitate eſſe pꝛopꝛiam ⁊ eſſentialẽ foꝛmam numeri. Conſide⸗ randũ eſt autẽ ꝙo ꝙ Pf̃adens in pᷣdicamentis caplo de quãtitate ꝑp p̃dictas duas rõnes certitudialiter aſſerit ꝙ
vltima vnitas nõ eſt foꝛma numeri:qꝛ oœẽs vnitates que
ſunt in numero:ſunt eiuſdem ronis: ⁊ ſunt mã pꝛopinq ⁊ eſſentialis numeri:tendũtqʒ oẽs in rõneʒ materie.f̃oꝛ na ãt numeri pt dici certa adunatio eaꝝt vt vʒ · oꝛdina⸗ ta adunatio qᷓtuoꝛ vnitatũ: vel ipſa q̃ternaria replicatio qᷓ tuoꝛ vnitarũ ſit foꝛma quaternarij. Er ſic de ceteris.IMec le. CEt duz ſii arguit. Id in quo cõſiſtit vltia perfe⸗
MQuartadecima
ttio rei.eſt foꝛma eius. Sed vltia perfectio cuinſlibz nu
meri cõſiſtit in vltia vnitate. Sicut vltia quinarij ꝑfectio
cõſiſtit in qninta vnitate. Ergo ⁊c̃. CRidet ꝙ ab vltio qð eſt alterius rõnis a pᷣcedentibus: foꝛtitur res perfecti onẽ ſuã: qꝛ foꝛma a qua eit ꝑfectio rei:eſt alterius rõnis mnã. Sed vltima vnitas in numero non eſt alterins ratio nis ab vnitatibus pᷣcedentibus. Ideo argmn nõ cõcludit. hec ille.& Et dũ cõfirmat᷑ pdictũ argm. Ilnaqueqʒ res pꝛopꝛa forma ſoꝛtitur ꝑ pꝛopꝛiã denommationẽ· Er⸗ go numerus ſoꝛtitur pꝛopꝛiam denomiationem ab vlti ma vnitate. Bient quaternarius denominatur a quarta vnitate que eſt vnitas vltima in quaternario. Similiter quinarius denoiatur a qnta vnitate: que eſt vltima vni tas in quinario. CReſpondet vbi ſupꝛa ꝙ numerus nõ ſoꝛtitur denominationẽ ab aliqua vmtate led a certa vni⸗ tatis replicatione: Bicut numerus qᷓternarius ſoꝛtit᷑ de minationẽ ſuã a quaternaria replicatiòe vnitatis.hec ille. ¶ Sed ji diligenter pſcruter᷑ pꝛeiens opinio:tamq; ĩ ro nabilis cõdemnabit᷑. Manifeſtũ eſt. n.ꝙꝙ vnitates q̃ͥ ſunt in nunero:non ſunt eiuſdẽ rõnis ex eo ꝙ vna magis ap⸗ pꝛopinquat vel recedit a pꝛima vnitatẽ qᷓ; alia. Altima enim vnitas gnarij magis recedit ab vno qð eſt pꝛincipi uʒ numneri q; vnitas vltima quaternarij: vel ẽt qᷓ; ne penultima quinarij. Unde manifeſte faiſum eſt vnitãð q̃
ſunt in numero eſſe eiuſdem rnis:loquendo de nume
ro abſoluto de quo hic eſt ad pꝛopoſitũ ⁊ nõ de mnerd numerato. ult.n. oc. S.ꝙ ſint in ſnbſtãtijs ſpũalib? Ex eo.n.ꝙ vna magis diſtat a pꝛimo ente qᷓ; alia vel re⸗ cedit canſatur varietas ſpẽx. Vt ſimiliter ex eo ꝙ vnns numerus magis diſtat ab vno qð ẽ ꝓn pꝛinin nuineriqᷓ; alins:cauſatur diſtinctio ſpeciſca ĩ numeris: illa tñ dr̃ia reſeruata.vʒ · ꝙ in ſubſtãtijs inmãlibꝰ illa ſba q̃ qꝓpin⸗
quioꝛ pꝰ pꝛinꝰ eſt perfectioꝛ alijs. Sed in numeris üle g
ẽ remotioꝛ a pꝰ pꝛinꝰ numeri eſt perfectioꝛ in eſentia nn meri. Sic gꝰ pᷣdicta poſitio in falſo fundamento fundat᷑. CSimiliter replicationẽ vnitatũ eſſe foꝛmã numeri:nð eſt veriſimile. Mã replicatio vnitatũ ṽ eſſe operatio in tellectus vel anime replicãtis. Hed actionem intellectꝰ ſiue ĩmanentem ſine trãſeuntem eſſe foꝛmã alicuiꝰ accñ⸗
tis abſoluti ⁊ ꝓmanentis nullus ſane mentis opinari po
terit. Ergo abſurdum eſt dicere replicationẽ eſe foꝛmã
ſpeciſficã ipſius numeri. ¶Confirmatur.nam foꝛma ſpe
cifica nõ exñte:ſpecies nequaq; eſſe poterit. Si ergo re⸗ plicatio vnitatũ ſit foꝛma numeri:tunc ceſſante ipſa repli catione ũmodo nõ erit numerꝰ.Et ſie hoĩbus doꝛmiehti bus decem equis exñtibus in vno ſtabulo nõ erit ibi nu
merns denarius:niſi foꝛte quis diceret muſcas vnitates
eꝛdinater replicare. CPꝛ. Ipſa replicatio vel ẽ actio re plicantis vel paſſio derelicta ex actiua replicatione ipſiꝰ replicantis: vel aligd aliud. Bi ſic actio: vel eſt actio ani⸗ me vel actio totius coniuncti. Si primum:ſic erit ens fa bꝛicatum a ratione. Si autem ſit actio tranſiens qut paſſio nullatenus erit foꝛma ſpecifica quãtitatis. Q uia illud qð eſt res vnius pꝛedicamenti:nan poteſt eſſe foꝛma ſpeci⸗ ſica rei alterius pꝛedicamenti:pꝛeſertim ſi ſit res abſolu taꝛnʒ denom mnationem eſſentialem ab ea recipere po ⸗ terit. Ex quo patet ꝙ ſolutiones qnas ipſe adducit ad pꝛedictum argumentum ⁊ ad eius confirmationem nul lius ſunt momenti. ¶ Similiter rationes eius nullo mo do concludunt.minoꝛ enim pꝛime rationis que dicit ꝙ omnes vnitates nnmeri ſunt einſdem rationis ⁊ perfecti onis eſt falſiſſima vt ey dictis patet. ¶ Secunda etiaʒ ra tio ſupponit falſum ſcilicet ꝙ numerus abſolutus de ge nere quantitatis componitur ex mate ria ⁊ foꝛma hoc.n. nephas ẽ̃ dicere. Et dato ꝙ locutio eſſet de numero nn merato:adhuc non eſſet diffinitionem eins pꝛedicto mo do aſſignare: Bed diceremus ꝙ numerus quinarius eſt multitudo ex quinqʒ vnitatibus aggregata: quemadmo dum dicimus ꝙ numerus eſt multitudo ex vnitatibns aggregata. ¶ dicendum eſt ergo ꝙ vltima vn itas
non quidem mãtr ſed foꝛmaliter ſũpta: ẽ foꝛmna ſpeci⸗ numer· ð ſiepꝛebaurmn Woutd. Kenin⸗

Nec.3.e ð · 16.
quo aliquid accipit ſpeciem:eſt foꝛma ſpecifica eins:vt ʒp Doc. S. in pꝛima ꝑte· q.76 M. pꝰ in coꝛpoꝛe vb ſie ait opʒ ergo ꝙ homo ſᷣm id ſpeciem ſoꝛtiatur: quod eit eins operationis pꝛincipium, Soꝛtitur autem vnum quodqʒ ſpeciem per pꝛopꝛiam foꝛmam. hec ille. Idem innuit in de ipũalibus creaturis. q. vnics ar.. ad zncum djcit ꝙ cum inquiritur de dñia vel connenientia ſpẽi: eſt cònſideratio de rebus ul0 p ad ʒni. ait ſed in naturis compoſitis ſpecies non ſumitlr ab ĩpſo eſſeꝛſed a foꝛma:qꝛ ſpecies pꝛedicatur in quid· eẽ antem pertinere videtur ad queſtionem an eſt. Tñneci jubſtantijs angelicis ſpecies ſumitur fᷣm eſſe ſed vm foꝛ mas jubſiſtentes. quarũ dr̃ia eſt ᷣm oꝛdinem perfectio⸗
nis vt dictum eſt. hec ille. Ged numerus accipit ſpeciem
ab yltima vnitate ex eo ꝙ ſe habet vᷣmn ſupabndãtiã vel defectumvł m perfectum ⁊ imperfectũ: vt pʒ ꝑ Woe⸗ S.in pluribus locis ⁊ pꝛecipue ipꝛima parte.q· Vb̃. ar· 3*.in coꝛpoꝛe vbi ſic at. Juneniuntur enm rerum ſpẽs 4 ſoꝛme differꝛe ab inuicem 7ᷣm perfectum ⁊ minus ꝑ⸗ fectum:ſicut in rerum ordine animata ſunt perfectioꝛai animatis:⁊ homines animalibus bꝛutis · Nt in ſingulis hoꝛum generum ſunt gradus diuerſi. Et ideo Zriſt· in 3 methe aſſimilat ſpecies rerum numeris qui dr̃nt ſpẽ pᷣm additionem vel ſubtractionem vnitatis. ec ille · pʒ ergo vᷣm Doc. S.ꝙ numerus ſoꝛtitur ſpeciem ab vnita te qua ſubtracta variatur ſi pecies. Jdem etiam inuit ide ſpfalibus creaturis.q.vnicaar.ʒ.· Vbi ſic ait. Inuenitur aũt in ſpeciebus rerlun vna ſuperhabundare Aiam:ſicut etiam in ſpeciebus numeroꝛum hec ille. In numero alt yna ſpecies non ſuperhabundat ſuper aliãm nihil qꝛ vlti ma vnitas vnins magis diſtat a pꝛima vniate ſicut dem̃ eſt.elinquitur ergo ꝙ numerus accipit ſp eciem ab vl tima vnitate. Et per conſequens vltima vnitas eſt foꝛma eius.it huius ſignum eſt qꝛ abſtracta vlremota vltima vnitate variatur jpecies numeri:ſicut adducit DPoc. Sĩi pluribus locis: quẽadmodum manifeſtum eſt omnibus homiſtis puſillis ⁊ maioꝛibus. C Bed tamen conſide⸗ rancdum eſt 70 ꝙ franciſcus de maironis in pv ſnĩarum videtur velle inuere ꝙ numerhs eſt foꝛma reſpectiua vt ipſe ibidem concludit. CEt ad idem ſic arguit:qꝛ omnẽ dnam abſolntam acciitalem poteſt deus a ſpo ſepara⸗ re. Secd non capir intellectus ꝙ numerus poſſit aſ bo ſe⸗ arari. ergo idem quod pꝛius. C H zo. IAngelus nõ põt acere ſeu cauſare foꝛmam abſolutam. Sed numerũ põt canſare Igitur dicit ꝙ numerus eſt fonmna reſpectiua. cu ius fundamentum ſint pꝛincipia diſtinctina eius. C Sʒ pec opinio ſtare non poteſt ſi loquamur de numero qui eit pecies quãtitatis: Mam ex hoc ſequeretur ꝙ quanti tas non eſſet pꝛedicamentumn abſolutum. vel ꝙ numerꝰ non eſſer ſpecies quãtitatis. ed vtrunqʒ eſt 5 phm er go aõ. CConfirmatur. qꝛ ſi hůmerus eiet foꝛma reſpe⸗ ctiua:aut eſſet realis reſpecius aut rationis. Bin.ſie nõ eẽt in aliquo pdicamẽto · Si pntunc ſequit᷑ ꝙ numerus poneret᷑ in pᷣdicamẽto rlonis aut ſaltẽ in ſex vitimis pᷣdi⸗ camẽtis q̃ quẽdã reſp⸗ ipoꝛtãt. C nſlec vʒ dicere ꝙ po⸗ nit᷑ in pᷣdicamẽto relationis cõparando reiationẽ ad gen? quãtitatis ⁊ nõ ad lex vitima p̃dicamenta:qꝛ qjlitercũq;
ponat᷑ in pᷣdicamento rtonis nõ poterit eẽ ſpecies quãti⸗ tatis ᷣm ſuam foꝛmã
tis m juam foꝛms cſideratus. ñ pʒ ꝙ pᷣdictaopio nõ eſt veriſilis. ¶ Vec rõnes eins aligd pꝛobant.nã mi noꝛ pᷣme ronis eñt falſa. Qnã tñ nõ pꝛobat: lʒ ꝓbet ai quis eſtnumervs ſimiluudinem: nontipꝛobatꝙ illen merus fundat in ſiitudinibus. Sʒ ile numerus dat ex dione alicuins cõtinni: ad cuius dionẽ ſecunt᷑ glique rel⸗ ones in acu qᷓpꝛius fuerãt in po· ¶Simniliter maor ⁊ minoꝛ ꝛ rõnis ſunt falſe· faiſum· eſt ꝑ deus poſit facere quãlʒ fonnã abſolutã ſine jno ſo ꝓrimo. 15n. põt fieri ꝙ albedo ſᷣm ſuũ eſſe indiniduale cõſidenata ſe bareturaqumnutate. uiaſiſeperaretur um ron eſerin diuiduũ:cum in qualitate nõ ſint pꝛincipia indiuiduantia
*
ßm naturas iplarũ. Et paulo poſt
ve tempoꝛe quẽndmodum inferins declarabitur in
ſbeto..q.4·ar.j. ⁊ pꝛobabitur inferius in hoc quinto
AMetha.
qãis.ar·z. Similiter minoꝛ eſt falla fiintelligat de ſo.
. de fba. Manfeſtũ eſt. n· ꝙ in ſacramento altaris in di nerſis hoſtijs eſt numerus realis:qui iñ hon eſt ſubiecti⸗
ne in aliqnã ſba: ſicut nec ille quãtitãtes. Igit᷑ ⁊c· CSi⸗ militer z rõ magis eſt cõtra ſe ipſumq́; pꝛo ſe. 1ã rela
tões pꝛõducunt᷑ ꝑ pꝛoductionẽ abſolutoꝛũ.ſ.ſuoꝛũ funda
—
mentoꝛũ. i ergo angelus nõ poſſet pꝛoducere abſolut
oducere rldnes.xũ ergo vt ipſe ↄcludit ange⸗
ñ poſſet nes·Eũ ergo vt numerum ſequitur ꝙ numerus nõ
lus poſũt pꝛoducere ſit foꝛma retp ectu. Igirt
g dm er nöſpes Acd pꝛimum pãliſſima vt ar ſed ẽ ſpẽs ſubalterna · cuius eẽ eſt ꝑmanens · per hoc.n. di ſtinguit᷑ ab otone. Vnde replicatio vntatum que hʒ eẽ in tranſitu nõ põt eſſe foꝛma eins ſpecifica ⁊ eſſentialis. TAcd vᷣm dicendum ꝙ ſi ſpẽs numeri conſiderentur ma trialiter aut inter ſe:ſic vna pꝛecedit aliaʒ · Mec talis oꝛdo tollit rationem generis aut ẽt ſpeciei aut rationẽ vniuoca tionis vt pʒ ex adductis ſuperius a Doc. B. ex pꝛimoꝑ hyermias vt dictuʒ eſt in zo.articulo. Sʒ ſi conſiderent᷑ per reſpectum ad numerum in cõi:ſic numerus binariꝰ non pꝛecedit trinarium nec econtra. Ande ſecundũ arn laboꝛabat in equiuoco. ¶ Ad tertinʒ dicendum ꝙ ſicnt ex non ente in actu ex ente tamẽ in poꝰ bene ſit ens vtp per philoſophũ in pꝰ philoſophoꝛu in quarto ⁊ quin to huiꝰ.ita ex non quanto in actu ex quãto tñj in po bene fit quãtitas Vnitas vero aut punctus lʒ nõ ſint quãtitates in actue ſunt quõtitates in po; Mam ex fluxu puncti in lon go cauſatur linea. Et ex reiteratione eiuſdẽ vnitatis cauſ tur numerus. CAd 4n dðm Vm Doc. S. in de poꝰq. J.ar.y0 ad. decimũ ꝙ vnum non conſtituit multitudineʒ
ex parte pꝛiuationis: ſed ex parte illa qua conſtituit ens
pec ille. C ¶dꝛo quo ſciendum eſt ſecundum ipſun wi dẽ ad decimũqnartum. ꝙ vnñ põt dupliciter conſiderari Tinoꝰ quãtum ad id quod ponit. Vt ſic conit ituit multi⸗ tudinẽ. Alioꝰ quãtũ ad negationẽ quã ſuperaddit. Etſic vnum opponit᷑ multitudini pꝛiuatiue. Wec ille. Sicut ẽt ſupꝛa adductũ eſt in 20 notabili. C Acd quituʒ? ad ſertuʒ patuit ſolutio ĩ coꝛpoꝛe articuli in pᷣ notabili. C dſe⸗ ptimum dõm ꝙ numerus ſi conſideret᷑ ꝑ reſpectu ad res numeratas:ſic hz rõneʒ menſure. Si vero cõſidtret ꝑreſpectum ad vnuin qð eſt pꝛin⸗ numeri:ſic hʒ röneʒ menſurati. Mon.n.eſt incõueniens ꝙ vnumn? idẽ ſchm diuerſas conſiderationes vel reſpectu diuerſoꝛum habe at rõnem menſure ⁊ menſurati. Minc eſt v ſupꝛa dem̃ eit ꝙ quãtitas pᷣdicat de ſuis ſpẽbus in concreo
ſtracto: vt numerus eſt quãtitas ⁊ numerus eſt quãtus Et coꝛpus ẽ quantitas ⁊ coꝛpus eſt quantu m. Mon autẽ ſie eñ in alijs generibus accñtium. hec eniu non eſt ve ra. Albedo eſt qualis. ¶ Ad octauum. dicendum ꝙ nu⸗ merns de pꝛincipali ſuo ſignificato non dicit relationem menſure ad menſuratum: ſed dicit fundamentum ſuper
quo ſundatur relatio menſure vt infra patebit per philo
ſophnm in capitulo de ad aliquid. q. i5. Mon enim opʒ
relationem ⁊
to. Sed potins contraditionem implicat vt. infra pate⸗ bit in queſti.is. ar.z. is.i. C Acd nonum dicendumn ꝙ tempus licet ſit nnmerus inaterialis nõ tamen eſt nume rus abſolutus ſiue foꝛmalis: vt dicit Doc. S in culo.Iiꝰ.⁊ I2.C Alia quiqʒ arg?ſ. iom. 11mn. I2m. Iz 14m. concedimus. C Ad.iÿm. vero dicendum ꝙ licet quelibet vnitas materialis.i.quelibet res numerati im ſe ſumpta poſſit dici vltima- non tamenſi cõſiderewr fin hitudinẽ ad pꝛecedentes vnitas. Krſi fiat vis in rebluts dici poterit ꝙ ĩ rebus numeratis pijt eſſe vlures nume⸗ Snnen erit in ſpecie·
Ubi ſupꝛa in pßo Doc. S.
P q̃ ẽ ſpẽs qᷓ;titatiſ diere
te.ñ ſit iectiue ĩ aere ⁊ po arguit᷑ jů i nã oroẽ iminꝰ ꝛ ittõis tů de ea ↄſderet in
„
*
14cou. 16.
fundamentum eſſe in eodem pꝛedicamen
——e——. e.———

—
2 F
²
ueſto
pꝛimo peryerminias. ergo non eſt ſpecies alicuiuò p̃nti:
cũ termini ſecundarum intentionum ſiue entia rationis
non ponãtur in aliquo pᷣdicamẽto: niſi foꝛte ponat᷑ pᷣdica
mentũ ſigni ᷣm Wuridaniſtas. CPꝛ Pratio ẽ vox:
vt pʒ ꝑ diffinitionẽ dr̃onis. Sed voꝝ eit quedã ſpẽs qua 3· litatis: vt pʒ⁊ꝰ de aĩa. EIrgo or̃cœo ñ ẽ ſpẽs quãtitatis vt pʒ
ꝑ ſecundã regnlã anteÿntalẽ. ¶ 30. Oœ nõ ponit᷑ pꝛo
ſpẽ quãtitatis hic a pho.ergo ñ ẽ ſpẽs eius. Ilias phus
eſſet diminutus. C lud qð eſt de genere ſucceſ ſinoꝛum: ꝑtinet ad quãtitatẽ cõtinuõ. Mã cõtinuuʒ diuidi
tur in ꝑꝓmanens ⁊ ſucceſſiuũ. Sed or̃oẽ de genere ſucceſ ſiuoꝛũ vt pʒ in p̃dicamentis. ergo magis eſt ſpecies quã
titatis cõtiue qᷓ; diſcrete. ¶ P FMuãtitas diſcreta cau ſatur ex reiteratione aut replicatione vnius indiuiſibilis: vt pʒ de nũo.ſed ſie nõ eſt de of̃one. Quia qð ſemelẽ di cfũ manet inreuocabile vbů: vt pʒ in pdicamẽtis.go ⁊c̃.
¶ õꝰarguit ⁊0 ꝙ oĩo nõ ſit ſubiectiue in gere. Mam or̃œ videt᷑ eẽ pꝛolatio pꝛoferentis.ſed actio ẽ ſubiectiue
agente:aut ſaltẽ in patiente ᷣm aliquos:ergo or̃œ non eſt
ſubiectiue in aere. CP y. Oſo eit quedã eleuatio mẽ⸗
tis in deum · Sed eleuatio mentis cũ ſit actio inmanens eſt ſubiectiue in eleuante ergo idẽ ꝙ pꝛiꝰ. CP 8. Qbẽ
ſura ẽ ſubiectiue in menſurato.ſed or̃o nõ eſt menſura ae
risergo õ nõ eſt ſubiectiue ĩaere. ¶ Sed dicebat ꝙœ or̃o eſt ſubiectine in voce. ¶ Vontra.nã Qnalitas nõᷓ p̃t eſſe ſᷣm quãtitatis. Alias accidentis eſſet accidens. E ſic eſſet pꝛocedere in infinitũ. Cum ergo vox ſit accñs de ge nere qualitatis:ſequit᷑ ꝙ õ non eſt ſubiectine in voce. ¶Sed dicebat ꝙ or̃o ẽ ſubiectiue ĩ aere ⁊ ĩi voce. ¶Lõ tra nã vnius accñtis eſt vnũ ſbm. Si ergo oĩo ſit ſubiecti ue in voce:non erit ſubiectiue in aere. ¶ Sed in contra⸗ riũ arguit᷑.nã multitudo ponitur hic a pho ſpecies quan titatis diſcrete. Sed or̃œo eſt quedã multitudo ex ptibus indiuiſibilibꝰ aggregata.ergo ⁊c. ¶ P ꝛ. uicnnqʒ c̃ petit rõ menſure:ẽ qustitas vt ex pꝛedictis pʒ. ᷓʒ or̃on cõpetit rò menſure: vt pʒ ꝑ phm in pᷣdicamẽtis.ergo ⁊c̃ñ Reſi ondco dðm ꝙ oo põt accipi multi P pliciter. Unoꝰ pꝛo termino 2? intentõis.⁊ hoc tripl. noꝰ vt o valetad diſcernẽdũ cõgrunm ab incõgruo. Et ſic or̃o ptinet ad gramaticum Alioꝰ ꝓnt or̃ꝙ vaſet ad diſcernendũ verũ a falſo. Nt ſie pertinet ad logicũ.z? mõ vt õo valet in audientibus ad ꝓnocandũ mentis affectũ. Et ſic ptinet ad retoꝛicum. Et iſtis tribꝰ modis in nullo ponit᷑ pᷣdicamẽto:cum ſit ð nu mero ſecũdarũ intentionũ: vt pꝛobauit ᷣmum argn añ in ʒriũ adductũ. Alioꝰ põt accipi of̃o ꝓ eo qð ſignificat ꝑ hũc terminũ ⁊0 intentionis oo. Et hoc duplr. Acl acci pit᷑ or̃o ꝓ quodã cõplexo ſiue aggregato ex pluribꝰ vo cibus.⁊ ſic ẽt nõ ẽ alicuius generis ſpẽs:cũ ſit quid com plerũ. Lomplexa.n.nõ ponunt in aliquo pᷣdicamẽto. Ql accipit᷑ or̃o pꝛoipſa voce pꝛolata. Et ſic ẽ ſpẽs qualitatis vt volnit ⁊n argmn zo mõ põt accipi õo pꝛo actione pꝛo⸗ ferentis. Bt ſic or̃œo ponit᷑ in pᷣdicamẽto actionis ꝙꝰ.m
pꝛo receptione vocis pꝛolate in aere. Et ſic eſt ſpẽs paſſio
nis.yo mõ accipit᷑ of̃o ꝓ elenati one mentis ad deum.
⁊ ſic ẽt reducitur ad pᷣdicamẽtũ qualitatis ſi accipiat᷑ pꝛo
virtnte ſeu hitu. Vel pꝛo pꝛincipio actionis 6ꝰ.mõ acci⸗ pit õo pꝛo mẽſura vocis pꝛolate:ᷓᷣm ꝙ vna ſillaba lon gꝛ hʒ duo tempoꝛa in qbꝰ p ofert᷑:⁊ ſillaba bꝛenis vnũ tẽpus. Vt ſic oñ̃o ᷣm Abertũ ⁊ Themixtiũ in pᷣdicamẽ tis ẽ mẽſura ꝓlatõis vocũ ðʒ multitudinẽ rex diſcretaꝝ kbi iuic ſuccedẽtiũ: ⁊ iſto mõ nð ẽ ſpẽs quãtitatis diſcre
te exñs ſubiectiue in aere mediante voce ꝓlata. Qð aũt
ſit ſpẽs quãtitatis diſcrete eodem mõ pꝛobari põt- ſicut in pꝛecedenti articulo pꝛobatũ eſt de mumnero. Sed ꝙ ſit
ſubiectine in aere mediante voce pꝛolata cuinsẽ menſu ra:ſic pʒ. Mam menſura ⁊ mẽſuratũ:ſůt in eodẽ ſubiecti
ue ſi menſuratũ fuerit accñs. Sed õꝙ eſt menſura pꝛo⸗ lationes ſen vocis pꝛolate:vt pʒ ꝑ phʒ in pᷣdicamtis ⁊ ꝑ Soc. S.in tractatu de nouem gribus accſitium cap.⁊0.
xẽt ſupꝛadictũ eſt. Micit.n. bidem ſic. Mꝛopꝛiũ vo fa sit or̃onem que nõ põt pluribus adaptari ſed ſolũ ooni
„ 4
urguo contra ſuppoſitum.
Nuartadecima
pꝛolate cums ipſa or̃c menſura eſt cũ quaẽ: vt dÿ in pꝛe dicamentis Ipſa.n.cum voce pꝛofertur: Qnia idem eſt
cauſe ⁊ pꝛiucipium ſubiecti ⁊ per ſe paſionis eins. hec
üle. Et huic ſnĩe cõcoꝛdat Ilbertꝰ? ⁊ themixtius in pᷣdica menis. ¶ Ex pᷣdictis aũt manfeſte apparet falſitas opi monis Zntonelli archyepiſcopi circa hanc mãm. Dicit
n. ipᷣſẽti li. q.Iõ ·in ⁊n concluſione ꝙ õo nullo modo eſt
quãtitas per ſe. Quod ſic pꝛobat. nam in pᷣdicamẽtis pꝛo
batur ꝙ õœ menſtrat᷑ ſillaba longa vel bꝛeui.ergo oĩo magis hʒ rationẽ menſurati q; menſure. Et ſit non eſt ꝑ ſe quãtitas. ¶ Scðo idem pꝛobat auctoꝛitate oc. S.ĩ pꝛimo poſterioꝛum in ca.de erroꝛe vlium. Ibi opʒ aũt non latere ac̃. vbi dicit ꝙ or̃cœ eſt quantitas per accñs. Ht qñ ſibi adducitur phns in pᷣdicamẽtis dicit adherens Wurleo ⁊ talibus venerabilibus ſophyſtis:ꝙ phus log
tur ſᷣm opionẽ antiquoꝛũ ibidẽ:⁊ ñ ÿᷣm ſnĩam pꝛopꝛiã:ſi
gnů ſumens a pho hic ex eo ꝙ hic nullam facit mentõeʒ de or̃one. ¶ Sed hec opinio vt ex ſupꝛadictis ꝓʒ contra
dicit opimoni phy Voc. ſancti alberti themiytij ⁊ Wꝛito
nis ac ſilium doctoꝛũ. Mʒ verũ eſt qð aſumit in pꝛoba⸗ tione nã in pᷣdicamentis.ñ ꝓbat ꝙ õ ſit menſurata.ſʒ ex eo ꝙ ſibi competit rõ menſure pꝛobatur ꝙ ẽ quãtitas Et qꝛ ptes eius nõ copulantur ad aliquẽ terminũ cõem qui ſit pꝛin'n vnius partis ⁊ finis alterius.ideo pꝛobatur ꝙ eit ſpẽs quãtitatis diſcrete. pato ẽt ꝙ haberet rationẽ menſurati.non tamen ꝑp hoc ſequitur qꝙ non ſit menſura reſpectn diuerſoꝛum. Idem.n.poteſt eſſe menſura ⁊ mẽ ſuratũ.non tamen reſpectu einſdem.ſicut ſupꝛadictũ eſt. ð in ſuꝑ dicit ꝙ Doc. S. dicit in pꝛimo poſterioꝛum
onem eſſe qnãtitatem per accidens:cum reuerentia
eſt verum. Sed dicit ꝙ quãtitas ẽ cõis ad plura alia q;
ad lineas ſuperficies coꝛpoꝛa ⁊ tẽpns ⁊ ad õones ⁊ ad quedã alia que ſunt quãtitates ꝑ accidens non ꝙ lyꝑac⸗ cidens ſit referendũ ad or̃onem ſed ad id quod ſequitur ita ꝙ ſit fenſus.quãtitas eſt cõis ad of̃onem:⁊ eſt cõis ad quedã alia que ſunt quãtitates ꝑ accidens.nde pʒ ꝙ ex malo intellectu ⁊ ex mala punctuatione verbo:ꝛum Do. ſancti ꝓcedit falſitas pꝛedicte opinionis:vt pʒ per Hoc. F..in ſcðo de aĩa capit? de voce circa pꝛinꝛvbi imuit or̃dnem eſſe ſpẽm quãtitatis:ſic dicens. Mamfeſtum eſt nꝙ humana locutio non eſt continua. Mnde ⁊ in libꝛo pꝛedicamentoꝛum oꝛatio que in voce pꝛofertur ponitur ſpecies quantitatis diſcrete.hec ille. ¶Et licet philoſo/
phus hic expꝛeſſam non faciat mentionem de oꝛatione:
compꝛehendit tamen eam ſub multitudine que dffert numero per ſe: Quia nũs cauſatur ex reiteratione eiuſdẽ
indiuiſibilis.or̃o aũt nõ: nuia qð ſemel eſt dictum:ma⸗
net in reuocabile. Irreuòcabile dico in numero: non ãt in ſpecie. ¶Mec oʒ ꝙ of̃ licet ſit de genere ſucceſſiuoꝝ ꝙ ſit de genere continuoꝛum. Ania non omne ſuceſſiuũ eſt continuum:nec econuerſo.licet omne continuum ſuc ceſum ſit continuum. Sicut omne diſcretum ſucceſiuũ eſt diſcretnm. Lontinuum.n.diniditur in continnumpꝑ manens: ⁊ cõtinuum ſucceſſiuum. Similiter diſcretum diuiditur in permanens ⁊ ſucceſſiuum:ſub intelligendo ſemper diuiſum in membꝛis diuidentibus. Alias diner ſpꝛum generum eſſent eadem membꝛa diuidentia. ¶Ad urgꝰ ergo pʒ faciliter ſolutio ex hijs que dcã ſunt ſi diligenter confiderentur. CIbi in pho.⁊ oc. S. Wagnitudinis vero.
— ſic pꝛoceditur vide
3 8 octauum tur ꝙ linea ſuperſi cies ⁊ coꝛpus non ſint ſpecies quãtitatis conti rinue realiter ab innigem diſtincte ⁊ pꝛimo
Mam vnus generis ſunt tantum due ſpecies.cum quelibet earum conſtituatur ꝑ
aliquan differentiam. Aue differentie tantum ſunt due
ſunt due ſub vno genere · Ergo non debent poni tres ſpecies quãtitates contiue. ꝙ ꝛ⸗ arguitur ſecido ꝙ ñ ſint ab inuicem diſtincte. Vam pars non eſt ſpecies di⸗
ſtincta contra totum quando ſunt eiuſdem. ¶Sed li⸗
nea eſt pars ſuperſiciei ſimiliter ⁊ ſuperſicies eit pars
Leeti.ig.

— —
—
Muinti
eoꝛpoꝛis · ergo cc. Cið 3⸗ Vna ſpecies non canſatur ab glia: ſicut aſinus nõ cauſatur ab homine. Sed ſuperficies
caufatur a fiuxu in latum.ſimiliter coꝛpus cauſatur ex ſu perñcie.ergo ⁊c̃. CP 40. Poſſunt eſſe due ſuperficies ⁊ due linee folo nunierò diſtincte eiuſdem ſpẽi ſine ſpã. Ergo ſuperſicies ⁊ linea nõ ſunt accitia. Añs pʒ in ſacra mento altaris. Conſequentia pꝛobatur.qꝛ multiplicatio accitum ðm numerum ſub vna ſpecie eſt ex parte ᷣox Tlnde ſi eſſet albedo ſeparata:eſſet vna tñ nulnero:?⁊ di cit Docto. S.in pꝛima parte.q.iÿ· ar·vltimoergo æẽ.
CP Sm quãtitatis non eſt quantitas. Bed coꝛpꝰ eſt im trium dimenſionum ergo coꝛpuð on eſt quãti⸗
tas. Cp 60.llud quod pꝛimo ſbſtat accſiti ẽ pa:vt pʒ per pñm m p̃ntis. Gʒ ſuperſiciesẽ huiufmodi. Igit að. CP.. Dimenſiones non ponuntur ſpecies quãtitatis continue. Alia eſſent plures ſpecies ð; phᷣus aſſignet · Er go pari ratione nec linea aut ſuperficies erunt ecies e Mon.n. videtur maioꝛ rõ de vno qᷓ; de alio. CP3* xnea non babet partes. ergo non eſt quantitas continu pʒ ↄñia per diffinitionem quãtitatis continue. Vnãtitas .continna eit cuius partes copulantur ⁊õ. Añs pꝛobat qꝛ ſi haberet partes. maxumne eſſent puncta: Bed puncii non eſt pars linee:cum ſit indiuiſibilie.partes autẽ lince ſunt duiſibilesecum linea ſit quoddam continuum qðẽ diniſibile in ſemper diuiſibilia. ergo ac. NCBed cona
eſt phus in textn dicens. Magnitudinis vero que quidẽ
ad vnum:continua longitudo: Due vero ad duoꝛlatitu- do. Que autem ad tria:pꝛofunditas. Bed longitudo eſt
—
linea latitudo:ſuperficies ⁊ pꝛofunditas coꝛpus ⁊· Reſi ondeo dm ꝙ cum rauo mẽſure cð P 42 neniat ꝑ ſe linee ſupficiei ⁊ coꝛ poꝛi.neceſſarinm eſt dicere eas eſſe quantitatis ſpecies. Et cum partes earum copulentur ad aliquem terminuʒ comunein qui eſt finis vnius partis ⁊ pꝛinn alterius vt partes ſuperſiciei ad lineam partes coꝛpoꝛis ad ſupern⸗ ciem ⁊ partes linee ad pũctuʒ · ideo neceſſe eſt dicere ꝙ ſint ſpecies quãtitatis continue. Bed ꝙ ſint abinniceʒ di ſtincte: poteſt intelligi duplr Tnoꝰ mãtr. At ſic non diſti guuntur:cum ſint in eodem ſubiectiue. Et vbi eſt coꝛp wi eſt ſuperſcies ⁊ linea ⁊ non eↄ. Alioꝰ foꝛmaliter.. Fm diuerſas rationes foꝛmales menſurandi. Et ſic diſti gunntur abinuicem. MWam alia eſt ratio mẽſurandi vniꝰ ãlia alterius. Amnea.n.menſurat ſᷣmn vnam dimenſionem in longum.ſuperſicies autem ᷓᷣm duas. I longuʒ ⁊ latũ coꝛpus autem ᷓᷣm tres.ſ.in longum latum ⁊ pꝛofunduʒ ec autem diſtinctio foꝛmalis cum ſit ᷣm diuerſas ra⸗ tiones ſpeciicas: eit realis ⁊ ecifica ſiue eſſentialis. Qñ relinquitur ꝙ ſunt ſpecies ab inucem realiter ditincte. ¶C onſiderandum eſt aũt hic pꝛimo ꝙ linea eſt longitu do ine latitudine ⁊ pꝛofunditate:cuiꝰ extrema ſunt duo puncta. Buperficies autem eſt latitudo cum longitudine ſine pꝛofunditate:cuius extrema ſunt due linee. coꝛpꝰ aũt eſt pꝛofunditas cum longitudine ⁊ latitudine.cuiꝰ extre ma ſunt due ſuperficies. Duod ſic eit intelligendum:ita ꝙ coꝛpus eſt ſua pꝛofunditas cum lõgituduie linee ⁊ cũ ſatitudine ſuperſiciei:ita ꝙ pꝛuna pꝛedicatio. eſt eſſenti
hs: due vero vltime pꝛedicationes ſunt cauſales.coꝛpus
n.eſt pꝛofunditas que cauſatur ex longitudie linee ⁊ la
titudine ſuperficiei.⁊ ſir intelligendum eſt de ſuperficie
dum dicitur ꝙ ſuperficies eſt latitudo.ſ.pꝛopꝛia.cum 15 gitudne.ſ.linee ¶Lonſiderandum eſt inſuper* ꝙ in quolibet coꝛpoꝛe locato ſunt due ſuperficies.ſ.conuexa ⁊ concaua:ſuperficies conuexa eſt que menſurat pates ex
terioꝛes coꝛpoꝛis locati intrinſece. Sed ſuperſicies cõca
ua eſt que menſurat partes interioꝛes coꝛpoꝛis circa cen trum exñtes: CEt ſi dicaiur.ſuperficies concaua coꝛpo ris cõtinentis.ſ.ocus menurat partes exterioꝛes coꝛpo ris locati. Et cum vnius ſit vna menſura:ſequitur ꝙ ſu⸗ perficies conuexa coꝛpoꝛis locati non menſurabit euſdeʒ partes erterioꝛes eius. Vel opoꝛtebit dicere ꝙ eſt vna ⁊ eadem ſuperficies.ſ.uperfcies conuexa coꝛpoꝛis loca ti ⁊ ſuperſicies concaua coꝛpoꝛis continentis. Nuod ma
Metha.
nifene eſt flm: vt pʒ ad ſenſum · qꝛ alias remoto coꝛpoꝛe continente non remaneret ſupericies cdꝛpoꝛis contenti. CDicendum ꝙ aliter menſurat ſuperficies cõueya coꝛ
poꝛis contenti ipſum contentum:⁊ aliter uperfcies con
caua coꝛporis continen is · Mam pꝛima ſuperſicies men
ſurat intrinſece· ⁊ auteʒ menſurat extrinſece: vt infra cla⸗ rius dicetur. ¶ Bi iteruʒ dicatur. In coꝛpoꝛe ſolido ant
rotundo eſt tantum vna ſuperfieies. Ergo non ſunt due ſuperficies in quolibet locato. C Picendum ꝙ lʒ in coꝛ poꝛe rotundo ſit tantum vna ſuperficies actu: meo ti ſt due in poꝰ non quidem diſtante:ſed pꝛopinqua actui:ia ꝙ ſm ſolam diuiſionem reduci poteſt ad actuʒ. diuiſo.n. coꝛpoꝛe ꝑ mediũ:efficiuntur due ſuperfieies in aciu.de vltima autem ſpera nulla eſt queſtio:cum non ſit eoꝛpus locatum ſed locans tm̃ ᷣm ſe ton aut continens ¶onſi deranduʒ eſt inſuper 30 ꝙ linea ſuperficies ⁊ coꝛpus pñt
dupli conſiderari·Vnoꝰ vt ſigniſicant quãdam perfectũo
nem quãtitatis cuʒ pꝛeciſione ⁊ carentia alteriꝰ perfecti ons quantitatiue:ſicut linea ſignificat longitudinem ſine latitudine:ſuperñcies autem latitudinem jine pꝛofundi tate. Et iſtoꝰ cõſiderate non accipiuntur vttermini alte ⸗ rius quantitatis. Sed vt habentes in ſe ipſis certamde⸗ terminatam rationem quãtitatis. Vnde vt ſit cauſant di⸗ ſtinctas ſpẽs. Alioꝰ pñt conſiderari ſᷣm ꝙ vnum clauſum eſt in alio:ſicut punctum in linea:linea in ſuperficie ð u⸗ perfcies n coꝛpoꝛe. Et ſic nõ ſunt dinerſe ſpẽs quãtitatis ꝙ huiuſmodi:ſed mãir concludunt ſe in inuicem. CSʒ dubitaret qs vtrum pꝛedicte quãtitates ſint ſpecies ſub alterne: vej ſint pecies ſpecialiime. Et videt᷑ ꝙ ſin ſpe cies ſubalterne. am linea recta ⁊ linea circularis ſunt ſub linea contente. Bed ille linee ſunt due ſpecies lpec⸗ ſice diſtincte ergo linea eſt ſpecies ſubalterna. Bimlier ſuperſicies quadrata ⁊ ſuperſicies triangularis contiuen tur ſub ſuperficie.⁊ tamen ſunt due ſuperßcies ſpece diſtincte. ergo ſupertcies eſt ſpecies ſubalterna. Sunili ter coꝛpus ſpericum ⁊ coꝛpus planum ſunt due ſpecies contente ſub coꝛpoꝛe:cum pꝛedicentur de pluribus diñ tibus numnero in eo ꝙ quid ergo coꝛpus eſt ſpecies ſub alterna. C Ad hoc dubium reſpondet gradeus inps⸗ tis dicens:ꝙ de quantitate loqui poſſumus dupliciter. Tnoꝰ ÿm rem ⁊ naturam ſuam. Alioꝰ ſm rationem mẽ ſure que quãtitati congruit. Si ergo loquamur de quò titate vᷣm rarionẽ menjure:tunc opʒ ſumere ſpecies quẽ titatis continue 5ᷣm ſpẽs numeroꝛum. Et ſic linea bicubi ta ⁊ linea tricubita dr̃nt ſpecie. Et p conſequens m iſtẽ conſiderationem ipſa linea ponit ſpeciem quãtitatis ſub alterum ⁊ non ſpeciem ſpecialiſſimam. Sʒ ſi loquamu de quãtitate vᷣm rem ⁊ naturam ſuam: ⁊ tunc dicerẽ ꝙ linea ſuperficies ⁊ coꝛpus vonũt ſpecis ſpecialiſimas quãtitatis continue vt ipſe dicit. uod ſic pꝛobat. Nam ſi quis accipiat ccram ⁊ pꝛius eytendat eam ad quãtila bicubiti: deinde ad quãtitatem tricubiti: aut ſi ipſam pu⸗ mo ſguret figura ſperica deinde figuret eam figur reci linea:ſtante cera ſtabit vna natura numero quãtitãtis di⸗ menſiue in cera: ſed diuerſa tantum ſguratione ⁊ exten ſione ⁊ eſſe nũerali. Tina autem numero quãtitas pont vnam tantum ſpeciem quãtitatis. Weceſe eſt ergo dice re lineam ſuperficiem ⁊ coꝛpus eſſe ſpẽs ſpecialiſimis z non ſubalternas. Confirmat autem idem ſic: ui dierſitas ſigurarum cauſat diuerſitatem qusliatis fn pẽʒ · Ergoj variat pẽs quãtitatis. Et ſc nenᷓdranli neã circularis ñ debẽt dici differre ſpecie fm quãtiale⸗ ſed foꝛſitan vm qualitatem. C Sed hec opinio non vde tur poſſe ſtare. Mam quãtitas continua ᷣm eſſe ntre⸗ ßᷣm rationem menſurẽ conſiderata: aut eſt vna ſpẽs quò⸗ titatis aut dinerſe. i ſint diuerſe:ſequitur ꝙ iner qu⸗
titatem diſcretam ⁊ quãtitatem continuã mediabit 2lið
genus ſubaiternum. Auia impoſſibile eñt tres ſycs in⸗ aiternas imediate contineri ſub vno geners. tſi quꝭ tas diſcreta ⁊ continna ſᷣm rationem menſure conſdel⸗ ta ⁊ quantitas continua m eſſe nature cõſideraiꝰ nõ ern imediate contenta ſub quãtitate. Qnod eſt ur u

ſMueſtio MQuartadecima
en ⁊ contra oẽs veros eins expoſitoꝛes: niſ quis vellet di cõmutata pꝛopoꝛtio: quãdo antecedentia ſe inuicem cõſe ⁰ — cere ꝙ quãtitas vᷣm eſſe nature cõᷓſiderata quantitas m qunntur: ⁊ ↄña ſitr: yt ſi dicam. Sicut ſe hiit quattuoꝛ ad ratonem mneſure conſiderata eſſent duo genera genera dno ita ſe habent ſex ad tria. Ergo ſicut ſe habent qjttuoꝛ ainnu liſima. Biaũt ſint vna pẽs quantitatis:ſequitur ꝙ linea ad ſex:ita duo ad tria.Mec ille. Cualiter aũt diuidat᷑ 1 ven Mun ſuperſicies ⁊ coꝛpus ſiue ilis duobꝰmodis ſemp cõſide Pꝛopoꝛtio: infra patebit cum de relationibns tractabitur 1 Mgu rent᷑ ſiue altero iloꝝ modoꝝ:ſemp eodẽ mõ ſe habebũt queſtione.is.ar.zo. i u ad rõnẽ ſpẽi Vel ſpecialiſſime vel ſubalterne. Mõ eniʒ eſt Ad 21 um ergo dicendum ꝙ vnius gene — Coo aſtignanda rõ quare rõ mẽſure ⁊ rõ nãe quãtitatis canſa⸗ P m ris ſunt tiñ due ſpecieſ imedia 1 rin rent vartationẽ circa lineã ſuperſiciẽ ⁊ coꝛpus magcuã te ſicut ⁊ due differentie imediare. Eius ti poſſunt plu⸗ — nrcuãtiratẽ rontinnãque ẽt vtroq; nodo pöteöſdera res ſpecies mediate: dum mõ lla dinuo generis fiat ꝑ uapit ri. CP.· Impom̃bile eſt diuerſitatẽ ꝓpꝛiã paſionum differentias mediatas: vt ſepius ſupꝛa dictum eſt ſicut ac mn Lec.z. vãriare ſpẽm ſubiectoꝝ miñi ille paſſiones finãt a diuerſis cidit in pꝛopoſito. ¶Ad ſchm dðm g pars aliquãdo di
pꝛincipijs eſſentialibus ſubiecti. Pꝛ eadẽ ſunt pꝛincipia ſtinguit᷑ eſſentialiter cõtra totãe vt pʒ de partibus poteſta ſubiecti ⁊ pꝛopꝛie paſſionis: vt dieit Doc. G. in tractatu tiuis ⸗ imegralibus. Merũtñ linea lʒ materialiter ſumpta de nonẽ gfibus accidentiũe⁊ colligit᷑ ex pho.y. hruꝰ. Cũ ſit pars ſuperſiciei:⁊ ex fiuxu eius cauſetur ſuperticies: ergo rõ menſure nõ arguat diuerſitateʒ eſſentialẽ ſpẽrum ñ conſideret linea foꝛmaliter ⁊ m eius ronem ſpecii⸗ quãtitatis niſi ſit diuerſitas in pꝛincipijs eſſentialibꝰ hocẽ cam:ſic non eſt pars ſuperſiciei. Et ſi dicendũ eſt de ſu in natura ipſius quantitatis: ideo ponere lineaʒ ſuperficiẽ perficie reſpectu coꝛpoꝛis. ¶Et per hoc pʒ ſolutio ad ter ⁊ coꝛpus eſſe dinerſas ſpecies ſubalternas ÿm rõnẽ men tiuʒ. Cd quartuʒ dõm negando ↄf̃aʒ. Pt lʒ aliqna alis ſures eſt dicere eſſe ipfas dinerſas ſpẽs ſubalternas jʒ eẽn accidentia a quantitate non poſſint cſſe plura numero di tiã ⁊ nãʒ quãtitatis. icut enim ſoꝛ ⁊ pla. cõueniunt aut ſtincta einſdem ſpeciei a ſubiecto ſeparãta vt infra pate⸗ dint ſecundũ rõnem riſibilitatis ita conueniunt aut diffe bit. q.1y.ar.z.tamen due quantitates eiuſdem ſpeciei ᷣm runt vᷣm ꝓpꝛia pꝛincipia eſſentialia hoĩs potiſſime ñ per numerum diſtincte poſſunt eſſe ſ. eparate a ſubſtantia: vt rõnẽ riſibilitatis circũloqueremur rõnẽ hoĩs:ſicut accidit pʒ in ſacramento altaris. g teins rõ eſt:quia quantitates inꝓpoſito de quãtitate. Q Picẽdũ eſt ergo ꝙ linea ſupi non ſolum intelliguntur indiniduari per ſubſtantã:ſʒ ẽt ĩ cies ⁊ coꝛpus ſunt ſpẽs ſubalterne quantitatis cõtinue cũ pꝛoprio Beiere ꝓpter dinerſitatem ſitus. Unde non eg ſub ſe habeant plures alias ſpẽs. Cixt idem eſt eas conſi tur ꝙ non ſint accidentia:Iʒ miraculoſe poſſint ſeparari à derari Fm rõnem menſure:j accipiatur rõ menſure cir⸗ ſubiecto. Qꝛ non ſeparantur a pꝛincipijs indiuiduãtibus rülorutiue:⁊ ipſa cõſiderari ᷣm ronem nature hantita, pꝛopꝛij generis: vt innuit Do S. in quolibetis quolibe tis ſicut ſiticũloqueremur rõnale per riſibile:idem eẽt I07.4.arz. ¶ Ad quintuʒ dõm ꝙ corpꝰſicut etiã ſu cõiderari hoiem in rõne riſibilitatis ſicut in ratione ratio pꝛa dictum eſt poteſt tripliciter conſiderari ᷣm Poc. S. nalitatis. CAd rnẽ autem eius uã adducit de reraẽ di n actatu de eſſe ⁊ eſſentia nopoteſt accipi pro alte cẽdũ ꝙg ilſt quãtitates ſunt redẽ fin eſe nmn eralen m ra parte totins cõpoſiti ex anima ⁊ coꝛpoꝛe.ꝑt ſic co:pꝓus le:non autem foꝛmaliter ⁊ ſpeciſice. Mec pit eſſe ij eodẽ bene eſt ſubiectum dimenſionnʒ ⁊ ſic nõ eſt ſpecies quã ſubiecto: niſi ſucceſſiue: ci ſint eiuldem generis ¶ Piſtin titatis: ſed reductiue ponitur in pꝛedicamentò ſubſtantie ctio enim ſpecifica nõ ſumit᷑ ßᷣm diſtinctionem numeralẽ Scðo modo accipitur coꝛpus pꝛo foꝛma totius ᷣm ꝙ ſi 3 Interialẽ: ſed Fm diſtinctioneʒ foꝛmalẽ:nõ quãcunqʒ: gniſicat perfectionem coꝛpoꝛeitatis: inquãtum includit ſed ᷣmliã que eſt mn dinerlam ronẽ ſoꝛ malẽ ſpeciſicam in potentia gradus perfectionis inferioꝛes. Et ſic etiam ẽ vt innnit Poc. S. in ſcdo 3 gentiles c79 · vt infra addu in genere ſubſtantie per ſe. Tertio modo accipitur coꝛ cetur⸗·ꝛg.rg ¶ Ad cõfirmationẽ nůt eins dicẽdum: pus pꝛo ſpfatrina dimenſione: vt dietum eſt ·ſupra.q. d. ꝙ ſicut eadem ſigura ateſtatur idemptitatẽ ſpeciei:ita di ar.pᷣo. Et ſic eſt ſpecies quantitatis.¶ d ſextum dðʒ ꝙœ uerſitas fguraruin atteſtat diuerſitatem peciex. Cũ er; aliquid ſubſtat alicui dupli. Vnoſicut id quod ſubſtat.⁊ go diferentie quãtitatis cõtinue ſint nobis gnote ⁊ circñ ſc dicitur ſubſtantia pꝛoprie ſubſtare. Alio modp ſicut loquamur eas per diuerſas figuras ſpẽ diſtinctas:ſignum xſic ſuperſicies eſt fubiectum coloꝛis:non quidemn ſubie eſt ꝙ ille quãtitates dint pẽ. Ande vꝛedicta cõfirmatio ctum quod ſed quo ⁊ pꝛimum Primum quideʒ ideſt eius magis rõcludit oppoñtũ q; ꝓpoſitũ ipſius. C Hu/ pꝛorinum:⁊ nð pꝛimũ ideſt pꝛincipale. rimns eni bitaret inſuper aliquis icocũcsnutata Shollio pꝛo⸗ ¶ aliquando accipitur vt idem eſt quod pꝛoximum:aliquã poꝛtionalitas ac etiaʒ Ppoꝛtio cõuentant quãtitati cõtinne do vt ideʒ eſt ꝙ principale: vt patet per Poc. S.in. 12 vtruʒ cõnemanpei vin ꝙ quãtttas aut ᷣm ꝙ quãtitas eõ⸗ q.6.i.Inx.q. 9. 4. m. Cd ſeptimuʒ dicẽdũ ꝙ ſi dimẽ tinna. Mon videtur pꝛimũ eſſe dicendũ.Mã ſi ſic eque ſiones accipiantur ſʒ id qð ſunt:ſic ſunt ſpẽs quãtitatis cõ retur ꝙ cõueniret vi quãtitati. Qnod eit falſu m. Mõ eniʒ; tinue. Sic enim ſunt tres dimẽſiones. Nnaꝝ quelʒ atten cõuenit oꝛationi Ieq; etiam ſcðm videt᷑ eſſe dicendus ditur inter duas differentias poſitionis. Mam inter ſurſ q ji ſic:tũc ſoli quantitati continue conueniret. Dð eſt fal ⁊ deoꝛſum attendit longitudo. Inter dextruʒ ⁊ ſiniſtruʒ deh h. ſum. Maz cõmntata ꝓpoꝛtio reperitur in nuneri. CAd latiudo. Et inter ante ⁊ retro Pfunditas. LOngitudoau m hec reſpondet Poc. S. in p?imo poſterioꝝ in cap. de er⸗ tem hic in textu vocaur linea. atitudo vero ſuperficies roꝛe vlinʒ dicens P cõinutatim pꝛopoꝛtionari:nõ cõne⸗ Et pꝛofunditas coꝛpus Ex quo patet ꝙ ſi conſiderentur nit nãtitati inquãtus eſt quãtitas: ſed inqnãtũ eſt cõpara m id quod ſunt ponuntur ſpẽs quãtitãtis cõtinue. Fed alteriquantitati Fᷣm PpPoꝛonalitatem quãdã. idec ile conſiderent᷑ vᷣm modos eſſendi:ſic magis dicuntur mo Vnde vr ibidem notat: ꝓpoꝛtio eſt hitudo vnius quanti qi qddã ſpẽꝝ quãtitatis continue:q; ipſius ſpẽs. CEtlz tatis ad aliam: vt ſer ſe Pabent ad tria in pꝛopoꝛtione dn vnicuiqʒ quantitati cõtinne poñt fieri additio:tamen ta⸗ pla. ꝛopoꝛtionalitas vero eſt collatio duarum ꝓportio is additio non tollit dimenſiones: ſicut nec quantitatis nm inter ſe: vt hic. Sicut ſe habent quattuoꝛ ad duoꝛſta eſſentiam: vt elicitur ex DPoc. S. in quolibetis quolibe⸗ ſex ad tria. Ergo ſicut ſe hit quattuoꝛ ad ſex:ita ſe habent 0 9. ·Pꝛlma ar. vnico. vbi ſic ait. vnaqueqʒ enim quã duo ad tria. Ct hec eſt duplex. Quedã eſt pꝛopoꝛtio⸗ titas ſpeciſcatur per certam eius terminationem. Sicut nalitas cõiuncta:⁊ eſt ila que habet quattnoꝛ terminos: multitudinis ſpecies ſunt impar ⁊ par · Et magnitudinis vt pʒ in exemplo pꝛedicto Onedã vo eſt pꝛopoꝛtionali ſunt bicubitum tricubitum. Vnde impoſſibile eit inue tas diſiuncta. Pt eit illa que habet tres terminos: vt hic ſi nire aliquã quantitatem in actu que non ſit pꝛopꝛis ter⸗ cut ſe habent octo ad quãttuoꝛ: ita quattuoꝛ ad duo. E xq minis limitata. Hec ille. CEtſi dicatur. Ilique funt di patet ꝙ in pꝛopottionalitate duo termini ſe hůt vt antece menſiones interminate cðʒ phos. Ergo non omnis quã⸗ dentia ⁊ duo vtcõſ cquentia: vt in iſto exemplo. Siẽ ſe titas ſpeciſicatur ber certam eius terminationem. ¶ Ac hiñt quattuoꝛ ad duo:ita ſex ad tria. Ibi quattuoꝛ ⁊ duo hoc reſpondetur ꝙ duplex eſt terminatio quantitatis.q̃⸗ ſunt antecedentia:⁊ ſ ex ⁊ tria ſunt cõfequentia. Eſt erßo dam eſt per terminos intriniecos. Et ſic omnis di

eit terminata terminis pꝛoprijs · Alia eſt terminatio ꝑter interminate:
minos ext inſecos · Et ſic ſult dimenſiones
qꝛ ſunt in ſubiecto aliquo qð nũdi ſtat ſub foꝛmavltin
que in eo dʒ introducivt infra patebit cũ de pꝛeexiſtentia
fonnax in mã determinabitur in. 7. hꝰ.q·1· ar· gAelo⸗
CAdvltimũ dõm ꝙ ꝑtes linee in quãs diuidu ſũt ples ſnee. Mam quel pars lince eſt linea. Mõ aũt oʒ ꝙ que⸗ libet pars linee ſit. † tur ꝙ quelibet eins pars ſit diuiſibilis in de genere continnoꝛum. 0e Pan Cbi ſupꝛa in philoſopho ⁊ octoꝛe Bancto.
5 ic pcedit. Vid 6 — 5 nonum ſic ꝓcedit etur ꝙ
potentia cu ſit
M loeus nõ ſi ſpẽs quanti taris per ſe realiter diſtinctã⸗ ſuperficie ·
—
foꝛnia: vt Pba inpncipio. 4· phx · Ergo locꝰnõ eſt vle
Le 3.2.6 Pbat Et per ↄñs nõ eſt ſpẽs.
com 37
„
vt logici vnanimiter aſſerunt · non ſunt de genere
deſignata: CD*. piffe⸗
rentie loci ante ⁊ retro ⁊l·lec tionis · go locꝰ non ẽ ſpecies quantitãtis: CD3? · Tlis cõſeruãti ua locati pertinet ad genus qnalitaus. Sed locus eſt vis cõſeruatiua locati: in tra
co. Ergo locus non eſt ſ pecies quantitaiis ſed qualtatis ¶¶Sed dicebat ꝑ locus mcludebat vim cõſeruatiuã lo⸗
cati in ſui rõne. C Lõtra ſilocus includit vin cõſeruatinã
ſocati in ſni rõne ⁊ ipſe ſit eſſentialiter quantitas ⁊ vis ſit
locus erit quoddã ens her accidens: diuerſoꝛum pꝛedicam entoꝛuin ↄñs nõ erit ſpẽs. CP ·
qualitas: ſequitur ꝙ includens in ſna rõne res J. quantitatis 7 qualitatis.Et per 4Locus non ponitur hic a pho inter
ſe:neqʒ; per zccidens. Ergo non eſt quantitas per ſe neqʒ per accidens. ¶ Bed dicebat ꝙ ſi locus conſid eret᷑ 5rö nem menſure:ſic eſt ſpecies quãtitatis per ſe:ſi vo conſi⸗ deret ßᷣm eſſe quantitatis: ſic non eſt ſpecies quãtitatis: vt dicit hic oc. B. CLontrà Mã methaphyſicus loqui rur de quantitate hic ᷣm eiſe quantitatis: logicus vero 5 rõncm menſure · Ergo ſaltem ſ metha. locus nõ eſt ſpe cies quantitatis. Et cumn variatis ſpeciebus varient gna: ſequitur ꝙ non crit vnumn pꝛedicamentum quãtitas in rò
ne menſure conſiderata:⁊ qnãtitas methaphyſice cõſide
rata: cũ alia ſit oꝛdinatio ſpecierun in vtriſqʒ. Ch · 510
cus eit ſuperfcies coꝛpoꝛis continẽtis immobilis pꝛimũ Lectio.5. vt p ex. 4.phy. Ergo locus nõ eſt pecies qᷓ;titaris ſpe⸗ z cõm.40 ciſice diſtincta a ſuperſcie. C 6o. Anecſiq; eode mõ menſurant nõ diſtingunntur in rone menſure. Sed locꝰ ſuperficies hit eandem rõnẽ menſure. Ergo ⁊c· Pꝛo vatio medie. Da ſicut ſuperficies menſurat᷑ ᷣm duas di
menſiones:ita ⁊ locus. Q· o. Partes loci copulant᷑.
ad enndem terminũ ſicut ⁊ partes coꝛpoꝛis vt dicit᷑ in p nõ eſt ſpecies diſtincta à co
dicamentis. Ergo locus ſaltẽ poꝛe· Quoniã illa que ſpecie terminos. CP ·ꝰ. Bi locũs ex eo ſure eſſet ſpecies quantitatis:ſi equeret᷑ ꝙ quicquid hz rð nem menſure eſſet ſpecies quantitatis. Bed hoc eſt fün vt cõcludere ſe credit Antoniꝰ andree in p̃ſenti paſſu. Mã
dinerſa ſunt: diuerſos habẽt
vnitati congruit rõ menſure· Et tñ vnitas non eſt quanti/
„„
tas:ſed potius qnãtitatis puincipium· Wit videt᷑ dicẽdũ
ꝙ locus nõ ſit quantitas. ¶ H o. Mantitas in ouet ad motionem rei quãte Motis enim nobis mouent om⸗ nia que in nobis ſunt. Hed locus eſt immobilis ⁊ per ſe
⁊ per accis: vt cõcedit Poc. F.in plibꝰlocis:⁊ pꝛeſertiꝰ
in de veritate.q.i. ar.s. Mitur idem quod pꝛius · GCh
o. Angeli ſunt in loco vt pꝛobat doc. S · in pꝛima ꝑte q. Fꝛar.p̃r. Sed in angelis non eſt quantitas:cũ ſint ſube nõ compoſite ex mã: vt ꝓbat idem Moc.— Fo · ar ·ð. Jgitur locus non eſt quantitas. ¶ arguitur. Mam illud cui cõuenit rõ menſure etiam cta a ratione menſure aliarum ſp tatis diſtincta ab alijs ſpeciebus quantitatis · Sed l0c0 c0 nenit rõ menſure etiam diſtincta rõne menſure aliarum
diſtĩ
indiuiſivilis ſunplr: mo potꝰrequii
no arguit᷑ cõtra ſuppoſitũ · Mam locus nõ eſt
Conſequentia ꝓbat᷑ · V ad rõnẽ yniuerſalis requirit᷑ ꝙ ſit foꝛma totuus per modũ tolins
quãtitatis.ſ.ſurſu deoꝛin zẽ̃.ſed ſunt magis de genere poſitionis. Erꝰ
vt patet per Doc · G in tractatu de 1o⸗
ſpẽs quantitatis P
ꝙ habet rõnem mẽ⸗
S. ibidem·q. Bed in ↄriũ
ecieꝝ eſt pecies quanti/
*
cus eit ſpecies quãtitatis etiã per ſe
pi conueniat.
Reſpondeo
ſpecierum quantitatis: vt patet in pꝛedicamẽtis. Ergò lò cum talis rõ perſe ſi C In cõtrarum eit etiã phs in pᷣdicamẽtis. 1ec4.
dicendum ꝙ locus poteſt du⸗ pliciter conſiderari: vt innuit
Poc. S.n pꝛeſenti icõne eirca finem intracratu de nonẽ
generibus accidentium cab. An fure. Et ſic eſt ſpecies quantitatis diſtincta a ſuperficie:⁊
per conſequens ab alijs ſpeciebus · Maʒ locus menſurat
qo põt conſiderari locus ᷣm eſſe ſuũ. Et ſic nõ ponit᷑ ſpe
jocatũ extrinſece. Vuperficies verò intrinſece. Alio mo⸗
cies diſtinctã aſuperficie:cum ipſe ſit ſuperfcies coꝛpoꝛi.
continentis. Et qꝛ logicus menſure:ideo locus bidẽ ponitur ſpecies quãtitatis:me thaphyſicus aũt cõſiderat quãtitateʒ ᷣm eẽ:ideo b apho non ponitur ſpecies diſtinctaa ſuperſicie: h dicto manifeſte innuit Doc. S. Dicit enim ibidem ſic.
Jõ in pꝛedicmnentis locus ponitur ſpecies quãtitatis nõ
antem tn methaphy. qꝛ locus habet aliã rõnem menſure
Locus enim menſurat locatum ꝛin quo locus non eſt: vt in ſubiecto. Superficies vero menſurat rem in qua ẽ vt in ſubiecto. Sed locus non habet aliud eſſe a ſuperficie. ymo eſt ipſa coꝛpoꝛis continentis ſuperficies ſiue vltimũ vt dicitur in q̃rto phy. Mec ille. Jdem innuit Doc. B. expꝛeſſe in tractatu de remz net difficultas an locus ſit ſpecies quantitatis metha hoc eſt vᷣm eſſentiam ſuã diſtinctaa ſuperſficie¶hEx pꝛedictis enim pʒꝙ non. Tum pꝛimo:q eſt ipſa ſuperficies vt di ctum eſt. Tum ſchoꝛqꝛ non ponitur hie ſpẽs a pho Pꝛo cuius declaratiõe cõſiderandũ eſt pꝛimo ꝙ locus: p qjrto phy.⁊ vt adducit etiã Woc. S in trãctatu de loco: nõ eſt materia nec foꝛmna locati Dnia mã ⁊ fonmanð ſe⸗ parantur are· Locus añt ſeparabilis eſt a locato. Meque enim eſt ſpaciuin dimenſionatum infra terminos coꝛpo⸗ ris continentis exiſtens. ꝛ nhil eſt infra terminos co⸗ poꝛis continentis circũſcri pta magnitudine coꝛpoꝛis(Ou tenti. Tumus rõ eſt. Auia ſi circũſcripta magnitudine col⸗ poꝛis cõtenti eſſer al iquod ſpacium infra terminos coꝛpo ris continentis: tale ſpacium eſſet dimenßionatun longi⸗ tudine:latitudine ⁊ pꝛofunditate · Mim enſiones aut ſunt accidentia:cumſint quantitates. Ergo non poſſent eſſe in ſubiecto:niſi in coꝛpoꝛe · Si ergo eſſet ſpacium aiquod in fra terminos coꝛpoꝛis continentis pꝛeter magnitudiuem coꝛpoꝛis contenti:ſequeretur ꝙ eſſet aliquod aceidens ſi ne ſnbiecto. Duod eſt impoſibile. Locus ergo neqʒ et materia neqʒ; foꝛma neqʒ ſpacium inter terminos conil tis cõtentinn· Nec ille foum gliter. Et ſubdit: ꝙ et quo cus non eſt materia neqʒ forma neqʒ ſpacium: ſequit ſit quartum. terminus corpoꝛis continentis immobils ¶Conſiderandũ eſt vlterius ſedo ꝙ vltimũ: aut ternn ſiue ſuperſcies coꝛpoꝛis cðtinentis · põt cõſideran dupit Tnomodo materialiter ⁊ abſolute ᷣmg eſt ſuperfcies puius vel illius coꝛpoꝛis cõtinentis. Er ſie non pabet ro⸗ nem loci · Alio modo per comnparationem ad ſium qu pabet ad totum coꝛpus pꝛimum celi qð eſt primu co“ tinens · Et ſic ſuperſicies coꝛpoꝛis continenns babet 10⸗ nem loci. Hanc diſtinctionem innuit Doc. inran de loco: vbi ſicait. Eſt igitur accipere loenn ppꝛüitr⸗ uioꝛnõ pᷣm hanc aquam que fluit? mouetur:ſed ih dinem ⁊ ſitum quem hʒ ad tolum finuiũ. Dui quid u do ⁊ ſitus idem manet in aqna ſuccedente:qui erã recedente reſpectu totiuſ niij. uãquã enim aquã liter fiuat:tamen qꝛ innnet idemn oꝛdo⁊ ſiu rehpeeng tius flunij manet etiam id em locus. Et ᷓ hune ma intelligere debemns ꝙ extremitates coꝛpoꝛl nau⸗ ſti ſunt loeus ſcilicet per comparationem ad oꝛdinen 6 quem habent ad totum coꝛput pꝛimum celi. mum continens conſeruans? ſocans · Mec ille.& n⸗ dictis ergo manifeſte concluditur ꝙ fᷣm Poe. Bdu qum eſt locum differre eſſentialiter a ſuperſici hiu 8 mi coꝛpoꝛis continentis:lʒ ſit idem materi iter&
patet etiam ratione duplici · Si enm eſſentialiler
conſiderat quãtitatem in rõne
vt in tractatuß̃⸗
deo circa ñnem. ¶ Bed hic rema
Lecz

Mueſtio
eſſet ſuperficies cꝙꝛpoꝛis illins continentis: ſequeretur ꝙ diuiſibilitas eſe impediret vnitatem loci. Sʒ coſequens eſt falſiun. rgo ⁊c̃. Matet 2ña:qꝛ vnũqðq; ſicut ſe habet ad eſſe:ita ad eſſe vnum. t ab eodẽ res hʒ ꝙ ſit ⁊ꝙſit vna: vt pʒ huius: ⁊ ꝑ oc. F.in pꝛima pꝑte U76 ur.2. 4 3.4. Ergo ſi locus eſſet eſſentialr ſuperfi cies: variata ſuperficie variaret᷑ locus. ed falſitas ↄñtis pꝛobatur per Doc. F.in tractatu de loco vbi ſic at Dð
ait diuerſitas ſuperſicierum non impediat vnitatem loci
patet ſie:qꝛ vni locato hin numeꝝ reſpondet vnns locus
pᷣm numerum ſimul ⁊ ſemel. Sed baculus vnus dimi/ dius exiſtens in aqua ⁊ dimidius in aere eſt aliquod vnũ
locatũ vᷣm numeruʒ. Ergo eſt in alic vno loco ßm nume rum. ed eit in dinerſis ſuperficiebꝰaeris ⁊ aque · Vrgo dinerſitas ſuperficieꝝ non impedit vnitatem loci. Enitas
ergo loci accipienda eſt vᷣm oꝛdinem ⁊ ſitum ad pumum
locans. ec ille. CSi ergo adinnxerimus ꝙ ab eodem res actipit eſſentiam a quo accipit vnitatem:cõcludet᷑ de neceſitate ꝙ eſſentis loci e ad pꝛimũ lorans. Ft cum eſſentia ſuperficiei:non ſic acci⸗
piatur:ſequitur ꝙ differunt eſſentialiter ⁊ ꝑ ↄns dĩnt ſpe
ciice. C Sed diceret aduerſarius ꝙ locus nõ eſt hec vel
illa ſuperſicies hnius vel illius continẽtis: vt innnit Moc. B. vbi ſupꝛa:ſed eſt ſaperſcies inquãtũ illum determina tuʒ ſitum ⁊ oꝛdinem habet. ¶Lõtra:qꝛ nõ eſt aliquid in
genere:duod nõ ponat᷑ in aliqua ſpecierum eius ⁊ĩali⸗ quo indiuiduo.ᷓi ergo ſuperficies ſit locus: opʒ ꝙ hec ſuperſicies hnius continentis ſit locus huins coꝛporis lo
ati· Jed talis ſuperſicies que ſtat fub determinato ſitu:
non eit eſſentia loci· Ilias cum illa ſuperſicies coꝛrumpi poſit coꝛrupto locante..iſto aere vtputa dum hic aer conerteretur in ignem:ſequeretur ꝙ locus coꝛrumpere⸗
tur· nod falſum eſt. Quia ſi lapis ponatur in aere ⁊ po
ſtea in illa parte aeris:fiat ignis aer cedet vel cœꝛrumpe/ tur· Ettamen lapis manebit in eodem loco. Pgitur reſpõ ſio nulla:lʒ valeat ad concludendũ ꝙ ſuperſicies ſit mate
riale loci. Secundo pꝛobatur eadem cõcluſio. Mam illa ne conſtituunt᷑ dinerſis rationibus foꝛmalibꝰ? ⁊ eſſentis
libus: diſtinguũtur ſpecie:cum diuerſitas eſſentie ſit di⸗ ſtinctio ſpecifica. Sed locus ⁊ ſuperficies ſunt hmõivt pʒ per Doc. S. in eodeʒ tractatu de loco circa finem: vbi ſic ait. Sed inxta hec que dicta ſunt poſt ſolutionem rema⸗ net vnum dubium. Unm. ſ.ſuperſicies coꝛpoꝛis cõtinen⸗
tis dicatur locus quomodo locus ⁊ ſuperficies dicant᷑ eẽ diuerſe ſpecies quantitatis.q Sed dicẽdũ ad hoc dimiſ ſis opinionbus que ſunt circa hoc ꝙ pꝛopꝛia ratio quanti tatis que competit omni quantitat eſt ratio mẽſure.ſpꝛo
pter quod dicit Anerois ꝙ quãtitates dicunt᷑ differentie
menſurarum Ilia aũr eſt ratio menſurãdi aliquid extrin ſece:⁊ alia intrinſece. Et ideo vitimuʒ continentis vt men ſura eſt intrinſeca continentis:dicitur ſuperficies. Ait antẽ menſura contenti ⁊ locati eit extrinſeca: dicitur locus.; t ideo locus ⁊ ſuperſicies lʒ ſint vnum materialiter quãtũ ad id ꝙ quodlibeteoꝝ eſt vltimum continentis:t ſunt diuerſe ſpecies conſtitute per diuerſas rationes formales Rdec ille. CæEt ſi dicatur. In ſcho ſententiaꝝ. di.I⁊q. vls àr · vltimo. Doc. G. videtur velle cõtrariũ: vbi ſic ait. Jʒ tamen eit alia rõ de tempoꝛe ⁊ loco. dꝛ locus eſt idem ꝑ eſſentiam qð ſupericies coꝛpoꝛis locantis. Tempus ãt nõ eſt idem numero cũ aliquo accidente in ſubiecto fun⸗ dato. ec ille. rgo locus eſſentialiter eſt ſuperſicies. Micendũ ꝙ ibi accipit locũ pꝛo ſuo mãli:nð autem ꝓ ſuo foꝛmali.cinde nulla eſt cõtradictio. Jed lʒ ſint ides materialiter: dint tñ foꝛmalr. hus aũt non facit hic mẽ tionem de loco:nõ qꝛ locus nõ ſit vera ſpecies quantita tis:ſed ad denotandum ꝙ non eodem modo jpecies qjn titatis a pho conſiderantur ⁊ a logyco. Mec ẽt Poc. F. dicit ꝙ locus non ſit ſpecies quãtitatis realiter mg nõ ponitur a methaphyſico ſpecies pꝛopter rõnem iaʒ dictã Acd pꝛimum ezodictnm wiocus iʒnon * ſit foꝛma aut materia coꝛpoꝛis
ocati cum nonſit ſubiectiue incoꝛpoꝛe locaoꝛeſt tij im⸗
ſt attendenda vᷣm oꝛdinẽ ⁊ ſitũ
Quartadecima
pliciter foꝛma cum ſit accidens de gie quantitatis. ¶gʒ 5 hoc gliqui arguunt: ⁊ potiſſime Alexander de Alexan⸗ dria. Maʒ mn Soc. S. in qjrto phy.mãle loci eſt ſuperf cies:foꝛmale vo vt dicit eſt imobilitas. Sed vnũquod⸗ qʒ magiſ collocatur in genere per ſuũ foꝛinale qᷓ; per ſuũ maãle. Tum ergo unmobilitas ſit magis qualitas:quia ẽ paſſio quanti de quarta ſpecie qualitatis: videt᷑ ꝙ locus non ſit ſpecies de genere quãtitatis. ¶ Fed dicenduʒ
immobilitas non eſt foꝛmale locivt infrã dicetur in ſequẽ
ti articulo: ſed eit quoddam cõcomitãs foꝛmale loci.vñ
argnpꝛocedit ex falſa ſi uppolitione. ¶ Et conceſſo etiz ꝙ Inmnobilitas eſſet rõ foꝛmalis loci:nðᷓ tamen ſequitur locus eſſer in genere qualitatis. Qnia neqʒ imobilitas eſt in quarta ſpecie qjlitatis. Wec alique paſſiones intrinſece cõſequentes quantitatẽ de quibus ſuperius facta eſt mẽ⸗ tio. CAd ſcᷣm dicendũ ꝙ ſurſum ⁊ deoꝛſum reducunt᷑ ad genus quantitatis:lʒ ei ſurſum ⁊ eſſe deoꝛſum ſint in genere vbi. MWanifeſtum eſt emm g aer eſt in pꝛedica⸗ mento fubſtantie. Sed eſſe in aere non eſt in gne ſbe: ſed in genere vbi. CId tertium dõm ꝙ locus aliquãdo ac cipitur pꝛo virtute conſeruatina locati. Et ſic eſt qualitas. Aliquando aũt accipitur locus pꝛo ſuo materiali ſ.pꝛo ſu perticie. Et ſic locus eſt ſpecies quantitatis.non tñ diſtin cta a ſuperficie. Aliquando vero accipitur foꝛmaliter:cu
ius eſſentiam cõcomitatur quedam vis conſeruatiua lo⸗
cati. t ſic locus eſt ſpecies quãtitatis diſtincta ab alijs.
Mon enim eſt dicendum g locus in ſui eſſentia includat
virtutem conſeruatinam: fed cõcomitanter tm̃. Et ſic in
telligitur dictum Doc. S.in tractatu de loco quando ſic ait. Aocus autem naturalis non nominat ſoluʒ aliquid cõ tinens: ſed etiam conſeruans ⁊ foꝛmans locata. Pꝛopter quod vnũquodqʒ coꝛpus naturale naturaliter mouetur ad locũ ſuum:tãq; ad conſeruationem ſue nature. Hec il le. CRt poſtea ſubdit. Mihil autem habet rõnei con ⸗
ſeruantis aliud:niſ per virtutem ⁊ infiuentiam coꝛpoꝛis
celeſtis quam recipit ᷣm ꝙ eſt in determinato ſitu ⁊ ðter
minata diſtãtia. ec ille. Et per hoc patet ſolutio ad.4*
Wed n. 6m. m. 4. 5m. pʒ ſolutio ex dictis in coꝛpoꝛe articuli in ſcðo notabili. C Ad.ymn.dicẽdũ ꝙ ſi locus eẽt
ſpaciuin dimenſionatum:infra terminos coꝛpoꝛis conti⸗
nentis: neceſſariũ eiet ꝙ partes loci copularent᷑ ad eun
dem terminum ſicut ⁊ partes coꝛpoꝛis locati: vt ex ſupꝛa adductis pʒ. Et ſic loquebatur phus in lib.pꝛedicamẽto/
rũ qꝛ nũdum illaʒ opinionem rep:obauerat. Jed ᷓᷣm rei veritatem:non oʒ ꝙ partes eins copulentur ad eundem teriminum ſict ⁊ partes coꝛpoꝛis niſi materialiter ⁊ groſ ſe loquendo. Muic ſententie adheret verſoꝛis in quarto phy.q. J. cluſione pꝛima. CAd.ion.dicendũ ꝙ rõ mẽ ſure dupir attendi poteſt ñᷣni ꝙ duplex eſt menſura. Mã quedam eſt menſura que menſurat aliquod qᷓ;tum p ſui adequationem ad ipſum Et talis neceſſario eſt quantitaſ Alia eſt que menſurat aliquod quantum per ſui replica⸗ tionem ꝛ⁊ non per ſui adequationem. Et talis m enſura: nõ eſt neceſſario quantitas:ſed ſufficit ꝙ ſit pꝛincipium qᷓ; titatis ſicut vnitas. Ande argumentum laborabat in equi noco.IMuic aũt ſnĩe aderet gratiadeus in pꝛedicamentis.
CAd.xm. dicendũ negando ſuppoſitũ:qꝛ nõ omnis res
complexa ⁊ quanta eſt mobilis.Pꝛimum enim celum
nöõ eſt mobile.neqʒ etiam primũ locans eſt mobile ʒ ſe
totum. vt pʒ 4. phy. Mon ergo neceſſe eſt ꝙ locus ino Lectio..
uratur:cũ nõ dicatur locus foꝛmaliter niſi pex compara⸗ tionem ad pꝛimũ locans ſicut dictum eſt quodti eit im mobile ꝛ vt infra patebit in ſ equenti articulo. Ad vltim dicendum ꝙ angelus ⁊ coꝛpoꝛa equiuoce dicunt eſſe in loco: vt dicit Poc. S.in Pma parte.q.yꝛ ar. Wam coꝛ⸗ pus eſt in loco per hoc ꝙ applicatur loco m cõtactuʒ di menſiue quantitatis. Que quidem in angelis non eſt. Sʒ eſt in eis quantitas virtualis Per applicationem ergo v tutis angelice ad aliquem locum dicitur eſſe in loco coꝛ⸗ poꝛeo. Mec ille. C Idem innuit in eadem q. ar.⁊ circs finem vbi ſubdit. Patet ergo ꝙ diuerſimode connenit eſſe in loco corpoꝛi angelo ⁊ deo. Nam coꝛpus eẽ 2

Lectio.7.
Lec.16.
ma aceidentalis:⁊ non poſſit eſſe ſine ſubiecto.
jn loco eircũſcriptiue: qꝛ cõmenſurat᷑ loco · Angelus autẽ
nõ circũſcriptiue cũ nõ cõᷣmenſuret᷑ locoꝛſed diffinitiue.
Vꝛ ita eſt in vno loco:ꝙ nõ eit in alio. Dens aũt neqʒ eit circũſcriptiue neqʒ diffinitiue: q eſt vbiqʒ. Idec ille.
CVlbi upꝛa in phrloſopho? ocioꝛe Bancto ·
ſic ꝓceditur. ̃ ꝙ lo⸗ DeCnu cus nõ ſit immobilis ·
Mã locus eſt vltimũ coꝛpoꝛi cõtnentis. cõtinens mouetur:ergo locus indu etur. Cpd
2o. Oinne accidẽs mohetur ad motionẽ ſui ſubiecti: ſi ſuũñ
ſubm fuerit mobue · Sed iocns eſt accidens: vt cõceſſum eſt: cuius ſubiectũ eſt mobile. ð ſic ꝓbatur. Mã ſubm
—
eius eſt aut coꝛpus cõtinens: aut cõtẽtũ. mõ cõtentũ: cuʒ
menſuret cõtenium extrinſece:ſicut upꝛa dictũ eſt. Ergo eſt cõtinens. Sed coꝛpus cõtinens eſt mobile· vʒ. aer aut aqua ant etiam celun infimũ. Ergo ⁊c̃. KP 3o. Wen⸗ ſura variatur faltein numerò ad variationem numeraleʒ mẽſurati. Ged locus eſt menſura locati. Ergo mutato co? poꝛe locato: mutabitur ⁊ variabitur locns Cum ergo 10 ratum coꝛpus ſit variabile:relinquitur ꝙ etiã locus ẽ v riabilis ⁊ per ↄns mutabitie. ¶ H 40Locꝰaut eſt ſupn cies coꝛporis cõtinentis: aut ſitus: aut virtus cõleruatiuã locati. Si dicat᷑ pꝛimum:ſequitur ꝙ mouebit ad motnʒ coꝛpoꝛis cõtinentis. Si vo ſcðm cum ſitus ſit quoddam accñs: monebitur ad motum ſui ſubiecti:ſi tale bʒ ſit ino bile. e ergo ſuns vel eſt ſabiectine in medio vel in lo⸗ cato velin celo. Vuodcũqʒ dicatur:ſemper erit mobilis cũ quodlibet illoꝛum ſit mobile. C Et ſilr argueret᷑ ſi di catur ꝙ ſit virtus actuata.chm talis vᷣtus ſit quedam for CSʒ for ſan diceret aduerfarius ꝙʒ talis ſitus eſt ſubiectiue in cen⸗ tro terre:quod eſt immobile. Cõtra. Aꝛ tunc locatu quod non eſt circa centrum terre:nõ eẽt in loco:cũ dimẽ ſiones locati ⁊ loci non ſe excedant niſi in indiuiſibili: qð non facit erceſſum: vt pʒ q̃rto phy · ergo æt̃. ¶ Sed dice bat ꝙ eſt ſubiectiue in polis celi: qui non ſunt mobiles. õtra. Nꝛ diuiſibile nõ põt eſſe in indiuiſibili. Sʒ po ſi celi ſunt indiuiſibiles Locus autenmn cũ ſit quantitas cõ tinuã eſt diuiſibilis. ergd idem quod pꝛius · ¶N Sedĩ⸗ rium eſt diffõ loci poſita in. 4 phy.in qua habetur ꝙ lo⸗ cus eſt immobilis. Reſ pon deco dicendũ ꝙ loens põt cðſidera W. ri duplr.noquantũ ad ſun mãle ⁊ pꝛo ſuperficie coꝛpoꝛis cõtinentis huius vl illiꝰ. Et ſie locus eſt mobilis ad moionem ſui ſubi. vt aliqua ꝓbauerunt argumenta ante nðrinm adducta. Alioꝰ põt cõſiderari locus qᷓ;tum ad ſunin fonnale quod eſt certus Oꝛdo ⁊ ſitus per reſpectum ad pꝛnmnũ iocans quod eſt ce ſum. Et ſic locus eſt ſunplr immobiis ⁊ per ſe ⁊ per ac cidens. Auod ſic pꝛobat oc. S in traetu de loco. Ma circa aliquod contentum manẽs immobile:puta circa do mũ vel arboꝛem contingit mutationem fieri cõtinentis: puta geris. Bi ergo locus moneretur motu cõtinentis: ſequeretur g idem manens immobile fieret in diuerſis locis. Quod eſt impomibile. Locus ergo non ſolum ẽ im mobilis motu locati: ſed etiam motu ſocantis.pꝛopt qð dicit ypᷣs ꝙ ſinanis ſi in aqu que monet: monet ma⸗ gis ea tãqᷓ; vaſe q; loco cõtinente. Mec ille. CP. Wa
joꝛem mnmobilitatem opʒ dare loco nãli:q; vaſi. Qhia
phus dicit ꝙ ſicht vas eſt jocus mobilis:ita locus eſt vas imobile· Tum iginu vas ſit immoblle moiu eius quod eſt in vaſei⁊ jocus ſit magis immobilisqᷓ; vas:ſequitur ꝙ locus non ſolum ſit immobilis motu locati:ſed etiam mom ocantis ⁊ continentis. Mec ille vbi ſapꝛa. CExd pʒ falſitas opinionis illoꝛumn qui intelligunt immobilita tein loci eſſe tantum reſpectu locati. ¶ Sed pꝛo amnplio⸗ rideclaratione pꝛecedentinm cõſiderandum eſt pꝛimo ſe cũdũ Poc. B. vbi ſupꝛa ꝙ cum de natura loci ſit ꝙ ſit ĩ⸗ mobilis: totus fluuius quiß ſe totũ eſt immobiiis ma gis dʒ dici locus naus qᷓ; hec aqua que finit ⁊ monetur⸗ Sed totus fiunins nõ eſt locus ꝓpꝛius nauise ſed cõmu⸗
nis. Et ideo ꝓprium locũ nauis in finuio oʒ accipere ꝑ
₰
Metha. cõparationem ad totũ fiuuiũ qui eſt immobilis. Eſt ißit locuʒ ꝓpꝛium accipere in fluuio nõ ᷣm hanc aquaʒ que fiuit ⁊ mouetur:ſed fmn oꝛdinem ⁊ ſitum queʒ hʒ ad to⸗ tů fiunium. Qui quidem oꝛdo ⁊ ſius idem manet in 40 ſic fuccedenteiqui crat in aqua recedeme reſpectu totius fluuij· nde manet ẽt idem locus. Nec ille. CConſide⸗ randũ inſuper eſt ſcõo ᷣm eundem bidem:ꝙ q;uis mo neatur ſuperticies aeris vel aque ßm ꝙ eſt vltimum hu is coꝛpoꝛis vel illins: tñ ſuccedit aliud coꝛpus quod eũ dem oꝛdmem ⁊ ſitumn im nuneꝝ hʒ ad pꝛimũ oꝛdinans ſiue locans quod eſt celum. ꝓpter quod manet idẽ locus in mnero. nde ceſſat obiectio quam aliqui faciunt ſic.
Locus eſt vitimum coꝛpoꝛis cõtinentis· Becd cõtinens
mouctur. Ergo locus mouetur. Rdec enim rõ bene pꝛo cederet: ſi vltimu continentis ᷣm ꝙ eſt huius vel illius continentis eſſet ccus. Moc autem non eſt verum. Auia nhil h rõnem loei vel locantis niſi ꝑ cõparationẽ ad pᷣn locans ec ille. Cxt per hoc pʒ ſolutio ad pᷣ n argn⸗ CEtſiquerat᷑. Quare vnitas ſiue rõ foꝛmalis loci acci⸗ pienda eſt ßmn oꝛdinemn ⁊ ſitum ad pꝛimũ locaus C Ad
poc reſpondet Woc. B.ibideʒ dicens ꝙ cauſa iſtoꝛũ om/
niuz eſt:qꝛ locus non ſolum eſt continens:ſed eſt cõtinẽs
à conſeruans · Mihil autem h rõnem conſernantis aligd niſi per virtutem? inflnentiaʒ coꝛpoꝛis celeſtis quaʒ re cipit ᷣm g eſt ĩ determnato ſin ⁊ determinata diſtãtia.
Et hec eit cauſa quare aliquid habet rõnem loci per cõ⸗
parationem ad yꝛimum locans. Et qꝛ locus eſt immobi lis:pꝛopter hoc medium celi quod eſt centrun?⸗ vltin verſus hos coꝛpoꝛis circularis quod eit celum:ſi ſe hte ꝙ hoc dicitur eſſe deoꝛſumꝛ⁊ illud ſurſumn que ſun dif ferentie loci. dec enim maximne manent immobilia.cen trum enim ſemper eſt immobile. Lelum autem; ſem⸗ per moueatur:tanen ſemper eit in eadem diſtantia quo ad nos. Pec ille ⁊ bene. V Sed diceret aliquis. Mlud dicitur mutari ꝛſecũdum qð aliauid mutatur · Sicut di⸗ cimus albedinem mutari:qꝛ fᷣm ipſam ſit mutatio· Luj ergo m locum fiat mutatio: videtur ꝙ locus aliquo mõ ſit inutabiſis. CAd hoe dicendũ ꝙ dupler eſt fonnafʒ quã eſt mutatio. Vna eſt inherens. Bicut albedo inbert ei quod mutatur àd albedinem. Et talis foꝛma dicltu aliqualiter moueri. Alia eſt foꝛma non inberens ei quod nutator ad ipfam:ſicut eſt locus. ndè nonop⸗ ꝙ locus mouentur CManc reſponſionem innuit doc. S·inðve ritate · q.p.ar.6 in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. Aliqd dicit m& ri dupl. vlnooqʒ eſt ſubm mutationis: ſicut dicunus coꝛ pus eſſe mobile. Et ſic nulla fonna eſt mutabilis⸗ Etſe dicitur ꝙ foꝛma eſt inariabili eſſentia conſiſtens. Alio di citur aliquid mutari:qꝛ vᷣm ipſum fit mutatio: Sicut di cimus albedinem mntari:qꝛ ᷣm eã coꝛpus alteratur · ſ tamen ſeiendum ꝙ illud im qð eſt mutatio: quandoquẽ dicit mutari:quandoqʒ vero non· Quando chn eſt for ma inherens ei quod mutatur ᷣm ipſam:tune? pſa mu tari dicitur: ſicui albedo vel quantitas dicuntur mular quando aliquid ſecundum ipſa mutatur eoqꝙ tpſa ſcöm panc mutationem ſuccedunt ſibi inuicem Duando au illud ᷣm quod eſt mutatio eſt ei extrnſecum:tul milla mutatione non monetur: ſed immobile perſeuerã- locus dicitur non moneri quando aliquid ᷣm lochmn mo 1e44 uetur. nde ⁊ in quarto phrſicoꝛum diciturꝙlocn⸗ eſt cio. immobilis: eo ꝙ per motum ſocalem non dicitul e he ceſſio locoꝛum in vno locato:ſed magis ſiccemo locatol in vno loco. Nec ille · Et quã gloꝛioſe. ¶ Lonſiderin 1 vlterius eſt tertio ᷣm Voc. S. in quolibetis quolibe 6.g.it. ar. u.⁊ coincidit cum hijs que adduct: lunt⸗ ens eſt ſuperſicies coꝛoꝛis cõtinemis nõ quidem inqu tum eſt huius coꝛpoꝛis quod immediate eotinet: alios fequeretur ꝙ coꝛpus quieſcens nõ femper eſſet in eo loco puta ſi homo ſtaret in medio flunio per cuius ded ſum continue renouarentur dinerſe ſuperficies aque cir⸗ ca ipſum · Sed ſuperſicies coꝛpoꝛis im ediate continen/ tis: habet quod ſit locus ex oꝛdine ad pꝛimum coni⸗
nens · Vſnde accipitur idem locus m eundem ſumn * primumn
i

Queſtio Quartadecima
wn pꝛimum cõtinens: Pt pꝛopter hoc locus eſt immobilis moueatur aer ipſo locato quieſcente ⁊ ſuccedat aqua:tũc Minn m phm. Ande patet ꝙ neceſſitas exiſtendi in loco conꝰ vel manet idem ſitus in numero vel non. ¶ Relpondẽt utunn nenit coꝛpori ex hoc ꝙ dependet de pꝛimo cõtinente. hec ꝙ manct idem ſitus in numero qui eſt ſubiectiue in aqua bl ile. C Sed hic oꝛinftur aliqne difficultates. N Mꝛimo ſuccedente:non inquantum aqua ſed inquantum continẽs nenbia qꝛ ſi locus naturalis coꝛpoꝛis locati ſit ſupercies coꝛpo⸗ eſt ⁊ in certa diſtantia ad pꝛimum locans. ¶ Sed hec re Wufnoe E ris continentis cum ſuperſicies concaua aque cõtineatter ſponſio non videtur ꝙ poſit ſtare:qꝛ aut air recedens ⁊
ec un M mn:ſequitur ꝙ pꝛopꝛius locus terre:ſit ſuperficies aque aqua ſuccedens ſunt vnnm ſubiectum numeroꝛaut duo. meb t cum vnumquodqʒ naturaliter moneatur ad ſuum lo Mon poteſt dici ꝙ ſint vnum numero:cum ſint diuerſa. mgn cnn Pꝛopellm: naturalterterra mouebitur ad concauũ indiuidua diuerſarum ſpecierum. Si dicatur ꝙ ſint duo nt adue· ⁊ aqus ad concauum aeris. Et ſic grauia non moue ſequitur g non ertt idem ſitus:⁊ per cõſeqnens neqʒ idẽ 8 buntur ad medium ſed a medio:non deoꝛſum:ſed ma⸗ locus. CSed ad hoc dicunt g hcet aqua ⁊ aer ⁊ ſie de ſi um bu gis ſurſum:non ad centrum:ſ ed potius ad circumferen⸗ nilibus ſint diuerſa coꝛpoꝛa Vm eſſe nature conſiderata: wingin tiam· Qnod videtur eſſe ⁊ de facto eſt cõtra phyloſophũ tñ cõuemunt in hoc ꝙ ſuntvmnn locans ᷣm qð ſũt ſucceſ
n.i.5.6 inplnribus locis ⁊ pꝛecipue in q̃rto de celo ⁊ mnndo. ſiue in eodem ſitu ⁊ in eadem diſtantiaud centruʒ mũdi: — CP3. Pi terraa moueretur a loco ino: aqua deſcende ⁊ ad circũferentiam celi. ¶xõtra:qꝛ aer recedẽs ⁊ aqua
— ec.z. ret vt Vult phus. celi ⁊ mundi. Et ſimiliter aer in loco ſuccedens non ſunt vnum eſſentialiter nec vnum ſubiectũ
dah adne:ſi a mouererur aqua. Ergo locnſaque non eit ſuper numero. Ergo nec accidens quod ſuſcipitur in eis ẽ vnũ
in ſicies concaua aeris nec loeus deris eit fuperficies conca/ numero· Mꝛopter quod alij dicunt nliter. 9 ile ſitꝰ mnpnin n ignis. CId hoc dicendũ m Poc.. in tractatu ðᷣ lo ſiue oꝛdo cun ſt quedam relatio ſine reſpectus: eſt ſubie ehpatt co circa medium g motus locati non eſt ad ipſaʒ ſuperfiꝰ ctine in ſuo fundamento ſ.in centro mundi. Sed hoc uncmmt ciem locantis pꝛopter ſuperficiem:ſed pꝛopter virtutem nihil eſt. Tum pꝛimo qꝛ reſpectus non poteſt eiſe foꝛma m hrinn conſeruatiuam ⁊ foꝛmariuam ipſius. Et ꝛdeo cuʒ virtus alicuius ſpeciei de genere abſolutoꝛum. Tum ſcðo qꝛ eẽ Formatiua terreſit frigiditas que cauſatur ex materia di reſpectus fundaretur in nlo quod ſituaretur. Cum ergo nn ſndmm ſtante ad pꝛimum calefaciens quod eſt ceiũ. Et incohatio coꝛpus locattum ſituetur in locoꝛ:ipſe ſitus eſſet in locato. uddbent huius virfutis eit incᷣcauo aque: perfectio autem cꝰ in Cuod omnes negant. ¶picunt ergo alij ꝙ ille ſitus nbeus hmt rentro · deo terra monetur ad centrum ⁊ nõ ad ſuperũ eſ ubiectiue in pꝛimo locãnte. Sed eſt in locãtis:ſicut in mdidm iem aque Et inde eſt g terra eſt ñmpliciter grauis.vir menſuratis. Et in alijs locantibus ſicut in menſuris ſecun tammidtn tus aũt foꝛmatina ignis eſt caliditas perfecta:jue eſt com darijs. Pt dant exemplum de tempoꝛe:qꝛ tempus eſt ſ mint per——.— ↄuexo in motu— — et P i n0 0— cõuexu is: rali ſicut in menſurato. Et i alijs motibus localibus ſicn —— ſed ad cõcauuʒ oꝛbis lune. Mꝛopter quod ignis ſimplic in menſuris pꝛoximis non abſolute ſed per reſpectuʒ ad — ter eſt—— autem foꝛmatina acris in cö pꝛimum celi.Et ſicut dem ẽ— emp cauo ignis:⁊ eſt deiciens in cõuexo aque: perfecta autes jnm ſit mobile ᷣm partes:tamen ᷓᷣm ſe totum ðᷣmꝙ e M. CSui in medio. Et ſic etiaʒ eſt de aqua ſuo modo. Et iceo mo ocans ⁊ conſeruans. ¶ Et dum adducitur eis Be?S. nn cð 1nim tus aque eſt a terra:⁊ ab aere ad medium eius. Et motꝰ in ſcðo ententiaꝝ di.⁊.q. vltima ar. vltimo vbi dicit ꝙ ung innni aeris fin naturam eſt ab aqua⁊ igne ad medium locum locus eſt ſubiectie in coꝛpoꝛe locãte. Cpicũt ꝙ Doœc. — pꝛopter—— 4 non ſunt—— leues neq; pꝛo— ⁊ non pꝛo ſuo N grauesfec in reſpectu. lc ergo patet cauſa quare terra foꝛmali · Vnde videtur ꝙ hec opinio ſit ſecurioꝛ ⁊ pꝛo⸗ — monetur deoꝛſum fimpliciter:⁊ non ad concauũ aque:ʒ babilioꝛ. Qua ppoſt⸗ Peilume pʒ reſponſio ad argu⸗ „ tr* ſit locus eius: quia hoc facit virius foꝛmatiua que eſt in mentum dubij. C Et per hec pa et etiam reſponſio ad mm loco:pꝛopter quod vnumquodqʒ mouetur ad locũ ſuũ. argumenta facta in oppoſitum per ea que adducta ſunt. Su Hec ille. ¶ Ende patet ſoiutio ad pꝛimam inſtantiam. Mec opoꝛtet ꝙ menſure varientur ad vriationem men nd— EAd aliam aũt inſtantiam vt ipſe dicit bidem reſponꝰ juratoꝛum:ſi ſint extrinſece. Eſt enim idem tempus om⸗ enpo det Alpharabius ꝙ motus aeris ad locum terre non eſt nium tempoꝛalium: yt infra patebit in ſequenti arti naturaiis imotus aeris aut aque: ſed eſt violentus: quia culo ⁊ tamen diuerſa ſunt entia que tempoꝛe menſu/⸗ ön coꝛruptiuns eſt vtriuſqʒ. Mam cum aqua mouetur ad lo rantur. ttimltm 6 cum terre:inſpiſſatur a frigiditate ipſins loci inſpiſſarione CNbi ſupra in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Sancto. n maioꝛi q; requiratur ad foꝛmam aque. Vnde cõuertit᷑ i ſic pꝛoceditur
. vjnnin terram· Similier cum aer deſcendit ad locum aque: in ya S vndecimum Nidetur ꝙ tẽ inie frigidatura frigiditate loci illius ⁊ cõnertitur in aquam. 5 pus non ſit ſpecies quantitatis per ſe extrã ani Mec ille· ¶ Viterius circa ſuperins dicta oritur alia dif& mam eriſtens. Et pꝛimo argnitur cõtra ſuppo Srb ficultas. Wam dictum eſt ꝙ manet idem ſitus ᷣm nume ſſirum pꝛobando qᷓ tempus non ſit. iMam illnd quod cõ⸗
— mm in coꝛpoꝛe ſuccedente qui erat in coꝛpoꝛe recedente ponitur ex partivus que non ſunt. Videtur non eſſe. õ vol n— Vnde remanet idem locus in numero.Et ſic ſucceſſiue?) entitas totius videtur conſurgere ex entitate partium.ſed 1deb— eodem loco nunmero poſſuni eſſe diuerſa locata etiam ʒ tempus componitur ex pꝛeterito ⁊ futuro qᷓ non ſũt:pre
diuerſas ſuperſcies diuerſoꝛuʒ coꝛpoꝛum cõtinentimm. teritũ en fuit ⁊ nõ eſt. Futuꝝ ãt nũdũ ẽ. Ergo vr̃ ꝙ tps Sed circa hoc reſtat vubium ñon paruum puſillis ⁊ mi non ſi. ¶ Sed dicebat ꝙ allqua pars tempoꝛis eit ſeili⸗ hi ſimilibus. Maʒ ant ille ſitus eſt accidens jubiectue eri cet ipſum nunc. CTontra· Duia nunc non eſt pars tem⸗ ſtens in coꝛpoꝛibus continentibꝰquoꝛũ coꝛpoꝝ vnu ſuc poꝛis. Ergo reſponſio nulla. Antecedens probatur.
W NW
n S K
— cedit alteri vel non. Si ſic ſequitur g non erit idem ſius Quia omñes pars aliquotiens accepta vel menſurat to⸗ v mn in numero:cum accidentia numero varientur ad varia tnm vel ſaltem omnis pars cadit in compoſitione totius —— tionem fubiectoꝛum. Et per cõſequens non crit idem lo Sed ipſum nunc muſtotiens acceptum non menſurat tẽ ꝙv0 r cus in numero. Si vero non ſit ſubiectiue in illis coꝛpo pus. Mec etiam comnponit tempus: vt ꝓbatur ſexto phy T. IM. 4. 6 awp ribus ſuccedentibus:nõ etiam erit in eoꝛum ſurſum:q⁊ ſicorum eo ꝙ ex indiniſibilibus non componitur aliqð— ui.% non eſt aſſignanda ratio quare magis ſit in vno quã ſalio continunm Ergo nunc non eſt pars tempoꝛis. Et mhil vo cnn Et ſic locus non erit ſubiectine in coꝛpoꝛe locante. Et cũ quod eſt pars tempoꝛis de tempoꝛe exiſtit. N P 0. — etiani non ſit ſubiectine in coꝛpoꝛe locato:non videtur in Mhrloſophus hic ponit tempus inter quantitates per o— quo ſit ſubiectiue. CAd hoc reſpondent qudam dicen⸗ accidens. C Ergo tempus non eſt ipecies quannia⸗ e— tes ꝙ ille determinatus ſtꝰeſt iubiectiue in coꝛpoꝛe hoc tis per ſe · Alias falſus eſſet textus phyioſophi. C3o. Sh locante: inauantum locans.i.inquantum habet determi Tempns eſt numerus motus.Mumerus autem̃ non ent * ntlm ſitum ad pꝛimum locans. ¶Et dum eis argut᷑ ſpecies quantitatis continne Ergo neqʒ tempus. C· — Si locatum hoc ſi in aere erit ſtus in aere ſubiectiue. ne. Tempoꝛi non conuenit ratio meniure.*wo tem ⸗
*

quantitas vel faltem ſpecies diſtinctã ab
Muint
vus non eſt quantitas · Antecedens probanw. Quis ant
menſurat fecundum tres vimenſiones: àut ſecũduʒ duas gut ſecundum vnan · Si ſecundum tres: tune non diſtin⸗ guitur a coꝛpoꝛe· Si ſecundũ duas: ſic non diſtinguitur juperfcie. Sed ſiſecundum vnam:ſic non diſtinguitu3 linea. Ergo quodcũqʒ detur:ſequitur ꝙ tempus nõ eſt alijs ſpeciebus quantitatis. C Sed in contrarium arguitur· Man ſitem pus non eſſet nulla eſſet res tempoꝛalis ſed quelib et res eſſet eterna Cuius oppoſitum omnes concedunt catholi ci. CAd idem argnitur ſic · Mam cui competit rano inẽ fure eſt quantitas ſecundum modum ſupꝛa expoſitum ·
Sed tempoꝛi competit ratio menſure. Omnes enim res
—
tempoꝛales:tpe menſurant. Jgitur ⁊c.
Peſt ondeo dicendum pꝛimo ꝙ tempus P eſt vt pꝛobat Woc · S · in tracta tu de tempoꝛe: alijs relictis pꝛobationibus eius? phylo ſophi in quarto phyſicoꝛum. Wam omnia generabilia x coꝛruptibilia tempOie menſurantur. Accipiunt en Pn cipiun ⁊ ſinem ſui eſe in tempoꝛe: vt vult phyloſophꝰ. in quarto phyſicoꝛum. Si ergo temnbus nõ eſſet:nihil eẽt generabile ⁊ coꝛruptibile. Vnod eſt inconuenienſ Ergo tempus eſt. Mec ile. ¶ Vicendũ ſcðo ꝙ tempusẽ ſpe⸗ cies quantitatis vt patet Per philoſophuin in pꝛedicamn tis ⁊ hic in pꝛeſenti lectione. Sibi enim competit rõ men ſure reſpectu motus pꝛimi celi:⁊ omnium rerum gene⸗ rabilum ⁊ coꝛruptibiliun Ergo tempus eſt quantitaſ- ¶CSed vtrum ſit quantitas per ſe ant per accidens ẽ dif ſicultas. Mam Doc. S. dicit in pꝛeſenti lectione ꝙ phy⸗ loſophus poſuit tempus in pꝛedicamentis quantitateʒ ꝑ ſe. Et tamen ponit hic ipſumn quantitatemn per accidens. Duia ibi diſtingnũtur ſpecies quantit tis vᷣm diuerſaſ rõ nes menſure. Kliam enim rõnem menſure habet temp? quod eſt menſura extrinſeca ⁊ altam magnitudo que eſt menſura intrinſeca. Et ideo ponitur ibi: vt alia ſpecies qᷓ; titatis per ſe. Sʒ hic ponitur inter quãtitates per accidẽs vt tempus ⁊ motus. Vec ille. CIdem dicit Voe. B. in tractatu de nonem generibus accidentium caplo ſcðo qji
ſoꝛmaliter. C Vnde videtur ꝙ tempus non ſit ſpecies
quãtitatis per ſe methaphoꝛice ſohuendo. C ictdum ꝙ aliquid conuenit alicui per accicens dupliciter. Vno vt per accidens diſtinguitur cõtra per ſe pꝛimo ⁊ per ſe per alterum:ſicut abum dicitur quantum per accidens: quia accidit alicui quãto. Alio modo cõuenit aliquod ali rni per accidens vt per accidens diſtingnit᷑ cõtra per ſe pꝛimo ſolum ⁊ vt per accidens idem eſt quod per alteꝝx Sicut riſibile conuenit ſoꝛti per accidens.i.per alterum .per bominem.i.per ſe ſco. Pꝛimo ergo modo tein pus non dicitur quantitas per accidens. Alias non eſſet ſpecies quantitatis:eum genus per ſe pꝛedicetur de ſuis ſpeciebus lʒ non ſemper per ſe pꝛimo Iſta enim eſt per ſe:ſed non pꝛimo homno eſt ſubſtantia. Secd ſcðo modo bene tempus eſt quantitas per accidens ideſt per alterũ ſiue per ſe non pꝛimo:ſcd per ſe ſecundo. Canc autemn reſponſionem innuit Doctoꝛ. G. in pꝛeſenti lectione di⸗/ cens. Slnde ⁊ hec nen ſolun per accidens quantitates di ci poſunt: ſed magis per poſterius: inquantum quan/ titatis rationem ab aliquo pꝛioꝛi ſoꝛtiuntur- Nec il⸗ le. C Sed diceret aliquis ¶ Pi ratio quantitatis per pꝛius conuenit in agnitudini quam tempoꝛi: ſequitur ꝙ quantitas non vninoce pꝛedicabitur de eis:cum ratio pᷣo ris ⁊ poſterioꝛis vniuocationem tollat ⁊ analogiam addu cat Mꝛopter ꝙ antonins andree in pꝛeſenti paſſu ſeq̃ns ſcotum ibidem dicit ꝙ motus ⁊ tempus ſunt foꝛmaliter quanta ſe ipſis non quantitate magnitudinis niſi effectiue Vnde ſicut non ſequitur muſca ſit per aliud muſica ef fectiue:non ramen foꝛmaliter Ergo muſca per ſe nõ eſt in genere ſubſtantie: ita ⁊ in pꝛopoſito non ſequitur tem pus ⁊ motus ſunt quantitates per alind effectine ⁊ non
Fonnaliter Ergo non ſunt quantitates per ſe. CQnod au
„
tem ſint quantitates per ſe foꝛmaliter: pꝛobat tribus rõᷓ⸗ nbus Quarum pꝛimn eſt talis Mam illud quod habʒ
etha.
pantes einſdem rationis diſtinctas realiter partibns a
terius Mabet rationem pꝛopꝛiam diniſionis diſtinctam realiter a diniſione alterius · Sed motus ⁊ tempus ã n gnitudo ſunt puiuſinodi. Ergo ⁊c̃.pꝛobatio medie. quia partes tempoꝛis ⁊ motus ſunt hᷣm pꝛius ⁊ poſteriul. Sʒ partes magnitudinis ſunt omnes ſimul CP*. Dici tur hic in litters ꝙ pꝛopꝛi paſſio quantitaris eſt maius
⁊ minus. Tunc ñc. Illnd quod habet pꝛopꝛium maius
⁊ minus: aliud a inaioꝛi⁊ minoꝛi alteriꝰ: habet pꝛopꝛiã diniſibilitatem diſtinctamnà diniſibilitate alteriꝰ. Sʒ mo tus eſt huiuſmodi reſpectu magnitudinis. Nuia magni⸗ tudine exiſtente tanta: põt inoius effici maioꝛ ſi trãſit mo vile tarce. vlel minor ſi tranſeat mobile velox WP.30. Cuius partes copnlantur ad alium terminum cõmuneʒ. habet aliam quãtitatem. Sed ad aliud copulantur par/ tes motus ⁊ magnitudinis: vt ex ſe pʒ. Ergo habent rõ⸗ nes quantitatis diſtinctas· C Lonfirmatur· Mam ſi eſſẽt quantaper aliud:auti ud alind eſſet mobile: aut termi nus motus aut ſpacinm. Mon ipſum mobile: vt dicit pla ne in littera. Nec terminus motus: quia tunc alteratio poſſet eſſe continua:cum terminns aiterationis qui ẽ for ina indiuidualis non poſſet eſſe quantã niſi per accidens. Mec eit ſpacunmn: vt dicitur qnto phyſico:um Ergo con cludit ꝙ tempus ⁊ otus ſunt quantitates per ſe CEt dunm eis arguitur. Mhyloſophus dici hic ꝙ ſunt quan⸗ titates per alind. ¶ Reſpõdent ꝙ de ratione cõnnui ſůt duo ·Vnum eſt dinidi in ſemper diuiſibilia · Alind eſt eſt ꝙ habeatvnitatem ex hoc ꝙ partes cdpulantur ad ali quein terminum cõem · Vuo ad pꝛimum poteſt dici ꝙ motus conſcquitur magnitudines ⁊ tempus motum.ſed quo ad vnitatem:non opottei ec omnis ille quaſ for/ maliter. C Sed licet pꝛedicta in aliquibus veritatem ba beant:tñ in multis deſiciunt:⁊ pꝛopoſitamn difficultatem non euacuant Mam licet pꝛedicte rõnes veru conclu ⸗ dant in hoc ꝙ tempus in genere cauſe foꝛmalis non ha⸗ pet aliam rationem quantitatis a magnitudine: ſimilier neqʒ motus:tanen non concludunt ꝙ rò quantitatis con neniat vni per alterum ſaltem effectine. Wuod ſufficit a poc quod argumentum habeat vigorei Mam ſi ritio alicuius quantitatis conueniret alicui inferioꝛũ perpᷣmu etiam effectiue:tolleretur ratio ſpeciei ⁊ ratio vniuocatiò nis: vt ſi ratio animalis conueniret aſino per pominem: conſderando ipſum aſinus pꝛopꝛie non dicerenu ſpe⸗ ctes animalis: ſed magis analogatum eius. nde n ce fat difficultas. Pꝛedicte etiaʒ rationes eoumn tantum p⸗ bant ꝙ motus eſſet ſpecies quantitatis ſicut ꝓbant ð tem pore· Duod tñ eſt falſum ⁊ 5 phm qui nullo mõ vult ꝙ motus ſit ſpẽs quãtitatis · Alteratio enim non ponituri p̃ dicamento quãtitatis: ſed qualitatis cũ motus reducaiur ad Ulud pꝛedicamentum ad qð reducit᷑ terminus eiꝰ ad quẽ. C Mec ſua ſimilitudo valet de muſca. Mam k m¶ ſca ab alio habeat eſſe effectiue:nõ tñ habet ꝙ ſit muſc ab alia ſpecie ſibi oppoſita ſub eodem genere xxmo· W non eſt ſimilitudo ad ꝓpoſitũ. ¶ Silr quando ad aucto ritatem phᷣy dicunt ꝙ ſi quãtitas cõſideret᷑ qᷓ;um ad hot qð eſt diuidi in ſemp diniſibilia hoc hʒ ab giio 4 non à ſe:cõtradicunt ſibi ipſis. Mam in pꝛobationibus uis du⸗
cunt ⁊ cõcludunt ꝙ pꝛedicta nõ habent rõnem duuſibili⸗
tatis ab alio: cum ſint quãtitates foꝛmaliterper ſe:⁊ ratò quantitatis ſit rõ diuiſibilitatis fᷣm ipſos. Picere ergoꝙ pabent ab alio hoc.ſ.ꝙ ſunt diniſibilia in ſemper diuiſbi lia ⁊ dicerc ꝙ non habent ꝓpꝛiam rationem quantitꝰtis
ab alio ſed a ſe: eit repugnare in adiectò poſioꝙ
pꝛia quantitatis ſit ratio diuiſibilitatis: vt ipſe ſuperi vo
juit C Dicendum eſt ergo ad dubiunꝙ tʒ ratio mel ſure ſiue quantitatis per prius conuenat magnitudiic
tempoꝛi ſi ᷣm eẽ conſiderẽtur ⁊ inter ſe que pꝛioꝛitãs. tollit rationem ſpeciei⁊ vniuocationis vt ex ſnpradicis pyꝛtñ ſi conſiderent᷑ x reſpectum ad ipſam quantituem in cõi ſie rõ quantitatis non conenit vn ꝑ altex · ¶
antem ſolutionem innuit Woc. S. in pumapane 3
ar ad pꝛimum vbi ſic ait. ꝙ alicuius generis i.
i),

ehit fm pꝛins ⁊ poſteriꝰſicut numeri ⁊ figure qᷓ;tuʒ ad eſſe:lʒ ſimul eſſe dicũtur inquãtũ ſuſcipiũt cõis gůis pꝛe⸗ dicationẽ. Mec ille. CEt qꝛ metha.ↄſiderat ſpès quanti⸗ tatis vm eſſe ſicnt ſupra dictũ eit: ideo phs ĩ metha. ponit s eſſe quantitatem per aliud. C Sed diceret inſuꝑ ali⸗ nis. Bpecies diuerſe alicuins generis opponuntnr. Sed vnum oppoſitorum non habet eſſe ab alio oppoſi⸗ to · Ergo tempus non habet eſſe quantum a magnitu⸗ dine. CAd hoc reſpondet Doc. S.in pꝛima parte.q.y. ar. 7.dicens ꝙ illa que opponũtur ad inuicẽ oppoſitiõe ꝑ fecti ⁊ imperfecti:ſic le habent ꝙ vnũ põt cauſari ab alio: ſicut accidit in ſpẽbꝰnumeroꝝ. Mec ille. N Sic autem eſt in ꝓpoſito. Ande dicit ibideʒ ad tertiũ. Potẽtie aĩ e op⸗ ponũtur ad inuicem oppoſitiõe perfecti ⁊ ĩpfecti.ſicnt ⁊ ſpẽs numeroꝝ ⁊ ſigurarnʒ · dec aũt oppoſitio nõ ipedit oꝛigineʒ vniꝰab alio:qꝛ imperfecta nãtr a perfectis ꝓce dunt. ec ille. C Sic ergo licet tempus ſumata magni tndine rõneʒ quantitatis q;;tũ ad eſſe ⁊ mãlr:nõ tñ ꝓpter hoc ſcquitur ꝙ tempꝰnõ ſit ſpecies quantitatis ẽt per ſe ⁊ eſſential loquendo:ſicut ẽt dictũ eſt de loco. hs auteʒ poſuit tempus inter quantitates per accidens:ad denotã dum diuerſitatem mod conſiderandi: inter logicum ⁊
methaphyſicnm. Acd pZimum igitur dicendũ ſicut dicit DPo. SF.i tractatu de tpe circa pᷣnn ꝙ pꝛeteritum ⁊ futurũ non ſunt ſit vt ſimul ſint. lMec hoc requiritur ad eſſe tempis: eũ ſit ſucceſſinnʒ. Mit tamen eſſe per aliquid indiuiſibile ſni qð continet ea.ſ per ipſũñ nunc. Mec ille. C Scðm cõcedimꝰ. CAd tertiũ pꝛ ſolu o ex dictis · CAd quartum dicendũ ꝙ tp̃s põt cõſide⸗ rari dupl. Qnoÿᷣm id quod eſt. Et ſic eſt ↄtinnũ ſimpli citer · Ilioꝰ qᷓ;tũ ad actum numerandi motũ Et ſic habet modũ diſcreti · Ande tps non eſt numerus ſinpli ß nu⸗
x ſicut ⁊ magnitudo:vt pʒ. ß.phy. Ergo ſaltẽ nõ eſt quanti tas diſtincta a magnitudine. ¶ Dicendũ ꝙ ly ſitr dicit ſi militndinem ꝓpoꝛtionis ⁊ analogie:nõ añt ſimilitndinẽ equalitatis aut vydemptitatis. Vnde nõ opoꝛtet ꝙ ſintvna quantitas per ſe. CAcd vltindðᷣm ꝙ tempꝰmenſurat ßʒ tres dimenſioneſ. Mec tñ pꝛopter hoc ſequit᷑ ꝙ ſit coꝛpnſ Dꝛ coꝛpus menſurat intrinſece ſᷣm tres dimenſiones:tẽ⸗ pus vo extrinſece. CEt lʒ locus ẽt menſuret ertrinſece: Fm duas dimenſiones: menſurat tñ ſᷣm cõtinẽtiã. Tẽpus vero ᷣm durationem. Unde nõ ſunt vna muſura. ¶Ibi in Doc. S. Motus aũt nõ hʒ alimn.
B duodecimum
tus ſit ſpẽs quantitatis per ſe. Mam rõ diuiſibi
litatis cõnenit motui:ſicut ⁊ tempoꝛi vt ex ſu⸗
pꝛadictis pʒ. Ergo ſicut tp̃s ponitur ſpecies quãtitatis pP ſerita ⁊ motus ¶ Pꝛ⁊. Motui competit roͤ menſure. Menſurat. n.tempus: vt pʒ ex quarto phy. Ergo eſt quã titas per ſe. ¶ Bed dicebat ꝙ motui cpetit rõ menſure a poſterioꝛi ⁊ per accidens. Vnde eſt qjntitas per accidẽs
ſic pcedit᷑.
tu pmi mobil. Sed q aliquid ↄuenit p̃oꝛi ⁊ poſterioꝛi ꝑpᷣꝰnẽit pꝛioꝛi qᷓ; poſterioꝛi. Gegt᷑ go ꝙ rõ mẽſure cõ nenit a pꝛioꝛi motui:⁊ nõ tpi. ¶Cõfirmat᷑. Mã tempus eſt cõtinuum ⁊ diuiſibile per motum ⁊ motus per ma ⸗ gnitudinem. Rõ ergo diuiſibilitatis ⁊ continnitatis ꝑ pꝛi us c̃uenit motui qᷓ; tempoꝛi:⁊ per cõſequens ratio quã titatis:cum per rõnem diuiſibilitatis cireũloquamur rõ nem quantitatis. Cd 30. Motus non differt realiter a — tempoꝛe ſi parifoꝛmiter accipiatur.vʒ. motus pꝛimus ⁊ tempus cõe: vt vult antoniꝰandree in pꝛeſenti paſſu. Nr⸗
o —* ſpẽs quãtitatis q; motus:cum vtriqʒ cõueniat rõ quãtita
„ tis per accidens. Ced in cõtrarmm eſt oc. S.in pꝛe — ſenti leõne dicens. Motus ãt nõ hʒ aliã rõnem menſure
goſi tempus ſit ſpẽs quãtitaris: ita ⁊ motuſ. ¶Contirina tur. Mam nõ eſt aſſignanda rõ quare tempus ſit magis
ienn qq tempus ⁊ magnitudo. Et ideo nec hic nec in pꝛediea⸗ — entis. ponitur ſpecies quantitatis. Idec ille.
— —
merus motus. C Et ſi dicatur:tempns ſimilt diuiditur
Cõtra. Mã mot? pᷣcedit tßs nãlr:cnʒ tp̃sſit piectiue ĩmo
Muartadecima Reſpondeo vuuigantnnbn
real cũ motu:⁊ nũc eſt idem realiter eũ mutato eẽ. Tñ cũ iſta vydemptitate reali ſtat alia diſtinctio ex nã rei: vel altem ym roneʒ: per quã dinerſa noĩa ſoꝛtiunt᷑. Mꝛo cuius declaratione ponit tres dimenſiones. Quarũ pᷣma eſt ꝙ duplex eſt motus.ſ.cõis ⁊ pꝛimus: vt motus pmi mobilis · Alins eſt motus ſpecialis ⁊ ſecũdariꝰ: puta cẽs Alij motus a pꝛimo. ¶ Pcda diſtinctio eſt. Tẽpus ẽt eſt dublex.ſ.cõmune ⁊ ſpeciale. Ve pꝛĩo tractat᷑. phyi. cap.de tpe vbi dicit phs ꝙ idem eſt tpᷣs oĩum in celo ⁊i terra ⁊ in mari. Et illud reſpondet motui pꝛimo ꝓ men ſura. e ſcðo intelligitur ꝙ tempus ẽ numerus motus ÿm pꝛiꝰ⁊ poſterius:iʒ ſit hoc ce vtriqʒ tempoꝛi. ¶ Ter a diſtinctio eſt g duplex eſt menſura. Quedam intrinſe ca: quedam extrinſeca. Exemplũ pꝛimi:ſicut ſuperficies Fxemplũ ſecũdi. Sicut locus:quibꝰſuppoſitis dicit ꝙ ſimotns ⁊ tp̃s vnifoꝛmiter accipiatur.ſ.motꝰ pꝛimus ⁊ tp̃s cõe: motus inferꝛoꝛ ⁊ tpᷣs ſpeciale:ſic tp̃s ⁊ motꝰ ſũt idem realiter. ¶Et dum ſibi argnit. AM enſura ⁊ menſu ratum ſunt reiatiua realia. Ged relatiua realia realiter dif ferunt. Lũ ergo tẽpus ſit menſura motꝰꝛſequit᷑ ꝙ realiter differt a motu. C Reſpondet ꝙ menſura extrinſeca ⁊ menſuratũ referuntur adinuicem realiter. Et ſic compa⸗ rando tempus ad motus inferioꝛes quoꝝ eſt menſura ex trinſeca: differt vtiqʒ realiter ab eis.iEt dum vlteriꝰ ſibi arguitur. Giĩs motus eſt foꝛmalr de ſe ſuccemiuus. Sed non oĩs ſucceſſio hz in ſe tempus:ſed ſolum pꝛimus mo tus. Ergo ſucceſſio cuiuſlibʒ motus nõ eſt tempꝰ. NRe ſpondet ꝙ lʒ non omnis motus habeat in ſe tempꝰ com⸗ mune ſed ſolum pꝛimꝰ:nihilominus tñ quelʒ motus hʒ ſuum tempus pꝛopꝛij qð eſt ꝓpꝛia ⁊ intrinſeca menſu⸗ ra. Bed vt pʒ multipliciter hec opinio deniat a veritate: ſuppoſita maxime doctrina phy. Mam menſura realis: ſiue intrinſeca:ſine extrinſeca:ſi realiter menſurat: diſtin⸗ guitur realiter a meuſurato. Alias idẽ eſſet notius ⁊ igno tius: pꝛius ⁊ poſterius ſibi ipſi ſᷣm rem ſecluſa quacunqʒ operatione intellectus. Fed tempus cõe eſt menſura rea liter menſurans motum pꝛimi mobilis ctiaʒ a pꝛioꝛi: vt pʒ per phm in · 4phy. Ergo tempus realiter nõ ẽ mo tus pꝛimi celi. Manfeſtum eſt eniʒ ꝙ mhil menſura: re Fectio.. aliter ⁊ etiam intrinſece ſe ipſum. CPꝛ0. Ndec opinid ⁊ cõmẽ.ʒ eſt de directo 5 phm in quarto phy. vbiꝓbat ꝙ tempus nõ eſt motus. Mam ſi tempus cõe eſſet motus pᷣmi celi Fectio.iõ. cũ ille motus ſit circularis: ſequeret᷑ ꝙ tẽpus commune ⁊ cõmẽ.yy eſſet circulatio. Sed hoc eſt cõtra phm. Vuia quelʒ parſ tempoꝛis eſt tenus. Bed quelibet pars circulatiõis nõ eſt circulatio. Cõfirmatur:qꝛ cum motus multiplice⸗ tur ad muitiplicationem mobilium multiplicaret᷑ etam ⁊ tempus:cũ accidens multiplicetur numeraliter ad mł tiplicationem ſubiectoꝝ. Si ergo eſſent plnres pꝛimice⸗ li Vm ponentes plures mundos:ſequeretur ꝙ eſſent plu res motus pꝛimi. Si ergo tempus cõmune eſſet mons pꝛimus: ſequeretur ꝙ eſſent plura tpa cõia ſinnl quoꝛuʒ vnum nõ eſſet pars aiterius. Quod eſt ð rõnem tempo⸗ ris. Igitur ⁊c. CPz0. Irguitur 5 ſuppoſitũ ſuũ.el enim tp̃us ꝓpꝛinʒ ⁊ cõmune ſunt vnuʒ ⁊ idem tempus: vel non. Si pꝛimum ſequitur ꝙ motus pꝛimus qui dif fert realiter a tempoꝛe pꝛopꝛio ꝙ etiam differat realiter u tempoꝛe communi. Si ſecundum ſecundum ſequitur erunt duo tempora ſimul quoꝝ vnũ non erit pars alte rius. NMam ſi vnum eſſet pars alterius:iam eẽt pꝛeteritũ vel futurum. C Sed foꝛfan ipſe diceret ꝙ non eſt incon neniens plura tempoꝛa eſſe ſimul quoꝛum̃ vnum eſt cõe ⁊ alterum ꝓpꝛium:k ſit inconueniens ꝙ plura tempoꝛa Ppꝛia ſint ſimul quoꝛumvnuʒ nõ ſit pars alterius. CSʒ 8 5 hoe eſt phus in quarto phłvbi ducit ad hoc inconneni⸗ Lectio.iy. ens illos qui dicebant tempus eſſerã pꝛimo menſu cuiuſ libet motus. ¶ Lonfirmatur etiam ratione. Mam ſitem pus pꝛoprium eſſet realiter idem cum motu ſecundario ⁊pꝛopꝛio vtputa ſitempus motus alterationis eſſet idẽ cum alteratione ⁊ tempus idem
FEec..

Qninti etha.
um ahgmentatione realiter:feqeretur ꝙ eſſet plura tẽ poꝛe cõmuni quod eſt ſubiectiue in pꝛimo celo median ⸗ poꝛa etã ꝓpꝛia ſimul quoꝛum vnu nõ eſſet pars aterius te ſuo motu. Vuodtñ dinerſimode eit in celo ⁊ in iſtis i nec illa teinpoꝛa eẽnt ſuboꝛdinata. p conſequentia · uia ferioꝛibus:qꝛ tempus eſt in pꝛimo celo ſicut accidens in plures diuerſi motus ſunt ſimul ꝛſicut plures alteratio ſubiecto ⁊ ſicut menſura nm enſurato. Sed eſti iſtis ife nes plures augmentationes à plures propꝛij motus lo ronbus ſicut menſura in nenſurato ⁊ non ſicut accidens eaies Si ergotempns ꝓpum eſſet idem cũ motu ſcõa in ſubiecto ſicut infra patebit. ¶ Mꝛobationes auteʒ pꝛe rio: vt ipſe dicit: de neceſitate opoꝛteret cõcedere illud dicte poſitionis non ſunt ſolnende. Opinatoꝛ eniʒ dlle aut prꝛedictum mnconueniens. Quod tamẽ pbus babet ꝓ ma cauſa bꝛeuitatis: aut q tunc ſibi nulle otcurebant pꝛoba
yimo incõuenienti ·ſ. ꝙ eſſent plura tempoꝛà ſunul· Om tiones adducere noluit pꝛo ſe:ſed ſe aliquas adduxit q̃
ℳ
nia enim tempoꝛa que ſunt ſimul:ſunt vnũ num ero. Mo concludebant · Mec tamẽ ab ipſo ſolute ſunt: vt ex dictis nere ergo eſſe plura tempod ſimul ꝛeſt ponere plura le⸗ manifeſtum eſt.. poꝛa: ⁊ non plura. Quod umplicat. C Ad idem arguit᷑ ſi A d pꝛ 1 m u m ergo di cendum ꝙ ratio men· ſic ſequeretur ꝙ tempus calefactionis:⁊ tempus frigefà ſure nõ conuenit motui per ſe ctionis different ſpecie:cum calefactio ⁊ frigefactio diffe ſicut cõuenit tempoꝛi. Icdeo motus non ponitur ſpecies 1e rant ſpecie. Et ſic non ſolum eſſent plura temporã ſunul quãritatis nec n logica hec hic:ſpecies dico per ſe. CAd diſtincta ᷣm numerum: ſedetiam ecundum ſpeciem: mi ſcðm dicẽduʒ ꝙ molus n enſurat tempus a poſterioria rabile enim eſt dicere ꝙ temis pꝛopꝛium ſit mot? par n0nd pꝛioꝛi: ficut palet per phvloſophum in quarto phy. eca ticularis:cum illi motus particulares reducaniur vel ãd CEt licet motus pꝛecedat tempus ſᷣm eſſe ſicnt ſubſtan genus qualitates vel vbi: ⁊ tempns ſit ſpecies quantitã⸗ ta pꝛecedit quantitatem: tamen tempus pꝛecedit motuʒ tis. uomodo enim illud quod eſt vera quãtitas:poteſt in ratione menſure. Ende cũ temnpus vt ſi pꝛecedat mo
eſſe vera qnalitas. R elinquit ergo ꝙ poſitio eins in ſeẽ tunnideo rauo mẽſure per pꝛius attribuitur tempoꝛi qᷓ; erronea ⁊ ctra intentionem phy. C Mec ſolutiones ſue motui. CAd alias rates patet ſolutio ex dictis. C Si ad duas pꝛedictas inſtantias: euacuant eas. an ſi tem autem confirms iones pꝛecedentium in oc. S. inneni pus pꝛopꝛie dictum eſſet menſura intrinſeca rei ſequere re volueris: reſpi ias eum in. 4*.6 o4 o. phy. Et ſi bi tur ꝙ tempus eſſet coꝛpus:cum coꝛpus menſuret ſcem dem pnlſaueris:bec oia tibi aperientur. S½ tres dimenſiones—— ece:⁊— etiam Cvibi ſupꝛa in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Bancto. k ſcðm tres dimenſiones. Bi ergo menſuraret intrinſece:—4 nic ſequeretur ꝙ non differret ſpecie a coꝛpoꝛe logice loquẽ 3 L decimumtertium p⸗
do uod eit cõtra phloſophumn in pꝛedicamentis vbi ceditur. Sidetur ꝙtembus non ſit aliꝗd exrs ponit tempus ſpeciem quantitatis per ſe. Sed dicebat: animam exiſtens. Wam tempus eſt numerus
ꝙ tempus menſurat ßᷣm durationem. Loꝛpns àulemn nõ motus: vt patet in quarto phy · Aut ergotempus erit in ſed ſchm ſubſtantiam. ¶ ontra. Mam ponere tempus materia numcrabili aut in anima numerante. Mõ poteſt menſurare tan um ſcðᷣm durationem eſt ponere tempus dici pumum. Nuia materia numerabilis per tenpus: menſurare extrinſece:quia duratio rei accidit ſibi: ⁊ eſt ſi non eit niſi pꝛius ⁊ poſterius in motu in quibus nibil pt bi extrinſeca:cum non ſit de eſſentia rei neqʒ pꝛopꝛum eſſe cum ipſa ſint non entia. Relinquitur ergo ꝙꝙ temp? eius. Et ſic eius ſolutio concedit pꝛopoſium noſtrumn. ſit ſolum in anuna numerante. CP·⁊· Bitempus eſſet ¶ Similter ipſe adducit alias duas ratiões contra ſe s in re extra anma tãquã numerus exterioꝛis molus tůc niſſus eſt foluere ipſas uñ nõ ſoluit⁊ cõtra ipſuʒ realiter ſequeretur ꝙ qui non appꝛehenderet motum exterioꝛeʒ cõcludunt · Quaꝝ pꝛimã eſt. Mlnd cuius partes copulan non appꝛehenderet tempus. Cuius tamen oppoſitũvult tur ad alium terminuʒ cem:habet realiter aliam conti⸗ phyloſophus in quarto phyſicoꝛum · Vui dieit ꝙ ſi nuitatem ⁊ quantitatem. Bed ad alium terminum comꝰ ſimus in tenebꝛis ⁊ nihil percipiamus per viſum ab ex⸗ munem copulantur partes motus partes tempoꝛis. teriobus viſibilibusinec ſentiamus aliquem motum e⸗ Igitur pꝛobatio medie. Quia partes tempoꝛis copulan terioꝛem per coꝛpus: dum tamen fiat aliquis motus in tur ad nunc. MPartes vẽro motus:ad mutatuʒ eſſe · C Ad anima per ſucceſſionem cognitionuʒ aut ymaginationuð: hanc rationem reſpondet negando minoꝛem ⁊ dicit ꝙ ſemper ſentimus tempus. Ex quo fequitur ꝙ tẽpus ſem realiter eit idem ipſum nunc ⁊ mutatuimn eſſe. C Bhoc perſ equitur motum qui eſt in anima. Ft ſie ſequitur P eſt falſum:⁊ contra phyloſophum in 4* phy. vbi dicit ſoluʒ tempus ſit in anima. C P3*.Si impoſbile ẽ nu⸗ ꝙ nũc eſt numerus eius quod fertur ᷣm ꝙ fertur. Sed merãteʒ eſe: impoſbile eſt numerabile eſe:⁊ per ↄñs manifeſtum eſt ꝙ mntatum eſſe non eſt numerus eiꝰ qð numerũ. Sed nihil põt numerare niſi anmã itellectiua. fertur ᷣm ꝙ feriur. Ergo nunc non eſt idem ꝙ mutatus Ergo tpᷣus nõ põt et niſi in aia. Et ſit ideʒ quod puus 1.7 eſſe ⸗CP*Mutatum eſſe ſemper eſt in termino ad CP4ꝰ. dhus dicit. ꝙ.phy · ꝙ ſi non eſt aia: non erit cl quem ipſius motus:vt pꝛobat phyloſophus in.6.phyE tßs. Llel ſi ſic erit vt qualitercũqʒ ens. Videt ergo phs ſi.
„.
Secd nůc tempoꝛis pꝛopꝛijꝛ non ſemper eſt in termimno velle g tᷣs ſit in aĩa ſaltes fʒ ſunz eſſe foꝛmales ecu x.7.d· 40 tẽpoꝛis: ſed eſt pꝛincipium futuri? terminns pꝛeteriti er cuʒ. GP · V· Extra aia de tpe nõ eſt niſi nunc indiuiſ⸗ gd ⁊c. C Icða rõ qua adducit eſt tals: Ilud quod ha bile. Sed nunc indiuiſibile nõ eſt tempus neq; pars um 1⸗ bet ꝓpꝛium magis ⁊ minus diſtincta a maioꝛi ⁊ mmnori poꝛis vt ꝓbat phus 40.phy· Ergotp̃s nð eit exr ain cn⸗ aiterius hʒ propꝛia rõnem quantitatis diſtinctam real: C Sed incõtrariũ arguit᷑. Nã accidẽs corpoꝛale bʒ eſe a qᷓ;titate alteriꝰ. Sed ſic eſt de molu? tpe.go ac. Pꝛo rreale in ſuo ſbo. Sed pᷣmũ celũ mobue mediãte ſuo mo patio medie · Da in tꝑe minoꝛi eſt maioꝛ motꝰ ſi ſi mo tu eſt ſubʒ tempoꝛis ⁊ non anima. Alias tempus nn e4 vilevelorea maioꝛi maioꝛ mobile ſi ſi tardiꝰ. C AId hãc quãtitas: cũ in aĩa nihil ſit quantuʒ Vmo gia nõ põt dic rõeʒ dicit ꝙ minoꝛ eſt fuſa:ſitempus ⁊ motus vnifoꝛ; quãta nec per ſe nec per accidẽs: vt pʒ per doc. Sinpr miter accipiantur.. moins inferiot ⁊ tempus ſpeciale. ma parte. q.yð ·ar. vlti. Ergotẽpꝰ h eẽ reale erra i ¶Eontra. Mam accipiatur tempus ſpeciale ⁊ ſit a⁊ mo in motu pᷣmi mobilis. CP· Sitempus itini er nus localis pꝛopꝛius ⁊ ſit b mobile velox ſit c ⁊ mobile eo ꝙ partes eiꝰſunt pꝛiꝰa poſteriꝰ:ſequeret᷑ ꝙ mons tarde ſit d. Vel ergo c faciet ilum motum ocalem.ſ.b. eẽt in aia:cum partes eius ſint prius ⁊ poſterins in mo in minoꝛi parte q; d velmnon. Bi non:ſequitur ꝙ non erit tu Sed poc eſt falſum. Ergo 45. mobile velocius· Gi ſi:tune rõ non ſolum concindit de Neſ ndeo dðʒ ꝙ Walienns fuit lioht motu pꝛopꝛio ⁊ tempoꝛe cõmuni:ſed etiam de eis ſipa MX on 60 nionis ꝙ ts eẽt inais enꝰen riterfoꝛmiter accipiantur cuius oppoſitum ipſe dixit. Mi ſtẽs.cniẽt cðᷣmẽ. Aueroyſi uñ ↄſentit x dicit oe..li cedus eſt ergo ꝙ tempus qualitercũq; accipiatur differt tractatu de tpe ꝙ dicat s ᷣm quid eſſe exir aif realiter a motu quocunqʒ ſicut menſura realis a menſura cõplementů ſui eſſe ſolum eſſe in anima. CS ed iw to. NEt non eſt ponendum tempus ꝓpꝛium aliud atem non poteſt habere veritatem vt dicit iidem

d ddodm
em ymut c nn noprhm u nnnwen
Men nnin
„
—
2
Mueſtio
cũtempus ſi numerꝰmotꝰ: ⁊ ſt numerꝰnumeratꝰ ſie ne reſſe eit eſſe tempus ſicut ⁊ motum. Lontingit autem gꝙ motus eit in re extra aiam. ¶ tem qjntitas ʒtinua eſt
vere res extra aiaʒ. Sed iÿs eſt vere qjntitas ↄtinua. Er⸗
go impoſſibile eſt ꝙ ſit in aĩa: ſed eſt res extra aiaʒ. Mec
ile. C Pꝛo cuiꝰ declaratiõe ↄfderãdi eit pᷣ ᷣm Doc. S. ibidẽ ꝙ cuʒnũerus ſit in rebꝰ numeratis ſicut depen det eſſe reꝝ numerataꝝ ab itellectu numerante:ita ⁊ nũe us. Bed eſſe reꝝ numerataꝝ nõ dependet ab intellectu noꝛfed ab intellecin qni eſt cauſa reꝝ ſcut eit intellectus
diuinns. Ergo nec numerus reꝝ depẽdet ab itellectu no
tro. Tempꝰ aůt eſt nũerus motꝰ. Et ideo ficut motꝰnõ depẽdet ab itellectu ñoꝛita nec tẽpꝰ.)ec ille. Cdem
e.. foꝛmalꝛ diẽ i.40.phył. ibi. Pignũ aũt ↄſideratiõc ẽ ⁊c̃.
Vbi ſic ait. Poſitis rebꝰnũeratis:neceie en ponẽ nume rum. Unde ſicut res nũerate depẽdẽt a numerante: ita et numerꝰ eax. Eſſe aũt reꝝ nũerataꝝ nõ dependet ab intel lectu: niñ ſit aliqs intellectꝰ quiſit cauſa reꝝ ſicnt eſt tel⸗ ectus dininns. Mõ añt dependet ab itelleciu aie. Vnde ec nüerus reꝝ ab itellectũ aĩe dependet. hec ille. CSʒ
dicunt quidam: vt dicit octoꝛ Banctus in tractatu de
temnpoꝛe ꝙ eſſe motus dependet ab anma. Vnde nõ eſt mimnʒ ꝙ eſſe tempoꝛis ab anima dependeat. Aſumptũ pꝛobant. Mam cum motus ſit quoddaʒ ſucceſiuuz: par⸗ tes eins que ſunt pꝛins et poſterins non habent eſſe in re extra animam:ſed ſolum in anima comparante pꝛio⸗ rem diſpoſitioneʒ mobilis ad poſterioꝛeʒ. Et ideo folnʒ habet eſſe in anima ſunpliciter quantuʒ ad ſuuz eſſe per⸗ fectum. In re autem extra animaʒ habet eiſẽ ſolum ᷣm aliquid indiniſibile ſui.Et iſtud eſt eſe imperfectum et eſſe ᷣm quid. Et idem dẽ tempoꝛe cõcindunt. ec ille. C Sed iſtud vt dicit Voctoꝛ Sanetus ibidem non po⸗ teſt ſtare: Auia illnd in quo motus eſt ſcm eſſe ſuum comnpletum et perfectum:neceſſario monetur. Si ergo moius ſcõᷣm eſſe ſuum completum eſſet in anima neceſ⸗ ſario amma moueretur. Qnod eſt inconneniens. CAd pꝛobationem antem eoꝛum dicendum ꝙ pꝛius et poſte
rius in motu non habere eſſe niſi ab anima poteſt intelli
gi dupliciter. And modo quantum ad actualem compa raionem. Et ſic verum eſt. Alio modo quantuʒ ad eſſe. Et hoc dupliciter poteſt intelligi. Vtno modo quantum ad eſſe perfectum ſiue permanens. Et ſic non habet eſſe eytra animam. Alio modo quantum ad eſſe unperfectuʒ nne ſuccemiuum. Et ſic bene habent eſſe extra animam. ¶Et licet eſe ſucceiiuus ſit eſſe imperfectuʒ ſi compa⸗ rerur ad eſſe permanens:tamen eſt eſſe perfectum ſi com paretur ad motum. Et ſimiliter dicendum eſt de pꝛoꝛi et poſterioꝛi intempore. N Mꝛo cnius declaratione jcõ⸗
ſiderandum eſt ⁊0 5ᷣm Doctoꝛem SFanctum in tractatu
de tempoꝛe dicentem ſic. Et ideo intelligendum eſtx
omne eſſe eſt ab actu. Actus autem eſt duplex: vt vnit
— phrloſophus.ov. methaplhyſice. Eſt enim actus quidaʒ
totus fimul exiſtens:ſicut anima et albedo. Eſt et alius actus ſucceſſinus:vt dies et annus:de numero quo:um ſunt motus et tempus. Lum ergo eſſe ſequatur actum et modus eſſendi ſequetur modum actus. Illud ergo eſſe quod eſt ab actu pꝛimoꝛeſt eſſe ſimnl. Ettale eſt eiſe cmnpletum quod debetur rei perfecte ᷣm actuʒ pꝛimũ. Eſſe veroquod eſt ab actu ſecundo.ſ.ab actu ſucceſino: eſt eſſe ſucceſiuum.Et tale eſt eiſe perfectum quod de⸗ betur tali actui vel rei perfecte per talem actuʒ. t ideo eſſe perfectum ipſins motus et tempoꝛis qnod debetur vtriq; ſcðᷣm rationem pꝛopꝛie ſpeciei non eſt eſſe fimul exiſtens ſicut ipſi dicunt: ſecl eſt eſſe in ſucceſſone quod eſt eſſe ſᷣm aliquid indiniſibile ipſoꝛum. Mec ille et mul tum gloꝛioſe. CSed hic oꝛitur difficultas. Mam expꝛe dictis colligitur manifeſte:ꝙ tempus habet eſſe perfe ctum erta animam quod debetur ei ſecundũ rationem pꝛopꝛie ſpeciei ſicut ⁊ motus. ¶ Sed contrarium yide tur velle Voc. S.in quarto phyſicoꝝ: vbi ſupꝛa vbi ſic At. Si motus haberet eſſe jxum in rebns ſicut lapis vel
nuspoſetabſointe diciꝙ ſcnt vnims non eiſene
Muartadecima
eſt numerus lapidum:ita etiam anima non exiſtente ekt nhumerus motus qui eſt tempus. Nec ille. T Sed mo⸗
lus non habet eſſe ſecundum eum in rebus nec alquid lud innenitur in rebus de motu ni quoddam indiui bile motus quod eſt motus diuiſio. Sed totalis motus Accipitur per ↄſiderationem amime comparantis pꝛioꝛeʒ diſpoſitionem mobilis ad poſterioꝛeʒ. Sic igitur ⁊ tem⸗ pus non habet eſſe extra animam:niſi ſᷣm ſuum indiui⸗ bile. Ipſa autem totalitas tempoꝛis accipitur per oꝛdi nalioneʒ anime numerantis pꝛiꝰ ⁊ poſterius in motu: vt ſupꝛa dictũ eſt. Et ideo dicit ſignanter phus gꝛ ipus non exſite aia eſt trunqʒ ens.i.impfecte: icut ẽt ſj dicat ꝙ motii Aingit eſſe extra animaʒ impfecte. ¶atet ergo ex pᷣdictis ꝙ tp̃s nõ hʒ extra aiaʒ eſſe ꝓfectũ ſicut nec mo tus. Mec ille foꝛmal. CMdezʒ inuit in p⸗ ſnĩaꝝ.di.i9.q. 2.ar.Ph.dicens. Inuenit᷑ zũt iñ actu qui motus eſt ſucce ſio pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis. Et hec duo.ſ pꝛiꝰ ⁊ poſterius ᷣm ꝙ mnnerant᷑ ꝑ aiaʒ: hit rõnẽ menſure ꝑmodũ nũe⸗ n qui tps eſt. Tñ dicit phᷣus ꝙ tß̃s eit nũerꝰ motus m pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ:⁊ eſt numerꝰ nnneratꝰ a non numerns ſimpk. ta ẽt nũerus pꝛidꝛis ⁊ poſterioꝛis in motu: eſt merus numeratus qui eſt tempꝰ. Ex quo pʒ g illud
qð eſt de tpe qᷓñ mãle:fundet᷑ in motu.ſ.pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰ.
Mð aũt eſt foœꝛmale:cõpletur in ↄpatione aĩe numerẽtis. Pꝛopter qð dicit pßus g ſi nõ eſſet aĩa: nõ eẽt tempus. Hec ille. C Idẽ dicit in.⁊0.ſnĩaꝝ. di.I..vltis.ar. vltiꝰ: vbi ſic ait. Aliud eſt de loco et tpe: Oꝛ locus hʒ totũ cõ⸗ plementũ ſuũ in re. Sed tpis rõ aliquo modo cõpletur er actiõe aie mnerantis. Ande magis hʒ rõnẽ extriſeci q; locus. hec ille foꝛmalC videt ergo Doc. S. innere ꝙ ths nõ hʒ eſſe pfectũ extra aĩaʒ neqʒ motꝰ. ¶Et tamẽ Woc· B. in tractatu de tꝑe adducẽs eàdem verba qjſi foꝛ maliter:idem repꝛobat vt ex ſupꝛadictis pʒ pꝛecipue cũ dicebatur in pᷣ notabili hunꝰ articuli ibi. Sed dicũt qui⸗ dam ⁊c̃. C Ved dicendũ eſt g tẽpus põt eõſiderari du⸗ pliciter. Vnoꝰ qntũ ad actualẽ numerationẽ pꝛioꝛis ⁊ po ſterioꝛis in tpe ⁊ in motu. Et ſic tẽpus hʒ eſie eõpletum ab aia · Et hoc eſt qð in. ꝓ.pꝓyt᷑. vult oſtendẽ Voc. S. vt pʒ per verba ſua ibidẽ duʒ dicit. Vnde nec numerus reꝝ ab actu aie dependet:ſec ſolũ ipſa numeratio que eſt actus aie:ab actu aie dependet. Nec ille. Alio põt ↄſide rari tẽpus Fᷣm eſſe ſuũ ſpeciticũ qð ſibi debetur ex natura ſue ſpeciei. Et hoc duph.Anoꝰ fᷣm ꝙ eſſe tempoꝛis cõ⸗ parat ad eſſe rex pmanẽtiũ. Et ſic tẽpus nð hʒ eſſe com⸗ pletuʒ et ꝓfectũ extra aĩaʒ nec ẽt in aia:cũ ſuũ eſſe non ſit ꝑmnanẽs ſed ſucceſſiuũ. Alioꝰ comparando eſſe tempoꝛis ad eſſe alioꝝ ſucceminoꝝ. Et ſie tempns hʒ eſſe pfectum ⁊ cõpletũ extra animaʒ illud.ſ.eſſe qð cõpetit nature ſue. ſpeciei.Et hoc eſt qð phus voluit expꝛimere cum dixit. Ii aia nõ ſit:tempus erit vtcũqʒ ens.i.hẽbit vtcũqʒ eſe ſucceſiuũ. Qð quideʒ eiſe lʒ ſit cõpletuʒ ⁊ pfectũ ʒᷣin ꝙ ↄbetit tempoꝛi et motni ⁊ aiijs rebꝰ ſucceſſiuis:tñ eſt eẽ imperfectũ ⁊ incõpletũ per cõpationẽ ad eſſe ꝑmanens? vt dictũ eſt. Et ſic ↄcoꝛdat᷑ dictũ oc. S.in tyuctatu de tpe ⁊ in alijs locis ſuperiꝰ adductis. CVerũti verſoꝛis qꝛ foꝛſan nũduʒ viderat Poc. F.vbiqʒ: dum ſuas que⸗ ſtiones phyſicales cõpoſuit:attribuit oœc.ſancto ꝙ eſt eiuſdeʒ opinionis cũ Aueroys: vt expꝛeſſe dicit:⁊ Ilber tus et Auicẽna ſunt eiuſdeʒ opmionis. C Sed venia ſibi debetur ym phm.z0.ethyt:qʒ ex ignoꝛantia fecitnon ex malicia · Manifeſtuʒ eſt eniʒ ex ſupꝛadictis ꝙ Toœ. S. Aueroym repꝛobat ⁊ illos qui ſunt illiꝰ opinionis.ʒ m 4ꝰ phyſicoꝝ videat᷑ ſibi aſſentire Fm vocem:nullatenus tñ ſibi aſſentit ÿm ſnĩam. Vnde in hac ꝑte nullů eit pꝛo⸗ blenma inter Doc. S.et dñm Albertũ vt pꝛedictus ver ſoꝛis fingit ſalua ſemꝑſna renerentia:ſuppoſita tñ verita te et doctrina Soc. S.
ZQd pꝛimum ergo dicendũ ſcut dicit poc. F. in tractatn de tꝑe vbi ſupꝛa ꝓs heẽ in pꝛioꝛi et poſterioꝛi motꝰ. CæEt qñ dicit. Sed pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ in motu nõ ſunt. CSicẽdi g vern
eſt ſub eſſe pmanẽti. hit tamen eſſe jucceiiui. dec ile.

Qrinti ¶Metha.
ad multiplicationẽ ſui ſubiecti. Hed tpᷣs u pꝛimi mobilis: vt ſtatiʒ pꝛo eſt vnuʒ ⁊ idem oĩum onfirmat: Oꝛ ſitempus multiplicare⸗ tuũ inferioꝝ:cuʒ ſimul ſint plu nõ eſt pars alteriꝰ:ſeque alia quoꝝ vnuʒ nõ eẽt eniẽs · ergo ⁊ · CDicendus npᷣmo mobili mediante ſuo eſt ſubiectiue in eo qð numerat᷑ pᷣ⸗ erus pꝛimi motuꝰ pᷣ⁊ ꝛo cuius decla⸗ ſiderandus eſt pᷣ ᷣm Doc. B.in pᷣpte dicunt vnum eſſe tempus ciu; s numerts oĩum numera⸗ ßm phm. E Sed hoc n eſt numerus vt abſtractꝰ ertra rato exiſtens. Alioquin nõ eẽt pãn ↄtinnitateʒ hñt non ey Mumerus aũt in numerato dinerſus diuerſox. CRlj ſam vnitatis tpis ex vnitate Et ſic omnes ↄſideret᷑ earum pᷣnn. Sunt vo que recipiũt duratio jvo aſſignant cãm me que eſt pᷣmi nſura eſt tempus. ¶ Bed neu Qia ea que ſunt vnumn tmarime remoto non ſunt vnum ſt ergo vera ratio vnitatis
multiplicat᷑ niſi ſolum eſt ſubiectiue in mot babit qui eſt vnu tempoꝛaliuʒ. CC tur ad multiplicationẽ mo res motus equales quoꝝ vnus retur ꝙ ſimul pars alterius. 2g tempns eſt ſi motu: D numeru et imediate · B Pncipal. Ergo ratione maioti q.i0. ar. vlti.ꝙ quidan tpalium ꝓpter hoe ꝙ eſt vnn tox:cum tempus ſit nn ſufficit: Quia tempus nð numeratus: ſed vt in nume
tinuum: Nuia decem vlne ſed er annumerato. dem oiuʒ:ſed oc aſſignant cau mnis durations.
doc. S.ibides dicens: ꝙ tpᷣs ſe aliquem·.pmum moum. C M henſo quocũqʒ motu:tempus ⁊ ehenſo quocunq; ſaltem virtualit Mec ille. CAd znd is eſt vera. Sii ſibile eſt eiſe aliqð numera ſibile eſt eiſe aliquem ſentiens aliqð ſit ſentiens actu ſit eſſe aliqð nume⸗ le: g eſt ali⸗ numerabile.
CAdn reſpõdet motum exterioꝛen obſtat hoc ꝙ appꝛe pendit: Qnia com ditur motus Pmu trãſmutabilitati
s. Ergo tempus
motu: compꝛehẽ
pm m poc. S ·
Dð eſt incõu
numerantẽ: impo eſt ſubiectiue i
pec eſt vera · Si impo pile eſt eẽ aliqð ſenſibile Et ĩi põt ſentiri: põt eſſe eſt ſenſibile ꝙ numerabilee ꝙ po aliquid numerabi
ſentientẽ:impoſſi eſt qð põt ſentiri knõ ſequat᷑ ꝙ ſi ſequit᷑ ſi eit al rans. Sed nõ qð numerãs:nec Mec ille. Et illo mo tdici ſicut dictũ e ſterioꝛis in tpe ſit ab a as duas rõnes: dducta ſunt in notabilibus.
ſopho et Doctoꝛe Bancto ·
S quartũdecim nõ ſit vnñ et idem tempus oiuʒ tem ilis fubiectine exi⸗ rebus numeratis variat᷑ numerus- bus numeratis. Sed tps
ed tempꝰ eſt num eſt in eo ſubiectiue. C
ctio pV pꝛoce lis numeratiò
pꝛioꝛis ⁊ po ja:nõ tñ eſſe tempoꝛis
exiſtens nõ eſt i autez ppterl
eternitatis que e ones ſunt vnum.ſi multe:ſi ↄſideretu nem ex influru pꝛimi ynitatis tempoꝛis ex pů ſubiectuʒ motus cuius ine tra aſſignatio ſufficien
r diuerſitas eoꝝ kens. Mn variatis pꝛincipij. ¶ Ali cum nuikrus ſit in re rte materie pꝛi s. Ergo variato motu
Ergo nõ eſt vn
us tpᷣs oiuʒ tpalium. idens eius. Fed ſit aliud niſi nũet que cõparatio
eſt vnus tĩ motus.
P 20. Aariato ſubiecto: vari tenpus eſt ubiectiu ratio ſiue cõparatio p eſt ſubiectine in aia com plura erunt tꝑa CP
ſed ᷣm quid. E tas pꝛimi motus lij menſurant᷑: vt dicitur in. us ad illuʒ motuʒ
e in aĩa:enʒ tps nõ ꝛioꝛis ad poſterius: parante. Lum ergo aĩe Tempus inſequitur motu: vt
tempoꝛis: vni ßm qnezʒ cuʒ ſit ſimplici ſimus:omnes a
CSic ergo temp comparatur nõ ſolů
„
10. metha
vt accidens ad ſubie Sed ad alios moths
vt menſura ad menſuratus. Mnde fm vna enſuraſe⸗
vt menſura ad menſuratuʒ: ſed etia ctum.Et ſic ab e comparatur ſoluʒ: eoꝛum multitud parata mnlta men
cit in ſecũdo ſententiax.
multiplicationẽ o. Won eſt idem dem tpᷣs ommũ tas eſt ſubiectiue: ſubas ſpũales fnerit ꝓfe⸗
ſubiectiue in pᷣmo angelo beato: vt P⸗
paſſio eins. Sed pãſſio multipiicatur ad ð pꝛius. CP 4 x. Ergo nec e
Quia euiterni
fubiectoꝝ. Ergo idemq o recipit vnitateʒ · euiternuʒ diuʒ euiterno tpalium · Anteced yt videt᷑ in lucifero:cum inter ctiſſimus. Et eſt ẽt
eʒ nõ multiplicat?qꝛ ſurari poſſunt. Mec ille.
¶dem di⸗ ꝛ. quaſi foꝛ⸗
lla quoꝛum vna eſt menſura: o. Sed omnia tempoꝛalia nð b vno. Ergo ⁊c̃. CAd hoc dicens. Ad hoe ꝙ d vnum: non requirint eoꝛum:ſed ſufficit ꝙ ſit ¶Merũtamen omnium tempoꝛa modo caufa eſt pꝛimus motus: qui viino vttangit ibidem Woctò Ganctus ero iterum dicatur. Si temphs li eſt vnus in eo ſbie oſſet percipere temn mobilis. u
fantaſia laboꝛt·
maliter. Ct ſi dicatur.I videntur dependere ab vn ent a ſeinnicem et reſpondet octoꝛ F aliqna menſurentur per aliquo ꝙ illud vnum ſit can ſimplicins. Mec ille.
is quolibeto..q·4 o. Cempus quo no menſuratur duratio habet intentum.ſ.ꝙ nõ ſit vnum õt dici pꝛimũ:qꝛ alias ſſet eſſe longioꝛ aut bꝛeui eſt ↄtra ſenſum. C
bat oc. S. in quolibet go ſunt plura ei tur Boꝛtis dur platonis: aut nõ. Si ⁊mn x idem tempus. Won p ꝙ duratio plato ratione Boꝛtis · D.ð eſſet ſnbiectine in motu pꝛimi mohl dentis eſſet accidens: ſie eſſet ꝓcedẽ in infinitus. Cd 7. Fi ſic: ſequeret᷑ ꝙ in celo ſicut et pᷣmus motns ille motus eſt ertenſus in ce ſic plures partes tpis eſſent tpis. C P 3o. Si ſic: ſeq generis eſſent i pꝛobatũ. ergo ⁊
nterna. CP
atio ant eſt idem q anctus ibidem
F6. Bitem fequeret᷑ ꝙ acci⸗ qðᷣdam accidens · Et Sʒ ↄñs eſt ĩpoſſibile. ergo 35. eodem modo tempus eſſet Fed ↄñs eſt falſum: Quia lo ᷣm omnes eius ptes · Et ſimul. Að eſt ↄtra rationem plura accidẽtia einſdem ed ↄns eſt ſuperiꝰ im⸗ Si tempus eſſet ſubiectiue in
tempoꝛe menſuratur: in obijciendo. ¶ Si v eſſet vnum ꝓpter hoc ꝙ molus ce ctiue exiſtens: ſequeretur ꝙ nullus p pus non vercipiendo motum pꝛimi eſſe falſum in doꝛmientibus:quo?umn Percipiunt enim tempoꝛis ſucc dent motuʒ celi neqʒ percipiunt · ßm Doctoꝛem Banctum in pꝛimo
cum motus ſit
Fed non vi⸗ dum ad boc ax. diſtin·I⸗
ipimus tempus er abili ex motu cel⸗ ſt per ſe menſura o erum tempoꝛaliuꝰ non menſur
articulo pꝛimo ad qrtum ꝙ mꝰ nos eſſe in eſſe
et ꝙ nihil menſuraret᷑ rem motui pꝛimi mobilis: cum Iñs eſt falſum: ſubijcit᷑ motui
mon pꝛimi mobilis:ſequer oꝛe niſi illud qð ſubijceret dens nõ excedat ſunʒ ſubiectuʒ. Bed ſ.celnʒ empyreum nõ
hoc ꝙ percipi dnde dicit ibidem ſic: tus pꝛimi. Vnde eſſe r
Nhia vltima ſpera.
ſubiacet variationi pꝛimi cel ſicox. ꝙ ſentim ſſe in eſſe variabil
dinantur ad in0
tur tempoꝛe:niſi pꝛout motu.Vnde dicit Lõmentato cundũ ꝙ pertipimus nos eſe Et inde eſt ꝙ omnia que O d canſam cuins pꝛima mn e. Et quicunq; ilitatem que conſequitur er! n videat ipſum motuʒ ce
Et rij menſurat᷑ tempoꝛe:cum
cum ſit penitus ĩimobilis. ẽ. CGecd in
ſit quedã res tpalis q̃nta ⁊ coꝛporea. erg⁊ cõtrariũ arguit᷑: Quia vnius ſubiecti plura accidẽtia numero diſtinct q. ar. 7·cum accidẽtia numern ctoꝝ. Sed eſt vnus ſolus motus pꝛimus in q ſubiectiue: Quia tps inſequit᷑ motuʒ: vt paſſio 4* phyt. Relinqutur ergo g ſit tantum vnnʒ tempus
et᷑ ad numeroſitatẽ ſubie tum celi ſicut a
cunq; variab tit tempus qᷓ;uis no
en ura eſt tem⸗ ſentit quan⸗ notu celi ſen⸗ li. Pec ile·
denominat res tpales: ilis. Ergo temt s e
1ect.23 et
CSi inſuper dicatu et non ſolum motum etiam ſubiectine in reb
omnius tempoꝛalinʒ ·
oĩnʒ tpalinʒ M us tempoꝛalibus:cuʒ
1 accidens t ſubiectiu

mnnti — eitnuni ch. hh — d.Cticpwm n m jnncit cnrn n
e — ..
6
0 * —
—
Mueſtio inbiectiue in eoqð denominat. Nicenduʒ ꝙ aliquid denominat aliud dupliciter. noꝰ denominatione intrin ſeca.Et ſic illud eit n eo qð denominat. Alloo denoĩatio ne extrinſeca: icut locus denominat locatuʒ. Et rale nõ opʒ ꝙ ſit in eo qð denominat ſicut accidens in ſubiecto: ſed foꝛſan bene ſicut menſura in menſurato. CManc aũt ſolutionem inuit Voc. S.in.ꝛ0.ſnĩaꝝ. di.i⁊.q. vlti.arꝰ. vltiꝰ.vbi ſic ait: ꝙ accidentia quedam denominant illud in quo ſunt: Sicut albedo. Duedam etiam denominant illnd in quo non ſunt ſicut in ſubiecto: S cut locus nõ eſt locus coꝛpoꝛis ↄtinẽtis in quo eſt vt in ſubiecto: ſed eſt iocus coꝛpoꝛis cõtenti. Et tempus eſt numerus omniuʒ motuum:ſed pꝛimo eins in quo eit vt in ſubiecto.ſ.mo⸗ tus pꝛimi mobilis per queʒ omnes alij numerant᷑: vt di citur in.io. metha. Mec ille. CConſiderandum vlterius eſt ⁊ ᷣm Doc. S in tractatu de tempoꝛe.ꝙ aliter com⸗ paratur tempus ad motuʒ: ⁊ ad alias res. Tum.n.motꝰ eſſentialiter ſit cõnnuus et ſucceſiuns:ideo nõ ſoluʒ men ſuratur tempoꝛe qᷓntum ad ſuum eſſe ⁊ ſucceſionẽ ⁊ du⸗ rationem:ſed etiã qntuʒ ad id qð eſt. Alie aũt res q̃ntum d id qð ſunt:ſicut homo aut lapis: non menſurant᷑ tpe: qt eſſentie eaꝝ in qnolibet nunc tempoꝛis ſunt. Wec hit pꝛius aut poſterius ſiue ſucceſſioneʒ.Tnde his coꝛreſpõ det nunc tempoꝛis:⁊ nõ tempns. Renſurant᷑ aũt tem · poꝛe q̃ntum ad ſuuʒ eſſe ⁊ qjntum ad ſuam durationeʒ: qt duratio eoꝝ non eſt tota ſimul: Sicut ergo motuʒ eẽ in tempoꝛe eſt ipſuʒ menſurari tempoꝛe qjntuʒ ad id qð eſt:⁊ qntum ad ſuam durationem:ita ⁊ alias res eſſe in tempoꝛeeſt ipſas menſurari tempoꝛe nõ qntuʒ ad id qð ſunt: ſed quantum ad ſuam durationeʒ. Et hoe ꝙ ſit ve⸗ rum pʒ · Mam eſſe in tempoꝛe aut eſt eſſe dum iempus eſt: aut eſt eſſe ſicut in numero. Eſſe autem in tẽpoꝛe non rſt eſſe dum tempus eſt:ſicut nec eſſe in loco eſt eſſe qñ locus eſt. Sic enim ſequeretur ꝙ omnia eſſent in eodeʒ loco:cum omnia ſint quando vnus locus eſt. Sic etiã ſe⸗ queret᷑ ꝙ celum eſſet in grano milij:qꝛ celum eſt quãdo granum milij eſt. Sed eſſe in tempoꝛe eſt menſurari et cõtineri a tempoꝛe:ſicut eſſe in loco eſt cõtineri etmenu⸗ rari loco. Pꝛopter qð eſſe in tempoꝛe eſt eiſe ſicut eẽ m numero. In numero autem aliquid eſt dupliciter. Jut qꝛ eit aliquid ipſius numeri ſic vnitas par et impar. Aut qꝛ numerus eſt aliquid eius ſicut rei numerate. Sic etiã cum tempus ſit numerus alia dicuntur eſſe in tempoꝛe: qꝛ ſunt aliquid ipſius tempoꝛis ſicut nhne pꝛius ⁊ poſte rius. Alia autem ſunt in tempoꝛe:non qꝛ ſunt aliquid tẽ⸗ poꝛis: ſed qꝛ cõmenſurant tempoꝛe ⁊ cõtinentur ſub tpe ſicut ea que ſunt in numero: ↄtinentur ſub numero.dcc ile foꝛmaliter. CLonſiderandũ vlterius eſt zo ᷣm eũdẽ ibidem:ꝙ qꝛ eſſe in tempoꝛe eit ſicut eſſe in numero.oi Autem eoqð eſt in numero eſt dare maioꝛem mmeruʒ: inde eſt ꝙ eſt dare tempus mains omni eo qð eſt in tẽ· poꝛe. Et hec eſt pꝛima ↄditio omninʒ eoꝝ que menſurã tur tempoꝛe.ſcða ↄditio eſt:ꝙ quecũqʒ ſunt in tempoꝛe patiuntur a tempoꝛe: Sicut ↄſueuimus dicere ꝙ tempꝰ
calefacit ⁊ coꝛrumpit ea que ſunt in tempoꝛe. t obliuio
ſit ꝓpter tempus.x qud ſequitur ꝙ ea que ſunt ſemp: nõ ſunt in tempoꝛe. hec ille. C Sʒ hic oꝛitur difficultas. Si enim ea que ſunt ſemper nõ ſunt in tempoꝛe et omni eo qð eit in tempoze ſit dare maius tempus: ſequitur ꝙ otus pꝛimi mobilis cum ſit ſempiternus ſᷣm phm nð erit intempoꝛe nec menſurabit᷑ tempoꝛe. Et ſie tempus
nõ erit menſura motus pꝛimi mobilis. Anod eſt contrs pᷣdicta. ¶Ad hoc reſpondet Doc. S.in pᷣꝰ ſniax. di.19. ar. P. vbi ſic att. Ex quo pʒ ꝙ tempoꝛe nõ menſura
tur niſi illud qð includit in tempoꝛe ſm p̃ncipiũ ⁊ jnẽ.
Vhotꝰ. n.celi ⁊ ſi ponat᷑ ſemp fuiſſe vᷣm phm:tamẽ vna⸗ Unedʒ reuolutio vel pars reuolutionis que menſuratur tempoꝛe ßᷣm pꝛius ⁊ poſterius accepta in ipſa hʒ pᷣnmn ⁊ nẽ:qꝛ nõ eſt mẽſura iſi habẽtis pᷣncipiũ ⁊ ſinẽ.hec ille. ¶ Idem dicit in pꝛima parte vbi ſupꝛa.ar. 4v.in coꝛpꝑe.
igit döm ꝙ variatis rebꝰ nu d pꝛimum meratis wlur numerꝰ qui
.
in vndecimo huius declarabitur.
Quartadecima eſt in ipſis ſicut in ſuboꝛnõ aũt ji ſit in ipſis ſicut in mẽſu⸗ rato foluʒ. Miic aũt tempus eit menſura nidtꝰpᷣmmo⸗ bilis. pᷣmo ⁊ p̃ncipaliter in quo eſt ſubiectiue: Scdario vo eſt numerus alioꝝ que motus celi ambitn cõtient. C Et ſi dicat. Vlariatis menſuratis variatur menſura. Si ergo tempus ſit in rebus tempoꝛalibus ſicut in men ſuratis ſolum que ſunt plures ⁊ diſtincte: videtur ꝙ non erit vnum tempus. ¶ Ad hoc reſponſim eſt ſi uperius. Et reſpondet Poc. S. in. ⁊0. ſniaꝝ. di.⁊.q.i.arꝰ.⁊. ad pm dicens: ꝙ duplex eſt menſura. uedã eſt intrinſeca que eſt in ſubiecto ſicut accidens. Et hec multiplicat᷑ ad mul⸗ tiplicationem menſurati:ſicut ſunt plnres linee que men ſurant longitudines coꝛpoꝛum equalmum. Eſt etiaʒ que⸗ dam menſura extrinſeca. Et hane nõ eſt neceſſe multipli cari ad multiplicationeʒ menſuratoꝝ. Sed eſt in vno ſi⸗ cut in ſubiecto ad quod menſurant᷑ multa: Sicut multi pãn menſurantur multitudine vnins vlne. Ethoc mo⸗ do multi motus menſurantur ad numerum vnius pᷣmi motus:qui numerus eſt tempus. Mec ille foꝛmaliter et multum gloꝛioſe. ¶ Ad 2n ⁊ zmn patet ſolutio ex dictis. WAcd n dicenduʒ ꝙ eſt vni euum omninʒ que mẽ⸗ ſurantuꝰ euo: vt cõcedit oc. S.in pᷣma parte.q.io.ar. vltio. Et in quoliberis quolibeto.y.q.. arꝰ. pᷣo. Et eſt ſubiectiue in ſimpliciſimo euiternd. N Fecd ſcienduʒ eſt ßᷣm eundem in quolibetis vbi ſupꝛa:ꝙ ſpirituales ſube menſurant᷑ euo: non ſoluʒ qmum ad earum ſubſtantiaʒ: ſed etiã qntum ad earum operationeʒ ꝓpꝛiam.Inde in libꝛo de cauſis dicitur ꝙ ſunt in momẽto eternitatis m operationem et ſubſtantiã. Et ſic opʒ ꝙ ille angelus qui eſt ſubiectum eni ſit impliciſſimus non ſolum qntuʒ ad eſſentiam:ſed etiam qjntum ad operationem. Talis autẽ eſt ſupꝛemus beatoꝝ angeloꝝ cuiꝰ operatio maxime eſt vna: qꝛ deo eſt vnita. Vnde ſupꝛemus beatoꝝ angeloꝛũ eſt ſubiectuʒ eni: non autem Lucifer. Nec ille. CAnde 1 ucifer fnerit ſupꝛemus angeloꝝ omniuʒ: vt Brego rius dicit ſicut dicit Voc. S. ibidem ad p̃ñ. tamen ſua operatio eſt auerſa ab vno pᷣmo et cõuerſa ad multitudi⸗ nem inferioꝝ rerum: quaꝝ pᷣmatuʒ appetijt. Et ᷓᷣm hoc omves demones deciderunt a ſumina ſimplicitate. Mec ule. C Ad yn dðm g eſt vnum ⁊ ideʒ tempus quo mẽ ſuratur duratio Boꝛtis ⁊ duratio platonis. Mon tñ pp hoc ſequitur ꝙ tantũ duret vita Soꝛtis qjntum vita pla⸗ tonis: vt ĩnuit Voc. S.in pᷣma parte.q.Io.arꝰ.vitio.vbi ſic ait: ꝙ nec tempoꝛalia omnia ſimul incipiunt:⁊ tamen omniuʒ eſt vnum tempus ꝓpter pᷣmum qð menſuratur teunpoꝛe. Et ſic orriiia euiterna habent vnũ pꝛimũ euuʒ Ppter pꝛimũ: ⁊ ſi non omnia fimul mncipiant. CAd õm dicendũ ꝙ accidentis bene poteſt eſſe accidens in quo eſt ſubiectiuè ſicut in ſubiecto quo. Manifeſtum eſt. nꝙ al⸗ bedo eſt in ſupficie ſicut in ſubiecto. ed eſt ſubiectiue in pariete ſicut in ſubiecto qð mediante tñ ſupficie. Et ſic ac cidentis pot eſſe accidens. CAd yn dðm ꝙ non opʒ ꝙ tempus ſit eodem modo in celo ſicut ⁊ moius ſicut dicit verſoꝛis in. 4o. phy.qꝛ plures partes motus poſſunt eẽ ſimul qntũ ad ꝑtes extenſioms motꝰ quas hʒ in mobili. Sed loquẽdo de ptibꝰ durationis quas hʒ in reuolutiõe mohilis quo ad ſitum in ſpaeio illo ſic non pñt eſſe ſmul. CAd ðn dðmn ꝙ plura accidentia eiuſdem generis re⸗ moti eſſe in eodem ſubiecto:nõ incõuenit. Tamentps ⁊ motus nõ ſunt accidẽtia eiuſdẽ generis per ſe. Et datog eſſent einſdẽ gñis pꝑ ſe · uñ nõ ↄneniũt in genere ꝓpinqud. Pato ẽt ꝙ eſſent einſdẽ gis ꝓpinqui: adhuc ipſa poſ ſent eſſe in eodẽ ſubo:qꝛ hñt eiſe impfectuʒ ⁊ incopletuʒ in nã: vt albedo dum eit in fieri et nigredò in coꝛrumpi. CAcd vltin dðm ꝙ pꝛimũ celuʒ ſimpl eſt imobile. Et nõ menſuratur tempoꝛe ↄtinuo. Sed menſurat᷑ euiterni tate. NEt kʒ differat ab angelis in nã:ↄuenit tamen cum eis in ꝑpetuitate:vt dicit oc. S.in ⁊0 ſnĩaꝝ: vbi ſupꝛa. Et in pᷣꝰ ſniax: vbi ſupꝛa. CUuid aptem ſit tempus ði⸗
ſtretum:et quid tempus ↄtinunʒ ⁊ qũo differnnt he mẽ
ſure adinnicem.ſ.cternitas euiternitas et tempns. foꝛſan

¶Quinti
Cuii ſupꝛa in phyloſopho? Doctoꝛe Sancto·
P quintumdecimum ic ꝓcedit᷑. Aidet ꝙ nõ ſit vnñ a ideʒ nũc in
totò tẽpoꝛe. am cniuſlibet ↄunui finii ſunt duo tẽrññ dd mnus. Sed nũc eſt terminus tpiẽ⸗⸗ eſt accipe ts finituʒ. Ergo ad minꝰ ſunt duo nüc in tẽpoꝛe · Sed dicebat ꝙ vnũ et ideʒ nůc ꝰn rem poteſt termi nare aliqð tpᷣs ex vtraqʒ parte differẽs m eẽ. ¶ Lõtra: Da illa eiſe accidũt iji nunc eide ſᷣmn ſubſtantiã ⁊ ᷣmn rem: Da per ↄceſſum. lud nũc met idem;ᷣm ſubſtãtiã eit ſub diuerſs eſſe. Et per ↄñs ila duo ee accidũt ſibi. Ergo nũc tpis nõ per ſe ſed per accidens eſſet terminus tpis. ð eſt falſuʒ · Wam omne indiuiſibile de gie qjnti⸗ tatis:per ſe terminat q̃ntitateʒ·& Confirmatur: Qnia i⸗ ia duo eſſe quero cuius generis ſint. Si ſunt indiuiſibilia de genere qntitatis: ergo ſufficiũt ad terminandũ ꝓpꝛiu ↄtinnũ abſqʒ illo nunc ᷣm am. Oð nullus dicerel- Bi at ſunt alicuius alteriꝰgeneris: puta qjlitatis:ergo quali tas erit per ſe rõ terminãdi q̃mtitateʒ · Oð eft incõuenẽs. C; ꝛ0.Illa dñr ſimul eſſe: que ſant in eodeʒnuneth Si ergo nõ eſſent plura nũc in tpe ſed vnn tĩ:ſ equeret᷑ ꝙ illa que ſient poſt milleſimũ annuʒ ſimul eſſent c his que ſunt vel fiunt hodie. Moc aſit eit ipoſſibile. ergo ⁊ð. ¶ Sed dicebat ꝙ omnia pñt eſſe in eodẽ nunc vᷣm ſba: diſferẽti tñ ᷣm eiſe ⁊ rõneʒ. CCõtra: Quia vniloꝛmiras ſimultatis accipiẽda eſt parifoꝛmiter vdẽptitati ipſiꝰ nũc: xt que ſunt in eodẽ nunc realiter ſit ſimul realiter: ⁊ que funt in eodẽ nůc vᷣm rationẽ ſint fimul ßm rõnem · Bi er⸗ go in toto tempoꝛe eſt idem nunc realiter et alterum m rõnem:ſequit᷑ ꝙ illa que fient in milleſimo anno: ⁊illa que ſunt nunc ſint realiter ſimul. Qð nullus ſane mentis diceret. CP ꝛ0. Si eſſet vnl idem nunc in toto tꝑe: ſequeret ꝙ nihil pᷣcederet aliud tpe· Mec eẽt dare aliud ⁊ alind inſtans in
tpe. Sed hoc eſt 5 quotidianas admiſ⸗ ſiones phoꝝ:qui dicuni ꝙ in alio inſtantitpis cauſa effici ens per tramutationẽ hʒ eſſe:⁊ in alio inſtanti ſuus effe ctus · ergo ⁊. CP 30. Si ſic:ſequeret ꝙ Adam ⁊ anti⸗ xpᷣs ſimul naſcerent᷑ · Sed ↄnñs eſt 3 ſidem. Lõſequentia ꝓbat: Oꝛ naſcerent᷑ in eodem nuncꝛcum ſit uñ vnũ nũc· Ergo ſimul eſſent. C P 4o. Jmpoſſibile eſt ꝙ inter ali quã entitates ᷣm am ⁊ ſimpł indiuiſibilem:cadat sh entitas duuiſibilis. Sed inter quelibet duo nũc cadit tpᷣs mediũ. Ergo nũe nõ eſt idem ᷣm bam. CP Que⸗ cunqʒ ſunt ſimul in diuerſis partibꝰ tpis que partibiliter diſtinguũtur:nõ ſunt idem ᷣm ſbam. Bed inſtãtia in tpe funt ſimul in diuerũs partibus tpis. Igit᷑ ⁊c. CPs Inſtans qð ↄtinuat partes tpis. 3.p̃teritũ ⁊ futurũ: vel qᷓñ pars futuri tranſit in pterituʒ aut tale inſtans fin ſub/ ſtantiã coꝛrũpit᷑ aut remanet. Si pᷣn:habet᷑ ꝓpoſitũ. Si amꝛſegtur ꝙ trãſibit de fubiecto in ſubiectũ. ð eſt incõ⸗ ueniẽs. Cp 70. Bicut ſe hʒ punctus ad lineãtitã nũc ad tempus. Sed nõ eſt vnꝰ pũcius in tota linea. E rgo neq; vnũ nůc in toto tempoꝛe. CP õꝰ. Si eſſet vnuʒ nunc in toto tpe:ſequeret᷑ ꝙ inter duo nunc nõ eſſet tempus:cuʒ in tempoꝛe nõ ſit niſi vnumn nune Wed ↄñs eſt 5 phm in Lectio x. 6o.phyr. Igit ⁊c. CP. Uel ulnd nũc in quo Adam fuit creatus adhuc eſt: vel eſt coꝛruptuʒ. Si eſt:ſequitur g erit de genere pmanẽtiuʒ a nõ ſucceſinoꝝ. Si nõ eſt: fequit᷑ ꝙ ñnnc pꝛeſens nõ eſt illud: q vnum ⁊ idem nõ põt eiſe ⁊ nõ eiſe ſimul ⁊ ſemel. CP ĩ0 · Sicut ſe habet tempus ad tempus:ita nunc tempoꝛis vniꝰ ad nũc tpis alterius. Sed tempus diſcretuʒ nõ eſt idem cum tẽpoꝛe ↄtinuo. Ergo nũc tpis diſcreti nõ eſt idem nunc cuʒ nunc tempoꝛis ↄtinui. Et ſic nõ erit vnnm et ideʒ nunc in toto Lect.is et—— Sed in ʒriuʒ arguit⸗ Oꝛ nũc eſt mẽſura eiꝰ — qð fertur: xt pʒ ꝙ. pũpr. Sed illud qð fertur eſt vnu et idem ðᷣm ſubſtaniam in toto motu. Ergo etiã eſt vnũ *idem nunc in toto tempoꝛe. Mp pondeo dðm ꝙ Jo. Canonicns ⁊ An P tonius Indree ꝓpter rõnes ante in ʒrium adductas:ↄcludũt aſſertiue ꝙ eſt aliud et
Pꝛquelibet pars tpis eit tempus · ſi
Metha.
x alius punctꝰ in tota linea. ¶ Bed hec opinio repugnat
alind nunc fmn ſubſtantiam in toto tempoꝛe: ſicit e a
dictis phyꝛ⁊ nõ eſt ↄſona veritati. C Pꝛo cuius decla⸗
ratione ↄiderandũ eſt ᷣ m Doc· S in tractatu detpe ꝙ eſſe ſuccemiuoꝝ in hoc ↄſiſtit· vt exiſtat hm aliqð indi⸗ uuibile ſni. ð ſic põt mãnifeſtari: ꝛ quelibet pars cu iuſlibet ſucceſſiui: diuiſibilis eſt in dinerſas ꝑtes. Si igit aliqð ſucceſſiuũ exiſteret nõ ſoluʒ ᷣm aliqð indiuiſibile ſui: ſed vᷣm aliquã ſui partem:ſequeret᷑ ꝙ multe partes glicuiꝰ ncceſſiui eſſent ſimul. Oð eſt ð rõnem ſucceſiuo rum. ¶ Specialius aũt poteſt hoc pꝛobari de tempoꝛe: ergo aliqua pars tẽ poꝛis exiſteret:ſequeret ꝙ tempus ßᷣm ſe exiſteret. Dð eit falſuʒ. Exiſtit ergo tempus vᷣm aliad ſui induſibile. Nlud aũt eſt nunc · hec ille. poteſt ꝓbari ꝙ eſt vnum ⁊ icem nunc in toto tempdꝛe ßm ſubſtantiam ⁊ differens vᷣm eſſe ⁊ rationeʒ. Nam ipſi nůc qð eit in tempoꝛe aut ſccedit alind nunc:vt dicit Doc. S.ibidem aut aliqua pars tempoꝛis. Mon aliud nunc:qꝛ vnum nunc non poteſt cõtinnari ad aliud nunc. Mec aliqua pars tempoꝛis: Quia nulla pars tempoꝛis ßᷣm ſe exitere põt: vt pꝛobatuʒ eſt. Impoſſibile ergo eſt ꝙ vnum nunc ſuccedat alteri nune in vnum ⁊ idem nunc in toto gicut ſe habet illud quod fertur ad motumeitannf ad tempus: Vuia ſicut per id qð ferrur cognolcimus mot⸗ et pꝛius et poſterius in motu inqntuʒ videmus id quod mouetur aliter et aliter ſe habere:ita per ipſuʒ nunc de⸗ terminatur pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ in tempoꝛe · Bed ia eſt gꝙ id qð fertur eit vn? idem ᷣm ſubſtantiam in toto moiu: ſed alind et alind vᷣm eſſe inqjntuʒ eſt alibi et alibi. Ergo et ip̃m nůc eit vnuʒ ⁊ idem in t0t0 tempoꝛe ſᷣm ſubam ſed alind ⁊ alind ſᷣm eſſe inqntum. v · ↄſiderat in alio et giio ſucceſſu tempoꝛis. Mec ille ibidem. Cdem inut Doc. S. in pᷣꝰ ſniaꝝ. di.I9/q.2 arꝰ.2. Pt in pꝛima pteq· 10.4r. · ad. ⁊n. Cᷓ 30· Bient im poſſibile eſt duas pi tes tempoꝛis eſſe ſimul niſi vnd cõtineat aliam:ita impol ſibile eit duo nunc in tempoꝛe ſunul eſſe:cum Mumn nõ contineat alterum. Si ergo eſſent duo nunc in tempoꝛe: pꝛins non poſſet ſimul eſſe cum poſterioꝛi: uianeceſe eit ꝙ pꝛecedens nunc qũjqʒ ſit coꝛruptuʒ. Bed omne qð eſt coꝛruptuni:coꝛruptuʒ eſt in aliquo nunc. Illud ergo nunc quod coꝛruptum eſt aut eſt coꝛruhtuʒ in ſeipſo: aut in aliquo nunc poſterioꝛi. Mon in ſeipſo: quia tune eſt. Mec in aliquo nunt poſterioꝛi: quia aut poc eſſet in nun mediato aut ĩimediato. NMon in nunc immediato:q: vn nunc non eſt continuũ alteri nunc im ediato:ſicut nec pun ctus puncto: vt pꝛobatur.&. phyſicoꝛum Mec poteſ coꝛrumpi in nunc mdiato: quia nter quelibet du nun eſt tempns medium:ſicut inter quelibet duo puncl eſt linea. In quolibet autem tempoꝛe ſunt infinita nunc. S
ergo nnnc pꝛius coꝛrumperetir in nunc poſterioꝛi m⸗
diato ſequeretur ꝙ haberet eſſe cum infinitis nunc inlet⸗ medijs · Puod unpoſſibile eſt. JImpoſſibile eſt ergo ele dno nunc in tempoꝛe. Hec Doc. S · in tractatu upzadi⸗ cto. CSed dicit Jo. Canonicus ꝙ tale nunc coꝛrumpil tur in tempoꝛe· ¶ Lontra: nia vel in tempote pꝛcen to vel futuro.· Non pᷣn:neqʒ ſcðm:qꝛ nullum eoꝛu Ergo non coꝛrumpitur in tempoꝛe. nde relnqut er go ꝙ ſit vnum et idem nunc fᷣmn ſubſtantiaʒ:⁊ dibn⸗ ſchm eſe ⁊ rationem. Hnod concedimus CConſ⸗ randum eſt autem ſecundo ſecundum ctum in ſecundo ſententiaꝝ· diſtin. aq.1. articulo— ad ſextũ. ꝙ nũc nunqᷓ; intelligitur vt ſtans: fed vt flbe n Non autem vt fluens a pꝛioꝛi niſi motus pꝛecedat0 in poſterius. ec iterum in poſterius apꝛio⸗ niſi— tus ſequamr. dunde ſi nunqudin ſequeretut vel pienen⸗ ret motus:nnnc non eſſet nunc · Et hoe pater in ticulari qui ſenſibiliter incipit cuius quodlibet mo nnn eſt inens · Et tamen aliquid eſt nn etzliquid vltn ÿm terminum a quo et in quẽ · Nec ille etbene. autem dictum eſt ꝙ nunc nunquamꝰ intelligiur*
ſtans ſed
COuo ſuppoſito manifeſte 6
dpoadꝛem Sn⸗
tempoꝛe· Etſc erit tempoꝛe. Mec ile. Cp
—˙-.—————————————————————
len.
1034

Yyeſtio
ſed ſemp vt fluens:intelligenduʒ eſt de nũe tpis:vt tem pus diſtinguit᷑ ↄtra euiternitateʒ: et non de nunc eterni⸗ tatis: vt ꝓʒ per Doc. G. in pma parte..io.ar.⁊. ad pᷣmn: vbi ſic ait: ꝙ nunc ſtans dicit᷑ facere eternitatẽ m noſtrã appꝛehenſionem. Sicut enim cauſatur in nobis appꝛehẽ ſio tempoꝛis eo ꝙ compꝛehendimus fluxuʒ ipſins nũc: ita cauſatur in nobis appꝛehenſio eternitatis inejntuʒ ap⸗ pꝛehendimus nunc ſtans. Mec ille. Contra hoc inſtat Antonius Andree. Mam ſi idem nüc ſᷣm ſubſtantiã fine ret intoto tempoꝛe:ergo totus eius fluxus componeret᷑ er indiuiſibilibus: ⁊ per cõſequens tempus: Nuia nunc fluens cauſat tempus. Sed ↄſequẽs eſt mnanifeſte falſuʒ. Matet tamen ↄſia: Qnia nunc ilud non fluit:niſi ᷣm di⸗ nerſa eẽ:q̃ neceſario ſunt indiuiſibilia. Cõfirmat᷑: Dꝛ omnis mutatio habet aliquaʒ menſuram. Si ergo idem nunc vᷣm ſubſtantiaʒ mutetur ᷣm diuerſa eſſe:opʒ ꝙ eiꝰ et ſuoꝝ eſſe ſit aliqna menſura. Et ſic erit ꝓceſſus in infi⸗ nitum. Quod eſt incõuenẽs. ¶ Dicenduʒ pᷣmo negãdo ſequelaʒ: Quia lʒ illud nunc ſit idem ſubiecto ⁊ differens Eᷣm eſſe:tamen non pꝛopter hoc componitur ex dui erſis eſſe. Ande non fequitur g fluxus eins componat᷑ ex indi uiſibilibus.& Mꝛeſuppdnit etiam nla ratio falſnʒ. Kon enim partes ſucceſſiu ſunt pmanentes ſicut partes conti⸗ nui funt permanẽtes: vt dictum eſt. NAd ↄfirmationem dicenduʒ ꝙ nunc nõ dicitur mutari ſicut id qð mutatur: ſed magis ſicut menſura in qua aliquid mutatur. Vnde rauo pᷣupponit falſum. CEt ſi arguat᷑. Mullum indiui⸗ ſibile poteſt fiuere neqʒ moueri: vt dicit. o. phyſicoꝝ. Jit᷑ ⁊c. Wicendũ ꝙʒ nunc ᷣm ſubſtantiaʒ eins cõſide ratum nõ fluit fluxu phyſico: ſed magis methaphyſico. Mec etiam mutat ſicnt ſubiectuʒ mutationis. CEt ſi di catur. Si nunc ſemper eſſet finens:nunq; angelus mẽſu⸗ raretur tempoꝛe:cum in eo nõ ſit ſucceſſio. Sed ↄfequẽs eſt ↄtra oc. S.in pᷣma parte.q.io. arꝰ.y.ad pᷣm. Ad hoc dicenduʒ ꝙ angelus põt tripliciter ↄſiderari. Tinoo Ijntum ad ſuas intellectiones. Et ſic in enſurat᷑ tempoꝛe: cuin in eo ſit fucceſſio cogitationnʒ. Alio qjntuʒ ad ſuum eſſe naturale. Et ſie menſnrat᷑ euo. Tertio modo q̃ntum ad viſionem gloꝛie. Et ſic participat eterntatem: vt ibidẽ dicit Doc. B.in eadem ſolutione vbi ſic ait. Creature ſpi rituales q̃num ad effectus ⁊ intelligentias in quibus eſt ſucceſio menſurant᷑ tempoꝛe. Tinde Auguſtinus dicit ꝙ pertempus moueri eſt per affectiones moneri. Qnãtuʒ vero ad eoꝝ eſſe naturale menſurantur eno. Sed qntum ad viſioneʒ gloꝛie participant eternitatẽ. Hec ille. ¶ Bi militer Jo. Lanonicus ſicut ⁊ Antonius Andree vult ꝙ nunc non poreſt dici fiuere neqʒ canſare tempus per erꝰ fuxum. Cð ſic ꝓbat. Mam ji inſtans eſt cauſa tempo⸗ ris ſuo fluxu:aut eſt materialis: aut foꝛmalis vel efficiẽs vel finalis. Mon pᷣm:qꝛ ſubiectum tempoꝛis qð eſt pᷣmũ mobile:eſt eauſa eius materialis. Meq; ſchm. ð certi eſt· Muia inſtãs nõ eit foꝛma tempotis neqʒ efficiẽs: aut Rnis. git ⁊c. C ꝛ. Aut ille fluxus erit motus: aut tẽ pus. Mon pᷣnꝛqꝛ motus eſt fluxus mobilis. Meqʒ ſcᷣm N tunc tempus cauſaret tempus.ð eſt inconueniens. CD z0. In quolibet fluente eſt furus. ed inſtans nõ põt eſſe ſubiectuʒ fluxus. Igit᷑ ⁊c̃. ¶Si dicatur ꝙ iſte fuxus eſt ᷣm vmaginationeʒ ⁊ non m rem. CLontra: uia aut iſta ymaginatio habet fundamentum in re:aut non. Si ⁊nꝛeſt chymeriaca. i pᷣn:habet᷑ intẽtuʒ: CFʒ dicendum pᷣo g ᷣm Cõmẽtatoꝛẽ.ꝓo.phyſicoꝝ.in tẽpoꝛe poſlumus duo ↄſiderare.ſ.ſubſtantiã tempoꝛis ⁊ pꝛioꝛi tatem ⁊ poſterioꝛitateʒ in tempoꝛe. Tota eniʒ ſubitantia temboꝛis eit ipſuʒ nune ᷣm eius ſubſtantiã ↄſideratum. Vnod quidem intelligitur fiuere a pꝛioꝛi ad poſteriꝰnon abſolute:ſed per reſpectus ad motum pꝛecedentẽ ⁊ ſub/ ſequenteʒ: vt dictum eſt. Duod quideʒ nũc cauſat tẽpus ntuʒ ad certiticationeʒ pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis: non aũt ꝙp it cauſa eſſentie tempoꝛis. Sed eſt ipſa eẽntia tempoꝛis. Et babet modum cauſe materialis. Et iſte fluxus intelli gitur eſſe ab vno eſſe ipſius nũc ad aliud eſſe einſdẽ nũc. Cicendum ⁊g ille fluxus nõ eſt motus naturalisſ;
Quartadecima
magis ymnaginarius qntum ad certiſicationeʒ noſtraʒ: vt dictum eſt. CEt per hoc pʒ reſponſio ad ternam rõnem eius. C Vicendum 40ꝙ illa ymaginatio habet funda⸗ mentum in re que res fundat ſuper ipſo nunc ᷣm diuer
*
ſa eſſe ↄñderata per reſpectum ad motum. N 37 ergo dicendum ßᷣm Ipoc. S. Ad PamuUm in tractatu de tempoꝛe ꝙ cu⸗ iuſlibet cõtinui finiti ꝑmanẽtis ſunt duo termini differen tes vᷣm rem. Continui vero finti ſucceſſiu nõ opʒ ꝙ ſint duo termini ſᷣm ſubſtantiaʒ: ſed ſoluʒ ᷣm rationẽ. CEt teruʒ falſum ſupponit ratio in hoc ꝙ ponit ꝙ eſt dare tẽ pus finitum. Won emm eſt accipere aliqð tempus actu finitum et terminatuʒ per nunc niſ per noſtram ymagi⸗ nalioneʒ vel per relationem ad aliqueʒ motũ qui intem poꝛe meſuratur. Totum eniʒ tempus ᷓᷣm ſe ↄtinnũ eſt. Mec eſt actualiter vna pars dinſa ab alia. hec ille. TSʒ; hic oꝛitur difficultas. Mam ſi nõ ſit accipere aliquod tem bus actu ſinitum: ſequitur g erit actu infinituʒ: Vuia ji⸗ nituʒ ⁊ infinituʒ diuidunt qᷓhtitateʒ ↄtinuam. Cum ergo tempus ſit qjntitas ↄtinna: opʒ ꝙ teẽmpus ſit fimtum actu vel infinitnʒ in actu. Ged ⁊n nqᷓ eſt dicenduʒ:quia nõ eſt dabile infinitum in actu Ergo tempus erit finitum actu. ¶ Sed dicendum ꝙ tempus eſſe actu finitum: poteſt in telligi dupł. Vnoꝰ ꝙ ſit finitum ⁊ determinatum nullo tempoꝛe ſuccedente. Et ſic nullum eſt tempns finitum actu: ita ꝙ ſit acmu diuiſuʒ ab aliquo tẽpoꝛe altero ſibi non ſuccedente. Ilioꝰ poteſt intelligi ꝙ tempus nõ ſit actu ñ⸗ nitum:qꝛ.ſ actu ſe extendit ad inñnitaʒ durationẽ. Et ſic nõ intelligit ꝙ non ſit dabile actu finituʒ tempus. C Si dicatur inſuper. Munc non eſt tempus:neqʒ pars tẽpo⸗ ris. Ergo nõ eſt dicenduʒ ꝙ ſit nic in tempoꝛe. Et pcõ⸗ ſequens ꝙʒ non ſit idem pʒ. Dicendum ꝙ nũc accipit᷑ dupliciter. Tlnoꝰ pꝛo indiniſibili quodam tempoꝛis ᷣm ſe. Et ſic non eſt pars tempoꝛis ſᷣm ſe neqʒ tempꝰ. lioꝰ accipitur nunc ſᷣm ꝙ eſt nunc finens. Et ſic eñ tota ſubſtã tia tempoꝛis. CAd ⁊mn dðm g illa duo eſſe nõ ſunt dno · termin actu exiſtentes ipſins tempoꝛis: qꝛ partes tem⸗ poꝛis non ſunt mñi ᷣm aliquid indiuiſibile eius: vt dictũ eſt. Ged ipſuʒ nunc idem ſubiecto eſt terminus tempo ⸗ ris cõtinui qut eſt vnus ym rem ⁊ duo ᷓᷣm rationẽ. ð ſufficit. Et illa diuerſa eſſe ſunt de genere qjntitatis redu⸗ ctine:ſicut eſſe album in pꝛedicamẽnto qnalitatis. ¶Et per boc pʒ reſpõſio ad zn. CAd ꝓm dicendũ ᷣm Poc. B. in tractatu de tempoꝛe ꝙ dicũtur eſſe ſimul m tem pus quecunqʒ ſunt in eodem nunc 5ᷣm ſubſtantiam vel ſubiectum. Mla autem que fient poſt milleñimũ annum: ⁊ que ſunt hodie lʒ ſint in eodem nhnc ſᷣm ſubiec uʒ: nð tamen ÿm eſſe. Ideo non opʒ ꝙ dicant eſſe ſimul. ec ille. CAd yn dðm ꝙ qua illa diuerſa eſſe ſunt dinerfs realiter:lʒ ipſa ſubſtantia ipſius nunc ſit vnuʒ:inde eſt p illa que fuerunt in milleſimo anno:⁊ nunc non dicuntur eſſe ſimul. ¶ Et per hoc pʒ ſolutio ad.& m. ⁊. m. CAd 3n dicendũ ꝙ nõ ponũtur dno nunc in tempoꝛe:niſi ᷣm dinerſa eſſe. Vnde inter duo nunc hoc eſt inter diuerſa eſe einſdem nunc mediat tempus. Mon auteʒ inter nũc ßm ſubſtantiam cõſideratum. nde ratio falſum p̃ſup⸗ ponit. Cxt per hoe pʒ ſolutio ad. om. NAd.iom. dicen⸗ dum ꝙ illud nunc fᷣm ſubſtantian non coꝛrumpit᷑:neqʒ tranſit de ſubiecto in ſubiectum. ¶Acd vltin dicendum ꝙ tempus diſcretum ⁊ ↄtinuum nõ ſunt eiuſdem ratio⸗ nis. nde non opʒ qꝙ nunc tempoꝛis diſereti ⁊ nnnc tã⸗ poꝛis continui ſint vnum Fᷣm ſubſtantiam. Vneſtio enim eſt de nunc tempoꝛis qð eſt menſura rerum coꝛpoꝛalinʒ inq̃ntum huiuſmodi. nde tempus diſcretum quo ali⸗ quando menſurat motus angeli:eſt quedam ſucceſio di nerſoꝝ nunc. At non eſt einſdem rationis cum tempoꝛe qð eſt menſura rerum tempoꝛalinʒ ſen coꝛpoꝛalium: vt pʒ erpꝛeſſe per Voc. B. in pꝛima parte.q.ꝙʒ. aro.z. ad pᷣꝛvbi dicit. ꝙ ſi tempns motus angeli non ſt cõtinnũ: ſed ſucceſſio quedam ipſo:um nunc:non habebit pꝛopoꝛ tionem ad tempus motunm coꝛpoꝛalium quod eſt con⸗ tinuum:cum non ſit eiuſdem rationis. Rec ille.

Muint
CQueſtio. i· de multplicitue ipins qualitatis.
Eſt at conſequenter cõſideranduʒ EA de multiplicitare ipſi⸗ quà litaris. Que licet ſit perfectioꝛ ⁊ ſpũalioꝛ
quantitate qꝛ tñ quantitàs immediatius
Aöe inberei:iõ poſt diſtinctioneʒ titatis de qualitate perſcrutandum eſt. CKir⸗ caqð querũtur trla C Piimo vtrum modi qualitatis ſint ſufficienter a pho hic aſſignati. ¶ Seclido vtru que lubʒ q̃litas accidẽtalis ſit realiter diſticta à ſba. ¶ Vertio vtrũ aliqua qᷓlitas poſſit quacunqʒ po lepararid ſuo ſbo.
CSbi inpho Noc. G· Auale aũt d. Vr eſt lec. 14·
Rec.16
qᷓlitatis. Mhil dʒ poni in aliqua ſpẽru: niſi cui r
cum genus vnuoce pꝛedicet᷑ de ſuis ſpeciebus. Sed ru
currunt ad Pdhctiòn 1e ſtãtie ⁊ nõ acciitia. Sed inrium eſt phus in textu di
imum ſie pꝛocęditur· Mf̃ ꝙ P modi qjlitatis nõ ſint ſnfficienter aſſignati hic a pho. Mam ſpecies
vnius pꝛedicamenti nõ põt e
Jed diia ſubſtãtialisvt rationale eſt ſpẽs ſubſtãtie · Ergo male ponitur hic pᷣma ſpecies qualitatis. N P·⁊· Mu⸗ merus figura ⁊ ſuperſicies ꝑtinent ad genus quantitatis vt ex ſupꝛadictis pʒ. Ergo male recitant᷑ bic in ſcdo mõ CP. Habitus? duſpoſitio ponit pᷣma ſpẽs qualitatis iñ pdicamẽtis po. Ergo inale ponit hic dr⸗ tus modus einſdeʒ. ¶ · 4· Mdlis poĩ vel impo eit ſpecies qualitatis vt pʒ per phʒ in pᷣdicamẽtis. Etiñ hic nõ ponitur inter modos qualitatis. Irgo · ⁊c.
—
vedo eꝝ verecũdia cõtinet ſub rertio modo qualitatis: ⁊ tñnõ eſt q̃litas:qꝛ m eã nõ denominanur quales. Mö enim ille eſt rubens:qui eſt rubens ex verecũdia. ¶ Ft
ſimiliter argnent᷑ de caloꝛe qui eſt ĩ aqua tepida que nõ
denominatur calida per illum caloꝛẽ. Igir ⁊c. C··
alidum ⁊ frigidum cõtinent᷑ ſub tertio modo qualita⸗ ts.Et tñnõ ſuñt foꝛme accidentales. Anod ſic pʒ: Muia.
nihilagit vltra ſuam ſpẽm· Fed calidum ⁊ frigidũ con⸗ Jücticnẽ ſöie ſubſtãtialis. Ergo ſunt ſub
—
—
cẽs. Quale aũt dr̃ vno quidem mõð
dr̃ia ſubſtãtie:vt qᷓle
quidẽ homo aial qꝛ bipes:equus vero quadrupes · Alie verovt imobilia ⁊ mathematica ſicut numeri quales quẽ
admodũ cõpoſitit a nõ ſolũ ad vnũ entes · ſ.quoꝛũ muta tio ſuperficies ⁊ ſolidum. Pelpondeo ponnnne P litatis. ꝛimns modus ẽ ßᷣmn g qjutas dr̃ diia per quã aliquis differt ab altero ßa liter:que intrat diffinitionẽ ſubſtãtie:que.ſ.pᷣdicatur in j⸗
le quid. eſſentia. Kit ſiqueratur quale animal eſt homo: rñder ꝙ eit bipes. CEt ſi dicatur. Iſte modus non po⸗
nit᷑ ſpẽs qualitatis ijpꝛedicanẽtis. Ergo hic nõ debʒ po
—
ni. Ad hoc reſpõdet Doc. S. in p̃ſenti lectione dicẽs ·
ůc ãt modũ qjlitatis phus ĩ pdicamẽtis pᷣtermiſit: qꝛ ñ
ↄtinet᷑ ſub pᷣdicamẽto qjlitatis ð qᷓ ibi agebat · Mic ãt agit de ſigniſcationibꝰ huiꝰ noĩs qᷓlitas· hec ille. N Fecũdus
moc qᷓlitatis vłq̃lis ẽ ᷣm ꝙ ĩmobilia⁊ mathematicalia
—
dñr q̃lia. Mathematica ·n· dñr numeri? magnitudiẽs q̃ abſtrahũt a motu ĩ qbꝰ vte mur noie qᷓlis · Dicẽ.n.nume
rũ eẽ ſupſicialẽ vl ſolidũ ſine qjdratũ ant cubitũ ſignificat
eũ eẽ q̃l. Et iſte mod⸗ Zᷓjiitatis ẽ q̃rta ſpẽs poſita ĩ ᷣdica⸗ mẽtis· ¶ Tertiꝰ modꝰ qjlitatis ẽ in quẽ paſſiõᷣes baruʒ mobiliũ fʒ qjs coꝛpa p alterationẽ mutant᷑: diir qjlitates: vtcalidũ frigidũ ⁊ ſic pe alijs· Et iſte modꝰ ponit᷑ tertia ſpẽs qᷓlitatis ĩpᷣdicamẽtis. N Duartꝰmodꝰ qjlitatis ſiue qᷓ lesẽ tᷣʒ quẽ ilið dĩ qᷓlitas qd aligd diſponit᷑ ꝑ vitiũ ⁊ virtutẽ vel qᷓlitercũqʒ ꝑ bonũ vel malũ: Bicut ꝑ ſciam ⁊ ignoꝛãtiã ſanitatẽ vel egritudinẽ ⁊ ſic de alijs. Et iſte mo dus ponit pmna ſpẽs q̃itatis ĩ pᷣdicamẽtis vt ĩnuit Doc. Fi pñti lcõne. CM ergo ex pᷣdictis ꝙ ĩjttnoꝛ ſũt mõi qᷓlitatis. Nhor ſic põt foꝛmari ſufficiẽtia. Maʒ oĩs qjlitas diẽ q̃le· vel ergo diẽ qjle qd ſine eẽntiale:vel q̃ie accitale · Sipᷣnꝛſi eſt bius modus· Si ⁊n:hoc eſt dupl· vel ta
ſſe ſpẽs alterius wedicamenti vt pʒ per ſchaʒ regulã antepꝛedicamẽtalꝰ.
gis conenit:
Metha⸗
iis qᷓliss ↄnenit ſubltãtijs tã ſpůalibꝰq; coꝛpalvoxelcʒ uenit ſolũ coꝛpalibꝰ. Fi pᷣnꝛſic ẽ q̃rius modꝰ. Ii 2m. hot
ẽduplrvel cõnenit tã mathematicis q; nãlib t ſicẽ ſe cũdꝰniodꝰ. vel cõnenit nãlibꝰ iñ inq;tũ hmõi⁊ ſicẽter tiꝰ modꝰ. Cõſiderãdũ ẽ ãt peÿm Doc. ᷓĩ pßti lcõne
ꝙ phs pᷣtermitrit iter hos mõs tertã ſpẽʒ qᷓlitatis poſit
Ip̃dicamẽtis: qꝛ magis ↄpꝛehẽdit ſub poꝛ cũ nõ ſignce
tur niſi ꝑ pᷣnn paſſiõi reſiſtẽs. Sʒ ꝑp ſpãleð moduʒ)no⸗
minãdi ponit᷑ ipᷣdicamẽtis iter ſpẽs qjlitatis. vᷣm aũl notã
dũ eẽndi magis ↄtinet ſub po hec ile. ¶ Idẽ dit itra⸗ ctatn de nouẽ griiꝰ accñtiũ. vbi ſic ait. ⁊ tñ ſpẽs q̃litans
q̃ẽ nãis poꝛ nõ numerat᷑ a pho pᷣo iter ſpẽs q̃litatis:ſʒ po
nit q̃dã po paſſõt reſiſtẽs. In pᷣdicamẽtis vero poninr pp modũ denoiandi quẽ hz ꝗ yuenit qᷓlitati Et hoc ad lo ßycũ ꝑtinet. Mec ille. Nõſiderãdũẽ vlteriꝰ.⁊0 ʒ doc.
S.i piti lcõne ꝙ nũeri dicuntur quales inquantum ſunt
compoſiti dicuntur antes numeri cõpoſiti qui cõitant in
aliqͥ nũero nũerãte ⁊ mẽſurãte eo· ſiẽ ſenarꝰ ⁊ nouena⸗ riꝰ inẽſurant᷑ trinario · Et nõ ſolũ hit cõpationẽ ad vnit⸗
—
tẽ ſiẽ ad mẽſurã cõem. Et tales nũeri důr qᷓles ᷣm imita tionẽ vl ſupficiei: iq;tũ nũerꝰ ducit ſemel ĩ nũeꝝ eũdẽ vł aluũ: vt cü dñ bis tria vel ter tria. vel coꝛpis qñ ẽ dupler
ductꝰ vmꝰ nũeri vel ſe ip̃m veli aliũ: vt cũ d̃ ter triater
ter vel bis tria bis vel bis triaqᷓter. ¶ onſiderant᷑ n· ſi in numero qſitres dimẽſiones ad mõʒ coꝛpis. Eti hac oꝛ⸗ dinatiõe nũeroꝝ aliqd ↄſiderat᷑ ꝑ modu ſße ⁊ aliqd per
moduʒ q̃ntitatis ⁊ qiiqd per modum qualitatis: vt cum dicit᷑ bis tria binarins ſigniſicatur per modumqᷓ;titatis
menſurantis ⁊ trinarius per modum ſubſtãtie menſura⸗ tex oꝛdinatio ſiue diſpoſitio eoꝛum ꝑ moduʒ qualitatis. Cõñderãdum eſt inſup tertio fᷣmphmn Noc. Sin pꝛeſenti lectione ꝙ pꝛedicti modi qualitatis reducunt ad duos pꝛincipales modos.& uoꝝ pᷣmus eſt: kin que dr̃ie ſbales důr quales:qꝛ vᷣm hunc moduin aliqd dici⸗ tur infoꝛmatum qjliſicatuʒ. Ad hũc autẽ modum redu cuur jlitas que eſt in numeris⸗ mathematiqis. NMã hu iuſmõi qjlitates ſũt q̃ſi queds drie ſßales mathematicoꝝ nz ipfa ſignant p modum ſbe potins qᷓ alia accideni. CSecundus modus pꝛicipalis eſt pꝛout paſſiones mno⸗ toꝛum ⁊ differentie motuum ponuntur qualitates. Nue quidem dicuntur differentie motuun? qi alterationes differunt ſecundum huiuſmodi qualitates ſicnt calefier
x infrigidari ſecundum calidum? frigidum. t adhun
modum reducitur ille modus ſecundum quem virtus
vitiumq; dicuntur qualitates. Mdic enim modus eſtqu
ſi quedam pars illius. ¶ Wꝛo cuus declarane con/ ſiderandus eſt quarto ſecundũ ꝙ notat Voe. S. widem ꝙ virtus ⁊ vitium oſtendunt quaſdam drias motus⸗ actus ſecundum bene ⁊ male. Mam virtus eſt per qua
ſe Aliquis habet bene ad agendnm ⁊ patiendnm Mlu⸗
autem ſecundum quod male.&t ſimiliter eſt de alijeh bitibus ſiue intellectualibus vt ſcientia: ſiue coꝛpoꝛalib
ut ſanitas. Jed tamen bonum ⁊ malum marxime peni
nent ad qualitatem in rebus animatis? pꝛecipne bil electionem.vt hoc ideo: quia bonuʒ habet ronem ſins ·
Ma autem que agunt per electionem agunt pꝛopterfn
Sed agere pꝛopter finem marime competit animnas r
bus. ikes ·n.inanimate non agunt nec monenturph hu
neqʒ tanq; cognoſcentes finem neq; tanqᷓ; ſe agentes
ſinem ſed potius ab alio in finem aguntur qui eis natu
lem inclinationem dedit:ſicut ſagitta dirigitur in finem
ſagittante · Res autem irrationales animate coan ant
quidem finem:⁊ appetunt ſpſum appetitu aiali? nent ſeipſa localiter ad finem tanqᷓ; aliquod indicium. bentes de fine. Jed appetitus fins ⁊ eoꝛum qut ſun finem determinatur eis ex naturali inclinanone. pꝛopt
quod ſunt magis agta; agentia. Tnde nec in eis e 4 icium liberuin. Mationaſia vero in quibus ſolis eſte ctioꝛcognoſcunt ñnem ⁊ pꝛopoꝛtionem eoꝛumnqu in finem ipſum · Iᷓt ideo ſicut ſe ipſa monent in. etiam ſe ipſa monent ad appetendum ea que pter finem. ex quo eſt in eis electio libera · Hec 1
finem:i

ex actionibus qualitatum actiuarum ſequitur anima ſen⸗
1 2 Jof 4 N— He N(. Xr 2 N 2 1
Mueſtio
ſnn igitur ddn g qlalitas põt ac d pꝛimum niirnet en cõiter:
yt ſe extẽdit ad qualitatẽ ᷣm modũ tiñ̃ ⁊ ad qualitatẽ m rem.Et ſic accipitur hic.hoc.n.modo põt ſe extẽdere ad diias de gie ſpe que pꝛedicãtur in quale eſſentiale: Mi⸗ cunt.n. quale vᷣm modũ ⁊ nõ ᷣm rem. Ilioꝰ accipit᷑ q̃li tas pꝛo omni illo qð pꝛedicatur in quale accitale. Et ſic ſe extẽdit ad omnia nouẽ gnia acciitium. AIlioꝰ accipit᷑ qᷓjli tas ꝓpꝛie: ꝓut diſtinguitur ↄtra alia pꝛedicamẽta. Et ſic
ſpẽs eius nullo mõ põt eſſe ſpẽs ſbe loquẽdo vnuoce:vt
infra patebit in ſequenti articulo ¶Ad ⁊m ddmn ꝙ nume rus ſigure ⁊ ſuꝑſcies poſſunt dupliciter ↄſiderari. Vlno⸗ ßᷣm eoxꝝ eſſentiã: inquãtũ eis cõpetit rõ menſure ⁊ dĩſibi
litatis. Et ſic ſunt ſpẽs quãtitatis. Alioꝰ pñt ↄſiderari m
terminos eoꝛũ extrinſecos. Et ſic dãie eoꝛũ que s nottoꝛi
bus nobis ſumũtur ponunt᷑ in pᷣdicamẽto qnalitatis. Gʒ
ti ſecũduʒ ꝙ per eas circũloquimur diias ſpẽrũ quanti tatis: ſic reduci pñt ad genus quantitatis. vnde cõiter dr̃ in pᷣdicamẽtis ꝙ figura p̃t accipi dupliciter. Vnoꝰ ꝓ eo
qð termino vel termis claudit᷑ ĩmecdiate. Et ſic eſt ipẽs
qᷓ;titatis. Alioꝰ accipit᷑ pꝛo terminatione dimenſionũ. Et
hoc dupliciter. Tnoꝰ pꝛo terminatione illaꝝ dimẽſionuʒ
relata ad extra. Et ſic vocat᷑ figura. Ilioꝰ pꝛo eadẽ termi natione relata ad itra. Et ſic dr̃ foꝛma. Añ argn laboꝛat ĩ equinoco. ¶ Ad.z ddn ꝙ nõ eſt Rlis ratio de ↄſidera⸗ tione logici ⁊ methaphyſici: Muia logicus ↄniderat ſpẽs qualitatis ᷣm modũ denominandi ſam. Methaphyſi⸗ cus vero 5ᷣm eſſe. N Ad.q mn pʒ jolutio ex dietis in pᷣꝰ no
tabili. N Ad.ymn ddin ꝙ licet rubedo ex verecundia non
denominet ſßam qualem ſimpliciter:denominat tñ eam
qualẽ ßᷣmn quid. Et hoc ſufficit. ⁊d hoc aũt ꝙ aliquaqua litas poſſit ſimpł denominare ſĩ ſuũ iñ qů eſt deno
miñãtidnẽ iñtrinſeca:p̃ Fẽquirit ꝙᷓ hẽat eſſe in toto. 5 accñs partis nõ denominat ſuũ ſbᷣm ſimpliciter niſi ſit ta⸗ le accis qð ſibi determinet certã ꝑtem in ſbo: vt albedo ĩ dẽtibus nõ denominat hoiem album ſimpliciter:ſed ðᷣm
quid. Criſpus aũt denominat hoĩem criſpum ſimplr: qꝛ
determinat ſibi certã partẽ hois.ſ.capillos.⁊requiritur g hẽat eſſe pfectuʒ. Ideo caloꝛ in aqua tepida non deno minat eam calidam ſimpliciter. z0. reqiuritur no⸗ mẽ ſibi impoſitũ ᷣm qð habeat eſſe in tali ſbo. Ideo Jo⸗
cus nõ denominat coꝛpus ↄtinens eſſe in loco. Similiter ⁊ pngilatoꝛ ⁊ curſoꝛ ſᷣm ꝙ ſunt in d.ſpecie qᷓlitatis non denominant ſuũ ſᷣm in quo ſunt vt pʒ in pꝛedicamentis.
¶Ad vltimũ ddn ꝙ qualitates actihas agere ad pꝛodu ctioneʒ foꝛme ſpalis p̃t intelligi dupliciter. Vnoꝰ in virtu te ꝓpꝛia. Et ſi nõ agũt. Ilioꝰ in virtute foꝛme ſbalis cu⸗ ius ſum ꝓpꝛietates. Et ſic bene agũt ad pꝛoductionẽ foꝛ⸗ me ſbalis:vt dicit oc. G.in.⁊0 ſniarũ.di.is.q.⁊. ar. F. ad.m vbi ſic ait:ꝙ ex actione qualitatũ elemẽtoꝛũ ſequit᷑ aliquid dupliciter. vno modo ſequitur aliquid ex ipſis
ßᷣm ſe: icut ſapoꝛ ⁊ odoꝛ durũ ⁊ molle. Et ſic neqʒ iam
anma ſenſibilis ex actionibus earum conſequitur: qꝛ ſe⸗
queretur ꝙ foꝛme ſbales ex neceſſitate materie inducerẽ turvrempedocles dixit. Alio conſequitur aliquid ex eis ſicut ex inſtrumentis: vt dicit phus in.⁊0de aĩa ꝙ ignis
in motu augumenti eit ſicut inſtrumentum regulatum. Sed pꝛincipaliter agens ⁊ regulans eſt virtus anime di⸗
rigens in determinatam quantitateʒ. Et fimiliter dico ꝙœ
ſibilis ⁊ alie foꝛme ſpales m ꝙ in eis vt in inſtrumen⸗
tis manetvirtus anime aut alicuius alterius foꝛme ſbalis
vt ipſius celi.Et ideo non opʒ cuʒ nõ agant in virtute ſua tiñ ꝙ ex actionibus esrum nihil ſequatur vltra earuʒ ſpe ciem:qꝛ ex motu inſtrumenti ſequitur effectus ᷣm rõnẽ pꝛincipalis agents. Hec ille C Ideʒ innuit in de poꝰ.q.
Muintadecima
eit. Mec Doc. F.in de aia.q.vnica ar.Iꝛ.ad. Fn. ¶bi ſupꝛa in pwnoiobot doc. S. — r nn ſic pꝛoceditur. 4— Bſecundum ꝙ non q̃libet qua litas accfitalis de genere qᷓlitatis ſit diſticta re liter a ba.Mã m ⁊ ꝓptia paſſio nõ realiter diſtinguunt᷑. Bʒ Ppꝛia paſſio eſt qualitas. Ergo nõ oĩs qualitas diſtinguitur realiter a ſo. Maioꝛ ꝓbatur: Qꝛ eadem generatione generãtur: ⁊ eadem coꝛruptione coꝛ rũpuntur. Ergo nõ realiter diſtinguũtur.pʒ ↄfia ꝑ phm 40 huiꝰvt ſupꝛa patuit. CP ·⁊0. Si ſbʒ diſtigneret᷑ reali ter a pꝛopꝛia paſſione cum ſpᷣm pᷣcedat paſionem ſeque⸗ retur ꝙ deus poſſet ſeparare ſubiectũ a ꝓpꝛia paſſione. Secd potentia intellectiua eſt ꝓpꝛia ⁊ nãlis paſſio anime
*
intellectine · Ergo deus poterit facere hominem ſine po
intellectina. Et ſic erit homo ⁊ non intellectualis. Qued videtur inconueniens. Ergo ⁊c̃. Lonfirmatur: Quia ſi ſubiectũ ſit aliquid realiter diſtinctuʒ a paſſione pꝛopꝛia ⁊ pꝛecedat ipſam deus ſicut aſſumptuʒ eſt poterit facere ſubiectuʒ ſine paſione: Quia illa que ſunt diſtincta reali⸗ ter deus poteſt ea ſeparare ⁊ ſeparatiʒ conſernare perar
ticulum pariſienlem. Vno ſuppoſito: demonſtratio po
tiſſima pꝛocedet ex maoꝛe ⁊ concluſione per accidens.
Mam in maioꝛi ⁊ concluſione pꝛedicatur pꝛopꝛia paſſio.
Luʒ ergo paſſio poſſit ſeparari a ſbo: vtraqʒ illarum pꝛo
põnum erit ↄtingẽs. P 30. Si deus homineʒ nõ pol⸗ ſet creare ſine riſibilitate: ſequeretur ꝙ illo caſu ſtante ho mo non poſſet coꝛrugare faciem. Vuod bene eſt deriſio ne dignum. Igitur illud ex quo ſequitur eſt irrationabi- le.vʒ. ꝙ pꝛopꝛia paſſio diſtinguat᷑ a pꝛopꝛio ſubiecto rea liter. ¶ Mucuſqʒ ſunt rationes Bcotiſtarum qui volunt ꝑꝑ eas ꝙ pꝛopria paſſio non diſtinguat a ſbo: neqʒ po⸗ ab aĩa realiter. CP · 40.po anime nõ diſtingunntur ab eſſentia anime. Ergo nõ quelibʒ qualitas diſtiguitur rea
liter a ſbo. ꝓbatio añtis. am fruſtra fit per plura quod
feri p̃t per paucioꝛa. Bed poſſumus ſaluare omnes opa
tiones nie ponendio eſſentiam aie eſſe eãdem cũ ſuis potẽ tijs. Ergo ẽ. CP.y. Si poe anme diſtiguunt ab ei?
eſſentia fequeretur ꝙ eſſet ꝓce ſſus in ifiniti in potentijs.
Sed ↄnñs eſt ↄtra piatonẽ. Ergo ⁊c̃. Mꝛobatio ſequele. Va aĩa ett in po ad ſuas potẽtias. Vei ergo illa poꝰ qua ẽĩ po ad ſuas potẽtias ẽ eẽntia aĩe. vel nõ· Si nõ: ſequit᷑ ꝙg erit ꝓcedẽdũ in ifinitũ: qꝛ aĩa eẽt in po ad illã ⁊ per il ſã ad aliã ⁊ ſic in ĩfinitũ. Gi ſic: ergo ſtãdũ ẽ in pꝰ ſi ꝙ aĩa
eſt ſue potẽtie. Et ſic nõ oĩs qjlitas realiter differt a ſub⸗
ſtãtia. C t hec due rationes ſunt Ochaniſtarum qui di⸗ cũt potẽtias non diſtingui ab anima realiter. C Bedĩcõ
trarinʒ arguit᷑. Mã vbiẽ oꝛdo realis ibiẽ diſtictio realis
qꝛ oꝛdo diſtinetionem includit: etiã ÿᷣm rõnem eus ſpeci ncam. Sed inter ſbam ⁊ qualitatem eſt oꝛdo realis: non
ſolũ dico tpis ſ nature: vt pʒ ꝑphm.7. huiꝰ. Ergo zc.
„ o dicendũ ꝙ ois qjlitas de gñe Reſp ondeo Shneneſert realiter a ſba.
qð ſic pꝛobat᷑. Maʒ ſi qualitas realiter eſſet ba:ſequeret
ꝙ duo contradictoꝛia eſſent ſimul vera. uod eſt maxi⸗
mũ incõueniens. Nꝛ ↄña. Mamomnis ꝓpoſitio imme⸗
diata eſt vera ⁊ de ſecundum ꝙ ipſum vt pʒ pꝰ poſterio
—
a ſub nenter terminoꝛũ ↄtinet᷑ ſub aliquo toto: vt pʒ etiã ꝑ phʒ
rũ. Fed iſta eſt ꝓpoſitio immediata. Mulla qualitas eſt a:cũ vnũ p̃dicamentuʒ remoueatur ab alio · Et ſic
p poſterioꝛũ.vmo nulla ꝓpoſitio eſt verioꝛ q; illa ĩ qua vnum pꝛedicamentum remouetur ab alio: vt vult phus in pꝰ de anima. Ergo iſta eſt vera: Wnlla qjlitas eſt a.
Lec.I. 3.7.13.
Lec.y.
Gi ergo iſta Mnalitas eſt ſubjitta ſit vera vt aduerſariꝰ cð · z0·
us dicit cum ſit contradictoꝛia pᷣme: ſequitur ꝙ duo con tradictoꝛta ſunt ſimul vera. ¶M Si dicatur ꝙ illa none
3.ar.i.ad. ym. vbi ſic ait ꝙ ſicut caloꝛ agit vt inſtrumen⸗ cõtradictoꝛia alterius ſed iſtà Duedam quãlitas eſt ſuba
ſibilem in actum licet non a pꝛopꝛia virtute hoc poſſit. Idec ille. ¶Et licet accidens non excedat ſuum ſm in eſ
tum foꝛme ſalis ignis:itã nihil pꝛohibet quin agat vt inſtn bieeta que eſt falſa. ¶ Lontra: Quiag ſrumentuʒ anime ſenſibilis ad educendum animam ſen F
ritatem vnins
qualitas eſt ſubãſttia ⁊ non erit falfa. Et ſic idem inconue
ſendo:excedit tñ in agẽdo. Mã caloꝛ ignis exterioꝛa calefà niens quod pꝛius. C P·⁊0. Si qualitas eſſet realr eadeʒ
particularis es enſngla Si ergo ſec ſit vera hec qnãlitas eſt ſubſtãtia: iſta erit vera quedã

Lec 7.4 com27.
cum ſa vr puta ꝓpꝛia paſſio cum ſoꝛſequeretur ꝙ pꝛd pꝛia paſſio nulli accideret:nec eſſet accidens Oꝛqð vni eſt ſba nulli eſt accidens:vt p pᷣ phxſicox⸗ Et ſie Wa nõ eſt qualitas:cum qualitas ſit accidens ſuppoſitã doctrinꝰ pboꝝ ⁊ veroꝝ theologoꝝ Verũtamen ochaniſte ꝓpter duas vltimas rq̃nes ante incõtrarium adductas volunt:
ꝙ alique qualitates ſint ides nãliter ſeu ex nã rei euʒ ſba·
Dicunt. n. ꝙ potentie aie ſunt nãliter ⁊ foꝛmali ipᷣa eſſen ta aie. Scotus vero cum ſuis ſequacibus etiã voluit ꝑꝑ
imas rõnes etiã ante incõtrarium adductas ꝙ quedaʒ quãlitates ·. ꝓpꝛie paſſiones nõ diſtinguerent᷑ ſba. Et cum potentie aie ſint eins nãles ꝓpꝛietates ex cõſequẽti dicit ꝙ potentie aie nõ diltinguuntur reali ab aia: ꝑꝑ iñ
.
dnas rõnes in coꝛpoꝛe articuſi poſitas nõ volnit ꝙ ſolus
diſtinguerent᷑ vm ronẽ:ſed foꝛmaliter ⁊ ex nã rei:vocãs
Lect.29. com.Iaz⸗
diſtinctioneʒ foꝛmalem qua aliqua diſtinguunt᷑ ꝑ diuer⸗ ſas diffinitiões: ita g diffinitio vnius nõ ſit diffinitio alte rins. C Sed qꝛ de potentijs aie ⁊ de diſtinctiombus ea rũdẽ a a ad.yn. huiꝰ.q.Iꝗ.ar. ꝓtiet ꝓtractare: iõ pñs mã pꝛo maioꝛi parte ad illũ locuʒ reducta pꝛo nunnc dud bus rõnibus duʒtaxat falſitas ytriuſqʒ opinionis pᷣdicte pꝛobabit᷑· Pꝛima igitur rõ talis eſt. ¶nãdocũq; ali⸗ qua duo ſic ſe hit ꝙ vno coꝛꝛupto altex remanet:illa di⸗ ſtinguunt᷑ realiter: qʒ idem in numero nõ põt ſimul eſſe x nõ eſſe. Sed potentie ſenſitiue poſſunt conumpi:aia re manente: vt pʒ ꝑ phkm potẽtie ꝛ0 de aĩa: vbi vult ꝙ exeel lentia ſenſibiinʒ coꝛꝛũpat ſenſum. Matet etiã ad ſenſuʒ· ergo ⁊c. CD3Quãdo aliqua duo ſunt ideʒ realiter dummõ ſint abſoluta: vnũ nõ põt multiplicari vᷣm ſpẽm ⁊ genus altero remanente eodem in numero. Sed potẽ
tie ſunt ſpecie plures ⁊ etiã genere diſtincte in aliquo: aia
exiſtente vna in numero in eodẽ. Ergo idem qð pꝛius.
Confirmat᷑:qꝛ qnãdo pᷣnn opationis im ediatuʒ eſt redu ctum ad actum:ab eo pꝛocedit operatio. Et ſi ſemp eſſet reductum ad actum ſemp operaret᷑ Bed aĩa cun ꝑ ſuã eſſenriã ſit actus ſempꝝ eſt reducta ad actuʒ ⁊ eſt ſemp in actu. Si ergo aĩa eſſet realr ip̃a poꝰ ⁊ ꝑ ↄis pᷣnn ĩmedis tů ipfius operationis:ſempꝑ operaret opera vite · Dnod tamẽ eſt cõtra diffinitionem aĩe ⁊ cõtra ſenſum.ergo xᷓ. Acd imum igitur dõm ꝙ hoc argun con P 2 cludit tã de quãtitate q; de q⸗ litate: cum qjntitas etiã ꝓducatur eadẽ pꝛoductione cum ſa quãta. Alñ negat maioꝛ.Et ad ꝓbationem dicẽdũ ꝙ illa q̃ generãtur eadẽ gñone ⁊ eodẽ mõ: ſunt idẽ realr vt vnlt ibidem phus. Iiõ autẽ ſi vnuʒ pꝛoducat᷑ ſicut id qð pꝛoducit᷑ ⁊ aliud ſicut id quo: vel ſi vnum ꝓducatur vt pꝛincipalia pꝛoductum:⁊ alind concomitanter: ſicut eſt in pꝛopoſito. lã ꝓpꝛia paſſio p̃upponit n ⁊ cõſequi⸗ tur ſöm pꝑ nãlem concomitantiã qꝛ pꝛoducit᷑ cõcomiãter ad pꝛoductionẽ ſui ſubiecti. Et ſimiliter dicendum eſt ad 2n zm yidelicet:ꝙ k ſm p̃cedat paſſionẽ ⁊ realt diſtin guant᷑:nõ tñ ꝓpter hoe ſequit᷑ ꝙ deus poſſit ea ſeparare z ſeparatim cõſeruare:quia habent neceſſari habitudi⸗ nem ad inuicem. Articulus autẽ ille pariſienſis:intelligit
dũmõ illa realiter diſtincta nõ habeãt neceſſariã habitu⸗
dinem ad inuick ⁊ dũmõ vnum nõ cõcomitet᷑ aliud ne⸗ ceſario. Manifeſtuʒ eſt ·n.ꝙ deus nõ põt creare creatu
rã ſine vłone ad ip̃m:ga iã nõ eſſet creatura ſi nõ depende ret a deo. ꝙEt hoc ꝑp ñeceſſariã cõcomitantiã vnius ad al
tex. Poc iñ nõ derogat diuine potẽtie:ſed arguit impo
ſbiltateʒ facu. Moc autẽ falſo ſuppoſito·ſ. ꝙ deus poſſit facere m ſine ꝓpꝛia paſſione: ꝓcedunt ille dne vltime
rõnes ſcoti. Due tñ nihil cõcludunt. Ilec hoc miꝝ eſt:qꝛ
vno incõneniẽti dato:plura cõtingnunt · ¶ Merũtamẽ qui qã queſtionator nouus qui comentatns eft ſu libĩos de ale cõdianus Polãnüs venets iñ 20 dẽ aia vbipt. ctat hanc mãm l coincidat cum Poc ſancto in õpinione
ʒaſcòtum ⁊ Icham:repꝛehendit tñthomiſtas pß ſolũ
tioneʒ iã datã· Et hoc ne cã·ñ ſitacuiſſet: phus in ã
rte pdicaret. Mult. n. ꝙ cõcedatur cum aduerſario ꝙ de
eus Pot 3 adduxit rationes pꝛimo ocham: ⁊ ꝛ0 ſcoti ſupꝛa poſitas:
t facerẽ m ſine ꝓpꝛia paſſione. Poſtquã.n.ibi
Metha.
dicit ſe velle reſpõdere dꝛdine retrogrado ad eas.Etve re quaſi ꝓpheta exiſtens: bene reſpõdet oꝛdine retrogra
do:⁊ nõ recte neqʒ bene ſalnatñ ſna pace. Picit.n.ibidẽ ſic. Sed reſpõdendus eſt ad hec oꝛdine retrogrado. ð autẽ vt thomiſte negantes poſſe pꝛoduci ſᷣm non pꝛodu cta paſſione:q̃nuis hoc ſit pꝛius ⁊ illa poſterioꝛ. Et cau/ fam huins dicunt eſſe dependentiam ſubietti a paſſione: ſen toexyiſtentiã aut neceſſarã cõcomitantiaʒ paſſionis ad ſm. Sed hec reſponſio eſt voluntaria: qꝛ quero cauſam puius neceſſitatis: aut hoc eſt ex parte cauſarum pꝛodu
ecentium. Et hoc non. D vt ſupponitur ille mere libere
cõcurrunt ad pꝛoductionem duoꝝ quoꝝ vnnm eſt real⸗ ter diſtinetuʒ ab alio ⁊ independens ab ipſo. Aut hoc eit ꝓpter neceſfitateʒ naturaꝝ aut terminoꝝ.¶· ꝙ poſito igne ponatur caloꝛ. Et huius experientiã habent cõtrariam in
facra ſeriptura de pueris ĩ foꝛnace poſitis. bec ille. Cfft
ad argumenta ſcoti ſie reſpõdet: ꝙ deus põt facere ſubie ctum abſqʒ ꝓpꝛia paſſione ⁊ aĩan abſqʒ potentia intelle ctiua. Et tamẽ ipſa anima caſu poſito eſſet intellectiua fun damẽtaliter a nõ foꝛmaliter:ſicut ſi eſſent duo albaaqui bus eſſent ablate ſimilitudines: tunc in illo caſu ſunt ſimi lis fundamentaliter ⁊ non foꝛmaliter. Et ad illa argumẽ ta dicit negando conſequentiam:qꝛ vt dicit ſtante caſu ad puc anima eſſet intellectiua:quia pꝛopoſitiões de pꝛimo ⁊ 20 modo dicendi per ſe non dicunt actum:ſed aptitudi
nem:ſicut qnelibet aqua eſt guttatim cadens de nnbe:q; uis nunqᷓ; cadat. Et qꝛ tales pꝛopoſitiones vicunt zptitu⸗
dinẽtnunqᷓ; ſunt neceſſarie ⁊ perpetue veritatis. Et ſtan te caſu dicit ꝙ homo poſſet faciẽ coꝛꝛugare: ſed iludnò eſſet ridere.pᷣec ille C Sed pꝛedictus opinatoꝛ ſi dict⸗ eius debite conſiderentui nihl pꝛobat nec argumẽta ſco ti ſoluit ⁊ ſibi ipſi eõtradicit. anifeſtum eſt enim ꝙ ñ tio ſua per quã videtur velle pꝛobare ſbm poſſe pꝛoquci a deo abſqʒ paſſione:nõ concludit Quod.n· m nõ pol⸗ ſit pꝛoduci abſqʒ paſſione hoc non eſt ex parte canſe pꝛo ⸗ ducẽtis: ſed eſt ex parte neceſſarie habitudinis vnius ad alterum ſicut dictum eſt. Et quando incontrarium addu cit de caloꝛe ignis in foꝛnace qui tũc remouebat ab igne ex hoc nihil pꝛobat.Maʒ ſi accipiatur caloꝛ ignis pꝛo et⸗
fectu vel pꝛo ipſa actione ignis: ſice manifeſtum eſtꝙ ſet
paratur ab igne: qꝛ dens fecit ꝙ ignis ille actu nõ ageret in pueros. Et hoc non ſolum deus poteſt facere ſed en⸗ am natura.ſ.per obſtaculnʒ pꝛohibens. Et iſto modo q loꝛ non eſt pꝛopꝛia paſſio ignis: cuʒ pꝛopꝛia paſſio dica aptitudinem.i idere.n.nõ eſt ꝓpꝛia paſſio hoisſed ac⸗ ridens ſeparabile. Quis.n. dubitat hoiem poſe pꝛodu⸗ ci abſqʒ ridere. Bed ſi accipiatur caloꝛ ignis vt noiat po⸗ tentiam in igne ad hoc ꝙ ignis habeat aptitudineʒ ad lefaciendum: ſic deus in foꝛnace nõ remouit caloꝛem ab igne. Et iſto mõ caloꝛ ponitur ꝓpꝛia paſſio ignis · Qno enĩ dens faceret aliquid potens calefacere abſqʒ poten⸗ tia:contradictionẽ implicat. Et ſic decepius eſt fm fella⸗ ciam equinocationis:⁊ falſuin ſupponit. Ex quibns ba⸗ tet ꝙ quelibet perfectio que cauſatur ab aliquo in aliquò ſubiecto per nãlem tranſiuntationẽ: põt ꝑ virtutem di nam remoneri ab eodẽ ſubiecto ſi ſit perfectio accidenꝭ lis nõ ꝓpꝛia. Bed illud quod cauſatur ab aliquo pquãi dam niem cõſequentiã vel neceſſriã cõcomitanti ſue
nãlem reſultationem ſicut quãdo ex vno nãliter reſultãt aliud vt ex luce caloꝛ: ſic nõ põt foꝛmaliter remoura
eo talis perfectio: qꝛ licet ᷣm effectum? operationeʒ quando remoueatur:nõ tamen ᷣm nãlem aptitudinem
„
Ande ſicnt ignis ille trium pneroꝝ qᷓntuim ad effecu* getionem nõ eos comburebat:ſic ⁊ ab anima remonetur
—
etiã naturaliter.ſ.ꝙ actu ⁊ qntum ad effectumn? actionẽ actu nõ fentiat vel intelligat:vt patet in doꝛmientibus? actibus veneris in quibus vᷣm phm in ethycis tollit ali⸗ quãdo totaliter vſus rõnis ⁊ abſoꝛbet᷑ qmum ad effeci 3 actionẽ. Jed ſi cõſderet᷑ caloꝛſius ignis qnũadahn tudinẽ ad operandũ: ſic nõ potuit etiã ꝑ virtulẽ dinnã parari ab eo nãlis aptitudo ad cõbnrendũ lʒ tunc dern 6 eos coburet vt dictũ eit. Sili dðmẽ de potẽtijs ie⸗ CMec eti
— —„———„
e———

Queſtio
C Mec etiã argumẽta Fcoti p̃dictꝰ opinatoꝛ ſoluit. Puʒ eni dicit ad argumẽtũ pᷣmũ ꝙ ſi deꝰꝓduceret aĩaʒ ſine po tentia itellectiua adhuc aĩa eſſet itellectina fundamẽtaliter anõ foꝛmalr: hoc nihil eſt. Nam poſito caſu: aut põt aĩa itelligere:aut nõ. Bi ſic: ergo hʒ potẽtiã itellectiuã. xt ſic caſus iplicat. Nihil.n.põt facere:niſi hẽat potẽiã ad faciẽ dũ. S vo nõ põt itelligere:ſegtur ꝙ nõ poterit rõcinari: cũ rõcinari ſit actus intellectus. Et ſic non erit rationalig: cũ illud ſit rõnale qð aptũ natũ eſt rõciari. Et ꝑ ↄis ho⸗ mo erit abſqʒ rõne. Et ſic ſeparabit᷑ diffinitio a diffinito. Dð oĩno impoſibile eſt. ñ argumẽtũ coti adhuc ſtat in vigoꝛe niſi alr ſoluat᷑. CQnde dicẽdũ ſicut dicit Poc. S.i. 2. q.o · 4r. 4. ad. ꝙn vbi ſic ait. Lũ potẽtie aĩe ſint nãles ꝓpꝛietates ſpẽm ↄſequentes:aĩa nõ põt ſine his eẽ. Dato tñꝙ ſine his ect: adhuc tñ aia diceret᷑ ᷣm ſpẽm ſuã ttellectualis vel rõnalis: non qꝛ actu hiet has potentias: ſʒ ꝑp ſpẽʒ talis eẽntie ex qua nate ſũt hmõi potẽtie efflnere. Mec ille. C Mec etiam ſcõm argumentum ſoluit ꝑ hoc
ꝙ dicit ꝙ ꝓpoſitiones de pꝛimo ⁊ ſecũdo modo dicendi
per ſe dicunt aptitudinẽ. In hac.n.reſponſione ʒdicit ſibi ipſi. Nã riſibile ᷣm ꝙ dicit aptitudinẽ ad ridẽdũ aut po⸗ teſt ſeparari ab hoie aut nõ. Gi ſic:ſegt᷑ icõueniẽs a Sco⸗ to illatũ. vʒ. ꝙ ↄcld ⁊ maioꝛ in demõſtratione potiſime erunt ↄtingẽtes. vʒ ·iſte. Gẽ aial rõnale eſt riſibie. Et hõ eſt riſibilis:cũ ilia ꝓpoſitio dicat᷑ ↄtingens cuiꝰ pᷣdicatum põt ſeparari a ſubiecto eo remanẽte. Si vero nð: hẽbitur itentum.ſ. ꝙ ſubiectũ nõ põt ꝓducia dẽo abſqʒ ꝓpꝛia paſ ſiðercũ ꝓpꝛia paſſio aptitudinẽ dicat ⁊ nõ actuin. Sic er⸗ g0 03 ꝙᷓ ille doctoꝛ dicat ꝙ illa demõſtratio pᷣdicta ſit ex Ztingẽtibꝰ. ð eſt ↄtra phm.Mel ꝙ ↄcluſio eius erit ne⸗ ceſſria: ⁊ ꝙ pꝛedicatum eins jit inſeparabile a ſubiecto. Vuius tamen oppoſitum cõcedit. ̃t ſic ↄtradicit ſibip̃i. Mec argumẽta alteriꝰ ꝑtis quã repꝛobare nitit euacnat. Vnñ nõ ſine cã̃ ꝓmiſit ſe oꝛdine retrogrado in ſuis dictis ꝓ cedere. CId n dðm g aia. ꝓducit opatiões ſuas tãq; pᷣncipiũ qð ⁊ nõ tãq; pꝛiñcipiũ quo ⁊ ĩmnediatũ qð eſt po tẽtia aĩe. Et potẽtia ꝓpinqua eſt eiuſdem generis accñtis cum opatione ſua: vt dictum eſt. Et patuit etiaʒ ſupꝛa.qũ. 13. ar. pᷣmo notabili.g. CAd quintum dicendum ꝙ ſi anima eſſet ſua potentia: non poſſet pꝛoducere aliquas patiões:cũ p̃ncipiũ opãtiõis ꝓximum debeat emſe acci⸗ dẽs. Alias effectꝰ ⁊ cauſa non pꝛopoꝛtionarent᷑. Iliquis
tamen effectus vt dicum eſt: ꝓcedit ab aliqua cã ꝓxima
duplr. nomõ ꝑ nãlem trãſmutationẽ: ſicut caloꝛ i ligno cãtur à caloꝛe ignis:⁊ ſicut Boꝛtes gnãns cãt platonẽ. Et ſic effectus eſt in eodẽ pᷣnto cũ ſua cã ꝓxima. Ilo mõ pnã lem reſultationeʒ ſeu ↄſequẽtiaʒ ſiue ↄcomitantiam: ſicut cum ex yno nãl reſultat aliud vt ex luce caloꝛ. Et ſic non opʒ ꝙ effectus vtputa potẽtie amme ſint in eodẽ pᷣdicamẽ to cum ſua cauſa ꝓxima.ſ.cũ aia:lʒ aĩa ſit ĩmediatũ pnci⸗ piuʒ potentiaꝝ eins: ᷣm ꝓpoꝛtioneʒ que eit inter ſubam ⁊ accidẽs · Non. n. requirit᷑ oĩmoda ꝓpoꝛtio: nec regrit᷑ Ppoꝛtio ydemptitatis:ſed ꝓpoꝛtio aſſimilatiòis ſicut etiã dixunus in. ⁊0. de aĩa. in pᷣmo dubio ad tertiaʒ rationem
dubij. CAd vltimũ dðm g aia eſt in popaſſiua ad ſnas potẽtias ſicut ſubm eaꝝ ⁊ nõn ſicut foꝛma ad actũ ſecũdũ:
que po nõ differt realiter a ſua eſſentia. ̃t talis poĩ non eſt pᷣnnĩmediatũ ⁊ ꝓximũ alicuiꝰ opationis que ꝓcedit per trãſmntationẽ nãieʒ vt dictuʒ eſt ⁊ etiã infra dicetur:
ſit pmn imediatũ ⁊ ꝓrimũ alicuiꝰ accidentis qð ꝓcedit per nãturaleʒ reſultationeʒ ſiue ↄcomitantiã. ̃t ſic nõ eſt
ꝓcedere in infinituʒ. Tlnde poꝰ mnãe eſt ad acthʒ ſubaleʒ: poꝰ vo aie ad actuʒ accnitalẽ. t illa po eſt ides cum ipſa
minã ⁊ nõ eſt alia ab eſſentia eius. icut etiã rid refert
ad aliã relationẽ ꝑ feipſaʒ ⁊ nõ ꝑ aliã relationẽ. Et df̃iaẽt
eſſentialis eſt qua differt vnũ ab alio:⁊ ipſamet differt ab alia dria ꝑ ſeipſaʒ et nõ ꝑ aliquã aliã driaʒ vel magis ꝓ⸗ pꝛie loquendo vna dr̃ia eſt diuerſa ab alia per ſeipſaʒ: vt pʒ in hoc..cao.ð dinerſis. Sicnt rònale ab irrationali. Er ſimiliter materia pᷣma n in poĩ ad foꝛmaʒ ſeu ad actũ pꝛimũ per ſeipſaʒ ⁊ nõ per potentiã que ſit aiia ab eẽntia materie. Et ſic in potentijs nõ eit ꝓcedere in infinitum.
Quintadecima
Cbi ſupꝛa in phyloſopho et?pœ. S. 6 tertium ſic ꝓcedit᷑. Midetur g 6 aliqua qualitas? poſſit ſeparari a ſuo ſubiecto. Maʒ qjntitas põt ſepa⸗ ſubiecto ſuo. Ergo ⁊ aliqua qᷓlitas. Pꝛo batio ↄſequẽtie: Wuia qntitas mags dependet ⁊ pꝛopin
quius a ſuba q; qualitas. ¶ d ꝛ⁊0. In ſacramento ataris albedo eſt ibi ſine ſubiecto:cum ibinõ ſit ſuba. Ergo idẽ qð pꝛins. Ci dicat᷑ ꝙ eſt ſubiectiue in qjntitate. Cõ̃⸗ tra. Nam accns ſubm eſſe nõ põt:cum accſitis nõ ſit acci⸗ dens ſaltem per ſe. Ergo qjntiias nõ põt eſſe ſubm q̃lita⸗ tis per ſe:lʒ bi in reſpectu ⁊ per accidẽs: icut pʒ de ſu⸗ perficie reſpectu albedinis que eſt ſuhm albedinis ſed nõ per ſe. CPʒ. Moqa deo põt fieri:j nõ implicat 3di⸗ ctioneʒ. Sed qualitatẽ ſeparari a ſubiecto ⁊ per ſe eẽ cõ⸗ tradictonẽ nõ implicat vt videt᷑. Igitur põt ſieri z deo.
¶CPecd in cõtrarinzʒ argnit᷑. Mamaccidens magis depẽ⸗ det a ſubaq; ecõuerſo. Bed deus nõ põt facere ſubſtãtis abſqʒ omni accidẽte. Non.n.põt facere ſubſtantiaʒ crea⸗ tam ſine relatione eius ad ipſuʒ. Ergo etiam nõ poieſt fa⸗ cere qualitatem ſine
dðm ꝙ qualitatẽ aliquã poſſe
Reſpondeo ſeparari a ſubiecto põt itelligi dupk. Mnoꝰ cum coꝛruptione einſdem qualitatis. Et ſic manifeſtum eſt ꝙ qualitas omni die ſeparat᷑ a ſubiecto. Alio põt intelligi ꝙ ſeparet᷑ a ſubiecto ipſa remanente. Et hoc põt intelligi dupt:. Nnoꝰ g ſeparet᷑ a ſubo qjntuʒ ad eſſe exiſtentie ⁊ qnruʒ ad habitudineʒ eſſendi in ſubo ſimul. Et ſic nulla qualitas põt ſeparari a ſubiecto:qꝛ dif⸗ ſinitio nõ põt ſeparari a difinito nec ecõtra. Accidẽs aũt bet diffinit per poſſe eſſe in ſubiecto. Ende a nul⸗ lo accidente põt ſeparari poſſe eſſe in ſubiecto: vt pʒ per oc. B. in. 4*.ſniax. di. I2. q.i.ar·1. Ilioꝰ põt itelligi ꝙ qᷓlitas ſit ſeparabilis a ſubiecto quãtuʒ ad eſe tiñ. t hoc iteꝝ põt intelligi dupł.Mnoꝰ a ſubiecto pꝛimo.ſ.æ ſuba. Et ſic per virtuteʒ diuinas põt ſeparari: vt pʒ in ſac̃o al⸗ taris. Alioꝰ a ſubiecto quocũqʒ.ſ.tam a ſubſtantia qᷓ; a qn titate. t hoc modo iteꝝ põt intelligi dupl.noꝰ acci⸗ piendo qͥlitateʒ ᷓm nãm ſpecificam. Et ſic deus poſſet fa cere albedineʒ ſeparatã a ſubſtantia ⁊ a qjntitate. Sed ta⸗ lis albedo nõ eſſet de natura albedinis iſtoꝝ inferioꝝ: vt dicit Doc. S · in quolibetis quolibeto.y.q.4. Alioo põt intelligi ꝙ ſeparetur albedo ſiue qᷓlitas ejntuʒ ad eſſe indi niduaſe: ita ꝙ qjlitas eſſet indiuidua.hec.ſ.vel illa. Et ſic nulla qᷓlitas põt ſeparari a ſuo ſubiecto ꝓximo.vʒ.a qjnti tate ſi ſit coꝛpoꝛalis qualitas:aut a ſubſtantia ſi ſit ſpũalis. Vð ſic pʒ · Mam nulla accidentia dicunt᷑ indinidua abſqʒ aliquo ſubiecto. Jpſa ergo ponẽ indiuidua abſqʒ aliquo ſubo eſt ea ponẽ indiuidua ⁊ nõ indiuidua. Qð implicat
dictionẽ. Ergo nõ põt fieri a deo: nia illud qð ʒdictio
nem imnplicat rõnem entis hre nõ põt: vt pʒ ꝓ Voc. S. in de poꝰ. g.i.ar. 4. ¶ Mec eſt ſimile de qjntitate ⁊ qjlita⸗ te: ꝓpter q̃ttuoꝛ rõnes quas ponit Kerueus in.Iꝰ.quo⸗ libeto.q. vlti de ĩmobilibus. ¶ Mꝛimo. Quia cũ qjnti⸗ tas imediatiꝰ ſequat ſubſtantiã q; qualitas vel alind acci dens: magis põt pticipare modũ ſubſtantie qᷓ; qualitas. Ccðo. Quia qjntitas nullaʒ foꝛmã mãlem ſibi deter⸗ minat ſed indeterminate reſpicit omnnẽ foꝛmam mãlem. Qualitas aũt ſibi daterminat. nde magis videt᷑ qᷓlitas dependere a qntitate:q; qᷓntitas a ſubſtantia: puta albedo nõ põt inueniri niſi in ſupſicie:qjntitas aũt in omni ſuba. ¶C Tertio. Qhia qᷓlitas nõ eſt ſenſibilis ſine ijntitate: S iẽ lux ñ ẽ viſibilis ſine dyaphano. CMuarto. Hꝛ qjntitas ĩ diuiduatur ex ſe.ſ.ex ſitu ꝗ eſt de rõne qntitatis diuiſiue. Cꝛo intellectu clarioii huius ↄſiderandũ eſt illud qð Poc. S. dicit in quolibetis vbi ſupꝛa. aro.z. Mbi ſic ait.
Seiendũ eſt g in albedine ⁊ in qualibet alia coꝛpoꝛali j⸗
litate eſt duo ↄſiderare.ſ.ipſam naturaʒ albedinis ꝑ quaʒ ſpeciem ſoꝛtitur. Et indiuiduationẽ eius per quaʒ eſt hec albedo ſenſibilis ab alia albedine ſenſibil diſtincta. Pof ſet ergo ſieri diuino miraculo: vt nã albedinis ſubſiſteret
abſqʒ omni quantitate Tunc illa albedo non eſſet ſicut t

Lectio.21.
col·4
———
unn
ad modũ foꝛmax ſepataxꝝ q̃s plato poſuit. Sed ꝙ hec al
bedo eẽt ſenñbilis ſine qjntitate ferinõ põtiqᷓ;uis fieri pol it ꝙ q̃ntitas indiuduet᷑ nõ ſolũ ex ſubo ſiẽ alia accñtia:ſð
ẽt ex ſitu qui eſt de rõne qjitatis dimn enſine que eſt qnti⸗ tas ꝑtiũ poſitionein pis · Et ideo poſſibile eſt vmaginari duas lineas eiuſdẽ ſpociei ſepatas numneno diuerſas: m ſituʒ diuerſuʒ · Alias linea non eſſet diuiſibilis ex rõne ſui generis. Mö.n. diuidit᷑ linca miſi in lineas. Mlures aũt al Pedines eiuſdẽ ſpẽi vmaginari ſine ſuboꝛĩpoſſibile eſt. It ſic pʒ ꝙ albedo nõ indiuiduat᷑: niſi ex ſubo. Et ꝑphoc nõ poſſet eſſe indiuidua: niſi eſſet in aliquo ſubo adminus in ntitare. Sed q̃ntitas h vñj indiuduet᷑ ẽt abſqʒ ſubo · Si cut pʒ in coꝛpoꝛe xp̃i. hec ille · ¶Ad argumẽta ergo ante in driũ adductae pʒ ſolutio ex dictis. CAd ilud vo argn
qð poſt in ðᷣriuʒ adducit᷑:rñder idẽ Voc. S.in quolbe
tis vbi ſupꝛa ad. ꝙ dicens: ꝙ e hoc ipſo ꝙ ſuba creatã rõparat᷑ ad ipinʒ creatoꝛeʒ: ↄſequit᷑ ipſaʒ aliqð acchs: ſiẽ pſa relatio creaiionis aut feruiutis aut alia ſimilis rela⸗ tio. lſicut de nõ põt faccre ꝙ ceatura nð de endeat ab ipſoꝛita nõ Poſſet fãcẽ c eſſet ablqʒ biie bus⸗ Iccidẽs aůt ᷣm nõ hʒ ex Poc ꝙ cõꝑatur ad deuð Finde nihil ꝓhibet ꝙ deꝰ nõ poſſit facere aliqð accñs ſine ſubo. pec ile. CNð intelligẽdũ eſt fᷣm modũ ſupꝛa expoſitũ · Ct ſi dicat ꝙ oc. ᷓ · dicit in· ꝓꝰ.ſniaꝝ· di. I0· ar·⁊. Q· 3.3n. ꝙ de põt facere ſubiectnʒ eſſe ſine ꝓpꝛijs accidẽti⸗ bus:cus tñ oppoſitũ dicat in. 3o phyr. ¶ Dicendũ ꝙ ac⸗ cidens dr ꝓpꝛiũ dupl. Nno⸗ indiuidusle.i.qðᷣ cõuenit ſol priculari:ſʒ nõ ſemp. Alioꝰ ſpecificatuʒ · i· qð fluit ex pᷣncipijs ꝓpꝛijs ſpeciei:⁊ ↄuenit oĩ ⁊ ſoli ⁊ ſeinp. Loqt ergd Hoc. S ·in. 40ſniaꝝ. de ꝓpꝛio accidẽte pᷣ modo ſ.
de ꝓpꝛia qjntitate coꝛpis xpᷣi. Ideo addit ibi. Ad minus
in aliquibus. Fed in.5 phyſicox accipit accidens pꝛo⸗ pꝛium ſecundo modo:qꝛ in hoc eſſet Zdictio.
Cõns? De multiplicitate diſtinctione relationis.
3 ↄſiderandũ reſtat de mul⸗
Bhuc tiplicitate ⁊ diſtinctiõe re⸗
8 lationis. Que cuʒ ſit minime entitatis:cõ
neniẽter poſt ijntitatẽ ⁊ qᷓlitateʒ de eà fit
ↄſideratio¶ Lirca quod queruntuſ⁊0.
C Pꝛimo vtruʒ genꝰ relationis pabeat pbas ſpẽs ⁊ driãs IPpꝛio gñe · cðo vtruʒ mõ rio nis ſint ſufficiẽter aſſignati a pho. ¶ Vertio vtru⸗ ſupꝑ qn
titate poſſit fundari relatio. ¶ D uarto vtruʒ ſup actione
⁊ paſone poſſit fundari relatio. NMninto vrn ſup qjli tate de pᷣma ſpẽ poſſit fundari relatio. C Sexto vtruʒre⸗ ationes de ʒ modo ſint reales in vno extremoꝝ ⁊ rõnis
inaltero. ¶ Septimo vtruʒ tertiꝰ modus rlonis ↄueniẽ
ter diſtinguat᷑ a duobꝰ pꝛimis modis. C Octauo virum relatio ↄuenẽter dinidat in realẽ ⁊ rõnis. ¶ Mono vtrũ iqẽ poſſit referri ad plura per ſe pᷣmo. CDecimo ytruʒ rlones diſtinguant᷑ ad diſtinctionẽ pᷣncipioꝝ. CAndecio vtruʒ modi rlonu ßʒ aliud: ſint bij poſiti a pho. ¶ Duo⸗ deciino vtruz riones poſſint ineſſe ſuis ſubiectis ſine eax fundamẽtis. N Decimotertio vnruʒ relatio ſit ens reale extra aĩaʒ exiis. ¶ Decimoquarto virn relatio hẽat ꝙœ ſi ens reale ᷣm ꝓpꝛiaʒ rõnem ſni gñis. C Decimoqnto vtruʒ relatio faciat reaiẽ ↄpoſitionẽ cuʒ ſuo ſto. CDeci⸗ moſeyto vtruʒ relatio pofft imediate fundariĩ ſuhſtãtiã. C Pecimoſeptimo vtruʒ relatio poſſit imediate fundari in mã pᷣ. C Decimooctauo vtrũ rlo diſtignat realiter a ſuo fundamẽto. Mecimonono vtrũ ðᷣʒ doctrinã Doc.
ſcti ſit tenẽdũ ꝙ relatio real: diſtiguat a ſuo fundamẽto.
¶igeſimo vtrum relatio in ſuo intellectu quidditati? no incindat coꝛrelatiuum. ſ M Ibi in pho Woc. S. Id aliquid dir.et eſt lec.i.
ſic ꝓcedit. Tlidet œ 5 5 pNnum genus relations
n ꝓpꝛias ſpẽs ⁊ dfias in ꝓpꝛiogñe. Mam relatio nõ differi realr a ſuo fundamento: cuʒ
————————— e
nihi jup ipm addat vt videt · Ergo ſpẽs relationunnon dr̃unt a ſpeciebus ſuoꝛũ fundamentoꝝ que nõ ponunt᷑ in
gije relationis: Ergo videt᷑ ꝙ relatio nõ hẽat ꝓpas ſpẽs
⁊ drias in ꝓpꝛio gie. ¶ P Siin gle relanons eſſet
aliqua dria cõſtituẽs ſpeʒ vel illa dria ſpecificã eſſet reali⸗ ter eadẽ cũ ſuo fundamẽto vel nõ· Ii pᷣnꝛſequuur ꝙ non
errit in ꝓpꝛio gñe relationis: qꝛ dr̃ia eſſentialiter cõſtuuẽs
vnã ſpẽm vnius generis:non poteſt eſſe dria eſſentiahter cõſtituens ſpẽm alterius gñis nõ ſubalternatim poſtti. i vero nõ ſit eadẽ ſed differt:ſequitur ꝙ faciet realem cõ⸗ poſitionẽ cũ ſuo fundamẽto · Nuod videtur eſſe cõtra do⸗ ctoꝛes ſacre theologie:qʒ ſi relatio faceret realem cõpoſ⸗ tionẽ cũ ſuo fundamẽto:nõ poſſet rela io pon in diuins. CP30 lud qð hzʒ realitatem ab alio:non hʒ ſpecies neq; drias ꝓpꝛias qꝛ eadẽ ſunt pᷣn eſſendi ⁊ diſtinguen/ di. Sed relatio hz realitatem a ſuo fundamemo. Sompa ratur.n.ad ſuũ fundam entũ ſicut effectus aci cauſaʒ: vtp per Woc. F.in de potẽtia· q.⁊· àr· penultiꝰ. Ergo idẽ qð ꝛius. CP · ꝙꝰ. Mbus hic aſignat drias relatinoꝛũ ſecũ qum dras abſolutoꝛuʒ · Picit.n. ꝙ aliqua dicuntur relati ue rõne numeri alia ratione menlure æẽ. ¶ Sed contra eſt phᷣus in pꝛeſenti capꝰ qui ponit diſtincta nomina ſpẽx ⁊ dr̃arum relationis.& Lonſirmatur. Maʒ quodlibet ge nus habet ſub ſe ſpecies conſtiutas per differentias diui dentes ⁊ contrahentes genus. Bed ad aliquid eſt vnum genus generaliſſimum· Jgüur 4k̃. Reſt ond cO dicenduʒ ꝙ relatio hʒ ꝓpꝛiss . P— ſpẽs ⁊ differẽtias ĩ ꝓpꝛO gne. Cuins ratio eſt: uia dinerſoꝛuʒ generũ ⁊ nõ ſubaltem tiʒ poſitoꝛũ: dinerſe ſunt ſpecies ⁊ differẽtie. Ped relato facit vnum genus gnaliſſimum ⁊ non ſůbalternatur alijs nec alia ſibi:nõ hʒ etiã aliud genus ad ipſum. Ergo habʒ ſpẽs eſſentialiter diſtinctas a ſpẽbus alioꝛũ: a ꝑ ↄs dfas cũ diſferentia ſit qua alterum differt ab altero diſereni ſpecificata vᷣm poꝛphiriũ. ¶ 20 i relatio nõ haberet aliquas drias in ꝓpꝛio gůeꝛſequeret᷑ ꝙ relationes dii guerent᷑ per aliqd extra genꝰ relationis. Hed hoc nõ pot eſſe. Da ſi ſic: mãxime hoc eſſet ꝑ fundamẽta. Vuod non põr dici. Quia ſup eode⸗ fundainẽto in numero fundant diuerſe relationes ſpecie diſtincte verbi gra. Hup abedi ne ſoꝛtis fundat᷑ eiꝰſimilitudo ad platonẽ albũ: ⁊ diſin litudo ad petrũ nigrum: que relationes drnt ſpecie. ꝑiiñ fundamẽtũ eſt vnuʒ ſpecie ⁊ numero. Igit. CP⸗
M nidditas reſpectina eſt alia a quidditate abſolul v ſic
Ergo etiã ſpẽs relatiuoꝝ ſunt alie a ſpeciebus ablolutoꝛ eſſentialiter ⁊ diffinitiue:ly mãliter ⁊ ſubiectiue aliquan do cõueniant. Ergo idẽ qð pꝛius. ¶ Bed cõſiderandum eſt hic ꝙ ſpẽs ⁊ differẽtie relationumn inoteſcũt nobis per ſpẽs ⁊ differẽtias abſolutoꝛũ. Mã ea que habẽt excellen/ ter eſe vt ſe ſeparate: vel eſſe deñciẽs vt mãt ſubterfngi unt cognitionẽ noſtrã vt ſupꝛa in ſcdo huius pamit. Sʒ ſe
latio habʒ multũ debile eſſe: vt dicit Lõmentaiò etiaʒ in
20 hnius · WMnde alqui putanerũt ipſaʒ eiſe de nmnelo ie cũdax intẽtionũ. Ideo parũ cognoſcit a nobis· A ſic pet dÿ̃as abſolutoꝝ tanqᷓ; ꝑ differẽtias nobis magis notãs.
cũloquimur ſpẽs reiationũ. C Et per boep ſolutio
vltin argn. C Et ſi dicatur· Relationes diſmguuntur diuerſa pᷣn a quibus ſunt:ſicut paternitas? dium vt p per Doc. S.in· zo. pte· q. zyar. x · Kũ ergo ilabwdiuer ſoꝝ relatiuoꝝ ſint alterius gñis:fequit᷑ ꝙ ſpes relanom diſtinguant per aliqd alterius gts: c eadꝭ ſupn dil guẽdi ⁊ ↄſtituendi Dicendũ ꝙ differẽtie relation i
munt effectiue mãliter ⁊ finaliter ab extrinſeco i ti ⁊ eſſentialiter nõ depẽdẽt ab aliquo glterius genell⸗
7 ergo dðnne zdo maioꝛeʒ Ad pꝛimum n ſu 3 ſuũ ſnhn⸗
tñ addit naturã realem nõ quidem abſontam ſe funda
ctiuã: que etiaʒ realiter⁊ eſſentialiter differt aſno i mẽto vtifra parebit. ar.i8⁊. 19. ¶ Id 2 dð ge
C real a ſuo fundamẽto:⁊ facit cõpõne realẽſiſi
ſuo ſbo nõ qcẽ abſoluti cũ abſoluto: ſᷓ reſpectini zun into· Omne.n. accũs reale facit cõpõnc cu no ſbo · 3

K* W
2 S S
—— ₰
6„„ 6 3 — *— — — ——
Mueſtio
ergo relatio ſi accidẽs reale:facit ↄpoſitionẽ realẽ cũ ſuo o. Relatio tij nõ accidit ſno fundamẽto tanq; ꝓpꝛio ſu⸗ biecto. Sʒ dr̃ ſibi accidere qꝛ ambo accidũt vni tertio:ſiẽ albedo ⁊ ſupſficies vni tertio.ſ.ũᷣe oꝛdie tñ quodã. CAd 3 dðin ꝙ relationẽ nõ hr̃e realitatẽ niſi a ſuo fundamen to pot itelligi duplr. vnoꝰ canſaliter. Et ſic verũ eſt. Sñ ↄparat rlo ad ſuũ fundamẽtũ ſicut effectus ad ſuã cauſas. Sʒ ex hoc nõ ſequi᷑ ꝙ rld non hẽat ꝓpꝛias ſpẽs ⁊ dr̃lãs diſtictas a ſuo fundamẽto. Alioo foꝛmaliter. Pt ſic relatio
nõ hʒ ſuã realitatẽ a ſuo fundamẽto. Et qꝛ eſſentie pꝛedi⸗
camẽtoꝛũ ſunt impmixte ðᷣm cœẽm pboꝝ ſniam:ideo alia eſt qdditas relationis a quidditate ſui fundamẽti:lʒ hẽant idẽ eiſe mãle ⁊ ſubiectiuũ. Et qꝛ oꝛdo ⁊ diſtinctio pᷣdica mẽtoꝛũ ſunt᷑ a ꝗdditate rei ⁊ nõ ex eſe eins ꝑ eſſentiaʒ eni vnũqðqʒ collocatur in ꝓpꝛia ſpẽ:ideo relatio hʒ ali⸗ *s ſpẽs in ꝓpꝛio gñe a ſpẽbus fundamẽtoꝛũ diſtinctas rea liter foꝛmaliter ⁊ eſſentialiter ſicnt res a re nõ qdem ſicut res abloluta aut mãlis: ſʒ ſicut eſſentia ab eſſentia. Eſſen⸗ tia n. relationis res quedaʒ eſt: de quo latius inferiꝰ per ſcrutabitur. ¶ Ad vltimũ patuit ſolutio ex dictis in nota bili: Quia phus hic diſtinguit ſpẽs relatiuoꝝ per ſpecies abſolntoꝛũ:nonqꝛ hec ſint ille ſed quia iſte innoteſcunt no bis per illas ſicut iam dictum eſt. bi in phyloſopho ⁊ Doc. S. Id aliquid dicuntur. 28
ℳ ſic ꝓcedit᷑. S ecundum mõi een
e nõ ſint ſufficiẽter aſignati u phᷣo. Mã illi md
di relationis fundãtur jup diuerſ⸗ pᷣdicamẽta. Ergo non ſunt modi vnius generis:et ſie non ſunt modi relationis.patet conſequentia: Quia vel relatio differt a
ſuo fundamẽto vel non: Si non:ſicut fundamenta diſtin⸗
gn ũtuur gñie ita ⁊ illi modi. Si vero dfant realiter:cum
rtones ſpecificen᷑ ꝑ ſia fundamẽta q drnt gneꝛ ſegtur ꝙ ẽt illi mõi rlonis differãt gñe:qꝛ tãta eſt diſtinctio ĩ diſti⸗ ciis ſicut in diſtignẽtibꝰ: vt urguit Antoniꝰ Indree. CDH 20. Iliqua ſunt relatiua m genꝰꝛſicut muſica refert᷑ qꝛ ſcia refert᷑. Et t illa nõ cõtinent᷑ ſub p̃diciis modis. Ei⸗ go ac. Clec duo argumẽta p̃dicta recitat Intomꝰ In⸗ dree ĩ fine huius libꝛi. T 30. hĩtudo materie ad foꝛmã
ẽ relatio realis. Etti nõ ↄtiner ſub pᷣdictis modis. Non enĩ fundat᷑ ſub qᷓ;titate neqʒ actiõe paſſõe ⁊ vᷣinte actiua
aut paſſiua q de gie qᷓlitats ſunt. Ergo ⁊c̃. Pʒ dicebat ꝙ̃ talis nõ eſt felatio de gnie ad aligd:qꝛ ulla relatio nõ dif⸗ ferr a mã. Cõtra: qꝛ extrema eiꝰ ſunt realia ⁊ realiter diſticta ⁊ eiuſdẽ oꝛdmis. rgo eſt relatio de ge ad aligd
q ditiones relatiõis poſite ĩgñe ad aligd ſibi ʒueniunt. ¶ Sʒ dicebat g nõ ſunt einſciẽ oꝛdinis:qꝛ mã dependet
s foꝛma⸗ſy nõ ecõtra. Cõtra:qꝛ ad minꝰ erit relatio re
ſisĩ vno extremoꝝ ſicut eit rela· io realis ſcie ad ſcibile.
Et ſic relatio mãe ad foꝛmã erit ad minꝰ realis ex parte
materie ⁊ ſic ponet᷑ in gſie ad aliquid. C P*. Melatio creature ad deũ. eſt relatio realis: vt pʒ p Doc. S.in de po.q.7 ar. Et ti nõ fundat ſuꝑ qᷓ;titate neqʒ actione ant paſſiõe neqʒ virtute actiua ant paſſiua vt videt ergo ⁊c̃.
¶S dicebat ꝙ fundat᷑ ſuꝑ eit creatũ. ¶ Contra: qꝛ ſi
fundat᷑ ſupeſſe creatũ:ſegtur ꝙ modi phi nõ ſint ſufficiẽ⸗
ter aſſignati:qꝛ eẽ creatũ ñqᷓ eſt qjntitas neqʒ actio aut paſ⸗
ſio vel vtus actina yel paſſiua. Jit ⁊c. Cꝙ ꝛd. Relatio ſimilitudinis eſt relatio realis de grie ad aligd. Et tñ non
fundat᷑ ſuꝑ aliqͥ pᷣdictoꝛũi modoꝛũ.nõ n.ſup qᷓ;titate. M ẽt ſup vtute actiua ⁊ paſſiua loquẽdo de ſimilitudine q̃ at
tẽdir iter duas albecnes. NMeqʒ ẽt ſup actiõe ⁊ paſſiõe. Iit. ac̃. C P zo. In ſubſtãtijs ſepatis repiunt᷑ relatio⸗
nes eq̃litatis ⁊ ſimiitudinis.⁊ tñ nuilũ p̃dictoꝛuʒ funda⸗ mẽtoꝝ eit ibi. it᷑ ⁊c̃. ¶ Sʒ cõtra eſt phs itertu dicẽs. Id aliqd diir alia ut dupiuʒ ad dimidiũi⁊ triplũ ad ter⸗
tiã ꝑteʒ ⁊ totaliter multiplicatũ ad multiplicati parteʒ:⁊
ↄlinẽs ad ↄrõtũ. Alia vt calefactũ ad calefactibile ⁊ ſectuʒ ad ſecabile: ⁊ omne actiuũ ad paſſiuuʒ. Klia vt menſura⸗ bile ad mẽſurã ⁊ ſcibile ad feientiã ⁊ fenſibile ad ſenſum.
dðn ꝙ tres ſunt modi reiatio R eſpondeo nüpee Mꝛimus modꝰ
Sertadecima
eſt Sm nnnerũ ⁊ qᷓ;titatẽ:ſieut duplum ad dimidium t triplum ad tertiam pteʒ ⁊ continens ad ↄtentuz. C Se cũdus modus eſt pꝛout aliqua dñr ad Aigd vᷣm actionẽ ⁊ paſſionẽ vel potẽtiã actiuã ⁊ paſſiuã:ſict calefactiunum ad calefactibile:qð ꝑtinet ad actiones naturales ⁊ gnali⸗ ter omne actuuũ ad paſiuũ. ¶ Tertiꝰ modus eit im mẽſurabile dicit᷑ ad mẽſurã:ſicnt ſcĩa ad ſcibile ſenſus ad ſenſibile ⁊ ymago ad id cuus eſt ymago. ¶ Ped dice ret aliquis. Mã ratio mẽſure eſt Ppia ratio qjntitatis vt ex ſupꝛadictis pʒ: Ille ergo modus relatiõis quo aliqua referunt vm ꝙ mẽſurabiſe referr ad menſurã: nõ differt a pꝛimno modo. C Ad hoc reſpondet oc. S.in littera dicens ꝙ dccipit hic in tertio modo mẽiura ⁊ mẽſurabi- le nõ ᷣm qᷓ;titatẽ hoc. n.ad pꝛimũ modũ pertinet in quo Vrqʒ àd vtrũqʒ dicitur nã duplum dicitur ad dimicliũ ⁊ dinnduũ dr̃ ad duplũ:ſʒ ßʒ mẽſurationẽ eſe ⁊ veritatis
* veritas ·n.ſcientie menſuratr a ſebili.x eo.n.ꝙ res eſt
velnõ eſt oꝛatio ſcita dicit vera vel falſa: ⁊ nõ ccõuerſo. Ft ſimilter eſt de ſenſibii ⁊ ſenu. xt ꝓꝝ hoc nõ mutuo diclitur mẽſura ⁊ mẽſurabile ⁊ ecõuerſo ſicut ĩ alijs mo dis: ſed ſolũ menſurabile ad mẽſurã. t ſimiliter vmago di ad id cuius eſt ymago tanq; menſurabile ad meninrã Veritas. n. ymagins menſuratur ex re cuius eſt Tmago. Wec ille foꝛmaſiter. CVonſiderandum eſt pꝛmoig du⸗ plex eſt cõtinens.Mã quoddam eſt cõtinens quod exce dit contẽtum in indiniſibili ſolum:ſicut pꝛopꝛiꝰ locus ex cedit locatum. Aliud eſt continens quod extedit contentũ ſecundũ quantitatẽ: ſicut quinqʒ excedunt quattuoꝛ. De ſcðo aũt continente intelligitur pꝛimus modus relatiõis ⁊ non de pꝛimo cõtinente: vt innuit hic Doc. S. dicens. Iccipitur autem hic cõtinẽs pꝛo eo quod excedit ſecũduʒ quantitatem. mne enim eycedẽs ſecũdũ quãtitatem cõ tinet in ſe illud quod exceditur. Vſt enĩ hoc ⁊ adhuc am plius:icut quinqʒ cõtinent in ſe quattuoꝛ. Vrtricubitum coinet in ſe bicubitum.ihec ille. C Vonſiderandũ vlte
ins eſt?n Doc. S. in littera ꝙ ratio ſiue ſu fficientia
pꝛedictoꝛun᷑ modoꝛum hec eſt. ꝓů enim relatio que eſt in rebus conſiſtat in quodam oꝛdine vñius rei ad aliam: opoꝛtet tot modos relationis eſe quot modis contingit vamn rem ad aliam oꝛdinari. Oꝛdinatur autem vna res ad aliam vel ſecũdũ eſſe:ꝓꝛout eſſe vnins rei depẽdet ab alia. Et ſic eſt tertius modus. Vel ſecũdum virtuteʒ acti⸗ uamn ⁊ paſſiuã: ðᷣi ꝙ vna res ab alia recipit vel alteri cõ⸗ fert· t ſc eſt ſecundus modus. Uel ᷣm ꝙ quantitas vni us rei põt menſurari per aliaʒ. Et ſic eſt pꝛimus modus hec Ue. C Sed quereret aliqnis. uare qualitas abſolu te nõ dicit᷑ fundamẽtum relationis: ſicut quantitas. ſed ſo lũ ſecũdũ ꝙ habet rationeʒ po actine vel paſſiue. Ad hoc reſpõdet oc. S. in lĩa dicens ꝙ qualitas rei inquã tũ hmõi non reſpicit niſi ſům in quo eſt. Ende per pſam vnd res non oꝛdinatur ad aliam:niſi ᷣm ꝙ qualitas acci pit rationẽ poꝰ paſſiue vel actiue pꝛout eſt pꝛincipiuʒ acti onis vel pam̃onis vel ſm rationẽ qjntitatis vel alicu ins ad quãtitatẽ ꝑtinentis:ſicut diciur Aiquid albius altero. Et ſic dititur ſimile.quod hʒ vn qualitatem. lia vero ge⸗ nera magis cõſequũtur relationẽ: qᷓ; poſſint relationẽ cau ſare. Wã ipſum quaudo conſiſtit in aliqua relatione ad tẽ pus. Vbi vero ad locum. Poſitio autẽ oꝛdinem partiuʒ ipoꝛtat. Mitus aũt relationẽ habẽtis ad habituʒ · hec ille. Ad pꝛimum igitur dðmn ꝙ duplicia ſunt pᷣn cipia diſtinguentia. Mam que damn ſunt extrinſeca pꝛimo modo non opoꝛtet ꝙ ſit tanta diſtinctio in diſtinguẽdis:quanea eſt in diſtinguentibus. Iicut anima ⁊ vermis diſtinguuntur inter ſe:nõ tñ ſicut ſol pꝛoducens vermes effectine ⁊ dens creans animam. Sed ſecundo modo bene eſt tãta diſtinctio:ſed non eit ta lis:qꝛ illa que ſunt diſtinguentia foꝛmaliter non diſtingu⸗ untur alijs differẽiijs:ſed ſe ipſis vt patet de differentijs conſtitnentibꝰ ⁊ diſtingnentibus diuerſas ſpecies. CIn hanc autem ſolutionem coincidunt Antonius ndree⁊ Antonellus. ¶ Ad ꝛn dicunt quidam gꝙ lʒ ila que refe⸗ munt vʒ genus nõ cõtineant᷑ direete ſub modis

Humnt
elationis tnnen reducuntur ad eos · N Bed in elus dic
dum m Woc. S.· in pꝛeſenti lectione ꝙ phus in pᷣn hn⸗
ius capituli recitat modos relationis per ſe Poſtea ve⸗ ro in fine ibi. Jila vero ſi ipſoꝛum genera enumerat mo⸗
dos quibus aliqua dicſtur ad aliquid nõ ᷣm ſe ſed ʒ ali
nd:ſicut infra patebn. CEt huic ſolurioni concoꝛdat ſoln tio Scon ⁊ Antonij andree dicentis ꝙ phs hic loquitur de relatinis per ſe pᷣ· Illa vero que referuntur rõne ge⸗ neris non referũtur pᷣꝛſec ſolũ per ſe. KAdz döm ꝙ
illa habitudo materie ad foꝛmaʒ eſt realiter ipſa maleria: q habitudo alicuiꝰ potentie ad actum pᷣm eſt eſſentialiter ipſa poꝛvt dicit Voc J. inp parte. q. 77. ar·. Vnde tals habitudo nõ eſt relatio de genere relationis. KEt li
cet extrema ullius habitudins ſint realia ⁊ realiter diſtin cta:tamen habitudo nomm extremd diſtinctoꝛum n
eſt accũtalis · Duod tanẽ requiritur ad hoc ꝙ aliqua h bitudo ſit de genere relatonis. Omnen. genus includit in ſuo inferuit. vnde opoꝛtet ꝙꝙ accidens includaur in
illa habitudine que eſt in genere ad aquid. Ptſi Poc.
S in aliquiꝰ locis dicat v inſra patebit ꝙ reſpectus eſt
aliud à poꝰ materie:hoc intelligendũ eit ᷣin rõnem? nõ
Fym rem:qʒ alia eſt ratio cõſiderandi materiam m ſe: ⁊ qlia cſi habitudine ad foꝛmã. Ct per hoc pʒ ſolutio ad 4ü 4 m. C Ad npmn ꝙ illi qut dicũt reiarionem eẽ
eandẽ realiter cũ ſuo fundamento:nõ habent cõcedere ꝙ creatio fundetur ſuper eſſe exiſtentie aut ſuꝑ eſſenlia: miſi velint dicere ⁊ concedere ꝙ ſba⸗ añs ſit idem realiter. ¶ VWec etiã dicendũ eit ſicut dicit Antonellus in pꝛeſen⸗ ti paſſa ꝙ creatio fundatur ſuper eſſentia ſub e ſſe recepto cũ ſuper ſubſtantia nullos modos aſignaucrit. C Sʒ ina gis dicendũ eſt ꝙ creatio fundatur ſuper po paſſiua crè
andi: Sicut ẽt gẽneratio paſſiua ßm ꝙ notat relationem fundat᷑ ſuper poꝰ paſſiua generandi. ¶ Et per hoc patet ſolutio ad. yn. ¶A. 3n.döm ſicut er adductis patʒ in
pꝛeſenti lectione ßm Doc. S. ꝙ quantitàs ⁊ actio ⁊ paſ⸗ ſio poſſunt conſiderari dup'iciter. Ano pʒ pꝛie. Et ſic nõ opoꝛtet ꝙ omnis relatio fundet᷑ ſuper quantitate aut actione ⁊ paſſione. Alioꝰ accipiũtur cõmuniter pꝛo omni 1lo hz modũ quantitatis aut rationẽ pꝛincipij actiui ⁊ paſſiui actionis ⁊ paſionis. Et ſic accipiuntur hic a pho. ¶¶Tinde licet albedo non ſit quãtitas: hʒ tñ fimiliudinẽ quantitatis in hoc ꝙ eſt vna qualitas. Ficut.n. Vim mn quantuate facit equale:ita vnuʒ in qualitate facit ſimile Vinde notanter(quod notandum eſt diligenter)⁊ non ſi ne canſa dicit Doc. S ꝙ qjltas non ſm rõnẽ qjlitatis ſʒ qᷓ;titatis aut pꝛicipij actiui? paſſui eit fundamẽiũ relatio onis. ¶ Ad on dðm ꝙ licet etiam in angelis non ſit quã titas diſcreta de genere quantitatis eſt tamnen aliquid in eis habens modum quãtitatis diſcrete.ſ.numerus tran⸗ ſcendens ⁊ vnitas ſibi coꝛreſpondẽs. Similiter in eis re periuntur qualitates què habẽt rõnem pꝛincipij actiõis. De qbꝰ oibꝰ latiꝰ determinabit᷑ inferiꝰ ſi deo placuerit.
—
W In phyloſopho ⁊ Doc. B. V icũtur aũt pꝛuna.
C31 ſit pꝛocedit᷑. Xidetur 5 Lrum ꝙ ſuper quantitate nõ
poſſit fundari relatio. jam ſi ſic: hoc maxime ideret de equalitate. Sed hoc nõ. Auod ſic pꝛ:qꝛ eqjlitas fundarur ſuper vno. Sed vnum eſt in om⸗
ni genere. lias in ba nuila eſſet ydẽptitas:nec in quali⸗
tate ſimilirndo. Ergo xc̃. Cd 20. Si ſic ſequeret᷑ ꝙ re/
latio poſſet aduenire ſo ſine aliquo fundamento. Sʒ cõ ſequẽs ẽ faiſi vt ĩfra oñdetur. ar.ꝛ· Irgo ⁊ xʒ ↄa:q?
vnus numerus non minus refertur ad aiium qᷓ; ipſe res numerate ſʒ duplũ ſiue duplicitas nõ ineſt numerom edi
—
ante fundamento aliquo. Ilias eſſet pꝛoceſſus in infinitũ.
Ergo ẽt non erunt in rebus numeratis mediante aliquo
medio. Et ſic:ſi alique relationes fundʒntur ſuper nune
ro erunt in mediate in ſubo ſine dliauo nedio. C Pzꝰ⸗ ſi ſic ſequeret᷑ ꝙ idem poſſet referri ad plura. Sed hoc eſt falſum:qꝛ idẽ pluries diceret᷑.pʒ ↄña: Quia ſi aliqua relatio fundetur iup quantititate: relgtio continentis ad contentum fundabitur in quantitate. Ved idem cõtinens
— ²
Metha.
refertur ad plura contẽta. x rgo gẽ. C P 40. uper ſba
non fundatur relatio vt pʒ hic per phm qui de tãlibus re
lationibus hic non facit mentionem. Vrgo nec ſuper q̃n
—.
titate qꝛ non videtur maioꝛ ratio de vno q; de alio. ꝙ Fo. Super vbi non fundatur aliquã relatio vtp hic per
phm. Ergd nec ſup qjnttate: pp eandẽ rationen iam di⸗
ctã. ¶ Sed cõtra eſt phus in textu dicens. Dicũtur auẽ
„
pᷣ mnum erũ aut ſimpliciter aut determinate ad ipſas/
aut ad vnum: vt duplũ quidẽ ad vnũ:ſicut numerus de
terminatus. Multiplex vero fmn numerũ ad vnů nõ de⸗
terminnum aũt vt hunc aut hũc. Trimidiuin autemad ſũe medium ᷣm numexad numeꝝ determinatum. Su
perpticulare ad ſub ſuperparticulare vᷣm determnatos
⁊ multiplex ad vnuz cõtinens aut ad contentum omnino
determinatum m
— dðm g ſuper quantitate põt Reſpondeo ueaſevege
re ad aliquid. Mã relatio ſicut dictum eſt conſiſtit in quo
dam oꝛdine vnius rei ad aliaʒ. Ergo illud poteſt eſſe fun
damẽtum rionis ᷣm quod vna res põt oꝛdinari ad aliã.
Jed vᷣm quantiuem vna res põt oꝛdinari ad aliam: q
vna res per aliã poreit menſurari vt ex ſupꝛadictis patet q.i4ar·i. NWit alique relationes poſſunt fundari ſuper quantitate. ¶ Sed pꝛo diſtinctione relationum que ſup quantitate fundant᷑ conſiderandũ eſt pᷣ ᷣm pbz Woc. J.in pꝛeſenti lectione ꝙ pꝛimus modus relationũ fun datus ſuꝑ qᷓtitate ſᷣm numn erũ diſtingutur hoc mõ: Dꝛ vel eſt ᷣm cõparationem numeri ad numeꝝ vel numeri ad vnũ. Et vtrũqʒ duplr:qꝛ vel eit ÿᷣm cõparationeʒnu⸗ meri indeterminate ad nunex aut ad vnuʒ vel determi⸗ nate Mec ille. ¶ Si diceret aliqs: ꝙ aliqᷓ eſt relatio quẽ fundat᷑ ſup qᷓ;titate ↄtinua:cnʒ ſit aliqua cõmẽſuratio m q;tiateʒ cõtinnam · Irgo maſe phus ſolũ determinut hic de hijs rlonibꝰ que inndant᷑ ſup numero. CAdboere⸗ ſpõdet. Doc · S. in pñti icõne dicẽs ꝙ oĩs mẽſura queẽi quantitatibus ↄtinuis:alnuo mõ deriuat a mmero. Ft ideo riones que ſunt vᷣm ꝗjntitates cõtinuas:ẽt auribuun tur nmero.ec ilie. K Lõſiderãdũ eſt vlterius? pꝛo
„
amplioꝛi decluratione pᷣcecẽtius m Poc. S. in piti le⸗
ctione ꝙ ꝓpoꝛtio numeralis duuidit pᷣꝰ in duas.ſ. equs⸗
litatẽ ⁊ inequalitatẽ. Inequalitatis ſunt due ſpẽs.ſ. exce⸗ dẽs ⁊ exceſſun vel maius aut minus. Inequale aüt e⸗ cedẽs diuidit᷑ ĩ qnqʒ ſpẽs· Nue ſunt muitiplex ſuppa⸗ culare ſuperparẽtẽs multiplex ſuhparticulart multiplex ſuppartiès. Duax ſpẽruʒ ſic põt h̃i ſufficiemia. Wõo⸗ nis numerus inequalis excedẽs cõtinet numeꝝ exceliuʒ· Vel ergo cõtinet pfum numerũ totũ exceſſum aliquoli/ ens ⁊ nð cũ additione alicniꝰ ptis · Et ſic eſt ꝓpoꝛtio mul tiplex: ſicut ſex cõtinet quatiuò? tria duo Sl aũt cõtineàt ipſum numerũ bis:tuncvocatur duplum. Fi ter:triplů·
Sijter:qdruplum: ⁊ ſic deinceps. ei continet iplun
nunneꝝ minoꝛẽ totuʒ cũ additione alicmꝰ partis. kiboc eit duplr. vel continet pſum totũ minoꝛẽ ſemel cũ addi⸗ tione alicuius ptis: vel pluries. Si pn: hoc eſt dupl:qt vel numerus maioꝛ talis totũ cõtinet minoꝛẽ ſemel⁊l ſuper aliquã prein ems. Et ſic eñt ſuperparticuris. Ftn qdem cõtinet totũ ⁊ mediã parẽ eins: nocat ſexquale raꝛſicut tria ad duo. Si tertiã ꝑtem: ſ exquitertia:ſicht A tuor ad tria. Si quarta pteʒ: ſexquiquarta: ſicnt quinq; ac quatiuoꝛ. Et ſic deinceps. el talis numerus maiot cõtinet totũ minoꝛẽ ſemel ⁊ inſuper nõ ſolũ vnð parten ſed plures ptes eius · t ſic eſt ſupparrienꝰ. Etſi aueʒ cõtineat dnas ꝓtes: vocatur ſuperbipartiẽs: ſicut qun; ſe hiit ad tria. Si tres dr ſuptripartiens:ſicut eptes e ſ. bent ad quattuoꝛ · Si quatuoꝛ: dr ſupquadripartiens 5 cut ſe habẽt nonẽ ad quinqʒ · At ſie deinceps.⸗ ivclo 2 poc eſt ſe numerus maioꝛ cõ̃tineat totũ numerum wi rein pluries cuʒ additione allcu ius ptis:hoc et eſt„ qꝛ vel cõtinet torũ numerũ minoꝛẽ pluries inſuper 4 quam partem eius. Et ſic eſt multiplex ſuper wr ris. Et ſi quidẽ contineat ipſum bis mediam plez en
dicitur multiple ſup erparticularis ſerauierunq;
—

*
Mueſtio
quinqʒ ad duo. Si ter ⁊ mediam partem eius veocabit᷑ trivlũ ſerquialtera: Sicut ſe hñt ſepteʒ ad duo.i qua⸗ ter dicit qdruplũ ſexgaltera:Sit nouẽ ad duo. ¶Mt ẽt huiꝰ ꝓpoꝛtionis ſpẽs ſumi ey pte ſup ꝑticularis: vt du pluʒ ſexquitertiũ quj maioꝛ numerꝰ hyʒ ininoꝛẽ bis ⁊ ter⸗ tiaʒ ꝑtẽ eiꝰꝛſiẽ ſeptẽ ſe hit ad tria. Mel duplũ ſexrquiquar tum:ſiẽ nouẽ ad qjttuoꝛ. M ſic deĩceps. Mel qñ maoꝛ nn merus ↄtinet minoꝛeʒ plies ⁊ ẽt ptes eiꝰ ples. Et ſic eſt ꝓpoꝛtio ſuppartiens. Nt hec ꝓpottio ſil: diuidit᷑ ᷓᷣm ſpe cies multiplicis ⁊ ᷣm ſpẽs ſuppartiẽtis: vt dicat᷑ dnpluʒ ſupbipartiẽs g ↄtinet touuʒ minoꝛẽ bis et duas ꝓꝑtes eiꝰ: vt octo ſe hit ad tria. Ael ẽt duplũ fuptripartiens: ſicut vndecim ſe hñit àd qjttuoꝛ· Mabet.n.totũ minoꝛẽ nũeruʒ ⁊ pꝑtes tres eiꝰec oĩa Doc. S.qñ foꝛmalr. onſi⸗ derandũ eſt ʒo ym eundẽ ibideʒ g inequale exceſſuʒ hʒ tot ſpẽs ſicut inequale excedẽs. ijaʒ nuinerus mincꝛ dÿ ſubmultiplex ſubſuppartialis ſubſi uppartiens: ſubmulti⸗ plex ſubſupparticularis et ſubmultipiex ſubſuppartiens. Quaꝝ ſpecieꝝ facilꝭ põt ſufficiẽtia cici ex pᷣcedenti: vt cla re pʒ diligenter ↄſideranti.Lõſiderandũ inſup eſt 40: vt dicit hic Doc. S.ꝙ pꝛima ſpẽs ꝓpoꝛtionis.. muiti⸗ plicitas ↄſiſtit in ↄpatione numeri ad vnitateʒ Auelibet eni ſpecies eius iuenit᷑ p̃oin aliquo nũero reſpectu vni tatis. Pupluʒ.n.pᷣo inuenit᷑ in binario reſpectu vnitatis. Et ſil ꝓpoꝛtio tripla in trinario reſ pectu vnitatis. Et ſic de alijs. Pꝛimi aũt termini in quibus inuenitur aliqua Ppoꝛtio dant ſpẽm ipſi ꝓpoꝛtioni. Unde in quibuſcunqʒ alijs terminis inueniat:inuemt in eis ſm rõneʒ pꝛimoꝝ terminoꝝ: Sicut ꝓpoꝛtio dupla pᷣ inuenit inter duo et vnnʒ. ñ ex hoc ꝓpoꝛtio recipit nomẽ ⁊ rõnẽ. Picit᷑.n. Ppoꝛtio dupla ꝓpoꝛtio duoꝝ ad vnñ. t ꝓpter hoc ſi ẽt vnus numerus reſpectu alteriꝰ nũeri ſit dupiũ:tñ hoc eſt vᷣm ꝙ minoꝛ numerus accipit rõnẽ vnins:ct maioꝛ nñe⸗ rus rõneʒ duoꝝ. ᷓex.n.ſe hñt in dupla ꝓpoꝛtiõe ad tria: inq̃nenʒ tria ſe hůt ad ſex: vt vnhʒ ad duo. Vt ſimile eſt in tripla ꝓpoꝛtione: et oĩbus alijs ſpeciebꝰ multiplicitatia. Et ideo dicit phus ꝙ ratio dupli eſt per hoc ꝙ nñerus determinatus.ſ.duo refertur ad vnuʒ. Sed hoc ꝙ dico muitiplex impoꝛtat relationẽ numeri aq vnitateʒ: ſed nõ alicuius determinati numeri:ſed numeri in vninerſali. Maʒ ſi determinatus numerus accipiat᷑ vt binarius vel ternarius:iam eſſet vna ſpẽs multiplicitatis:vt dupla vcl tripla. Bicut aũt duplũ ſe hʒ ad duo et tripli ad tria qui ſunt numeri determinati:itã multiplex ad multitudineʒ qð ſigniſicat numeꝝ indeterminatũ.ec ille. CExquo pʒ ꝙ multiplicitas ſiue multipley ↄſiſtit in ꝓpoꝛtione nu meri ad vnitatẽ. t hoc dupl.Mel in ꝓpoꝛtiõe numeri indetermiati. t tale ſignificat nomẽ cõmune.ſ.mliplex. Vel in ꝓpoꝛtione numeri determinati. Nt tale ſignificat nomen ſpeciei.ſ.dupluʒ tripluʒꝛet ſic de alijs. Cõſide randum inſuper eſt y ßᷣm eundem ibidem ꝙ alie ſpẽs pꝛopoꝛtionis videlicet ꝓpoꝛtio ſuperparticniaris ⁊ pꝛo poꝛtio ſuperpartiens multiplex ſuperparticularis ⁊ mul tipler ſnperpartiens non poſſunt attendi m numernʒ ad vnitatem:qꝛ omnes hee pꝛopoꝛtionis ſpecies attendunt᷑ m ꝙ maioꝛ numerus continet minoꝛem ſemel vel ali⸗ quotiens: ⁊ inſuper continet vnaʒ vel plures partes eiꝰ. Sed vnitas partes habere non poteſt. Ergo nulla haruʒ pꝛopoꝛtionum attenditur ᷣm comparationeʒ numeri ad vnitatemꝛſed ſᷣm comparationem numeri ad numerum. Et hoc etiam dupliciter. Mel ᷣm numerũ determimatũ: vel v munnexꝝ indetermiatũ. ᷓi ðʒ numerũ determina tum:ſic eſt emiolum hoc eſt ſubſexquialterum Mꝛopoꝛ tio. n.ſerquialtera po conſiſtit in hijs termmis. ſ binrio ⁊ trikario:⁊ ſub ratione eoꝛum in omnbus alijs inueni⸗ tur· Unde hoc quod dicitur emiolum vel ſubſ exquialte nm impoꝛtat relationem determinati numneri ad deter⸗ minatuin numerum.ſ.trium ad duo. Sed quod dicitur
nperparticulare refertur ad ſubſuppatticulare non m
determinatuʒ numerum ſicnt multipler refertur ad vnñ ÿm numerum indeterminatum. Et ſic pꝛime ſpecies ine qualitatis ſuperius ennmerate ſumuntur yᷣm indetermi⸗
Sertadecima natos nimeros.vt mutliplex ſnperparticulare ſuperpar tiens ⁊C. Ped ſpecies iſtarum accipinntur m numeros determinatos.vt duplum triplum ſexquialterum ſexqui tertium ⁊ ſic de alijs. Ihec ille. ¶ Lonſiderandum inu⸗ per eſt ꝰ ᷣm eundem ibidem ꝙ contingit aliquss quan titates continuas habere pꝛopoꝛtionem ad inuicem ſed non yin aliquem numerum determinatum neqʒ indeter natum. Cymnium n. quantitatum ſinitarum eſt ali⸗ quã p?opoꝛtio non.n.omnium eſt pꝛopoꝛtio numeralis. Vuius rationem aſſignat: qꝛ quoꝛumlibet numeroꝛum duoꝛum eſt vna menſura cõis.ſ.vnitas:que Aiquotiens ſumpta quemlibet numerum reddit. Sed non quarum bet quantitatum continuarum inuenitur eſſe vna in en⸗ ſura cõis. Sed ſunt quedam quantitates continue incõ⸗ menſurabiles:ſicut dyameter quadrati eſt incõmenſura bilis lateri. Et hoc ideo:qꝛ non eſt pꝛopoꝛtio eius ad la⸗ tus:ſicut pꝛopoꝛtio numeri ad numerum vel numeri ad Vnum. Lum igitur dicitur in quantitatibus continuis ꝙ hec eſt maioꝛ illa vel ſe habet ad illam vt continens ad contentum: non ſolum hec relatio non attenditur m ali/ quam ſpeciem determinatam numeri ſed nec etiam ßm Aiquid determinatum quod ſit m numeruz: qꝛ omms numerus eſt alteri commenſurabilis. Omnes enim nn⸗ meri habent vnam cõmunem menſuram.ſ.vnitatẽ. Bʒ continens ⁊ contentum non dicuntur ᷣm aliquam cõmnẽ⸗ ſurationem numeralem. ontinens.n.ad contentu m di⸗ citur eo g eſt tantum ⁊ adhuc amplius. Et hoc eſt inde⸗ terminatum vtrum ſit commenſurabile. nantitas eniʒ qualiſcunqʒ accipiatur: eſt equalis vel inequalis. Vnde ſi non ſit equalis:ſequirur ꝙ ſit mequalis. Et continens etiam quantitas ſi non ſit coinmenſurabilis: erit incõmẽ⸗ ſurabilis. Ihec ille. ¶ Vonſiderandum vlterius eſt vl/ timo ßᷣm eundem ibidem ⁊ ßm phyloſophum in textu ꝙ aliqj ſunt relatiua q̃ aceipiũtur vᷣm vnitatẽ abſolute ⁊ ꝑcõparationẽ ad numeꝝ.ſ.eqle ſile ⁊ idẽ que dicũtur ad aliqd vᷣm vnitatem.ã icẽ ſunt quoꝝ ſa eſt vna: ſilia qᷓ ruʒ quslitas eſt vna: eqlia quo:um quãtitas eſt vna.jlↄcc ille. N Sed diceret aliqs. Mnũ ẽ pᷣnn numeri ⁊ menſura eius vt dictuʒ eſt. Ergo pᷣdicte rtones ſumũtur ᷣm nume rum. ¶d hoc reſpondet Doc. F. vbi ſupꝛa dicens: ꝙꝙ cũ vnuð ſit pꝛincipium numeri ⁊ menſura:ᷣdicta dicunt᷑ ad aiiquid fᷣmn aliquid ad genꝰnumeri ꝑtinẽs: nõ tñ eodẽ modo ſicut p̃cedentia. IMã pᷣme relatiões erant m nme ruʒ ad numeꝝ: vel ᷣm numeꝝ ad vnum. Nce aũt vltime m vnum abſolute.hec ille ¶·æx quibus patet ꝙ om nes rlones que fundatur ſuper quantitate: fundantur aut ſuper vno abſolute ſicut ſimilitudo ydem ptitas equalitas aut ſuper numero per reſpectũ ad numerũ ⁊ ecõtra:ſicut multiplex ſuper particulare ⁊ ſic de alijs ſpẽbus ſupꝛadi ctis: quarum quedam fundant᷑ ſup numero determinato quedãuũt ſuper numero ideterminatoꝛaut ſuper paſio⸗ nes numeri que ſunt cõmenſuratio ⁊ ꝓpoꝛtio aut al igd hmõi. Nuax aliqne dicunt ſᷣm ꝓpoꝛtionẽ abſolute:aliqᷓ vero pᷣm ꝓpoꝛtionẽ numeralẽ. ¶ ed diceret aliqs. ydẽ ptitas nõ eſt relatio realis. Alias eẽt ꝓcedere in intinituʒ Nrgo maie phs enumerat rdẽptitatẽ inter ſpẽs relatiuo rũ realium. ¶ iceret etiam aliqs ꝙ idẽ põt eẽ cõtinẽs ⁊ contentum:lʒ reſpectu dinerſoꝝ: ficut icẽ dicit magnũ ⁊ paruuʒ. Irgo cõtinẽs ⁊ cõtentum non ſunt oppoſita re latiue. xt ſic non ſunt relatiua realia. gitur idem quod pꝛius · ¶Reſpondet ad pꝛimum anidniꝰandree ſequẽs ſcotum ꝙ ʒ vdemptitas numeralis ſit relatio rationis:ta men vdemptitas generis ſpeciei ant analogie eſt relatio realis. Quod autem ydemptitas numeralis ſit relatio ra tionis vult Voc. S.in de poꝰ.q.y.ar. vltimo ad tertium vbi ſic ait ꝙ ſicut aliquis eſt idem ſibi ipñ realiter ⁊ non olum fin rationem lʒ relato ſit fin rationem tantuʒ ꝓ pter hoc ꝙ relationis cã eſt realis.ſ.vnitas ſubſtantie quã intellectus ſub relatione intelligit:ita poteſtas cohercẽdi ſubditos eſt in deo realiter:quã intejlectus intelligit in oꝛdine ad ſubditos. Ft pꝛopter hoc dicitur dominns rea liter. Ipec ille CCltrum autem ydemptitas ſpeciei ge⸗ t3

Humti
neris ꝛant analogie ſit relatio realis: inferiũs declarabütur ar.iz·⁊14. CId aliud reſpondent pꝛedicti voctotes 2 bene: ꝙ b relatiue oppoſita foꝛmaliter nõ poſnt eẽ ĩeo dem tů ſicõſiderent mãliter poſſunt eſſe in eodem· i⸗ cũt. n. ꝙ relatiua cõſiderant᷑ duptr. Ano vt cœmnpara ad ſe inuicem. Ilioꝰ vt idem cõparat ad dinerſa. Mrio modo ſunt oppſta. Scðo modo non · Mabens enin fi⸗ lium ⁊ patrem nõ relert᷑ ad ſe ipſiun patrem ſed ad pa⸗ treʒ ſuũ: vt filius ⁊ ad ſilium ſuii vt pater · ic etiain dice qũ eit de eo qð eſt imul cõtinẽs ⁊ cõtẽtuʒ. C Idpᷣ igi tur dõm ꝙ licet vnñ repiatur in omni pᷣdicamẽto tae equalitas ſi ꝓpꝛie acciplat᷑ fundat᷑ ſup vno de genere n titatis aut per ſe aut reductiue. ¶Et iñ ſciẽdũ ꝙ ſpa põt accipi dupir. Anoꝰ pꝛo eo qð eſtd ererminati generis.ſ. pꝛo ſba que diſtinguit cõtra accñs. Et ſic nõ eſt intelligẽ dũ g vnũ in ſa facit idẽ: qꝛ alias in alijs pᷣdicametis no eſet vdẽptitas ſpecifica aut gůica. Alioꝰ accipitur ſpa pꝛo eſſentia que eſt in omni p̃dicamẽto. Et ſic vnum in ſpa fa cit vdẽ. TErx quo pʒ ꝙ vnñ ſuꝑ quo fundat᷑ vdẽptitas ẽ trãſcendẽs:nõ aũt ꝓpꝛie eſt de genere qjntitatis. C Muã titas ẽt põt cõſiderari duplr. Anoꝰ ꝓpꝛie pꝛo quantitãte dimẽſina. Et ſic non eſt intelligẽdũ ꝙ vnũ in quãtitate fa cit equale. Alias in angelis nõ reperiret᷑ equalitas. Alioꝰ cõiter pꝛo quãtitate virtutis ⁊ molis. Et ſic vnũ in quan⸗ titate facit equale. Et fimiliter dõm eſt de qualitate du⸗ dicit᷑ ꝙ vnñ in qualitate facit imile. ¶ Ad ⁊n rñidet Re uerẽdus in xp̃o pr̃ ⁊ dijs dñs dominicus de dlilcis epl⸗ ſcopus Toꝛcellanus nüc vero ep̃us Wꝛixienſis in tracta⸗ tu ſcðᷣo de rlonibus qꝛ lʒ duplicitas nõ inſit numero me/ diãte aliquo alio fundamẽto: ineſt tñ ſbe mediãte ſuo ꝓxi mo fundamẽto.ſ.mediãte quãtitate. Dicit. n. ſic ꝙ cuʒ ar guit᷑ ꝙ duplicitas ineſt immediate ⁊ nõ mediãte aliquo alio qʒ tũc eſſet ꝓceſſus in ifinitũ cõceditur· Sed pꝑ hoc argm nõ cõcludit ꝙ ad hmõi rlones nõ requiratur funda mentũ:qꝛ intelligimus ꝙ ad ſbʒ pᷣncipale qð eſt ſba ſi de beant ineſſe tales rlones·ſ.dupli ⁊ dimidij aut equalis ⁊ inequalis:requiritur fundamẽtũ qð eſt quãtitas. Nec il⸗ le ⁊ gloꝛioſe. ¶ Mꝛo cuius declaratione notat ibidẽ ꝙ il le ribnes que fundant᷑ ſuꝑ quãtitate.ſ.duplũ dimidium equale ⁊ inequale nõ ſolũ denominant ſua ſubiecta pꝛiu⸗
cipalia:ſed etiã ipſos numeros ⁊ lineas. Vñ dicit ꝙ vnꝰ
numerus relatus eſt ad aliũ ⁊ vna linea relata eſt ad gliã qꝛ quãtitas p̃t denominari ab accñtibꝰ que in ea ſunt·Iu⸗ ils rõnem aſſignat que ẽt ſuperiꝰ adducta fuit. q.Iÿ· ar. ʒ · qꝛ ipſa quãtitas de Ratura ſua hʒ ſitum ſine poſitionem in partibꝰ ðᷣn vnñ genus ſuũ ſubalternum. Ideo põt pẽr ſe ſtare ſine ſoꝛ vt pʒ in ſacfo altaris. t ideo põt eſſe Wᷣm alioꝝ accñtium. Ilia enim accitia ſunt immediate in quã
titate vt dicit Voc. G.in ʒů ꝑte.q.· ar.⁊· Et pꝛopterea
nullũ accidẽs denominat᷑ ã ſe ipſo vel a gñe ſuo ſicut quã
titas. Mõ. n· dicimns ꝙ albedo eſt alba ant coloꝛata ſicut
dicimus ꝙ linea vel ſuperficies eſt quãta: qꝛ alia accſitia
nõ pſit hre rõnem ſubiecti per ſe ſicut quãtitas. ¶ Et ſi
⸗
dicat᷑ per ſe ſtare eſt ꝓpꝛius modus ſße. Ergo nõ p̃t cõ⸗ petere alicui accidẽti. Et ſic falſum eſt ꝙ dictũ eſt. CAd hoe ridet dicẽs ꝙ per ſe exiſtere.i.nõ eſſe in ſbo nec aptũ
natũ eñe in ſo eſt modus ꝓpꝛi ſit actualiter eſſe ſine ſßo:tñ ſemp nata eit eſſe in o. Pi⸗
ci᷑.n.ꝙ accũtis eſſe eſt ineſſe:nõ quidẽ actualiter: vt pʒ in
ſcho altaris: ſʒ aptitudinalr qð ab accidẽte remoneri non põt. Mec ile. Idẽ dicit. I⁊.q.ro. 4 · Ad zmn rfdet an toniꝰ andree iñ fine huius quinti dicẽs ꝙ idem referrip̃t ad diuerſuꝝ feꝛſ nõ per ſe bo· ontinẽs tamẽ põt cõſide⸗ rari duptr. Elnoꝰ mãliter ⁊ fubiectiue. Zlio foꝛmaliter.
Mꝛimo modo ↄtinẽs põt referri ad plura cõtenta: ſicut
icẽ pater põt referri ſubiectiue ad multos filios · Sʒ ideʒ cõtinens foꝛmaliter nõ refertur niſi ad vnũ cõtentuʒ per ſe pᷣo. Mec ille. ¶erũti lʒ apparenter verũ dicat tñ pr nõ ſolũ mãliter ſed foꝛmaliter hoc eſt vna pf̃nitate in nu
mero refert᷑ ad plures filios ẽt per ſe pᷣꝛ⁊ nõ ita ꝙ refe⸗
rat᷑ ad vnũ ꝑ aliũ vt ſuperius dictũ eit· ¶ Et ſimiliter nõ eſt incõueniẽs ꝙ vnũ cõtinens referat᷑ ad plura foꝛmalt
us ſße. ʒ quãtitas lʒ pol
ßcedẽtibꝰ rio pt fundari ſuꝑ illo vmn g res vnapt oi
ſimul per ſe etias pᷣoꝛ vt foꝛſitan inferi/ declarabit᷑ Cxd
ꝓn dðm ꝙ licer ſuper ſba per modũ ſbe deſignata nõ fun
detur aliqua relatio:tñ ſuꝑ ſßa hnte ſe per modũ quãtita
tis bene fundat᷑ relatio: ſicut vdẽptitas ſpecifica ſuꝑ vnits
te ſpecifica que qdem eſt vnitas de gůe ſPe: hiñs aũt mo⸗
dum quantitatis· G Vuare alt ſuper quantitate fundet᷑
relatio ⁊ nõ ſuꝑ iã aut ſuper vltimis pᷣdicanẽtis pʒ ex
ſupꝛadictis. CElñ pʒ ſolutio ad vltimũ.· qꝛ qtiuoꝛ vltina
pᷣdicamẽta magis ſequũtur rłonẽ qᷓ; cauſent vt dictuʒ eſt. Cpi in pho⁊ Woc· B. Actiuã T paſiua.
ic pꝛoceditur. Xr̃
4 0 quartum ꝙ ſuper actione ⁊
V paſſiõe aut ſup virtute actiua vłpaſſina nõ poſ
ſit fundari relatio: ꝓp hoc ꝙ quattuoꝛ vltima
pꝛedicamenta lʒ ineludãt rlonẽ iñ in eis nõ fundatur rela tio: qꝛ magis cõſequuntur relationẽ qᷓ; ꝙ eam cauſent vt dieit Doc. S. in piti lcõne. Vũ ergo actio ⁊ paſſio quan⸗ dã relationẽ includant: videtur ꝙ pari rõne ſuper eis nõ poſſit fundari relatio. NH ꝛ0. Relatio nõ fundat᷑ ſupre latione. Sed actio de ſuo foꝛmali quãdã relationem im⸗ poꝛtat: vt pʒ per Voc. S.in zo phᷣy Ergo idẽ qð pꝛi⸗ us. ¶ P 3o. Wotentia actiua ⁊ paſſina referũtur ad inui cem: Pum pòꝰ ſit pᷣnn operationis pᷣnn.n. dicit relationẽ ad pꝛincipiatũ. Ergo relatio aliqua nõ põt fundari ſuper vᷣtute actiua ⁊ paſſina. P 4 Relatio eſt ſubiectiue i ſuo fundamẽto. Iʒ nulſa relatio eſt ſubiectine in po acti
Lec..
ua vel paſſina. Ergo ⁊c̃. Pꝛobatio medie: Nꝛ accis de
nominit m in qno eſt: ed po nõ denominat refewe ꝑtales rtones. Mõ. n.dicim? ꝙ po'actiua gñerandiẽ p
—
q̃ fundant᷑ ſuꝑ actiõe vel paſſiõe remanẽt deſtructa actiõe
paſſione. Manifeſtũ eit. n. ꝙ aligs manet pater cein
te generatione ⁊ filius ceſſunte ꝓpagatione. Ergo videt ꝙ nulla relatio poſit fundari ſup actione vel paſſione cu
relatio habeat totũ ſuũ eſſe a fundamẽto ⁊ in fundamão· CP 6. Ictio eſt ſubiectine in patiẽte maxime actio trã
ſẽs:vt pʒ p phm. huius:cũ ꝑfectio ſit in eo cuius eſtp
fectio. Ergo ſi relatio fundet᷑ ſup actione trãſeũte erit ro ſubiectiue in patiẽte:cũ fundamẽtũ ⁊ relatio ſint in eode ſubiectiue.iᷓt ſic pf̃nitas nõ erit in patre:ſᷓ in filio ſubie⸗ ctiue. Qð eſt abſurdũ. Igit᷑ ⁊c. C Sed dicebat ꝙ prm⸗ tas fundat ſup poĩ actina gñandi que eſt ſubiectiue ipfẽ. TPLõtr: qꝛ aut pr̃nitas fundat ĩmediate ſup virtute dct na:aut mediate.i.mediante aetione. Si pᷣnꝛ ſequitur ꝙi pnero hodie nato ſit pr̃nitas. Et ſic erit patẽr nũduʒ hůs filiũꝛqꝛ eadẽ ꝓductione in numero ꝓducit᷑ fundamẽtum ⁊ relario· Ilias eſſet motus qui terminaret᷑ ꝑſe ad rlo⸗ nem cõtra phm.yo phyſicoꝝ · Si vero⁊⸗ ſequit᷑ ꝙ actio
mů ⁊ relatio ſunt in eodẽ. ¶ Sʒ dicebat ꝙ tales rlones fundant᷑ ſup actione mediãte eo qð ex actione relinquit qð eſt vis aliqj aut hitus vel diſpoſitio. ¶ Lõtra:qꝛ ſic: ſequeret᷑ ꝙ nulla relatio
cap. Igit᷑ ⁊c. T ʒ cõtra eſt phus in textu dicẽs. Acnu⸗ vero ⁊ paſſiua vᷣm potentiã actiuã ⁊ paſſiuã ſunt? actio⸗
mul fundaret᷑ ĩmediate ſup actione ſed mediãte qjlitate. ð videtur eſſe contra phm inpfti
aut ꝙ pꝛitelligẽdi ẽ itellectꝰ. Igit᷑ ⁊c̃.& P. Rlones
Lec.I⸗
⁊ relatio erunt in eodeʒ ſubicctiue: qꝛ fundamẽtũ pꝛon
nes potẽtiaꝝ vt calefactiuũ ⁊ calefactibile qꝛ põt ⁊ ieru
calefaciens ad id quod calefacit:⁊ ſecans ad id quod ſecã turtanquam agentia ⁊C.„ vaſise ſi „ döm ꝙ ſup actiòe ⁊ palio
— Reſpondeo militer ⁊ ſuper vᷣtute actiu 4
paſſiua fundant᷑ rlones de ſcðᷣo modo: qꝛ ſicut
ri ad aliã: cũ rio cõſiſtat in oꝛdine ſiue depẽdẽtia vn n ad aliã. Sʒ vᷣm actionẽ ⁊ paſſionẽ ⁊ ʒvᷣtutẽ actinã
ſiu vna res põt oꝛdinsri ad aliã hʒ dependentisʒ · Ergo
ſup ipſis fundat relatio. Qꝛocuins declarationeco
derandũ eſt p mphm? Woc. S. in p̃ſenti cõne:ꝙ„ latina de ſcðo modo relatiuoꝝ ſunt duplicia. qnedame
dicunt᷑ relatiua vᷣmn potentiam actiuã ⁊ paſſiuam:& u
dam vero vᷣm actionem vel actus harum potentiarũ 4 ſunt agere ⁊ pati· Jicnt calefactiuum dicitur ad cliite
5rei

Aec3 z cõ·I3
Mueſtio
bile bn potentiam actiuam ⁊ paſſiuam. Wã talefactiuus eſt quo pater calefacere:calefactibile vero qð põt caletie ſecans ad id qð ſeca
ri. Sed calefaciens ad calefactionẽ ⁊ tur dfir relatiue vᷣm actus predictarum potentiax. Mec
ille. CLõſiderandũ vlterius eſt ⁊0 ßm eoſdem ibideʒ ute modus relationũ differt a pꝛemiſſis qu ſunt ᷣmnu⸗
merũ:qꝛ in hijs qui ſunt ᷣm numerũ nõ ſunt alique actio
nes niſi ᷣm ſinilitudinẽ ſicut multiplicare diuidere ⁊ hu
iuſmodi: vt dictũ eſt in 20 phyt᷑. vbi dicit ꝙ mathemati⸗ ca abſtrahunt a motu ⁊ ideo in eis nõ pñt eſſe actiones q̃ ſunt ᷣm motũ. Mec ille. Cõ̃ſiderandũ inſupꝑ eſt 3o m eoſdẽ ibidem ꝙ earum reſationũ que dicunt᷑ m potẽtiã
actiuã ⁊ paſſiuam attendit diuerſitas vᷣm diuerſa tẽpoꝛs. Muedã.n. dicunt᷑ relatiue vᷣm tp̃us p̃teritũ ſicut id qð fe
cit ad id qð factũ eſt. vt pr̃ ad filiũ.qꝛ ille gennit: iſte gen tus eſt · Vuedã vero dicunt᷑ relatiue 5ᷣm tpᷣus futurum: ſicut facturus refert᷑ ad faciẽduʒ. Et hoc genns relationũ reducunt᷑ ille relationes que diir ðʒ pꝛinationem poten⸗ tie vt impoſibile ⁊ inuiſibile. D̃.n. aliqd ĩpoſſibile hu⸗ ic vel illi. Similiter inniſibile. ec ille. ¶ Pecd hic oꝛit᷑ difficnltas. Mã ex pꝛedictis videt᷑ velle Poc. S.ꝙ pr̃ni tas fundat᷑ ſup virtute actina ⁊ ſuꝑ actionevt egiſſe. Sed hoc nõ videtur verũ. Mã vna relatio ᷣm ſpẽm nõ põt ha bere diuerſa fundamẽta nõᷓ ſolũ ſpecie ſed ãt genere diſti cta. Bed poꝰ generatina cũ ſit qualitas ⁊ actio ſunt gener
diſtincta. git ⁊c̃. Ad hoc pᷣdictus diig Toꝛcellanus ꝙœ ve
ep̃us bꝛixienſis adducit tres re ſponſiones dicẽs.ſ. rum ett fundamẽtũ paternitatis.ſ.qð ex actione relinqui tur vel dõm eſt ꝙ po actina ⁊ actio hit rõnẽ vnins fun damẽti: qꝛ poꝰ nõ fundat relationẽ niſi mediãte actione ab ea emanante. Et licet dr̃ant genere generaliſſimo quo ad eſſentiã:tamẽ cõueniunt in ratione fundamenti p̃t di cig non ſit inconneniens eſſe plura fundamenta eß̃i non eque immediate ſed ordine quodã innicẽ ſe habẽt. Mec ille. NSed tamẽ qꝛ ex actione tranſennte nõ relinquitur aliquid in agente: nõ dicitur perfectio patiẽtis magis q; agentis niſi foꝛte quidã habitus aut diſpoſitio quedaʒ ſu⸗
per quibus nõ fundant᷑ relationes de ſcðo modo: ſed po
tius de tertio modo.Et qꝛ etiam ex diuerſis pꝛedicamẽ⸗ tis gne diſtinctis nõ ſit vnñ per ſe ſed magis per accũs i magis tertie ſolutioni eius adherẽdus eſſe iudico q; dua bus pꝛimis:ſaluo tñ ſanioꝛi iudicio. ¶ Diceret inſuper aliquis. Deus põt annichilare pateriitatem ⁊ filiationeʒ poſita gñone actina ⁊ paſſiua nõ ſunt fundamẽta illarum relationumn. Luius cõtrariũ dictũ eſt in coꝛpore huins ar ticuii.pʒ ↄña:qꝛ poſito ſᷣo fundamento ⁊ termino ponit᷑ relatio. Bicut poſitis pꝛincipijs rei ſufficientibus: de ne⸗ ceſſitate opʒ vt res ſit. ens.n.nõ poſſet anmhilare par ⁊ impar ſtãte numero. Añs patet ratione Aureoli. Qia ſi deus hoc nõ poſſet: aut hoc eſſet qꝛ generatio illa eſt idẽ cũ ꝓpꝛia relatione paternitatis. Et hoc nõꝛqꝛ ponit᷑ diſti⸗ ctio realis ſaltem per te inter relationem ⁊ fundamentũ. Ac etiam qꝛ generatio trãſit relatio vero manet. Iut hoc eſſet quia gnans de neceſſitate oꝛiginat illum relationeʒ. ſed boc non: qꝛ ceriũ eſt ꝙ dens potentioꝛ eſt ad annihilã dum qᷓ; generãs ad originandũ ſiue ipfa generatio. C Et i dicatur g generatio fen poꝰ generatius non oꝛiginat re⸗ lationem paternitatis effectiue ſed tmñ fundamentaliter. Lõtra:qꝛ ſi nõ oꝛiginat effectiue:non erit dandum eff ciens ibi. Non. n. pr̃ pꝛoducit eã.alias ageret in ſeipſum. ¶Ad hoc reſpondet pꝛedictus dominus Toꝛcellanus negando aſſumptuʒ.ſ.ꝙ illis poſitis poſſit annihilari pt nitas ⁊ filiatio non quiã iſte relationes ſint idem cum ge nerãtione a poꝰ generatiua:ſed quia de neceſſitate origi nant᷑ ab illis. Et ſic non poteſt annihilari ſimilitudo ſtan/ tibus duobus ſmilibus. t ad pꝛobationem dico ꝙ de⸗ us eſt in infinitum potentioꝛ ad annihilandum relationeʒ:
q creatura ad cauſandum illam. Jed deus non poteſt an
nihilare relationem ponendo eam. Cum aũt ponit ex ea quibns de neceſſitate ſequitur relatiò:tunc ponit ipſaʒ re lationem. Sicut poſita albedine nb duplici eſſe: de necer ſitnte ponitur ſimilitudo. xt poſitajgeneratione actius 3
Pnn
Bertadecimg
poſſiua:cum alijs requiſitis ad hoc ꝙ pꝛoducant aliqnas
relationem: de neceſſitate ponitur CDicit vlterius ꝙ efficiens paternitatem eſti
paternitas ⁊ filiatio. c
— A— ſn
poſitum pater qui per ſe ⁊ dirẽcte pꝛoducit ium ⁊ con
ſecutiue pꝛoducit in filio ñliationem ⁊ in ſe paternitatem mediante ipſa generatione. ne generatio terminatur ꝑ
ſe ad abſolutum ⁊ conſecutiue ad reſpectiuum: eo ꝙ ad
relationem non eſt per
ſe motus.yv.ꝓhy?. CEt cumn di
citur. pater ageret in ſe. CEerũ eſt ille qui eſt pater pꝛo dueit aliquod reſpectiuum in ſe. Cxt cum dicitur InU⸗ lo alio acquiſito in patre relatio in eo pꝛoduceretur. Ei ſic
relatio eſet per ſe terminus pꝛoductionis.
Dicitur negã
do conſequentiam:quia ſufficit ꝙ per ſe pꝛoducatur aſi⸗
quid abſolutum in aliqu relatio. Ideo relatio nõ eſt per ſe terminus generationis vel notus.Mec ille. C De quo latius inferius determi
nandum erit. 5
i m igtur dõm ꝙ non eſt ſimile ð Sd Rimum actione ⁊ de aliis q;t tuoꝛ vltimis pꝛedicamẽtis. Tum pꝛimo quia actio ⁊ paf ſio non conſequũtur relationem ᷓᷣm ꝙ huiuſmodi: ſ ma gis eam cauſant vt dictum eſt Tum ſcðo quia ſᷣm actio⸗ nem ⁊ paſſionem vna res poteſt oꝛdinari ad aliam nõ au tẽ per illa quattuoꝛ. Vlnde non eſt ſimile. CAd ⁊ dðm ꝙ actio poteſt accipi tripliciter. vno modo materialiter ſcʒ pꝛo eo quod ab agente in paſſo introducitur. Et ſic nð impoꝛtat relationem. Secundo modo poteſt accipi eſſen tialiter.I.pꝛo ipſa introductione foꝛme ex parte introdu 7 centis. Et ſic etiam actio non ſigniicat relationem:ſed pꝛi cipiũ relationis. Tertio modo poteſt accipi ↄcomitatiue ſeu conſecutine. Et ſic actio ſigniſicat aliquam relationem quia.ſ.ad ipſum conſequitur quedam relatio. N Et licet
quo vt filius:ad quod conſequitur
actio de connotato impoꝛtet reſpectum ad agens tamen
eſſentialiter non ſignificat vel vllum reſpectum vt infra patebit. ¶ Ad zn dðm ꝙ potentia actina non refertur ad potentiam paſſiuam ſi formaliter conſiderentur. Et licet önninpoꝛtet relationem:tamen id quod eſt pꝛincipium non ſignificat de pꝛincipali ſignificato illam relationem. Motentia enim eſt id quod eſt pꝛncipium non autem reſpectus impoꝛtatus per pꝛincipium vt innuit Doc. S. in de potentia.q..ar..ad zm. vbi dicit ꝙ potentia dicit pꝛincipium non quja ſit ipfů relatio qᷓ; ñigniticat nomẽ pn ⸗ cipij: ſcd quia eſt id quod eſt pꝛincipiuʒ. ec ille. CAd 4dðm gꝙ omne acciis denominat ſbʒ pꝛicipale in quo eſt ſi habeat eſſe perfectum ⁊ ceteras conditiones ſuperi⸗ us adductas. Mon auteʒ opoꝛtet ꝙ denominet ſÿm quo CEt hoc idem innuit ipſe pꝛedictus dominus Toꝛcella nus dicens ꝙ non opʒ ꝙ omne accidens denominet ſÿm
—,——.—
in quo eſt ſi ſit ſᷣm inmediatum.ſed ſufficit ꝙ denomi
net ſim pꝛincipale: ſicut licet intelligere immediate re⸗ cipiatur in potentia intellectiua tamen ipſa potẽtia ſiue in⸗
tellectus non dicitur intelligens: ſed anima vel homo pe
intellectuʒ· Nec ille. NEt ʒ ſuperſicies que eſt m imr
mediatuʒ coloꝛis denominet᷑ colorata:tamen hoc eſt pꝛo⸗ pter rationem ſingularem:qꝛ.ſ.quantitas cum de natura
ſua habeat ſitum determinatum in pꝛopꝛio genere p̃t eſſe ſbᷣn alicuius acciitis ſicut ſupꝛa dictumn eſt. CMec etiam Opʒ ꝙ omne aceñis denomnet ſᷣm ſunm pꝛincipale niſi ſibi nomenimpoſitum fuerit vᷣm g eſt in tali ſᷣo vt in⸗ relligere non pꝛopꝛie denominat animam intelligenteʒ ÿ
hominem:qꝛ intelligere non connenit anime cõiuncte mi⸗
ſi cum fantaſmatibus que coꝛpus reſpiciũt. d eo magis pꝛopꝛie dicitur ꝙ homo intelligit per animam q; ꝙ ani⸗ ma intelligit vt innuit Moc. G.in pᷣĩ parte.q.yy. ⁊r. ꝗ. ad 2n. vbi ſic ait. Gperationes ꝑtium attribuunt᷑ toti ꝑpar⸗ tes. icimus.n. ꝙ homo videt per oculuʒ ⁊ palpat per manum aliter qᷓ; caliduʒ calefaciat per calorem:qꝛ caloꝛ nullo modo calefacit pꝛopꝛie loquendo. Moteit igitur di ci ꝙ anima intelligit ficut oculus videt.ſed magis ꝓpꝛie dicitur ꝙ homo intelligit ꝑ animaʒ. Mec ille. TIdym
pliciter. Unoꝰ quantum ad terminum 6 4
dðm g actioneʒ ⁊ paſſionem coꝛrũpi poteſt intelligi du⸗

Tec..
Aninti
ſie poſunt coꝛrumpi remanentibns relationibus ſup eis fundatis: Ilioꝰ quantum ad cauſam ſeu radiceʒ. ꝙt ſic nõ coꝛrũpunt᷑ remanẽtibꝰ relatiombꝰ.pr̃nas.n.nõ fundat ſuꝑ actiõe tm ſʒ ſupꝑ actiõe ſʒ ꝙ pꝛocedit a po actiua. Vn de actio non eit pᷣnin quo ad eiſe paternitatis: ſed quo ad ſeri tiñ. Mnde paternitas poteſt remanere:actiõe deſtru cta ſi radix.ſ.potentia actina remanent. Mnde dici domni nus Toꝛcellanus g ſicut effectus abſolutus vt ſoꝛtẽs filꝰ exit a po actina agentis mediante actione que tranſit: ita
relatio conſequens id abſolutum exit ab eadem potenria
mediante actione que tranſit ipſ potentia remanentẽ- ¶TCEt ſi inſtetur contra:qꝛ per te paternitas dependet ab actione. Ergo opʒ ꝙ ſi paternitas ſit ꝙ etiamn ſit illa actio Ilioquin dependeret a nõ ente. CReſpondeo ꝙ pater⸗ nitas dependet ab ea in feri ⁊ non iñ facto eſſe. Mec hoc eſt inconneniens ymo eſt neceſarium in aliquibus ita di⸗ cere. Sicut.n.pꝛedicamẽtum quando eſt ens reale ⁊ nõ ens rationis qꝛ ens reale diſtinctum cõtra ens rationis de ſcẽdit in decẽ pꝛedicamenta iʒ phm. ᷓ methaphyſice ⁊ tñ ipſum qů reliquit᷑ ex adiacktia tẽpoꝛis ᷣm g deſcribit ipſum Bilbertꝰ poꝛretanꝰĩ ſex pꝛicipijs ⁊ remanet tẽpor tranſeũte.ita rlo remanet actiõe trãſeüte ec ille. ¶ Idẽ innuit oc. J. in. z.ſniaꝝ.di.s.q.i.ar.Vſicut ex adductis pʒ. C Id 6m dðm.ꝙ actio tranſiens eſſentialiter ſumpta ſicut infra patebit eſt ſubiectine in agente. Mam potentia actina que eſt pᷣnn immediatum actionis tranſeuntis: eſt ſubiectiue in agente. Ego ⁊ ipſaactio: qꝛ poꝰ ⁊ ipſa ope⸗ ratio ſunt einſdem ranq; ſubiecti vt pʒ per doc. S.in pᷣ⸗ Parte.q.77. ar.y. in co:poꝛe. Et etiã pʒ per eundem in de ynione verbi incarnati.q.vnica. ⁊r. vitimo in coꝛpoꝛe. Et in de po'.q.y ar.io.de quo inferius ſiet articulus ſpe⸗ cialis in hoc quinto.q.⁊. ar·⁊. Et per hoc cuʒ hijs que dicta ſũt ĩ coꝛpoꝛe articuli pʒ ſolutio ad alias duas rõnes. ¶Ibi in pho ⁊ Voc. S. ᷓᷣm numerum quidem.
₰ z1 ſic pꝛoceditnr. ide 2 8 qunum tur ꝙ ſuper qualita⸗
te de pꝛima ſpecie non poſſit fundari relatio.
ann omnis relatio fundatur vel ſuper quan
titate aut actione ⁊ paſſione vel virtute actina ⁊ paſſiua vt
pʒ per phm in pꝛeſenti caplo. Sed ad nullum iftoꝛum re ducitur pꝛima ſpecies quantitatis. Ergo ⁊c̃. Sed dicebat ꝙ reducitur ad quantitatem.qꝛ habet rationem menſure ſicut ſcientia ⁊ ſcibile referuntur ᷣm rationem menſure. ¶Lontra.qꝛ ſi ſic: ſequeretur ꝙ tertius modus relatiõis non differret a pꝛimo:cum pꝛimus modus dicatur ᷣm rationem menſure. Nuod videtur inconueniens. Igitur xc̃. CP ꝛ⁊0. Si ſupꝛa pꝛima ſpecie qualitatis fundaretur relatio: maxime hoc haberet veritatem de ſcientia. Sed hoc non. Quod ſic patet:qꝛ ſcientia eſt de genere qualita- tis ⁊ non relationis. Ergo ſcientia non ſigniſicat rela: ionẽ
realem. C 3ꝰ.ſuper relatione non poteſt fundari rela⸗
tio. Klias eſſetpꝛoceiſus in infinitum. Sed habitus quiẽ
pꝛima ſpecies qualitatis relationem impoꝛtat:cum habi⸗
tus ſit alicuius habitus. Igit᷑ ⁊c̃. P 4. Relatiua ſunt eiuſdeʒ generis. Alias in ad aliquid eſſent duo genera ge neraliſſima:ſed relatiua que dicuntur fundari ſuper pᷣma ſpecie qualitatis non ſunt eiuſdem generis ſicut ſcientia ⁊ ſcibile:qꝛ ᷣm phm.i.huius intergelatiua non eſt medi⸗
um qʒ non ſunt eiuſdem generis. Et exemplificat de ſcia ⁊ ſcibili.Ergo non ſunt relatina. ¶ vEſſe vnus re⸗ latiui dependet ab alio·ſed eſſe ſcibiſis nõ dependet a ſci
entia vt urguit Antonius andree. Ergo talia non ſunt rela tiua Et ſic nulie relationes habent fundari ſuper pᷣma ſpe rie qualitatis. ¶ Bec contra eſt phus in textu dicens.; numerum qnideʒ igitur ⁊ potentiam dicta ad aliquid eo ipſum quod quidem alterius dicitur quod eſt ied non eo ꝙ aliud ad aliud. M enſurabile vero ⁊ ſcibile ⁊ intel lectuale eo ꝙ aliqd ad ipſuʒ dĩ ad aliud dicunt᷑. Mã itelle ctuale ſignificat qꝛ ip̃iꝰ ẽ itellectꝰ.nõ ẽ aũt itellectꝰ ad hoc cuins eſt itellectus. Wis.n.vtiqʒ dictũ erit idem ⁊ð̃.
nC dicenduʒ ꝙ relationes alique Reſpondeo reales iundanr inper n
ſicut ad coꝛrelatiuum:iicet extrema ſint realia ⁊ ro diſtineta Linde ille reſpectus ad fubiectum licꝭ ſit lis: non tamen eſt reipectus de genere ad aliquid ytp
Metha.
ſpecie qualitatis non fm ꝙ huiuſmodi fed m ꝙ haben rationem menſure. Mam aliqua eſt relatio ſcientie ad ſci⸗ bile ⁊ ſenſus ad ſenſibile vt patet ſed ille relationes nõ vi dentur fundari mnmediate niſi ſuper qualitate de pꝛima ſpecie: Igitur ⁊c̃· N Sed tamen conſiderandum eſt m phm ⁊ Woc. S·in lectone ꝙ ſcibile ⁊ lenſibile itellectua
je vel ſeniuale ⁊ ſimilia que ad tertium modum pertinẽt
dicuntur relatiue non quia ipſa referantur ſed quia alia re feruntur ad iſta.ſcibile enum dicitur ad aliquid quia habe tur ſcientia de ipſo.⁊ ſimiliter ſenſibile dicitur ad aliquid qꝛ poteſt ſentiri. Vnde non dicuntur relatine pꝛopter ali quid quod ſit ex eoꝛum parte qnod ſit vel quantitas vel
actio vel paſio ſicut in relationibus pꝛimi aut ſecũdi mo
di accidit ſfed ſolum pꝛopter actiones alioꝛum. Pec doc. S. foꝛmaliter. ¶ Fed diceret aliquis. Matiens non di⸗ citur relatiue ad agens:niſi pꝛopter actionem agentis. Et tamen non ſolum refertur ad ipſumꝛſed mutuo adinuicẽ referuntur vt ex dictis patet. C icendum ad hoc im Doc. S.in pꝛeſenti lectione ꝙ duplex eſt actio. Quedaʒ ẽq̃ terminat᷑ in paſſum ßẽ actio trãſiẽs. Alia ẽ actioqͥ nõ terminat in paſium:ſʒ eit ĩimanẽs. Terũ eſt ꝙ illaq̃ ferũ tur ꝑx rõnes alioꝝ trãſeũtes ꝙ mutuo referunt.ʒ ilaqᷓ
referunt xpꝑ actiões alioꝛuʒ que in ipſis non terminant:
non opoꝛtei ꝙ mutuo referantur. Inde ibidem dicitſc. Si enim videre eſſet actio videntis perueniens in rem vlſaʒ ſicut calefactio pernenit ad calefactibile ſicut calefa⸗ ctibile refertur ad caiefaciens ita viſibile referretur ad vi dentem. Sed videre ⁊ intelligere ⁊ huiuſmodi actiones vt in.oo. huns dicetur.q.o· ar.⁊· manent in agentibus non tranſeunt in aliquas res paſſas. Vnde viſibile ⁊ ſcibi le non patitur aliquid ex hoc ꝙ intelligitur vel videtur. Et pꝛopter hoc non ipſamet referuntur ſed alia ad ipſ. Et ſimiliter eſt in omnibus aliis in quibus aliquid relati ne dicitur pꝛopter relationem alterius ad ipſum ſicut dex trnmn ⁊ ſiniſtrum in columna. Cum.n. deſignent pꝛincipi um motuum in rebus anmatis:columnne aut alicui reiin animate attribui non poſſunt niſi per hoc ꝙ animata al⸗ ꝙ aliquo modo fe habent ad ipſa: ſicut columna dicitur dextera quia hõ eſt ei dexter ⁊ ſiniſter qꝛ eſt ei ſiniſter· ⁊ ſimile eſt de vmagine reſpectu exẽplaris.⁊ de denarioq ſit pꝛeciũ emptionis. In oĩbꝰaũt hijs tota rõ referendi de pendet ex altero.ᷓt ideo oĩa hmõi quodãmodo ſe habẽt vt menſurabile ⁊ menſura. Mã ey eo eẽ cuiuſlibet rei mẽ ſuratur a quo ipſum dependet.Mec ile. CIdeʒ dictad longum in de pod.q.y.ar.y.in coꝛpoꝛe · ¶ Diceret mſup aliquis ꝙ ſcientia refertur ad ſciens:cum ſit ipfius ſeien ⸗ tis. Ergo ſcientia non refertur ad ſcibile: patet conſequen tia: qꝛ alias ideʒ bis diceretur ad aliud. Et ſic idẽ hret du pler eſſe. Dð eſt mcõueniens · CAd hoc reſpondet Do· S. in pꝛeſenti lcõne dicens. Sciẽdũ ẽ aũt ꝙ qᷓ;us ſci vm nomen videat᷑ referri ad ſcientẽ ⁊ ad ſcibile: dicitur en ſcia ſcientis ⁊ ſcia ſcibilis ⁊ intellectus videat᷑ referri ad intelligentem ⁊ ad inteliigibile:tñ intellectus fʒ ꝙ ad ali⸗ quid dicit᷑ non d̃ ad hoc cuins eſt ſubiecti. Sequeretur enim ꝙ ad relationeʒ bis diceret᷑ ad aliquid. t cũeẽre latiui ſit ad alind quoddãmõ ſe habere:ſeqneret ꝑidem hiet duplex eſſe. Et ſimiliter pʒ de viſu ꝙ nõ dicdt dd yi dentem:ſed ad obiectũ qð eſt coloꝛ vel aliquid aliud tie Mec ille. Cæt ſi dicatur. Recte p̃t dici ꝙ vilus eit i videntis ·Ergo referturad videntem. ¶Ad hoc reſpo det Doc. S.iidem dicens: ꝙ quamnis recte poſſt du g viſus ſit videntis ·refertur autem vilns ad videnem non inquantum eſt viſus ſed inquantum eſt accidens N potentia accidentis. Relatio enim reſpicit aliqui exir᷑· Mon autem ſubiectum niſ inquãtum eſt accjs · bec ile:
qᷓ; gloꝛioloſe. Cdẽ dicit phᷣs ß in termqjſi formãlier
CEx quibꝰpõt elici ꝙ accis nõ refertur ad ſuũ
nius patebit inferius in. 7. huius · q. pᷣar. 3· Similte o ma habet reſpectum ad mã qʒ eit in mã:⁊ tñ—
————.——
— —
——

S—
L1 ——
S *
—
—
+ ——— —
Nueſtio
aeam ñi nt ad aliquiã ertra Ideo poſet ẽt dieig ile re ſpectus non eſt rio de genere ad Zni 22 Mimt igit dðm ꝙ pdicte qᷓjlitates ſe Ad Mimum hnt qddamõvt mẽſura? mẽſn rabile ſẽ dem̃ ẽ. r eo.n. cuiuſſibʒ rei cẽ mẽſurat᷑ a d ip̃ʒ depẽder vt diẽ hᷣ Woc. S. Cel ẽt poſſet dici ꝙ ille rio
nes fundant᷑ ſup poꝰ mediãte hitu. Et ſic reducerent᷑ ad
vtutẽ actinã vlpaſſiuã vt pʒ ꝑ Doc. F.ĩ de poꝰ.q.y.ar. 7.icoꝛpe. C Ad 2n dðᷓʒ g jnẽſura ⁊ menſurabile 5ʒ pÿm modũ rlonis accipiũt᷑ ᷓᷓʒ q;titatẽ.ſʒ mẽſura ⁊ mẽſurabile Fz iſtũ ʒn modũ accipiũt ßʒ mẽſurationẽ eẽ ⁊ vitatis ſicut ſupꝛa dixit Soc. S. Tinde pᷣdicti modi relationis nõ co⸗ incidunt. ¶Acd zn dðm ꝙ ſcientia de pꝛicipali ſignifica⸗ to ſignificat habitũ Et qꝛ hitus alicuius eſt habitus: ideo
hitus de cõnotato dicit quãdã realẽ relationem de zꝰ mo
do relationis. Qnia autẽ vnum quodqʒ ponit᷑ in pꝛedica
⸗—
mẽto ſcõᷣm pꝛincipale ſignificatũ ⁊ nõ ſcõm ſuũ onotatuʒ ið ſcia ponit᷑ in pᷣdicamẽto q̃litatis ⁊ nõ relatiõis. Qmec opʒ ꝙ rlin ⁊ relatio ſint in eodẽ pᷣdicamẽto:niſi ſit relati⸗ uũ ſchm eſſe. nde lʒ relatio que impoꝛtat ꝑ hoc nomẽ ſcia ſit in pdicamẽto ad aliquid:nõ pp hoc opʒ ꝙ ſcĩa qð eſt rlm ſcðm dici ponatur in pᷣdicamẽto ad aligd. ¶ Et ſic nð eit neceſſe dicere ſicut aliqui dicunt ꝙ ſcieũtia poni tur denominatiue in pꝛedicamẽto ad aliquid: eſſentialiter vero in pꝛedicamẽto qualitatis. TAd 4 döm g Anto nius Indree in fine huius quinti non habet pꝛo inconue⸗ nienti g relatio poſſt fundari ſuper relatione? ꝑ ↄĩs ſu⸗ per relatiuũ: ſicut pꝛopoſitio numeralis ſuper pꝛopoꝛtiõe media. Tamen vt ipſe dicit nõſ equitur g erit ꝓcedere i infinitũ:qꝛ erit denenire ad aliquã pꝛimã relationẽ cuius fundamẽtũ nõ erit relatio ⁊ per ↄns nec rlin. C Sʒ hoc non videtur eſſe verũ ſed eſt contra phm qui non ponit jrelationẽ fundari ſuper relatione. Ppoꝛtet etiam ꝙ fun damentũ ſit maioꝛis entitaris q; id qð fundat in eo. Inz ergo relatio ſit minime entitatis ⁊ nõ maioꝛis vna qᷓ; alia ſ ſint einſdem generis:pʒ ꝙ vna nõ põt fundari ſuꝑ alia. ¶ ꝛeſertim ẽt cũ relatio pꝛoducat᷑ ad pꝛuductionẽ ſni
fundamẽti. Et ſic fundamentũ eſt per ſe terminus pꝛodu
ctionis. Si ergo relatio eſſet fundamentũ relationis: ip̃a relatio eſſet per ſe terminus ꝓductionis ſeu motus. ð eſt cõtraphm. yo. ꝓhyt. Clnde dicendũ en ꝙ habitus nõ eſt relatio:lʒ ad ipſum ſequat᷑ relatio: ſicut poꝰ actina nõ eſt relatio:lʒ ad ipſuʒ poſſet ſequi reiatio. Tnde argm ꝓcedit ex falſa ſuppoſitione. CAd yn dðmgp ſcientia 2 ſcibile ſicut dictũ eſt nõ ponunt᷑ in pᷣdicamento relationis c ſint relatiua ßᷣm dici ⁊ nõ ſcðᷣm eſſe. Tnde non ſequit᷑ ꝙ ad aliquid ſint duo genera generaliſſima. Dꝛ omna re atina ſcðᷣm eſſe continentur ſub ad Aiquid quod eſt ge⸗ nus generaliſimum. CMel dðm ſicut dicit ſcotus ⁊ an⸗ tonius andree vbi ſupꝛa ꝙ phs loquit᷑ibi de genere phy coꝛ⁊ nõ de genere logycò:Tinde omnia relatiua ſunt ſub
eodẽ genere logrco:⁊ ſi nõ funt ſnb eodẽ genere phyco.
CCIbi in pho ⁊ Poc. S. vbi + ic ꝓcedit᷑.vñ g ille rela ſertum tiones que ne modo nõ ſint resles in vno extremoꝝ: ⁊ ratio nisin altero. Mam ille relationes ſunt ratio⸗ nis ey parte vtriuſqʒ extremoꝛũ: que ſequuntur op eratio nẽ itellectus vt pʒ per Doc. S.in de po'.q.ar. vltimo in corpoꝛe. ed relatio ſcĩe ad ſcibile ſequit᷑ operationẽ ntellectus. Ngitur illa relatio eſt rõnis ex parte vtriuſqʒ
etremoxꝝ. P ꝛo. Pentrum illoꝛum relatiuoꝝ eſt rin
yᷣm eſſe:cũ non ſignificent relationem de pꝛincipali ſigniñ
to ſicut dictũ eſt. Ergo videt᷑ ꝙ nõ ſint relatiua ſcðʒ rẽ.
Et ſic idẽ qð pꝛins. T ʒ.Tir ꝙ ille relatiões ſint rea⸗ les ex pte vtriuſqʒ extremoꝝ qꝛ extrẽa earũ ſũt realia rea
liter diſtincta ⁊ eiuſdem ordinis vt videtur:qꝛ vnum re⸗
fertur ad aliud ⁊ econuerſo. ¶ Sed dicebat g non ſunt
eiuſdem oꝛdinis:qꝛ vVnum non dependet ab altero ñicut econherſo. CContra.quia vel relatina eſſe einſdem oꝛdi
is intelligitur de oꝛdine pꝛedicamentali.Et ſic non opʒ eſſe eiuidem oꝛdinis. ias agentis ad patiens nulla ei
„
Sertadecima
ſet relatio realis ex parte vtriu ſqʒ extremoꝛum cum non ſint extrema einſdem pꝛedicamenti. Quod tñ eſit contra Doc. S.in de poꝰ.q.7. ar.io. Nel hoc.ſ P ſint einſdem oꝛdinis inelligir eiuſdem oꝛdinis.i.eiuſc em dependen⸗ tie. Et hoc dupliciter. Ontavel quantũ ad eſe. Et hoc nõ requiitur: qꝛ alias paternitas ſliatio non eſſent relatiões
reales ex parte vtriuſqʒ extremoꝛuʒ. Tel poc intelligitur
ꝙ fint einſdeʒ oꝛdinis.i.dependentie quantum ad foꝛmã relationis. Et tunc iſte relationes erunt reales ratione vtri uſqʒ extremoꝛnʒ:qꝛ ſcia nõ ſolum refertur ad ſcibile ſed etiam ſcibile refertur ad ſciam. gitur ⁊c. N D*. Jlla relatiua que ſunt ſimul natura videntnr hbere realeʒ de pẽdentiam adinuicem. ed pꝛedicta relatiua ſunt ſimui narura. Mam eadem coꝛruptione cotrumpnntur vt vult
phus in ꝛ0 de anima ⁊ etiz in 30. vbi pꝛobat ꝙ ſenſibile ⁊
ſenſus ſimul coꝛrũpitnr. Ergo idem quod pꝛius. C Sʒ
cõtra eſt pbs in textu innnens ꝙ ſenſibile non refertur àd Tec.⁊ ſenſum niſi qꝛ ſenſus refert᷑ ad ipſuʒ ⁊ ſic de alijs vt in cõ.ꝓ1.
.
pꝛecedenti articulo adductuʒ eſt. Ergo non eſt relatio rea ls in vtroqʒ extremoꝛum— in—.— 3 dðm ꝙ ad hoc qð aliqua rela Reſp Ondeo tio ſit ex Pte vtrinſqʒ er tremoꝛũ:tres requirunt cõditiones. Qnarum pꝛima eſt qð habeat extrema realia ſcða eſt qð ſint realiter diſticta. Et iſte due ↄditiones requirũtur ad relationẽ realẽ cu⸗ inſcnnqʒ conditionis ſit. Tertia eſt ꝙ talia extrema ſint einſdem oꝛdinis:ita.ſ.ꝙ ex vrraqʒ parte extremoꝝ ſit eadẽ rõ oꝛdinis vniꝰ ad alterum Bed iſta tertia ↄditio nõ inuenit᷑ in p̃dictis relationibꝰ. Vrgo nõ ſunt riones reales in vtroqʒ extremoꝝ. Maioꝛ eiicit᷑ ex Doc. S.in de poꝰ.q.y.ar.io.in coꝛpoꝛe vbi ponũtur ille tres cõdi⸗ tiones. Lonſequẽtia eſt foꝛmalis. Minoꝛ pʒ per pm et WDoc. S. in pñti lectione vbi dicunt ꝙ menſurabije ve⸗ ro ⁊ ſcibile ⁊ intellectuaie eo ꝙ aliud ad ipſfa dicitur ad aliqd dicunt᷑:er non qꝛ ipla ad aliqua referant᷑. ¶ Sed ꝑꝛo huius amplioꝛi declaratione ↄiderandi eſt p̃oßm Doc. S. in de poꝰ vbi ſupꝛa.ꝙ cuʒ relatio realis ſiſtat in oꝛdine ynius rei ad alisʒ rein: in illis ti mutua rela tio realis inuenit᷑ in quibus ex vlraqʒ ꝑte eſt eadẽ ratio oꝛdinis vnins ad alteruʒ. Dð quidem innenit᷑ in oĩbus relationibꝰ qntitateʒ ↄſequẽtibus. Wam cuʒ qntitas ra rio ſit ab omni ſenſibiii abſtracta:eiuſdeʒ rõnis eñ qjnti⸗ tas in omnibus naturalibus coꝛpoꝛibꝰ. It pari ratione omniuz habentiuʒ q̃ntitatem vnum refertur ad alind:
et aliud ad ipſuʒ. abet aũt vng qntitas abſolnte con⸗
ſiderata oꝛdinem ad aliam m rõnem menſure ⁊ men⸗ ſurati:et Vm rõneʒ totiꝰ et ꝑtis et alioꝝ huiuſiodi que q̃ntitateʒ ↄſeqnũtur.hec ile. CLonſiderandũ vlterius eſt ⁊ 5ᷣm eundem ibideʒ ꝙ rlnes que ↄſequũtur actio⸗ nem et pamionem:ſunt in duplici dr̃ia. WMam quedam ſequũtur actionẽ tranſeuntẽ:que eſt cuʒ motn ꝓcedens .ab agente qð in agendo patitur aut in monendo mo uetur. Et in talibus ſemp ent mutuns oꝛdo:qꝛ in his bo num canſe pꝛonenit ab effectn. Llie vo ſunt relationes que ↄſequũtur actionem imanentem vel actioneʒ cuiꝰ obiecrũ eſt exrra genus illius actionis: Sicut homo eſt ertra genus artificialiuʒ ⁊ 1 itelligibile extra genus opa tionis intellectualis:ita ꝙ per tales actiones nõ ꝓdn⸗ cunt᷑. t in talibus nõ eſt mutuns reſpectꝰ: lʒ ſit ex pte patientis relatio realis: Sicut eſt relatio ſcientie ad ſci⸗ bile creature ad creatorem aut Vmaginis ad hominem ſine pꝛecij ad nũmum. Unde Woctoꝛ Sanctus dicit ibidem ſic. In relationibus autem que ſequũtur actio⸗
nem aut paſſionem ſiue virtutem actiuam ⁊ paſſinam:
non eſt ſemper murnꝰ oꝛdo ex vtraqʒ parte. Opʒ nãqʒ id qð habet rõnem patientis et moti ſiue gauſati: ſempꝑ oꝛdinem habere ad agens vel mouens cum ſemper ef⸗
fectus a canſa perſciatur:et ab ead eʒ dependeat. nde oꝛdinatur ad ipſum ſicut ad ſuum perfectiuum. Igentia autem ſiue monentia vel etiam cauſe aliquando habent Oꝛdinem ad patientia vel mota aut cauſata: inquantum
ſcilicet in ipſo effectu vel paſſione vel motu inducitur

⁊ atendit᷑ quoddã bonumn ⁊ perfectiomouentis vel agẽ tis:ſicut maxime pʒ in agẽtibus vniuocis que per actio⸗ nem ſui ſpẽi ſimilitudinẽ inducunt ⁊ per ↄñs eſſe perpe⸗ tuũ ſpẽi ꝓpꝛie vm ꝙ eſt poſſibile cõſeruãt. pʒẽt hoc ideʒ in oĩbus alijs que mota mouẽt vel agunt aliquid: qm̃ ex ipſo ſuo motu oꝛdinant᷑ ad effectus ꝓducẽdos. Et ſimili ter in cibus in quibuſcũqʒ bonuʒ cauſe ꝓuenit eꝝ effectu. Duedã vero ſunt ad que quedã alia oꝛdinantur ⁊ no eco nerſoꝛqꝛ ſunt omnino extrinſeca ab illo ge actionuʒ vel vtutũ qð cõſequit᷑ talis oꝛdoꝛſicut pʒ ꝙ ſciẽtia refert ad ſcibile:qꝛ ſciens ꝑ actũ itelligibilẽ oꝛdineʒ hʒ ad rẽ ſcitam que eſt extra animã que non attingit᷑ a tali actu:cuʒ àctus itellectus nõ ſit trãſiẽs in eyterioꝛeʒ materiã. Mñde ⁊ ih res que eſt extra aĩam:omnino eſt extra genns itelligibi⸗ le. Et pꝛopter hoc relatio que cõſequit᷑ actũ itellectus. nõ põt eſſe in ea· Et ſimilis ratio eſt de ſeniu ⁊ ſenſibili. Si⸗ militer hõ cõparat᷑ ad colũnã vt dexter rõne vtutis mo⸗ tiue que eſt in homine m quã cõpetit ei dextrũ aut ſini⸗ ſtrũ ante ⁊ retro ſurſum ⁊ deoꝛſum.Et ið hmõi riones in boĩe vel aiali ſunt reales:nõ añt in re que tali vtuke ca⸗ ret. Similiter ẽt nůmus eſt extra genus illiꝰ actionis per quã fit p̃cium q̃ eſt conuẽtio inter hoies facta. Nomo ẽt ẽ extra genus artificialiũ actionũ:per quas tñ ſibi vmago ↄſtituit᷑. Et i nec hõ hʒ relationẽ realẽ ad ſuã vmagine neqʒ nũmus ad pᷣciuʒ:ſed ecõnerſo · Mec ille fonmnaliter. ¶ Iẽ ĩnuit oc. S. in pᷣ iniarus · di.z. q. vnica quaſi ꝑ
totã. Et ĩ quolibetis qͥlibeto pᷣꝰ.q.i.ar. I.⁊ q̃l· · q·⁊· ar· z. go
¶Lonſiderandum viterius eſt z vᷣm oc· S.I pᷣo ſnĩa ruʒ vbi ſupꝛa ar. vltimo ad znn g relatiuoꝝ iuenit᷑ triplex
diuerſitas. Duedã ſunt quoꝝ vtrüqʒ impoꝛtat relationẽ p
—
nõ in re exitem ſed in rõne tñ:ſicut quãdo ens refert᷑ ad Id vltimũ di accci od ſue ſigniticationis:non eit ſimul c ſeiẽta ſed ei pꝛeexiſtu.
nõ ens· Quedã vero quoꝝ vtrũqʒ relationẽ realẽ impoꝛ
tat: ficut pr̃ ⁊ filiꝰ. Quedã vero quoꝝ aiterum impoꝛtat
realẽ relationẽ alterũ vero rationis nñ:ſicut ſcia ⁊ ſcibile. Et huius diuerſitatis ratio eſt: qꝛ illud ſuꝑ qð fundat᷑ re latio qjqʒ innenitur in altero tĩ:qũqʒ in vtroq;;· ec il le. ¶ Idẽ innnit in p̃ꝛ ꝑte.q.iʒ · ar. y.n coꝛpoœꝛe Ad pꝛimum igit dðm ʒ ꝙ dicit oc. ᷓ. + in pn parte. q.5 ar. I. ad vlti* ꝙ relationes que cõſequunt᷑ ſolaʒ opationẽ intellectus in ipfis rebꝰ itelligibilibꝰ ſunt relationes rõnis tĩ: qꝛ. ſ.rõ eas adinuenit inter duas res intellectas. S relationes q̃
cõſequnnt᷑ opationẽ intellectus que ſunt inter verbũ itel lectualiter ꝓcedens ⁊ id a quo pꝛocedit: nõ ſunt rãtions
tĩ:ſed rei. Hec ille. CAdꝛ dðm Fᷣm Doct. S. in de poꝰ.q.y.ar· i0· ad penultimũ ꝙ diſtinctio iſtã relatiuoꝛu ßm eiſe ⁊ ßm dici facit ad hoc ꝙ ſit relatio realis. Vnedã
enim ſunt relatiua vm eſſe. que non impoꝛtãt relationes
reales: ſicnt dextrum ⁊ ſniſtrũ in colũna. Et quedã ſunt
relatina vᷣm dici:que tñ importãt relationes realcs: ficut pʒ de ſcientia ⁊ ſenſu. Mecille. Cinde ſciendum eſt ꝙ ßin ipinm ibidẽ relatina vʒ eſſe dicunt᷑ qi noĩa impoſitã
funt ad ſigniſicãdas ipſas relationes. Kelatina vero 63 di ci dicunt᷑ qů noĩa impoſita ſunt ad ſignifiicanm qnalitate;
vel aliquid hmõi pꝛincipaliter: ad que tñ aſſequunt᷑ rela
tiones. Mec quantũ ad hot differt vtrũ ſint relationes rea les: vel rõnis t. Hec ille. NIdẽ innuit dſi foꝛmaliter! p parte.q.iʒ· ar.y.ad pᷣn. Et inpᷣ ſniarum.di.zo. q. vni“ ½
ca. ar.⁊.in coꝛpoꝛe. CAd ʒn dðm ꝙg extrema illaruʒ rio
nun nõ ſunt einſdẽ oꝛdinis ſicut dictũ eſt Mõ. n. eſti eis eadẽ rõ referibilitatis:qꝛ alteꝝ extremoꝝ eſt ᷣm oꝛdine
actionis ⁊ vtutis ad quã ſ equunt᷑ tales relationes. Alteꝝ vero nõ eſt m oꝛdinẽ actiõis ⁊ virtuti quunt᷑ tales ylones Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad 4m. Wiir. n. il la relatiua eẽ einſdẽ oꝛdinis qũ ficnt pfectio yniꝰattẽdit᷑ i
altero:ita ⁊ econuerſo:nõ tñ ᷣm oẽm modũ pfectionis.
CSi dicat· Senſibile realiter ant faltem ſpũaliter imu⸗ tat oꝛganũ. Ergo perfectio ſenſibilis aliq̃liter attẽdit᷑ ĩ oꝛ gano · Et ſicerit einſdẽ oꝛdinis cuʒ ſenſu.& Dicẽdus ad hoe g ſicut oꝛganũ refert realiter ad ſenſibileꝛit⸗ e5.Mõ tñ ꝑp hoc ſequit᷑ ꝙ ſenſibile realiter referat ad ſenſuʒ vt
pʒ ꝑ Doc · S · in de poꝰ vbi ſupꝛa in coꝛpoꝛe vbi ſic ait.
s ad quam nõ ſe⸗
MHetha.
Lʒ.n. ſenſibile imutat organũ ſenſus in ſus actione ⁊ pp hoc hẽat relarionẽ ad ipſum ſicut ⁊ agetid nãlia ad ea que atiunt᷑ ab eis: alteratio ñ oꝛgan nò pfecit ſenſuʒ in acn fed ꝓſicit᷑ per actũ vtutis ſenſitiue cuius ſenſibile oĩno ex tra aĩam oino eſt expers Mec ille. CFi vlteriꝰ dicatur. mat aq̃ amantẽ eſt relatio realis: ſicht eõ. Ergo ⁊ ipſi⸗ us intelligibilis ad intellectum eit relatio realis ſicut ecõ nerſo. Matet conſequentia: quiã ſicut intelligere eſtactio immanens ita ⁊ velle ſiue diligere: cum ſit actus volun⸗ tatis. C Ad hoc reſpondetur?m Poc. S. inpᷣ ſententia ruʒ.di.ʒq.vnica ar· vltimo ad zmn ꝙ non eit ſimile de amante a amato ⁊ de ſciente ⁊ ſelbili. Mam ratio amo/ ris fundatur ſuper appetitumn boni. Vonum autem nõ eſt aliquid exiſtens tantum in anima:ſed etiam in rebus. zinde dicit phyloſophus in 6ꝰ methaphylice ꝙ malum ⁊ bonũ ſunt in rebus: verum ⁊ falſum ſunt in anima. J5 dicit Anic.ꝙ in amante ⁊ amaio in vO relatinoꝛum eſt innenire diſpoſitionem per quam referatur ad alteruʒ non antes in ſciente ⁊ ſcibili. Et ideo vtrobiqʒ relatio rea us eſt. Hec ile. CSi vlterius dicatur · Omnes relatio⸗ nes que conſequuntur quantitatem:ſunt res nature quãn tum ad vtrumnqʒ extremum: M patet per Poc. S. in de po vbi ſupꝛa · E in P parte.q.iz. ar.7.in coꝛpoꝛe. Sed
pꝛedicte relaticnes fundantur ſuper quantitate vt videt
qꝛ referuntur ᷣmꝑœ mñn enſurabile dicitur ad menſuraʒ vt patet hic per ppm ⁊ per Doc. F. in pꝛeſenti lectione er að̃. CAd hoc dðm Vᷣm Doc · S · n pꝛeſenti lcõne ꝙœ vbi ſicnt fupꝛadictum eſt non accipitur menſura ⁊ menſi
Lec.4. xcö.8.
rabile vᷣm quantitatem. Moc enm ad pꝛimum modum
ertinet ſed ᷣm menſurationem eſſe vt veritatis. Mecl ſe. CIid vltimũ dðm ꝙ ſiſcibile acccipiatur ᷣm modũ ged accipiatur ſcibile ᷣm actum:tunc eſt ſimnl cũſci⸗ entia ᷣm actum · Nec tamen pꝛopter hoc ſequitur ꝙ ſint
reales relationes ex parte vtriuſqʒ extremoꝛum niſi con⸗
ditiones pꝛedicte adſint. CVnde ſcienduʒ eſt;ᷣm Doc·
S. in p parte · q.Iʒ. ar.7· ad vltin ꝙ ad cognoſcendum ytrum relatina ſint ſimul natura vel non:Non opoꝛtet con
ſiqerãarẽ oꝛdinẽm rẽrum de quibus relatiua dicunlur: ß
ſigniſicationes ipſoꝛum relatinoꝛum. Sin · vnum ckn“
dat in ſuo intellectu aliud? econuerſoꝛtunc ſunt ſm̃ul nů⸗
ſicnt důpluüm ⁊ dimidius pater ⁊ filius ⸗ ſimilia· Si ve ro vnum clandat in ſuo intellectu aliud ⁊ non econuerſo:
nn non ſiñt ſinnl natura· toc modo ſepabemſciẽt
tiam autem m habitum vel ßm actum. Vnde m mo⸗
⁊ ſcibile. Nam ſcibile dicitur ᷣm potententiam: ſcientiꝰ
dum ſue ſignificationis pꝛexiſtit ſcientie · Sed ſi accipia/
tur ſcibile vᷣm actum:tunc eſt ſunul cum ſcientia fmn dclũ Mam aliquid non eſt ſcitum niſi eius ſit ſcienta. Pec i⸗ ie. Cnec opoꝛtet qᷓ; licet relatiua m foꝛmam relatio⸗ nis ſic ſe habeant ꝙ poſito vno ponatu reliquuʒ ꝙ eo dem modo vtrumnqʒ ponatur ſed ſuflicit ꝙ vnum pon tur ſm rem⁊ aliud vm rationem vt dicit Doc. Sin de potentia vbi ſupꝛa ad vltimum.
Eiin pßo ⁊ Doc S. Secundum numermm quidẽ. — ſic pꝛoceditur:
ſeptimum ꝙ tertius modus relationis non ſufficienter diſtingnatur à duo⸗ 6 bus pꝛimis modis. Mam ſicut relãtius duo⸗ rum pꝛimoꝛum nſodoꝛum referuntur m mutuam de pendentiam:ita ⁊ relatiua tertij modi. Ergo non dilti⸗ guuntur quantum ad hoc. Et tamen fᷣm hoc aſſignat bie oc. S. diſtictionem. Ans pʒ. qꝛ ſcibile in actu⁊ ſch in actu habẽt mutuam dependẽtiã:cumn ſint ſimn nd l cut diẽ doc. S. ĩpᷣꝑte. q·Iʒ · ar. · ad vltin ergo ⁊l. N ꝛo Tõtinens eſt mẽſur a ↄienti: ſicut locus localt; ue ſunt relatiua ðʒ pꝛimũ modum. Ergo iſte tertiꝰ modus gq attẽdit ᷣm mẽſurationẽ nõ diſtingnit᷑ apᷣmo mo ʒo. Senſus ⁊ ſenſibile ſunt relatiua tertij modi. Itinhn dant᷑ poꝰ actiua aut paſſiua. rgo ternꝰ modus relatiẽiꝰ nõ dft a ſcho mõ · C 4· Senſusẽ po paſſina rg0 ſundat relationem ĩeði modi. Et ſicidem quod Ez⸗
—-—*
——.——
—— —— ——.

Queſtio
Cð y. Lanſa non menſuaratur ab eſfectu. geia autem eſt canſa rei. Artifex.n.per ſuã ſciẽtiã facit opus. Ergo ſci entia non refert vᷣm menſurationem ſed ÿᷣm virtuteʒ acti uam. Et ſie. Tertius modus nõ differt a ſcðo mõ. ESʒ cõtra eit phus in textu dicens. m numerũ quidem ⁊ po
liqt eo g ipſum quidem qð ad aliqnid eſt: alterius dicitur pſum quod
tentiam dicta ad aliquid oĩa ſunt ad aliquid eo
eit:ſ non eo ꝙ aliud ad alind.
Reſpondeo dõm g tertiꝰ modus dft a ⸗
miſſis vᷣm phʒ vt hic diẽ doc.
S · Quia in pmiis vn quodqʒ dicitur relatiue ex eo ipſummet ad aliud refert᷑ ⁊ non ex eo ꝙ aliud refert᷑ ad pſum. huplũ.n. refert᷑ ad dimidiũ ⁊ ecõuerſo. t ſimi liter pr̃ ad filium: Sed m tertiũ modũ aligd dicit᷑ rela tiue ex eo ſolum ꝙ aliquid refert᷑ ad ipſuʒ: ſicut pʒ ꝙ ſen ſibile ſcibile ⁊ intellectuale ant ſenſuale diir relatine: qꝛ alia referunt᷑ ad ſta. Scibile. n. dñ ad aligd ex eo ꝙ habe tur ſcia de ipſo. Et ſimilt ſenſibile dñ ad aliqd qꝛ pᷣt ſenti ri. Hec ille. Cæx quo ſequit᷑ ſcha dria iter iſtos modos relatiuoꝝ:qꝛ relatiua tertij modi dir relatiue nõ pp ali⸗ ad ꝙ ſit ex eoꝛum parte qð eſt quantitas vel actio: t ed ſo lum pp actiones alioꝛuʒ que tamen ad ipſa non determi⸗ nantur. Relatiua autem aoꝛnin modoꝛnin diir relatiue pp aliquid qð eſt ex eoꝛum parte: ſicut pʒ de quantitate actione ⁊ paſſione aut virtute actina⁊ paſſiua. ed cõ ſiderandũ eſt pᷣ ꝙ Antonius Andree in pꝛeſenti libꝛo cir ca finẽ dicit ꝙ pꝛedicti modi relationis diſtinguunt᷑ quia relationes pᷣmi modi pꝛeciſe fundant᷑ ſuper re de genere qjntitatis. lones vero ſcði moqi ſuper re de ge actio⸗ nis vel paſſionis vel ſup pꝛincipio agẽdi. Sed relationes tertij modi fundantur ſuꝑ oĩa gha. ¶ Beã pdicta opinio ſonat cõtra phm ⁊ cõtra ſe pm.icit.n.in eodẽ libꝛo ydemptitas gñica ſeu ſpecifica aut analogie eſt relatio rea lis · Sed manifeſtũ eſt ꝙ vdẽptitas talis reperitur in om mi pꝛedicamẽto. Tinde dominus Toꝛcellanus in tractatu ſuo de relationibus innuit aliã eſſe relationẽ duoꝛum al⸗ boꝛum:⁊ aliam duaꝛnm albedinum Relatio.n.duoꝛuʒ alboꝝ dr̃ ſimilitudo. Sed in abſtracto.ſ.duarũ abedinũ magis dr̃ ydẽptitas. Picit.n.ꝙ ſimilitudo qua alba dicũ tur ſimilia eſt relatio realis fundata ſuper vnitate qnali⸗ tatuʒ. Sed ſimilitudo qua ipſe albedines dir ſimiles nq eſt ſimilitudo vera in natura ſpeciei que di vdemptitas ſpecifica. Et ideo nõ eſt eadem ſimilitudo qu album di fimile alboꝛ ⁊ qua vna albedo dicitur Rmilis alberi: quia hec prima eſt per albedineʒ que ineſt ei. Sed albedo dr ſimilis alteri per ſe ipfam. Elnz enim albedinẽ eſſe ſmi⸗ lemn alteriꝑ ſe ipſam:nð eſt aliud qᷓ; habere ſpecificã eſſe idem. Et ſic pʒ ꝙ nõ eodẽ modo album d̃ ſimile albo: quo albedo dicitur ſimilis albedini. Mec eſt eadem rela tio albi ad albnʒ que dicitur ſimilitudo accidentalis: ⁊ al bedinis ad albedinem que dicitur ydemptitas ſpeciica ſine ſimilitudo eſſentialis. Nec ille. C Cũ igitur ſimilun do ſiue ydemptitas ſcint relationes de pꝛimo modo: fal⸗ ſum eſt dicere ꝙ omnes relationes de pᷣmo mõ pꝛeciſe fundent᷑ ſuper re de genere quantitatis. nde phus di⸗ cit ꝙ vnuz in ſba.i.in eſſentia facit idem. CEt ſi dicat ad uerſarius ſeipſuʒ excnſando ꝙ illa ſuper quibus fundan⸗ tur ille rlones habent modum quantitatis. ¶ Lontra:qꝛ ſimiliter dicam ꝙ omnia ſuper qbus fundant᷑ relationes tert modi habent modũ vᷣtutis actiuevel paſſine. CLõ ſiderandum vlterius eſt ſcðo ꝙ aliqui alij vt recitat pꝛe⸗ dictus opinatoꝛ aſſignant aliter dr̃iam inter pꝛedictos mo dos dicentes ꝙterius modus ſumitur ᷣm rõnem men⸗ ſure perfectionis. dꝛimus vero modus m rõnem mẽ ſure quantitatis. Manc aũt driam videtur aſignare doc. in bꝛincipio huius lectionis ſit dicẽs. Accipit᷑ autẽ hic menſura« menſurabile non Fᷣm quantitatem hoc. n. ad be modum pertinet in quo vtrüqʒ ad vtru mqʒ dicitur. Mam duplunm refert ad dimidium ⁊ dimidium ad du plum. Sed accipit ᷣm menſurationem eſſe ⁊ veritatis. Mec ille. C Sed hanc rationeʒ diſtictionis nititur repꝛo e pꝛedictus opinatoꝛ vhi ſupꝛa ex eo ꝙ non omne cõ
B ertadecima
tinens menſurat contentũ:ſicut quinarius non menſurat quãternarinm licet ipſum contineat. Et tamen continens refertur ad contentum ᷣm pꝛimum modum. Ergo diffe rentia eſt male aſignata. ¶ Jſta autem apparens repꝛo batio pꝛocedit ex falſa Vmnaginatione aut foꝛſan vt gratio ſus loquar ex quadam inconſideratione. Mon eniʒ vult oc. B. dicere ꝙ omnis relatio ᷣm pꝛimũ modum ha beat rationem menſure ſed ꝙ pꝛo maioꝛi parte. Sufficit eniin ad dr̃iam duoꝛum ꝙ ilud quod conuenit vni: non cnueniãt alteri nnlla autẽ relatio de pꝛimo modo ſumit᷑ ßᷣm menſurationeʒ eſe ⁊ vcritatis:⁊ quelibet de zo mo do ſumit᷑ ßᷣmillam. Igitur ſufficiens eſt diie aſſignatio. COmne etiam continens menſurat contentum:ea ratio ne qua eſt continens. Ideo quinarius numerus põt mẽ⸗ ſurare quaternarins nõ vt quinarius:ſed quo ad nos in⸗ qudntum eſt continens lʒ hec ſit logyca— igitur dõm g ſi conſideretur Ad P umum ſcibile in en icʒ referatur ad ſcientiam ᷣm mutuam dependentiam:nõ tamen eodem modo ſicnt dictum eſt in pꝛecedenti articnlo:qꝛ refertur m rationem. Fcientia vero refertur ad ipſum relatiõe reali. ¶Ad ⁊mn pʒ ſolutio ex dictis. ¶ q zm reſpondet pꝛedictus opinatoꝛ dicẽs ꝙ ſenſus eſt equiuocus ad po⸗ teniaun naturalem ſenſitiuã: a ad ipſum actum ſentiendi. Senſus pᷣꝰ modo fundat relationem ſcði modi. Senſus autem ſecundo modo fundat rloneʒ tertij modi. Mec il le. C Sed foꝛſan meluus dðm ꝙtertius modus non di⸗ ſtinguitur ab alijs quantum ad fundamenta: ſed ſoluʒ qꝛ in alijs duobus modis vtrũqʒ relatiuoꝛum mutuo refer tur:in iſto vero modo non ita eſt ſicnt dictum eſt. CEt per hoc pʒ ſolutio ad n. ¶ Ad Im dðm ꝙ duplex eſt ſcientia. Nnedam eſt pꝛactica. Ettalis hʒ rationem can⸗ ſe ad ipſum ſcibile. Ilia eſt ſcientia ſpeculatiua.it talis ẽ etfecius ipſins ſcibilis. t comparatur ad obm ſicut mẽ⸗ ſurabile ad menſnram ſicut dicit Antonellus ⁊ Amoni us Indree ⁊ Scotus in pꝛeſenti paſin. Ibi in phyloſopho ⁊ oc. S. vbi ſupꝛa.
— ſic pcecitur. xir g v. 25 OCfauum ic Pceditur. Ar ꝙp
relatio non connemẽ
ter dinidarnr in relationeʒ realem ⁊ rionẽ rõ
nis. Mam aliqua eſt relatio que nec eſt rauo⸗ nis nec realis. rgo diniſio eſt inſufficiens. Anis pꝛobat: qꝛ relatio ſcibilis ad ſciam eſt relatio. Ft tamen non eſt relatio rationis: qꝛ ratio non adinuenit ipſum neqʒ fabꝛi⸗
cat. Meqʒ eſt relatio realis vt ex dictis pʒ. Igit ⁊c. C 2Mulla eſt relatio rõnis. Ergo diniſio eſt in ufficiens. Anñs pꝛobat᷑. qꝛ ſi eſſet aliqua relatio talis:maxime eſſet
rlo ydẽptitatis. Pʒ talis eit realis:qꝛ fundat᷑ ſuꝑ vnitate
numerali: que eſt maioꝛ vnitas qᷓ; vnitas rõnis.ſ g vni⸗
tas ſpecilica ſup qua fundat᷑ relatio realis.ſ. xdẽptitas ſpe ciſica. ¶ p ʒo· Ii eẽt aliqᷓ rio rõnis: maxime eẽt relatio dertri ⁊ ſinitri in colũna. Sed tales relatiões lunt reales Qð ſic pʒ:qꝛ 5ʒ phm ĩ de celo ⁊ mũdo dextrũ ⁊ ſiniſtrũ in celo dr̃nt ey natura rei. Ergo ſunt reales riones. CP 4*· Mla relatio eſt realis que eſt in ſbo reali. Sʒ q̃libet re latio eſt in ſpo reali. Ergo q̃libet eſt realis. ¶ Sed in 5ri nʒ arguit᷑: qꝛ illarelatio dr̃ realis cuius extrema ſunt rea lia realiter diſtincta. Illa vero dicit᷑ relatio rõnis cuius etrema nõ ſunt realiter diſtincta:ſine ſint realia ſine nõ⸗ Sed ambe reperiuntur vt omnibus manifeſtũ ent. Er⸗ ogliqus eſt relstio realis ⁊ aliqua rationis. Reſpondeo ꝙ ad hoc ꝙ aliqj rio ſit re E alis:
pᷣ regrit᷑ ꝙ hẽat extrema
realia. õ rlo terminos ſche itẽtionis non eſt ro realis. ⁊0 regrit᷑ ꝙ hẽat extremarealiter diſtincta. Jõ rio ydem
ptitatis nõ eſt relatio reslis. ¶ ic ergo oĩs relatio ha bet duo ertrema:cũ cõſiſtat in oꝛdine vnius ad alterum⸗ Vel ergo illa extrema ſunt realia ⁊ realr diſticta: vel nõ. Si ꝛnꝛſic eſt rio rõnis ex pte vtriuſqʒ exremoꝝ. Sip̃n:
hoc eſt duptr.Vel extrema ſunt eiuſdẽ oꝛdinis: vel non.. Sibnſic eſt relatio realis ex ꝑte vtriniqʒ extremoꝛum. Si vo nõꝛ ſic eit relatio realis ex pte vnius extremoꝛuʒ

Muinti Metha. relatio rationis ex parte alterius. ¶ Pꝛo cuius d ecla quod eſt in intellectu ad res que ſunt extravel etiam dꝛ⸗ raone conſiderandum eſtpᷣm Toc. J.in pᷣ parte.q. dinem intellectuum adinuicem · Iliovᷣm ꝙ huiuſmodi r.7.in coꝛpore: ꝙ cum relatio requirãt duo extrema⸗ relatones conſequnntur modnz intelligendi videlicet q tripliciter ſe h ad hoc g ſit res nature ⁊ rõnis. Vnãdoqʒ intellectus intelligit aliqnid in oꝛdine ad aliud:licet illuʒ emmn e vtraqʒ parte eſt res rationis: quaudo. ſoꝛde vei oꝛdinem intellectus non adinuenat ſed magis ex quadã
pabitudo non poteit eſſe inter aliqua niſi vᷣm appꝛehen⸗ neceſitate conſequatur modum intelligẽdi. Ft huiuſmo di relationes intellectus non attribuit ei quod eſt in inteb
ſionem rationis tm̃ꝛ vt pote cum dicimus idẽ eidem idẽ. tt nam ſm ꝙ ratio appꝛehendit bis vnumn ſtatuit illud vt ctuꝛſed ei quod eſt m re. Et hoc quidem contingit ʒꝙ duo. Et ſic appꝛehendit habitudinem ipſius ad ſeipium. aliqua non habentia m ſe oꝛdinem oꝛdinari imelligun⸗ Similiter eit de omnibus relationbꝰ que ſunt inter ens tur: licet intellectus non intelligat ea habere oꝛdinem qꝛ non ens:quas foꝛmat ratio inquantum appꝛehendit nõ ic eſſet falſus. Ad hoc autem ꝙ aliqua habeam oꝛdinem ens vt quoddam extremum. Bt idem eſt de omnibus re opoꝛtet ꝑg vtrũq; ſit ens ⁊ vtrumqʒ ſit diſtincium quia lationibus que conſequũtur actuni rationis: vt genus ſpe eiuſdem ad ſe ipfum non eſt oꝛdo. Bt opoꝛtet ꝙ vtrũq; cies ⁊ huiuſmodi. Muedã vero relationes ſunt. quantus ſit oꝛdinabile ad alind. Hnandoqʒ autem intellectus acci
ad vtrũqʒ extremũ res nature.ſ.quando eſt habitudo in pit aliqua duo vt entia: quoꝛumn alterum tm̃ vel neutruʒ
ter aliquã duo Vᷣm aliquid realitẽr conueniens vtriqʒ: ſi“ eſt ens: ſicut dum accipit duo futura vel vnum pꝛeſens ⁊ cut pʒ de omnibus rel ationibus que conſequuntur quan aliud futurum: ⁊ intelligit vnum cuimn oꝛdine ad aliud di itatem:vt magnum ⁊ paruum duplum ⁊ dimidinn? cens alterum eſſe pꝛius altero · nde iſte relationes ſunt
pmõi. Mam quantitas eſt in vtrodʒ etrremoꝛum.Et ſi rationis tm̃ꝛ vtputa modum intelligendi conſequentes. mile eſt de relationibus que cõſequtur actionein ⁊ paſ Auandoqʒ vero accipit vnum vt duo ⁊ intelligit ea cu ſionem vt motuʒ ⁊ mobile pater ⁊ filius ⁊ ſimilia. uã quodam oꝛdine:ſicut cum dicitur aliquid eſſe idem ſibi doqʒ vero relatio eſt res nature in vno extremorũ ⁊ in al ipſi. Et etiam talis relatio eſt rationis tñ. Wnandoqʒ ve tero eit res rationis tiñ. Nt hoc contingit quãdocũqʒ ex r0 accipit aliqua duò vt oꝛdinabilia adinnicem:inter que nema non ſunt eiuſdem oꝛdinis: ſicut lenſus a ſcientia reꝰ non cadit oꝛdo medins: vmo alterum ipſoꝛnum eſen⸗ feruntur ad ſenſibile ⁊ ſcibile. Due quidem inquantum tialiter eſt oꝛdo:ſicut cũ dicit relationem referriad ſm. ſunt res quedam in eſſe naturali exiſtentes: ſunt extra oꝛ⸗ Nuandoqʒ vero accipit aliquid cum oꝛdine ad aliud vt dinem ſenſibilis ⁊ intelligibilis. Mam in ſeĩa quidẽ ⁊ ſen ipſum eſt terminus dꝛdinis alterius ad ipſumꝛ licet im ſu eſt relatio realis ᷣm ꝙ oꝛdinantur ad ſciendum ⁊ ſen⸗ non dꝛdinet᷑ ad aliud: ſicut accipit ſcibile vt terminumno tiendum res. Sed ipſe res in ſe conſiderate ſunt ertra pu dinis ſcientie ad ipſum. Et ſic quodam oꝛdine non ſei⸗ iuſmodi oꝛdineʒ. Tinde in eis nõ eſt aliqua relatio realis bilis ad ſcientiam relatiue dicitur: vt eſt relatio rationis ad ſcientiã ⁊ ſenfuʒ ſed vᷣm rõnem tñ. Nec ille. Cxxg tm̃. hec ille ⁊ multum gloꝛioſe · CMꝛo cuius amplio ⸗ bus ſi duligenter conſiderentur manifeſte patet que ſunt ri declaratione conſiderandum eſt 3o ·ᷣm Doc. S. nde illa relatiua qnue ſunt eiuſdem oꝛdinis ⁊ que non. Mam ſi veritate.q.pꝰ.ar.y· ad.i Fm. ꝙ ijduphr contingit rloeʒ ni vnũ relatinoꝝ non ſit pticeps rationis eiu ſdem rei ſuper bil ĩ re ponere. ſʒ ĩ rõne tñ: vt elici poteſt e dictis philo qua fundatur relatio: tunc relatiua nõ erunt einſdem cꝛdi ſophy et Zuicene· CEino qñalid adſ eiß̃m refert v nis. Terbi gratia. Illa relatiua quoꝛum relationes in u dicitur idem eidem̃ idem. Si enim hec relatio aligã dantur ſuper actione aut paſſione vel virtute actiua ⁊ pã in rerum natura poneret additum ei quod dicitnr ideʒ ei ſiua ſiſic ſe habeant ꝙ vñnn põt agere aut pati aliqua acti ſet in infimtum pꝛocedere in relationibus: quiã ipſa rela⸗ one ⁊ alterũ nõ potẽſt agere tali actione non ſunt einſdes tio per quam aliquid dicitur ide eſſet eadem per aliquã oꝛdinis. de relatiuis autem pꝛimi modi que fundantur aliam relationem.t ſic eſſet pꝛocedere in infinituʒ. Be⸗ ſuper quantitate: vli verů eſt ꝙ ſunt eiuſdem oꝛdinis. Et cundo quando ipſa relatio refertur ad alind. Mon enim ſicut in vno extremoʒum eit reiatio realis: ita ⁊ in altero poteſi dici ꝙ paternitas refertur gd ſubiectum ſuum ali⸗ ſicut dictum eſt. CVonſiderandus vlterius eſt.⁊v.pꝛo ma qua relatione media: quia etiam ila relatio media refer⸗ ioꝛi declaratione eoꝛuʒ que dictã funt in pꝛincipio pᷣcedẽ retur alia relatione media. t ſic etiam eſſet pꝛocedereſn tis notabilis ðᷣm Poc..in de po..y.ar. vlti in coꝛ⸗ infinitum. Tnde relatio que ſignificatur in comparatio⸗ poꝛe ꝙ relationes rationis ſunt in duplici dr̃ia. Maʒ que ne paternitatis ad ſubiecum:non eſt in rerum naturã: 6 dam ſunt que fabricate ⁊ adinuente ſunt per intellectumn in ratione tantum. Teytio quando ynum relatinumn de⸗ ſicut relatio generis ad ſpeciem. lie gutem ſunt que con pendet ab altero ⁊ non econuerſo:ſicut ſcientia dependet ſequuntur operationem intellectus · Et tales ſunt in qus 3 cibili ⁊ non econnerſo · inde relatio ſcientie ad ſibl druplici differentia. Mam quedam ſunt que conſequun“ eſt aliquid in rerum natura:non autem relatio ſcibilis tur operationem intellectus ᷣm ꝙ intellectus conſiderat ſcientiam ſed in ratione tiñ. uarto quando ens comp⸗ aliqun duo vt entia quoꝛum neutrum eſt ens: vel ſaltem ratur ad non ens. vt cum dicimus ꝙ nos ſumus piꝛes alterum eſt non ens vt duz intelligit duo futura: vel vnñ hiis qui fnturi ſunt poſt nos. Alias ſ equeretur ꝙ poſſen pꝛcſens ⁊ alind futurum. Alie ſunt que conſequũtur ope eſſe inninite relationes in eodemꝛſignificatio in infinitum rationem intellectus hᷣm ꝙ intelligit vnum vt duo: ſicut pꝛotenderetur in futurnʒ. Mec ille. C Idem dicit Poe· dum intelligit aliquid eſſe idem ſibi ipſi. Ilie vero ſunt P.·in pꝛimno ſententiarum di.⁊6.q.⁊ ar.I. Ubi ſic ait ꝙ que conſequuntur operationem intellectus ᷣm ꝙ intells relatio eſt duplex. Auedam eſt que habet aliquid in fe etus intelligit aliqua oꝛdinabilia adinuicem. Tamen nen ſupꝛa quod eſſe eins fundatur: Sicut equalitas ſupꝛaq trum oꝛdinatur ad aliud:ymoalterum eſt eſſentialiter oꝛ titatem ⁊ ſimilitudo ſupꝛa qualitaem. Ettales relatiõe doꝛſicnt cum intellectus intelligit relationem referri acd ſunt aliquid in re. Dnedasʒ vero ſunt que non habent in aliquid: vt puta ad ſuum ſubiectum. Alie vero ſunt que damentuʒ in re de qua dicuntur.ſicut dextrum? ſin conſeqnuntur operationem intellectus ſᷣm ꝙ intellectus in columna. Et tales relationes dicuntur rations tanl⸗ intelligit aliquid o·dinari ad aliud quia alterum oꝛdinat Duod contingit quadrupliciter.ſ.ꝙ ſint ratioms tantu? ad ipſum:ſicnt ſcibile refertur ad ſcientiã. ¶ Unde doc. non rei· Eno vt dictum eſt quando relatio nonbbet 4 S. pꝛedicta innuens ubi ſupꝛa dicit · Sicut.n. relatio rea⸗ quid in rei natura ſuper quo fundatur. Et inde eſt ꝙ lis conſiſtit in oꝛdine rei ad remꝛita relatio rationis conñ doq; contingit ꝙ relatio realiter eſt in vno noniñ lte⸗ ſtit in oꝛdine intellectunm· uod quidem dupliciter pᷣt ro:quia in vno habet moduʒ quendam ſuper quem ſu contingere Vnoo ßᷣn ꝙ oꝛdo iſte eit adinnentus per in⸗ datur: in altero vero nõꝛſicut eit in omnibus illis relano⸗ tellecum ⁊ attributus ei quod relatiue dicitur. Et hmõi nibus: quibus dens ad creaturam refertur que qu ſunt rones que attrihunnt᷑ ↄb itellectu rebꝰ itellectis:pꝛo realiter ſunt in creatura ⁊ nõ in deo. Secůdo modo qus ut ſunt inteliecte: icut relatio generis ⁊ ſpeciei. Mas do relatio non hʒ aliquã realẽ dinerſitatẽ iter exrem⸗ enim relationes ratio adinuenit conſiderans oꝛdinem eiꝰ cut relatio vdemptitãtis · Ideo hec nihil ponit 7n.
u
tj ce %
Mi Rel
l
eh min üen tu pſ
on

Mueſtio
m rntioneʒ tñ̃: vt cum dicitur idem eidem idẽ Tertio
modo quando deſignatur relatio aliqua entis ad non ens vt cum dicimus ꝙ nos ſumus pꝛioꝛes aihs qui ſunt fu⸗ ruri· Nta enim pꝛioꝛitas non eit aliqua relatio ᷣm rem ſed ſolum ᷣm rationem:qꝛ relatio realis exigit vtrumqʒ eremo in actu. Auartoo qi ponit᷑ relatio rtonis. Ipi en relatio ꝑ ſe ip̃as refert᷑ ⁊ nõ ꝑaliã relationẽ. jdec ille C Ex gbꝰ elicit᷑ ꝙ ad hoc ꝙʒ aliqua relatio ſit relatio rea lis: pᷣ rẽgrit ꝙ eftrema eiſint realia. ⁊d reali diſticta. z? ꝙ extrema eins ſint in actu. 4 g referant᷑ ad inuicẽ pre⸗ lationem mediã. go g talis rid funder ſup aliquo in rerũ nã exiſtẽte.s ꝙʒ ſi debeat eſſe realis ĩ vtroqʒ extremoꝛũ P talia extrema ſint einſdem oꝛdinis. Ad pnmum ergo dðm ꝙg relatio ſeibilis —— Ad ſciam eſt relatio rõnis ĩ vno extrenoꝛuʒ ⁊ realis in altero ſicut dictũ eit. Ideo Aiqua liter medio mõ ſe hʒ iter relationẽ realẽ ⁊ rõnis. Won tñ ẽ itelligẽdũ ꝙ ↄtineat᷑ ſubtertio mõ rlonis m ꝙ ẽ rõnis
h1 ꝙ eſt realis i altero extremoꝝvñ pꝑ boc decepti ſũt
aliqui: credẽtes ꝙ relatio rõnis ↄtiner jub gne ſeu pᷣdica mento relatiõis. N Ad 2n dmꝙ ydemptitas numera⸗
lis nõ eſt relatio realis. Qꝛ lʒ hẽat fundanẽtũ reale: quia
t extrema nõ ſunt reatr diſticta qð requirit᷑ ad realitateʒ relationis vt dictuʒ eſt: ideo nõ opʒ ꝙ ſit relatio realis ß; rõnis t. ¶Ad zm dðm ꝙ celũ põt accipi duplr Vno pꝛoaggregato ex coꝛpe celeſti ⁊ intelligẽtia mouente. Et
Et ſic ſignant᷑ relationes in celo. Ilioꝰ p̃t accipi ꝓ pᷣ coꝛ⸗
poꝛe moto ad vbi ⁊ nõ ad foꝛmã. Et ſic in celo dextrũ ⁊ niſtrů aut alie drie poſitionis nõ denotãt nealẽ relationẽ ſicut nec in colũna. ¶ꝛo cuius declaratiõe ſciẽdũ eſt ꝙ
— Lec.z.⁊ celnʒ dr a pho aĩatum in ⁊0 de celo ⁊ mido nõ quidem
.13. g aia ſit ſibi ↄiuncta vm eſſe:ſed qꝛ ↄiungit᷑ ſibi vm opa⸗ tionẽ:ſicut motoꝛ mobili vnde m Ilbertũ ibidẽ aia ña triplick hʒ habitudinẽ ad coꝛpus.pꝛimã quidẽ quo ad eſ
ſe:nõ ita ꝙ quãtuʒ ad eſſe depẽdeat a coꝛpoꝛe ſed qꝛ hʒ
po eſſe in coꝛpe · Manc aũt habitudinẽ intelligentia nõ hʒ ad erc.1z. celũqꝛ fibi nð ynit᷑ ym eſſe. Et hoc itẽdit phs in. phy⸗ um mu ſco.yꝛ. ſicoꝝ cum dicit moto celo nõ mouet motoꝛ eins nec per
ſe nec ꝑ accis. Aliã hʒ pabitudinẽ quãtum ad appꝛehẽſih nẽ:qꝛ ſuã cognitionẽ acquirit mediante oꝛgano coꝛpoꝛeo.
Manc ẽt hitudinẽ nõ hʒ inteiligẽtia ad celnm:qꝛ nõ intelli
git mediante aliqno coꝛpꝛe:ſed ꝑlumẽ intelligẽteÿme canſe. Tertiã hʒ habitudinẽ quãtuʒ ad operam:qꝛ influit
motli coꝛpoꝛi ⁊ ꝑ ipſam coꝛpus opatur. Et hanc hitudi
nẽ hʒ itelligẽtia ad celũ: Mã ſicut intellecius noſter pꝛacti cus coꝛpoꝛe vitur ad explicandũ foꝛmãõ artis in inqm ar
tiicialiuʒ:ita itelligẽtia vtitur celo ad explicãdas foꝛmas nles in ſua mẽte cõceptas in mã gfiabiliuʒ ⁊ coꝛruptibi“
linʒ. Et illo mõ põt dici celũ aĩatuʒ. De quo ifra cſarius
df̃in.. huiꝰ. g. 7. ar.5. C Ad n dðm ꝙ nõ ſufficit ad
hoc ꝙ relatio ſit reali
3 ꝙ hẽat ſhn reale ſicut ex dictis pʒ ſed requiritur ꝙ hẽ
at extrema realiter diſtincta⁊ inter eà
oꝛdo realis: nde dato g relatiorationis eſſet ᷣn reʒ in o reali: adhuc ↄfia non valeret.
Wbi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Gancto vbi ſupꝛa. 5
— ſic pꝛoceditur: T̃ꝙœꝙ S nonum idẽ nõ poſſit refcrri ad plã ꝑ ſe pᷣꝰ. Mã phs dicit hic i textn ꝙ ſi ſcla
referret᷑ ad ſcibile ⁊ ad ſuũ ſm:bis icem di⸗
ceret᷑ a vnum haberet plura eſſe. Et hoc ideo: qꝛ idẽ re
Ferret᷑ ad diuerſa ergo ⁊c̃. ¶P ꝛo. Fi ſic: fequeretur ꝙ vn relatio eſſet plures vt arguit Antomꝰ andree ⁊ anto⸗ nellus Similter ⁊ Seotus. yrgo idẽ ꝙ pnꝰ. Cp. Relationes multiplicant pꝑ multiplicationẽ terminoꝛũ. Auius fignum eſt ꝙ vno termino coꝛrupto adpuc manet elatio ad alium terminũ coꝛrupto reſpectuad illum ter⸗ nnuz coꝛruptuʒ. Igitur ĩpoſſibile eſt ꝙ vnica relatione idem referatur ad plura. P 40. Nafiatis pᷣncipijs eẽn kalibus relationis: variat reiatio. Sed terminus eſt pᷣnin ipſius relationis. Relatio. n. dependet ex duobꝰ ſ.ex fun damento ⁊ termino quoꝛum deſtructio vnius ſufficit ad ruptioneʒ alterius vt dicit Woc. S.in de poĩ. q.yar.
„
Pertadecima 1. itur ac. Ped in cõtrarium arguit᷑. nia eadem en ſcientia in numero dinerſarũ conelnionum ad eãdem ſci entiam pertinentium vt ex ſupꝛadictis patet. Ergo eadẽ rio puta ſcia refert ad plura ſcibilia vnica relatione.
Reſi pondeo dðm ꝙ idem referri ad plura
põt intelligi dupliciter. Mno
p idem poſſit referri ad plura dinerſis rionibꝰ. ꝑt hoc
⸗
dupliciter. Vno modo diuerſis relationibus ᷓᷣm ſpecicʒ. Etſ non inconnenit idẽ materialiter referr per ſe ad di⸗ uerſa etiam pᷣmo. Gicut homo albus refertur ſimiliudi ne ad alium albũ: ⁊ diſſimilitucine ad pominem mgrũ. Zlioꝰ diuerſis relationibus in mmero: que tamen ſint eiuſdẽ ſpeciei. t ſic umpoſibile eſt idem referri ad pln⸗ ra aut plura ad vnum per ſe aut per accidẽs. quia ipomi⸗ bile eſt plura accidentia einſdem ſpeciei eſſe in eodem ſn biecto vt ſupꝛa pꝛobatum eſt in.x. huius.q.9.ar.y. Ergo impoſſibile eit ꝙ idem diuerſs relatombus numerali⸗ bus einſdem ſpeciei referatur ad plura. Ilioꝰ poteſt in⸗ telligi ꝙ idem põt referri ad plura eadesʒ relatione in nn mnero. Ft hoc dupliciter. vel ꝙ referat ad plura nõ tanq; ad terminos ſed ad vnum fañq; ad coꝛrelatiuum: ⁊ aᷓ aliud tanq; ad ſ5m aut tanq; ad termmos oppoſitos: ſiẽ hliatio ad patrem ⁊ ad ſilium. Et ſic ipoſſibile eſt idem referri ad plura per ſe ſiue per alterũ: nn ahas vt dicit hic phyloſophus:idem haberet duo eife vt dieit Por. JF. Ilioꝰ ꝙ ideʒ referatur ad plura vnica relatione tanc; ad plures terminos einſdesʒ relationis in numero. Et ſic bene poſbile eſt idem referri ad plura vnica relatione per ſe ⁊ etiam pᷣmo ita ꝙ nõ refertur ad vnuim per alte⸗ rum. nod ſic patet ᷣm̃ viam Doc. S. Wam pater re⸗ ferturvna paternitate in nnnero ad plures ſilios.ſicut er ſupꝛa adductis pʒ. Et nõ refertur ad vnum per hocꝙ re ⸗ fertur ad alinz. Mon.n.maioꝛ eſt ratio ꝙ pater vnnð pꝛi⸗ moreferatur ad ſoꝛtem ⁊ per ſoꝛtem aq platoneʒ qᷓ; ecõ⸗ nerſo. Igitur xc. CWerũ tamen Intonius Indrce in ñi⸗ ne huius libꝛi videtur eſſe alteriꝰ opmionis dicens ꝙ ali quid cõuenit alicui dupliciter. Wno modo per ſe pꝛumno. lio per ſe nõ primo. ꝙllud autem conuent alicui per ſe pᷣ quod tonuenit ſibi ßᷣm pꝛopꝛam ⁊ ſpeciũcam ratio nem: Inde eſt ꝙ conuenit ſibi adequate. llud autem cõ henit alicui per ſe non pꝛuno quãdo conu enit ſibi per can ſam in ſe exiſtentem non taen per pꝛopꝛiam ⁊ conuer⸗ tibilem cauſam.ec ille. CæEr quo infert pᷣgꝙ unpoſñ bile eſt idem referri ad plura per ſe pᷣꝰ. Bed poſibie eſt ideʒ referri ad plura per ſe nõ pᷣ ſicut idem continens ad plura ↄtenta. ¶ed hec opinio non contradicit hijs que ſupꝛa dicta ſinit:ſi accipit per ſe pᷣmo diuerſimode. Hoc enim poteſt accipi dupliciter. Vnoꝰ vt idem en ꝙ adeqᷓj⸗ te: Sicut accipitur in pᷣ? poſterioꝛuʒ. Et ſic manifeſtum eſt ꝙ nihil refertur ad plura per ſe pᷣo. Auia illud quod conuenit alicui pꝛimo ito modo ſemper ſibi conuenit ⁊ de neceſſitate. Et ſic accipit pꝛedictus opinatoꝛ. Alio“ accipit᷑ pᷣvt dit oꝛdinẽvʒ ꝙ hoc refertur pꝛius ad illuq q; ad aliud. Et ſic ſicut dirnmns nõ inconuenit aliquid re ferri per ſe ad plura etiã pꝛmo ita gꝛ nõ refertur ad vnũñ per alterum modo quo expoſitum cſt. Et ſic in hac par⸗ te nulla eſt Zdictio. ¶Ad duas igit pꝛimas rõnes patu it ſolutio ex dictis. ¶ Ad z dðm ꝙ rlones mulnplicãt᷑ numeraliter ad multiplicationeʒ ſubiectoꝝ. ed i pẽ mul tiplicantur pꝛopter multiplicatonem ⁊ diſtinctionem pꝛi
cipioꝛum vr innuit Doc. H. in quolibetis quolibeto pꝰ. ſicut infra patebit in ſequẽti articulo. Pt coꝛrupto vnoter nino non pꝛopter hoc toꝛrumpitur relatio que fuit ad il
lum terminum licet etiam remanezʒt aliud coꝛrelatinna:
ſed deſinit eſſe illa relatio ßm illum modum eſſendi quẽ habuit ad terminum coꝛruptum:Tit quando pater refer
tur ad plures filios ſi vnns filius moꝛiatur: non coꝛrum
Ppitur paternitas. Fʒ quidam modus eſſendi patermita⸗
tis cotrumpitur. ¶Acd vltimũ dðm ꝙ coꝛrelatinum nð eſt pꝛincipium eſſentiale ſui relatini: licet ponatur in de
2 8 5
criptione eins. VUnde non variatur relatio pꝛopter varis nonem terminoꝛum nnmeraliter loquendo.

Auinti
gi in pprloſopho 1ocoꝛe Saneto vbi ſupꝛa.
15 in ie pꝛocedit
S decimum khh lationes nõ diſtinguantur ⁊ multiplicen tur vᷣm diſtinctionem ⁊ multiplicatione buncipioꝝ. Mã illud quod cauſat᷑ ab ali gno bn effectiue:põt termmnare moluʒ Sed ad aliquid jõ põt eſe termmus motus. Ergo non
hʒ pᷣnn. Et ſic ſuppoſitũ eſt falſum. C D·⁊ Inter ſoꝛte; albuʒ ⁊ platonem albuʒ ſunt plures ſimuluudines.; ttñ hſit ad eadẽ p̃n?ꝛcuʒ ad eãdeʒ numnero gnonem oꝛdinen⸗
tur vt pʒ per oc. S.in. ꝗ.ſnĩarum. di.27..I. r.I. ad zm. Ergo rłones nqᷓ multiplicant᷑ ad multiplicationẽ pꝛi⸗ cipioꝝ· CP z · Si riones diſtinguerent ſpẽ:ſequeretur vna relatio referret᷑ ad aiiã per relationẽ mediã vʒ ꝑ dif⸗ ferentiã que eſt relatio realis. Et ſic eſſet ꝓcedere in inſ⸗ nitũ. Ergo nulle ſunt rionis que diſtiguant᷑ ſeu dr̃ant ſpẽ.
CH·4“ Multiplicatis fundamentis multiplicant᷑ rela nones · Ergo rlones dittinguunt ꝑ ſubiecta:? nõ ꝑ pᷣnci⸗ pia ſoluʒ. N P. Rlones dũniunt᷑ ꝑcoꝛrelatiua. Er go hiit diſtingui per coꝛrelatiua:cu eadẽ ſint p̃nꝰ eſſendi diffimẽdi ⁊ diſtinguẽdi. ¶ Sʒ in pᷣriuʒ arguit᷑:qꝛ pn re
lationum ſunt caufa eſſendi relanonuʒ. Ergoẽt ſunt pᷣnꝰ. diſtinguendi. Er ſic relationes per pᷣn· habent diſtingui. BReſt ondeo dðn ꝙ relationes multiplica⸗ — P ri ant diſtingui poteſt intelligi dnpliciter. Vnoꝰ numeralr· Et ſic diſtiguũt᷑ ad diſtictio nẽ inoꝝ ſubiectoꝝ ſicut ⁊ q̃libʒ alia accſitia· Alioꝰ 5ʒ ſpẽʒ· Et hoc p̃t dupl itelligi Vno⸗ foꝛmaluer. Et ſic diſtigu⸗ untur ſeip̃is. Alioꝰ eytrinſece ⁊ canſalr· Et ſic diſtiguunt ᷓᷣm diſtictionẽ cauſaꝝ pᷣncipioꝝ. le. nrelatiões q̃ habẽt diuerſas cauſas vᷣm ſpẽʒ: vident᷑ diſtigui ᷣm ſpẽʒ: vtvnlt oc. S.i zů ꝑte· q·3Var. Feĩ coꝛpe vbi ſie ait. Gʒ recte ↄſi derãti apparet eadẽ rlone referri vnumquodq; ad ſuum pr̃eʒ ⁊ mr̃eʒ pp vnitateʒ cauſe eadẽ.n.natmitate naſcit ex patre ⁊ matre vñ eadeʒ rlone ad vtrunnqʒ rcfert᷑. Et ea⸗ deʒ eſt ratio de magt̃o ꝗ docet multos diſcipulos eadeʒ doctria. Et de diño q gubernat diuerſos ſubditos eadem ptãte. Gi vero ſint dmerſe cauſe ſpẽ differẽtes: ex ↄñti vi dent᷑ ẽt rlones ſpẽ differre: ſicut ſi aligs eit aliquoꝝ magi ſter ĩgrãmatica ⁊ aliquoꝝ ĩ logrca. Et alia eſt rõ magiſte
„.
rij vtriuſqʒ. Et iõ diuerſis rſonibꝰ vnꝰ ⁊ idem hõ põt eẽ
magiſter diuerſoꝝ vel eoꝛũdem vᷣm diuerſas doctinàs.
Mec ille ſicut etiã ſupius adductuʒ eſt.q.9. ar.7. C dꝛo
ciius declaratione cõſiderãdum eſt pᷣ vᷣmn eñdem hidẽ- ꝙ cauſe relationuʒ aliqñ ſunt diuerſe Fm nunerum due
ti ſunt einſdem ſpeciei. Et pꝛopter talẽ diuerſitatẽ nõ ncci dit diuerſitas ſpecifica rtonũ Dicit.n.ibidẽ ſic. Lontingit
aũt quãdoqʒ ꝙ aliquis hʒ relatignẽ ad plures ᷣm diuer
ſas càuſas: eiuſdem tñ ſpeciei. Sicut cuʒ aliquis eſt pater
dinerſorum ſilioꝛũ ſᷣm diuerſos generationis actus. Tn
de pr̃nitas nõ ſpẽ differt cuʒ actus gſiationũ fint ideʒ ſpẽ pec ulle. C Sʒ diceret aliqs. Ii diſtictio relationũ ſume tur a diſtinctiõe ſpecifica crũ ſequeret᷑ ꝙ vna relatio pol ſet terminari ad extrema oino diu erſa: vt puta filiatio ad patrẽ ⁊ ad matrẽ.ſʒ hoc ẽ ĩcõuemẽs: Vꝛ vnum nõ põt eẽ in dinerſis ſpẽbus. Bed vnũ relatiuoꝛum ſpecificat᷑ ex re liquo cum ponatur in diffinitione eius. ¶ Ad hoc reſpon det Doc. S. vbi ſupꝛa ꝙ non eſt inconueniens vnam re⸗ lationem in ſpecies ⁊ etiam in ninnero terminari ad di⸗ uerſos terminos:ſicut vna filiatio terminatur ad paterni⸗ tatem ⁊ ad filiationem. Picit enim ſic. mnn ⁊ ens ſe cõ
Le.cöz⸗ ſequuntur vt dicit᷑ in 4o methaphyſice. t ideo ſicut con
tingit ꝙ in vno extremoꝝ relatio ſit quoddã ens ĩ alio au⸗
Lect.1Fet tem non ſit ens niſi m rationem tm̃ ſicut de ſcibili ⁊ ſcia
phus dicit in v metaphyſice:ita etiã cõtingit ꝙ ex parte vnius extremi eſt vna relatio ex parte auteʒ extremi alte⸗ rius ſuntmulte relationes:ſicut in hoĩbus ex parte paren⸗
tum inuenit᷑ dupler relatio vna paternitatis ⁊ alia mnater nitatis que ſum ipẽ dr̃ntes ꝑp hoc g alia ratione pater ⁊
alia ratione mater eſt generatiõis pᷣnn. Si vero eſſent plu
Metha. res eadem ratione vᷣnn vnius actionis phta cum mutiſ mul trahunt nauem in ommbus eſſet vna eadem rela⸗ tio. Er parte autẽ pꝛolis eſẽ vn ſola filiatio ᷣm rem:ſed dupiex rationem inquantum coꝛreſpõdet vtriqʒ relatio⸗ ni parentum ßᷣmn duos reſpectus intellectus. ec ile foꝛ maliter· CPꝛo maioꝛi declaratione pꝛecedentium con ſiderandunm eſt ſcðo ᷣm Poc. S·in quolibetis quolibe⸗ to pᷣo. q.pᷣar.⁊.ꝙ relatio habet g ſit res nature a ſua cau ſa: pꝛopter quamn vnã res naturalem oꝛdinem habetad al
teram. Ex eodem autem habet aliquid g ſi ens ⁊ꝙſit vnnm. Et ideo contingit ꝙ eſt vna relatio realis tantũ ꝓ⸗
pter vnitatem canſe ſicut patet de equalitate pꝛopter emzʒ vnam quantitatem eſt in vno coꝛpoꝛe vna equalitas quã⸗ titatis tiñ. Sed reſpectus plures fᷣm quos diuerlis coꝛ⸗ poꝛibus dicitur eſſe eqnale. Bi autẽ vᷣm omnes illos re⸗ fpectus multiplicarentur relationes reales.in vno coꝛpo/
re eẽnt ifinita accũtia vel ĩideterm inata. Idec ille ⁊ glioſe.
— igitur ððn dupliciter aliquid Ad pmum cauſatur effectiue ab aliquo ʒ
Doc. Sin pᷣ pte.q.y· ar.& ·⁊·· Vno per nãlem trã
mutationẽ. Alioe per quandã reſultationẽ ſiue ↄcomitan⸗
tian. Mlud igitur quod cauſat po mõ:põt eſſe termins
motus. Mõ autem neceſſe eſt hoc de 2 modo. Relatio aſit cauſat᷑ ad ꝓductionẽ ſui fundamenti per quandã ↄco⸗ mitantiã vnde argm ꝓcedit eꝝ falſa ymaginatione. ¶ Ad 2mn dim ꝙ licet iter Boꝛtẽ albũ ⁊ platonẽ album ſintplu
res ſimilitudines fᷣm numerum PR diuerſitatem ⁊ plura litatem ſboꝛum: eſt tñ vna vᷣm ſpẽm CAnde ſciendũ eſt
ßm Doc. S.in. ſnĩaruʒ: di.⁊7..I.ar. I ad zm. ꝙ rela tio fundatur ĩ aliquo ſicut in cauſa vt ſimilitudo in qualia te. Et in oliquo ſicut in ſßo. Ande in ipis ſimilibus. Et ea vtraqʒ pte põt attẽdi vnitas vel pluralitas ipfius. Pꝛ er⸗
go in fimilitudine non eſt eadem qualitas numero 6 ſpẽ
in vtroqʒ ſimili. Et iterũ ſubiecta ſimilitudinis ſunt duo nmero: Et ſimiliter eſt de equalitate:ideo equalias ſi militudo omnibus modis eſt aliã numeròo vtroq; ſimi lũ ⁊ eqjuũ. Mec ille. CAdʒ.dðn. ꝙ rld pt accipi du/ plr Vno vt rlo.i.vt mediũ qͥ vnũ relatiuoꝛũ refert ad re liquũ. Et ſic nõ refert ad aliã rlone reali. Alioꝰ põt ↄſde
rari vt eſt vna eẽntia cõueniẽs cũ alia aut df̃ns ab alai nä
ſpeciei aut gus. Et ſic nõ eſt inconneniens ꝙ n⸗ relatio realis referat ad aliam ⁊ ꝙ ſi vna relatiõe fundet alu.
Enec hoe eſt contra id qð fnpꝛa dietum eſt· ¶.. Aus ſuperius erat locatio de relatione vt relatio:non anteʒ v
eſfentia in ſe conſiderata vt hic ſumitur. CAd alias duãs rationes patuit ſolutio ex dictis. pi in phyloſopho ⁊ Woc. S. Rla veroſiiborüge⸗
di relationis quibus aliquid dr̃ ad aigd m alind nõ ſint ſufficienter aſſignati pho. Nam illa que ſunt entia rationis non debent poni ſpẽs ſen mo⸗ di alicnis pꝛedicati:cum ens quod diuiditur in deceʒ pdi camenta ſit diſtinctum contra ens rationis vt ex ſupꝛadi⸗ ctis patet. Ged relniones quibus aliqua referuntur per aliud ſunt entia rationis ſicnt pʒ de relatõe ſan? egr à medicinas. ergo ⁊c̃. C ed dicebat g licet dles rolnes ſint rõnis ĩ vno extremoꝝ:ſunt tñ reales i altero· Rlo.n. medicine ad ſanum aut egrum eſt relatio reae. ⁊ pro⸗ vter hoc ponitur ſpecies relationis · TUonng· Auis ne⸗ latio qua vnn relatio in abſtracto deñgnata refenur adal amꝛeit relatio rationis ex parte ctiam vtruſq; enremo⸗ rum vt ex ſupꝛadirtis patet · Et tamen hic eſt ſechn us modus coꝛun que referumtur per aliud. Igitur ſolulo nulla. CP.ꝛ. vnnm quodq; collocatur in ſpecie per am enentiam. ⁊ non per hoc quod ſibi accidit yt pat p Doc. S de eſſe ⁊ eſſentia. Ergo tertius modus eſt W le aſignatus in quo dicitur ꝙ aliquid refertur quiã i aiiquid accidit quod ad alind dicitur. ¶& ged conmrꝰ i phus in tertu dicens. Mla vero ſi ipſoꝛũ gener ſint la vt medicina eoꝛũ que ad aliquid qꝛ ipſius genns videtur eſe eoꝛũ que ad aligd. Impiins quechnt
vndecimum

—
dupl:qꝛ vel ſuꝑ numero inde
ſunt relatiua ſuꝑ poſitionis. quedã ſuppoſitionis: queda ero equipãrantie. Et iteꝝ quedam ſunt relatiua ſᷣm eẽ̃ quedaʒ vo ſᷣm dici. Et tñ iſta ↄtinẽtur ſub pᷣdictis modis
logycam qᷓ; ad p̃fentem ſpeculationem pertinet.
dicunt᷑ ad aliquid: vt equalitas qꝛ equale: ⁊ ſimilitudo:
ꝛ ſimile. Alia vero m accidens: vt homo ad aliquid:qꝛ
accidit dupluʒ eſſe. hoc aũt eſt eoꝝ que ad aliquid: vt ai⸗ buun ſiaccidit eidem album ⁊ dupium eſe. Reſpon deo dðm ꝙ tres ſunt modi quib? aliqua dicunt᷑ ad aliquid non Fᷣm ſe:ſed m aliud. C ꝛimus modus eſt q aliqua di cunt ad aligd ꝓpter hoc ꝙ ſua genera ad aligd ſunt: Giẽ medicina dicit᷑ ad aligd:qꝛ ſcia eſt ad agd. Picit.n.ꝙ medicina eſt ſcia egri⁊ ſani. Secundus modus eſt qñj aliqua ahſtracta dicunt᷑ ad Aiquid per hoc ꝙ ſua cõcreta habẽtia illa dicunt᷑ ad aliquid: Ficut equalitas ⁊ ſimilitu do dicunt᷑ ad aliqd:q: equale ⁊ ſimile ad aligd dicunt᷑. Quslitas. n. ⁊ ſimilitudo m nomẽ nõ dicunt᷑ ad aliqd. CRertius modus eſt qjj jubiectũ dicir ad aliqd ratione ccidentis: Sicut homo vel album dicit ad aliquid: quia xtriq; accidit albuʒ vel dupluʒ eſſe. Et hoc modo dicitur ad aliquid caput: qꝛ eſt pars. ſec Doc. B. foꝛmaliter in Fſenti lectione. T Auoꝝ modoꝝ ſic põt foꝛmari ratio et ſufficiẽtia. Nam ila que dicũtur ad aliquid per aliud vel dicũtur ad aliquid per aliqð extrinſecũ.vʒ.pe aliqð qð eis accidit. t ſic eſt tertius modus. Nel per aliud.i.per alteꝝ. Et hoc eſt dnpł. Nel per ſuũ ſuperiꝰ.ꝙt ſic eñt pꝛi mus modus. Mel per ſuũ ↄcretũ. Et ſic eſt fecũdus mo⸗ dus. Cõſiderandũ eſt aũt pᷣ⸗ ꝙ relatiuoꝝ quedam ſunt relatiua per aliud ⁊ quedam ſunt relatiua per ſe. Relati⸗ na aũt per aliud ſunt in triplici dria. Mam quedaʒ referũ tur rõne generis:ſicut dictum eñ. Vuedam rõne creti. Qnedam vo rõne accidẽtis. Sed relatiua per ſe ſunt ĩ du plici dr̃ia. Mam quedam ſunt relatina realia: quedaʒ vᷣo relatiua rõnis. Relatiua aũt rõnis ſunt in duplici differẽ
ia. Mam quedam ſunt que fabꝛicant᷑ ab intellectu: Sicut
duin ambo relatiua ſunt entia rõnis· Alia ſunt que conſe⸗ Aukur opationeʒ intellectus. Et talia ſunt triplicia: Quia
Vel intelligit vnum vt duo: icut idem eidem. Vel itel
ligunt᷑ vt entiaquoꝝ neutruʒ vel vnñ tiñ̃ eſt ens. Mel qñ aliqua intelligũtur vt oꝛdinabilia inter que tñ nõ eſtreſpe ctus medius: ſed ſunt ipſemet relationes. Relatiua auteʒ realia ſunt in duplici dr̃ia. Wam quedã ſunt realia in vnd tremoꝝ tm̃: Gicut ſüt relatiua de ſcðo modo relatiõis. VMuedam vo ſunt relatina realia in vtroqʒ extremoꝝ. Et ula ſunt duplicia. Wam quedam ſunt que fundant ſuper actione ⁊ paſſlone aut virtute actiua ⁊ paſſina: Sicu ſunt relatiua de tertio modo. Ilia ſunt que fundant ſup qnti⸗ tate: Picut ſunt illa que ſunt de pᷣmo modo. Et talia ſunt in multiplici dr̃ia. Nam quedaʒ ſunt que fundant ſuper
Vnitate abſolnte. t talia ſunt in triplici dria. Maz quedã
ſunt que fundant᷑ inp vno inſuba: Bicut ydẽptitãs. Zlia ſupvno in qjntitate: Gicnt ejlitas. Ilia ſup vno in qjlitate: Iicut ſimilitudo. Alia ſunt que fundant᷑ ſup numero ſiue
pluralitate abſolute.̃t talia etiã ſiit triplicia.ſ.diuerſitas inequalitas ⁊ diſſimilitudo per oppoſituʒ ad tria pᷣdicta. Mnedazʒ aũt ſunt que fundant ſup numero percompatio nem eius ad aliud. t talia ſunt in duplici dria. Waimn qᷓ⸗ dam fundant᷑ ſup numcro comparato ad numeꝝ. Qnedã
veroſup numero comparato ad vnuʒ. Et vtrũqʒ ʒtingit terminato vel ſup numero
determinato. Alia ſunt que fundant ſup vno per cõpatio hez ad numex. Ft illa tot modis dicunt᷑ ſicut⁊ p̃cedẽtia: t er dictis pʒ. C Vonſiderandũ vlteriꝰ eſt ſcho ꝙ q̃dam ſunt relatina eiuſòẽ noĩs: Bicut ſimile ſimili ſimie. Qne⸗
dam vero dinerſoꝝ noĩuʒ: vt pater ⁊ ſilius. Sili quedaʒ
cnt clare pʒ diligẽter ↄnderanti: que cõſderatò magis
igitur dicẽduʒ ꝙ aliqui ꝓpter Ad Mimum iſtud argumẽtũ volũt ſuſtinere
ꝙ ipm ad aligd m ꝙ eſt pdicamẽtũ diſtinctũ ab alijs nõ ſit ens reale: ꝛ vt diclit· phus ponit relationes rõnis ſub
d aliquid in pñti paſſu. ¶ Sed hoc motiuum claudicat.
Sertadecima
Manifeſtum eſt.n.ꝙ phus nõ ſolũ enumerat modos re lationis m ꝙ eſt pᷣdicamẽtuʒ: ſʒ enumerat modos tam p ſe qᷓ; ꝑ acenis ipſiꝰ ridnis: ⁊ ſil rlones rõᷣnis ⁊ reales:⁊ qᷓ ronis nomẽ ſoꝛtiunt᷑. t hoc ꝓpter debile eſſe rionis:vt infra patebit in piti.q.ar..⁊.I9. 30 anfeſtum eſt.n. ꝙ ens qð diuidit in decem pᷣdicamẽta: diſtingnit᷑ ↄtra ens rònis. Fpecies ergo alicui pᷣdicamẽti: non pit eſſe entia rõnis:ſicut adducit Poc. Gin de poꝰ.q.7. a dẽdo illos qut relationẽ de nñero ſecũdaꝝ itẽtionũ poſue runt. CNEt p hoc pʒ ſolutio ad aliu argumenta. ¶ Ibi in ohnoneare enetbi ſupꝛa. —1 Imn ſic ꝓcedit᷑. B duodecimum relationes poſſint ineſſe ſuis ſubiectis ſine ſuis undamentis. Mã aliqs eſt p̃ nõ exnte gnione actiua ⁊ filiꝰ ceſſante gñone paſſina.ꝙt tñ pr̃nitas fundat᷑ ſup genuiſſe:vt pʒ ꝑ oœc. Sĩ pñti lectiõᷣe:et ꝑ phm hic in textu. Igit᷑ aliqua rlo põt eẽ in aliquo ſubo nullo exnite fundamẽto Primo. CP ꝛo. Actiotranſẽs dicit᷑ eſſe fun⸗ damentuʒ rionis de ſcðd modo:que.ſ.actio eſt cũ motu: ſicut ex dictis pʒ. Ped talis actio eſt in patiõte ſubiectiue. Inde eſt ꝙ vocat tranſiẽs. Relatio aũt que ↄſequit taleʒ opationẽ: eſt in agẽte. Ergo aliqᷓ rlo eſt in aliquo ſine ſuo fundamẽto.¶ Sed dicebat ꝙ illa roque ↄſequit᷑ taleʒ actionẽ:ↄſequit᷑ ẽt potẽtiã actiuã que eſt in agẽte. Ideo nõ eſt ſine fundamẽto. ¶ Contra: uia nõ eſt poſſibile vnaʒ relationẽ hye diuerſa fundamẽta gnie aut ſpecie diſtincta: Vꝛ rlones diſtinguũtur ſpecie ꝑp diſtinctionem cãꝝ ſine fundamẽtoꝝ: vt dictũ eſt. Ped actio ⁊ poꝰ actiua gnie dif ferũt. Ergo riſioẽ nulla. E P ꝛ0. Relatio ſcie ad ſcibile ẽ in ſcia tanqᷓ; in ſubo ⁊ nõ meciãte fundamẽto. Alias det ulnd rgo ideʒ qð pꝛiꝰ. ¶P 3o. Rclatio inãe ad fodaʒ eſt in mã. Ettñjnõ eſt in ea nyediante aliqno fundamẽto. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. Cᷓ 4 Mnio mãe cuʒ foꝛma eſt rio realis in mã exis. Et tñj nõ eſi in ea med iante alio funda⸗ mẽto. git idẽqð pꝛiꝰ. CSed 5 eſt phus in textuq vult P relatiões inſint ſubſtantie mediante qjntitate qᷓlitate aut actione ⁊ paſſione:ſicut ex dictis F „ döm g relatio realis de glie Reſponde 0 ad au põt eſſe in ſubſtãtia ſi⸗ ne fundamento medio. N dꝛo cuius declaratione conſi⸗ deranduʒ eſt pꝛimo ꝙ duplex eſt relatio. uedam eſt re latio rationis. t talis põt ineſſe ſubſtantie ſiue ſubiecto pꝛincipali ſine fundamento diſtincto a ſubſtantia: Bicut ꝑʒ de relatione materie ad foꝛmam:aut de ydemptitate ßᷣm numeruz Alia eſt relatio realis. Et talis eſt duplex. Wam quedam eſt que circuit omne genns: Sicut diſſe⸗ rentia oppoſitio ydemptitas ⁊ ſimiles que vocantur re⸗ lationes tranſcendẽtes:non quidem quia int in omni pꝛe dicamento:ſed quia poſſunt fundari in omni pꝛedicamẽ⸗
to:l non m omnem moduʒ cuiuſlibet pꝛedſcamenti: vt
infra patebit. ar.. Ettales ĩ fundent᷑ ſup aliquo de ge⸗ nere accidentius: non pofunt eſſe in ubſtãtia niſi mediãte fundamento diſtincto realtter a ſubſtãtia: Sicnt ydempii tas ſpecifica duaꝝ albedinnm non poteſt eſſe in ſubſtan
tia niſi mediante albedine que realiter differt a ſubſtãtia.
Et ſimiliter eſt de omnibus talibus cum quodlibet acci/ dens realiter differat a ſubſtãtia. Si autem fundatur ſup
vno de genere ſubſtantie habente tamen modum qjntita⸗
tis ·tunc tales relationes lʒ poſſint eſſe in ſnbſtantia nð me
diante fundamento diſtincto realiter a ſubſtantia: non ta⸗
men poſſunt eſſe in ſubſtantia niſi mediante fundamento
diſtincto ſm rutionem: vt pʒ de ydẽptitate ſpeciſica Joꝛ tis ⁊ Platonis que ineſt eis mediante vnitate que non realiter differt ab eis ſed ᷣm rationem tmñ. nedam ve⸗ ro eſt relatio que non fundatur niñ in rebus determinati generis accidentis. Picnt paternitas liatio.ac̃. Et tales relationes poſſe eſſe in ſubiecto ſine fundamento: poteſt
intelligi dupl. noꝰ loquẽdo de ſubiecto ꝓximo ⁊ ĩime
gliato. Et ſic poſſunt eſſe in ſubo ſine fundamento medio:
Sicut pf̃nitas in poꝰactiua pr̃is. Tel loquẽdo de ſubo pᷣn
cipali ⁊ remoto ⁊ mediato.ſ.de ſuba. xt ſic non poſiunt
Q. 7.ar.9. repꝛehẽ

eſſe in ſubiecto:hoe eſtin luba miſi mediante fundamento
reali diſtincto a ſuba: Quia tales relationes fundant᷑ vel
ſup qjntitate aut ſup virtute actiua aut paſſiua. Sed talia
fundamẽta ſunt accidẽtia. Iccidens aũt realiter diſtingui
tur ↄtra ſubam vᷣm cõmnnẽ phoꝝ ſniam.git ⁊c· TCFt
hoe eſt qð inuie Voc..in pᷣo ſniaʒ. di.⁊.in expoſitiõe lit
tere dicens: ꝙ relationes fundant᷑ ſuꝑ aliquo qð eſt cauſa
ipſoxꝝ in ſubiecto: Picut equalitas ſuꝑ qjntitate: ita dis ſu
per poteſtate. Tnde Poecius dicit ꝙ diiuʒ eſt poteſtas
cohercendi ſubditos. Hec ille. Cpicit ẽt in. z0. niaꝝ. di.
32.q. z ar. 3. ꝙ natura felationis eſt vt in alijs rex generi⸗
bus cauſam habeant: qꝛ minimũ hʒ de natura entis. ec
ille. C Bicut ergo pʒ ꝙ ineit ſubſtantie mediante funda⸗
mento. CEt poſſet ꝑſuaderi rõne. Mam nihil fundat in
aliquo niſi mediante fundamento. Fed relatio fundat in
ſubſtantia. Ergo nõ eſt in ſuba niſi mediante fundamẽto.
¶ Becd hic oꝛitur difficultas. Nam vdẽptitas ᷣm nũerũ
eſt relatio realis. t tii vt ↄceſſuʒ eſt ineſt ſubſtantie ſine fundamento diſtinctoa ſuba ſᷣm rem. Igitu apparct cõ⸗ tradictio in dictis. Pꝛobat᷑ ꝙ ſit relatio realis. Auia rea⸗ liter Joꝛtes dicit᷑ idenn ſibiipſi:⁊ nõ ᷓᷣm rationem tõ̃tũ.
Ergo vdẽptitas num eralis eſt relatio realis. Cihicẽduʒ ꝙ kʒ illa ydẽptitas ſit realis rõne ſui fundamenti ſiue cãe:
tamen nõ eſt relatio realis. Plura.n. requirũtur ad rela⸗ tioneʒ realem:qᷓ; ad entitateʒ realem. Vnde Poc. B. in dẽ p Vſi ſic ãit. Nliquis eſt idem realiter ſibi ipſi:⁊ nõ ſolũ ðᷣm rationeʒ:lʒ relatio ſit m rõneʒ tiñ:pꝑ hoc ꝙ relationis cauſa eſt realis.ſ.vnitas ſube quaʒ intel⸗ lectus ſub relatione intelligit. Iec ille. N Sed diceret in ſuꝑ aliqs ꝙ relatio fraternitatis aut ↄſanguinitatis eſt re⸗
latio realis. Et tamen eſt in ſubiecto ſine fundamẽto. Oð
ſic pʒ: Muia aduenit ſibi ſine motu. Maʒ aliquo puero na to cauſatur in viro ꝓuecto relatio fraternitatis ſine motu eins. ¶ Pꝛo cuins difficultatis ſolutione ſciendũ eſt ᷣm Zhoc. P. in. o.ſniaꝝ. di. 1.q.1.ar· pᷣo. ꝙ relatio aliqũ in⸗ naſcit᷑ ex motn vtriijſqʒ extremi: Sicut pr̃nitas ⁊ Kiliatio. Et talis relatio eſt realiter in vtroqʒ. Qñĩqʒ vero inaſcitur ex motu alteriꝰ tñ. Sed hoe ↄtingit dupli. Vno qii re⸗ latio ĩnaſcitur ex motu vniꝰ ſine motũ aiteriꝰ vel pᷣcedẽte vel ↄcomitante: Bicut in creatura ⁊ creatoꝛe ſenſibili et ſenſu ſcibili et ſcĩa. ꝙt tũc relatio eſt in vnd ᷣm rem: ⁊ in alio ᷣm rõnem tm̃. Alioꝰ qñ inaſcit᷑ ex motu vniꝰſine mo tu alteriꝰ tunc exiſtẽte:nõ tñ ſine motu pᷣcedẽte: Sicut eqᷓ litas ſit inter duos hoies per augmentuʒ vniꝰ ſine hoc ꝙ zlins tunc angeatur vel minnat᷑: ſed tamen pꝛius ad hanc qjntitatem quas hʒ per aliquẽ motuʒ vel mutationeʒ ꝑue
nit. Et ideo in vtroqʒ extremoxꝝ talis relutio realiter fun⸗ datur. ec ille. Anue quiceʒ pꝛo ſequẽtibus valde neceſ
ſaria ſunt. T Picenduʒ eſt ergo ꝙ relatio fraternitatis q̃ innaſcit᷑ aliquo puero nato alicui viro iã pꝛonecto cauſat᷑ qdem ſine motu ipſius exiſtente nõ tñ ſine motu ipſius p cedente.ſ.generatiõis eius. Moc.n.ei accidit ꝙ ex motu
alterins ſibi nunc talis relatio innaſcit. Bimiliter ex hoc
ꝙ iſte deſcẽdit ꝑ generationẽ ꝓpꝛiã ex eadẽ radice cũ vi⸗ ro ꝓnenit affinitas in ipſo ad vxoꝛẽ ſine aliqua mutatiõe ipfius. hec Poc. B. vbi immediate ſupꝛa-
c„ igitur dicendum ꝙ paternitas Ad PpRmum aut filiatio nõ fundat᷑ ſuꝑ actu
generare: ſed ſuꝑ genuiſſe: vt pʒ per phm ⁊ ꝑ Doc. S. in pꝛeſenti lectione. Abi Voc. S.ſic ait ꝙ eoꝝ relatiuoꝝ que ſunt vᷣm potentiã actiuã ⁊ paſſiuã: attenditur dinerſi tas vᷣm diuerſa tempoꝛa. Vue.n.dicunt᷑ relatina ᷣm tem pus pteritum:ſicut id qð fuit ad id qð factuʒ eſt: ſicut pa ter ad filiuʒ: qꝛ üle genuit ⁊ ille genitus eſt que differunt Fᷣm feciſſe ⁊ paſſuʒ eſſe. hec ille. Sed genuiſſe ſemꝑ ma ⸗
net:qꝛ qð factum eſt nunq́; deſinit eſſe factum. Etſic ille
relationes nunqᷓ; ſunt ſine fundamento. nñ Poc. S.in 40.ſententiaꝝ di. 41.vbi ſupꝛa dicit ꝙ quedã ſunt relatio nes que habent pꝛo cã actionẽ vel paſſionẽ vel motuʒ: vt in y. methaphyſice dicit. uaꝝ quedã cauſant᷑ ex mo · tu inqntum aligd mouet᷑ actu. Sicut ipſa relatio que eſt mouemtis ⁊ moti. O.uedã aũt inqjntuʒ habent aptitudinẽ
ad motů: ſicut motiuũ ⁊mobile:⁊ dñs ⁊ ſeruus. Quedã aũt ex hoc ꝙg aligd poſt motü eſt:ſicut pater ⁊ filius. nõ
aũt ex hoc qð eſt generare aut generari gdinuicẽ dicunt᷑: ſed eet eſt generatũ eſſe. Aptitudo aũt ad motũ ⁊ ipᷣm moneri tranſit. Sed motuz eſſe perpetuũ eſt. Auia qð factũ eſt nunqᷓ; deſinit eſſe factũ. Et ideo paternitas ⁊
ſiliatio nunq; deſtruunt᷑ ꝑ ſubtractionẽ cauſe:ſed ſolump
coꝛꝛuptionẽ ſubiecti ꝑ alterutrus extremoꝝ. Et ſimilter dicencdum eit de affinitate. ec ile a multum gloꝛioſe. Cinde ſciendũ eit ᷣm eundẽ ibidẽ ꝙ relatio aliqus de ſnit eſſe dupl. Vnoꝰ ex coꝛꝛuptiõe ſubiecti. Alio ex ſub tractiõe cauſe:ſicut ſimilitudo deſinit eiſe qñ alter ſimiũ moꝛit᷑. Vlel qů qualitasique erat cã ſimilitudinis ſubtra⸗ pitur· hec ille. ¶ Sed hic remanet difficultas. Mam ge nuiſſe nõ eit in patre generãte:cuz iã cefiauerit actus. Er go cus paternitas ſit in patre:erit relatio in Wa nõ mediã⸗ te fundamẽto. T Ad hoc reſpõdent qdã ꝙ genniſſe:ᷣm ꝙ pꝛoceſſit a poactiua patris generãtis eſt fundamentũ paternitatis: nõ aũt vt eſt trãſiẽs aut ſucceſſionẽ includẽs ſm ꝙ huiuſmodi.Etqꝛ illa poꝰ remãet in patre:iõ pater nitas ineſt ſðe patris mediante illa poꝰ actiua 3 genuiſſe ßᷣm ꝙ pꝛoceſſit ab illa poꝰ · Alij vero dicunt ꝙ genitum eſſe remanet in filio:cum illa actio ſit ranſiens in filium. Igitur paternitas nõ coꝛꝛumpit᷑ · Sed hoc nihil. Qua ⁊ ſi genuiſſe ſit in filio ⁊ paternitas in patre:nihilominus ſtat difficultas.ſ. ꝙ relatio erit in a patris ſine fundamẽ to. Pꝛopter qð alter reſpõdet diis toꝛcellanus dicẽs ꝑ ad paternitatẽ nã ſufficit po actiua ⁊ paſſiua qꝛ aliqs hẽt illã potentiã ⁊ tñj nõ eſt pater. Requirit᷑ ergo actus quo poexeat ad effectũ. Et qʒ actus trãſit ⁊ fundamentũ ma nere opʒ: ideo requirit᷑ vis aliqua vel habitus aut diſpo ſitio quò remanet. hec ille · CNel dõm vt ipſe innuitꝙ duplex eſt fundamentũ relationis.ſ.vnũ qjntuʒ ad eſſe ⁊ aliud qᷓntũ ad ieri. Actio autẽ ſuꝑ quã fundat᷑ paternitas eſt fundamentũ paternitatis qjntũ ad fieri. Potẽtia vero actiua qᷓ;tũ adeiſe. Tlerumtamen ꝓſequendo ſoluto⸗ neʒ Toc. F. pdictã dicũt alig alij ⁊ bñ ꝙ genuiſſe gnůre generatuꝝ foꝛe ſunt in eoden ſbo.ſ.in pre. nde impeſ⸗ ſibile eſt patrem qui genuit filiũ:nõ genniſſe ipſum.⁊ ſic genuiſſe eſt ſubiectine in pr̃e ſimilter ⁊ generare ſicut ⁊ poſſe in futuruʒ generare. Non eſt ergo paterntas in pã tre ſine fundamento ꝓpꝛio. ¶Ad ſcðm dicendũ ꝙ actio tranſiens accipit᷑ tripir vt infra in.q.ig. ar.⁊. dicet Tno pꝛo foꝛma fiuente ab agente in patiens.Et ſic eſt fubiecti in patiente. Ilioꝰ ꝓ finxn foꝛme ab imperfecto ad perſe⸗ ctuʒ. t ſic etiã eſt in patiente ſubiectiue. Et ſic actio mãlt ſumitur. Et eſt idem cũ motu ⁊ paſſione motu ⁊ paſio⸗ ne mãtr.i.ſubiecto ⁊ ᷣm rem.i.fundamentaliter: vt bo⸗
tet.z0.phy.tertio modo accipitur getio pꝛo emanatione. 4.et foꝛme ab agente ex parte agentis. Et ſic eſt ſubiectiue in comd.
agente vt infra patebit ᷣm Doc. S. Et ſic iſto terto o tales relationes fundantur ſuper actione aliquain pꝛelen ti que coꝛrumpuntur ceſſante actuali actione agentis: qne dam vero ſuper egiſſe que remanent:ſicut patel ex andu ctis a Doc. S.ex quarto ſentẽtiarũ. CAd tertiũ dicendũ ꝙ fundamento dinerſa ſunt duplicia. Nam quedãſuntd non ſunt ſuboꝛdinata. ꝙt talia ſi ſpecifice diſtinguãntul: canſant diſtinctionem relationum. Zlia ſunt fundamen realiter diſtincta:que tñ ſuboꝛdinata ſunt. ⁊ talia poſim ꝓducere eandem relationem ſicut pʒ de agentibus na ralibus ſuboꝛdinatis: que concurrunt ad pꝛoductionen vnins effectus. ¶ Et hnic ſolutioni concordat dñs toſc⸗
lanus. ¶ Id quartũ dicẽduʒ ꝙ relatio ſcie ad ſcbile: v dicit pᷣcictus dominus toꝛcellanus eſt in ſciente median
te ſcia que eſt fundamentum eins. ̃t lʒ ſit in ſcientia ſicht
in ſubiecto immediato ⁊ pꝛoximoꝛde quo non eſt hi ac pꝛopoſitum:tñ eit in ſciente tãq; in ſubiecto pꝛincipali ð quo eſt pꝛeſens queſtio. nde argumentum procedebꝰ
in equiuocis. ¶ Icd quintum dicendum ꝙ relanò mote ⸗ rie ad foꝛmã non eſt relatio realis de genere relationis· Meqʒ diſtingnitur a materia realiter vt ſupra addueu eſt in primo notãdo ⁊ tangetur infra ar.i· ⁊ ñ.
3
t
tuy Sel
Gp p.9 cün ner
cue
6 ſor

Mueſtio
realiter depẽdet a foꝛma. Ergo tal relatio eſt real. Cddi cẽdũ ꝙ negat ↄnia:nõ enim ſequit᷑ ſicut ey ſupꝛa adductis pʒ ſoꝛ.eſt idem ſibi ipñi realiter:ergo ydẽptitas ẽ reał rela tio de gnie ad aligd:qꝛ mã nõ refert᷑ ad foꝛmã ſicut ad ter minũ coꝛrelations. ¶ Sed cõtra. Qꝛ hoc ṽ eẽ 5 Voc. S. in pᷣſen. di.z.q.ꝓ·ar.ÿ. vbi vult ꝙ relatio inde nõ ſit ipſa materia. Dicit.n.ibidem ſic:ꝙ ſi ꝑ potẽtiaʒ paſſiuaʒ intelligat relatio mãe ad foꝛmã:tũc mã nõ eſt ſua potẽtia qʒ eſſentia mãe nõ eſt rlo. Mec ille. CDicẽdũ gꝙ mate⸗ rie duplex põt eẽ rlo uedã eſt rio mãe diſpoſite ad foꝛ maʒ introducẽdã. Et talis eſt relatio realis fundata ſup v tut e actiua ꝓducentis virtuali aut actuali. De qua loqui tur ibi Doc. S. Nec enim nõ eit eſſentiair ipſa ind. Alia eſt relatio pᷣme materie ad foꝛmam.ſ.quedain hitudo po tentie paſſiue ad actuʒ pꝛimum.Et talis rlo eſt realiter ip ſa mã:ſicut pʒ per Doc. S.in pꝛima parte.q.yy.ar.pᷣ.ſi cut etiã ſupꝛa adductũ eſt.q.g. ar. z. Manifeſtũ eſt.n.ꝙ ĩ coꝛruptiõe ſubſtantiali fit reſolutio vſqʒ ad mãʒ pᷣmã. In illa aũt mã pꝛima eſt hitudo ad foꝛmã. la aũt hitudò j põt eſſe rlo de giie accidentis: qꝛ ſic nõ eẽt reſolutio vſqʒ ad mãʒ pꝛimã:cũ illa hitudo eadeʒ in numero maneat lo quendo de habitudine materie pᷣme. CAd vitimũ dicũt quidã ꝙ vnio foꝛme ad mãm ⁊ ſi dicat rlonem:tij nõ eſt relatio realis de genere rlonis vt infra patebit ar. 1. ad quintum. Unde nihil ad pꝛopoſitum. 3 CIbi in pho ⁊ Doctoꝛe Sancto. Vbi ſupra.
decimumtertium*
ditur. Aidetur ꝙ relatio non ſit ens reale ex⸗ — a animam eriſtens. Mã omne ens reale ex⸗
. tra animãm eÿtis aut eſt ſba aut accis ꝛ vt ex ſupꝛadictis nnin pʒ · Sed relatio nõ eſt bᷣa:cũ nõ ſit per ſe exiſtens:ſed eſt nihwu debilioꝛis eſſe inter oĩa alia pꝛedicamenta:vt dicit cõmẽ. mt 20. huius. Mec eſt accidens:qꝛ accidens eſt in ſo aliquo en. pahn a quo remoueri nõ põi ſine mutatiõe ſubi:ſed rto põt re⸗ penti moueri a ſo nulla mutatiõe facta in ſbo vt pʒ per Doc. igzwit S. in de poꝰ.q.7. ar · ð ad qntũ. Ergo rlo nõ eſt ens rea⸗ iehün le. CP ·⁊. Mlud qð ↄſiſtit in operatiõe itellectꝰnõ ẽ ens mn reale extra aĩaʒ exiſtens. Sed rlo eſt huiuſmodi. Lõſiſtit gen enim in actuali cõparatie relatiui ad coꝛrelatiuũ. Sed ta ropum lis comparatio ſit ab intellectu cũ vnũ alteri comparet:er
go ⁊c. CP.3. Mullũ ens reale põt aduenire alicui de l nono nulla mutatiõe facta in eo: cũ vbicũqʒ eſt eſſe poſt j „ eſſe:ibi ſit mutatio. Sed ſi relatio adueniret alicni de no no:hab eret eſſe in illo poſt nõ eſſe. Et ſic ibi eẽt mutatio. Fed relatio põt aduenire alicui de nouo nulla mutatione facta in eo: vt pʒ per oc. S.in de po'.q.y.ar.ð. ad penł᷑ timũ: vbi dicit. Et tñ non opʒ ad hoc ꝙ de aliquo alic ua relatio de nono dicat᷑: ꝙ aliqua mutatio de nouo ſiat ĩ ip⸗ ſo. Sed ſufficit ꝙ fiat mutatio in alique extremox. Nec ile. Ergo idem qð pꝛius. C · 4ꝰ · Si rld eẽt ens reale ſequeret᷑ ꝙ infinite res poſſent eſſe in eodem ⁊ ĩ eodeʒ in
ſtanti acquiri: cũ rtones quaſi infinije in ſoꝛte mutato de
vno loco ad aliũ acquirant᷑. vʒ. diuerſe habitudies ad om mam nia coꝛpoꝛa inferioꝛa ⁊ ad ſingula coꝛpoꝛa celeſtia: ⁊ ad H ſngulas partes totius vniuerſi. Sed hoc videt᷑ incõneni E ens. Igitur c. CP. v. lud cuius ſpẽs ſunt entia rois
ech e nõ eſt ens reale. Sed ſpecies rlonis nõ ſunt oẽs reales ſi cnt patet de rtone ſcibilis ad ſciaʒ que ti enumerat a pho m* inter ſpẽs relationis. Jgit ⁊c̃. Cᷓ · 6 In aĩa nõ ſunt niſi d lec. tria yt dicit phns ſcho ethycoꝝ.ſ.potentia paſſio ⁊ hĩtus. in Sed relatio ſcie ad ſcibile nõ eſt potẽtia neqʒ habitus ne mwi qʒ paſſio. Ergo non eſt aliquid in anima exiſtens. C ⸗ b 7· Si relatio eſſet ens reale ertra animam exiſtens aut b „ b eẽ vex de omni rone aut de aliqua ſic ⁊ de aliqua non. vi ⸗ Mõpꝛimũ qʒ alique ſunt rlones rõnis: vt ſupꝛa dieum. w nec 5ʒꝛqꝛ non eſt maioꝛ rõ ꝙ vna ſit realis qᷓ; alia:cũ oẽs de cðueniant in rõne formali relationis que eſt eſſe ad aligd w C3.Si eſſet aliqua relatio realis:maxime videt᷑ ꝙ un relatio creature ad creatoꝛẽ eẽt realis. Sed hoc nõ. Euʒ
pꝛimoqꝛ eẽt ꝓceſſus in ininituʒ in creaturis cum ſi eſſet nrealis eſſet creatura · Et ſi referetur ad creatoꝛeʒ rea
— 2 ——
Sertadecima
li relatione ⁊ illa per aliam ⁊ ſie in infinituʒ. Tum ſcðo qꝛ creatura refertur ad creatoꝛem vᷣm ꝙ hʒ eſſe a treato ⸗ re · Sed habet eſſe per ſuam ſubſtantiã· Ergo refertur ꝑ ſuam ſpam ⁊ nõ per aliquam realẽ relationẽ. CSed cõ tra eit phyloſophus in pꝛeſenti libꝛo qui diuidit ens rea le in decem predicamenta 3 ens rationis. Reſp ondeo dicendũ g rlo accipit᷑ dupli Vno cõiſſime ꝓut quelʒhitu do dicitur relatio:ſine ſit hitudo ad foꝛmain ſiue ad ſtm iue ad terminũ. Ilioaccipit᷑ rlo cõiter ꝓut eſt hitudo ſo lum ad terminũ. Et hoc duplr. vnoꝰ in cõi.ſ.ꝓut diui⸗ ditur in rlonẽ realem ⁊ rationis. Alioꝰ ꝓ relatione reali tĩ. Et hoc duplr. Vnoꝰ accipitur relatio realis vt ſe ex tendit ad rłonẽcreatam ⁊ increatã rionem.Et ſic reperi tur in diuinis Aliomodo accipit᷑ ꝓ rione reali creata tĩ que nõ eſt ſuũ eſſe.Et hoc duplr. no vt ſe extendit ad relationes que impoꝛtantur in qjttuoꝛ vltimis pꝛedicamẽ tis ⁊ ad relationes que impoꝛtantur in ad aliquid. Alioꝰ Pꝓpꝛijſſime.ſ.ꝓ relatione que eſt in pꝛedicamento ad ali/ quid tmñ. Et hocꝰdupir põt conſiderari. vno modo ᷣm actnalẽ cõparationẽ vnius relatiui ad alind tãq; ad coꝛre⸗ latiuũ terminãs illã hitudinẽ. Et talis relatio de qua eſt hic ad ꝓpoſitum:neceſſario eſt ens extra aĩam exns. Nð ſic pʒ. Mã ꝗcad ponitur in ꝑꝛedicamento eſt ensr tra animã exiſtens. Mã nec non entia neqʒ termini ſecũda rum intentionum ponuntur in pꝛedicamẽto: vt ſuperiꝰ ꝓ batum eſt. Ged relatio eſt vnũ pᷣdicamentũ cuius ſpecieſ ſunt in gñe per ſe. Ergo ⁊c̃. CManc rõneʒ ponit Doc. S. in de potẽtia.q.y.ar.o.in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. In nullo enim pᷣdicamento ponitur aliquid niſi res extra animam exiſtens. Mam ens rõnis diuidit cõtra ens diuiſum ĩ de cem pꝛedicamenta: vt pʒ in.y. metha. Si ergo relatio ñ 2 ectio.y. eſſet in rebus extra animam:nõ poneret ad aliquid vnũ genus pꝛedicanẽti. Mec ille. P.ꝛ0. Ad idem. Ridicu lum enim eſt ponere perfectionem totius vninerſi conſi⸗ ſtere in fabꝛicatione rationis noſtre aut in ente rationis: cũ vnumquodqʒ dicatur perfectum ᷣm ꝙ eit ens. Sed perfectio totius vniuerſi conſiſtit in oꝛdinẽ partium totiꝰ vninerſi inter ſe ⁊ ad ſuũ totum: vt pʒ.i⁊.huius. Tũ ergo relatio eſſentialiter ſit oꝛdo vnins ad aliud: ſequit᷑ ꝙ re/ Tectio.ð latio non erit ens in anima ſed in rebus exiſtens. Manc rõ nem ponit Voc. S.in de potẽtia vbi ſupra dicens. Mer fectio ⁊ bonum que ſunt in rebus extra aĩam non ſoium attenditur ᷣm aliquid abſolute inherens rebus:ſed etiã ßᷣm oꝛdinem vniꝰrei ad aliã:ſicut etiam in ordine partiũ exercitus bonum exercitus ʒſiſtit. Nuic enim oꝛdini ꝓhi loſophus cõparat oꝛdinem vninerſi in.I⁊. metha. Opʒ er go in ipſis rebus oꝛdinem quẽdam eſſe. Mic aũt oꝛdo re latio quedam eſt. Vnde opz in rebꝰipſis quaſdaʒ rlõnes eſſe Fm quas vnum ad alterũ oꝛdinatur. Mec ille. CPF· 30. nd quod hʒ eẽ in re ſecluſa quacũqʒ opatiõe intelle ctns ſpeculatiui:eſt aliquid reale extra aiam exiſtens: ſed ſecluſa quacũcqʒ ðperatione intellectus noſtri ẽffectus dependentiã ad ſuã cãʒ. Similiter pater oꝛdinat᷑ ad filiũ ſuum ⁊ nõ ad lapidem. Igitur relatio eſt ens reale extra animaʒ exiſtens. ¶Et ſi dicatur.ſi relatio ſit ens reale:ſe queret᷑ ꝙ faciet cõpoſitioneʒ: qꝛ vna res nõ põt alicui in eſſe vt accidens ſine cõpoſitione. CD icẽdũ ꝙ relatio rea lis de genere ad aliquid facit cõpoſitionem cũ ſubiecto:ſi cut infra patebit in.iʒ.ar. Nnod ẽt cõcedit oc. S.in ð po.q. g. ar.poad ym. ¶ Et ſi itex dicat᷑. Accidens habʒ eẽ in RhieaoMelkticantem eſtmngi ad aliudeqᷓ; alio Ergo relatio non eit ãcẽis·Et ſic nõ erit ens reale: cum etiam nõ ſit ſubſtantia. ¶ Dicẽduʒ g relatio lʒ ᷣm mo⸗ dum ſigniſicãdi ſigniticetur vt ad aliud:tamen realr ⁊ 5ʒ rem ſigniſicatã eit in ſßo. Unde Doc. S.in de poꝰq.s⸗ ar.⁊· in coꝛpoꝛe dicit ꝙ ꝗdã attendẽtes modũ ſignificandi in relatinis:dixerunt ea nõ eſſe inherentia ſubiectis:ſed q ſi eis aſſiſtentia:qꝛ ſigniſicant vt quoddaʒ medium inter ſbam que refertur ⁊ id ad qð refertur · Et ex hoc ſequit᷑ ꝙ in rebꝰcreatis rlones nõ ſint accidẽtia qꝛ acefitis eẽ eſt eſſe:⁊ xhns ꝙ nõ ſit res quedã extra alaʒ exis ſed ſolũ v

Quinti
m ront:qꝛ dis res vel eit ba: vel accns. T ñ lʒ ad aliqd nõ ſigmſicet᷑ vt inherens:tñ oʒ ꝙ ſit inherens ⁊ hoc quã
. 1
do relatio ęit res alqua. Dñ voeſt ÿm rõnem:tũc nõ eſt nherens· ec ille. CEt ſi dicat᷑ iteꝝ. i relatio eſſet ac cidens:ſegneret᷑ ꝙ ſuũ eſſe eſſet in eſſe:cũ accidentis eẽ
ſit ineſſe. ed eſſe rlonis: non eſt ineſſe. Bed ad aliud ſe pr̃e. N Ad hoc reſpondet Woc. Sm de poĩ q.& ar·⁊. ad ꝛn.dicens ꝙ cum relatio ſit accñs in creaturis eſe ſuum
eſt ineſſe. Unde eſſe ſuuz non eſt ad aliud ſę habere ſed eẽ
huius ðᷣm g ad aliquid eſt ad alið ſe hre. Mec ille CEx quo eliei põt ꝙ rlo põt cõſiderari dupliciter· Vno ßʒ ꝙ
eſt accidens. Et ſic eiſe eius eſt ineſſe. Alioᷣmgprlo· Et ſic eſſe eins eſt ad aliud ſe habere.
— in igit᷑ dðm ꝙ duplexẽ accris: nã Ad Ppmüm qðdam eſt accidens cuiꝰ rõ to
taliter perficitur pꝛout eſt in ipſo ſubo ſicut eſt accñs abſo lutuʒ. Et tale accidẽs nõ poteſt remoueri a o nulla mu⸗ tatione facta in eo. Aliud eſt accidens cuiꝰrõ nõ ſolũ cõſi⸗ ſtit ineſſe in ſubo ſed perficit᷑ ꝓut tranſit in aliud. Sicut ẽ accñis reſpectiuũ. Et tale accñs ↄtingit dupł: coꝛrũpivt in nuit Doc. S. in. 4 ſentẽ. di.4 1.q.pᷣ.ar.p̃o.vt ex addn · ctis in pꝛecedẽti articulo apparet. Uno ex coꝛruptiõe ſti Alio ex ſubtractione cauſe. ꝛimonulla relatio põt coꝛ rũpijnulla mutationeʒ facta in ſubiecto. Gcðo aũt mõ põt
intelligi ꝙ coꝛrũpatur duptr. Enoꝰꝙ coꝛrũpat᷑ ſimpir:
q;tii ad eẽ completũ ſeu pfectũ ⁊ ĩpfẽctũ ſijnul. Et ſic etiã nõ põt coꝛrumpi ſine mutarione ſubiecti. Alioꝰ põt intel ligi ꝙ coꝛrumpat᷑ ᷓᷣm eſſe cõpletum ⁊ tñ maneat in ſubo Fm eſſe radicale hituale ⁊ iperfectum Et ſic bene põt ð ſinere eſſe in ſubo nulla mutatione facta in eo.C ãc ſo⸗ lutionẽ innuit Doc. B. in de pod.q.y.ar..ad.ym. vbi ſic uit. Wihil ꝓhibet ꝙ huiuſmodi accidẽs.ſ.relatio eſſe de ſinat ſine muratiõe eius in quo eſt Oꝛ ſua rõ nõ perficit P ut eſt in ſubo: ſed pꝛont trãſit in aliud. Quo ſublato rʒ huinſmodi accidentis tollit. Tollitur qdẽ quãtũ ad actũ ſed manet q;tuʒ ad cauſaʒ. ec ille ⁊ bene. TAd ſcðʒ pa tnit ſolutio ex dictis in pᷣnꝰcoꝛpoꝛis articuli qꝛ jʒ relatio qᷓ; tuʒ ad actualeʒ referibilitatem dependeat ab itellectu nĩo dicente pf̃ filij pr̃ ⁊ dñs ſerui dis: tiñ ſit relatio cõſideret᷑ ꝙ;tũ ad ſuã eſſentiã hʒ eẽ reale extra aĩaʒ exiſtens. ¶ Ad tertiũ dðʒ ꝙ rlonẽ aduenire alicui ſto de nono põt intel⸗ ligi duplr. Anooꝙ adueniat alicui ſßo totalt de noug: ita ꝙ ibi pꝛius nullũ habnit eẽ ñec actuaſe nec radicale. Ilio mõ g adueniat alicui ſto de nono quãtũ ad ↄpletã rõneʒ eius: nõ autem quantin ad eẽ radicale foꝛmabile ⁊ ha⸗ bituale ⁊ imperfectus. Pimo modo nulla relatio po teſt adue nire alicui ſubiecto nulla mutatiõe factann eo. Scðo ãt modo aliquaʒ relationẽ aduenire de nono alicui ſubo nulla mutatione facta in eo põt intelligi duplr. vnoo ꝙ ibi nulla fiat in eo mitatio in pꝛeſenti: nec aliqua facta fuerit in p̃terito. Et ſic ẽt eſt impoſſibile ꝙ aliij relatio ſi ſit realis adueniat alicni ſßo de nouo ſine mutatione ſubi. Alio ꝙ ibi non fiat mutatio ſubiecti in pꝛeſenti: pꝛiꝰtñ fa⸗ caſuerit dum fundamentuʒ pꝛoducebatur Et ſic altqᷓ relatio realis põt aduenire alicui ſubo de nono abſqʒ ſui mutatione ſicut vult?hoc. S.in de potẽtia vbi ſupꝛa ⁊ in ſcðo phy.⁊ in ſcðo ſen.⁊ in pluribꝰalijs locis. Mãc ãt wolutionem innnit Poc. B.in. 4oſen· di.ꝗI.q. pꝛima. ar ticulo pᷣ dicens ꝙ relatio innaſcitur alicni qjqʒ er inotu Vtriuſqʒ extremcut paternitas ⁊ filiatio. Ft talis rela⸗ tio ⁊cſicut adductum eſt in articulo pꝛecedenti ad longũ in coꝛpoꝛe articuli TAd quartus dðõm ꝙ quãdo ſoꝛtes mutãtur de vno loco aq alins lʒ acquirat ſibi aliã rlonem ad infinita quaſi entia quo ad nos:tñ ibi non ſunt ininite
rlones Ille enim diſtantie dinerſe ſunt in ſoꝛte vna rela⸗
tio cum illa relatio acquiratur per vnuʒ pᷣnn. t lʒ ſint in
vno ſpᷣo ſicut in me Ppter hoc ꝙ efficioꝛ albus acquirit᷑
mihi habitudo ad diuerſa alba:ti illa eſt'vniꝰſpẽi ⁊ einſ⸗
dem numeri:ſient ex dictis patet. C Ad qntum dðm ꝙ̃
ſpẽs rlonis realis create que eſt vna de pꝛimis partibus entis ſunt reales Relationes enim rõnis cuiuſcunqʒ qua tatis fuerint non ponuntur in pꝛedicamento ad aliquid
ſunt multo plura accidentia ſubiectiue q; illatria vt ſatis pʒ ↄſiderantibus. ¶ Ad ſeptimũ dðʒ ꝙ aliqᷓ ſt rlones re
nec ſunt pecies eius. Nec etiaʒ oinnes relationes reales ſunt ſpecies ad aliquidm g eſt pꝛedicamẽtum.inõ re⸗
lationes reales que ſunt in diuinis nõ ſunt in aliquo pdi-
camento:cũ nõ ſint lunitate. N Ad.õ mn.dðʒ ꝙ pßᷣsi ſcðo
ethy. vbi inueſtigat pᷣncipia opatiõis moꝛalis ponit ini
tm̃ tria.ſ.potẽtiam habitũ ⁊ paſſioneʒ:que.ſ· ſunt pꝛinci⸗
pia operationis moꝛalis inquãtũ huiuſmodi. Tñ in aia
ales ⁊ alique rõnis tmñ:⁊ nõ oẽs ſunt reales pꝛopter rõnẽ in ſuperioꝛibus adductam. C Ad octaun dõm gꝙ rela⸗ tio creature ad creatoꝛem eſt relatio realisvt ꝓbat doc.
S. in de potentia vbi ſupꝛa ar.· qꝛ oẽs creature oꝛdinã⸗ tur ad deuz ſicut ad pᷣnn. Mam oꝛdo qui eſt partium yni
nerſi ad deum. Et tamen nõ opʒ ꝙ ſit ꝓceſſus in inũmtũ vt dicit Voc. S.ibidem ad ſcðm dicens ꝙ rlones ipſe non referunt ad aliud per aliam rionem ſed per ſeipſas: qꝛ eſſentialiter ſunt relationes. Mon autem eſt ſimile de hijs que habent abſolutam ſubſtantiã. Vnde non ſequit᷑ in infinitum pꝛoceſſus. Mec ille. Nec etiam oʒ ꝙ creatu ra referatur per ſuã eſſentiã niñ eifectiue. Ande ibidẽ ad quarium dicit oc. B. ꝙ creatura referiur ad deum 1ʒ ſuam ſubſtãtiã ſicut ᷣm cauſam relationis. Gecundm vo rſonem ipſam refertur foꝛmaliter. Sicut aliquid dicitur ſimile Fm qualitatem cãliter:⁊;ᷣm ſimilitudinẽ foꝛmali ter. Ex hoc eniʒ creatura ſilis denomimnatur. hec ile. Et ſi dicatur. Creatura ꝓcedit immediate a deo:ergo ĩ me diante rlone · ¶ Ad hoc rñdet Doc. F.ibidem ad qn dicens ꝙ cum dicit᷑ creaturã ĩmediate a deo ꝓcedere:ex cluditur cauſa media creans ſiue cauſans nõ tñ ercludiur mediata hitudo. Bicut eniʒ equalitas media eſt mter qn taque tamen nãliter ſequitur ad pꝛoductionem qnantit tis indeterminate: ita relatio creature: naturaliter ſequit ad ꝓductionem ſubſtantie create. 8 ¶ Bbi in phyloſopho ⁊ octoꝛe Bãcto. Abiſupn.
B decimumquartum
ſic ꝓceditur. Nidetur ꝙ relatio non habeat ꝙ
1* ſitres realis ex hoc ꝙ refert ad aliud hocẽ i pꝛopꝛiam rationem ſui generis. Wam Doc. S in ðpo⸗ q. ⁊ · ar. · dicit ꝙ relatio ſm rationem ſui generis.iiꝗuã tum eſt relatio non hʒ ꝙ ſit aliquid ſed ſoluʒ ꝙ ſitud alið Qð voſit aligd ſm ren: hʒ ex illa parte qua vel eſt ideʒ ßmrem cumibo vt in diujnis: vel vt hñs cauſam in ſubo ſicut in creaturis.hec ille. Ergo ᷣm Doc. S. videt dicẽ⸗ duʒ quod relatio inquãtuʒ reiatio non eſt ens reale erttz animam. Cp.. Bignle rlones:tã reales qᷓ; ratioms: habent hoc cõmen.ꝙ quelibet earum eſt aliquid. Ergo ſequitur ꝙ relatio inquantum relatio ſen ðʒ qð eſt ad ali quid:non hʒ qð ſit ens reale. CP ʒ0. Si relatio inquan tum relatio eſſet ens reale:ſequeret᷑ ꝙ omnis relatio ect realis. Quod eſt cõtra determinata.fequeret᷑ etiam qð nihil eſſet ens reale niſi eſet relatio vt quidam Aunnt, ſ hec ſunt falſa. Ergo ⁊ illð ex quo ſequnntur. CP Doc. G. in pꝛnmo ſen. di.⁊6.q.⁊. ar. p̃o. dicit quod iñ 0 ne eſt duo conſiderare.ſ.eſſe ſunz ᷣm quod in ſbo ſund tur ᷣm quod ponit aliquid in ipſo vt accidens. t roneʒ ſuam pᷣm quam ad aliud refertur ⁊ qua in genere deten⸗ minato collocatur. Et ex hac ratione non habet qð ponãt aliquid in eo de quo dicitur: ſicut oẽs alie foꝛme abſolu⸗
te ex ipſa ſua ratione habẽt quod aliquid in eo de quo diꝰ
cnntur ponant. Et ideo reperiuntur quedam rlones. hil ponentes in eo de quo dicuntuur · Pec ile. Ex q M⸗
detur oc: G. innnere quod relatio ÿᷣm ſuam ꝓpꝛiʒl
nem nõ habet qð ſit ens reale. Cpyo. Poc. in. parte q.⁊0. ar. p̃o. dicit ꝙ ſolum in hijs que dicuntir 0 aliquid:inueniuntur aliqua ſᷣm rõnem tm̃ ⁊ non Mon autem in alijs generibus.iec ille. Picit h eadem.q.ar.⁊. quod ſi conſideremus relationes in rebi
creatis vᷣm id vm qð relationes ſunt:ſi inneniunt᷑ aſiſ
tes ⁊ non intrinſecus affire. Nec ille · C Idem t. vrimoſenten · di.&.. ꝓar. vtimo· Ei bienter ind
Lec,

ueadoh Fobintz Mede
premt ntat mndus gen un⸗ — . 2
Queſtio
ſis locis videtur velle ꝙ relatio vᷣm raioneʒ ſui generis
nõ ſi gliauid reale: qꝛ ſᷣmn rõnẽ ſui generis nõ hʒ ꝙ ſit in slio· Ergo ᷣm rõnẽ ſui gjis nõ hʒ ꝙ ſit acciis. Et ſie cum ẽt nõ ſit ſubſtãtia:nõ hʒ yᷣm rõnẽ ſui generis ꝙ ſit ens rea⸗
le. CP · sꝰ · In primo ſniaꝝ di.ꝛ0.q.pᷣ?.ar.pᷣꝛimo in coꝛ⸗
poꝛe dicit Voc. S. ꝙ relatio ᷣm rõnẽ ſuã nõ hʒ ꝙ ſit ali⸗
quid:ſed ꝙ ſit ad aliquid.t inde eſt ꝙ inuentur ad re⸗ latũ in quo eſt tm̃ relatio rationis. ec ille. ¶Idẽ innnit
in de veritate.q.i.ar.y. ad.iym. Et in quolibetis quolibe
to.9.q.⁊· àr.z · N Sed incõtrariũ arguit᷑:qꝛ nihil colloca tur in genere:niſi vᷣm aliquid reale. hed vnüquodqʒ col locatur in genere ᷣm ꝓpꝛiã ſuã eſſentiã. Igitur illud qð eſt in genere entis realis realitatem hʒ 5ʒ ꝓpꝛiã ſu eſſen tiã um ergo ꝓpꝛia rõ ⁊ eſſentia cõcluſiõis realis conſi
ſtat in hoc ꝙ eſt ad aliud ſe habere:ſequit᷑ ꝙ ᷣm ꝓpꝛiani
ſußᷓ rationem ſit aliquid reale.
Dichdũg relatio põt cõide/
ſe exvtendit ad relationẽ realẽ ⁊ relationẽ rõnis. Et ſic rela tio inq;tũ relatio:nõ hẽt ꝙ ſit aligd reale:qʒ ſic ꝑ ↄis rela tio rõnis eẽt relatio realis. Aliomõ accipit᷑ relatio ꝓ rela tione reali tñ. Et hoc dupli. Inomõ ĩ cõi: vt ſe extendit
ad relationẽ creatã ⁊ increatã. Et ſic ẽt relatio inqᷓ;tũ rela⸗ tio:nõ hẽt ꝙ ſit aligd inherẽs aut diſtictũ ab eſſentia: qꝛ ali as relatões ĩ dininis eſſent accidẽtia: ⁊ diſtincte ab eſſen
tia. Iliomõ accipit᷑ relatio ꝓ relatione reali:poſita ĩ piito
ad aligd tiſi. Et ſic relationẽ inquãtũ relatio eſt eſſe aligd reale põt intelligi duplr. Vnomõ vt ly inquãtum aceipit ſpecificatiue vt ſit ſenſus. Relatio ĩ rne relationis cõſide rata eſt aliqd reale. Et ſic relatio eſt aligd reale:qꝛ relatio in rõe relatiq̃is accepta ẽ vnũ de decẽ pᷣꝛedicamẽtis. Ilio
mõ ſʒꝙ ly inquãtũ accipit᷑ reduplicatine. Et hoc dupli· VMnomõ ᷓᷣm ꝙ reduplicatio cadit ſuꝑ ſignificatũ tmñ· Et ſic ẽt relatio inquantum eſt quidam reſpectus realis de
genere ad aligd eſt ens reale. Ilias nõ poneret᷑ in pᷣdica⸗ mẽto. Aliomò inquãtũ illa reduplicatio cadit ſupꝛa inodũ ſignificãdi tñ:⁊ nõ ſuꝑ ſignificatũ. Et ſic non hẽt ꝙ ſit ali⸗ qd reale ſaltẽ inherens. Tli dicit Doc. S. in de potentia q.8.ar.⁊. in coꝛpoꝛe ſic. Qnidã attẽdentes modũ ſiguñcã di in relatiuis dixerũt ea nõ eſſe inherẽtia ſubiectis: ſʒ qſi eis aſſiſtentia. Et tãdẽ in talẽ erroꝛẽ ceciderũt ꝙ dicebant relationes eſſe de numero ſecundarũ intentionũ. Dpẽ 5 phm.Mec ille.E Tlerũti quidã Thomiſte nomie ⁊ nõ
re: qui ante q; addiſcere ſciuerint alios docere pꝛeſumũt dicũt pꝑ argumẽta adducta ante in Zriũ ⁊ pᷣſertim xp ea
que dicit Poc. S.in quolibetis ⁊ in pᷣmo ſentẽtiaꝝ ꝙ re⸗ latio ᷣm ꝓpꝛiã rõnem generis nõ dicit aliquid. Picit.n.
Doc. S.ĩ quolibetis quolibeto.9.q.⁊.ar.ʒ.in coꝛpoꝛe ꝙ
in hoc differt ad aligd ab alijs generibꝰ:qꝛ alia genera ex
ꝓpna rõne ſui hitꝙ aliqd ſint. Sicut quãtitas ex hoc ip̃o ꝙ quãtitas eſt aligd ponit. Et ſic de alijs. Sʒ ad aliqd er
vpꝛiarõne ſui generis nõ hẽt g ponat aliquic ſed a ait
quid. Añ inueniunt᷑ quedã ad aligd que nihil ſunt ĩ rerũ nã ſed in rõne tm̃. Oð ĩglijs generibus nõ cõtingit. IMec ille. C Icdẽ dicit Voc. S.quolibeto pᷣmno. q.⁊.ar. pꝰ ĩ coꝛ poꝛe ſic ꝙ ea que ſunt alioꝛũ generũ:ex ip̃a rõne ſui gene
ris hit ꝙ ſunt res nature. Sʒ relationes nõ hit ꝙ ſint res
nature ex rõne reſpectus vnius ad alterũ · Inhehiunt᷑.n.
quidã reſpectus qui nõ ſunt reales:ſʒ rõnis tm̃. Sicut ſe
bile refertur ad ſciam. Iee ille. Cihicit ẽt Hoc. F.in pᷣ mo ſententiaꝝ di.ꝛd.q.pᷣma.ar.pᷣmq in coꝛpoꝛe ꝙ relatio alio mõ dr eſſe aliquid qᷓ; alia entia. In alijs.n.entibꝰvnũ quodqʒ dr̃ eſſe aligd dupl: ⁊ quantũ ad eſſe ſuũ ⁊ quan
tum ad rõnem quidditatis ſue. Sicut ſapia ᷣm eſſe ſuum ponit aliquid in ſubiecto.ꝑt ſimiliter fᷣm rõnem ſuã po⸗
nit nãm quandã in genere qualitatis. Ped relatio ẽ aigd yᷣm eſſe ſuum qð hẽt in ſubiecto. Sʒ vᷣm rõnem ſuã non hẽt ꝙ ſit ſed ſolij
non ponit aliquid in ſubiecto. Nec ille. ¶ Propter hec
ergo ⁊ fimiliã ſine diſtinctione concedũt ꝙ ym poc. F.
dicere opʒ ꝙ adgljquid ᷣm ꝓpꝛiã rõnein ſui generis nõ eſt aligd reale. ¶ Bʒ iti decipinnt᷑ grauiter per fallacias
ꝙ ad aliquid refei. Mñ ſᷣm rõnẽ ſuam
Sertadecima
accidentis ꝓcedentes a modo ſignificandi ad rem ſigniũ atam:aut econtra. Et truncate textum Woc. ſancti addu
cunt dimittentes inem ſententie einſdeʒ Doc. ſancti qui
pungit eos vehementiſſime vt ſtatim patebit. T Mecef⸗ ſe ergo eſt dicere vm Doc. F. ꝙ relatio ᷣm pꝛopꝛiaʒ ra⸗ tiohem eius dicat aliquid accipiendo aliquid: vt conuert
tur cum ente reali diuiſo in decem pꝛedicamenta. Mnod ſic pꝛobat. Mam relatio ſic conſidcrata aut eit aliquid reas le aut non. Si pꝛnꝛhabet᷑ intentũ. Si non: ergo relatio 5 Ppꝛlain eius rõnem non erit in pdicamento aliquo: nec erit pars entis. Qð eſt contra Doc. J. in de potentia. qg. ar·ſicut ex adductis inp̃cedẽtibꝰ manifeſte apparet.
—
CP.ꝛ Kelatio pᷣmn ꝓpꝛiã eius rõnem dicit ad aiiquid m Poc. B. vt pʒ ex adductis pᷣncipaliter. Ergo relatio inquãtũ relatio pꝛima ᷣm ꝓpꝛiã eiꝰrõnẽ dicit reſpectus el ergo ille reſpecins eſt realis: vel nõ. Si ſic:ſequit ꝙ 3 o onhde cẽdũ g põt cõlicde/ m ppziam rõnẽ dicat aliquid reale.ſ.illum reſpectũ ꝗ ẽ rari duplr. Anomõ in cõi: vt realis. Si nõꝛergo talis reſpectus nõ erit in pᷣdicamento. Mð eſt in oi loco pꝛeallegato contra Spoc.ſcũʒ· CP30. lud qð ſᷣm ꝓpꝛiã rationẽ ſuã alteri opponit᷑ oppoſitio ne realueſt aliquid m ꝓpꝛiã rationem eius. Maʒ oppo
ſitio realis inter ens ⁊ ens non eit niſi iter entia realia. S; relatio ᷣm pꝛopꝛiã eius rationem.ſ.ᷣm ꝙ eſt ad aliud ⁊
non ſᷣmn g eſt in alio habet oppoſitionem realem. Alias i
diuinis non eſſet oppoſitio realis ⁊ ꝑ ↄis nec pluralitas perſonarũ. ð eſt hereticum. Igitur ⁊c̃. CF4. Qmc quid eſt ᷣm pꝛopꝛiaʒ eius rarionem realiter aſiſtens et aliquid reale ᷣm ꝙ huiuſmodi. Sʒ relatio 5ᷣm pꝛopꝛiaʒ
eins rationem ſ. ᷣm ꝙ eſt ad aliud eſt aliquid vt patet per Doc. G. in pᷣma pte.q.⁊s. ar.ᷣmo ⁊ quaſi in omnibꝰ alijs locis ſuperius adductis. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ.¶ Mꝛo pter quod ſciendum eſt ꝙ relatig realis de genere ad alt
quid põ̃t dupliciter conſiderari. Nnomodo Fᷣm ꝙ eſt acei
dens. Et ſic oẽs vnanimiter concedũt ꝙ eſt aliquid. Alio
modo ᷣm ꝙ eſt tale accidens. Fᷓt ſic reiationeʒ eſſe aliqd
pot intelligi dupliciter. Slnomõ ꝙ ſit aliqnid inherẽs ſub
iecto. Et ſic lʒ ſit realiter aliquid:non tij iñquãtũ hniuſmo di.ſ.inquantuʒ relatio hẽt ꝙ ſit aliquid in ſubiecto: ſed ſo
luʒ hoc habet jnquantuʒ eſt accidens. Aliomodo ꝙ ſit ali
quid relatuʒ· Et ſic neceſſariuʒ eſt dicere vt rõnes modo
adducte pꝛobauerunt ꝙ relatio vᷣm pꝛopꝛiã emus rationẽ ſit aliquid. Mon autẽ ꝙ ſit aliquid in ſubiecto exiſtens vt ſic. ð autem hoc ſit de mente oc. ſancti pʒ ꝑ pꝛedicta. Mam relatio 5ʒ pʒopꝛiã rationẽ ſuã: aut dicit aliquid: ant nihil. Mon nihil. Alias non eſſet in genere. Ergo aliquid Et ſic habet᷑ intentuʒ. Alñ Doc. S.ĩ quolibetis quolbe⸗ to.9· q.⁊. ar.z.poſt ea q̃ ipſi adduxerunt:ſubdit. Et qᷓ;uis
ad aligd in rne ſui generis:nõ habeat ꝙ ponat aliquid: non tñ hẽt ex rõne ſui generis ꝙ nihil ponat. Oꝛ ſic nulla relatio eſſet aliquid in rerũ nã· Vnde ad aliquid non eſſet vnům de decem generibus:Nec ille. Licet ergo ad ali⸗ quid non habeat ꝙ ſit aliquid inherens hẽt tñ ꝙ ſit aligd cum aliquid ⁊ mhil opponant. CP ·V. Si relatio ha beret ꝙ eſſet aliquid reale ſolum ᷣm g eit aceidens.i.ß; g eſt in ſubiecto:⁊ non ᷣm ꝙ eſt ad aliquid.i.ᷣm ꝓpꝛiã eius rõnẽ:ſequeret᷑ ꝙ quelibet relatio habens reale fun damentum eſſet relatio realis. Et ſic idemptitas numers
lis eſſet relatio realis qua aliqs dr̃ idem ſibi ipſi. ʒ ↄis eſt 5 Doc.ſ.vt pʒ ex ſupꝛadictis.ergo ⁊c̃.Patet cõſẽn tia. Qꝛ relatio dñ reglis:aut ᷣm g eſt in ſuo ſubiecto t ßᷣm ꝙ eſt ad aliud. Si pn.ſequit᷑ ꝙ vbicũqʒ erit realitas
ſubiecti ſeu fundamẽti:ibi erit realitas relationis. Si⁊m. ſequit ꝙ relatio ᷣm ꝙ eſt ad alind accipit realitatẽ:⁊ nõ ſolũ a fundamento ᷣm ꝙ eſt in eo. Inde eſt:vt ẽt ex ſupꝛs dictis pʒ in Hoc.ſ.ꝙ ad hoc ꝙ aliqua relatio ſit realis nõ ſufficit ꝙ hẽat fundamẽrũ realc:ſʒ requirit᷑ ꝙ ſit inter ex⸗ trema realia. Et adhuc hoc nõ ſufficit: ſʒ ꝙ ſit inter extre⸗ ma realia realiter diſtincta. i equiritur ergo ꝙ ſit reſpe⸗
ctus ad aliud extrinſecuʒ realiter diſtinctũ. Nð quidẽ re
latio inclndit vᷣm eius ꝓpꝛiã rationẽ. Ergo realitas rela tionis nõ ſolũ ẽ a ſubiceto ſʒ ẽt a termino. ¶ ꝛedicta ãt
ſubterfugere volens ipſe gratiadeus ipᷣdicamẽtis putãs

Lunn dẽʒ diſtinctioneʒ foꝛe ſolutionẽ: dicit ꝙ realitas qᷓ;tũ ad p ſens ſpectat põt accipi dupł. Uno ꝙ quidditate vnꝰcu⸗ iuſqʒ Et ſic exꝓpꝛa rõne rlo hʒ realitatẽ ſuã qꝛ ex pſa h eſſentiã ⁊ qdditatẽ pꝛopꝛiã:qꝛ qdditas rlonis in hoc cõſi⸗ ſtit: ꝙ ẽ ad aliud ſe habere. Alidoſumi põt realitas pꝛo eo quo cõuenit alicui ꝙ ſit res nde diſtincta rẽ rõnis ſiue q
ↄuenit alicui ꝙ ſit ens reale:⁊ nõ ens rõis. Et hoc mõ ſu
inendo realitatẽ:rło nõ hʒ realitatẽ ex rõne qdditatis ſue ſed hʒ eã ſicut dictũ ẽ ex nã ſu fundamẽti. Mec ille Bʒ pꝛedicta diſtinctio ſeipſã cõſumit. Mam quidditas reatẽ
res nãe ⁊ res realis vᷣm ꝙ res cõuertitur cũ ente qð diui ditur in decem pꝛedicamẽta. Bi ergo rłlo vt pꝛima pars
diſtinctiõis dicit ſit res quedã ſᷣm pꝛopꝛiã eius rõnem:ſe quetur g erit res nie ßᷣm ꝓpꝛiam eius eſſentiã:ita ꝙ nõ erit res rõnis. Naimn nulla res rõis eſt qdditas realis:nec rollocatur in genere. Bic ergo diſtinctõ pꝛedieta nulla eſt yt clarius infra patebit. ¶ Manifeſtũ eſt ẽt ᷣm pꝛedicta ꝙ rſo pꝛedicamentalis ſic eſt rlo realis ꝙ nõ põt eſſe reia tio rõms:cum nulla rlo rõnis ponatur in pꝛedicamento. ¶TEt lʒ rto ᷣm ꝓpꝛiã rõnem ſui generis ineludat rloneʒ roõnis:ſicut oc. S. videt᷑ innuere:tñ hoc eſt referendu ad modũ ſignificandi ⁊ nõ ad rem ſignificatã:ita.f. ꝙ ille rlones rõnis ponũtur in pꝛedicamento ad aliquid ᷣm ꝙ habent modũ eſſendi in cõmnni cũ pꝛedictis rtonibꝰreali bus que ponuntur in pꝛedicamento ad aliquid. Ad pꝛimum igit dõm g relatio ᷣm ꝓpꝛiaʒ *rõnem ſui generiſ eſt aliqd ihe rens:⁊ lʒ ᷣm ꝙ hmõi nõ hẽat ꝙ ſit inherens:hʒ tñj ᷣm ꝙ̃ hmõi ꝙ ſit aligd reale.ſ.ꝙ ſit realis reſpectus vnius ad glteꝝ vt dictũ eſt. CAd ſcõm dðm ꝙ relatio in cõi conſi derata lʒ non habeat ꝙ ſit aliquid:tñ rto realis pꝛedicamẽ talis ᷓᷣm qð eſt talis relatio hʒ ꝙ ſit aliquid relatum hcet inquãtũ hmõi nõ hẽat ꝙ ſit aliquid inherenſ:ſicut albedo realiter eſt in ſba:ti ᷣm ꝙ abſtractiue nomingtur non ẽ in ſubiecto: ſed eſt abſtractum quoddam ¶ Suniliter vt dicit Poctor Jacius in de pontentia queſtione.8.ar.⁊. nihil ꝓhibet aliquid eſſe inherens qð non ſignificat᷑ vt in herens: ſicut actio non ſignificat vt in agẽte: fed vt ab agẽ te. Sed tñ cõſtat actionem eſſe in agente. Sumiliter iʒ ad aliquid non ſignificetur vt inherens:tñ opoꝛtet gꝛ ſit inhe rẽs. Mcc ille. C Sic ergo foꝛma reſpectiua vn ⁊ in idi⸗ niſibilis vtputa a que conſiſtit in oꝛdine ad aliud:realiter ponit aliquid in ſubiecto ⁊ eſt inherens ſubiecto. Alias ñ eſſet accidens reale. Et lʒ m qð ſignifcatur non ſit aliqd inherens:tñ vt ſic eſt aliquid relatum: vt ſepe iam dictuʒ eſt ·Et hoc eſt quod Doc. Gdicit qð ðᷣm ra:ionem ſuaʒ non eit aliquid:ſed ad aliquid. Ex hoc enim qð concedit qð vᷣm rõnẽ ſui generis eſt ad aliquid:concedit qð eſt ali⸗ quid nõ quidem abſolutum inherens ſed relatuʒ ad alið extrinſecum. Inde eſt qð ſᷣm rõnem ſun generis nõ facit compoſitionem vt jnfra patebit in ſequẽti articulo. ¶Gʒ dicit aduerſarins Dicit Moc. S.in pluribus locis qð re latio ſᷣm pꝛopꝛiam ratiòem ſui generis non dicit aliquid Alias oẽs relationes dicerent aliquid. Oꝛ qð cõuenit ali cui ᷣm pꝛopꝛiam rõnem eins:oĩ tali conuenit. Gicut ani mal Vᷣm qð aĩal non eſt rationale. Alias omne aial eẽt rõ⸗ nale Meqʒ etiã eſt nõ rationale m qð aial. Alias omne animal eſſet irrõnale Tidetur ergo qð rło m pꝓpꝛuam ratonem dicat aliquid qð nec eſt reale nec non reale. Er ẽt quod ſi non dicat aliquid quod nec ſit reale nec non rea⸗ le. idetur etiam quocd ſi non dicat aliquid nec nihil ⁊ſe⸗ uetur quod inter contradictoꝛia erit aliquod medium. Mꝛ aliquid ⁊ nihil Zdicunt. C Nꝛo huius ſolutionc ſcien dum ẽ qð relatio realis creatã accipitur dupli. Vnoo cõi ter · vt ſe extendit ad relationem qua aligd refertur ad aliud ecõtra:aut qua aliud refertur ad ipſum ⁊ non qꝛ ipſumn referatur ad aliud ⁊ bꝛeuiter vt ſe extendit ad oia relatiua trium modoꝝ per ſe rlonis. Et ſic relatio conſide
rata ſᷣm pꝛopꝛiamn eins rõnem non dicit aliquid reale: vt
ic nec etiam dicit ens rationis: ſed abſtrahit ab vtroqʒ ⁊ talis ratio põt dici ꝓpꝛia per reductionem ꝛex eo quod il la relatina rationis que referuntur qꝛ alia referuntur àd
Metha.
ipſa ⁊ non qꝛ ipſa referuntur ad aliat aliaal iqnaliter requ cnntur ad relationem pꝛedicamentalem rõne alterus ex
tremi in quo eſt relatio realis:ſicut ſupꝛa dictum ẽ. on
autem talis ratio poteſt dici ꝓpꝛia per eſſentiam aut pre
dicationeʒ. Ilias entia raticnis ponerentur in pꝛedicamẽ
to. Andc eſt cõtra determinata · Alio accipitur rid real
pꝛopꝛie per eſſentiam.ſ.vt ſe extendit tiñ̃ ad rlones ꝗbus aliquid refertur ad aliud ⁊econtra ⁊ non ad illaſquibus alia ſolum referuntur ad ipſa Et ſic relatio non eſt inhe rens ſed relatum:lʒ tñ ᷣm talem modum ſignificandi nõ
habeat ꝙ ſit aliquid. ¶ Bed quieſcere adhhc nolens di
cit aduerſarius. vmo ratio relationis conuenit relatiuis rõ nis:cũ talia ſint ad aliquid. Igitur per ſe ⁊ directe ſunt in
pꝛedicamento. ¶icendum ꝙ relatina rõms de tertid
modo in quibus non eſt relatio realis non dicũtur ad ali quid ᷣm remquod requiritur ad genus relationis:ſʒ ſo⸗ lum qʒ alia referuntur ad ipſa. Ideo pꝛopꝛia rõ relatõis pꝛedicamentalis nõ connenit eis per eſſentiam. ¶ ter tium patet ſolutio ex dictis ¶ Alia vero argumenta ſol⸗ uunt ſe ipſfa ᷣm determiata ſi dicta Voc. S. adducta dili
gener conſiderentur. Cbi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Bancto. Rbi ſupꝛa.
5 decimumquintum ſic pꝛoceditur. Eidetur ꝙʒ relatio nõ faciat rea Mem compoſitionem cũ ſuo ſubo. Mam ſiſi il
lud quod facit fẽalẽ compoſitionem cũ aliquo: hzʒ eẽ in ib⸗ lo ⁊ reſpicit ipſum: non autem ad aliud extrinſecum oꝛdi
natur. Sed relatio reſpicit aliquid extrinſecum ⁊ non ið
ſpm. Ergo ⁊c CP ·⁊0. Si relatio faceret realẽ compoſ tionem cum ſboꝛſequeretur ꝙ in dininis non eſſet relaio
⁊ per conſequens non eſſent perſone in diuinis. uod eſt
hereticum Patet ſequela:qꝛ in deo nulla eſt compoſi⸗ tio vt pꝛobat Doc. G.in de po.q.ꝝ.quaſi per totam.er⸗
go xc̃. CP30 Jlnd ꝙ facit realem compoſitionem cũ aliquo: ponit aliquid reale in eo · Sed relatio pꝛeter ſuu fundamentum non ponit aliquid reale in ſubſtantia:cum totum eſſe reale relationis ſit eſſe in ſubiecto quod habet a ſuo fundamento. Igitur ⁊c̃. CP 4Gi ſie aut hoc eit vt eſt accidens: aut vt eſt relatio. Si pꝛimũ: tůc cum tol entitas accidentalis rlonis ſit rõne accidentalis fundamẽ ti: ſequetur ꝙ non facit realem compoſitionem. Neqʒ pt
dici icðᷣm:q ſic relatio ſignificatur vt ad ⁊ non yt in. Ri
tur ⁊c̃. ¶ Sed incontrarium argnitur. ꝛ accidens fack realem compoſitionem cum ſuo ſubiecto. Bed relatio p
dicamentalis eſt accidens Ergo ⁊c̃·
Peſ nd 0 dicendũ ꝙ relatio realis cre⸗ 1P0* E ta de pꝛedicamento ad aliquid facit compoſitionem realem cum ſuo ſubiecto. Mam ilð
quod foꝛmalr denominat aliquid denoiatione intrinleci:
facit realem compoſitionem cũ eo qð denoiat ſi fuent de
nominatio accidentalis. Ged relatio foꝛmaliter denom⸗ nat ſubſtantiam ad alud denominatione intrinſeca:cl ſit in ea ſubiectine ⁊ foꝛmaliter. Sicut enim albedo deno⸗ minat parietem album foꝛmalr: ita ſimilitudo denomn⸗ nat parietem ſimilem foꝛmalier · Ergo relauo facit 1e lem compoſitionem cum ſubiecto. ¶ ·⁊· Quicquidi beret alicui ⁊ habet cie accidentale in eoꝛfacu compoſið nem cũ ſubiecto. Gʒ relatio eſt huiuſmodi. icit.n· Do·
S. in pꝛima parte.q.⁊g. ar.⁊. ꝙ ſi cõſideret᷑ relatio 5%
eſt accidens ſic eſt inherens ſubſtantie à habens eſſe dcc
dentale in ipſa. Mec ille. Mnde Pilbertus por retan c0
ſiderans relationem ſolnm ſecundum ſuum moduʒ ĩgn
„
ficandi ⁊ non ſᷣm ſignihcatum dicebat relatonem no. perere ſed magis am̃ſtere. Cuius erroꝛe plurim moder ni laboꝛant Ergo. C Pʒ⸗Gi relatio non faceret rele
compoſitionem cum ſuo fubiecto:ſequeret᷑ ꝙ relatio
inhereret ſubo ⁊ per cõſequens ſequeretur ꝙ none„ cidens:cum accidentis eſẽ ſit meſſe.i.inhercre · Et ſcſ
quitur vt deducit Voc. P.in de potẽtia. q.ð · drrx·in cz poꝛe ꝙ rio nõ ſt ens reale. Sed cõſequens eſt fün⁊e⸗
5 pbm̃ vt ex dictis pʒ per eundeʒ S..
—

¶ Queſtio
g a ninſcũq; eſe ẽ ineẽ: facit realẽ cõpoſtionʒ ců a. ied eſſe rlonis pꝛedicamentalis eit ineẽ. qð pʒ ꝑ Po.
S. in de po.q.3.r.⁊. ad.I2, vbi dicit ꝙ cũ rid ſit accũs ĩ
creaturis eſſe ſuũ eſt ineſſe. Idec ille. Ergo rid facit realẽ ↄpõnemn cũ ſuba. CP. Mulla res põt alicui ineſſe ſine ↄpõne: vt cõcedit Do. J.in de poꝛq.ð ar.ᷣo. ad.ym.ſʒ rio realis creaturaꝝ eſt in ba. ergo ⁊̃.dj Do. S.ibidẽ
ſic arguẽs ait. Relatio in creaturis ↄpõnẽ facit ⁊ impoꝛtat
ↄpõnem cũ eo cniꝰẽ relatio.Mõ.n.põt vna res alicui ĩeẽ ſine ↄpõne. Sed in deo nulla ↄpoſitio eẽ põt. rgoĩ deo nulla põt eſſe reali rło.¶Ridet dicens ꝙ ratio illa pro cedit de rłone reali que hʒ aluud eſſe ab eſſe ſbe cui ineſt. Nð nõ gccidit in deo.hec ille. Fx quo pʒ clariſime ꝙ ð mente Woc. S. eſt ꝙ rlo facit realẽ ↄpõnẽ cũ ſba. C Sed
5 poc videtur eſſe o..in de pon.ꝗ.y.ar.ð. ĩcoꝛpore vbi ſic ait. Rlo nõ ſigniſicat aligd vt Poe · diẽ in libꝰ.de trintate vt in ſßᷣo manẽs:ſed vt intranſitu quodã ad aliud
Vnde poꝛretani dixerũt rlones nõ eẽ inherentes ſed añi ſtentes vᷣm ꝙ attribuit᷑ alicui vt ab eo in aliud pꝛocedens nõ facit ↄpõnẽ cũ eo ſicut nec actio cũ agente. Et ꝓpi᷑ hoc ꝓbat phs ꝙ in ad aligd nõð eſt per ſe motꝰ:qꝛ ſine aliqua i mutatiõe eius qð fert᷑ ad alteꝝ põt rio deſinere eſe ex ſo la mutatione glteriꝰ. ð nõ eſſet ſi rlo ſigniſicqret aliqd ĩ ſbo manens. ec ille. Ex quo vf ꝙ de mẽte dpoc. P ſit ꝙ relatio nullam facit ↄpõnem cũ ſubiecto.
eſi pondeo dðm ꝙ rlo põt ↄſiderari du⸗
p. Vno vt accis. Et ſic facit ↄpõnẽ cũ ſo ⁊ eſt aligd ei inherens. Ilioꝰ inqᷓ;tũ eit rid. ideſt inquãtuʒ refert᷑ ad alind. Et ſic nõ facit ↄpõnẽ̃ cum ſpo · Nnde Woc. F.in pꝛedicta adductiõe nõ dicit ꝙ rlo non ſit realiter ſubiecto inherens:ſed quod ſignificat vt in iubiecto inherens:ſed vt ad aliud tranſiens. ⁊ ſic a mo⸗ do ſignificandi fit trãſitꝰ/ad rem ſignificatã.Et ꝓ ↄñs cõ⸗ mittit᷑ fallacia figure dictionis ⁊ accidentis. Meceſſrium eſt enim dicere ꝙ rlo cuʒ ſit accñs: faciat ↄpõnẽ cũ ſo.vñ Doc. S.in de poꝰ.q.7.ar.9· ad.Vn.dicit ꝙ rło aliud hʒ ĩ quãtum eſt accũs ⁊ aliud inquãtũ eſt rlo. Inquãtũ.n.eſt accidens: hʒ ꝙ ſit in ᷣo:nõ t inquſitũ eſt rio:jed ſoluʒ ꝙ̃ ad aliud ſit quaſi in alind trãſiens, Et ideo rloẽ aligd ĩhe rens. lʒ nõ ex hoc ipſo qʒ eſt rlo. Sicut ẽt actio ex hoc ꝙ ẽ actio ↄſidergt᷑ vt ab agẽte. Inqᷓ;mn vo ẽ accũs ↄſiderat᷑ vt ĩ Wo agente. Mec ille. C dẽ ẽt dicit ibidẽ.q.g.ar.⁊. dicẽs ꝙ lʒ ad aliquid nõ ſignificet᷑ vt inhꝛrens:tñ oʒ ꝙ vt ſit in herens ⁊ hoc qñ rlo eſt res aliqua. NMec ile. TEx quo manifeſte apparet ꝙ relatio realr ⁊ ᷣm reʒ ſignificatam
eit aliqd inberens ⁊ cõpoſitiõem faciens cũ boꝛlʒ; mo
duʒ ſignificandi nõ ſit inberens. ¶Neruʒ tñ Bꝛatiadens in pꝛedumentis caplo ad aliquid dicit ꝙ rtd nullã facit cõ poſiionem cũ ſo ſuo ꝓximo.ſ.cũ ſuo fundamento ꝓbãs tali rõne:qꝛ ex ad iacentia eiꝰqð eſt aliquid rõnis tiñ ⁊ nõ aliquid in eſſe reali ad rẽ quãcunqʒ:nõ ſit in re ipſa cui ad iacet vlla realis ↄpoſitio quemadmodũ in colũna non ñit in re ↄpoſitio ex eo ꝙ fit circa ipſam ᷣm ronem relatio qj dicit᷑ dertra vel ſiniſtra. Mũc autem ſic eſt ꝙ p̃ciſo funda mento nõ remanet in relatione niſi ipſum ſe hĩe ad alind er quo relatio nullũ hʒ eſſe reale diſtinctum 3 eẽ rationiſ. Vnde neceſſarinʒ eſt dicere ꝙ relatio qᷓ;cũqʒ patet realis it ꝙ non faciat cũ ſuo fundamento ↄpoſitiõeʒ realẽ.ec ille. CEt cuʒ ſibi arguit᷑. Añcũqʒ aliquid ſic ẽ in aliquo ꝙ in re ponit· alind ab ipſoꝛ videt᷑ ſecnʒ realẽ cõpõneʒ fa cere. Jed rlo ſic eſt in ſuo fundamento ꝙ ponit in re alið ab ipſo. Ergo rlo cuʒ ſuo fundamento facit realẽ cõpoſi⸗ tionẽ · ¶ Ad hoe reſpondet dicens ꝙ id qð ſic eſt in aliq ꝙ ponit in re alind ab ipſo ðʒ eſſe reale:opʒ ꝙ cũ ipſo fa⸗ ciat realem cõpõneʒ. Sed rid nõ ponit in re alð a ſup fůũ damento fᷣm eſſe reale:ſed ſoluʒ Fʒ rõnẽ qdditatis. Mec ille · ¶ Sed pꝛedictus opinatoꝛ nihil pꝛobat:qᷓ;uis tñ q̃⸗ dam falſa quibuſdam veris videant᷑ eſſe ꝓbabilioꝛa m phm pꝛimo thopicoꝝ. dducit enim minoꝛẽ falſiimam ⁊ nõ pꝛobat eam.Eſt enim minoꝛ talis ꝙ pꝛeciſo funda⸗ mento nõ remanet in rlone niſi ipſum ſe hre ad aliud ex quo rio nullü bʒ eſſe reale diſtinctuʒ ð eſſe rãnis. Iec i⸗
Serxtadecima
le. Manifeſtuʒ eſt autem pꝛimo g ſecluſo fundamento p inteilectuʒ nõ ſolum remaet eſẽ ad aliud:ſed etiam re⸗ manet eſſe in paternitate. Maternitas.n.ſecluſo fundamnẽ to per intellectuʒ adhuc eit accidens ⁊ eſt in ſpᷣo reaitr ⁊ eſt alud ab pfo. Et lʒ hẽat eſſe a iuo fundamento effecti⸗ ue nõ ti foꝛmali. Bicut albedo hʒ ꝙ ſit in ſba a ſuperfcie
qt realiter nõ põt eſſe in aliquo ſubiecto niſi mediante ſup
ticie. Tñ ſecluſa ſuperticie per intellectum adhuc albedo eſt realiter accidens inheſiuũ. Picut eniʒ ſe hʒ albedo ad ſuperficiem q;tum ad inherere:ita ⁊ relatio ad ſuum fun damentum. Ctiam falſum eſt ꝙ relatio ex eo ꝙ eſt ad aliud: nullã hẽat realitatem diſtinctam ab ente rõnis. vmo relatio ex eo g eſt ad aliud reale diſtinennn ab eins oppoſito hʒ ꝙ ſit relatio realis. Mabet ẽt eſſe reale ſpecif cum aut genericũ:qð eſſe eſt reale eẽ:lʒ nõ ſit groſſum ⁊ mãle vt infra dicetur in.i.⁊.i9.articulo. Et ſic nõ eſt ne ceſſariuʒ dicere vt ipſe dicit ꝙ relatio nullam faciat cõpo ſitionem cum ſuo fundamento ſed potiꝰoppoſituʒ ẽ verũ CEt ſic ſoluit᷑ rõ pꝛedicta negando minoꝛẽ quo ad am⸗ bas eius partes. ¶ Gil ſolnẽdo ewꝰinſtantiã eſt dicendũ ꝙ 5dicit ſibi ipſi: yᷣm rei veritatẽ. Nã per hoc ꝙ cõcedit rlonem hr̃e aliud eſſe fundamento ᷣm ronem jne qddi⸗
tatis cõcedit ꝙ relatio hʒ eẽ reale diſtinctuʒ a ſuo fůnda⸗
mento ꝛqꝛ eſſe eſſenie realis eſt eſſe reale:cũ eſſentia rea
lis pꝛedicamentalis ſit ens reale. Et per ↄñs eẽ eiꝰeſt eſſe
reale. Et ſic negare ꝙ relatio hẽat eſſe reale aliud a ſuo fũ damento ⁊ ↄcedere ꝙ hẽat eſſe qdditatiuum aliud a ſuo
funcmento. eſt ideʒ negare ⁊ ↄcedere. Oð nepharinʒẽ. eſt. C Ged foꝛſan diceret pefenſoꝛ eiꝰꝙ nõ eſt idẽ eẽ eſſẽ
tie ⁊ eſſe realis exiſtentie. Et ſic nõ eſt idem ↄcedere ⁊ ne
gare. N Sed hec enaſio nulla eſt. Nã ad hoc ꝙ aliqð ac
cidens faciat realẽ ↄpoſitioneʒ cuʒ alio in vno tertio:nõ re quiritur ꝙ ambo hẽant eſſe realis exſitie diſtincta Si pʒ de albedine ⁊ ſuperũcie in pariete. Manifeſtuʒ eſt. n.
ꝙ albedo facit ↄpõnẽ realẽ cum ſuperficie in vno tertio
ſ.ĩ pariete. Mõ tñ hit ĩ pariete duo eſſe exiitie ita ꝙ pif ferant ſuppoſitalt aut numero numeroſitate ſuppoſiti Et ſic lʒ rlo ⁊ ſuum fundamentum habeant idẽ eſſe ſuppoſi⸗ tale ꝛtñ cuʒ differant eſſentialr vt aduerſarius ↄcedit ⁊ cũ
vnum inſit ſubſtantie mediantę alio ſtat ꝙ faciant ↄpõneʒ
realem ð qua loquimur hic. Wnod faciliter pꝛobari põt
per ea que adducta ſunt:⁊ faciliꝰ pꝛobabitur per ea que dicentur cum de diſtinctione relationis ⁊ fundamẽti age⸗ tur infra in. 18 articulo.⁊.i9.⁊.ꝛ⁊0. igit᷑ dicẽduʒ ꝙ lʒ rid ᷓᷣm ſuuʒ Ad pumUm moduʒ gnitad nõ reſpici at ſuum ſßm:tñ realr ⁊ ᷣm rem ſignificatã hʒ eẽ in ſnbo ⁊ ſihi realiter inheret:ſicut dictuʒ eſt in coꝛpoꝛe articuli. ¶TAcd ſcõm dicendum negando ꝓñiaʒ:qꝛ hic loquimur foluʒ de relatione reali que eſt acciis pᷣdicamentale.qð ĩ diuinis nullatenus ponenduʒ eſt. ¶ Ad tertiuʒ dõm ne⸗ gando minoꝛẽ:qꝛ relatio ponit entitatem realeʒ diſtinctaʒ 3 ſunʒ fundamentuʒ nõ ſoluʒ ſpecie ſed ẽt gñe ⁊ ꝑ ↄñs nu mero:lʒ nõ ecõuerſo: vt ex ſupꝛadictis pʒ in capitulo de differenti ⁊ diuerſo.q.o.ar.õ. ¶Ad jrtũ dõm ꝙ relatõ facit realem ↄpõneʒ cũ ſbo vt accis:nõ ꝗdẽ ↄpoſitionem abſoluti cũ abſolutoꝛ ſed reſpectiui cũ abſoluto. Relatio auteʒ inquãtũ ẽ relatio ſi ly inq; nrelatio cadet ſup modũ ſigniſicãdi:ſic ñ facit ↄponẽ inqᷓ;tũ hmðivt iã ſatis dem̃ ẽ. CIbi in phyloſopho ⁊ Poctoꝛe Bancto vbi fupꝛa.
5 decimumſertum*
ur. r̃ ꝙ relatio nõ poſſit immediate funda
3 kri in ſuba. Nã phs in pꝛeſenti capitulo enume
rans fundameſtã relationum dicit ꝙ oĩs relatio fundat ſuper actione vel paſſione aut ſuper quãtitate vel ſuper v tute actiua ⁊ paſſiua. Ergo ⁊c̃. CP.ꝛ Super qualitate non fundantur relatio aliqua cũ magnis ſigniſicet᷑ vt in ſe
q; vt ad aliud ſᷣm g dixit Do. S.ſuperiꝰar.i⁊. Igit᷑ ⁊c̃ ·
FP3. Poe. Pin de po.q..ar. pꝛmo in coꝛpoꝛe di cit ſic ꝙ cũ realis relatio intelligi non poſit miſi vt ↄñs qᷓ; tatẽ vel actionem ſeu paſionẽ:opʒ ꝙ aliqᷓ iſtoꝝ modoꝝ

Lectio.I.
Leectio.z.
vonam ꝰin deo rlonẽ. hec ille videt ergo innbere ꝙ nulla relatio põt fundari in a. Cp.40. Nulla rio pot eẽ in
aliquo ſboꝛniſi mediante aliquo fundamento. ſed ſi eſſet
aliqᷓ rio q̃ fũdarer imediate i ſba: ipſa eẽt imediaẽi ſbo nul lo fundamẽto mediãte. goat. C.. Accnis dependet in eſſe a ſubſtztia in triplici gne cauſe:vt pʒ ꝑ pbʒ·· hui⸗ ⁊ per Po. W.in p̃apte.q.y ar.6.⁊.7. Ergo illud accis qð imediate cãt᷑ a ſa: perfectiꝰpticipat eẽ q; illud qð cã⸗
tur mediante aliquo alio:ſicut caloꝛ ignis ꝓfectius recipit
in patiente pꝛopmnquo qᷓ; remoto vt ãd ſenſum manfeſtũ eſt:ſi ergo rio imediate canſaretur ⁊ ſubſtantia haberet ꝑ fectiꝰeſſe qᷓ; alia accitia.ð tñ eſt 5 cõem ſniam phoꝛum qui dicunt ꝙ rlo eſt minime entitatis ⁊ maxime acciden⸗
talis. Ergo ⁊c̃. ¶ Bed ʒ eſt phns ⁊ ⁊hoc. B · in piti ca⸗ pitulo. ydemptitas enim eſt relatio. Et tamen fundat᷑ ĩ
ſba:cum aliqua ſubſtantia ſit eadem alteri per foꝛinam ſp ſtantialem. Ergo aliqua relatio fundat᷑ ſuper ſubſtãtia.
J. dðm ꝙ dupleꝝ eſt fundamen/ Reſp ondeo tũ rlonis.ſ.remotũ ⁊ ꝓpinquũ
Manifeſtũ eſt aũt ꝙ rio ẽt realis ⁊ bꝛeuiter queiʒ rio pꝛe
dicamentalis fundat᷑ ſuper ſbatãqᷓ; ſuper fundamento re moto · Sed vtrum rlo fundet᷑ ſuper ſba tãq; ſuper füda mento ꝓpinquo: eſt dubiũ. ã Tpoc. S.· in. 30 phy? pꝛo
bat ꝙ rio nõ põt ĩmediate fundari ſuper ſubſtantia. uia
vt dicit ibidẽ cum relatio habeat eſſe debiliſſimũ:qð con
ſiſtit tmñ in hoc qð eſt ad aliud ſe hre: oʒ ꝙ ſuper aliquod aliud accis fundetur:qꝛ perfectioꝛa acc ñtia ſunt ꝓpinqo
ra ſe ⁊ eis mediantibus alia accidentia inſunt ſubſtantie Rdec ille. Sic ergo ᷣm ipſum ibidẽ videtur eſſe dicẽduʒ
ꝙ relatio nõ poteſt fundari immediate in ſba. qꝛ aliaſ eẽt
perfectiſimum inter accidentia ⁊ eſſet maxime entitatis Mꝛopter qð ⁊ pꝛopter alia argumenta ante in cõtrarinʒ adducta alias mihi viſum eſt ꝙ ſimpł nulla rio de gñe ad alquid poſſet fundari ĩmediate in ſuba. N Sed tñ ſi diligenter cõſiderentur verba Poc. S. que ponit in de potẽtia.q.y. ar. 9.in coꝛpoꝛe:dicendum erit ꝙ alique rio nes fundantur ĩmediate ſuper ſubſtantia ⁊ ſuper qualita⸗ te:ſicut ydemptitas ⁊ ſimilitudo dinerſitas differentia:⁊ diſimilitudo. ¶ ꝛo cuius deciſione ↄſiderandumẽ ꝙ
triplex eſt relatio:qquedam eſt rlo rõis in vtroqʒ extremo
rũ ᷣm Doc. B.in · y.phv. Et talis relatio põt fundari im mediate in ſuba. Bicut relatio eiuſdem ad ſe ipſum ſʒ nu merũ. Alia eſt relatio realis in vno extremoꝝ ⁊ rõns in
altero. Et talis relatio ex ea parte qua eſt rationi poteſt ẽt
fundari in ſba. Bed neutra pᷣdictaꝝ rlonũ ponitur per ſeĩ pꝛedicamnento ad aliquid Ilia eſt relatio realis in vtro·
qʒ ertremoꝝ cuius.ſ.extrema ſunt realia realiter diſtin⸗ cta ⁊ emſcdem oꝛdinis. Et talem rłonẽ aut aliã quãcunqʒ relationem ex ea parte qua realis eſt poſſet fundari ime⸗
diate ſuper ſubſtãtiã põt intelligi duplr. Unoꝰ per ſe. ⁊ ſic nulla relatio realis de pꝛedicamento ad aliquid(quod dicimus pꝛopter rlones ĩ diuinis]) põt fundari ĩmediate ſuper ſubſtantia. Cuius ratio eſt. ꝛ cum relatio cõſiſtat ĩ
oꝛdine vmus ad alteꝝ: vt dicit oc. P.in pꝛeſenti capio
ſuper illo nõ põt fundari relatio per ſe per quod aligd or dinat per ſe ad ſeipſũ tmñ ⁊ nõ ad aligd alteꝝ. Bed ſubſtã tia eſt hmnõi icit.n. Doc. GS. foꝛmalr in de poꝰ vbi ſu⸗
pꝛa ꝙ p ſpam aũt ⁊ quantitateʒ oꝛdinat᷑ aliquid ad ſẽm
nñ:n autem ad alteꝝ niſi per accidẽs. Mec ille. Ergo re
latio realis pꝛedicamentalis non poteſt per ſe fundari im mediate in pa. nod ẽt pꝛobauit oc. B.per illa ex.ʒ?.
pßvr ſuperius adducta in pꝛncipio articuli Et ſie itelligẽ
dũ eſt illud qð ſuperiꝰaliqi dictũ eſt.vʒ.qꝙ rlo nõ pot im
mediate fundari in a. Alioꝰpõt intelligi talẽ rlonẽ funda ri in ſa per accidens.ſ.ᷣm ꝙ ſp̃a hʒ modũ quãtitatis aut vtutis actiue aut paſſiue. Et ſic neceſſariũ eſt dicere ſchm Doc. P. ꝙ alique relationes reales ẽt pfit ĩimediate fun⸗
dari i ſubſtantia. Oð pʒ pꝛimo per ea que dicit in ð po
tentia.q.y. ar.· in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. er ſbam aũt ⁊qj litatem oꝛdinat᷑ aliꝗd ad ſeipſũ tĩ:nõ aũt ad alterũ niſi ꝑ accidens.ſ.5ᷣm ꝙ qnalitas vel foꝛma ſubſtantialis aut mã pʒ rnem virtutis actiue vel paſſiue vel vᷣm ꝙ in eis cãt
HBetha.
aliqua ratio quantitatis pꝛout vnum in ſba facit idem: ynum in quãlitate facit ſinule:⁊ numerus ſiue muſtiu
do diſſimile ⁊ dinerſum in eidem. Mec ille. C Idem innuit ibidem.q.g.ar pꝛimo dicens. In deò aũt quãtita eſſe nõ poteſt neqʒ continua neqʒ diſcreta: neqʒ aliquid
cũ quantitate ſimiutudiem his niſi multitudo quam re
latio facit ⁊ vnitas que gſentie compctit ad quam relatio conſequens eſt realis. Mec ille. Vbi ſatis dat intelligere
ꝙ ad hoc quod aliquid ſit fundamentum relatioms reale non requirit᷑ ꝙ ſit vera quantitas: ſed ſufficit ꝙ ſimiiu
dinem habeat cum qusntitate. Cum ergo ſubſtantia ſilitu
dinem hẽat cũ q;titate in hoc ꝙ in genere ſubſtantie repi tur vnitas? multitudo ideo ſequitur ꝙ per accñs ſuper ſubſtãtia põt ĩmediate relatio fundari. ¶ Patet ẽt rõne
NMã ydẽtitas giica aut ſpecica nominat relationem rez jem ꝛqð pʒ per Doc. B.in pꝛima parte. q.⁊g.ar ꝓꝛimno ad ſcðᷣm vbi dicit ꝙ relatio que impoꝛtatur per hoc no/ men idem eſt relatio rõms ſi accipiatur ſimpliciter ideʒ. Secus autem eſt ꝙ dicuntur aliqua eẽ eadem non nume ro:ſed in natura generis aut ſpeciei.Nec ille.&bi datur intelligi ꝙ xdemptitas generica aut ſpecifica eſt relatio
realis. Sed talis relatio fundatur ĩmediate ſup ſba.alias aſ gnetur eins fundamentum. Igitur ⁊c̃. ¶ Ped foꝛſan diceretur ꝙ fundatur ſuper vno Hed vnum eſt de gene
re quãtitatis. ¶Lõtra Oꝛ duo angeli differunt ſpecie in
ter ſe ⁊ ſunt eiuſdem generis:⁊ tamen in eis non eſt vn⸗ tas de genere quantitatis. ¶ ẽ due aĩe ſeparate ſunt d tincte numero ⁊ ſunt eedem in ſpecie:⁊ tamen in eis nõ eſt quãtitas. Igit ⁊c̃. C Ged foꝛſan diceret᷑ ꝙ kʒ in tabꝰ non ſit quãtitas ↄtinua eſt tñ quantitas diſcreta de genere
quantitatis. ¶ Cõtra. Vꝛ quantitas diſcreta ex diniſoue quãtitatis cõtinue cauſatur. Ergo ſi ibi non ſit quantitas
continua:ibi non põt eẽ quãtitas diſcreta niſi foꝛfan equi
noce. VUnde Doc. S. dicit in pꝛima pte.q.ᷓo. ar.z. adpᷣ mumꝙ in angelis non eſt numerus qui eſt quãtitas dif ſcreta cauſatus ex diuiſione cõtinui ſed cauſatus ex diſtin⸗ tione foꝛmaꝝ pꝛout multitudq eit de trãſcendentibꝰhec
Ule. C P. Id pꝛincipale · Ingelꝰplus differt ab aino
q; ab aſio angelo. H ifferentia ꝗ̃t noĩat rlonem realeʒ ſi ſit
differentia realis. One tiñ in angelis nõ põt fundarimiu per ſubſtantia inquãtum hʒ moduʒ quãtitatiſ. Jgtur ⁊t. CSic ergo pʒ ꝙ ſbᷣa pot ↄſiderari dupl. Uno ᷣmꝙ
ſubſtantia eſt ⁊ ᷣm ꝙ hʒ modum ſe ſimul.Et ſic ſuper ea non fundat relatio realis ĩmediate. Alioꝰaccipit ſuba nõ ſᷣm modus ſubſtãtie:ſed m ꝙ h modum⁊ ꝓpꝛetã tem qᷓ;titatis: aut vtutis actine vel paſiue. Et ſi ſup ſub ſtantia põt fundari ĩmediate relatio realis per accidens:
tñ per ſe ſicut dictum eſt:⁊ hoc ſi talis ſit relatio que ðno
minatiue aut obiectiue circuit omne pꝛedicamentum· Et
per hoc pʒ ſolutio ad omnia obiecta.
CIbiin phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Sancto. vbi ſupia ·
ſiB decimumſeptimum
— ſicꝓpcedit. Lir̃ ꝙ rio realis poſt imediate fun
eo qð habet modum vtutis paſine ſiẽ ſuperiꝰda eltß materia põt hr̃e rõneʒ vtutiſ pamine ᷣm ꝙ innuit Poc.
Kari in mã. Mã relatio realis põt fundari ſup
S. in de poꝰ.q.y.ar.g.ĩ coꝛpoꝛe. ergo ſuper materia põt fundari relatio realis. CP⁊0. Buper foĩa ſbali pt fun dari rio realis: vt pʒ de dinerſitate angeloꝝ que duerſ⸗ tas fundat᷑ ſuper foꝛmis ſubſtantialibꝰeoꝝ. Igit pari iðe ſuper mã poteſt fundari relatio realis. CP· Inmãp
ma eſt hitudo ad foꝛmam ſubſtãtialẽ que ẽſt pitndo real
cuʒ extrema eins ſint realia ⁊ realiter diſtincta.⁊ tamẽ i⸗ lis hitudo nõvſdet᷑ fundari miñi ſuper materia pᷣinã · W ẽ. CP 4o. In mã eſt ñmilitudo. Alias nõ magis reci⸗ peret vnã foꝛmã qᷓ; aliã. Sed ſilitudo eſt relatio realis: cuʒ ſit ĩter ſimilia realiter diſtincta. Nidet᷑ ergo ꝙ relaio realis poſſi: fundari imediate in materia ẽt pꝛims· D⸗
Fo. Tinio materie ⁊ foꝛme eſt quedam relatio realis · Et
tamen videtur ꝙ ex vna parte fundetur ſuper materã?
oppoſita relatio fundetur ſuper foꝛma. Zlias non—
S S S—————— e—————.———————

5
ueſti
Sertadecim cima
ſten daüt nc dare fu 5. S. n w nig— idem ict ſ is tr et rel Ppr aſſiu undat quod 9 u e 3e n a— i h C a0—— er th(30 num ſacci S deſtr uper Penn. 4 nn i potet ſe ſc ſ medi D itio1 ẽt re coꝛr ma: dũ g ¹ e S. actua qit Snreree tia 07 unt equi ue in äin vʒ.l 4 Sn 0153 mate tis a relat t ſu tebi nda cũ ſu un 3 ubn n nſie—. orin— cmdi —— inin 5 ſn ie See 6 eeee iChat iB mpꝛ acci oꝛita uit iat non. ati n erie taxi nã:n n rõnẽt ne m u I iden— ue ſed Fi o eſſ q e adf ſcðo 95 Einc dum und Eb* 9 det e tale dico ꝛius me pꝛi 5 nid onm nnat ʒ ẽt vi qꝛ nõ ti da pter — Shen B ui pꝛ eſſe e pꝛe oꝛdini mã edian mũ dir Be 3ſß 4. C irtu nõ hab requi nenti hoc Re pꝛo pꝛu ced inis qᷓ; inf te f eſp d eſt ſtãti Ac tẽ acti et Juiri ti. Tũ win 0 m: vid 0 n.D e ſi 1071 nabit᷑ ſ ls: ue d ae nõE ertiũ U au eð ad rõ ieſynn 5 ubſt maſ 1 ibii:opʒ eñ ſſenti ẽ re ü dicẽ tpa vnit rõ⸗ . 1 abſc n em upꝛa eſt cõ q̃tial ubſtz 5 nhe i gnata. tiam latio cẽdũ ſſiuã atis p mn bſaz f pö e.B dictũ rii lur cõira ex eti ꝙ nõ rens it pi Ad ateri re ũꝙ hi niſ P — u lan for tiuſte ü in ralitat fur eti d 6e öen Id ho erie ealis t ii e tenen n — f mn ieere Pe n ee iin ne extri li⸗ mnn Tů erg indi ʒ eſſ ſii ſt A neqʒ uid ead uſcipi nſecũ iqu eſſer — om xm nda effe üer eſe nõ get fu e ilitu lb qʒ eß ℳ fo pia cũ:nõ ar n„ tun ie diffi riü ctiua go fu 1eq bʒ e fund di doſ ert⸗ mã n añ elati enniu er alr:i icul nedi x ſuſ nda ʒ ſibi ſe. i diante it foꝛ ma Ad atiuũ neq nmat ũt ali io eali— tas ate ſi ce mnen* dare r⸗ mã for ema gnꝰp ũem foꝛ ateri igd — jiar eſſ NMãä ſup ptiu tũ re en di coꝛ ma dð imn ume 13 5 gun poi eali ſſenti eins aꝛſ det es ſſe in ꝛpoꝛet ſub idẽ ere i ðm nunq; ad 2is quci ju n ſequir q; ſu mãm 6 gm etieu——— ateri pꝛim ma. gr e⸗ icen 6p ſali di z nõ Oatio p hoe Sin cnmn 9 tis ſ iim atiO je:nõ en pte ſie o inf erp iceb poſi nẽ fe oc ar pitur e ri fitur plato reali õ eſt in Bed 7 q. ſt ꝙ at. M it eẽ oꝛm gmm 5 ri niſi i reali nis ſ ẽt te1 is: vi eſſe guit 6 ĩ actt 77.3 du id in mä ec eiretre pius di nen iter ec qu nmã idet᷑ ntia ab oĩ 1 nIn r.pꝛi ple eceſſe 0 qꝛ cuʒ — Pel— C3— n ere ime⸗ Wurl ſit ma poſi aũt e ſn latio e. nd oqu ſit ᷓ d ſcð itud huiꝰ ũcq; ere e⸗ nö pin poſ eus teri ito rõ diſti io abſe plius aliã T E tali endo mfe m 5.vti q. car foꝛ⸗ — 4 ali rone tin oabſo oln p q ſia ntee 5 0 tinn ar. enti⸗ erari zri mat nõi—2 i mhi udo ilitu eiere Do CS drphrirt fund ri d relati ij no xc. erie: vider huc ita ꝓoi de v il cõ dũ dine ẽq̃d in c. S Gʒ e im pa ari rel noo tio. P ꝛcü dil poſſ diſtu ti innlc h clndi acn que ã ſili poꝰ⁊ Inp e han F 5 m Be B— b cob ang D neh⸗ rie e m Feü upum e——— in ö diſp 1 m n ſon veli cihet —. ſtãtiã e o alnof min o. vni gnw ſti pꝛin mar cꝙ or eali is ſic endũ al ma eſſe ind ßm vnio ppoſi oꝛmn 10 1V 5 0 e ar quar Hani ec n icu iver o. m Pce 0. ein üt—— nõ e im iscu realis: enim em⸗ rio lʒ To z rio: vnio cto in nſußo 3m imã. duʒ in neſi nõ en en⸗ iing noſint a ſẽ di⸗ ſeq tcglan wiin eirn— ean iur ie dereui ſi ereie* tn— nã von te uinh ie o reali t oꝛm nrem Seſ eler re pinn nac aexl are lis di de rie. eret ntelli exiſt eß pꝛio cti S eſt 1( na itdi nen 200 n erle J Eth ligi enti us di ieen— 1— ni part iſtin nõi no P 5 renec gitur d nci itur tã f ieit g ie gẽtis ĩ 4 uPer a reali e. C ctio Id neſſt mat 5 ne de in ill vt vi On tꝙ ectO 8 ½ er d. ealts fi Sd reali per biia opꝛi ad ynio ñ 3 aliu m uima ur inſte pte 0 tali Per uz fi pꝛa · o inp u8 cſſet f eſſe alt ée nion 3 me mechſcar mitdö r vnit ione. p eee ⁊n5 enã 4 1en— wr n Ze ani edia orfan põt eo teriai re rati iſpoſita ma onſci ad in tqᷓ; a cr 1o ſun 6 H ndi t fur cõ inf rãti poſi 8 ad L icu tnʒ cres fund d nn Ergo nte ali dicet und ceſſi 107 one ita b dhi tti ei tia im tdi 5 ade di:i atu e * 1 6 cer ari in mara m vi en ſci c eſt ei?ß tra ũd dic actu iꝛita ill r ſu octn 6. br fon etf. M li rel m eſt ta:nð vir e ciendũ n ipn⸗ nſe de ↄſci t ĩH ctuʒ illa u AsnM e vi na 3 latio:n ꝙ añ tutie p dũ e 1aioꝛ B at ſe cienti oc 5ple vnio ſano pen virtu Alia põt ſi nõ ſup tn 8 mũ ſtß 1di Bedſi cune tia„P.i etut 0 ex t 38 uſci a1 er 13 v p 63 D iffict il du 3 b⸗in 4 m. imn mee nd wopeen ie it Suhe squi m nö eſt neei mei 6aut 2 inv eri ut.* põt virtu pati:ni Hi oode. no cõn de wrzr dec co the nenbie S S 38 ie dip arenti ad mã: zper! 021 cw vni r inqu adiſtt cir vnnʒ lonẽ ex ad poſi ntiã di glias. niſi ſi ſe:v ce. N oq elati 0 iſtin ca V uʒ ab u pluri 3 6 EV— neẽ 0 vn e ſo äd ibꝰ te diſp o Cær diſp tpz e e unt lute 0pur nii nõ e que ice 5 Peei s4n 2 mae il iferta ee mni 5 vni miun anda ſů en. ueit mllare zrar e nnien ſicut d relati Per t S ſic 3½ nquo v intel eenn⸗ fund rminũ it.Re lee lz ⸗ ſtde quẽ rtam kien me wl iqu xdi um4
cn om 1

Lectio.I.
Lectio.z*
eſt ſubiectine in toto coninncto in quo illa plura miuntur CIbi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Bancto.vbi ſupꝛa
B decimumoctauum
ſie ꝓceditur. Aidet᷑ ꝙirelatio non diſtingnat reaiiter a ſuo fundamento. Mã eadẽ res eſt q̃
d albedo inquãtũ facit abũ:⁊ que dr̃ ſilitudo inquantuʒ
induit modi ad aliquid. Ergo ſequitur ꝙ fundamentum ⁊ relatio non differunt realiter. C P ·⁊0 Impoſſibile eit dare aliquã rem de cuius eſſe ſit eiſe ad: qn illa res ſit res rlonis:ſicut impoſſibile eſt dare aliquã rẽ de cnius nã ſit effe: in qn illa res ſit res accidentiſ. Kes autem abſoluti ⁊ fundamenti hoc hʒ ꝙ ſit a nd pꝛeter quãcũqʒ realitatẽ
additã. Ergo fundamentũ eſt res rionis Et ſic relatio nõ
diſtingnitur realiter a ſuo fundamento · CP 3· Benus
4 ſpecies relationũ diſtinguũtur penes fundamentum tã
tum ꝛ vt pʒ per phyloſophum in pꝛeſenti caplo.iErgo ⁊c̃.
„
Cp. ꝗ?iulla res ð nono poteſt aduenire alicui ſßo nul
la mutatiõe facta in eo ðʒ cõem ↄceptionem phoꝝ. Bed
relatio poteſt aduenire alicui de nono nulla mutatione fa⸗
cta in eo: vt pʒ per phm z0.phyſicoꝛum. Ergo ⁊c̃.CP· Fo. Si relatio adderet rem aliquã ſupꝛa fundamentuʒ:ſe queretur ꝙ ad rlonem eſſet per ſe monus NMam illa res poſſet a nãtura ꝓduci per motum. Sed ↄs eſtõ phm Fo.phyt. gitur idem qnod pꝛins. CMucuſq; ſunt rõ⸗ nes alexandri in pꝛeſenti caplo. Vnaꝝ pꝛima ſumit᷑ ex hi tudine quã relatio habet ad ſuũ fundamẽtũ:ſcða ex hitudi ne qnã hʒ ad ſuũ termin tertia ex hitudine quam hʒ ad ſuas ſpecies. quarta vero ⁊ qnta ex hitudine quã reiatio hʒ ad motũ ⁊ mutationẽ. C P.&?. Si ſic ꝛſequeret᷑ ꝙ ſoꝛ tes albus ⁊ ſilis eſſet põpoſitioꝛ qᷓ; ſoꝛteſ albus. Sed ↄñs eſt flm.Ergo ⁊ añs · Mec eſt potiſſima rõ egidij in ſuis qͥ
libetis quolibeto pꝛimo.q.⁊ ar.4 CP.7o. Arguit di uerſis medijs adductis à varijs doctoꝛibus. Si enim re⸗
latio realiter differret a ſuo fundamento:ſequeret ꝙ eſſet
pceſſus in infinitum. Maʒ ſicut dno alba ſunt ſilia.ita dne
ſimilitudines ſunt ſimiles. Ergo aliqus ſimilitudine erũt
ſimiles. Et illa alia. Pt ſic erit pꝛocedere in infinitñ in re⸗
ltionibus. Quod eſt inconuenienſ. CP. 30. Si ſic ſeque
retur ꝙ in eadem re eſſent infinite realitates: pʒ ſequela.
V. omnis res ad aliam comparata ẽ ſimilis vel diſſimi lis. Cunm ergo inſinite ſint res diſtincte:ſequitur ꝙ idem poterit ad infinita comparari TP. Si fic:tunc ĩ qño libet motu locali quantũcũqʒ minimo acquirentur infini te res ⁊ deſtruerentur. Quod eſt falſum· Ergo ⁊c̃. Mro batur conſequentia:qꝛ diſtantia eſt relatio realis. Cũ igit in motu a qualibet parte celi aliter diſtet mobile:ymo a
nolibet exiſtente in mundo q; pꝛins diſtabat: erunt de⸗
ſtructe ille reales diſtantie ⁊ alie de nouo acquiſite. CEt
i dicatur. Res in mundo non ſunt infinite. C Cõtra:quia ſaltem habetur ꝙ dum muſca moueur cauſat hec immẽ
ſitas entium realinʒ in celo ⁊ ĩ vninerſo. nod videt᷑ mi rabile. Igitur ⁊c̃. CP ⁊. Si ſic: ſequeretur g idem ſi mul acquireret duo oppoſita ⁊ coꝛrumperẽtur in eo alia
duo ſine ſui mutatione · uod videtur impoſſibile.⁊ cð
ſequentia ſic deducitur:qꝛ accipiatur aliqua pars terre in ſuperficie ⁊ linea eam diuidens tranſeat per polos mun⸗ di: qꝛ tunc in illa parte erunt due relationes oppoſite quia earum oppoſite ſunt in terminis contrarijſ. Tnne mouea
turcelum deſtruentur pꝛioꝛes ⁊ inducentur alie due op⸗
poſite in terra: ipſa non mota:quod eſt pꝛopoſitum. Cꝙ
3. Litus realiter diſtat a medio fluminis. Tunc accipio
relationem quę eſt in medio flnminis. Aut eſt ſubſiſtens
aut inherens Non ſubſiſtens cum ſit accidens. Si inhe⸗ rens ſequitur cum aqua continue flnat ꝙ mutetur relatio de ſubiecto in ſnbiectum aut ꝙ continne de nono canſet alia diſtantia ⁊ alia. Due omnia ſunt abſurda. P.4.
Ponatur ꝙ aliquid rarefiat ⁊ extendatur vſqʒ ad octo. Ennc cum illa extenſio fiat ſucceſſiue:per ↄñs erunt inñ⸗
nita dupla ⁊ ſubdupla. Tunc eius ad alind quantũ erunt
inſinite relationes reales. Et ſic in ſe ⁊ in alio infinita cor rumpentur. C P· Si ſic:tunc ſoꝛtes albꝰ vt ſex ⁊ pla
etha.
to albus vt oeto erunt ſimiles. Ilbedo autẽ platonis mů⸗
tetur vt ſeptem:tunc ſunt magis ſimiles qᷓ; ante Ex iſto arguitur ſic. In ſoꝛte non mutato maioꝛ eſt ſimilitudoqᷓ; ante. Duero igitur an ſit eſſentialiter eadem relatio hec cum pꝛioꝛi aut alia. Mon eadem:quia tunc idem ei; in⸗
tenſum ⁊ remiſſum. Nem quia haberetur reſpectus no ⸗
nus.ſ.ad albtum vt ſeptem ſine noua relatione. Gi auteʒ dicatur ꝙ ſit alia:tunc àut facit vnum cũ pꝛioꝛi:aut coꝛꝛũ pitur pꝛecedens. Non primum.quia que componuntur ad inuicem habent habitudinem ad inuicem. Et ſic habi⸗ tudines haberent habitudines. Bi autem dicat ꝙ pꝛece dens coꝛrumpitur qꝛ non hʒ terminũ: hoc nõ poteſt eſſe. V uia quod poteſt terminare maius põt terminare minꝰ
Sed ilind extremũ ſufficiebat ad terminandum maiòꝛeʒ
ſimilitudinem.Frgo ⁊ minoꝛem. CP ·. Omnem rẽ realiter diſtinetã ab alia: deus põt ſeparare · Si ergo rio ⁊ fundamentũ differnnt realiter: deus poterit facere rio nẽ ſine fundamento. P · V. eus põt facere pꝛius ſine poſterioꝛi in realiter diſtinctis. Sed fundamentũ p̃cedit rlonẽ. Ergo ſi reair diſtinguatur fundamentũ a rlone ſe
tur ꝙ poterunt eſſe duo alba abſqʒ ſilitudine. Dð ue eſſe falſum. Igitur ⁊c̃. CP ·ð. Deus realiter refertur ad creaturas. Et tij illa relatio non diſtinguitur realiter a ſuo fundamento. Antecedens pʒ:qꝛ deus realiter eſt cre toꝛ ⁊ realiter eſt dominus · ¶.. Relatio materie ad foꝛmam eit relatio realis.iEt tmen non diſtinguitur ren litera materia. Anrecedens pʒ:qꝛ extrema ſunt realiares liter diſtincta. Igitur ac̃. ¶P i. Accidẽs refertur ral ad ſubiectũ ꝑ habitudinẽ quã hʒ ad ipſum · Et ti nõ eſt aſ ſignare fundamentũ a quo real differat. Igit᷑ ⁊c. Cp. nꝰ.C Siſic:ſequeret᷑ ꝙ agens poſſet cauſare rem realẽ ad quãtãcũqʒ diſtantiam qꝛ dato ꝙ aliquis ſi pariſiꝰalbꝰ ſi aliqð agẽs cauſet Pononie aliquẽ albũ: faciet aliud rea le Mariſius ꝑ aliqð agens Vononie exiſtens. qð videt vnuʒ de mirabilibns mundi. Igitur ⁊c̃. C Piꝛꝰ· Fi re
latio ponat aliquam rem nature ex rõe ſua diſtinctã a ſuo
fundamento:fequet᷑ ꝙʒ qᷓlʒ riò hoe faciet. Sed hocẽ fi
cũ multe ſint relationes rationis. ¶ Si dicatur ꝙ relatio
hoc non habet inquãtũ relatio ſed inquãtũ realis. CCon
tra. Oꝛ in dininis eſt relatio realis: ⁊ tñ nõ diſtngit 5
ſuum fundamentums. Ergo ⁊c̃. NSed dicebat ꝙꝙ hoe
non habet veritateʒ vt relatio realis: ſed vt relatio realis pᷣ
dicamentslis:qꝛ ens extra aĩam diuiditur in dec pdica⸗
mẽta i pñti libꝛo. Et ſic rlones rõnis nõ ſunt in hoc pdi camento:neqʒ ẽt riones nõ limitate.& Sed cõtra: quis phs in pꝛeſenti capto expꝛeſſe eſt ð hoc vt dicit aduerſa⸗ rius: qꝛ determinando de p̃dicamento ad aligd ponit ibi dem riones rõnis eiuſqẽ j. ad ſeipſuʒ ⁊ ſcibijis ad ſeien⸗ tiz. Jgit ⁊c̃. CP.ꝛ0. Mlnd qð nõ hʒ eẽ reale diſtincuʒ eſſe rõnis pᷣin ſam quidditatẽ nõ diſtingnitur ab alio ſicut res nãe a re reali. Bed rlo eſt hmõi:cũ trabit eẽ re le a natura ſui fundamenti. Ergo neceſſariũ eſt dicere ꝙ rlo nõ dĩat reali a ſuo fundamento ſicut res nãe arelen li. CEt hec eſt ratio gratiadei qua pꝛobat in pꝛedicamẽ⸗ tis ꝙ rlo nõ dit ijlo mõ a ſuo fundamẽto. C̃ g Ppp
dictas rõnes eẽ dicendũ oĩno ꝙ rio nõ dr̃ata ino funda⸗
mento. ¶ Sed in priuʒ arguit᷑. ſã rtoeſt vnũ pꝛedic⸗⸗
mentũ reale. ed eẽntie pdicamẽtoꝝ ſũt ĩxmirte: ita qð eſſentia vniꝰnð eſt eẽntia alteriꝰ. Lů gofundamentũ ſtal terins pᷣdicarnenti arlone:ſegtur g rio ĩ ſuũ fundamitũ dillerunt realiter.. nine m dðm ꝙ cũ rio lit ii
Reſp 0 ndeo tatis ↄñs minime cogno ſcivilitatis: vnũqðqʒ.n.cognoſcitur ᷣm ꝙẽ ens nõt Mn rum ſi dinerſi de ea dinerſs opinentur · In autem quili⸗
bet de ea mentionem faciens ſciat eam aut ſapiat neſcio⸗
Deus nouit. Tamen vnum ſcio quod hec mãleri e diſficilis ⁊ ambigua nimis. Et ſapiens eit qui eamn in
telligit ⁊ de numero phyloſophoꝛum bene merio pꝛe⸗
dicabitur. C hicit ergo pꝛimo Alexander in pñti paliů
ꝙ relatio tiñ differt ym intentionem a ſuo fundamanto⁊ nõ ÿm remt:ita ꝙ re
latio nnllam rem addit ſupꝛa ſuum ſandamenti
——

— —
2 3.
55 S—
77
Csun s:tinn u LIt zben mit
Queſtio
fundamentũ. Dð pꝛobatqnqʒ rõmbꝰ pᷣmis ame dppoſi⸗ tum adductis.t dicit ꝙ res ad ꝓpoſitũ dicit᷑ a reoꝛ re⸗ ris:⁊ a ratus rata ratuʒ. Ille tamen vocant res que aliaʒ entitateʒ et aliaʒ certitudineʒ hiit in nã diuerſa in eſſentia ſiue in extitia. Et dicit ꝙ vocat intentionẽ nõ ſicut logyci: ſed pꝛo eo ꝙ natum eff pꝛeconcipi:ſicut ens pꝛeconcipit᷑ vero · Et bꝛeuiter accipit intentionẽ pꝛo rõne intelligẽdi. ¶ Sed rõnes ſue ſupponũt falſuʒ. Supponit etiaʒ qð dʒ ꝓbare: vi patebit in ſolutionib⸗ꝰ argumẽtoꝝ. Mec opinio in ſe põt ſtare: Nam relatio realis que eit de genere ad aliquid vᷣm rõnem ſue qdditatis dicit reſpectuʒ realem. Sed fundamentũ ijn ronezʒ ſue gdditatis nõ dicit reſpe etum realeʒ · Alias fundamentũ et relatio eẽnt eiuſdeʒ ge⸗ neris pᷣdicamẽtalis. Ergo relatio ⁊ fundamentũ differũt qdditatiue. Et cũ differre qdditatine ſit differre realiter: ſequit᷑ ꝙ differũt realiter. CMꝛopter qð Wratiadeꝰ in bᷣdicnnẽtis pᷣdictã poſitionẽ limitat dicens ꝙ realitas ijn tum àd p̃ſens ſpectat põt accipi dupli.noo pꝛo ꝗddita⸗ te vninſcuiuſqʒ. Et ſic relatio ex ſua rõne hʒ realitatẽ jnã. Alioꝰ pꝛo eo qð ↄuenit alicni qð ſit res nãe diſticta ↄtra rem rõnis. Et ſie ſumendo realitatem nõ hʒ relatio reali tatem ex rõne ꝗdditatis ſue:nec per ſuũ qdditateʒ eſt ens reale: ſed hor hʒ ex nã ſui fundamenti. ꝛimo modo ac ripiendo realitatẽ alia eit realitas relationis a realitate ſui fundamenti. Non añt ſcho modo Ppter rõnem vltimaʒ odductã ante oppoſitũ. Cæt huins opinionis videt᷑ eiſe Egydius in ſuis quolibetis. Sed hoc etiã nõ põt ſta · re · Nam cum relatio differat a ſuo fundamsto realiter.i. rone ꝗdditatis: vt ipſe ↄcedit: vel ergo qdditas relationis eſt res nature ant nõ. Ii nõꝛſequit᷑ ꝙ non eſi pars entis realis qð diuidit᷑ in decem pᷣdicamẽta. Pt ſic nõ eſt pꝛe⸗ dicamentũ. i ſic:ſequit᷑ ꝙ differt a ino fundamento ſic res nature ab ente. Ch 2d. Illud qð ſupꝛs aliud addit d differẽs realiter ab ipſoꝛ differt realiter ab eodem. Sed relatio aligd ſupꝛa fundamentum addit qð realiter differt a fundamento. Iddit. n. in ſua ſignificatione coꝛre latiuũ að realiter differt a fundamẽto relatini. Wit᷑ ⁊c̃. ¶ Pꝛopter qð I eruens ⁊ ſui ſ equaces adhuc pᷣdicta; poſitioneʒ limitant dicentes: ꝙ aliqua dno differre real põt intelligi dupłꝛ. inoꝰ intrinſece: Sicnt duo entia ſim pliciter abſoluta: Ficut materia et foꝛma:locus et locatũ b. E.iz. de quibus loquit pßus 6* 4 40 phyſicox. Alioꝰ realiter 4k.6. extrinſece: pꝛo qnte vnnm requirit vel ignoꝛat aligd ex⸗ na ſe qð nõ facit alind. Ad hoc ergo g aliqua duo diffe⸗
rant realiter pᷣmo modo requirit᷑ ꝙ vnuz ponat aliquid intrinſece ſupꝛa alind. Sed ad hoc ꝙ aliqua differant rea
lirer ſcðo modo:nõ requirit᷑ ꝙ vnum addat ſupꝛa aliud
aliqd reale exiſtens in eoꝛſed ſufficit ꝙ addat aliqd reale
qð nit extra ipſum. Unde dicit ꝙ relatio cuʒ addat aligd
reale. ſ.coꝛrelatiunʒ qð eſt extra ſuum fundamentũ et nõ
intrinſecum differt realiter a juo fundamẽto ſcðo modo:
etnon ᷣmo modo. Cit qñj eis arguit. Quando duo ſic ſe habent g vnnʒ addit aligd reale in ſuo intellectu ſupꝛa aliud:illa differunt realiter · Sed relatio eſt hmõi reſpe⸗ cu ſui fundamenti. Igit ⁊c̃. Nicnnt ꝙ relationeʒ ad dere aliquid ſupꝛa ſunʒ fundamentũ põt inteiligi duptꝛ. Vno ꝙ illud additum ſit in ſuo fundamento: Sicut al⸗ bedo addit aliquid ſupꝛa qᷓntitatem:qt addit aliqd pᷣter qjntitatem in quantitate exiſtens. Alioꝰ poteſt intelligi ꝙ addit aliquid ſupꝛa fundamentuʒ: qꝛ ponit aligd pꝛeter fundamentũ extra ipſum exiſtens: Picut paternitas ad dit ſupꝛa illuʒ qui eit pater filiũ qeſt ertra ipſuʒ. Pꝛimo modo relatio nð addit aliquid ſupꝛa ſuum fundamentũ. Dð ꝓhant per quartam rationem ante incõtrariũ addu ctam. Scðo vero modo bene aliqd addit.i.coꝛrelatiunʒ ð eſtaliquid rele ditinanʒ a fundamã reiatui. ñ non opʒ ꝙ relatio differat realiter a ſud fundamento p⸗ modo· ſed bene ſcðo modo. iec ipfi. CEtq vlterius eis argnitur. lud quod addit nonum eſſe alicui: differt realiter ab ipſo. Gec relario addit nouum eſſe fundamẽ to.eſſe ad. Igit ⁊c̃. CReſpondent dicentes ꝙ aliquid adere alicui nounm eſſe poteſt nelligi dupk.noꝰ m
Sertadecima
ꝙ illnd eſſe eſt res alia ab eo cui additur. Ilio modo ðᷣm ꝙ illud eſſe facit rem cui additur nouiter et aliter ſe ha bere ad alteruʒ.ꝛimo igitur modo illud quod addit nouum eſſe alicui ponit in eo nouam rem differenteʒ ab eoꝛ Sed illud quod ſecũdo modo addit alicui nounʒ es: nonobottet ꝙ differat realiter ab eo. Relatno autemac⸗ dit ſuo fundamento nouum eſſe non pꝛimo modo ſeqͥ ſe⸗ cundo modo.i.relatio facit ſuum fundamentum nouiter et aliter ſe habere ad alind. jdec ipf. ed pec limita⸗ tig vider ꝓpꝛiam opimoneʒ deſtrnere. Qnod ſic patet. Mam illud qð addit aliquid reale ſupꝛa alind exiſtẽs in eoꝛ differt ab eo realiter pꝛimo modo.ſ.intrinſece:vt ipſi dicunt et per totum ꝓceſſium vninerſalter ↄcedũt et bñ. Sed relatio addit aliqd reale ſupꝛa ſunʒ fundamentum qð eſt exiſtens in ipſo fundamento ſicut in ſubiecto pꝛo⸗ pinquo. gitur relatio realiter differt a ſuo fundamento pino modo et nõ ſolũ ſcho modo.Pꝛobatio medie: Dꝛ relatio addit ſupꝛa ſuũ fundamentiũ Aiquid alterins ge⸗ neris qð eit res nature. Ilias non eſſet in aliquo genere pdicamẽtali. Ged illud qð addit eſ reſpectus realis qui eſt realiter intrinſece ⁊ ſubiectiue in ſuo fundamento vel ſaltem in ſa mediãte fundamento: Sicut ſilitudo ineſt parieti mediãtę albedine et pf̃nitas Joꝛti mediante fun damento ſuo. Ergo ipfi neceſrio hñt dicere gꝙ relatio eſt realiter diſtincta a ſuo fundamemo etã loquendo de diſtinctione reali pᷣmo modo Acepta. ¶ Sed dicunt ꝙœ fundamentuʒ et ipfe reſpectus ſoluz differunt ab ilio re⸗ ſpectu per ↄnotatum:Vꝛ aliuʒ modum ſignificat relatio q; fundamentũ. Tamen ſignificant eandein rem. CCõ⸗ tra: Quia aut illnd cõnotatum eſt quid reale in fundamẽ to exiſtens: aut non. Gi nõ:ſequitur Pper ipſum relatio. nõ collocabit᷑ in pᷣdicamẽto reali. S ſic: ſequeret᷑ idẽ qð pꝛius.ſ. ꝙ aliqnid alind realiter addit ſupꝛa fundamentũ in ipſo fundamento exiſtenz. Ced dicunt aliqui ex eis minus experti in doctrina Ioc.ſancti g tale cõnotatum eſt in termino relationis ⁊ nõ in fundamento. ¶Lõtra: Quis relatio vnins extremi nõ eit in termino oppoſito: Sicut pf̃nitas nõ eſt in filio. Meqʒ relatio agentis ad pa⸗ tiens eſt in paſſo. Ergo illud cõnotatũ eſt in fundamento ſuoꝛ: et nõ in termino. ¶ In eodem enim ſunt fundamen 5 tum et relatio fundata ſuper ipſo. ¶ Pꝛopter qð dicen⸗ dum eſt ꝙ relatio differt realiter a ſuo fundamento non ſolnʒ ſicut ens a nõ ente aut ſicut ens reale ab ente rõnis: ſed ſicut res nature ab alia re. C PMꝛo cuius declaratiõe Zſderanduʒ eſt g relatio poteſt ↄñderari gnqʒ modis. no modo inqjntuʒ eit reiatio. Er ſie nõ diſtingnit᷑ rea⸗ liter a ſuo fundamento: uia alias omnis relatio differ⸗ ret a ſuo fundamẽto. Ilid modo poteſt ↄſiderari inqntũ eſt realis. Et ſic etiã n diſtinguitur realiter a ſuo funda⸗ mento. Alias in diuims nõ eſſent relationes reales. Ter
rio mnodo poteſt cõſiderari relatio inquantus eſt accidẽs.
Et ſic etiã nõ diſtingnitur realiter a ſuo fundamento: Dꝛ fundamentum relationis pꝛo maioꝛi parte eſt accidens. uano modo poteſt cõſiderari inquantũ eſt relatio rea lis pᷣdicamentalis 5ᷣm ꝓpꝛiam eins rationeʒ accepta. Et ſic eam diſtingni realiter a ſuo fundamento poteſt intel/ ligi dupłꝛ. Anoꝰ realiter.i.mliter: Dꝛ.ſ. relatio eſt ſub iectiue in vno ſubiecto:et fundamentuʒ in alio. Et ſi nõ differũt real:: ſed ſunt idem real.i. ↄueninnt ſßo. Alioꝰ põt intelligi ꝙ differant realiter. ieſſentialiter ſpecifce et foꝛmaliter. Et hoc põt itelligi tripk. Tiel ſicut ens dif⸗ fert a non ente. Lel ſicut ens reale ab ente rationis. Et
iſtis duobus modis relatio et ſuuʒ fundamentuʒ nõ diffe
runt real?. Tel ſicut ens nãe ab alia re. Et ſic rld et ſuum fundamentum differunt realiter.i.eſſentialiter ſpecifce
diffinitiue et qdditatiue ſicut res nature a re. Dð ſic pꝛo⸗ batur. Nam ym phm in pꝛeſenti libꝛo quecũqʒ differũt 3 ectio.0 genere: drnt ſpecie gdditatiue et eſſentaliter:cuʒ natura ſpecies qdditas et eiſentia idem ſint ÿm rem. Bed rela⸗
tio et ſuuin fundamentum differunt genere. Igitur ⁊c̃.
EEt ſi dicat᷑ ꝙ nõ ois differẽtia peciſica eſt eſſentialis.
vnde n opz ꝙ illa que differũt ipeciñce drant eintiali.

Ctötra Dda dfia ſpeciſica facit gliud. Ged fãcere aliud eſt kacere diferre eſſentialꝛ. Igit᷑ quecunqʒ dr̃nt ſpecie
df̃nt eſſentiat:. C Sed foꝛſañ ↄcedet ꝙ pifferũt eſſentia
liter:non tñ ſicnt res nature ab alia re· Contra: nia omnis eſſentia eſt res nature: Quia res nature diſtingnit tra ens rõns. Tuʒ ergo relauio ſit eẽntia p̃dicauẽralist
ſequit᷑ ꝙ ſit res nature. Et ſic ideʒ qð pꝛiꝰ. CP 2. Si relatio et ſuus fundamentuʒ eſſent idem eſſentialiter ſi⸗
ue realiter: ſequeret᷑ ꝙ ſecluſa quacũqʒ opatione intelle
ctus vbi eſſet realiter fundamentũ ibi eſſer realiter rela
tio. Bed ↄnjs eſt falſuʒ. Igit⁊ añcedẽs. Matet falſitas ʒſequẽtis: Muia ſi ſic fequeret ꝙ vbicunqʒ eſſet albedo pi eiſet ſimilitudo. Si ergo ſint duo hoĩes tñ in můũdo quoꝛuʒ vnus ſit albus ⁊ aiter niger ſicut poſſibile eſt⸗ibi erit ñititudo Soꝛtis albi cnʒ ibi ſt albedo. Qð tñ eſt fal⸗
fum ðm ipſos. Igit᷑ ⁊c̃. T 30 · Si relario eſſet eadem
realirer ſiue eſſential: cuʒ ſuo fnndamento: ſequeret᷑ ꝙ yna res eſſentialt eẽt plures res ſpecie diſtincte in crea⸗ tnris. Sed ↄñs eſt falſuʒ. Matet ↄña: Quia ſuper vno? eodes fundamẽto in numero · ſ. ſup albedine Boꝛtis fun⸗
dant᷑ due relationes ſpecie diſtincte. vʒ · ſilitudo eius ad
platoneʒ albuʒ et diſſilitudo eiꝰ ad Liceronẽ nigruʒ. Si ergo ſilitudo eiꝰ ſit realiter illa albedo in numeroꝛ ſeque retur ꝙ diſſilitudg eiꝰ eſſet pari ratione realiter illa al⸗ bedo in numero. Et ſic due ſpecies diſtincte eſſentialiter eſſent realiter vna eſſentia numero. CP4. Bi ſic:ſe⸗ queret᷑ ꝙ vna ſpẽs eẽntial: eſſet altera ſibi oppoſita. ð ꝓbat: Vuia per ſyllogiſmũ expoſitoꝛiũ in creaturis bñ fequit᷑. Mec albedo eſt ſilitudo. Nec albedo eſt diſſilitu do. Pᷣrgo aliqua diſſilitudo eſt ſilitudo. Sicut ßm phm pᷣo ßᷣoꝝ bñ ſegt᷑. ic homo eſt gial. Hic homo eſt riſibi lis. Ergo qðdã riſibile eſt aial. Nidet᷑ ergo dicẽdũ ꝙ re
latio differt real: a ſuo fundamẽto. uod ↄcedimus et
latins in articulo ſequenti bene pꝛobabimus.
Ac pꝛ mum igitur dõm ꝙ illud arg aſſu 1* mit qð eſt ꝓandũ. Mõ n.eſt
eadem res nãe eſſential albedo que facit albuꝛet res qᷓ
dicir ſilitudo.imo plus df̃nt qᷓ; celuʒ et terra: Auia celñ
et terra ↄueniũt in aliquo genere vnjnoco· Albedo aũt ⁊
ſilitudo eiꝰ in nullo pñt vniuocari. CAd ⁊ dõm ſilr ꝙ
hoc argn aſſumit pꝛo minoꝛe id qð ꝓbandũ eſt. Mulluʒ
eniʒ abſolutũ ſᷣm ſuaʒ rõneʒ hʒ ꝙ ſit ad pꝛeter quãcũqʒ reaiitatẽ ſupadditã. R equirit᷑:n. relatio que eſt res nãe. Alias nõ eſſet in genere pᷣdicamẽtali. Relatio aũt ᷣm ſuã rõneʒ hʒ g ſit ad p̃ter quõcũqʒ realitatẽ ſupadditam. Et ſic ergo ſoluit᷑ argn negando minoꝛẽ· ¶TAcd zn dðm ſiẽ dictũ eſt ſupiꝰ.ꝙ ſpẽs relarionũ foꝛmal ⁊ intrinſece nõ ſumunt᷑ ðm fungamenta ſed in ꝓpꝛio genere:k quo ad nos ⁊ circũlocutiue ſumant᷑ per eoꝝ fundamẽta. Ende
ſoluit᷑ argn negando añcedẽs. ¶ Ad qn dðm ſẽ dicius
eit ſupiꝰ· ꝙ duplex eſt res accicẽtalis. uedã eſt abſolu⸗ ra cuius eiſe nõ dependet niſi ab vno.ſ.a ſbᷣo. Et talis nõ
põt aduenire alicui nulla mutatione facta in eo. Alia eſt
res accidentalis reſpectiua. Et talem aduenire alicui de
nono põt intelligi dupł. Vno ꝙ adueniat de nduo to⸗
tzliter:et qntũ ad radiceʒ et q̃mũ ad ſimul actũ cõpletũ. Et ſic etã relatio nð poteſt aduenire alicui de nouo ſine mutatione aliqua: Quia fundamentũ relationis nõ põt
de nouo acgri in ſubo:ſine mutatione ſubiecti Alioꝰ põt intelligi g alicui adueniat aligd de nouo qntum ad eſſe
fundamẽntale. Et ſic relatio bñ xoreſt aduenire alicui de nouo ⁊ quelibet res reſpectiua.iñ argn laboꝛat in equi
uoco. CEtſi querar In ꝓducpo fundamẽo ſit ibi rels
tio foꝛnalt aut nõ. Merbi gra. ꝛoducto oꝛte ʒlbo et nulio alio exſte alboꝛan ibi ſi ſiinilitudo vel non· CiMi⸗ cendum ꝙ nõ eſtibi relatio foꝛmal: ſed ſubiectiue ⁊ fun
damẽtaliter tññ. Et ꝓducto alteroalbo ꝓducit᷑ ibi illa re
latio foꝛmaliter:non qjntum ad totale eſſe ſed qntum ad eſſe completuʒ et ꝑfectuʒ · Oð nõ eſt incõueniens: Bicut ſi ponat᷑ aqua lup ignem pᷣexiſtentem qui actu nõ calefa
ciebat aquam: hi fit noiun ac io q̃ntuʒ ad eins eſſe cõple⸗ tnm:nõ tamen qjntum ad eins cauſam: ſicut pʒ ꝑ oc⸗
Fin de po..y. ar· oe vt ifra patebit in fequẽti articulo in coꝛpoꝛe in pᷣ notabili. CAd dðm negãdo ſequelã pꝛnnã. Immo qꝛ nõ põt ꝑ ſe acgriꝑ motũ: potius ſegt ꝙ reat: diſtinguit a fundamẽto qð ꝑ ſe põt acgri ime⸗
diate ꝑ motũ Naʒ qñ duo ſic ſe hit ꝙ vnnʒ pſe ⁊ ime⸗ diate nõ põt ꝓduci actione phyſica.alteruʒ vo põt perſe
et ĩmediate vduci:tũc illa duo nõ ſunt vna res. Sedſe⸗ cluſa quacũqʒ opatione inellect? fundamẽtuʒ ꝑ ſe ꝓdu ⸗ citur et imediate per motuʒ:relatio vero ſic ꝓduci non
pote vt dicit pßus: lʒ bñ mediate · Añ ex hoc ſequit᷑ ꝙre
latio realiter differt a ſuo fundamẽto.I icet ergo res ab⸗ ſoluta poſſir ꝓduci per motum per e et imediare: nõrñ opʒ ꝙ quelibet res nãe ſiſit res reſpectiua im ediate et p ſe acquiratur per moꝛuʒ · Cum reuerentia tamen doctoꝝ aiteriꝰ opinionis apparet ꝙ tales qui dicunt relationem ſiue reſpectuʒ realem qui ſupaddit fundamento eſſe ideʒ realiter cuʒ fundamentoꝛ:eus vt dictum eſt.talis reſpectꝰ ſit res nature alteriꝰ pᷣdicamẽᷣti a fundamẽto: vmaginatio nem trãſcẽdere non valent. CAd s dðm ꝙ nulluʒ eßt incõueniens ↄcedere ꝙ Soꝛtes albus et ſimilis ſit com ⸗ poſitioꝛ qᷓ; Boꝛtes albus tmñ:lʒ non appareat ſenſui aut imellectui aut vmaginationi penitus ſubmerſe. CAerũ tñ ficut dictuʒ eſt. relatio de ſua rõne foꝛmali inq̃ntũ bu⸗ inſmodi nõ hʒ ꝙ faciat compoſitionẽ. Sed tñ relatio rea
lis que eſt accicẽs etiã de ſua rõne foꝛmali q̃ntuʒ ad em ſignificatã hʒ ꝙ faciat ↄpoſitionẽ cus ſubi ecto:lʒ nõ qᷓntũ
ad modum ſignificandi. CAd n dðm negando ↄniaʒ⸗ Er ad ꝓbationẽ dicẽdũ ꝙ duo alba ſunt ſimilia effectine per albedinem:foꝛmaliter aũt per ſititudineʒ. Bed due ſimilitudines ſunt ſeipſis foꝛmaliter ſimiles: vt diẽ In⸗ tonellus. Clel dicendus ſicut dicit dñs Totcellanꝰ ꝙ due ñmilitndines nõ ſunt ſimiles ſimilitudinarie ſimilitu dine accidẽtali: ſed eſſentiali. Ideo nõ eſt ꝓcedere in inß nitũ:ſicut ex pᷣdictis pʒ. CAd ðn dðm negando ↄam: Dꝛ relationes nõ diſtinguũtur ꝓpter diſtinctionem nu⸗ meralem terminoꝝ rlonis: ſed diſtinguũtur ꝓpter diner ſitateʒ pᷣncipioꝝ ſihe fundamentoꝝ. Ende ſi per aliquod fundamentuʒ aliqð ſubiectum referat᷑ ad mille entia:ibi erit vna relatio ⁊ ᷣm numeꝝ ⁊ 5ᷣm ſpẽm:vt ſupꝛaẽt de⸗ claratũ eit. Sie ergo ſi ſit voꝛtes albus et oĩa entia totiꝰ vniuerſi ſint alba: nõ erit niſi vna relatio ſimilitudiis ei
in numero ⁊ in ſpecie in ipſo Boꝛte ad oĩa albaelʒ in ſup
poſitis ſint diſtinete relationes vᷣm numeꝝ fnꝙ ſunt di ſtincta jubiecta. ↄña nõ valet. ictu eſt n· ſupꝛaꝙ ſi eſſet Boꝛtes pater mille milliuʒ filioꝝ: eſſet vna relatio et in numero et in ſpecie pr̃nitatis in patre: lʒ eſſent ibi diuerũ reſpeetns.i. dinerũ modi referendi eiudem rela tionis. ñ ſi muſca moueat᷑ de vno loco nõ acquirit ſii per illum motum njſi vnam realem relationem ad oẽs partes vniuerſi. Cæłt lʒ in partibꝰ aut entibus vniuerſi acquirantur noue relationes per motum vnius muſce: hoc tamen nõ eſt incõueniens: Auia non acquirunt ſim⸗
pliciter de nouo:cum iam fundamenta in eiſdẽ p̃eriſtãt.
CEt per hoc pʒ ſolutio adͥ ↄm. CAd 10n dömnpgler
raque diſtat a polis mundi ex oppoſito ſituatis hʒ vna
relarioneʒ diſtantie ad ambos poios et ad omnnes partes vniuerſi:qꝛ ibi eſt vnum fundamentum per reſpecum ad terminos vᷣm̃ eanden rationem. Ende ibi non ſunt due oppoſite relationes: ſed vna tm̃. Cdicendũ⁊ ꝙh per motus celi aduenigt altera relatio:noñ lamen adhe nit totaliter de nono. nde non eſt incõueniens ꝙ adue niat ſine motu terre. CAd nun dicenanm ꝙ de diſtanti poſſumus loqui dupliciter. Mno modo ꝓut diſtantia ſ⸗ gniſicat foꝛmale loci. Et ſic non eit relatio ſed quantitas ſubiectine eriſtens in celo ſicut ſupꝛa dictuʒ eſt. q.i4·à⸗ 1o. Ael ᷣm aliquos eit ſubiectine eyiſtens in medio flu⸗ miis per eſpectum ad totum flumen. Ilio modo polu mus loqni de diſtantia pʒout ſigniſicat quandam relati nem diuerſitatis localis. Et tun eſt ſubiectine in ila ꝑtẽ aqne diſtantis. Et ibi de nouo cauſatur relatio quantul ad eiſe completumenon autem quantum ad eſe fundꝭ⸗ mentale. ¶ Id duodecimum dicendum ꝙ licet in 8
—
—+„———,„———„

— 8
S
8
3 3 ——
Queſtio
que rarefit ſint iinita dupla ⁊ ſubdupla in poꝛnon tamẽ actu· Sicut.n. ſunt bi iminita fundamẽta in poĩdiuiſõis:
ia et infinite relationes in poꝰ.ð nõ eſt inconneniens.
CWiroꝛ aũt ſatis g viri docti has tales cauillationes adducant in medium: volentes peri llas ꝓbare ↄcluſionẽ oppoſitam. CAd.izm. dðm ꝙ in Soꝛte nõ mutato eit ſi militudo Inaioꝛ rõne fundamenti. Et talis ſimilitudo eſt eadem eſſentialiter cuʒ pꝛima. C Mec eſt incõuemens ꝙ idem fit intenſuʒ ⁊ remiſſuʒ ſucceſſine rõne fundameni. ¶C Mec eit ẽt incõueniẽs ꝙ adueniat alicui nouus reſpe⸗ ctus ſine nona rlone: vt ſupꝛa ex dictis pʒ m oc. S. ð pf̃nitate. Lum.n.pr̃ hʒ vnicuʒ filinʒ: refertur vnics rela⸗
tione et vnico reſpectu.i.vnicd modo illiꝰ rłonis ad ip̃5.
Si auteʒ idem p̃ hẽat aliuʒ filiuʒ:aduenit ei quidaʒ no/ uns reſpectꝰ.i. quidã alius modus illiꝰ relationis ad illũ aliũ ſiliũ:nõ aũt alia nona relatio. N Ad.1ꝙ m.dm ſicut ſuperiꝰ dictũ eſt. ꝙ j duo ſint realꝭ diſtincta nec vnuʒiſe⸗ quãtur ad alind de neceſſitate fm net̃iaʒ ↄcomitantiã:tũc deꝰ põt facere vnũ ſine alio ⁊ fepatim p̃ſeruare. Nõ aũt ſi vnuʒ ſequat᷑ ad aliud de neceſitate:ſic ex luce reſultat caloꝛ. Sed rlo de neceſſitate ſeqt᷑ aliud ẽt ſecluſa quacũqʒ oꝑatione intellectꝰ ſi fundamẽta ⁊ extrema ponant᷑ ĩeſſe. CAd.Ixm. dðm g ſi ad pꝛiꝰnõ ſequat᷑ de necemtate po ſterius.tũc deus põt facere pꝛiꝰ ſine poſterioꝛi. Mõ aũñt ſi de neceſſitate poſteriꝰ ſequat᷑ ad pꝛiꝰ ſicut dictum eſt. ¶erũti hoc argm nõ ↄcindit aliud:niſi ꝙ deus poſſer facere fundamentũ ſine rione. ð ↄcedimꝰ:lʒ nõ ecõtra poſſet fieri. N Gimiliter hoc arg'n ↄcludit magis pꝛo:q; Atra. Mam ex eo ꝙ entia ſic ſe hnt ꝙ vnnm p̃cedit aliud oꝛdine reali:illa dint realiter:ſicut patebit in articulo ſe⸗
quẽti. Si ergo fundamẽtus pᷣcedit relationẽ oꝛdine reali:
ſequit᷑ magis pꝛoqᷓ; ↄtra. ¶ Ad.ism.dðm gꝙ rio creato ris ad creaturã nõ eſt relatio realis. ꝙt lʒ dens realuer ſit creatoꝛ:tii hoc eſt qꝛ fundament creariõis realiter eſt in deo nõ aſit ꝓpter relationẽ realẽ.diñ Doc. S. in de po d.7· ar. vltiꝰ ſic ait: ꝙ ſicnt aliqs eſt ideʒ ſibiipñ realiter⁊ nõ ſolũ ᷓᷣm rõnẽ tiñ ꝓpter hoc ꝙ rłonis cauſa eſt realis.ſ.
vnitas ſbe quã inteliectus ſub rione appꝛehendit:ita po ⸗ teſtas cohercendi ſubditos in deo eſt real quã intellectꝰ
intelligit jn oꝛdine ad ſubditos ꝓpter oꝛdineʒ ſubditoꝛuʒ
ad ißᷣm̃. Et ꝓpter hoe dicit dñs real:: iʒ relatio ſit rõnis
tm̃. Iec ille. Cd.iym.dm ꝙ relatio mãe ad foꝛmaʒ
ſubſtantialeʒ nõ eſt relatioyealis. Meqʒ ẽt relatio accitis ad ſubſtantiã eit relatio redlis: Oꝛ àd boc ꝙ aligd ſit rto
realis de genere ad aligd ſicut ſepius dictuʒ eſt requirit
ꝙ vnuz extremũ oꝛdinetur ad aliud tanqᷓ; ad extrinſecuʒ.
Mulluʒ.n.relatiuij ſuſcipit᷑ in oppoſito ſicut iluus nõ ſu⸗
ſcipit in patre. ¶Et ſic pʒ ſolutio ad.ism. T Ad.i9m.di
cendũ ꝙ nõ eſt incõuenẽs ꝙ agens cauſet per maximaʒ diſtantiaʒ aliqð ens reſpectiuũ: nõ qdẽ ſimplꝭ et totaliter de nouo ſed vᷣm actũ cõpletuʒ. N Ad.ꝛ0n. pʒ ſolutio ex dictis. Mec eſt 5 phm ꝙ nulla rela:io nii realis pon tur in icamẽto ad aligd. NEt tʒ ibi ponat alis riones rõnis: nõ ti ponit eas ibi qꝛ ponant᷑ in p̃dicamẽto ad ali⸗ quid:ſed qꝛ oppoſite riones ſunt reales: vt pʒ in z modo relationũ. ¶Mel qꝛ ſnb tali rione cõpꝛehendunt᷑ alique rlones reales de gñe ad aligd: Sicut ſub ydemptitate nu merali ↄtinet ydẽptitas ſpeciſica aut gſica que junt rela⸗ tiones reales. CAd vltimũ dõm ꝙ ille venerabilis do ctoꝛ aſiumit pꝛo minoꝛe id qð dʒ ꝓbare. CFt lʒ relatio
Pabeat ſuuʒ eſſe a ſuo fundamenio effectiuenõ ti foꝛma
liter. Ft qꝛ habet eſſe a ſuo fundamento effectine:ideo ſe qnir ꝙ differt realiter ab eo ſicut res nature ab alia re: vt in articulo ĩmediate ſequenti declarabitur. Et etiam hoc ↄgulnentum magis ↄcludit pꝛo:qᷓ; ↄtra. CIbi in phyloſopho et poctoꝛe Sancto.
m ſic pꝛo S decimũnonum Widet᷑ ꝙ ᷣm ſcolam et doctrinã Doc.ſctĩ nõ
tcõᷓredendum aut ponendum ꝙ relatio dif⸗
ferat realiter à ſuo fundamento. Mam ſi.reiatio ſaltẽ rea⸗
is ÿm ꝓpꝛiam rationẽ relationis aliquid poneret diſtin
DPertadecima
ctum a fundamento: ſequeretur ꝙ etiã in dininis aliquid tale poneret. Ged hoc eſt ↄtra Hoc. P. in pluribꝰ locis. Igit᷑ ⁊c̃. Lõſequẽtia ſie deducit᷑ Abicũqʒ eit rlo opʒ ꝙ ibi ſit id qð eſt de rõne relationis. Sed in diuinis eſt ve ra relatio realis.ergo ⁊c̃. Sʒ de rõne rclatiõis realis eſt ponere aliquid realiter diſtmetum per te. Igit ⁊̃. CP 20. Si relatio eſſet aliqua res:tunc eſſet creatura:cuʒ non ſit creatoꝛ large accipiendo creaturam. Mec ↄſia ſumitur Doc. ſancto in pᷣ parte.q.⁊s.ar.⁊.in cõtrariũ. Tunc vl terius. Relatio eſt creatura. Igitur creature ad creatoꝛẽ eſt relatio realis. Pt ſic relatidnis ad creatoꝛem erit rels noreals. ð eſt Doc. B. Ania relatio nõ refertur re latione reali: vt ipſe ſepiſune dicit. ¶ Bed dicebat ꝙ re
latio non refertur relatione reali per comparationem ad
fundamentuʒ aut ad oppoſitum;ſed bene per compara⸗ tionem ad cauſam.CLontra: Anui ſi ſic eſſet ſempꝑ eſſet prꝛoceſſus in infinitum. Qnod eſt ↄtra Doc. S. in de poꝰ? q. 7·ar. vltiꝰ in coꝛpoꝛe. vbi dicit ꝙ relatio relationis ad quodcunq; aliud: eſt relatio rationis t. Mota ly quod cunqʒ dicit aduerſarius. Ced dicebat ꝙ relatio eſt ac cidens ⁊ ſic non ꝓpꝛie refertur:ſed relatiuum. Quiaqð pꝛopꝛie refertur eſt ſuppoſitum.¶ Lontra. Uuia Doc. S.· in pᷣ parte.q.⁊8.ar.⁊. ad. m. dicit ꝙ relationes que ↄſequũtur operationes intellectus que ſunt inter verbuʒ
ntellectualiter ꝓcedens ⁊ id a quo ꝓcedit:nõ ſunt rela
tiones rationis tm̃ ſed rei: Quia ipſe intellectus et rõ res quedam ett. Et comparatur realiter ad id quod pꝛocedit intellectualiter ſicut res coꝛpꝛalis ad id a quo coꝛpoꝛalr Pcedit. Nec ille foꝛmaliter. Tx quo habetur ꝙ accidens erxiſtens in mtellectu habet relationem realem ad ſuum Pncipium:et tamen nõ eſt ſuppoſituʒ: vt ſupꝛa pʒ. Ergo reſponſio nulla. CVonfirmatur: Qnia canſa quare rela⸗
tio eſt realis eſt: qꝛ vtrunqʒ eſt res:vt pʒ per Doc. S. ad ductuʒ ĩmediate. i ergo relatio ex ſe eit res creata:ſe/
quetur ꝙ refertur relatione reali. N Sed dicebat aliter ſ.ꝙ relatio inquantum eit relatio nec ad cauſam nec ad aliud refertur realiter. ¶Contra: Ona relatio mnquantũ relatio per ſe ponit aliquid. Et inqjntuʒ ponit aliqd ⁊ eſt ab alio habet comparationẽ realem ad pᷣncipiũ. Igit in⸗ quanius eſt relatio refertur realiter ad pᷣncipinʒ. Et ſit re ſponſio nulla inanis et vacua. TP ⁊d. Sl relatio realis vt realis eſt: poneret aliquid pꝛeter fundamentũ:illud nõ eſſet fubſtantia ſed accidens. Ergo m ꝓpꝛiam ratione; diceret impfectioneʒ· nod eſt ↄtra Doc..in pᷣo fentẽ
tiaꝝ. di. 4· ar. z · in coꝛpoꝛe: vbi ſic dicit. Omnia pᷣdicamẽ⸗ ta accidentiuʒ ex ꝓpꝛia ratione dicunt impfectionem.ſ.
aliquid inherens pꝛeter relationeʒ:que ſm rationeʒ p?e
dicamenn nõ dicit aliquid inherens. Hec ille. CPz?. Bi relatio ex ſe aliquid poneret: tunc negatio relationis eſſet negatio alicuius rei inherentis. Et per conſequens alteruin relatiuoꝛum negaret aliquid inherens. Ið eſt dtra Woctoꝛem Sanctuin in pꝛimo ſententiaꝝ. diſt.⁊6. q·⁊ articulo. ⁊.in coꝛpoꝛe. Ait enun ꝙ relatio nihil ponit in ſe: niſi ad aliquid. Ideo lʒ in vno ſit negatio alterius.ts inen no eſt in ca imperfectio. Qnuia imperfectio eſt duʒ aliquid non habet quod debet ſeu poteſt habere. Sʒ hec negatio non negat alquid:ſed ad aliquid ſolum Et ſic nõ
eſt imperfectio. Hec ille foꝛmaliter. Ergo ⁊c̃. ¶ F4*.
Si ſic: ſequeretur ꝙ foꝛma ſubſtantialis non immediate
vniretur materie pꝛime. Quod eſt ↄtra Boctoꝛeʒ Fan ctuimn in pluribus locis et ſpecialiter in pᷣma parte.q.y6. ar· 6⁊ ar.7per totum. Lonſequentia tenet: uia ſaltem illa habitudo materie ad foꝛmam pꝛecederet. ¶SBed
dicebat ꝙ non erat ibi mediuʒ abſolutuʒ:ſed reſpectinũ. Quod non eſt inconneniens. ¶ Tontra: Onia DPocto: Banctus expꝛeſſe eſt contra hoc in pꝛimò ſententiarum.
diſtin.y. qõne ßariculopᷣmo. Erin pꝛima parte qöne 76 articulo.y.ad vltimuʒ et in pluribus alijs locis.bi
vnlt ꝙ foꝛma vniatr materie per eſſentiam ſuam ſine Aiquo alio medio· t de anima intellectina dicitg per
naturam ſue eſſentie hoc habet:et non per aliquid pꝛius aut poſterius. ¶ ꝛ nd quod ex ſua ratione ponit

Lectio.y.
eit qjntitas: vt pʒ per DPoc. B. in pᷣꝰ ꝑte.q.iz · ar.7. ait Relatio tunc realiter eit in vtroq;ʒ extremoꝝ quanco in vtroq; ponit aliqd realiter:ſicut equalitas et oẽs rela⸗
Aunt
rem aliquã:nõ ↄtinet ſub ſe ens ronis. Dð pʒ: ꝛ ratio ſupioꝛis jaluat᷑ in inferioꝛi. Et ens reale ⁊ ens rõnis ſunt ↄtra ſe diuiſa: vt pʒ in hoc.ꝙ · Ged relatio continet ſub ſe ens rõnis. ergo ⁊c̃. ¶ Sed dicebat ꝙ relatio vt tranſcen dens includit relationẽ rõnis: ſʒ nõ vt pᷣdicamẽtũ. Cꝑð⸗ tra: D.ꝛ Woc. G.expꝛeſſe eſt 3 hoc in pᷣ ꝑte.q· ⁊3 aro.pᷣ. in coꝛpoꝛe:vbi ſic dicit. Soluʒ in his que dñrad aliquid inueniũtur aliqua pᷣm rõneʒ im̃ ⁊ nõ ſᷣm rem. Mon autẽ in alijs gibꝰ. hec ille foꝛmal. CEx qbꝰ pʒ ꝙ ibi de ge neribꝰ loquit᷑ ⁊ nõ de trãſcẽdẽtibꝰ. ¶ Ped dicebat ꝙ re jatio non ponit rem vt relatio: ſed vt alia res. CContra: Quia ſi ponit aliquid nõ vt relatio ſed vt alia rès: vel illa res eſſet ſuum fundamentũ. Et ſie habet᷑ ꝓpoſitum. Vel eſſet aliqua alia res a fundamento. Et que ſit illa detur. CPhlla que hñt eadem pᷣn eſſendi? diſtingnendi ſim eadem realiter Sed relatio ⁊ fundamentũ ſunt hu⸗
—
inſmodi.ergo ⁊c. Maioꝛ pʒ ſuperiꝰin hoe.. Et mino? eſt Poc.ſcti in pᷣo ſniaꝝ.di.⁊ð.q.⁊.ar. ⁊. vbi ſic ait. Sicut relatio nõ hʒ eſſe niſi a ſuo fundamentoꝛita nec oꝛdinem Einde ⁊.ÿmecha.ex diſtinctione fundamentoꝝ accipit
diſtinctionẽ relationũ. hec ille foꝛmalk. Cʒ dicebat ꝙ̃
poc eſt verum cauſalꝭ.ſ.ꝙ eſſe ⁊ diſtinctio relationũ eſt
fundamẽto effectiue ⁊ nõ foꝛmaliter ⁊ qdditatiue. CAð tra: ꝛ tũc phᷣus nõ ꝓpꝛie diſtinxiſſet ſpẽs relationumin pñti capitulo in quo ð qdditatibꝰ relationũ tractat.· ¶Et etias cuʒ multa accidẽtia cauſent᷑ a ſubſtantijs et eiſe oĩijʒ accidẽtiuʒ ſit cauſatuʒ ab alio:tune ab illo accipere? diſti⸗ ctio omniuz ſpẽx accidẽtius. ð eſt falſuʒ. C Lõfirmat᷑: Ania illa reſpõſo eit expꝛeſſe ↄira Voc· G. in pᷣ ſniax. di.zz · q. 4 · ar. pᷣo.ad pn. Ait.n. ꝙ diffinitio relarionis po ſitaã po in pᷣdicamẽtis et ibidem intelligit᷑ de qdditate
relationis. hec ille. Cx quo pʒ ꝙ qdditatiue de eis tra
ctabat.¶¶ Pꝛꝰ. Illud qð ponit relatio realis— iſic
tiones ſequẽtes qntitateʒ. Nam in vtroqʒ extremoꝝ eſt
jntitas. hec ille. Sed qjntitas eſt fundamentũ illius rela⸗
tonis. Ergo illud ꝙ relatio ponit eſt ſuuz fundamentuʒ. TCP 3o. Uuedaʒ eit vnio que eſt eſſentiali ipſe amo: vt ſoꝛmnatt dicit Doc. G.in.iꝛc. q.8. arꝰ.po.ad.⁊ n. Ped amoz eſt res abſoluta et eſt eſſentialiter vnio que eſt rela
tio. Ergo relatio eſſentialiter non diſtinguit᷑ a ſuo funda⸗
mento· ¶ P · Doc. B. in. x. q. 49ar. Poicoꝛpoꝛe. dicit ꝙ inter ſubiectũ ⁊ accidẽs nihil eſt medinʒ neqʒ ẽt habitudo. Sed ibi eſt relatio. ergo ⁊ð. ¶ Nec põr intel⸗ ligi ꝙ nullo modo ſit ibi habitudo: ſed inrelligit de habi
tudije que ſit media que aliquo modo realiter diſtigui
tur. Ergo idem qð pꝛius. CP F. Ens et aligd cõuer⸗
Lectio3.
tunt᷑. i ergo relatio ðᷣm ꝓpꝛiã eins rationẽ diceret ens reale: rũc ẽt diceret aligd. Er ſic aligd eſſet in patre in di⸗ ninis qð nð eſſet in flio. Qð reputat᷑ erroneuʒ: et eſt cõ⸗ tra Poc. S.in de po.q.⁊. aro.j. vbi ſic ait. Quãuis fii⸗ paternitateʒ nõ habeat quã hʒ pater:nõ tamen ſequit᷑ ꝙ pater aliquid habeat qð non hʒ filins: nuia ipſa relato ðᷣm rationem ſui generis ides eſt. Inijntuʒ eſt relatio nõ
habet ꝙ ſit aliquid.hec ille. Ciidetur ergo ꝓpter hec
que adducta ſunt dicendũ hm Zoc. · ꝙ relatio⁊ fun⸗ damentuʒ nõ diſtinguant᷑ eẽntialiter ſiue realr. MMuc
uſqʒ foꝛmal: ſunt rones ꝓpꝛie aliquoꝝ Thomiſtaꝝ qbꝰ ſic ꝓbare ⁊ ꝓbaſſe credunt foꝛe de mente Woc. ſcĩ rela⸗
rioneʒ nõ diſtingui realiter a ſuo fundamento. CP·
Irguitur omnibus rationibus eoꝛũdem quas adducunt
20 dſeruatione pᷣdicte poſitionis. Mam ad rõneʒ motꝰ ſufficit inductio noue rei. Si ergo relatio eſſet res alia a ſuo fundamento:ſequeret᷑ ꝙ ad relationẽ poſſet eẽ mo⸗ tus per ſe. Oð eſt ↄtra phm.y.phycoꝝ caplo. Si igitur
Fdicamenta. CSed dicebat ꝙ verũ eſt ſi id qð inducit
de nono ſit quedam res abſoluta. Secus aũt eſt ſi ſit res reſpectiua ſicut eſt relatio. Sed hoc videt᷑ voluntarie
dictum: Ania eadem rõne põt dici ꝙ in angmẽtatione
non eiſet motus:qꝛ nõ acquirit᷑ q̃ntitas. C Confirmat᷑:
lute in pᷣcedenti articulo adducunt: non
Nuia i de rone motus eſt inductio rei abſolute: ne
vannm eſt querere an in relatione ſit motus. Tum aueʒ in.yo.phył phus hoc querat deducat et ꝓbet. Igit᷑ ac̃. C; Sicut ſe hʒ modus eſſe per ſe ad ſbametpac cidens ſiue eſſe in alio ad accidẽs:ita modus ad aligd in
eo qð ad aligd dicit᷑. Sedili modi nõ diſtinguunfura
ſubſtantia ⁊ accidẽte. Ergo nec iſte. Minoꝛ ꝓbat: Auia
ſi eſſe per ſe eſſet aliud a a:tůc ſba eſſet ꝑ ſe ꝑaccidẽs.. per iliuʒ modũ. Et ſic eẽntial illi nõ ↄuemret. CPs⸗. Si relatio ᷣm ꝓpꝛiã rõnem poneret realitatem alima ſuo fundamento:ergo poneret et aliaʒ bonitatem· Tenet ↄña: Quia bonuʒ cõdiuidit᷑ equal enti · Tunc vltra. Si relatio ponit aliquã bonitateʒ aliaʒ a fundamento: cum
in diuinis perſonis ſint foꝛmaliter relationes:ſequitur ꝑ
aliq bonitas foꝛmaliter erit in patre què nõ erit in fili. Dð eſt alienum a fide. Igitur qui oppoſitum opinatur: infidelis eſt et hereticus. CP. Scðm phum in pñti capld eodẽ modo refert calefactibile ad calefactiuuʒ ſẽ calefaciens ad calefactũ. Dno ſuppoſito:ſic arguit. In pmis pdictis nõ eſt relatio realis alia a ſuo fundamẽo. Igit nec in ſecũdis. Patet ↄña: Quia eodẽ modo ſunt reiatiua. Antecedens pꝛobat: Va niſi ſic ſit:ſaltẽ ſequere tur ᷣm phm qui poſuit mundum ab eterno:ꝙ in aliquo
eſſet infinita actualitas rex.puta in ſole qui ĩfinita poſſet
calefacere CD 1. Si ſic: ſequeret᷑ ad minꝰ ꝙ in ad ali quid eſſet motus per accidens ⁊ non pᷣ. Að eſtð phᷣm ꝛ ſic mutationis eſſet mutatioꝛqꝛ actionis eſt actio. t ſi eſſet ꝓceſus in infinituʒ. CP nꝰ. Si illa entitas quã relatio ponit ſupꝛa fundamentus eſt alia a fundamento: ſubtracta a fundamento aut eſt ad aliud aut ad ſe. Si nõ ſit ad ſe:non erit accidens. Si nõ ſit ad aliud:non erit re latio. Si aũt ſit ad ſe etad aliud:ergo illi duo modi ert eſſentiales relationi. Quod eſt ↄtra ꝓpꝛiaʒ eoꝝ opionẽ. CP uꝰ. Omne diſtinctuʒ ab alio põt intelligiſine eo
quo diſtinguit᷑. Sed fundamentũ nõ põt itelligi ſine re
latione. Igit᷑ ⁊c̃. Minoꝛ ꝓbat: Oa impoſſibile eſt intel
lgere duo equalia ſine qᷓlitate. ¶ 13o· Accipiat ſli⸗
—
do. Querit᷑ an ſit vna res exñs in duabus albedinibꝰ an plures.Mõ pn:qꝛ hoc eſt expꝛeſſe 3 Anicẽn: qꝛ tuc iẽ accñs nunero eẽt in dinerſis ſubiectis. Si ⁊nꝛtũc ſi ſoꝛ⸗ tes albus ſit Rome et plato de nouo fiat albus. Mariſꝰ
quero an ſilitudo nona fiat in Boꝛte vel nõ. Si nõ:tunc
erit relatio ante terminũ. Qð eſt mnpoſſibile · Si aũt bi
ſiat noua relatio:tunc aut cauſarur in co a platone vel ab albedine platonis vel a ſeipſa. Mon zn:qꝛ nihil a ſeipſo effectiue cauſatur. Neqʒ pn aut 2nnꝛ:qꝛ agens et pallels. c debent eſſe ſimul.yo.phyſicox. ¶ Uidetur ergo— comeu.
ꝓpter iſtas rationes ꝙ relatio nõ diſtinguit᷑ a ſuo fun
mento. C Plures etiã alias rõnes que poſite ſunt ⁊ lo⸗ ſolus ꝓbare ſed etiã deinonitrare credentes. ¶ ed ↄtra eit Woc· S ponit relationẽ que aduenit fundamento in pᷣdicameno relationis tanq; rem nature et nõ tanqᷓ; ens ronis: V p per eum in de poꝰ.q.y.ar.. vt ex ſupꝛa adducſis patel⸗
Bed diuerſoꝝ genex nõ ſubalternatim poſitoꝝ diuern
ſunt ſpecies er differentie. Jgiur 15
dðm ꝙ quidõ aſſer
Reſpondeo de icof⸗ Ppomiſartvt Ino
nellus archyeßᷣus dicũt pp rõnes adductas aueinc
rii eẽ de mẽte dyoc.ſcti: ꝙ relationõ dit regla ſuo j 1ec damẽto. hð ẽt ꝓbant ſingnlariter auẽte eiꝰ in. capꝰ. Si igit᷑ pᷣdicamẽta. bi vr ip dicũt maniſeſte po
nit rionẽ nõ diſtingu realter a ſuo fundamẽto. hicr ibidẽ ſic. picendũ eſt ꝙ ſi aiiꝗd ꝑ ſui mutation chch. mihi equalis me non mutato: equalitas pꝛiꝰ ert in I quodãmodo.ſ.in ſua radice ex qua habet eſſe. poc enim ꝙ habeo talem qntitatem: competit ſim equalis omnibusialijs qui talem quantitaem„ bent. Ergo cum aliquis de nouo acciplt᷑ talem Oe tatem:radix equalitatis terminatur ad iſtam. fti„
nibil aduenit mihi de nouo ſecundum hoœc ꝙ inciplò teri eſſe equalis per eius mutatiouem · Nec a
——VᷓYz——— 5.

¶ Queſtio
2 quibus verbisivt ipni dicunt facillime pʒ deluſio ⁊ itelle
ctus Doc · ſci. CSed cũ eoꝝ reuerẽtia. ⁊hoc.n.ſanctꝰ in
illis dictis nõ magis inuit g rio eqᷓlitaris nõ diſtingnat realiter a ſuo fundamẽto: qᷓ;ꝙ rio eq̃litatis nõ ſit res nãe realis in vtroqʒ extremoꝝ in genere nãe exiis: vt pʒ per eum in pñiti lectiõe. Et in de poꝰ.q.y.arꝰ.9.x.10.x.IIo. Et in dinerſis alijs locis:vt ex ſupꝛa adductis pʒ. Tœð aũt ex dictis doc.ſctĩ poſſit argui ꝙ equalitas nõ ſit res nãe ſic ꝙ nõ diſtingnat᷑ realr a ſuo fundamẽto: ex hoc ap
paret. Mam cum aliqs accipit de nouo talem qntitatem
quslem ego habeoꝛaduenit mihi equalitas. Pꝛius eniʒ nõ eram equalis alteri:et nũc ſuʒ eqnalis ei.ut ergo eqj litas eſt aliquid reale aut nõ. Si ſic:ergo aliquid aduenit mihi de nouo.ſ.illa relatio. Nð eſt ↄtra textum dpoc.ſeti adductuʒ. Si nõ:ſequitur ꝙ equalitas non erit res nãe.
Et ſic nõ locabit inpdicamẽto m Voc. F.ſhi nihil po nitur in genere: nõ ſit res nãe:vt foꝛmal: dicit ⁊ pbat in
de po vbi ſupꝛa. ¶ Gic ergo ex adductis nõ magis cõ⸗ cludit ꝙ equalitas nõ diſtinguat᷑ a ſuo fundamento reali terec; ꝙ nõ ſit ens reale. Cuʒ ergo hoc expꝛeſſe ſit contra mntentionẽ Poc. ſctĩ dicere.ſ.equalitatẽ nõ es ens nature: opʒ aliter pdicta eiꝰ verba intelligere:qᷓ; pᷣdicti opinato⸗ res itellererunt. CDꝛo cuins declaratione ↄſiderandu⸗ eſtb m Woc. B. in pᷣo ſniaꝝ. di ⁊6q.2 arꝰ. pᷣo.qq In. ꝙ qncũqʒ aligd qð eſt de rõne alicuiꝰ oĩo tollit ꝛopʒ ꝙ ila res auferat᷑: icut remoto rõnali: deſtruitur homo. Ad roneʒ aũt rtoms que hʒ fundamentũ in re: duo ↄcur runt. ſ.fundamentum rei qð eſt qjntitas que eſt cauſa eſſe pui rſonis · Eſtõt ⁊ aliud de rõne illiꝰ f.reſpectus ad al⸗ terũ. Vtroqʒ aũt modo ↄtingit rlonem in rlonibꝰ realibꝰ
dettrui · Vel per deſtructionẽ fundamẽti. Veinde ad hãc
mutationeʒ per accis ſegt᷑ mutatio rfonis. Vei ẽt ᷣm ꝙ ceſſat reſpectꝰ ad alteꝝ reinoto illo ad qð referebar. t tũc relatio ceſſat nulla mutatione facta in ipſo. inde inil ls in ꝗbꝰ nõ eſt relatio niſi ᷣm hũc reſpectuʒ: veniunt et recedũt rlones ſine aliqua mnhtatione eius qð refert᷑.pec ille. CæEx quo elicit᷑ ꝙ relatio dupł põt coꝛrũpi. Anoo per coꝛruptioneʒ ſui fundamenti. Etſic nõ põt coꝛrumpi ſine mutatione aliqua facta in eo qð refert᷑. Alioo ꝑ coꝛ⸗ ruptionẽ termini aut reſpectus ad terminũ t̃. Et ſc põt relatio coꝛrumpi:nulla inutatione facta in ſubiecto. Sit ũt nõ dicit᷑ coꝛrũpi ſimpk et totat:: ſed qjntũ ad cõpletũ eſſe in ſpecie in actu. Cilt elicit ex dictis ꝙ relatio põt introduci in aliquo dupłꝛ. Vno per ntroductioneʒ fun⸗ damenti. Qð eſt introduci torat de nono. Et ſi nõ põt introduci ſine mutatione facta in ſbo. Alioꝰ per ꝓductio- nei termini ſuppoſita ꝓductione fundamẽti.vt ſi põt reiatio itroduci de nouo ſine mutatiõe facta in ſubiecto. Sed hoc non eſt totaliter relationem introduci de nouo. CConſideranduʒ vlteriꝰ eſt ⁊0 ꝙ lʒ relatio realis poſſit introduci de nono. Scðo modo pꝛedicto nnlla mutatio⸗
ne facta in ſto in pfti: ſemptñ pᷣrupponit mutationẽ factã
in ſbo aut in pũti aut in pᷣterito: vt pʒ per Woc. S. in 40 miaꝝ di. ꝙ1.q.I ar. po. vbi ſic ait. Mñqʒ.n.relatio inaſcit ex motu alteriꝰ extremi tmñ. Et hoc ↄtingit dupl. Vno⸗ qñ relatio inaſcit ex motu vniꝰ ſine motn alteriꝰ vel pᷣce · dente aut ſubſequẽte: Sicut in creatura ⁊ creatoꝛe ſenſi bili et ſenſu ſcia 7 ſcibili. Et tunc relatio non eſt in vtroqʒ m rem ſed in vno vm rem:⁊ in alio m rõnem. lioꝰ qu inaſcit᷑ ex motu vniꝰ ſine motu alteriꝰ exite:nõ tñ ſine motu pcedente: Sicut equalitas ſit inter duos hoies per augmentũ aut motũ vniꝰ ſine hoe ꝙ alius tũc moneatur aut àugeat᷑:fʒ tñ pꝛiꝰ ad hãc q̃ntitatẽ quã hz ꝑ aliquẽ mo tum vel mutationem puenit. Ideo in vtroq; extremoꝝ eſtrelatio realis. dec ille foꝛmalt ſicut ſupꝛã ẽt foꝛmal dduetuʒ eſt hac eadem qõne ars· rꝛ. Cx quo elicitur PegoPabens taleʒ qntitatẽ hodie nullo alio eriſtente in ninerſo habente talem q̃ntitꝛteʒ et cras ſi naſcat vnꝰqni babeat tãlem quãtitatẽ:lʒ tunc nen jiat mutatio in me:tñ pꝛius fuit facta mutatio in me dum ꝓducebat᷑ in me ta⸗ lis quantitas. ¶Et lʒ ihi nihil acgratur totalitter de no⸗ noꝛacgrit tñ ro ð nouoqᷓntiad eẽ ↄpletũꝛ⁊ nõ ʒjntũ ad
Bertadecima
eſſe fundamentale: ꝛ ſi acgrer ibi relatio eqjlitatis totalt de nouo:neceſrium eſſet ĩn me ſieri mutationem: ſicut
innnit Woc. P. in pᷣ ſniaxꝝ.di 2.d. vltiꝰ in lr̃a dicens: ꝙ
q;uis in ad aliquid non ſit motus ficut in eo qð terminat motuin per ſe ſicnt quantitas et qualitas ſunt termini mo tus per ſe:tamen relationes noue non poſſunt inaſci reali in aliquo niſi per motum Quãuis.n.relatio nõ ſit termi nus I otus per ſe:tamen cõſequitur motum ſicut ad qn⸗ tum ſequit᷑ equalitas. Iec ille foꝛmaliter etqᷓ; gloꝛioſe. Vic ergo quando in aliquo ſubiecto aliqun rejatio intro ducitur ſine mutatione eins:tunc illa relatio pꝛius fnit in eo quodãmodo.i.fundamẽtaliter ⁊ nõ introducit᷑ totale de nouoꝛlʒ introducat᷑ de nono qntum ad complemen ⸗ tum rationis eius. Ende alind eit relationẽ introduci de nouo quodãmodo ⁊ aliud relationẽ introduci totaiter* ſimplt de nono: ꝛ pꝛimũ põt fieri ſine actuali mutatiõe ſubiectiſi fiat mutatio in altero extremoꝝ. Scðm vo nõ
põt jieri ſine mutatione vtriuſq; extremox. Cy pꝛedi—
clis igitur diſcipnlis benignis ⁊ humilibus jʒ nõ obſtina tis ⁊ in ꝓpꝛia opinione ſubmerſis manifeſte apparet qjt Pdicta auctoꝛitas Doc.ſancti ex.yo.pß ył adducta ab ad⸗ nerſario intelligi debeat. Wicit.n. Si aliquis per ſui mu tationem efficiat mihi equalis me non mutato ſuple in
pniti:ſed tñ me mutato in p̃terito: equalitas pꝛius erat n
me ſicut ĩ radice.i.fundamẽtal: effectiue mcliter ⁊ diſpo ſitiue ex qus radice habeat eſſe reale.feffectiue et mãi.
E hoc.n.ꝙ habeo talem qntitateʒ: competit mihi.ſ.ef⸗
fectine ꝙ ſim equalis omnibus alijs qui talem qntitates habent. Tum ergo aliquis de nouo accipit talem qjntita tem: nihil aduenit mihi de nouo ñimpł ſuple ⁊ totaliter ſed bene qntum ad rationeʒ completam relationis.er hoc vz ꝙ incipio alteri eſſe equalis per ſui mutationem. CAnde per hanc auctoꝛitateʒ nõ cõluditur aliquo mo
do ꝙ relatio ſit eadem cum ſuò fundamento reai. ed
magis ecõtra. Qð ſi pʒ. Matn qñ aliqua res naturẽ ad⸗ uent alicui de nouoꝛnon eit realiter ila res que pꝛiꝰ exi ſebat. Alias idem numero eẽt et nõ eſſet ſimul ⁊ ſem el. Sed per auctoꝛitateʒ adductaʒ quando aliquis de nouo Accipit talem quantitatẽ qualeʒ ego habeo aduenit mihi equalitas de nouo que eſt res natnre. Ticitur.n.in pᷣdi⸗ ctã alctoꝛitate per hoc ꝙ incipio alteri eſſe equalis. er qð expꝛeſſe innuitur ꝙ equalitas de nouo introd ncitur. Equalitas.n. pꝛius iñ me non erat equalitas foꝛmaliter ⁊ eſſentialiter. Alias relatio eſſet eſſentialiter ⁊ foꝛmaliter ante terminnz. Qð pꝛedicti opinatoꝛes habent pꝛo incõ⸗ uenienti: vt per ſuas ꝓbationes pʒ in argnmentis addu ctis ante incõtrarinʒ. ¶ Mec poteſt dici ꝙ talis equali⸗ tas non ſit res nature: Quia hoc eit ↄtra Ioc. S. vbiqʒ 2 tra phᷣmꝛqui nullo modo volunt ꝙ aliqua ſit realis re latio in aliquo genere pᷣdicamẽtali mii ſit res nãe. CDi⸗ cendũ eſt ergo ꝙ relatio realis de gñe ad aligd quecũqʒ ſit illa dft reali eſſential ⁊ foꝛmalꝰ a ſuo fundamẽto;ᷣm Doc. S. ¶ Mꝛo cuiꝰ ꝓbatiõe P ſuppono cũ qͥlibet ve ro diſcipulo Voc. ſeti ꝙ ꝓbatiões eiuſdẽ Moc. ſcti gbus Pbat aliquã ↄclnſionẽ:ſint valide ⁊ nõ ſophyſtice potiſi me in ſacratheologia. Als diſcipulus nõ honoꝛabit ſʒ vi tuperabit magiſtrũ ſuũ: dicẽdo blaſphemias qjs Bcotiſte ↄueuerũt in medinm ꝓducere.vz. dicentes ꝙ ⁊doc. S. multa recirat ſʒ petẽs pᷣnn nihil ꝓbat. ¶ Scðo ſuppono
ꝙ nibil collocat i gñe:mñ ſit res extra aiqʒ exis. Nð pʒ
pPoc. F. i de po. q.7. ar. · in coꝛpe. Tibi ſic dicit. In nullo.n.pnto ponit aiqd niſi res extra aĩaʒ exñs. Mã ens rõnis diuidit 3 ens diniſuʒ ĩ x.pᷣnta: vt pʒ in. Fo.metha.
K N
—
2—
Si go rlo nõ eẽt ĩ rebꝰ extra aĩaʒ: nõ poneret᷑ aliqð vnnʒ Lctio.7.
genꝰpᷣdicamẽti. hec ille foĩal volẽs bare ꝙ ad aligd ſit res extra aiaʒ exñs. ¶ Si dicas ꝙ nõ omne qð ponit in pᷣdicamẽto aſiauo eſt ens reale: qe riones rõnis ponunt i pdicamẽto ad aligd. CPicendi ꝙ tüc tu negas maioꝛẽ Doc.ſcti. Et tacite fibi dicis ꝙ nilil ibidẽ ꝓbat. Qð eſt ↄtra pꝛimum ſuppoſitũ. ¶ Tertio ſuppono qð tñ coꝛre larie ſequit ex ſcha ſuppõne. vz. ꝙ nihil collocat᷑ in gie
niſi per aliqð reale:⁊ nõ ꝑ ens rõnis. Als ens rõnis po/

Zectio. V.
neret᷑ in p̃dieamẽto ⁊ eſſenria eins eſſet ens rõnis: eum vnũqðqʒ collocet᷑ in gie vel in ſpecie ꝑ ſuã eſſentiã: ſicut dicu Doc. S.in de eſſe ⁊ eẽntia. CQnarto ſupponò ꝙ ens reale ⁊ ens rõns ſufficẽter diuidũt ens ᷣm phin et ßᷣm oc. S. in pñti libꝛo. P iniditur.n.ens in ens exirꝰ aĩam ⁊ ens in aia. CEx quo ſegt᷑ ꝙ oĩs dr̃ia vel eſt rea⸗ lis vel rõnis. TMuinto ſuppono ꝙ oĩs ꝓpoſitio imedia ta eſt vera ⁊ neẽia:ſiue ſit affirmatiua ſiue negatiu: v p per pßm ⁊ Doc. S.in pᷣ poſt?.Et per ↄñs ſequitur ꝙ fua ↄria eſt falſiſima. nibus ſuppoſitis ſic arguitur ad pꝓbationeʒ ↄcluſionis. His ꝓpoſitio imediata eſt ve⸗ riſſima: per qntaʒ ſuppoſitionẽ· Sed illa ꝓpoſitio in qua relatio remouet᷑ ab aiio quocũqʒ pᷣdicamẽto eſt imedia⸗ ta. Pꝛopoſitio.n. imediata negatiua eſt in qua vnũ pᷣdica mentuʒ negat᷑ de alio qñ.ſ.neutruʒ extrenno; ſub aliquo
toto ↄtiner · Ergo talis ꝓpoſitio eſt veriſſima. Et ꝑ ↄñs pe ꝓpõnes ſunt veriſſime. Mulla ſuba eſt relatio. Mulla
q̃nntas eſt pelatio. Mulla actio eit relatio. Et nulls paſſio
eſt relauo. Et cus fundamentum rlonis ſit aliqð pᷣdictoꝝ pᷣdicamẽtoꝝ:ſequit ꝙ hec eſt veriſſima. Mullus funda⸗
mentũ eit relatio. Sic ergo iſta eſt veriſſima. Mulla qᷓ̃n⸗
titas eſt relatio. Mulla actio eſt rio · Et ſie de alijs. Ergo 0 real nem ⁊ oꝛdinem ipſum: vt ſuperius adductum eſt ex pꝛi
eins Zdictoꝛia eſt falſiſima:que eſt ↄcluſio aduerſarij· er⸗ go ⁊c̃.Patet ↄña:qꝛ iſte due Sdicunt· Mnlla qjntitas eſt
relatio. Et qjntitas eſt relatio. ¶ Manc auteʒ rõnes inuit
dpoc. S.in de poꝛ.q.g.ar.⁊.ad pn. am cumn ibidẽ ar⸗
guitur. Nulla ſubſtantia eſt relatio. Mec. neſt quedam Pppoſitio imediata: ſicut et hec. Nulla ſubſtantã eſt qnti⸗ tas. Ergo diuina ſubſtãtia nõ eſt relatio. Rñdet ꝙ nulls ſubſtanta que eſt igenere: põt eſſe relatio: qꝛ eſt difini- ta ad vnnz genus. Et per ↄñs excludit᷑ ab alio gñe. Sed
eſſentia diuina non eſt in genere ſubſtantie: ſ ed eſt ſupꝛa omne genus compꝛehendens in ſe omniuʒ geneꝝ perfe⸗
ctones. Unde nihil ꝓhibet illud qð eſt rionis in eà inue
niri.Mec ille. C Idem dicit ibideʒ.q.o.ar.4.ad.mn. di cens: ꝙ iſta ꝓpoſitio nulla relatio eſt ſuba eſt imediata.ſi
accipiatur reiatio ⁊ ſubſtantia que ſunt in gne. Idec ille· C Sic ergo ↄcedit g nulla ſubſtãtia ᷣdicamẽtalis eſt re
latio pᷣdicamẽtalis: qꝛ eſt ꝓpoſitio imediata. Tum ergo iſte ꝓpõnes ſint etiã ĩmediate.vʒ. Mulla qjntitas eſt rela
no: ulla actio eſt relatio et ſic de aljs:ſequit᷑ ꝙ omnes
erunt vere ⁊ per ſe note. CEx quo elicitur talis ꝓbatio
ad homineʒ. Mam querit᷑ an vera ſit hec ꝓpoſitio Muä⸗
—
titas eit relatio que eſt equalitas ut nõ. Si nonꝛergo opi
natoꝛ nõ debebat eam aſſcrere. Nel ſi eam aſſerit:tũc qð
„
falſum eſt ↄcedit. Si auteʒ ſit vpra: ergo ſua ᷓdictoꝛia eſt
falſa.ſ.nulla qjntitas eſt relatio. Sed iſta eſt ꝓpoſitio im⸗
mediata. Ergo ꝓpoſitio ĩmediata eſt falſa. Qð eſt contra
phm ⁊ Poc. S et omnes alios doctoꝛes etias eoꝝ pꝛo⸗
pꝛios. CP ꝛ. Nila que ſolum differnnt ßm rneʒ vere
pfit de ſeinuicem p̃dicari etiam in abſtracto. Sed relatio nõ põt vere pᷣdicari de ſuo fundamẽto · Iſta eniʒ eſt falſa.
Qnantitas eit relario ſicut pꝛobatum eſt · Ergo q̃ntitas ⁊
relatio nõ ſolum differunt ᷣm raflonem · Et cnʒ iner dif fereniaʒ rõnis ⁊ realem nõ cadat mediuʒ: vt patult per
quartam ſuppoſitionẽ:ſequitur ꝙ differũt reak. CMec
ratio elicitiue habet᷑ ex Poc. S. in de poꝰ.q.ð. arꝰ.pᷣo in coꝛpoꝛe· ¶lbi vult ꝓbare ꝙ in diuinis debet eſſe diſtin/ ctio realis ⁊ non ronis diñ · ¶bi ſic ait · Mec autẽ diſtictio
que eit in diuinis nõ põt eſſe rõnis tiñ. Iꝛ ea que ſunt ſo
i rõne diſtincta nihil pꝛohibet de ſe inuicem predicari.
2
Sicut dicimus pᷣncipiũ eſſe finẽ: qꝛ punctũ vnum ßm rẽ eit pꝛincipiũ ⁊ ſinis lʒ rone differũt. Et ita ſequeretur ꝙ
pater eſſet tilins ⁊ filius pater. hec ille. ſie ergo oc· S⸗ ꝙendit ꝙ pater ⁊ filius nõ pñt de ſe inuicem pꝛedicari. Ergo noñ differunt vᷣm rationem tantum. ſed etiã ſᷣm rẽ.
¶Si dicatur ꝙ illa que differunt vᷣm rationem tm̃ ret
rãtiocinantis.ſi ex parte intellectus noſtri pñt de ſe inuicẽ pꝛedicari:non aũt illa que differunt ſᷣm rõneʒ rei rõcina⸗ bilis. Contra. Q ſic diceret contra Doc. GS. ſoluendo rõnem ſuam.ſ. ꝙ qꝛ pater ⁊ filius nð ſolnʒ differunt ᷣm rõnẽ noſtrã led etiã vᷣm rõnẽ rei rõcinabilis non poſſunt
de ſe inuicem pꝛedicari. Wuare nõ fecuit᷑ ꝙ diſtinguan
tur ᷣm rem. Et ſic tacite iterum diceret ꝙ Doc. B. nihil pꝛobat ſed tantum recitat. Sed tamen falſum eſt ꝙ diſti⸗ ctio rationis tantum ex parie rei ratiocinabilis pelte pꝛedicationem. a ſi ſc. ſequeretur ꝙ iſta eſſet falia pꝛe⸗
dicatio. Vapientia dinina eſt eius eſſentia. Et iſta. Nolũ· tas diuina eſt uum eſſe:cum tamen iſta non ſolum diffe⸗ rant ßin ratione]n fantaſticam ſed etiam vᷣm rxõnem rei
ratiocinabilis. Jic ergo ratio Hoc. S.ſtat ĩ ſuo vigoꝛe.
CP* Muecunq; differunt ſolum Em rationem diffe runt ſolum bᷣm nomina vi patet per Voc. S· in de potẽ⸗
tia vbi immediate ſupꝛa dum ſubdit. Cum autem nomi⸗
na imponantur ad ſignificandum rationes nominum ſe⸗ queretur ꝙ perſone in diuinis non diſtinguerentur niſi
ym noia. hec ile · Pi ergo relatio ⁊ ſuum fundamentum ſcilicet quantitas qualitãs ⁊ actio differunt ſolum ßm ra“
tionemꝛſequitur ꝙ ſoluʒ differunt vᷣm noĩa. Quod vide tur bene mirabilẽ. Sequeretur.n. ꝙ diuiſio entis eura animam in decẽ pᷣdicamẽta eſſet diuiſio entis in raiões ⁊ non in res. Et ſic res ratuõis eſſet res extra aiaʒ. Vuod
eſt inconueniens. CP 3 · Tbicunq; eit ordo realis: ibi
eſt diſtinctio realis: qꝛ oꝛdo includit pꝛioꝛitatem diſtictio
mo ſententiarũ. ed inter fundamentum ⁊ relationem eſt oꝛdo realis. D fundamentũ comparatur ad relatiõeʒ ſicut cauſa ad effectum vt patet per Woc. F. in diuerſis locis ⁊ pꝛeſertim pꝛimo ſnĩaꝝ · dil.⁊ß q.2.dr.1.zn inde poꝰ.q..ar.y. ad. ym.⁊ etiã vt pʒ in auctoꝛitate Voc. ſci
ab aduerſario adducts in piñti articulo. Ergo idẽ quodp ns.Mec rõ dici ex dpoc. S.in de po.q.i0· ar z. icoꝛpo
re. Abi ſic ait. Oꝛdo abſqʒ diſtinctiõe nõ eſt. nde vbiñ en diſtincto vᷣm rẽ ſed ᷣmn modicũ intelligẽdi.ibi nõ põt eſſe oꝛdo niſi ᷣm modũ intelligẽdi. hec ille· Tů ergo itr fundamentum ⁊ relationẽ ſit oꝛdo non ſolum vᷣm Taione ſed vᷣm remꝛſcquitur ꝙ diſtinguantur vᷣm rem. CSed dicebat aduerſarius ꝙ maioꝛ habet veritatem de dꝛdint tempoꝛis: non autem de oꝛdine nature. CContra: qi diuinis non eſt oꝛdo tempoꝛis:ſed nature tantum. Si er go illa pꝛopoſitio ſolum habeat veritaiem de oꝛdine tem poꝛis ⁊ non nature:ſic Doc. · ibideʒ mhil probat · vult enim ibidem pꝛobare per aſinnptam pꝛopoſitionem ꝙ pꝛoceſſio non pꝛecedit ᷣm rem ipſam relationem neciꝙ cum non totaliter diſtinguantur: concedendo tamengi⸗ ter perſonas eſt realis oꝛdo ex hoc ꝙʒ realiter diſtinguun tur. K P ꝛ. mnis cguſa realiter differta ſuo eſſectu p ſertim cauſa efficiens. uod pʒ per Doc. Sein pꝰ iniaꝝ di.⁊9. q.vnica.ar.i.in coꝛpore. Nbi ſic ait. Omnis cauſs vel eit extra eſſentã rei ſicut efficiẽs ⁊ ſinis. Ael pars eſ⸗ ſentie:ſicut mã ⁊ foꝛma.ec ille. Idem inuit in pꝛimn parte.q.ʒʒ. ar. pꝛimo in coꝛpoꝛc. Nbi ſic ait. In omnibus in generibus ſemper inuenitur diſtantia inter cauſim 6 id cuius eſt cauſa ᷣm aliquam perfectionem vtutem Hecille. Cum ergd fundamentum ſit cauſa eſſendi rela⸗ tionis vt ex adductis etiam per aduerſariuiꝝ patet. r go relatio differt realiter a ſuo fundamento · Huculq; ſüt rationes cõmunes ad pꝛobãdii etiã de actione ⁊ paſſõe ꝙ differunt inter ſet⁊ ꝙ differunt renliter à relation⸗ CP3. Relatio habet debilius eſſe inter ceterã ßdu⸗ meta accidẽtiũ: vt dicit Poc. S.in de po⸗q·ð · dr· 3 4m. vbi dicit ꝙ relatio hʒ eſſe debiliſimũ quod ẽ dccñs⸗ ſic aũt nõ ð in deo. ec iſle. Et inde ẽ ꝙ relauo regrui damẽtuʒ:non aũt alia pᷣnta abſoluta. Tůc ſic arßult⸗ Nh que ſunt idem realiter ſecluſa quacunqʒ operohe ine lectus:habent idem eſſe. Sed relatio non habet idem ſt ſe cum ſuo fundamento:cum fundamentumꝰ habeat e ꝑmanens ⁊ ſtabile relatio vero habeat eſſe debuimus ⁊ minime entitatis. Jgitur non ſunt idem realier. Ch o. Relatio ð genere ad aligd addit reſpect ſupaun fũdamẽtũ. lel ergo ille reſpectus eſt res qdã uel non nõꝛtũc hoc eſt ð ᷣm ſuppoſitum ·ſi ſic vel ip re wnupn corũpit᷑ fundamẽtũ: vel nõ·inon ſequiur ꝑ difen
realiter. Nꝛ qũ duo ſic ſe habent ꝙ virunde ren
—„—„——„————„——
——

E S
Rvnũ coꝛrũpit᷑ altero remanẽte:tũc nð ſunt vna res. Iis idem eſſet et nõ eſſet ſimul et ſemel.ſecluſa dico quacũqʒ opatione itellectꝰ. Si dicat ꝙ ſic: hoc eſt ð aduerſariuʒ q Nult w coꝛruptotermino coꝛrũpit᷑ rio:⁊ eſt 3 ⁊oc. S 9 idẽ dicit: vt ex dictis pʒ. Relingtur ergo'ꝙ nõ ſunt idem̃
realt. C Bed dicebat ꝙ coꝛrũpit modus eẽndi ſiue qð
daʒ ↄnotatũ. ¶ õtra· Dꝛ vel ille modus eſſendi eſt res quedã vel nõ. Gi nõtſequit᷑ ꝙ nõ pomt᷑ in gſie ad aliꝗd. Si ſic: ſequit᷑ ꝙ coꝛrũpit᷑ fundamento remanente. Et ſic realꝛ dft a fundamẽto. Ced dicebat ꝙ ille reſpect?nõ ponit᷑ in gñe ad aligd ᷣm ſe:ſed fundamẽtũ cůũ reſpectu: Sieut albedo ſignificata per reſpectuʒ ad aligd. pomt᷑ in pdicamẽto ad aliqd. ñ nõ opʒ ꝙ iliud ↄnofatũ ſiue ille modus eẽndi ſitres nãe:ſed res rõnis.ꝙ Lõtra: Mꝛ albe doper te ponit᷑ in pᷣnto rlonis. Nel ergo ᷓᷣm ſe: vel ðʒ ali quid aliud. NMõ m ſe 7bſolute. Als abſolutũ poneret in pᷣdicamẽtoad aligd inqᷓ̃ntũ abſolutũ. Si ꝑ alind.ſ.ꝑil⸗ lum modũ eẽndi:ſequit᷑ ꝙ cuʒ ille modus eſſendi ſit qð dam ens rõnis: ⁊ n res nãe: ꝙ aligd collocabit᷑ in ghep aliqð ens rõnis. Qð eſt 3 ʒmſuppoſitũ. ¶ Pꝛv. Qñaliqᷓ duo ſunt idẽ realt:a quocũqʒ dĩt vnuʒ ſpecie et eẽntial?: ita dit et reliqnũ. Oð nõ ſoiũ vexeſt in creatis:ſed ẽt in dininis: Picut eſſentia etpf̃nitas ſint idem realt in diu⸗ nis · Añ a quocũqʒ dr̃t vnñ eſſentiat:.i.ᷣm eſſentiam: ita dft ⁊ reliquũ. i ergo relatio et fundamentũ ſunt idem reatt: fequit ꝙ a quocũqʒ relatio drt ſpẽ ⁊ eſſentialr: ita differt ⁊ funcamẽtũ. Sed hoc eſt falſuʒ. Mã ſilitudo drt ſpẽ? eẽntial? a diſſilitudine. ᷓʒ manifeſtũ eſt qꝛ fũdamẽ
tum ſilitudis nõ d̃t ſpecie a fundamẽto di ſilitudis: Dꝛ in vno et eodẽ vna albedo in numero eſt fundamentum ſilitudis et diſitiudis. Mam ſi ſit Soites Abus et plato albus et icero ſit niger: Soꝛtes erit ſimilis platoni per albedineʒ et diſſimilis Cyceroni per eandeʒ albedinem. Ilbedo.n eſt fundamentũ ſimilitudis in Botte ad plato nem et diſſimilitudis aa Cyceronẽ.Ai ĩpoſſibile eſt re⸗ lationẽ eſſe eandẽ realiter cũ fundamẽto. Ntk in diui⸗ nis pf̃ df̃at realiter a filio rõne oppoſitionis: nõ tñ eẽntia liter· Eadeʒ.n eſt eẽntia pfis et filij. ñ lz ſtet in diuinis ꝙ aliqua ſunt idẽ realiter.ſ.eẽntia et relatio et vnum dr̃at realiter a tertio et nõ alind:nõ tñ põt eſſe ꝙ i duo ſint idẽ realiter ꝙ vn df̃at vᷣm eſſentiaʒ ab altero ʒo ⁊ alind nõ.
PP0 Dnicgd ↄuenit alicui realiter:ei cõueniũt dia 5
ſunt de rõne aut de ꝗdditate eius qð ei realiter cõuenit. Si ergo relatio reaſiter ſt ſuñ fundamenti: qcqc eẽntia⸗
liter erit de rone relationis erit etiã de rõne fundamenti.
Lum ergo de rõne relationis ſit oppomni relatiue ⁊ reali⸗ ter: ſequit᷑ ꝙ fundamentũ vniꝰ relationis relatiue oppo⸗ netur et ẽt realiter fundamento relationis oppoſite. Dð tñ eſt falſuʒ: vt ex dictis pʒ. Wñ Doc. G. in pᷣ? pte.q.ꝛs. ar.3. in coꝛpoꝛe ſic ait. Ex eo ꝙ aligd alicui attribuit: opʒ Pattribuant ei oĩa illa que ſunt dẽ rõne illiꝰ Gicut cui⸗ cunqʒ; attribuit᷑ hõ opʒ ꝙ ei attribnat᷑ ajal rõnale. De ra tione aũt relatiõis eſt reſpectꝰ ad alteꝝ: ᷣm quẽ aliqd al/
teri opponi dẽ relatiue. Igit᷑ ⁊c̃. hec ille. 4. Nne
nqʒ differũt gñe:dr̃ni ſpẽ ßᷣm phm ſupiꝰi pñti libꝛo.
—
eüq; differũt ſpẽ: differũt diffinitione. pinerſaꝝ.n.
.—
ſpẽx dinerſe ſunt diffinitiões ⁊ eẽntie. necũqʒ aũt diffe
runt diffinitõe ſiue diia eẽntiali: dr̃nt eẽntialiter. Cũ ergo
nndamẽtuʒ ⁊ rid dr̃ant gñe: ſegt ꝙ dr̃ant eſſentiał. ð vocamꝰ differre realiter in pfti paſſů. Ilia eſt.n. eſſentia relatiis: ⁊ alia q̃ntitatis. Et eũ eiſentia ſit res nãe:relatio eribalia res nãe a ſuo fundamento· ¶ P. Si ſit hodie vn ſolns Voꝛtes his verã opimoneʒ de relatione:tunc qro vtrũ i eo ſit foꝛmaliter et ei entialiter ſilitudo de gñe ronis q̃ fundat ſuꝑ ilia vera opione aut nõ. Nõ põt dici P ſic: Da nõ eſt adhuc eiꝰcoꝛrelatinũ nec terminus illius ſi militudis ꝑcaſuʒ poſitũ. Ergo ibi nõ eſt magis ſimilitu do q; diſimilituco. Ilias eẽt relatio ſine ꝓpꝛia rõne rela
tionis q̃ eſt ad alind ſe he. Nt ẽt relatiuũ ⁊ coꝛrelatiuum
nõ eſſent ſimul nã fub foĩ relatiõis. Si dicat ꝙ nõꝛtunc
Beraſtina die aln.plato bononie acgrat ver opinione de relatiõe q̃ro an in ſoꝛte ꝗ pꝛiꝰhabuit verã opioneʒ de
relatjbe acgrar ſmilitudo foĩaliter de gie ad aligd: vel
nõ. Si nõ:ſeqt P erũt duo ſuppoſita ↄueniẽtia in eade
jlitate ßᷣm ſpẽʒ: ⁊ ti nõ erũt ſimilia. Oð eit ʒ rõneʒ ſimt litudinis ⁊ relationis. Si dicat ꝙg ſic: ſegtur ꝙ in Soꝛte
ibi acgrit res nãe. Alias nõ eſſet ĩ pᷣmo aſiquo. Et tñ ila res nãe pꝛiꝰ nõ erat exnte ti fundamẽto ſud.el ſi ſit ea⸗ dem:ſegt ꝙ erat in ſoꝛte ⁊ non erat ſimul ⁊ ſemel. Dð
eſt deriſione dignũ.Mõ põt ẽt dici ꝙ ibi acqurat᷑ nonꝰ?
modus eſſendi: Qꝛ acquirit᷑ ibi foꝛmaliter res de gie ad aligd: que eſt res nãe ſicut ſupꝛa dictũ ẽ. aro. 1z. CP6o. Si q̃libet relatio realis eſſet cadẽ cũ ſuo fundamẽto reali ter:ſequeret᷑ ꝙ ſba et acciis nõ differrẽt reaſiter. Qð eſt 2 0es logycos ⁊ pßos. Dðᷓ.n. vere eſt pa:nulli ẽ accñs: Qꝛ ſic idẽ eſſet accns ſibuipſi.et ideʒ eſet per ſe ⁊ in alio. PMatet ſequela: Dꝛ alique relatiões reales fundant ime diate in ſba potiſime ßin ipſos. Vicunt.n.qꝙ creatio fun datur ĩmediate ſupꝛa ſa: Bicut diuerſitas dia ⁊ ydẽpti tãs. Si ergo relatio qͥlibet eſſet eadẽ cũ ſno fundam ento ꝓrimoſequeret᷑ ꝙ accis eſſet realiter ideʒ cuʒ ſta. Oð nephas eſt dicere:vt dietuʒ eſt. CP yo. Si relatio eſſet realiter ⁊ eſſentialiter ipſuʒ fundamẽtũ.ſ.ſimilitudo ipſa albedo: ſequeret᷑ ꝙ ſ ecluſa qjcũqʒ opatiõe itellectꝰ noſtri g ſiẽ albedo ꝑ ſe terminat motũ:ita et illa relatio. Impoſ ſibile eſt.n. vnũ motũ ad eandẽ foꝛmã indiniſibilẽ in nñe ro ſimul terminari ᷣm pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰ nãliter: Hꝛ ſic idẽ numero eſſet ex nã rei pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ reſpectu einſdem. Alteratio.n. que terminat᷑ ad albedinẽ phyſice loquendo
⁊ nõ logyce: quero an per ſe pᷣy terminet᷑ ad ſimilitudinẽ ſicnt terminat᷑ ad albedinẽ: vel nõ. Si ſic:ſequit᷑ ꝙ ad re lationem eſt per ſe motns et pᷣo. Oð eſt 3 pßm. Zi non pᷣꝰ ſed terminat᷑ pᷣ ad albedineʒ:⁊ per albedineʒ realiter terminat᷑ ad ſimilitudinẽ:ſequit᷑ ꝙ ſimilitudo nõ eſt illa eadem foꝛma in numero⁊ eſſentialiter que jeſt albedo. NMõ n.itellectꝰmethaphyſicus aut phyſicus neqʒ aliqgs verus intellectus capere põt qualiter vna ⁊ eadẽ foꝛm̃a et indiniſibilis per ſe ⁊ nõ per ſe terminet motuʒ rcaliter ⁊ methaphyſice loquendo. Si dicat ꝙ ßᷣm alihʒ mo⸗ dum eſſendi pᷣo terminat:⁊ ᷣm Aium moduz nonpmo. Contra: Oꝛ impoſſibile eſt eãdẽ foꝛmnã indiuiſibniter nam in eodem inſtanti habere diuerſos modos eſſendi qjntũ ad terminationẽ naturaleʒ motꝰ. CP ꝛ. Auecũqʒ ſic ſe hñt ꝙ vnnz includit aliquid reale realiter ⁊ eſſentia liter quod alteruʒ non ineludit:illa differunt realiter m Woe. B.in de eſſe ⁊ eſſentia. Sed relatio includit oligd reale eſſentialiter qð nõ includit fundamentuʒ: qꝛ incju⸗ dit reſpectum et ad aliud ſe habere quod eſſentialiter nõ includit fundamentuʒ. Alias omnia pꝛedicamenta eſſen tialiter eſſent reſpectiua. Igitur ac̃. ¶Mec poteſt dici Pp reſpectus ille non ſit res nature ꝓpter dicta Doc. Bancti ſuperius adducta. ¶ Relmquitur ergo ꝙ relatio ⁊ ſuuʒ fundamentum differnnt realiter. Qnod concedinus. CPð hoc velit Boc. S. patet per eunde⸗ oc. S. in pꝛima parte.q.⁊8. ar.ꝛ. ad.⁊m. vbl ſic ait: Bicnt in rehus creatis in illo quod relatiue dicitur:non ſolum eſt muenire reſpectuʒ ad alteruʒ: ſed etiã aligd abſolutuʒ: its ⁊ in deo. Sed tñ aliter ⁊ aliter. Nam id qð inuenitur in creaturis pꝛeter id qð ↄtinet᷑ ſub ſigniſicatione nominis relatini eſt aliqua alia res. In deo autem non eſt alia res
fed vna ⁊ eadem. Mec ille· Mabetur ergo ibi expꝛeſſe ꝙh funcamentuʒ eſt alia res a relatione. ¶ Sed dicebat p ibi loquitur de fundamento remoto et nõ de fundamẽto Primo. C ontra: Qnia alique relationes:vt etiam con cedit aduerſarius: vt pʒ per rationes eins adductas fun⸗ dantur ĩmediate ſuper ſubſtantia. Ergo ad minus ille re lationes ſunt alie res a ſuo ꝓximo fundamentoꝛcus ſuba ſt eox ꝓrimum fundamentũ. ne relatões ci ponant in gñe ad aliqd:ernnt q̃dã res alie in Wa rõne iam ſupiꝰ ſignata. C Sed dicebat aliter ꝙ Poc. S.in auẽte ad⸗ ducta itelligit ꝙ relatio eſt alia res ᷣm rõnem non auteʒ ßin rem. ¶ed hoc ẽt nihil eit: Dꝛ in deo rlones df̃nt ßᷣmn rõnem ab eſſentia:non tamẽ ſicut alia res: vt ibi dicit Doc. S. ydeo ibi loquitur de diſtinctione reali.

mm t g de rone relatiõis Ad pamum realis in cõi vt ſe extẽdit ad re lationẽ creatã et increatã:nõ eſt ꝙ ponat aligd realr diſti ctum aſuba ſiue fundamẽto ſicut ſupꝛa dictũ eſt. Sed de rõne rlonis realis de genere ad aligd eſt ꝙ ponat aliquid real: diſtinctũ:nõ ſolũ ↄtra ſhamꝛled ẽt ↄtra pximũ fun⸗ damentũ. Et hoc cuilibet tali rloni ↄuenit. Añ argn pꝛo cedit ex falſo ſuppoſito. Et eſt ſimilis ꝓceſſus ac ſi dicere tur. Sapiẽtia vᷣm ꝓpꝛiã rõneʒeius eſt diſtincta reair cõ⸗ tra am:cuʒ qͥdlibet accidẽs realiter diſtinguar2 bam. Ergo ſapia in diuinis realiter diſtinguit᷑ 3 baʒ · C Sed
replicabat dicens. Mam relatio vᷣm rõneʒ ſui generis at
„
tribuit᷑ in dininis:nõ aũt alia pᷣdicamẽta accidentiũ:qꝛ vt
ſic nõ dicit impfectionẽ ſicut alia accidẽtia.· ¶ Dicenduʒ
eſt ſicut ſepius dictũ eſt:et potiſſime in articulo p̃cedenti ꝙ in rõne ꝓpꝛia rlonis p̃dicamẽtalis ſunt duo ↄſideran⸗ da.vʒ. ipſa ratio ſiue eſſentia:et modus eſſendi. Qni eſt dupley.ſ.eſſe in:et eſſe ad. Jpſa.n · ꝓpꝛia rõ ſiue eſſentia ronis eſt accidẽs reatr. Et realr eſt in ſubiecto. Et vt ſic: nõ attribuit᷑ in dininis. ded q̃ntum ad moduʒ eẽndi ad ſup quo fundat᷑ modus ſignificandi mediante modo in⸗ telſigẽdi:ſic rto nõ dicit impfectionẽ inqjntũ hmõi. Real tñ dicit impfectionẽ: cũ ſit impfectioꝛis entitatis inter ce⸗ tera pᷣdicamenta. Mec attribuit in diuinis niſi equuoce CEy quo ſequit vna ꝓbatio 5 aduerſarium ᷣm Doc. S. Iicut ipſe ideʒ ↄcedit relatio attribuit᷑ in diuinis nõ vt eſt in.i.vt eſt acctis:ſed vt eſt tale accis.i.ÿᷣm ꝓpꝛia rõneʒ eiꝰ ↄſiderata: D pᷣmo modo dicit impfectionem ſicut et cetera accidẽtia: nõ aũt ſco modo· Tunc ſic. Re⸗ latio ÿm ꝓpꝛiã eiꝰ rõneʒ ↄſiderata aut dicit ꝓfectionem aut nõ. Ii dicat᷑ ꝙ nõ: ſequit᷑ ꝙ yᷣm ꝓpꝛiã eins rationeʒ nõ dʒ poni in diuinis:cuʒ deo ñõ attribuat᷑ illud qð im⸗ perfectũ eſt· vt dicit Doc. S.in de poꝰ. q·I.ar.. ⁊ vt ẽt dem aduerſarins ſepius ↄcedit. Si aũt dicat ꝑfectionẽ: ergo relatio ᷣm ꝓpꝛiã eiꝰ rõnem ↄſiderata dicit aliquid reale. ð cuʒ fundamentũ nõ dicat:ſequet᷑ ꝙ real: diſti gnit᷑ a fundamento · Mec aũt ratio valet. ſi ſubtiliter ↄtrʒ uduerſariũ ꝓponat᷑. ¶Ad ſecundũ dðm mirando tamẽ q̃hter ille aduerſariꝰ dicens ſe eſſe diſcipulũ Doc.ſancti: iilam rõneʒ adducat:cum tñ demõſtrationẽ ſuã aut verã ꝓbationẽ ſue ↄclnſionis foꝛmalt adducat et ſoluat Voc. S. in pluribꝰ locis: et pꝛeſertim in de poꝰ.q.z· arꝰ.ʒ · ad ſcðᷣm. Arguit. n ibidem ſic. Omne qð eit in reruʒ nã aut eſt creatoꝛ aut creatura. Sed creatio nõ eſt creatoꝛ: Qnia ſic ab eterno eſſet. Mec ẽt creatura. Dꝛ aliqua creatione erearet᷑ que ẽt creatio aliqua alia creatione indigeret crea ri. Et ſic in infinituʒ. Ergo creatio nõ eſt aliqua res ĩ reꝝ nã. C Ad qð ridet ſice dicens ꝙ hec relatio.ſ.creatio q̃dã creatura eſt: accepto cõiter noĩe creature pꝛo omni eo qð eſt a deo. Mec opʒ ꝓcedere in inkinituʒ: Da relatio crea⸗ tionis nõ refert᷑ ad deuʒ aliqua alia relatione reali: ſed ſe ipſa. Nulla.n.relatio refert᷑ alia rlone: vt Auicẽna dicit ĩ ſua methaphyſica. Si vero nomen creature accipiamus pꝛo eo tmñ qð ſubſiſtit qð ꝓpꝛie fit ⁊ creatur ſicut ꝓpꝛie pʒ eſſe:une relatio pᷣdicta nõ eſt quoddã creatuʒ ſed cõ/ creatũ: ſicht nec eſt ꝓpꝛie loquendo:ſed eſt inberens. Et ſimile eſt de oĩbus accidẽtibus. Mec ille. C Mem dicit in pᷣma parte. q.4 varo.ʒ· ad ⁊mn dicens · Lreatio paſſiue accepta eſt in creathra et eſt creatura:nõ tamen ꝙ aliqus alia creatione creetur:qꝛ rlones cuʒ ſᷣm hoc ipſuʒ qnod ſunt ad aliquid dicantur:nõ referunt᷑ ꝑ aliquas alias re. lationes ſed per ſeipſas. Mec ille. ¶ Sicergo relatio eſt creatura largo modo ſumpta. Et refert᷑ àd deum ſeipſa:
eti nð mediante alia relatione. Ende pʒ ſolutio ex hoc ad
3n. 4m. mn.et. ð n. Mec ille reſponſiones quas aduerſa⸗ rius adduxit ſunt ſolutiones alicuius Thomiſte: ſed ſunt quedã frinole ymaginatiões quas ſibi placuit fabꝛicare: vt ſui ſubtilitateʒ ingenij oſtenderet magis q; vex addu⸗ eeret. CAd 7n dðm ꝙ ſirelatio ↄſideret vᷣm ꝙ eſt acci dens ſic dicit imperfectioneʒ ſicnt et cetera accidẽtia. Si vero ↄſideret᷑ vt tale accidens.ſ. de genere rtonis:ſi põt ↄiderari duplr. Vlno q̃ntuʒ ad rem ſignificatam vm ſe
Metha.
Et ſie etiaʒ dieit aligd imperfectuʒ · Alio 5ᷣm modu ſi⸗ gnificandi inqntum ¶.ſignificatur vt ad aliud. Et ſie nõ di cit impfectioneʒ reſpectu ſui obiecti:Aꝛ vt ſic nõ ſigniñ⸗ catur vt aligd ꝑtinens ad ubiectum:ſed magis vt tendit in aliud. Jiud n. dicit impfectionem alicuius: qñ nõ eit pfecte in eo in quo aptum natuin eſt eſſe. Sic ergo rela⸗ tio que eit ad aliquid dicit iumpfectioneʒ vt dicit in:ſʒ nõ vt eit ad aliud. ¶ Et ſi dicat᷑. Inquantuʒ eſt ad aliud fa⸗ cit pᷣdicamentũ diſtinctuʒ · Nicendũ ꝙ verum eſtſilx inquantnʒ cadat ſuꝑ ſignificatuʒ · Si verò cadat ſup mo⸗ dum ſignificandi: nõ opoꝛtet · NkEt ſic ſi diligenter conj⸗ deret᷑ iſta ratio eſt ↄtra aduerſarium: N relatio de gie ad aliquid eſt accidens. Mam omhe ſuperius ſaluatur in ſuo inferioꝛi. Ergo ſi nõ dicit impfectioneʒ: vel dicei pfe ctionẽ vel nihil. Mon nihil: Dꝛ ſic nõ eſſet res naturc. Si vero pꝑfectioneʒ:ſequit᷑ ꝙ nõ eit ſuum fundamentuʒicuʒ fundamentuʒ iilum reſpectum eſſentialiter non includat. Ctem.Ilſa ratio nõ magis ꝓbat ꝙ relatio non diſtin⸗ guãtur a ſuo fundam ento q; ꝙ relatio nõ ſit ens nature. Omne.n. ens nature creatum vel eſt ſuba vel accidens. Secd relatio nõ eſt ſuba: vt etiã ipſe cõcedit. Mec poteſt dici accidens: Muia omne accidens dicit impfectionem. Relatio aũt nõ dicit impfeetionem in genere ſuo. Ergo non erit accidens. Et ſic ratio eins pnerilis eſt et vana:
CAd ðm dðm g in omni oppoſitione ſicut ſupꝛa in 4* puius per adducta ex Woc. S. patuit includit᷑ oppoſitio
—
ʒdictionis. Et ſic vnum oppoſitum dicit negationem al⸗ terins. Quod tamen dupl pot intelligi de relatine op⸗ poſitis. noꝰ gꝙ vnum relatiunʒ neget alteruz in diner⸗ ſis. Et ſic nõ negat aut remouet ſed ponit: icut paterni tas nõ coꝛrumpit filiationeʒ in filio ſibi oppoſitã: ſed po⸗ nit. Alio modo in ſubiecto eodem. Et ſic relatiuuʒ negat coꝛrelatiuuʒ: Sicut paternitas in patre excludit filiaronẽ ſibi oppoſitam in eodem patre. Et qꝛ fliatio oppoſita pa ternitati nõ eſt apta nata eſſe in eo qui eſt pater: ideo illa negatio non negat aliquid ſed ad aliquid. Mon nj ꝓpter hoc fequitur g relatio nõ ſit res aliqua ſicut g nõ eſt diſti cta a ſuo fundamento. Loncludere auteʒ relationeʒ de ge nere ad aliquid non eſſe rem nature:nõ eſt ↄcludere n mentem Doc. S.qui pꝛo maximo habet inconuenien ꝙ aliqua relatio ſit in genere:que non ſit res nature er animas exiſtens: vt ex adductis pʒ · L icet ergo fiiatio nõ ſit res aliqua in patre: eſt tamen res aliqua in filio· vnde argumentus eſt friuolns et deriſione dignus · Velle en certiue ꝓbare ⁊ oſtendere eſſe de mente Doc. B. rela⸗ tionem non diſtingui realiter a ſuo fundamento per rlio nes ſophyſticas:que ita efficaces ſunt ad oſtendenduʒ re lationeʒ pᷣdicamentaleʒ ᷣm ꝙ eſt pᷣdicamentũ diſtinetn nõ eſſe ens reale ertra alam exiſtens:ſicut g rio nõ dili⸗ guit᷑ a ſuo fũdamẽto: valde ꝑuerile eſt:⁊ magise Doe. J.vitupare qᷓ; clariicare. CAd om dðm negãdo ↄn et juppoñtuʒ· Iupponit.n. ꝙ Pabitudo mãe 0d fonn ſit relatio realis de gie ad aſlquid.e illa. n. ſolũ fit pꝛe ſens diſputatio. Sed illa habitudo me ad foꝛmã ſbales eit eſſentialiter ipfa materia bm Doc. I · in pꝛima parle q.77. aro.pe.ſicut ex ſupꝛadictis pʒ in beedentibꝰ artich⸗ lis. Dicit enim ibidem ꝙ poꝰ mãe ad dctu pꝛimun eſt ipſa eſſentia mãe. C Qnaliter autẽ itelligat dictum elus in pᷣ ſnĩiaꝝ: vbi dicit ꝙ ſi accipiat poꝰ pꝛo relatione non eſt pſa materia: dictum eſt ſuperius · q. 16 articuloꝛiꝭ. Cerũti dato ẽt ꝙ illa habitudo eẽt rto realis. adhuc foꝛma ſubalis vniret᷑ mãe pꝛime. Qꝛ lʒ ᷣm modumu⸗ gniſicandi illa habitudo intelligat mediare: tñ ſm„ ſequitur foꝛmam: Sicut creatio lʒ ᷣm modũ ſigni intelligatur mediare inter creatoꝛem ⁊ creaturãʒ tamen ßm g eit relatio ſequitur creaturam ſicut accidens ſuu ꝓpꝛlum ſubiectuʒ: Sic etiaʒ vnio foꝛme ad mãm k ᷣm modum intelligendi intelligatur mediare inter matert etfoꝛmã:tamen ſimpl ſequit᷑ foꝛmã in mã inquꝭn⸗ relatio. Manifeſtum eſt. n· ꝙ vm oꝛdineʒ nãe opʒprut g duo vnibilia in vno tertio ↄueniant anteq; ſi vn qu
relatio dicitur: ſicut deducit egregie reuerendus n
—.——„—„—„——„

Nueſtio
pater Hominus Poꝛcellanus. Ced ſciendũ en ꝙ pꝛe ſens urgumentũ militat contra aduerſariũ ⁊ non pꝛo ipſo Mnod ſic patet. Mam ſba ⁊ accidẽs differũt realiter. Bʒ vt vult pꝛedictus opinatoꝛ in argumento ꝓpoſito habitu do materie ad foꝛmã eſt relatio realis de genere ad ali quid Alias nihil ꝓbaret nec apparenter nec vere. Ergo⸗ illa habitudo resliter differt a materia:cuʒ materia ſit de
genere ſbe ⁊ habitudo illa ſt de genere accidẽtis vt ſup⸗
ponit ĩ illa ratione. Alias nõ ſequeret᷑ ſua ſequels etiaʒ ʒ pſum. Iic ergo ⁊ ſi pꝛedicte rõnes erãt aliqualiter appa rentes: ſita tamen ratio nullius eſt momẽti. Cit per hoc patet ſolutio ad.iomn.quod ꝓcedit ex ſuppoſitiõe falſe ſo⸗ lutionis x aduerſarinʒ adducte. ¶ Ad.iumn.dðm ſicut ſu⸗ perius dictũ eſt ꝙ relatio que eſt pꝛedicamẽtũ nõ conti⸗ net ſub ſe ens rationis ita ꝙ relationes rationis ponantur in pꝛedicamento ad aligd ẽſſentialiter. Sed per phmqli⸗ que relationes rõnis enumerant iter alias que ſunt de ge nere ad aligd ppꝑ hoc ꝙ rlones eis oppoſite ponunt in ge
nere ad aligd. Relatio.n.ſcibilis ad ſciam nqᷓ ponit᷑ in pᷣ⸗
dicamẽto ad aĩiqd. Sed qꝛ relatio ſibi oppoſita.ſ. relatio ſcie ad ſcibile ponit᷑ in gne ad aliquid:iõ phus ennmera nit eã inter ſpẽs relationis. N Et iʒ ydemptitas eiuſdem ad ſeipſum in numero ſit relatio rõnis:tñ ydemptitas ſpe ciſica aut gñica eſt relatio realis. ¶Mt ꝑ hoc pʒ ſolutio ac Ixm. x.1zm. ¶ Sciendũ eſt aut ꝙ ſi iſta vtraqʒ ratio cõclu deret:tũc neceſſe eſſet dicere ꝙ de mente Voc. S. eſſet ꝙ aliquod ens poneret᷑ in genere qð tñ non eſſet ens ey⸗ tra animam ⁊ ꝙ relatio vr pꝛedicamẽtũ non eſſet ens ex/ tra animã. Qð tñ manifeſte ⁊ expꝛeſſe eſt cõtra pßm vbi qʒ ⁊ cõmẽtatoꝛem ⁊ cõtra phos ⁊ doctoꝛes modernos ⁊ antiquos vt ex dictis pʒ. ¶ Sic ergo vtraqʒ pꝛedicta rò nõ eſt demonſtratina nec ꝓbabilis ſed falſa ⁊ ſophyſtica
peccans per fallaciã cquiuocationis ⁊ ex malo intellectu
pꝛocedẽs. C Ad 14n dðm ꝙ relatio habet eſſe ⁊ oꝛdineʒ 3 ſuo fundamẽto effectiue ⁊ nõ foꝛmaliter ſicut dictuʒ eſt. ¶Ande ex hac eins rõne ſequit᷑ de neceſitate ꝙ reiatio dt realiter a ſuo fundamẽto:qꝛ nihil eſt cauſa ſui eſſe. Eñ ergo relatio hẽat eſſe a ſuo fundamẽto:impoſſibile eſt di cere ꝙ relatio realiter ſit ſuũ fundamẽtum:qꝛ idem habe ret eſſe a ſeipſo effectiue. Auod eſt cõtra omnem doctri⸗ nã phoꝛnm ⁊ theologoꝛum loquendo de eſſe creato.ñ foꝛtius admiroꝛ qᷓ; pꝛius. CAd 1ym dðmꝙ qʒꝛ differen tijs eſſentialibus relationum nõ ſunt nomina impoſita qꝛ nobis ſunt ignote:ideo per ſubiecta aut fundamenta que ſunt nobis notioꝛa ſpẽs relationũ ⁊ earuʒ diſtinctiones ſu munt᷑ ſicut ſupꝛa dictũ eſt. It ſicut relatio dependet effe⸗ ctiue a ſuo ſubiecto.ita omnia accitia dependent effectiue a ba. Mõ tij opoꝛtet ꝙ diſtinctio omniũ accidẽtiũ vel re⸗ lationũ ſumat᷑ vᷣm diſtinctionẽ ſboꝛũ: qꝛ dr̃ie aliquoꝛum ſunt nobis manifeſte. Et hoc nõ eit mirũ.qꝛ aliquãdo dif ferentie accidentiũ ſumunt᷑ ab effectibus eoꝛum: ſicut dif gregatiuũ ⁊ cõgregatiuũ accipiũtur pꝛo differẽtijs albedi nis ⁊ nigredinis:⁊ tamen ſunt magis effectus earum qᷓ; differentie eſſentiales vt ſepius oc. S.dicit ſicut etiam aduerſario nõ eſt alienũ. Mec iſta reſponſio eſt contra Woc. S.qꝛ lʒ diffinitio data de relatione detur de ea m eius eſſentiam:tñ ꝑp hoc non ſequit᷑ ꝙ relatio dependeat eſſentialiter ⁊ foꝛmaliter a ſuo fundainento. ¶ tp hoc pʒ reſponſio ad.is m. C Per has aũt duas rõnes vuit p̃⸗ dictus opinatoꝛ innnere v dinerſoꝛum pꝛedicamentoꝛnʒ ſit vna eſſentia realiter. Auod eſt cõtra omnes phos. Võ⸗ cedũt. n· ꝙ eſſentie ᷣdicamentoꝝ ſunt impmixte. i eniʒ dinerſoꝛum pꝛedicamẽtoꝝ eſſet vna eſſentia cum eſſentia ⁊ quidditas ſint idem ſequeret᷑ g eoꝛũ que pertinent ad diuerſa pꝛedicamenta eſſet vna quidditas. Ged que hñt vnã quidditatem ⁊ eſſentiam ſußt idem ſpecie vt ex pho ſuperius manifeſte habebitur. Anecũqʒ autem ſunt ides genere non ſunt diuerſoꝛum pꝛedicamentorũ. Ergo po⸗ nere vnã eſſe eſſentiam eoruʒ que ad diuerſa p̃dicamẽta ꝑtinent eſt ponere ea que ſunt diuerſoꝛum generum non eſſe diuerſoꝛum generũ. uod eſt implicare ʒditionem. ſAd.in dm ꝙ relatid dupticiter aligd ponit. Einoo
quãtitas pfecta ꝑ ſe:augmẽtatio ñon eſſet motus
Jertadecima
fundamentaliter. Alioo eſſentialiter. fundamentaliter qu dẽ relatio ponit ſuum fundamentũ. ſſentialiter antẽ po⸗
nit reſpectum realem ad aliquid Relatio ergo eqnalita/ tis ponit quantitatem pꝛo fundamẽto ponit tamẽ reſpectũ realem eſſentialiter ⁊ in pꝛopꝛio genere. Qð antem quã titas ſit quid diuerſum ab equalitate ⁊ eqnalitas a ſimili
tudie:concedit Doc. F.in de potentia.q.ʒ.ar.ʒ.ad m ſi olutio eius adaptetur argumento. Argnit.n.ibideʒ ſic. Qmnis relatio realiter in rebꝰ exiſtens acquiritur ab ali⸗ quo qð eſt dinerſũ ab ipſa relatione:ſicut a qjntitate equa⸗ litas:⁊ a qualitate ſimilitudo. Bi ergo creatio ſic aliqᷓ rela tio ĩ creatura aliquid exñs:opʒ ꝙ drat ab eo a quo acqui ritur. CAd qð reſpõdet concedendũ amnmnptuin. Et ad
ſequelam dicit ꝙ id a quo relatio creationis acquirit᷑ pᷣn⸗
cipaliter:eſt reg fubſiſtens a qua differt ipſa creatio rela⸗ tio. Nec ille. ¶erũtamenqʒ in reſponſione foꝛmaliter hoe nõ concedit ſed tranſt ideo nõ acciuxi hoc per ancto ritatẽꝛne emulus diceret ꝙ aſſumerem argm pꝛo auctoꝛi ate · Sed tii fi aliquis ſoluere volnerit pꝛedictũ argumẽ⸗ tum ad foꝛmã cõcedet aſſumptũ ⁊ ſoluet ſicut dietuʒ eſt. CAd iðn dðm g ynio accipit᷑ dupliciter. Vnoo pꝛo re⸗ latiõᷣe quadã que cõſurgit ex cõiunctione duoꝛũ in aliquo vno· t ſic nulja vnio eñt eſſentialiter amoꝛ. Ilio acci⸗ tun vnio pꝛo illo in quo plura vniunt᷑ fundamẽtaliter. Et ſic vno.i.iliud in quo fit vmo eſt amoꝛ. Simiiiter amoꝛ poteſt accipi tripliciter. noꝰ pꝛo paſſone anime que ꝑti net ad partem cõcupiſcibilem. Alioꝰ pꝛo ſimplici actuvo luntatis. Et iſtis duobus modis vnio non eſt eſfentialiter amoꝛ. Tertio modo accipit᷑ amoꝛ pꝛo vnione amãtis ad amatum. Et ſic vnio dr̃ amoꝛ eſſentialiter. vnde non opʒ ꝙ relatio ſit realiter ſuum fundamentum. CAd 16n dðʒ P accidentis ad ſm nulla eſt relatio de genere ad aliqq: ſicut hic vnlt phus expꝛeſſe ⁊ Voc. J. vt ſuperius in h.e queſtione dictum eſt vnde argumentum ſupponit falſuʒ Að autem nulla ſit habitndo accidentis ad pam:hoc nð hẽtur a Woc. S.ibidem. Fic ergo falſe doc.ſanctum ad⸗ ducit · Mabetur bene ibidem g inter ſbm ⁊ qnalitateʒ ⁊ quantitatẽ non cadit medinm. mon tñj pp hoc ſequitur g accidentis ad ſbam non ſit habitudo.& Id ꝛon dpm ꝙ ibi eit fallacia figure dictioms. MWutatur.j.ibi ꝗd in hoc aliquid vt vnit Woct. F. in pᷣ parte· q. ⁊24. ar. 4. ad.2m. vbi ſic dicit. Nec ſequimnr.paternitatẽ hʒ pater: ergo pa⸗ ternitatẽ hʒ filius. Mutatur.n aliquid ĩhoc aliquid. Nec ille. C Verũtamẽ non eſt incõuemẽs ꝙ aliquid ſit ĩ patre cũ umplicatione ꝓſonalisꝓpꝛietatis:qð nõ eſt ĩ fijio. We enã eſt incõueniens ꝙ aliqua pfectio cũ implicatione pſo nalis ꝓpꝛietatis ſit in patre:que non eſt in filio. Sieut ſapi entia generans dicit perfectionem. Alias non conueniret deo · Sed ſapia generans eſt in patre:⁊ tamen non conue nit filio. Similiter ſapiẽtia genita eit in filio ⁊ non in pre. Mon tamẽ pꝛopter hoc fequitur ꝙ ſimpliciter aliquid eſt in patre:qð non eſt in filio:ſi tamẽ pᷣdictum argumẽtum pꝛocedit de relatione reali in cõmuni ⁊ nõ de relatiõe ac
cidẽtali de genere ad aligd vt ſepius dictũ eñ. C Id ꝛm
dðn ꝙ ad rationeʒ motus ſufficit inductio note rei que
poſet ꝑ ſe terminare motum. Jed relatio lʒ ſit res que/
dam tamẽ non põt per ſe terminare motum:ſed per ſuuʒ fundamẽtum qꝛ pꝛoducitur ad pꝛoductionẽ ſui fundamẽ ti. Vñ argumẽtum nullum eſt:ſed conclndit potius con⸗ tra ipſum. Nã ex eo ꝙ nõ põt ꝑ ſe terminare motũ ⁊ fun damẽtũ ꝑ ſe terminat motũ.ſequitur ꝙ nõ ſuntvna res vt dictũ eſt in coꝛpoꝛe articuli. Et eſt tale argumẽtũ ac ſi ar⸗ gueret᷑ ſic. Fi nãlis po eſſet q̃dam res diſtincta a ſa ſe⸗
dueret᷑ ꝙ ad eã poſſet eſſe p ſe motus. Sʒ hoc eſt falſuʒ:
qꝛ ad ſecũdã ſpẽm qjlitatis non eſt ꝑ ſe motus cũ in indiui
ſibili cõſiſtat. Ergo nãlis poĩ nõ eſſet quedam res. Si ſol
uis hoc argumẽtnʒ ſolnes ⁊ illnd. ¶ Ad mndðm ꝙ nõ
eſt ſimile de augmẽtatione ⁊ relatione: qꝛ augmẽtatio ꝑ
ſe terminat ad quantitatẽ. Motus vero nõ ꝑ ie tei minat
àd rlonẽ. Etꝙ dicit ꝙ in augmẽtatione nõ acquirit᷑ quan
titas: hoc eſt falſum. Si. n. nõ acgreret᷑ ꝑ augientationẽ .

Qninti
ke non eſfet motus per ſe ad quantitatem. Quod eit con⸗ tra phum. ¶ NMec eit vanum querere ad relationeʒ poſſit eẽ motus ꝑ e: qꝛ relatio cũ ſit parue entitaus ab aliquib- credebatur g eſſet illa res que eſt ſuum fundãmẽtũ. ð ſicut ad fundamẽtũ põt per ſe motus terminari: iq veri⸗ ſimiliter aliqui crediderũt ꝙ etiã ad relationẽ poſſet ꝑ ſe motus terminari. Ideo oſtẽdit g relatio nõ poteſt per ſe terminare motum. Ex quo ſequit᷑ ꝙ relatio non eſt reali ter ſuũ fundamẽtũ.¶¶Et ꝑ hoe pʒ ſolutio ad.⁊3m. C Id 24 n dðm ꝙ hoc argumẽtũ cõciudit ex falſis verũ· vch modus eſſendi jʒ non drat a relarione: dft tamẽ a ſno fun damento:ſicut modus quãtitatis conceſſo ꝙ non differat aquantitate:tamen pꝛopter hoc non ſequiu ꝙnon dit⸗ jerat a ſuo fundamento. Sumniliter conceſſo ꝙ modus eiſendi ad alind non differat realiter a relatione: non ta⸗ men ſequitur ꝙ non dr̃at realiter ab alijs predicamentis Clerũtamẽ falſum aſſumit · M anifeſtũ eſt.n · ꝙ in om nrente creato eſſentia differt reãliter ab eiſe ⁊ fuppoſiruʒ ab eſſentia. Nihil. n. eſt juũ eſſe citra pꝛumũ ens. Vlergo cũ ba ſit ens creatũ.falſum eſt dicère ꝙ realiter eſt ſuum eſſe.ſ.ꝙ ſba ſit ipſum eſſe per ſe. Mec eſt incõuemens ꝙ
ſða ſit ens per ſe:qꝛ nõ eſt in alio ſicut accidẽs in ſßo. Et ẽ
pꝑalind effectiue ⁊ foꝛmaliter. Et eſt per ſe ſicut ꝑ id quo
dʒ eẽ. dde quo ĩferiꝰclarius diſputabit᷑ in. ꝛ· huiꝰ. q. ð· ar.⁊. CAd.⁊m.dðm ꝙ relatio creata accfitalis ᷣm pꝛo pꝛiani rationem dicit aſiquam bonitatẽ reſpectiuã ⁊ abſo jutã. Tamẽ pꝛopter hoc nõ ſequitur ꝙ in diuinis aliqus bonitas abſolnta t in pr̃e que nõ ſit iñ filio · ſed bene ſeg⸗ tur g in pre ſit aliqua bonitas cũ implicatione perſonalis
ꝓpꝛietatis que nõ ſit in filio ſicut dictũ eſt. C Merumtñi
dininis relationes nõ diſtingnunt᷑ a ſuo fundamẽto:neq;
etiam dicunt aliquid ſecluſo fundamento. Mnde arg ꝓ
cedit ex falſa ſuppõne. CAd.ꝛ6n dðm ꝙ vtrobiqʒ eſt re jatio realis. Tna actualis dlia aptitudinaiis. Mnde nõ ſe⸗ quitur ꝙʒ in ſole eſſent infinite relationes. Imo nð eft niſi yna relatio in ſola ad omnia calefactibilia que.ſ.fundatur ſuper pocalefactiua ſolis. Et cum illa ſit vna in ſpecie⁊ i vumero:ſequitur ꝙ in ſole ſit tĩ vna relatio calefactibili⸗ tatis: vt ex ſupꝛadictis ſatis pʒ de vno patre.& Ad.7m. dðm ꝙ ad relationẽ p̃t eſſe moius per accidens ſicut vnlt oc. S. in.Vv.phyr. Et tamen px hoc non ſequit᷑ ꝙ erit ꝓceſſus in infinitũ. Mec ſequit᷑ ꝙ actionis ſic ctio: qꝛ ꝓ⸗
ducto fundamẽto per aliquam actiones pꝛoducit reiatio
ex conſequenti per quandam concomitantiã. ¶Ad.⁊8⸗ dðmn ꝙ ila relatio abſtracta a ſuo fundamemto per intelle ctů ſi poſibile ſit:realiter erit in:lʒ non ᷣm mod ũ intelli⸗ gendi. Et realiter ⁊ eſſentialiter erit ad non ſicnt id qð re⸗ fert᷑:ſed ſicut id per quod aligd refert᷑ ad aliud. ᷓicut al⸗ bedo intellecta ſine pariete realiter eſt in pariete:nõ tamẽ ßᷣm modũ intelligẽdi dum per intellectũ abſtrahitur. Sic ẽt relatio de gne ad aligd ſemper eſt in ſboꝛl; aliquãdo ꝑ intellectũ abſtractine deſignet᷑ · CAd⁊9n.dðm ꝙ maioꝛ eſt vera dũmodo poſterius nõ includat᷑ in ratione pꝛio⸗ ris. Relatiuũ.n. põt intelligi ſine coꝛrelatiuo.cũ ex natu⸗ ra fundamẽti relatiuũ pꝛecedat coꝛrelatiuũ:lʒ nõ in relati onis rõne. Sed minoꝛ eſt falſa. Et ad pꝛobationẽ dicendiũ ꝙ iʒ nõ poſſim intelligere duo ſimilia in ſenſu compoſiio yt.f.ſimilia ſunt ſine ſimilitudine:poſſum tñ itelligere du as albedines ſuper quibus fundant᷑ due ſimilitudines ſi⸗ ne ſimilitudine. N Id vltin dicendum ꝙ ibi ſunt due ſi⸗ militudines in duobꝰ ſimilibꝰ. Et caſu admiſio dicendũ ꝙ in ſoꝛte acquirit᷑ ſimilitudo de nouo quantũ ad eſſe cõ pletũ ſimilitudinis.nõ autẽ totaliter.ſ. quantum ad eſſe ra cicale ⁊ fundamẽtale ſicut dictũ eſt in coꝛpoꝛe articuli. Et· talis ſimiliudo ꝓducit᷑ de nouo ab eo qui pꝛoduxit albe dinem in platone pariſius. Agens igit᷑ qð pꝛoduxit effe⸗ ctus ſuos per naturalẽ tranſmutationẽ opʒ ꝙ ſi ſimul cuʒ effectu. Igent autẽ ꝑ cõtactum virtutis aut quidditatiunʒ
nöõ opʒ ꝙ illud agens ſit ſimul cũ eo qð per ipſum pꝛodu
citur in aliquo per aliauam concomitantiam dummodo illnd poſſit pꝛoduci ſine aliqua mutatione pꝛeſentialiter oecurente:ſicut accidit in relationibus ſimilitudinis ⁊ eq⸗
rũ. Ergd ſolutio nulla. ¶ 20. Mlud qð diffinit ꝑaliud
qʒ eoꝛrejatinns realiter diſtinguit᷑ a relatino que⸗
etha
itatis ant etiam ydemptitatis ſicut dictum eſt. ¶ Mater ergo ex predictis ꝙ ratiões pꝛedicte lʒ ſint multe ⁊ varie in quantitate: pance tñ ſunt ⁊ modice in valoꝛe. Vuas in medinʒ nequaq; pꝛotuliſſem:ſi aduerſarins per eas mẽ⸗
tem Ioc..vt ſpoſpondit ſuper pteritus voluiſſet decha
rare. Dð tñ ab eo minime factũ eſſe. Meqʒ mirum. Vð eniʒ ipoſſibile eit ab eo fieri: ipoſſibile ẽ factũ eſſe. Pꝛ igi tur ab eo fieri nõ potuit: indeclarabile ab eo manſit. Cbi in phyloſopho ⁊ Woctoꝛe Suo⸗ — z ſic pꝛoceditur. — vigeſimum Ṽ ꝙ coꝛrelati um non ipcludatur in quidditate relatiui. vñ ea que realiter ſpecifice diſtinguunt᷑ ſic ſe hñt ꝙ vnñ nõ eit de eſſentia⁊ quidditate alterins. Sed rela⸗ tnum ⁊ coꝛrelatiuũ realiter ⁊ ſpecifice diſtinguunt᷑. Er⸗ go ⁊c̃. CP ꝛ0. Relatio ſaltem in gnie generaliſimo non hʒ termmum. Alias pꝛedicamentũ ad aliquid eſſent duo generar⁊ per ↄnñs ibi eſſent dno minima. Bed hoc eſt fal ſum. Ergoſnõ hʒ coꝛrelatiuũ neq; terminuʒ. Et per ↄñs relatinũ nõ icluditĩi ĩtellectu qdditatiuo ſuũ coꝛrelatiuuʒ. CPʒ. ᷓi coꝛrelatiuũ icluderet᷑ i diffinitiõe ſine qddi tate relatiui: ſeqjret ꝙ eſſet circulatio ĩ eox diffinitionibus qꝛẽt relatiuũẽ de itellectu coꝛrelatiui. Sᷓ hoc ẽ iconneni ens. Ergoiæẽ. C 40. Jlnd qð ponit᷑ ĩ diffinitiõe alicn ins pᷣdicat᷑ de eoĩ p̃o mõ dicẽdi ꝑſe. Sʒ terminus rlonis nõ pdicat᷑ de relatiuo ĩpᷣ mõ dicẽdi ꝑſe:cum ab eoreali ter diſtingnat᷑. Ergo ⁊c̃. Cᷓʒ dicebat ꝙ lz nõ p̃dicet in ßo möõ dicẽdi ꝑſe in rectoꝛbi iñ p̃dicat᷑ de eo in obliquo. Cõtra: qʒ ꝑtes diffinitiõis eẽntiales pᷣdicãt irectoð dif ſinito ſi pᷣdicent᷑ in pᷣmo m dicẽdi ꝑ ſe: vt dñ pᷣꝰ poſterio 1ecg. tãq; ꝑ additamẽtũ. põt intelligi ĩne iloꝛſicut albedo põt itelligi ſine pariete. Sʒ relatiuũ diffinit᷑ per ſuũ terminũ tqᷓ; ꝑ additametũ. Ergo relatinũ põt itelligi ſine coꝛre⸗ latiuo. Et ꝑ ↄñs coꝛrelatiunʒ nõ ẽ de itellectu qdditatiuo relatini. ¶ Tõfirmat᷑. qʒ rio põt itelligi ſine ſuo fundamẽ⸗ to. Ergo ẽt põt itelligi ſine ſuo coꝛrelatiuo. Matet ↄa· R ſicut reiatiuũ hʒ hitudinẽ ad terminũ:ita ⁊ àd ᷣm·&p 3 Omuis pars p̃oꝛ eit ſuo toto p̃cipue ptes diffinitiõls yᷣm nãm:ꝛlʒ totũ diffinitũ ſit pꝛiꝰ nobis notuʒ vt pʒ Pmo phyt. ʒ coꝛrelatiuũ nõ ẽ pꝛiꝰ relatiuo ſed ſunt ſimul nn xec..
tnra. Ergo coꝛrelatiuũ nõ eit de gdditate relatii. ¶ S;
iʒ̃riũ urguit᷑:qʒ ſi qs diffinite nonerit vnũ coꝛrelatiuoꝝ: diffinite nouit ⁊ reiiquũ vt dr in pᷣdicamẽtis apbo. Ergo relatinũ hʒ diffiniri ꝑcoꝛrelatiuuʒ. Et p ↄñs coꝛrelaiuũ 4cc. ẽ de itellectu ꝗdditatino relatiui.P 4o. Poꝛphyrius dicit ĩ pᷣdicabiiibꝰ ꝙ necte eſt in vtriſqʒ vtroꝛhq rõnibꝰ vti. Et loquit᷑ ibi de relatiuis. Ergo ideʒ qð pꝛus. Cꝙ
Fo. llnd eit de itellectu gdditatiuo alteriꝰ ſine quoaler intejligi non põt: Ped relatio ſeu relatihum nõ pol itelli
gi ſine termino aut correlatiuo. Igit᷑ idẽ quod pꝛius.
P eſp on deo dðm ꝙ cuʒ rlo hẽat eẽ reale ex
cã reſpectus · ſ.ex fundamẽtoa
ex reſpectu hẽat ꝓpꝛiã rõnẽ gis vel ſpẽi vt dicit doe· I.
iqlibetis qͥlibeto..q.1.ar. ʒ ncẽe ẽ dicere ꝙ rid depẽdet ex duobꝰ.ſ.ex ſbo tã pᷣo qᷓ; ꝛ0.ſ.tã ex ba ꝙ fundamento:⁊ er corelatino qð terminat ꝓpꝛiã rõnẽ giis · Etqꝛ eaden ſunt pᷣnã diffiniẽdi ⁊ eſſendi vt hẽtur in.⁊0 huius: ideo re latio hʒ diffiniri ⁊ ꝑ ſauʒ fundamentũ⁊ per ſuumtern nnʒ · N ʒ cõſiderãdum eſt pᷣ ꝙ tripliciter aligd ponui diffinitiðe alteriꝰ. inoo ꝑ additamentũ:qñ..ilind àquo
diffinituʒ depẽdet eſt alteriꝰ gis aut pᷣdicamẽti: nc i
lud dr̃ poni in diffinitiõe eius ꝑ additamẽtũ· Alio termn natiue ſeu obiectiue. Vertioꝰ ponit᷑ aligd i diffintiòe 4, teriꝰ eſſentialiter ſicutpᷣnꝭ eſſentialia diffiniti vt pnta gen ⁊ dr̃ia:qꝛ ergo fudamẽtuʒ eſt alteriꝰ giis a—.
eiuſdẽ pdicamẽti:iõ fundamẽtuʒ ponit᷑ in diffnitiõe rio⸗ nis ꝑ additamẽtũ coꝛrelatiunʒ vero obiectiue ſeu termin
tine:nõ tñ eſſentialiter. Ex quo pʒ ꝙ aliud eſt poni in d
Rnitiõe alicniꝰ cõiter: ⁊ alind eſt poni in diffinitiõe— ius eiſentialiter aut gdditatine. fundamẽtum. n· pont n
₰—
—.————————„—.
—

spůchin diiſt — ni pe uin ötüizit eitelemtn
Mueſtio diffinitione relatiui eõiter ſimiliter ⁊ coꝛrelatinum: nõ tñ eẽntialiter ⁊ ꝗdditatine. dðᷣmẽ ergo ꝑ coꝛrelatiuũ includit᷑ inquiditate ſiue diffinitione relationis ⁊ eſſentia⸗ liter ⁊ ꝗdditatine:ſʒmagis obiectiue:niſi foꝛte circũlocu⸗ tiue inq;tuʒ ꝑtalẽ terminũ circũloqmur ꝓpꝛiã rõnẽ rio⸗ nis aut ꝓpꝛius eigenꝰ.vii cõiter ʒcedimꝰ ꝙ coꝛrelatiuũ ẽ de diffinitiõe relatiui:nõ ti de eẽntia aut ꝗdditatiue eiꝰ ſicnt ẽt dicimꝰ ꝙ ſům eſt de diffinitiõe accntis:nõ ti ẽ de eẽntia aut qdditate eiꝰ:qꝛ nõ ponit᷑ ĩ eiꝰ diffinitione ſicut pars eẽntie eiꝰ. Et lʒ diffinitio qdditatiua eẽntia a qdditas idẽ ſint nõ tñ diffinitio ĩ cõi ⁊ qcditas idẽ ſunt: ſʒ drunt ſiẽ ſupius a iferiꝰ:q gis diffinitio qdditatiua ⁊ eẽntialis eſt diſinitio. õtñ oĩs diffinitio ẽ diffinitio qdditatina vt in fra in. 7o. huiꝰ declarabit᷑. q.ð.ar.1.ĩnñ nõ ſequit᷑ ꝙ ſi ſit de diffinitione: ꝙ ſit de eſſentia aut ꝗdditate eiꝰ. CEonſi⸗ derãduʒ vlteriꝰ eſt.⁊o.ꝙ aligd eſſe de itellectu gdditati/ no alicuius põtãtelligi dupliciter. no gnaliter ⁊ ĩpꝛo⸗ pꝛe: vʒ · dicẽdo ꝙ o illud ſit deiĩtellectn qdditatiuo alte⸗ rius ſine quo alteꝝ itelligi nõ põt ſine ſit pars eſſentie eiꝰ ſiue nõ. Et ſic coꝛrelatiuns eſt bij de intellectn qdditatiuo relatiui ſeu relatiõis. Similiter ſm eſt ſic de itellectu qd ditatuo acctis. Ali ꝓpꝛie vt plures loquunt᷑. vʒ · ꝙ ilð ſolum dicat de itellectu ꝗdditatiuo alicuiꝰ qð eẽntialiter icludit᷑ in eo vel ſicnt ſuperiꝰ in inferioꝛ aut ſicut dr̃ia eſ ſentialis gůica vel ſpeciſica. ꝙt ſic coꝛrelatiunʒ nõ icludit in intellectu quidditatino relatioms neqʒ ſᷣm in itellectu accijtis. CiEt ꝑ hoc muita ſoluũt᷑ argumẽta ſi debite fat pplicotio ad ea. ¶ Lõſiderandũ eſt autẽ.z0. ꝙ Frãciſcus de Mayronis in po ſniarum ſicut adducit ʒntoneilns ar chyepns circa finẽ hnius quintivult ꝙ relatio terminetur aliqi ad aligd abſolutum dicens ꝙ aliqua relatio fundat᷑ ſup abſoluto ⁊ terminatur ad abſolutuʒ:ſicut relatio ſimi
litudinis inter duas albedines. liq fundat᷑ in reſpectu
⁊ terminat in reſpectum:ſicut diſtinctio inter duas ñmili tudines nãles ⁊ ſpecificas. ꝗliquando fundat᷑ in abſoluto ⁊ terminat᷑ in reſpectum:ſicut pꝛioꝛitas qua fundamẽtũ dr eſſe pꝛius relatione fundat quidẽ in abſoluto ⁊ termi⸗ natur in reſpectũ · Aliqi ecõuerſoꝛſicut hoꝛitas aut poſte⸗ rioꝛitas ad fundamẽtũ. Sʒ iſtð dem̃ nð p̃t ſtare ſi itelligat de terminis itriſecis rlationis. mã terminꝰ itriſecus ẽ in eodẽ gie cũ eo cuiꝰẽ terminꝰ. ʒ fundamẽtũ aut abſolutũ nõ ẽĩ eodẽ gie cũ rlone q̃ẽ ens reſpectiuũ.Ergo cũ fun damẽtum ſit qðdaʒ ens abſolutũ inq̃ntũ hmõi relatio in⸗ trinſece nõ põt terminari ad fundamentũ aut ad aliquod aliud abſolutum. Si aũt fiat locutiode termino extrinſe⸗ co ſeu ſecũdario:ſic nulluʒ eſt incõueniẽs dicere ꝙ relatio terminat᷑ ad fundamentũ oppoſite relationis extriſece.ſ. nõ aũt intrinſece. Manifeſtuʒ eſt.n.ꝙ pater refert᷑ ad ji⸗ linʒ tanq; ad terminũ ſue dependentie:nõ aũt ad potẽtiaʒ paſſiuam ſilij aut ad genitum eſſe niſi extrinſece: nia re latio includit in ſui roͤne oppoſitionẽ relatiuã ſicut ſupius ex adductis pʒ per Poc. B. Jed oppoſitio relatius que cunqʒ ſit illa terminat ad relatiue oppoſita:et nõ ad ſunʒ
fundamenus imediate et tanqᷓ; ad terminũꝓximũ. Ideo relatio terminat᷑ intrinſece ad coꝛrelatiuũ et ex ↄſequenti
ad fundamentuʒ. CEt lʒ terminus ſit de qdditate aut de
eſſentia oppoſite relationis:terminattamen eam in eodẽ
genere. Unde oĩs terminꝰ intrinſecus rionis eſt coꝛrelati
uum et ecõtra:lʒ ſcola Scotiſtaꝝ hoc nõ admittat. CLEõõ
ſiderandus eſt inſuꝑ 4ꝰ.ꝙ Antonellus archyepᷣus vbi ſu⸗ pꝛa · dicit in pᷣma ↄcluſione ꝙ relatio nõ includit in ſuo ꝓ⸗ Pꝛo cõceptu terminnʒ:cum terminus ſit quid extrinſecũ rioni: Unde ſi diffiniat relatio per terminuʒ: erit per ad⸗ ditamentuʒ: ¶ed ſi p̃dictus opinatoꝛ velit dicere g re latio poſſet concipi aliquo ꝓpꝛio conceptu et qdditatino nõ cõcipiendo eſt cõcedendum: q relatiunʒ ⁊ coꝛrelatiuus ſunt ſimul natura.i.naturali in
tellectn: qꝛ vnum includit in ſuo intellectu aliud:vt dicit
Doc. S. in pᷣ parte.q I3. ar.7. ad.6. vbi ſic ait. 15 0p coſiderare oꝛdinem rerum de qbus relatina dicunt᷑ ſed ſignificationeʒ ipſoꝝ relatinoꝝ. Zi. n. vnuʒ clandat in ſuo intellectu aliud et econuerſo:unt ſimnl naturs ſicut pater
Sertadecima
etfilius ⁊c̃. Mec ille. Vlnde ſi quis intelligat patrem: in telligit filium:qꝛ pater eſt res habens ſilinʒ et ecõuerſo. Si vero intelligatur ꝙ coꝛrelatiuuʒ non eſt in intellectu qdditatis relationis ſicut pars eſſentialis vt genus aut dif ferentia:ſic bene dicit:et rõ ſua cõcludit. Tierumtamẽ id qð ſubiungit:non cõmnniter cõceditur in ſcola Doc. ſancti. vʒ. relatiuum ſi diffiniatur per coꝛrelatiuuʒ: ꝙ illa diffinitio eſt per additamentuʒ. Mam ad hoc ꝙ aliquid diffiniatur per aliud tanq; per additamentum: opʒ ꝙ ſint diuerſoꝝ geneꝝ pᷣdicamẽtoꝝ. Quod videt᷑ inuere Poc. S.· in de eſſe et eſſentia. Ait.n.ꝙ non põt dici ꝙ materia in diffimtione ſubſtãtie naturalis ponat ſicut per addituʒ eſſentie eius vel ens extra animam:qꝛ hic modus diffini tionuʒ ꝓpꝛius eſt accidentibus que ꝑfectaʒ differentiam nõ hñt. Unde opʒ ꝙ in diffinitione ſus ſubiectuʒ recipiãt
qð eſt extra genus eoꝝ. Hec ille. cce ꝙ diffinitionem
per additamentuʒ vocat qũaliquid diffinit per alind qð eſt extra ſuum genus. C Idem inmuit in quolibetis quo⸗ libeto. go.q.z. ar. vnico ad pᷣmn vbi dicit ꝙ dicit᷑ diffinitio ꝑadditioneʒ quãdo in diffinitiõe pomt᷑ aliquid quod eſt extra eſſentiam diffiniti:ſicut naſus ponitur in diffinitione ſymi. Mec ille. Cum ergo rimn ⁊ coꝛlin ſint einſdem ge⸗ neris: vnũ nõ diffinit᷑ ꝑ altex ꝑ en ſicut dem̃: n ergopz ſolutio ex dictis inp⸗ Acd pꝛimum notabiſi. N Ad ꝛin döm ſint dicit᷑ in pꝛedicamentis ꝙ relatio in gñe generaliſimo nõ refertur niſi in ſuis ſpeciebꝰ.ñ non opʒ ꝙ habeat termi num in genere generaliſſimoꝛ ſed conceptum tiñ ſine ha⸗ bitum· Sufficit antem ꝙ habeat terminnʒ in ſuis ſpẽbus Vñ nõ opʒ ponere ibi duo gnia galiſſima. vñ nec ꝓpꝛie rlin neqʒ coꝛlin ſunt genꝰgaliſſimum.ſed ad aligd vt di cit Albertus in pᷣdicamẽtis. ¶ Merumiñ antoneſlus ar⸗ chyep̃us dicit vbi ſupꝛa ꝙ terminus qui coꝛreſpondet re lationi ĩ gie gñaliſſimo eſt gnalis ꝗ coꝛreſpondet cibꝰ re lationibꝰ. ¶ Bed hoc non põt eſſe. Oꝛ ſicut argm pꝛobat opoꝛteret põere duo minma i gſe ad aligd ⁊ ꝑ ↄis duo gria. Et ſic eſſent plura pᷣdicamenta qᷓ; dẽcem. Cd zm dðm ꝙ relatiuum diffinit per coꝛrelatiuum:tãq; a paoꝛi quo ad nos ⁊ a poſterioꝛi ſimpliciter. oꝛrelatiuuʒ vero diffinit᷑ ꝑ relatiuũ tãqᷓ; a pꝛioꝛi ſumpliciter ⁊ a poſterioꝛi quo ad nos: vt pf̃ diffinit᷑ ꝑ h̃e ſiliuʒ qð eſt pꝛiꝰ quo ad nos qꝛ effectus eſt nobis notioꝛ qᷓ; cauſa. t ſiliꝰ diffinit ꝑ habere patreʒ qð eſt notiꝰ ⁊ pꝛiꝰ ᷣm nãm qʒꝛ pater eſt cauſa que eſt notioꝛ ⁊ pꝛioꝛ ſecundũ naturam ⁊ poſterioꝛ quo ad nos. vnde nõ opʒ ꝙ ibi ſit circulatio qꝛ nõ eodem mnõ ſunt notioꝛa. Qualiter aũt poſit ſtare ꝙ relatinum pᷣcedat coꝛrelatiuũ cum tñ ſint ſimul nã:ſtatim dicet᷑ infe riꝰ ad. ðn.argm. ¶Ad 4 mn dðʒ ꝙ illud qð ponit ĩ diffini tione alicuiꝰ ſicut pars eiſentialis bij pꝛedicat᷑ de diffini⸗ toĩpᷣꝰ mõ dicendi ꝑ ſe:nõ aũt illud qð ponit᷑ tanq; termi nãs dependentiã diffimti ſicut dictum eſt. TMec opʒ ꝙ̃
pꝛedicet de eo in obliquo in pᷣ mõ dicendiper ſe ᷣmncð muneʒiiam Doc. S. ĩp̃ᷣo poſterioꝛuʒ vt ibidem ſatis cla Lectio. 9
re pʒ. Cxxqno pʒ ſolutio ad.ym. ¶Ad cm dðm negan do maioꝛem · Accidens.n. nõ põt intellig ſine ſba neq; re latiuum ſine coꝛrelatino neqʒ materia ſine foꝛma vt pʒ pᷣ phvr. Et lʒ relatio poſſit itejligi ſine hoc fundamento vel illo:nõ tñ põt itelligi ſine ſba ſicut nec aliquod aliud acci⸗ dens vt infra in.y.huius patebit.q.i. Et p hoc pʒ ſolutio ad.7. ¶Ad.Sn.dm g relatiuum ⁊ cotrelatiuum pnñt dupliciter ↄſiderari. Qnoꝰ rõne ſuoꝝ fundamentoꝝ. Pt ſic vnuʒ bene pꝛecedit reliquum ⁊ nõ eõ vt p̃ pꝛecedit ji
luʒ. Alio fʒ g relatiua ſunt. t hoc dupliciter· Nno vt VDnũ terminat depẽdentiã alteriꝰ.Et ſic vnnʒ ẽt pᷣcedit re⸗ liqu 5m nãm:⁊ aliud quo ad nos. Et ſic vnuʒ diffinit
ꝑ aliud vt dictuʒẽ. Alioꝰ ᷓᷣm ꝙ ſtãt ſub foꝛma relatiõis. Et ſic vnũ nõ pᷣcedit aliud nec eð̃ꝛ ſed ſunt ſimul nã. Et ſic ſtat ꝙ vnů relatiuoꝝ pᷣcedat aliud ⁊ eð: ⁊ qꝛ ẽt ſint ſimul
nã. Et hec de relatione dicta ſufficiant. VMtinaʒ ea ſaperẽt ⁊ intelligerẽt omnes humiles ⁊ veraces diſcipuli oc. ſancti:ac nouiſſima pꝛouiderent. CEt ſic pʒ pᷣꝑs pᷣncipa
lis huiꝰgnti lihꝛi methaphyſice. 2
Lectio.iʒ.

C Secũda pars pꝛicipalis huiꝰgnti libꝛi methaphyſice⸗ CQueſtio. v· de diſtinctione perfecti.
Smi diſtinctionibno 3 Erminatis mum que ſigni
t ÿ ſicant cauſas ⁊ pꝛincipia ⁊ ſubiecta ⁊ pãr
tes ſubiectoꝛum: nunc conſiderandum re
ſtat de diſtinctionibns noium que ſigniñ ct ea qᷓ ſe hit ꝑ modũ paſſionũ. ¶ Lir⸗
ea qð důpler occufri ʒſid eratio. C Pꝛimo nãqʒ conſi⸗ derãdum eſt de diſtinctione noiun ſignificantium en due ptinent ad pfectionẽ entis. ¶ Secundo de diſtinctiõe no⸗ minuʒ ea que ꝑtinent ad entis defectum · CMnãtum ad p̃in ſunt duo conſideranda. Q.n. perfectuin ⁊ totum idẽ fnnt. CIdeo pᷣꝰ cõſiderare opʒ de diſtinctione noĩum ſi⸗
gnificantium ea que pertinent ad perfectioneʒ entis in ſe.
C Secnndo de diſtinctione noĩnm pertinentium ad toia litatem. ¶irca pᷣn duo ſunt cõſideranda. ¶ Mã pᷣ con ſiderandũ eſt de multiplicitate ſiue diſtinctione huius no minis pfectuʒ · C ecundo de diſtinctione noĩium que ſi gnicãt quaſdam cõditiones perfecti. ¶ Lirca pᷣn q̃runt
dno. ¶ Primo vtx modi pfecti ſint bñ aſſignati a pho.
CSecundo vtruʒ oẽs ꝑfectiones rerũ ſint in pᷣo pꝛicipio ¶pi in phᷣo⁊ Ipoc. S ꝓfectũ vero dr ⁊c̃.⁊ eſt lec· 6.
i ſic pcedit v ꝙ mo 4.— pamum di ipfius pfecti a phᷣo
pic adaucri nõ ſint ſufficienter aſignati. Wam
extra cõtinuus eſt ſemper aligd accipere:cuin
ſit diniſibile ĩ ſemp diuiſibilia. Et tiñ eſt ꝑfectuʒ quodcãʒ ᷓm pᷣmum moduʒ ꝑfecti:cum ſit ſpẽs determinati gnis · Ergo pꝛimꝰ modus pfecti eit male aſſignatus. in quo di
cit᷑ ꝙ pfectum diᷣlllud extra qð nõ eſt accipere aliquaʒ
eins pticulaʒ. ¶D ·⁊d. Infinituʒ eſt ꝑfectum · Alias nõ eſ ſet ens: qꝛ ens ⁊ bonuʒ cõuertunt. Et oẽ bonum eſt ꝑfe⸗ ctum. Et tñ ĩfintum nõ eſt pfectum aliquo modoꝝ pfe⸗
cti. Si ſic:querit᷑ ſub quo igit᷑ ⁊c̃. CPʒ0· Bi illi modi
eſſent bene aſſignati: ſequeret᷑ ꝙ nõ quelibꝰ pfectio eſſet attribuenda deo. Sed hoc eſt 5 Doc. S.in p?pꝑte.q. 4· ar.⁊. ꝑ totũ vbi pꝛobat qᷓ; oẽs ꝑfectiões reꝝ funt in deo. Võſequentia ꝓbat᷑:qꝛ ᷣmn ⁊m moduʒ ĩ malis aliquis di pfectus:ſiẽ aliquis di pfectus latro ⁊ pfectus vſurarius.
Bed manifeſtuz eit ꝙ tales pfectiões nõ attribuunt deo. igit ⁊c. CP. ñ mã pꝛima eſt pfectio · Etti nõẽ ali
qua illaruʒ que cõtinent᷑ ſub modis hic ab Ariſtorele afſi
gnatis vt pʒ diſcurrendo ꝑ fingulos. Igit gE. Aſſumptuʒ pʒꝛqꝛ illud qð nõ eſt in ſe pfectuʒ: appetit pfectioneʒ · Sʒ miã pꝛima nð appetit aliquã pfectionẽ. Anod ſi pʒꝛ quia aut appetit appetitu naturali: aut aĩali. Mon ᷣm: vt de ſe pʒ. Meqʒ pꝛimũ: Qnia Poc. G. in p⸗ pte.q.3oꝰ.ar. pᷣo in coꝛpoꝛe dicit ꝙ appetitus nãlis ſequit᷑ foꝛmã nãlem · Eſt enĩ inclinatio ↄñs foꝛmã nãliter vt ipſe dicit. Sʒ in mate ria pꝛima nõ eſt aliqua foꝛma nãlis. Alias oporteret po⸗ nere inchoationẽ foꝛmaꝝ ſicut Albertiſte ponnnt. Vuod eſt contra oc. S.qui non vult ponere inchoationeʒ ant pluralitateʒ foꝛmarum in mã: vt deducit in pꝛima pꝑte q· 56 ar. 4. Ergo xc̃. C Ged dicebat ꝙ ibi eſt foꝛma ſʒ el⸗ ſe quoddã intentionale. Qnod ſufficit. Mõtra:qꝛ appe⸗ titus naturalis eſt ratione ſimilitudinis nãlis. Ergo nõ ſuf ſicitꝙ ibi ſit foꝛma vᷣm eſſe intẽtionale:ſicut etiã expꝛeſſe vult ⁊p. F. ĩ de vitate. q.⁊2. ar.I.Igit᷑ ⁊ð. C& Pꝛ*. Aue dã eſt perfectio pꝛima:⁊ quedam ſecunda. Vedam eſt etiam perfectio ſbalis:⁊ quedã accidentalis. Et tamẽ iſte nõ vident᷑ contineri ſub illis modis phy. Ergo ideʒ quod pꝛns. ¶ Bed cõtra eſt phus in textu dicens. Merfectuʒ vero vicit vnum cuins nõ eit extra aliquid accipere nui⸗ lam particulam: vttempus perfectuʒ vnius cuiuſqʒ hoc extra qð nõ eſt accipere tempus aliquid qð ſit huius tẽ⸗ poꝛis pars. Et qð vm vᷣtuteʒ. Et quod eins qð bene non hys excedentiam ad genus ⁊c̃.
dðm ꝙ aliquid dr̃ ſectn d Reſpondeo pliciter in genere ke
Metha·
Aioo per reſpecrum ad alia. Pꝛimo mnodo aliqui vi⸗
citur perfectum triplieiter · A noꝰ dieit᷑ pfectum extra qð nõ eſt accipere aliqm eius ꝑticulaʒ: ſicut homo dÿpfe⸗ ctus qñ nulla pars deeſt ei. Et dies dr perfectus qñnulla pars diei deeſt · Secndo mõð aliquid dr̃ pfectum ßʒ vir
tutem. qñj.ſ.nõ hʒ aliquam ſupabundantiã aut defecin ad hoc ꝙ bene faciat vm genus illud. Et hoc dupliciter.
Unoo ꝓpꝛie ſicnt medicus dr̃ ꝑfectus qj non deficit ſbi aiquid ꝙ pertineat ad ſpeciem ꝓpꝛie vtutis fmn qusʒ di citur bonuſ medicus. Gimiliter aliquis dicit bonus can toꝛ ⁊ bonus ſiſtulatoꝛ qñ ſibi nihil deficit qð pertineat ad ſpẽm ſuarum artium aut ſuarum virtutumn· Et hoc ideo
eſt. qꝛ virtus eſt que hitem ꝑficit ⁊ opus bonuʒ reddit: Lecd. ythabetur ꝛ0 ethycoꝝ. Alioꝰ aliquis dicit᷑ perfectus m virtutem nõ ꝓpue ſed methaphorice ſine tranſumptiue
ant m ſimilitudinem vt aliquis dicitur perfectus latro ⁊ perfectus calumniatoꝛ qj in nullo deficiunt ab eoquod competit eis inquantum ſunt tales. Mec hoc eſt mirum. Huia aliquãdo mali dicunt᷑ boni ⁊ optimi ꝑ quandaʒ ſi⸗ militudinem: Bicut dicimus ꝙ iſte eſt bonus ⁊ optimuſ latro ⁊ optimus calũniatoꝛ: qꝛ.I.ſic ſe hĩt in ſuis opibus mali ſicut boni in ſuis operibns. In hijs autẽ oppoſitum poteſt gloſari per oppoſitum per gloſam Gꝛlianenſemq̃
deſtruit tertum. Poſſumus.n. dicere gloſando bonus la
tro.i.malus. M elioꝛ.i.peioꝛ. Optimꝰi.peſſimus. Ter tio modo aliqua dicunt᷑ perfecta per reſpectum ad exteri us perfectum. vʒ.illa que iam conſecuta ſunt ſunm fineʒ dummodo tñ ille ſuns ſinis ſit bonus. icut homo qi cõſequit᷑ beatitudinẽ:dicitur perfectus. NEt dft iſte mo dus a duobus pꝛimis vt hic dicit Voc. S · qꝛ duo pꝛimi modi ſumunt᷑ hm perfectionem exteriorem:iſte vero ʒ exterioꝛem. Cæy quo elicit᷑ ꝙ dupley eſt perfectio.ſ.in terioꝛ ⁊ exterioꝛ. C Becundo modo pricipaliter aliquid dicitur pfectum per reſpectum ud alia que ſunt vᷣm ſeꝑ⸗ fecta. Et hoc tripliciter. Vnoꝰ exꝝ eo qð facit aliquid per⸗ fectum aliquo pꝛimoꝝ modoꝝ. Bicut medicina dicit ꝑ⸗ fecta que facit ſamtatem perfectam. Alioꝰ eo qꝛ hʒ aligq perfectum:ſicut qui habet perfectam methaphyſicam. Pertio mõ ex eo hʒ ſimilitudinẽ ad perfecta: vt ymago dicit᷑ perfecta que repꝛeſentat hominẽ perfectum. CS; conſideranddm eit hic p 5ᷣm phm ⁊ ðm Doe · S. in le⸗ ctione circa primos modes perfectionis:g eoꝝ que dir perfecta quedã důr vninerſaliter perfecta quia nihil om nino deſicit eis de bonitate. Mec habent aliquam ercedẽ tiã. qꝛ.vʒ·a nullo in bonitate excedunt.· Mec extrꝰ aligd accipiunt eꝛ non indigent exteriori bonitate. Et hec eſt cõ ditio pꝛimi pꝛincipij in quo eſt perfectiſſima bonitas cui nihil deeſt. Auedam vero dñr perfecta in aliquogenere ey eo ꝙ quantum ad illud genus pertinet nõ hůt exceden tiam aut defectum ita per ajiquid eis deſiciat eorun queẽ ili generi debentur nec aliquid eoꝝ que ad illud genus pertinent eſt extra ea quañ eis careant: ſicnt hono dicilu perfectus qui iam adeptus eſt beatitudinem. Mec Poc.
S. formaliter · ⁊ ſicut illa ſubdiſtinatio ſumpta eſt quãn/ cc
tum ad ⁊m modum:ita poteſt ſumi quantum adᷣ mo⸗ dum vt tangitur in pꝛimo celi ⁊ mundi. Mam quodlibet corpns particulare eſt quãtitas perfecta qꝛ habet res di⸗ menſiones quibus non ſunt plures. Bed mundns vicit perfectus vniuerſaliter quia omnino ertra ipſuʒ nibll eſt hec idem ibidem foꝛmaliter. NConſiderandum vlteri us eit ꝛo m Doc. S in prejenti iectione cirea⁊n modi perfectionis ꝙ aliquid dicitur perfectum per compã tionem ad pꝛopꝛiam virtutem eꝝ eo ꝙ virtus eit que perfectio rei.numquodqʒ enim tunc eſt perfeciuʒ nnlla pars magnitudins naiuraliſque competit eifʒ ſpe ciem ſne virtutis ei deſicit:ſicut enim quelibet res nai lis habet determinatam menſuram naturalis magniudt nis ÿm quantitatem cõtinnã vt dicit᷑ in ſcðᷣo de i⸗ itaẽt quelibet res habet determinatam menſuram m qunnu⸗ tem ſue virtutis naturalis. Equus non habet quanti tem dimenſiuam determ inatam ſᷣm naturam cu aliaus latitudine tñ.Eſt enim aliqua quantitas vltrã qum„
k
———.

ius equus pꝛotenditur in magnitudie.Et ſimiliter ẽ ali qua quãtitas quam non tranſit in paruitate. Ita etiam ex
vtradʒ parte determinatur aliquibus terminis quan⸗ titatis virtutis equi qua maioꝛ in nnllo equo inuenitur.
Et eſt aliqua alia virtus tam parua ꝙ nulla eſt ea minoꝛ
Sicut ergo pꝛimus modus accipiebatur ex hoc ꝙ rei ni
hil deerat de quantitate dimenſiua ſibi naturaliter deter minata: ita ſecundus modus accipitur ex hoc ꝙ nihil de
eſt alicui de quantitate virtutis ſibi debite vᷣm naturam.
Vterqʒ tamen modus attendit᷑ ᷓᷣm pfectionẽ interioꝛem
Hec ille ⁊ qᷓ; gloꝛioſe. CConſideranduʒ vlterius eſt ter
tio vᷣm eundẽ ibidem eircatertiũ modũ pfectionis ꝙ ile qui conſequitur finẽ ſuum in malis:magis dicit deſiciẽs q pfectus:qꝛ maluʒ ẽ pꝛinatio pfectionis debite. E xquo pʒ ꝙ mali quando perficiunt ſuã voluntatẽ: non ſunt feli
cioꝛes ſÿ miſerioꝛes. Gʒ qʒ oĩs fins ẽ qnoddã vltimũ.iõ per quandam ſimilitudinem tranſferimus nomen perfe⸗ ctionis ad ea que pertinent ad vltimum lʒ illud ſit malnʒ
ſicut aliquis dicitur perfecte perdi vel coꝛrumpi quando mhil ei deeſt de perditione vel coꝛruptione rei. Hec ille. Vnde methaphoꝛice peccatoꝛ qui explet ſnam maliciaʒ
poteſt dici perfici:licet non pꝛopꝛi e. C Ex predictis igt
colliguntur decem acceptiones ſiue decem modi perfe/
ctionis. Vuoꝛum modoꝛnm ſic põt foꝛmart ſufficiẽtia ð;
Doc. S. Mã quicquid dicit perfectum aut dicit᷑ ꝑfectuʒ ßm ſe · aut in reſpectu ad alia. Si ðʒ ſe:hoc eſt dupliciter. Aut ᷓᷣm perfectionem interioꝛem aut exterioꝛem. Si ðʒ
nãꝛaut pᷣm qᷓ;titatẽ virtutis: Si pᷣmũ:ſic L. dicit per⸗ oc duplici
fectum: extra quod non eſt aliquid actu. Et do ter · Aut ſimpliciter.Et ſie mundus dicitur eſſe perfectus. Ant in gfie. Et ſic cuiuſlibet coꝛpoꝛis particularis eſt quã
titas ꝑfecta. Si vero dicat᷑ pfectũ vᷣm q;ttatẽ virtutis: ſic
aliquid dicitur perfectum quod nec excedit nec deſicit in
virtute. Et hoc dupliciter. vel vninerſaliter. Et ſie deꝰ di
citn perfectus qui hʒ omnes bonitates pfectiſime. Mel
ĩ dererminato gne. Et hoc dupliciter.vel ꝓpꝛie. Et ſic ho mo dt̃ pfectus qui facit pfectas operaties.ſicut medicus 3 pfecte ſanat. vel ſimilitudinarie. Ei ſic latro dicit per⸗ ectus. Sed ſi aliquid dicatur perfectum ſᷣm perfectioꝛeʒ exterioꝛem ſic pfectuʒ dr̃ illud qð conſequit᷑ ꝑfecte fineʒ ſnum. Et hoc dupliciter. Unoꝰ ꝓpꝛie. Et ſic homo dñ ꝑ fectus qui iam adeptus eſt beatitudinẽ. Alioo methapho rice aut ſimilitudinarie. Et ſic peccatoꝛ qui ↄſecutus ẽ vo
fectũ ꝑ reſpectum ad pᷣdicta hoc eſt tripliciter. Zut quãtũ ad effectum:qꝛ.ſ.facit aliqð perfeciũ. ut qᷓ;tũ ad hůum qꝛ.ſ.hz aliqua perfecta. Aut quãtũ ad cõgruentiã:qꝛ.ſ.hʒ ſimilitndinem ad aliquod perfectum.¶ Conſiderandu vlterius eſt.4. 5m Doc. S. in.⁊o. ſniarum.di.Is. q.x. ar.
1. ad. z n.ꝙꝙʒ aliquid dicitur de perfectione alicuius dupli⸗
citer. no qꝛ eſt neceſſarium ad eſſe indiuidui: ſicut nu⸗ trimẽtũ cõnerſuʒ in ſpam. Alioꝰ qꝛ eſt neceſarium ad cõ ſeruationẽ ſpẽi:ſicut in.iũ. de ammalibus ſemen dicit᷑ eſ⸗ ſe ſupflnum reſpectu indiuidui quo tñ natura indiget ad ſpẽi conſeruationem Jec ille. CEx quo elicitur ꝙ du⸗
piex eit perfectio indiuidui. Alia eit perfectio ſpẽi Tð
ſiderãdum vlterius eſt yo· ᷣm Doc. S. in. ꝗ ſniaꝝ di. ð. el. ar.I.ad pᷣn ꝙ perfectum vnum qnoqʒ eſt:cum attin git ꝓpꝛiam virtutem vt dicitur in.y.phy. Mirtus auteʒ eſt vltimũ in re.vt dicit᷑ in pᷣmo celi ⁊ mũdi. Et ideo pfe ctio rei cõſiſtit in hoc ꝙ res ad ſui vltimũ perducat᷑. Eſt Eſt autẽ duplex vltimũ reii vnũ qð eſt in re. Et alind qð eſt exta rem:ſicnt in coꝛpoꝛibus vltimum in coꝛpoꝛe ẽ ſupficies coꝛpoꝛis contenti. Mltimum extra eſt locus qui eſt ſupfcies coꝛporis continẽtis. Iltimũ antẽ cuiuſſibet rei in re ipſa eſt rei operatio per quam res eit foꝛma eniʒ eſt inis gonis ⁊ non generati vt dicit Commenta.in.⁊0. phy· Vnde res que hʒ foœꝛmam alem per quas habet eſſe hõ videtur perfecta ſimpliciter:ſ perfecta in eſſe vel perfecta pfectione pꝛima. Sʒ ſimpit ꝑfectũ dicit qð hʒ
ationẽ cõueniẽtem ſue foꝛme. In hoc enim conſititvi
.Et. gratie. M luntatem ſuam in malis d perfectus. Si vero dicat per
Becimaſeptima
tus rei Fᷣm phm ꝛ0 ethyt:ꝑ cuius conſecutionẽ Aiquid di L ectio.6.
cit perfectũ vt dictũ eſt. U ti aũt cyinſlubet rei extra ſe ipſum eſt pᷣnn a quo res hʒ eẽ: qꝛ P ↄiuntionẽ ad ipſum res cõplent ⁊ firmantur. Et ꝑp diſtantiʒ ab ipſo deſiciũt
ſicut coꝛruptibilia ꝑpꝑ lõge diſtare a pꝛicipio vt dicit᷑ ĩ⁊0. ectio.3.
de gone. Et iõ ẽt piñ agẽs hʒ rõneʒvltimi ſinis ꝑficiẽtis. hec ille. ¶Ex quo pʒ vñ ſumit᷑ pfectio ⁊ q̃ eſt pfectio pꝛi ma que ſcða ⁊ q̃ earũ dicit᷑ ꝑfectio ſimpliciter. N Sʒ ex iã dictis oꝛit᷑ hic quedã defficultas. Mã vnñ quodqʒ
dicit eſe ꝑfectuʒ inq;tũ eſt actu: qꝛ vnũ qðqʒ inquantum
tendit ad potentialitatem tenditad unpfectionem. Et per 2s vnũ qðqʒ dicit᷑ pfectuʒ ymg eſt in actu. Sed vnnʒ qðqʒ eit in actn ſimpir ꝑ actum pn.ſ.ꝑ foꝛmã ſpaleʒ. Er go ꝑfectio ſimplr dicta ſumit᷑ ab actn pᷣo ⁊ nõ ab aciu.⁊o. qu dicit᷑ opatio. Cuius tij oppoſitũ dictnʒ eſt in hijs que iam adducta ſunt. Qicendũ ꝙ perfectã inquãtũ hmõi
hPʒ rõneʒ boni ⁊ appetbilis. Sed appetibile ine bonum
hʒ rõnẽ vltimi.vnde illud qð eſt vltimo ꝓꝑfectum. dicitur
pfectum ⁊ bonũ ſimpliciter. ¶ Pro cuius declaratione
ↄſiderandũ eſt 6.5m Woc. ᷓ in papte.q.y.ar.I.ad pᷣm vbi gloꝛioſe ſic ait. 4ʒ bonũ ⁊ ens ſint idẽ yᷣm rẽ:qꝛ tamẽ
int ÿm roneʒ nõ eodẽ mõ dicit᷑ aligd ens ſimpliciter ⁊
bonũ ſunplr.Mã cũ ens dicat᷑ ꝓpꝛie eẽ ĩ actu actꝰãtꝓpe
hẽ̃at oꝛdinẽ ad potẽtiã.ᷣm hoc aliq ſimplr dicit᷑ ens ſʒ ꝙ pᷣ diſcernit ab eo qð ẽ in pon tm̃. hoc aũt eſt eſſe ale cuinſq; rei.vñ vᷣm ſuũ eſſe ſale dicrt᷑ vnũ qðqʒ ens ſim
plr· Per actus ãt ſupadditos dicit aliquid eſſe ᷣm gd. Sed bonũ dicit rõnem pfecti qð eſt appetibilc.⁊ ꝑ n
dicit rationẽ vltimi.vñ iliud qð eſt vltiꝰ ꝑfectũ. dicit bo⸗ nũ ſimpliciter. Qð aũt nõ hʒ vltimã pfeciionẽ quã dʒ ha bere qᷓ;uis hẽat aliqnã pfectionẽ inquãtum eſt actu: non tñ dicit pfectũ ſimpliciter ſed ꝓfectũ vᷣm quid ⁊ bonũ ʒ
quid. Sic ergo m pᷣn eſſe qð ei eſſe ſbale. dicit aliquid
ens ſimpliciter a bonũ;ᷣm d.i.inqᷓ;tuʒ eſt ens. Schum vero vltimũ actum dicit᷑ aliqd ens 5ᷣm quid:⁊ bonũ ſim pi. Mec ile. ¶õſiderãdũ vlterius eſt 70 ꝙ triplex eſt
pfectio.ſ.gloꝛie gratie ⁊ nãe. Et hec dupiex nam quedã eſt ꝑfectio coꝛporis: quedã vero anime perſectio aũt gfe
oꝛdinatur ad pfectionẽ glorie:⁊ pfectio nature ad pfectio nem gratie ſic mãle ⁊ ĩperfectum ad perfectum: vt innuit
Doc. S. in. 40.ſnĩaꝝ di. z9.q.i.ar.⁊. vbi ſic ait. eſt autẽ in
pꝛole conſiderãda duplex perfectio.ſ.perfectio nature nõ
ſolũ quãtũ ad corpus ſed etiã qᷓ;tuʒ ad animaʒ: ⁊ pfectio
ꝛima autẽ pfectio eſt mãis ⁊ imperfecta reſpe ctu ſche. Mec ille. ¶ Mec valet dicere pus non poſuit iſtos pdictos modos:ergo inſufficienter aſſignanit mo⸗
dos ꝑpfectiõis: Oꝛ phus ſolũ enumerauit ꝓfectiones nãe
quãtuʒ ad operationes naturales:⁊ nõ quantum ad ope
ationes ſupnaturales. ¶ Lonſiderandũ viterius eſt.S. Fm Doc. S. in deyeritate. q. ð.ar.z. ad. Ixm. ꝙ quitupler eſt gradus perfectionis in rebus vt dicu phus in ⁊⸗celi ⁊ Lectio.s.
mundi. Mꝛimus eſt eius qð hʒ pfectiſimam bonitatem ſine aliquo auxilio. Secundus gradus eſt eius qð põt cõ ſequi perfectam bonitatem cum modico auxilio ⁊ paruo motu:ſicut eius qui hʒ ſanitatem cum modico exercitio. Tertius gradus eſt eins qð acquirit perfectã bonttatem
cum multis anxilijs ⁊ motibus. ſicut ille qui acquirit per
fectam ſanitateʒ cũ multis auxilijs ⁊ exercitijs. Qnartus gradus eit eins ꝙ nunqᷓ; põt acquirere perfectam bonita tẽ ſed acquirit de bonitate aliquid ⁊ multis modis ⁊ mo tibus. Quintus gradus eſt eins ꝙ nůq; põt acquirere ali
qd de bonitate nec habʒ aliquem motum ad hocꝛſicut eſt
gradus illius in ſanitate qni lanari nõ põrvñ nulla medi cina poteſt pꝛodeſſe. hdec ille. vnde oœẽs iſti modi pñt con
rineri ſub tertio pꝛedictoꝝ modoꝛũ pby. ¶ Sed hic etiã
oꝛitur dubinn. Cñ.n. vnũ qðqʒ hẽat inclinationem ad ſu am ꝓpꝛiã ꝑfectionẽ ⁊ oĩs inclinatio ſit ratione ſimiliudi nis vt dicitoc. G.in de veritate.q.⁊ꝛ. ar.I.ad zm vide⸗
tur ſequi g illud qð ex oppoſito diuidit᷑ 5 aliud nõ poſ⸗
ſer eſſe ꝑfectio eius. Ped hoc eſt 5 Boc. S. in de ve⸗
rritate. q. 14 ar. y.· ad 10n ergo ⁊c̃. CHicendũ ᷣm Poc. S.ibideʒ ꝙ contingit aliquã ex oppoſito dinidi: quoꝛum

Auint
tamen vnnm eſt perfectio alterins vel cauſa: ſicut motus
localis diuiditur contra alios motus cũ tñ ſic cauſa eoꝛn
⁊ perfectio: Mec ille. Ct licet vnum oppoſitoꝛũ inq;⸗
tum oppoſitum eſt non habeat inclinationem ad alterumn
tamen ſi materialiter ſumatur ſibi non repugnat
igir dðm ꝙ extra continuã ß Zd pmum eſt viec. ĩ actu nõ eſt al
quam ꝑleʒ eiꝰ ertra accipere ᷣm actũ. Inquãtũ veroↄſi⸗ derat᷑ vt ĩperfectũ.ſ.vt in poꝰ diuiſibilitatis: ſic bene ẽ di⸗
niſibile in ifinitũ ⁊ ſie nõ hʒ rõnem pfecti niſi vᷣm quid zi
actu. NAdꝛn.dðm ꝙ ĩfinitum i po eſt ens imperfectũ ßᷣm tñ ꝙ ĩfinitum eſt nõ cõtingit extra ipſum aliquid dcci
pere. Mñ deꝰ qui eſt infinitus eſt pfectiſimus vt infra di
tet᷑ ⁊ ꝓbabitur in ſequenti articulo · Mñ ĩfinitũ ᷣmn foꝛmã
dicit᷑ pfectũ fᷣm ꝛm modũ pfectionis.f.ÿᷣm q;titatẽ virtu
tis. Infinitũ vero fᷣm potẽtiã dicit᷑ ꝑfectũ eo mõ quo eſt ens ſʒ pꝛimũ modũ. CAd zn dðʒ ꝙ eaque methapho
nice dicunt᷑ in creaturis ʒ ſimiliter ea que ꝓpꝛie dicunt᷑ ĩ creaturis ſi pertectionẽ includãt m rem ſigniicata quã tum ad genus ⁊ ſpẽs:nõ attribnunt᷑ deo niſi methaphoꝛi re.qii nõ opʒ ꝙ duas dicat᷑ pfectus latro aut aliquid ſi⸗ mile qꝛ ĩperfectioneʒ includunt. CAd an dðm ſicut di cit Doc. B. in de veritate. q.⁊2 ar.1.ad. zm. ꝙ oœ qð ap⸗
petit aliquid:appetit illud inquãtũ hʒ aliquã ſimilitudinẽ
cũ ipſo. Mec ilia ſimilitudo ſufficit que eſt vᷣm eſſe ſpũa⸗ le. Alias oppoꝛteret vt animal appeteret quicquid agno⸗ ſceret. Sed ꝙ ſit ſimilitudo ſʒ eſſe nature. Bed hec ſimi litndo attẽditur dupliciter. lnoꝰ 5ᷣm ꝙ foꝛmna vnius ᷣm
actum pfectum eit in alio. t tunc ex hoc ꝙ aliquid ſic al⸗
ſimilitatur fini non tendit in finẽ: ſed quieſcit in ſine. Alio?
m ꝙ foꝛma vnius eſt in alio incõplete.i.in poꝰ. Et ſcõm
ꝙ aliquid hʒ foꝛmnã finis ⁊ boni in poꝛꝛſic tendit in bonũ
vel finem ⁊ appetit ipſum. Et vᷣm hũc modũ mã dr ap⸗ petere foꝛmã: inqᷓ;tů ĩ ea eſt foꝛmna in po. Eti ẽt quãto iſt potẽtia eſt magis pfecta ⁊ pꝛopinquioꝛ actui:tãto cau
ſatvehementioꝛẽ idiuinationẽ. Ex quo cõtingit ꝙ oĩs mno us nãlis in finẽ tẽdat qñ id qð tendit in finem iam eſt ñ⸗ ni ſimile. Nec ille. CEt per hoc pʒ riſio ad vltimum. CIbi in pho ⁊ Doc. B. Ergo Fᷣin ſe dicta..
— ſic ꝓcedit᷑. Mr — ſecundum ee
rũ ⁊ bonitates nõ ſin in pꝛio pᷣnꝰ. Mam aliqᷓ
Neſt pfectio accidẽtalis ⁊ aliqua eſt pfectio ᷣa
is. Sed pfectio dcñtalis nõ eſt in deocũ in deo nulliꝰ ſit accidens. Igit᷑ nõ oc̃s pfectiones ſunt ĩ deo. N P*. Bi cut a p bono nõ ꝓcedit niſi bonũ.ita ⁊ a pfecto non ꝓce⸗ dit niſi pfectũ. Ged malũ pene ꝓcedit a pꝰ pfecto. Ergo
ſunt ĩ pᷣo pᷣn ſicnt in cauſa. ¶Lõ̃trã:qꝛ aſiqd eſſe in ſua cã
Lec.6. 4.7
Lectio. y. Lectio.3.
mae pene ẽ qͥqdã pfectũ. Sʒ malũ pene iẽideo. Ergo
nõ q̃libet pfectioẽ i deo. ¶ Sʒ dicebat ꝙ oẽs ꝑfectiones
eſt eẽ ĩperfecte ⁊ in poꝰ ⁊ ſophſtico mõ· i ergo pfecti ones ſint in pꝰ ðno ficut effectus in fua cã ſequi? ꝙ erunt ibi ĩperfecte. Et ſic ĩ ip̃o nõ erũt pfectiõis. Igit ⁊. ChM 2. Oppoſita nõ poſſunt eſſe in eodẽ. Sicut pfectionis re⸗ rũ ſunt oppoſite:ſᷣʒ ꝙ ſpẽs reꝝ pabeẽt ꝑfectionẽ a ſnis dif⸗ ferẽtiis q̃ opponunt᷑ git ⁊c̃. C z0. õ quodlibʒ bo nñũ eſt ĩ deo. Ergo neqʒ qð̃libet pfectũ. ꝓbatio ñie. Dꝛ vnũ qðᷣq; dicit bonñ inq;tuz eſt pfectũ vt dicit Voc. S. in p̃ꝑte.q.4. ar.1. Aſſumptuʒ pʒ: qꝛ bonnʒ vtile cum ſit ad alind nõ eſt in deo. Et tñ eſt bonũ diſtinctũ a bono ho neſto vt ibidẽ pʒ p Poc · B. qV articulo vltiꝰ. Igit ⁊c̃. ¶P 4. Pꝛimo pꝛicipio nõ conenit eſſe factum. Ergo
nõ cõuenit ei eiſe pfectũ.cũ perfectũ ſit qſi ꝑfecte factum.
Ergo idẽ qð pꝛiꝰ. ¶P y Mꝛimũ principium eſt ſim⸗ pliciſſimũ. vt dicit phᷣus.iꝛ. hnins ergo nõ eſt ſummum bonũ:qꝛ ſummũ bonũ ſe hʒ ex additione ad bonuʒ. Ali⸗
as cuilibʒ bono ↄneniret. Igit᷑ ⁊c̃. ¶P 6ꝰ. Scia dicit p
fectionẽ ſcientis. Sʒ ĩpᷣo pᷣnꝰ nõ eſt ſcia· ergo ⁊c̃·pꝛobatio medie:qꝛ ſcia ců ſit accidẽs dicit ĩperfectionẽ. Gʒ id quod
iperfectũ eſt deo attribui nõ dʒꝛvt pʒ ꝑ phʒ.i⁊. huius. er
go xc̃. Cp 7. Mꝛimũ pꝛincipium eit uñ eſſe et ſuum
dpari vl dicit phůs.iꝛ. buius ſʒ vinere eſt mobilius q;
onis. vñ pᷣm gradum foꝛme attendit gradus ber
m eundeʒ ibidem ad pᷣn ꝙ aliquid diciture
eſfe ſient viuens ꝙ ens vt argnit IPoc. S in ðn parte.q.
ꝓ.ar.2. eodem vitulo. Jgitur ⁊c. CPed eſt phs inter⸗
tu dicens · ym ſe quedã igit pfectã totiẽs dicunt᷑. Iliaq⸗
dẽ qꝛ ðᷣm bi ĩ nuſio deſiciũt. neqʒ vperbolẽ habẽt nec ex⸗
tra aliqd accipit᷑· Alia ãt oĩno ßᷣm ꝙ nõ habẽt yperboleʒ
in vnoqʒ gne nec aliqd eſt ertra oĩno CAd idẽ eſt doc. F.ſuꝑ enndẽ texrũ in pñti lcõne dicẽs. Aliqᷓ̃ quidẽ dicun tur vlr pfecta. qꝛ mihil oĩno deficit eis a bonitate neqʒ ali
quã hit excedẽtiã. Et hec eſt conditio pꝛimi pꝛincipii.ſ.
deiiquo eſt pfectiſima bonitas cui nihil deeſt de cibꝰꝑ fecrionibꝰ in ſingulis gñeribus inuentis. Nec ille.
Reſp
on deo dðm ꝙ neceſſe eſt ponere oœẽs KX 6 C pfectiones oĩum reruʒ inpÿᷣmo pꝛincipio. Iuius ratio accipi põt ex hiis que dicta ſunt in
2 huius.q.1.4r.z. Mã pꝛimnʒ i vnoquoq; gie eit id qð eſt pfectiſimũ in illo gne ad qð oia que ſunt illiꝰ generis
reducuntur ⁊ eo mẽſurantur vt etiã dicit phᷣus.io. hnius Lecn gq ex eo vnumquodqʒ oſtendit magis ⁊ minus eſſe per fectum ᷣm g eſt menſurã generis magis ⁊ mmus appꝛo
pinqun. Ged illud qð eſt menſura umn entium nõ pot eſſe aliud qᷓ; pꝛimum pꝛincipinm qð eſt ſuum eſſe vt in
2 huius oſtendit phus. Ergo nulla pfectionnʒ ei deeſt q̃
aliquibus rebus cõueniũt. Alias nõ eſſet oĩum cõis men
ſura. Mãc etiã rõnem ponit oc. B. contra gent. ibro. ca 28. C Idem oſtendit in p? pte.q.4· ar·⁊.⁊ in alis di⸗
uerſis locis ⁊ precipue in de veritate.q 1. quaſi per totů Vinde ꝓ pññti amittit᷑. ¶ Pꝛo cuius tñ declaratione cõſi
derãdũ eſt 5ʒ. oc. S. gent. vbi ſupꝛa ꝙ ois nobilitas
cuiu eunqʒ rei ineſt ſibi ᷣm ſuum eſſe. Nulla.n.nobilitas
eſſet hoi ex ſua ſapia niſi eſſet ſapiens. Et ſic de aliis. Bic g m modũ quo res hʒ eẽ:eſt ſuus modus i nobilitate. nã res vᷣm ꝙ ſcðᷣm ſuũ eſſe cõtrahit᷑ ad aliqueʒ ſpecialem
modũ nobititatis maioꝛem vel minoꝛẽ: dicit eſſe fʒhe nobilior vel minus nobilis. Igit ſi ſit aliquid cui compe
tit virtus eſſendi:ei nulla virius nobilitatis deeſſe potett·
Iʒ rei que eſt ſuum eſſe cõpett totũ eſſendi ptãtem:ſcut ſi eſſet aliqua albedo ſeparara: nihil ei de vtute albedins deeſſe poſſit. Nã ꝙ alicni albo aliquid de vtute albedi⸗
nis deeſſe põt eſt ex defectu recipiẽtis albedinẽ qui eqmn Fim modum ſunzʒ recipit ⁊ foꝛtaſſe nõ ſᷣmn toum poſſe al
bediis. Peus iguur qui eſt ſunm eſſe: hʒ iplum finto⸗ tã virtutẽ ipſius eſſe. Mõ ergo põt carere aliqua nobilitã⸗
te que alicui rei cõpetit. dec ille foꝛmal ter. ¶ ed hic
45„
oꝛit difficultas vider n · ꝙ iſtud ſit contra eà que adducta ſunt in p̃cedẽti articulo. Pictum eſt enim.ibiꝙ nõab eo dẽ aliquid dieit᷑ ens ſimplr ⁊ pfectuʒ ſimplicier. hicãt d ꝙ nobilitas cuiuſſibet rei ↄuenit ñbi fʒ ſuũ eẽ· ñ vi Idictio in dpoc. B. ¶ Id hoc dðmn ꝙ pfectio rei pol alle di duptr. Tlnoꝰ obiectiue ex pte. termini. Alioꝰ ſubieci
ne ⁊ ex pte picipii. Pꝛimoꝰ pfectio ⁊ entitas reiſi vrů
q; ſmpliciter accipiat᷑ non eodẽ mõð ſumnntur. ed ſcho mõ. Vnde eodẽ mõ aliqd dicitur ens ſimpl⁊ pfectum
ſimplr. Mã foꝛma ſbalis eſt p̃nn opationis. Ex eo. er60
ꝙ eſt pfectioꝛ ſibi debet᷑ pfectioꝛ operatio:? per ↄs ma ioꝛ pfectio vnde ſicut foꝛma eſt p̃nn eſſendi:id⸗ poſit
fections tanq; ex pꝛincipio ⁊ cõgrno. Sed complete ⁊perfectie pfectio attẽdit ex pte vltimi ſiẽ dem̃ ẽ ſi— idredin A 4 en iit döm g pfeclio Acn d pam um e in deo nõ vt accidẽtalis eſt
ſed vt ſalis. nã illa pfectio que in creaturis dicit accñta⸗
lis in deo vertit in eins ſßam. Mec etiã attribnitur ded
vt accidẽs: ſed inq;tuʒ qᷓ;dã pfectionẽ icludit vt iin pale⸗
bir ad.&m. TAd 2n dim ꝙ pena põt cöſderaridublt noꝰ pꝛout eſt iuſta. Et ſic eſt bonũ ſimpl. Allo nch eſt pena. Et ſc eñ quoddã malũ alicui vt dicit oe
* *
de malo.q.i.ar.i. ad.i3m. vbi ſic ait. Pena iq;tũ e pen cſt malũ alicuius. i inq;tum eſt inſta eſt boni ſimplici⸗
ter. ihil aüt ꝓhibet id qð eſt bonũ ſimplr:eẽ malũ al⸗
cuiꝰ.ſicut foꝛma ignis eſt bonũ ſimpir:ſʒ maluin aque⸗
Hec ille. C Mꝛo cuius maioꝛi deiaratione ſciendumen ſſe malum
duplicite

q4.aaiih .rin sij denn ſupnhut R. ſuhnm es.Liintl us moinin M aiumn nodii i ſiſ inn obin E 3* lnid de ſe nö nw zrcmmin eſomumli limopt
MQueſtio
dupł. no quidẽ modo ſimpk. Alio vo mode ᷣm ꝗd. llud auteʒ dicit ſimpl malum:qð eſt ᷣm ſe malum. Moc auteʒ eſt quo aliqd pꝛiuatur aliquo pticulari bono
qð eſt de debito ſue pfectionis: Sicut egritudo eſt malũ
aialis: pꝛinat equalitateʒ humoꝝ que requirit᷑ ad pfe ctum eſſe aialis. Sed ᷣm qud dicit᷑ eſſe malum qð non eſt malum ßᷣm ſe ſed alicuius: qꝛ.ſ.non pꝛiuatur aliquo bono qðd ſit de debito ꝓfectiõis ſue:ſed qð eſt de debito pfectionis alterius rei: Gicut in igne eſt pꝛinatio foꝛme aque que non eſt de debito pfections ignis. Mon enm eſt ÿm ſe malus:ſed eſt malus aque. Similiter aũt oꝛdo
inſticie habet adiunctaʒ pꝛinationeʒ particularis boni ali
cuius peccantis inquantum oꝛdo iuſticie hoc requirit.ſ. vt aliquis peccans pꝛiuetur bono qð appctit. Sic mgitur pena eſt bona ſimpl ſed eſt mala huic. Et hoc malũ di⸗ citur deus creare Macem autẽ facere:qꝛ ad penam non cooperatur appetitus peccantis. Ad pacem aũt coopat᷑ appetitus pacẽ recipientis. Creare anteʒ eſt facere aligd
nnllo p̃ſuppoſito.ſec ille. ¶Ad zn dðm ꝙ aliquid eẽ in ſua canſa põt intelligi dupſiciter. vnoo tanq; in ſua cã
materiali. Et ſic eſſe in ſua cauſa eſt eſſe impfectuʒ. Alioꝰ tanq; in cau efficiente finali er foꝛmali. Et ſic aligd eſſe in ſua cauſa eſt eſſe perfectuʒ. berfectionès aũt reꝝ ſunt in pmo pꝛincipio ſicut in cauſa efficienti finali et foꝛmali exemplari: non aut ſicut in cauſa materiali.vñ argmn non
ↄcludit. ¶ Ad 4 n dðm g oppoſita ſm ꝙꝙ oppoſita ſũt:
nõ pſit eiſe in eodem ſuſcẽptibili. Sed ilia que ſunt op⸗ poſita reſpectu ſuſceptibilis creati: ſunt vnum in deo: vt pʒ per Dionyſiũ. yo.cao. de di.no. ᷣm ꝙ adducit Poc. S. in pꝛima parte.q.4.ar.⁊. ad p̃n: vbi ſic ait. Sicut ſol ſenſibiliuʒ as et qualitates muitas et diuerſas ipſe vnꝰ exiſtens et vnifoꝛmiter lucendo in ſeip̃o vnifoꝛmiter pꝛe
accepit: multo magis in cauſa omninʒ neceſſe eſt p̃eriſte
re omnia ſᷣm ſubſtantialeʒ vnitioneʒ. Et ſic que ſunt di⸗ nerſa et oppoſita in ſeipſis:p̃exiſtunt in deo: vt vnñũ abſqʒ detrimemo ſimplicitatis ipſius. Iec ille. NAd yn di⸗ cendũ ꝙ bonum vtile reperit᷑ in deo:nõ vt ad aliud oꝛdi natur: ſed ᷣm ꝙ eſt bonum. ¶ Fciendum eſt emm ꝙ nihꝛl inuenitur in ereaturis qð nõ dicat aliquã imperfe⸗
ctionẽ: cum creatuta inquantuʒ huiuſmodi imperfectio⸗ nem includat.nde ſᷣm id qð eſt impfectuʒ nõ eſt deo
attribnendũ: vt ſtatim patebit. Ad õn rñdet Poc. S.
inp? pte. 4. arꝰ.pᷣy ad pᷣm. dicens:ꝙ ſicut Pregoꝛus
dicit. Valbuciẽdo vt poſſumus exceiſa dei reſonamus. Nð enmn factum nõ eſt:perfectuʒ ꝓpꝛie dici non poteſt. Sed qꝛ in his que fiunt tunc aliquid dicitur eſſe perfeciũ cũ de potẽtia reducit᷑ ad actuʒ trãſumit᷑ hoc nomen ad ſi⸗
gniſicãdũ oẽ illud cni nõ deeſt eiſe in actu ſiue hoc hẽat ꝑ
modum factionis ſiue nõ. ¶ʒ hic oꝛitur difficultas. q⁊
ſi nd ꝓprie nõ poteſt dici pfectũ cui nõ cõpetit eſſe fa
ctũ: ſequit ꝙ pfectum nõ cõpetit pᷣ pᷣnꝰ pꝛopꝛie: ſed ſolũ trãſumptiue ſicut hoc nomen lapis: uod videtur abſur dum ⁊ multum a veritate alienum.¶¶ Ideo conſideran⸗
dum eſt illud qð dicit Poc. S.ᷓ gent.li.i.cap.⁊.vbi ſic
au. ꝙ perfectuo deo conueniunter ãttribui nõ põt ſcðʒ no minis ſignificatũ ſi q;tuʒ ad ſu o· dinẽ attendat᷑. Quod.n. factum nõ eſt: pfectum dici nõ poſſe videt᷑. Iec ille. Tiñ dare pʒ dicẽdum ꝙ pfectum põt cõſiderari dupir. Vlnoꝰ qᷓ;tum ad ipoſitionẽ noĩis. Et ſic nõ attribuit᷑ deo: Aliq; tumn ad rem ſigniicatum.Et ſic ꝓpꝛie attribuit ipſi deo. Si dicatur. Mind a quo nomẽ umponit᷑? eſt illud að no⸗ men ſignificat. Ergo ſi vᷣm ipoſitionem noĩs nõ competit deo ꝓpꝛie⸗nec etiã ᷣm rem ſignificatam· ¶ Dicendũ eſt ſicut dictum eſt in huius ꝙ duplex eſt impoſitio noĩs ad ſignificandum. Qnuedã eſt ex parte rei impoſite eni im ponitur nomẽ.Et ſic illud a quo nomen ſic eſt impoſitum ex pte impoſitionis eſt idẽ qð nomẽ ſigniicat. Alia eſt ex pte iponentis.Etſic nõ eſt idem ꝙ nomen ſignificat ⁊ il⸗ lud a quo nomen ĩponiur ad ſigiificãdum: ¶ ꝛo cuiꝰ amnpliori declaratòe ſciendũ eſt ꝙ nomẽ vtrdq; mõ ſum ptũ qðcũqʒ ſit iliud põt duplr cõᷣñderari. Vinoò qᷓ;tuʒ ad modũ ſigniſicidi Et ſic nullũ nomẽ ꝓpꝛie attribnit᷑ deo:
Becimaſeptima Nuia ſie omne nomen imperfectionem umnpoꝛtat ⁊ cum defectu eſt vt pꝛobat Poct. S. inp5 gen.ca.iʒ. Qbi ſic ait. Mã nomine reʒ expꝛimimus eo mõ quo itellectu cõ cipimus. Intellectus auteʒ noſter ex ſenſibilibus cogno⸗ ſcendi initiuʒ ſumens illum modum nõ trãſcendit q in re bus ſenſibilibus inuenit in quins aliud eſ foꝛma:⁊ ali⸗ ud foꝛmnã babẽs ꝓpꝑ materie ⁊ forme cõpoſitionẽ.Foꝛma vero in hiis rebus innenitur quidem ſimplex:ſed imper fecta vtpote non ſubſiſtẽs. abens vero foꝛmam inneni tur ſubſiſtens ſed non ſimplex immo concretionem hñs. Ande intellectus noſter quicquid ſignificet vt ſubſiſtens. ſignificat in concretione. Vuod vero vt ſimpler ſñgnificat non ſignicat vt quid eſt ſed vt quia eit. t ſic in omni no mine a nobis dicto quantum ad modum ſignificandi im⸗ pfectio inuenitur que deo nõ cõpetit. jec ille. Unce nul lum nomẽ qᷓ;tum ad moduʒ ſigniicandi deo ꝓpꝛie attri
buitur. Alioꝰpõt ↄſiderari nomẽqᷓ;tũ ad rem ſigniticatã.
Et hoc duplr. Mno ex pte ipoſitionis nois Et he duplr. At ex parte imponentis tĩ. t ſic etiã nullum nomẽ ꝓ
prie attribuit deo. Aut ex ꝑte qualitatis eſſentialis a qua
nomen imnponitur ex parte rei impoſite. Et hoc duplici⸗ ter. Mel illa qualitas eſſentialis dicit perfectioneʒ vel nõ. Pi non tunc tale nomen non pꝛopꝛie conuenit deo. Si ſic:tũc tale nomen ꝓpꝛie conueni deo. Ilio mõ ex pte eins ad qð nomen iponit᷑ ad ſignificãduʒ. Et hoc dupir. vel illud nomẽ dicit ꝑfectionem vel nõ. Si non:tunc in propue ⁊ methaphoꝛice dñ̃ de deo.Si ſic:hoc eſt dupir vel dicit perfectionem ſᷣm ſpeciem tññ ⁊ non ᷣm genus ſicut ſcientia ⁊ ſapĩa.⁊ tunc pꝛopꝛie di de deo.vel dicit ꝑ ſectionẽ ſᷣmn genus ⁊ ſpẽm.⁊ tůe etiã pꝛopꝛie dr̃ de ded ſicut a. ¶ Ad.ꝰn.dðm ſicut dicit Poc. B.in pᷣma pꝑte. q. 6.ar.⁊ · ad pmũ qᷓ; ſummus bonuʒ addit ſupꝛa bonum nõ rem aliquã abſolntã ſed relationẽ tm̃. Relatio autem qna aligd dr̃ de deo relatiue ad creaturas: nõ eſt realiter in deoꝛſed in creaturis:in deo vero m rõnem:ſicut ſci⸗ bile relariue dicitur ad ſciaʒ non qꝛ ipſum referatur:ſ; qa ſcia refertur ad ipſum.⁊ ſicnon opʒ ꝙ in ſummo bono ſit aliqua cõpoſitio ſed ꝙ alia deſiciant ab ipſo.ec ille for maliter. E Sed diceret aliquis. Si bonum dicat ſolum relationem:ſcquitur ꝙ bonum non erittranſcendens· qð eſt cõtra phm ⁊ 5 oẽ̃s doctoꝛes. ¶ Picenqum adhoc ſi cut dicit Poc. P. in de veritate. q.ꝛ1ar.vltimo in coꝛpo re vbi ſic ait ꝙ aliquod nomen põt reſpectum impoꝛtare
dupl. vno ſic ꝙ ipſuin nomen unponatur ad ſignifican dũ illnʒ reſpectuʒ:ſicut hoœe nomẽ pr̃ filius paternitas aut aliquid taliũ. Ouedã vo noĩa dicunt᷑ impoꝛtare reſpectũ uia ſignificant rem alicuius generis quã ↄcomitatur re
ſpectus qᷓ;uis nomen non ſit impoſituʒ ad ſigniſcandum reſpectnʒ: ſicut hoc nomen ſcientia eſt impoſitum ad ſigm
candum qualitatem quãdam:quã ſcquitur quidam re
ſpectus:nõ autem ad ſigniſicãduʒ reſpectum.⁊ per hunc
moduʒ ratio boni reſpe ctuʒ implcat nõ qꝛ ipſum nomẽ
boni ſigniſicet reſpectuʒ ſoluʒ ſed qꝛ ſigniicat id ad qð ſe cõſiderari duplr.vnoꝰquãtuʒ ad rõnem genẽris. ⁊ ſic im pfectionẽ impoꝛtat:⁊ iſtoꝰnõ attribuit᷑ deo. Ihoeßʒ rõ neʒ ſpeciei ⁊ hoc qᷓ;tum ad perfectionem quã includit. ⁊ iſto modo perfectionẽ dicit ⁊ ſic attribuit deo. N Id
vltimun dðm ꝙ in dinerſis vinere eit perfect us q; eẽ. x⁊ mtelligere quã vuere. verbi Fratia.viuere in planta ẽ perfectius quam eſſe in lapide. vnde in hijs que habent
eſſe ⁊ viuere ñimul viuere eſt perfectius in ipſis quam eſſe in hijs in quibus non eſt vinere. Sed in eodem in
quo eſt eſſe vinere ⁊ intelligere ꝛeiſe eins eſt perfecti⸗ us q; viuere ⁊ intelligere: qꝛ eſſe eins comparatur ad
alia duo ſicut receptum:illa vero vt recipiens · Et hoc eſt quod innuit Voc. B in pꝛima parte.q.4· ar ⁊. ad zmn. vbi ſic ait. Licet ipſum eſſe ſit perfectius qᷓ; vita ⁊ ipſa vitaq;
ſapientia ſi conſiderentur vᷣm ꝙ diſtingnunt᷑ ratione tamẽ iuens eſt nobilins qᷓ ens tmñ̃: ꝛ viuens eſt etiam ens.⁊ ſapiens eſt ens ⁊ viuens. Mec ille.¶ Idem clarius in⸗ nuit in pꝛimo libꝛo contra gen.cap

Cueſtio.is. De diſtinctione termin. nunc conſiderandum de di⸗
Eſtat ſtinctione noĩnm que ſignii cãt conditiones perfecti. Et qꝛ ſicut exp⸗ cedentibꝰ pʒ pfectum eſt quid termninatũ 3 abſolutũ per ſe nõ depẽdẽs ab alio ⁊ ha⸗ vens ea que ſibi vᷣm genꝰ cõpetunt: ideo eirca hoc tripleł vecürrit cõhderatio ·& Primo ↄſiderã duin eſt de multipiicitate huins nois terminus. C cdo de multiplicitate eiꝰ qð diĩp er ſe aut m ſe. Tertio de diſtinctione habitus C Circa pᷣ querumur tria. C Mi mo vtrũ diffinitio terimin in textu bene aſſignetur. Pe cundo vtruʒ modi termini ſint bene poſiti. C Pero v ea quoꝝ terinini ſůt diuerſitẽt ipᷣa ſint diu erls ſiẽ res are⸗ ¶ Ibi in phox Poc. S. Termin⸗ e zẽ. tẽ e . 1 ic pꝛoceditur · Ar — pmum ꝙ diffimtio termi⸗ ni nð ſit bene aſſignata a pho ĩ qua dicit. Ter minus eſt id qð eſt vltimũ cuiuſlibet rei ita ꝙ nihil aẽ. Mã terminus a pho in pᷣo pꝛioꝝ ſic diffinit. Ter minus eſt in ques reſoluit ꝓpoſitio. Lũ ergo illa diff o ſit bona videt᷑ ꝙ iſta ſit ſuperflna. NP 20.Pꝛincipiũ ⁊ter minus opponuntur. Sed pꝛedictã diffinitio cõpetit pᷣnꝰ: cum qðlibet pᷣnn dicat᷑ terinus vt dicit᷑ hic in textu. Er⸗ go nõ eſt bona diffinitio. Oppoſitoꝝ.n. nõ p̃t eſſe vna dif⸗ ſnitio. Cð 3· Affirmatiuũ nõ hʒ diffiiri per negationẽ vel pꝛilatlonẽ. Sed terminus ſignificat aliquid poſitiuũ. Ergo male in eiꝰ diffiniione ponit negatio.ſ.nihil.& 5 Loncluſio eft terrninꝰ dem õſtrationis. t tñ extra cõ cluſionẽ aliquid tenet qð ad demõſtrationẽ ꝑtinet · Alias nõ eſſet poſſibile ex vno plura cõcludere. nod eſt cõtra phm in 20 pꝛioꝝ. Igit ⁊c̃. Pʒ cõtra eſt rßᷣus in textu di⸗ cens. Terminꝰ dicit qð eſt cuiuſlibet vltimũ.⁊ cuius ex tra nihil eſt accipere ⁊ cuius infra omnia pumi.
Neſi pondeo dðm ꝙ terminus poteſt acei⸗
pi duplr. Mnoꝰmethaphoꝛice ſue ſimilitudinarie·
in ſecundis intẽtionibus. Mã ſicnt ꝓpꝛie terminus dicit᷑
aterminando 5ᷣm ꝙ terminus magnitudinis realis ſiue qᷓntitatis ita ſimilitudinarie Ulud dĩ eſſe terminus ꝓpoſi tiõis cui ↄpetit qntitas ꝓpõnis. Et ſic nõ accipit᷑ hic. Rlio mõ accipit᷑ terminꝰ ꝓpꝛie pꝛo terio reali cuiꝰrei. Et iſtoꝰ pot tripli cõſiderari.lno⸗ ßm ꝙ hʒ roneʒ vltimi. Et ſic ponit pᷣma pticnla in diffione termim.ſ.ꝙ eſt vltimũ cu⸗ inſubet rei. Alioꝰ ym ꝙœ h rõneʒ pꝛicipij reſpectu ſequẽ tis. Jõ ſubiungit· Ntacꝙ nihil de pᷣꝰ deteriato ẽ extra ip̃ terium. Tertioꝰ inquãtũ hʒ rõnẽ ↄtinẽtis. Añ ſubiũgit · Ft oĩa q̃ lunt eiꝰ ↄtinent᷑ ifra ipſum. ¶ Si ergo terminꝰ eſt qð eſt vltimũ cuiuſlibet rei ita ꝙ nihil de pᷣ termiato eſt extra ipum terminũ ⁊ oia que ſunt eins cõtinent᷑ itra ipſum. CEt ſi dicat᷑. Jd qð ẽ terminꝰ eſt ẽt pᷣnnꝛſicut ip̃ nũc qð eñ terminus pꝛeteriti:eſt ̃t pnn futuri. Ergo ma le ponit᷑ ly vltimũ ⁊ nõ pᷣnn. CMðm gterius 3 ꝙ ter minus nõ hʒ rõnẽ pꝛincipi foꝛmal accipiẽdo. Bi aũt ac⸗ cipiat᷑ můliter ·. xꝛo eo ꝙ eſt terminus: ſie põt eſſe pꝛin ⸗ cipiũ alia tñ ⁊ alia rõne ⁊ recectu diuerſoꝝ nde dicit doc.. hic ĩ lcõne. Motãter i dicta diffinitione ponit pꝛimi ſine de pꝛimoꝛqꝛ cõiter id qð eſtvltin pꝛimiæter minꝰꝛeſt pꝛincipiũ ſcði.ſicut nũc qð eſt vltin p̃teriti ẽ pꝛĩ cipiũ futuri. Nec ille. Sʒ pꝛo pᷣcedentiũ declaratione cõ⸗ ſiderandũ eſt pꝛimo ꝙ aliqd põt dici term inatuʒ tripliei ter: ¶noo ym duratiònẽ ttã. Et hoc mõ dr̃terminatum qð hʒ pꝛicipiũ ⁊ fineʒ. Alioꝰ rõne ꝑnũ duratiõis · Et hoc mõ dr̃terminatũ illud cuins quelibet pars accepta termi nata eſt ad aliad pᷣcedens ⁊ ad ſequens ſicnt eſt accipe in motu. Terti röne ſuppoſiti ĩqᷓ eẽ recipit ſſe. n. recipi tur in aliquo ᷣm modum ipſiꝰ. Et ið terminat᷑ ſicnt ⁊ qᷓ libet alia foꝛma que de ſe cðis eſt. Et ᷣm qð recipit᷑ ĩ ali quo terminat᷑ ad aliꝗd Et hoc mõ ſolů dininũ eſſe nõ eſt term inatfitqꝛ nõ eſt receptuʒ ĩ aliq. Mec Poc. ⁊ 8. foꝛma liter ĩ pꝛimo ſniaꝝ di.s.q.⁊.ar.1ĩ coꝛꝑe ¶õſid erãduʒ
diffint hic. iõ ãt eſt icõnemensꝙ vnꝰ rei di de accepte ſint dierſe deſcriptiones:lʒ vniꝰ rei non pol⸗
Et ſic reperit᷑ in entibus rõnis ſiue
Metha.
ylterius eit ꝛo ᷣm Doe. S · in ᷣ ſniaruʒdi· q.q.vltin· ar.
vnico elicitine ꝙ dupir aligd dĩ terius. Uno id qð ter⸗
minat aligd. Et ſic genitũ dðr̃ terminꝰ gñoms.ſie generãs dĩ pꝛicipiũ gñonis· Alioꝰ ſicut quo aliqd gñat. Et ſic foꝛ ma di terminꝰ gñonis:ſicut pꝛinatio foꝛme dipᷣn gio⸗
nis a qᷓ gratio icipit pdicta ã diffio potime dat de ter
mio quo. C Lõhderãdũẽ ẽt z vt vult VPoc Biĩ de vita
te.q.9. ar.z.ĩ coꝛꝑe ꝙĩ motuẽ dnplex ter terminꝰ aquo ⁊ terminꝰ ad quẽ. Aliquid dĩ terinus a qᷓ
qhbet motuẽ dnplex termninꝰ..
triptr. Aliqũĩ aliquibꝰ termin aquo eſt aliquid ʒꝛiũ pfe
ctiõi acquirẽde:ſicut mgredo eſt Iria albedii q̃ ꝑ dealba tionẽ acquiri᷑. Nñqʒ vero pfectio acquirẽda nõ hʒ õrinʒ directe.ſʒ pᷣcedũt in jpſo ſbᷣo diſpõnes rie diſpõmbꝰ oꝛ⸗ dinãtibꝰ ad pfectionẽ acquirẽdã ſiue iqucẽdã:ſiẽ ĩ coꝛpꝓibꝰ aĩandis pᷣcedũt ↄrie diſpõnes aiationi. Oñqʒ vero mhil
pꝛeſupponit᷑ niſi pꝛiuatio foꝛme itroducẽde ſicut ĩ aere i ꝑ lucis pꝛeſennã remouen vt in dealbatiõe
lummãdo pꝛeccdũt tenebꝛe:qᷓ tur. Sʒ terius ad quẽ eſt qñqʒ vnus tm̃: terminus ad ques eſt albedo. Nñ vero ſunt duo termini ni ad queʒ: quoꝛum vnus ad aliũ oꝛdinat᷑:ſicut pʒ in alte⸗ ratione eiementoꝝ.cuiꝰ vnꝰ terminus eſt diſpoſito que eſt neceſſitas alius eſt ipſa foꝛmna balis. N ec ille. — igit dõm g terminns põt ac⸗ Ad pꝛimum cipi tripłr. noꝰ accipilur pro diffione · ſicut ĩ p topicoꝝ· Et ſic terminꝰ eſt oñ̃¶ idicans quid eſt eſſe rei. Alioꝰ accipir terius ꝓ ptibus extremali vus ꝓpõnis: ſicut accipit᷑ inpᷣ⸗ pꝛioꝝ. Et ſic termmnus ẽi quẽ reioluit᷑ ꝓpoſitio: vt in m p̃dicatũ. enioꝰ ſumi⸗ tur terminus ghaliter: vt ſe extẽdit ad oẽm lui acceptionẽ pʒ ti pꝛiꝰ ꝑ poſteriꝰ vt ifra patebit in
rei diuerſuno/
ſint eſſe dinerſe diffmitiones complete dicentes qðquiq
erat eſſe. C Ad ꝛnn patnit ſolutio ex dictis in ⁊* notabili.
¶Ad z dðm ꝙ duplex eſt diffinitio. Quedaʒ eſt circũ ſocutiua.t talis bů dat᷑ ꝑ negationes vel pꝛiuationes in quantũ.ſ.ꝑ negationes aliquã dẽtam affirmatinã cicũlo⸗ quimur. Ilia eſt diffinitio quidditatiua datã foꝛmẽli. Kt tales non datur ꝑ negationem ſed per genus? differen tiam. ec autem diffio termini non eſt quidditatius ſed eircũlòcutiua. Qt lʒ mulluʒ multiplex equinocũ ſit dilũ niẽdo multiplex ni analogus bñ põt difinm. Terminus aũt nõ eſt quid equinocum lʒ plura hẽat ſigniicata. Mec eſt quid vniuocus.ſʒ analogũ. ¶ Acd 4n pʒ ſolutio ex di ctis in pᷣnꝰ coꝛpis articuli. Lõclo.n.eſt terius methapho⸗
rice dictus:q̃ termiat demõſtratiouẽ vnã. Non. n· Opʒ ꝙ
vna ↄlo ſit terminꝰ cuinſubʒ ſyllogiſmi gex pᷣmiſis ↄpo
nit:tzʒ jnfficit ꝙ ſit terius vn frllogiſmin ↄnnen pꝛnci pia vᷣtualr ſi effectus ↄtinet vtualj in ſe ſnam cauſim. Cvi npho⁊ 3oe· S· Et quecũgʒ fuerit ſpecies ac·
— S ſe ecundum ſic ꝓcedit · Aide
tur ꝙ modi ipſiꝰ
termiuõ ſint ſufticiẽter aſignatiã pho · Namn 5 pẽs itellgibilis eſt terminus cognitiõis vl co cedit poc. S.ĩ de vitate. q.· ar·ʒ · in coꝛhe· tñ nõ coll net᷑ lub pᷣdictis modis. õ. n.cõ iner. ſub tribus pꝛinns yt de ſe pʒ. Mec ẽt ſub minus. Iʒ ſpẽs itelligibilis nõẽ diffio:ergo ⁊c· CP vna cognitio dr̃ eſſe termuꝰalterꝰ: vtẽt ccedit Vol· ⸗ ĩ de vitate vbi ſupꝛa· Et tñ nõẽ terius aliq modo!à pho alſgnatoꝝ Igit᷑ iſufficiẽter aſignãtur. ¶ Pzhn„ terminꝰ vt pic dicit phus ⁊ Toc..i a. Il g dens ſi pᷣnmn deꝰ erit terins. nõ ãt eſt terminns magnitudinis: nöõ ſit qᷓ;tus. Meqʒ actionis:cũ nõ ꝓducat᷑ ꝑ aliquã acli⸗ nẽ. Meq; ĩtentiõis:cũ nõ ſit foꝛma· foꝛinãn. ſinis coln cidũt: vt di in 2? phy?. Meqʒ ẽt eſt term inns cognitions cũ nõ ſit diffinitio rei. Igit᷑ ideʒ ꝙ pꝛius. C 4 · Inmne eſt terminus illuminati s. Et iũ nõ eſt ternunns alp⸗ dittoꝝ modoꝛns · nõ ·n·ẽ terins cognitiõis: necet itẽtiõis vt de ſe pʒ. neqʒ ẽt eſt term inns actionis · qꝛ iiwminatio nõ eit actus moins neqʒ actio: ſʒ magis eſt terminnꝰ mo tns vt vuit tdoc..in pinribus locis. Ergo ide u
ſequenti arti. Etſic
4o mõ:qꝛ diffio rei dr̃ 4 mö ler
—

S.
— —
¶ Bed cõtra eſt phus in textn dicens. rit terminus magnitudinis aut habenti ſinis cuinſʒ. Tale vero ⁊ nõ a quo. Et quandoq
Queſtio
5 ambo*
auſa ⁊ ſa cniuſlibet ⁊ quod quid erat eſe.
Reſpondeo bulo. Et ſic id qð eſt pᷣnn m dicimus ꝙ oĩs motu
citur termmus. ſicut terminus gñis eſt eſſe:n endo terminuʒ. Tertius mn aliqgd dicitur terminns. N intentionis. Qnartus modus e eius eſſentia ⁊ difinitio ſignii terminus. Eſt.n terminus pꝛopꝛ doꝛũ ſic pt foꝛmari ſufficiẽtia. ſit quid vltimuʒ. Nel ergo eſt vlti ſic eſt pꝛimus modus. Nel actionis ⁊ ſic eſ ſecundus mo dus. Mel ĩtentionis.ꝙt ſic eſt tertius quartus modus. ſinitio ẽ terius rei:
tionis.⁊ ſic eſt
Doc. B.ĩl̃a rioꝛibus quib
poꝛis vel ẽt la ßmꝙ v
ſ.extreimũ ad
qꝛ vt dicit Doc.
erminus cognitionis. ie ſumptus di
difinitio põt cõparari ad duo ſcʒ ad eſſenti cognitã. Et ad cognoſcentẽ. pꝛimo vũdoꝰ dã terminus cognitiõis. ſuboꝛdinatoꝝ põt eſſe vnꝰ gnita ſuboꝛdinant᷑ adinuicẽ ſi ineõueniens ide ſecutũ eſt.
Et quodcũqʒ fue s magntudiez dicitur ad qð motus ⁊ actus eſt a quo ⁊ in qud ⁊ cuiꝰ
dõm ꝙ terminus dñᷓ duplici⸗
ter. Mnoꝰ large ſumpto voca motus dicit terminus moms s eſt inter duos terminos.ſ.in⸗ ter terminuʒ a quo ⁊ terminũ ad quẽ Alioꝰ accipitur ter minus pꝛopꝛie. Ft ſic dicit qjttuor modis. dus eſt ᷣm ꝙ in tudinis dã termi ꝑRcies co: dus modus eſt
Pꝛimus mo qualibet ſpẽ magmtudinis finis magni⸗ nus:ſicut pũctus dẽ terminꝰ linee vei ſu pidis hitis magnitudinẽ. Secũ nů extremũ motus vel actiõis di qð eſt motus ⁊ non a quo: õ autẽ nõ eſe propꝛie accipi odus eſt ſm g cuius cauſa ſit cuius cauſa eſt terminus
ſt ßᷣm ꝙ eſt ſba rei que eit
cans quod quid eſt res dr Sic ergo patet ꝙ
q̃ttuoꝛ modis. Duoꝝ mo
Lognitio aut ⁊ res co⸗ cutacins ⁊ obm. Jõ nullnʒ ¶ Lõſiderãduʒ eſt aut pᷣe ᷣm ꝙ cognitio rei icipit ab aliquibꝰ ſignis erte 7 puenit ad cognoſcendã rei diffinitionem:
Nã de rõne terminiẽ ꝙ m magnitudinis. Et
nodus. Vel cogni ¶Sʒ diceret aliquis dif B.ĩl̃a cognitio jit ꝑ uſimilationẽ cognoſcẽtis ad rẽ cognitã. Ergo diffinitio ẽ terminus rei. Mõ ergo põt diffiniti
o eſſe terminꝰ cogni nonis:qꝛ diuerſoꝛum diuerſi ſunt termini.
CMðm ã rei ſiue ad rẽ d terminꝰ rei. Be
C Mel dõm ꝙ diuerſoꝝ terins
qno cuʒ ꝑuentuʒ fuerit hr pfecta cognitio de re.iyi difñ gnitiðis. Mel dicit᷑ terminns cognitio itra ipſam cõtinent᷑ ea ꝑ que ſci res.
nitio dẽ terminꝰ co ns ip̃a diffinitio qꝛ Si.n.vna dẽia vel
addat᷑ vel ſubtrahatnr:
tam nõ enit ea
dem res. Idec ilie cõiderãdi vlterius eſt ⁊0 pꝛo amplio
ri declartione quarti modi ſᷣm Voc. .r.in coꝛppre ꝙ in cognitione no minus a quo. ñqʒ eſt erroꝛ qui eſt de. Qñqʒ diſpnes Zrie:icuti ↄeupiſcẽtia circa res ſenhbiles. nus vel negatio:ſicut cü in cognitio ſicimus. ꝙx pte aũt termim ad quẽ: minos cogn
gliquid co
ttelligibile vl nus eſt ipſa
—
S. in de vitate. q. ſtra eſt duplex ter⸗ prins ſcie acquiren/ puritas gie eſt imoderata Nñqʒ vo pᷣuatio cognitio gnitione de die in d
iem pro
eſt inenire duos ter itionis pꝛimus eſt id quo itellectus picit ad gnoſcendi ſine forma intelligibilis ant lumen( qðcũqʒ cognitiõis mediũ. Pcðs aũt termi cognitio que exinde pꝛocedit que eſt vltunꝰ
terminus in acceptiõe cognitionis.dec ille:per qð patet
ſolutid ad pᷣn ʒ ꝛin: ¶ plex eſt terminꝰ?
ꝑ accidens terminus motus.
cut albedo eſt terminꝰ ꝑ Quidã eſt intrinſecus.ſicut linea eſt term Auidã vero eſt extrinſecus:ſicui albedo
ſuperñciei
õſiderãdum vlterus eſt 30 ꝙ dn ſ.tèrminus ꝑ accidens: ſicut relatio dñ̃
lius eſt terminus per ſe:ſi
ſe dealbationis.
Et talis duplex inus ſuperficiei que eſt termin? ⁊ eſt de genere qjlitatis dicitur terminus coꝛ⸗
poꝛis extrinſecus. Terminus autem intrinſecus eſt dn⸗
pler. Quidam eſt ime Als eſt terminatus:
diatus:ſicut dealbationis albedo. nediatus:ſicut coloꝛ diceret᷑ termi
nus dealbatronis mediatus. Et quelibet eoꝛum poteſt ei
ſe duplex ſiẽ dictũ eſt.ſ.ter
minꝰ a quo: ⁊ terminꝰ ad quẽ.
1 gitur ⁊ 2n pʒ ſolutio ex dictis Ad pimum. 20 notabili. ¶ Ad z dðm
*
——
P deus eſt vitimus ſinis eſenti
aliter omnium rerum ⁊
pꝛimnʒ eficiens ⁊ foꝛ ma exẽ
dicit᷑ deuste
Decimaoctaua
a ereplaris vt pʒ.Iꝛ. huiꝰ ñ bñ Lee.s. rintnus? intentions ⁊ cogmtionis. Mihn
enĩ cognoſcit᷑ niſ in vtute luminis priime veritatis radiã
tis in qᷓlibet itellectu:vt dicit Sroniſiꝰ. Cxt lʒ finis go ns ⁊ foꝛma coincidãt: finis tamen rei genite ⁊ foꝛmn
coincidunt. eus autẽ nõ dicitur finis generatiõis: ſed ji⸗
nis rei gemte. ¶Eñ tñ ſciendum ꝙ aliquid pot dici ter
minus aut finis dupliciter. Vno? denonunatiue:qꝛ.ſ. eſt
terminatũ. Et ſic deus nõ dicit᷑ ternunus qjſi terminatus
aut finis quaſi fintus. Alioo aligd dã eſſe terminus eſſen ⸗
tualiter ⁊ ſie deus dicitur terminus: ſicut dicit᷑ jins eſſen⸗
tialr ⁊ nõ denominqtinevt diẽ Tœe. B.in de poꝰ.q.i.ar.
2. ad 3m. vbi ſic air. Finis ců ſit pfectio deo nobiliſimo mo attribuit.ſ. vt ipſe eſſentialiter ſit finis a nõ denomiatiue
nnitus. dec i
vltin dðz ꝙ lumen eſt terminꝰ
lle· Et ſimiltter dðm eſt de termino. ¶Ad lunnnationis ſco mõ.
Et lʒ illuminatio neutraliter ſumpta nõ ſit motus ſed ter
nnns motus illuminatio tñ actiue ſumpta eſt actio acci⸗
pido actionem pꝛo illo quo agens pꝛoducit foꝛmam in
palſum. Manifentũ eſt. n. ꝙꝙ ſol ꝓducit ſua actione lumen
naere· Et illa actio vocatur iluminatio actiua. Et rece⸗ pno lumims ĩaere vocat᷑ iluminatio paſſiua. CEt licet.
actio phyca ſit cũ motu:nõ ti opʒ ꝙ quelibet actio ſit cuʒ
motn. Alias in deo nulla eſſet actio. Sed actio que regrit
diſponem in n que non eſt di ſpoſita vltima diſpõne ad
plamn formã en ſemper cũ motu:qꝛ talis diſpoſitio nõ pᷣt heriĩ iſtãti. Si igit᷑ aer nõ eſſet diſpoſitus vltima diſpone
ad ſuſceptionem iuminis:ipſa illuminatio eſſet cũ motu:
ſicut ⁊ calefactio ſolis qua calefacit aquã eſt cum motu. ⁊ quia aer eſt diſpoſitus vltima diſpoſitione ad luminis ſu⸗ ſceptionẽ · i¶eo illuminatio eſt ſine motu ſed in inſtanti.vn de plures decepti ſunt credentes omnem actionem cres tam ęſſe cum motu ſolum putantes actionem que eſt cuʒ tranſmutatione foꝛe actionem. ¶ Si autem queratur in
no pꝛedicamento ſit illuminatio. Cicendum ꝙ illu/ mimnatio poteſt accipi quadrupliciter. no pꝛo inductio
ne actiua juminis a ſole. Et ſc eſt in pꝛedicamento actio⸗ nis. Alioꝰ poteſt acipi pꝛo receptiõe luminis a ſole ⁊ ſic ẽt eſt in pꝛedicamẽto actionis Alioo poteſt accipi pꝛo rece ntione lumums in aere. Et ſic eit in pꝛecicamento paſſio⸗
nis. Alioꝰ põt
accipi neutraliter.⁊ ſic eſt in pꝛedicamen⸗
toqualitats. Bi eni nõ differt a lunune reaiter ſed ſolnʒ Fm modum ſignificandi.q Nerũ en tñ g der dum ſuſci pit lumẽ: nõ patitur paſſione pꝛopꝛie dicta:ſed tñ patitur
accipienco paſſo
em pꝛo oi ſuſcepitone alicuius forma
ſiue ſit cum abiectione precedentis foꝛme ſiue non: ſicut
etiam itelligere eſt qnoddam pãti vt patet in tertio de ani Le.7.⁊ ma. lʒ non ſit omnimoda ſimitudo ipſius intelligere ad cö*2. ipſum illnminare. 1„„„—
C bin phon Poc. B. Bienim differentia vna ã.
2— F ſic pꝛoceditur. Midet 1 tertium g ille res non ſint di⸗
nerſe:quarum termim ſunt diuerſi accipiẽdo
77 erinumn quarto modo.ſ.pꝛo diffinitione qd ditatiua ſiue dicente qð quid erat eſe. Nã vnns rei ſunt
plures cauſe. Ergo ⁊ plures diffinitiones. Aliqua eſt enn
diftinitio cauſal
is a cauſa effitiente ſumpta. Ilia mãlis.
alia foꝛmalis vt pʒ in ꝓhe de aĩa.ergo cuʒ diffinitio det
per cauſam: vniꝰ rei poſſunt eẽ plures diffinitiões. C; Lec.ꝛ. 2Wiffintio que datur per finem dicit᷑ eſſe potiſſima:cũ
talis ſit meduumn demonſtrations potiſſime nec ſit reſolu
bilis ad aliquam aliam prioꝛẽ. Ged diffinitio mãlis eſt re
ſolubilis in ali
quam puoꝛẽ ſcʒ in finalem vnde difinitio mãlis dĩ cõcluſio demõſtratõis. Igit᷑ idẽ
ꝙpnꝰ. CP
30. Aliqua eſt difñmtio que eſt in medio demöſtrationis
aliqua eſt diftinitio que eſt cõcluſio demõſtrationis: aliq
vero que dĩ tota demoſtratio ſola poſitio nhil dins vtp
pꝰ poſteriox. Sʒ tales pit eſſe einſdẽ rei ſicut ibidẽ patet
ꝙ ibi dant᷑ due diffintiões demõſtrationis quaꝝ vña de Lec.iß⸗ mõſtrarur ꝑ aliã. Ergo ⁊c̃. ¶ P 40 Sapia ⁊ ſcĩa ⁊ po
din deo ym dinerſas diffintiones. ⁊ tamen ſunt in deo
Ergo ã. CP 5. Actio ⁊ paſio ſunt i⸗

dem rei nõ poſunt ei
Eumntt
Im rem vt pʒ. zo pßve ßm phm ⁊Doc. S. Et tamẽ ha
pent diuerſas diffinitiones dicentes quodquid erat eſſe
vt dicit ibidem phus expꝛeſſe. Igitur ⁊c. ¶S cõtra eſt
Doc. S.in pſiti lcõne dicẽs. Pi.n. dr̃ia vna addat᷑ vł ſub
go a fortiori variata tota diffinitione: variantur ⁊ res.
trahat᷑ in diffinitione:iam nõ erit eadẽ resNec ile. Er
3 ddm vnius rei eſſe plures Reſpondeo duniones: poteit ſteliigi du
pliciter. noꝰ ᷣm eandem Conſiderationem eiuſdes rei· Et ſic vnius rei.ſ.vno moo conſiderate nõ pñt eſſe ples diffinitiones ſine tales diffintiones ſint deſcriptiue ſiue quidditatiue:
1ʒ dineriaʒ cõſiderationẽ eiuſdẽ rei. Et hoc dupl poteſt intelligi.qino ꝙ vnins rei ſint plures diffinitiones ad
noĩs aut deſcriptiue · Et ſic eiuſdẽ rei poſſunt eſſe plures diffinitiones ſicut pʒ in poꝛphyrio de genere⁊ in pꝛedica
mentis de pꝛima ſba ⁊ ſic de ſimi ibus. Ilioꝰ ꝙ eiuſde;
rei ſint plures diffinitiones eſſ entiales · Et hoc dupliciter Vnoo Rccipiendo difinitionẽ eſſentialem cõiter pꝛo om
ni diffinitione que indicat qd rei per eſſentialia: ſiue indi
cet quod quid erat eſſe toraliter ſine nõ. Et ſic etiam vni
us rei poſſunt eſſe plures diffintiones eſſentiales que di
cunt quid rei:nõ autẽ quodquid erat eſſe omn modũ
cognoſcendi eſſentialem. Alio loquendo de diffinitione
quidditatiua que idicat totaliter quodquid erat eſſe a pꝛi
mapo vſaʒ ad vltimum actũ:ſicut innuit hic Poc· B. Et hoc dupliciter põt intelligi. lno ꝙ eiuſdem rei que eit vna ſba tiñ piures tñ ᷣm ſpẽm ſint pᷣlures tales diffini
tiones · Sicnt album ⁊ dulce in lacte vel albedo ⁊ ſuber⸗ ſicies. t ſievnius rei poſſunt eſſe plures diffinitiones qd
ditatiue.⁊ de facto neceſſurio ſunt plures. Alioꝰ loquẽdo de eadẽ re que eſt vna ᷣm numerum x ſpẽm. Et ſic eiuſ⸗ dem rei eſſe plures diffinitiones quidditatiuas adhuc p̃t itelligi dupliciter. ¶noꝰ g ille diffinitiones ſint plures? dinerſe ðm vocem tm̃: Bicut ſi vna res diffiniretur ꝑ di
nerſa ydiomata eandem rem ſignificantia. Et ſic etiã eiuſ
dem rei pũt eſſe plures diffinitiones que. dãtur per di nerſa idiomata vl per diuerſas cauſas vel terminos eiuſ
dẽ rei. Alioo g tales diftinitiones ſunt diu erſe Fᷣm ſigni/ ficata. Et ſi impoſſibile eſt ꝙ eiuſdẽ rei ſint plures dif nitiones quidditatiue. ¶ Cuins ratio eſt · qꝛ vt hic dicit
*
Doct. S. variata differentia vna ipſius diffmitionis aut
vna addira ſiue ſubſtracta vartatur res. Mon. n. remanet eadem res: vt ipſe hic foꝛmaliter dicit. Ergo a foꝛtio:iva remanebit eadẽ res. qꝛ nõ pt v
riata diffinitiʒe tota nõ
riari tota diffinitio ſine ſubtractione aut additiõe noue dif pleat diffinitionẽ. Ergo einſ 3 finitiões quidditatine.
ferentie. cum differentia cõ
è plures di
CPp 6. Biffinitio eſſentia ⁊ quidditas idem ſunt 7ʒ rẽ
Tec.3 ·7 cõ·Io.
variata ergo diffinitidne quidditatiua variatin eſſentia. Impoſſibile eit igitur ꝙ ſint diuerſe diffinitionẽs:niſi ſint dinerſe eſſentie ſignificate ꝑ eas. Et ſic vnins eſſentie non
3
poſſunt eſſe diuerſe aut pinres diftinitiones. CP
Biffinitiõᷣes ſunt ſicut numeri vt dicit phᷣus.3. huius. Sʒ
abſtracta aut addita vna vnitate variatur ſpẽs numeroꝛũ.
Ergo ẽt variata diffinitione variatur eſſentia rei. Ndãc ra⸗ 6 tione foꝛmaliter innuit Poc. J in de veritate. ·ꝛi.· ar. Iopuins ⁊ in pꝛimo hnius g ens ſchm Pen eh I in hac ſcientia. Et— iſte— non continetur ſul ne eee pꝛedictis modis phy. Igitur x. CP⸗ variat numeri ſpeciem:ita etiã in diffinitionibus quodli 8 P 8 P
vltimo ad ʒm vbi ſic dicit ꝙ Vm phm in. ðm ethaphyſice ſicut in numeris quelubet vnitas vel addita vel remota
bet additum vel remotum dinerſam ſpeciem cõſtituũt. hec ille· nota ibi qualiter diuerſam ſpeciem conſtituunt.
¶Sed volebat dicere aduerſarius lᷓ balbuciens nullate
„
nus expꝛimere valnerit. ꝙ vnius reipit eſſe plures dif⸗ finitiones quaruʒ nulla ꝑſe totum eſſe diffiniti expꝛimit ſaltem quãtum ad oẽm moduii eſſendi. N Lõtra: Quia
ſi ſit aliqua diffinitio que nõ expꝛimit totum eſſe diftiniti
ßᷣm oẽm modum eſſendi effentialẽ talis diffinitio non erit
quidditatiua nec ꝓpꝛie erit terminus dicit.n. Doc. S in
ppnit lcõne ꝙ diffinitio dr̃ termmus cognitionis · qꝛ cum
ad eaʒ pernentũ ſic habetur perfecta cognitio · iciturẽt terminus qꝛ itra eã continentur ea per que res ſcitur.ĩ
rei non totaliter termin tiali ⁊ a prioꝛi ſᷣm naturã. Vecus ſoꝛſan eẽt ex ꝑte cogno ⸗ ſcẽtis qui pꝛocedit a poſterio?i ad pꝛius ⁊ a materialibus
qꝛ ſemper vna earum eſſetluperfiua. Alio
MHetha.
iplicat dicere aliquam eſſe diffinitionem quidditatiuam ſiue terminuʒ cognitionis: vt dicere ꝙ per eʒ diffinitio
atnr loquendo de cognitione eſſen
ad qudditates. ¶ Icd tres igitur pꝛimas rationales patʒ ſolutio ex dictis. CAd 4n dðm ꝙ ſapientia ⁊ ſciẽtia aut potentia poſſunt duplicitèr coſiderari. Unoꝰ ĩ creaturis. Et ſic diſtinguuntur realiter à habent dinerſas diffinitio
ne quidditatiuas. Alioꝰ conſiderant᷑ ᷣm ꝙ ſunt in deoſ.
apientiavt diuina ⁊ ſcientia vt dinina. Et ſie diſtingnunt᷑ ßin rationem non dicentem quodquid erat eſſe ſed dicen tẽ quid. Et ſic ſunt idem ßm rem ex ꝑte ems in quo ſum tñ: ⁊ non ex pꝛopꝛia ratione. Ande in deo non habent di
nerſas diffinitiones quidditatuas neq; differunt realiter. Nt hoc eſt quod innnit Doc. P· in de veritate.q.⁊i.ar.
vbi ſic ait. Aliqua poſſunt eſſe vnum in deo fm rem du⸗
pliciter·Anoꝰ ex parte eins in quo ſunt tiñ̃ ⁊ non ex pꝛo ⸗ pꝛia rone: ſicut ſcia ⁊ poꝰ. Mõ. n·ſcia ex hoc quod eſt ſcia eit idẽ qð potẽtia vᷣm reʒ: ſed ex hoc ꝙg eſt diuina. Et etiã ſicut ſunt idem in re in deo· in creaturis reperiuntur di⸗ ferre iᷣm reʒ · Alioꝰ ex ipſa rõne eoꝛum que dicnntur eſſe vnũ realiter in deo. Et ſic bonuʒ ⁊ ens ſint vnnʒ realiteri deo:qxde ratione boni eſt ꝙ non differrat ᷣm rẽ ab ente. hec ille ⁊ qᷓ; glorioſe. ¶ Sciendũ eſt etiam ꝙ illa attri⸗ buta que in deo differunt ᷣm rònẽ rei rõnabiſis.non diſ ferunt 5m̃ talem rationem que adequet totam eſſentum rei vt dicit Doc. S · in de ro.q.S.⁊.. Unde non opoꝛ⸗ tet ꝙ differant realiter. Bʒ ſi ilie rationes attributales di vcerent totam eſſentiam dei ſic impoſſibile eſſet in deo el⸗
ſe diuerſa attributa ᷣm rationeʒ diſtincta v infra patebit.
CAd vluimũ dðm ꝙ actio ⁊ paſſio drunt realiter. Imo realiſime vt infra ꝓbabitur.q.⁊2. ar.ʒ · Et etiam ex Doc.
S. hic concluditur hoe ꝙ potentiarum ſunt diuerſe quid
ꝗ̃itates ⁊ diffinitiones dicentes quod qmd erat eſſe · Er⸗
go non ſunt vna res: quia vt hic dicit Poc. S.ſi variãtur differentie. non remanet vna res. ldec emm uerba eiuss
non volui de facili perranfire.
C Queſtio.i9· De modis m ꝙ* de modis per ſe.
— Mſi uper— de 1 PE modis ÿmꝙ ⁊ de no dis per ſe. Et quia fmꝙpel ſe fz A qnem eoꝛum modum ſgnilicdt diſxõne ideo in pꝛeſenti occurrit dupler conſide⸗
ratio. ¶ Pꝛimo conſiderandum eſt de
modis ᷣm ꝙ ⁊ de modis per ſe. C Scðo de modis ſue
de multiplicitate diſpõnis· ¶ Circa pꝛimũ querunt duo·
CEPrimo vtrum modi ipſius m g ſin benea pboal⸗ ſignati. ¶ Scðo vtx mõꝑſe aut ꝑp ſe ſint bene poſii CIbi in pho⸗ DPoc. S.Et m qð eſt ⁊cin lec..
n i ieeet. eme B paimum rrieun
0 rent᷑ a pßo in pñti cap· Mã ens eſt fm q al, 44*
us dicuntur ſeibilia · Dictuʒ eſt.n. ſuperiv
Vnicquid c uenit alieni ſchm ꝙ tale:omni tali conuenit: ſicut qu conuenit homini ſcðm ꝙ homo conuenit onm pomim·
Sed eſſe coloꝛatum ſcõm ſuperficiem non connenit on⸗ ni ſuperſiciei.qꝛ celum non eſt coloꝛatum.
Ergo ſuperi⸗ cies non eſt vᷣm qð aliquid dicitur coloꝛatum · Et— modus eſt male aſgnatus. C P zꝰ· Scðm ꝙ almn u
deo. Dicitur.n. g ſcðm ꝙ dens eſt intelligens pꝛodu
eeit verbũ quod eit filius dei · Et tamẽ deus nò eſti⸗
macũ foꝛma ſit altera pars ↄpoſiti vel ſit ip̃m lotůſt e ſubſtãtiis ſepatis qð deo nõ ↄuenit. Necttẽ ma⸗ neq
eſtnec foꝛ in
ſiciẽs filii qꝛ efficiẽs realr dit a ino effectu: qð alienũ eſt
deo Meqʒ ẽt poſitionẽ hʒ. Ergo iſte modꝰ nõ amnet u
dis a pBo s.(T4.icim? vbö bo modis a pbo aſſignatis Cd icim zdemo

Nueſtio Decimanona
eſt homo. Ettam en ibi ᷣmn ꝙ non denotat aliquã canſez. Idem dieit ibid em ar.II.⁊.I. Alias iſta pꝛopoſitio homo eſt homo non eſſet immedia 1
a p om en Mimmn igitur dðm g ibi in illa v ta. Oð eſt 5 Doc. J. in pñti lcõne. Mãẽt ibi m ꝙ ſigni⸗ Ad pimum ki. cat poſitionẽ aut diſpõneʒ. Tũ ergo alij modi nõ enume⸗ cificatiue ⁊ nð reduplica:iue.ilerumtij cõtinetur ſub ter rentuna pho: ſequit idẽ qð pꝛius. C ed ẽ phusitex tio modo Dꝛ obm alicuius ſcie ſpeculatiue ſe hʒ ad ſuuʒ tu dicès. ᷣm ꝙ dicit mutipli. Mno⸗ Fʒ ſpẽm ⁊ ſaʒ cuiuſ habitum ſicut cauſa ad effectum vt ſupꝛadictum eſt.q. 13. qʒ rei vt ßm ꝙ bonũ ⁊ pꝑ ſe bonũ. Alioo ĩquo pᷣꝰ aptuʒ na ar.2. CAd 2m dðm ꝙ nihil eſt coloratũ nifi habeat ſupñ tum eſt fieri: vt coloꝛĩ ſupficie:pᷣmnʒ quidẽ igit dem̃ẽ; ciem. vnde ſuperſcies eſt ſᷣm primum coloꝛis. ⁊ʒ enĩ g ſpẽs ẽ.⁊0 antẽ mã cuiuſqʒ vt m vnicuiqʒ pᷣmũ. Oino celnm nõ ſit coloꝛatum:nõ ti pp poc ſequitur ꝙ aliquiq Vero ipm 5m ꝙ quotiens ⁊ cauſa exiſtat. Maʒ ᷣm ꝙve⸗ eſt coloꝛatum quod nõ hʒ ſuperficiem. Et ſic argumen⸗ hit aut cuius cauſa venit dictum dicitur. tum male cõcludit. N Ped foꝛſan diceret aliquis ꝙ ſi ſu eſpondeo dõm ꝙ ipſuʒ ym ꝙ dr Atuor perſicies eſſet ſbm cꝙſoꝛis cum ſuperſicies poſit augerii modis in gie. N ſꝛimo mõ infinitum ᷓᷣm extenfionem coꝛpoꝛis: ſequereturꝙ cloor Vr ſpẽs.i, foꝛma ⁊ vt ſa.i.eſſentia rei eſt id vᷣin qð aligd poſſet in infinitum augeri. Qð tñ eſt falſum:cum ſit quan dicitſicur ᷣm platonicos ꝑ ſe bonũ.i.ydea boni eſt s5 titas nälis. vnicuiqʒ. n. reinaturali determinata eſt cer⸗ — aligs bonus dicit᷑. Et ſicut aĩa rõnalis eſt ßᷣm quã ali ta quantitas vitra quain non ſe extendit vt pʒ per phʒ ⁊0 Lec.3,4 uis dicit᷑ hõ. ¶ Scðoo put ſmĩ quo aliqd pᷣ aptum de anima. CAd hoc reſpõdet poc. S in. 1. pte.q.y. gr. cõ.41. nnʒ eſt fieri dicit yᷣm gꝛſicut coloꝛ pᷣo jt in ſupfcia. Et 2· vbi dicit ꝙ fi loquamur de quantitatibus mathemati⸗ ð dicit᷑ ꝙ coꝛpus eſt coloꝛatuʒ ᷣm ſupficiẽ. CEx quo pʒ ceꝛcuilibet finite quantitati poteſt tieri additio. qꝛ ex ꝑte Piſte modus differt a p̃dicto:qꝛ pᷣdictuſptinet ad foꝛmã quantitantis ſinite non eſt aliquid quod repugnet additio Ite ãt ꝑtinet ad mãm.& Tertios dicit vm ꝙ Put vl mi. i vero loquamur de quantitate naturaltſc poteſt ei q̃libet cã dicit vᷣm g. li totiẽs dicet fmꝙ qͥtiens vñcã ſe repngnantia ex pte foꝛmie cui debetur determinata qᷓ;ti icut cũ q̃rimus m ꝙ venit.i.cnius canſavenit. CQuar tas ſicut ⁊ alia accñtia ſunt determinata vt pus dicit in Tec.ð⸗ to modo dicit᷑ ᷣm ꝙ pꝛovt ſignificat põnem ſine diſpõnẽ 20.de aia ꝙ oĩum nã ſtãtiũ eſt terminus ⁊ rõ magnitu⸗ ſicut cum dicimus. ſte ſtetit ᷣm hunc.i.iuxta hũc. Iſte dinis ⁊ auginẽti ⁊ inde eſt ꝙ qjntitati totiꝰ celi nõ põt ſie vadit vᷣm hũc.i.iuxta hüc. Cõſiderãdus eſt autẽ poꝙœpꝛe ri additio. Mnito gꝰ magis ĩ ꝓpꝛiis foꝛmis cõſideratur dictoꝛum modoꝝ ſic põt foꝛmari ſufficiẽtia.Mã ipfuʒ ʒ aliquis terminus vitra quẽ nõ pꝛogrediunt᷑. Hec ille. ſic P poteſt accipi dupliciter. ut ſpeciſcatine. Et ſic ſumit᷑ ergo qᷓ;ntas nãlis eſt determinata ⁊ coloꝛ eſt in ſpa medi qrtus modus. Iut reduplicatine. Et hoc duplr. Aut vt anie qjntitate nãli ⁊ nõ mathematica. Jõ argm nihil ↄclu⸗
oßdlecunn reduplicat cauſaʒ qnãcunqʒ indifferẽter. Et ſic ent tertins debat. ¶Ad. zm. dðm ꝙ duplex eſt efficiẽs. Quocdã ẽ mmnn modus. Aut vt reduplicat aliquã canſaʒ pticularẽ. Et hoc etfficiẽs nãle ⁊ creatũ qð agit mediãte opatiòe nãli ⁊ mo odimn dupliciter. Vel cauſaʒ foꝛmalẽ. ꝑt ſic eſt pꝛimus modus tu qͥ opatio nõ eſt ſus eẽntia. Et tale efficiẽs differt realr ⁊ r kitutt vel cauſam materialẽ. Et ſic eſt ſecundus modus. CAli eſſentialiter a ſuo effectu.aliud eſt efficiens largo mõ ſum mnn ter aür alii ſufficientiã aſignant dicẽtes ꝙ ipſuʒ ᷣm ꝙ de/ povocabulo.ſ.pꝛo oĩ gf̃ante ſine agente. Et ſit deꝰ pater oui mi notat hitudinẽ. Wel go ſignificat hĩtudinẽ ßᷣm poſitionem. d̃ pducere filiuʒ i diuinis.vñ reducit᷑ ad tertiũ modum adabin Et ſic eſt quartus modus. vel hitud inem cauſe foꝛmalis. Merũti nõ eit cõcedenduʒ ꝙ deꝰ pater eſt cã efficiens 6 puanm Et ſic eſt pꝛimus modus. vel habitudins cauſe mãlis. Et lii:ne detur occaſio errãdi iirmis. Eſt tñ bñ pᷣnmn ꝓducti⸗
ſic eſt ſecundus modus. vel hitudinẽ cauſe finalis aut effi⸗ unm filii. CAd n · dðm ꝙ ibi ipſum ᷓm ꝙ nõ redupli cientis. Et ſic eſt tertins modus. C Lonſiderandum inſn cat aliqd ſᷣm rẽ:ſed ſolsm ßᷣm modum. Ei nõ opʒ ꝙ ibi per eſt ⁊* ꝙ ipſuʒ ᷣm ꝙ poteſt accipi dupli. Nno modo ſit cuſa perquã pꝛedicatum ꝓbetur ineſſe o ßm rem. irncathegoꝛematice. Et ſc fignificat quãdã dipõneʒ quã duplicat tñ cauſam ſoꝛmaleni ſcðm modum ⁊ non ʒ rẽ ꝑ ſe nõ ſignſſicat ſʒ enʒ alio. Ilioo accipit᷑ cathegoꝛemati⸗ hignificatam. vnde põt reduci ad pnmum modmm. ce. Et hoc duplr.noꝰ vt accipit ſpeciſicatine:ſicut cum ¶bi in pßo ⁊ Ioc. S. nare ßʒ ſe dici multlpliciter. dicimꝰ. Ens:fʒ ꝙ en eſt m in methaphyſica. Et iſtoo S ſe ecundum ſic ꝓcedit᷑. Mide nð opʒ ꝙ ilð fm qð alig dicik tale ꝙ conueniat oitali. S lec tur ꝙ modi ꝑ ſe Alic vt accipit reduplicatine. xt hoc dupł. vinoo put aut pp ſe nõ ſint ſufficienter aſignati. ãpᷣ⸗ talis reduplicatio cadit jupra modum ſignificãdi tĩ ſcut oteriorum ponunt᷑ ali modi perſeitatis ab cũ dicunus. Rlo ᷓᷣm ꝙ relatio nõ dicit aliquid inherẽz. Viſtis. Nã iterfecius ponit᷑ ibi vnus modus ꝑ ſe:hic auteʒ Ili put talis reduplieatio cadit ſupꝛa rem ſignificatã. Et nõ videtur ergo ꝙiſti male hic enumerent᷑. Opʒ.n.dice hoc quadrupliciter. Tnoo ꝓut reduplicat cauſam mẽleʒ: re ꝙ autem ibi pbus ſuerit fuperfluus aut hic diminut? t oœẽ cpoſitum ᷣm ꝙ eſt ↄpoſitum er ʒ̃riis eſt corrupti ¶Cpꝛ. Sbã ꝛn eſt per ſe cũ non ſit accjs: Et ti nõ cõti⸗ bile. Alio mõ put rednplicat cauſam ſoꝛmnalẽ: vt triãgu ner fub aliquo modoꝛum a pßo aſignatoꝛum vt videt᷑- ns hin ꝙ triãgulus pʒtres angulos eqjleg duobus rectis Nõ ſigniſicat poc aligd ergo ⁊c CP ʒo. Ntaẽ per ſe hõ Rertio modo vt rediplicat canſam efficiẽtẽ. vt ignis m eſt homo ⁊ tñ nõ cõtinet᷑ ſub iſtis modis.ergo.⁊c̃. ¶ꝛo ꝙ calidus calefacit aquã. Pʒ.n.caloꝛ ſit pᷣnm foꝛmale actio batio medie: Qnia ſi ſic: maxime videretur de teruò mo nis er pte agẽtis:tñ cõcurrit effectiue er parte patientis. do. Ged hoc nõ:qꝛ tertius modus eſt quo aliud dicit ßʒ Vuartoo vt reduplicat cauſam finalẽ: vt rõnalis creatura ſe cuius nõ eſt aliqua cauſa. Sʒ manifeſiũ eſt ꝙ hoĩs ſunt Eꝙ eſt capar eterne btitudinis aſſimilat᷑ angelis. C5 ples cauſe. Cꝙ 4. Omnis ꝓpoſitio ẽt ſi eſt necta dum derãdum viterius eſt 3 ꝙ reduplicatio ĩpoꝛtata ꝑ m inodo ſit de rebns creatis. depẽdet a pꝛuma cauſa: quia il Fm ꝙ aliqñ cadit ſup ſuppoſito. vt cum dicit Soꝛtes m je ꝓpõnes ⁊ ji ſint neceſſarie. habent tñ canſam ſue neceſ hic hö eſt idiniduuʒ. Aliqñ vero cadit ſup nẽ:vt rpᷣus ſitatis. ergo nulla talis pꝛopoſitio eſt per ſe cuʒ ſit ab alio. ym ꝙ hõ eſt creatura vt pʒ ꝑ Poc. ᷓ.in tertia Pte:.16. CP 5. Mullum accidens eſt per ſe. Ped omnis pro⸗ ar·10.in coꝛpore vbi ſit ait. Ium dicit xp̃ns ᷣm ꝙ homo poſitio eſt accidens:cum ſit oꝛatio que eſt ſpecies quan⸗ hoc nomẽ hõ p̃t reſumi ĩreduplicatione vel rõne ſuppo⸗ titatis diſcrete. Ergo nulla pꝛopoſitio ẽ per ſe. Et ſic duo ſiti: vel rõne nature. Si adẽ reſumat᷑ in rõne ſuppoſiti cñ pꝛimi modi ſunt ſnperflui. C.6. Eſſe per ſe eſt pꝛo⸗ ſuppoſitũ humane nature in xpᷣoſit eternum: hec erit fal/ pꝛius modus ſubſtantie. Ergo mulli alteri connenit qᷓ; ſa· pᷣns vᷣm ꝙ hõ eſt creatura. Si vero reſumatur rõne e. Et ſi idem quod pꝛius. C P 7o. Eſſe per ſe diuidi⸗ humane nature:ſie eſt vera. Scidum tanen ꝙ nomẽ ſic tur contra eſſe in alio. Sed eſfe in aiio dicitur octo modis reſum ptum in reduplicatione magis ꝓpꝛie tenetur pꝛd vt patet.ꝓꝰphycoꝛum: qui continentur in his verſibus Tec. 4.3 natura q; pꝛo ſuppoſito. Reſumitur.n. in vi pꝛedicati qð¶ Inſunt pars toti ecies genus ⁊ calor ign. Rex eſt r. enerur formalter. Idem.n.eñt dictũ rpᷣus hn ꝙ homo. in regno res in ine locoqʒ locatum. Ergo ſimiliter ef diceretur õuspᷣmng eſt homo. jdec ille foꝛmalter ſe per ſe dicitur octo modis: quia tot modis diciur

„—
Aunn
vnũ oppoſitoꝛũſicut ⁊ reliquum vt luperius dixit ppus CSedꝰ eſt phus in textu dicẽs: uarea m ſe mul⸗ ſipliciter dici eit neceſſe. noꝛ quidẽ modo pᷣm ſe quod quid erat eſſevt Callias ⁊ quod qd erãt eſſe Calliaʒ · Alia vero quecũqʒ qð quid eſt exiſtunt. vt animal Callias ſe· Main in rone ineſt animal· Iil n. quoddam Callias Amplius autem ſi in ipſo oſtenſum eſt pᷣꝰ xc. ßm ſe ſiue ꝓ
8 döm g per ſe aut Reſpondeo pterleueg ideʒ eſt in pꝛopo⸗
ſito d qttuoꝛ modis in genere· C uoꝛũ pꝛimus mo⸗ dus eſt pꝛout diffinitio ſignfcins quodqd erat eſſe vniuſ cuiuſqʒ dñ ei ineſſe ᷣm ſe:ſicut aĩal rõnaleꝝ ſe ineſt hoi. Et hoc dupliciter. Unoꝰ ðᷣin ꝙ totã diffinitio ineſt ꝑ ſe diffinito:ſicut exẽpliicarum eſt de animali rõnali qð ꝑſe meſt hoi. Alioo pꝛout quelibet pars diffinitionis expꝛeſ ſa vel ſubintellectavt ſunt p̃dicara eſſentialia ſupioꝛa ineſt
diffinito per ſe: vt animal ineſt per ſe homini* ſoꝛti.
Unde ſi ſortes diffiniretur: animal poneretur in diffini
tione eius.⁊ iſti duo modiſunt vnus modus in genere:
vt hic dicit Poe. S. Mam eadem rõne tota diffinitio ⁊ quelibet pars diffinitionis de vna quoqʒ per ſe Pdicd
tur ⁊ iſte modus eſt pꝛimus modus qui ponit a pho in poſterioꝛibus.⁊ coꝛreſpondet pᷣꝰ modo ipſius ᷣm ꝙ qui
juperius in p̃cedenti articulo ponitur. C Secundus mo⸗ dus eſt qñ aliquid oſtenditur eſſe in aliquo ſicut in pᷣ ſbo
tũc ineit ei per ſe. Quod quidem ẽt contingit dupliciter· Da vel ÿᷣm ſhm accñtis eſt ipſum totuʒ ſbßʒ de quo pꝛedi cat᷑: vel eſt aliqua pars eius:ſicut ſupficies dr colorata 5 ſe. ã p̃ᷣn ibm coloꝛis eſt ſupſicies · Voꝛpus vero dÿ̃ eo ⸗ loꝛatũ ratione ſuperficiei qꝛ eſt aliqua pars eins: ſicut ho mo dicit᷑ viuẽs pᷣm ſe:qꝛ aliqua pars eius eit ᷣm pᷣn vi⸗ te.ſ.anima. Et hic eſt ſecundus modus dicendi per ſe in poſterioꝛibus vt hic dicit Voc. S qñ.ſ.ſᷣm ponitur in diffinitione pᷣdicari. Sm.n.pᷣn ponitur in diffinitione ꝓ
pꝛij accñtis. NTertius modus eſt prout dicitur ᷣm ſe
eſſe illud cuius nõ eit aliqua cauſu:ſicut omnes pꝛopõnes immediate que.ſ.per aliqð mediuʒ non pꝛobantur. Mõ mecdiũ in demoſtrationibus ꝑx quid eſt cauſa ꝙ pꝛedica tñ inſit ſᷣo. Et adhunc modum reducit quartus modus per ſe poſuum in poſterioꝛibus quando effectus pꝛedica
tur de caufa: vt cũ diciiur. Interfectus interijt. Mel infri
gidatũ refriguit. CQuartus modus eſt pꝛont ille dicun tur hm ſe ineſſe alicui que inſunt ei ſoli inquantũ ſoli· Vð dicit phus vt hic dicit Doc. S. ad differentiam pꝛimoꝛũ modormn in quibus dicebatur m ſe ineſſe ex eo ꝙ eſt ſoli meſſe:quamnis ⁊ ibi aliquid ſoli ineſſetꝛ vt diffinitio ineſt ſoli diffinito. Mic autem ßm ſe dicitur rone ſoluu⸗ dinis.mlã hoc ꝙ dico ᷣm ſe ſignificat aliquid ſeparatum: ſicut dicitur ꝙ homo eſt ðʒ ſe: quãdo ſolus eſt. Et ad hũc modum diciur. Tertius modus per ſe poſitus in poſte rioꝛibus ⁊ Quartus modus ipſius ᷣm ꝙ qui poſittone
ſpoꝛtabat. Mec q̃ſiomnis fonnaliter Doc. S. in lectiõe·
CLonſiderandũ eſt autẽ pᷣ ꝙ pꝛedictoꝛuʒ modoꝛũ ꝑ ſe ſic põt foꝛmari rò ⁊ ſufficientia · Mã hec pꝛepoſitio per ſi ne ſm aut dicit ſolitudinem aut habitudinem cauſe. Bi
ßmꝛſic eſt quartus modus · Bi ⁊n· hoc eſt dupliciter · vel
dicit hitudinem cauſe extrinſ ece.ſ.efficientis: vel intrinſe ce · Bi pᷣmeſic eſt tertiꝰ modus. Bi ꝛm: hoc ẽ dupliciter · vł dicit hitudinẽ cauſe formalis. Et ſic eſt pꝛimns modus. vt dicit habitudinẽ cauſe mãls.Et ſic eit ſecundus mo⸗ dus. Cdlel ſic. Omnis modus per ſe aut eſt modus eſ⸗
fendi. Et ſic eſt quartus modus. Ant canſandi. Etſic eſt
tertius modus· Ant dicendi.⁊ hoe dupliciter. Mel pꝛedi
catuʒ eſt de diffinitione ſbi.⁊ ſic eit pꝛimus modus. vel econuerſo· ⁊ ſic eſt ſecundus modus. Ex quo pʒ ꝙ ſunt q̃ttuoꝛ modi perſeitatis:⁊ tiñ duo modi pdicãdi aut dic?
dip ſe. CQerũtamen tertius modus hie poſitus reſpi⸗
cit ᷣdicationẽ ĩmediaã ꝑ remotioneʒ cauſe:qtſ. nõ ẽali qua cã quare pꝛedicatũ ineſt o ſed Vm ſe ſibi ineſt. Unn vocat modus cauſandi qꝛ dar ꝑ negationẽ canſe vt pʒin poſterioꝛibꝰ. ¶ õſiderandũ inluper eſt⁊ fʒ doc·
Metha.
pfe dupliciter. Tino⸗ poſitiue:ſicut igni attribuitur ferri
irſmtataln ſe mags denoiar aligdq;abiloaðẽ ꝑaccũs. Magis.n. dicimus 1gne eſſe eoꝝ q̃ ferunt ſurſus eſſe eoꝛũ que ferunt deoꝛſum: q;uis ignis aliqũ per
accũs ferat᷑ deoꝛſum: vt pʒĩ ferro ignito. Ilioꝰ attribuit
alicui aliquid ꝑ ſe rõne remotiòis x hoc.ſ. ꝙ remouent illaque nata ſunt ↄriã diſpõnem inducere. Añſi ꝑ accis aliqð eorus aduenat:illa diſpoſitio Zria ſimpliciter enũ
tiabit᷑: ſicut vnitas ꝑſe attribuit mãe pꝛime nõ ꝑ poſitio nẽ alicuiꝰ foꝛme vnitatis. ſed ꝑ remotionẽ foꝛmax diner⸗ ſiſicãtiũ. Liñ qñ adueniũt foꝛme diſtingnentes mãm:ma gis ſunpliciter dr eſſe plures:qᷓ; vna · ec ille. Crxquo
inferri põt ꝙ mãꝑſe eit vna 40 mõ ꝑſeitatis ßm nume
rationẽ hic poſitã a phᷣo reductiue nõ tii ꝓpꝛie.& di ceret aliquis. Illud qð eſt ꝑp alterũ non eſt per ſe. Sed
quelibet ſba eſt pꝛopter alterumſ.ꝓpter operationẽ.er
go nulla ſba eſt per ſe. C Micendũ ꝑ eẽ per ſe pot accipi muitis modis. noꝰ vt diſtinguit 3 eſſe in alio: ſicut ac⸗ cidẽs eſt in ibo.⁊ ſic queliber ſpa dicit᷑ ꝑ ſe. Alioꝰ eſſe ꝑ ſe põt accipi vt diſtinguit᷑ cõtra eſſe ab alio:⁊ hoc dupli⸗ citer. el in gñe cauſe efficienis.⁊ ſic nulla ba neq; etiã
aliqð ens creatũ eſt ꝑ ſe· Mel in gñe canſe formalis.⁊ ſic
—
oꝛmna alis dñ ꝑ ſe ⁊ nõ totũ cõpoſitũ. Alioꝰ accipit pſe
vt diſtinguit᷑ cõtra eſſe pp alud.? ſic nulla ſba eſt per ſe ſed quelibet eſt ꝓp aliua.ſ.pp ꝓpꝛiam opationẽ ⁊ ꝑpñ⸗ nẽ. Alioo accipit per ſe. vt li dicit ſoliudinem aut habi⸗
tudinem cauie ⁊ ſic ſubſtantia bene dicitur ꝑ ſe vt ex di⸗
ctis pʒ. CLõſiderãdũ tij eſt tertio ꝙ pp alterum df du⸗
pliciter vt dicit Voc. S.cõtra gen.li.⁊.ca.ð7.circ fint. no ꝓp eins operationem ſiue conſeruationem vel ꝗe⸗ quid huinſmodi eſt qð ſequitur ad eſſe·⁊ hmõi ſunt po⸗ ſterioꝛa eo ꝑꝑ quod ſunt.ſicut veſtimẽta ſunt pꝛopter ho minẽ ⁊ inſtrumenta pꝛopter artificẽ· Alio⸗ aliquid eſt ꝓ
pter alterum.i.per eſſe eins. ⁊ ſic qð eſt pꝛopter alterum eſt pꝛins tempoꝛe ⁊ poſterius natur ſicut coꝛpus pꝛece⸗
dit animam. Et illo modo coꝛpus eſt ꝓpter animam:ſi
⸗
cut omnis etiam materia ꝓpter foꝛmã. NHec le. C Lon ſiderandum vlterius eſt 40.ᷣm Doc. G. in. ⁊·ſiarum di.i;.q.i.ar.I.ad vltimuʒ ꝙ aliquid dicitur eſſe pꝛopter
aliud dupliciter. Aut qꝛ oꝛdinato ad ipſum ſicut ad fineʒ pꝛopꝛium ⁊ pꝛincipalem. Et ſie nihil eñt ꝓpter vilius.
Zlioo aliquid dicitur propter aliud eſe cui ex ipſo xue⸗
ntt aliqua vtilitas: eo modo quò poſſet dici ꝙ rex eſt ꝑꝑ
ruſticum ex cuins regimine pꝛonenit ei par: Mec ille. ⁊ per oppoſituʒ aliquid poteſt dici ꝓp ſe dupliciter. ¶Lð ſiderandum inſuper eſt ÿoᷣm Voc. S.inb⸗ ſententiru di.i.q..ar.I.ꝙ pꝛopter ſe poteſt accipi duplicier. Uno modo ᷣm ꝙ opponitur pꝛopter aliud. ⁊ hoc modo bo⸗ nnm honeſtum non pp ſe diligitur. Ilio m ꝙ oppom⸗ tur ad per accidens. Et ſi dicit ꝑp ſe diligi qð hʒ in na⸗ tura ſua aliquid mouens ad diligenduʒ.⁊ hoc modo Vlt tutes pp ſe diligunmr. Mec ille ñimiliter per ſe accipitur dupliciter ſicut dicit Doc. Sin. 7o. pbyr Vnomodo vt diſtinguitur contra per accidens. Sic enim includit ſu ſe per alterum.Ilioꝰ accipitur per ſe vt diſtinguitur co
tra peralteruʒ. ⁊ ſi idem eſt ꝙ pꝛimo ſicut cõiterabo mbus phis dicitur. ¶ Conſiderandum vlteriu⸗ eſt
in modis duobns pꝛimis pſẽitatis aliquid diciturꝑ ep. ⁊ aliquid per ſe ⁊. Uerbi gratia· In pꝛimoꝰ per ſe iſta
de per ſe pᷣo. mns homo eſt animal rationale. Et iſtat
pꝑſe ſecũdo in pꝛimo modo · Momo eſt auimal. Oñnp
dicatũ ↄnertitur cuz ſbo · talis ꝓpoſitio dict᷑ x ſe pimo Mñaũt predicatum nõ cõuertit᷑ ß ad plnrale ertendue
ſmꝛtunc dicitur ꝑ ſe ſcðo in pꝛimo modo pſeitatis ſiſt
iſta eit per ſe. Momo eſt riſibilis·⁊ iſta in eodem mo eſt ꝑ ſe ſcðo. Bortes eſt riſibilis. De qno in poſteriouæ latius diſputatum eſt · C Lonſiderandum inſuper eſt7
ßm woe. S. in pꝛima parte. q.z · ar. ß · in coꝛpoꝛe ꝙ
pꝛepoſitio per denotat auctoꝛitatem in retro · Zicut 5 vicitur. Rer operatur per baliuum · Iliquando obl quo:⁊ ců dicit. Walinꝰ operatur per regem · Lisnun
pᷣdicatuʒ eſſentiale. Similiter in ſchoimõ dicendi pe e.
— e—————„— 1—„——„
— ——
„„—— P.——.—
———

2 S
etiam hitudinẽ canſe. vñ dicit ẽt Poc..ibideʒ ſi. Indi bus locutionibus in quibus dicit᷑ aliquid per aliqð opa⸗ ri:illa pꝛepoſitio per deſignat in caſuali aliquam cauſam ⸗ ſeu pꝛincipium illius actus. Sed cum actio ſit media in ⸗
ter faciens ⁊ factum: quãdoqʒ ilud caſaule cui adiungit
hec pꝛepoſitio eſt canſa actionis ᷣm ꝙ exit ab agente. Et runc eſt canſa agentivt agat:ſiue ſit cauſa finalis ſiue foꝛma lis ſiue effectiua vel motiua.finalis quidem vt ſi dicamꝰ Artifex operatur per cupiditatem lucri. Foꝛmalis vero: dicamus ꝙ operatur per artem ſuam. Motiua vero ſi dicamus ꝙ operatur per imperium alterius. Duandoqʒ vero dictio caſualis cui adiungitur hec pꝛepoſitio per ett cauſa actionis vᷣm ꝙ terminaiur ad effectum. vt cum dici
mus · Artifex operatur per martellum.non.n.ſignificatur ꝙœ martellus ſit cauſa artifici g agat: ſʒ ꝙ ſit caufa artificia to vt ab artiſice pꝛocedat ⁊ ꝙ hoc ipſum habeat ab artii ce. Et hoc eſt quo quidã dicunt g hec pꝛepoſitio per quã doq; notat auctoꝛitatem in recto: vt cũ dicit᷑. Rex operat
per baliuuʒ. Qnandoqʒ autem in obliquo: vt cũ dicitur. Walinus operatur per regẽ. Nec ille formaliter. C Sic ergo põt elici ſenſus pᷣdictoꝛum modoꝝ phy.Mã per ſe opponit᷑ ad ꝑ alind ĩ tribꝰ pᷣmis modis. Sʒ in 4* modo
per ſe opponitur illi quod eſt eſſe cum alio· Quando er
go in pᷣ modo dicimus ꝙ aial rõnale per ſe conuenit ho⸗
mini:eſt ſenſus ꝙ ei conuenit nõ per aliquã aliam foꝛma
aut quidditateʒ. Et ſcõo modo dicimus ꝙ riſibile per ſe ineſt homini: hoc eſt non per aliquaʒ aliain materiam ſi⸗ ne ſßm. Et ſic de alijs modis ᷣm modum ſuperius expo ſitum in pꝛincipio coꝛpoꝛis articuli. 5
„ igitur ⁊ 2mn pʒ ſolutio ex dictiſ. Ad Pamum CIdzn vt ve Voc. S. hic inlittera ꝙ homo lʒ hẽat multas canſas ſicut anial ⁊ bipes que ſunt cauſe formales eius ti huiꝰ ꝓpõnis ho mo eſt homo cuʒ ſit immediata nihil eſt cauſa.æt pp hoc homo eſt homo ᷓᷣm ſe. Nec ille. C Sed diceret aduerſa rins. Animal ⁊ bipes ſunt plures cauſe foꝛmales homi⸗ nis vt hic dicit Poc. S. Ergo in eodem ſunt plures foꝛ me. Nuod eſt contra ipſuʒ in pluribus locis ⁊ ſpecialiter in pᷣ parte.q.y.ar.z ⁊ 4. Ergo ↄtradicit ſibi ipſi. Ci cendum ꝙ cauſa foꝛmalis accipit dupliciter. Mno⸗ pꝛo⸗ pꝛie.ſ.pꝛo altera parte totius cõpoſiti fiue etiã pꝛo foꝛma wecifica. Et ſic in eodẽ non ſunt plures foꝛme totius. Alio modo accipit᷑ cauſa foꝛmalis generaliter pꝛo omni gradu pfectionis eẽntialis a quo ſumunt᷑ pᷣdicata eſſentialia. Et ſic animal ⁊ bipes dÿr eſſe plures cauſe foꝛmales homi⸗ nis· i.plura pᷣdicata foꝛmalia que ſumunt᷑ a duerſis gra⸗ dibus eiuſdeʒ foꝛmeyt infra pꝛobabitur in. yo. huins.q. War3..4Td 24 ₰OEt ſic nulla eſt contradictio. CAcd. ꝙn dðm ꝙ per ſe in pꝛopoſito non ſu mitur vt di⸗ ſtinguitur contra eſſe ab alio ant in alio ſed vt diſtinguitur rontra eſſe per aliud aut cum alio ſicut dictum eſt. C Et ꝑ ſe eẽ ſit pꝛopꝛius modus ſbe ᷣm ꝙ per ſe diſtiguit contra eſſe in alio ſicut accis in ſo noñ tamen accipiendo per ſe ſicut accipitur in pꝛopoſito. N Et per hoc de facili patet reſponſio ad alia tria argumenta. ¶Mueſtio·ꝛ0.de modis diipoſiionis.
z conſiderandum eſt de Nſuper modis diſpõnis quia ipſumn ᷣm ꝙ qᷓ;tum ad vltimuʒ eius mo dum quãdam poſitionem ſiue diſpõneʒ ſignificat. ¶ Nirca quod queruntur tria.
C Primo vtrũ modi diipõnis ſint bñ
apho aſſignati Scðo vtrũ diſpõ 20 mõ dicta ſit in pᷣ?
w q̃litatis diſtincia ab hitu. ¶ Terno vtrum diſpò ᷣm P elꝰ modũaccepta ſit vnũ pᷣdicamẽtũ ab alijs diſtictũ.
Wbiipho⁊ doe. Diſpõ dr̃ hñtis ꝑtes. Exẽ lec.Iz.
1 ſic ꝓcedit· ̃ ꝙ mo 2 S pimum di diſpõnis poſiti in erth non ſint ſufficiẽter aſſignati. Mam diſpoſ ſio ẽ qͥlitas de facili mobilis a ſᷣo: vt pʒ ꝑ phʒ
in p̃dicamãs. Sʒ hfe xtes in loconõ eit de tacii mobi⸗
Aigeſima lea ſbo. Imo neceſſario ⁊ ſemper eonuenit omni corpoꝛi hiti ptes eſſe in loco · Ergo pꝛimus modus nõ eſt modꝰ diſpõnis. Cᷓ ꝛ0.piſpoſitio non eſt niſi oꝛdo ꝑtium in hites ꝑtes vt dicit phus in tertu. Sed nulla qualitas eſt oOꝛdo:cum oꝛdo ſit quedaʒ reiatio oꝛdinabilium. Ergo ⁊ ſecundus modus eſt male poſius ᷣm quẽ qualitates de pꝛima ſpẽ dir diſpoſitiones. ¶ꝙ 30. Mnũ pꝛedicamen⸗ tum nõ cõtinet ſub ſe ſpẽs alterius pꝛedicamenti. Sʒ diſ⸗ poſitio ꝑtinʒ ſiue poſitio eſt pꝛedicamentuʒ diſtincum qᷓ̃ntitatẽ ⁊ qᷓlitatem. Ergo diſpoſitio ſiue poſitio nõ conti⸗ net ſub ſe ſpẽs ſiue modos qui ꝑtinent ad pdicamentum ntitaris a qᷓlitatis. Auod eſt 3 ⁊n ⁊ zm modum. Igitur idẽ ꝙ pꝛins. CP 4 Quedã eſt diſpoſitio que vocatur neceſſitas: quando.ſ.aliquid diſponitur vltima diſpõne ad introductionẽ foꝛme. Sʒ talis diſpoſitio nõ videt᷑ cõti neri ſub pꝛedictis modis. Si ſi querit᷑ iub quo. CSF Bratia facramentalis dicit᷑ eſſe diſpoſitio ad gloꝛiã. Sed talis diſpoſitio non cõtinet᷑ ſub pꝛedictis. Ania ñi ſic: hoc marime eſſet ſub ſcðo modo. Sed hoc nõ:qꝛ talis gratia cum non acquiratur ex actibus pꝛecedentibus nõ põt eſſe
diſwoſitio de pᷣma ſpecie qualitatis. le.n.qualitates ge⸗
nerãtur ex operationibus.vt pʒ ⁊0 Ethy. Ergo idẽ ꝙ pꝛi us. ¶ Sed cõtra eſt phᷣus in tertu dicens. Diſpoſitio di⸗ citur hitis partes oꝛdo aut m locum aut m potentiam ant ᷓᷣm ſpeciem. Poſitioneʒ.n.opoꝛtet eiſe ſicut hoc ip̃m non oſtendit diſpoſitio. ondeo dõm ꝙꝙ diſpoſitio im diffini⸗ P v tionẽ ꝗd noĩs nihil aliud eſt qᷓ; qdo partiuʒ alicnius hitis partes vt dicit phus in textu. Ft ſic diſpoſitio dicit᷑ tribꝰ modis. ¶ Primus modus
eſt ᷣm oꝛdinem partium in loco. Et ſic diſpoſitio ſeu poſi
tio ſine ſitus eſt vnum pꝛedicamentuʒ. ¶ Secundus mo dus eſt pꝛont qꝛdo partium attenditur vm potentiam ſi ue virutem. Er ſic diſpoſitio ponitur in pꝛima ſpecie qᷓli tatis. Dicit᷑. n. aliquid boc modo eſſe diſpoſitum vt puta pᷣm ſanitatem vel egritudinem ex eo ꝙ ꝑtes eius habent oꝛdinem in virtute actina vel paſſiua. ¶ Tertius modul eſt pꝛont oꝛdo ptiũ attendit᷑ vᷣm ſpeciem̃ totius.Et ſic dif poſitio ſiue ſitus ponitur dia in genere quantitatis. i⸗ citur. n · ꝙ quantitas alia eſt hñs poſitionem vt linea ſupñ cies coꝛpus ⁊ locus.Ilia vero non habens poſitioneʒ: vt unmerus ⁊ tẽpus ⁊ qꝛ de rõne põnis eſt oꝛdo ⁊ diſpoſi⸗ tio ĩpoꝛtat põnem vt noĩs ipoſitio ſignificat. i diſpoſitio Oꝛdinẽ ĩpoꝛtat. Mec oœĩa Poc. S. foꝛmalr ĩ lcõne. C Cõñi derãdũ ẽ ãt pᷣꝰ ꝙ pdictoꝝ modoꝝ ſic põt foꝛari rõ ⁊ ſufj⸗ ciẽtia. Mã diſpõ dicit oꝛdinẽ 5ᷣm nois ipoſitionẽ. Mel g* talis oꝛdo attẽdit᷑ vᷣʒ oꝛdinẽ ptiũ ĩ loco. Et ſic ẽ pꝛimꝰmo dus. vel attẽdit᷑ ſᷣm potẽtiã ⁊ vtutẽ. Et ſic ẽ ſcðs modus. veltalis oꝛdo atẽdi? ᷣm ſpẽʒ totiꝰ. Et ſic ẽtertiꝰ modꝰ. CNel alr.Mã diſpõ aut ẽ pᷣdicamẽtũ: aut pars pᷣdicamẽ ti. Si pᷣdicamẽtuʒ: ſic ẽ primꝰ modꝰ. Si pars pᷣdicamenti aut ẽ ſpẽs q̃litatis. Et ſicẽ ſcs modꝰ. Aut ẽ ſpẽs qᷓ;titatis. Et ſic ẽ tertiꝰ modus. ¶õſiderãdũ vlteriꝰẽ 20 5ʒ doc. S.i.⁊0 ſniarũ di·⁊4· q. vlti?. ar. vltio. ad.õm.ꝙʒ diſpoſitio ꝓpꝛie dr illð qð ſe hʒ vt icõpletũ ĩ motu ad pfectũ qð ẽ terminꝰ motus:ſicut ꝗ addiſcit hʒ diſponẽ ſcĩe:qꝛ pfñcit ĩ termĩo motus diſciplie. Lõtingit aũt terminũ motus eſſe duplicẽ:qꝛ vel ẽ einſdẽ gijis. ant alteriꝰ. Merbi gfa. Alte⸗ ratiõis terminus eſt qjlitas ſicnt eiuſdẽ giis. Et foꝛĩa ſba⸗ lis ſicut alteriꝰ gijis. Si go diſpò ↄparet᷑ ad id qð ẽtermi nꝰmotꝰeiuſdẽ giiis:ſic ↄtigt ꝙ diſpõ p̃t fieri.illð ad qðᷣdiſ
põit: ſiẽ caloꝛ ĩperfectus ſit caioꝛ pfectus. Pi ãt accipiatur
terminꝰmotꝰalteriꝰ gis hoc nũqᷓ; cotĩgit:ſi tcaloꝛ iperfe ctns qᷓ;tũcũqʒ excreſcat nũq; ſiet foꝛma alis ignis. NMec ille formaliter: Lonſiderandum iſuper eit z ᷓᷣm doc. S. in ſniaꝝ di.⁊t. q.⁊. ar. z· ad pᷣm.ꝙ diſpoſitio eſt dn⸗ plex · Vuedam que eſt neceſſuria ad eſe eius ad quod dit onit. Et hoc ſemꝑ pᷣceditillud ad qð diſponit ſicut calo: oꝛmã igus. Onedã vero diſpoſitio oꝛdinat᷑ ad facultateʒ
eins ad qð diſpoſuit. qð quidẽ ſine ea poſſet eiſe ſed non
ita de facili:ſicut ꝙ ligna pfundantur oleo vt inflãmentur citius.ec ille. CLõſiderãduʒ vlterius eſt 4 ꝙ diſpo⸗

ſitio de ⁊ m5 pbo pic poſito p̃t accipi dupliciter. no⸗ xt diſtiguit 3 hitũ ſẽ ĩperfectuʒ 3 ꝑfectuʒ. Alio vt ſe er⸗ tẽdit ad oẽm potẽtiã ſine hituʒ de pᷣma ſpẽ q̃litatis. Et ſic
accipit hic dipoſitio ĩ ⁊ mõ phy. Tlñ Voc · · dicitĩ de
malo.q.y. ar.ʒ· ad. 4 ꝙ diſpoſitio ↄparat᷑ ad hituʒ ſiẽ im ꝑfectuʒ ad ꝑfectuʒ. Bʒ hoc ↄtigit duplr · Mnoꝰꝙ ipfectũ ⁊ ꝑfeciuʒ ſintĩ eadẽ pẽ. Et ſic diſpoſitio fit hitus · Ilio ſic ꝙ ĩpfectuʒ ⁊ ꝑfectuʒ ſint ĩ diuerſis ſpẽbꝰ. Et ſic diſpoſitio nũc; ſit id ad qð diſpõit.mõᷓ.n.caloꝛ fit foꝛma ignis. hec ille. Sʒ q̃reret aliqs. Qnõ aliqð oppoſituʒ diſponeret ad itroductionẽ alteriꝰ oppoſiti. ¶ Ad hoc rñdet doc · S· ĩ de malo.q..ar.i.ad.y · dicẽs ꝙ aliqũ vnu diuidit᷑ ↄtra alteruʒ qꝛ 7 ſuã eſſentiã opponent: ſicut albuʒ ⁊ ngrum caliduʒ ⁊ frigiduʒ. Et hoꝛuz vnuz nõ diſpõit ad reliquũ Aliq ãt aliqj diuidunt᷑ adinuicẽ qꝛ opponnnt m rõnem pfecti ad ipfecti: quoꝝ vnnʒ oꝛdinat᷑ ad alteꝝ ſiẽ accidens ad ſm ⁊ poꝰ adactum. Et ſic vnnʒ bene diſponit ad al⸗
tex. M ec ille · Mee autem oẽs diſpõnes reducunt᷑ ad ⁊* moduʒ phy. CLõſiderãduʒ inſup eſt · y.ᷣm Moc. S.i· 122. g. 49. areI. ad. 3m. ꝙ diſpoſitio eſt duplex. Quedam coꝛpalis· Quedã eit aĩe. Et iila eſt duplex. Quedã eſt un pfecta ⁊ inchoata. Alia eſt pfecta. Diſpõnes aũt coꝛpales cẽs ↄpꝛehendunt᷑ ſub pᷣꝰ mõ phᷣy. Diſpõnes autẽ anime iperfecte ſub ⁊0 mõ. Et diſpõnes oẽs perfecte ſub 3 mõ⸗
alicuiꝰ hitis ꝑtes· Gʒ hoc ↄtingit tripliciter. Aut vᷣm locũ aut m potẽtiã aut ßʒ ſpẽm in quo vt ſimpliciꝰ dicit incq mẽto pᷣdicamentoꝝ ↄpᷣhendit oẽs diſpõnes:coꝛpales gdẽ ĩ eo ꝙ dĩ ᷣm locuʒ· Et hoc ptinet ad pᷣdicamentum ſitus eſt oꝛdo ꝑtiuʒ in loco. Dð aũt dicit vᷣm potentiam iclu it illas diſpõnes q̃ ſunt in pᷣparatione nunduʒ ꝑfecte: ſiẽ ſcia ⁊ virtus ichoate. Qð ãt diẽ ðʒ ſpẽʒ:icludit ꝑfectas dil põnes qᷓ dñr hitus:ſi ſcĩa ⁊ virtus 2len ille ⁊ bñ· . 3 igit᷑ dðᷣm gꝙ diſpoſitio accepta Ad pPumum 20 n qualitas de facili mobilis nõ autem diſpoſitio ſumpta ᷣm cõem ei rõneʒ· Uñ nõ opʒ ꝙ ᷣm quelibet eius modus ſit de facili mobi lis. CAd ꝛñ dðm ꝙʒ diſpoſitio dr̃ oꝛdo nõ ꝙ realiter ſit ipſa relatio oꝛdinis: ſʒ dr̃ oꝛdo qjſi eſſentialiter. N AId ʒ?n dðm ꝙ diſpoſitio lʒ in ꝓpꝛia ſui acceprione ſit pᷣdicamen mm:tñj ſi accipiat᷑ ĩ cõivt ſe extẽdit ad oẽs ſuas acceptiões nullo mõ eſt pᷣdicamentuʒ. Et ſic ↄtinet ſub ſe ſpẽs diuer⸗ ſoꝝ pᷣdicamẽtoꝝ ⁊ nõ pᷣꝰ mõ. CAd n dðʒ ꝙ ille diſpõ nes reducunt᷑ ad 2m modũ. Similiter ⁊ gr̃a iʒ nõ acgrat ꝑ opationes dñ̃ iñ habitus vel diſpoſitio non gdem acqſi tus ſed infuſus. Cnde pʒ ſolutio ad vltimum. ¶ Ibi in doc. S. Secundus modus 3 Wie rt m ic pcedit. Ur 9 8 ſecundum diſpoſitio 20 n accepta nõ ſit ĩpᷣꝰ ſpẽ qualitatis diſtincta ſpecie 6 Otra hitum. Mã egritudo ⁊ ſanitas ſunt diſpõ nes de ꝛꝰ m. Et tñ nõ ſunt in pᷣms ſpẽ q̃litatis quod ſic patet:quia ad pꝛimã ſpeciem qualitatis nõ eſt ꝑ ſe altera tio. ʒ ad egritudinẽ ⁊ ſanitateʒ eſt alteratio ꝑ ſe ergo ⁊c̃. CP ꝛ. Piſpoſitio dr̃ qjltas de facili mobilis. Gʒ facile mobile ptinet ad paſſioneʒ ⁊ motum. Ergo ⁊ diſpoſitio.
Et ꝑ ↄĩs diſpoſitio nõ ꝑtinet ad genꝰ qᷓlitatis. ꝓbatio me
die. Dꝛ ad idẽ genus ptinet ſpẽs ⁊ dfia eã ↄſtituens. Pi ergo de facili mobile ſit dr̃ia diſpõnis per quã differat ab hitu:ſequet᷑ ꝙ diſpoſitio eriti ge actiõis. P zꝰ. Una qjlitas i numẽro põt eſſe diſpoſitio ⁊ hitus vt dicit Voc. S.ĩ de malo.q.7.ar.⁊. ad.n. Ergo diſpoſitio ⁊ hitus nõ df̃nt ſiẽ diuerſe ſpẽs:ſʒ vt ĩperfectuʒ ⁊ pfectuʒ eiuſdeʒ ſpẽi q̃ non variant ſpẽʒ vt ibidẽ dicit. CP 40. Si diſpoſi tio differret ſpecie ab habitu:ſeq̃ret᷑ ꝙ eſſent plures ipẽs q̃litaris q; qᷓ̃ttuoꝛ. Gʒ hoc eſt contra phm in pᷣdicamentis. Igit᷑ ⁊c. CSed 5 eſt Poc. S.pꝛo p̃ma ꝑte in piti lecti one dicens. Secundus modus diſpõnis eſt pꝛout oꝛdo ptium attendit᷑ vᷣm potentiã ſiue virtutem. t ſic diſpoſi tio ponit᷑ in bma ſpecie qᷓlitatis. Ṽ.n.hoc mõ aligd eſſe diſpoſituʒ vt puta pᷣm ſanitatem aut egritudinem: eꝝ eoꝙ
partes hit oꝛdinem in virtute actina vel paſſina. Mec i
Aetha.
le. Cꝛo ſecunda ꝑte in contrariũ arguitur: Oꝛ illa dif
ferunt ſpecie quoꝝ diuerſi ſunt termini.i.diuerſe diffiniti
ones vt ſuꝑius ꝓbatum eſt. Sed ᷣm Doc. S. alia eſt rõ
diſpõis ⁊ alia ipſiꝰ habitus. Aligd eſt.n.de rõne vnꝰ qð repugnat alteri ⁊ econtra: vt pʒ ꝑ Doc.· S.in.iꝛc..49. ar·⁊.àd.z. Ergo W ſpecie.
dðm m Doc. Sĩ 1220.q. 49. Reſpondeo ar.⁊. ad.⁊n ꝙ diſpoſitio
citer accipit᷑. noe ym ꝙ eſt genus hitus. Nã diſpoſtid
in. yo. huiꝰ ponit in diffinitione hitus. Alio fᷣm ꝙg eſt ali 1ern qd cõtra hituʒ diniſuʒ. Et hoc potett intelligi dupliciter. ⁊ cůi.
Znoꝰ ꝙ diſtinguat᷑ ſicut impfectum 3 ꝑfectũ ĩ eadeʒ ſpẽ vt.ſ.dipoſitio dicat᷑ retinens nomẽ cõeqñ impfecte ineſt ita ꝙ dẽ facili amittit᷑. Et ſic diſpoſitio fit hĩtus ſicut puer fit vir. Alioꝰ poſſunt diſtingui ſicut dinerſe ſpẽs vniꝰge⸗ neris ſubalterni vt dicant diſpõnes ille qlitates ÿᷣme ſẽi qbus ↄpetit ÿᷣm ꝓpꝛiã rõneʒ vt de facili amittant᷑. qꝛ hit cauſas trãſmutabiles ſicut egritudo ⁊ ſanitas: hitus vero dicant ille qᷓlitates que ᷣm ſuã rationem hiit ꝙ non de ſa cili trãſmutent᷑:qꝛ hiit canſas ĩmobiles ſicut ſcĩe ⁊ virtu⸗ tes. Et vᷣm hoc diſpoſitio nõ fit hitus. Et hoc videt ma⸗ gis ↄſonuz itẽtioni Ariſto. Ex quo pʒ ꝙ nomen hins qn
dã diuturnitatẽ ĩpoꝛtat nõ ãt diſpoſitio. Nec ille. Cxtſi dicat᷑. Facile vel difficile mobile ꝑtinẽt ad paſſionem vel
Dicit.n.ibicẽ ſic:ꝙ diſpoſitio qdeʒ ſemp ĩpoꝛtat oꝛdine; motum Ergo nõ ſunt differẽtie ſpecifice ↄſtuuentes ipẽ
qualitatis. ¶ Ad hoc reſpondet Poc. S.ibidẽ dicẽs:nec
impedit qn m hoc facile ⁊ difficile mobile ſint differen ⸗
tie ſpeciſice:pꝛopter hoc ꝙ iſta pertinent ad paſſionem vel motum ⁊ non ad genus qualitatis: nam iſte differen⸗ tie qᷓ;ᷓuis per accidens videantur ſe h̃e ad qlitatem:deñ⸗ gnant tñ ꝓpꝛias ⁊ per ſe differentias qualitatum:ſicut etiã
in genere ſubſtantie frequenter capiunt᷑ differentie acci
dentales loco ſubſtantialium inquãtũ ꝑ eas deſignant pᷣn cipia eſſentialu. Nec ille. æEx quo clare habet᷑ ꝙ Poc. S. voluerit ꝙ habitus ⁊ diſpoſitio que eſt pᷣma ſpẽs qua litatis ſit vna ſpẽs ſubalterna ⁊ nõvna ſpecies ſimpir ſed ꝙ hitus ⁊ diſpoſitio ſint ſpẽs diſtincte accipiendo diſpo⸗ ſitionem vltimo modo. Qð tñ eſt contra cõmunẽ opimo nem alioꝛum doctoꝝ. ¶ Sed hic oꝛitur difficnltas:nam Doc. S in de malo.q.7.ar.⁊. ad quartum videt dicere oppoſitũ.picit enim ibidem ꝙ difficile mobile nõẽ dij⸗ ferentia cõſtitutina hůus.Mec enim diſpoſitio⁊ habius ſunt diuerſe ſpecies · Ilioqn nõpoſſet vna ⁊ eadem quali tas que pꝛins fuit diſpoſitio fieri hĩtus. Sed facile mobl⸗ le ⁊ difficile mobile ſe hit ſicut ꝓfectuʒ ⁊ impſecu ci⸗ ca eandem rẽ. dec ille foꝛmalr· ¶ d hoc iã rilun eſt per ea que nunc adducta ſunt ex.iꝛc. Nã diſpoſitio accl⸗ pitur dupir · Mnoopꝛo qualitate que hʒ eſſe unperfecũ neqʒ tñ etiam ſibi repugnat ꝙ hẽat eſſe perfectum ⁊ ſ diſpoſitio ſit hůus. Mec ſic ipẽ diſtinguunt᷑ vt dicit Voe. S.ibideʒ ⁊.q.s6.ar.ꝗad.ꝗ m. ſic ait: ꝙ dilpõ q̃ t bitus eſt ſiẽ ĩpfectũ in eadem ſpẽ:ſicut ĩperfecta ſcia dů pſicit ſt hitus.ſpec ille. Alioo accipit diſpoſitio ꝓ qualitate dep ſpecie qualitatis de cuiꝰrõne eſt ꝙ hẽat eſſe iperfectuʒ ⁊ ꝙ de facili amittat: cuins etiã rõni repugnat ꝙ hiat eſe radicatum. Et ſic diſpoſitio et hitus ſpecie diſtingniu Unde nulla eſt 5dictio. Cõſiderandum ẽãt pᷣfʒ Po· S. in.I2c.q.Fo.ar.pᷣꝰ ad.zm.ꝙ diſpoſitiones coꝛpoꝛales que ſunt in pꝛima ſpecie qualitatis vt quidam poiuerun differunr a qualitatibus tertie ſpeciei in hoc ꝙ qualitãtes tertie ſpeciei ſunt vt in fieri ⁊ vt in motu. Vnde dint paſiones vel paſibiles qualitates · Dñ autem iam per neniunt ad perfectum quaſi ad ſpeciem:tunc ſunt in hin ſpecie qualitatis. Ged hoc repꝛobat ſimplicins in ma ꝛedicamentoꝝ:qꝛ pᷣm hoc calefactio eſſet in tertiaſpe 1 tatis: caloꝛ aũt in pma · Iriſtoteles aũt poſuit caloꝛẽ in ter
—
tia. Unde poꝛphiriꝰ diyit ſicut idẽ ſimplicius rei nꝙ pů
ſio vel paſibilis qualitas ⁊ diſpoſitio ⁊ habitus differ in coꝛpoꝛibus ᷣm mtenſionẽ ⁊ remiſſionem · Dnando · N⸗ aliquid recipit caliditatem vᷣm calefieri tantuʒ non aute
vt calefacere poſſit: tunc eſt paſſio ſiſit cito tranſiens ve paſſibilis qualitas ſi ſit manens. Qnando auten h
——————————„—„—„„
—— —
————=———.—

2 S
/Queſtio
ad hoc vducit ꝙ põt ẽt alterũ calefacere:tũc eſt diſpoſitio
i antem vlterius in tantũ cõirmat᷑ g ſit difficile mobi
lis:tũc erit hitus. vt ſic diſpoſitio ſit quedã intẽſio ſen pfe ctio paſſõis vel paſſibilis qᷓlitatis hitus aũt diſpõnis. Iʒ hoc repꝛobat Simplicius:qꝛ talis intẽſio vel remiſio im
poꝛtat dinerſitatẽ nõ ex parte ipfius foꝛme ſed ex dinerſa
ꝑtcipatione ſpi.Et ita nõ diuerſificarentur ex hoc ſpecies qᷓlitatis. Ideo aliter dicendi eit ꝙ cõmenſuratio ipfaruʒ qualitatum paſbiliſi ᷣn cõuenientiã ad nãm habẽt rõ⸗ nem diſpõnis. Et ideo ſacta alteratione circa pſas quali⸗ tates paſbiles que ſunt calidũ frigidũ humidũ ⁊ ſiccum
ſt ex ↄnit alteratio ᷣm egritudinẽ ⁊ ſanitatẽ. Mrimo aũt
⁊ per ſe nõ eit alteratio ʒ huiuſmodi hitus ⁊ diſpõnes. Hec ile. C Sed hic oꝛitur dubium. In aliqua diſpoſi⸗ tio ſit coꝛpoꝛalis in coꝛpoꝛe hois ſubiectiue exñs. Et vide tur ꝙ non: qꝛ diſpoſitio dicit oꝛdinem ad operationẽ. ᷓʒ operatio ſpecialiter eſt ipfins foꝛme aut totius coninncti. Ergo ⁊· Dicendum ꝙ duplex eſt diſpoſitio. Vuedam eſt diſpoſitio ad operationem. Et talis pꝛimo ⁊ pꝛincipa liter eſt ipfius annne ſeu foꝛme ſecũdario vero ipſins coꝛ poꝛis ſᷣm ꝙ vult Poct. B.in.i2⁊c.q.yo.ar.I.in coꝛpoꝛe. Alia eſt diſpoſitio ad foꝛmam. Et talis bene eſt ĩ coꝛpoꝛe vt pꝛobat ibidem.Tpoc. S. ¶Vlerũtamen vt etiam ibi⸗ dem dicit Doc. F. Alexander poſuit nullo modo diſpo⸗ ſtionem pꝛime ſpeciei eſſe in coꝛpoꝛe:vt Simplicius re⸗ fert in cõmento pꝛedicamentoꝛuʒ. Sed dicebat primam ſpẽm qualitatis ꝑtinere ad ammã tantũ. t qꝛ Ariſt. indu xit in pꝛedicamentis exemplũ de ſanitate ⁊ egritudine:di cit ꝙ non inducit quaſi hec ꝑtineant ad pꝛimam ſpeciem
qualitatis:ſed per modũ exẽpli: vt ſit ſenſus ꝙ ſicut egri⸗ tudo ⁊ ſanitas pñt eſſe facile vel difficile mobilis:ita ⁊ qj⸗
litas pꝛime ſẽi que dñr habitus ⁊ diſpoſitio. Ged hoc pʒ eſſe contra intentionẽ phy. Zum qꝛ eodẽ modo loquendi
vtitur exempliũcando de ſanitate ⁊ egritudine ⁊ de virtu
te ⁊ ſcientia. Tũ qꝛ in.yo pßyt expꝛeſſe ponit inter habi⸗ tus pulchꝛitudinẽ ⁊ ſanitateʒ. N ec ille. Et per hoe pʒ ſo⸗ lutio ad rõnem dubij. Cõſideranduʒ inſuper eſt ⁊0 5m Poc. S.in 102c vbl ſupꝛa ar. · ĩ coꝛpoꝛe ꝙ ad hoc ꝙ ali quid indigear diſpõne ad alterum tria requirunt᷑. pᷣoqui⸗ dẽ vt id quod diſponitur ſicut alterũ ab eo ad qð diſponi tur ⁊ ſe habeat ad ipſum ſicnt poꝰ ad actum. Mnde ſi ali⸗
quid ſit cuius natura non ſit compoſita ex potentia ⁊ actu
cius ſpa ſit ſua opatio ⁊ ipſum ſit ꝑp ſeipſumbi diſpoſi tio locuʒ nõ hʒꝛſicut pʒ in deo ſcðo requiritur ꝙ id qð eſt
ĩpotẽtia ad alterũ: poſſit pluribus modis determinari ad
diuerſa. Ande ſi aliquid ſit in potentia ad alteruʒ ita tamẽ ꝙ non ſit in potentia niſi ad ipſum: ibi diſpoſitio locnʒ nõ hʒ:qꝛ tale ſpᷣm ex ſua natura habet debitum habitudineʒ ad talem actum. Mnde ſi coꝛpus celeſte ſit compoſituʒ eꝝ materia ⁊ foꝛma cum illa materia nõ ſit in potentia ad ali am foꝛmamꝛnon habet ibi locum diſpoſitio. Tertio re⸗ quiritur ꝙ plura concurrant ad diſponendum ſubiectum ad vnum eoꝛum ad que eſt in potentia que diuerſis mo⸗ dis commenſurari poteſt vt ſic diſponatu bene vel ma le ad foꝛmam vel operationem. Vnde qualitates ſimpli⸗ ces elementoꝛum que m vnum modum determinatuʒ naruris elemẽtoꝛum conueniunt:non dicimus eas eſſe diſ poſitiones vel habitus:ſed ſimplices qualitates. Picimꝰ autẽ diſpõnes ſanitarem aut puichꝛitudinem que unpoꝛ⸗ tant quandam commenſurationeʒ plurium que dinerſis modis commenſurari poſſunt. Pꝛopter quod phus di⸗
cit ꝙ diſpoſitio eſt oꝛdo habentis partes vel m locũ vel m potentiã vel ᷣm ſpeciem. Idec ille foꝛmaliter. CAd argumẽta igitur pʒ ſolntio per ea que adducta ſunt in coꝛ
poꝛe ſi diligenter conſiderentur. Cbi in Doc. S.pꝛimus autem modus ⁊.
5 j ſic pꝛoceditur. Aidetur S Stertium pel
mam acceptionem:non ſit vna de pꝛimis ꝑti⸗ bns entis diſtincta realiter ab alijs. Maʒ diſpo
V ſitio pꝛime modoſ unpta eſt quidam oꝛdo partiuin ſitus
⁊ henerationis:vt ex pꝛecedentibus pʒ. Sed oꝛdo realis
eſt relatio de genere relationis ſiſit inter creauras. Ergo
dilpoſitio ſic accepta nõ diſtinguitur a relatione. T 2. Eſſe ſurſum dielt oꝛdinationẽ in loco.Et tamen eſt in pꝛe dicamento vbi. Ergo poſitio non diſtinguit ab vbi. C P
3. Omne pꝛedicamentum dicit vnam ſimplicem eſſen⸗
tiam ⁊ eſt ens per ſe ⁊ non per accidẽs. Sed diſpoſitio ſi
ne poſitio inclndit abſolutum cũ relatione. ex.n.vltima pꝛedicamenta nõ ſunt mere abſoluta neqʒ mere reſpecti uat ſed partun abſoluta ⁊ partim reſpectiua vt logyci cõ
cedunt. Np 40. Thiſpoſitio nõ eſt in pꝛedicameniuʒ:ſed
elt ens per accidẽs:qꝛ illud qð ↄpomt᷑ ex rebus diuerſo⸗
rũ pdicamẽtoꝛũ: eſt ens per accidẽs. Sʒ diſpoſitio eit hu
iuſmodi: qꝛ abſolutũ ⁊ reſpectiuũ nõ junt res eiuſqẽ grůis
aut pᷣdicamẽti. Igit xẽ̃. ¶ P. i poſitio eſſet vnũ pꝛe dicamẽtũ ab alijs diſtinctũ fequeret᷑ ꝙ eſſent plura pᷣdica
mẽta q; decẽ. Sʒ ↄnis eſt ↄtra phm. Et ↄña ꝓbatur:qꝛſi⸗
tus eſt ᷣdicamẽtũ diſtinctuʒ cõtra poſitionẽ. Alias nõ po⸗
neret᷑ in diffinitione eius. Idẽ.n.nõ diffini᷑ ꝑ ſe ip̃ʒ. Bic
ergo ſequit᷑ ꝙ vndecim erũt pᷣdicamẽta: cũ pᷣ er ſitum ⁊ poſitionẽ ponant nonẽ a pho. C ed cõtra eſt poc. B.ĩ pnti lcõne dicens ꝙ pᷣmus modus diſpõnis attendit Fm oꝛdinẽ ꝑtiuʒ in loco. Et ſic diſpoſitio ñue ſius eſt quoddã pPdicamẽtũ. hec ille. Qð q̃t fit reair diſtictũ: ſic pʒ: Hꝛ ecn tie P̃ntoꝝ ſũt ĩipmixte. Ergo dĩnt eſſentialr ⁊ ꝑ ñs realr ficnt eẽntia ab eẽntia. Et cũ eſſentia realis fit quedã res.ſe quit᷑ ꝙ diſtinguunt᷑ ſicut res a re ab alijs pꝛedicamentis.
„— dðm ꝙ p̃dicamẽtũ vel eſt ᷣn Reſpondeo cipiũ cooꝛdinationis pᷣdicabi/ liũ ⁊ ſubijcibiliuʒ: vel eſt ipfa tota cooꝛdinatio. Euʒ ergo
diſpoſitio ᷣm pᷣmaʒ eins acceptioneʒ que poſitio ſiue fitꝰ di dicat oꝛdinationẽ plium ſᷣm ſub ⁊ ſupꝛa ⁊ ſit pᷣnn cœĩuʒ iloꝝ que oꝛdinẽ ptiuʒ hiit in locoꝛneceſſe eſt dicere diſpõ
nẽ ſic acceptã eſſe pᷣdicamẽtũ. Að aũt ſit reali diſtinctũ ab
alijs: de facili ꝓbari poterit per quinqʒ rõnes pᷣmas ſupi us adductas. q.Io.ar.ig.19.quibꝰ ꝓbatur rloneʒ reatr di
ſtigui a ſuo fundamẽto q̃ ſunt rõnes cõis ad ꝓbãdũ diſti
ctionẽ realẽ oĩuʒ pᷣdicamẽtoꝝ. Cp ꝛ20 põt ꝓbari ꝑ rõnẽ Doc. S ſuperi? adductã.q.9.ar.2 ſ.quoꝝ diffinitiones aut qdditates ſunt dinerſe:nõ ſunt vna res ſʒ alia ⁊ aliavt dicũt Doc. S. ⁊ phs ſupius. Sʒ ipſiꝰ poſitionis ⁊ alioʒ
—
ferũt eſſentiali ⁊ ꝑ ↄĩs reat:qꝛ dinerſe eſſentie cũ ſint di uerſa entia realia junt dinerſe res. ¶ onſiderandũ ẽ aũt pᷣo ꝙ oꝛdo ptium in loco põt accipi multipliciter. Ano? pꝛo ip̃a rione oꝛdinis. Et ſic poſitio vᷣm ꝙ eſt pᷣdicamẽtuʒ diſtinctũ ab alijs:nõ eſt oꝛdo. Alioꝰ accipit᷑ oꝛdo ꝓ ipſa oꝛdinatiõe. NEt hoc tripliciter. Vinoꝰ pꝛo oꝛdinatione acti na. Et ficut ẽt poſitio nõ eſt oꝛdo. qʒ ſc talis oꝛdinatio ꝑti
net ad pdicamẽtũ actionis. Alioꝰ pꝛo oꝛdinatione paſina.
ſic etiã poſitio nõ eſt oꝛdo:qꝛ illo modo pertinet ad pꝛedi camentũ paſionis. Tertio nodo pꝛo oꝛdinatione neutra li que eſt quedã forma accitalis in eo qð hʒ ꝑtes oꝛdina⸗ tas in loco ſubiectine exiſtensræt ſic poſitio eſt oꝛdo. Etp
dicamentuʒ ab alijs diſtinctum.non quidem materialiter
vel iboꝛſʒ foꝛmaliter realr ⁊ eẽntialiter ſicut ⁊ cetera pᷣdi⸗
camẽta oĩa. CLõſiderandũ ⁊ ẽt ſcdo ꝙ aliqd põt ptinere
ad alind q̃druplicirer. lnoo p̃ſuppoſitiue ſen anteceden ter:ſicut opationes bone ad bestitudinẽ ꝑtinẽt. Alioo con
comitatiue ſeu cõ̃ſecutiue. Sicnt deleciatio in deo ad bea titudinẽ ꝑtinet. Tertio modo miniſterialiter ſicut diuitie
btitudinicõferũt ᷣm oc..i.q.⁊. dr.I. Quarto mõ eſſentialiter:ſicut ipſa viſio dinine eſſentie ad btitudinẽ ꝑ
tinet: vt ꝓbat Doc. B.in. 1 20. q. 3. 4r. 4. 4.3. Nta iꝓpo
ſiro aligd põt dicere relationẽ tripliciter. inoꝰ cõſecutiue ſicut ſcia dicit reſpectũ ad fcibile:qꝛ ad ſuũ ſigniſicatũ con
comitat reſpectus. Nõ.n. dicit reſpectũ effentialr ſÿ cõſe
—
curiue ſiẽ ſupꝛa dem̃ẽ. Alio xjcedẽter:ſic paſio pᷣſuppõit ex ꝑte agẽtis reſpectũ ⁊ oꝛdinẽ ipſiꝰ agẽtis ad paſſum.ʒ30.
mõ eẽntialr:ſic pr̃ diẽ rlonẽ ßʒ eiꝰ eẽ̃ntiaʒ. lind igit᷑ qð
icludit rlonẽ duobꝰ pᷣmis modis:nõ opʒ ꝙ ſit ĩpᷣdicamẽ⸗
ti rionis:;ʒ illud qð dicit relationẽ tertio mõ.ſ.eẽntialr
Piſpoſitio autem ſiue poſitio dicit oꝛdineʒ partium an⸗
pᷣdicamẽtoꝝ ſunt dinerſe qdditates ⁊ eſſentie. Ergo dif Eec.i0

AQuinti
tecedenter ſeu pꝛeſuppoſtiue: ⁊ non eſſentialiter: vt dictũ
eſt. CLonſiderandum viterius eſt tertio ꝙ pꝛedictà di⸗
ſtinctio elici poteſt ex dictis Voc · S · in diuerſis locis ⁊
⁊ pꝛecipne in de veritate.q.⁊ F. ar.1. àd p̃n vbi ſic ait · Ali
quid pertinet ad ſenſualitem tripliciter/⸗ nomodo ſi⸗
cut id quod eit de ſcientia fenſualitatis. Et ſic ad ſenſualita
tem ſolũ pertinent vires ſenſitue appetitine · Alio modo ſicut id quod pꝛeexigitur ad ſenſualitateʒ. Et ſic vires ſen ſitiue appꝛehenſiue ad ſenſualitatam pertinent. Alio mo do ſicnt id quod fenfualitati obliquitur · Et ſic virtutes motine operantes ad ſenſualitatem pertinent. Nec ille. ¶CIdem innuit in.i*⁊c. q ʒ· ar·z· iu coꝛporeybi ſc ait: Ad beatitudinem poteſt aliquid ꝑtinere tripliciter. Vno eſ⸗ ſentialiter. Alioo antecedenter. Tertio modo cõſequẽter Eſſentiai qdẽ nõ poteſt tinere operatio ſenlus ad hed⸗ titudiuem. Wã beatitudo hominis cõſiſtit in coniunctione ipſius ad bonum increatũ quod eſt vltimus fims:cui hõ coniungi non poteſt per ſenſus operationeʒ· ¶ At infra. Poſſunt autem opcrationes ſenſus pertinere ad beatitu nẽ añceẽter ⁊ ↄſequẽter. Antecedenter qdẽ yᷣm btiudiẽ imperfectã qualis in pñti vita haberi p̃t. Mã operatio in tellectus pꝛeexigit operationẽ ſenſus. Jõſequenter autem in ilia perfecta beatitudine que expectãtur in celo: qꝛ poſt reſurrectionẽ ex ipſa beatitudine aĩe fiet quedam refinen tia in coꝛpus ⁊ in ſenſus coꝛpoꝛeos: vt in ſuis operationi bus pſiciantur. Mec ille. Et hoc omnia etiam inferius ad
ducent᷑ in hoc qumto.q.⁊2.ar.⁊. Et qꝛ iſta ſex vltimapꝛẽ
dicamenta de pꝛincipali ſignificato ⁊ pꝛima impoſitione impoſita ſunt ad ſignificandum foꝛmam accñtalem ſimul cnʒ tali reſpectu:ideo dicitur communiter ꝙ non ſunt me re abſoluta nec mere reſpectiua ſed ſunt partum abſoluta ſcʒ eſſentialiter ⁊ partim reſpectiua.ſ.antecedẽter aut cau
ſaliter: vt pʒ in actione ⁊ paſſione que fundãt aliquas ſpe cies relationum vt ſupꝛa dictum eit. ¶ Ex pꝛedictis etiã
põt cõcludi ꝙ angeli non ſituant:lʒ ſint in loco: ꝗꝛ nõ ha⸗ benr partes. itus.n. dicit oꝛdinẽ partium. Conſiderã dum tamen eſt 4ꝰ ꝙ gratia deus in ſex pꝛincipijs vult ꝙ poſitio que eſt pꝛedicamentũ foꝛmaliter ſit relatio. Picit enim ibidem ſic. Mam oꝛdo partium in toto reſpectu lo⸗
ci eſt foꝛmaliter poſitio. Fundamẽtum autem eius eſtcõ
cluſio partium locati a partibus loci. nde ſicut vbi im⸗ poꝛtat oꝛdinem ⁊ reſpectum ad totum locum cuius oꝛ⸗ dinis fundamentum eſt ipſa concluſio totius locati in to⸗ to loco ſic ⁊ poſitio impoꝛtat oꝛdinem ⁊ reſpectum parti
um locati ad partes loci:cuius oꝛdinis fundamentum m
hil alind eſt qᷓ; cõcluſio partium locati a partibus loci. t ita poſitio eſt que facit per ſe pꝛedicamentun. Mec ille· TCJed hec opinio non videtur poſſe ſtare: quiã ſi poſitio ſigniticet illam relationem foꝛmaliter: vel illa relatio eſt realis vel non. Si dicatur ⁊nꝛtũc ſequitur ꝙ ſitus nõ erit ꝛedicamentum:cum ᷣm Doc. S ⁊ m phm nihil po⸗ natur in genereꝛniſi ſit ens extra animam exiis:ſicut ex ſu
ꝛadictis pʒ. Si autem eſt realis: ſequitur ꝙ ponetur in
pꝛedicamento ad aliquid cum ſit relatio accidentalis hñs extrema realia realiter diſtincta.ſ.partes locati ⁊ partes loci. C Si dicatur ꝙ talis relatio non eſt in pꝛedicamẽto ad aliquid qꝛ non eit ðm totuʒ ſunm eſſe ad aliud. C Lõ
tra. Quia ſi non ſit ᷣm ſi totam ad aliud:ſequitur ꝙ inclu dit aliquiq alind pꝛeter relationẽ. Et tunc queritur: quid eſt ilud. Si dicatur ꝙʒ eſt ſuum fundamentum: queritur
in quo pꝛedicam entoò ſit illud fundamentum. Si dicatur
ꝙ eſt in alio genere qᷓ; in pꝛedicamento ſitus: ſequitur ꝙ
ſitus erit quid compoſitum ex rebus diuerſoꝛum pꝛedi⸗
camentoꝛum.Et ſic erit ens per accidens. Ji vero dicat
ꝙ in pꝛedicamẽto ſitus:tunc ſequitur ꝙ relatio realis fun dabitur ſuper ſe ipſa ⁊ ꝙ fundamentum non habebit fir⸗ mius eſſe ⁊ ſolidius q; relatio. Dnod eſt contra ſuperius determinata. ¶ 0. Eſſe in loco non eſt relatio vt de ſe pʒ. Bed eſſe in loco eſt vbi. Fimiliter eſſe in totoa in lo⸗ co ordinate eſt poſitio ſiue ſpecies poſitionis. Irgo poſi⸗ tio eſſentialiter non eſt relatio: qꝛ quelibet ſpecies eus ei fet relatio. Ciicendum eſt ergo ſicut tactum eſt ꝙ ſitus
cies ſitus. Et tamen ſunt etiam qualitates.
Metha. ſine poſitio non eſt niſ quedaʒ oꝛdinatio ſiue ſituatio nen⸗ tralis partium in toto ⁊ loco · Aue ꝗdã ſituatio oꝛdinem vnius partis ad aliam ⁊ oꝛdinem partium totius ad par⸗ tes loci pꝛeſupponit. Rulla.n.ſituari poſſunt in toto: ni quandam ſinulitudinem ⁊ pꝛopoꝛtionem mter ſe. In de poſitio relationeʒ antecedenter quaſi quoddam pꝛeam buium includit. Mð.n· qꝛ ſituantur partes habent habitu dinem talem:ſed qꝛ habent pꝛopoꝛtionem talem:ideon liter oꝛdinentur. Nõ n.terra aqua aer ⁊ celnz habẽt pꝛo ⸗ poꝛtionem qʒ ſic oꝛdinantur:ſed qʒ ſic pꝛopoꝛtionem tẽ pabent:ideo ſic fuerunt oꝛdinata:vt.ſ.grauia deoꝛſum lo carentur ⁊ lenia ſurſum. ¶ Sed vtrum tahs relatio ſi in pꝛedicamento relationis vel in pꝛedicamento politionis: plures dubitant. Dicũt.n aliqui ꝙ non eſt in pꝛedicamen to relationis: qꝛ vᷣm eos non refertur ad ſuum oppoſiu: ſed magis ad ſuum continens Voꝛrelauuum autẽ non hʒ continere aut perficere vel pꝛeſeruare relatiuum:cum ſi⸗ bi opponatur. CMuius autem opmionis fateoꝛ me ali⸗ quotiens fuiſſe. Sʒ nunc mihi videtur foꝛe melius eſſe di cendum ꝑp verba Doc. S.ſuperius adducta.vʒ. ꝙ non
inconuenit tales relationes ſi ſint reales eſſe in pꝛedicamẽ
to ad aliquid eſſentialiter lʒ impoꝛtentur nomine poſttio ⸗ nis antecedenter ſicnt dictum eſt. It tales relationes fun⸗ dantur ſuper oꝛdinatione paſſiua partium:ſicut ⁊ aie ref lationes que ſuꝑ paſſione fundantur. Iñ ſient paſio non eſt eiſentialiter relatio:ita nec poſitio eſt eſſentialiter rela tio. Alias opoꝛteret dare ſibi relationem oppoſitam: a non ſit relatio ſine oppoſitione. Et talis relatio pari ratio/ ne eſſet ſitus. Auod eſt falſum:qꝛ tune ꝑtes loci oꝛdinate eſſent ſituate in loco. It ſic eſſet ꝓcedere in ininitũ. ¶e rumtamen ille reſpectus intrinſecus ipoꝛtatus fᷣm modũ ſignificandi in nomine poſitionis non eit relatio realis de genere ad alind ſicut nec reſpectus materie ad foꝛman. Illa tamen relatio que eſt locati ad locans aut partiuʒ o⸗ tius oꝛdinatarum ad partes loci: poteſt eſſe relatio realis Er talis nõ impoꝛtatur eſſentialiter nomine poſitionis i⸗
cut dictum eſt. De quo latius diſphtatum eſt in queſtio
nibus ſex pꝛincipioꝛnʒ. ¶Lonſiderandum inſuper eiʒ⸗
m Doc. S. in 4ꝰ phyt ꝙ ſpecies poſitiõis ſiue ſius om 1ec nes cònſiſtunt in indiiſibili. At ideo ad ſitum non eſt mo
tus ſicut nec ad ſßam. icit.n.ibideʒ ſic. Impoſbile..
eſt ꝙ motus ſit in aliquo genere per ſe loquendo:cuiꝰ ſpe cies ⁊ ratio in indiniſibili conſiſtit. ꝓp hoe.n. in ſha nõ eſt motus:qꝛ ratio cuiuſlibet ſpẽi ſße conſiſtit in indiniſibili:
eo ꝙ ſpẽs ſbe nõ dicũtur pᷣm magis ⁊ minus ·&t pꝛopler
hoc ꝙ motus habet ſucceſſionem:non pꝛoducitur in eſſe foꝛma ſbalis per motum ſed per gñonem que eſt termi⸗
nus motus. Becus autem eit dealbedine alij ſinlib que ꝑticipantur ᷣm magis ⁊ minus. Auelibet aut ſpẽs ſi
tus ſiue poſitionis hʒ rarionem in indiniſibili coſitentemn
ita ꝙ i aliud addatur vel minuatur non eſt eaden ſpesi
tus. Vnde impoibile eſt ꝙ in genere ſitus ſt mons.
hec ille. C Sed aliquis diceret. Aſperus ⁊ lene ſunt e Ergo ſitus nõ
diſtinguitur a qualitate:cum habeant eadem ſpecies · Si
militer ſequitur ꝙ ſicnt ad qualitatem eſt per ſe molus:
ita ad poſtionem ſiue ſtũ. Cicẽdum g aerũa lene poſſunt dupliciter cõſiderari. noꝰ vt dant itelligere q
dã oꝛdinationẽ ptiũ in toto ⁊ loco · Et ſic pertinent ad pi dicamnẽtã ſitus. Et ſic ad eas nõ p̃t eſſe motus ꝑle
accipiunt᷑ ᷣm g impoꝛtãt quaſdã dipõnes ꝛ· iſ. ſunt xtinere ad pdicnẽtũ qjlitatis a ẽt ad vas poleſt
motus ꝑ ſe.vlij equoce dir iᷣm ꝙ ſunt ĩp̃dicamnẽio ſ.
tis ⁊ in pᷣnto poſitionis ſiue ſitus. ¶ Lõſiderãdũ vleli? 6o ꝙ ſitus pᷣt accipi dupir Vnoꝰ cõiter ⁊ poſitio Phe
ſic ſitus dr̃t a poſitiõe vᷣʒ rõnẽ ti ſicut ſupius ⁊ iſe ſ iſtoꝰ poſitio diffinit᷑ ꝑ ſitũ. Alioꝰ accipit᷑ ſitus Lpiurze pꝛaĩ pᷣ notabili dicrũ ẽ. t ic en icẽ renlitercũ pon ſ dint ðm modũ ineligẽdi. Inod etiã ſufficirad 4 aliquid diffiniat per aind diffinitione deſcriptiu finitione ꝗd noĩs. Ct per hoc pʒ ſolntio ad vltL
argumẽtã igitur omnia patet ſolutio ex diciis · ca 3

—
qnerunt duo. ¶ Mꝛimo vtrũ modi ip
8
S
C5n. de multiplicitate huius nominis habins.
Mnia iaſent dictuʒeſt pʒ per fectumue ſibi conueni⸗ o unt m ſuum genus. Ideo poſt conſide⸗ rationem ipſfius perfecti ⁊ diſpoſitionis:
A ẽt cõſiderandũ eſt de diſtinctione ipfius habentis ſine habitus. CCirca quod du
pley occurrit conſideratio. ¶ Mꝛimo nãq;ʒ conſideranduũ
eſt de diſtinctione ſeu multiplicitate huius nominis hitꝰ. Ccðo de diſtinctione noium que hñt ꝓpinquã conſi derationem ꝑ modũ effectꝰad ipfũ hitu. ¶ irca pꝛimũ
ſins hitus ſint 2
6
pho in textu ſufficienti aſi
dem dicitur ⁊c̃.⁊ eſt in lec.is.
S pꝛimum? ceae xi g mo — D pꝛmum di hitus nõ ſnrjnn
ßenter aſignati a phyloſopho. Nam ſi pꝛimus
Nnodus ipfius hitus eſſet bene aſſignatꝰ ſeque
retur ꝙ in ipſis Nribus eſſÿ pꝛocedere in infinitum. Sed hoc eſt ivoſibile:pʒ ↄia. Mã hitis pꝛimo modo dicitur mediũ inter hiitẽ ⁊ rem habitã. ñ ergo his hẽat hitum
inter rẽ hitẽ ⁊ hitũ mediabit hitus.Et cũ ille pituſit que dam res hita: ſequer᷑ g inter illuʒ hitũ ⁊ hiitẽ erit hitus
medius Et ſic ꝓcedet᷑ i ininitũ. ¶ ·⁊v. itus d̃ octo
modis: vt patẽt in poſt pꝛedicamẽtis.ergo male k enume
rant᷑ tiñ duo modi. Cp 30. Mitus opponit᷑ pᷣnationi.⁊
tñ vt ſic accipitur: non continetur ſub modis aſſignatis hic a pho.Mõ enim cõtinet᷑ ſub pꝛimo:qꝛ vt opponit᷑ p uationienõ ponit᷑ hitus in pꝛedicamẽto: ſed circuit dẽ pꝛe dicamentũ · Meqʒ ẽt cõtinet᷑ ſub ſcðo:qꝛ non ponit᷑ vt
ſic in pꝛima ſpẽ qualitatis: cũ in omnigſe reperiat. Ergo . Cp · 40 Lũ hitus ſit pꝛedicamẽtũ phs debuiſſ di⸗ ſtinxiſſe ipſum cũ ceteris pꝛedicamẽtis pᷣdictis cũ de quã
titate qᷓlitate ⁊ rloe agebatur. Ergo hic male ⁊ iſnfficieni de ipſo determiat. ¶ Sed̃ cõtra eit phs in textu dicẽs.hĩ
tus qꝗdem d̃.vnoꝰtãqnã actio quedam habẽtis ⁊ hiti vt
actus quidã ⁊ motꝰ. Mã quãdo hoc ꝗdẽ facit:illud vo fit
eit factio inter media. Bicut hitis veitem ⁊ hite veſtiſẽ itermediꝰ hitus hüc quidẽ igit manifeſtum non contin⸗
git habere habitum ac.
Beſt ondeo dicenduʒ ꝙ habitꝰdĩ duobus v P modis. Pꝛimo modo dicitur habitus aliquod medinʒ inter hitein ⁊ hitum:ſicut actio intelligitur media inter agens ⁊ paſſum. Ilio mõ d ha⸗ bitus diſpoſitio ᷣm qnã aliquid diſponit bene vel male.
ic ſanitate aliquis diſponit bene ⁊ egritudine male.
Nnod quideʒ cõtingit duplr Aut ᷣm ſetaut per reſpe⸗ ctum ad aliquid alind:ſicut fantim eſt qð eſt bñ diſpoſitũ
Fm ſe Robuſtũ autem qð eſt bene diſpoſitũ ad aliquid
agendũ. Et ide ſanitas eſt hitus quidam.Et non ſolum habitus df̃ diſpoſitio totiꝰ:ſed ẽt diſpõ partis que ẽ pars diſpõnis totiꝰ. Picut bone diſpoſitiões partiũ aialis ſunt ptes bone diſpoſitionis ſine hitudinis in toto animali.Et
virtutes ẽt partiũ aĩe ſunt quidam hitus. Picut tẽperãtia foꝛtitudo ⁊ ſic de ſimilibꝰ:habitus ãt pꝛimoodietꝰẽvnũ
pꝛedicamentũ ab alijſ diſtinctũ. Sed hitus ſcðᷣoopertinet
ad pꝛimã ſpẽm qualitatis. CLõſiderãdum aũt eſt pꝛimo
fm Do. S. in pꝛeſenti lcõne ꝙ hr̃e:lʒ nõ ſit actio.tij ſigni
— ſicat per mõʒ actionis · t ið ĩnter hitem ⁊ habitũ iteli⸗ git hitus eſſe medius vt qjñi actio quedã. Sicut.n.calefà
ctio intelligit᷑ eiſe media inter calefactuʒ ⁊ calefaciens: ſi
ne iſtud mediuʒ accipiat᷑ vt actus ſient qnando calefactio accipit᷑ actine ꝛſine yt motus ſicut qñ caiefactio accipitur
paſſiue. Onando aũt hoe facit ⁊ illud fit:eſt media factio
*
Et ſi quidẽ pꝛocedatur ab agente in patiens: eſt medius
factio actina que eſt actus faciẽtis. Si vo pꝛocedat a ſcõ
pho in textu gnati. ¶ Scðo vtrũ hitus ſcðʒ eins fecundam acceptionem ſeu q;tũ ad ſcðm eins modũ
ſit pꝛima ſpecies qualitatis ab alijs diſtincta. Ebiin phyloſopho ⁊ Voctoꝛe Sancto. Nabitus qui
in facientem: ſie eſt medium factio pamiua que eſt momns iacti:itaẽt iner hoiei hitem veſtem ⁊ iplim veſteʒ ha⸗
bitam eſt mediꝰhitus. Qui ſi cõſideret pꝓcedendo ab ho mine ad veſtemꝛ erit vt actio: ꝓut actio jgniſicatur in hoc qð eſt habere. Si vo ecõuerio:tůc erit vt paſio motus: Put ſignificat᷑ in hoc qð eſt eber ſ3ee le. Que oia in ⸗ telligẽda ſunt qjntũ ad modũ ſigniſicandie⁊ nõ q;tũ ad rẽ igniſicatam ¶õſiderandum etã eſt ſcho ᷣm Poc. S. ibidẽ ꝙ quãnis hĩtus intelligat᷑ eſſe medius inter hoiem ⁊ veſtem inquãtuʒ hʒ eam:tñ manfeſtuʒ eſt ꝙ non con⸗ lingit ipſum hituʒ hre medium hituʒ qjſi adhuc ſit alius
hitus medius inter hiteʒ ⁊ ipluʒ hituʒ medinʒ ·ſie eniʒ ĩ infinit ꝓcederet. Nõ enim hʒ hituʒ. ed illum hitum
rei hite nõ hʒ aliqno medio hitu. Sicut hõ faciens facit fa
ctuʒ factione media. Sed ipſaʒ mediã factiõeʒ nõ facit ali
qua alia factione media. Et ꝓpter hoc ẽt relatiões qbus ſᷣm refert᷑ ad alud:nõ referunt aliqua alia rione media: necẽt ad oppoſituʒ:ſicut paternitas neqʒ ad preʒ neqʒ ad ſiliũ refert aliqᷓ alia rione media. t ſic alique riones me die darent᷑· ſunt rois tiñ ⁊ nõ rei. Nec ille. Cxt per hoc pʒ ſolutio ad pꝛimuʒ. Cõſiderandum ẽtẽ tertio ſicut ſu pꝛa dictuʒ eſt de poſitiõe ꝙ hitus pꝛimoꝰ acceptus m ꝙ eſt pꝛedicamentuʒ: eſt coĩpoꝝ ⁊ eoꝝ que circa coꝛpus ſue adiacentia:nõ quidem actina aut paſſiua: ſed nentrat: que
quidẽ antecedenter includit reſpectum ⁊ nõ eſt reſpectus
eſentialiter lʒ pꝛedicta foꝛma acciitalis enʒ quodã reſpe⸗ cmn deſignet᷑ vᷣm modũ ſigniſicandi ſicut actio ant paſſio.
Vn nõ componit᷑ ex diuerſis naturis dinerſoꝝ pꝛedica⸗
mentoꝝ ſicut nec poſitio ſicut dictum eſt. e quo in ſex pncipijs latus diſputatum eſt. Cxõſiderandũ vlteriꝰeſt qrto ꝙ hitus ſunt duplices Qnidã enim ſunt habit? cor
poꝛis:ſicut ſanitas egritudo pulcritudo ⁊ defoꝛmitas: ⁊
ſie de ſimilibus. Alij ſunt habitus aie · Ettales ſunt dupli ces· Quidam ſunt infuſi. Quoꝝ quidã ſunt theologales:
vt lides ſpes caritas ⁊ hmõi. Quidam vo medij int theo
logales ⁊ naturales · Sicut gratia. Alij vero ſunt Hitꝰ aie acgſiti. Et tales ſunt duplices. Vuidã ſunt mechanici qui
cotinent in his vſibꝰ. ⁊ ana necaꝰmiles nauigare rus me dicina Mijs ars fabꝛilis cõnũerari põt. Alij ſunt libera⸗
les quoꝝ quidã ſunt moꝛales ⁊ quidam intellectuales ha bitus moꝛales funt duplices. Quidã ſunt cardinãales: vt foꝛtitudo temperantia pꝛudentia ⁊ juſticia. Quidã vo mi
nus pꝛincipales: vt magnanimitas manificentia ⁊ ſic de
alijs. Hed hitus intellectuales ſunt duplices· Quidã ſunt ſermocinales qui ſunt grammatica rethorica ⁊ logica.qui dã vo ſuntreales. Nt illi ſunt duplices Qnidã ſunt ſpe⸗ culatiui: qui ſunt ſapia intellectus ⁊ ſcia. Quidaʒ vᷣo pꝛa· ctici: vt pꝛudentia ⁊ ars. Vmnes autem iſti habitus redu cuntur ad ſcõm modum ſuperius poſitum.
imm t pʒ idintio e dictis in pᷣ Ad pamum notabil ¶ Ad ſchm döm ꝙ
hitus põt aceipi multis modis noogeneraliſſime.vʒ.
ꝓ oĩfoꝛma ſiue ſubſtantiali ſiue accidentali. ꝙt ſie nõ di⸗ uidit pic hitus. Alio ꝓut eſt poſt pꝛedicamentũ. Et ſic ẽt eins ſunt plures modi q; iſti duo. Et ſic nõ accipit᷑ hic.z
mõ put eſt pꝛedicamentum. Et ſic ẽt hic non dinidit᷑ ſed
vt ſic eſt membꝝ dinidẽs. Quartoꝰ ꝓut eſt pꝛima ſpecieſ qualitatis:ſilr vt ſic nõ diuidit᷑ hic: ſed eſt ẽt mẽhꝝ dini dens MQuintoꝰpꝛout opponit᷑ pꝛiuatiõi vᷣm ꝙ circuit oœẽ p̃dicamentuʒ. Et ſic ẽt non diuiditur hic. Sejtopꝛout ſi gnificat quãdã ↄditionẽ pfecti.ſ.ᷣm ꝙ perfectum diceba tur illud cui nibil deeſt: ſed pabet omnia que pertinẽt ad perfectionem ſui generis. Et ſic conſideratur hic a pho. Et vt ſic eius ſunt tm̃ duo modi. CEt per hoc patet ſo⸗ lutio ad tertium. Cd quartũ dðm ſicut dicit Hoc. S. in lcne ſequenti ꝙ hec tria.ſ.diſpoſitio hitus ⁊ paſſio nõ ſigniſicant genus pꝛedicamenti:niſi ßᷣʒ vnuʒ moduʒ ſigni ficationis eoꝛum yt ex habitis pʒ. Ideo phyloſophus nõ poſuit ea cum alijs partibus entis.ſ.cum quantitate qus
litate ⁊ ad aliquid. In illis enim omnes vel plures mo⸗ di ad gna pꝛedicamenti ſigniſicata per illa nomina pert⸗
nebant. Mec ille fœmaliter vbi notanter cõſiderandum eſt hoc ꝙ dicit vel oẽs vel plures Auodquidem nõ di
ccit ne cauſa Mnia ille rlones que ſunt rõnis in vno ex⸗
F
—

nemoꝛum:vt ſic non ponuntur in pꝛedicamento ad aligũ
⁊ectio.&
iloſopho ⁊ Woctoꝛe Sancto.
ſecundm heeditur. ig⸗
Ve
ulitatis ab alijs diſtincta. Mam virtus?ẽ hi
tus ſcðoꝰ dictus:cũ ſit pꝛincipium ad bene operãdũ: vt di
cit᷑ ſcðᷣo ethy. Mirtus enim eſt que perficit hntem ⁊ eius
opus bonũ reddit. Et qui hʒ virtuteʒ:operatur bñ dum vult: vtdr̃ ibidẽ: ⁊ tñ virius nõ eit in pꝛima ſpẽ qualita⸗ tis: ſed eſt potẽtia. Uirtꝰennn m ſui noĩs rõnẽ potẽtie cõ plementũ ſignicat vt dicit Voc · S. in de vtutibꝰ. q· pꝛi ma ar. pᷣꝰ in coꝛpo:e· ũ ergo potẽtia ſit ſcha ſpẽs ijlitatis videt᷑ ꝙ hitus ſcoꝛdictus nõ ſit vꝛima ſpẽs qualitatis. CPꝛd. iſpoſitio eſt eiuſdẽ generis cũ eo ad quod di⸗ ſponit. Sed hitus eſt diſpoſitio alicuiꝰad bñ operanduimn· Vũ ergo operatio nõ ſit in genere qualitatis:ita nec hitus P. Fi hitꝰeſſet ſpẽs qualitatis ſequeret
——
qꝛ accñs nõ põt eſſe ſÿᷣm accidemtis:cũ nõ pꝛebeat ſuſten
tamentũ accident: neqʒ etiã eſt in eſſentia gie:qꝛ ülaẽ ſim
—.
plex foꝛma · Foꝛma aũt ſimplex ſpᷣm eẽnð poteſt:qꝛ iam
tem hitus nõ
ciẽ qualitatis. CP lud quod eſt terminꝰaugmẽti eſt quantitas: vt pʒ pꝛimo de gñoneꝛſed hitꝰ ẽ terminus
ectio.1ʒ.
tionem obiectoꝝ. Igit᷑ idẽ qð pꝛins. C P.7. Accidẽtia
nõ eſſet ſimplex. Igitur ⁊c̃. CP4. Mitus dr qualitas
de difficili m ↄbilis vt dicitur in pꝛedicamentis. Ergo ſat diſtingnit᷑ a terta ſpecie qᷓlitatis. Nd · V ſe alteratio.neq; m tus · ſed ad ipſos habitus eſt per ſe alteratio:cũ hititẽdã tur ⁊ remittantur. Ergo hitus nõ pertinent ad pꝛimã ſpe⸗
—
In pꝛima ſpꝛecie qualitatis nõ eſt ꝑ
—
auginntn. Mabitus enim augentur ẽt extenſine per addi⸗
diſtinguũtur per ſua ſba. Mumerant᷑ enim ad numeroſi⸗
tatem ſuboꝝ. Sed hitus nõ viſtinguũtur per ſus ſubiecta ſed magis per ſua obꝛecta. Becant᷑.n.ſcie quẽadmoduʒ ⁊ res de quibus ſunt. Igitur vñ ꝙ hitus
per ↄñs ꝙ nõ ſit quãiitas accipiendo hitũ ꝓ ſcðᷣo modo·
——
Nged in priũ argnit:qꝛ illud per quod aliquid diſpo⸗
nitur ad bi vel male operandũ:pertinet ad pꝛimã ſpeciẽ
—
qualitati vt dr̃ in pꝛedicamentis. Sed hitus ſcðᷣoꝰ dictus
ẽ diſpoſitio vᷣm quã aliqd diſponit᷑ bene vel male aut 63
ſe:ant per reſpectum ad aliudʒ.ſ.ad operandum ſicut in p
dieit Do..i 1ꝛc. q. 49ar⁊ ſimplicrꝰin comento pꝛedi camentoꝝ ſic aſignat dãias ſpẽx qualitatis dicens ꝙ q̃li tates quedã ſunt nãles que.ſ.ÿᷣm nãm in unt?⁊ ſemper· à
cedenti articulo dictum eſt. Ergo ⁊.
Reſt pondeo dicendum ꝙ hitus ßn ꝙ ẽ di
ſpoſitio ʒ quã aliꝗd bñ vł ma
le diſponit: eſt pꝛima ſpẽs qualiatis ðᷓ.·ſit qualitas:
pʒ per diflõnẽ qualitatis:qꝛ vᷣm eam qnales eſſe dicimur
Mð aſit ſit ſpecies diſtincta ab ahjs difficultatẽ hʒ · nã vt
*
„
daʒ vero ſunt aduenticie que ab extrinſeco efficiunt᷑ ⁊ poſ
unt amitti. ee aũt que ſunt aduẽticie ſunt hitus ⁊ diſpo
ſitiones differentes ßm facile ⁊ difficile amiſibile. Matu raliuʒ aũt qualitatũ quedã ſunt ſᷣm id quod aligdẽ inpo
tentia · Et ſic eſt ſca ſpẽs cualitatis Quedã vo ſᷣmn id ꝙ̃
aliquid eſt in actu: vei in pꝛofundo vel ᷣm ſuperficiem. ſi
pᷣmũ ſic eſt tertia ſpẽs qᷓjitatis. Si ſcðᷣm ſic eſt quarta ſpẽs
qualitatis ſicnt figura ⁊ foꝛma. N Sed hec diſtinetio eſt incõneniens vt dicit Voc. ᷓ.ibidẽ eo ꝙ multe ſunt figu re ⁊ paſſibiles qnalitates nõ naturales ſed aduenricie. Et multe ſunt diſpoſitiones nõ aduẽticie:ſed naturales: ſicut ſanitas pulchꝛitudo ⁊ huiuſmodi. CꝙP. Moc non con
uenit oꝛdini ſpẽx. Semp eniʒ quod nãlius eſt pꝛins eſt.
¶CEt ideo aliter accipienda eſt diſtinctio diſpoſitionuʒ ⁊
hüunʒ ab alijs ſpeciebus qualitatis. ꝛopꝛie emm qus
litas impoꝛtat quemdã modũ ſubſtantie. Modus auteʒ eſt qni menſuram prefigit. Ande impoꝛtat quãdã deter⸗
minatiõcʒ ᷣm aliquam mẽſuraʒ. Et iõ ſicut id vᷣm qð de
terminat potẽtia materie ad eẽ ſubſtantiale dr̃ qualitas qj eſt differentia ſße:ita id m quod determinat᷑ poꝰ ßi ad
— det ꝙ hitus?m eins ſecũdam acceptionẽ nõ ſit pima ſpecies
ꝙ eſet ĩsli quo ſubiectiue cũ ſit accidens. õ aũt eſt in potentiã ae⸗
nõ ſit accidens ⁊
quit᷑ ſicut ſunt oppoſita pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰã hm zi.
ha.
eſſe aceidẽtale. dr̃ qualitas accidẽtalis: que etiã ei quedʒ 1ecu
differentia: vt pʒ per pßm.yꝰ.metha. Modus aũt ſiueð
terminatio ſubiecti ᷣm eẽ accidentale põt accipi velĩ or
dine ad ipfaʒ naturã ſubi ecti: vel Fᷣm actionẽ aut paſſionẽ que cõſequũtur pꝛincipia nature due ſunt materia ⁊ foĩa vel ÿᷣm quantitatẽ · Si igit᷑ accipiat modus vel determi⸗ natio ſubiecti vᷣm quantitatem: ſic eſt quarta ſpẽs qualita⸗ tis. Et qꝛ quantitas ÿᷣm ſui rõnẽ eſt ſine motu ⁊ ſine roe boni ⁊ mali:ideo ad quartam ſpẽm qualitatis nõ ꝑrinet: ꝙ aligd ſit bññ vel male cito vel tarde tranſiens. Wodus aũt ſiue determinatio ſubiecti vᷣm actonem ⁊ paſſionẽ:at tenditur in ſcða vel tertia ſpẽ qualitatis. Et i in vraqʒc
ſiderat᷑ ꝙ aliquid facile vel difficile hat vel ꝙ ſit cito trã
ſiens veĩ diuturnũ. Mõ aũt cõſiderat᷑ in hijs aligd peni⸗ nens ad rõnẽ boni vei mali:qꝛ motus ⁊ paſſones nõ ha⸗ vent rõnẽ finis. Ponũ aũt ⁊ malũ dicunt per reſpecum ad finem ſed modus ⁊ determimatio ſubiecti in oidne ad nãm:pertinet ad pꝛimã ſpẽm qualitatis que eſt hitus
⁊ diſpoſitio. Et qꝛ ipſa foꝛmn ⁊ nã rei eſt nis ⁊ cuiꝰ cn 1c ſa ft aliquid: vt dr ſcho phvideo in pꝛima ſpẽ ↄñderat᷑ ⁊chn ẽt bonñ ⁊ malũ ⁊ ẽt face ⁊ difjicne mobile yn ꝙꝙ dliqu 10⸗ nã eſt pꝛinngeneratiõis ⁊ motꝰ. Unde phs in. yo. metb. cõ.
diffinit hitus qð eit diſpoſitio ſecundum qnam alquis
diſponit bene vel male · Mec ille. CEx qmbus pʒ diſti ctio ⁊ differentia ⁊ oꝛdo ſpẽx qualitatis ⁊ diuerſa eaꝝ ð
noiatio · Suſſicientia igit᷑ ⁊ oꝛdo haꝝ ſpẽꝝ talis eſt· n litas ergo vel eſt determinatio ſubiecti ad eð accitile fin quantitẽ. t ſic eſt quarta ſpẽs qualitatis.del eſt modus
ſiue determinatio potẽtie ſubiecti m nãʒ.ſ.ᷓᷣm aliqð eſe
accidentale qð eſt cõueniens vel diſcõueniens in oꝛdine ad nãm ſubiecti. t ſic eſt pꝛima ſpẽs qualitatis que eſt
pitus ⁊ diſpoſitio · Mel vᷣm operatiões ſiue in oꝛdine ad
operatiões que ↄſequũtur pᷣnanature.ſ. foꝛmã rei. Ethoe
duplicit Vel ᷣin operatiões reales nãles. Et ſi eit ſe
„
cũda ſpẽs que eſt nãlis poꝰvel impoꝰ:vel ᷣm opera õel
intẽtionales in ſenſibus jeu ſpũales. Et ſic eſt tertia ſpẽs q̃ eſt paſſio ⁊ paſſibilis qualitas vt obiecta que ſolum mo⸗ nent fenfus intentionai ⁊ ſpũalr. Et qʒ foꝛma di pnepã liter nã ⁊ qð nãlins eſt pꝛius eſt: ideo bitus ⁊ diſpollio qᷓ eſt deteriatio ſbi in oꝛdine ad foꝛmã eius ſue fᷣm eẽac cidentale in oꝛdine ad nãm eius eſt pꝛim ſpẽs. Et nãlis
poꝰ vel impoin oꝛdine ad operationẽ nůlem ⁊ realeʒ eſt
ſcða ſpẽs.⁊ paſſiovel paſſibilis qualitas in oꝛdine ad ope rationẽ intentionalem: pꝛout ſ.ingerit paſſionẽ ſeſupmn mutationem intentionalem eit tertia ſpẽs. ⁊ foꝛmn vler ca aliquid ↄſtans ſigura in oꝛdine ad qusmitaten que ſe tenet ex parte materie eſt q̃rta ſpẽs. Que ñgurã eſt velf
longitudinem ꝛ⁊ ſic dicitur rectitudo vel curuitas· v ßm
latindinem:⁊ ſic eſt igura ſuparfictalis. Vel eñ ßᷣm pro funditatem.⁊ ſic eſt igura coꝛpoꝛalis. ⁊ di ſoꝛma qꝛ dů eſſe rebus artificialibus ⁊ ſpeciem. ⁊ dicitui figura qula terminat rein ad talem vel talem quantiatẽm.& 5* videndum qualt hitus vᷣm ꝙ eſt pꝛima ſpis qualitatis. diſtinguat᷑ ab habitu quod eſt pᷣdicamenuʒ ab hin qð eſt poſt pᷣdicamentũ:cõñderãdũ eſt pꝛuno ſin Poc. S vbi ſupꝛa ar. og hoc nomen habitus ab habendoe ſum ptum. Z quo quidẽ nomẽ hitus duplr deriuat. no qu dem mõ ꝰm ꝙ homo vel quecũqʒ alia res dr aligã Zliooßᷣm ꝙ aſiqua res aliquo mõð ſe habet in ſe ipſa· v ad aliqd aſiud. Circa pꝛimũ cõſideranduʒ eſt ꝙb ꝙ dÿ̃ reſpectu quinſcũqʒ qð hẽtur:cõe ẽ ad dinerſa l
ñ phs iter pꝰßnta ponit hr̃e:q̃ m dinerſu gna rex chl
Sed iter ea que hitur:talis videt᷑ eſſe diſtinctio:nã quedã ſunt in
qnibus nihil eſt mediũ inter bñs ⁊ id quod biwrSu inter ſpᷣm ⁊ qualitatẽ ⁊ quãtitatẽ nihil eſt medius·
dã vo ſunt in quibus nõ eſt alqð mediũ inter vnnae ſed. ſola relatio: ſicut dĩ aligs hr̃e focium velamicu
qam vo ſunt inter que eſt aigd mediũnon quidem S vel paſſio: ſed aliquid per modum actionis vel p lom ꝓut.ſ.vnum eſt tegens vel oꝛnãs ⸗ lind tectumve
inmjude pbs duc in·zometha· ꝙ pius di
*
A.

Queſtio
ctio quedã hitis ⁊ habiti ſicut eſt in illie que cires nos habemus.Et iõ in hijs cõſtituitur vnũ ſpeciale genus re
rũ quod d pꝛedicamentũ hitus. De quo dicit phᷣus.y. metha.ꝙ inter hitẽ indumentũ ⁊ ipſũ indumentũ quod hẽtur eſt hitus medius Si aũt ſumat᷑ habere ꝓut res ali qua dr̃ quodãmodo ſe hr̃e in ſe ipſa vel ad aliud hoc inõ pabitus eſt qualitas quedam. Mec ulle foꝛmalr. CLonſi derandum vlterius eſt ſcho ßᷣm Poc. S. in quarto ſentẽ. di.49.q.3· ar.vltimo ꝙ duplex eſt hitus. uidam eſtq inclinaꝝ ad actum ad hoc vt actus exerceatur. Et ſic talis habitus qui ſic inclinat eſt tiñ in parte appetitina. Vꝛ ap⸗ petitus qui habet bonum ⁊ finem pꝛo obiecto:mouet ⁊ ſeipſum ⁊ vim cognitinã in actu. Mã ex deſiderio actus
vel ſinis pꝛonenit ꝙ aliquis aliquem actum exerceat:dũ
modo nõ ſit ex neceſſitate nature. Alius eſt habitus qui in
clmnat ad actum q;tũ ad modũ agendi: vt ſcilicet illud qð
agitur recte agatur. Et ſic quilibet habitus ſiue ſit in par⸗ te intellectꝰ ſiue in parte appetitiua inclinat ad actũ. Iec ille. CConſiderandũ inſuper eſt tertio Sᷣm oc. Sinp̃ mo ſententiarum · di.z.q.vltima.ar. pꝛimo ꝙ aliquid põt habere rationem habitus: qð tñ non erit verus habitus. Ipſa enim eſſentia anime pꝛout eſt nota a ſeipſa habet r nem habitus D icit enim ibidem ſic. ¶ Id eſſe habitus intellectini duo cõcurrnnt.ſ.ſpecies intelligibilis ⁊ lumẽ intellectus agentis quod facit eam intelligibilem actu. vñ ſi aliqua ſpecies eſſet que in ſe haberet lumen illud habe⸗ ret rationem habitus quantũ pertinet adhoc quod eſt pᷣn cipium actus. Ita dico ꝙ quando ab anima cognoſcit᷑ ali⸗
quid quod eſt ipſa non per ſimilitudinem ſui ſed per ſuã
eſſentiam:ipla eſſentia rei cognite eſt loco habitus. Ande
dico ꝙʒ ipſa eſſentia anime: pꝛout eſt nota a ſeipſa habet rõ
nem habitus. Mec ille. Nonſiderandum vlterius ẽq̃r ta ᷣm Doc. S.in ſcðo ſententiaꝝ di.⁊.q.vlti.ar. vltimo ꝙ duplices ſunt habitus nobiliſſimi. Ende ibidem dicit
ſic. Quod enim habitus nobiliſimi nõ lateant intelligitur de habitibus cognitiue partis de quoꝛum perfectiõe cer⸗ titudo eſt:non aũt de habitibus affectiue qui latent vt ĩ ca
ritate pʒ. Idec ille. Pic ergo habituuʒ quidam latent: qui dam autem non poſſunt latere. Acd imum igitur dðm ꝙ yirtutes ialiquã
P Rk do dicuntur ipſe potentie. Ali quando vero potentiarum actus. Aliquando habitus: ʒ cuins declaratione ſciendũ eſt ᷣm Poc. S. in de virtuti⸗ bus.q.pᷣn.ar.pꝛimo in coꝛpoꝛe ꝙ eſt aliqua potentia tm̃ agens. Iliqua tm̃ acta vel mota. Aliqua vᷣo agens ⁊ actu
potentia igitur que eſt tmñ̃ agens non indiget adhoc ꝙ ſit puncipium actus aliquo iñducto. Ande virtus talis po/
tentie nihil aliud eſt q; ipſa potentia. Valis autem poten tia eſt potentia diuina ⁊ intellectus agens: potentia natu
rralis. vnde harum potentiarum virtutes non ſunt aliqui
habituſe ſed ipſe potentie in ſeipſis complete. Sed ille po
tentie ſunt tĩ acte:que non agunt niſi ab alijs mote. Mec
eſt in eis agere vel non agere. Bed m imperium virtu tis mouentis agunt. Et tales ſunt vires ſenſitiue ᷣm ſe cð ſderate.vnde in. ðethi.dicitur quod nullius actus ẽ pᷣnn ee autem potentie perficiuntur ad ſuos actus per ali⸗ quod ſuperadductum quod tamen non eſt in eis ſicut ali
qua foꝛma ſuperinducta manens in ſubiecto:ſed ſolum ꝑ
modum paſſionis ſicut ſpecies in pupilla. vnde nec haruʒ potentiarum virtutes ſunt habitus:ſed magis actus. Mo
tentie veroille ſunt agentes ⁊ acte que ita mouentur a ſuis
actiuis ꝙ tamen per eas non terminantur ad vnum: ſed in eis eſt agere vel non agere. Sicut vires aliquo modo rõ nales · Et hee potentie complentur ad aliquid agendum per aliquod ſuperinductum quod non eit in eis per mo dum paſſionis tm̃:ſed per modum foꝛme quieſcentis ⁊ manentis in ſubiecto:ita tamen ꝙ per eas non de neceſſi
tate ad vnum cogantur quia ſic potentia non eſſe domina
ſui actus. Et harum potentiaꝝ vꝛrtutes non ſunt ipſe po⸗ tentie neqʒ paſſiones ſicut eſt in ſenſitiuis potentijs neqʒ qualitates de neceſſitate agentes ſicut ſunt qualitates pal⸗
ſipiles rerum naturaliũ:ſed ſunt habitus Nec ile. CEy
BZigeſimapꝛima
quo etiam pʒ ꝙ habitus ⁊ diſpoſitio differũt a ſcda ⁊ ter
tia ſpẽ qualitatis Mualiter auteʒ differat a quarta impꝛõ
ptu eſt vt dicit Doc. S.ibidem. Mam ſigura non dicitur ad actum quãtum in ſe eſt. Pabitus autem ⁊ diſpoſitio dicit oꝛdinem ad actum. CEx pꝛedictis ẽt pʒ ꝙ habitu ad tria indigemus. Pꝛimo vt ſit firmitas in noſtra ope⸗ ratione. Nam ea que a ſola operatione dependent facie immutantur:niſi ᷣm aliquam inclinationem habitualem fuerint ſtabilita: ſcðᷣo vt operatio perfecia in pꝛomptu ha beatur. Tertio vt delectabiliter perfecta operatio com⸗ pleatur. C Ad ſcõᷣm dicendũ ſᷣm Poc. S.in de vinuti⸗ bus vbi immediate ſupꝛa.ar.ð.ꝙ diſpoſitio ad aligd dici tur id per quod ʒliquid mouetur. Motus autem babet quandoqʒ terminũ in eodem genere:ſicut motus altera⸗ tionis.vñ diſpoſitio adhunc terminũ ſemꝑ eſt eiuſdeʒ ge
neris cũ termino. Añqʒ vo hʒ terminum alterius gene⸗
ris. Sicut alterationis terminus qũqʒ eſt foꝛma ſubſtan⸗ tialis Et ſic diſpoſitio non ſemper eſt eiuſdeʒ generis cũ eo ad quod diſponit: ſicut caloꝛ eſt diſpoſitio ad foꝛmam ſubſtantialem ignis. NMec ille. Et hoc vltimo modo hit? dr diſpoſitio ad operationẽ. ¶ ꝛo cuius maioꝛi decla⸗ ratione ſciendum eſt vᷣm ipſum ibidem ad nonũ ꝙ diſpo ſitio dicitur tribus modis.vnoꝰ per quã materia diſponi tur ad foꝛme receptionem. Sicut caloꝛẽ diſpoſitio ad foꝛ mam ignis. Iliooper quam aliquod genus diſponit ad agendum:ſicut velocitas eſt diſpoſitio ad currenduʒter tio mõ diſpoſitio d̃ ipſa oꝛdinatio aliquoꝝ admuicem. iſpoſitio autem 3 hitum diuidit᷑ pꝛimo mõ Ipſa vo virtus diſpoſitio eſt ſcõo modo. Mec ille. CAd tertium dõm ꝙ aliqui habitus pñt eſſe in potentijs vt in ſbo vtꝓ bat Moc. S.in deÿᷣtutibus.q.pᷣ.ar.z. verumtamẽ vt ibi dem dicit ſubiectum tripliciter comparatur ad accidens⸗ vnoꝰſicut pꝛebens ei ſuſtentamentum. Maʒ accidens per ſe non ſubſiſtit. Fulcitur vero per ſubiectum. Alioꝰſit poꝰ ad actum. Mam ſhm accidenti ſubijcitur ſicut quedaʒ po tentia alicui actui · vnde ⁊ accidens foꝛma dr̃. Fertio mð ſicut cauſa effectui. Mam pꝛincipia ſubiecti ſunt pꝛincipia per ſe accidentis. Quãtuʒ igit᷑ ad pꝛimũ vnñũ accidẽs ſᷣm alterius eſſe non poteſt. Mam cum nullum accidens ꝑ ſe ſubſiſtat:non poteſt alteri ſuſtentamentum pꝛebere: niſi foꝛte dicatur inquantum eſt a ſubiecto ſuſtentatum aliud accidens ſuſtentat. Sed quantum ad alia duo vnnm acci dens ſe habet ad aliud per modunn ſubiecti. Nam vnnʒ accidens eſt in potentia ad aliud:ſicut dvaphanum ad iu⸗ cem ⁊ ſuperficies ad coloꝛem.vnum et accidens poteſt eſſe cauſa alterius vt humoꝛ ſapoꝛis.t per hunc modũ dicitur vnũ accidens alterius accidentis eſſe ſubm non ꝙ vnũ accidens ꝓoſſit alteri accidenti ſuſtentamentum pꝛe⸗ bere:ſed qꝛ ſubm eſt receptiuum vniꝰ accidentis altero mediante Et hoc modo potẽtia aĩe d̃ eſſe ſubiectum ha bitus. Mã habitus ad potẽtiã aĩe cõparat᷑ vt actus ad po tentiã cũ potẽtia ſit indeterminata quãrũ eſt de ſe. Et ꝑ hitum determinat᷑ ad hoc vel illud. Et ẽt ex pꝛincpijs potentiaꝝ hitus acquiſiti cauſantur. Nec ille. Dicẽdũ eit ẽt ꝙ hĩtus aliqui poſſunt eẽ in eſſentia anime.ſ.gratia ßᷣm ꝙ habutus dicit oꝛdinem ad naturam aliquam que ẽ ſuperioꝛ qᷓ; natura humana: vt pʒ per Voœc. S.in.i⸗ Fo.ar.pᷣo. CEt qi dicitur. Foꝛina ſimplex ſubĩ eſſe non põt. ¶ Ad hoc rñdet poc. Iin pᷣma ꝑte· q.77· ar· pᷣmo dicens ꝙʒ aĩa lʒ nõ ſit cõpoſita ex inã ⁊ foꝛma hʒ tñ aligd de potetialitate admixtũ vt ſupꝛa dictum eſt. Et ideo pᷣt eſſe ſm accidentiſ. Pꝛopoſitio aũt adducta locũ hʒĩ deo qui eſt actus purus in qua inã eam Boetiꝰ introducit. Mec ille. CId q̃rtum dicendum ſicut dicit Voc. S. in 120.q. 49.ar. 223d tertiũ ꝙ iſta differentia difficile mobi le nõ ðiuerſificat hitum ab alijs ſpẽbꝰqualitatis ſed a di⸗ ſpoſitione · ualiter auteʒ diſtinguatur ab alijs ſpecieb? ſupꝛadictũ eit in coꝛpoꝛe. ¶Ad qntũ dðm ꝙ ad hituʒ nõ eſt motꝰimediate pꝛio ⁊ per ſe ſed tñ põt eẽ mediate ⁊ ex ſicut ẽt in ad aliqucd nõ ẽ ↄſequenti motꝰimediate:ſed mediate ⁊ ex ↄñti yt ſi aliꝗd nõ ſit alicui equale:ſi auges tur efficier ei equale ex ↄñti · Et ſic augmentato pꝛimo ⁊

Auinti
per le fůndamiento rlonis auget rlo ex ↄti ſilr facta alte
ratiõe circa ipſas qualitates paſſibiles que ſunt calidum ⁊ frigidum humidũ ⁊ ſiccũ:fit ex ↄſequenti alteratio ſcõᷣm egritudineʒ ⁊ ſanitatẽ. ꝛimo aũt ⁊ per ſe nõ ẽ alteratio vᷣm hmõi hitus ⁊ diſpoſitiones ſicnt ẽt ſupꝛa dictũ eſt. q. 20.ar. 2v. in pꝛimo notabili vel dicendũ ꝙ ad hĩtũ nõ eſt ꝑ ſe alteratio ꝓpꝛie dicta que dñ̃ coꝛruptiua:lʒ ad hitũ ſit al teratio pfectiua. Sed ad ſciendũ qualr hitus intẽdant
⁊ remittantur:cõſiderandũ eſt vm oc. G.in.iꝛcq.;x⸗ ar · Pᷣin coꝛpoꝛe ꝙ perfectio foꝛme põt dupir ↄſiderari.
no 5ᷣm ipſam foꝛmã. Alio5ᷣm ꝙ m participat foꝛ⸗
mã. nquãtũ aũt attendit perfectio foꝛme ſᷣm ipſaʒ foꝛaʒ
ſic dr̃ magna vel parua. Inquãtũ vo attẽdit᷑ perfectio foꝛ me ðm půrticipationẽ ſĩ dr̃ magis vel minꝰ· i ergocõ
ſideret᷑ foꝛma m ipſaʒ foꝛmã.i.abſtractiue:hoc põt eſſe
duptr. Dꝛ vel illa foꝛma ðᷣm ſeipſaʒ vel aligd ſui ſoꝛtitur ſpẽm: vel non ſed ſuſcipit ſpẽm ex aliquo ad qð oꝛdinat᷑.
Si pꝛimũ:ſic neceſſe eit ꝙ ðᷣm ſe conſiderata hẽat deteria
taʒ rõneʒ que neqʒ in plus excedit neqʒ in minus deſice⸗
re poſſit:ſieut caloꝛ ⁊ albedo ⁊ alie qualitates:que nõ di⸗
cũtur in oꝛdine ad aliud ⁊ multo magis ſubſtãtia que ẽ ꝑ
ſe eſſe. Fx quo pʒ ꝙ albedo in abſtracto nõ ſuſcipit magi neqʒ minus. i vo tal foꝛma ſoꝛtiat᷑ ſpẽm ex aliquo ad qð oꝛdinat᷑: põt m ſeipſaʒ dinerſificari in plus vel min?
remanens eadẽ in eadẽ ſpẽ ꝓpter vnitatẽ eiꝰad qð oꝛdiat᷑
ex quo recipit ſpẽʒ:ſicnt ſanitas põt variari ᷣm magis ⁊ minus ⁊ tñ remanebit eadẽ ſpẽs ſanitatis ſicut phs dicit ĩ
Fethy.vʒ · ꝙ ſanitas ſuſcipit magis ⁊ minns. Si vo ta lis foꝛma cõſideretur pᷣin participationẽ ſubiecti hoc ẽ tri pliciter. Aꝛ vel a tali foꝛmna participans hʒ ſpecieʒ. Et ſic talis foꝛmna nõ ſuſcipit magis ⁊ minꝰ.qlij nec in cõtreto
nec in abſtracto ſuſcipit magis ⁊ minꝰ. el illa foꝛma eſt talis ꝙ de rone eins eſt indiniſibilitas.⁊ ſic talis foꝛma ẽt
nõ participat vᷣm magis ⁊ minus · Nñ ſpẽs numeri non ſuſcipiunt magis ⁊ rninꝰẽt in cõcretò:neqʒ ſpẽs quãtitatiſ
cõtinue que ᷣm numeꝝ ſumũtur:ſicut bicubitus.⁊ tricu⸗
bitus vel illa foꝛnya eſt talis cõditiõis ꝙ de rõne eius nõ eſt indiuiſihilitas. Et tunc talis foꝛina põt ſuſcipere magiſ ⁊ minus. Sicut ſcia ⁊ ſanitas. ¶ Vy quo cõcluditur ꝙ in
habitibus duplr põt magis ⁊ minus ↄſiderari. no ſeꝛpꝛout dr maioꝛ vel minoꝛ ſanitas vel ingioꝛ ⁊ minor
ſciĩa que ad plura vel paucioꝛa ſe ext endit. Ilioꝰᷣm parti cipatipnem ſbi:pꝛout.ſ.vna ſcia magis ſuſcipit᷑ invnoqᷓ; i alio. Mõ enim hitus dant ſpẽm neqʒ in ſui rõne inclndũt indiuiſibilitatẽ.h ec oia ðᷣm Toc. S.quaſi foꝛmatr. Sic ergo vʒ ꝙ hitus ⁊ in cõcreto ⁊ in abſtracto ſuſcipiunt ma gis ⁊ minꝰ. In cõcreto quidẽ extenſiue ʒ ꝙ ad plura ob iecta ſe extendunt. In abſtracto aũt intenſiue vᷣm ꝙ ĩ vno intenſiꝰparticipant᷑ q; in alio. d.s n dðm ꝙ augmen tum accipit᷑ duplr.vnoꝰ ꝓpꝛie. t ſic ſolum in quantitate
molis reperit᷑. Alioꝰtrãſlatiue ſine ꝑ quãdã ſititudineʒ. ⁊
ſic ẽt reperitur in hijs que ſunt q;ta virtute vt innuit Po.
2
S. in.1*2c. vbi ſupꝛa.ar.pᷣo.vbi ſic ait:ꝙ augmentũ ſiẽ ⁊
alia ad quãtitatẽ ptinentia a quantitatibꝰcoꝛpoꝛalibuſ ad res ſpãles ⁊ intelligibiles tranſfertur ꝓpter cõnaturalita tem intellectus. Picitur autem in quantitatibus coꝛpoꝛe is aliquid magnuin:ßʒ ꝙ ad debitam perfectionem quã titatis perducitur. Unde aliqua quantitaſ reputat᷑ magna in elephante. Elnde ⁊ in foꝛmis dicjmus aliquid magnũ ex hoc ꝙ perfectum Idec ille. Mtrum aũt hitus auge
antur qut yon ibidem deducit Soc. F.lucide ⁊ quã gio
rioſe. TAd vltimum dðm ꝙ hitus ſicut ⁊ cetera accidẽ
tia diſtingiũtur numero numeroſitate ſubiecti ab eoruʒ
ſbiecti
.
taliũ diſpoſitionum. Alioꝰpᷣm naturã tertio mõ ðᷣm obie
cta ſpecie differentia. SIcðᷣm nãm aũt contingit hitus di⸗
ſtingui dupli vt ibidẽ innnit in articulo ſequenti.inooʒ Auenientiã ad nãm vel ad diſconuenientiaʒ. Et hoc mo⸗
do diſtinguunt᷑ ſpecie hitus boni ⁊ habit?mali. inz hitꝰ
bonus dr ꝗ diſponit ad actũ cõuenientem nature:malꝰaũt qui diſponit ad actũ diſconuenientem nature. Alioꝰ ex eo
biectis. Specie antẽ viſtingunnt᷑ m tria: vt dicit po. S.in. 12e.q. F4.ar.2. in coꝛpꝑe.Mnoꝰßᷣm pꝛincipia actina
ꝙ bitus vnns diſponit ad actuʒ cõuenientem natnre ine
rioꝛi: alins vo ad actũ cõuenientem nature ſuperioꝛi. it ſie vtus humana diſtinguit᷑ a virtute diuina. pec ile.
¶MAueſtio.⁊24. e diſtinctione paſionis.
48 viſis cõſiderandum eſt de diſtin⸗ ctione nominum que pꝛopinquʒ 5 Fabent ↄſiderationẽ adhoc nomẽ hitus. pꝛopꝛia enim cõſequũtur ad hitũ. r ca qð duplex occurrit ↄſideratio. ¶ꝛi mo nãqʒ ↄſidetundũ eſt de diſtinctionibus ngiuʒ que ſe hit ad ipfum hitũ per modũ oppoſitiis.¶ Scðo de di ſunctiombꝰnoiuʒ que ſe hit ad ipfũ hitũ per inodũ effe⸗ ctꝰ.ſ.de hre. ¶ Et qꝛ hitui oppont aliquid duplr.dno mõ indirecte licut impfectũ ꝑfecto ſicut paſſio alioooppo ſitiõe directa ſicnt pꝛiuatio ideo circa pꝛimũ dup ſunt cſ deranda. C Pꝛimo de diſtinctiõe pamonis. ¶cdoð diſtinctiõe pꝛiuationis. ¶ Lirca pꝛimum querũtur tria. ¶ꝛjmo vtrũ modi paſſionis ſint ſufficienter aſignati apho: ¶ Scðo vtrũ actio trãſiens ⁊ paſſio ſit in eodem ſubiectiue vel vtrũ actio ſit in agente ⁊ paſſio in patiente. ¶ Tertio vtrũ actio ⁊ paſſio vᷣm ꝙ ſunt pᷣdicamema ſint diſtincta ᷓᷣm rem ſicut res gre. CIbi in pho ⁊ Hoc.S. Paſſio S modo ẽ. in ic ꝓcedit᷑. Tlꝙ mo B pꝛmum aan 5 kcienter a pho in textu aſſignati. Nã paſſio eſt Aeffectus illatioqʒ actionis:vt dicit᷑ in pꝛedica⸗ mẽtis. Sed qualitas ad quã eſt alteratio nõ ẽ effectꝰ actio nis ſed inagis eſt pᷣnn.rgo male df inpᷣmq mõꝙ qua litas vᷣm quã fit alteratio eſt paſio. ¶.ꝛc. Imo⁊ gun dium dicuntur paſſiões pꝛmoo.Et tñ n ſunt qualitates: cũ ſimplices qctus voluntatis deſignent. Ictus enim no eſt qualitas. Jgitur ⁊c. ¶ 30. Intelligere eſt qðdã pa e4 ti vt dÿ̃ in ſcðo ⁊ tertio de aia. Sed intelligere nõ ẽ paſ⸗ ſio pꝛimo mõ dicta:cũ nõ ſit in pᷣdicamento paſionis:ne ⸗ qʒ ẽt tertio mõ vt dę ſe notũ eit. Intelligere.n. nõ eſt la⸗
mentatio. Igit ac̃.ed dicebat ꝙ intelligere nð ẽ pa
ti ꝓpꝛie:qĩ nõ eſt rèceptio cũ abiectione alicuins. C 4ð tra: qꝛ adueniente intelligere ſine ſcĩa tollitur ignoꝛantia. Igitur dicit receptionẽ cũ abiectione alicuins.¶Bed di
cebat ꝙ talis receptio nõ eit cũ abiectione aliciius poſii
ui: ſed pꝛiuatiui ſoluʒ: qꝛ ignoꝛãtia dicit pꝛinationẽ. ¶õ tra qꝛ adueniente ſcĩa tollitur ignoꝛantia pꝛane diſponis q̃ eſt habitus poſitiuns non bonns ſed malus. Ergo ⁊c̃ NP ꝛ. hus hic non diſtinguit modos actiynis. Er go non debnit etiam ponere modos paſſionis. Alias de⸗ tur atio quare hic magis diſtinguit vnum quain alind · N Sed ð eſt phs in textu dicens. Paſſio dicit᷑ vno qdeʒ modo qualitas ᷣm quã alteratio contingit vt album ⁊ i grum dulce ⁊ amarum grauitas ⁊ leuitas et quecunque alia talia. Alia vo modoꝛum hoꝛum actiones ⁊ alteratio nes. Amplius hoꝝ magis nociue alterationes ⁊ motus ⸗
maxime triſtes nociue. Implins magnitudines calami⸗
itum paſſiones dicuntur. cien 4 ↄ dðm gꝙ paſſo dicit᷑eſttuoꝛ m Reſpondeo dis. vnoꝰdf̃ paſio ipſ quali⸗
tas ÿm quã ſit aſteratio: ſicut albũ ⁊ nigrũ ⁊ hmõi.⁊ iſto
mõ paſſio eſt tertia pẽs in pᷣnto qᷓlitatis: que ṽ paſſior paſſibilis qualitas. Scðovactiões hmõi qualitatũ ⁊ altt
rationes que fiunt pin eas: dicunt᷑ paſiones · Et ſi paſio
eſt vnũ p̃ntuʒ: vt calefieri ⁊ infrigidari. Tertioꝰ paſiões diennt᷑ non quelibet alteratione ſed quẽ ſunt nocnead malumterminate ⁊ que ſunt lamẽtabiles ſiue triſtes. enim dr̃ aliqd pati m hunc modũ quod ſanat:ſed gu infirmat᷑: ⁊ etiam cuiuſcũqʒ nocumentus accidit · Etl rationabiliter eſt: vt dicit Hoe. S. in icõne:qꝛ patienn actionẽ agentis ſibi Zrij ngturaliter trahit᷑ a ſni diſpõne in diſpõnem ſitem agenti. t iõ magis ꝓpꝛie dicit pat cn
ſubtrahitur aliquid de eo qð ſibi congruebat ⁊ induqin
in ipſo contraria diſpoſitio ꝛqᷓ; quando fit cõᷣra
16 ſüc
. 4

uhi enim magis ꝓpꝛie dr perfici Muarto dicũtur paſões: nõ quecũqʒ nociue alteratiðes ſed que hit magnitudineʒ ſ, nocumẽti. Sicut magne calamitates ⁊ magne miſerie. Et qꝛ ẽt excedẽs leticia eſt nociua cũ qñqʒ ꝑꝑ eyceſſum leti⸗ umeh cie aliqui moꝛtui ſint ⁊ qũqʒ infirmati ⁊ filr ſuphabũdan ne tia ꝓſperitatis in nocumentũ vertat hijs qui bene ea vti tu neſciunt: ideo nõ ſolũ magnitudines lamentationũ: ſed ẽt wu eyultationũ paſſiones dicunt᷑. dec oĩa Poc. B. quaſi de en vbo ad vbum in lcõne. Cõſiderandũ ẽ aũt ꝙ ſufficien dn tia pꝛedictoꝛum modoꝝ põt ſic foꝛmari. Mam oĩs paſſio isttin receptionẽ impoꝛtat· Tiel ergo accipitur paſſio pꝛo qua⸗ iprt litate ᷣm quam eſt alteratio · Et ſic eſt pꝛimnꝰmodꝰ. Mel unt pꝛo ipſa alteratione ⁊ actione que fiunt vm huiuſmodi qj n litates. Et hoc eſt dupliciter. Vel indifferenter pꝛo qua⸗ pini i cũqʒ tali alteratiõe ſiue ſit nociua ſine non. Et ſic eſt ſecun⸗ unth dus modus Nel pꝛo alteratione uociua. Et hoc duplici mn ter vel ſimpliciter. Et ſic eſt tertius modus. Vel cũ ex⸗ wn ceſſu. Et ſic eſt quartis nodus —r igit dðm ꝙ paſſio põt accipi Ruth Acd pPmum duplicit. Enoꝰ ſpecialit.vʒ. ꝓ iun ſecundoꝰtm̃. Et ſic paſſio eſt effectus illatioqʒ actiõiſ. Alio inſlan mõ coiter vt ſe extendit ad oẽs ſui acceptiões. Et ſic acci pitur hic. Mec ſic eſt effectus actionis:ſed aliqi eſt ꝓꝛinn chr wyi vt voluit argumentum. CAd ſcõm dðm ꝙ amoꝛ ⁊ gau mün dinʒ poſſunt duplr cõſiderari. Tnooßmn ꝙ ſigmicant paſ puſsiſt ſiones ⁊ cõcupiſcibili exites. Et ſic nõ ſunt ſimplices act⸗ igu yi Alio accipiuntur ꝓ ſimplici actn voluntatis. Et ſic nõ ſũt endickt inconcupiſcibili. Pꝛimoꝰ dicuntur paſſiões ᷣm bmumn moiicht modũ pꝛedictũ:nõ aůt ſchoo. CAd tertũ ⁊ quartũ cõce Fußnnit dimꝰ reſponſiões ibidẽ adductas. ¶Ad qntũ dðm ꝙ lz Cpzwt ſcia aliquando introducat in aliquo cũ remotione ignoꝛã ſjunt tie pꝛaue diſpoſitionis tñ hoc non eſt ſemp.vnde ſibi hoc en nn accidit Maſſioni autem pꝛopꝛie non accidit. ſed ſemper ſlcrrttt eicõuenit.ſ. ꝙ introducatur cum remotõe foꝛme ʒrie yt nm dieir oc. S· in ſcdo de aĩa. ꝙicut ſanitas nõ põt introdu moin ci in aliqͥ ſine remotione infirinitatis nec ecõuerſo. C Ad 4 vltunũ dicendũ ꝙ paſſio ↄſecutiue ſe hʒ ad habitũ ꝑ mo urlontt duʒ oppoſitionis quo imperfectum opponitur perfecto. ont Icdeo poſtquã determinauit de hitu: ↄñter reſtabat conſi wwiml derare de paſſione:nõ aũt de actione. Actio eniʒ ðʒ ꝙ hu cilmg ſmodi non conſequitur ad habitum. CMel dicendum lunſi ꝙ poſitis moeis paſſionis ſufficienter cognoſci pñt modi ieenit uctionis:qꝛ actio ⁊ paſſio ſunt vnus motus materiatr? vt duyn infra patebit articuio tertio notabili ſcðo. — CIbi in phyloſopho ⁊ octoꝛe Bngo⸗ 3 ſ. ic pceditur. M ui te ſubiectiue ſicut ⁊ paſſio. Mam actio ⁊ paſ⸗ mnp ſunt vnus motus ſᷣm reʒt vtpʒ tertio pßyt pin per phm ⁊ oc. F. Bed paſſio eit in patiente. Ergo ⁊ 2e. 4. Actio · ¶ Sed dicebat ꝙ ſunt idem motꝰßᷣm rem.i·mãli Icö.20. ſed nõ eſſential. Ideo non opoꝛtet ꝙ ſi paſiio ſit in patien vo te ſubiectiue:ꝙ ẽt actio ꝓpter hoc ſit in patiente C Lon — tra. Qꝛ duo accidentia ęadem ſubiecto:ſunt in eodẽ ſubie — ctiue · Sed actio ⁊ paſſio ſunt idem motus ſubiectoꝝ ma terialiter per te vᷣm ꝙẽt ↄcedit Doc. J. in. z0. phyr. Er⸗ idem quod pꝛius. ¶ P ·⁊. Merfectio eſt in eo cuius eſt . nuß⸗ verfectio. ¶ Bed actio tranſiens eſt perfectio rei ad eytra vh yt patet perxhm ⁊ Poc. S.in. yo. huius. Ergo ideʒ qð nh pꝛius · CP30. Pi actio quelibet eſſet in agente:ſeque/ — Lectõ.i. Ltur ꝙ nulla actio eſſet tranſiens. Sed ↄñs eſt 5 ppm in dnii ↄv. huius. Ergo ac̃. Mꝛobat᷑ ↄfa. Mi actio vocat imms n nens:que remanet in agente:⁊ illa vocat᷑ tranſiens que ñ nn remanet in agente ſed tranſit in patiens · ¶P · 4? Poc· wun Lec2. SF. · in. z0. de aia caplo qm̃ autem ſentimus expꝛeſſe dicit wisi i Pactio tranſiens eit in patiente ficut in ſbo. Ergo ita ẽ:pʒ iw 5 ia per locũ ab auctoꝛitate. · Gʒ in ctrariũ arguit, naʒ nn actiotranſit ab agente in paſſumn vᷣm phm in· 30. phy zi zn zec. 4. A huius · Nel ergo illa actio que tranſit ab agente eſt ea⸗
dem nnmero que ſuſcipitur in patiente: vel non. Si ſic:ſe quitur ꝙ idem accidens numero pꝛis erat in agente:⁊ poſtea in patiente ſuſcipitur. uod implicat ᷣdicionem
ſecunda
vnum.ſ.accidens numero ſucceſſine eſſe in diuerſis ſubie
ctis. Si vo nõ ſit vnũ accidens numnero ſed alia eſt actio in agente ⁊ alia in patiente:ſequitur ꝙ aliqua actio tran⸗
ſiens erit in agente. Et cũ oẽs actiões tranſeuntes ſint eui
dem rõnis: ſequiiur ꝙ quelibet actio tranſiẽs eit ẽ ĩ agẽte Reſp ondeo dðm g ꝑp argumenta ante in
NNE ↄriũ adducta ⁊ pp ſiles ꝓpoſi tiões phy ⁊ Ipoc..in diuerſis locis pᷣcipue ꝑp ea que dicit in. z0. de aĩa ⁊ in.o. huius videt᷑ eſſe de mente phy ⁊Woc..ꝙ actio ſit in patiente ſubiectine. Dicit enim Doc. S. in tertio de aĩa ſic. Oſtenſum eſt enim in tertio pbvr.ꝙ tam motꝰqᷓ; actio vel paſſio ſunt in eo qð agitur ideſt in mobili ⁊ patiente. Manifeſtũ eſt ennn ꝙ auditꝰ patitur a ſono. Unde neceſſe eſt ꝙ tam ſonus 5ᷣm actum qui dr̃ ſonatio qᷓ; auditus 5m aciuʒ qui di auditio ſit ĩ eo qð eſt ðʒ potentiã.ſ.in oꝛgano auditus.Et hoc iõ:qꝛ actꝰ
actiui ⁊ motini ſit in patiẽte ⁊ nõ in agente ⁊ mouente.⁊
iſta eſt rõ quare nõ eſt neceſſarium ꝙ omne mouens mo ueat᷑. vnde ſi motus ⁊ actio eſſet in inonente: ſequeretur ꝙ monens moueret᷑. Et ſicut dictum eſt in.z0.ꝓßyractio ⁊ paſſio ſunt vnus motus ſubiecto:ſed differũt rõne ꝓut actio ſigniicat᷑ vt ab agente: paſſio aũt vt in patiente ita ſupꝛa dixit ꝙ idem eſt actus ſenſibilis ⁊ ſentientis ſubo ſj non rõne · Iec ille foꝛmalr. Ct infra ait. Sicut.n.actio ⁊ paſſio eſt in patiente ⁊ non in agente vt in ſubo ſed ſolũ vt in pꝛincipio a quo:ita tam actus ſenſibilis qᷓ; actus ſen ſitiui eit in ſenſitiuo: vt in ſubiecto.Idec ille. Cꝑx quibꝰ ſic foꝛmat᷑ argumentum. Mis motus eſt in mobili alias nullum eſſet mouens ñi motũ:cũ illud in quo eſt motus moueatur: ed actio eſt quidem motus. Jgitur actio eſt in patiente ⁊ non in agente. CP.⁊0. Poc. S.in de po. q..ar.I0.ad. 3n dicit ꝙ illud a quo aliquid denoĩat ꝛnð ſemper opʒ ꝙ ſit foꝛma ᷓᷣm rei nãm: qᷓ;uis ſigniũicet᷑ per modum foꝛme grãmatice loquendo. D enoĩat᷑.n.hõ ab actione ⁊ indumento ⁊ ab alijs haiuſmodi que realiter non ſunt foꝛme. Nec ille. Ft idẽ dicit pꝰ.q.ʒ7.ar.⁊.ĩ coꝛ poꝛe: vbi ſic ait. Sciendũ eſt ꝙ cũ res cõuer denominẽt᷑ a ſuis foꝛmis:ſicut album ab albedine ⁊ homo ab huma nitate:oẽ illud a quo aliquid denũĩatur q;tum ad hoc hʒ habitudinem foꝛme.vt ſi dicã. Iſte eſt indutus veſtimẽ to ille ablatiuus cõſtruitur in habitudine cauſe foꝛmalis: qᷓ;ᷣuis non ſit foꝛma · Lontingit autem̃ aliquid denoĩari x id quod ab ipſo ꝓcedit non ſolum ſicut agens actione: ſʒ ctiam ſicut ipſo termmo actionis qui eit etfectus qñ ipſe effectus in intellectu actionis includitur.icimus enim ꝙ ignis eſt calefaciens calefactione:q;uis calefactio non ſit caloꝛ qui eſt foꝛma ignis ſed actio ab igne pꝛocedens. Roec ille. Fx quibus ſic foꝛmatur argumemum. Mam actio eſt foꝛma accidentalis per te. Sed nõ eſt foĩa agen tis ᷣm rem ſed ſolum ᷣm modũ ſigmficandi grãmatice loquendo ergo actio eſt foꝛma patientis.⁊ ſic eſt in pa⸗ tiente ſubiectiue· CHꝰ.oc. B. in. zo. phyrſic ait. Mõ eſt inconueniens actus vnius eſſe in altero:qꝛ doctio eſt
actus docentis tñ ab co in alterum tendens continuo ſine
aliqua interruptione.vnde idem actus eſt huius.ſ.agen⸗ tis vt a quoꝛ ⁊ tamen eſt in patiente vt recepius in eo.eẽt autem incõueniens:ſi actus vnius eo modo quo eſt ipſe eſſet in altero.idec ille.ex quibus ſic foꝛmatur argumen tum Illud quod recipitur in aliquo eſt ſubiectiue in eo ĩ quo recipit᷑. Jed actio tranſiens ſuſcipitur in patiente: vt ex adductis pʒ. Igit᷑ eſt ſubiectiue in eo. CP. 40. Do. S.in. y. huus ſic ait. Quando pꝛeter actionem alicuius potẽtie ſt aliquod operatum:actio taliũ potentiaꝝ eſt in factio ⁊ eſt actus facti vt edificatio in edificato ⁊ textus in cðtexto ⁊ vniuerſaliter motus in moto.⁊ hoc ideo eſt qꝛ qñ per actionem potentie conſtituitur aliquod operatuʒ illa operatio perficit operatum ⁊ non operantem.vnde? in operato ſicut actio ⁊ perfectio eius:non autem in ope⸗ rante ed quando non eſt aliquod opus operatum pre⸗ ter actionem potentie tunc actio iſta eſt in agente vt per fectio eins ⁊ non tranſit in aliquod exterius perñciendu Rcut viſio eſt in vidente vt perfectio eius ⁊ ſpeculatio in 7 53
P. 4.5.9.
P. 4. 6.

ſpeculaite ⁊ vita in anima: vt per vitã itelligamus opera pꝛincipio pꝛoximꝰ actionis vt calefactio actio põt accipi
vite ꝛ⁊ felicitas in felicitabii ec ille. Ex quibꝰ ſc arꝰ pꝛo caloꝛe qui eit imediatuʒ pᷣn calefactiõis. t ſie ma⸗
guitur. ĩs actualitas eſt ſubiectiue in eo cuiꝰẽ actualitas nifeſtů eit ꝙ actio eſt iuhiectiue in ãgente:ſicut caloꝛ ignis
ſed actio tranſiens eit actualitas patientis ců ſit eins perfe eiſt in igne fubiectiue. Tertio accipi? actio eſſennaliter.
ctio. Igitur idẽ qð pꝛꝰ. CP.y. Boc. S.in de po.q. vʒ pꝛo emanatione ipſa qua inrroducitur foꝛma in patien
J.ar. S.in coꝛpoꝛe dlcit ſic· qð aũt attribnit᷑ alicuivt ab eo tẽ ᷣm eius pꝛmnʒ gradum: vt calefactio accipitur pꝛoip
in aliud ꝓcedens nõ facit cõpoſitionẽ cũ eoꝛſicut nec actio ſa introductione actiua caloꝛis ab agente in aqua.it iſtoo
cũ agente. t pꝛopter hoc ꝓbat phs in.y.phyr̃g in ad ali actio poteſt duplr conſiderare. Ilno ßᷣm modum ſignij
Eez.5 10. quid nõ põt eſſe motꝰqꝛ ſine aliqua mutatione eius quod candiEt ſie actio non eſt ſubiectine in agente.i. non deſi⸗
refert ad alteꝝ põt relatio deſinere ex ſola mutatiõe alte ¶ gñatun vʒ eſt in agente tãquã in ſubiecto:lʒ realiter ſt in
rius:ſicut ẽt de actiõe pʒ ꝙ nõ eſt motus ðᷣm actioneʒ nii agente Alioꝰpoteſt conſiderari q;tũ ad rem ſigniicaſãũ.
methaphoꝛice ⁊ jn pꝛoptie ſicut exiens de ocio in actum ſic actio tranſiens eſt ſubiectiue in agente. Oð pʒꝑ Soc.
mutari dicimus. uoc non eſſet ſi relatio vel actio ſigni P.in de potẽtia. q.ð. ar⁊. in coꝛpoꝛe · vbi ſic at. Milꝓ
ſicaret aliquid in ſubiecto manẽs.lec ille foꝛmaliter. Ex hibet aliquid eſſe inherens: quod non ſignifcatur vt inhe
quibus ſic foꝛmatur argumentum ·Illud accidens qð eſt renßtſicũt ⁊ actio non ſignificat vt in agente ſed vt abagẽ
eſt in aliquo ſubiectiue: facit ↄpoſitionem cũ eo. ſed acto te. Et tamẽ conſtat actionẽ eſſe in ageme. Nec ille.;
nõ facit cõpoſitionem cũ ggente: vt ex adductis manifeſte dicebat cauillato: ꝙ conſtat actiqnẽ eſſe in agẽte ſicuĩ cn
pʒ. Igitur idẽ qð pꝛins. ¶ P·5. Poc. S.in p parte. q. ſa:non autem ſici in ſubiecto. Contra hanc caullano⸗
M 13.ar..ad pᷣmum ſic ait Duplex eſt actio. Quedã qᷓ tran nem ſunt vba Doc. S. adducta Mam dicit ꝙ aligd eſt . N eſF ſp
ſit in mãm exterioꝛęm. Alia que manent in agente. Vuaꝝ inherens:lʒ non ſigniſicet vt inherens: vt actio. ʒ ilud pec eit differentia. Pꝛ pꝛim actio nõ eſt perfectio agẽus quod inheret alicui eſt ſubiectiue in illo ſi ſ aqeidens. i qð mouęt ſed ipſius moti. Scðã autem acioẽ perfectio ergo actio inhereat agenti jm rem:vt dicit Tyoe.. ſeg agentis · Mec ile. x quibus ſic arguitur. His perfecuo tur ꝙ eſt in eo ſubiectiue. ¶ Hanc ẽt cauillation᷑ remo⸗ eñ in eq cuius eſt perfectio foꝛmalr:cũ perfecuo ſequat᷑ net Poc. P.in de po.q.y. ar.y ad.ym.vbi ſic ait. etio foĩaʒ. Sed actio eit perfectio patientis:vt ex adductis pʒ ex eo ꝙ actio conſideratur vt ab agenti. Inquãtum vero Igitur ⁊c ¶.7. oc. in pꝛima parte. q ⁊3. arti ⁊ eſt accidens: cõſideratur vt in ſubiecto agente. pec ile. d pꝛimũ ſic ait. Actiones in exterioꝛem mãm tranſeũtes Mota ibi in ſubiecto agente. Monenim dicit vt in cauſa inferunt ex ſe paſſionem: vt calefactio ⁊ ſecatig:nõ autem agente:ſed vt in ſubiecto agente. ¶ Id fandem miaʒ pꝛe actiones in agente manentes ſicut intelligere.Mec ille. exꝝ diete coneluſionis faciunt verba Poc.S.in pꝛimo ſentã quibus ſic arguitur. Alud quod ponit aſiquid in patiente tiaꝝ di.ʒ⁊.q.pꝛima ar.ovbi ſic ait. Sciendi ꝙ ðᷣm diuer eſt ſubiectiue in ey· ched actio ponit aliquiq in patiente vt ſam nãm generis idiuerſns eſt modus denoininations. ex dictis patet · Igitur idem quod pꝛius. ꝙp 3 o. Duedam enim gſa ᷣm rõnem ſuaʒ ſignificant aliquiqvt
S. in pꝛima parte.q.ÿ · ar. Pꝰ· ad vltimũ ſic ait.Ictioqᷓ inherens · Picut qualitas ⁊ quantitas ⁊ huiuſmodi. ti tranſit in aliquod extrinſecum eſt realiter media inter ſbʒ talihus nõ ſit denoiatio: niſi per foꝛmam inherentem qne ⁊ agens: puta ſubin recipiens actionem.ᷓed actio q̃ ma eſt pᷣncipium vm aliqð eſſe vel ſubſtãtiale vel accidenta⸗ net in agente non eſt medium realiteꝝ inter agens ⁊ obm: le.Anedã vo ſunt que ſignificant ᷣm rõneʒ ſuã vt ab alio ſed iolum ðᷣin modum ſignicandi. ec ile. Px quibꝰſic ens ⁊ non vt inherens:ſicut pꝛecipue pʒ in actione. actio arguitur. Omne quod eit recipiens actionem tranſeuntẽ: enim ſᷣm artio ſigniſicatur vt ab agente. Et ꝙ ſit m agen⸗ in eo eſt actio ſubiectiue. ed patiens eſt recipiens actio te:hoc accidit ſibi inquãtum eſt accidens. Et paulo poſt nem tranſeuntem vt dicit ibidem Poc. S. ſicut ex adin dicit. Et ſi per unpoiibie poneret᷑ aliquã eſſe actionẽ qᷓ ctis patet. irgo acto eſt ſubiectiue in patiente. N P· oo. non eſſet accidens:non eſſet inherens ⁊ tñ denoiaretagi⸗ Hoe. ᷓ· in ßino ſententia di. z q. par· pꝛimo ſic ait. i temn ꝛ⁊ tunc agens denominarer vᷣm illud quod ab eo genereè actionis determinatur agens per id quod ab eoẽ. ⁊ in eo non inherens.ipec ille. Ex quibus clare pʒ recte non per id quod pᷣnn agentis ſit ſicut actione picit᷑ agens ⁊ humiliter cõſideranti ꝙ lʒ actio 5ᷣm modum ſignifcan nõ ti actio eſt pꝛinn gentis ſed econuerſo. Hec ileEx di ſigificetur vt ab agenie ꝛtij realiter eſt inagente ſubie quibus ſic arguitur· Omne gccidens eit pꝛincipium for/ ctiuẽ· ꝑinde multi ↄſiderantes modũ ſignificandi acuõis male ſu ſubiecti. ſt emin foꝛna accidentalis: a non niſi ⁊ non rem ſigniſicatã: decepti ſunt per fallaciaʒ ĩgure di ſui ſubiecti. Sed actio non eſt pꝛincipium foꝛmale agen ⸗ ctionis ⁊ accidentis ſicut ẽt ſuperiꝰdictuʒ eſt cũ de rlone tißꝛſed potuns agens eſt pꝛincipium actionis effectiuum. ageretur.· q.is ar. 4. Idem vnlt Poe..⁊ expꝛeſſ⸗ Igitur idem qð pꝛius. ¶ P. io.poc..in pꝛimo ſen. qᷓ; ſupꝛa in ſcdo ſententiaꝝ di.40.q.par.ꝗ · ad pᷣmů vbi A r p i.8.g.4·ar z. ad vltimnin fic atrcctetne ſic ait. Ad pꝛimum dicendũꝙ ců actio ſr in agente ⁊ paſ dicamentum dicit aliquid fluens abagente cũ jnotu 5ʒ ſio in patiente non poteſt eſſẽ idem numero aceidens qð in deoñ eſt aljquòd medium vᷣn rei inter ipſ ⁊ ophs eit actio ⁊ quod eſt paſſio: cum vnum actidens non pol⸗ ſnũ. ec ille. Ex quibns ſic arguitur. yllð quod fluit av it eſſe in diuerſis ſubiectis · inde Juicen. eſt dicitꝙ nõ aliquo: eſt ſubiectiue in eo quod illum influxum ſuſcipit. eſt vna nnmero eqnalitas in duobus equglibus ſed ſpe⸗ Ped actio dicit fluxum alicuins ab agentę in paſum:ſiẽ᷑ cie tm̃. ec ille.ecce qũo expꝛeſſe poe. ᷓ · djcit ꝙ actio adductum eſt. Jgitur idem quod pꝛius. Sic ergo ꝓpter eſt in agente ſicut in fbᷣoꝛ⁊ paſſio in patiente. Et loqniur pꝛedicta videtũr eſſe dicendum fin Poc. P · ꝙ actio trã bi de actione tranſeunte.ſ. de actiõe indeoꝝ qna erncij⸗ ) ſens ſit ſubiectiue in patiente:⁊ non in agente. Ced ꝓ xerunt xpᷣm ⁊ de paſſione xpᷣiqꝛ dicit bidem argulnen 7 hnius dubij deciſione gonſideranduʒ eſt pᷣmo ꝙ actio tri to pꝛimo ſic Tnde dicitur. Actio diſplicuit.ſ.iudeoꝛumn
uod actionem in patiente reſiquit᷑· verbi gra. Lalefacto in pꝛimo ſententiax di. 4d. q.pꝛima ar p ad pᷣmnm vbi põt accipi ꝓ caloꝛe pꝛoducto in aqua ab igne per calefa/ vuit ꝙ in actionibus tranſenntibus eſt muenire acionem ttionem: ißt ſic manifeſtum eſt ꝙ actio tranſiens eſt in pa in re ãgente:⁊ paſſionem in re patiente per modũ pn nente ſubitctiue ſicut pꝛobant onmnia argimenta ſuperiꝰ nis ſient motns in moto vt in ſubiecto· Pit enm wbidi imediate adducta. Et utoo actio eſt perfectio patiẽtis. vñ ſic. Duedã ſunt actiões que tranſennt in materiaʒ ertuio qñ diꝙ actio eſt perfectio panentis: eſt pꝛedicario ꝑcõ rem.ĩt italibns actio eſt recepta in eoquod it ꝑ mno⸗ conntãntiani: qi. ſ. ad actionem trãſeuntem ſequitur per/ dum paſſionis n ꝙ motus eſt in moto vt in ſbo. Et i ctus agens eſt ſuus actus:ibi eſt pꝛedicatio per concomi tiente· ec ille. ¶ Sed diceret aliquis quis videtul ꝙ tantiam ſine cauſalis: qꝛ. ſ· ad ipfumn cõcomitatur actus?j iſte texins ſit manis ad oppoſitũ qᷓ; ad propoſium. I
autem eſſentialis · lio accipit acioantecedenter. vzʒ. ꝓ dicitur ibidẽ g actio eſt recepta in patiẽte per.
„N Pliciter poteſt accipi. noꝰ comcomitantnr.ſyz.pꝛo eo paſſio grata fuit.ſ.chꝛiſti. Mecle. N Idem adhuc dit

fun ußi orkgt min
Queſtio
ſionis lud aſit qð recipit᷑ in alic: eſt in eo lubiectiue ſi
ſit foꝛma accidentãlis Ergo ⁊c̃. ¶ Dicẽdum ꝙ qʒ actio phyca fit cũ motu ⁊ illud quod tranſit ab agentę in patiẽs .feꝛma ꝓducta recipit᷑ in patiente per modũ paſſiõiſ paſ ſio.n. vt ſupꝛa dictů eſt dñ a pati in cõi quod eſt recipere. Recipitur autẽ foꝛma ab agente in paſium cũ abiectione foꝛme rie ꝛideo dr̃ ꝙ aetiò ſuſcipitur in patiente ꝑ mo⸗ dum paſſionis· vʒ·concomitantur qꝛ.ſ.ipſa foꝛma conſe⸗ quens actionem ⁊ per ipſam actionem in paſſum pꝛodu⸗ cta eſt in patiente:nõ aũt actio eſſentialr cõſiderata. nde dr̃ ibicem ꝙ actio eſt in re agente. Actio ẽt immanẽs eſt in agente: ⁊ nihil ꝑ eã cauſat᷑ in exterioꝛi patiẽte. Mꝛo cuius declaratiõe ↄſiderandum eit ſcdo ꝙ actio immanẽs vocatur immanens nõ qꝛ ipſa ſola ſit in agente cum etiaʒ actio tranſiens ſit in agente:ſed quia illnd quod per talem operationem canſat᷑ remanet in agente: vt pʒ in intellectio ne.ſimiliter uctio vocat᷑ tranſiens ꝛnon quis actio eſſentia liter tranſeat in rem exterioꝛem:ſed qꝛ ilud qð per talem actionem pꝛoducitur recipitur in re exterioꝛi ſicut patet ĩ calefactione. Ignis enim per calefactionem ꝓducit calo⸗ rem qui ſuſcipitur in aqua.Et talis caloꝛ pꝛoductus non remanet in agente. Ex quo patet quid ſit actio tranſiẽs ⁊ quare vocatur tranſiens uod diligenter conſideran ⸗ dum eſt. C Idem adhuc manifeſtius innuit poc P. in de vnione verbi incarnati.q.vnica.ar.F. in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Unitas ⁊ pluralitas actionis põt ex duobus conſi⸗
derari. Vnoex parte ſubiecti agentiſ.Et ex hoc canſatur
vnitas vel pluralitas actionis ᷓᷣm numerũ ſicut ⁊ quilibʒ
Vigeſimaſecunda
lig nñ. Et hec quidem operatio nõ eſtperfectio operantiſ. ſd operati Mõ eniʒ aligd acgrit igni ex hoc ꝙeſtcale⸗ 8
faciens: ſed calefacto acquiritur caloꝛ. Nec ille. Ecce ꝙ
dicit ꝙ calefactio non eſt perfectio operantis. Dicenduʒ
ꝙ non dicit ꝙ calefacto acquiratur calefactio: ſed caloꝛ:iõ calefacto foꝛmair eſt perfectio calefacientis:⁊ caloꝛ calefa cti. Simile dictum ponit in ſcðo 5 gentiles.co. 23. ad. 4m
vbi ſic ait · Actiones que ſunt in agente:ſunt quaſi perfe ctio ipſius. N uiuſmodi aũt nõ ſunt niſi actiones cognoſcẽ 1s 2 appetentis· Nec ille. Ubi manifeſte apparet ꝙ ibi
loquitur ſolum de actionibus ĩmanentibꝰ:ſicut et oĩs ac tus moꝛalis eſt imanens.⁊ eſt in voluntate ſubiectiue ⁊ ef
fectiue: vt ipe dicit.ix.q.74 ar.1.c. Sed ex hoc nõ cõ⸗ cuditur ꝙ actio tranſiens eſſentialr cõſiderata.ſ.pro ipla emanatione agente non ſit foꝛmal in agente ſicut in ſubie
cto cõſiderata vt accidens eius. CP. Relatio eſt in
eodem ſubiectiue cum ſuo ꝓximo fundamento vt ex ſu pꝛadictis pʒ. Bed relatio que fundatur ſuper actione tr ſeunte eſt ſubiectine in agente ſicut paternitas in patre ge nerante ⁊ relatio calefacientis in calefaciente. Ergo actio tranſiens eſt in agente ſubiectiue. C Sed dicebat quida
iuuenis: qui nunqᷓ; andiuit phyam pꝛopꝛie adherens opi moni ꝙ nulla relatio fundatur ſuper actione:ſed ſolum jn
per virtute actina ⁊ paſſiua vel ſuper quãtitate. õtraq hoc eſt 5 phm ⁊ pꝛecipue 5 Doc. S. ſuperis capto de re latione: vbi ſic ait: Vuedam enim dicuntur relatiue ſcðẽ;
alins actus hʒ numeꝝ vnitatẽ vel pluralitatem eyx parte ſpß
iecti · Alioꝰ põt cõſiderari vnitas actionis ex parte pꝛinci⸗ pij quo agens operatur · Et ex hoc actio dĩ vna vel plu⸗
res m ſpẽm. Mec ille. ¶bi expꝛeſſe dicit ꝙ actiones mł
tiplicantur numeraliter ad multiplicationeʒ ſtoꝝ agentiũ Vnde patet ꝙ actio eſt in agente ſubiectine. Et loquuur ibi non ſolum de actiõe immanente:ſed tranſennte. Due rit.n.ibidem vtruʒ in xp̃o ſit vna tiñ operatio. N P ꝛ.
Mꝛo confirmatione eiuſdem concluſionis eſt Poc. B.in
tertia ꝑte.q.i9.ar. pꝛimo. ad tertium. ¶ Mꝛo cuius pᷣcla
ratione quero a te Thomiſta vtxꝝ illumiatio qua ignis il
nerantis Alias cum relatio ⁊ fundamentum ꝓducantur
luminat aerem ⁊ calefactio qua calefacit aquam ſimul ⁊
ſemel ſit vna operatio in numero ipſius ignis vel plures Si dicas g ſint vna in numero: opoꝛtet ꝙ ſint in vno ſßo.
Mon ergo erit in aere ⁊ aqua patientibus cum ſint diuer
ſa ſubiecta patientia. Et per cõſequens erit in igne illumi nante ⁊ calefaciente. Si vero dicas ꝙ ſint due operatio⸗ nes numero tunc tu dices 5 Poc. B. expꝛeſſe ĩ tertia par te ibidem: vbt ſic ait. Operari eſt ypoſtaſis ſubſiſtentis 5ʒ foꝛmã ⁊ naturã a qua operatio ſpeciem recipit.Et idco a
dinerſitate foꝛmaꝝ ſeu nãxꝝ eſt dinerſa ſpecies operatio/
num. Sed ab vnitate vpoſtaſis eſt vnitas m numeꝝ: ſié ignis habet duas operationes ſpecie differentes.ſ.illumi
nare ⁊ calefacere vᷣmn differentiam lucis ⁊ caloꝛis. Ettñ eſtvna numero illuminatio ignis ſemel illuminantis ⁊ ca
ad ſilium:qꝛmle genuit: ilie genius eſt que differunt mn feciſſe ⁊ factũ enẽ. Quedam vo m tempus futurum.ſiẽ᷑
facturus refert ad faciendum. t ad hoc genus rionuʒ re
ducuntur ille relationes que dicuntur ʒ pꝛiuationem po tentie ⁊. Ex quibus manifeſte apparet ꝙ paternitas fin datur ſuper gemuſſe:⁊ non ſoum ſuper virtute actiua ge
eadem pꝛoductione:ſequeret᷑ ꝙ puer hodie natꝰeſſet pa
ter· Quod eſt abſurdum. CPꝛ. Omnis foꝛma exiſtẽs in aliquo ſubiectiue: dencĩat ipſum. Ged actio non deno Minat patiens. Ergo actio non eſt in patiente ſubiectiue.
C Sed dicebat g eſt duplex denominatio. uedam eſt
extrinſeca:ſicut locatum denoiatůr a loco. Alia eſt denoĩa to intrinſeca:ſicnt paries albꝰ ab albedine denominatur albus. Ictio autem denominat agens denominatione ex
trinſeca ⁊ non intrinſeca. ¶õtra. Quia argumentum per illam euaſionẽ non eſt ſolutum. Non enim argumen 5
tumꝓcedit de denominatone agentis:ſed patientis. Gi
illa que eſt a foꝛma inherente · Sed actio non denominat patiens denominatione intrinſeca per te· Ergo actio non
enum actioſit in patiente ſubiectine: denominabit patien
denominatione intrinſeca. NMã denoiatio intrinſeca dicit
ẽĩ pattente ſubiectiue. Ged diceret aligs · Actio ⁊ ter
minus actionis ſunt idem realiter. Sed tẽriinns actio⸗
lefactio eius ſemel calefacientis.Et ſimiliter inxp̃o oʒ œꝙ ſint due operationes ſpẽs differentes vᷣm eins duas naiu
ras. Quelibet tamen operatio eſt vna ſanatio. Mec ille foꝛmaliter. CP.ʒo. Nuelibet perfectio eſt in eo cuius ẽ
perfectio. Fedactio conſiderata eſſentialiter que eſt me⸗
nisẽ realiter in patiente. Ergo ⁊ actio. Maꝛem pꝛo
bat Qnia ſi actio ⁊ terminus actionis non eſſent ideʒ re
aliter: ſequererur ꝙ in actiombus eſſet pꝛocedere in ins nitum Mam illa actio que per te realiter differt a termi
noꝛaut eſt pꝛncipium actinum vel effecius pꝛincipij acti
ni. NMon pꝛimum:qꝛ poſito pꝛincipio act iuo ſemper po
neretur actio. Onod eft falſuʒ. Eſt ergo actio effectus ö cipij actiui. Bed non poteſt eſſe effectus pꝛincipij actin
dia inter agens ⁊ patiens eſt perfectio ꝓpꝛia agentis: vt
dicit Soc. G.in de poꝰq.y.ar.io.ad pꝛimũ. vbi ſic ait. 1 tlic er Inhn Ad buc Actio eſt cuʒ mom ſiue in motu: vt dicit Auctoꝛ ſex
Agens inquãtů eſt agens nõ eſt extraneũ a genere patien tis nquãtũ eſt patiens. Vnde vtrinſqʒ oꝛdo eſt real vnꝰ
ad alteꝝ:⁊ pꝛecipue cũ ipſa actio media ſit quedaʒ ꝓpꝛia perfectio agenis. ec ile. Et loquit᷑ de actiõe trãſeun te vt ibidem pʒ. ¶ Idem dicit in de veritate q. ar.⁊.
ad m.vbi ſic att. Mꝛoceſſus operationis ab operãte nõ
diſtinguit rem per ſe exiſtentem ab alia per ſe exiſtente. Fed diſtinguit perfectionem a perfecto qꝛ operatio eſt ꝑ. fectio operantis. ec ille. Ii dicebat ꝙ oppoſituʒ videt
dicẽ Soœ. S. in de poꝰ.q.io.ar.i.in coꝛpoꝛe articuli.vbi ſic ait. Eſt aũt duplex operatio. Quedã qdem trãſiens ab
.
niſi mediante actiõe. Et ſic erit ꝓcedere in inhnitum. Ad
pꝛincipioꝛum dicens ſic. Et oĩs motus in actione firma⸗
aque ibi eſt id quod calefacit. ignie a iq quo calefacitab
bitur. Bed motus eſt in mobili: vt dicitur tertio phył᷑.er
go ⁊ actio ¶ Dicendũ pᷣmo ꝙ agens pꝛoducit ſuam ac
rionem non per aliam actionem̃ mediain quia actio no pꝛoducitur ſicut id quod pꝛoducitur:ſed ſicut id quo ali
quid pꝛoducitur ex parte pꝛoducentis. At ĩ calefactione
ſolutum deſignatum m modum ſignificandi vt rema⸗
nens in ſubiecto.ſ.potentia actiua ignis ⁊ id quo deñgn
tum vᷣm modũ ſignificandivt ab alio tranſiẽs qð tñ realr
operante in aliquid extrinſecſi ſicut calefactio ab igne in
eit in agente ſicut calefactio actio. Sicut enim paſioreci
neteritum tempus: ſicut qð fecit ad id qð factũ eſt: vt pã

Eunt
pitur idpatiente nõ per aliã paſſionꝭ mediã:ita ⁊ actio ẽĩ
agente nõ per aliã actionẽ mediã.t hoc ið eſt qꝛ actio ñ eſt id quod ꝓducit᷑ ſicut dictũ eſt: ſed eſt effectus Pncipij actiui.ſ.potẽtie actiue nqͥ qdẽ effectus· ꝓductꝰꝝ nãlẽ alia actionẽ ſed effectus quo. Id aliud dicendũ ꝙ auto ſex Pᷣncipioꝝ accipit ibi actionẽ ꝓ foꝛmna que ab agente in pã tiente ꝓducit: nõ autem ꝓ ipſa ꝓductiõe qᷓ foꝛma qb agẽ te ꝓducitur in paſſuʒ ſicut ſatis ſupꝛa dictũ eſt. ¶ 4 d pᷣncipale arguit᷑· Mã eius eſt poꝰ: cuius eſt perãtioꝛ vt dicit Poc. ᷓ. in pᷣparte. q.y7 ar. V. Si ergo operãtio trůnſiens eſt ſubiectiue ĩ paſio:ipſa poꝰactiua erit in pal⸗ ſo.dð eſt abſurdũ. Ergo ⁊c̃. C Sed dicebat ꝙ panẽ eiꝰ cuius eſt opa ſicut p̃neipij:nõ ſicut ſubiecti. N Cõtra: ga 3 hoc ſunt expꝛeſſe vba Poc. S. Picit enum ibidẽ ſic. idẽ eit qð põt opari ⁊ operat᷑ li oʒ ꝙ eiꝰſit poſicut ſubie⸗ cti cuius eſt operatio: vt ẽt phs dicit in p̃ncipio de ſomno ⁊ vigilia. ſec ille. Sic ergo eſt euaſio nulla. ¶ Matet er g e pᷣdictis ꝙ actio pᷣdicamentalr ⁊ eſſentialr acceptaẽ ubiectiue in agente:lʒ cõſecutiue ſit in paſſo. Herũtamen toꝛtuoſa facie quaſi dentibꝰfremẽs cauillatoꝛ dicebat iſtoſ terminos.ſantecedẽter cõſecutiue ⁊ eſſentialr non ad ſco las Doc. ſed potuus ad ochaniſtaꝝ aut ſcotiſtaꝝ ſcolas pertinere Tipicendũ ꝙ tales aut Poc. S. non viderũt vel ſi viderunt non mtellexerunt ·Tlideamꝰergo ꝗd&o · S. dicat in de veritate· q.⁊. ar.pᷣꝰ ad pᷣn.Thicit enim ibi dem ꝙ aligd ꝑtinet ihinſtalunt tripliciter. Unoſiẽ id qð eſt de eiſentia ſenſualitatis. Pt ſic ad ſenſualitatem ſo⸗ lů pertinent vires ſenſitiue appetitiue. Alioſicut id quod p̃exigitur ad ſenſualitatem Et ſic vires ſenſitiue appꝛehẽ ſiue ad ſenſnalitateʒ pertinent. Aliooſicut id qð ſenſualita ti obſequitur. Et ſic yirtutes motiue exequentes ad ſen⸗ ſualitatem ptinent. lMec ille. Nbi expꝛeſſe vtit illig tribꝰ terminis.ſ.eſſentialiter antecedenter ⁊ cõſecutiue. Voſdeʒ terinmnos in diuerſis ẽt locis adducit ſicut cuilibet diſcipu lo. Doc. S. notũ eit ⁊ ẽt ſuperus adductũ eſt in hoc qnꝰ q. ⁊0. ar.z0 notabili tertio. TEt lʒ adducta in 5riũ de fa⸗ cili ſoluantur:tij cauſa maiòꝛis declaratiõis reſpondendũ eſt ad ſingula.¶Et pꝛimo ad illud qð adducebat᷑ ex ſe⸗ cundo de aia.ſiactio pꝛo eo quod ibi conſecutiue per actio neʒ pꝛoducit᷑ ⁊ non ʒ actiõe eſſentiali.Mã cuilibet vero pho manifeſtũ eit ꝙ ſonatio vᷣm eſſe reale non eſt ſubiecti ne in anre audientis:ſed ſolũ ðᷣm ſpẽm ſoni receptã in or gano auditoꝛis que ſpecies per taleʒ actionẽ cauſat: vmo Fᷣm aduerſarium ꝗ ponit actionẽ in paſſo ſubiectine:dice ret᷑ ꝙ ſonatio eſſei ſubiectiue in aere ſic ſonus per ſonatio nem pꝛoductus:nõ autem ꝙ realr ⁊ nůlr ſiue eſſentialit eſſet in oꝛgano anditus. Sic ergo ille textus Doc. S. nõ vult ꝙ actio eſſentialiter ſumpta ſit in patiente: ſed ſoluʒ illud qð cõſecutine canſatur ab agente mediante actiõe ẽ in patiente. Tt qñ arguebat᷑:ſi actio eſſet in agente: ſeq̃ ret᷑ ꝙ motus eſſet in mouente. ¶ icendũ ꝙ actio natu⸗ ralis que eſt cũ tranſmutatiõe nãſi eſt bñ cũ motu: nõ tñ opʒ ꝙ talis actio eſſentialiter ſit ipſe motus: vt in ſequenti articulo declarabitur. Vnde lʒ talis actio accepta pꝛo eo quod per actioneʒ ꝓducitur ſit cũ motu ⁊ recipiat᷑ in paſ⸗ ſum cũ motu alteratiõis:tñ nõ ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ omne agens moueat᷑: qꝛ talis actio ſic accepta nõ eſt ſubiectiue in agente:ſed in patientevt dictů eſt. d illud aũt quod adducebatur ex tertio phydicendũ ſicut iam dictũ eſt ꝙ actio tranſiens dicit᷑ recipi in patiente cõſecutiue: qꝛ illud quod per talem actionem ꝓducit᷑ eſt in patiente ⁊ nõꝙ illa actio recipiat᷑ in pafiente ſicut in ſubiecto:ſed ſoluʒ ſiẽ cauſa in ſuo effectu. ¶Ad illnd aũt qð adducebat᷑ ex y. puius dicendũ g actio tranſiens dicit᷑ actualitas patientis ꝓpter hoc ꝙ illud quod per talẽ aqtionẽ ꝓducit᷑ eſt foꝛ⸗ ma recepta in patiente ſubiectiue. Cd ulð aũt quod ad
ducebatur ex de po· q. 7. ar. ð. in pᷣma parte. q.37. ar.?. in coꝛpoꝛe:dicendũ ꝙ zctio põt cõſiderari duplr. Vinoꝰ
ᷣm modũ ſignificãdi. t ſic nõ ſignificatur vt eſt in agen⸗ te ſed vt ab agente. lio ᷣm rem ſigniſicatam.Et ſic rea lter eſt in agente ſubiectiue vt pʒ per adducta ex Ipo.ᷓ. in oppoſitam partem. ¶ Id illud autem quod adduceba
§
no ⁊ m rem eẽ in dierſis ſubiectiue Igitur actio⸗ pà
tur ex pᷣma parte. q.is. ar. ʒ· ad pꝛimũ vicẽdũ g actiotrů⸗ ſiens dicit ꝓfectio patientis: qꝛ illð quod cauſatur ꝑ actio nem recipitur mipatiente ſicut foꝛma:non aũt qꝛ actio ila eſſeptiair ↄſiderata ſit in patiente ſicut iam ſepius dictuʒẽ. CAd ulucd aũt qð adducebatur ex Poc..in. pᷣma par tẽ·q.⁊ʒ. ar.⁊. ad pꝛimum dðʒ ꝙ actio ponit in patiente ali quid J.ipſaʒ foꝛmã per actioneʒ pꝛoductãt: ſicut calefactio ignis ponit in aqna caloꝛem pꝛoductũ ab igne per calefa⸗ ctionem. Mon autem actio ponit ſe ipſam in patiente niſ
ſicut canſa eſt in ſuo effectu:⁊ non ſicut accidẽs in ſubiecto
CEt per hoc ẽt pʒ ſolutio ad illud quod adducebatur ex pima parte.q.y4 · ar · pꝛimo ad vltimũ qꝛ patiens ſuſei⸗ pit actionẽ accipiendo actionẽ cõſecutiue.i.juſcipit illð qð cõſequitur ad actionẽ.ſ.foꝛmã pꝛoductã ab aente ꝑ actio nẽ. ¶d illud autẽ quod adducebaiur ex Poc.P.in pᷣo fenten. di.z⁊.q.pᷣma ar. pᷣmo dicendũ ᷣm ipſum bideʒ ꝙ l actio ᷣm modũ ſignificandi cõſiderata nõ ſit ᷣncipium actiõis:tñ ᷣm rem ſingnificatam eſt pꝛinninfoꝛmãdi qnd agens foꝛmali denoĩat᷑ agere. Mec valet argumentuʒ quo dicit᷑. Agens eit cã aciionis.Ergo actio nõ eſt pꝛinn agentis. Situt nec valet: ſubſtantiã eſt pꝛmnnaccidentis ʒ Soe. S. Ergo accidens nõ eſt pᷣn ſubſtãtie:qꝛ accidẽs eſt pᷣnn denoĩationis. nde actione denoĩaturagens age re:ſicut calefaciens calèfactione dñᷓ calefacere:nec talis eſt noĩatio extrinſeca ſed intrinſeca ⁊ per ſe in quario modo perſeitatis. ¶ d illud autẽqð adducebatur ex pꝛimo ſt tentiaꝝꝰdi.g.q.4.ar.vltimo dicendum ꝙ actio accepta ꝓ foꝛma que per actionem ab agente ꝓducit in paſſo: fiuit ab agente in paſſum ſicut effectus pꝛocedita ſua cauſa. Sʒ actio eſſentiaiiter cõſiderata.ſ.pꝛo ipſa pꝛoductione: ſieip ſa non ſuſcipitur in paſſo vt accidens in ſᷣo ſed ſolũ ſicut cauſa in effectn ſuo TEx pꝛedictiſ ergo patet qual actio eſt in agente:⁊ qualiter eſt in pztiente Matet etiũ roncoꝛ dantia dinerſorum dictoꝛum eãdẽ — igitur dicendũ ꝙ actio phyſic Zcd pmum. paſſio ſunt motus ma⸗ terialiter aceipiendo actionẽ pꝛo foꝛma fluente. Nõautẽ ſunt vnum eſſentialr neqʒ realiter: vt infra patebit in ſeqn ti articulo. TId ſcõm dðm g ſi accipiatur actio pꝛo foꝛ ma per actionem introducta:ſic eſt eadem mãliter 4ſub iectine cũ motu. ed ſi accipiatur pꝛo ipſa introductione foꝛme zb agente:ſic actio eſt alia ſubiectiue à molu? půſ ſione. ¶ d alia tria argumenta pʒ ſolutio foꝛmaliter ex dictis. ð actiòe huiꝰẽt diſputabit᷑ ĩfra ĩ nono hꝰ.q.. r⁊⸗ CNbi ſupꝛa impertinenter. ic pꝛoceditur. Ur 2= tertium paſſio non diſti guantur eſſentialiter ⁊ realiter. Naʒ pbs dici n tertio pßyr ꝙ actio ⁊ paſſio ſunt vn molus nm rem Sed quccũqʒ ſunt eadem vni tertio: ſunt eadẽ inter ſe: vt pʒ pꝛimo euclidis per cõem animi cõception ⁊ per pßm pꝛimo pꝛioꝛũ. Ergo ⁊c̃. ¶P · ⁊· Fadẽ ẽ vi ab athenis ad thebas ⁊ ecõuerſo. Ergo eadeni eſt actio pꝛoducens ab agente in patens ⁊ receptio in patient agente 7 ſic eadem eſt res actio ⁊ paſio. ¶p3· que diſtinguuntur ſolum ſecundum modum eſſendi non diſtinguuntur realiter · Sed actio ⁊ paſſio ſolum diſin⸗ gunntur ſecundum diuerſum modum eſſendi. vdflie quia actio ſignificatur vt ab alie: paſſio vt in alio ·, 4c. CP 40. Illa ſunt eadem ralter que ſimul pꝛodu cuntirꝭxt patẽt quarto hnius · Sed actio ⁊ paſſio im ſunt ⁊ non ſunt. ſgitur ⁊c̃. ¶ Sed in cõtrariũ arguilun Ihꝛp̃dicamẽta ſuht real ab inuicem diſtincta: v ſihn 2 — eſt actio ⁊ paſſio ſunt pᷣdicamẽta diuerſa·Fyᷣ realiter diſtinguuntur. Reſpondeoron ꝙ vunopitei P REOns dependet er ᷣcedẽtiam batũ eſt.n. ꝙ; actio pᷣntar ⁊ eſſenrialr acceptaẽ ieias teꝛ ⁊ paſſio ĩn patiente. Sed ipoſſibile ẽ vnũ dci
dẽlmn ſio non ſunt idem eſſentialiter ⁊ realitẽr· Ethoc e
Po. ʒdiẽ nicolendi· goßwr adpiwuht

—
nbe
tů
Cnum actio ſit n agemte et paſſio inpatiente:non pot eſe idem accidens numeroqð eſt actio et paſſiꝗ:cum vnum accidens nõ poſſit eẽ in dinerſis ſubiectis. hec ille. Siẽ etiã in p̃cedẽti articnlo adduciũ eſt. ¶ ᷣ ꝛd. Si iſta eſſet vera agtio eßpaſſio ſequeret᷑ ꝙ dud ʒdictoꝛil eẽnt ſimul verz · Ped ↄis eſt ĩpoiibile.ergo ⁊c̃.Pꝛobatio ſeque⸗ le: Nꝛ ᷓdictoꝛi iſtius actio eß pao et iſta nulla actio eſt paio. Sʒ iſta ſca eit veriſima:cnʒ ſ ꝓpoſitio imedia
ta: vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. rgo ⁊c̃. ¶Mem pꝛobatur
per qnqʒ rõnes pꝛimas ſupins adductas ad ꝓbandũ ꝙp relatio et ſuũ fundamentũ differunt realiter.q.is.ar.i9. notabili.⁊. CMꝛobat᷑ etiaʒ per roneʒ adductaʒ ſupius q.6 · ar.io. qua pꝛobabat ꝙ illa nõ ſunt vna res quoꝛum ſint diuerñ termini. T ʒo. Idem pꝛobat᷑ ad homineʒ Si.n.actiolet paſio unt idem: erit idem comburere et comburi. Tales ergo qui ſunt illiꝰ opinionis intrent ignẽ et ſentient vtrum ſit idem comburẽ et comburi.iie e⸗ ret etiã fos aliquis et ſentient ſi ideʒ ſit verberareet ver⸗ berari. Comedant panem et videbunt ſi idem ſit come dere et comedi: ↄſumere et ↄſumi interfcere et interſici. Wanifeſtuʒ eſt.n.ad ſenſuʒ ꝙ nõ eſt ideʒ comburere et
comburi. Cum ergo quererẽ rõnem circa ſenſum ſit in⸗
ſirmitas intellectus:infirmos eos relinquo qui actionem et paſionem eſſe realiter idem aſſerere conant᷑ Tlerũ tamen appgrentiam quandam videtur habere iſia Zria opinio ex Poc. P.in.z0.phyt.et ex pho lec.ꝗ.o. ſicut ẽt dictum eſt ſupꝛa.q.y.z.c. Picitur.n.ibidem ꝙ idem eſt actus mouentis et moti ᷣm rem:ſed ſolnʒ differens ᷣm rationem. Npicitur etiam ibideʒ ꝙ actio et paſſio ſunt nus motus:et nõ differunt niſi vᷣm̃ diuerſas rationes. THicitur etiam ibidem ꝙ actio et paſſio et cetera pꝛe⸗ dicamenta differunt vm diuerſum modũ eſſendi:nõ aũt opʒ g differãt vm rem. ¶ Picit᷑ etiaʒ ibidem ꝙ motus Fm vnam rationem eſt altioꝛet vᷣm aliam eſt paſio. t ſic de alijs ſimilibus que eandem difficultatem inducũt in pꝛeſenti paſſu. Mꝛopter que Antonellus Archyepiſco pus dicit actionem et paſſionem non eſſe pdicamẽta rea⸗ hter diſtincta nia tamen ſiam opinioneʒ non pꝛobat: ideo pꝛo nune relinquatur. N onſiderandũ eit aũt pꝛi⸗ mo pꝛo declaratione pꝛecedẽntiuʒ ꝙ poteſt accipi actio dupłe ſicut dictũ eſt.ꝑinoꝰ pꝛo actu qui canſatur ab agẽ⸗ te in paſſo mediante actione agentis. Et ſic actionem et motum eſſe idem:non eſt inconneniens ym ſpeciem: ſ⸗ eut perfectum et imperfectum. Ilioꝰ poteſt accipi actio pꝛo ipſa introdutione eſſentiali ipſius foꝛme. Et talis actid eſt duplex. Qnedam eſt ſupernaturalis: Sicut crea tio actina. Pt talis manifeſtus eſt ꝙ differt realider a crea tione paſſiua:cum talis creatio aciiua ſit operatio dei que eſt ſua eſſentia.Iilia eit actio naturalis Fm ꝙ naturale di ſtinguiur contra ſupernaturale. Et talis dupler. Nuedã eſt que fit per tranſmutationem materie.ſ. actio qua agẽs naturale non ſolum pꝛoducit foꝛmam in aliquo: ſed etiaʒ diſponit ipſum ſuſcipiens illam foꝛmam Sicut igns ſua calefactione diſponit aquam ad ſuſceptioneʒ caloꝛis: etper eandem calefactionem caloꝛem in aqua diſpoſita introducit.it talis actio non poteſt fieri in inſtanti. Mon tamen ſequitur ꝙ illa actio eſſentialiter ſit ille motus. i enim motus eſſentialiter pertineret ad actionem: nulla actio poſſit eſſe ſine motu. Et ſic ille motus requi reretur ex parte actionis:et non ſolum ex parte patien tis. Tnius tamen contrarium videmus · Si enim aqua ex ſe eſſet diſpoſita vltima diſpoſitione que vocatur neceſſitas ad introductionẽ caloꝛis:tũe calefactio Rereꝭ in inſtanti ⁊ ſine motu:ſicut illuminatio aeris ab igne. Uñ illa ſucceſſio ſine motus requiritur ſolũ ex parte ſubiecti ppter eiꝰ diſpoſitionẽ ſiendã que nõ pt ñeri ſine mo⸗ tu. Ali eſt actio nãlis que ft ꝑ diuiſionẽ foꝛme qua agẽs naturale ꝓducit foꝛmã nõ diſponẽdo mãʒ ſed inenit ina teriaʒ vjtima diſpoſitione diſpoſitaʒ. Pt talis actio fit ſine motu: Sicut illuminatio aeris ſit in inſtanti Mluminatio enim actius qua.ſ.ſol ꝓducit lumen in aere:ẽſt actio ſine
motu. Et illuminatio aeris paſſiia nð eſt motus:ſed ma
Wng
Vigeſimaſecunda
gis terminus motus. ged dicebat ꝙ illum inatio acti
ua nõ eſt actio: ſed magis qualitas. Nõtra: uia nullũ agens ꝓducit aliquẽ effectũ:ſine actionẽ ſua. Sed ſol pꝛo ducit lumen in aere. Ergo hec inaactione fact. Sedta lis actio ſolis dicit᷑ illuminatio. rgo ilſuminatiò actins qna ſol lumen ꝓducit in aere:eſt actio. ¶P ꝛw. Picere iluminationẽ nõ eſſe actionem:eſt negare poc. S. vt ex
—
ſupꝛadictis in pcedenti articulo notuʒ eſt. Nam in tertia parte· q· I. ar. pᷣ ad. zm. dicit ꝙ ignis habit duas opatio nes ſpecie differẽtes.ſ.illummare et calefacere:ᷣm dr̃iaʒ lucis et caloꝛis.Ijdec iluminatjo eſt actio a ca⸗ lelactione ſpecie differẽs. Nicit etia Poc. S.in ſco ſnĩax. di.iI.q.⁊.ar.pᷣo.in coꝛpoꝛe:ꝙ opatio et motꝰ dif⸗ ferunt: Nuia operatio eit actus perfecti:ſicut lncidi lucẽ.
Sed mdtus eſ actus impfecti tengentis in pfecnonẽcõ⸗ iunctaʒ motui. ec ille. ß 30.ð illuminare ſit age⸗ re pʒ per Poc. J.in de poaq.y.ar.g.in coꝛpoze: vbip̃⸗ dictam dftinctiohẽ in bꝛeuibus verbis ponit. Ait.n.ibi⸗ dem ſi. Sciendũ eſt aũt ꝙ coꝛpus hʒ duplicen actionẽ.
Finam quideʒ 5ᷣm ꝓpꝛietatem coꝛpoꝛis: vt.ſ.agat ꝑ mo tum.Ioc.n.ꝓpꝛium eſt coꝛpoꝛis: vt motum moueat et agat. Altam at actioneʒ habet ᷣm gꝙ attingit ad oꝛdineʒ ſubſtantiaꝝ ſeparataꝝ et participat aligd de modo ipſax:
Iicut nature inferioꝛes ↄſuenerũt aligd pticipare de p⸗ pꝛetate nature ſupioꝛis: vt apparet in quibuſdã aialibus
que pticipant aliquã ſititudinem pꝛudentie que ꝓpꝛia eſt
*
homini. Mec aũt eſt actio coꝛpoꝛis que nõ eit ad trãſmn tationẽ materie:ſed ad qndam diffuſioneʒ ſilitudinis foꝛ⸗ me in medio m ſimilitudinẽ intẽtionis ſpũalis que reci pitur de re in ſenſu vel intellectu.it hoc modo ſol illu⸗ minat aerem:et coloꝛ ſpeciẽ ſuam multiplicat in medio. terqʒ aũt modus actioniʒ cauſatur in iſtis inferioꝛibꝰ ex coꝛpoꝛibus celeſtibus. IMam ignis ſuo caloꝛe tranſinn tat mãm ex virtute coꝛpoꝛis celeſtis:et coꝛpoꝛa viſibilia multiplicant ſuas ſpecies in medio.Tinde i actio vtraqʒ coꝛpoꝛis celeſtis ceſſuret: nulla actio in iſtis inferioꝛibus reimaneret. Sed ceſſante motu celi:ceſſabit actio pᷣma et nõ ſcha: t iõ ceſſante motu celi erit quedaʒ actio in iſtis inferioꝛibꝰ illuminationis.ſ.et ĩmntarionis med ij a ſenſi⸗ bilibus. Mon añit erit actio perquã tranſmjtat iateria quã ſequit gniatio aut coꝛruptio. j ec ille. MPatet ergo ꝙ illuminatio eſt actio. Tnde er pdictis ſic poteſt argui ad Pꝓpoſitum. la qne ſunt eſſintialiter iden: vnuz nð põt remoueri ab alio nec vnnz accidit alteri. Sed motus re monetur ab actione: vt ꝓbatũ eſt de Muminatione. Ergo
motus nõ eſt eſſentialiter actio et paſſio:cum actio ei paf ſio nõ ſint eſſentialiter idem lʒ ſint vnus motus:quia non
ſunt eſſential ipſe motus. ¶ Sed ad ſciendũ qual actio
et paſſio dicunt᷑ vnus motus:ↄſiderandum eſt ſcho m
Doc. S.in. zo. pbyrꝙ motus põt accipi dupłꝛ. Mno⸗ ßᷣm id qð eſt in ernʒ nã de motn. Et ſic motus nõ perti net ad actioneʒ. Alioꝰ vᷣm id qð ſibi attribnitur yᷣm rõnẽ.
vʒ · ᷣm ꝙ cõſideratur vt qðdam medium inter agens et patiens. t ſic motus pertinet ad actioneʒ et paſionem.
Ft inqᷓ̃ntuʒ ↄſideratur illud medinʒ nõ vt ab agẽte neqʒ
vt in patiente:ſed per carentiam vtrinſqʒ terminoꝛnʒ:ſit dicit motus vnꝰ. Manifeſtuʒ eſt.n.ᷣm doc. S.ꝙ actio et paſſio ᷣm modim ↄſiderandi accepta diſtinguuntur et denominant᷑ m terminos. Actio.n.denominatur ab agente:et paſſio a patiente. Pic ergo ꝓpter diſtinctioneʒ termini:ſignificant᷑ actio et paſſio vt pinra. tqꝛ moms in ſuo modo ſignificandi pᷣſcindit ab vtroqʒ terminoꝛuʒ: ideo dicit᷑ vnns:nõ quideʒ poſitiue ſed per remotioneʒ terminoꝝ· Picut materia pꝛima dicitur per ſe vna nõ po ſijue ſeq per carentiam foꝛmaꝝ diſtinguentium: vt dicit Soc. J. in de veritate.q.I.ar. C. ad.1 n. Jic ergo actio
et paſſio dicunt᷑ vnus motus nõ g eẽntialiter ſint illa res—
que eſt motns: ſed qꝛ ſunt cũ motu medio qui dicit᷑ vn? ᷣm vnũ modũ ſigniſicandiaut ↄſderandi inqntũ ſigniñ⸗ cat᷑ vt vnꝰ per carentiã vtrinſqʒ terminoꝝ non dico ter⸗ minoꝝ motns⸗ſed per carentiam terminoꝛum a quibus octio et paſſio m completam rationem denomnnantur

Lectio. 4
que ſunt agens et patiens cã et effectꝰ. Et hoe eſt qð dicit
oc S.in. ⁊0ſniaꝝ. di. 400.1.r. ꝗ ad pᷣnꝛxbiſic p̃ argnit O vt dicit᷑ in. ʒphyr.idẽ motus qu eſt in agen
te eit actio et in patiente paſſio vᷣm ſpam rõne differens: Sicut eadẽ eſt via ab athenis ad thebas et ecõuerſo· c; ↄtingitactionẽ eſſe malã ⁊ paſſionẽ bonã. Ergo. hec ilie.
Coiuẽdo aũt hoc argm dicit ꝙ cũ actio ſit in agente et
paſionn patienteꝛnõ põt eſſe idẽm accidens numero qð eſtactio ⁊ paſſq ⁊c. ſicut adductũ eit in coꝛpoꝛe pꝛeſentis articuli in pno.t paulo poſt ſubiungit. Ped qꝛ actions
⁊ paſſionis dr̃iã nõ eſt uſi penes terminos.ſ. agẽs pa⸗ tiens: et motus abſtrahit ab vtroqʒ;:ideo motus ſignifica
tur(nota ſigniſicat᷑vt ſine iſta diia. Et ꝓpter hoc dicit
ꝙ motus eſt alius· Mec ile. CæEx quo clare habetur ꝙ cetur Nti tendens:tamen ᷣm rem ſignificatam eſt aliquid inherẽs
agenti: vt ex ſupꝛa adducts pʒ notabili p̃ ĩp̃cedẽti artio.
actio et paſſio nõ ſunt vnus motus eſſentialt. Ped actio
et paiſio que fiunt per tranſmutationẽ naturaleʒ:hñt fieri
cum motu:qui dicit vnus per carentiaʒ terminoꝝ gbus actio et paſio ᷣm modũ pᷣdicandi diſtinguuntur. ¶ Bic eſt etiã intelligenduʒ illud qð Poc. S. dicit in.30.phyt᷑.
vbi ſic ait. Huãtũ ad id qð eſt in reꝝ nã de motu:motus
ponit᷑ in genere illo per reductioneʒ:qð terminat motũ ſicut impfectũreducit᷑ ad pfectuʒ. Sed qntum ad id qð radio appꝛehendit circa motum.ſ.eie mediũ inter duos terminos:ſic iam implicatur ratio canſe et effectus. Ma reduci aliquid de potentia ad actũ nõ eſt niſi ab aliqua cã agente. Et ᷓᷣm hoc motus ptinet ad pᷣdicamentuʒ paſſio⸗ nis et actionis.Mec.n. duop̃dicamẽta accipiunt vᷣm rõ⸗ nem canſe agentis et effectus. dec ille. CEx pᷣdictis igi tur haber ꝙ ſecluſa opatione intellectus: motus · ſ·altera tionis nõ ptinet ad actionem. ¶nde ↄcludit᷑ ꝙ eſſential
actio nõ eſt motus. ꝛopter quod neganda eſt illa ↄña.
Actio et paſſio ſunt vnus motus. Ergo ſunt ideʒ realiter:
Sicut actualiter negat eaʒ; Poc. Sin pᷣma ꝑte.q·⁊8. ar.
3·ad pᷣn. Ficut enim yt ibideʒ dicit:ʒactio et paſſio ſint idem moins:nõ ſequit᷑ ꝙ actio et paſſio ſint idem:ſimili
ter lʒ pr̃nitas ⁊ ſiliatio ſint idem diuine eſſentie Fm rem
nõ ꝓpter hoe ſequit gꝙ ſint idem inter ſe. Mec ilie· Etlo⸗ quitur ibi de diſtinctione et ydẽptitate reali. NMis ſup⸗
poſitis facile eſt reſpõdere ad ea que adducta ſunt ex. z0. phyſicoꝝ pꝛo ↄtraria opinione. ¶ Id ilnd.n. qð adduce
batur ꝙ idem eſt actus mouentis et moti ᷣm rem:ſʒ ſo⸗
lum differens vᷣm rõnem: dicendum ꝙ ibi phus accipit
actionem ſiue aetum pꝛo eo qð per opationem ꝓducitui
in mobili: vt manileſte apparet per verba que ibi ſequũ
tur. Picit.n.ibidem Poc. S.ſic. Mouens n. dicit inn
tum aliquid agit. M otum aũt inq̃ntum aliquid patitur. Sed idem eſt qð mouens agendo cauſat et qð motum
patiendo recipit. Hec ille. Nnde pʒ ꝙ ibi expꝛeſſe loqt᷑ de eo qð per actioneʒ cauſat᷑.Et ided non opʒ ꝓpter hoc dicere ꝙ actio eſſentiat: ſit motus:ſed ꝙ eſſentials diffe· rat a moin. Mam motus eſt actus impfectus in mobilt exiſtens. Aut ergo ille actus impfectus ab aliquo ꝓduci tur in mobili:aut nõ: Si nõ: ſequitur ꝙ erit in reꝝ nã:et non erit ꝓductus. Et ſic erit eternus. Si aũt ſit ꝓductus ab aliquo agente:ſequit ꝙ ꝓducitur per actioneʒ. Nul/ lum eniʒ agens ꝓducit aliquã foꝛmã in alioꝛniſi ꝑ ſuam actioneʒ · Ende pʒ ꝙ actio nõ poteſt eſſe eſſentialiter ilie motus:qꝛ als aut idem eſſet cauſa ſuiipſius: aut ꝓducere
tur per ſeipſum. xt hoc eſt qð inuit Poc · S · in ʒ0. pÿ⸗ vbi ſic ait. Nonſiderandũ eſt aũt ꝙ anteq; aliquid mo
neat:eſt in potentia ad dnos actus.. ad actuʒ impfectuʒ
qui eſt motus et ad actũ ꝑfectuʒ qui eſt terminus motꝰꝛ Jient aqua anteqᷓ; incipiat calefieri:eſt in potẽtia ad cale neri ⁊ ad caliduʒ eſſe. Cum antem caleit: reducit᷑ in actũ imperfectuʒ qui eſt motus et nõ adhne in actuʒ perfectũ qui eſt terminus motus:ſed manet adhuc in potentia ad actum perfectuʒ. hec ille. Ex quo clare pʒ ꝑꝙ motus.ſ.foꝛ ma fluens ꝓducit᷑ in mobili per actioneʒ ipſiꝰ pꝛoducen tis ſicut caloꝛ qui mouetur de impfecto ad ꝑfectuʒ: pꝛo ⸗
ducitur ab igne per ſuam calefactionẽ. Mꝛius.n· opʒ po⸗
nere ealoꝛem in aqua fᷣm eſſe imperfectum anteqᷓ; intel⸗ ligatur moueri ab inpfecto ad perfectũ. CAd illudaũt
Metha.
magis ex illo ſequit᷑ ꝙ differãt eẽntia ⁊ꝛq; ꝙ ſint icẽ eẽn ⸗
tialiter:i ſint idem ſin rem.i.mãliter:qꝛ.ſ.actio accepta pꝛo foꝛna ꝓducta et motus et paſſio ſimul ſunt in patiẽ⸗
te ſicnt ſupꝛa dictum eſt. C Wec etiã intelligenduʒ eſt ꝙ actio et paſſio ſolũ differant ÿin modũ pᷣdicandi. Sedi⸗
ſignificandi qui fundantur ſup diuerſis modis eſſendig
qð adducebatur ibidem g actio ⁊ paſſio ſunt vnꝰmo ym rem:iam reſponſum eſt. Elerüti habet᷑ ibig dife, runt ſᷣm diuerſas rõnes dicentes qð quid erat eſſe · ñ
i dinerſi modi pᷣdicandi fundant ſuper diuerſis modis
fundant᷑ ſuper diuerſis enlentijs. Ande ſecluſa quacunq;
opatione intellectus:et quocũqʒ modo ſigniſicandi vbi: actio realiter nõ eſt paſſio: dico realiter. i.eſſentiaur. Li⸗
cet.n.actio ᷣm modũ ſignificandi figniticetur vt in alinud
Vuius actionis ratio completur per hoc ꝙ in aliud eſttẽ⸗ dens.nde ſi patiens coꝛrumpat᷑: actio nõ remanet niſi
ſicut in cauſa: Gicut ſubtracta gqua tollit calefactio:lʒ re⸗ maneat calefactionis cauſa. ¶ Secd tamen adhuc canuilla
toꝛ non erat cõtentus: Qꝛ Doc. S.inp̃ꝰ pte.q. v.ar.ꝛ.
ad 2m. videt᷑ velle ĩnuere ꝙ actio et paſſio ſoluʒ differẽt
ßᷣm diuerſas habitudines. icit enim ibidem fic. Cum
actio et paſſio ↄueniant in vna ſba motus:et differant ſo⸗
lum fin diuerſs habitudines: vt dicit in·zo. phyt opʒ
ꝙ ſubtracto motu nõ remaneant niſi diuerſe habitudies
in cauſante et cauſato. Nec ille. CDicendumn g ibi log⸗
tur de actione accepta pꝛo re acta. vʒ · pꝛo eo qð ꝑ actio
nem ſuſcipitur in patiente:qꝛ.ſ.dicitur actio inijntũ pꝛo·
Manifeſtum eſt enim ꝙ creatio actina de qua ibi loqur eſt realiter diſtincta cum ſit dinina eſſentia a creatiõẽ paſ ſiua. Mnde per hoc non datur intelligi g actio ſit ideʒ ꝙœ
cedit ab agentes et paſſio quando ſuſcipitur in patiente.
motus realiter:ſed magis oppoſitnʒ.vʒ. ꝙ ab eo differat qꝛ ab actione poteſt ſubtrahi motus. ð autem tunc ibi
ſoluʒ remanent diuerſe habitudines:iunc hoc eſt q̃ntum
ad actnalem exiſtentiã. Actio enim tranſiens quando 5
facta eſt amplius non eſt. Et quando fiteſt. Vnde nõre
manet poſtq; facta eſt ᷣm completam rõneʒ eins: ſed ſo luʒ ſieut in cauſa vel effectu: vt dictũ eſt. CId argumẽl ergo oia ante incõtrariũ adducta pʒ ſolutio ex dictis.
Cð.ꝛ3r. De multiplicitate et diſtinctione pᷣnationis.
N Sſignatis
ſionis que oppo⸗
modis ipſiꝰ paſ⸗ 4
g nitur indirecte habitui ſicut impfectum
pfecto: ↄſequenter ↄſiderandum eſt de
„
modis pᷣnationis que opponit᷑ habitu
directe. ¶Circa quod queruntur tſi. Cꝛimo vtruin pꝛinatio dicat aliquaʒ nům. CScdo
vtrů modi ßuationis ſint bene a pko aſſignati. CTentio
vtrum cadat medium inter bonum et malum-
CIbiipßᷣo ⁊ Doc. S. Pꝛiuatio df̃ vnooañ̃etẽle..
2,— Ppamum ꝙ pꝛinatio dicat ali⸗ n nm. Mam pᷣnatio dicit aptitudinem: V hic dicit Doc. ᷓ. in ra. Bed aptitudo eſt ali⸗ quid. Ergo pꝛinatio dicit aliquã rem ſine nãm. ¶P 20. Illud qð determinat aliquod ſubiecti: ponit aligd· pꝛinatio determinat ſibi ſubiectũ: vtpʒ per phm m. 4* buius et pꝛecipue per VMoc· S.· in.⁊0ſnĩax. diſt. 34· qI·
ar.4· vbi ſic ait. Megatio enim̃ que ſubiectũ non deter⸗
minat: pꝛiuatio dici nõ poteſt: ſed ſimpler negatio · Nec
ille. ergo ⁊c̃. CP 30. Mihil agit niſi habeat naturam ali⸗
quã. Fed pꝛiuatio agit qꝛ coꝛrumpit habitum. Ergo di⸗ ccit nãmn aliquam · ¶ P 40 Pꝛiuãtio attribnitur deoꝛyt puta inaſcibilitas et ingenitam:vt pʒ per
Doc. Bin P parte· q.zz · ar ꝗ· Et in de potẽtiaq.9. ar. V. WM anifeſtu
eſt. n. g vmnz attribnit᷑ deo · Et tamen vnnʒ pꝛinationuʒ
impoꝛtat. Ergo pᷣnatio dicit ꝓfectionem:et ꝑ ↄñs nãm⸗ CPS.Mlnd qð intenditur: dicit aliquid voluunn⸗
ſic ꝓcedit᷑. Aidetu-
Le.iz·*
cõ

Queſtio S Sed pꝛinatio intendit᷑: yt pʒ per Poc. S. in depo igeſimatertia
Le.tz.⁊— 2 eſt tamen reciberetm cinnhn tus be Pʒ Pphyergo ac̃. CP 7o. yllud cuiꝰ vt us qui hʒ ocnlun s dlcitur magis ce c.õ7. ſe:digit aliquã nãm. Sec 7 Jilud cuiꝰ põt eſſe cã u h3 ocnlum erutmnni:qᷓ; ille cuiꝰ vi „SFed pᷣuationis põt eſec pter aliquẽ humoꝛeʒi zlle cut vilus unpeditur per Doc. P. in 12c. q. onls pöt eſſeciꝑ ſe vtpʒ ind unoꝛez npedientẽ. hec ille. Ides inui .— 5* ar.P„ er 7 de malo.q.i.ar po d m— e. Ideʒ innit trariũ angit:ꝛ puci S go 2c. CSecd inc⸗ 6. Pad.13m. CdsmdSm —: puatio dicit carentiã foꝛme n ſ fin ꝙ noiat carentiaʒ fo Om p pꝛiua⸗ ht nato. Sed carentia nihil eſt poſitiuũ. ine in o apto etnꝑſe. nde nõ aneiſic eſt pᷣn per accidene nitt cit aliquã nãn ¶ poſitiuũ. Igit huatio nõ di Id vlt nde nõ opʒ ꝙ ſit nã vtñ— 1. o atio nõ di⸗ timn d8 quedaʒ nã vt ſic ↄ — P.IF. et per phm 6nTBe⸗ ſe nõ ens: vt pʒ Bee.— Snoßbceng . iqua nã.ergo ⁊c ri. pꝛimo modo dicit— eit᷑ negatio
g ö.7o. PR— au icn P d dðm ꝙ ſicut dicit oc S cauſe cauſa negationis ᷓᷣm ſeipſam * on 60 piiti lcõne d dicit poeP.in aufe ſequit᷑ remotio rſeibllm. Mam ad remotioneʒ icen ſiht duo.ſ.„ e rõne pᷣuatidni Auit remotio effectus: Sicut obſe 6 — ei et aptitudo ad foꝛmã. Si ege abſentia ſolis. llioꝰ canſa affirniationis— eſt h o rõne carentie tiñ:ſic n dieit a 60 negatjo eſt per accidẽs cauſ⸗ ons àd quã ſequitur upißult cum carentia ſit ie tm:ſic nõ dicit aliquã nã; R per accidẽs cauſa negationis ↄſeonenti Beun in carentia ſit negatio entis. i vo cõſideret᷑ vn 25 ille. Pꝛiuatio tñ vᷣm ꝙ dicit catent is ↄſequentis.Mec Wgnut vt dicit aptitudinẽ:ic dreinne 1 eblideret prinano ſerſed per acti 19 dicit carentiã: nullaʒ hʒ cʒ 1. pde: aliqd.ſ.ipſam nã ſed per acciqens. ⁊nde opʒ gʒ dicat qnqantn m per comn gieʒ aptindo nð eit rei diinc enennl. Ane biinp Ande opʒꝙ diqat qndani namram — ſm poc.. lʒ ðm ubeeen ſßi:ß à fot— nphrloſophoet Poctoꝛe Sancto. bi upre eeieeneee ſſe ſecundum iu daſitt vero accipiat᷑ ßuatio ſm g vtrunq neln4. Sl t nangenennnlulſicieter aſgnati à pßo. az . ſitinũ ſub pᷣuatione c P vtrunqʒ includit:ſic dicit po⸗. angelis eſt carentia alicuiꝰ foꝛme— mbinit ſitinũ ſub pᷣuatione. Sicut.n.vnũ ſiani dicit po⸗ blis. t tameñ ihi non eſt pꝛinsti oꝛmne intelligi⸗ ita fignificat p̃nati— isnificat ens idiniſuʒ: 8 lamen ibr non eſt pꝛinatio foꝛme intelligibilis noscdin di hnatio ens pᷣnatinns.t ſic umit᷑ ccre u cum ſeinp actu intelligant. ſoꝛme intelligibilis: 15 ⁰ ẽt ali e di teigant. rgo pꝛinatio non dicitur te detujjÿ iſto modo ẽt aligd ponit ſſPed dice cõcrehne. modis ſicut carentia. Aai non dicitur tot tuhi etalidd. ponit. Næped diceret aliqs. Na— tia. Maio: ꝓbatur: Ani— i dwnhn tira intendit remotionẽ foꝛme· Vrao rernteha lunt aliqd cognoſcere: aiiquid. Et ſic pꝛiuatio ⁊ pen go einotio foꝛmeeſt appetitt cere:cum appetant omne bonuʒ. Be dunänſt pꝛiugkio ẽt vᷣm ꝙ dicit caremi appetitus eſt rei nõ habite ſed pom̃bili bonuz. Sed nim impoꝛtat. ¶ Ad hoc rů carentiã: quandam itus enis n eſt nabite ed poſibilis tamẽ h̃i. Nhcht ar.s. ud.i9n. vbſſic ai crñidet Doc. S.in de poꝰ.q.3 iʒ n eſt neceſarioꝝ neq; impoſbiliũ ſed phe — 6ad.I9. vhl ſic ait. Aliter ſe. de poq.z. liumt:vt pz in. 30 npoſſibiliũ ſed poſſibi ter ad tionem Fom Onezt et ali cuius boni:qð fui nangelis eſt carentia ali⸗ dmi eſt per fe inten Voꝛna. n.que eſt terminus oni:qð fuit ꝓbandum. ¶; 20.chculi quo p Tectio tatã a nñ vlircᷓ btirner nu gnonts ſus penetrat per coꝛ Cb2Oculi quoꝝ vi⸗ J. wmdt pꝛeter intentioneʒ nã itq; pliculari. Mꝛinatio vo eſt tionis i per coꝛpoꝛa opaca aliquem inodum pꝛiua⸗ nãe priculariseſt aiit nn met onis incudunt⸗ quem modum pꝛina⸗ utſonn nãe vlis: e Prichlarts: eſt aũt ᷣm intentionem m udunt:cum a planta nõ habeant᷑.§ eeebeeeneſeeeee eeneeeen die m.pbn eſt nꝗlis oĩbus modis. Co 1a. Et ſie generatio ¶ zo. Sꝛiuat er Poc. S. in ſectione. Igit᷑ ⁊c. ws. Ddun aliqũ habito reſpectu ad nã cit᷑ ↄtra naturã urreſ poni itui. Ergo pꝛiuatio dici 1ad nãm pticularẽ. o 2 ur reſpectu illius qt aptuʒ natũ 80 Pihatio dici nes wbut diceret vlteriꝰ aiiquis. ludi Mec le. Ccz nöõ eſt— ptuʒ natũ eſt habere. Sed plã Aiduis. Ilud idem qð appetit᷑ eſt e õ eſt apta nata habere viſinm nec ſin ſren ncPlt nnnn donus:cuʒ bonũ ſtqð aappetunt· nit eltens et nus primũ. m nec m ſpẽm neg ſm ge etit:dici nt. Ergo illud ide: rimũ. Ergo planta nõ dicit᷑ pꝛiuari vi no betit dicit quandã nãm. Sed aliqii d ideʒ q mus modnus vi dlcit pꝛiuari viſu. Et ſic pꝛi — 8 nam. Ped aiiquis appetit pꝛiuatie nodus videtur male aſignaius TF4o.] lemt nemn alicuiꝰ ßᷣm ꝙ pzinatio dicit carentiã: Si pꝛiuatio eſt pꝛinatio que ↄſiſtit in ipſo pꝛiuarie P ꝓꝰ. Puedã tt(in az lupi. it carentiã: Picut ouis ap⸗ ſlit in pꝛi Ziſtit in ipſo pꝛiuayi:et quedã que cõñi vitt ¶in petit abſentjaʒ jupi. Ergo pꝛinatio vt id— it in pꝛiuatum eſſe: ½ que cõſi⸗ dicit aligd. C Ideo ali O vt ideʒ eſt qð carẽtia: 50. ed iſte Bnatt vt dicit Soc. H.in de malo pz t ſ5 oaliter ad hoc rñdet Poc. S.i pᷣo.;ed iſte pᷣnationes nõ ↄnlent nl.äre lo.q.1.⁊r.pᷣo. ad.Iym. vhj ſic zi— oc. B. ĩde ma pho vt vicetur. j Aent ſub modis aſſignatis niĩ injntiʒ er nẽ entn cait. Mon eſſe nunqᷓ; appent Fs. ꝑpꝛr etur· Ii ſic: querit᷑ ſub quo. Igit ⁊c̃. T ndin Sicut onis gbſ ð eſſe aliqð ↄſeruat᷑ ꝓpꝛium eſſe aliqð: VR pꝛuatione nõ ↄtingit ſeri regreſſum̃ CP — entiam lupi appetit ꝓpter cõſeruati qd vyt dicit᷑ in poſt pᷣdicamẽtis. Sedi grelihm in babituni: Ppie vite. Ne pᷣſentias vite refugiten coleruatonem bile ſicut iliud qð nõ etis. Sed inuiſibile põt ſieri viſi⸗ 4 ſue coꝛruptiua.Px qu e refugut: niſi inqntũ eſt vite ſieri bi qð nõ eſt bi coloꝛatũ dicit᷑ iuiſibile et p̃ IMs git 4. quo pʒ ꝙ ens appetit᷑ ꝓpter ſe: Reri bi coloꝛatũ:et ſic dicet᷑ viſibile. E blie et pot ur per ac appetit ppter ſe: ⁊ fu⸗— et viſibile. Prgo pꝛ me bam un puiu per fugitur ꝓpter ſeret ap⸗— hene negationis 6 aennn nn n r e vno ꝗuids in textu dicens.Pꝛiuatio dici Ad pꝛimum rbn kroberhi hnhaehinei Watene tipo 0 m cendum ꝙ illud quod coꝛrũpit aliu unt. zdi ſionatuz eſt hab Vt Ocuiis pꝛiuari dicit᷑ planta. Zlioo l natnra alt pit aliud effectiue: agi 4 habere ant ipſuʒ ant genus ſed nõ hꝛ ⁊ — nxſ biernn Sn— alind ente eſponde) döm 4 n itum foꝛmsliter ernde euʒ Pꝛilatio coꝛrũpat ha pſici—— ptitudineʒ et negationeʒ: eun ziiter et nõ effectine:nõ o. pliciter accipi poteſt · moex negationez: du w 2anc aũt reſponſionẽ inuit or pʒ ꝙ ſit nã aliqua. epi poteſt-gno ex parte aptitudinis. Alioꝰ m aut relponſionẽ inuit Poc. S. in de malo.q. ex Pte negationis. Pꝛimo modo ß̃uatio dñ Mem monere t. oꝛrumpere foꝛmaliter non ßnatio n a tnouemodis in peciali. ¶ rio modo dr actin nec agere ſed coꝛruptũ eſſe. Coꝛrũ Puatio qñ ab aliquo nõ habet᷑ id gð natnʒ S . e eſt mouere et ruptu eſie⸗ Fotrüpere aute; qð eo caret nõ id gð natnʒ eſt h̃i: ʒ hoc w ne vel moticn neet ageretita ti ꝙ qœgdᷓ eft ibi de acti o caret nõ ſit nauuʒ habere: Sicut pl eit zwar —— be vel motione pertinet ad vi 0 de actio⸗ oculis qui oculi ſunt nati Pcut planta dicit᷑ pnari nfrbi zl de defeetu:ꝑti d virtuteʒ boni. QDð aũt eſt bi m dodiri uli ſunt nati haberi:lʒ nõ a planta. ¶¶cð winh 5 quicquid eitunnn malnʒ qualitercunqʒ accipiat: Si ¶ dicit᷑ pꝛiuatio qi aliginon pzʒ illud 4 . d eſt in claudicatione d P acciplat: ié̃ hfe.t hoc dupliciter. Aut m Llud qð natum eſt d w greſſina. Defectꝰ aſit rect e motu:eſt ex virtute ꝓꝛo pꝛitlart vc dnb citer. Aut vᷣm ſe: Sicut homo cecꝰ df nnſ Peiect? aũt rectitudinis: eit ex tybie curui pꝛluari viſu: queʒ natus eſt habere— u ie ignis generat igneʒ inẽijntũ tal ertybie curuitate. Sicnt tal elbneeſtbaereFin le utim gen nerat ignez inntũ talem foꝛmã 3 tãpa dicitur pꝛinari viſu:nõ qꝛ i— 5u* n Mecille. dem dicit Soc. S. in.⁊20. ſniaꝝ cornumpit. habere vjſum: ſed qꝛ ge innöedt ih hm ſeſit nata e 2.ad. 4 m. 2d*p S niaꝝ. di·34 · q.I.ar. viſum. Aulta e eins.ſ.aiql natum eſt habere in ſubiecio apto uo.iheſee— aliquid non mnpeduu e quihns „ O non attribuit dicit inpfectionẽ. Et illo mo teris ſed rõne dr̃ie: Si⸗ Sn nõ quideʒ in bigen ed ſi accipiat᷑ vt dicit carentiam qenenenpeinn habeat alas rõne gnis: 5* n 0apto nato ſed abſolute:ſic non dicit pzʒ id qðn⸗ modo dicitur pꝛiuatio qi aligd nõ natn eſt babere pmn ciecũſtgntiam a naturã de⸗
imperfectioneʒ. Et iſto m
giſicatũ nõ qᷓ̃itn⸗ o modo attribuit᷑ deo qntuʒ ad ſi⸗— 4
Wifi ʒ ad mod F 1 terminatam. Et hoc qui r—— iter. ¶Ad ynridet dpoc. S une Mnet eſt foꝛ Sieut alal dicit cecuʒ qñ bunat 3 natura:
82
₰ S

(gnin
gient catulns ante nonũ diem nõ dicit᷑ cecus:ied ſolnn poſt nonuʒ dieʒ · Nel qũ non hʒ in illo loco in quo debet pr̃e: Sicut noy dicit pᷣuatio lucis ĩ loco vbi aptã nãi eſt eſſe lux:nõ aũt in cauermis. Mel qñ nõ. hʒ m illud qð na tum eſt babere: Sicut homo non dicit᷑ edentulns ſi non habemn dentes in naſo:ſed ſi nõ hʒ ᷓᷣm illa ꝑtem ᷣm quã natus eſt habere·Tlel q nõ bʒ illud q̃ntuʒ natnʒ eſt hr̃e: Sicut hõ nõ dicit᷑ deſiciẽtis ſtature ſicut nõ eſt magnꝰ re ſpectu alteriꝰ cuiuſcũqʒ rei: ad cuiꝰ compationẽ nõ eſt na tus hr̃e magnitudinẽ.el qñ non hʒ ſicut dʒ he· Tnde
pomo nõ dicit᷑ eſſe nõ intelligens ſi nõ ĩtelligat ſicut deꝰ
aut tardus ſi nõ currat ita veiociter ſicut cernus vel can⸗ tus.i.circũferentia rote Cantus.n.ſecunde declinationis ſignificat rotunditatem aut circũferentiaʒ rote ᷣm quam rota calcat terram. CMnarto modo dicit. pᷣuatio m ꝙ ablatio cuiuſlibet reĩ per violentiaʒ dicit puatio. Ablatio enim per violentiã eſt pꝛiuatio eius qð quis natus eſt ha bere:cum violentum ſit ↄtra impetuʒ nãlem. CMuinto modo dicit᷑ pꝛiuari aliquid ex hoc ꝙ idem eſt qð paruʒ pabere: Sicut dicimꝰ aligd nõ eſſe coloꝛatum in quo eſt modicũ de coloꝛe vel aligd nõ ignitum vbi eſt modicu de igne. Iſte aũt modus ñõ differt a ſcðo niſi ſicut ſeriꝰ a ſupioꝛi: qꝛ paruʒ habere eſt turpiter habere:lʒ nõ ſemꝑ ecõtra. C Sexto modo aligd dicit᷑ pꝛinatine ex eo ꝙ nõ eſt faciliter aut bene haberẽ: icut aliquid dicit inſegabi le:nõ qꝛ nõ ſecat᷑ ſed qꝛ nõ facile aut bene ſecatur. N Se⸗ primo inodo dicit᷑ aligd pꝛiuatiue ex eo ꝙ eſt non oĩno pabere.dnde moncuſus non dicit cecus:ſed qui ambo bus oculis caret viſu. ec oĩa Poc. P· in lcõne ⁊ phus qᷓñi foꝛmaliter · CLonſiderandũ eſt autem pᷣmo ꝙ pꝛedi ctoꝝ modoꝝ ſic pot foꝛmari ſufficientia. Mam pᷣuatio in ciudit aptitudineʒ ſubiecti et negationem. Mꝛinatio ergo aut accipit᷑ ratione aptitudinis ſubiecti:aut rõne negatio⸗ nis. Si pꝛimuʒ: hoc eſt dupł. Vel ſumitur ratione apti⸗ tudinis in leꝛ vel ratione violentie qna aligd aufertur ab aliquo qð natum eit habere· Si ſchm: ſie eſt q̃rtus mo⸗ dns in genere et nonus in ſpeciali. Si pᷣm: hoc eſt tripk. el talis aptitudo ↄſiderat᷑ ex parte rei pꝛiuate: et nõ ex parte ſubiecti: vel attenditur ex parte ſubiecti vel ex ꝑte circũſtantiaꝝ. Si ðᷣnꝛſic eſt pꝛimus modus. Ii ſecundũ: ic eſt fecũdus modus in genere. Sed hoc ↄtingit dupli⸗ citer: Quia aut illud ſubiectum eſt natũ habere illud vᷣm feꝛſicut homo vilnm. Et ſic eit ſecũdus modus in ſpecie. Aut ſᷣm genus. Et ſic eit tertius modus in ſpeciali· Si am:ſic eſt tertius modus in genere. Sed hoc ↄtingit qn⸗ tupliciter vᷣm ꝙ qnqʒ inuenunt᷑ circũſtantie: Quia vłat tenditur talis ãptitudo vᷣm circũſtantiaʒ ipſius qũ. Et ſic eſt quartus modus in ſpeciali. Mel vᷣm cincũſtantiam in quo. Et ſic eſt qntus modus in ſpeciali. Vel ÿᷣm circũſtã nam m qð. Et ſic eſt ſextus modus. Mel pᷣm circũſtan⸗ tiam ad qð. Et ſic eſt ſeptimꝰ modus. Mel ſᷣm circũſtã⸗ tiam quaiiter. Et ſic eſt octauꝰ modus in ſpeciali. Ji vo ↄſideretur pꝛinatio ratione negationis quã includit: hoc eſt dupliciter: Nuia vel dicit᷑ pꝛiuatiue per hoc g eſt nõ pabere · el per hoc ꝙ eit nõ habere talirer. i p̃n:hoc eſt dupliciter. el dicitur aliquid pꝛiuatiue per nõ hẽre abſolute. Et ſic eſt pꝛimus modus ſecũde partis ſeu de⸗ cimus modus in oꝛdine· el dicitur pꝛiuatiue per nõ ha vere oĩno. Et ſic eſt quintus modus ſecũde partis ſen vl timus ſimpliciter · Si ꝛmꝛhoc eſt triplꝛ. Mei dicitur p̃ua tiue per hoc qð eſt thrpiter vł pꝛaue habere· Et ſic eſt ſe⸗ cundus modus ſecũde partis jeu vndecimus in oꝛdine. vel per hoc qð eſt paruʒ habere. Et ſic eſt tertiꝰ modus ſecunde partis ſeu duodecimꝰ in oꝛdine.vel per hoc qð eſt nõ bene aut faciliter habere. Et ſic eſt qnart? modus ſecunde partis ſeu tertiuſdecimus in oꝛdine. Cx quo pʒ ꝙ pꝛiuationis tertijdecimi modi bie a pho bene et ſuf ſicienter enumerantur. C onſiderandũ vlteriꝰ eſt ſeðo pꝛo declaratione aliquali pᷣcedentiuʒ ðᷣm Doc. S. in de malo. q.⁊. ar· ↄꝛin cœꝛpoꝛe ꝙ dupleꝝ eſt pꝛiuatio. uedã eſt pꝛiuatio pura: Bicut tenebꝛa que nihil lucis relinanit et moꝛs que nõ relinquit aliquid vite. Quedam eit pꝛi⸗
natio non pnra: led aliquid relinquens. vnde non ſolum
eſt pꝛiuatio: ſed etiaʒ ↄtrarium: Sicut egritudo que non tollit totam cõmenfurationem ſanitatis ſed aliquid eins.
t ſimile eſt de diſſimili mequali falſo et omnibus ſimni libns. Et videntur huiuſmodi pꝛiuationes differre apꝛe
⸗
miſs in hoc ꝙ pꝛime pᷣnationes ſunt quaſi in coꝛruptuʒ eſſer ſecũde vo ſignant qjſi in via coꝛrupionis: Dꝛ igiur in pᷣmis pᷣnationibꝰ totũ puat:etid qð poſitiue dicit non eſt de rõne puationis:nõ differt ĩ talibꝰpᷣuationibꝰqjcũq;
ex cã vel quocũqʒ modo aliqs phetur: vt Ppler hoc di⸗
catur magis vel minꝰ pᷣuatꝰ Nõ · n. moꝛtuꝰ eſt min qui vno vnlnere pcuſſus interijt:q; qui duobꝰ yel tribꝰ. In
—
ſccũdis aũt pᷣuationibꝰ totuʒ nõ pꝛiuat᷑:et id qð poſitiue
dicit᷑ eit de rõne eiꝰ qð dicit puatine. Et ideo talia rgti⸗
piunt magis et minꝰ vᷣm dr̃iaʒ eius qð dicitur poſitiue: Sicnt egritudo dicit maioꝛ ſi fnerit cã tollens ſanitatem aut maioꝛ aut multiplicioꝛ.Et idẽ eſt de turpuudine diſ⸗ ſimilitudine et hmõi.ec ille et multũ gloꝛioje et vtili/ ter. Idem inuit ibielem. q.Iar·pad⁊. CMonſideran duni inſup eſt ʒ ꝙ duplex eſt pꝛiuatto. Qnedaʒ eſt que opponit habitui nliter inexiſtenti alicui. Et talis ßuatio nõð haber eſſe in eodẽ fubiecto cuʒ ſuo habitu: ſicut necẽt in cõtrarijs cuʒ vnũ ↄtrarioꝝ ineſt nãliter:nð opʒ ꝙ alte rum poſſit ineſſe in eodem. Alia eſt pꝛiuatio que opponi tur habitui qui naturaliter ⁊ idelebil: ↄnenit ſubiecto.ſ. ꝙ habitꝰ acqſitus. Et talis habitꝰ et huatio hit fieri circa icẽ ſpm.Mec inut oc. S in de vitate.q.⁊1. arꝰ.20.4d pin: vhl ſic ait. Mõ.n.opʒ vt cuicũq; ineſt Habitus: nata ſit ineſſe puatio. Et ideo nõ opʒ vt in qbuſcũqʒ natuʒ eſt ineſſe bonuʒꝛnatuʒ ſit ineſſe maluʒ. Incõ̃trarijsẽt qñ ĩei vnnʒ ꝑ nãʒ alicui: alteꝝ nõ eſt natus ineſſe eideʒ ſm phm in pᷣdicamẽns. vonuʒ aũt cuilibe enti nãliter ineſt· cum dicat bonuz ex iplo ſuo nẽli eſſe. Hec ille foꝛmaliler· Ad imum igitur dõm ꝙ appeutus põt
P ſiderari dupkt · vno m idea quo nomen eſt impoſitũ ex parte imponẽtis. Et ſic dicit carentiaʒ. Alioo ᷓᷣm id ad qð eſt impoſitũ hoc nowẽ ad ſignificandũ. Et ſic nõ dicit carentiaʒ. Monen. de ratione appetitus eſt carentia rei: ſed inclinatio ad rem. vñi an⸗
geiis bene eſt appetitus et ſimiliter in deoꝛlz in eo nõ ſit
cꝛrentia ſicut inuit Thoc. S.in pᷣ ꝑte.q.Iꝗ· ar· pᷣ ad 5
ybi ſic ait. 1 icet nomen appetitiue ptis ſit ſumptum ab appetendo ea que nõ habent᷑:tamen non ſoluʒ ad hoc ſe extendit ſed ad multa alia: Ficut er nomen lapidis ſũptũ eit a leſione pedis:cuʒ tñ lapidi hoe ſolum non ↄueſit. Simiuer iraſcibilis potẽtia denoĩat᷑ ab ira: cum imn en Ini ples alie paſiones: vt ſpes et andacia et huiuſmodi. jhec ille. CAd ꝛn dðm ſicut dicit Poe · · in lectionẽ. ꝙ in his que a nullo nata ſũt haberi:nõ põt dici aliquiò pꝛinari: Bicut ſunt oculi viſu penetrãtes coꝛpoꝛa opãcã vnde et ſi negationeʒ qᷓndã meludant: nõ ti pustionem⸗ Eſt enim dÿ̃ia inter negationeʒ negante⸗ infinitantẽ ⁊ pꝛi nantem: Auia negatio negans negat quicquid innenit nihil relinquens. Bed negatio pᷣuans negat habitum:nò auteʒ aptitudineʒ fubiecti:ſed ponit ſublectuʒ · Megatio autem infintans negat qualitate de ſubſtãtia: alt actum ſpecialem de actu generali et relinquit ſßam indetermi⸗ nataim: aut actuʒ indeterminatuʒ ſicut pʒ in libꝛis piher⸗ CAd zm dðm ꝙ puatio opponit habitui m ꝙ qd hů⸗ bitum pꝑtinet nõ ſoluʒ illud qð põt habere:ſʒ ẽt illud qð põt h̃l. vñ lʒ planta nõ poſſit he viſum. viſus tñ poteſt b̃i ab aliquo:lʒ nõ a planta ſicut dictuꝰ eſt. vñ ratio non ↄcludit. ¶ Ad ꝓmn dðm ꝙ pꝛinationes que Miſtüt in pů natus eſſe reducunt ad vitimuʒ modum pnatiolns quo aligd pꝛinari dicit ex eo ꝙ Oino no hʒ. Pꝛinationes vo que ↄſiſtunt in via pnationis ſiue in pꝛiuari reducuntut ad aiios modos vᷣm g diuerſimode ſumunt᷑ licut pʒ i nſicientia ſuperius aſſignata. CAd vltimũ dðm ꝙ du pley eñt pꝛinatio. Onedaʒ eſt que cœꝛrumpit habituʒ et Pnꝰ ꝓpinqua et remota habitus. Et a tali nõ ↄtingit fier regteium in habitum. Alia eſt que coꝛrumpit habitum
*„
non antem pᷣna habuus: e non coꝛrumpit totalller nonautem bᷣn habuns: aut que non coꝛrumpihiun
ſue luu de pe
1

pabituʒ jed quẽdaʒ modũ pavenai ſicut
ex dictis pʒ. Et dan atali põt fieri regreſſus in habitum. Sie enim inniſibile itt qð dicitur cum difficultate viſibile dicit pᷣuationeʒ ſcho mbi modo et nõ pᷣmo modo. nde nõ eit ↄtra pm. nn Ibi in terdin qð n c oh 5 ter um inter bonũ ⁊ malũ nð un cadat mediuʒ. Nam inter pꝛuatine oppoſita ſuntt nõ cadit aliquid mediũ circa ꝓpꝛium ſuſcepti Mpnh bile. Sed honum et malum pꝛnatiue opponunt᷑: vt ex wn dictis pʒ. Igitur af. Cß ꝛo. Iuter equale et inequale wynn nõ cadit nedium. Scd ilſtum et ininſtum ſe habẽt ſicut tuuchſie equale et inequale: cum iuſtitia ſup eqnalitate fundet᷑ et kuiu iniuſtitia ſup jneqᷓlitate. Ergo iter iuſtuʒ et ininſtuʒ nõ ca dani dit medinʒ. Tuʒ ergo bonũ equalitatẽ dicat et malnz in/ dwls Mr equdlitateʒ:relinquit᷑ g inter bonum et malum non ca⸗ nmu dneun.latorpiobart uneiutas in ndniibir cligun cõliſtit · Ergo aliquo ad nncro ſine remoto cauſat᷑ inequa dCin litas. Ngitur ⁊c̃.; 3.Pnter ens et non ens non cadit olut medium. ed malus opponit bono ſicut non ens enti. Um kun it ac. C h 4. Nuicquid fit ab hoĩe vel oꝛdivat ad ubp Sen—— 6 d— nun Ego inter bonum et malum moꝛis non cadit medinmn. — His eluſio vel eſt vera vei eit alſa. Sed act dt Zec.3. 1 moꝛalibus. ceet 6 dr — 6o ois act eſt bonꝰ vel malus moꝛaliter. Et ſic idẽ ⁊c. — W ged cõtra eſt phns in textu dicens. Pꝛopter qð non ſutu gis malns aut bonꝰ aut inſtus aut ininſtus: Fß et mediuʒ. in TP ꝛ.Pßus dicit in pdicamẽtis ꝙ bonnʒ ⁊ malum ungrcht unt 5ria mediata. Ergo inter ea cadit medius: qð eſt n⸗ 5. Mwi diferens. T hteʒ Aug· dicit in libꝛo de ſermone dji. g mthi quedaʒ junt facta media que pñt bono vłmalo aĩo ſein — Lec.I. de gbus 2 erariũ eſt 4 3* In ethy dr . ꝙ erx eo ꝙ hõ parũ recedit a medio vᷣtutis nõ vitupatur. rdon Reit J döm ꝙ inter bonũ et malum mndal n N pondeo caderꝰ neuli põt intelligi du n wpotsi pliciter. Qno accipiẽdo bonuʒ et maluʒ trãſcẽdenter. ꝙt mt ic inter bonuʒ et Inaluʒ nõ cadit mediumʒſicut nec inter n ens et nõ ens:vt ludebat tertiũ argumẽtũ ante incõtra unno rium adductum. Alioꝰ accipiendo bonum et malum in ſuernde genere moꝛis. Et hoc dupliciter. Hnoo loquẽdo de me — z dio per participationeʒ ertremoꝝꝛita.ſ.ꝙ vnus habjtus mediꝰ moꝛalis ex habitu bono et malo relinquat᷑. vt ſie
bonum et malum cadit mediuʒ.
etiaz inter bonũ et malũ nõ cadit mediũ: Dꝛ cuʒ habitꝰ
ſit bᷣn quo aliquis bene vel male faciliter opatur:ille ha bitus tertius de neceſſitate eſſet ÿᷣnn quo quis vel bene operaret᷑:et ſic eſſet bonus vel quo quis male oparetur: et ſic eſſet malus habitus. Alioꝰ loquẽdo de medio per gbnegationeʒ · t hoc dppliciter. Tinoꝰ per abnegationẽ nbiecti indetermipati.ĩt ſic iter bonunn et malum mo⸗ ris cadit mediuʒ. Naʒ lapis neqʒ bonus neqʒ malus eſt moꝛaliter: cnʒ nõ ſit iuſceptinus actus moꝛalis. Aliooper abnegarioneʒ ſubiecti determigati ſiue apti nati ſuſcipere actum moꝛaleʒ. Et hoc dupłk.no⸗ accipiendo bonum pꝛo ertremo gradu bonitatis humane.i.pꝛo bono oĩno et malum pꝛo extremo gradu maljcie. Nt ſic etiam inter Manfeſtuʒ eſt eniz ꝙ aliquis eſt homo qui non eſt fimnp bonns neq; ſimpit malnsꝛſed in aliquibus bonus et in aliquibus inalus. Alio ſumitur bonuʒ et maluin abſolnte. Et hoc dupł. Ano ſᷣmꝙ pꝛocedunt a voluntare ſine ð eliberata ſiue caſualiter m ꝙ pcedunt a voluntate nõ deliberata. Nlla enim que finn a volũtate nõ deliberata moꝛaliter loqnẽ
o fiunt ficut illa que caſualiter fiunt nãliter lgquendo: vt dicit Poc.;. in de malo.q.⁊. ar. F. ad. m. Pt ſic iter bo
num et malum cadit aliqð medium:Picut fricatio bar⸗ be neqʒ eit actus bonns neqʒ malus. Alioo loquẽdo de
bono et malo ᷣm ꝙ fiunta voluntate deliberata. Ft hoc dnpliciter. ¶lno⸗ in g fᷣmg habent eſſe in ſpeciebus ſuis · xt ſi enam inter bo umn et malum cadit nedinm: qꝛ bonũ et malũ ſpeciem
modis malnn mediat al loſophus · uod quidem ex hi uibn 0 coꝛrelarium manifeſte apparet. iyit enim in ⁊0 modo
loquendo de bono et malo in genere:
Vigeſimatertia obiectum aliqð impoꝛtet qð eſt cõueniens rationi: et ſic acit bonum ex genere:ſicut veſtire nudum: aliqð vero npoꝛtet qð eſt diſcoꝛdans rationi ſicut furari: ⁊ hoc fa⸗ cit malũ in genere:aliqð vo impoꝛtet qð neqʒ ↄueniẽs eit rõn neqʒ diſcõueniẽs ſicut lenare feſtucaʒ: neceſſe eit honere aliqð medium inter bonuʒ et malum in genere. Alion loquèdo de bono et malo moꝛali ᷣm indiniduũ.ſ. ſᷣm circũſtantias actunʒ. Et hoc dupliciter. nno loquẽ⸗ do ſᷣm ꝑhos. Et ſic etjan inter bonñ ⁊ maluʒ cadit me⸗ dium: uia vt dicit oc. S. in pfiti lectione.nõ ex quo cunqʒ defectu bontatis efficitur aligs malus ſicut ſtoyci dicebant ponentes oia pctã eſſe paria: ſed quando muitũ à vitute recedit et incõtrariuʒ habitnʒ inducit᷑. It ſic in⸗ telligitur hic phus quando dicit ꝙ inter bonũ et malum cadit medinʒ. Alio modo loquendo ᷓᷣm theologos. Et ſc inter bonum et malum nõ cadit medium.eqʒ inter actum bonum et maluʒ cadit m edius actus indifferens: vt ꝓbat Poc..in pᷣo ſnĩax. di.i.q.penuitia.ar. vltio gd ⁊mnʒvbi ſit ait. cðᷣm theologos nullus actus ꝓcedens a voluntate deliberante eit indifferens: uiaſi fefertur in Ddeũ ſuppoſita gratia: meritoꝛins eſt. S aũt nõ eſt referi bilis peccatũ eſt. Si vero eñ referibilis et nõ refert᷑: va⸗ nus eſt. Ocioſum hnteʒ inter pctã im theologos compn tatur. Mec ile. ¶ Sic ergo pʒ quahter inter bonũ ⁊ ma lum cadit medium et qualiter nõ. ¶¶ Mꝛo cuius declara tione umplioꝛi ↄſideranduʒ eſt m Pdc. S. in de malo q⁊·ar.. in coꝛpoꝛe: vbi ſic git. Si loquamur ð actu mo⸗ rali ſm ſuam ſpeciem ſic nð omnis actns moꝛalis eit bo nus vel malus:ſed aliquis eſt indiffetens: Dnia actꝰmo⸗ nalis ſpeciem habet ey obiecto m oꝛdinem ad rationeʒ. Eſt aũt aliquod ↄbiectum qð impoꝛtat aliqð qð eſt cõ⸗ ueniẽs rationi.ꝙt tale facit eſſe bonuʒ ey genere:ſicut ve ſtire nudum. Aliqð vero obiectũ eſt qð Umpoꝛtat aliqðᷣ diſcoꝛdans a ratione:ſicut tollere Aiennʒ. Et hoc facit ma lum in genere. Quoddaʒ vero eſt obiectũ qð neqʒ ipoꝛ⸗ tat aligd ↄueniẽs rationi neqʒ a rõne diſcoꝛgans: ſient le⸗ uare feſtucam de terra: vel aliquid hmõi.Tt tale dicitur
2
indifferens. Et qntuʒ ad hoc bij dixerunt qui diuiſerunt
acins tripharie dicentes quoſdas indifferentes. Gi vero loquamur de actu moꝛali vᷣm indiuidunm: ſic qͥuilibet actus moꝛalis necen en g ſit bonus aut malus pꝛopter aliquã circũſtantiaʒ. Non enim Stingere põt ꝙ aliquis ctus ſingularis ſine kirciſtantijs fiat que ipſum rectũ fa ciant vel indirectum faciãt. Si n· fiat qð debet et quãdo vbi ſicut cũ quoꝛet ſic de alijs: tunc actus eſt oꝛdinat? et bonns. Si vero aſiquod hox deſiciat:actus erit inoꝛdi⸗ natls et malns. ic ergo actus bonus et actus malus ex genere ſunt oppoſita mediata. Et eſt aAliquis actꝰ mediꝰ qui in ſpecie conſid eratus eſt indifferens. Sed bonuzʒ et malum ex circũſtautia ſunt oppoſita ĩm ediata.quia diſti guuntur Fm opoſitionem affirmationis et negationis.
Meo nullus actus humanus ſingularis eſt indifferens.
Et dico actum humanũ qui eſt ex volnntate deliberata.
Si enim fiat aliquis actus ſine deliberatiope:talis actus
eit extragenus moꝛis:ſicut fricatio barbe.nde non par ticipat bonitatem yel malitiaʒ moꝛalẽ loec ille. Ced quereret aliquis. Ium inter pꝛiuatiue oppoſita non ca⸗ dat medium aliquod in ſubiecto ſnſceptibili: vt concedit Hoc. S. in de malo.q.⁊.vbi ſupꝛa ad ʒin.et phyloſophꝰ
„
loquatur hic de pꝛiuatione ant pꝛiuatiue oppoſitis:quare
inter bonum et malum in pꝛopoſito phyloſophus ponit
medium. ¶Picendum ꝙ inter bonun et maluʒ vt pꝛi uatiue opponimtur non cãdit medium. Sed inter bonnʒ quod eſt omnibus modis bonum et malum omnibus
quid. Et ſie loquitur hic phy⸗
s er uibns cöcludit hoe ſecunde partis ꝙ aliquid
13 P aliquid dicitur pꝛiuari ex eo ꝙ eſt non habere · Eti.yn. modo ex
eoꝙ eſt oĩno nõ habere. Sed
inter oĩno nõ habere et habere mediant alij tres modi: t ex lufficientia pʒ. inde inter bonũ oino etanaluʒ ſim ſumunt ex obieco im oꝛdinem ad rationem. um ergo
pliciter cadit medium ſicut dicum eſt-

Ad pꝛimum
igit᷑ dðm ꝙ malũ eſt dupler ßᷣin ꝙ dicit Poc · S · in de in jo.q.⁊. ar.F. ad.zm.ſ.malũ nãe et malũ moꝛis. Malum nature cõſequit᷑ pꝛiuationẽ ſimpk. Unde bonum ⁊ ma⸗
lum kʒ non ſint imediata ſimpli:ſunt tamen imediata cir⸗ ca pꝛimuʒ ſuſceptibile: vi puatio et habitus. Bed maluʒ
mois ct bonum nõ pᷣnatiue opponunt᷑:ſed inagis Srie.
alum enim moꝛis ponit allquid jntum cõſequitur
et malum ſint imediata.
quẽdam oꝛdinem vel moduin vel ſpeciem. Nnde nihil
Phibet ea oppom mediate· ¶Ad m dðm ꝙ inter equa
ie ſimpl et inequale ſimpl bene mediat aſiqud quod neqʒ eſt equale ſunpk.i.omnibus modis. aut inequale ommnbus inodis ſicut ſupꝛa expoſuum eſt · ¶ Acd 3 di⸗ cendum ſicut dicit Ioc. S.in de malo vbi ſupꝛã ad pᷣn.
g lʒ ens inqjntuʒ eſt ens ſit bonnn:non tñ omne non ens
eit maluʒ. Nam nõ habere oculos lapidi nõ eſt malum.
Ande nõ opʒ ꝙ ſi ens ⁊ nõ ens ſint imediata:ꝙ bonum Mec ille. C Acd alia duo argu⸗ menta patet ſolutio ex dictis.
CMueſtio.2“. De diſtinctione multiplicitatis huius
Lectio 4 P
termini habere.
Qnc ↄderandus eſt de multipli citate nominis illins qnod ſe habet ad ipſuʒ habuuz per modum effe ctus.ſ.de habere. Circa qð querũtur duo. C Pꝛimo vtruʒ modi ipſius br̃e ſint bene aſſignati a phᷣo. ¶ Scðo vtru
eſſe iñ aliquo diẽatur tot modis ſicut habere·
¶i in pho ⁊ Poc. B. Mabere mnltipliciter dicit᷑ ſic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙ
3— pumum modi ipſius be non
ſint ſufficienter aſignati a pho. Mam eſſe ĩali⸗ no ſimiliter dicitur ſicut habere:vt dicit hic ßzus· Sed eiſe in dicitur pluribus modis qᷓ; jttuoꝛ: vt pʒ.4 pabere: C P. Mabere in poſt pꝛedicamentis dĩ octo modis. Ergo male enumerant᷑ hic tm̃ quattuoꝛ modi. C ꝰ. Mabere poſſeſſioneʒ eſt aliquis modus ipſius Pabere.Et tamen non ↄtinetur ſub modis hic enuin era tis Non enim cõtinetur ſub pꝛimo: Quia poſſeſſoꝛ non ducit rem poſſeſſam in ſui naturam. Meq; fᷣm ſunʒ im⸗ petum. Mon enʒ res poſſeſſa obedit poſſeſſoꝛi ad nutũ: cum ſibi reſiſtat aliquando. Mec etiaʒ cõtinetur ſub alijs vt manifeſtus eſt de ſe: Igitur z. CP 4 Mabere eſt vnum pᷣdicamentuʒ. Ergo eſt vninocumn. Et per ↄis nõ habet plures modos · ¶;. Termini equiuoci non ſunt de cõſideratione huius ſcientie: vt ſupꝛã dictuin eſt. lio.. q.i.ar.i. Sed habere pure equiuoce dicit de iſtis modis: uia nõ vninoce:cum nõ ſit vniuerſale. Weqʒ ẽt analogice:cum non reducantur ad vnu pꝛimum. Int ſi reducunt᷑ ad vnnʒ pꝛimũ oꝛdine quodam:aſignetur il⸗ le. ergo ⁊c̃. ¶ Sed ↄtra eſt phus in textu dicẽs. Mabere multipliciter dicitur. Uno quideʒ modo ducere vᷣm ſuõ naturam: Aut ßm ſuum imperũ. Mꝛopter qð febꝛis di⸗ citur habere hominem:ettyramni ciuitatem et veſtimẽ
tum induti ⁊c. Peſi ondeo dicenduʒ ꝙ habere dicit qᷓt⸗
P tnoꝛ modis in genere· CMii mo modo habere aliquid eſt ducere illud ᷣm ſnam na⸗ turam in rebus naturalibus:aut m ſuum impetum in
rebus voluntarijs. Ft hoc modo febꝛis dicit habere ho
minem:qꝛ homo traducitur a ſus naturali diſponſitione in diſpolitionẽ febꝛilem. Et etiaʒ hoc modo tyramni ha⸗ bent cinitates: quia ᷣm eoꝛum voluntatem res ciuitatiꝰ aguntur. Et etiaʒ hoc modo induti dicuntur habere ve· ſtimentuʒ:qꝛ veſtimentum coaptatur induto et accipit ñ guram eius · t ad hnnc etiam moduʒ reduciur habere poſſemioneim: vt dieit hic Woc. S. qꝛ homo re poſſeſſa
titur fm ſuam voluntatem. Sed diceret aliqs. Hõ hz te mere equinoce neqʒ mere vniuoce dicit ſed mho
febꝛẽ. Ergo febꝛis nõ bʒ hoieʒ · Als idẽ eſſet hs z habi
4o.pßyt. Ergo male aſſigant tm̃ qjttuoꝛ modi pſins
tum reſpectu einſdẽ. Qð eſt incõneniẽs. T Dicendũ ꝙ põ hʒ febꝛẽ ſicut m d hre accidẽs fᷣm ſcðm modum.
Sed febꝛis dr̃ hre hoĩeʒ ſi cã quodãmõ ſuũ eifectũ. Et ſic nõ eodẽ mõ põ hʒ febꝛes:⁊ habet᷑ ab ip̃is. C Scðus modus eſt ꝓut illud in quo exiſtit tanqᷓ; in ꝓpꝛio ſuſce pnbili: dicit hre illud: Bic es hʒ ſpẽm ſtatue et coꝛpꝰ hʒ infirmitatẽ. Et ſub hoc mõ cõpꝛehẽdit hre ſciam qjntita tem et qðcũqʒ accicẽs vel quãcunqʒ foꝛmã. ¶ eruns modus eſt ᷣm ꝙ cõtinẽs dr̃ he cõtẽtũ:⁊ cõtentũ hẽri a ↄtinẽte: Picut dicimꝰ ꝙ lagenahʒ humidũ.ſ. quã ⁊ na lis nautas et ciuitas holes. Et ᷣm hũc modũ ẽt dr ꝙ to⸗ tum hʒ ꝑtes. Maʒ totũ ↄtinet ptes:ſiẽ locus locatuʒ. In hoc tñ eit dria iter totũ et locũ: Vꝛ locus eſt diuiſus a lo catoꝛnð aũt totũ a ꝑtibꝰ. Vñ locatũ eſt ſic ꝑs diuiſa: vt di cit· 4o.phyt. C Mnarto mõ di hre m g aligs dr̃pf̃e altex ex eo ꝙ phibet ip̃m opari aut moneri ßᷣm ſuũ ĩpe⸗ tum: Siẽ colũne důr hĩe coꝛꝑa ĩpoſita ſup eas: qꝛ ꝓhi/ pent ea deſcẽdere deoꝛſuʒ ſᷣm eoꝝ inclinationẽ. ¶ Bed v ꝙ hic modus nõ differat a pmoꝛ Vꝛĩ ytroq; aligd hʒ alind ᷣm impetns ſunʒ · CId hoc rñdet hic Poc · G. di cens ꝙ iſte modus differt a pᷣmo. Mam in pᷣmo hijs co ⸗ gebat ſequi ſuũ ĩpetuʒ. Et ſic erat cũ motus violenti. Sʒ in iſto modo hiis ꝓhibet hituʒ moneri motu nãli. Nñẽ cã getis violẽte. Et ad hũc ẽt modũ reducit᷑ tertiꝰ modꝰ
Lec..
quò ↄtinẽs dicit hr̃e cõtenta ea rõne qua ↄtenta ſuo pꝛo
pꝛio ipetu ſeparent᷑ ab inick: niſi ↄtinẽs ꝓhberet: ſẽpzi iagena ↄtinẽte aquã que ꝓhibet ꝑtes aque ab iuicẽ ſepa⸗ ri. Hec qjñ oĩa Woc. S.jſi foꝛmak. ¶õſiderandũ eſt aũt pᷣo ꝙ pᷣdictoꝝ modoꝝ de facili ſic põt hẽri ſufficiẽtia. NMam onnne hẽre dicit vel vm ꝙ cã hʒ ſuuʒ effectuʒ:vel ſicut ↄtinẽs ↄtentuʒ. Pi ⁊nꝛſic eit tertius modus. gipᷣn: hoc eſt dupi. Neltalis cã eſt mãlis in qua ſiue ſuſcepti⸗
ua. Et ſic eſt ſchus modus. Vel eſt cã efficiẽs. Et hoc du
pliciter. Nel eſt cã motꝰ violenti Et ſic eſt pᷣmꝰ modns. Nel eſt cã getis violente. t ſic eit q̃rtus modꝰ. CEyqͥ pʒ ꝙ ſub iſis modis ↄtinẽt oẽs octo modi ipſiꝰ hr̃e poſi ti in poſt pᷣdicamẽtis qui ↄtinent᷑ in his verſibꝰ. Affectn
ꝗntuʒ veſtituʒ dic velut auruʒ. Membꝛuʒ ↄtentum poſ⸗
3—
ſeſio vir mulierem.Maʒ hr̃e affectuʒ aut q̃ntuʒ ant qlita tem ↄtinet ſub ſcðo mõ · Sed hẽre veſtituʒ aut anulum aut poſſeſſionẽ aut mulierẽ ↄtinet᷑ ſub pᷣmo modo. Et ha bere mẽbꝛuʒ aut ↄtentuʒ ↄtinet᷑ ſub tertio modo:ſicut ex dictis pʒ. Cnat? autẽ hẽre ᷣm ꝙ eſt pᷣdicamẽtu ⁊ 5 ꝙ eſt ſpẽs qͥlitatis et m ꝙ eſt poſt pᷣdicamẽus diſtiguat fatis pʒ ex his que jnpiꝰ dicta ſunt cnʒ de hitu ageret.g. 21. ar..et.2. CLõſiderãdus vlteriꝰ eſt ſcðo ʒ Doc. S· in pᷣ ſñiað di1. q·ʒ · ar. pᷣo. ꝙ aliqd dĩ hri dupk. Nno mõð ꝓpꝛie.qñ··aliqd pticipat vᷣm ſunʒ actum pfectum. Alioꝰ ipꝛopꝛie ſiue ſititudmarie: qñ. ſ. aligd pticipat᷑ ᷣm aliquẽ moduʒ ſui actꝰ. Picit. n.ibidẽ ſic. ñaligd ꝑici⸗ pat᷑ nõ 5ʒ ſunʒ actuʒ pfectuʒ ßʒ ſm aliquẽ moduʒ non di ꝓpꝛie hr̃i: Sit᷑ aĩalia hit aliqueʒ actuꝰ pꝛudẽtie:nõ li di cunt᷑ pꝛudentiã hr̃e:qꝛ nõ hñt actum rõnis qui ꝓpꝛie eſt actus pꝛudentie·l· ipla electio. nde magis ht aligd ſi⸗ mile pꝛudentie q; pꝛudentiam. Nec ille· 3 Ad pumum srngzwe P ii pſiꝰ hre fm ſpẽm q; q̃tuuot omnes tñ alij ↄtinent᷑ ſub pᷣdictis: vt ey dicts pz.& m 2m 4 zm pʒ ſolutio ex dictis in coꝛpoꝛe àrticuli. Cd4 dðm ꝙ habere põt accipi dupk. noꝰ m ꝙ dicit ro⸗ ſpectu cuiuſcunqʒ qð pabet᷑. Et ſic ſe extendit ad olnm pᷣcicamenta. Et eſt poſt pᷣdicameniuõ Et ſic accipit᷑ hic⸗ Tilioo put res aliqua dicit quodãmodo ſe habere inie ipſa vel ad aliquid.Et ſic eſt qualitas quedam: vt dictt oc. S in 1220.q. 4 9Ar.x·ſicut ſupꝛa decaratum eſt et adductuʒ. q ⁊1. ar·⁊. ¶Ad vltimuʒ dicenduʒ ꝙ ibmn hie analogice dicit᷑ de pꝛedictis modis. xt per pꝛius dic de ed qð eñt habere aiiqnid ſicut cauſa bʒ ſuu ef̃ ecum, et ad ipſuʒ alij modi reducunt᷑: Auia omnes modi ihh pabere in hoc cõneniunt. ſ.ꝙ hñs eſt cauſa hahili aliqᷓłt Tontinens enim eſt cauſa ↄjeruatina cõtenti. nde neqʒ
k

v„
Cpi in pßo et Voe. S. Etialiquo et inlli nodo a.
dicar ſimiliter ſicut et habere. Nam pars inte ralis dicit᷑ eſſe in toto: vt pʒ in. ꝓ.phyſicoꝝ.
Ettij pars nõ hʒ totũ ſed ecõtra:ſiciit dictũ eſt. Ergo eſſe
in alio nõ dicit ſimiliter ſicut et habere. CP ꝛ0. Iliquid dicit eſſe in fine: vt ibides dicit᷑. Ged res nẽ dicit᷑ he ſi⸗
—
nem:qꝛi hẽret finẽ: iam nõ tenderet in jinẽ ſed quieſceret
in ſine. Ergo ideʒ qð pꝛꝰ. C zo. Idem eſt in ſeiplo ſal
teim per altepe vt ↄcedit᷑.phye Als eſſet pcedere in
ininitũ. Sed nihil hʒ ſeipiuʒ. Igit᷑ ⁊c̃. Cedʒ eſt phs in textu dicens. Et in aliquo aũt eſſe ſimili modo dicitur
—₰ o d m g eſſe in alio dicit octo* — Reſpondeo modis qui ↄſequũtur modos
et ↄſequenter ad ipfum habere.
2.
5 pfius habere. ¶ Mꝛimo modoaliquid dicit᷑ eſſe in alio
ſicut pars integralis in ſuo toto. N Scðo modo ſicut totũ
integrale in ſuis partibꝰ. C Tertio modo ſicnt inferꝰ in ſuo ſupioꝛi. ¶ Quarto modo ſicut ſupiꝰ in ſuo inferioꝛi.
CMuinto modo ſicut foꝛma ſbalis eſt in na mã aut foꝛ⸗ ma accidẽtalis in ſo. N Sexto modo ſicut aligd eit ĩ ſuo
pmo motoꝛe. ¶ Septimo modo ſicut aliqd ei in ſnoſi⸗
ne optimo· COctauo modo ſicut locatnʒ eſt in ſuo loco. CEt ad hunc vltimũ modum reducit᷑ eſſe in tempoꝛe. In hoc. n· ↄueniũt eſſe in loco et eſſe in tpe:qꝛ vtrũqʒ eit
in alio ſicut in mẽſura extriſeca ſicut dictũ eſt in hpyſicis. Cox aũt modoꝝ quinqʒ · vʒ. quattnoꝛ pꝛimi et viti⸗
mus: yt dicit hic Moc. B. in piti icõne. ↄſequũtur tertiũ modũ ipſius hẽre vᷣm quã totuʒ hʒ partes et locus loca⸗
tum. Sextus aſt modus eſſendi in ↄſequit᷑ pmũ modũ ipſius habere. Et qntus motus eſſendi in cõſequit᷑ ſchm
modũ hre. Septimus vero modus eſſendi in cõſequit᷑
etiã pꝛinũ modũ ipñiꝰ hre:qꝛ vᷣm finẽ mouent᷑ ⁊ geſcũt ea que ſunt ad inem. CEy quo pʒ ꝙg eſſe in alio dicit᷑ ñi militer ſicut et hr̃e. Et modi eẽndi in alio ↄſequũtur mo
dos ipſiꝰ habere ſicut dictũ eſt. CConſiderandũ eſt antẽ
5 g pᷣdictoꝝ modoꝝ eſſendi in ſc põt foꝛmari ſufficien ⸗ tia: Qꝛ oĩs modus eſſendi in ſumit᷑ vel m habitudineʒ tonꝰ et partiũ: vel ᷣm habitudinem cauſe et effectus. Si
Pn hoc eſt dupl. Mel pars et otũ diſtinguũtur realiter. Et ſic ſumnnt᷑ duo pᷣmi modi eſſendi in. Mel diſtinguũt
m rõnem· Et ſic ſumunt᷑ tertius? qrtꝰmodns. Fi m habitudinẽ cauſe et effectus:hoc eſt triplꝛ. Vel;ᷣm hitu⸗
dinem foꝛme ad mãʒ. Et ſic eſt qntus modus. ¶el ᷣm
abitudinẽ effectus ad cãm efficientem. Pt ſic eſt ſextus
modus. Vel ad cãm finalem. Et hoc eſt dupl:: ꝛ vel j nis eſt ꝓpꝛius ⁊ intrinſecus. Pt ſic eſt ſeptimns modus. Vel eſt extrinſecus. Et ſic eſt octauus modus. Conſi⸗ derandũ inſuꝑ eſt ⁊0 ꝙ inter pꝛedictos modos eſſendi in
lio octauus eſt pfectioꝛ alijs:eo ꝙ m actum locatum a
loco cõtinet: et hʒ in eo fixionẽ et ab eo conſeruat. Mam
slij modi ſeptem ad ip̃m reducũtur. Et inter alios Fm ſi militudinem ad illum modum magis pꝛopꝛie pars inte
gralis eſt in ſno toto quia actualiter eſt in eo vt ſatis in. ʒ
phyſi · a doctoribus declaratur. Unde hic faciliter de his
ꝑtranſeundũ eſt. Conſiderandũ tñ eſt z0 g aligd dicit
eſſe in cauſa dupłꝛ. Mnoꝰ in cauſa mãli. Et ñc iliud quod
hʒ eſſe in tali cauſa veriꝰ hʒ eſſe in ſeipſo:qᷓ; in ſua tali cã.
Alioꝰ aliqd eſt in alio ſicut in cauſa effectiua. Et hoc du⸗
pliciter põt intelligi: vt ĩnuit Doc. S.in de vitate. q..
ar. 6.Uno ſᷣm vitatẽ p̃dicationis. Et ſic res verius h
eſſe in ſeipfa:qᷓ; in ſua cauſa. Alioꝰ m veritatẽ rei. Et ſic
res bʒ veriꝰ eſſe in ſua cauſa: qᷓ; in ſeipſa. Manifeſtuʒ eſt
enim ꝙ caloꝛ nobilioꝛi modo eſt in ſole qᷓ; in re calida ʒ
veritatem rei. Tamen caloꝛ nõ pꝛedicatur de ſole · Joec enim eſt falſa. Sol eſt calidus. CEx quo elieitur ſenſus
qũo intelligitur iſta ꝓpter qð vnũqðqʒ taleret illud ma⸗ gis.ſ.ÿᷣm veritatem rei: non autem ÿm pꝛedicationem igitur dõm ꝙ eſſe in alio non dicit omnibus modis ſimili⸗
S ſecundum vcce
2 eſt ex aliquo. S
Vigeſimaquinta
ter ſicut ⁊ habere · Fed ſc dieit ſimiliter:qꝛ modi eſſen⸗
di in alo cſequũtur modos ipũꝰ hye ſicut oſtenſum eſt. Vnde argn pꝛocedit ex falſa Vmaginatione. CEt ꝑhoc
pʒ ſiutio ad 2m. ¶Acd z dðmn ꝙ aliquid eſſẽ in ſeipſo põt intelligi duplt: vt dicit ppᷣyt. ¶noo pꝰ. Alio ꝑ x ect
alterum. Pmo dupk. Unoo ßᷣ et ꝑ ſe. Zlioopÿo ⁊ per accidẽs. Mihil ergo eſt in ſeipſop̃o et ꝑ ſe.neqʒ pᷣx⁊ ᷣm
ccidẽs. Tamen aligd eit in ſeipſo per alteꝝ. Alias eſſet
Pcedere in infinitũ. Idem etiaʒ põt dici hẽre ſ eipſuʒ m
diuerſos modos ipfiꝰhe: vt ex pᷣcedẽti urticulo habet.
¶Mueſtio.⁊ya. de modis de multiplicitate eius quod N Qnc aũt qꝛ vt dicit᷑ in zo pkyr. to tum et ꝑpfectum aut idem aut n fere idem ſignificãt:ideo poſt ↄſideratio nem multiplicitatis noĩuʒ que pertinent Vad pfectionẽ entis.cõſequenter ↄſideran dum eit de multiplicitate et diſtinctione noiuʒ ptinẽtiuʒ ad totalitatem. Circa qð dupleꝝ occur⸗ rit cõſideratio · ¶ Nꝛima erit de noibus ptinentibus ad
partem ¶ Scha erit de noibus ptinẽtibꝰ ad totũ. TEt qꝛ ex ꝑtibus cſtituit᷑ totuʒ: ideo circa pᷣn duo ſunt confi
deranda.E Pꝛimo quot modis aliquid dicitur eſſe ex alquo · Scðo quot modis dicit pars. CCirca pꝛimũ querunt duo. N Mꝛimo ytrũ modi qbus aliquid fit ex aliquo ſint bi aſſignati a pho. C Scðo vtrũ ex vnica ꝑte poſſit fieri aliquod totum.
EIbiipho ⁊ oc. F. Ex aliquo eẽ dr̃ ⁊c̃ etẽ.x.ꝛ0.
ſic pꝛocedit᷑. Midetur E S PpNmum modi quibꝰ aligd fit ex aliquo:non fint bij aſſignati a phᷣo in tertu. 5 Mam ſicut hec p̃poſitio per denotat habitudi nem caule foꝛmãlis:et ꝓpter denotat habitudinem cauſe finalis:et a vel ab habitudinẽ cauſe efficientis:ita de vel ex denotat habitudinẽ canſe mãlis. Mõ ergo aligd ſit ex aliquo tanq; ex cauſa efficiente. Qð eſt ↄtrã ſcõm modũ. CPꝛ. Pars eſt ſimplieioꝛ ſuo toto:cuʒ totuʒ compo natur ex pluribꝰ partibꝰ. Mon ergo ſimplex põt fieri ex compoſito. ð eſt ↄtra tertiũ modũ. CP ʒo. Species et eſſentia idem ſunt: vt ſupꝛa ↄceſuʒ eſt.iio4.q.ʒ. ar.⁊. Sed eſſentia nõ habet partes:cum ſit indiuiſibilis. Ergo neqʒ ſpecies habet partes. Et ſic ſpecies non ſit ex parte eciei. Quod eſt ↄtra q̃rtumn modum. Cp 4o. Pipes pᷣdicatur in recto de hoinine: vt homo eit zial bipes. Er go bipes nõ eſt pars homninis: qꝛ pars nõ pꝛedicatur in rectd de ſuo toto. dec.n.eſt falſa. Ioomo eſt manus: 1ʒ hec ſit vera.manns eſt aliquid hommnis. Ergo 3 ea que dicunt᷑ in quarto modo. ¶P. Sicut aliquid ſit ex ali
quo tanq; ex materia et foꝛma et efficiente:ita aligd põt
ſieri ex aliqno ſicut ex fine. Vel detur ratio diuerſitatis. Sed talis modus nõ enumeratur hic a phyloſopho. Igi
tur ⁊. N Sed contra eſt phus in textu dicẽs. Ex aliquo
eſſe dicitur· vno quidem modo ex quo eſt vt materia. Et hoc dupliciter. Aut vᷣm pꝛimum genus. Aui ᷓᷣm vltimẽ ſpeciem. Muta ſunt quedam vt omnia liquefactibilia ex aqua. Eſt antem vt veluti ex ere ſtatha. Ilio vero mo ⸗ do ex pꝛimo mouente pꝛincipio: vt ex quo pugna ex con uitio · Moc enim eit pꝛincipium pugne xð. M eſ on d co dicendum ꝙ tripliciter aligd P dicttur fieri ex aliquo in genẽ. Vno modo aliquid dicitur fieri ex alio pꝛopꝛie et per ſe pꝛimo · Et hoc quattuoꝛ modis. CMnoꝛnʒ pꝛimus mo ⸗ dus eſt ſcõᷣm ꝙ aliquid dicitur eſſe ex aliquo vt ex mate ria Quod quidem contingit dupliciter.ſ.vel ex maeria cmuni:ſicut ex aqua tanq; ex materia cõmuni oĩa fiunt liquefactibilia.vel ex. materia ꝓpꝛia ſᷣm ſpeciem ſpecia⸗ hiſſimam: Sicut ſtatua fit ex ere. ¶ Secundus modus
eſt ſecũduʒ ꝙ aliquid dicitur eſſe ex aliquo: vt ex pꝛimo pꝛincipio mouente: Sicut pugna dicitur fieri ex cõuitio.
Vonuitians enun eſt pꝛincipinʒ mouens animuʒ ↄnitiati

—
Quint
ad pugnandum.Et ſic etiam dicit᷑ ꝙ domus eit ex edifi
catoꝛe: et ſanitas ex medicina. C Tertius modus eſt ßm ꝙ aliquid dicit᷑ fieri ey aliquo ſicut ſimplex ſt ex cõpoſi⸗
to ex materia et foꝛma. Et hoc eſt in via reſolutionis: Si cut dicimꝰlapides fieri ex domo ⁊ pꝑtes ex toto · N uar ns modus eſt vᷣin ꝙ aliꝗd dicit᷑ fieri ex aliquo: vt ſpẽs ey partibus ſpẽi. Et hoc dupl. Aut vᷣm rationes: ſicut bi⸗
pes eſt pars hois: qꝛ eit vars diffinitiõis eius: q;us ᷣm rem nõ ſit pars:qꝛ als pᷣccarct᷑ de ſuo toto · Aut n reʒ:
Sicut ſyllaba eſt er litters ſicnt ex parte ſpẽi. ¶ Becũdo
modo aliquid dicit fieri ex aliquo ꝓpꝛie et per ſe ſed nðõ pꝛimo.ſ.qi aliquid fit ex aliquo 5ᷣm partẽ ⁊ nõ ᷣm totũ·
Et hoc ßm quẽlibet pdictoꝝ q̃tinoꝛ modoꝝ: Sicut puer
dicit᷑ fieri ex patre tanq; ex pꝛimo pᷣncipio motino: et ex
matre tanq; ex materia:qꝛ quedã pars patris mouet in
generatione.ſ.ſperma:et quedam pars matris eſt mã.ſ. meſtruũ. Sic etiã plante ſunt ex terra:nõ quidẽ ex tota:
ſed ex aliqua eius parte. ¶ Lertio modo aliquid dicitur
ſieri ex aliquo poſt qð fit: Sicut nox fit ex die.i.poſt dic: et hyems ex ſerenitate.i.poſt ſerenitateʒ. Et hoc ↄtingit
dupi.Unoꝰ pᷣm ꝙ oꝛdo attendit non ſolũ ᷣm tempus:
ſed etiã ᷣm motũ: Quia vel ſunt duo extremã motus: vt
cum dicit᷑ ꝙ albuʒ ſit ex nigro. Mel qꝛ ↄſequũtur aliqua extrema motus: Gicut nox et dies cõſequuntur diuerſa extrema vbi ipſiꝰſolis:⁊ ſimiliter hyems et eſtas Ande pʒ ꝙ in quibuſdã dicit hoc ſieri poſt hoc:qꝛ ht trãſmun tationẽ adinuicẽ. Alioo ᷣm ꝙ attendit᷑ oꝛdo Fᷣm tempus tiñi: Sicut dicit᷑ ꝙ ex equinoctio fit nanigatio.i.poſt eg ⸗ noctiũ. Mec aũt duo nõ ſunt duo extrema vnius mo us: ſed ꝑrinẽt ad dierſos motus. ¶Ey p̃dictis ergo colligi tur ꝙ ipſiꝰ fieri er aliquo ſunt tres modi in genere et ſe⸗
ptem in ſpecie. ¶ onſiderandũ aſit eſt pᷣꝰ ꝙ pᷣdictoꝛum
modoꝝ põt ſic foꝛmari ratio ⁊ ſufficiẽtia. xam illa pᷣpo⸗ ſitio ex aut ſumit᷑ ꝓpue m ꝙ impoꝛtat oꝛdinẽ ⁊ habitu dinem cauſe aut impꝛopne ᷓᷣm ꝙ impoꝛtat oꝛdineʒ tñ̃· Ii ꝛm:ſic eſt tertius modus in genere. Et ↄtingit dupł? in ſpecie. Vel impoꝛtat oꝛdineʒ qui attendit᷑ ðᷣm tempus et motũ ſimul. Et ſic eit ſextus modus in ſpecie. Nel im⸗ pottat oꝛdineʒ qui attendit᷑ ſᷣm tempus tmñ. Et ſic eſt ſe⸗ ptimus modus in ſpeciali. Si vero accipiat᷑ ꝓpꝛie.ſ.ßʒ ꝙ nõ ſoluʒ denotat oꝛdineʒ ſed ẽt habitudineʒ cauſe:tunc poc ↄtingit dupł.el denotat habitudinẽ cauſe totalis:
vel ptialis. Si ⁊mnꝛſic eſt ſecũdus modus in genere:⁊ qn
tns in ſpectali. Sipᷣn:ſic eſt pᷣmus modus in gencre. Et hoc eſt tripł i ſpecie. Eel impoꝛtat habitudinem cauſe mãlis ꝓpꝛie ſiue cõis. Et ſic eſt pꝛimus modus in ſpãli. Vel habitudinẽ cauſe efficiẽris. Et ſic eſt ſchus modus. Vel habitudinẽ cauſe foꝛmalis. Et hoc dupl. Vel qntũ
ad eſſe. Et ſie eſt ſeptimus modus. Nel qᷓntũ'ad cogno⸗
ſci. Et ſic eſt q̃rtus modꝰ. Nel põt ſic foꝛmari ſuffictẽtia ſi placet · Quicquid eſt ex aliquo vel eſt ex aliquo ꝓpꝛie pᷣo. aut ꝓpꝛie ⁊ non pᷣꝰ aut impꝛopꝛie. Si pᷣnꝛhoc eſt
dupl. Mel eſt ex aliquo oꝛdine reſolutionis. Et ſic eſt tertius modus. Elel oꝛdine cõpoſitionis.Et hoc duplꝛ.
Nel qntuʒ ad cognitionẽ ſine diffinirionẽ. Et ſic eit q̃rtus modus. Aelq̃ntũ ad eẽ. t hoc eſt dupl. Mel můliter. Et ſic eſt pꝛimus modus. Vel effectiue. Et ſic eſt ſcõᷣus modus. Si ⁊n. ſ. ꝓpꝛie ⁊ nõ pᷣꝛſic eſt qntus modus. Pi 3m. ſ.impꝛopꝛie:hoc eſt dupl. Ael habent trãſinutatio⸗
nem adinuicem.xt ſic eſt ſextus modus. Mel non. Et ſic
eſt ſeptimus modus. ¶ Vonſiderandnʒ inſuper eſt ſcho
pꝛo amplioꝛi declaratione pᷣcedentiũ:pᷣſertim pꝛo decla ratione tertij modi ᷣm Poc. P · in pfti lectiõe· ꝙ foꝛma eſt finis in generatione. Perfectũ. · dicit᷑ qð habet finẽ.
Ergo pfectuʒ eſt qð habet foꝛmã Hñ ergo ex toto pfe⸗
co fit reſolutio partiuʒ: eſt motus quaſi a foꝛma ad mãʒ. Et ideo hec pᷣpoſitio er que pᷣnn deſignat vtrobiqʒ com
petit et in via ↄpoſitionis:qꝛ deſignat pᷣnn mãle et in via
reſolutionis:qꝛ deſignat pnmn foꝛmale. Mec ille. ¶Lon⸗ ſiderandũ vlterins eſt zo ᷣm eundem ibidem pꝛo decla⸗
ratione quarti modi ꝙ partium quedaʒ ſunt partes ſpẽi et quedam ſunt partes materie. Partes quideʒ ſpeciei
tis ad diſponendum materiam ꝓpter introductionẽ ſoꝛ⸗
Reſpondeo
totum aliqð poſſe ex vna parte fieri ſiue compen. e⸗ Raliquid
Metha.
dienntur a quibus dependet perfectio pecieitet ine qut
bus ſpẽs eſſe nõ põt. Ande et tales partes in diffinitiõe totius ponunt᷑: Picut alal et coꝛpus in diffinitiõe aialis: etiangulus in diffinitione trianguli: et littera in diffinitiõũe ſyllabe. Ged partes mãe dicunt exquibus ſpẽs non de pendet:ſed quodãmodo accidũt ſpeciei: Bicut ſtaue ac
cidit ꝙ ſit ex ere. Accidit ẽt circulo ꝙ diuidatur in duos
ſemicirculos. Ande huiuſmodi partes nõ ponunt᷑ in dif
—
Acd pꝛimum
gitur dðm ꝙ illap̃poſitio ex põt accipi dupk. Ano impꝛo
pꝛie.ſ.ſᷣm ꝙ denotat oꝛdinem tm̃. Alio⸗ põt accipi pꝛo⸗ pue. Ethoc dupk. Unoꝰ ſᷣm ꝓpꝛijſſimã eius ſignifica⸗ tonẽ.ſ.ßᷣm ꝙ impoꝛtat habitudinẽ cauſe ex qua aligd ſit
tanq; ex efficiente vel tanqᷓ; ex materia. Et ſic nõ accipit hic ᷣm ꝙ hic diſtinguit᷑. Alioꝰ põt accipi ᷣm g dicit ha bitudinẽ cauſe:ſiue ſit mãlis:ſiue foꝛmalis:ſiue efficiens: vt ex dictis pʒ. Et ſic accipit᷑ in pñti paſſu. Pꝛopꝛie en iſta ppoſitio ex denotat habitudinẽ cauſe efficiẽtis vl ma
terialis:vt dicit Poc. S. in pᷣ ſnĩaꝝ di.⁊y.q.vlti in ex⸗ poſitione littere. ¶ Ad ⁊n dðn ꝙ ſimplex poſſe feri ex compoſito põt intelligi duph. Anoꝰ via compoſitionis. Et ſic partes nõ ſiunt.i.nõ cõponuntur ex toto. Alio via reſolutionis. Et ſic partes bene fiunt ex totg. i.totuʒ reſol nitur in partes ex quibus componiur. TAd z dmꝙ
duplices ſunt partes. Vuedam ſunt partes qdditatiue. Etquedam ſunt integrales. Alie ſunt partes diffinitiõis. E ſſentia igitur nõ habet partes qdditatiuas aut integra⸗
les per ſe:habet tamen bene paſftes diffinientes. CId 4ndöm ßm Doc. B. in lectione ꝙ duplices ſunt ꝑtes
ſpeciei. Qnedam ſunt partes ſpeciei ᷣm rationem. Etta les bene pᷣdicant de ſpecie ĩ recto: Sicut bipes de aiali. Ilie ſunt partes ſpẽi vᷣmn rem. Et tales non pᷣdicantur de
toto in recto: niſi foꝛte pᷣdicatione cauſali aut mãli: Bicut dicimus. Statua eſt es.i.ex ere. TAd yn dðm g ſicut aliquid dicit᷑ fieri ex pᷣ monente:ita aliquid põt dici fie⸗ ri ex vltimo fine. Et ſic fieri ex fine reducit ad ⁊m modũ.
Finis enim habet rationem mouentis. Mouet aũt agen
me:vt pʒ·⁊phyſicox.— ¶CIbi in phyloſopho et Poctoꝛe Bancto. — ſic ꝓcedit᷑· Vide S ſecundum tur ꝙ ex vnica ꝑ⸗ — te poſſit fieri aliqð totum. Mam ſubſtantia ſe parata quodãmodo eſt totuʒ:cum ſit ſubſtan⸗
ſtia indiuidua ſine ſuppoſitum. Bed tamen illa nõ eſt cõ⸗
poſita ex pluribus partibus. Mon. n.componit ex ma⸗
teria et foꝛma:cum ſit ſba ĩimãlis. Meqʒ etiam ex eſſe et
eſſentia. Mam illud qð eſt de compoſitione alicuius eit
de eſſentia eius ſi illud habeat diffinitionẽ. Ved eſſe non
eſt de eſſentia aut de intellectu ſubſtantie ſeparate. Alias nullus poſſet intelligere nãm angelicaʒ ſine eſſe exiſtẽtie eius. Qð eſt falſum. gitur ⁊c̃. TP ꝛ0.Figurs circula⸗ ris eſt quoddam totum ↄtinuã. ꝙt tamen nõ compomt
eÿ pluribus ſed ex vnica linea: vt pʒ per diffinitionẽ cir⸗
2—
culi in pᷣnꝰ pꝛimi Euclidis. ircuins.n.eſt figura vntali
nea cõtenta que circũferentia vocatur: in cuiꝰ medio eñ pnnctus a quo omnes linee recte ad circũferentiaʒ exen tes ſibi inuicem ſunt equales. Igitur ⁊c̃. CP 3. Par⸗ tes nõ ſnnt plures: niſi qů diuiſe ſunt a ſuo totoꝛ vt pʒ per Soc. S.in.7o. hniꝰ. Ergo partes in toto n ſunt plures 1 ſed vna tiñ. Ergo ex vnica parte fit totum. Cpᷣ. Ji rõnalis ſit ex aliquo vno efficiente.ſ.deo cum ſit crealã·
Mon etiã ſit ex materia:ſʒ eſt foꝛma tiñ: Neqʒ ſit ex plu
ribus alijs partibus. Ergo aliqð totuʒ eſt abſqʒ plurib partibus.¶¶ Ged incõtrarium arguit᷑. Ania ↄpoſitio dinerſoꝝ ↄponibiliũ vnio. Rnpoſſibile eſt ergo ꝙ aliqð ſit totũ cõpoſitum ex vna parte iolum. S dicendum g no ſolus rationi ſod etiaʒ ſenſui repngnat dice
4—
ninitione ſpeciei ſed potius ecõuerſo:ſicut patebit in. ⁊ Lec. huins. Mec ille.
1ec.4.
ec⸗
inp we iol i ſbe g ſtd ſun muh iu id zun
tihe bere hp tun ſit ſuld geht Si zm
poſi thu
————— — 5

— —
ueſtio ſi aliquid fieret ex vna parte ſolum ſequeretut ꝙtotus nõ eſſet maius ſuis partibus ſeoꝛſum ſumptis. Sed hoc eſt cõtra pᷣn pꝛjneipium ⁊ contra ſenſum vt pʒ in pᷣnꝰ pꝛimi elementoꝝ Fuclidis Ergo ⁊c̃. ¶Tjerumtamẽ conſide⸗ randum eſt ꝙ aliquid põt dici fieri ex aliquo dupliciter no ſicut dictum eſt per viã reſolutionis.ꝑt ſic non eit incõueniens vnũ aut plura ex vno ſieri.i.reſolni. Sʒ hoc nõ erit totum ſed pars. zlioꝰ per viaʒ compõnis! Vt ſic impoſſibile eſt eſſe aliquod totũ niſi habeat plures par⸗ tes eo modo quo eſt totum. Qnod notanter dico: Q nõ incõuenit aliquid eſſe totum vno mõ:qð tñ non erit totũ
aliquo alio mõ ſicut aliquid põt eſſe totũ ptãtinũ quod t nõ eſt totum quantitatiuuʒ: vt pʒ de aĩa rationali. Int ali quic erit totũ vle:qð tamen non erit totum integrale:⁊ ſic de ſimilibus. Tamen totum cuʒ dicatur reſpectu par⸗ tinm relatiue:non põt dicitotum ſine partibus. ¶ S;cõ tra hoc aliquis diceret · Nã totum ⁊ pfectum idẽm funt
ireen. vt dicit᷑ pᷣ de celo ⁊ zo phyſicoꝛum. ed deo perfectu
„c5.4. attribuitur.irgo ⁊ otum. Sed tamẽ in deo nõ ſunt plu 3e ·10· res partes:cum nõ ſit diuiſibilis. Igitur nõ repugnat to⸗
3.64. ti nõ habere plures ptes ⁊ per ↄñs nõ repngnat toti ha⸗
ſinneit o wnn rerw menym — nyn inynti Mdtnmur s dinan eg ditn eim wSyt unesſin ecuun te:uiij niulii
bere vnam partem tiñ. Ad hoc dicendum ᷣm doc. S.i
5 parte.q.z0. ar.i.ad 4 mn ꝙ nihil ꝓbibet in deo eſſe par
tem ⁊ totum ßᷣm acceptionem intellectus noſtri. Secus añt vᷣm rem:quia quanta eſt vna perſona tanta eſt ⁊ alte ra loquendo de qᷓ;titate virtutis. In quantitate.n.virtutis non eſt ſumere totum ⁊ partes iñtegrales vt innnit doc. S.in pᷣ ſnĩaꝝ.di.⁊9.q..ar.I. d pimum igitur dðm g lʒ ſba angelica * ſine ſeparata non ſit compoſita ex mã ⁊ foꝛma aut ey partibus integralibus eſt tamẽ cõ⸗ poſita ex eſſe ⁊ eſſentia ſine ex actu ⁊ potẽtia aut ex natura ⁊ ſuppoſito· vt cõcedit dpoc. S.in pꝛima parte.q. Fo.ar. 2· ad zm. vbi ſic ait. xicet in angelo non ſit compoſitio ma terie ⁊ foꝛme:eſt tamen in eo actus ⁊ potẽtia.uod qui⸗ dem manifeſtum poteſt eſſe ex conſiderationererum ma terialium in quibus innenitur natura aliqua. Matura an/ tem ſic compoſita non eſt ſunm eſſe:ſed eſſe eſt actus eiꝰ. Hnde ⁊ ipſa natura comparatur ad ſuum eſſe ſient poten tia ad actuʒ. Iubtracta igitur materia ⁊ poſito ꝙ ipſa foꝛ ma ſubſiſtat nõ in materia adhuc remanet compoſitio foꝛ me ad ipſum eſſe ⁊ potentie ad actum.Et talis compoſi⸗ tio eſt intelligenda in angelis. Pt hoc eſt quod a quibuſ⸗ dam dicitur ꝙ angelus eſt conpoſituſ ex quo eſt ⁊ quod eſt vel ex eſſe ⁊ quid eſt vt Woętius dicitt Nam id quod eſt: eſt ipſa foꝛjia ſubſiſtens, Ipſum autem eſſe en quo ſubſtantia eſt. jdec ille. Et cum dicitur ꝙ iiud quod eſt de compoſitione alietius eit de intellectu quidditati⸗ no eius ſi habeat quidditatem.¶ Picenqum ꝙ̃ aliquid componitur ex aliquibus dupliciter ᷣm Poc. P.in quo libetis quolibeto.⁊.q.⁊.ar.I.qlno mõ ſicut aliquod terti un conſtitutum ex ipſis componentibus. Et ſic ſubſtan⸗ tia ſeparata non componitur ex eſſe ⁊ eientia. Ilio mo/ do ſicut aliquid componitur ex ſe ipſo ⁊ Ilio. xt ſic ſub⸗ ſtantia ſeparata componitur ex eſſentia ⁊ eſſe non ꝙ eyx U lis dnobus reſultet vna tertia nã: Zlias vt argnmentum yolebat eſſe eſſet de intellectu quidditatiuo nature ange⸗ lice: ſed ſolum quia illa eſſentia componitur ex ſeipſa ⁊ eſ ſe· Et ſiqilla natura eſt que per ſe exiſtit. eſſe vero eſt quo exiſtit. Inde natura ⁊ ſuppoſitum in illis non differunt realiter licet eſſe ⁊ eſſentia in ipſis non diſtinguantur rea⸗ liter vt infra patebit in.yo. huius.q.⁊3 · ar.z.lerumtamẽ natur àngelica eſt quoddam totuin diffinitum Unde ha bet partes diffinentes ſcilicet genus ⁊ differentiam. ſt etiam totum poteſtariuum: ideo habet partes potentia⸗ les ſcilicet intellectum ⁊ voluntatem.jſt etiam totuʒ ſu biectinũ ideo habet plura accidentia tahq; partes accidẽ tales. vʒ· potentiam ſcientiã ⁊ fimiiia. ¶Ad ⁊n dicendũ ꝙ licet figura cincularis que eſt quoddam totum conti⸗ nuum non habeat plures partes actu: habet tamen plu· res partes in potentia. Nerumtamen ſigura circularis nõ eſt totum actu habens partes de quo toto loquimur bic.
VBigeſimaquinta
Vnde argumentum non eſt ad pzopoſitum.¶ ⁊d zm di cendum eſt ſimiliter ſicur ad ⁊m. Id ꝓm patt ſolntio ex dictis ad pꝛimnm.
Chõ.ꝛ60. De multiplicitate et diſtinctione partis.
Nſuper conſiderandum eſt de
multiplicitate ſiue di⸗ ſtinctiõe partis ſiue huiꝰ nominis pars. Circa quod queruntur duo. N Pꝛi⸗ mo vtrum modi ipſius partis ſint bene
aſignati a philoſopho. C Secundo vtrũ
omnis pars pꝛedicetur de ſuo toto.
CIbiĩpho ⁊ Soc. P. pars dr ẽ in 6 20. „ ic pꝛoceditur. Mide — S Pamum tur g modi ipfius ꝑ⸗ tis non ſnt ſufficienter aſſignati. Mam aliqpe ſnnt partes virtutis moralis vt dicit Doc. S. mn. ⁊02e. 4ð.ar. que tamen non ſunt ꝑtes integriles aut quantitatiue:cum virtus ſit quedam qualitas. Neque eti am ſubietine. Memoria.n.eſt pars pꝛudentie non tamẽ eſt pars eins ſubiectiua: vt ibidem oſtendit Doc.S. Me que eſſentiales:cuʒ nõ cadant in diffinitione:virtutis. Igi tur pꝛedicti modi non vidẽtur ſufficienter aſignati.Tꝙ 2. Alique ſunt partes potentiales: que ti nõ videntur tõ tineri ſub modis a pho aſſignatis. 1õ.n.ſub pꝛimoꝛneqʒ ſub ſcdoꝛcũ nõ ſint parteſꝗdditatiue. ifleqʒ ſub tertio: cũ nõ ſint partes ſubiectiue. Jeqʒ ſub q̃rtoꝛcũ nõ ſint ꝑtes mãles aut integrales. Neqʒ ẽt ſub vitimoꝛc nõ ſint par tes diffinientes:ergo ⁊c. ¶ P ·30.Ilna ſpẽs nõ põt eẽ ps alterius ſpeciei einſdem genkris. Sed numerus binariꝰ ſpecie differt atrinario. Erg male dicit in pᷣmog duo ſunt partes trium· C;.40. Senus eſt pars ſpẽi vt pʒꝑ vltimũ moduʒ. Ergo ſpecies nõ eſt pars generis. Qnod eſt õ tertiũ moduʒ ꝛalias idem eſſet totjm ⁊ pars veſpe⸗ ctn eiuſdem. Nuod eſt inconueniens Igitur ⁊ð P. F Totumvt totum eſt notius ſuis pattibus quo ad nds ⁊ cognitione cõfuſa: vt pʒ ex pꝛimo phyx. Sed ſpẽs non eſt notioꝛ nobis ꝙ genus:chm ſit minus vle qᷓ; genꝰ:ma gis enim vniuerſalia ſunt nobis notioꝛa cognitione confu ſ:vt bidem patet. Ergo genus poteſt eſie pars ſpeciei. Quod eſt contra yltimum modum ¶ed contraẽ phſ in textu dicens.ſſpars quidem dicitur vno quidem mo do in quam diuiditur vtiqʒ quãtum. Muantũcunqʒ eniʒ ſemper ablatum a quanto inquãtum quãtum pars illius dicitur: vt trium duo partes aliqualiter. ½ o dicenduʒ ꝙ pas dicitur quat Reſpon deo tuoꝛ in genere. Pri mo modo dicit pars in quam diuiditur aliquid?m quã titatem · ꝙt hoc dupliciter. ¶no modo quantũcunqʒ quã titas fnerit minoꝛ inquam maioꝛ diniditur: dicitur maioꝛ eius pars. Sicut duo aliquo modo ſunt partes trium. Semperenim id quod aufertur a quantitate ꝛ dicitur pars illius. Alio modo ſolum quantitas minoꝛ dicitur ꝑf que menſurat maioꝛem.t ſic duo non ſunt partes triuʒ ſed ſunt partes quattuoꝛ. Mam bis duo ſunt quattuor. CSecũdoꝰ dictur partes illa in que duuditur aliquid ſine quantitate. Et ſic ſpecies dicuutur partes generis.qð autem genus diuidatur in ſpecies:non ſicut quantitas: 4 bat Doc. S. in littera. Quia tota quantitas non eſt in vña ſuaũ partirũ. Sed genus eſt in qualibet ſpecie. C Sʒ di ceret aliquis. uantitas eſt tota in quantitate continna.⁊ tamen quantitas continua eſt pars quantitatis. ¶ Picen dum ꝙ quantitas continua eſt pars ſubiectiua ipfius quã
Jectio.1.
titatis 5ᷣm iſtum ſecundum modum.non autem en pãrs
quidditatina ſcõm pꝛimum modum. ¶ Dertio nð di⸗ cunt partes illa in que diuidit᷑ aliquid ànt ex quibus cõ ponitur aliqð totum ſiue illud totũ ſit ſpẽs ſiue his ſpẽm . indiuidnuʒ Sicut angulus eſt ꝑs trianguli ſicut pars ſpeciei.Piffinitur enim triangulus per anguluʒ. Sed es eſt pars hahentis ſpẽm:⁊ nõ ſpeciei.Non enim eſt pars cupꝛi erei. Jupꝛum auteʒ vt hic dici Hoc. J. eſt coꝛpꝰ 5

contentum ſer fuperficiebus quadratis. N uarto dicũ tnr partes que ponũtur in diffinitiõe cumſlibet rei ⁊ ſunt
partes ratioms: ſicut animal ⁊ bipes ſunt partes hominil jec omnia phs ⁊ dpoc. B.in lcðe quaſi foꝛmalr. CLð
ſideranduʒ eſt aũt ꝙ pꝛedictoꝝ modoꝛnm ſic põt foꝛma
ri ſufficientia ſchᷣm Toc. S. in littera. Nam omnis pars eſt illa ĩ quã reſoluitur totuʒ. vlel ergo eit pars ſubiecti⸗ na. Et ſic eſt ſecundus modus. Vel integralis. Et oc du pliciter. el eſt pars quidditatiua: vel pars ſbe · Sipm ſic eſt pꝛimus modus qᷓ;tuz ad ambas eius partes. Siß hoc eſt dupliciter. Vel eſt pars rei ſiue ſpẽi ſiue idinidui Et ſic eſt tertius modus. vel pars rationis. Et ſic eſt quãr tus modus. C Sed diceret aliquis. Omnis pars integrã
lis eſt pars quidditatina:cum totum integrale ſit coꝛpus
quãti. Ergo nõ ſunt duo modi diſtincti. C Micendu ꝙ totum itegrale põt accipi dupliciter. ¶noꝰ ſoluʒ ꝓillo ð eſt cõpoſitum ex partibus materialibus quãtitatem
pabentibns. Et ſic omnis pars ĩitegralis ẽ pars quidditati
na. Alioꝰ põt accipi pars ĩtegralis pꝛo eo qð eſt cõpoſi⸗ tum ey aliquibus ptibus ſiue ille ꝑtes ſint rõnis ſiue rea⸗ les ſiue ſbe ſiue indinidui.Et ſic non oĩs pars integralis eſt quidditatiua ſed econuerſo ·
. igitur dðm ꝙ ipſius virtutis Id P Amum tes vt dicit Poc. S.in.⁊c.q.8 ar.vltimo in coꝛpoꝛe. ¶CUinoꝰ ad ſimilitudinem partiuʒ integralinm. Ile eni dicunt᷑ partes integrales virtutis que neceſſario concur⸗ runt ad perfectum actum illiꝰ virtutis. ¶ Secũdoꝰ ad ſi
militudinem partiũ ſubiectiuaꝝ. Et ſic partes diniſe vir
tutis dicunt᷑ partes ſubiectiue.¶ Tenrtioꝰ ᷣm ſimilitudi nem partium potentialium. Partes autẽ potentiales ali⸗ cuins virtutis dicunt᷑ virtutes adiuncte que oꝛdinant᷑ ad aliquos ſecũdarios actus quaſi nõ habentes totam ratio⸗ nem pꝛincipalis virtutis. Pʒ ergo ꝙ argn ex falſis pꝛo⸗ cedit. ¶ Et lʒ virtutes nõ habeant partes itegrales ꝓpꝛie dictas ſine mãles:tñ bene habent partes ſumptas ſᷣm ſili
. 8 tudinẽ ad ptes integrales. C dartes ẽt ptãtiue cõtinent ſub ptibus integralibus reductiue. Cxt per hoc pʒ ſolu tio ad 2m. C Acd zm dðm m Doc. S. in pꝛima pte.q.z.
ar.I.ꝙꝙ dupley eſt nñerꝰ.ſ.nũerus nũeratus ⁊ nũerꝰ abſo lutus. Mũerus numeratꝰ bñ hʒ ꝑtes mãles ſʒ nũerus ab ſolutus nõ hʒ ptes niſi ſʒ rõnẽ. Wñ duo foꝛmalir ſũpta.ſ. ꝓ nũero binario ßʒ qð diſtiguit᷑ ſpẽ a trinario:fic duo nõ
t ptes triũ. Si aũt duo ſumant᷑ mãlr: ſic nõ eſt incõueni
ens ꝙ duo ſint ꝑtes triũ. Dicit. n.ibidẽ Doc. B.ꝙ nnme rus eſt duplex.ſ.numerus ſimplr vel abſolutus: vt duo ⁊
tria. Et numerus qui eſt in rebus numeratis: vt duo ho⸗
mines ⁊ duo equi. Si. n.accipimus numerũ abſolute: ni hil ꝓhibet in eo eſſe totuʒ ⁊ partes. Et ſic nõ eſt niſi in ac⸗ ceptione itellectus noſtri. Mð.n.numerus abſolutus a re bus numeratis eſt niſi in intellectu. Si autẽ accipiamꝰ nu merũ pꝛout eſt in rebus numer atis:ſic in creatis vnũ eſt
pars duoꝛum ⁊ duotriũ: vt homo vnus eſt pars duoꝛũ. dec ille. N Ad vltin dðm ꝙ ſpẽs põt dupliciter conſide
rari in oꝛdine ad genus. Enoꝰ vt pars ſubiectiua generis ſcʒ ᷣm ꝙ eſt minusvle.ꝙt ſic nõ eſt nobis notioꝛ qᷓ; ſit ge nus nec ſic eſt totum. Alio modo põt cõſiderari vt eſt qð dam totum diffinitum. Et ſic bene ſpecies eſt nobis noti⸗
oꝛqᷓ; genus. Similiter ecõtra ſi genns conſideretur vt eſt totum vle.ſic eſt nobis notius ꝙ ſpecies. Si vero conſi ⸗
deretur vt eſt pars diffiniens ſpecieʒ ſic genus non eſt no notius ꝙ ſpecies vt ſatis ſuperius dictum eſt in.i.hn ¶Ibi in phyloſopho ⁊ octoꝛe Fancto.
ſic ꝓceditur. vi V poſſit pꝛedicari de ſuo toto.Mð modus pꝛedi candi fundatur ſuper modo eſſendi in. Sʒ que
libet pars hʒ eſſe in ſuo toto: vt ex ſupꝛadictis pʒ. Ergo q̃ libet pars põt pꝛedicari de ſuo toto. ¶ Sʒ dicebat ꝙ mo
dus pꝛedicãdi nõ fundatur ĩmediate fuper modo eſſendi
led mediante modo intelligendi. Ideo non opzʒ g pars
Metha.
pꝛedicetur de fuo toto:lʒt in toto realiter. Cxomra. z
quicqnid realiter eſt in aliquo poleſt intelligi ᷣm geſt? illo ⁊ etiã vt ſic concretine ſignificari. Iũ ergo pars reali ter ſit in ſuo toto: intellectus poterit intelligere eam vt eſt in toto ⁊ ſic ñigniſicare ⁊ expꝛimere. nde tunc pars pre dicabitur de ſuo toto:cum pꝛedicatio fundetur ſuper mo do intelligendi ⁊ ſignificãdi. ¶P ꝛ20. Mec eſt pꝛopoſitio a phis ſepins ↄceſſa Statua eſt es. Bt tñ es eſt pars mã⸗ lis ſtatue.rgo pars mãlis pᷣt pᷣdicari de ſuototo. Cᷓ 3. Totũ integrale nihil aliud eſt q; ſue partes ſimnl ſum pꝛe:ſicnt domus eſt fundamẽtũ ⁊ parietes ⁊ tectũ. rgo partes pᷣdicant᷑ de ſuo toto. CP 4. Mec eſt vera hõ in terioꝛ eſt aĩa. Sed aia ẽ pars hoĩs.igit᷑ ⁊c̃. ¶P F. To⸗ tũ pᷣdicat de ſuis partibus vt dicendo manus eſt hois pa ries eſt domus. Ergo ⁊ pars poterit pdicari de ſuo toto ꝑ cõuerſionẽ ſimplicem. Ergo.⁊c̃ · ¶ Sed dicebat ꝙ to⸗ tum pᷣdicat᷑ in obliquo de ſuis ptibꝰ: ⁊ ſimiliter ptes poſ
ſunt pꝛedicari in obliquo de ſuo toto. CLontra: Hꝛhec eſt vera homo eſt animal in recto. Ergo ſua conuerſa erit
vera.ſ.animal eſt homo. Et ſic pars pᷣdicabit in recto de ſuo toto. ¶ Sed dicebat ꝙ pars ſubiectiua bene pꝛedica tur de ſuo toto in recto:nõ autem pars integralis. Con tra: Qnia hec eſt vera homo eſt bipes. Sed bipes eſt ps integralis hominis. Ergo pars integralis poterit vere p̃⸗ dicari in recto de ſuo toto. ¶ ð 20. Duicquid contingit affirmare contingit negare ⁊ econtra vt patuit in 40 huiꝰ q.7. ar.i.⁊ in pᷣ peryeremias. Sed cõtingit ꝑtem in re⸗ cto negare de ſuo toto vt dicendo domus non eſt paries. Ergo contingit eam affirmare de ſuo toto vt dicendo do⸗ mus eſt paries. Et ſie idem quod pꝛius. Sʒ inõꝛium ar/ gnitur. ꝛpꝛedicatũ comparat᷑ ad ſuũ ſubiectũ ſicut to ⸗ tum ad ptem. Ende opoꝛtet ꝙ quicquid pᷣdicato de aliq ſignificet ꝑ modũ totius. Fed pars non eſt totuʒ reſpen totiꝰ. Ergo ñ p̃t de eo pꝛedicari · CW z⸗. Doc. J. ĩpꝛe cedẽti lectione dicebat ꝙ bipes nõ eſt pars hois fᷣm reʒ · Alias nõ poſſet pꝛedicãri de toto. Nec ille. Vbi videtur velle ꝙ pars non poſſit pꝛedirari de ſuo toto.
7— dðm g ſicut etiam dictum eſt Reſpondeo ꝙ duplex eſt pars. Anedaʒ eſt pars ſubiectina:⁊ quedam eſt integralis. MPartem auteʒ
ſubiectiuam:pꝛedicari de ſuo toto põt inteiligi dupliciter vel pꝛedicatione directa ⁊ oꝛdinata: vel predicatione indi
recta ⁊ inoꝛdinata. Pꝛedicationem autem oꝛdinataʒ v
co illam que eſt fm oꝛdinem alicuins quinqʒ pꝛedicabili um inoꝛdinatam vero que non eſt fᷣm oꝛdinem alicuius quinqʒ predicabilinm. Pars autem ſubiectina non põt
pꝛedicari de ſuo toto pꝛedicatione oꝛdinata.i.ſicut ſuper
us de ſuo inferiori inquantum pars tum non ſt ſuperiot ſuo toto ymo eſt inferioꝛ inquantum pars qʒ vt ſc nõhj rationem predicabilis reſpectu ſui ſuperioꝛis. Wene i
p̃dicatur pᷣdicatiõe inoꝛdinata vt dicendo Animal eſt hõ. Motanter autem dixi inquantum pars qʒ inferins poteß eſſe totů reſpectu ſui ſupioꝛis nõ in ſun cõitate decepißi quantum contractum eſt. erbi gratia. Pomo poteſtp⸗
dicari etiam pꝛedicatione oꝛdinata de animali contrdcto
vt dicendo animal eſt homo. vt ſit ſenſus. Aliquod ani⸗ mal cuins homo eſt totum. ſoꝛtes eſt homo. Bed hocẽ magis virtute intellectus: q; virtnte ſermonis. Parsãt integralis vt in pꝛopoſito ſufficit eſt duplex. Quedaʒ eſ
ratiõis. Et talis poteſt pꝛedicari in recto de ſuo totoxt bö
eſt bipes. Alia eſt pars realis fiue ſpeciei ſiue indiuidui vt ex ſupradictis appuit ᷣm Hoc. S.ar.p̃ce.no.i. ttalẽ
ßdicari de ſuo toto põt intelligi dnpliciter. Wno modoin
obliquo. Et ſic nihil refert talem partem de ſuo toto dtcari in obliquo qualiſcũqʒ pars fuerit: vt domns hb⸗ parietes. homo habet carnes ⁊ oſſa. Pꝛopoſitio h ⁊ pꝛedicatum. Et ſie de ſimilibus. Omnes. n. tales pꝛo
poſitiões ſunt vere · Ilio modo in recto · Et hoc ei telligi dupliciter. Tno modo in concreto. ⁊ ſic etiã⸗ pꝛohibet tales partes de ſuo toto pᷣdicarivt ſoꝛtes eſt mà nicatus capitatus vt ſic de aliis. Ilio modo in e hoc dupliciter. Mel pꝛedicatione maeriali·⁊ uke
8 S3
———

ueſtio
põtpdicari de ſuo totoꝛ vt dicendoſtatua eſt es.i.ex ere.
ꝙ pars integralis ᷣm ꝙ ſe extẽdit ud partẽ poteſtatinã p dicet de ſuo toto: vt dicendo. Aia eſt ſua poꝛ.i.eſt cã ſue potentie· lel pdicatiõe foꝛmali. It hoc dupli. Hno in ꝓpꝛie ⁊ figuratiue accipiendo totũ pꝛo parte. t ſic etiaʒ eſt poſſihile vt dicẽdo hõ eſt aĩa.i.pꝛincipalis pars hoĩs eſtaiu. Iliq vprie.&t ſic impoſibile eit partẽ pdicaride
ſuo toto. Cnde hec eſt falſa:ſoꝛtes eſt caro: ſoꝛtes eſt aĩa.
F̃t ſic de ſimilibus. ¶t ꝑ hoc patet ſolutio ad oĩa argu menta znte incontrariũ adducta. Sed qualiter totũ pᷣdi⸗ cetur de parte:ſatis innit poc. P.in pꝛima parte.q.y. ar · pᷣo ꝑ totũ: vbi ſic ait. Potũ vle adeſt partibus cuilibet parti vᷣm totã eſſentiã ⁊ virtutẽ: vt aial hoĩ ⁊ equo. Et i Ppꝛie de ſingulis partibus pᷣdicatur. Sed totũ inteßrale non eſt in qualibet parte neqʒ ᷣm totã eſſentiaʒ neqʒ ᷣm
totam vlxtuteʒ · Pr ideo nullo modo de ſingulis partibus
pdicat᷑ · Ped aliquo mõ licet in ꝓpꝛie pdicat᷑ de oibusſi multvt ſi dicamus. Paries tectuʒ ⁊ fundamentum ſunt domus. Totum verd potentiale adeſt ſingulis partibus Fᷣm totam eſſentiam:ſed non ÿm totam virtuteʒ· Et ideo quodamimodo poteſt pꝛedicari de qualibet partet ſed nõ ita pꝛopꝛie ſicut totum vniuerſale. hec ille.
Cdueſtio vigeßmaſeptima.dpe diſtinctione totins.
nita conſideratione eoꝝ q̃perti
nẽt ad rõnẽ partis: cõſeqnẽ
( ef conſiderandũ eſt de hijs q̃ pertinent
ad rõneʒ totius. ¶irca qð occurrit du pler cõſidęratio. ¶ Pꝛima erit de toto in ci. ¶ Secunda erit de quodã toto in ſpeciali.ſde genere. Puantũ ad pᷣm dno ſunt conſide⸗
rãda. ¶ Dꝛimo cõſderadũ eſt de multiplicitate totius.
¶Secũdo de multiplicitate eiꝰ ꝓppoſiti.ſ.de colobon. Cinca p̃ querunt᷑ duo. Cyꝛimo vtrũ modi totius ſint bene aſſignati a pho. ¶ Secundo vtrũ aĩe rõnali:aut alicui foꝛme ſali cõuenjat modus totalitatis qdditatiue. ¶ Ibi in pho⁊ Hoc. S. Totũ cuius b k ic ꝓcedit. Mider ꝙœ᷑ B pꝛimum modi totiꝰ nõ ſint bij aſſignati a pho. Mã aliquod eſt totũ eſſentiale. Ettamen de eo phus nullã facit mentionẽ: qꝛ nõð eſt totũ vninerſale reſpectu ſuaꝝ partiũ vt de ſe notuʒ eſt. lam hõ nõ eit vniuerſale reſpectu aĩalis ⁊ rõnalis q̃ ſunt eins partes. Meqʒ ẽt eſt totũ integrale. Nuia aut eẽt cõtinuũ aut diſcontnuũ. ilullũ illoꝝ eit ſed pꝛeſcindit ab vtroqʒ: cum diffinitio abſtrahat a mãlibus ⁊ continuis.
CPꝛAliquod eſt totũ poteſtatiuũ: vt ex dictis pʒ. Et
tĩ nõ ↄtinet ſub modis hic a pho adductis. Quod ſie pʒ.
NMã nõ eſt totũ vninerſale: qꝛ nõ eſt idẽ eſſentialiter cum ſuis ꝑtibus: ſicut aĩa nõ eſt real ſua po vt ꝓbat Wot.S. in pyima parte.q.7y.ar.pᷣmo. Meqʒ etiã eſt totũ integra⸗ le· Auia nõ eſt totũ continnũ:ců aia ex potentijs nõ cõpo natur tanq; ex partibus cõtinuis. Meqʒ etiã diſcontinnis nõ eni cõponitur ex ſuis potentijs.igitur ⁊c̃. TPzo. Ali quod ẽ totũ omogeneũ ⁊ totũ etherogeneũ.Et tñ de illis nõ farit mentionem in pꝛeſenti capꝰ vt videt᷑. Igitur ⁊c̃. CP. ꝓe rõe totins eſt: vt integret᷑ ex partibus vt di cit hic phus:ſed magis ecõtra. Mõ.n.dicimus ꝙ genns cõponãt ex ſpeciebus: ſed magis ecõtra ſpẽs cõponit᷑ ex genere ⁊ dria. Ergo pꝛimus modus nõ bene aſſignatur. CP Accidens cum ſit pꝛedicabile:eſt totuʒ reſpectu ſuoꝛum ſubijcibilium.ſ.ſubſtantiarum pꝛimarum. Sed non eſt totum integrale vt de ſe notum eſt. Meqʒ toium vninerſale:quig totum vninerſale eſt realiter ſua pars: vt hic dicit oc.ᷓ.ſed accidens non eſt realiter pꝛima ſßa. it᷑ a Ned contra eſt phylgſophns in textu dicẽs. Totum dicitur ⁊ cuius nulla pars abeſt: ex quibus dici tur iqtuz natnra ⁊ continens contenta: vt vnum aliud ſint illa· Poc autem dupliciter. Aut vnũquodqʒ vnum: aut vt ex hijs vnum.niuerſale eſt enim quod totaliter dici
dicart— ſt es.i.ex ere. tur x totum alind eſt ens ⁊c̃. Nel pᷣdicatione cauſali ⁊ effectiua.ᷓt ſic etiã pomibile et—
Vigeſimaſeptima Reſpondeo deme omne venwun
Totuzʒ eſt cui nulla par
tiumn ſibi deeſt ex quibns ym ſuam naturam conſtituitur qne in ſuo toto vnum ſunt. Pt ſic totum dicitur duobus
modis in genere. Mam quoddam eſt totum vniuerſale: ſicut aninal eſt totum reſpectu hois. Ilind eſt totuʒ inte
grale· Kttale eſt dnplex. Mam quoddam eſt continuuzʒ. Iliud eit contiguum: ſicut aceruus lapidum Vontinuum
eſt duplex. Mam quoddam eſt continunm 5m artem:ſi⸗
cut domus. Aliud eſt continuum m naturam. ᷓt tale eit duplex⸗ Pam quoddam eſt etherogeneum.i.diſſimiliũ
partium:ſicut homo vel aſinns. Aliud eſt omogeneuʒ.i. ſimilium partium. Et tale eſt duplex. Pnoddam eit ſimi
lium partium retinentium eandem ſiguram: ſicut aqua.
Mam aqha qualitercunqʒ tranſponantur partes aque ni⸗ hil differt. t ſimiliter eſt de alijs humidis. Alind eſt qð eſt ſimilium partium non retinentium eandem fignram:
ſicut cera qualitercunqʒ tranſmutetur ſemper manet cera non tamen eadem ſigura. Ex pꝛedictis ergo colliguntur ſex modi totius.ſ.totum vniuerſale totum integrale conti guum totum integrale continuum ſᷓm artem: totum inte grale continuum ᷣm naturam diſimilium partium:totũ
integrale continuum ᷣm nãm ſimilium partium retinen
tium figuram: ⁊ totum integrale continuuʒ ᷣm nãm ſmi
lium partium non eſt retinentiuʒ eandem ñgurã. Won ſiderandum autem eſt pꝛimo ꝙ pꝛedictoꝛum moddꝛum
ſic põ̃t foꝛmari ſufficientia ᷣm Poc. F.in lectione eliciti ue. Mam partes vniuntur in toto vt ex deſcriptione pᷣdi cta totius patet. Put ergo vniũtur eſſentialitqr:ita ꝙ que⸗ libet pars ſit vnum cum ſuo toto aut non. S pꝛimnʒ:ſic eſt totum vniuerſale. Pi ⁊mn: hoc eſt dupliciter. Quia vel ille partes ſimnt actu in toto. Et ſic eſt totum coniiguum.
Vel in poꝰ tantum. Et hoc eſt dupł?. Quia vel tales par tes ſunt vnum in toto ſᷣm artem. Et ſic eſt totum artiſicia. le: vel ſᷣm nãm.t hoc eſt dupł?. Dnia vel poſitig par⸗
tium in tali toto in loco facit differentias: vel non. Si ⁊m; ſic eſt totum cuius partes non retinent eandem ſiguraʒ.i. cuius partes terminantur terminis alienis ⁊ nõ pꝛopꝛijs ſicut aqua. Si pᷣnꝛhoc eſt dupliciter. Duia vel poſitio ta lium facit differentiam ſimpliciter: ita ꝙ requiriur diffe
rentia partium ßᷣm nãm:ſed ſolum ᷓᷣm ſiguraʒ. Et ſi eſt totum medio modo ſe habens¶ Vonſideranqum inſu⸗
per eſt 20 pꝛo declaratione pꝛecedentium ᷣm Soc. S.in lectione ꝙ cum ad rationem totins requiratur ꝙ partes ſint vnum in toto:ſequitur ꝙ tqtum vniuerſale eit perfe
ctius totum qᷓ; totuʒ integraje.nia partes totius vniner ſalis ſunt hoc ipſum quod eſt ipſum totum realiter. Par
tes vero totius integralis non ſunt hoc ipſum qð eſt ot
realt: ſed quelibet a toto real: differt. ed iter modos totius integralis: magis eſt totum: totum continuum q; totum non continuum. nia totum continuum eſt vnus magis qᷓ; totum contigutim: vt ex ſupꝛadictis patuit cum de modis vnius ageretur.q.6.aro.i. Sed diceret ali⸗ quis: partes ſunt in toto contiguo in actu: ⁊ ſunt in toto cõ tinuo in poꝰ tantum. Ergo videtur ꝙ totum contiguum
ſt magis torum: qᷓ; totuin continnuin: cum ad rationem totius requiratur:ꝙ nulla partium ſibi deſit: ſed ꝙ queli
bet ſit in toto.iᷣ rgo vt videtur:illud eſt verfectius totum cuius partes veriũs.i.actualins ſunt in toto. ¶Ticendũ ꝙ ad rationem totius non ſolum requiritur ꝙ partes ſint
in totoꝛſed etiam requiritur g ſint vnum in doto. Sed to
tumn continuuʒ eſt magis vnum q; totum contiguum: q
totum continuum non eſt plura niſi in potentia. Toœũ ve
ro contiguum eſt plura in actu: ⁊ vnum ſolum colligatio ne · Ped contra:qꝛ partes magis ſunt partes quãdoò ſunt in actu:q; quando ſunt in potentia. Ergo videtur ꝙ totuʒ
ſit magis totuin quando habet partes plures in actu:;
quando habet partes plures in potentia. Quia tetum ⁊ partes coꝛꝛelatiue ſehabent. Cum ergo totum contiguus habeat partes in actu: ⁊ totum continnum habeat pãrtes in potentia tantum: videtur ꝙ totum contiguum ſit perfe

ctius totũ q; totum continunʒ. ¶icẽdum negãdo ↄſe⸗
quentiã: D vthic dicit Voe· Pi lectione kaliqd ſit a⸗ gis totũ qii partes funt ĩ potẽtia qᷓ; qñ funt ĩactũttamen ſi reſpiciamus ad ꝑtes:magis ſunt ꝑies quãdo ſunti actu: qᷓ; quãdo ſunt ĩ potẽtia.⁊ huius ratio eſt· ꝛ pars ipoꝛtãt diniſionẽ:⁊ ꝑ ↄſequens piuralitatẽ: Cuʒ ergo quãdo ptes ſunt ĩ actu ĩpoꝛtent magis plnralitatẽ qᷓ; quãdo ſunt ĩpo⸗ tentia nunduʒ diuiſe:ideo ꝑtes magis dicunt ptes: quan do ſunt actu diniſe:q; quãdo ſunt ptes ĩ potẽtia: tes vero totius ĩpoꝛtant vnitatẽ ꝑtiũ ĩ potẽtia ĩ toto ipſo.⁊ qꝛ ꝑtes non diniſe actualr q̃ dicunt᷑ ꝑtes ĩ potẽtia unt magis vni te qᷓ; poſtq; ſunt diuiſe que dicunt ꝑtes ĩactu:ideo aligd
magis dicit᷑ totuʒ quãdo eius ptes ſuntĩ potẽtia q; quan
do junt ĩ actu. CEr quo pʒ ꝙ illud qð eſt totum ꝑ nãm eſt magis totuʒ qᷓ; illud qð eſt totuʒ vᷣm artẽ:qꝛ eſt magis
vnuʒ vt ex ſupꝛadietis pʒ. CCõſiderãduʒ vlterius eſt ʒ?
ßm Swoc. S.i lectione ꝙ ĩ modis totalitatis vᷣm nãm ali⸗ qnãdo vtimur noie oĩs tm̃ ⁊ aliquãdo noĩe totinstĩ ali⸗
quãdo vero noie vtriuſqʒ. Nã ĩ hijs ĩ qbus dinerſa poſi tio ptiuʒ nullã facit differentiã ſicut ĩ humidis vtimur no
mine oĩs ⁊ nõ noie totius. Dicimus.n. Wiĩs aqua omne oleum ⁊ nõ tota aqna aut totum olenʒ. Nð itelligendum eſt ᷣm ꝓpꝛietatem vydiomatis grecoꝝ:nõ autem latinoꝝ Sʒ i hijs ĩ quibꝰ diuerſa poſitio ꝑtium facit oĩmodã diffe rentiã.ſ.⁊ ðm nãm ⁊ ſᷣm ſigurã ficut ĩ hoie ⁊ aſino ⁊ ſili bus: vtimur noie totius ⁊ nõ neĩe oĩs. M icimus.n.totuʒ
aĩal vt eſt ſoꝛtes ⁊c̃.⁊ non oẽ aĩal aut oĩs ſoꝛtes inquãtum
huiuſmodi. In hijs aũt in qbus differentia poſitionnʒ fa⸗ cit dram ſᷣm figurã nõ auteʒ ᷣm nãm ſicut cera vel huiuſ modi: vtroqʒ vtimur.ddicimus.n. Gis cera ⁊ tota cera. Muius aũt diuerſitatis rõ eſt ᷣm Voc. S. in lõne:qꝛ hoc nñgnum omne: eſt ſignũ diſtributiuũ. Ideo requirit mul⸗ titudinem vel in actu vel in poꝰ ꝓpinqua. Etqꝛ eaq̃ ſunt ſimilium ꝑtium diuidunt᷑ in ꝑtes ↄſimiles toti fit ibi mul tiplicatio totius. Mam ſi quelibet pars aque eſt aqua: ibi ſunt multe aque lʒ ĩ poĩꝛſicut ĩ vno numero ſu multe vni tates in poĩ ⁊ nõ in actu diuiſe. Totũ vero ſignificat colle ctionem ꝑtium in vno aliquo. Et ideo in illis ꝓpꝛie dicit totum quibul pfectio totins nulli ptium cõpetit: Gicut do mus ⁊ aial vnde omne aial nõ di de vno aiali:ſed de plu ribus hec ille. ¶ Ged hic dubitaret aliquis vtrum queli
bet pars totius habeat formã totins. Si que
habeat ⁊ que nõ. ¶Ad hoc rñdet Doc. S.ĩ p* pte.q.u. dr.⁊vad ⁊mdicens ꝙ duplex eſt totum. Mã quoddã eſt omogeneũ:qꝛ.ſ.componit᷑ ex ſimilibus ptibus. Quoddã vero etherogeneũ:qꝛ.ſ.ex diſſimilibus ptibus cõponit᷑. In quolibet aũt toto omogeneo tm̃ cõponit᷑ ex ꝑtibus ha bentibus foꝛmã totius:ſicut quelibet pars aque eſt aqua. Et talis eſt ↄſtitutio ↄtinui ex ſuis partibus. In quolibet vero toto etherogeneo quelibet pars caret foꝛma torius. Mulla.n.pars domus eſt domns neqʒ aliqua pars hoĩs eſt ho · Et tale totũ eſt multitudo. NMec ille. Cic auteʒ oꝛit᷑ difficultas. Maʒ ſi quelibet pars totius etherogenei Vt ptita quelibet pars hominis caret foꝛma totins homis ſequit᷑ aut ꝙ aliquid erit ſine foꝛma ſali: aut ꝙ plures foꝛ me ſpaleſerũt in eodeʒ. Pꝛobatio ſequele: D ſi quelibet pars hominis curet foꝛma totius hominis: aut quelibet
pars habet foꝛmam aut non. Si non:ſequitur ꝙ ibi nulla
erit foꝛma ſbalis. Si ſic:ſequit᷑ ꝙ plures erunt foꝛme ĩ eo dem:qð eſt ↄtra. Doc. F. vt infra in.7.hunus patebit.q. 24.4r. 4. ¶ Dicendũ ꝙ aliquid carere foꝛma totius põt intelligi dupliciter. Vndmõᷓ quãtũ ad infoꝛmationem. ꝙt ſic nulla pars alicuius totius caret foꝛma totiꝰ. Alioꝰ quã tum ad denominationẽ. xt ſic pars totius etherogenei ca ret foꝛma totiug:qꝛ.ſ totum nõ põt predicari de eis in re⸗ cio ſᷣm modũ ſupꝛa erpoſitũ i.q.ꝛß ar.⁊0. Secus aſt ẽ de pibns omogeneis Quelibet. n. ps aque eſt i iitu dm g totum eſſentiale cuʒ . Dd P um partes eins 2henun iter ſint vnum reducit ad totuiu vniuerſale. Et totum poteſtatiuum cnʒ partes eius nõ ſint realiter ſuũ totum: reducit᷑ ad totum ĩ⸗
tegrale· Ctyꝑ hoe pʒ ſolutio ad ⁊mn ¶Ad zm patuit ſolu
tio ex dictis in coꝛpoꝛe articnli in pᷣnꝰ. CAd ꝗ n dðm vle vt eſt quoddã totum integrat ex ſuis ꝑnbus nõ ꝙ cc⸗ tu ſint ĩ toto ſuo: ſed ĩ poꝛ tmñ. Species vero componit ex genere ⁊ differentia ſicut totum diffinituʒ ex partibus dif nnientibus. ¶ Ad vltumũ dðm ꝙ nõ quodlibet totũ vni nerſale eſt idem cum ſuis partibus:ſed ſolum totum vni⸗ nerſale eſſentiale. Et non quodlibet:ſed illud qð diuidit per differentias foꝛmales vt infra in ſeptimo huius decla rabitur ad longum.q.24ar. 4. CIbi in phyloſopho ⁊ Woc. S.
mn ſic pꝛocedit. Ai⸗
. ſecundum detur foune ſtali conueniat modus totalitatis fm quãtitatẽ.ã Aifoꝛme ſbali nõ competeret talis modus tota
ſitatis: hoe eſſet ꝑp eius idiuiſibilitatẽ. Sed hoc nõ: quia etiã quãtitas i indiniſibili ↄſiſtit: cum non ſuſcipiat magis
neq; minus. Et ſic pari rõne quãtitati cõpeteret talis mo
dus totalitatis. Qð ẽ falſnʒ. Igit᷑ ⁊c̃. CPꝛ Ilbedo ab ſtractiue deſignata in indiniſibili ↄſiſtit:⁊ nõ juſcipit ma⸗ gis neqʒ minus vt ex ſupꝛadictis pʒ. Bed tñ albedo dicit totůũ quãtitatinũ cũ ſit quãtitas ꝑ accñs vt pʒ ĩ pᷣdicãentis capꝰ de quãtitate ergo ideʒ vt pꝛius. ¶ 30 Illa foꝛma q̃ diuidlt᷑ ad diniſionẽ totius quãtitatiui dicit tota totali⸗ tate quãtitatis: ſed aliqᷓ foꝛma balis eſt huinſmõi: vpʒĩ aialibꝰ ipfecus anuloſis ⁊ ĩ plãtis ergo ⁊c. TP 4 Abi eſt vna aĩa tñ̃ ꝑ ſolã diuiſionem quãtitatiuõ fiunt plures. Ergo aĩa eſt totũ quõtitatinũ ad minus ꝑaccidens. Cʒ inↄtrarium arguit᷑: Qꝛ totuz quãtitatinũ eſt ꝑ ſe diniſibi le. Sʒ nulla foꝛma ſalis eſt ᷣm ſe diniſibilis. Ergo nulla fonna ſubſtãtialis dicit totum ſ 3 *„ dicendũ ꝙ totalitateʒ quãtitati
Reſpon deo uaʒcõp alicui foꝛme ſbali põt itelligi dupliciter vnomõ ꝑ ſe. Et ſic nulli foꝛme com petit talis totalitas:nec etiã alicui foꝛme accidẽtali alteria quãtitate· Aliomõ ꝑ accidens. ꝙt hoc põt intelligi dupli⸗ citer. Vnomõ de foꝛmis nõ requirentibꝰ diuerſitutẽ par tium:ſed inditferenter ſe habentibꝰ ad totũ quãtitatiuum
⁊ ad partes eius: ſicut foꝛſan ſunt foꝛme aialiũ iperfectoꝝ
vt pʒ in aialibꝰ annloſis. Et ſic talibꝰ aĩalibꝰ ſeu foꝛmnis eo rum cõpetit ꝑ accñs totalitas quãtitatiua:qꝛ extenſe ſunt· Aliomõ loquẽdo de foꝛmis ſbalibꝰ que regrunt diuerſia tem in partib?:⁊ nõ equaũi ſe hit ad totũ ⁊ ad partes. Et tales foꝛme nõ diuidunt᷑ per aceñs ad diuiſionẽ totiꝰ· ñ in talibꝰ neqʒ per ſe neqʒ per accñs eſt totalitas quãtitati⸗ na vt inuit Voc. S.ĩpᷓ? parte.q.yõ · ar · vltimoĩ corpore vbi ſic ait. Eſt.n.triplex totalitas vᷣm triplicẽ diniſionem· Eſt.n. quoddã totũ qð diuidit in ꝑtes quãtitatiuas: ſicn tota linea vel totuʒ coꝛpꝰ. Eſt etiã quoddã totũ qð dinidi tur in ptef rõnis ſine ꝑtes eſſentie:ficut diffinitum in ꝑtes diffinitiõis. Tertiũ aũt totuʒ eſt potentiale qð diuidit in partes virtutis. ꝛnna aũt totalitas nõ ↄuenit foꝛmis:ni ſi foꝛte ꝑ accidens: ⁊ illis ſolum foꝛmis que hñt indifferẽ tem habitudinẽ ad totum quãtitatiuũ ⁊ ad partes eius:ſi cut albedo quantnm eſt de ſui rõne equaliter ſe habet vt ſit in tota ſuperſicie ⁊ in ſupſiciei parte. Et ideo diniſa ſup ſicie dinidit᷑ albedo ꝑ accidens. Sed foꝛma que requirit dinerſitatem in partibꝰ ſicut eit aĩa ⁊ pꝛecipue animaliu perfectoꝛum non equaliter ſe habet ad totuʒ ⁊ ad partes
vnde non diuidit᷑ ꝑ accidens ad diuiſionem quantitatns Vic ergo totalitas quãtitatiua non poteſt attribui animne nec per ſe nec per accidens. Sed totalitas.⁊. pꝛoprie ⁊ ꝑ ſe conuenit foꝛmis. Similiter ⁊ totalitas virtutis: Wni ſoꝛma eſt oprrationis pꝛincipiũ. Mec ille. NMdemn ĩnut oc. S. in de aia.q.vnica. ar. i0. in coꝛpoꝛe. Vbi ſic d⸗ ꝙ tribus modis cõtingit aliquid habere partes. Vnomo ym diuiſionem quantitatis:vt.ſ.diuiditur numerus aut magnitudo. Wni autem foꝛme non competit totalitàs u meri aht magnitudinis: niſi foꝛte per accidens putã mis que per accidens diuidunt᷑ diuiſione continui Sic albedo per diuiſionem ſuperſiciei. Aliomodo dicitur?
quid totum per comparationem ad partes eſſentiales ſpe iej:ſicut materia ⁊ foꝛmna dicuntur partes
—— — —
—
S S—
—

Fetjt cisnj 8Chh nndeiun Seſthunnin
uinnminn unspint zumuic
mm„
ü mm ſe.krnln nſomeuct kibeepän
n ſomeüiß iihü ab' qun tii xcis du wÿnn⸗
„
—
Queſio
genns ⁊ dr̃ia partes ſpeciei. Wt hie modꝰ totalitatis attri buit᷑ etiã eſſentijs ſimplicibust rõne ſue pfectionis: eo ꝙ ut cõpoſita hit ꝑfectã ſpẽm ex cõiunctione pꝛincipioꝝ eſſentialtũita foꝛme fimplices hñt ꝑfectã ſpẽm ꝑ ſeip̃as· Pertio mõ dicit᷑ totuʒ ꝑ cõparationẽ ad partes virtutis: ̃ gd panes ſumunt᷑ vm diuiſionẽ operationnʒ. hecille.
Ad pmum oðiic vpter indiutibi⸗
ltatẽ eſſentie:nõ remouetur to
tlitas qjntitatiua ab aliqbꝰ foꝛmis ſbalibus:ſed ꝓp diner
ſitatẽ partiũ quã requirun in ſßo. ij aĩa aſini neqʒ ꝑſe: neqʒ x accidens: põ̃t diuidi in partès qjntitatiuas. ia aũt plãte aut aĩalium iperfectoꝝ: pp ſui impfectionẽ diuidit
ꝑaccidẽs:nõ ꝙ eſſentia diuidat᷑: ſed qꝛ in tota planta fuit
n aia in actu:⁊ plures in potentias: que ꝑ vnicum actuʒ diuidẽtjs poſſunt reduci in actum. Ideo dicit᷑ dinidi ꝑac
cidẽs. De quo infra in.7huius diſputabit q.24·ar. 4. ¶t per hoc patet ſolntio ad alia tria argumenta.
3 Tueſtio·⁊s. de acceptione ipſius colobon.
Eſtat nunc conſiderandum de eo uod eit oppoſitum. Qideli
cet de ꝙꝑlobon. ¶irca quod querũrur duo. C dꝛimq vtrum ipſum colobon opponatur toti. ¶ Secundo vtrum con ⸗
itiones ipſius còlobon:ſint ſufficientera
xbyſolopho aſignate. Cbi in phyloſopho Poc.;.in lectione.ꝛ0.
* imum colohon nõ õpponat᷑
toti. IMã illud qð ex pluribus partibus eſt cõ⸗ poſituʒ:q̃ qdẽ partes ſunt vniſe:illud eſt quod
dã totilined dẽ colobon eſt cõpoſitum ex pluribus par
tibus:qꝛ reinanet maius facta truncatione: vt elicit᷑ ex 3 cõditione eins. Ergo colobon eſt quodqã totũ. Et ſic nõ
opponit᷑ toti. Ch 20. facta truncatione partis:allhuc re⸗ manet rotũ eiriſcẽ ſpeciei. lñ in numeris nõ põt fieri co lobon: pꝑ hoc ꝙ remota parte nõ remanet iqẽ numerus m ſpẽm:vt digit᷑ in ꝓ cõditione eius. Ergo colpbon eſt
noddã totuʒ. t ſie nõ opponit toti. ¶ ʒo. ud qð
ponit aliud:nõ opponit᷑ ei niſi relatine. Jd colòbon po⸗
nit totum:qꝛ ſi nõ eſt totum:nõ erit colobon:cũ vna cõdi
tionum eius ſit: ꝙ debear totũ remanere eiuſdẽ ſpẽi: ſicut ⁊ aſſumptum ſeu truncatũ. Igit᷑ ⁊c. Cp 4*· Quecunqʒ opponunt:aut opponuntur ↄtrarie ↄtradictoꝛietrelatiue:
ut pꝛinatiue:cuʒ tantũ ſint quattuoꝛ ſpẽs oppoſitionis: vt pʒ in poſt pᷣdicamẽtis. Sed colobon nõ opponit᷑ totiꝛali⸗
quo iſtoꝝ modoꝝ: vt pʒ diſqurrẽdo ꝑ fingulas ſpẽs. Igit idẽ ⁊c. C Sed ↄtra ẽ Poc. P· in pᷣnꝰ lectiõis dicẽs. jſic determinat de eo qð eit oppoſitũ toti:qð eſt colobon ⁊c̃. Ergo colobon ᷣm eum t dõðm g colobon ſᷣm aliquos: Reſ P ondeo dicit᷑ illud totũ: qð eſt trũcatũ mẽbꝛo Sed hoc nõ eſt ↄuenienter dictũ:ᷣm Doc. S.in littera · uia colobon nõ ſolũ digit᷑ in aĩalibus in qbus ſo lis ſunt mẽbꝛg: ſed ętiã in alijs. Iylñ colobon videt᷑ eẽ mẽ hꝛů truncatũ. ñ Woetius trãſtůlit manchũ.i.defectinũ. Moc erg mõ accipiẽdo colobon: manifeſtuʒ eit ꝙ oppo
nit toti. Mã illud qð includit pꝛinationẽ alicnius alicuius qð requirit ad rõnẽ alteriꝰ:opponit᷑ alteri. Sed colohon
dicit pꝛjnationẽ alicuius qð requirit᷑ ad rõnẽ totius. Að ſic pʒ · Mã dictũ eit in p̃cedenti iectione:ᷣm phm ⁊ Boc. S · ꝙtotum eſt cuiꝰ nulla partinʒ deeſt: ex qbus dicir to tummãl?. Ped colobon dicit pꝛiuationẽ alicuius partis ex tremalis atoto. Eſt.n.colobon cui aliqua partinʒ ſuaxꝝ de eſt. Ticit᷑ ·n. mancum ſine truncatuʒ: vt dictuʒ eſt. rgo coobon repugnattoti. Cõſiderãcum eſt autẽ: ꝙ dupl: oppont toti. no ꝓpꝛie accipiẽdo oppoſitionẽ: vi deli
tẽtiũ in eodẽ ſo reſpectu eiuſdẽ: ⁊ ſic colobon.i.totũ trun
eatum:nõ opponit᷑ toti:cũ nõ ſit foꝛma exiſtens in aliquo
o · Ilio cõiter accipiẽdo oppoſuionẽi· pꝛo repugnãtia
ſic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙ
cet Prepugnãtia duaꝝ foꝛmaꝝ accidẽtaliũ nõ ſe ꝑmit
Vigeſimaoctaua
dnoꝝ: ſie illa repugnãtia ſit repugnãtia hitus ⁊ pꝛinatio nis:ſiue duaꝝ dr̃iaꝝ: ſiue duoꝝ quocũqʒ mõ oppoſitoꝝ: Et hoc dupk.noꝰ accipiẽdo oppoſitionẽ ꝙ repugnãtia duoꝝ ſpecie diſtinctoꝝ. it ſic colobon non ppponit᷑ toti. Nlio ꝓ repugnãtia impfecti ad pfectum. Er ſic coloben
dicit᷑ opponi toti.Colobon. n. eſt totum qudddã imperfe
dum. Nncludit.n. illnd qð ꝛ0 requirit᷑ ad pfectionẽ totius videlicet vnionẽ pluriũ partiuʒ ĩ toto: ſed nõ icludit iliud qð pᷣꝰ requirit᷑ ad pfectionẽ totius: videlicet ꝙ nulla par
tinʒ ei deſit: que ſit de n — igit dõmꝙ duplex eſt totu Ad PmUm integrale. Mã quoddã ẽ totuʒ impfectum:qð ſeilicet cõponit᷑ ex aligbus partibus vni⸗ tis in totoꝛſed nõ tñ ex oibus ad itegritatẽ pfectã reqſitis. ⁊ ſic colobon dicit᷑ totum.ſ.impfectum: ⁊ tali toti nõ op ponir colobon. Aliud eſt totum pfectum.ſ.cui cõpetuit due pᷣdicte cõditiones innotabili pᷣdicto:⁊ tali toti oppo⸗ nit᷑ colobon:ſicnt impfectum pfecto. jñ colobon nõ eſt tale totum.ſ.pfectum ſed impꝑfectum. NMõ tñ valet:eſt co obon: ergo eſt totum. Sed eſt fallatia à 5ᷣm ꝗd ad ſimpli citer. Ct ꝑ hoc pʒ ſolutio ad ⁊m. ¶Ad zn dðᷣm:ꝙ co lobon includit totum:⁊ ip̃m ponit: ſed impfecte. Uj co⸗ lobon nõ opponit ei oppoſitione foꝛmali: fed oppoſitiõe vfecn ⁊ impfecti:ſicut dictuʒ eſt. colobon můl ſim⸗ ptum: ponit impfecte totuʒ. Nõãt foꝛmalꝛ ſuniptũ.ſ.ↄñi deratũ vt eſt ipfecũ. Mã ĩpfectũ vt ĩpfectũ:nõ ponit ꝑfe ctũ:lʒ illnd qð ẽ impſectum: includat aliꝗgd ipſius pfecti. Cd 4n pʒ ſolutio ex nqtabiliĩ coꝛpe articuli adducto. CIbiin phrloſopho ⁊ poc..colobon vo dicit ⁊c̃.
x ſic ꝓcedit᷑.̃ S ſecundum rg
jobon nõ ſint ſufficiẽter a phᷣo amgnate.Mazʒ ſi
vltima ↄditio eius: ex parte partis regſita eſſet vera:ſequeret ꝙ truncatis pilis hõ diceret᷑ colobon. ᷓʒ ↄñs eſt ↄtra phin in textu. ergo ⁊c̃. Patet ſequela:qꝛ àb lata particula: in extremitate totius ẽxiſtẽte:totum dicet colobon:ſi talis particula nq regeneret᷑ iteꝝ. Sed manife ſtnʒ eſt ꝙ capilli nõ gñant: uia gnatio eſt pꝛogreſio ali cuius vinẽtis ab aliquo viuẽte ↄiuncto ᷣm ſimijimdinẽ ĩ nã eiuſdẽ ſpẽi ⁊ diuerſa ᷣm eſſe: vt dicit Poc. J.in pᷣma parte.q.27. are⁊.in cqꝛpoꝛe:ergo capilli nᷓ gnant᷑: ⁊ per ↄs neqʒ regnant. CP.Hẽ illud in quo poſitio facit driam partum: hʒ partks diſſimiles: ergo qnta ⁊ ſexta cõ ditio comncidunt. Mã qnta conditio eſt · ꝙ tãle totum hẽat partes diſſimiles. Jexta vero:ꝙ in tali toto ſit poſitio q̃ faciat dr̃iam: ⁊ ſic coincidũt.ergò ⁊c̃. ¶P ʒo.Hõ cecus
a natiuitate: dicit᷑ totum impfectum: fine iotuni truncatũ k hẽat oculos coꝛpoꝛales nõ vidẽtes cum ſibi nõ deſiciat
aliqua pqrs aie:⁊ tamẽ nõ dicif totum ſᷓm partes qntita tiuas. Igit᷑ cõtra pᷣn moqum.¶ P 4* · Rulla pars inte⸗ gralis cõſtitnit Van rei. Sba.n.⁊ diffinitio idẽ ſunt: vt ſn
pꝛa cõceſſum eſt. Manifeſtuʒ eſt. n. ꝙ nulla pars integra
lis indiuidui:eſt de eſſentia ſpeciei:ergo pʒima cõditio ex parte partium requiſita:ſupponit falſum. Picit.n.ibideʒ ꝙ ſi pars ablara: nõ ſit pars ſbe:cõſtituẽs ſbam rei: ⁊ ſine qua ſba rei eſſe nõ poteſt: tunc totum nõ dicitur colobon. ¶Sed ↄtra eſt phus in textu dicẽs. Nolobon vero dicit᷑
jntoꝝꝛnõ quodcunqʒ:ſed partibile opʒ illud eẽ; ⁊ totũ.
Wã duo nõ ſunt coloba e 1 3 dðm ꝙ ad hoc ꝙ aliꝗd dica
Reſpondeo colobon ſepteʒ cõnditiones re
qhirunt ex parte totius:⁊ tres ex parte partinm. ¶MMua
numpꝛima eſt:ꝙ tale totuʒ vninerſale: ſi remoneatur ali
qua ſuarum partium: non dicit colobon. ¶ecuſda eſt ꝙ tale totuʒ ſit partibile in plures partes. nde illa inq aliqua vltimo reſolunntur: ſi ab eis aliquid remoueatur nõ dicunt᷑ coloba:ſicut neruus: vel caro. ¶ Pertia eſt ꝙ tale totum habeat plures partes qᷓ; duas: Qnia iludqð remanet: facta truncatione: debet eſſe maius: qᷓ; illud qð truncatur. Nnde duo non poſſunt dici coloba. Tinarta eſt ꝙ ſba colobi remaneat: parte ſubtracta. j numerus nõ põt dici colobus: Qnia ſubtracta qcũaʒ parte numeri

femp vnit ſpẽs numeri: C Auina ↄditio eſt ꝙ taeto
tů ſit diſitiuʒ ptiũ· Unde totũ omogeneñũ nõ põt dici cœ jobon:qꝛ rõ totiꝰ ſalnat᷑ in qualibet eiꝰparte. Añ de ¶uã libet ꝑte in recto pᷣdicat᷑ ſicut ſupꝛadictũ eſt · q.⁊ßrar· C Seta ↄditio eſt ꝙ tale totũ habeat determinatã poi tionẽ in ſuis ꝑtibꝰ.j.que facit dr̃iam ptiuʒ · Vnde elemẽ⸗ tuʒ nõ põt dici colobon. C eptima ↄditio eſt ꝙ opʒ ꝙ
tale torũ ſit ↄtinuũ. Vlnde armonia muſicalis nõ põt dici coloba:aliqua voce vel coꝛda ſubtracta:iʒ ſit diſſiliuʒ par tiũ:qꝛ ↄſtituit᷑ ex vocibꝰ acutis ⁊ granibꝰ⁊⁊ lʒ ꝑtes eius
pabeãt determinatã poſitionẽ. Mõ·n· qualitercũqʒ voces
graues ⁊ acute ↄſtituũt talẽ armoniã. C Sed ex ꝑte par
tiũ: ad hoc ꝙ aliqð totũ poſſit dici colobon:tres requirũ
— ⸗
tur cõditiones. C Auarũ pꝛima eſt ꝙ ialis ꝑs ablata: nõ
ſit ꝑs ꝓpꝛia aut pꝛincipalis ſubſtãtie. ſ.q̃ rei ſbam ↄſtituat ⁊ ſine qua:ſba rei eſſe nõ poſſit: qꝛ colobon opʒ manere:
—
parte ablata. Vlñ hic hõ nõ põt dici colobon:capite abſci⸗
ſo. E Scða eſt: vt ꝑs ablatã nõ ſit vbiqʒꝛſʒ ſit in extremi tate. vnde ſi ꝑfoꝛet᷑ calix circs mediũ aliqua ꝑte eiꝰ abla ta:nð dicit colobꝰ. Ged ſi auferat᷑ aliqua eiꝰꝑticnla:in ex tremitate poſita: dicet colobꝰ. Bilr homo nõ dicit colo⸗
bus: ſi amittat aliqd de carne vel in tybia vel in doꝛſo ſi⸗
ne in bꝛachio:ſedᷓ ſi amittat aliquã extremitatẽ: vtputa pe
dem vel manũ. C Tertia ↄditio eſt:ꝙ talis ꝑticula in ex
tremitate cõſtituta ſit talis:ꝙ nõ poſſit totalr regenerari.
Uinde ſi hõ truncet᷑ capillis:nõ ꝑp hoc dicet᷑ colobꝰ:qꝛ itegre poſſunt itera'o regenerari. ec oia doc. Ge in lr̃a quaſi de verbo ad verbum. Ad pumũ igit dõm vm doc. S. in pꝰꝑte · q·
27. ar. p generatio accipit᷑ du⸗ pliciter· Nnoꝰ cõiter ꝓut eſt ꝓductio a nõ eſſe: aut ab eſſe impfecto ad pfectũ. Et ſic capilli poſſunt generari. Et ſic accipit᷑ hic. Alioꝰ ꝓpꝛie: vt· · generatio eſt ꝓgreſſio ali⸗ cniꝰviuẽtis: a vinẽte ↄiũcto:̃mn ſilitudinẽ in nã einſdem pecieiEt ſic capilli nõ generant᷑: nec bic accipit᷑ iſtoꝰ ge neratio.di argn tranſcẽdit ꝓpoſitũ. CAd ⁊n dðin ꝙ lʒ vbi eſt poſitio:determinatã faciẽs driaʒꝛſint diſſiles par tes:nõ ti ecõtra eſt neceſſariũ. vinde ille due ↄditiones nõ totalr coincidũt: ſʒ ſe habẽt ſicut determinatũ ⁊ minꝰ determinatũ. Iddit. n. ſexta aliqd ſup quintã:⁊ ſeptia up
ſextã: vt ex dictis pʒ. CAdzn ððm ꝙ colobon põt acci pi duplr. Mno ipꝛopꝛie. Et ſic totuʒ vle ſi deeſſet aliqua
eins ꝑs: poſſit dici colobon. Alioꝰꝓpꝛie. Et hoc duplici⸗ ter. Vnoꝰ generaliter·i.ßm ꝙ ſe ertẽdit ad totũ quantita- tinũ truncãtũ: ſiue ſit qᷓ;tum quãtitate molis:ſiue quanti⸗ tate virtiitis: Et ſic aĩa carens aliqua poꝰveł actu:põt dici colobon: qꝛ lʒ nõ ſit quãta quãtitate dimẽſinaꝛeſt iñ quã⸗ taquãtitate virtutis. Vlñ dicit᷑ totuʒ poteſtatiuũ · Aliomo do ſpãliter.ſ.pꝛo eocui cõpetũt p̃dicte ↄditiones oẽs · Et ſie totuʒ poteſtatiuũ nõ põt dici colobon. C Wec videat alicui mirabile:ꝙ ſubdiuido ꝓpꝛierin generalr ⁊ ſpecia⸗ liter:qꝛ ꝓpꝛiuʒ accipit᷑ duptr. Anoꝰ vt diſtinguit᷑ contra ipꝛoptiũ ſine ſititudinarie dictuʒ. Et ſic aceipit᷑ hic. Aio⸗
vt diſtinguit ↄtra cõiter dictuʒ. Et ſic nõ dinidit᷑ in gene
rale ſiue cõe ⁊ ſpãle:qꝛ ſit ꝓpꝛinʒ idẽ eſt ꝙ ſpãle ·& Id
4n dõm ꝙꝙ duplex eit ſba Onedã eſt ſa 20. Alia eſt I5 pꝛima: vei ſba accipit duplr. Elnoꝰ pꝛo nã. Alioꝰ pꝛo in⸗ diniduo fiue ſuppoſito. exꝝ eſt gꝙ nulla ꝑs integralis in⸗ dinidualis eſt de integritate ſbe·ſ.ſpeciſce nature. Eſttñ
de integritate ſbe.i.indiuidui. Et ſic accipit᷑ ba in ꝓpoſi⸗
to · Unde argumentũ laboꝛat in equiuoco.
CMõ·29h. de multiplicitate gñis:⁊ dinerſitate genericà
7 N 2 DBhuc ↄſideranduʒ reſtat de quo dam toto ſpeciali.ſ. de ge⸗
4 nere:⁊ de dinerſitate generica· CLirca qð queènitur quattuoꝛ. ¶ Mꝛimo vtru modi generis ſint bene aſignati a pho ·
C Scðq vtruʒ hm totã viriutẽ ⁊ eieſ⸗ ſentiã:ſit in quãlibet ſpecie. ¶ Tertio vtruʒ genus dicat
aligd vnuʒ ex ꝑte rei. CQnarto vtruʒ quelibet diuerſi⸗
tas fotmalis: laciat diſtinctionẽ ſpeciicam. Epiiphᷣo ⁊ doc. S. genꝰ dr̃ hoc quidẽa. ⁊ ẽ. P.ꝛ.
etha.
— i ſic ꝓcedit. Aidet ꝙ mo⸗ — SBpꝛim ai generions dniu⸗
nicienter a pho aſſignati. Et pꝰ arguit ↄtra ſup poſituʒ · Mã phus non diſtinguit modos ſpẽi.
5
Ergo pari rõne nõ deberet aſignare modos generis:cũ
vat ꝙ genꝰ hz ſpãlem rõneʒ totiꝰ: ſpecies vero nõ · Ideo
pẽs ⁊ genus coꝛrelatiue ſe hẽant: ⁊ neceſſe ſit in vtriſq vtrorũqʒ rõnibꝰvti: vt dicit in poꝛphyrio. C Sed dice/ Tec.y.
poſtq; phus ↄſderauit de toto:habuerit determinarecõ
fecutiue de genere:⁊ nõ de ſpecie. ¶Lõtra:qꝛ ſpẽs ſub
dã totuʒ:ficut ⁊ genus · Et ſic rõ diuerſitatis data nullaẽ.
ipſiꝰ methaphyce: vt pʒ ꝑ doc. G. i pꝰ lectiõe pꝛimi hu⸗
ius:ſʒ nõ eſt genus pꝰ inõꝛneqʒ ꝛ0ꝛcum nõ ſit pꝛinn effe
ctiuuʒ. NMeqʒ 4? mõ:cum nõ ſit vninocuʒ. Neqʒ etãz⸗
modo:chʒ nõ ſit genus ſbm methaphyſice. Mõ. n. ſub⸗
iectine methaphyſica in eo. ¶p 4 genꝰ eſt quoddã vni
nocuʒ:cum ſit pᷣdicabi le. Ergo õ eſt analoguʒ. Et ſic nõ dicit 40 modo 5ᷣm pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ. Vñj ſequit᷑ idẽ quod phus in textu dicẽs. Dicit᷑ hoc qdẽ:
4
pꝛius. C Sed ↄtra ẽ ph ſi ſit generatio ↄtinua ſpẽʒ eãdeʒ hitiuʒ vi d̃ dõec hoiuʒ genus ſit:qꝛ donec eſt gencratio ↄtinua ipſoꝛum. lud vero a quo ſunt ⁊c ·„
Reſpondeo
dicẽduʒ ꝙ genus d quattuoꝛ
poſitns a Moꝛphyrio.i· ꝙ eſt multitudo aliqnox haben tinʒ relationẽ ad inuicẽ. ¶ Scðo modo df̃ genus pin⸗
ſe cprehẽdit plnres ptes:⁊ eas cõtinet. Ergo eſt quod⸗
CPoꝛphyriꝰ acceptiões giis aſignãs·nõ poſut ʒñ inodus hic aſſignatũ. Ergo ſupfint. Mã. n. nõ eſt co⸗ oꝛdinatio pluriuʒ ad vnuʒ punmn. Meqʒ ẽt eſt pꝛinn cooꝛ dinatiõis. Neqʒ eſt ve de plunibꝰ pᷣdicabile:cum nõ ſit fonna. Ergo ⁊c̃ · CP 3⸗ Ens eſt genꝰ aliqð ĩ acceptiõe
—
P modis. ¶ Mꝛimo dicitur ge nus gſiatio ↄtinna aliquoꝝ hitinʒ eãdeʒ ſpẽm: ſiue cooꝛ⸗ dinatio muitoꝝ ad vnuz pꝛinn.xt iſte eſt pꝛimꝰ modus
pꝛimuʒ a quo multa ꝑ gñone pcedunt. Et iſte eit fecun
dus modus poſitus a Moꝛphyrio. Pertio dicit᷑ ge⸗
nus ſprn aliquarus paſſionuʒ ſicut ſupſicies dicit genñ
guraruʒ ſupctalinʒ ⁊ coꝛpus dicit genꝰ figuraꝝ ſolidaꝝ
ideſt coꝛpoꝛeax. Ei tale genus vocat᷑ genꝰſbm. CQuar to modo d genus qð p ponit᷑ in diffõne ſpẽi a pꝛedica tur in eo ꝙ ꝗd ⁊ differẽtie ſunt eiꝰ qualitates ſicut in diffi nitione hoĩs po ponit᷑ aĩal ⁊ ⁊0 rõnale qð eſt quedã ſba⸗ his qualitas alalis. Et iſte eſt vltimus modus politus à Poꝛphyrio. ¶ Conſideranduʒ autẽ eſt pꝛimo ꝙ pꝛedi⸗
ctox modoꝝ ſic põt foꝛmari ſufficiẽtia. NMã genus a gen
rare ſumptus eſt. In omni autẽ gũone quattuoꝛ ↄſideran tur.ſ.ipſa generatio ↄtinna ipſuʒ generãs ipſa mã d pꝛi
ſm gonis ⁊ vltimꝰ terminus gnonis. nantuʒ
muʒ ſumit᷑ pꝛimus modus. Muãtuʒ ad ꝛn ſcðs. Vnãtu
2—
ad zm tertiꝰ. Et qᷓ;tuʒ ad ꝙ quartus vel fic ßᷣm doc. Si lectione. Mã genus ſumit᷑ aut pꝛo ipſa gñone aut pꝛO pꝛl eipio gñonis. Si pnn ſic eſt pumus modus. Si ꝛipoc eſt
dupłt᷑ vel pꝛo pꝛinꝰ effectiuo · Et ſic eſt ſcõs modus:vel
pꝛo pꝛinꝰ mãli. Et poc ẽ dupi vel pꝛo vera mã. Et ſue tertius modus vel pꝛo co qð hʒ modnʒ materie k ſit ve⸗
ra foꝛma totins. Et ſic eſt quartus modus. ¶ Lonſiderã duʒ ininp eſt 0 yᷣm doc. G. in lectione ꝙ genns modo ſumptuʒ magis denoiat᷑ a patre quaſi a p pteq; 3 matre
Ma ter vero cũ miniſtret mãʒ ↄcurrit paſſine. Igẽs.n. eſt pꝛ cipalius paſſo. Lů ergo vt ſupꝛadictũ eſt vnũquodqʒ de⸗ noĩet ab eo qð dignins eſt pʒ ꝙ a patre magis denoist
qʒ pater cũ ſit generãs ↄeurrit effectiue ad gnationẽ.
tur a mẽeꝛſicut hic dicit pus a quadã feĩa noie Pyr⸗
gems qᷓ; a matre · Verũtamẽ aliq etiã genus denominꝰ
dicũtur alig yrriades. CLõſiderãduʒ vlteriꝰ eſt 3 75
doe. S.in lectiðe ꝙ genus z modo ſumptũ h ſiitudi nẽ ců genere vltioꝰ dicto ·ſ.cũ genere logico qꝛ ꝓpꝛ 5“
ponit in difrõne ꝓpꝛij accidẽtis ſicut genꝰ ĩ diffõne ſpẽl·
ñ ſm ꝓpꝛiñ de accſte p̃dicat᷑ ad ſilitudinẽgiis vt vn
quaqʒ ſiguraꝝ ſupfcialiũ ẽ talis ſupficies · Silt oshhh
——

Mueſtio Bigeſimanona
ſolida eſt tale ſolidũ ac ñi figura ſit differẽtia q̃liſicãs ſnp⸗ m totã eſſentiã:cũ q̃libet eſſentia ſit idiuiſibilis. CSed ſiciem:ſupſicies.n.ſe habet ad figuras ſuꝑſiciales ſicut ge ad cognoſcẽduʒ q̃lr genꝰ ſaluat᷑ ᷣm totã ptãtẽ ſine vtuteʒ nus qð ſubijcit differenne. n dualibʒ ſpecie: ↄſiderãduʒ eſt:ꝙ genus põt accipi du⸗ Acd pꝛimum Igit᷑ dðm g admittimꝰ ſolu pliciter. vno cõiter.ſ.ᷣm ꝙ ſe extẽdit ad quãlibet ſui ac
8** lione datamn in obiectione. Et ceptionẽ. Et ſic nõ ſempꝑ ſalnat᷑ ĩ qjlibet ſua ſpecie ᷣm totã ad replicam ſiue ad ſecũdum dðm ꝙ ſpecies põt ↄñde¶ tuteʒ: vt ꝓbat ⁊n argn. Alioꝰ põt accipi genꝰ pꝛo vltia rari dupli · no in rõne ſpẽi.xt ſ nõ hʒ ꝙ ſit quoddaʒ ſui acceptione vʒ pꝛo genere pꝛedicabili.t hoc dupl. torũ:ſʒ magis ꝙ ſit ꝑs ſubiectina giiis. Alioꝰᷣm ꝙẽ vle. Snoo pꝛo genẽ phyſico. Et ſic ẽt ᷣm totã ſus ptãtem non Er ſic bů eſt rotũ vle. Wenus aũt in rõne gſis ↄderati ſalnar i vnica ſpecie: ſaltẽ ſi ſit genus coꝛruptibiliũ. Aloo hʒ rõnem totins.Sñ nõ eſt ſile. CAd z döm p Poꝛ põt accipi genns ꝓ genere logyco ſiue methaphyſico. Et phyriꝰaſſignauit acceptiones grůis q̃ deſeruiebãt ſibi ad hoc dupli. Vnoꝰ ↄſiderãdo ilð genꝰ cũ pꝛeciſione.f Fm rõnes pᷣdicabilitatis. Mã aũt vᷣm ꝙ hmõi nõ hʒ ratione; ꝙ nõ eſt Aractuʒ ad aliquã ſpẽm ꝑ aliquã driaʒ. xt iſto? alicuiꝰ pꝛedicabilis. T Nel dðm:⁊ meliꝰ ꝙ Poꝛphy⸗ gehus nõ põt faluarii qᷓbet ſpecie 5ᷣʒ totã vtutẽ ſine vᷣm rius zn modũ hic poſitũ cõpꝛehẽdit fub ʒo is ⁊ eo po ptãtẽ: vt ꝓbãt efficaciter argumẽta añ icõtrariũ adducta. ſito. Mã vt dicit hic doc · S. qꝛ hoc mõ ſe hʒ genꝰ ad dif Alioo ↄnderãdo genus vm ꝙ iã eſt ↄtractũ ad aliq; ſpẽʒ. ferentiã ſicut ſÿm ad qᷓlitatẽ:ideo genꝰ pꝛedicabile:⁊ ge Et ſic genꝰ ſalnat᷑ nõ ſoluʒ ſᷣm totã eſſentiã:ſʒ ẽt ᷣm totà nus ſbm qᷓli ſub vnoo cõpꝛehẽdunt:⁊ vtrũqʒ ſe bppmo vtuteʒ ĩ ſpecie ad quã ↄtrahit᷑ p diam. Jial.n.cõtractu di marerie. L icet. n. genus pꝛedicabile nõ ſit mã̃· ſumit ad holeʒ:nõ põt eſfe pꝛinn alicuius opationis q̃ nõ poſſit na mẽ ſicut dita a foĩa.icit᷑.n. aliquid aĩal ex eo ꝙbz ſieri ab hoie. Sili aial ↄtractũ ad aſinnʒ nõ põt eẽ pꝛinm ſenſtinã nãʒ. Rõnale vero ex eo g hʒ rõnalẽ nãʒtq̃ ſe hʒ alicuiꝰ pationis q̃ nõ poſſit fieri ab aſino niſi ꝑ accñs ſit ad ſenlitinãꝛ ſicnt foĩa ad mãʒ. Mec ille. CMnuod itelligẽ aligd ipediens. Et hoe ꝙ ſit vex.ſ. ꝙ genꝰ ſiue totuʒ vle dũ eſt ĩ fubſtãtijs můſibꝰ: vt pʒ ꝑ eůdẽ doc. Sĩ 20 ſniaꝝ ſit vᷣm totã ſuã eſſentiã ⁊ m totã vtuteʒ ĩ q̃libet ꝑte ſui: di.z. q.i.ar.x. De quo in. Vo. huius ad longũ diſputabit᷑ pʒ ꝑ doc. B. in pa pte.q.yy. ar.i. Abi ſic ait. Totů.n.ve
.24.r.2. K Id 4mn dðm ꝙ ens diuiſnʒ in.10.pꝛedica/ adeſt cuilibet pti ᷣm totã eſſennã ⁊ vᷣtutẽ: vt aĩal homini mentaẽ genꝰ ſpm: ⁊ genꝰ obin reſpectu diuerſox. Eſt.n. ⁊ equo. Et i Pꝓpꝛie de ſingulis ꝑtibꝰ pᷣdicat᷑. Tornʒ vo genꝰ ibʒ reſpectu paſſionũ methaphyſicaliũ: vt ĩ pꝰ.q. ar. itegrale:nõ ẽ ðʒ totã eẽntiã:neqʒ;ʒ totã vtutẽ i qhbʒ pte. huius pꝛimi declaratũ eſt. Eſt ẽt genus oßm reſpectu ha t iõ nulloꝰ de fingulis ptibꝰ pᷣdicat᷑. Totuʒ vo potẽtia/ bitus methaphyſici. Et ſic ↄtĩet hic ſub zomõ hic poſito. le:adeſt ſingulis ptibꝰm totã eſſentiã:ſʒ nõ vᷣm totã vtn CAd vltimũ dõm ꝙ genus accipit duptr. noꝓpꝛie tem t ið quodãmõ põt pᷣdicari de q̃libet ꝑte: ſʒ nõ ita
. pꝛo qjrta eins acceptiòe.Et ſi eſt vniuocũ a pꝛedicabiꝰ ꝓpꝛie ſicut totũ vle.ſjdec ille. Sicut etiã ſupꝛadictuʒ eſt. le. Mec illo mõ dinidit hie:ſʒ ẽ ꝑs diuiſi diuidẽs ipſnz. Ad 2 mnn it᷑ dðm ꝙg lz due drie ſoꝛma⸗ Alioꝰ accipit cõiter.ſ.vti ſe extẽdit ad quãcũqʒ eius acce P imU3 lter oppoſite: ſequãt᷑ ptãteʒ ge⸗ ptioneʒ· Et ſic nõ eſt vleſed analoguʒ. Et iſto modo hic neris ʒ le ĩſna cõitate ↄſiderati:⁊ ſic nõ ſalnet᷑ in qᷓjibet enumerantur eius acceptiones. ſpecie:nõ tñ ſecũt᷑ ptãteʒ gñis ↄtracti ad aliq; ſpẽʒ: ᷣm ꝙ ¶ i in phyloſopho ⁊ doc. S. Htractuʒ eſt. Rõn. aialis vᷣm vnñquodqʒ i altera 8. Sli⸗⸗ era. Slt nõ dno foꝛmalr oʒ üti eodẽ. 5 ſe ecun dum* Pcedit᷑. Si. ⁊altera. vlñ nõ ſegt᷑ ꝙ dno foꝛmair oppoñta erũtĩ eodẽ.
K det g genns5; Ctp hoc:⁊ ꝑ ea qᷓ dicta ſunt in coꝛpꝑe articuli:patet ſo⸗ totã eius eſſentiã:⁊ totã eius vᷣtutei: nõ ſit in lutio ad alia tria argumenta. qualibet eius ſpecie. Mã ſi ſic:ſequeret᷑ pPue M bi in phyloſopho ⁊ doc. S. die foꝛmair oppoſite eẽnt actu ĩ eodẽ. Sʒ dis eſt falluz 5 t crtiũ ſic ꝓcedit. lidet᷑ ꝙ gen? igit ⁊c. Nʒ ſeq̃la: qꝛ dĩie diuiſiue giis ↄſecũt᷑ vᷣtutẽ ſiue 2 dicat aligd vnũ ex pte rei. ptãtẽ grus. Nic eſt ꝙ diffõ idicat eiſe rei: diuiſio vo poſ⸗ Dicit.n.nãm ſpecificã vnã:qᷓ eſt nã realis vna
ſe vt ſuperius dictũ eſt. Si go genns vᷣm totã ſuã ptãtem 8 ynitate reali ⁊ eſſentiali. Trgo pari rõne ⁊ ge eſſet ĩ qjiibet ſpecie:ſeq̃ret᷑ ꝙ due Diie generis eſent ĩqli us dicit aligd vnũ ex ꝑte rei. ¶N D ꝛ. Si genus nõ dice
bet ſpecie. Quod ẽ ĩpomibie. Tᷓ ꝛ0 ſi ſicꝛſeq̃ret ꝙ ge ret vnã nãʒ ex pte rei: ſeq̃ret᷑ ꝙ ilia q̃ cõueniũt gñi nõ cõ
nus poſſet ſalnari ĩ vna ſpecie. Sʒ hoc ẽ flm. Wã vt dicit I uenirẽt realj: ſʒ ᷣm rõneʒ t̃. Et ſic relatie idẽptitatis ge
phus in. j· phyſicox ſi vnů oppoſioꝝ ñt inrexnnecef⸗ nerice nõ eſſetreallg⸗ſ rõnis tm̃· Bed ↄñs eſt cõtra pꝛe⸗
ſe eſt eſſe ⁊ reliquũ. Et loqtur ibi de oppſitiòe dĩiaꝝ ſub dicta. Igit᷑ ⁊c. ¶ P zo. AD oinʒ griabiliũ ⁊ coꝛruptibi⸗
vno genere. Ii gh neceſſe ſit vtrãqʒ diiaxꝝ eſſe in reꝝ nã: iũ eſi vna:⸗ eiuſdeʒ rõnis vnitate phica ⁊ reali. Bed ta⸗
nõ erit poſſibile ſaluari genus ĩ vnz ſpecie tmñ. Aliaf obot lis mã d̃ genꝰ in nãlibꝰ. Vrgo genꝰ ſaltẽ nãle dicit aliga
teret ponẽ duas dẽias oppoſitas in eadẽ ſpecie. Et ſic vnz vnũ ex pte rei. CP v. gfica põt ſaluariĩ vnca ſpe
ſpes nð eẽt vna ſpis· nod implicat. ¶ ʒo. lud totũ cie ců ſit in eaceʒ ſpecie m totã vtutẽ. Ergo dicit vnum
vle qð ẽ ÿᷣm totã vtuteʒ ⁊ eẽntiaʒ in ↄtẽtis ſub eo: poteſt ex ꝑte rei.i.ſecluſa quacũqʒ opatione itellectꝰ illa nã erit pꝛedicari in recto ⁊ vere de eis: vt patet ꝑ voc. S.in pᷣ; vn.ꝗlias nð eit ens niñ ab itellectu cũ ab eodẽ res ha⸗
Pe. q.77. ar· p̃. Si ergo genns eſt vm totaʒ ſnaʒ eſſentiã beat ꝙ ſit ens ⁊ ꝙ ſit vnũ. Et ſie nõ poneretĩ pᷣd icamẽto ·
⁊totaʒ virtuteʒ ĩ quolibet cõtento ſub eo: ſequitur ꝙ hec Muod ẽ cõtra pᷣdeterminata. itur ⁊c̃. CSed mcõtra
eſt vera. Joꝛtes qui eſt vltius i ſua generatiõe ẽ pꝛimuʒ riũ arguitur. Mã intellectus facit vlitateʒ in rebꝰ vt dicit com.s
m generãs. Qð eſt etiã implicare cõtradictiõeʒ. Igitur aE. Lom mẽtatoꝛ in pꝰ de aĩa ⁊ cõis eſt aĩns logycox. Sed ĩ h m T 4oſſibui pofuo ĩ eſſeꝛnullü ſegtur ipoſibile: teilectꝰ nõ dr eſſe cauſa vlitatis niſi qꝛ eſt canſa vnitatis ön. v bien p pꝛioꝝ a pho. Ji go poſibile et genns: m to⸗ pabſtractioneʒ a ſingularibꝰ. vErgo ex natura rei genꝰ
tã eiꝰ ptãtes ſaluari in vna ſpecie:ponat in eſſe. r ſit illa nõᷓ dicit aliquam naturam vnam.
P W
ſpẽs hõᷓ. Tũc ſic dne diie diniſe foꝛmales funt ĩ ptãte ge⸗* dicendnʒ ꝙ genꝰ ſine nã gene neris. Ergo ille due diie ſunt ĩ illa ſpecie actu. Sʒ ↄñs ĩ⸗ Reſpondeo rica põt tripir;ᷣʒ docto. mc plicat. Ergoyla poſitioẽ ixom̃buts. ¶ ʒ inʒriũ arguit SI · in tractatu de natura generis ⁊ ĩ tractatu de eiſe ⁊ eſ⸗ vm qꝛ totũ ptãtiuũ ẽᷣm totã eſſentiã:⁊ nõ totalr.i.nõ Fmto ſentia:ſiir ⁊ in pꝛimoperyer. ⁊ in pluribꝰ locis. Vnoo ¶ tã vtuteʒ in qᷓlibet ſui ꝑte ſicut aia nõ ẽ totai q̃libʒ ꝑte to m ſe ⁊ abſolute. Et ſic genns nõ dicit vnnʒ neqʒ plura: n talitate vrntis: vt ꝓbat doc. S.in pypte. q.76 · ar. vltimo. ſed ſolnʒ de eo pꝛedicãtur ea que ſunt de intellectu eſſen totü vle eſt fʒtotã eſſentiã ⁊ vtutẽ ĩqᷓlibet pte. Alias tiali aut quidditatiuo eiꝰtrectã ⁊ vera pꝛedicatiõe. Alioꝰ m wbn nõ pꝛedicaret᷑ eſſentialr ⁊ ĩ recto pꝛedicatiõe dicẽte hoc ẽ accipit᷑ vm eſſe qð habet in ingnlaribꝰ.t ſic maniteſtũ w hoc:vt vult doc. S.i pypte.q.y7. ar.po. Ergo ⁊. eſt ꝙ genns non dicit vnnz ex pte rei:qꝛ tot ſunt natnre: Cibh Reſpondeo döm ꝙ genus ſicut ⁊ qðlibet quot junt idiuidua:realiter loquẽdo. Aliomodo põt ↄſi⸗ — totnʒ vle ſaluat᷑ in vnica ſpecie derari ᷣm eſſe quod habet in itellectu. Et ſic dicit i 4

—
—
S
—————
— S — S
Quinti
vinʒ dieabile de multis· Ex quo pʒ ꝙ genus non dicit
aliqnid vnũ ex pte rei accipiẽdo rẽ pꝛore rata ⁊ firma:ex
tra quãcũqʒ operationeʒ itellectus. Cui ↄlderandu⸗ pꝛimo vᷣm doc. S.in pꝛpte.q. 3l·ar. vltio ꝙ qdruplex eſt
tõitas. uedã eſt cõitas ret:ſicut vna eſſenlia peciſicaeſt cðis piuribꝰ. Alia eit cõitas negationis:ſicnt incõicabili⸗
tes indinidni. Alia eit cõitas intẽtionis:ſicut idiniduũ eſt cðe ad ſoꝛteʒ ⁊ Mlatoneʒ. Alia eſt cõitas rationis⸗ ſicut ꝑ ſona eit cõis ſoꝛti ⁊ PMlatoni. Nec ille elicitiue nõ tãmen ioꝛmalr. C Lõſiderandũ tñ ulteriꝰ eſt ⁊ ꝙ quicqd ſigni⸗ Rcat aliquid vnũ ex xte rei: dicit indiniduuʒ velnin N lud ergo qð ſignificat vnuʒ indiuidun: dicit aliquid vnũ eyparte rei. Mlnd auteʒ qð ſigniſicat etiã vnã eſſentiam ſine quidditaiẽ: dicit eriã aliquid vnl ex Pte rei: natura ſiue quidditas ſit pinribus cõis · Illatamẽ cõllãs eſt cöi⸗ tas rei: ⁊ nõ rationis. Et qꝛ gennß nõ dicit vnã eſſentiam aut vnð quidditateʒ:neqʒ etiã iniduũ:ideo genus nö
dicit vnuʒ ey pte rei. Species vo ſigniſicat vnicã nanrà
ſine eiſeniiã: que k ſit in diuerſis diuerſa mãliter:iñ ſenp eſt vna eſſentialiter. Ideo ſpẽs dicit aligd vnũ ex ꝑte rei: nõ antem genus. Et quia hec mã ſicut ⁊ pᷣcedens: magis ad logycos ptinet q; àd methaphicos:ideo bꝛeuiter q;tu poſbile eſt trãſire ſtuduupꝛeſertim cũ in hoc quinto ca⸗ lamuʒ nimiuʒ pꝛolixe ſentiã me pꝛetraxiſſe. Qd Aumü igit dðm ꝙ nõ eſt ſimile de ſpe⸗ P cie ⁊ de genere ſicut dictn eſt: qꝛ ſpecies dicit vnã eſſentiã que eſt impli vnai vnitãte eſſen tie. Wenns auteʒ lʒ dicat vnã eſſentã genericã:qꝛ tamen ila nõ ẽ vna eſſentia ſimplr:neqʒ etiã vna ſicut indiniduũ
ideo nõ eit ſimile. C Acd ⁊n dicenduʒ ꝙ illa que ↄueniũt in nã generica:cõneniunt in aliquo ente realu:lʒ tale ens nõ ſit vnuʒ actuniſ ᷣm g habet eſſe in itellectu. Bemꝑ tamẽ eſt vnu vnitate geñerica. CAdʒ dicenduʒ ꝙ mn puma oiuʒ generabiliuʒ: eſt vn⸗ pꝛinatiue.i.ſᷣm eſentiã jnã ↄſiderata nõ habet aliquid in ſeiꝑ qð differat ab alijs Tainẽ eit alia ⁊ alia phyſice ⁊ realiter loquẽdo:qꝛ nõ eſt dabilis mã pꝛima niſi ſit ſub aliqua foꝛma. CAd vltimũ
dicendũ ꝙ nã generica abſolute ↄſiderata: de qua eſt hic mentio:nõ poteſt ſalnari in vna ſpecie:ſicut patuit in pᷣce⸗
denti articulo. nde argn pꝛeſupponit falſum.
M Ibi in phyloſopho* 5 ã. 2 F. ic ꝓcedit. Videtur ꝙ 8 quartu q̃libet diuerſitas foꝛa⸗ lis:faciat diſtictionẽ ſpeciñcã. Mã ðᷣm doc· S· nõ poſſunt eẽ plures angeli eiuſdẽ ſpeciei: ꝑꝑ hoc ꝙ foꝛmatr differũt · Mec autẽ ratio nõ ↄcluderet: miñi
—
ſitas foꝛmalis ᷓᷣm ſcolã doc. S. facit differre ſp ecie. CH
⁊ doc. F. dicit in pꝛima pte. q.y6· ar · vltunoꝙ ſi be ſe⸗ parate nõ ſint compoſite ex mã ⁊ foꝛma:ſʒ ſint ſbe per ſe
ſubſiſtẽtes: manifeſtũ eſt ꝙ neceſſe erit in eis eſſe dinerſi⸗ tateʒ vᷣm ſpẽm.dec ille. Et paulopoſt ibidem ſubdit:ꝙ
foꝛma ſit pꝛinmn diſtinctionis materie ſequit ꝙ ſi be ſepa rate eſſent cõpoſite ex mã diſtinguerent᷑ ſpecie. vñ vide tur eſſe ſentẽtia doc.. ꝙ q̃libet differentis foꝛmalis: fa⸗ ciat differre ſpecie. Cꝙ ʒꝰ.oc. S in pꝰ ꝑte.q.9.ar. 4·ſic ait. Ea.n.que ↄueniũt ſpecie ⁊ differũt nũero: ↄue⸗ niũt foꝛmalr ⁊ differũt mãliter. Si ergo angeli nõ ſunt cõpoſiti ex mã:ſequit᷑ ꝙ ĩpoſſibile eſt: duos angelos eſſe eiuſdeʒ ſpeciei ſicut ĩpoſſibile eit dicere plures eſſe albe⸗ dies ſepatas:cũ albedines non ſint ꝓlures niſi per hoc ꝙ
ſunt in pluribꝰ ſubiectis. Mec ille; Siergo q̃libet differẽ tia foꝛmalis facit differẽtiaʒ ſpecificã. Alias doc. Snihil
ↄcludẽt. Cd 4.ddoc. S.in de ſpũalibꝰcreaturis.q.vni ca. ar · ð.in coꝛpoꝛe ſic ait. Quecũqʒ foꝛma qᷓ;tũcunqʒ ma⸗ terialis ⁊ infima:ſi ponat᷑ abſtracta vel vᷣm eſſe vel vᷣm in e non remanet in ſpecie niſi vna. Vñ ſi angelus ſit oꝛma ſimpler abſtracta a mã:ipoſſibile eſt etiã fingere plures angelos eiuſdeʒ ſpeciei dec ille. Impoſbile eſt ergo duas foꝛmas eſſe foꝛmali diſtinctas: ⁊ ꝙ ſint eiuſdẽ ſpeciei. Et ſic ideʒ qð pꝛius. ¶W y doc. S. in de aia
q; vnica ar. 7.in coꝛpoꝛe:ſic ait. Si angelns ⁊ aia ex ma
q̃libet diſtinctio foꝛmalis eẽt ſpeciſica. Ergo q̃libet diuer
pbatuʒ eſt opʒ ꝙ differẽtia que angeli ab inuiceʒ ditin⸗
guũtur vel etã ab aia ſit differẽtia foꝛmalis. Gʒ foꝛma⸗
ſis dria ſpecieʒ variat. Mã foꝛma eſt que dat ſpecieʒ rei.
Hec ille. CE quo manifeſte apparet ꝙ Fᷣm ſcolã doc. S. dicendus eit quãlibet dr̃iam foꝛmalẽ facere differre ſpecifice. Icẽ etiam in pluribꝰ alijs locis dicit. C Sed in cõtrariũ arguit᷑. Mã due albedines in ſact᷑o altaris diſtin guũtur cuni vna nõ ſit alia realiter· Sed differũt můliter cum nõ ſint in diuerſis ſubiectis ſed ſine ſubiecto. xrgo
differũt foꝛmalr. Mõ autẽ differunt ſpecie. ue. n.albe⸗
dines ſunt einſdem ſpeciei. Ergo nõ q̃libet dr̃ia foꝛmalis facit dr̃iam ſpeeiũcã. ¶ Sed dicebat ꝙ ille due albedies differũt mãliter qꝛ ſunt ĩ diuerſis qᷓ;titatibus ſubiectiue. CLõtra quia ſi ſint due hoſtie ante ↄſecrationẽ qᷓ;titatis bipedalis poſt ↄſecrationẽ remanent ille due qᷓ;titates bi pedales que nõ differunt mãliter cũ nõ ſint in ſßo. Ergo foꝛmalr ⁊ nõ differunt ſpecie cum ſint eiuſdẽ ſpeciei. Er⸗ go q̃libet diſtinctio foꝛmalis nõ facit dram ſpeciſicam. Peſ ondeo dðm g duplex eſt dinerſitas P foꝛmaiis. Quedã eſt pure foꝛ⸗ malis qua.ſ.aliqua diſtinguunt᷑ quoꝝ neumrum vel altex tiñ habet habitudinẽ ad mãm. Ei omnis talis diuerſias facit diſtinctionẽ ſpeciſicã De qua ꝓcedunt argumẽta an te incõtrarium adducia. ñ duo angeli cum nõ habeant habitudinẽ ad mãm ad cuiꝰ multiplicationẽ poſſint mul⸗ tiplicari ſub eadem ſpecie diſtinguunt᷑ foꝛmali diſtincuo ne ⁊ ſpeciñca. Alia eſt dr̃ia foꝛmalis includẽs materiaẽ qua.ſ.aliqua diſtiguunt᷑ q̃ hit babitudinẽ ud coꝛpus. Et talis nõ ſemp facit diſtinctionem ſpeciſicã. NManifeſtum eit. n. ꝙ due aie rõnales ſepate foꝛmalr differunt ſeipis qꝛ vn non eit alia ⁊ mãliter diſtigunnt᷑ vm diueramhã pitudinem ad coꝛpus ut patebit inferius cum de indiu duatione foꝛmaruʒ agit᷑ in. 7o. huins · q.ꝛ.ar.ð. ⁊ tamen nõ differũt ſpecie. CEx quo pʒ ꝙ non q̃ibet diuerſitãs foꝛmalis facit diſtictiones ſpeciicã. Vñ hec eſt ↄñtia fla. Ia differunt foꝛmalr ergo ſpeciſce. Meccat· n. fin fab ſaciã ↄſequentis arguendò a ſupcrioꝛi ad iferius aſſirmã⸗ tine vel porins ab iferioꝛi ad ſuperius negatiue:rõne ne gationis icluſe in hoc vᷣbo differt. CMuod auteʒ hec ſen tentia ſit de mente doc. S. pʒ ꝑ ea que dicit in cõtrã gen⸗ lib.ꝛ.capo.yg. ubi ſic ait. Non.n.quelibet foꝛmarum di⸗ nerſitas facii dinerſitatem ſm ſpecieʒ: ſed ſoluʒ illa que
eſt ſᷣm pꝛincipia foꝛmalia vel ſᷣm dinerſam rationeʒ foꝛ“
me. Conſtat. n.ꝙ alia eſt eſſentia foꝛme huius igns 7 il
lius.Mõ ramen eſt alins ignis neqʒ alia foꝛma m ſpe⸗ ciem· Ahultitudo igit᷑ animarum ã coꝛpoꝛibꝰ ſeparatãꝝ cõſequit quãdam diuerſitatem foꝛmaꝝ ᷣm ſubſtantiam qꝛ alia eit ubſtãtia huiꝰ anime ⁊ alia iiius. Nõtij iſta di
uerſitas ꝓcedit ey dinerſitate idiuidualius pꝛineipioꝝ ani me nec etiã eſt ᷣm dinerſaʒ cõmenſurationes ad diuerſa coꝛpoꝛa.ec ille. ¶ Fonſiderãdum eſt autes pꝛimo m phin in textn ꝙ dinerſa genere dicunt᷑ duplr. Mõ q̃dam dicunt᷑ diuerſa genere qꝛ earuʒ pꝛimnʒ ſpm eſt dinerſus
ſicnt pꝛimuʒ ſbm coloꝝ ęſt ſuperficies ⁊ ſapoꝛuʒ humòt⸗
Vnde qᷓ;tuin ad genns ſßm ſapoꝛ ⁊ coloꝛ ſunt dinerſa ge nere · Alio modo aliqua dicunt dinerſa genere qꝛ dicunt ßm diuerſam cathegoꝛiã pꝛedicamentaleʒ · Sicut ſubſtã
tia quãtitas ⁊ qualitas dicunt᷑ genere differre · C Ex quo
patet ut hic dicit doc. S.in lectiõe g zliqua dicunt᷑ vnus genere ſcðᷣo modo que tñ dicunt differre pꝛimo modo ſicut coꝛpoꝛa ſuperioꝛa ⁊ inferioꝛa dicunt᷑ vnum genere pꝛedicamẽti differũt tñ genere ſubiecto qꝛ mã ytrobid; non eſt einſdem rationis. Pꝛimo modo dicunt differre genere naturali. Scðo verò modo dicunt᷑ differre generẽ jogyco. Vlnde pꝛimns modus magis Ptinet ad phyſics ↄſderationem ſecundus verò ad logycam. Conſiderã
dum etiã eit ſecundo ᷣm doc. P in lectione ꝙ due cõdi⸗
riones requirunt᷑ ad hoc ꝙ aliqua dicant᷑ differre gene! re nature ſiue genere fublecto · Pꝛima eſt ꝙ ſubiecta fã⸗
li ſint quoꝝ vnum nõ reſoluat᷑ in alterum. Soliduii
quodãmodo reioluitur in iupſicies vnde igure..
————.—.—
e

W
L2
2 . 4—
P *
Mueno
gare ſuperfieiales non ſunt dinerſoꝝgenerum. Ilia c
ditio eſt ꝙ ambo nõ reſolnant᷑ in aliquod idem ſicut ſpe
cies ⁊ materia ſunt diuerſa genere ſi ᷣm ſuam eſſentiam
ↄderent᷑ quia nihil coͤmune eſt vtriqʒ. Et ſimiliter coꝛ⸗ poꝛa celeſtia ⁊ inferioꝛa ſunt diuerſa genere inquantum
nõ hnt vel nãʒ vel mãm cõem. C Rte etã ↄditiones cõ⸗ neniunt diuerſis pᷣdicamento qꝛ non reſoluunt᷑ ad ſe inui⸗ cem cum vnnm nõ includat in alio neqʒ etiã reſoluuntur in aliquod cõmune cum eoꝝ non ſit aliqð genns vniuo ⸗ cum. Mec doc. S.in lectione. Cas etiã ↄditiones tã⸗ git phus in textu tum dicit. iuerſa vero genere d icunt quoꝝ diuerſum eſt pꝛimnʒ ſubiectuʒ ⁊ non reſoluit᷑ alte mim in alterum neq; ambo in ideʒ ut ſpecies ⁊ mã diuer ſumn genere ⁊ quecunqʒ vᷣm diuerſam figurã cathegoꝛie
entis dicnnf᷑. Alia namqʒ quid eſt ñigniſcant entinm alia uale qd aut qᷓ;tum ut diuiſuʒ eit pꝛins. Mec.n.reſoluun
tur neqʒ in iuicem neq; in vnnʒ aliqð. IMec ille. CAd ar
Sumenta ergo omnia patet ſolutio ex hijs que dicta ſunt
in pꝛincipio coꝛpoꝛis articnli ⁊ per ea que dicta ſunt ſu⸗ Pꝛa in quarto huins.q.z.ar.yo.
Caneno 30.de multiplicitte pulus noĩs falſuʒ.
AMnc conſiderãdum reſtat de no⸗
minib? q̃ ſignificant defectuʒ
entis vel ens incompletnʒ. C Virca qð
5 duplex occurrit conſideratio. ¶Pꝛima
V eſt de multiplicitate falſi. ¶ cðã eſt de Diſtinctione accidentis. ¶ Circa pꝛimuʒ qnerunt᷑ quattnoi. dꝛimo vtrum modi quibꝰ aligd dicit᷑ füm ſint bene aſſignati a pho¶ Scðo vtrum in re⸗ bus poſſit eſſe aligd falſum. ¶ertio vtruʒ alicnius rei poſſit eſſe aliqua diffinitio. ¶ Vuarto vtrum ille bomog voluntarie dicit falſuʒ ſit pꝛioꝛ ⁊ imperfectioꝛ qᷓ; ille qui
ignoꝛanter dicit falſum. ¶Ibi in pho ⁊ doc. S. Falſum 2ici ee
ſic ꝓcedit᷑. Midet ꝙ 8 PpRmum modi quibꝰ aliqd di⸗
* cit fün non ſint bene a pßo traditi. Et pꝛimo
argnit᷑ 3 ſuppoſituʒ qꝛ falluʒ non eſt. Ergo fal ſum non dicit᷑ pluribꝰ modis ſaltem poſitine. Cꝙ ꝛ0. Weruʒ non diſtinguit a pho. Ergo a maoꝛi neqʒ falſuʒ. Matet conſequẽtia qꝛ yerus magis pertinet ad conſide⸗
rationeʒ phy pꝛimiq; fim. CMʒꝰ. Si illa res eſſet fia
que aliter eit apta nata videri qᷓ; ſit nt dicit᷑ in ſcho modo fequeret᷑ ꝙ de falſis eſſet ſcia. atet conſequẽtia qꝛ ſyl⸗ logiſmus ſophyſticus eſt apparẽs ⁊ non exis qualis ap⸗
paret ⁊ ſic eit falſus. Cum go de ſyllogiſmo ſophyſtico
ſir ſeienia de monſtratina ſeqnit ꝙ falſoꝝ erit ſcia demð ſratina. uod tñ eſtõ phm ⁊ 5 veritateʒ. Ikit zc. CP . Falſitas ꝓpoſitionis non eſt falſitas rei ſ magis ſigni.
Ergo inter modos falſitatis q reꝑit in rebꝰ incõnenien
ter enumerat falſitas ꝓpoſitionis. NSed ʒ eſt phus in textu dicẽs.Flin dicit᷑ vnoꝰ ut res falſa ⁊ hmõi hoe ꝗdeʒ xꝑ non cõponi ant ꝑ ĩpoſſibile eſſe cõponi ſicut dicit dya⸗ metruʒ eſſe cõmenſurabileʒ ant te ſedere. Moxꝝ.n. falſuʒ hoe ꝗdem ſemp illud vo qqʒ. Bic. n.nõ entia hec. AIlia veroqᷓ ſunt qdam entia ⁊ apta nata ſunt videri non anteʒ qnalia ſunt aut que eſt. 3—
dömg flin dicit᷑ tribꝰ mo⸗ Reſp ondeo dis in genere. vIno modo di⸗ cit᷑ füm m g eſt in rebus. Ilio ᷣm ꝙ eſt in diffinitio nibꝰ. Tertioꝰ ÿᷣm ꝙ eit in hoibus.dde duobꝰ vltimis in ſequentibꝰ articulis videbi᷑. Cfalſum auteʒ pꝛimoo di cit duobꝰ modis in genere. ¶ Mꝛimo dicit falſum in
rebus ꝑ hoc ꝙ oꝛatio ſigniſicãs rem non congrue compo
nit· Anod contigit dupir. Vel ꝑ non componi ſicut eit ĩ falſis contigentibꝰ. Mel ꝑ poc ꝙ eſt ipoſſibile componi ſi cut eit in falſis ipoſſibilibſicurcum dicit᷑ dyametuʒ eſſe cõᷣmenlurabileʒ lateri q̃drati. Ethoc eſt flin ipoſſibile qð gueʒ ſemp eſt fim. Quãdo antẽ dicit᷑ ſoꝛtes fedet ipſo ſtã
keten falſuʒ ↄtingens: qð quidẽ nõ ſempꝑ eſt fümꝛſed põt
5
Ad
Trigenima
eſſe veruʒ aliqhãdo re variata C Secũdo modo dicitur liqð falſuʒ in rebꝰ ex eo gꝙ aliqua ſunt entia in ſe: ſʒ ſunt apta nata videri aut qualia nõ innt aut qͥ nõ ſunt: ſicut vm bꝛa ſoꝛtis dicit falſa quia videt᷑ ꝙ ſit ſoꝛtes: ⁊ tamẽ nõ d. Silr æuruʒ falſuʒ.Et ſic de ſlibus. C Lõſiderandũ auteʒ eſt pꝛimo m doc. F.in lectione ꝙ ite ſecũdus modus diſfert a pꝛinoꝛqꝛ in pꝛimo dicebat᷑ aliquid falſuʒ ex eo P nõ erat. In iſto vero dicit aligd falſum qð quidem in ſe eſt aliquid:ſʒ tamẽ nõ eſt illud qð apparet. Ande pa⸗ tet ꝙ falſuʒ dicit: aut quia nõ eſt: aut qꝛ facit apparentiaʒ eius qð nõ eſt. Nec ille. C ed poſſet aliquis dicere cõ⸗ tra illud qð dictuʒ eſt.ſ.ꝙ aliqð eit falſum: qð eſt quqʒ falſum: ⁊ nõ ſemp. Ii.n. hoc eſſet yernʒ:ſequeret᷑ ꝙ ve⸗ itas variaret᷑· Et ſic vex fieret ſin ⁊ ecõtra. Sed hoc eſt falſum⸗cũ verum ⁊ flin opponant᷑. Cicendũ ꝙ falſi⸗ tas nõ eſt niſi quedaʒ diffoꝛmitas intellectus noſtrĩ ad rẽ. Que quideʒ diffoꝛmitas poteſt variari duplr. no mo⸗ do ex parte itellectus ex eo.ſ.ꝙ de re eodẽ modo ſe hute aliquis aliã ⁊ aliã opinionẽ accipit. Alioꝰ ex pte rei: quã do.ſ· eadem opinione manẽte:mutat᷑ res. Et vtroqʒ mo⸗ do mutat᷑ de falſo in verum ⁊ ecõtra ut dicit doc. S.ĩp⸗ parte · q.iõ ·ar. vltimo. ¶Et lʒ veruʒ ⁊ falſum foꝛmaliter accepta opponãt᷑:net vnũ poſſit fieri aliud:tñ mdliter nõ repugnãt. C Diceret inſup aliqs. Quelibet ꝓpoſitio ẽ ve ra veritate rei ⁊ ñigni remanẽte. Nã q̃libetꝓpoſitio ẽ ſem per vox ſignificatiua. Ergo nulla ꝓpoſitio eit fla:ſʒ queli bet eſt ſemp vera. ¶ Dicenduʒ ſicut dicit doc. S.in pꝛi⸗ Ina pte nbi ſupꝛa ad z ꝙ ꝓpoſitio nõ ſolũi hʒ veritatem ſicnt res alie dicũtur veritatẽ hr̃e inquãtuʒ.ſ.implẽt ilud qð de eis eſt oꝛdinarũ ab itellectu diuio:ſʒ dĩ hie vitateʒ quodã ſpãli inõ inqᷓ;tũ ſigniſicat vitatẽ iteilectꝰqᷓ qdẽ ↄſi⸗ ſtit in ↄfoꝛmitate itellectꝰ ⁊ rei. Qua ꝗdẽ ſubtracta nnts tur vitas opionis: ⁊ ꝑ ↄs vitas ꝓpõñis. Sic go hec pꝛo poſitio ſoꝛtes ſedet eo fedẽte veraẽ ⁊ vitate reiinq;tũ eſt q̃daʒ vox fignificatiua ⁊ vitatẽ ſignificatiõis inq;tů ſigniſi cat opioneʒ verã. Soꝛte vo ſurgẽte remanet pã yitas: ſed mutãt᷑ ſcða. Mec ille. Qnelibet go ꝓpoſitio remanet va veritate rei inqᷓ;tuʒ eſt q̃daʒ vox ſignificatiua: ſ; nõ remãet ſemꝑ vera vitate ſigniſicatiõis. Sʒ iteꝝ 3 hoe dicẽt ali quis. Wã ꝓpoſitio dã vera vitate ꝓpõnis:qñ res ſigniũ⸗ cata ita ſe hʒ ſicut ſigniſicatio ꝓpõnis ſe hʒ: Ergo ſi rema neat vera vitate rei: remãebit vera vitate ſigniicationis. Mã ex eo ꝙg res eſt vel nõ eit: oĩo dĩ vera vel fia:nt dicit
in pᷣdicumẽtis. Cicẽdũ ꝙ ꝓponeʒ remanẽ verã verita xec.y.
te reu põt itelligi duptr. Ejnoꝰ iocquẽdo de re ſignificata. Et ſic ꝓpoſitio nõ ſempꝑ remãet va virate rei.ſ.ſigniſica⸗ te · Alioꝰ loquendo de re illa q̃ eñt vox ſignificatiua. Mor eni ſignificatiua ẽ res aliqᷓ. Et ſic ꝓpoſitiò cũ ſit vox ſigni catiuã eſt res aliqᷓ. Et ſic ẽ vᷣa ſemp vᷣitate rei. Et iſtoð re⸗ mãet vᷣa nõᷓ vitate rei ſignificate ꝑ ipſaʒ:ſʒ veritate rei ſi⸗ gniſicãtis. TCõſiderãduʒ vlteriꝰ eſt ⁊ ꝙ pᷣdicioꝝ modo rum duoꝝ ſic põt aſſignari rõ ᷓᷣm doc. G.in pĩ pte.q.i. ar.po. Mã flin in rebꝰ põt attẽdi dnplr. Mnoꝰ ßm rõnem ſignificati ut dicat ilð eſſe ftin in rebꝰ qð repitat᷑ vel ſi gniſicar oꝛatione vel intellectu falſo. Et ſic eſt pꝛimꝰ mo⸗ dus. Alioꝑ modũ cauſe. Et ſic res dicit᷑ falſa qᷓ nata ẽ fa cere de ſe falſam opinionẽ. Et ſic eſt ſecũdus modus. imum Igit dðm ꝙ flin p̃t accipi du P pliciter. noꝰ mãlr: vʒ pꝛo eo qð dicit falſum.Et ſic bene eit in reꝝ nã. Alio foꝛmalt ſ.5ᷣm ꝙg dicit quãdam diffoꝛmitateʒ ſine inadeqjtionẽ. Et
hoc dupłr põt itelligi ipſuʒ eſſe. noo ut eſſe accipit᷑ pꝛo
ut eſt actꝰ entis qð diuidit᷑ in deceʒ pᷣdicamenta. Et iſto⸗ falſuʒ nõ eſt. Alioꝰ accipiendo eſſe pꝛo termino cõpoſitio nis:Em.ſ.ꝙ reſpondet ad interrogationeʒ factam per an eſt. Et ſic falſum bene eit in reꝝ natura. ¶ Acd ſcõm dõᷣm ꝙ phus intendit hic diſtinguere illa noĩaqne impoꝛtant defectum entis. Et quia verum non impoꝛtat defectum entis: falſum autem quãdam diffoꝛmitatem impoꝛtat: ideo non eſt ſimilis ratio de vero ⁊ ſalſo. C Ad tertium
dicenduʒ ꝙ ſyllogiſmus ſophyſticus poteſt conſiderari
duplr. Anopõt accipi pꝛo ſyllogiſmo i opbrſtico doctte

. 1 3½
Muinti
I.per comparationem eius ad ſua pꝛincipia et paſſiones
de eo ꝑhmõi pꝛinꝰ demf̃abiles: ⁊ ſic de eo eſt ſcĩa. Mec
vt ſic eſt falſus:ſʒ verꝰ. Iliopoteſt accipi pꝛo ſyllogiſmo
ſophyſticg vtẽte.ſ.q;tuʒ ad eiꝰvſuʒꝛ⁊ ſic eſt falius ⁊ defe
ctuoſus. Mec iſtoꝰ de eo eſt ſcia. Vnde argn laboꝛabat in
equinoco. CAd 4n dm ꝙ ꝓpoſitio dicit᷑ fla falſitate
rei ratione rei ſignificate ꝑ ipᷣſanj:non auteʒ ratione ſigni.
VAnde eiꝰ falſitas poteſt dici falſitas rei: vt ex dictis pz· ¶CIbi in phylofopho 7 doc. S. Res go falſe dicunt᷑ ⁊c·
5 ſic ꝓcedit. Vide — 0 ſecundum in rebꝰnul⸗
la ſit falſitas. Mã q̃libet res imitat᷑ intellectum
. dininũ vm ꝙ eit. Lũ gh veritas in rebꝰ atten⸗ S dat᷑ p cõparationẽ eaꝝ àd intellectũ dininũ: videt ꝙ q̃li⸗
vet res ſit vera. Et ſic nulla res eſt falſa. CH.Si res diceret᷑ falſa:inqᷓ;tũ eſt deſiciẽs:jeq̃ret᷑ ꝙ q̃libet res crea ta eſſet falſa. Et ſic nulla eſſet va. Auodẽ fln. Ritur ⁊c. TP ʒo. Sleruʒ ⁊ falſuʒ ſunt in intellecin cõponẽte vel di uidẽte: ut patebit in.. huiꝰ.q.ʒ. ar.z. Ergo nõ ſunt in re bus:qꝛ vnnʒ accidẽs nõ põt eẽ in diuerſis ſubiectis. M
40. Muelibet res oſtẽdit ſuã ſpeciẽ. Ergo nulla res fallit.
Et ſic nõ facit flam opinioneʒ de ſe · Ande idẽ qð pꝛins. CD falſuʒ cũ moueat vim cognoſcitinã: eſt quoddã ens · Er ſic eſt quoddã veꝝ. Si ergo falſitas eẽt in aliqᷓ re: ſequeret᷑ ꝙ falſitas fundaret᷑ ſuꝑ vo. Et ſic eſſet veruʒ ⁊ falum. Qnod eſt iplicare ↄtradictionẽ. Igit᷑ ⁊c. CSed ↄtra eſt phus in textu dicens. Res ergo falſe dicunt:aut quia nõ ſunt ipſe ⁊c · Peſi on deo dicenduʒ ꝙ falſuʒ eſſe in rebꝰ P põt itelligi duplr. Vno ſicut accidẽs in ſubiecto. Et ſic falſuʒ non eſt in rebꝰꝛut ijra in 6o.huiꝰ.q.iʒ. ar.⁊. ꝓbabit᷑. Alioꝰ ſicut in re falſa. Et hoc duptr. Enoꝰ ꝙ falſuʒ ſit pꝛimo in reqᷓ; in intellectn. Et pot modo füm nõ eſt in rebꝰ:qꝛ ut dicit doc. S.in pꝛimsa
parte.q.iõ.ar.i.in coꝛpoꝛe:cũ vexꝝ ⁊ falſuʒ opponãt᷑: op⸗
poſita auteʒ ſint circa idẽ: neceſſe eſt ut ibi pꝛimo q̃rat᷑ fal⸗ ſitas: ubi pꝛĩo vitas innenit᷑ hoc eit in itellectu. In rebus auteʒ nõ eſt vitas anut falſitas: niſi in oꝛdine ad ĩtellectum. Hec ille. Alio mõ ꝙ ſit in re ſecũdario.ſ.ꝑ cõparationeʒ ad itellectuʒ. Et hoc duplr põt intelligi. vno mõ ꝑ coin parationẽ ad ĩtellectuʒ diuinuʒ. Et ſic frebꝰ falſitas inue⸗ niri nõ poteſt:ut dicit doc. B.in pi ꝑte:ubi ſupꝛa: qꝛ ꝗc⸗ quid in rebꝰ accidit:ex oꝛdinatione diuini itellectus ꝓce
dit:hec ille. Ideʒ clarius dicit doc. S.iĩ de veritate. q.I.
ar.io.vt ibideʒ pʒ. Alioꝰ ꝑ comparationẽ ad ĩtellectũ hu⸗ manũ: ⁊ hoc duptr. Ano mõ ſimplr:⁊ hoc duplr. Veliĩ rebꝰ artificialibꝰ. Et ſic falſitas nõ eſt in rebꝰ: vel in rebꝰ nõlibꝰ. Et ſic etiã falſitas nõ ẽ in rebꝰ:qꝛ ut dicit doc. S. in pꝛima ꝑte ubi ſnpꝛa vnñquodqʒ ſimplr denoiat᷑ ðʒ id quod cõuenit ei per ie. Scðʒ autẽ illud qð cõuenit ſibi ꝑ accidens:nõ noĩatur niſi ᷣm quid.Res ergo ſimplt dici põt falſa per cõparationẽ ad intellectum cui ↄparat ꝑ ſe a quo.ſ.dependet. fIn oꝛdine autem ad intellectum cui
cõparatur per accidens non poteſt dici falſa niſi m quid ependent autem res naturales ab intellectn dinino ñiẽ
ab intellectu humano res artificiales. Ande per compara tionem ad intellectum noſtrum ad quem cõparantur res naturales per accidens falſe dici poſſunt non ſimpliciter ſed ᷣm quid. Hec ille. Alio modo ᷣm quid.Et ſie in re⸗ bus naturalibus poteſt dici eſſe falſitaſ. Et hoc důpliciter
vt ẽt dictum eſt in pꝛecedenti articulo. Vno modo ſchm
rõnem ſigniſicati: vt dicatur illud eſſe falſum in rebꝰ qð
ſignificatur oꝛatiõe falſa. Alioꝰper modũ cauſe. Et ſie res ſitas hus vtrum ſit pꝛins in ſubſtantia q; in accidente. Cpᷣd hoc reſpondet Voc. S.vbi ſupꝛa. ꝙ qꝛ inatum eſt nobis
dÿ̃ eſſe falſa que nata eſt de ſe facere falſam opinionẽ. Nð põt intelligi dupir. lnoꝰꝙ res ſit totalis cauſa falſitatis. Et ſic falſitas nõ eſt in rebus ꝑ moduʒ cauſe: quia vt dicit Voc. S. in de veritate.q.pꝛima ar.xo. non ſic res eſt cau
ſa falſitatis in anima ita g neceſſario falſitatem cauſet: qu veritas ⁊ falſitas pꝛecipue in iudicio aĩe eriſtunt. Aĩa vo inquãtũ iudicat de rebus non patitur a rebus ſed magis
quodãmodo agit. Vnde res non dÿ̃ falſa qꝛ ſemper ð ſe facit falſam opinioneʒ: ſed qꝛ nata eſt facere per ea que ð
Betha.
ipſa apparẽt. Mec ille. Alio modo ꝙ ſit cahſa falſitatis oe caſionalis: quia.ſ.nata eſt facere falſam appꝛehenſionem. Et hoc dupliciter poteſt intelligi. Vno modo qꝛ ſ.nata
eſt facere falſam appꝛehenſionem qualitercunqʒ vel in quocunqʒ · Et hoc modo res non habet dici falſa: vt dicit Doc. in de veritate vbi ſupꝛa. Alio mõ ex eo að apta na⸗
ta eſt plures ſapientes fallere.⁊ ſic falſum d eſſe in rebꝰ. CSed diceret aliquis. Aliqua res põt dici eſſe mala ſim piiciter. ergo pari rõne aliqua res põt dici eſſe falſa fim⸗
pir ⁊ non iolum ſᷣm quid. ¶ Ad hoc reſpondet do.Sᷓ. in de veritate vbi ſupꝛa ad tertium negando ꝓtiaʒ. Mð
enim eſt ſimile de malo ⁊ falſo. Qnia vt ipſe ibidem diéẽ dupleꝝ eſt perfectio.ſ.pꝛima ⁊ ſcha. ꝛima pfectio eit
foꝛma vniuſcuiuſqʒ per quã hʒ eſſe. vnde ab ea nulla res
deſtituitur dum manet. ſcha perfectio eſt operatio queẽ ſinis rei vel illud pꝛopter quod ad fineʒ deuenit. ⁊ hacꝑ fectione qñqʒ res deſtituitur.ex prima auteʒ perfectione
reſultat ratio veri in rebus. ex hoc enim ꝙ res formã ha bet artem diuini intellectus imitatur ⁊ ſui notitiam ĩ aĩ⸗ gignit. Sed ex parte ſcða ↄſequitur in ipſa ratio bonita⸗
tis que conſurgit ex fine. et ideo malu imn ſimpliciter inue nitur in rebus non autem falſum.Nec ulle. C Sed diy⸗
ceret inſuper aliquis. Res artificiales dicuntur in com⸗ paratione ad intellectum humanum ſicut res naturales ad intellectum diuinum ergo per comparationem ad in
tellectum humanum alique res poſſunt dici fimpliciter
falſe. Dicendum ꝙ res artificialis poteſt conſiderari
dupliciter. Anoꝰ vt quandam naturam includit. Et ſi comparatur per ſe ad intellectum diuinum et non ad in⸗
tellectum humanum. Ande vt ſic non põt dici falſa ſin ⸗ pliciter:ſed ſolum vᷣm quid. Ilioꝰvt artiicialis eſt. Et ſi
per ſe comparatur ad intellectum humanuʒ. Et vt ſi po teſt dici falſa fimpliciter: vt pʒ per Voc. S· in pꝛimã ꝑte vbi ſupꝛa in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Dicuntur res artificiales
ſimpliciter falſe et vᷣm ſe inquantum deñciunta foꝛmaar tis. Ande dicitur aliquis artifex opus falſum facere:qñ
deſicit ab operatione artis. Nec ille. C Sed diceret ie⸗ rum aliquis. MPeccata que ſunt quidas actus defoꝛmes:
ſunt res. Et tamen dicuntur falſitates et mendacia in ſa⸗ cra ſcriptura. Ergo in rebus reperitur falſitas. C Dicen⸗ dum ꝙ peccatum poteſt conſiderari dupliciter · Ano mo do poteſt accipi pꝛo actu ſᷣm ſe. Et ſic eſt quedam res ·
Mec ſic dicitur maluʒ ſimpliciter. Alio modo pꝛo defoꝛ⸗
*
initate in illo actu conſiderata. Et ſie tendit ad nõ ens. Et eo modo quo eſt ens:dicitur verũ. Et eo modo quo len dit ad non ens:tendit ad falſitateʒ. c igitur patet ſolutio ex dictis· Ad pimum CAd ſecundum dicenduꝰ ꝙ quelibet ſimilitudo deficiens non inducit rationem falſi⸗
tatis ſicut dictum eſt: ſed ſolum illa que pꝛeſtat occaſionẽ falſe opinionis non cuicunq; ſed vt pluribus: vt etiã dicit
oc. S in pꝛima parte vbi ſupꝛa ad vltimuʒ. CAter
tium patet ſolutio ex dictis: Nuia licet falſum ſit in intel⸗
lectu vt in ſubiecto: eſt tamen in re vt in cauſa. CAd qͥr⸗
tum dicendum gꝙ res per ſe non fallunt ſed per accidẽs- inquantum dant occaſionem falſitatis eo ꝙ ſimiluudines eoꝛum gerunt quoꝛum non habent exiſteñtiaʒ. Cd vl⸗
timum dicendum ꝙ falſitas fundatur ſuper quodam ve ro ſicut malum ſuper bono. Mon tamen ſequitur g cch tradictoꝛia erunt ſimnl vera:quia non ᷣm idem aut eodẽ
modo res dicitur vera et falſa. Bed dicitur vera inq̃ntuʒ
eit ens. Et falſa inquantum non facit repꝛeſentationẽ quã
debet facere. CEt ñi querat᷑. falſitas que attribuitur re⸗
per ea que exterius apparent de rebus indicare eo ꝙ n ſtra cognitio a ſenſu oitum habet qui pꝛimo et perſee eyterioꝛuʒ ſenſibilium accidentium:ideo illa que in exte rioꝛibus accidentibus habent ſimilitudinem alarumre⸗ rum dicuntur eſſe falſa ſecundum illas res: Ficut fele faſnm mel. ec ile. Mnde falſitas occaſionaliter pꝛiuð
eſt in accidentibus qᷓ; in ſubſtanna. c

n minhun
Het ieLzh
les diamt
mßa mm
dmprnt oſun di int as pui vin dun cnnpünuii onmjsüt umn in Da un m nundcnn opos ilmni
dpos A le. CSuM uunm
Ci in vbo⁊ doe. G. Ratio vero falſa eſt ꝛc
ſic ꝓcedit: vñ g alicuiꝰ rei
tertiũ poiit eẽ diffinitio fia. lñ
pre tres ãgulos eqjles duobꝰ rectis ẽ diffõ fta
eirculi. Et tñ eſt diffõ alicuiꝰ rei.ſ.triãguli. Er
go diff alicniꝰrei põt eẽ diffõ falſa. Cð ꝛ0traria habẽt ſeri circa idẽ. Bed veꝝ ⁊ fim ↄtrariant:t pʒ ꝑphmiĩp⸗ peryer. ⁊ ꝑ doc. B.ĩ pꝰ ꝑte· q.Iy.ar. ꝗ. Ergo hit fieri cir
ca idẽ. Sʒ diffõ vera pot eẽ alicuiꝰ rei. Ergo ⁊ diffõ falſa
dr̃ eẽ alicuiꝰ rei. C ʒ diffõ eſt oĩo indicãs ꝗdẽ eẽ rei. Ergo dis diffõ eſt alicuiꝰ rei.Si ergo nulla diffõ rei ſit falſa: fegt ꝙʒ in diffõnibꝰ nõ poterit eẽ falſitas · Cuiꝰ tñ cõ⸗ trariũ intẽdit hᷣ ꝓhus oñdere. CGʒ ↄtra ẽ pkus in textu
dicꝭs. Rõᷓ vo fia eſt que ẽ nõ entiũ inquantũ falſa.
tribuit᷑ alteri: ⁊ tñ in ſe eit vera diffð alicuius rei.Ei iſto? diffõ alicmꝰ rei põt dici fla:ſicut diff triãguli ẽ fla ꝓu at tribuit᷑ circulo. Et tũ in ſe veraẽ:⁊ alicuiꝰ rei.ſ triangitt vñ ois diffõ q̃ eit vera diffõ alicniꝰrei ẽ fla diffõ alteriꝰ. Aliopõt dici fla ᷣm ſe. Et talis diffõ nõ poteſt eẽ alicniꝰ
rei. Wã diffinitio dicit᷑ fla m ſe aut ſimpir ex eo ꝙ vna
ps diffõnis nñᷓ põt ſtare cũ altera:ſicut ſi diceret᷑. Zial in⸗ aĩatũ. Manifeſtũ e.n. ꝙ talis diffinitio nõ põt eẽ acnius rei Ideo diffinitio fta inq;tuʒ fla.i.ßᷣm ſe ñine ſunplr fla nõ eſt alicuiꝰ rei. Mec doc. F.in lectione quaſi foꝛmali. ¶Ex qbꝰ pʒ ꝙ falſitas ĩ diffõnibꝰ dicitur duobꝰmodis. Ano ꝑ accñs: qꝛ.ſ.diffinitio vniꝰ attribuit᷑ alteri. Alioꝰ Fin ſe ſine ſimpl: qůj.ſ.vna ꝑs diffinitionis repugnat/ al⸗ teri. Q onſiderãdũ aũt eſt po ꝙ antiſtenis voluit: vt di⸗ cit hit phus ⁊ doc. I.in lectione:ꝙ qꝛ voces ſunt ſigna reꝝ ſicut res non hʒ aliã eſentiã niſi ꝓpꝛiã ita in ꝓpoſtio ne nihil poſſit pᷣdicari de aliquo niſi ꝓpꝛia eius diffinitio vt·ſ.ſimplr vel ſemp de vno ſbo dicat᷑ vnñ pꝛedicatum. Sed hec opinio vt dicit phus fatua eſt ⁊ ſtulta qꝛ pꝛimo ſequeret᷑ ꝙ nulla eẽt ↄtradictio qꝛ ſi de hoie pᷣdicet᷑ aĩal qð ẽ de eiꝰ ratione non poterit de eo pᷣdicari non aial. Et ita non poterit foꝛmari negatiua ꝓpoſitio. ũ ergo ↄꝓtra⸗ dictio ſit affirimatio ⁊ negatio einſcẽ de eodẽ nulla erit cõ tradictio. ¶ Seq̃ret᷑ ẽt ex hac poſitione ꝙ non ↄtingeret Aliqnẽ mentiri qꝛ ꝓpꝛia diffinitio rei vere pᷣdicat᷑ de re. Vi ſi de nullo poſſet pꝛedicari niſi ꝓpꝛia diffõ nulla pꝛo poſitio eẽt fla. t ſie nullus poſſet mẽtiri. Cʒ ergo ꝙ pꝛedicta opinio eſt fla. Sed ↄtigit de vnoquòq; pꝛẽdica ri non ſolũ ſuã ꝓpꝛiã diffinitionẽ ſʒ etiã diffinitioneʒ alte/ riꝰ rei. Vnod q ſit eſt oĩo fta pꝛedicatio. Contingit tñ ꝙ aliquoꝰ ſit vera vt octo dicũt᷑ dupla inq;tum hit rationẽ dualitatis qꝛ ratio duvli ẽ yt ſe habeat ſicut duo ad vnũ. Octo autem inqnãtũ ſunt his quatenoꝛ quodãmodo ſunt duplũ. C Conſiderandũ ẽt eſt ſedo fm phyloſophum in textu ⁊ Doc. B. in lectione ꝙ vnius rei tantum vna dif⸗ Rnitio. Et vnius quodammodo ſunt muite. Nam ſubie cium ⁊ pꝛopꝛia paſio funt aliquo modo vnuz ſicut Sor tes ⁊ Sortes muſicus. Et quodãmodo non ſunt vnum quia ſunt vnum per accidens: ⁊ non vnuʒ per ſe. Sed ta men manifeſtum eſt ꝙ eius ſunt diuerſe diffinitiones. ¶ Sed contra ea quẽ dicta ſunt diceret aliquis. Teritas
⁊ falſitas non ſunt niſ in his que appꝛehenduntur per ſe
cundam operationem intellectus. nde pꝛedicamema vt dicit phyloſophls in pꝛedicamentis nõ ſigmicant ve rum ant falſum:cum ſine complexione dicantur. Cum er go diffinitio appꝛeh endatur per pꝛimam operationem intellectus: videtur ꝙ in diffinitionibus nõ ſit falſitas idẽ dicit phus in pumoò poſterioꝛum.vʒ. q; diffinitio neque verum neqʒ falſum ſigniſcat CAd iceʒ arguit᷑ ſic. ã potentia per le oꝛdinatur a pꝛopꝛium obiectum ⁊ mꝙ ipſa. Sed ea que ſunt per ſe ſemper ⁊ eodeʒ modo ſe ha
bet · Añ potentia circa pꝛopꝛium obiectum nõ decipit᷑.
Sed ſiin diimtionibns eſſet falſitas:ſequeret᷑ ꝙ intelle ctus elca Ppꝛiũ obin deciperet᷑ cũ eius obm ſi qdditas
rei C Dicẽdũ ſicut dictum eſt g in diffnitiõibꝰignific ubꝰgdditatem rei non poteſt eiſe falſitas per ſe:ſed ſalnʒ
ci fla. Tnoꝰ ꝑ accſis.ſ.ꝓut at⸗
ꝑ aceidens ant inquãtũ diffõ vnꝰ rei attribuit᷑ alteri: am
Aigeman
qꝛ termini male oꝛdinãtur: vt ẽt pʒ per Doc. G. in pmas Parte.d. 3. ar, 6 vbi ſic ait. Pirca qdditatem rei per ſeſĩ tellectus non fallitur. Sed circa eã que circũſtãt rei efẽ am vel quidditatem intellectus falli poteſt dum vnum oꝛdinatur ad aliud componendo vel diuidendo vel criaʒ ratiocinando. er accidens tij contingit intellectum deci picirca quod quideſt in rebus compoſitis non quideʒ ex ꝑte oꝛgani qꝛ intellectus ñ eſt virtꝰvtẽs oĩgano ſed ex par te ↄpoſitionis interuenientis circa diffõncʒ. Hec ile. de quo inferius perſcrutandum erit in nono huins.q.Iz. ar. ſcðo. Diffinitio autem m ſe dicit vera vel falſa ſiẽ res dr̃ vera vel falſa. De diffinitione emm põt foꝛmari ꝓpo ſitio vera vel falſa. Cd argumẽta igitur omnia: patet ſo lutio ex is que dicta ſunt.15 ¶ Ibi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Sancto Amplius vo lebteg mpi S 5 qu artũ ſic ꝓceditur.&̃ ꝙ ille — g qui voluntarie diẽ fal⸗ ſum ſit melioꝛ ſimpliciter qᷓ; ille qui ignoꝛãter dicit falſum. Mam ille qui cognoſcit aliquid eſt pfectioꝛ ⁊ melior qᷓ; ille ꝗ ignoꝛat veꝝ ꝛcũ perfecta ⁊ Ppld Opatio hois ſiſtat in intellectiõe: vt ex ſupradictis patet· ¶Sed ille qui ſcienter ⁊ voluntarie dicit falſum. cognoſcit hoc eſſe falſuʒ. Ille aũt qui ignoꝛanter dicit fal⸗ ſum ignoꝛat hoc eſſe faiſuʒ. Ergo qui fcienter et volũta rie dicit falſum pfectioꝛ eſt et melioꝛ: vt videtur qᷓ; qui ignoꝛauter hoc facit. C ꝛ0. lle qui claudicat volunta⸗ rie meltoꝛ eſt et dignioꝛ illo qui claudicat nõ volũtarie: cum pꝛimus habeat ꝑfectam virtutem pꝛogreſſinam: alter vero imperfectam. Ergo a ſimili qui ſcienter ⁊ vo luntarie dicit falſum eſt ꝑfectioꝛ eo qui ignoꝛanter et non ſcienter dicit falſum. Tꝙ 3. Ile ſophyſta qui ſcienter facit falſas urgumentationes et deceptmas pfectioꝛ pꝛe⸗ dicatur ab omnibus qᷓ; ule qui ignoꝛanter idem facit. Alias ſciens non eſſet perfectioꝛ qᷓ; ydiota. Ergo idem
quod pꝛins.— NReſi on deo dicendum ꝙ ille qui volũta⸗ P S ne falſum dicit eſt ñmplici⸗ ter peioꝛ et impfectioꝛ qᷓ; ille qui ignoꝛanter falſum dicit lʒ ᷣm quid.ſ.qntum ad aliquã potentiaʒ ſit perfectioꝛ et hoc loquendo de perfectionę aut bonitate moꝛis. Quod ſic patet. Mam quilibet vᷣoſus ex hoc diffinitur ꝙ eſt pꝛomptus vel electiuns maloꝝ. Electio autem ſequitur cognitionem. gitur ſimpliciter eſt imperfectioꝛ et pe⸗ ioꝛ qᷓ̃ntum ad inoꝛem qui ſcienter falſuʒ dicit eo qui igno
ranter dicit. Qnod etiam ex hoc patet: Muia ille qni
mentitur pꝛauns eſt et vitioſus. Sed ille qui ſcienter di⸗ cit falſum mentitur. Vicit enm conra mentem. Plter vero non mentitur licet falſum dicat. Igitur ⁊c̃.Et imi⸗
le eſt de omm alia malicia. Semper eniʒ eſt ſimpliciter
peioꝛ qui pꝛaua et turpia volens opatur et ſciens qᷓ; igno rans. ¶ Et licet clandicans voluntarie ſit perfectioꝛ qn/ tum ad virtutem greſſiuam:tamen eſt imperfectioꝛ ſᷣm moꝛem illo qui non voluntarie clandicat. Similiter ille qui pꝛaue agit voluntarie eſt deteriòꝛ quantum ad mo⸗ rem:licet foꝛte non ſit deterioꝛ ſed perfectioꝛ quantum ad aliquam aliam potentiam vel virtuteʒ. Et ſic ille qui
volnntarie dicit falſum licet ſit peioꝛ ſecundum moꝛem: eſt tamen intelligentioꝛ eo qui credit ſe verum dicere cũ
falſum dicat non voluntarius. ¶ Lonſiderandum auteʒ
eſt pꝛimo hm phyloſophum ⁊ Doc. S.in pꝛeſenti lecti
one ꝙ homo dicitur duobus modis falſus. ¶ Quoꝛnum
pꝛimus eſt ſecundũ ꝙ homo dicitur falſus qni eſt pꝛom
ptns ⁊ gaudens in rationibus falſis ſecundum electionẽ pꝛopter ſe ⁊ non pꝛopter aliud hoc eſt ille qui habet ha⸗ butum falſitatis dicitur falſus. Mam vnicuiqʒ habenti ha bitum hit in promptu ⁊ delectabilis operatio que eſt ſe⸗ cundum illum habitum.Et talis operatur pꝛopter habi tum illum ⁊ non pꝛopter aliud: Sicut luxuriojus foꝛni
catur pꝛopter delectationem coitus. Si a utem foꝛnice⸗
tur pꝛopter aliquid alind puta vt furetur: magis eit fur

———
0 Quinti etha. q; lururiofus. Similiter qui eligit falus dicere pꝛopter inuenire thelaurũ eſt accidẽs eueniens vt in paticioꝛibus. lucrũ: magis eſt auarus:qᷓ; falſus. Secundus modus eſt: Similiter muſicus dicitur albus iſto mõ. Et differt iſtud pꝛout homo dicitur falſus: qui facit falſas rationes alis erẽplũ apᷣmo;ᷣm Spoc. S. Quia in pꝛnno ſjmebatur ac cut res dicitur falſa: quia facit alijs falſam fantaſiam. Eꝝ cidens q̃ntũ ad fieri:in 20 vero q̃ntũ ad eſſe. Et ſimile iu⸗ pꝛedictis elicitur:ꝙ falſum pertinet ad non ens:cum ho⸗ diciũ eſt in hijs q̃ accidũt in dererminato locd: vel deter mo dicatur falſus per reſpectum ad rationes falſas: ⁊ ra minato tẽpoꝛe eſt ſic de milibus. Secundo mõ dicit᷑ ac
¶Tonſiderandum vlterius eſt 20m Doc. Se in lectio eſt ſecũdus modꝰdicẽdi ꝑ ſe:vt ſupꝛa dictũ eſt.q.i.ar⁊. neꝛꝙ ex pꝛedictis philoſophus excludit dnas opiniones. ¶õſiderãdũ eſt aũt ꝙ hoꝝ duoꝝ modoꝝ ſic aſignat rõ Mma opinio erat aliquoꝛum dicentium eandem oꝛa nẽ poc. S.in littera: qi accidẽs accipit dupl. Vno m tibnem eſſe veram ⁊ faiſam: quia ideʒ homo poteſt men ꝙ opponit᷑ ad ᷓᷣm ſe. t ſie jumit pꝛimus modus. lio⸗ tiru ⁊ verum dicere. Et ſic idẽ homo erit verns ⸗ falſus. ym ꝙ opponit᷑ ad ſbaliter. Et ſic ſumit ſecũdus modus. Similiter eadem ratio vera ⁊ falſa:quia eadem ratio ve Et differt ſecundus modus a pᷣꝰ ᷣm Doc. P. in lectiõe. rã ⁊ falſa poteſt eſſe in ſoꝛte. Sed hoc inconuenientis eſt uia accidẽtia ⁊* mõ dicta ſũt ſempitcrna. Semp n·triã dictum. Qnuia etiam homo ſciens ⁊ gaudens poteſt men gulus hẽt tres angulos equales duobus rectis. Et ſemp tirt:non tãmen eit falſus: qꝛ non eit factiuus aut electiuus põẽ riſibilis· Sed accidẽtiũ vm pᷣn modũ nullũ qõtingit
tio picatur falſa:quia eſt non entis: vt ſupꝛa dictum eſt. eidẽs qð meſt alichi Fm ſe:⁊ tñ nõ eſt de ſba eius. thie
———
do di
falſarum rationum: ex qua ratione dicitur homo falſus:i eẽ ſempiternum:ꝗa ſempꝑ ſunt vt in paucioꝛbus. Et ſimi
cut dictũ eſt. ¶ Ala opimo eit dicẽs: ꝙ hõ g facit turpia
pꝛaua volẽs:plectoꝛ eſt ⁊ melioꝛ eo g facit ea iꝗnoꝛãs. Sed hec opio etiã eit falſa:ſicut in p̃n coꝛpoꝛis articuli:iã declaratũ eſt. Cd argumẽta igit pʒ ſolutio ex dictis.
CDð.z1. ⁊ vltima. Pe diſtictiõe huiꝰ termini accidẽs.
VEnſequẽter n
e ctione muſtiplicitatis huius terinmni acci⸗
dens. ¶¶ Virca quod querũtur quattuoꝛ.
¶ Pꝛinoò vtrü modi accidentis ſint be n aſignati a phyldſopho · C Secundo
vtruʒ omne illud qupd aduenit alicui poſt eius eſſe com
pletum:ſit accidens. ¶ Tertio vtrum accidentiã canſen/
tur a pꝛincipijs ſubiecti. N Muarto vtrum accidens ſit il⸗ lud quod pꝛimo occurrit lutellectui obiectiue⸗ CIbi in pho ⁊ Ioc. S. Iecidens eit qð ineſt alicui ⁊c
S ſic pꝛoceditur. Midet᷑ 3 8 pumum ꝙ modi accidentis nõ ſint ſufficienter aſſignatiã pyloſopho· Mam in ter ſßam ⁊ accidens non cadit medium: vt pã⸗
tet ex ſufficienti diuiſione. Intereſſe enim per ſe:⁊ nõ eſſe perſe:non cadit medium. Sed inter accidens pnmo mo⸗
dictum: ⁊ ſam cadit medium.ſ.potentia amme: aut
pꝛopꝛietates ſbe. Jgitur ille modus non videtur eſe mo⸗
⸗
dus accidentis. N ꝛ0. liquod eſt accidens reſpectiuũ ⁊ aliquod eſt accidens abfolutum. Item aliquod eſt acci
dens per ſe:⁊ aliquod per accidens. Item aliquod eſt ac cidens ſeparabile:⁊ aliquod inſeparabile. Rem quoddã
eſt accidens pꝛedicabile: ⁊ aliquod eſt accidens pꝛedica⸗
mentale. Ergo ſunt piures modi accidenris qᷓ; duo. Et ꝑ
conſequens inale hic enumerantur tantum duo¶Pʒ⸗. Zccidentis eſſe:eſt ineſe. rgo nullum accidens eſt ſepa
rabile. Ergo illud quod pꝛd ãccidente aſſignatur ſᷣm pꝛi⸗
mum modum:non eſt accidens: qꝛ tale eſt ſeparabile: vt
dicit hic Toc. S. Irgo xẽ. C 40. Zccidẽs opponitur ei quod eſt per ſe: vt dicitur in textu. Bed per ſe dicitur quattuoꝛ modis. Vrgg ⁊ accidens. Et ſice male tantũ duo modi aſignãtur. CP v. Accidens eſt quod adeit a ab eſt pꝛeter ubiecti chꝛꝛuptionem: vt patet per poꝛphyriũ in pꝛedicabilibus:⁊ per ꝓhyloſophum in thopicis. Ergo
nullum accidens eſt ſempiternum.it ſic male aſſignatur etiam modus. Mnia tale accidens: vt hic dicit poc. P.
in littera eſt ſempiternujn; ponens differentiam inter pꝛi
mum ⁊ 2m modum. ¶ Sed contra eſt phyloſophus in
textu dicens. Accidens dicitur quod ineſt alicni:⁊ veruʒ
eſt dicere non tamen neq; ex neceſſitate: neqʒ ᷣm magis puta iã aliquis fodiẽs plante foſſam theſaurũ inuenit ⁊c̃.
dicendũ ꝙ accidentis duo ſunt Reſpondeo modi. ꝛimus modus ẽ:ᷣm
ꝙ accidens dicit᷑ ulud qð ineſt alicui:⁊ qð contingit vere
affirmare nõ tñ ex neceilitate:neqʒ vt in pluribus: ſed vt
in pancioꝛibus. Sicut ſi aliquis fodiens aliquam foſſam:
ad plantandũ aliquã vineã mueniat theſaurũ.ꝰoc aũt.ſ.
lis ratio eſt de aliis accidẽtibus: vt infra patebit. hec ille.
Sed diceret aliqs. Iccidẽs illud nõ eſt ſempuernum qð tauſat᷑ a pꝛncipijs ſbi coꝛꝛuptibilis. ed manifeſtin
eſt ꝙ bõꝛ⁊ triangulus: ⁊ ſimili ſba ſunt coꝛuptibilia· Er go àceñtia ꝓpꝛia eoxꝝ ſunt coꝛꝛuptibiliat qꝛ coꝛꝛnpts ſßis coꝛꝛũpnnt᷑ accidẽtia q̃ in ipfis ſunt. ¶ Ad hoc dicũt aliqui
ꝙ illa accidẽtia ſie ſunt ſempiterna: qꝛ ſempꝑ ſunt ſjs ſuis exiſtẽtibus. nibꝰ coꝛꝛuptis etiã ipſa coꝛʒüpunt᷑. Iʒ hoc nihil eit dicere:qa ſic nõ ſunt ſempiterna. Nnod eſt cõtra Doc. F. Mõ. nſequt ſemp ſunt:qñ ſhm eſt: ergo ſemp ſunt. Sed eſt fallatia a vᷣm ꝗʒd ad ſimpł. Ideo alij dicunt ꝙ ſemp manẽt qjntũ ad eoꝝ eſſentiã. Er ſie ſunt ſempiter na. Fec hoc etiã nihil eſt ad ꝓpoſitũ. Nuia ẽt q̃libet acci⸗ qẽtia vm eoꝝ eſſentiã ↄſiderata ſunt incoꝛꝛnptibilia. Fſen tie n. reꝝ incoꝛꝛuptibiles ſunt. lñ melius dðm videt᷑ ꝙ accidẽna ꝑ ſeſemp manẽt: qꝛ hitudo eoꝝ ad ſua ſbaẽſem piterna ⁊ neceſſaria. Siue.n. hõ ⁊ riſibile ſint: ſiuenð ſint ſemp tñ eſt neceſſaria hitudo riſibilis ad hoĩem.̃t hane ſolutionẽ innuit Thoc. ᷓ. ĩpꝛima parte.q.9. ar. h. d yl timũ ſicut ex ſupioꝛibꝰadductis pʒ: ⁊ eu in pᷣſenti lectõe elicitiue. ¶ Sed diceret vlterius aliqs. Aliqð eit aceides ad vtrũlibet ⁊ vt in pluribus. t ti nõ ↄlinet᷑ ſnb pᷣdicus modis. Dnod ſic pʒ. Mõ.n.cõtinet᷑ ſub 20 mõ cũ nõ ſi ꝑ ſe:neqʒ ſempiternũ eq; ↄtinet᷑ ſub pᷣ mõꝛcum nonſit xt in paucioꝛbꝰ. ¶ Picẽdum ꝙ reducit᷑ ad pᷣr modum. t lʒ talia accidẽtia nõ ſint vt in paucioꝛibꝰ in ſe cõſidera⸗ tů: tã reſpectuj agentis pᷣncipalis alicuiꝰ poſſunt erivt in paucioꝛibus.lei dðõm ꝙ phus ponjt modos accũtis ſm ꝙ accidẽs ſignificat defectuʒ entis. Ideo ponẽdo modos eins in cõi.f·accidẽs ꝑ ſe ⁊ ãccñs ꝑ dccidẽs ſolũ de modis accidẽtis ꝑ accidẽs poſuit ilũ modũ g maoꝛ implectio nẽ entitatis ĩpoꝛtat:b eo cõp̃hẽdẽs oẽs alios modos ei⸗
— in 1 igitur dm ꝙ accidẽs accipit . Ad Mimum S no accidẽte pᷣdica
mẽtali.it ſic iter accidẽs ⁊ am nõ cadit mediũ · Aloꝑ
accidẽte pᷣdicabili.i.ꝓ eo qð diſtinguit᷑ ↄrà ꝓpꝛl pdich
bile:ſicut accipit᷑ jn pᷣ inõ pᷣdicto. Et ſic ĩter ccñ ſbaz
bij cadit mediũ. Mãe ſolutionẽ inuit dpoc · ð. in pᷣma par
teq.3ar. h ſicut etã ſupſus aãducũẽ· ¶ Id? dn ꝙ accidẽs põt ſumi dupk.inoꝰ in abſtracto · Et ſic facit
pᷣdicabile qð ẽ genus: vel ſpẽs:vel dfia alicuiꝰ? ᷣqicamen
accidẽtiũ Si vᷣd accipiat᷑ ĩↄcreto:tale duplex. no ꝓpꝛiũ. Et tale facit pdicabievpꝛiũ. lindẽ cõe· Ettale ficit qntũ pᷣdicabile. Accñs ergo repectiuũ ĩ cõcreto deſ gnatũtↄtinet ſub pᷣ mõ. Accis ãt abſolutů ſi ſit cõe: otmne tur ẽ fub pᷣ mõ. ʒ vo fnerit ꝓpꝛia paſſio ↄunet ſub
mõ. Simil accis ſegabile cõtinet᷑ ſub 6 mõ. Accis 6t inſepabile ẽ duplex. Iã quoddã ẽ qð nullomõẽſ epabi
le. Pt tale ↄtinet ſub 2⸗ mõ. Alind eſt að ẽ cũ difficultòte ſeplbile. Et tale ↄtiner ſub pᷣ inõ. Similt accñis pdicabi
le ↄtinet ſub pᷣo inõ. Et accidens picqnẽtale ↄtiet. ſub vtroq;: ſᷣm diuerſam eius acceptionẽ. nia accidẽs pᷣdi⸗ camẽtale ↄtinet ſub ſe accidẽs ꝓpꝛiũ ⁊ cõe vt dictũẽ.
tʒ ſint plures modi ſpeciales ſunt ñ tiñ duqigie· 84½ pðʒ g accitis eẽ g ſitĩeẽ pt itelligi duptno de.
——„—„—
—

Auef ueſtio
„ N„
Trigeſima pꝛim 9
tie eiue
rari a ſßo tſic ein
„ 5 S eſſe—
wier. Et Sni
accidenti t ſic acidẽti ceriſt neſſeAli
eſſe eit ineſſ enö eſti rhocd Paert nphre dem ſer ʒvel nã. Mel ſu adueni ſemper:ſ e Er en poſt B din eſt. ſ k S— completuʒ epabeat entia ei en e aduenta cidentali ille op nat P Aalr ſe g. 074* 0ſt E1 hab ter ad i eſt
ad ipſõ
Und uitur tur ꝙ nõ ſi it ſepa ꝑ eine nullip oterit
ctiden diceret ali 8 vt pʒ aliquis. Qð vni
ndhn nin S* biecto rem nri e plur CA dy diffiniti odi li in ſpeci döm gli un mnit in peciali qᷓ; tnoü nõ añ io dat gſie:v ciali q; ꝙ licet acc nint nöaärd de accit et accidẽcis 7 õſid vitingui um ſiſi um vloſopho lerato.j ingui nulli it ſubſtätt bu qun— W ſe 5 accns ila K lipõtac ſtãtia nulli Wlic IEC P ſum ſu Pſe: Dic cident ipoteri phiſ mün F licni Cundu uppon Prn iicoꝝ Er imii 2 ni— t. 5t ti ali 1i uenire e acc x Ergo i putttet ex ſupꝛa Lauree eie um ſic ꝓcedit᷑.̃ Pernen e. Dð eeeis, idumẽ 1 ininyuh— cui poſt ictis pʒ ꝑ eſt cre L cõpletũ ilud qð Sꝙ ꝑ doc B nal ad ↄſcquẽ eck iihn h ei o eſt quid Souet a ſn nit igaen er accide õ eſt de ſp Mud cidens: ade ü ad coꝛ aliud ſe vbi ſu icui ↄue eit ac Q elt co— ens p̃ de ſba qð ad 18 Vt alteꝝ ſe pus. P e hʒ: pꝛa vbi ↄueni cns ——— ee contra ea q̃ p̃dicamẽ eius. Pre nẽit ali nem e hʒ Et ſim ð tñ i iſic ait re: vt Ci tales ſic mas ſß ſequer a ſunt ſu ez ſtam e ſibi nõ dici ille. A in ſe eſt cõuerſc a eſt: ʒ tñ aſi Pi alesi erp d ſupꝛa am eri ni cit qð i uctoꝛitas accñ o aliq ſt⸗ ſicutn Pr eſſe Wale einenrt a. Cd ime it:ſed g iludqð itas añti is. Sicu quid ſub ndu/ ienrn5. pires ſoen b S T uehn ubſnaſt I 3 a illude eques e me:ſeq ret pPone, d õt eſſe ãtia phyſi d albedi — accidẽs. E ud qð ad eſſe ſim ſequeret᷑„Dici ntes Pꝛ— vere nulli VcOx edi⸗ e 95 equeret t.n ſ imũ ¹ accij accicẽtali ncjönh t eſſe i ꝙ pꝛ Atrd ut indumẽt U gitur dicenc dẽtaliter ncta S jcut pol rgo 25 ma dare on umẽtn. Alic ali dice iter adue⸗ inpl. eſſe cõpl enti. C ccide poſt ei eſſe aret mne e n. Zlion icni nduz g iludqð: due⸗ gccidẽ etũ:nõ DP* ns:ſe eius eſſe t accidẽ cõi ns cre. iqũ e poſt ſ ꝙ illn 5 . nõ ſb ſibi eie qð pn 5pletuzẽ gat iter vel di it fubſt idens pletũ aliq nenit accidẽ ₰.ĩco Patet impk: nit alicui nullius ſa v ꝛopoſi iungit in vela ut albedo en bas un ür idẽtali di coꝛpo ſiia: p ꝛſed e cui poſt us el omn itiões: vt ter ter: ccñs ſi d. Li ¹ nmnmti ſed differ ꝛeꝛ vbi PD ſe tal ein ambe nee 8ꝛ vt ſi rmin i accipi icet.n. njnewön ca eſſe tale: rt:qꝛ f dieit g oc. S.i e. Er 8 to partes ns creat it ſenſus os: nõ Cipiat᷑ vt i aniu Fingecenspe zin plurbus oc nö dareſſ Mais ere ie reieerat e ſblsuhint en qð pð unt eſſe ribus! nõ ſimpł e ſimpl: cũe us eẽ ictuʒ ei 2mdöme it in ii falſa:quia pint 8: tad e ocis aſſi plꝛ pł. er com z eſt mꝙ pꝛe e anjijn fectiõe ei ius eſſe onẽ accid rbico ales. P ñ dömg militat quat᷑ d a inheren e S mlt Cged ius: ⁊ põt cõpletũ: ieen 4. i Cdzm e eubeeeieee⸗ B tinim u eins ade Pöt ſibi abe ilndqð eit acci dens p ue acci ditiuenc pʒ ſolu dante eẽ cidens. ibpꝛio⸗. On seſſe c enPiia n aſſumi nd accid ẽtũ adueni rgo ac̃ boc cõpletũ nnenit ma accñta 7 eſt ſe maacci ninnif umit c0 5* ens ſi enit hoi; 6. notar ĩ etũ ni it omnii cſitalis enſus: ci⸗ 8n eatrne aduem ionẽ ipſine EIbiinp! aliquid ij ee nit alicui as rei exi scẽ ſß s eiſe cöple nir ali vinphr ainb ipoſt os ponn⸗ vt e adueni idẽtalit xiſtenti i alis: õpletuʒ: vel Oſopho acciden m dici erens — vt p er nti ir s:vel nõ 3y 3 42 entali icitur:qꝛ E ꝛentian n S S B terti c. S. taliter. rꝛq ſubi. kamn ie trahi i..v ein. 3. pa ntienõ tñ— à pꝛincipii um ſic pꝛoce wügn foꝛm iłin cõ tima rte.q eſt acci reſurr tipiis ſub cide: piis ſubie eesie ib iinc ica een cur: un eunonen minſr, nien no eſſe ſuo nuerie⸗ leea quo inz ſen idem qo nonce 202 neetiß wi.iw ju 1is tenotei ia ſubſiſt adueniẽ cauſatui pꝛins. uſar ent non ca 4 eſt ac n umit. Heci e foꝛn iſtere põ 8 ur a pꝛi CS mncipij accidẽs uſaur ap ſema tfoꝛmai cipati l vero i poſſint ſi in 2* 28 eſt ac 1˙¹8 ſuſu ePat g iecti ſʒ a iectine i leanßenracen e ne cle. Erg ccidens ns:accid ns vel. n us eſſe ſi pue⸗ eris:cu di.26. q sper ſe ipſ Lontr ccidens rgo ens eius: ſi entalit non. Si ubſtãti lumẽ m non ſ P. ar.2. E jus geri tra: ui per ſe ꝛ ſicut i er aui ĩnon 3* z. Er en r.2. Ettj eris vt Luiai tindum adne cipijs ſub 10 3c. c2 er inſit vtpzpD lumi⸗ ntuʒ ad dueniet effic iecti D2*— riſed uſar ai 0c. uenit! qit ſentis ve vel hoc 20 Gi acci magis ſit pꝛincipij 0mi icame lmateri eſſet 1 cidentia c 13 ſol 8 tpe ntoꝛu erialis ve gen iã canſare le ſ pe pꝛecedit— ſunt S. kterapnn ſuũ effectũ ermixte nonp̃ foꝛmalis ve agat ꝑ motũ qꝛ œẽ 1e pꝛe tü a trãſ efficiens
ninö pere vł partici vartici Si pateſſe vi Vero o accid ubſtãtiale i ticipati adueni entali tiale icibatio niat ali iter ac ipſius narlt uene eabiäuae foꝛma ntñ eſt in 5 nnnn tu adichhnen poſſint ene rbrie iſupea. ensbſonn participati neni qð mnia oc. G— 4e taermnã. ccñte. N lias eẽt cit vt di tions i it ſibi acci adueni ax di.i. in. 20 cã ⁊ eff̃ met. Fr go ⁊c. T mä. Wz eti Mzm cet da tum icatur a plns eſſe ccidentali t a r ↄtrari tanstepee pm 3 Ze tan qacci iſe ibſtänals. nneein iuʒ argnit peeneinſde⸗ c3 d foꝛmaa Fertinctre us ſʒ ſp Mailu de.ðeſt enn ſeeen oꝛma inh ntũ. B nſe ſub g venit; ñi hoc nõ ad cidens de mẽ ſtabi d qð eſt icõneni ias idẽ e 3 ee tpoſt eit cot u Re ſapineita⸗ ſent adueni Reſp et a ſubi ntũ cui ilimentũ.CB reicatiteſt ceñ at poſt adueni ie enn onc biecto uſlibet a ũ alicui 5i ſe eſt iaꝝ di ien eri eſſe c ire alicni quãtũ aò N eo ſuo et accñti nius:eſt ſe eſt grai⸗ 1ee er rnee Mdeops iam eſſe Par.20.1 illud ns.Hec i mNt O vt di ſuſtẽtamẽ pot i ꝙ accñti. 180 0e reacciqeii9 vbiicn E eißeh lligi duplici niaoſ S ecet⸗ us acci omeMud5 poreſt mejign— ee Lier ieie ehei tee ezenieſen t opncipijs ſubi omõ ſo pijs inbiecti pee jaterial la acci
X ——
S
* —

Lectio.i.
xectiol.
¶AQuint
duplieiter. vel lequendo de materia ex qna. Et ſic etiam
nulla accidentia cauſantur a pꝛincipiis ſbi Mel de materiã in qua. Et ſic oĩa acciẽtia cauſant a pꝛincipiis ſbi ſicut di ctũ eſt.ſ.quantum ad ſuſtentafionem eſſe pſoꝛũ. Tertio⸗ effectiue.Et hoc dupliciter. noo loquendo de cã effecti na que ꝓducit per motuʒ ⁊ tranſ mntationẽ. Et ſic nõ om nia accidentia cauſantur a pꝛincipiis ſbi. Alioꝰ per natur lem cõcomitantiã. t ſic etiã non ommnia accidentia cauſan
tur a pꝛincipiis ſbi ſed ſolum quedam. Mã quedam ſunt
—
accidentia cõmunia ⁊ quedam pꝛopꝛia. ccidentiã cõmu nia ſunt duplicia. uedã ſunt que cauſantur a pꝛicipijs diudui que.ſ.cõſehuũtur nãlia pꝛincipia indiuidui. Nue dam ſunt repugnantia pꝛincipiis ſbi: ſicut caloꝛ ab igne ꝓ
ductus in aqna ⁊ ſimilia. Alia ſunt que nõ ſunt repugnã⸗ ria pꝛincipiis ſbi:ſed magis cqudiuuãtia: ſicut lumen pꝛo
ducius a ſole receptuʒ ĩ aere · t iſtis duobus modis acci⸗ dentiã cauſantur ab extrinſeco ⁊ non a pꝛincipijs ſubiecti.
Zccidẽtia vero ꝓpꝛia fauſant᷑ a pꝛincipiis ſubiecti. Sed
ſůnt duplicia vt dicit poc S.in ꝛ0 ſiiaꝝ diſtinctiõe.!.
q.i.ar.⁊. uedã ſunt q̃ ſenp actu conſequũtur ſuũ ſpm· Nuedã vero nõ ſfemp actu:ſed ſemꝑi habilitate. Pꝛima vero cauſantur a pꝛincipijs ſbi qᷓ; ad actuʒ ⁊ habilitatem. lia vero quantum ad habilitatem tantuʒ. Sicut aer qui nõ ſemp illuminatur in actu:ſed tamen ſemper eſt illumi nabilis. t hec illuminabilitas ex pꝛingipijs pi cauſatur qᷓ;nis lunien ah extrinſeco ſit· hec iie. onſiderãdũ eſt
aũt ᷣm Poc. S.in pꝛimo ſentẽtiaꝝ di.7..iꝰ. ar⁊· confirmalione pᷣcedentii ꝙ ſbm diuerſimode ſe hẽt ad di nerſa accidentia nãlia Mã q̃qã ſunt accidẽtia qᷓ cauſantur
a pᷣncipijs ſpi. Nt hoc dupł:. uia vel cauſantur:à pꝛinci pijs ſbi ipeciei.it ſie unt ꝓpꝛie paſſiones q̃ conſequunt᷑ totã ſpẽʒ· el cauſant᷑ ex pꝛincipijs indiuidui. Et ſi ſunt accidẽtia coia q̃ cõſequunt᷑ pꝛincipia nãlia idiuidui· unt etiã qͥdã accidẽtia ꝑ violentiã inducta: ſicut calor in aqua- Et iſta ſunt repugnantia pꝛincipijs ſubiecti. Nuedam an tem ſunt que cauiantur ab extrinſeco non repugnantia pᷣn cipijs ſubiecti: ſed magis perſicientia ipſum:ſicut lumen in aere.hec ille ⁊ gloꝛſe. ¶TAd arguimẽta igitur omnia patet ſolutio per diſtinctionẽ adiuctã in coꝛpore articuli. ¶Cbi in phyloſopho ⁊ Doc. S.
— ſic pꝛocedit. it̃ ꝙ 8 B quartum accidẽs ſenſibile nõ
ſit illud ꝗð pᷣmo occurrit intellectui noſtro ob
ectiue. Mã p̃ idẽ eſt qð adequate vt pʒ pᷣmo
poſterioꝝ. Ji ergo accidẽs pꝛimo occurreret itellecti in
rõne obi ſequeret᷑ ꝙ eſſet obmn adequatũ intellect?. Ped rpnſequẽs eſt contia Hoc. S in diuerſis locis. ergo 4ð. CP2 Illud qð pꝛius cognoſcit cognitiõe itellectiua: pꝛins occnt᷑rit intellectui obine. Sed ſba pcedit accidens cognitione: vt p in.yo. huins.igit ⁊c̃. ¶Pp 3.Illud qð po occurrit ĩtellectui obine eit ilud qð ab itellectu appꝛe bendit. Sed accidès ſenſibile vt ſie nõð appꝛehẽdit ab in
tellectu ſed a ſenſu. Alias ſenſibilia vt ſic eẽnt ſtelligibilia.
ergo ⁊c̃. CP 40. Si ſic:ſequeret᷑ ꝙ vnius potẽtie eſſent
plura oba. Ped cõſequẽs ei falium cü po vnitatẽ accipi ant ab oboꝛpʒ cõſequẽtia. Muia obm intellectus cõiuncti
eſt qdditas rei mãlis vt ꝓbat poc · F. in pᷣina pte. q·S4. q̃ſi p torã. i ergo accidẽs ſine ſenſibile pᷣmo ocurrit itel lectui obine ſeqt᷑ id qð erat. ꝓbandũ. ¶ P FSi ſic:hoc eſſet qa cognitio itellectina cauſat᷑ a ſenſitiua. Sed hoc nõ
eſt neceſſe· ua opatio itellectiua eſt ſeparata. Mõ.n.in diget organd coꝛpali. Frgo nõ idiget ſenſu · Et ſicnõ op
ꝙ ſenſibile pꝛius occurfat intellectui ex ꝑte obi. CP6. Fi ſic: ſeq̃ret᷑ ꝙ ſingularia eẽnt pꝛj⸗ itelligibilia qᷓ; plia. Sed ↄis ẽ ↄtra phm pᷣmo phyr. Ergo al. atet ñia: ga ſingularia ſunt illa qᷓ ſubijciunt᷑ qᷓlitatibꝰ fenſibilibꝰ ⁊
ſunt ſenſibilia ꝑ ſe: cũ ſenſus ſit ſingulariũ vt patuit ĩ ꝓhe mio huiꝰ libꝛi.q.y· ar·⁊. N Sed icõtrariũ arguit. Mã in tellectus non poteſt cognoſcere aliqua niſi mediãte cogni tione ſenſitiua. Sed accidens ſenſibile eſt obiectum cogni tionis ſenſitine · rgo accidens ſenſibile pꝛins cauſaliter ⁊ obiectiue concutrit ad intellectionem qᷓ; aliquid alind.
Metha.
dðm ꝙ accñs pᷣmo occurtere Reſpondeo intellectui noſtro põt intelligi dupk· noꝰ accipiẽdo pꝛmo vt idẽ eſt qð adequate.t
ſic nõ pᷣino occurrit itellectui noſtro vt ꝓbanitpᷣn argun. lioo accipiẽdo pᷣmo vt dicit ꝛdinẽ cauſe. Et hoc dupk.
Vnovt dicit ordinẽ relolutiis. t ſie nee ccñs neqʒ ſen
ſibile pᷣmo occurrit intellectui obine ſed vltimo. Ilud.n.
qð eñ pᷣn oꝛdine gñonis eſt vltimũ oꝛdine reſolutiõis: vt
pʒ. oo.puiꝰ. Alioꝰ vt dicit oꝛdinẽ gionis. Pt hoc dup. iinoo vt dicit oꝛdinẽ cauſe totalis · ̃t ſie etiã nõ occurrit pꝛimo intellectui noſtro: vt pʒ p Poc. I · in pꝛimna parte q.34.ar. s · ad vltimũ vbi dicit ꝙ ſenſitius cognitio non eſt tota cauſa intellectualis cognitionis · Ft ideo non eſt mirum ſi intellectualis cognitio vltra ſenſitiuma ſe ꝑxten dit. hec ille. Alioꝰ vt dicit oꝛdinem cauſe partialis. Et hoc
dupliciter poteſt intelligi no modo accipiendo acci⸗
dens pꝛo ſpecie intelligibili.it hoc dupliciter. Elno mo⸗ do vt eſt natura quedam de genere qualitatis. t iſto mo do poteſt eſſe res intellecta obiectiue · Zlio modo vt eſt ſi militudo rei extra anmam. t ſic bene pꝛimo occurrit in intellectui:ſicut obm quo:nõ aũt ſicut obm qð. Alioꝰ acci
piendo agcidens pꝛoaccidẽte ſenſibili de quo eſt pꝛeſens
queſtio. t hoc dupk· ¶no mõ foꝛmal. Et ſic nõ pꝛimo
occurrit ihtellectui obine. õ. n. intellectꝰ poſſibilis foꝛ⸗ maliter infpꝛmat᷑ accidẽtę fenfibili · Alio mõ effectiuei. obiectiue.ᷓt hoc dupł. Tno mõ accipiẽdo accidẽs ſenñ
pile mn ſenſu diniſo. idelicet pꝛo eo qð eſt ſenſibile. Et
ſic nõ repugnat ei quin pꝛimo occurrat intellecui obiecti ue · Dna iiud qð eſt ſenſibile põt fieri intelligibile ꝑ vir tutẽ intellectus agentis. Alio mõ accipiendo ſenſibile in
ſenſu cõpoſito. idelicet: vt ſenſibile ẽ. ᷓt hoc dupl? põt
intelligi. ino mõ vt pꝛimo occurrat intellectui quaſi pꝛi
mo intellẽctũ.Et ſi nõ pꝛimo occurrtt intellectui. uia intellectus nõ eit ſenſibiliũ pꝛimo ſed eſt pꝛimo wiherſa lũ. Alio mõ ꝙ pꝛimo occurrat intellectui nõ quaſi pmo
„
apprehenſum ꝑ intellectũ: ſed quaſi appꝛehenſum pᷣmo
b aliqua alia poſ. ſenſitina q̃ eit cã nãlis cognitionis in tellectiue. Ht ſic ſenſibile ñiue accidens pꝛimo occurritin
tellectui obiectiue. t ſic intelligit᷑ Poc. S · in pꝛimã pãr
te.q.s · ar. ltimo ad pꝛimum: vbi dicit ꝙ obiecta pꝛi
ma ⁊ pꝛincipalia ipſius intellectus in jenſibiſibus fundan
tur. ¶ Aonſiderandum eſtautem ꝙ aliquid pꝛimoocur
rere intellectui obiectiue põt inteliigi ſex nodis. ¶no
modo pꝛimo.ſ.pꝛioꝛitate communitatis. Et hoc dnplici
ter. no modo ꝙ ſit pꝛimum eſſentialiter. Ilidelicet n⸗ ind quod pꝛimo appꝛehenditur ab intellectu· Ft ſic ens
⁊ pꝛimum obiectuʒ intellectus conſecutiue ſen concomi⸗
pꝛimo occurrit intellectui. Alio modo g ſit commnune
tatiue. Et ſic ipſum verum eſt pꝛimum obiectum intelle
ctus:itã ꝙ nihil poteſt intelligi niſi ratio veri conſequatur appꝛehenſionẽ illius vtinfra dicetur in. ð. hnius. q. I4.
ar. ⁊o.in coꝛpce ⁊ ad.&m T ecundo mõ pᷣ pꝛioꝛitãue
perfectionis. Et ſic deus pꝛimoqccurrit intellectui nonꝑ fecte ſed per participationẽ. ¶ Pertio modoÿmo pno
ritate infoꝛmationig. Et ſi ſpecies intelligibilis pꝛimoo⸗ currit intellectui. Quarto modo pꝛimo pꝛioꝛitate cah falitatis. t ſic accicẽ ſenſibile pꝛimo occurrit itellectui-
Cnintd modo pꝛimo pꝛioꝛitate immutationis nõaui
deʒ virtute pꝛopꝛia ſed virtute luminis intellectus àgel
tis· Et ſic fantaſinata pꝛimo occurrũt intelleciui&er
to modo pꝛimo pꝛioꝛitate adequationis. Et ſic quidditas
rei materialis pꝛimo occurrit intellectui coniunctò hnic ſententie ſatis concoꝛdat Payetanus in. 3· de anmꝰ⸗
¶TAd argumenta igitur omnis patet ſolutio ex dictis in cdꝛpoꝛe. Patent etiam ey adductis in hoc quinto es que
ad hunc librum pertinent. In quo quidem libꝛo ſi non li⸗
ber de quotiens nominaretur: tot ⁊ diuerſe diſtinctiões
non fuiſſent adducte. Que ſi niminimn pꝛolixe ſunt: per ro
dios boni ingenij abbꝛeniari poſſunt· Si vero nimium
bꝛeues extiterint: de facili ampliari poſunt ·
CExplicit ſententia quinti Methaphr cencipt

to de ꝓpꝛio mõ diffiniendi
cauſas eſt
Queſtio
¶Incipiunt ꝑutiles atqʒ pclare qõnes af agiſtri ddii⸗ ci flandrenſis ſuꝑ ð m jnetha. Triſtotelis.
¶uetio pꝛima de differentia pꝛime pßᷣye ad alias ſci tias ßtü ad ponſiderationẽ pꝛincipioꝝ ⁊ quidditatũ.
M ſequẽtibus 6
tur libꝛis qꝛ phus in 40 huiꝰ oñdit ꝙœ
hec ſcĩa hʒ cõſiderare de vno ⁊ de
ente de hijs que cõſequũtur ad
ens ⁊ ꝙ qðlibet eoꝝ multipliciter
dr̃ quoꝛũ multiplicitatẽ in quinto
huiꝰ clariſſime determinauit:cõ⸗
ſiderandũ reſtat de ipſo ente ⁊ de
hiis q̃ cõſequunt᷑ ad ipſuʒ. C Cir
ea qð vecurrit duplex cõſid eratio. C Mã p̃ cõſiderãduʒ
eſt ꝑ qnẽ modũ hec ſcia hẽat ↄſiderare de ente ⁊ de hijs
q̃ ↄſequunt᷑ ad ipſum. CScðo de ipſo ente ⁊ de hiis q
ↄſequunt᷑ ad ip̃m. ¶Qnãtů ad pᷣm duo occurrũt cõſide⸗
randum. ¶ Mꝛimo cõſiderandũ eſt de mõ ↄſiderationis
enlis qui cõpetit huic ſcie ꝑ dr̃iam ad alias ſcias. Scðo
de hijs que remonent᷑ a pꝛicipali ↄſideratiõe huius ſcie.
CCirca p̃n ſeptẽ ſunt ZMderãda. C dꝛimo de diia pꝛi⸗
me phye ad alias ſcias qᷓ;tũ ad ↄſiderationẽ pꝛincipioꝛuʒ
⁊ qdditatuʒ. ¶ Scðo de dria phye ad res ſignificatas. C Tertio de df̃ia einſdẽ ab Aiis ſcien tiis ſpeculatinis qᷓ;tũ ad modũ ꝓpꝛiũ diffiniẽdi · CQnar ⁊ ↄnderãdi ſcie mathematice ⁊ de diia eins ab aliis ſcitiis ſpeculatinis. Cuinto de Pꝓpꝛio mõ diffiniẽdi ⁊ ↄſiderãdi ipſiꝰpᷣme phie. CSex⸗ to de diffinitione pkie ſpeculatiue. ¶ Septimo de ꝓpꝛio noie ⁊ ꝓpꝛio iudicio pꝛĩe phie.¶Eirca pᷣm q̃runt dno.
CMꝛio vtrũ i hac pꝛia phia debeãt ĩgri pᷣn⸗ ⁊ cãe entis ĩ
quãtũ eſt ens. ¶ Scðo vtrñ hec ſcia ſola hẽat conſidera
rede quidditatibns rerum: ⁊ nõ alie ſcientie pticulares.
bi in pho ⁊ oc. S.pꝛicipia ⁊ cauſe ⁊c.Et eſt lec.r
i hac pꝛima phyloſo
phia nõ̃ debeãt ĩquiri pꝛicipia ⁊ canſe entis in
quantũ ens. Et pꝛimo argnit᷑ cõtra ſuppoſitũ
NVã i ens inquãtuʒ ens haberet cauſam ſequeret᷑ gom⸗ ne ens haberet canſam. Quo.n.tali cõuenit ᷣm cõem ani
mi cõceptionẽ phyloſophoꝛũ ⁊ logycoꝝ. Fed ↄñs eſt fal
3
ſum⸗qꝛ deus eſt ens. Et tñ nõ hʒ cauſam. rgo nõ oœẽ ens
hz cauſam. Et ſic nõ opʒ in aliqua ſcĩa querere pꝛincipiaa cauſas entis inquantuʒ eſt ens.¶D ꝛ0. Irgnitur 5 ꝓpo⸗ nm:qꝛ ſi in qᷓlibet ſcientia q̃rerent᷑ pᷣna ⁊ cauſe ſubiecti: ſequeret᷑ ꝙ de deo non poſſet eſſe ſcia tanq; de ſubiecto. Jed ↄñs eſt ʒ oẽs theoiogos. Ergo ⁊c̃. Lõſequentia ꝓ⸗ barꝛqꝛ deꝰ nð hʒ canſas neqʒ pꝛicipia. Alias dens nõ eẽt pꝛima cã. CP ʒ. Ii in hac ſcia quereret᷑ aliqj pꝛincipia maxime hoc eſſet ſbe ſepate. Sed hoc nõ poteſt eſſe. Oð ſic pʒ qꝛ ſbe ſeparate vt puta angeli non ſunt cauſe entis creati inquãtus eſt ens.Ilias eſſent cauſe ſui pus. Qnod eſt incõneniens. Vrgo ⁊c̃. CP 40. Ad cognitionẽ ſenſi· tinã de aliquo habeñndã nõ querunt᷑ pꝛincipia ⁊ canſe ei. Ergo neqʒ ad cognitionẽ intellectiuò habẽdã debent que ri pꝛincipia ⁊ caufe⸗ pʒ ↄna:qꝛ cognitio intellectiua a pau cioꝛibꝰ dependet qᷓ; ſenſitiua: cuʒ ſit ĩ materialis ⁊ vnita. C Sedʒ eſt phus in textu dicens. pꝛincipia ⁊ cauſe que runt᷑ entinm. Palã antes ꝙ inquãtuʒ entia. Eſt. n.aliqna cauſa ſanitatis ⁊ ↄnaleſcentie. Sunt etiã mathematico rum pꝛincipia elemẽta ⁊ cauſe Et totaliter oĩs ſcientia in· tellectualis ꝑticipans aliquid intellectus circa pꝛincipia ⁊ aut certioꝛa aut ſimplicioꝛa. 8 Reſponceo dicendum g neceſuriũ eſtꝙ ĩ hac ſcĩa querant᷑ pꝛicipia ⁊ can ſe entium inquantus funt entia. Manc ↄcluſionem pꝛobat phyloſophus ſᷣm oc. Fᷓ. vnicd rõne· Aue talis eſt. Wã qᷓlibet ſcia dʒ inquirere c lubiecti inquãtuʒ bmõi. Sʒ ens inquantum ena ei ſÿʒ
nãlis ab aliis q;tum
pꝛincipia ⁊ cãs ſui ſubiecti q̃ ſunt
Pꝛima huius ſcie. Ergo in hac ſe entis inquantum hmõi. AMinoꝛ eſt pꝛobata in pꝛicipio quarti hnius. Maioꝛem ꝓbat hic phrloſophus inducti⸗ ue. Mam ſanitatis ⁊ conualeſcentie eſt aliqua cã quã que⸗ rit medicus. Similiter mathematicoꝝ elemẽta pꝛincipia ⁊ canſe funt numeri ⁊ ſgure ⁊ ſic de ſimilibꝰ que mathe
ſcia debent inquiri pꝛicipia ⁊ cau
maticus inquirit.t vlr omnis ſcientia intellectualis ſine
ſit circa inteiligibilia tñ ſiue ymaginabilia vel ſenſibilia in particulari ⁊ intelligibilia in vli ſiue etiã ſit pꝛactica ta⸗ lis eſt ꝙ verſatur circã aliquas cãs ⁊ aliqua pꝛincipia. Er 80 70. CLõſiderandnʒ autẽ eit p yᷣm doc. in littera ꝙ nõ omnes ſcientie equaliter verſant᷑ circa pꝛincipia. Sed quedam verſantur circa principia que ſunt certoꝛa ⁊ no⸗ tioꝛa quo ad nos icnt eſt ſcia nãlis: que cõſiderat pꝛin cipia que ſunt pꝛopinquioꝛa ſenſibus. Qnedam autt ſunt ce que ↄſiderant pꝛicipia q̃ ſunt ſimplicioꝛa ⁊ certio:a 65 nãm:ſiẽ ſunt ſcie mathematice ⁊ methaphyſice. Sʒ dice ret aliquis. In ſcia nãli effectus ſunt nobis notioꝛes cau⸗ is:ſicut pʒ de vride ⁊ tonitruo ⁊ grãdie ⁊ plnuia ⁊ aliis impꝛeſſionibꝰ metheoꝛologicis. Ergo pꝛicipia nãlia ſunt notioꝛa Vᷣm naturã ⁊ ꝑↄñs non quo ad nos.qꝛ eadem nõ ſunt nobis nota ⁊ naturevt pʒ pᷣ phyſicox. CMꝛ. Pꝛi cipia mathematicalia ſunt notiſſiina ſenſui et quo ad nos vt putã ꝙ pꝛopoſitis duabus lineis inequalibus contiu⸗ gat equalem bꝛenioꝛi abſcindere pʒ ad ſenſum poſito pe Me circini in punto longioris linee einſdeʒ quantitatis cũ linea bꝛenioꝛi: vt dicit tertia pꝛopoſitio Euclidis. Pt ꝙœ ſuper linea recta data contingit triangulum equilaterum collocare etiã pʒ ad ſenſum pꝛotractione debite facta. Ft ſic de ſimilibus. Ergo talia pꝛincipia nõ ſunt certioꝛa ſᷣin nauram pꝛopter cãm iam aſſignataʒ. Dicendũ ad pᷣm ꝙœ hn nãlis pnit ↄñderari dupli. Tnoe ꝑ cõparationẽ alia rum ſciaꝝ.Et ſic pꝛincipia rerũ nãlium ſunt notioꝛa aliis quoad nos quia ſunt pꝛopinquioꝛa ſenſibilibus vt dictũ
F.i.⁊ ↄ.z.
eſt. Alio per cõparationem ad ſuos effectus. Et hoc du
pliciter · Mnoꝰ ↄpar ndo cognitionem intell ect nã ad in⸗ tellectinã. Et ſi ſunt no:iora ᷓᷣm naturam. Alioo compa rando cognitionẽ intellectiuã ad ſenſitiuam. Et hoc dupli citer · Nel loquẽdo de cognitione determinata. Nt ſic ſunt certioꝛa quo ad nos. Mel de cognitione cõfufa. Et ſic ſunt ertioꝛa ÿᷣm naturaʒ. C Verũtamen nð opʒ ꝙ cuiuſlibʒ cauſe cognitio ſit poſterioꝛ quo ad nosvt dicit oc. S. in pꝛima pte. q.s. arez. cuʒ qiqʒ cognoſcamus per cãs ſen ſibiles effectus ignotos:qñqʒ aũt ecõnerſo vbi aliqua ſũt pᷣn nãlia q̃ ſunt notioꝛa ſuis effectibꝰſicut pluuia que eſt cã vapoꝛis eſt nobis notioꝛ qᷓ; euapoꝛatio. Qnedaʒ vero ſunt quoꝛum effectus ſunt nobis notioꝛes ſicnt dictuʒ eſt de yride. Videmus. n.effectũ ad ſenſum: Fed cãm igno ramus multotiens. ¶Ad alind dicendum ꝙ mathemati calia ſunt notioꝛa nobis ⁊ nature. nde argumentus ſup ponebat vnũ pꝛo incõnenienti:qð tamen nullum eſt incõ neniens. T Lõſiderandum vlterius eſt 2 ßᷣm Doc. S. in leõne ꝙ aliqua pᷣn eſſe ſimplicioꝛa poteſt intelligi duplt. Vnoꝰ dicunt᷑ aliqᷓ pꝛincipia ſimplicioꝛa qꝛ ſimplicins.i. ſupficialius exquiſita. Et ſic pꝛincipia moralia dicnnt᷑ ſim plicioꝛa qꝛ groſſo modo ⁊ ſuperſicialiter ſunt exquiſita. Ilio dicunt᷑ ſimplicioꝛa qꝛ ſunt determinatioꝛa ⁊ magis abſtracta a ſenſu. Et ſic pꝛincipia methaphyſicalia aut ma
thematicalia dicuntur ſimplicioꝛa pꝛincipiis nãlibus. t
parifoꝛmiter aliqua pꝛincipia poſſunt dici certioꝛa dupli⸗ citer. no qꝛ certins exquiſita. t ſic pꝛincipia ſciarum demõſtratiuaruʒ dicuntur certioꝛa pꝛincipuis moꝛalibus. Alioꝰ dicunt᷑ qꝛ ſunt ꝓpinquioꝛa ſenſibilibus a quibꝰ ſei entia oꝛtũ bʒ. Er ſie pꝛincipia nilia dicunt᷑ certioꝛa ⁊ vtro qʒ mo pt tielligi dictũ phᷣy qi dicit: pꝛincipia aũt certioꝛa Aut ſimplicioꝛ ſunt ac. qutadmodũ ðᷣclarat hic. o. I. Ad Amu 1gitur dicendum g ly inquan ⸗ — P tum poteſt accipi dupliciter. Vno modo reduplicatiue. Et ſic entis in communi.ſ.qð eſt commune deo ⁊ creaturis inquantum eſt ens non que
runtur caufe eſſendi lʒ bene cognoſcendi e rparte cogno⸗ ſcentis non aũt ex parte rei cognite. Et ſic nõ accipit bic.

Serti
lid modò poteſt accipi ly inquantum ſpeciſicatine ſine determinatiue. Nt ſic entis inquantum eſt ens.i.entis in ratione entis coniiderati queruntur cauſe ⁊ pꝛincipia non ſolum quantum ad cognoſci: ſed etiam quantum ad eſſe que ſunt deus ⁊ ſbe ſeparae. ¶ Ad ⁊mn dðm ꝙg duplicia
ſunt pꝛincipia: Qnedam ſunt pꝛincipia eſſendi. Alia vero
ſunt pᷣnꝰ cꝙgnoſcendi.t illa ſunt duplicia ſicut ſipꝛa di⸗ ctum eſt. Vnuedam ſunt p̃nã ex parte rei cognite. Alia ve ro ſunt pꝛincipia ex pte cognoſcẽtis. Et illa etiam ſunt du plicia. Quedaʒ ſunt ex parte cognoſcentis a pꝛioꝛi ſimpir. Et ſic eadeʒ ſunt pꝛincipia eſſendi ⁊ cognoſcendi· Alia ve ro ſunt ex parte cognoſcentis apꝛioꝛi vel ʒ poſterioꝛi. ᷣt ſic nõ eadẽ ſunt pᷣnĩ eſſendi ⁊ cognoſcẽdi. In ſcia auteʒ di ninitus infuſa ſufficit ꝙ ſint pᷣnꝰ cognoſcẽdi ex parte cogno ſcentis a poſterioꝛi. Sed in ſcia humanitus innenta que habet ens creatum pro ſo:non ſufficit ꝙ ſint pᷣnꝰ cogno⸗ ſcendi ex parte cognoſcentis:ſed etiã requiritur ꝙ queran tur canſe ⁊ pꝛincipia eſſendi ipſñius ſbi inquantum ſunt ẽt
pn?a pꝛioꝛi. Cuʒ ergo hec ſcia ſit humanitus inuenta:non
Peetio. 4.
Tec.I. 4 cõ.6. PLec2.
incõuenit quẽrere hic pꝛincipia eſſendi entis creati quod
eſt hic ſᷣm ſicut in pᷣ huius dictũ eſt. q.i.ar. 3. C Idz“
dðm ꝙ ſbe ſeparate dicunt᷑ eſſe p̃nꝰ entis non quantũ ad omnes partes entis:ſed qꝛ ſunt pᷣn motus celi qui eſt cã oĩnm gabilium ⁊ coꝛruptibilium ⁊ per ↄmñs oĩum acci dentiuin: ideo dicũtur pᷣnꝰaccidentium ⁊ pꝛincipia ſe nõ cuiuſlibet ſed ſbe coꝛpoꝛalis cuiuſlibet vel q̃ntum ad eſſe vel quantum ad moneri. Deus autem eſt pᷣnn⁊ cauſa cu iuſlibet entis creati.Tlnde per ſas ſeparatas intelligẽdo deum ⁊ angelos ſimul ſic ſunt cauſe entis in vli ſi collecti ue ſumant᷑· Si vero diſtributiue loquamur.ſic non queli bet ſbe ſeparate ſunt canſa cuinſlibet entis ſed ᷣm moduʒ expoſitum. Querimus. n cauſas eſſyndi accidentium ſcʒ
ipfam ſam vt pʒ in pᷣnꝰ.y. huins. Qnerimns vlteriꝰ cau
ſas ſbaxꝝ mãliuin vt pʒ in. Iꝛ. huius. Ft querimus etiam cauſas ſbarũ in materialium vt pʒ in eodẽ.I⁊.vbi conclu⸗ dit vnum eſſe principem.it qꝛ cẽ ens creatũ vel eſt iba vel accidens omnis autem ſba vel eſt můlis vel ĩmateria lis: ideo in hac ſcia querunt cauſe cuiuſlibet entis creati. ¶d vltim dðᷣm ꝙ nõ eſt ſimile de cognitigne ſenſitiua ⁊ intellectiua vt dieit Toc. S.in lectione. Mã cognitio⸗
nes ſenſitine non ſunt per gauſas ⁊ pᷣnꝰ: ſed per hoc ꝙ ip̃j
ſenſibile obijcitur ſenſui. Piſcurrere aũta cauſis ad cauſ ta vel a pꝛincipijs ad pꝛincipiata non eſt ipſius ſenſus ſed rationis.Mec ille Tbi in pho ⁊ Poc. F. ᷓʒ oẽs ille— x ic pceditur. n B ſecun dum/ non ſolum hec ſcia hẽat cõſiderare quidditatem ſine diffinitio nem rei. Mã diffinitio ſiue ipſum quod quid eſt· eſt medium demõſtrationis. Pʒ quelibet ſcia acqui⸗ ritur per demonſtrationẽ:ců ſcia ſit habitus ſcięntificus ꝑ demõſtrationẽ acquiſitus vt dr pᷣꝰ poſterioꝝ.Ergo queli bet ſcientia mentionẽ facit de diffinitionibus ꝓpꝛij ſbi: a per ↄĩs nõ hec ſola · NP ꝛ0.Phyſicus diffinit motnz ⁊ ens mohile ⁊ multa dlia que ad confiderationem eiꝰper tinent. Similiter phs in libris de anima inueſtigat diffini tionem aànume ⁊ eam diffinit vnam piffinitionem demõ⸗ ſtrando per aliã vfpʒꝛvde anima. Ergo non hec ſola ꝗd ditatis cõſiderat. N P 30. Pbus in 7 poſterioꝛuʒ deter minat diffinitine de ðiffinitlonibꝰ iueſtigãdo ipſuʒ qðᷣgd eſt per viam diuiſionis ⁊ reſolutionis ponendo etiam cðõ ditiones bone diffinitionis.ergo ideʒ quod pꝛius. N pᷓ 4. In qualibet ſcia ẽ triplex ꝓceſſus.ſ.diffinitiuus diui ſiuns ⁊ exemplorum poſitiuus vt dicit Albertus in pꝛe⸗ dicabilibus. vt pʒ etiã per diſcurſum phx in qnglibʒ ſcia Ergo ⁊c̃. Ped cõtra eſt phs in textu dicens · ᷓed oœẽs iſte circa vnum quidem genus aliquid circunſcripte de hoc tranctant. Sed hoc nõ de ente fimpliciter nec inquã
tum eſt ens: nec de ipſo quodquid eſt ⁊ nullam ratio⸗
nem facinnt. Fed ex hoc alie quidem ſenſu facientes ipſum manifeſtum alie autem ſappoſitionem accipi⸗
entes ⁊ cetera
Metha.
e dm g nulla aliarum ſciaru BReſpondeo realium ab iſta mentei—
de ipſo qðqᷓũ ent neq; de diffinitione que ipſuin ſigniñ cat ·ec ↄcio ꝓbat a phᷣo vnica roõne ſᷣʒ Toc. P.i lcõne Due ſic foꝛmat.ã eiuſdẽ ſcie eſt cõſiderare de ente in quãtũ ẽ̃ ens. ⁊ deb qðqd eſt. Sʒ nulla ſciaꝝ pticulariuʒ
facit mẽtionẽ de ente m ꝙ eſt ens ꝛ ſed ſolũ mechaphyſi
ca. Ergo ſoliꝰmethaphyſice eſt ↄſiderare ipſuʒ qðqd eſt. Maioꝛ pʒ: ipꝛ vnũ qðqʒ ens hʒ eiſe ꝑ ſuã quiddiiatem. vrgo einidẽ eſt ↄſiderare eſſe ⁊ quidditatẽ. Mmnoꝛ ꝓba
—
tür ĩductiue: Mꝛ q̃libʒ ſcia ꝑticularis verſat circa ꝑticula
re genns entis ſicut circa numerũ magnitudinẽ aut aligd
hmõi: Ita ꝙ illa que verſat᷑ circa vnů non verſatur circa aliud. ã ↄñderant particulare ens in ratione entis: ſʒ fʒ rationẽ ſpecialem aliquam vt pʒ diſcurrenti.ᷓt cũ ens in quãtum eſt ens nõ debeat incõſideratuʒ remanere: relin quit᷑ ꝙ ſolins pꝛimi phy eſt cõſiderare ens inquantus eſt ens: ⁊ oĩa entia ſubiecta aliarũ ſciarũ ſunt entia ex quo ap paret dria aliarũ ſgiarũ ad iſtam quantum ad cõſiderato nẽ pꝛincipiorum. Ex hac concluſione infert phyloſophus
vnñ coꝛrelarium.vʒ. ꝙ ſicut nulla ſcientia particularis ha
bet conſiderare de ipſo qðᷣquid eſt ita nulla earuʒ dicit de ſubiecto eirca quod verſatur ñ eſt aut nõ eſt ſed ſupponit. Tuins rato eſt: qnia eiufdem rationis eſt peterminare queſtionem an eſt ⁊ manifeſtare quid eſt. IMnia opoꝛtet accipere quod quid eſt vt medium ad oſtendendum an eſt. nde eſt ꝙ quelibet ſcientia pꝛeſupponit ſieſt ⁊ quid eſt de ſubiecio vt dicitur pꝛimo poſterioꝛuʒ. ¶onſide
randum eſt autem hic ᷣm phyloſophum ꝙ cum ſcientie Lect· 3
particulares non determinent de ipſo quod quid eſt cuʒ ipſum quod quid eſt ſit medium demonſtrationis opoꝛ tet ꝙ ipſum aliunde accipiant. ꝛopter quod quedam ſcientie accipiunt ipſum per ſenſum: ficut ſcientia de ani⸗ malibus accipit quid eſt animal per ſenſum ⁊ motum quibus animal a nõ aiali diſcernitur. Alie vero accipiũt qð quid eit ſui ſbi per ſuppoſitionẽ ab aliqua alia ſciẽtia: ſicut geometria accipit quid ẽ magnitudo a pꝛimo pho· Iſte aůt ſciẽtie ꝑ ipſum quod quid eſt qð accipiũt aliũde vel ꝑ ſenſum vel ꝑ ſupponẽ:demõſtrãt ꝓpꝛias paſſiones que ꝑ ſe inſunt generi ſbᷣoꝛ que quidẽ demõſtrant magis neceſarie:ſicut mathematice ſciẽtie. nedã vero inirmi nsꝛ ſicut in ſciẽtijs nãlibus in qbus multe demꝗſtratiões ſumunt᷑ ex hijs q̃ nõ ſemp ſunt ſeq frequẽter. Ced cõ tra ea q̃ dicta ſunt diceret aligs MMethaphyſicg eſt vns
ſcia ſpecialis cõdiſtincta ab aſiis⁊ cũ conſideret ſuũ ſubm
ᷣm ſpecialẽ rõnẽ conſiderandi. Ergo ſicnt ſciẽtia particu⸗
laris nõ hẽt chſiderare ĩm qð ꝗqd eit pari rõne neqʒ ine
—
thaphyſica. ¶ Picendũ ꝙ qᷓ;uis methaphyſica ſit ſpecia lis ſciẽtia alijs cõdiuiſa qᷓ; ad ſpecialẽ rõnẽ cõſiderãdi vt dicit Poc. S. ſup Poetio de trinitate.q.penultima.ar. pᷣo.tñ eſt vninerſalis qᷓ; ad cõſñiderata. Ziie vero ſcie ſynt ſpeciales ⁊ qᷓ; ad ronẽ cõſiderãdi ⁊ qᷓ; ad cõſid erata. Añ nõ eſt ſimile Et lʒ ſba aliaꝝ ſciarũ nõ cõtineant ꝓpꝛie lo quẽdo ſub ſbo iethaphyſice vt partes eius accipiẽdo.i. ſba cũ ꝓpꝛijs rõnibus foꝛmalibus conſiderandj vndeꝝĩ alie ſcie nõ fũt ꝑtes methaphyſice vt ibidẽ dicit Doc. S. ad ð n tñ ſba allaꝝ ſciaꝝ mãliter ſumpta cõtinent᷑ ſub ſßo methaphyſice ſicut partes eius ſubiectiue.
1 igit᷑ dðm ꝙ q̃libet ſcia ꝑticn Ad pꝛimum neinnse ine oc; adẽ ad demõſtrãdũ paſionẽ ꝑ ſe ð ſo. Tamẽ nulla ſn
Pricularis docet foꝛmare ⁊ inueſtigare ip̃ᷣmqð ꝗd ẽ: ſed
fupponit ip̃m aliũde ſicut dictũ eſt· WMec aũt ſcia determ nat de ipio qð ꝗd eſt ponẽdo driam inter ea ⁊ modos ⸗
conditiones eoꝛum oñendendo.ſ. que debent poni indif Lez.
ſinitione ⁊ que non: vt patet. yo. huuus vbi qſtẽdit ꝙ ſub iectum ponitur in djffinjtione accidentis · ¶t per hoc patet ſolntio ad ꝛn. ¶Ad zm dicenduʒ ꝙ logyca clm ſit vniuerſalis ſcientia icut a methaphyſicã etiam babet de terminare de ipſo quod quid eſt: vt patet ⁊? poſterioꝛu- 5 ogi⸗ hic qꝛ ſolũ 6. 5 3. n.
ib: vt ifra patehitli.s.q.. Cd 4n dðʒ ſẽg u
ihꝰ: vl ifra patebitli..q·õ· ¶d4 dd hen
n ſe m g de

NQueſtio
¶Uõð.⁊d.de diſtinetione phye naturalis ab alijs ſcientijſ quantum ad res conſideratas obiectiue.
— determinatum ẽ de Aperius differẽtia pme phe
ad alias ſcias quãtũ ad conſiderationem pꝛincipioꝝ cauſaꝝ ⁊ ꝗdditatũ. Jonſequẽ ter conſiderandũ eſt de ditferentia phye
naturalis ab alijs ſcientijs inquãtũ ad res
cõſideratas obiectiue. Nircaqð querunt᷑ tria. N Mꝛi mo vtrum phᷓya naturalis ſit ſcientia ſpeculatiua conſide rans ens mobile tãq; pꝛopꝛiũ ſubᷣm eiꝰ.¶Scðo vtrum
ſcia dicat pꝛacticavei ſpeculatiua ex oꝛdie ad finẽ. Ter
tio vtx pꝛacticũ ⁊ ſpeculatiuuʒ ſint dĩie eſſentiales ſciaꝝ. ¶ Ibi in pho ⁊ Doc. S. Qm̃ ric ſcientia ⁊c̃. —„ 6 1ſic ꝓcedit. Ṽꝙ illa
3 Ppamum ſcientia que pꝛia phya
ab antiquis dicebatur. vʒ.ſcia naturalis nõ ſit
ia ſpeculatiua conſiderans ens mobile tamqᷓ; fm ꝓpꝛiũ eins Mam medicina cõtinet᷑ ſub phyſica.ſed conſtat ꝑꝙ medicina eſt pꝛactica. Ergo ⁊ phyſica. Mars enim ⁊ totum nõ poſſunt differre per pꝛacticum ⁊ ſpecu latiuũ. ¶ Sed dicebar ꝙ medicina non continet᷑ ſub phy ſica ſicut pars ſub toto: qꝛ ſÿm medicine nõ eſt pars ſubie cti ſcie naturalis. Cõtra. Mã coꝛpus ſanabile qð ẽ ſᷣm medicine eſt ens nẽle:quod eſt ᷣm in phya nãli. Ergo
cõtinetur ſub eo ſicut pars ſub toto. P⁊0. Mon lʒ de⸗
monſtrantem deſcendere de gne in genꝰ: vt pʒ pꝛimo po ſterioꝝ. Sed genꝰſubm pꝛacticũ ⁊ genus ſubm ſpeculati⸗ num ſunt diuerſa genera ſcibilia ẽt eſſentiatr diſtincta. Er go o ſcientia ſpeculatiua ad pꝛacticam nõ lʒ demonſtrantẽ deſcendere. Bed a ſcia nãli ad medicins cõtingit demon
ſtrãtem deſcẽdere. Mã ipſum ꝓpter quid de operatiõe artis oʒ accipere ex ꝓpꝛietatibus reꝝ nq̃lium:cum ars ſit
miniſter nature:vt pʒ per Doc. S.ſup Poetio de trini⸗ tate.q.penul ar.pᷣmo ad qntuʒ. Ergo ſi medicina non ſit ſpeculatiua: impoſſibile eſt ꝙ ſcientia ndlis ſit ſpeculatiua ¶TP 3 Illa ſcia eſt pꝛactica cuius ſubiecti pꝛincipiuʒ eſt in faciente ſine ĩ agẽte ſicut dicitur hic in icõne. Agens.n. ꝑP ſua pncipia cauſat res. Ergo phyſica eſt pꝛactica. ¶ ð 4*.MBya naturalis diffinit diuidit ⁊ demonſtrat. Ergo eſt pꝛacticg: pʒ ↄña. Q illa ſcia eſt pꝛactica que oꝛdinatur ad opus · Cum ergo phya nãlis oꝛdinet᷑ ad opns.ſ.ad ſci⸗ re. Ergo eſt pꝛactica. N P. Subſtãtia nãlis eſt ſubm phᷣve nõlis: vt pʒ per phʒ⁊ per Poc. S. hic in lcõne: vbi dicit ꝙ ſcia nãlis nõ eſt circã ens ſimplr ſed circa qðᷣdam genus entis.ſ.circa ſbam nãlem que hʒ in ſe pꝛincipium motus ⁊ quietis. Mec ille. Ergo ens mobile nõ eſt ſußm eins. ¶ P · ßꝰ. lnd eſt ſubm in ſcia ndli cui ꝓpꝛia paſſio atribuitur. Sed ꝓpꝛia paſſio eius attribuit cœꝛpoꝛi ⁊ nõ enti. Ergo coꝛpus mobile eſt magis ſpᷣm eiꝰqᷓ; ens mobi le ¶ Sed cõtra eſt phus in textu dicens. Dm̃ vᷣo phyſi ra ſcia eſt circa quoddã genus entis. Mã circa talem ẽ ſub ſtanti que eſt pᷣnn motns ⁊ ſtatus. Et paulo poſt ſubiun git. ¶dhyſica theoꝛica quedam eſt:ſed theorica circa tale ens quod eſt poſſibile moueri ⁊ circa ſubſtantiam que ẽ m rõnem aut ᷣm magis non ſeparabilem ſolum.
Meſt ondeodon ꝙ pbyſica eſt ſcia ſpecula — P 12 tiua circa ens mobile exiſtens. Pꝛimam partẽ huius cõcluſionis ꝓbat Doc. S. ßᷓʒ phʒ in pꝛeſenti paſſu. Mã oĩs ſcia realis aut eſt actina aut facti ua aut theoꝛica. Sed phyſica eſt ſcia realis que nõ eſt acti na aut factina. Ergo eſt theoꝛica ſiue ſpeculatiua. Maioꝛ pꝛobatur qꝛ oĩs ſcia realis aut eſt ſpeculatina aut pꝛactica Dis ſcia pꝛactica aut eſt de operabilibus. Et ſic eſt actiua Aut eſt de factibilibus. Et ſic eſt factina.ñ relinquit᷑ ꝙ gis ſcia aut eſt ſpeculatina: aut actiua:aut factiua. Winor ſic ꝓbatur. Pꝛimo ꝙ phyſica nõ ſit factina. Qnia pᷣnmfa ctinax ſcientiaꝝ eſtĩ faciente ⁊ nõ in facto qð eſt artiſiciatũ qꝛ tale pᷣnneſt pꝛimo itellectꝰſcðo ars tertio poꝛexequẽſ que oia ſunt in faciente. Sed pᷣnnmotꝰnãlium reꝝ eſt ĩ ip is rebus nãlibus · rgo phyſica nõ eit factiua. Etꝝ eãdẽ
Secunda
ronem nõ eſt actiua. ꝛ pᷣnmſciaꝝ actiuaꝝ eſt in agente nðõ in ipfis actiᷣibꝰſiue moꝛibꝰ.lã hoc pᷣnn qð̃ẽ electioẽ in agente ⁊ nõ in actione moꝛali. ¶¶ Scða pars ↄcluſiõis ñ Pbatur hic a pho ſed ex determinatis ĩ ſcĩa nift ↄcludit ꝙœ ens mobile eſt Wᷣm phye nãlis. Mõt tñ diciꝓbatio ex di ctis eins in pfñti paſſu. Mã phya hãlis verſatur circa eaq̃ ſunt ↄiuncta motui ⁊ iãe ſenſibili ᷣm eẽ ⁊ ðʒ rõnẽ:vt ip ſe phs hic dicir. Sed ens aptũ natum moueri.i.ens mo bile eſt hmõiꝛ⁊ oĩa talia ad ipſinmn reducũt᷑ tãquã ad pᷣn cipale cõſideratũ. Ergo ⁊c̃. ¶ õſiderandũ eſt aũt pꝛimo hic ᷣm Poc. S. ꝙ agere ⁊ facere differunt. Mã agere ẽ ꝑoperationem manentẽ in ipſo agente ſicut ẽ itelligere ⁊ eligere. Unde ſcie actine dicunt᷑ ſcie moꝛales.facere aũt eſt ᷣmn operationẽ que trãſit exteriꝰad materie trãſmuta⸗ tionẽ:ſicut ſecare ⁊ vrere. Nñj ſcie factiue dicũtur artes mechanice. ec ille. NCõſiderãdũ ẽt eit ſcdo ꝙ ex hijs que hic dicũtur põt elici talis diuiſio ph̃ye. Pã phya pᷣ? ſui diniſiõe dinidit᷑ in phᷣvaʒ ſpeculatinã ⁊ phyaʒ pꝛacti⸗ cam. Mhya ſpeculatiua dinidit᷑ in realẽ ⁊ rõnalem. Oð autẽ phya rõnalis ſub ſpeculatiua cõtineat᷑: pʒ per Angn in · 3. de ci.dei.vbi dicit ꝙ rõnalis phya que eſt logyca ſß cõtẽplatiua vel ſpeculatiua ↄtinet᷑. Duod qjliter intelliga tur ſtatim dicet:pha aũt rõnalis diniditur in grãmaticaʒ rethoꝛicã ⁊ logicã. Sed phya ſpeculatiua realis dinidit᷑ ĩ mechaphyſicã mathe. ⁊ phyſicã vt ifra dicet᷑.q..ar.I. Mha ãt actiua diuidit᷑ in yconomicã polyticã ⁊ monaſti
cã pha vo factina diuidit᷑ in artes mechanicas. ¶ Con
ſiderandũ inſuper eſt tertio Scðʒ Doc. S.ſuper Voe. de trinitate.q.penl.ar. pᷣꝰad ſcʒʒ ꝙ logycã ↄtineri ſß ſpe culatiua põt intelligi dupl. Nnoꝰ pᷣncipalr ſicut pars·⁊ ſic nõ cõtinet᷑ ſub ea. Alioſicut qðᷣdã reductũ a ſpeculati uaʒ phaʒ· Et iſto mõ ſub ea ↄtinet᷑. Picit enim ibidẽ ſic.
ſcĩe ſpeculatiue:vt pʒ in pᷣnꝰ metha.ſunt de illis quoꝝ co gnitio querit᷑ ꝑp ſeipſas.res ãt de qbꝰeſt logyca nõ que⸗
runt ad cognoſcendũ ꝓpter ſeipſaſ ſed vt adminiculũ qð
dã ad alias ſcientias. Et i logyca nõ ↄtinet᷑ ſub ſpeculati
ua phva pᷣncipali ſicut pars ſcd ſicut qðdã reductum ad pham ſpeculatinã ꝓnt monſtaat ſpeculatiõi ſua inſtrumẽ
ta.ſ.ſyllogrſmos ⁊ diſtinctiões ⁊ glia hrnõi:quibꝰ in ſciẽ
tijs ſpeculatiuis indigemus.ñ ᷣm Woe · in cõmẽto ſu
per MWoꝛphyriũ magis eſt ſcie inſtrumentuʒ q; ſcĩa. hec ille Nõð intelligẽdũ eſt de logica vtẽte ⁊ nõ de logyca do
cente vt ex pᷣdictis verbis colligit᷑: qꝛ tunc nõ oꝛdinat᷑ ad opus extra facultatẽ intellectus. Jõ nõ dʒ dici pꝛactica ſʒ ſimpir ſpeculatiua lʒ nõ ᷣm oẽm modũ ſpeculatiõis.
igitur dðm g lʒ medicina con ⸗ Qcd pamnm tineatur ſub phyca ſicut ſcia ſß alterna fub ſubalternante: nõ tñ ſicut pars ſub toto.⁊ hoc
cõſiderando ſpᷣm medicine m foꝛmalẽ rõnẽ eiꝰ. Tꝛo
cuius declaratiòe ſcienduʒ eſt ᷣm oc. G. ſuper Woe
tio de trinitate. q. penultima ar. ᷣmo ad qntuʒ ꝙ aliqj ſci entia ↄtinet᷑ ſub alia duptr. noꝰvt pars ipſius.qꝛ.ſ.ſßʒ
eius eſt aliqua pars ſubiecti illiꝰ. Sicut plãta eſt q̃daʒ ꝑs corpoꝛis nlis. Tinde ⁊ ſcĩa de plãtis ↄtinet᷑ ſub nãli vt
pars. Alioꝰ cõtinet᷑ vna ſcia ſub alia vt ei ſubalternata qñ J.in ſuperioꝛi ſcia aſſignatur pꝛopter quid eoꝝ de quibꝰ feitur in ſcia inferioꝛi ſolum qꝛ ſicut muſica cõtinetur ſub ariſmetrica. M edicina igitur non ponitur ſub phyſicavt pars Pubiectuʒ enim medicine nõ eſt pars ſubiecti ſci entie naturalis ᷣm illam rõnem qus eſt ſubiectuʒ medici
ne. Auãuis enim coꝛpus ſanabile ſit cœꝛpus naturale:nõ tñ eſt ſubiectuʒ medicine ꝓut eſt ſanabile a nã ſed ꝓnt ẽ
ſanabile ab arte. ᷓed quia in ſanatione que ſit per arteʒ ars eſt miniſtra nature qꝛ ex aliqua naturali virtute ſani tas perficitur auxilio artis.inde eſt ꝙ ꝓpter quid de ope ratione artis opoꝛtet accipere ex pꝛopꝛietatibus reruʒ na turalium Et propter hoc medicina ſubalternatur phrſi⸗
ce. ꝙt ſic relinquitur ꝙ phyſica pᷣʒ ſe ⁊ m oẽs ſuas par
tes eſt ſpeculatiua q;uis alique ſcientie operatiue ſubal⸗ ternentur ei.IMec ille ¶Et per hoc patet ſolutio ad ᷣm
.· ad replicam ¶Ad tertiuin dicendum ꝙ non licet de mwonſtrantem deſcendere de genere in idem Sene ant

Lectio.. in aliud ſimpliciter ſed biñ in alteꝝvt pʒ pꝛimo poſterioꝝ
⁊ etiã in aliud dũ mõ pᷣnn vnius ſumãtur a pꝛincipijs alte rius aur dũmõ vna dicat ꝓpter ꝗd ⁊ alia qꝛ eſt. ¶nde a ſcia ſpeculatiua ad pꝛacticã cõtingit demonſtrãtem deſcẽ⸗
dere de vno genere in aliud genꝰ vt dictũ eſt ſi vna dicat
qꝛ ⁊ aliaꝓpter quid. ¶Ad quartũ dðʒ ꝙ lʒ pᷣneffectiuũ ⁊ extrinſecum reꝝ naturalium ſit in agente:tñ pᷣmn mãle ⁊foꝛmale rexꝝ eſt in rebꝰ ipſis qð eſt quoddãmõ actiuũ · ſ artiſicialibus vo foꝛma nõ eſt pꝛincipiũ actiuũ ab itra ed ab extra ſimplr. CSed contra:qꝛ in artiſicialibus eſt materia ⁊ ẽt foꝛma.foꝛma enim cultelli eit in cultello· er go ac̃. Dicendũ ꝙ lʒ materia ⁊ foꝛma ſit in re artificiali: tñ illa mã nð hʒ nãlem inclinationem ad foꝛmã artis. vñ dicitur qð foꝛma artificialis ẽ ſimplr ab extra. Foꝛma vo naturalis eſt ab intra quodãmodo:ad quã ẽt ſequitur nã⸗ us inclinatio ad pꝛopꝛiam operationẽ quã ſequitur:niſi ꝑ accidens impediatur vt pʒ de grauibus ⁊ leuibꝰvt clariꝰ in.y. huins patebit.q.Iꝛ· ar. 4 · CAd qntum dðm ꝙ ſci⸗ re diffinire diuidere ⁊ arguere ſunt operationes intelle⸗ ctus ⁊ non a voluntate elicite. Qnde nõ pꝛopter hoc opʒ ꝙ pia naturalis ſit pꝛactica vt ẽt dictũ eſt ĩ pꝛimo huius q. S. ar.ÿ. ¶ Ad ſextum dðm ꝙ phs accipit hic bam nã lem pꝛo ente nãli ſeu mobili vt ex dictis eius manifeſte habetur. D icit enim ꝙ illud ens qð aptum natũ eſt mo⸗
neri eſt ſm. Et tale ẽ ens mobile. ¶Ad.ym.dðm ꝙ coꝛ
pps mobile põt dici ſᷣm ſicut p̃ncipalis pars ſubiectiua. Tñ ens mobile eit ſßᷣm adequatiòõis phyſice vt dictũ eſt in phyſicis in pꝛimo libꝛo. q. pᷣꝛ.ar.4 · vbi adducta ſunt ꝓ blemgta de hac mã iter Woc. S.⁊ Albertũ magnũ. hic aũt eſſet minimũ pꝛolixe calamũ ꝓtrahere ⁊ extra pꝛopo ſitum hanc mãm declarare. Ideo ꝓ nunc omittamus. ¶T Ibi pho ⁊ Doc. S.Factiuaꝝ enʒ in— Suet N ſon ic pceditur. Uÿ̃ ptactica vel ſpeculatiua ex oꝛdine ad finẽ. ã pꝛius nõ denoĩatur a poſterioꝛi:finis autem ẽ poſterioꝛ hijs que ſunt ad finẽ:cũ hẽat rõnẽ vltimi· Ergo ſcia nõ debet denominari pꝛactica aut ſpeculatiua a fine. ¶P.. Unumquodq; dʒ dici tale ab eo a quo recipit ſpeciem Sed ſcĩe ⁊ habitus recipiint ſpẽin ab obiectis: cum diſtinguantur ſpecie per obiecta: ſicnt ⁊ ipſe poten⸗ tie vt inpꝛa in quarto huiꝰ.q.I.dictum eſt. Ergo ſcientie debent denominari pꝛactice aut ſpecnlatiue ex oꝛdine ad obiectum ⁊ non ad finem. NP 30 Mullum abſolutum debet foꝛmali dici tale per reiationem. R elatio enim cũ ſit minime entitatis vt ſupꝛa in qnto hius oſtenſumẽ.q. 16.ar. I6.4.13. nõ põt eſſe cauſa alicuius abſoluti. Alias ſe extenderet vltra ſuã ꝓpꝛiã ſpẽm.Sed oꝛdo ad fineʒ di cit rlonẽ. Ergo ſcia nõ dʒ dici pꝛactica vel ſpeculatiua ex kali oꝛdine ad ſinẽ. ¶P · ꝓ. Speculatio cſt actus intelle ctus cuius obm comparatur ad ipſum ſicut pꝛincipium. Nerũ enim eſt pꝛincipium operationis intellectnalis ex qua foꝛmatur verbum. Ergo ſcĩa debet dici ſpecnlatiua a pꝛincipio ⁊ non a fine cum pꝛncipium ⁊ finis opponan tur. CPV. Si ſciẽtie dicerent ſpeculatine a fine ſeque retur ꝙ ſcie ſpeculatine diſtinguerentur per diſtinctioneʒ nium. Sed hoc eſt flin. piſtinguuntur enim per diffe⸗ rentias per ſe ſpeculabiles inquãtum eſt ſpeculabile: vt pꝛobat Doc. S.ſuper oetio de trinitate.q. penul. arti. pmo. Et etiã in pꝛeſenti lcõne. Manifeſtũ eſt enim g oẽs ſcie ſpeculatiue oꝛdinantur ad eũdẽ fineʒ.ſ.ad ſcire. Tʒ dicebat g iʒ oꝛdinentur ad eundem finem cõem.ſ.ad ſci re:oꝛdinantur tñ ad diuerſos fines ſpeciales.vʒ. ad ſcire hoe ſpeculabile vel illud. CCdntra. Duia ſcire hoc ſpe⸗ culabile nõ differt a ſcire iliud ſpeculabile niſ rõne diuer ſitatis ſpeculabilis quod eſt obiectuʒ ſcientie ſpeculatine. Ergo magis ab obiecto qᷓ; a fine debent dici ſpeculatiue. WP. Phyloſophus diſtingnit in pñti lectione pꝛacti cam̃ a ſpeculatina per pꝛincipium: ex hoc.ſ.ꝙ pꝛinnpra⸗ ctice ſcientie eit in ſciente:pꝛincipium vero ſpeculatine ẽ in rebus vt ex pꝛecedentibus patuit in·i.huius.q.ð.ar.. Igitur idem quod pꝛius CP · zSi ſic:ſequeretur ꝙ
Zetha.
deus non haberet ſcientiam de ſeipſo neqʒ pꝛacticam ni qʒ ſpeculatiuã. Sed hoc eſt cõtra Doc. S.in pᷣma parte q. 14. ar. vltimo. Et ẽt eſt 5 oẽs alios theologos qui con cedunt᷑ ꝙ illa ſcientia qua deus cognoſcit ſuã eſſentiã velẽ ſpeculatiua vel pꝛactica. P. Scientia ſubalterna oꝛ dinacur ad ſcientiã ſubalternantem tãquã ad ſnem. Sed aliqua ſcia pꝛactica ſubalternatur ſpeculatine: vtĩ hac jcõ necõceſſum eſt in pꝛecedenti articulo. Ergo ſi ſcia dicat᷑ pꝛactica ex oꝛdine ad finem: dicetur pꝛactica ex oꝛdine ad ſpeculatinã. Nð eſt incõueniens. gitur ⁊c. CP. yo.Ip ſius voluntatis operatio nõ eſt finis ſiue obm eius. Inde eſt ꝙ qꝛ beatitudo eſt obm voluntatis:nõ põt eſſe actus voluntatis: vt pꝛobat Hoc. S.idꝛc.q.pᷣ ar. p̃o.ad. ꝛm ſed ſcientia dicitur pꝛactica a pꝛaxi que eſt operatio volunta tis: vt ẽt ſupꝛa dictum eſt in pꝛimo huips.q.3.ar. y. Er/ go nõ di pꝛactica ex oꝛdine ad finem.¶Sed in cõtrariũ arguitur. Quia phs dicit in pꝛeſenti lcõne ꝙ pꝛincipium ſcientiarum actinarum pꝛo hereñ eſt igem ꝙ electio. Sʒ electio eſt eoꝛum que ſunt ad inem. Ergo ſcientia dicit actina per reſpectum ad fineʒ. ¶ Vonfirmatur. nia ſci tia dicitur ſpeculatina que queritur gratia ſui ⁊ practica que queritur gratia operis vt dicit᷑ in pꝛimo huius. Iteʒ in ſcho huius drg intellectus ſola extenſione ad opis di
citur pꝛacticus. Nrgo ⁊c̃.
* dðm ꝙ tripir poſumuſ lo ui Reſpondeo de diniſione pꝛactici npe
tiui · noode diniſione qua diniditur pß̃ya totalis inpꝛa ð·
cticam ⁊ ſpeculatiuã. Alioꝰ de diniſione qua dinidit ars in pꝛacticam ⁊ ſpeculatiuam. Tertio modo de diniſione qua diuiditur medicina in pꝛacticam ⁊ ſpeculatiuam.pꝛi mo modo pꝛacticum ⁊ ſpeculatiunʒ ſumuntur rone finis cõmunis. vʒ.felicitatis. Icðo modo ſumuntur rone ſini um ſpecialium. Tertio modo nęn ſumnntur rone finis. Cſdꝛo cuius declaratione conſiderandum eſt pꝛimo 5 oc. ſuper Voetno de trinitate.q.penul.ar. pꝛimo adq̃r ruʒ ꝙ ſicut Aui ẽna i pᷣnoſue metha dicit aliter diſtinguit᷑ theoꝛicum ⁊ pꝛacticũ cum phya diuiditur in theoriciʒ ⁊ pꝛacticam:⁊ aliter cum medicina. Mam cũ phyloſophia vel artes per theoꝛicam ⁊ pꝛacticam diſtinguuntur opʒ accipere diſtinctionem eoꝛnm ex tine vt theoꝛicum dica tur illud qð oꝛdinatur ad ſolam veritatis cognitionẽ: pꝛa⸗ ciicumvero illud ꝙ ordinat᷑ ad opera:ioneʒ. Sed iñj hoe intereſt cum phyã totalis in diuidit᷑ ⁊ ipie artes ꝙg.ſ.i diuiſione phye habetur reſpectus ad ſinem vlem.ſad j⸗ nem beatitudinis ad quam tota vita humana oꝛdinatur. Mulla enim eſt homini alia cauſa phyloſophandi: niſ vt ſit beatus vt dicit Augnſtinns in pꝛimo de cini.dei. Tn de cuʒ duplex felicitas a phyloſophis ponatur vna con⸗ tẽplatiua ⁊ alia actiua vt pʒ in· xœ. ethycoꝝ ᷓᷣm hoc due ꝑ tes phyloſophie dutixerũt moꝛalẽ dicentes pꝛacticaʒ nã lem ⁊ rõnalem dicentes theoꝛicam. Tum voaniumnqᷓ⸗ dam dicuntur eſſe ſpeenlatiue quedaʒ pꝛactce:habet rè⸗ ſpectus ad aliquos fines ſpeciaies illoꝛum. Sicut ſi dica⸗ mus agriculturam eſſe artem pꝛacticam dyaleticam vo theoꝛicam. Ped cum medicina diniditur in theoricaʒ ⁊ pꝛacticam non attenditur diuiſio vᷣm ſinem ſunm · ſi eni tota medicina ſub pꝛactica continetur vtpote ad operatio nem oꝛdinata:ſed attenditur pꝛedicta diuiſio vᷣm ꝙ ea q̃
in medicina tractantur ſunt pꝛopinqua vł remota ab ope
ratione. Illa enim pars medicine dicitur pꝛactica que dd cet modum operandi ad ſanationem. Sicut ꝙʒ talibꝰupo
ſtematibns ſunt talia remedia adhibenda. Theoꝛica vo
dicitur illa pars que docei pꝛincipia ex quibus homo di rigitur in oparatione ſed non pꝛoxime. Sicut ꝙ virtutes ſunt tres Ft ꝙ genera febꝛium ſunt tot. Ance non opʒ
ꝙ ſi alicuius actiue ſcientie aliqua pars dicatur theoꝛicdt pꝛopter hoc illa pars ſub ſpeculatina ſcientia ponatur.
ſidec ille foꝛmaliter. ¶ Vonſiderandum inſuper eſt ſcho
licet tripliciter aliqna ſcientia poſit dici ſpeculatina vl practica.vʒ. Vnoꝰratione rei conſiderate.ſ.rõne obiecn ſcdo modo ratione modi conſiderandi:tertio modo rõe nis conſider:tionis vt etiam ſupꝛa adductum eit in pri
let.⁊

Nueſtio
ltimo ⁊ ſcientia dicat᷑ ſpeculatiua rõne rei ↄſiderate q ille res de quibus conſiderat non ſunt operabiles a nobis ſicut ſunt res nãles ⁊ per oppoſitum pꝛactica illo modo dicatur que eſt de operabilibꝰa nobis ſicut medicina pꝛa⸗ ctica:illa autem dicatur ſpeculatiua ᷣm modũ conſiderã di que conſiderat illam rem per reſpectũ ad cauſas ⁊ paſ ones eius:illa antem que conſiderat res inquãtũ opera biles ſit pꝛactica:illa vero ſcientia dicat᷑ ſpeculatiua ròne Rnis q̃ oꝛdinat ad ſcire vex:pꝛactica vo q̃ ordinat᷑ ad opa ri cũ finis ſcie ſpeculatie ſit veꝝ ⁊ finis ſcĩe pꝛactice ſit opꝰ vt ſupꝛa patuit in ſcðo hꝰ q.⁊. ar.2. tñ ſcientia dʒ ſimpir denoiari pꝛactica rõne finis eius ⁊ ſimpliciter ſpeculatiua rõne pꝛincipij. Cuius rõ eſt. Mam practica ſcia deno⸗ minatur a pꝛaxi que eſt operatio voluntatis. Sed obʒ vo luntatis eſt bonũ qð habet rqͥneʒ finis. Ideo ſcia potiſſi⸗ me denoiĩatur pꝛactica rõne finis. Speculatiua vero dici tur a ſpeculando. Sed ſpeculatio eſt operatio intellectus cuius ohm eſt verum quod habet rõnem pncipij. Ande denominatio ſpeculatiue ſcientie ſumitur a pꝛincipio. Pt hoc rationabiliter accidit. Comparatur enim obm ſcien⸗ tie ſpeculatiue ad habitum ſicut pꝛincipium ⁊ cauſa ad ef fectum Ohm autem hitus pꝛactici ſicut effectus aut finis Vnde intellectus pꝛacticnʒ dicitur cã ſui obiecti. It intel lectus ſine ſcia ſpeculatiua dÿ effectus ſui ſbiecti ñiue ob/ iecti. CEt quãuis quelibet ſcia dicat᷑ aut pꝛactica aut ſpe culatina rõne cõditionis ſui biecti ſine obiecti:qꝛ tñ obʒ vnis hʒ rõnem pꝛincipij vt dictum eſt ⁊ obm alteriꝰ hʒ rõnem ſinis ꝛideo ſcia tãq; a pꝛincipalioꝛi denoĩatur ſpe⸗ culatiua a pꝛincipio pꝛactica vero rõne finis Nue autem requirãtur ad pꝛaxim ⁊ qualiter diffiniatur ⁊ cmus actus ſit patuit in pꝛimo huius.q.s.ar.y.ad longum. C Conſi⸗ derandum tamen eſt tertio ꝙ antonius andree vt refert AIntonellus archyep̃ns vult ꝙ ex obiecto ⁊ non ex ſine di catur pꝛacticuʒ vel ſpeculatiuũ: qꝛ nõ põt ſumi diſtinc⸗ ctio ex nne vt intentus qꝛ iſto modo eſt poſterioꝛ. Sʒ hoc nihil eſt · Finis enm vt eſt in intentione eſt pꝛioꝝ ⁊ nõ ſterioꝛ. Ande ſua rõ ex falſo pꝛocedit.picit enĩ Doc. S.
in pꝛima parte.q.yy.ar.ʒ.ꝙ actus lʒ ſit poſterioꝛ potẽtia
in eſſe ꝛeſt tij pꝛioꝛ in intentione 5ᷣm rõnem ſicut finis in agente. Obiectum etiam eſt pꝛincipiũ ⁊ finis actiõis.hec ile. Jdem innuit in.1ꝰxt.q.pᷣi.ar.ꝛ.x⁊.3. Picere autem ꝙ᷑ ex obiecto ſumatur pꝛacticũ ⁊ ſpeculatuũ ⁊ ñ ex ſine aut pꝛincipio dictionẽ implicat:cum obiectum vt dictum ẽ aut comparet᷑ ad hitum ſicut pꝛncipium aut ſicnt finis.di cere ergo ꝙ non ſumantur ex fine aut ex pꝛincipio eſt dice cere ꝙ non ſumuntur ex obiecto. ¶ Lonſiderandum inſn per eſt quarto ꝙ Antonellus Archyepᷣus in pꝛima cõclu ſione pꝛime queſtionis huius ſexti dicit ꝙ praxis non eſt operatio intellectus qꝛ vt dicit pꝛaxis eſt operatio volun tatis: ergo non eſt operatio intellectus. ¶ Secd ſi intelli⸗ gat ꝙ pꝛaris non eſt operatio intellectꝰ aliquo mõ: ĩ hoc cõmnniter a thomiſtis non ſuſtinetur.uia aliqua opa tio põt attribui alicui potentie tripliciter. Mnoꝰ foꝛmalr. Alio modo materialiter ant fubſtantialiter. Tertioꝰexecu tiue. Foꝛmaliter enim pꝛaxis attribuitur intellectui ſicut p̃ me ⁊ altioꝛi potentie. Subiectiue vero ⁊ ſubſtantialr ſi ne materialiter attribuitur voluntati. Executine vero po tentie exequenti ſiue potentie motiue. C ed hoc mira⸗ bule videtur ꝙ aliqua foꝛma accidentalis attribuatur ali⸗ cui foꝛmaliter ⁊ non ſubiectiue neqʒ ſalr:cum foꝛma ⁊ ſubſtantia idem ſint. Similiter cũ foꝛma illa que eſt ſubie ctiue in alique foꝛmal denoiet illud m. Quomodo er/ go dictum eſt ꝙ pꝛaxis ſit ipſius intellectus foꝛmaliter ⁊ non ſubiectiue aut ſubſtantialiter: ſed g eit ipfins volun tatis ſubiectiue ⁊ ſubſtantialiter:ipſius vero intellectus ſoꝛmalr. Cdicendum ꝙʒ duplices ſunt foꝛme. Dnedã ſunt que ſpẽm accipiunt per aliquid ſui:ſicut albedo ⁊ mi gredoꝛ⁊ ſic de ſimilibus. Et in talibus foꝛmis idem eſt eſſe in aliquo foꝛmaliter et ſubſtantialiter · Alie ſunt foĩe me que peciem ſoꝛtiuntur ab aliquo extrinſeco. Sicut ſa kitãs actio motus ⁊ ſimilia. Et in talibus non eit idem et̃
Secunda
in aliquo foꝛmaliter ⁊ ſubſtantialiter ſen ſubiectine: vt pʒ
de electione ᷣm Poc. S.n.Iꝰꝛc.q.iʒ. artiꝰ.pᷣmo. vbi ſic ait. uandocũqʒ aũt duo cõcurrunt ad vnñ cõſtituenduʒ vnum eoꝛum eſt foꝛmale reſpectu alterius.Tinde Wre⸗ gorius niſenus dicit ꝙ relectio neqʒ eſt appetitus ſm ſe ipſum neqʒ conſilium ſed ex hijs alquod compoſitum.
Zicut enim dicumus animal ex anima ⁊ coꝛpoꝛe compo
ſitum eſſe:neqʒvero coꝛpus eſſe ſᷣm ſe ipſum neqʒ aiam ſolam ſed vtrunqʒ:ita ⁊ electionem. Eſt autem conſide⸗
randum in actibus anime ꝙ actus qui eſt eſſentialr vniꝰ
potentie vcl habitus recipit foꝛmam ⁊ ſpeciem a ſuperio ri potentia vel habitu ᷣm ꝙ oꝛdinatur inferius a ſuperio ri. Si enm aliquis actum foꝛtitudinis exerceat pꝛopter dei amoꝛem:actus quidem ille materialiter eſt foꝛtitudi nis: foꝛmaliter vero caritatis. Manifeſtum eſt autem ꝙ̃ ratio quoddammodo voluntatem pꝛecedit ⁊ oꝛdinat ac
tum eius inquãtum.ſ.voluntas in ſuum obiectum tendit
ßm ordinem rationis eo ꝙ vis apprehenſiua appetitiue ſuum obiectum repꝛeſentat. Sic ergo actus ille quo vo ⸗
luntas tendit in aliquid quod pꝛoponiturvt bonum ex eo
ꝙ per rationem eſt oꝛdinatum ad finem materisliter qui
dem eſt voluntatis formaliter autem rations. In huiuſ modi autem ſp̃a actus materiali ſe hʒ ad oꝛdinem qui im
ponitur a ratione. Mec ille. Sic ergo praxis eſt operatio voluntatis ᷣm ꝙ volunias ordinatur per rationem ĩ ſuis
operationibus Idco materialiter ⁊ ſubiectiue ſeu ſubſtã
tialiter eſt operatio ipſius voluntatis foꝛmaliter vo ipſiꝰ intellectus. ¶ Et ꝙ alicui potentie tripliciter aliqua opa tio poſſit attribui:pʒ ᷣm Poc. S.in.Iꝛc.q.i6.ar.prima
vbi ſic ait. Mti primo ⁊ principaliter eſt ipſius volunta⸗
tis tamquã primi monentis:rationis autem tãquam di⸗ rigentis.ſed aliaꝝ potentiaꝝ tãquã exequentium que cõ
parantur ad voluntatem ſicut inſtrumentum ad principa
le agens. Mec ille foꝛmaliter ⁊ glorioſe.
.„
5 n igit᷑ dicendum ꝙ finis voten Ad pꝛimnm conſiderari dupłr. Eno modo ßᷣm eſſe qð habet in executione operis abſolute. Et ſic hʒ
rõnem vltimi ⁊ non prioris.⁊ ſic non dicitur ſcientiã pra ctica inqnãtũ huiuſmodi a fine ant ſpeculatina. Ilioꝰ5ᷣm eſſe quod hʒ in intentione non quidem abſolute ſed ĩ or⸗ dine ad opus. Et ſic ſcĩa dicitur practica vel ſpeculatiua a fine. Mam ſpeculatiua dicitur illa que ordinatur ad ſo⸗ lam cognitionem veritatiſ. Practica vero que ordinatur ad operationem ſicut ex dictis patuit ¶ Sed arguebat
contra hoc ſubtilius. Mam medicina diuiditur in theori
cam ⁊ practicam. Et tamen tota medicina ordinatur ad operationem tãqᷓ; ad finem.vʒ · ad ſanationem. Ergo a fine non ſumitur diſtinctio inter practicam ⁊ ſpeculatiuã
ſcientiã. ¶Picendum ꝙ tota medicina dñ practica habi to reſpectu ad inem:cũ ad operationem ordinet᷑ vl me
diate vel immediate:lʒ quedam pars eius ſit theorica.
Mec talis diniſio attenditur m ninem ſuum ſed ᷣm ꝙ ea que in medicina tractatur ſunt propinqua vel remota ab operatione vt dictum eſt. CAd ſecundum pʒ ſolutio ex dictis in ſecundo notabili. ¶ Ad tertiuʒ dõm ꝙ practicũ
aut ſpeculatiuum dici ex ordine ad fineʒ põt intelligi du
pliciter. Mnoꝰ ꝙ denominentur talia er ip̃ relatione qᷓ; importat ordo. Et ſic non eſt concedendum vt argumen tũ cõcludebat ꝙ ex ordine dicantur talia. · Alio modo er termino illius ordinis.ſ.a fine. Et ſic practicum ⁊ ſpe culatiuum dicuntur ex ordine ad finem ᷣm ꝙ iam ſuperi us declaratum eſt. ¶Ad qrtum dõᷣm ꝙ verum eſt p̃nn intellectualis operationis ⁊ eſt fins eiuſdem 5m diuer⸗ ſum reſpectum. Mam ᷣm ꝙ obiectum mtellectus ab in tellectu apprehenditur intellectus informatur ſpecie itel ligibili que eſt principium quo intellectualis operatio- nis ex qua quidem operatione formatur ratio ſiue verbũ mediante quo intellectus perfecte tendu in ſuum obie⸗ ctum qð Ft ſic quaſi terminans circulum ipſuʒ obiectũ eſt principium ⁊ terminus intellectualis operationis:⁊
ſimiliter ipſum verum quod eſt qusſi conſequens ad ob
iectum intellectus tãquã ꝓpria paſſio: vt forſitan uferiꝰ
3 2
2

Sert
diſputabitur. q.1ꝙ ar.⁊ CAd qntũ admittimus ſolutio⸗ nẽ poſitã in obliciendo. ¶d fextũ dðm ꝙ ſpeculabile qðlibet querit ꝓpier ipſus ſcire tñ. Jõ diuerſitas ſpecn labilium includit dinerſitatẽ finiũ ſpecialium ſpeculabiliũ inquãtũ hmõi. Ad ſeptimũ pʒ ſolutio ex hijs ne dcã ſunt in ſcho notabili. ¶ Ad octauũ dðm ꝙ deꝰhz de ſeip⸗ ſo ſc am ſpeculatiuã tm̃ qꝛ ipſe non eſt operabilis a ſeip⸗ ſo neqʒ ab alio. De oĩbus vo alijs habet ſciẽtiã ſpeculati ⸗
uaʒ quãtũ ad modũ ↄñiderãdi. Quicqd.n. in rebus ſpecu
latiuis cognoſcimus diffiniendo vel diuidendo: hoc totũ dens multo perfectius cognoſcit. De hijs auteʒ que põt facere ⁊ nũq; faciet nõ hʒ ſciam pꝛacticã ÿm ꝙ pꝛactica d a ſine. De hijs auteʒ que vm aliqð tps faciet hʒ ſciam pꝛacticzm vᷣm ꝙ ſcientia dr pꝛactica añine. Mec oĩa Ho. S.· in pᷣma pte·q.1. ar. vltimo. ¶Et kʒ deus nõ ſit finis ſui ipfius: eit iñ ſinis alioꝝ nõ denoiatiue ſed eſſentiat ſi cut ſupꝛa expoſitũ eſt in.i.huiꝰq.i.ar.y. Dicit᷑ tñ finis ſue ↄſideratiõis ᷣm ſilitudinẽ inquãtũ ſua eſſentia ſe hʒ ad ſuã cognitionem ſicut terminus nre cognitiõis ad noſtrã cõſi⸗ derationẽ · C Qualiter aũt plurimi doctoꝛes ſint rie opi nionis huius Doc. S. nõ eſt pñtis diſputationis. ¶ Ad nonũ dðm ꝙ nulla ſcia fubalternata oꝛdinat᷑ ad ſcientiaʒ ſubalternanteʒ tãquã ad finẽ ꝓpꝛiũ ⁊ ꝓximũi de quo ẽ nũc hic ad pꝛopoſitũ: lʒ oꝛdinetur ad eã tãquã ad finẽ pꝛincipa lem ⁊ vltimũ. ¶Ad vltimũ dðm ꝙ actus voluntatis lʒ non ſit finis appetibilitatis ſiue operatiis eius tñ pᷣt eẽjj nis ꝓrimis ↄſideratiòis. Jõ argu'n ꝓcedit ex equoco.
¶ Ibi in pho ⁊ Doc. S. Sed theoꝛica circa taſe eſt.
ſic ꝓceditur.r̃ ꝙ pꝛa
. E. 8 tertium cticũ ⁊ ſpeculatiuum
ſint differentie eſſentiales ſciaꝝ. Mã ſcie ⁊ hitꝰ Diſtinguũtur ſpecifice per ſua obiecta. Sʒ dif⸗ ferentia ſpecifica ẽ eſſentialis. Cũ ergo ſpeculatiuũ ⁊ pꝛa cticũ ſint obiecta ſcie ſpeculatiue aut pꝛactice:ſequiur ꝙ pꝛacticum ⁊ ſpeculanunm ſint differentie eſſentiales ſcia rum. ¶ ·⁊ Ab eodẽ res ſpeciem trahit ⁊ denoiationẽ accipit. Sed vt ſupꝛa oſtẽſum ẽ ar·⁊.ſcie denoĩantur pra ctice aut fpeculatine a fine pꝛactico aut ſpeculatino. Ergo idẽ qð pꝛius · ¶; · Scia pꝛactica ⁊ ſpeculatiua diner ox lubiectoꝝ ſpẽ diſungnũtur. Etnõ peralias differen⸗ tias qᷓ; per pꝛacticum ⁊ ſpeculatiuũ. Ergo ſunt differẽtie peciſce. ¶P · 4ꝰ Accidens põt abe ſſe ſubiecto p̃ter ſÿi coꝛruptionẽ. Si ergo pꝛaciicuʒ ſit differentia accidentalis poterit abeſſe ſcie pꝛactica ipſa remanente · ð eſt abſur dum. Ergo eſt differentia ſbalis: pʒ ↄna:qꝛ oĩs dr̃ia aut eſt accidentalis aut eſſentialis ñie ſalis. Q Sy. Dñ aligd diuidit᷑ pᷣma ſui diuiſiõe dinidit᷑ ꝑ differẽtias eſſen tiaies cuʒ diuiſio eſſentialis ſit pꝛior ceteris. ed ſcientia a pho in pũiti paſſu diuiditur pꝛima ſui diuiſione i pꝛacti cʒ ⁊ ſpecnlatiuã. Igit᷑ ac· ¶ Sed in cõtrariũ arguitur. Qꝛ differẽtie eſſentiales ſunt de diffõne qdditatiua ſpẽxꝝ ⁊ intrinſece eis. Sed practicũ ⁊ ſpeculatiuũ nõ videntur eſſe differentie eſſentiales de gñe qᷓlitatis cõſtituẽtes ali⸗
ris ſcibilis. Ergo ⁊c.
Reſi ondeo dõmꝙ differentie eſſentiales P ſunt que faciunt aliud:⁊ nõ alte ratnʒ tiñ: que.ſ.faciunt differre eſſential ⁊ quidditatine ⁊ nõ aceſitaliter tiñ: vt pʒ ꝑ Moꝛphyriuʒ ⁊ ſpeculatiunʒ
quos habitus ſed potius ſunt differẽtie obiecti ſiue gene
Lectio.8 i.operabile ⁊ ſpeculabile nõ facihnt differre eſſentialiter
vnaß ſciam ab alia cũ ſint dãia eſſentiales obiectoꝝ. Igit᷑ dðm eſt ꝙ nõ ſunt differentie eſſentiales ſciax. ¶ Nð ẽt põt ꝓbari ꝑ rõnes quas adducit Franciſcus de Mayro nis in pꝛimo ſniaꝝ. di· 48.q.z. Ohaꝝ pᷣma talis eſt. Cuiꝰ ratio foꝛmalis ↄſiſtit in hitudine nõ põt eiſe ð eſſentia ali cuins abſoluti. Sed rõ ſpecnlatiui ⁊ pꝛactici cõſiſtit in hi tudine ſpequlatiui ⁊ opabilis. Scĩa autẽ eſt qd abſolutũ. Ergo ⁊̃. ¶onfirmar. Mnnquã ex abſoluto ⁊ reſpecti⸗ uo fit aligd vnum per ſe qð directe ſit in genere. Sʒ ſcia eſt ſpecies generis qualitatiſ ⁊ eſt abſolnta. Ratio autem ſpeculatiui? pꝛactici eit reſpectiua.go ⁊c̃. ¶P.ꝛ0. Mnl⸗ lum poſterius eſt de eſſentia pꝛioꝛis. Noc pʒ· Da omnia
cðſtitutina eſſentie alicuius ſunt pꝛioꝛa ipſo ↄſtituto. Sʒ ſpeculatiuus ⁊ pꝛacticuʒ ſunt poſterioꝛa ſcia ui ↄueniunt Oꝛ oĩs reſpectus eſt poſterioꝛ fundamentoſ Ergo⁊c̃.
CP 30. Unñcunqʒ aliqð cõe diuidit᷑ per poſterioꝛes dif
ferentias dinerſis diuiſiombus:oʒ ꝙ alie alias ſubalter⸗
nent. Sed habitus cognoſcitiuus diuidit᷑ qdditatiue per enidens ⁊ non euidẽs ⁊ dinidit per ſpeculatiuuʒ ⁊ prãcti
cum. Sed ergo vtraqʒ eſt diniſio ꝗdditatius: vel pꝛacti⸗
cum et ſpeculatiuuʒ ſnbalternabuũt ſibi emdẽs ⁊ nõ eui dens vel ecõtra. Sed nec ſic nec ſic. Pꝛobo minoꝛem. Oꝛ enidens ⁊ non euidens nõ poſſunt ſubalternari practi co quia multa ſpeculatiua ſunt euidentioꝛa multis pꝛacti
cis. Mec ecõtra. atet ergo ꝙ nec ſic nec ſic. Cp 4
M nandocunqʒ aliqð cõmune diuiditur per differentias
gdditatinas qœgd eſt ſub altero pfectioꝛi ꝑfectiꝰeſt quo⸗ cunq; cadente ſub altero imperfectiori. Sed ergo illa eſt diuiſio eiſentialis: vel tunc practicum eſſet nobiiiſpecu⸗ latiuo vel ecõtra. Sed nec ſic nec ſic. Ergo ⁊c̃. N te ãt rõnes ꝓcedunt ſi pꝛacticuʒ ⁊ ſpeculatiuuʒ ſumantur foꝛ/ mal. Si vo circũlocutiue ſumant᷑: bene ſic ſunt differen
tie eſſentiales qꝛ per eas differentias eſſentiales circũloq
mur ſciaꝝ. Sed qꝛ vt dicit Soc. S. in.1ꝛc. q.y4.ar.⁊.Ii lud quod oꝛdinat᷑ per ſe ad ꝗliud diſtinguit ſpẽ ⁊ foꝛma⸗ liter per illud ad qð oꝛdinat: hitus antẽ ⁊ ſcie oꝛdineʒ in
poꝛtãt ad ſuũ obm.ſ.ſcia pꝛactica ad operabile ⁊ ſpecula
tina ad ſpecnlabile que ſunt differentie per ſe obiectoꝛuʒ vt infra patebit:iõ neceſſe eſt dicere ꝙ pꝛactucũ ⁊ ſpecu⸗
latiuũj ſunt differentie foꝛmales ſciaꝝ iʒ non ſint differen ⸗ tie eſſentiales earum. Manifeſtum eſt enim g hitus di ſinguuntur ſpecie ⁊ foꝛmaliter per eoꝛum obiecta. Pif
dent articulo ꝙ q̃dã ſunt foꝛme que ſpẽm ſoꝛtiunt᷑ ꝑ ali⸗
quid ſui ſicut albedo ⁊ nigredo ⁊ alie ſimiles. Et in tali⸗
bus eadẽ eſt differentia foꝛmalis ſpecialis ⁊ eſſentialis.q̃ dam vo ſunt que ſoꝛtiunt᷑ ſpẽm ab aliquo extrinſeco ſicut hitus actus motus opationes potentia ⁊ ſimilia. In tali⸗ bus autẽ lʒ quelibet differentia eſſentialis dicat formalit nõ tñ q̃hbet differentia foꝛmalis dñ eſſentialis ſtricte ſum pto vocabulo f.accipiendo differentiã eſſentialẽ pꝛo ila
differentia que ↄtrahu genus ad eſſe ſpeciei ⁊ eius quod eſt eiſe rei pars eſt. Manifeſtů eit ãt ꝙ obiectũ non tra⸗ hit genus ſcie ad hant ſciam vel illaʒ eſſentiatr ſicut eſſen
traliter diuidens cuʒ ſuo oppoſito ipſum genus. Idco ob lectã nõ dicuntur differentie eſſennales ſciaꝝ lʒ bene foꝛ⸗
males ¶ Sed dicehat · Pifferentia foꝛmalis inberet ei cuius eſt diſferentia. Sed pꝛacticum ⁊ ſpecnlatiuũ cũ ſint nnes iciaꝝ vt dictum eſt nõ inſunt ſcie qꝛ ſims eſt extrarẽ
Cicendum ꝙ łʒ nis rei ſint extra rem:iñ debita pro portio 7 hitudo ad ipſuʒ ſinẽ eſt in ipla re ſicut dicit Vo. S. in·xc.q.iS. ar. 4 · vbi dicit ꝙ lʒ finis ſit extra actionẽ tñ debita ꝓpoꝛtio ⁊ ipſa relatio ad finẽ inheret actii.vñ actus accipiunt ſpẽm a fine. Mec ille. CSed dicebat vl terius. Habitus diſtingunntur ſpecie per diuerſa pᷣnãſiẽ ⁊ quelibet forme ⁊ ẽt per dinerſam hitudinẽ ad diuerſa nãm:vt dicit Voc. S.ixc.q.y4. Vbi ſupꝛa. Ergonõ ꝑ differentias obiectoꝝ. Cicendi ꝙ hieus ordinãtur ad diuerſa ᷣncipia ſicut ⁊ qͥueliber form̃e. Oꝛdinant᷑ etiã ad diuerſas naturas ⁊ ad diuerſa obiecta. Jõ nõ eſt incõne niens ꝙ ſpecie diſtinguantur Vm pꝛedictoltres modos: vt ibicẽ dicit Doc. S.ſicut formaliter ſupra adductum eſt de vbo ad vᷣbum.Mõ tñ per aliqð illoꝝ diſtingunn ⸗ tur niſi circũlocutiue vt dictů eſt. ¶ed dicebat inſuper ſi pdicte differentie eſſent differentie foꝛmales ſciaꝝ:ſeq̃
retur ꝙ diuiſio ſciaꝝ in pꝛacticã ⁊ ſpeculatinã eſſet diui⸗ ſio foꝛinalig.x̃t ſic vna eſſet pfectioꝛ altera. Et ſi ſequere tur ꝙ ſcĩa q̃libet ſpeculatiua eẽt nobilior qualibet ſeiẽtia
pꝛactica. Mꝛobanit ↄnñaʒ:qꝛ qũcũqʒ aliqð cõe dinidit ꝑ differentias formales ꝗœgd cadit ſub perfectioꝛi eſt per⸗ fectius quocũqʒ cadẽte ſub altero membro imperfectio ri. ¶ Dicendũ ad ꝓbationẽ ꝙ aſumptum vex eſt im di
uiſione formaxꝝ illaꝝ que ſpẽciem accipiunt per au
ferentie ergo obiectoꝝ ſunt differentie foꝛmales ſciatuʒ. EMꝛo quo eſt cõſiderãdusʒ ſicut ẽt ſupꝛa dictũ ẽ in pꝛece

ſui: ⁊ non de his que ſpẽm ſortiuntur ab aliquo extrin ſeco:ſicut intellectinũ dinidit᷑ in intellectum ⁊ voluntatẽ. Ron emm opʒ g ſicut intellectus eſt ſimpli nobilio: po kentia q; yoluntas ꝙ intelligere hoc vex.ſ.lapidem ſit ꝑ fectins qᷓ; velle ſummũ bonum.ſ. deumt: vt cõcedit Io. S. in pꝛima parte.q.S⁊.ar. 3 · Ande in talibus dʒ adiungi
iſta particula ceteris paribus: qi. ſ.eſt cõparatio ad obie/
ca que ſunt eiuſdem nobilitatis vel perfectionis. õ er 80 opʒ ꝙ quelibet ſcientia ſpeculatiua ſit perfectior qua⸗ cũnʒ ſcientia pꝛactica:lʒ ſpeculatiua ſit ſimplr pfectioꝛ ⁊ nobilioꝛvt ſupꝛa pꝛobatum eſi in pꝛimo hhius.q.s.ar. ʒ. TSed ↄtra hoc arguunt quidã ſcotiſte aſimendo regn lem topycam. vʒ · ꝙ generum vel ſpẽxꝝ ſi indiniduũ pꝛin⸗ ipale ẽ nobilius iſla ſpecies eſt ſimpliciter nobilioꝛ:ſicnt nial diuidit᷑ in hoiem ⁊ bꝛutum indiniduũ hominis ẽ no bilius q; aliquod indiuiduũ bꝛuti. Ergo hõ eſt ſimplicit nobilioꝛ bruto. Sed theologia quã habemus de deo 2 quã deus de ſeipſo habet eſt ſimpliciter pꝛactica ⁊ no⸗ bilioꝛ omnibns alijs · rgo ſcienti pꝛactica eſi ſimplr no bilioꝛ ſpeculatiua. Dicendũ ꝙ facile eſt muſta pꝛopo⸗ nere:ſed difficile eſt ꝓbare. Manifeſtũ eſt enim ſicut ſu Pꝛ pꝛobatum eſt ꝙ pꝛedicta minoꝛ eſt falſiſima. Beus ejum nõ eſt operabilis a nobis qui eſt ubm theologie.iõ ila theologia non eſt ſcientia practica ſed ſpeculatiua ſim⸗ pliciter. Unde Argnfaciliter ſolutum eſt. C Fcöm ideʒ peccat argumentũ quo ipſi pꝛobant voluntatem eſſe no bilioꝛem ſi ctamn regulam ſubſumunt dicentes. Sed nobiliſſim ꝰactꝰ volnntatis eſt nobilior nobiliſſimo actu intellectus. Ergo xc̃· Minoꝛ enim eſt falſa impltr comparando actum ad actum. Reſtant ergo vt ipñ pꝛobent ſi valeant. ¶ Sed qᷓ Ruit inſuper qualis eſt iſta pꝛedicatio hec ſcia.ſ.medieina eſt pꝛactica. Titrum ſit pꝛedicatio eſſentialis vel denoĩati/ na. C Dicendum ꝙʒ medicina põt conſiderari dupliciter Vnoin ſenſu compoſito.ſ.vt pꝛactica. Et ſic eſt pꝛedica⸗ tio eſſentialis. Sicut ⁊ iſta homo albus eſt albus. Alio modo in ſenfu diuiſo. vʒ. materialiter. Et hoc dupliciter poteſt intelligi. no accipiendo pꝛacticum circumlocn tiue Et ſie etiam eſt pꝛedicatio eſſentialis. Alioꝰ foꝛmalt m ꝙ eſt quodãmodo operatinũ obiecti.Et ſic eſt ꝓꝛe dicatio foꝛmalis ⁊ per ſe reductiue in primo modo dicen di per ſe quia ponitur in diffõne ſcie practice. Ad. ꝛimum igitur dicendum ꝙg non ois dif ferentia ſpeciſica dicitur eſſen tialis: ſed bene foꝛmalis loquendo in his que ſpecies ſor tiuntur ab extrinfeco ſicut dictum eſt. ¶Et ſimiliter dicẽ dũ eſt ad ſcõm ⁊ tertium. CId quartũ dðᷣm ꝙ non oiĩs differentia eſt eſſentialis ant accidentalis. Sed aliqua eſt ſubſtantialis ſiue ſuppoſitalis que nec eñ eſſentialis neqʒ sccidentalis· Pimiliter aliqua eſt foꝛmalis que non eſt eſſentialis aut accidentalis:ſicnt upra dictů eit ⁊ elicitur ex Soc. F.in de vnione verbi incarnati.q.vnica ar.pᷣmo vbi dicit g aliqua eſt tñ vnio que nec eñ eſſentialis neqʒ ccidentalis ſed ſubſtantialis vt ibidem patet. ¶Id vlti mum patet ſolutio ex dicitis.
Cõz. de diſtictõe phye nãł ab his ſcijs ſpeculatiuis.
ppiſtinctione phye nãlis ab alijs ſcientijs Vpeculatinis qᷓ;tuʒ ad ꝓpꝛium modũ dif N Rniendi ⁊ conſiderandi. Circa qð que ritr dn.Pꝛimo vtrum ſcie ſpecu iatine diſtinguantur m dinerſum modum diffiniendi. Secundo vtrum phyloſophia naturalis ſit de coniun ⸗ ctis m eſſe ⁊ rõnem materie ſenſbili. 4 Cbi in pho ⁊ Do. S. Opʒ f 4 — ſic ꝓcedit. Af ꝙ ſcie Ppmum ſpeonlatine nõ diſtin uantur pin dinerſum modũ diffiniendi. 1jz Eie ſpeculatiue hůt diſtingui per dinerſiuteʒ
ↄRderan ⸗
npliciter intellectu. Aſſumentes enim pꝛedi
Tertia
obiectoꝛum Ergo non diſtingnuntur per dinerſtatem
diffõnum. Qꝛ ohm ⁊ diffintio ex oppoſito ſe habent:qs obiectuʒ hʒ rõnem ſubiect ↄcluũionis. Sed diffõ hʒ rõ⸗ nel pncipij cum ſit medium demonſtrationis. Ergo ⁊c̃. TP⁊Scm diſtinctionẽ illarum reꝝ qᷓ a noſtro ope⸗ re ndn fiunt quaxꝝ.ſ. cõſideratio in operationem ſicut in ñ neʒ oꝛdinari nõ poteſt oportet ſcientias ſpecnlatiuas diſti gui vt dicit foꝛmaliter Doc. S. ſuper Woetio de trinita⸗ te ·q. penultima.ar.pꝛimo in coꝛpoꝛe. Ergo non diſtin⸗ guuntur ſᷣm diuerſum modum diffinẽdi. T zo. Jbi dem dicit Poc. S.ꝙ opʒ ſcias ſpeculatiuas dinidi ꝑ dif ferentias ſpeculabilius inq;tũ ſpeculabilia ſunt. ũ godif Rnitio nõ ſit ſpeculabiie qðdã ſed magis pᷣnneiꝰ: ſequit᷑ idẽ qð pꝛiꝰ. N o. Si ſic ſequeret ꝙ ſcia fapiĩa ⁊ itel lectus nõ eſſent diuerſi habitus ſpeculatini:ſed ↄñs et 3 ph̃in in. 6o.ethy. Dʒ ↄnia: quia de eadem re per eandes diffinitionem ſubiecti poſſumus hỹe ſciaʒ ⁊ ſapiam vt pʒ de metha.aut de theoiogia dininituſ inſpirata. Ergo ⁊c̃ CP.y. artes ſcie theoꝛice hic a pho diſtinguũt pe nes res de quibns ſunt ſcientie ille: vt pʒ er Doc.S. in lcõne ⁊ ſup boetio detrintate vbi ſupꝛa foꝛmal in ſolu/ tione ad ſchm. Ergo nõ diſtingnntur ÿm diuerſum mo⸗ dum diffiniendi. I Sed cõtra eſt phns in textn dicens. Opʒ ãt qðqd erat eſſe ⁊ rõnem qũo eſt non latere tãquã Rne hoc querere nibil 12 ſit. i 6 döm ꝙ ſcie ſpeculatiue dinin Re Ppondeo guunt m diuerſuʒ modũ dif ſniendi. Mã querere dẽia ſciaꝝ ſpeculatiuaꝝ ſine cogni⸗
tione modi diffiniendi nihil eſt facere vt dicit hic phus.
Vuius rõ eſt: qʒ ſcia eſt effectꝰdemẽonis cniꝰdifjõ ꝙi eſt medium demõſtyatiõis cuius ⁊ per ↄis eſt bᷣnn ſeiendi. Medium enim eſt virtus totiꝰſyllogiſmi vt dã pꝛio poꝝ Lũ ergo hitus ⁊ irie diſtinguãtur per principia vt ꝓbat᷑ pmo poſteriorũ relinquitur ꝙ ſcie ſpeculatine diſtingnũ tur per dꝛuerſum modũ diffiniendi ita ꝙ modum diuer ſum difiniendi ſequat᷑ dinerſitas in ſcientijſ ſpeculatiuis Nↄcludit hic Do. S. Et qꝛ dinerſum modũ diffiniendi
eqtnr dinerſus modus ↄſderãdi ⁊ ad diuerſutn moduʒ ↄiderandi.ſequitur dinerſitas foꝛtmalis ↄderatoꝝ ideò ſcie ſpeenlatine differunt ẽt ᷣm diuerſuʒ modũ ↄſideran⸗ di ⁊ ᷣm dinerſa ↄſiderata.ſ. ᷣm duuerſi obiecta. Et qꝛ di nerſitas foꝛmalis obiectoꝝ ſumit᷑ a diuerſitate diffõnum hinc eſt ꝙ ſcĩe ſumunt dinerſitatẽ a pꝛincipijs ⁊ vnitatem ab oblectis:lʒ ẽt differant vᷣm dinerſtatem foꝛmalem ob iectox. ¶ed hic orit᷑ difficnltas. gã ji ſcĩe diſtingunn tur vᷣm diſtinctionesʒ pᷣncipioꝝ ſequit ex oppoſito ꝙ ille ſcie que cõueniunt in pꝛincipijs ⁊ nõ in ↄcluſiõib? ⁊ dif⸗
ferunt in hᷣncipijs ab alijs ꝙ magis debeant denoĩari ſci
entie cuz illis cũ qbꝰ ↄneniunt. t cuʒ medie ſcie in᷑ ma
thematicã ⁊ phyſicaʒ.ſ.muſica ⁊ aſtrologia ↄueniant in p̃ncipijs cum matheimatica ⁊ differant in Pncipijs a pky ca ſequitur ꝙ magis debeant dici mathematice q; phyſi ce· Qð eſt expꝛeſe 5 Doc S.in ſcðo phyxt bideʒ pʒ. CHicenduʒ ꝙ Ilbertꝰmagnns vult p ille ſcie medie magis debeat diei mathe.q; phyſice qꝛ magis demon ſtrant per pᷣncipia mathematicalia. Sed ʒ Hoc. in ſcdo phyſicoꝝ expreſſe ipſe dicit ꝙ magis debent dici phyſice qᷓ; mathematice qꝛ q;uis accipiant pᷣncipia mathematica lia:tñ ea que ↄſiderant ↄtrahunt ad mãm phyſicã. Et qꝛ motus denoiat᷑ ⁊ ſpẽʒ accipit a termino ad quẽ ⁊ non termino a quo ſcia aũt eſt quidã motus rõnis iõ ſcĩa ma gis dʒ denoiaria termino ad quẽ q; a termino a quo. Cũ ergo p̃dicte medie ſcie applicent pᷣnaſua ad mãm nãlem tõquã ad terminũ ad quẽ magis debent dici nãles quaʒ mathematice. De quo in ſcðd pßy ad longum diſputa⸗ tum eſt · CAd rõnem autem difſicultatis dicendũ ꝙ pn cipia demonſtrarionis ſiue ſcientie ſunt duplicia. Anedã
ſunt fᷣm ſe ⁊ mãliter ↄſiderata. t m talinm pᷓncipiorũ diſtinctionem nõ ſumitur diſtinctio ſcientiarum ſpecula⸗ tinax. Ilia ſunt pꝛincipia formalr ↄfiderata † ꝙ ſunt ap plicara ad determinatã mãm ↄſiderationis.ſ. ud deter⸗ minatas ↄcluñões. ⁊ atalibus pꝛincipijs ſcie diſinguun b 4 4
Tect io.6.
Tectio.i

— Berti
ttr. nde lʒ ſeie medie vtant᷑ pᷣucipijs cõibus mathema ticalibus qꝛ tñ eadẽ pᷣnꝰad cõcluſiones naturales applicãt 2
„
ideo magis debent dici naturales quã mathematice ·
— n igit᷑ dõm negãdo ↄñcʒ · Q di 8 Ad pimum foꝛmalis oboꝝ ſumit
a diuerſitate hᷣncipioꝝ que ſunt diffõnes obi ectoꝛũ vt di⸗ ctũ eſt. Vñ ex boc ꝙ ſcie diſtingnũtur ꝑ diſtinctioneʒ ob tectoꝝ ſequitur ꝙ ðiſtinguunt᷑ vᷣm diffinitiones diuerſas cũ diffõ ſit foꝛmalis rõ diſtinctionis obiectoꝝ ↄideratoꝝ yt obiecta: nõ autẽ loquendo de diffõnibus oboꝝ m p ↄſiderant᷑ vt res nature. C Mꝛo cuius declaratiõe redu⸗ dũ eit ad memoꝛiã illud qð dicit Voc. ð in Pmopo⸗ ſterioꝝ: vbi ſic ait. Sciendũ ꝙ mãlis diuerſitas obox nõ diuerſicar hitũtfed ſolũ foꝛmalis · Nů ergo ſcibile ſit pꝛo pꝛiũ obm ſcie:nõ dinerſificabuntur ſcie ᷣm diuerſitatem materialem ſcibilium ſed yᷣm duerſitatem foꝛmaẽ. ſicut auteʒ rõ viſibilis ſumit᷑ ex lumine per qð coloꝛ vf̃ita foꝛ malis rõ ſcibilis ſumit᷑ ᷣm pꝛincipia ex qbꝰalig ſcit. vñ quecũqʒ ſcibilia ſunt diuerſa pᷣmn naturam dñ mõ non ꝑ alia pᷣncipia ſciant᷑ pertinent ad eandẽ ſciam qꝛ non erũt iam diuerſa inquãtũ ſcibilia · Sunt enim per ſua pᷣnꝰſcibi lia ſicut pʒ ꝙ voces humane multũ differũt a ſonis ĩaia⸗ toꝝ coꝛpoꝝ m nãm:ſed tñj qꝛ;ᷣm eadẽ pᷣnꝰattendit con
„
ſonantia in vocibus humanis ⁊ ſonis in alatoꝝ eadem eſt
ſciamuſice que de vtriſaʒ ↄſid erat. Si vero ſint aliqus ea dem 5m nãm ⁊ tñ per pꝛincipia diuerſa conſiderẽtur n
nifeſtũ eſt ꝙ ad diuerſas ſcias ptinent:ſicut coꝛpus ma⸗
thematicuin nõ eſt ſaparatum ſba a coꝛpoꝛe nãli qꝛ tamẽ eoꝛpus mathematicũ cognoſcit per ꝓꝛin mathematica.
. à motu ⁊ a m⁊ abſtracta ⁊ coꝛpꝰnãle per pꝛincipia mo tus:nõ eſt eadem ſcientia mathematica ⁊ nãlis. Mʒ ergo ꝙ ad diuerſificandũ ſcias ſufficit diuerſitas pᷣncipioꝝ quã concomitatur diuerſitas generis ſcibilis. Et ad hoc ꝙ ſit vna ſcientia vtrũqʒ requiritur ſ.vnitas ſubiecti ⁊ vnitas
„
pᷣncipioꝝ. Nec ilie foꝛinalr. CEt per hoc pʒ ſolutio ad
—
ſcõᷣm ⁊ tertiã. CAd q̃rtũ dðᷣm ꝙꝙde ſcientijs poſſumus loqui dupliciter. no hᷣm ꝙ ſunt hitus. t ſic diſtinguũ tur penes obiecta foꝛmalia ⁊ per ↄñĩs penẽs pᷣncipia ob⸗ iectoꝝ vt dictũ eſt. Alio vt ſunt virtutes quedã. Et ſic di ſtinguuntur penes hoc ꝙ dinerſimode perficiunt poten⸗/
tias aie. Vinde pꝛimo modo ſcia ⁊ ſapia non d iſtinguunt᷑ vthic loquit᷑ pßus ſed bene ſcðo vt loquitur ꝑus i.6*. Vectio 6. ethy. Mꝛo cuins declaratõe ſciendũ eſt m Doc. S. ſu per Voetio de trinitate. q.penul. ar. pᷣ ad pᷣmũ ꝙ phus. 1n. 6 ethycoꝝ loqtur de hitibus intellectualibꝰinquantũ
ſunt vᷣtutes intellẽctuales. D icunt᷑ aũt virtutes inquãtuʒ pſciunt aĩam in ſua operatiõe. Virtus enim eſt que ſacit
bonũ habentem ⁊ opus eins bonũ reddit. Et iõ ʒ ꝙ h5ö
diuerſimode pcit᷑ ꝑ hmõi půꝰſpeculatiuos: dinerſiſcãt᷑ huiuſmodi vtutes· Eſt autẽ alius modus quo pars aie peculatina perficit per intellecium qui eſt Pabitus pꝛin cipioꝝ quo aliqua ſeipſis nota fiunt:ab illo modo quo ꝑ ficitur per ſciam qui eſt hitus qͥ cognoſcunt᷑ concluſiones per hninſmodi pᷣncipia demonſtratiue ſiue buiuſmodi 5 monſtratio ꝓcedat ex cauſis inferioꝛibus ſicut eſt in ſcien ua ſine ex cauſis altiſſimis vt eſt in ſapia. Cũ autem diſtin gunnt᷑ ſcie vt ſunt habitus quidam oʒ ꝙ penes obiecta
diſtinguãtur.i.penes res de quibus ſunt ſcie. Et ſic diſtin guũtur in metha. ptes tres phve ſpecnlatiue.· h ille fofal
2
⁊ glioſe. que diligenter conſiderãda ſunt. CAdvltimum dicendum ſicut ad pꝛimum. Cbi in pho⁊ od. S. Sic igitur omnia phyſica.xẽ
nnrim ſic pcedit. El ꝙ 8 Sſecundum phva nãliſ n5 itt
Nsinncris pᷣmeſſe ⁊ rõnen materie ſenſibili.
mã ⁊ foꝛma ſunt partes entis. Ergo ad
metha · peitiner ↄſiderare de materia fofa · ¶Qꝛ eiuſdẽ
ſcie eſt conſiderare totũ ⁊ ꝑtes. NP. Scia eſt ſempiter ⸗
* ectio.16
yt deducit hic phs. Igit ac̃.
noꝛum ⁊ neceſſ rioꝛũ: vt pʒ in pꝛim̃o poſterioꝝ. Sʒ ſin⸗ gularia ⁊ indiuidua ſunt coꝛruptibilia· Ergo nulla ſciẽtia pʒ directe ↄſiderare ſingularia. Sed inã eſt pꝛinmn ſingu laritatis ⁊ indiniduatiõis. Ergo phyſicacũ lit ſcia nonh.
etha.
cðſiderare ea que ſunt ↄinncta materie ſenſibili ᷣmeſe ſideratiõeʒ. C· · Intellectus cognoſcit ꝑ abſtractio neia fantaimãtiðus ⁊ ↄditionibꝰmaterie vt ꝓbat Do. S.in pꝛima parte.q.3. ar. pꝛimo · Ergo de his que non ſt abſtracta a mã nõ eſt intellect?⁊ ꝑ ↄñs neqʒ ſcia cũ ſcien tia ꝑtineat ad intellectũ: vt ex dictis pʒ. C. · Ois ſci entia eſt de vlibus · Sed vle nõ eſt mobile. Mõ eniʒ hõ
ſanatur ſed Socrates cui accidit eſſet boĩem vt dem̃ett in pꝛohemio huius.q.y. ar.⁊· Ergo idem qð pꝛins. C Sʒ 5 eit phs in textn dicens. Si igit᷑ oĩa phyſica ſimili ſyllo⸗ giſmo dicunt vt naſus oculus facies ⁊c· In illins rõ eniʒ ipſoꝝ ſine motu eſt ſed ſemp hz mãm palã eſt qũo opoꝛ tet in phyſicis ipſum quodquid eſt querere ⁊ diffinire: ideoqʒ de anima quadamn ſpeculari eſt phyloſopia quecũ qʒ non ſine materia eit · 2 R. dm ꝙ phra nãlis eſt de his . eſpondeo que ſunt coniuncta vᷣm eſſe ⁊ rõnẽ materie ſenſibili in cõi:nõ aũt materie indiuiduali. MPrima pars ſic ꝓbat ᷣm phm ⁊ m Doc. S. in pꝛeſen ti icõne Nã quelibet ſcia hʒ modũ ↄſiderandi cõfoꝛmẽ modo diffiniendi cum ſcĩe ſpeculatiue per modos diffini endi differant ſicut ↄceſſum eſt. Sed ſcia nlis diffnit rẽ nãlem per mãm cõem ⁊ foꝛmã cõem. Ergo x̃ Pro⸗ batio medie. Oꝛ diffõ naturalis eſt ſicut diffõ ſymi. Pif⸗
ſinitio autẽ mechaphyſica ſicut diffõ ↄcani. Sed diffinitio
ſymi includit foꝛmã ⁊ mãm ſenſibilem in cõi. Srmꝰen
nihil aliud eſt qᷓ; naſus curuus ſiue concauus Qnod autẽ
oia naturalia diffiniant᷑ ſicnt ſymum pʒ inductine tam in
partibus aialium diſſimilibus vt ſunt naſus oculus ⁊ fa⸗ ties ꝛqᷓ; ſimilibus vt ſunt caro ⁊ os · Et ſile eſt in totozia, li ⁊ in tota planta ⁊partibus eius ⁊ ſic de alijs naturalib?ꝰ 53 ¶Cõfirmat᷑ pᷣdicta ꝓbatio qꝛ de his que ſunt in mã opʒ eſſe aliquã ptẽ phve ſpecula tiuã: cũ ſint ꝑtes entis ſcibilis. Alias nõ eſſet perfecta tra⸗ ditio pßve que eſt cognitio entis. Sed ſunt tm̃ tres ꝑtes phye ſpeculatine: vt infra ꝓbabitur. q.; ar.Iſ· metha · mathe ⁊ phyſica. Ad methaphyſicã autem mecha. no ptinet ↄſideratio talis vt ẽt infra ꝓbabitur. Vrgo illa con ſideratio ꝑtinet ad phyſicaʒ. d idẽ. Ad nãlem phxa ptinet ↄſiderare de nãlibus. Sed nãlia htĩ ſe pꝛincipia motus ⁊ mutatiõis: vt pʒ ſcdo phyſicox. Ergo ⁊c· IMas.1.ↄl. duas rõnes ſeu cõfirmationes ponit Ido. G· ſuper Woe tlo de trinitate. q. penulꝰ.ar.⁊. N Ex hac pꝛima parte con cluſiõis pʒ ꝙ nuilius rei nãlis põt aſſignari diffõ ſine mo tu Aniꝰrõ eſt. Dꝛ diffõ rerum nãliũ includit mãm ſenſi bilem ſed tuilibʒ materie ſenſibili ↄpetit motus ꝓpꝛiꝰ. Ergo in diffõne cuiuſſbet rei nãlis dʒ poni molns Ppi ſicut in diffõne carnis ⁊ oſſis opʒ ꝙ ponat᷑ calidũ? frigi dum aliquo modo cõtemperatũ ⁊ ſic de alijs. ¶ Mals eit ẽt er his quis ſit ꝓpꝛius modus diffinjendi in ſcientis naturali qꝛ.ſ.eſt cum mã ſenſibili in cõi. Tlnde in libꝛo 5 aia ẽt aia diffinit per mãmſ enſibilem: vt pʒ in ſco ð ai x.ꝗe6 bi d̃ ꝙ aia eſt actus coꝛpoꝛis ⁊c̃· ¶ M ẽt ex pdietis ꝙ phyſie eſt quedam eit ſcia eculatina: ⁊ ꝙ hʒ modů diffinienãi determinatum. CEierũti qꝛ Abertus ma⸗ gnns huic ſnĩe oppoſitũ aſſerit: ideo de hoc in ſcða parte puius operis ſpecialis foꝛmabit᷑ articulus · vʒ· in.7. hu q. 19. ar.3. biẽt ceteri opmatoꝛes calamum pꝛotraxe⸗ runt᷑. C Scham vo partẽ p̃dicte ↄcluſionis pꝛobant àrhn menta ante in ʒᷣriũ adducta. ¶ Sed dubitabat diſcipul dicens. Si conſideratio ſen ſcientia naturalis abſtrahit
mã ſenſibili particulari quomodo de rebꝰ mobilibus? materialibus extra aĩam exiſtentibus poteſt eiſe cogntio aut ſcia. ¶Ad hoc reſpondet Doc. S. ſuper Woetio de trinitate vbi ſupra dicens ꝙ rõnes ſiue diffinitiões abſtra cte a mã particulari pñt ↄñderari dupl. Uno ÿᷣm ſe·4 ſic csſiderant᷑ ſine mot ⁊ iã ſignata · Et hoc mõ non in uenitur in eis mñ ᷣm eſſe quod pñt in intellectu. Alio comparantur ad res quaꝝ ſunt rõnes que quidẽ res funt in materia ⁊ motu · Et ſic ſunt prinacognoſcendi illã ſingularia qꝛ omnes res cognoſ am per ſnam foꝛmam Et ita per hninſmodirõnes immobiles I ſine materia
w 0i

Nueſtio
particulari ↄderatas habetur cognitio in ſcia nãli de re⸗ bus mobilibus ⁊ materialibus extra animam exiſtenti bus Mec ille. CMnerebat inſuper idem diſcipulns di ligenter qne eſſet illa mã ſenſibilis cõis ⁊ que indiuidua lis · CAd quod reſpondet Do. F.in pꝛima parte. q.3. ar· pꝛimo ad ſcm vbi dicit ꝙ mã ſenſibilis eſt dupiex.ſ. cõmunis ⁊ ſignata ſiue indiuidualis. Cõᷣmunis autem vt caro ⁊ os. Indinidnalis aũt vt hee carnes ⁊ hec oſſa. In⸗ tellectus ergo abſtrahit ſpeciem rei nãlis a materia ſenñ bili indiniduali:nõ antem a materia ſenſibili. Sicut ſpe⸗ ciem hominis abſtrahit ab his carnibus ⁊ ab his oſſibꝰ que non ſunt de ratione ſpeciei:ſed ſunt partes indinidui
dn Lec. · vt dicitur in octano methaphyñce. Et ideo ſine his conſi
——
——
—
derari poteſt. Sed ſpecies hominis non poteſt abſtralii p intellectum a carmbus ⁊ oſſibus. Mec ille. Qnid an⸗ tem ſit abſtrahere a materia ſenſibili ⁊ que dicatur mate ria ſenfibilis inferius declarabitur in ſequenti queſtione Srticulo pꝛimo. Id umũ gitur dicenduʒ ꝙ materia ⁊ foꝛ P ma poſſunt dupliciter conſid era ri. no modo abſolnte. vt ſcilicet ſunt partes entis abſo⸗ lute conſiderati. Et ſic pertinent ad methaphyſcam. Alio modo poſſunt ↄſiderari ᷣm ꝙ oꝛdinantur ad motum in⸗ quantuin ſcilicet ſunt pꝛincipia motus. Materia eniʒ phy ſice conſideratur inquantum eſt mutabilis ad formam ⁊ foꝛma inquantum eſt acgſibilis per motum in materia.
Et ſic pertinent ad phyſicam vt declarat verſoꝛis in ſecũ
do phyſicoꝛnm. ¶Ad ſecundum dicendum ſicut dicit Doc. I.ſuper Wdetio de trinitate queſtione penultuma ar· ſecudo ad quartum g ſcienta eſi de aliquo duplici ter · Mno modo pꝛimo ⁊ pꝛincipalit. Et ſic ſcientia eſt ð rationibus vniuerſalibus ſuper quas fundatur. Ilio mo do eit de aliquibus ſecundario per reflexionem quandã. Et ſic ſcientia eſt de illis rebus quarum ſunt ille rationes inquantum illas rationes applicat etiam ad res particu/ lares qnarum ſunt Ratione enim vniuerſali vtitur ſciẽs ⁊ vt re ſcita ⁊ vt modo ſciendi. Mer vninerſalem enim hominis rationem poſſum iudicare de hoc vel illo. Ra⸗ tiones autem vniuerſales rerum omnes ſunt immobiles Ideo quantum ad hoc omnis ſcientia de neceſſarus eſt.
Sed rerum quarum ille ſunt rationes quedam ſunt ne⸗
ceſſurie ⁊ immobiles: quedam contingentes ⁊ mobiles. Et quantum ad hoe de rebus contingentibus ⁊ mobiji⸗ bus dicunt eſſe ſcientie. hec ille foꝛmaliter. CAd tertiũ dðm ꝙ intellectus non abſtrahit qudditatem rei natu ralis a materia ſenſibili commum. Wam talis quidditas includit materiam ⁊ foꝛmam vt infra pꝛobabitur libꝛo ſe ptimo queſtione.⁊3z. Sʒ abſtrahit a materia ſenſibili par ticulari ⁊ a conditionibus indiuduantibus de quibꝰ non eſt ſcientia. Mnde Doc. S.ſuper Poetio vbi ſupꝛa ad ſe
⁊ cundum ſic ait. ꝙ foꝛma inteliigibilis eſt quidditas rei. com.9 Obiectum autem intellectus eit quid: vt dicitur tertioð
anima Vniditas antem compoſiti vniuerſalis: vt homi nis ant animalis includit in ſe materiam vmuerſalem:nõ autem particularem vt dicitur ſeptimo methaphyſice.vn de intellectus communiter abſtrahit a materia ſenſibili in diuiduali ⁊ a conditionibus eius:non autem a materia cõ muni in ſcia naturali. Mec ille. C Et ſi queratur quid
pꝛincipalius conſideratur in ſcĩa naturali vel materia vel
fonna. CAd hoc reſpondet ibidem ꝙ in ſcia naturali nõ ↄRderat de materia niſi in oꝛdine ad foꝛmam. vlnde foꝛ⸗ ms per pꝛius eſt ð ↄñideratione nãli q; materia. ec ille CAd qᷓrtũ dõm ꝙ aliquid duplr de moueri. Vlnoſicut id quod mouetur · Alioꝰ ſicut rõ mouendi. le aũt kʒ nõ fit mobile ſicut id quod mouer: eſt tj mobile ſicut rõ mo uendi vt inunit Doc. Sã bꝛeuiter ſuper Woetio vbi ſu pꝛa ad qntum dicens ꝙ qᷓ;uis vninerſale non moneatur: eſt tñ ratio rei mobilis. Hec ile. CEt lʒ vt ibidem ſub dit ad ſextum anime quas conſiderat naturalis non mone antur per ſe mouentur tamen per accidens. Et iʒ etiam materia ſignata ſit pꝛincipium indiniduationibus non tñ mã cõᷣmunis ꝛvt ipſe dicit ibidem ad pꝛimum.
Cð. 4 de diia mathematice ab alijs ſclẽtijs ſ peculꝰ tiuis q;tum ad modũ ꝓpꝛiũ diffiniẽdi ⁊ cõſderãdi.
Stendendum nän ter ſcien⸗
o ta mathematica ab alijs ſcientijs ſpecu⸗
V latiuis differat 5ᷣm ſuum pꝛoprium mo
dum diffimẽdi ⁊ ↄfderãdi. ¶ Circa qð derütur duo. I Mmo vtrum mathe matica ſit de ſeparatis vm rõnein tantum ⁊ non ßm eſſe a mã ſenſibili. ¶ Scðo vtrũ ꝓpꝛiꝰmodꝰ ꝓcedendi ma⸗ thematice ſit pꝛocedere diſciplinabiliter. CIbin pho ⁊ Doc. S. Sed eſt. mnt ic ꝓcedit. Ṽ ꝙ ſcia — P umnn mathematica 5 ſeparatis m rõnem tm̃ a mã ſenſibili. Mã ſe ⸗ 1 parare ea que nõ ſunt ſeparata vᷣm rem:nõ eſt abſqʒ falſtate · Lum ergo ſcia ſit veroꝝ ⁊ non falſoꝝ videt᷑ ꝙ mathematica nõ ſit de ↄiunctis vᷣm eſſe ⁊ de ſeparatis m rõnẽ aut erit neceſſarium dicere ꝙ ipſa non erit ſcia. CP ⁊. llud qð eſt pꝛincipium diſtinctiõis eoꝝ quei vna nã ſpeciñica ↄueniunt eſt mã: vt ſepius adducit po. I. Sed mathematica ↄſiderat diſtincta ᷣm numeꝝ que ſunt vniꝰpeciei.vʒ. plures lineas rectas. Jõ ↄſiderat ma teriã. Et ſic cõſideratio eius nõ eit de hijs que ſunt abſtra cra a materia m rõnẽ. ¶ ·30 · Wiffõ eſt medium ðᷣmõ ſtrationis · Ergo qualis eſt modus demõſtrãdi:talis erit modus diffiniendi. Sed mathematicus demonſtrat per cãm mãlem. Mã demonſtratio qua demõſtrat᷑ ꝙ angulꝰ qui eſt in ſemicirculo eit rectus ex eo ꝙ vtraqʒ pars eins eſt angulus ſemirectꝰ eſt demonſtratio per cãʒ mãlezʒ. vt pʒ in ſcðo phyſicoꝝ. Ergoẽt diffinit per cãm mslez. Et ſic non abſtrahit a materia ᷣm rõem ⁊ diffõnẽ. Cp.40 Sm mathematicũ.ſ.coꝛpus qᷓ;tuʒ cõponit᷑ ex mã ⁊ foꝛ ma. Ergo mathe maticus nõ abſtrahit a materia. ꝛ einſ dem ſcie eſt ↄſiderare ptes ⁊ totum ſpᷣm.Jec ſunt argu menta oc. S. ſuper Poetio de trinitate. q.y.ar.z. vbi mouet iſtũ articulum: vbi plnra alia argumenta adducit. C Fed ð eſt phs in textu dicens. Bed ẽ ⁊ mathematica theoꝛica.ſed ſi imobiliuʒ ⁊ ſeparabilium eſt nunc adhuc
nõ manifeſtũ. Qꝛ tñ quedã mathematica inquãtũ immo
bilia ⁊ inquãtum ſpeculantur— dðm gꝙ ſcia mathematicalis ẽ Reſpon deo ſcia ſpeculatina cuiꝰↄſideratio
eſt de bijs que ſunt ſeparata a mã̃ ſenſibili tã cõi qᷓ; parti
cnlari Fᷣm rõnem lʒ nõ vᷣm eſſe. ¶ ꝛima pars huiꝰcon
cuſionis ꝓbaiur a pho fᷣm Voc· B. in pſenti jcõne vnica rõne. Que talis eſt. Mã mathe matica ↄſiderat ea que ſũt ſine motu vt ſtatim ꝓbabit. Gʒ actio ⁊ paſſio nõ poſſunt
eſſe ſine motu. Ergo mathe manca nõ põt eſſe ſcientia ac
tina aut factina.⁊ per ↄñs neqʒ pꝛactica. Oꝛ oĩs ſcia pra⸗
ctica aut eſt actiua aut factiua. Tñ igit ois ſcia ſit vel acti⸗ u vel factiua vel thoꝛica:relinquitur ꝙ mathematica eſt ſcia theoꝛica ſine ſpeculatina. ¶ Icða pars einſdem cõ⸗
cluſiõᷣis ꝓbatur a pho ᷣm Voc. S.ibidẽ vnca rõne:que ſie põt foꝛmari. Va enim quoꝛuʒ rõ ſiue diffõ ent ñue mã
ſenſibili:ſunt ſeparata a mã ſᷣm rõnem. Sed mathema ticaliũ rõnes ſine diffõnes ſunt ſine mã ſenſibili tã cõiqᷓ; ꝑticulari. Ergo ſunt abſtracta ab ea vᷣm rõneʒ. ꝛoba ⸗
tio medie. D diffõ mathematicaliũ eſt ſie diffõ ſiue r
cõcaui Sed in diffõne cõcaui nõ ponitur aliqð coꝛpus ſenſibile. Dr̃.n.ↄcauũ cuꝰmediũ exit ab extremis · ergo
t · Manc ꝓbationẽ innnit oc. S. Pꝛeuiter in lcõne cũ dicit. Rõ ·n. eoꝝ eſt ſine cã ſenſibili ſicut rõ ↄcaui. Nec i le. ¶ Tertia pars pᷣdicte ↄcluſionis.vʒ. ꝙ mathematica
eſt de ↄiunctis vᷣm eẽ materie ſenſibili ꝓbatur per argu⸗ menta ante in ↄrinm adducta. ¶ Ex pꝛedictis infertur m Doc. S.ꝙ mathematica differt a phyſica:qꝛ phyſi⸗
ca ↄſiderat ea quoꝝ diffõnes ſunt cũ mã ſenſibili ⁊ iõ ↄñi
derat nõ ſeparata. Mathematica vo ↄſiderat ea quoꝛnʒ
diffõnes ſunt ſine mã ſenſibili.⁊ iõ ſi nõ ſunt ſeparata ea
que cõſiderat tñ ↄſiderat ea inquãtũ ſunt ſeparata. Nec — ₰

Serti
Ale C ðſiderandũ eit aüt pꝛimo ᷣm Hoc. S. in ð pte q.ð Far · pᷣmo ad ſecundum· ꝙ duplex eſt materia.ſ.ma⸗ teria ſenſibilis ⁊ materia intelligibilis. Materia autem Fenſibilis dicitur materia coꝛpoꝛalis ſᷣm quod ſubiacet; titati. Manifeſtum eit aũt ꝙ quantitas pꝛius ineſt ſubſtã tie qᷓ; qualitates lenſibiles. Ande quãtitates vt numeri ⁊ dimenſiones ⁊ ñigure que ſunt terminatiões quantitatuʒ poſſunt conſiderari abſqʒ qualitatibus ſenſibilibus: quod eſt eas abſtrahi a materia ſenſibili.inon tamen poſſunt cõ ſderari ſine intellectu ſubſtantie quantitati ſubiecte a in teria intelligibili communi Tamen poſſunt confiderari ſine hac vel ſubſtantia: quod eit abſtrahi a materia intelli gibili indiniduali.Mec ille foꝛmaliter. Ex quo clare pa⸗ tet quid ſit intellectum abſtrahere aliquid a materia ſenſi bili · Mihil enim aliud eit q; intelligere ſubſtantiam quan ain non intelligendo ſubſtantiam ſenſibilem · ſicut abſtra here quidditatem naturalem a materia ſenſibili particula ri nihil aliud eſt qᷓ; intelligere materiam vniuerſalem ſen ſibilem non intelligendo conditiones indiniduales: vt in telligendo hominẽm non intelligendo Goꝛtem aut Mla tonem. Similiter abſtrahere a materia intelligibili parti culari nihil aliud eſt quã intelligere ſubſtantiam coꝛpoꝛeã ſubiectam quantitati:non intelligendo hanc ſubſtantiam ſubiectam tali quantitati. ¶ Si autem queratur quid eſt intellecum conuertere ſe ad materiam ſenſibilem cõmu nem. ¶ Dicendum ꝙ nihil alind eſt quam intelligere ſubſtantiam quantam que eſt ſenſibilis:non autem inquã tum eſt ſenſibilis. Similiter intellectum conuertere ſe ad mãm ſenſibilẽ particularẽ nihil alind eſt qᷓ; ↄſiderare nãʒ cõem que hʒ eiſe inſingularibus. Meqnaq; enim vmagi nandũ eſt ꝙ ↄuertere ſe ⁊ abſtrahere ſint actus oppoſiti. Alias impoſſibile eſſet intellectum ſimul abſtrahere ⁊ ſe conuertere. Et ſic aut aliquando intelligeret non ſe con⸗ nertendo:ant non abſtrahendo in pñti ſtatu Duod eſt 5 Doc. S. vbi ſupꝛa. Mam dũ abſtrahit itelligit:qꝛ abſtra here eſt intelligerevninerſale non intelligendo ſingulare. Si ergo non conuertit ſe dum abſtrahit:non conuertit ſe dum intelligit. Et ſic intelligit aliquando non ſe connertẽ do. nde iterato reſumens dico: ꝙ quando intellectꝰitel ligit hoiem cõuertit ſe ad ſingularia ⁊ abſtrahit ab eis eo dem actu ſimul ⁊ ſemel. Mam intellectus qi itelligit ho minem non intelligendo ſingularia: intelligit hoiem ꝗ hʒ eẽ in ſingularibus. Sed intelligere hoĩeʒ qui eſt in ſingu laribus eſt conuertere ſe ad ſingularia ⁊ eſt abſtrahere a ingularibus. Ergo ſimul ⁊ ſemel dum abſtrahit conuer tit ſe loquendo de abſtractione ⁊ conuerſione intellectus poſſibilis. Abſtractio autem intellectus agentis que eſt ꝑ lluſtrationem naturaliter pꝛecedit abſtractionem intelle ctus poſſibilis ſicut canſa effectum. De quo inſra diſpu⸗ tabitur cum de obiecto intellectus noſtri ⁊ de conuerſio⸗ ne eius ad fantaſmata agetur in hoc. 6o.q.14. ar.⁊ Eti.7. huins.qI.ar.1.⁊ ar.. O. vbi dicit Doc. S. ꝙ intellectus aptus natus eſt diuidere ea que ſunt cõiuncta ᷣm naturã. Mec ille. CCõſiderãdũ eſt inſuper ſcðo ᷣm Doc. S. ſn per Woetio ð trinitate iſto eodẽ articulo ꝙ ſeparatio põt accipi duplr. Enocõiter ꝓ oĩ diſtinctione. Et ſic q̃libʒ ab ſtractio vocat᷑ ſeparatio. Alioꝰ accipit ꝓpꝛie.vʒ · ꝓ diſtin ctione ſiue ſeparatiõe eoꝝ que ſunt ſeparata ðʒ eſſe. Et ſic ſeparatio non dicitur abſtractio pꝛopꝛie quia abſtractioꝓ pꝛie dicitur eſſe ſeparatio eoꝛum que ſunt coniuncta ßʒ eẽ aut ꝰm ꝙ pars cõiungitur toti ꝛant foꝛma materie. Et ſic abſtractio eſt duplex. Vina qua abſtrahitur foꝛmaa mã. Alia qua totũ abſtrahitur a partibus. Mõ tñ eſt intelligen dum ꝙ quelibet foꝛma poſſit abſtrahi à qualibʒ matẽria aut ꝙ qðlibet totũ poſſit ſeparari a quibuſcũqʒ partibus. Mam sb illa materia nõ põt foꝛma abſtrahi ꝑ intellectuʒ qua vᷣm eſſentie ſue rõnem dependet:ſed ſoium illa cu⸗ ins ratio eſſentie non dependet a materia. Tũ go oœia acci⸗ dẽtia comparentur ad ſubſtãtiã ſicut foꝛma ad inq; à cuʒ cuiuſſibet accidentis rõ dependeat a ſba ĩpoſſibile eit ali⸗ quã talem foꝛmã a ſba ſeparari. Silr ſunt quedã partes a gbus rõ totiꝰdependet:ſiẽ ſunt elementa reſpectu mix
Metha.
ti:que partes dicunt᷑ ꝑtes ſpẽi vt fupꝛa dietů eſt. ⁊ a taii⸗ libus totum non poteſt abſtrahi per intellectum qꝛ po⸗
nuntur in diffinitione totius. Sed ab illis partibꝰ que ac cidunt toti inquantum huiuſmodi põt totũ abſtrahi ꝑ ĩtel lectũ:ſicut hõ põt itelligi nõ itellecto pede. ¶ Ex pᷣdictis poõt colligi ꝙ ſicut eſt duplex vnioꝛ ita duplex eſt abſtra⸗
ctio. Gſt enim vnio foꝛme cũ materia: cui coꝛreſpe ndet
abſtractio foꝛme a materia · Ilia eſt vnio totius ⁊ partis
cui coꝛreſpondet abſtractio vniuerſalis a particulari.
ec omnia Doc. S.ibidem C onſiderandum vlteri
us eſt tertio ßᷣm eundem ibidem ꝙ in operatione intelle⸗
ctus duplex abſtractio inuenitur vna ſchm operationem intellectus componentis ⁊ diuidentis que pꝛopꝛie dicit
ſeparatio. Et hec competit ſcientie methaphyſice: vt in⸗ fra patebit. q.y. ar.⁊· Ahia eſt ᷣm operationem qua foꝛ⸗
mat quidditates rerum. Et illa eſt duplex. Quedaʒ que eſt abſtractio a materis ſenſibili. ᷓt illa eſt pꝛopꝛia mathe
mathice. Alia que eſt abſtractio vniuerſalis a particula⸗
ri ⁊ illa ẽ ꝓpꝛra phyſice q̃ abſtrahit a mã ſenſibili ꝑticula
ri ſicut dictum eſt ſuperius · Ned querebat dilcipu⸗ lus. Si intellectus per ſuam primam operationem po⸗
teſt abſtrahere ea que ſecundum rem nõ ſunt ſeparata:an hoc poſſit vniuerſaliter facere in omnibus aut in aliquibꝰ ſic ⁊ in aliquibus non. Et quare magis in aliqbus q; in alijs N Picendum m Doc. S. vbi ſupꝛa ꝙ natura ſi⸗ ne quidditas que eſt obiectum intellectus opoꝛtet ꝙ in⸗ telligatur per illud ex quo ſuam rationem ſoꝛtitur qð eſt actus Mam vnumquodqʒ intelligitur ſᷣm g actu eſt:vt dicitur in nono huius Quando ergo aliqua ſunt coniun⸗ cta vᷣm eſſe ⁊ quidditas vnius conſtituitur per hoc ꝙ h oꝛdinem ad aliud:tunc non poteſt intelligi ſine illo neque per inteilectum ſeparari ſine talia ſint coniuncta coniun⸗ ctione illa qua pars cõiungitur toti ſiẽ pes nõ põt itelligi ſine aĩali:ſiue ſint cõiũcta ꝑ modũ q foĩa cõiũgit᷑ mãevl accis ſto. Si vo talia qᷓ ſnnt ↄiũcta vʒ eẽ ſic le hẽant quod vnũ nõ dependet ab altero vᷣm id qð ↄſtituit rõnẽ nature
tũc vnũ ab altero põt abſtrahi per intellectũ vt ſine eo in
telligat: nõ ſolũ ſi ſint ſeparata ᷣm rem ſicut ho 7 lapis:
ſed ẽt ſi ſint ↄiuncta ᷣm eſſe ſiue ea ↄiunctiõe qj ps ⁊ totů
diungit ſine ea qj foĩa ↄiungit᷑ materie ſiue accis ſbo· hec ille. TEx quo pʒ ꝙ nõ in dibus põt intelligi itellectꝰ ab ſtrahere illa q̃ ſunt ↄinncta vʒ eẽ ſ ſolũ ĩ aliqbꝰficut ẽt di⸗ cet᷑ ĩfra in.7 huins.q.4. o. Idʒ etiã rõ quare hoc põt in aliquibus ⁊ in aliquibus non ir igitur dicendũ ðᷣm Doc · S. ſuper Zcd pꝛimũ boetio vbi ſupꝛa in pꝛincipio coꝛpo ris articuli ꝙ duplex eſtioperatiolintellectus · Vna que dicitur intelligentia intelligibilium qua cognoſeit dẽ vn quoqʒ quid ẽ · Ilia vero qua componit ⁊ diuidit..enũ
tiationem affiriatiuam vel negat iuam foꝛmando · ¶Et hee quidem due operationes dnobus que ſunt in rebus coꝛreſpondent Prima quidem operatio reſpicit inatu⸗
ram rei ſm quam res intellecta aliquem gradum in en⸗ tibus obtinet ſiue ſit res completa vt totum ſiue incomn⸗
pleta vt pars aliqua vel accidens · Secunda vero operã tio reſpicit ipſum eſſe rei quod quidem reſultat ex ↄun ctiõe pᷣncipioꝝ rei ⁊ hoe icõpoſitis. Mel ipſaʒ ſimplicem
rei naturam cõcomitatur: vt in ſubſtantijs ſimplicibus· Et quia veritas intellectus eſt ex hoc ꝙ conformatur lei
pʒ ꝙ pᷣm hanc ſcdam operationem intellectus nõ poteſt vere abſtrahere quod Vm rem coniunctam eſt quia in ab ſtrahendo ſignificaretur eſſe ſeparationem ſecundum eſſe
rei:ſicut ſi abſtrabo hominem ab albedine dicendo ho⸗ mo non eit albus ſigniſico eiſe ſeparationem in re · nde ñi ſecundum rem homo ⁊ albedo non ſunt ſeparata inel lectus erit falſus. Unde ſecundum hanc operationem o
poteſt intellecius abſtrahere ea que ſunt coninncta fʒ reð ſed bene ᷣm pꝛimam. Mec ille. C Idem clarius ſoluiti pᷣma pte q.Sy· ar.pᷣmo ad pᷣmũ. ¶ Ad ſchm dõmꝙ ab
ſtracta qᷓtitate a mã ſenſibili ꝑ itellectũ:ad huc contingit
E
ymaginari diueria ʒ numeꝝvniꝰſpẽi:qꝛ pᷣma rõ diuidẽ
di ↄuenit quõtitati inquãtũ hz in ſui ratiõe ſirũ tõq; diia
ↄſtitutiuàm
——— 8
——

— „
8 2 —
— — K —
S — 4
Ergo magis ꝓpꝛium eſt methaphyſice doctrinaliter ꝓ⸗
Sſtitutiuam ſicut ſupꝛa dictum eſt. Tnde ꝑp diuerſitateʒ ſituum ſecluſa etiãſubſtantia ſenſibili poſſunt intelligi re manere plura indiuidua ſub vna ſpecie ſicut plures linee recte ſub linea recta: vt deducit Voc. S.ſup Woecio de
trinitate vbi ſupꝛa ad. zn. ¶Acd zn dicendum ꝙ ſicut di
ctum eſt mathematica non abſtrabit a materia intelligi⸗ bili cõmuni:lʒ abſtrahat a materia ſenſibili. Partes aũt
Intitatis a quibus quodã modo demonſtratio ſicut a cã
materiali videtur ſumi: non ſunt materia ſenſibilis: ſed pertinent ad materiam intelligibilem que etiam in ma⸗
thematicis inuenitur. Dicitur autem materia intelligibi
lis per pꝛiustionem ſenſibilis:qꝛ.ſ.nõ ſtelligit᷑ vt ſubijci tur qualitatibus ſenſibilibus ſed intelligitur abſtrahẽdo ab ea: vt dicium eſt. Nð auteʒ demonſtratio qua demõ⸗ Rratur ꝙ angulus qui eſt in ſemicirculo eſt rect? habeat modum demõſtrationis materialis: pʒ ex hoc ꝙ partes habent moduʒ materie reſpectu totius: vt pʒ in.⁊5.ꝓhy⸗ coꝝ. Qnia igitur ibi demonſtratur ꝙ angulus in lemi⸗ circulo cadens ſit rectus ex eo ꝙ vtraqʒ pars eins ſit an· gulus ſemirectus⸗ dicitur ꝙ eſt demonſtratio materialis Em modum. Ad quartum dicendũ ꝙœ mathematica
lia ſunt quidem in materia ſenſibiliᷣm eſſe: non tamen
ꝓpter hoc ſequitur ꝙ non poſſint intelligi ſine materia ſenſibili. Neqʒ etiam materia ſenſibilis comparatur ad
ineam ſicut pars: ſed magis ſicut ſubiectum in quo eſſe
2ec.I.
habet. Similiter eſt de ſuperficie et coꝛpoꝛe. Mon eniʒ mathematicus cõſiderat coꝛpus qð eit in genere ſubſtã⸗ tie ꝓut eius pars eſt materia et foꝛma:ſed 5ᷣm ꝙ eſt ĩ ge
nere quantitatis tribus dimenſiombus pfectui. Et ſic
ↄparat᷑ ad coꝛpꝰqð eſt de gie ſpe cniꝰꝑs eſt mã pꝓhyſca ſicut accidens ad ᷣm.ec Poc. S.ſoꝛmalr vbi ſupꝛa.
„
MW bi in phyloſopho et Doctoꝛe Bancto.
ſ ſic ꝓcedit᷑. Aide 4 cedendi ſcientie mathematice ꝓpꝛius non ſt diſciplinabiliter pꝛocedere. Mam m quãli⸗
bet partem phyloſophie accipitur ſcientia per demon⸗ ſrationem. Ergo et diſciplina: Quia diſciplina nihil ali⸗ nd eit niſi acceptio ſcientie. Et ſie cõmune eſt omni ſcien tie diſciplinabiliter pꝛocedere et non ꝓꝛopꝛium ſcientie mathematice. P ꝛv. Omnis cognitio noſtra intellecti ua habet oꝛtumuſenſu: vt patet pꝛimo poſterioꝝ:et pꝛo bat Doctoꝛ Banctus in pꝛima parte.q.34 ar.6. Ergo naturalia que cadunt ſub ſenſu ſunt certioꝛa. Sed de eo
quod eſt certius facilius habetur diſciplina. Ergo videt
ꝙ diſciplinabiliter pꝛocedere magis competat naturali
qᷓ; mathematico. ¶ 30. Diſciplinabiliter pꝛocedere nõ eit aliud niſi certitudinaiiter pꝛocedere. Ergo illa ſciẽ
tia que eſt de certioꝛibus certitudinaliter pꝛocedit. Sed
methaphyſica eſt huiuſmodi cum ſit de ĩmaterialibus
et ſimpliciter abſtractis: vt in pꝛimo huius habitum eſt.
cedere qᷓ; mathematice. C 40. Diſciplinabilis ꝓceſ⸗ ſus ſumitur ab aliqua potentia intellectiua anime. Aut
ergo ſumitur a ratione:aut ab intellectu. Si a ratione:ſic
deber dici rationalis. Et ſic ↄuenit phyſice · Si ab intelle ctu:ſic erit intellectualis qui conuenit methaphyſice. Et ſie videtur ꝙœ mathematica non habeat pꝛoceſſuʒ ꝓpꝛiũ.
CSed incõtrarium arguitur. Mam illa que ſunt intel⸗ lectui noſtro maxime pꝛopoꝛtionata:certitudinaliter co⸗
gnoſcuntur. Sed mathematicalia ſunt huinſmedi. Maʒ
ſicut intellectus noſter eſt coniunctus ᷣm eſſe coꝛpoꝛi et noõ ᷣm operationem:ita mathematicalia ſunt coniuncta
Fᷣm eſſe materie ſenſibili et ſeparata ᷣm rationem: vt ſu perius dictum eſt. Ergo certitudinaliter et demonſtrati ue cognoſcuntur. Et per cõſequens machematica certitu
dinaliter pꝛocedit. Sed certitudinaliter et demonſtrati? ne ꝑpꝛocedere eſt diſciplinabiliter pꝛocedere. Igit ⁊ð.
dicendũ ꝙ aliquididicit᷑ pꝛo ⸗ puum alicui dupliciter. Eino
eſpondeo
modo per adequationem. Et tale pꝛopꝛium ſolum con ⸗
kenit illicuius eſt pꝛopꝛinʒ · Alio modo per appꝛopꝛia
de his que cadunt ſub ſenſu non erit
Muarta
tionem pꝛoht ꝓpꝛium idem eſt qð appꝛopꝛiatũ. Et tale
—
Ppꝛiũ nõ ↄuemit ſolũ illi cuiꝰ eſt e dut magis ppꝛie. Diſciplinabil igit᷑ ꝓcedcre attri⸗ buit ſcie mathemarice nõ qꝛ ipſa ſoiũ diſcipiinabir: ꝓce dit: ſʒ qꝛ hoc ei pᷣcipue ↄpetit: vt dicit D oc. S.ſuꝑ Poe cio de trinitate. q vitiꝰ.ar. pᷣo.q̃ſtiũcula.ꝛ.in ſolutiõe qõᷓ⸗ is. Luiꝰ rõneʒ ibidẽ aſſignat. Dꝛ diſciplinabilis ꝓceſus eſt qui ꝓducit ad certã cognitionẽ que ſcia dicit᷑. Mam diſcere aligd nihil alind eiiqᷓ; ſciam ab alio accipe. Sed hoc maxim̃e ↄtingit inmathematicis ſciõtijs:cũ mathe⸗ natica ſit ceteris duabꝰ certioꝛ. Ergo p̃cipue diſciplina biliter ꝓcedere ↄpetit mathematice ſcie. Vð añt marbe matica ſit certioꝛ phyſica: manifeſtũ eſt. Tum pꝛimo ex hoc ꝙ cognitio nãlis ex pluribꝰ depẽdet. Dꝛ cuʒ verſet circa motũ et mãʒ ſenſibilẽ:net̃io eiꝰ cognitio dependet ex ↄſideratione mãe ipſiꝰ et foꝛme et dipõnũ mlinʒ et Ppꝛletatũ ↄſequẽtiũ foꝛmã in materia. Vuz ergo illa ſcia ſit difficilioꝛ ad quã plura requirunt᷑: vt pʒ pᷣꝛ poſt?. ſcia enun minus certa dicit᷑ que ſe hʒ ex additione:relinquit᷑ ꝙ ſcia nãiis eſt minus certa qᷓ; niathematica. Tum ſcð ? ꝓcedit ex his que ſunt frequẽter et nõ ex his que ſunt ſemp: vt pʒ ꝛ0 phyſicoꝝ. Tum 30.qꝛ magis accedit ad ſingularia que ſunt minus certa. Eſt etiam mathematica certioꝛ nobis qᷓ; methaphyſica: Oꝛ ea de quibus eñt ſcia methaphyſicalis ſunt magis a ſenſibus remota a quibꝰ lenſibꝰ noſtra cognitio intiuʒ ſumit. Sed mathematica eſt de bis que cadũt ſub ſenſu et ymaginatione. vʒ. de ji⸗ gura numero linea et huiuſmodi. Igit᷑ ⁊c̃. IMec omnia Doc. S. vbi ſupꝛa. ¶ Sed hic oꝛitur difficnitas ꝓpter ea que dicta ſunt. Dictum eſt enim ꝙ cognitio naturalis dicit minus certa eo ꝙ eſt circa motũ. ¶ Contra: Duia mathematica etiã verfatur ctrca motum: vt pʒ per phm in · ⁊phyſicoꝝ: vbi dicit tria eſſe negocia. ꝛimum eſt de mobili et coꝛꝛnptibili. Scðm de mobili et coꝛrupti⸗ bili. Tertiuʒ de imobili et icoꝛruptibili. irca pᷣm verſs tur phyſica. Lirca an mathematica. Virca m methaphy ſica. Ergo videt᷑ ꝙ ↄſideratio mathematica ſit de motu. Et ſic nõ ſequit᷑ ex hoc ꝙ phyſica ſit minus certaq;; m thematica. CP ꝛ20. Dictum eſt etiã mathematica eſt de his que cadunt ſub ſenſu. NContfa. Muia illa que ca dunt ſub ſenſu ſunt ſenſibilia. Si ergo mathematica eſt de his que ſunt ab⸗ ſtracta pᷣm rationem a materia ſenſibili. Qð eſt ↄtra ſu⸗ perius determiata. ¶P ꝛ. x dictis etiã pʒ ⁊ ↄcludit᷑ ꝙ demonſtrationes malhematice ſunt certioꝛes alijs. ¶Contra. Da illa demõſtratio que ꝓcedit ꝑ oẽs cauſas. videt᷑ eẽ certioꝛ ea que ꝓcedit ꝑ vnã vel duas tiñ. Sed phycus demõſtrat p œẽs cãs:yt pʒ ꝛ0 pßyt. mathemati cus vo ſolũ ꝑ vnã vel duas. Igit᷑ demõſtratio phyſica eſt certifſima et nõ mathematica. ¶Dicẽdũ pꝰ ꝙ phus in. ⁊0.phy nõ intendit diſtinguere ſcias ſpeculatiuas: vt dicit L̃mẽtatoꝛ ⁊0 phyrꝛß intẽdit diſtinguere res deq⸗ bus ſcie ſpeculatiue demõſtrãt. ¶ Nerũtũ vt diẽ Doc. S. ſuꝑ Poecio de trinitate. q.penulti.aro.ʒ. ad. gmn. illa tria gnã reꝝ pñt/ſciẽtijs appꝛopꝛiari. ntia.n.incoꝛrupti/ bilia et imobilia pᷣciſe ad methaphyſicã ptinẽt. Entia vo mobilia et icoꝛruptibilia ꝑp ſui vnifoꝛmitatẽ et raritateʒ pfit determinari q̃ntũ ad ſuos motꝰꝑ pᷣn? mathematica. qð de mobilibꝰet coꝛruptibilibꝰ dici non põt. Et iõ vᷣm genꝰ entiũ attribuit mathematice rone aſtrologie. Ter- tinm vero rernanet ꝓpꝛium ſoli ndli. Nec ille et valde
gloꝛioſe. CMicenduʒ ꝛ0 ꝙ aligd cadit fub ſenſu dnplt. Vno ꝑ accidẽs. Et ſic mathematica nõ cadũt ſub ſenſu.
Alioꝰ per ſe.Et hoc dupk. noꝰ per ſe pᷣmo. Et ſic etiã mathematica nõ eſt de his que cadũt ſub ſenſu. Alio?ꝑ ſe 20 ſine ꝑ ſe per alteꝝ ſicut ſunt ſenſibilia cõia. Et ſic non repngnat mathematicam eſſe de his que ſubſunt ſenſui et vmaginationi potiſſime accipiendo ſenſum pꝛo yma⸗ ginatione. CDcendum tertio g ceteris paribus illa demonſtratio que eſt per omnes cauſas eſt certioꝛ ills que eſt per vnam vel duas tantum. Sed ſi fiat locu⸗⸗
tio de dinerſis demonſtrationibus diuerſarum ſciẽtiaꝝ
ꝓpꝛiũ: ſed ſolũ potim̃/
Lectio.i.
Lectio.S.
Lectio ʒ.

Serti
non opʒ · Sed demonſtrationes mathematice ſunt eertii ſime ſuppoſitis diffinitionibus ſuppoſitionibus et cõmn nibus animi conceptionibus que ponuntur in pꝛincipio Euclidis.verbi gratia. Demõſtratio qua demonſtratur iſta ↄcluſio mathematicalis. Suꝑ quãlibet lineã rectaʒ ↄtingit triangulus equilateruʒ collocare eſt notiſſima et certiſũima ſupponendo ꝙ oẽs linee ꝓcedẽtes a centro àd circũferẽtiã ſunt eqles et ꝙ a quolibet pũcto ad qðlibet punctũ ↄtingit rectã lineã ducere et ꝙ illa que ſunt eqᷓlia vni tertio illa ſint equalia inter ſe:ſupponendo ẽt ꝙ dato quocũqʒ puncto ↄringit circnlũ ꝓtrahere. Anibus ſup/ poſitis ipoſſibile eſt nõ aſſentire demõſtratiõi. ¶ Sit. n. linea recta data.a.b. Et ꝓtrahatur vna linea recta eqlis linee date a puncto.a.linee date ad punc ũ.c. Et ſit linea a.c. Et ꝓtrahatur etiã vna alia linea recta a puncto. b. li⸗ nee date ad idem punctũ.c. Et ſit linea. b.c. Et ſic conſti⸗ tuetur triangulus equilaterns.ſ.ꝙ oẽs tres linee ſint eqᷓ⸗ les. Ponam.n.pedes circini in puncto. b.linee date. Pt ꝓtraham circũferentiaʒ circuli per punctũ.a. eiuſdem li nee date. Que circũferentia tranſibit per punctũ.c. Et ſit circulus.a.c.d. AM anifeſtũ eſt ꝙ linea.b.c.erit equalis linee date.a.b. Qnia dẽs linee que ꝓcedunt ab eodẽ cen tro ad eandẽ circũferentiã ſunt equales. Bed linea.b.c. et linea data.ſ.a.b.ſunt buiuſmodi. Igit᷑ ⁊c̃. Peinde po nam pedem circini in puncto.a.linee date. Et faciam cir culum ſcõm. Vuius circũferentiã extendã vſqʒ ad pun⸗ crum.b.linee date. Que quideʒ circũferẽtia tranſibit per punctũ.c.et fiet.b.c. Et manifeſtũ eſt ꝙ linea.a.c.erit eqᷓ lis linee date.a.b.qꝛ exibunt ab eodem centro circuli ad eandem circũferentiam. Bed quecunqʒ ſunt equalia vni tertio itla ſunt equalia inter ſe. Cum ergo linea. b.c.ſit eqᷓ lis linee date. a. b.per pᷣn circuluʒ et linea.a.c.ſit equalis linee date per ſchm cuculuʒ: ſequit᷑ ꝙ linea.a.c.et linea b.c.ſint equales iter ſe:et per ↄñs omnes tres linee erũt equales. Dð eſt ꝓpoſituʒ; ꝓbandum: vt clare pʒ. ſi ipſe met lineas ꝓtrahere volucris ᷓᷣm demõſtrationẽ ꝓpoſi⸗ tam. ¶ Similiter ꝓbari põt faciliter ꝙ ſuꝑ lineã rectaʒ datam ↄtingit triangulũ bilaterũ collocare. Triangulus aũt bilaterus vocatur triangnlus qui hʒ duas lineas eqᷓ⸗ les: et tertiã inequalẽ ambabus. Sit. n.cauſa exercitij nÿ̃i linea recta data.a.b. Tlolo ſupꝑ eam triangulũ bilaterum collocare. Et pᷣꝰ ꝓtraham a puncto.a.vnam lineam lon ⸗ gioꝛem linea data ad punctũ.g. Deinde ꝓtraham aliam lineam a puncto.b.linee date vſqʒ; ad idem punctum· g.
Et ſic fiet triangulis.a.g. b. Duem ꝓbabo eſſe bilaterũ.⸗ Et ſuppono cuʒ his que ſuppoſita ſunt in pꝛecedenti de⸗
monſtratione ſi equalibus equalia addant᷑: ea que reſul⸗ tabunt erunt equalia. Suppono etiaʒ ꝙ ſi ab equalibns equalia demant᷑⁊reſidua erunt equalia. Qubus ſuppoſi tis ponam pedẽ circini in puncto.a. Et circinabo vᷣm eqli
tatem linee.a.g. Cuius circũferẽtia tranſibit per punctus
g· Deinde ꝓtrabam lineam dataʒ recte ad circũferentiã circuli facti vſqʒ ad punctũ. h. Et vocabit᷑ totalis linea.a. b.h. Et fiet circulus.g.h. Cuius centrũ erit.a. Vno facto
habeo ꝙ linea.a.g. eſt equalis totali linee. a. b. h. Wꝛab
eodem centro.ſ.a.ꝓcedũt ad eircũferentiaʒ eiuſdeʒ cir⸗ culi. Ergo ſunt equales per ſuppoſitionẽ factaʒ. D einde ponam pedem circini in puncto. b. linee date. Et ꝓtrahã circũferentiã m eandem equalitateʒ ſicut pꝛius. Et trãſi bit per punctũ.g. D einde ꝓtraham lineaʒ datam.ſ.b· a. ad oppoſitum directe ad circũferentiam ad punctum.f. Et totalis linea vocabitur. b. a.f. Que vt nunc ſupponit erit eqᷓlis pꝛime linee totali.ſ.a.b. h. Et ſiet circulus.g. f. Luo facto hẽo ꝙ linea. b.g.eſt eqjlis totali linee.b.. f.
quia ereunt ab eodem centro ad eandem circunferentiaʒ
ſecundi circuli. Sed.b· a.f.eſt equalis linee totali ſecundi
circuli ſcilicet.a.b. h. Ergo linea.b.g. erit equalis linee. a
b. h. Sed eedem linee erant equales linee.a.g. vt patuit per pꝛimum diſcurſum pꝛimi circuli. Ergo linea.b.g.⁊ linea.a.g. erunt equales inter ſe:quia ſcilicet ſunt equales vni tertio. Et ille due linee nõ pñt eſſe equales linee da⸗
te qne eſt tertia linea eiuſdem trianguli:qꝛ idem nõ põt
Metha.
eſſe equale toti et parti. Sunt aũt equales totali linee.ʒ. b.h.cuius pars eſt linea dataſ.a. b. Ergo habeo ꝓpoñ tum.ſ.ꝙ ſupꝑ lineam rectas datam que eſt. a. b.contingit triangulum bilateꝝ..
— igi dðᷣm ꝙ qᷓuis in qualibe Ad pꝛimum ſcia accipiat Se dile plina:tñ facilius accipit᷑ in mathematica qᷓ; in alijs ſicut dictum eſt. CAd ⁊n dðmꝙ nãlia ꝓpter ſui finxibilita⸗ tem et mobilitatem nõ poſſunt habere magnõ certiudi/ nem. Bed mathematicalia que ſunt abſqʒ motu poſſunt
habere certitudinẽ que cuʒ ſint in mã ſenſibili ſᷣm eẽ ſub ſenſu et vmaginatione cadere pñt ſicut dictum eſt. CId
zn dðm ꝙ aliqna pñt dici certioꝛa dupł. Vno 5ᷣm niʒ
tm̃. Et ſic methaphyſicalia ſunt certioꝛa. Alioꝰ ᷣm nům
et qud ad nos ſimul. Et ſic mathematicalia ſunt certioꝛa
methaphyſicalibus. Aicet ergo ex parte rei conſiderate methaphyſicalia ſint certioꝛa:tamen ex parte ↄſiderãtis mathematicalia ſũt certioꝛa. CAd vltimũ dðm ꝙ ſicnt modus phyſice accipitur a ratione ᷣm ꝙ a ſenſu accipit: modus aũt ſcie methaphyſice ab intellectu ᷣm ꝙ ahgd ↄſiderat:ita etiã et modus mathematice põt ſumi arõne ßm ꝙ accipit ab vmaginatione: vt Voc. S. dicit ſuper
Woecio de trinitate vbi ſupꝛa ad. ꝙn.
COõ.væ. De dfia hniꝰ ſcie que methaphyſica dicit ab Alijs:qntũ ad ꝓpꝛiũ modũ ↄſiderandi ⁊ diffiniendi.
2 Einde ↄnderandũ eſt de diſtin“ ctione ſiue de dia pꝛime d pßre ſine methaphyſice ad alias ſcias: jntus ad ꝓpꝛinz modus cõſiderandi et diffiniẽdi. CCirca quod querũtur tria. C Dꝛimo vtrum ſcia methaphyſice ſit theoiei.ſcia ſpeculatiua. ¶T Scðo vtrũ methaphyſica ſit de abſtractis ᷣm eſſe et rõneʒ materia intelligibili ⁊ ſenſibili tam cõmuni qᷓ; indiuiduali. C Tertio vtrũ pꝛo⸗ pꝛius modus pꝛocedendi metha ſit pcedẽ ĩtellectual. CIbi in phyloſopho et Woctoꝛe Bancto. Si vero eſt aliqd imobile 6..— ſic pꝓceditur. Vide 3 Ppmum ꝙ phya nonſt theoꝛica.i.ſcĩa ſpeculatiua. Wam quelibet ſci entia cums finis eſt operari:eſt pꝛactica et nõ ʒo.ʒ.l ſpeculatina: vt patet in tertio de anima. et in.⁊0 huius: ⁊ q.ð· vbi dicitur ꝙ intellectus ſola extenſione ad opus fit pꝛ ꝛ0. P cticus. Sed methaphyſica oꝛdinatur ad opus tanqᷓ; ad fi et cõ ·ʒ· nem. Oꝛdinatur enim ad ſcire. Sed ſcire eſt operari:cuʒ ſit actus ſecundus anime intellectine et non pꝛimus. Er⸗ go methaphyſica eſt ſcientia pꝛactica et non ſpeculãtiua. CP ꝛ. Omnis habitus qui eſt immediate directiuus operis: eſt pꝛacticus: vt patet per phyloſophum vbi ſu⸗ pꝛa. Et patet etiam de ſcientia moꝛali. Sed methaph⸗ ſica eſt huinſmodi.ergo ⁊c̃. Pꝛobatio medie. Wam ſa⸗ pientia eſt habits directiuus operis: quia eins actus eſt alios perſuadere et dirigere: vt patet in ꝓhemio hhius⸗ q.y.arꝰ.pᷣo vbi tangitur deſcriptio ſapientis. Sed me⸗ thaphyſica eſt ſapientia: vt ibidem patuit.ergo ⁊c· CP ʒo. la ſcientia que oꝛdinatur ad feiicitatem tanqᷓ; ad ſi⸗ nem̃ eſt pꝛactica. Aliter ſcientia moꝛalis non eſſet ſciẽti pꝛactica:cum oꝛdinetur ad felicitateʒ: vt patet in.10 · cchy Leco· coꝝ. Sed methaphyſica oꝛdinatur ad felicitatem videl ad viſionem ſiue ad cognitioneʒ dei: vt patet per tolumn
diſcurſum phyloſophi in libꝛis methaphyſice. Ergo idẽ quod pꝛius. ¶ Fed dicebat reſpondens ꝙꝙ felicitas eſt operatio intelſectus ᷣm perfectiſimam virtutem.vʒ ·a pientiam: vt patet.io.ethycoꝝ · Ergo argumemum nul⸗ lum. Contra. Mam ſi hoc eſt verum:adhuc argume⸗ tum in ſu o roboꝛe manet. Mam ſi felicitas eſt operatiò intellectus ᷣm ſapientiam: ſequiur ꝙ ſcientia moꝛalis non erit pꝛactica: cum non oꝛdinet᷑ vt ſc ad opus alter potentie qᷓ; intellectus. CdꝛIntellectꝰ dr— extenſione ad opus: vt adductum eſt. Sed hoc ng
—„———

M mi mnepn d..
unchhin
mihn
unn
1
e4.7
M dasun
Nueſtio
intelligi de opatiõe volũtatis: quia ſic intellectus non eſt
quantus cum ſit indiuiſibilis. Ergo ſic nõ eſt extenſiuus ad aliquid extra. Intelligitur ergo de opatione itellectꝰ. um mgit methaphyſica oꝛdinet᷑ ad opationeʒ intellect? tanq; ad ꝓpꝛiũ finẽ. vʒ · ad ſcire:ſequitur ꝙ methaphyca eſt pꝛactica. CP zꝰ. Si methaphyca diceret ſcia ſpecu⸗ latiua: vel hoc eſſet ex parte finis eiꝰꝛ vel ex ꝑte materie. Mõ pᷣnꝛqʒꝛ ſic oẽs ſcĩe eſſent ſpeculatiue: cuʒ oꝛdinentur ad ſcire pᷣmã veritatẽ. Meqʒ ⁊m:qꝛ ſcia illa cuiꝰ obiectnʒ eſt opabile a nobis eſt pꝛactica ex ꝑte materie. Sed obm methaphyce.ſ.ens inqjntũ ens eſt abſtractũ a mã m eẽ
et rõnẽ: vt patebit in ſequẽti articulo. Sed hoc hʒ ab itel
lectu noſtro abſtrahente. Ergo methaphyſica ex ꝑte mãe
eſt pꝛactica. Et ſic nullo modo eit ſpeculatiua. CpP 4.
M ethaphyſica eſt ſcia cõis ad ſciaʒ ſpeculatiuã et pꝛacti
eam:ců obm eiꝰ ad obiecta oiuʒ aliaꝝ ſit cõe. Ergo non magis dicenda eſt ſcia ſpeculatius qᷓ; pꝛactica. CP y.
Logyca et methaphyſica dicũtur ſcie cognate:vt pʒ ĩ40 huius · Sed logyca nõ eſt ſcig ſpeculatiua ſed pꝛactica:vt vnlt Scotus in. zo. huiꝰ.et Idetrus auręoli inpᷣꝰ ſniaꝝ ⁊ Bratiadens in pᷣdicabilibꝰ poꝛphyrij. Ergo pari ratiõe methaphyſica dicetur ſcia pꝛactica:cuʒ ambe ad eundem ſneʒ oꝛdinent᷑. N Sed dicebat ꝙ logyca oꝛdinat ſuum ſinẽ ad opus. vʒ · ad acgſitionẽ aliaꝝ ſcĩiaꝝ arguẽdo et diſ⸗
putãdo. nõ aũt ipſa methaphyſica. Einde nõ eſt ſimile. ¶CCdntra. Mam querimus methaphyſicã: vt faciliꝰva leamꝰpuenire ad acgſitionẽ ſacre thelogie: vt pluribus manifeſtũ eſt. Ergo ſulla eſt diſſilitudo: pᷣfertim cũ ſicut
ſcire eſt opus inteilectus:ita et arguere et ſic alias ſcias
acgrere. CP ꝛ. Metha nõ eit ſcia libera. Ergo nõ eſt
ſcia ſpeculatiua. Patet ↄña:qꝛ liberum dicit᷑ qð ſuimet cauſa querit᷑: vt patuit in ꝓhemio huiꝰ.q.8. Antecedens ꝓbat᷑. Mam ſi eſſet libera:ſequeret᷑ ꝙ methaphyſica eẽt ſcia er ars liberalis. Sed ↄis eit falſuʒ:qꝛ tiñ ſunt ſepteʒ
artes liberales ᷣm oẽs doctoꝛes.vʒ. grãmatica rethoꝛi
ca logyca muſica ariſinetrica geometria et aſtrologia: in/ ter quas nõ enumerat᷑ methaphyſica. Ergo nõ eſt libe⸗ ralis. ¶ Sed 5 eſt phs in textu dicens. Si vo eſt aligd imobile et ſeparabile et ſempiternũ:palam qʒ eſt cheo⸗
rrice id noſce ⁊ðᷣ.¶ In cõtrariũ eit ẽt ꝓhus in pᷣ huiꝰm
omnes expoſitoꝛes eiꝰ: vt ibidẽ Sa F. 4 dicendũ ꝙ pꝛo huius articuli Reſpondeo diligenti deciſione:et pꝛo eui⸗
denti declaratione diſtinctionis inter ſciaʒ ſpeculatiuam et pꝛacticã tria per oꝛdinẽ ſunt facienda. ¶ Mam pᷣr ad⸗ ducent᷑ aliqua notabilia potiſſime ᷓᷣm doctrinam beati
Thome. ¶ Scðo ex ipſis deducent᷑ alique cõcluſiones
eum gbuſdaʒ coꝛrelarijs. ¶ Tertio quedã dubia in me dium ꝓponent᷑. ¶ Lonſiderandũ igit᷑ eſt pᷣꝰ diligenter
ym Doc. S.ſup Woecio de tri.q.ÿ. ar.pᷣꝰ.ꝙ theoꝛicus
ſue ſpeculatiuus intellectus pꝛopꝛie in hoc ab intellectu pꝛactico ſic differt:qꝛ ſpeculatiuus hʒ pꝛo fine veritatem quã ↄſiderat:ꝓꝛacticus vero veritatẽ ↄſiderataʒ oꝛdinat in operationẽ tanq; in finem. Et ideo dicit phus in. 30 · de aiĩa ꝙ differũt ab innicẽ fine. Et ⁊ methaphyſice dicit ꝙ
Rnis ſpeculatine ſcie eſt vitas. Finis autẽ opatine ſeu pꝛa
ctice eſt actio. ũ igit᷑ opoꝛteat materiã fini eſſe ꝓpoꝛtio natã: opʒ pꝛacticarũ ſciaꝝ eẽ res illas que a nr̃œo ope fieri
poſſunt: vt ſic eaꝝ cognitio in opationẽ quaſi in finẽ oꝛdi⸗
nari poſſit. Speculatiuarũ vero ſcĩaꝝ materiã opʒ eẽ res illas que año ope nõ fiũt. Qnde illaꝝ cõſiderqtio in ope rationẽ oꝛdinari nõ pot ſicut in finẽ. Mec ille. ¶Ex quo patet ꝙœ ꝓpꝛie ſciẽtia ſpeculatiua differt a pꝛactica q;tum
ad finẽ:⁊ q;tum ad materiã. Mã finis ſciẽtie ſpeculatiue eſt cognitio veritatis. Materia vero eins eſt res: opere
ſiẽtis nõ opabilis inq;tũ hmõi. Sed finis pꝛactice ẽ ope ratio. Et materia eiꝰ eſt res opabilis ab habẽte ſcientiã illã pꝛacticã. Et qꝛ finis huiꝰ ſciẽtie eit ſcire:cum materia
kiꝰ circa quã verſat:nõ ſit opabilis a nobis:ſegt᷑ ꝙ me⸗
haphiſica eſt ſcia ſpeculatiuã ⁊ nõ pꝛactica:ſicut ẽt ſupiꝰ in pꝛimo huiꝰ.q.ð ar.x· adductũ eſt. ¶ õſiderandũ vl
teriꝰ eſt ſcdoꝛ hm doe. S in pꝛuma pte· q· I4ar. vtimo:
Miunta
ꝙ aliqua eſt ſcia ſpeculatiua tm̃. Aliqua pꝛactica tm. Et aliqua ÿᷣm ꝗʒd pꝛactica:⁊ ᷣm ꝗd ſpeculatina. Ad cuiꝰ eui dentiã vt ibidẽ dicit: ſciendũſc aliqua ſciẽtia põt dici ſpe culatiua tripliciter. ¶Mꝛimo modo ey ꝑte reꝝ ſcitaruʒ: que nõ ſunt opabiles a ſciẽte:ſicut ſcia hoĩs de rebꝰ naiu ralibꝰa diuinis. N Secũdo modo qᷓ;tum ad modũ cõſi derandi vtputa ſi edificatoꝛ cõſideret domũ diffiniendo vel diuidẽdo: ⁊ cõſiderãdo eiꝰvniuerſalia pꝛicipia. Moc enim eſt opabilia modo ſpeculatino cõſiderare:⁊ nõ m ꝙ opabilia ſunt. Opabile.n.eſt aligd ꝓp applicationem foꝛme ad materiãtnõ aũt ꝓpter reſolntionẽ compoſiti in vlia pꝛincipia foꝛmalia. ¶ Tertio modo qᷓ;tũ ad finem. Mã intellectus pꝛacticus differt ab itellectu ſpeculatino fine: vt dicitur tertio de aia. Intellectus. n. pꝛacticus oꝛdi nat ad finẽ opationis. Sed finis ſpeculatiui eſt cõſidera tio veritatis. Si igit᷑ domificatoꝛ cõſideret qualiter poſ⸗ ſet fier domus:nõ oꝛdinãs ad finẽ opationis:ſed ad co⸗ gnoſcendũ tĩ:erit q;tum ad finẽ ſpeculatiua cõſideratio de re tñ oꝑabili. Sciẽtia igit᷑ que eſt ſpeculatina ratione
rrei ſcite:eſt ſpeculatina t. Que vero eit ſpeculatiua vel
ym modũ:vel ᷣm finẽ: eſt ym ꝗd ſpeculatiua:⁊ m qd pꝛactica. Cũ vero oꝛdinat᷑ ad finẽ opationis: eſt implici
ter pꝛactica.ec ĩa doc. S. foꝛmair. Cxx quo pʒ pꝛio
ꝙ ſcĩa que dicit᷑ ſpeculatina ᷣm modũ ↄſiderãdi tĩ vel
Lec. 6 et com.s.
Ppter finem operandi:põt eſſe de re opabili. Et ſic aiqᷓ
ſcia põt dici ᷣm qd pꝛactica et ſimpł ſpeculatiua:et ecõ⸗ tra aliqua ſcĩa põt dici ſimpl pꝛactica et ᷣm quid ſpecu
latiua. ¶ Matet ſcðᷣo ꝙ ſcia nõ dicit᷑ ſimpl: pꝛactica exꝝx
eo ꝙ eſt de re opabili a ſeiente abſolute:ſed ex fine ſimpł pꝛactica indicat᷑ ᷣm ꝙ ſciens oꝛdinat rem talem ad finẽ
Opationis: Picut ẽt ſuperiꝰ in pᷣꝰ huiꝰ.q.g.ar.v.adductũ
eit. ¶ onſiderandũ vlteriꝰ eſt.z0. ᷣm Doc. S.in que⸗ ſtiombus diſputatis de vitate.q.z. ar. z. ꝙ aliqua cogni⸗
tio dicit pꝛactica ex oꝛdine ad opus. Qð quideʒ cõtingit
dupk. Uñqʒ quidem in actu: dum actualiter in opus oꝛ dinatur:ſicut dum artifex pᷣconcepta foꝛma ꝓponit eam
in mãm inducere. Et tunc eſt actu pꝛactica ccgnitio et co
gnitionis foꝛma. Nuandoqʒ vero cognitio eſt ad acium oꝛdinabilis:non tamen actu oꝛdinat᷑: Sicut cum artifex excogitat foꝛmam artificij:et ſcit eam ver modum ope⸗ randi:non tamen operari intendit. Et certum eſt ꝙ tunc
eſt pꝛactica virtute vel habitu:et non actu. Quando ve⸗
ro nullo modo eſt ad actum oꝛdinabilis:tunc talis cogni tio eſt pure ſpeculatina. Nnod etiam contingit duphci⸗ ter. Vno modo quando cognitio eſt de rebus ilis que non ſunt apte nate pꝛoduci per ſcientiam cognoſcentis: Sicut cum nos cognoſcimus naturalia. uandoqʒ vero res cognita eſt quidem operabilis per ſcientiaʒ cognoſcẽ tis:tamen non conſideratur ab eo vt eſt operabilis. Res enim per operationem in eſſe pꝛoducuntur. Bunt auteʒ aliqua que per intellectum poſſunt ſeparari.que vᷣm eſſe non ſunt ſeparabilia. Qnando autem conſideratur res operabilis per intellectum diſtinguendo ab inuicem ea que vᷣm eſſe diſtingni non poſſunt:non eſt pꝛactica cogni tio nee actu nec habitu:ſed ſpecnlatina tantũ: Sicut ſi ar tifex conſideret domum inueſtigando paſſiones eius et genus et differẽtias et alia huinſmodi que vᷣm eẽ idiſtin cte ineniunt᷑ in re ipſa. Gʒ tũc ↄſiderat᷑ res vt opabilis: qj cõſiderant᷑ in ipſa oĩia q̃ ad eius eẽ regrunt᷑. Nncuſqʒ Doctoꝛ Sãctus foꝛnaliter. CEx quo poteſt habericla
riſime ꝙ aliqua ſcientiarũ que non eit actu ⁊ ſumpliciter practica: poteſt fieri fimpliciter ⁊ actu practica. Anedaʒ
vero non. ¶ Matet etiam ꝙ methaphyſica eſt implici⸗
ter ſperulatiua:quia eſt de rebus illis que non ſunt apte
nate pꝛoduci per ſcientiam cognoſcẽtis: quẽadmoduʒ ſůjt
ſubſtantie ſeparate ⁊ pꝛima cauſa que deus eſt:ſicut etia;
in pꝛimo huius vbi ſupꝛa adductum eſt. NLonſideran⸗
dum vlterius eſt quarto ᷣm Doctorem Sanctum vbi ſn pꝛa qõne ſecũda articulo octauo in coꝛpoꝛe.ꝙ arti fex de re operabili hʒ duplicẽ cognitionẽ ſcilicet ſpeenlatiuaʒ ⁊
pꝛacticã. Speculatiuã ꝗdẽ hʒ ſiue theoꝛicã cognitionẽ: cũ
rõnes opis cognoſcit ſine hoc ꝙ eas ad opandũ ꝑ ititõeʒ
2

applicat. Sed tunc ꝓpꝛie hʒ cognitionem pꝛacticam:qñ extendit per intentionẽ rõnem opis ad opis fineʒ. Et m hoc medicina dinidit᷑ in theoꝛicam et pꝛacticaʒ: vt Auẽ. dicit Ex quo pʒ ꝙ cognitio pꝛactica artiicis ſequit co⸗ gnitionẽ ſpeculatiuã eius: cuʒ efficiatur pꝛactica per extẽ ſionẽ ſpeculatiue ad opus.Remoto aũt poſterioꝛi rema net pꝛius.iHucuſqʒ Doc. S. foꝛmalr. ¶Ex quo etiã pʒ illud qð pꝛus ſupꝛa dictũ eſt. vʒ. ꝙ aliqua cognitio que nöõ eſt actu et ſimpł pꝛactica: põt ñeri actu et ſimpl pꝛa etica.ſ.illa que eſt oꝛdinabilis ad finẽ operis:et tamẽ non oꝛdinar᷑: ſicut eriã ſupꝛa in pᷣꝰ huins vbi ſupꝛa adductum eſt ·¶Sed hic oꝛitur difficultas. Si.n.illa cognitio non eſſet actu pꝛactica que non actualiter oꝛdinatur ad finem operis: vt dictum eſt:videt ſequi ꝙ nullus habit? in ho⸗ mine exiſtens: directe eſſet pꝛacticus:cum habitus vt ſic non actnaliter oꝛdinetur ad opus. N Dicendũ ꝙ duplex põt eſſe actualis oꝛdinatio cognitionis ad actum. uedã põt eſſe ad actum ſecundũ. vʒ. ad opari actn. Et ſic nõ dʒ intelligi dictũ Moc. S. Ilia põt eſſe ad actũ pꝛimũ: que dicit virtualis intentio:quaʒ. vʒ. acquirens habitũ in pᷣn/ eipio intendebat per illuʒ operari. Et iſto modo aliquis põt habere habituʒ directe pꝛacticnʒ: qui tamen actual nõ oꝛdinatur ad fineʒ opꝑis.ſ.ad actuʒ ſecundũ. Et ſic dʒ intelligi dictũ Poc.ſcti. C Vonſiderandũ vlteriꝰ eſt. vo. ym Poc. S.i.iaꝛc.q.7. ar. pᷣo.ad pᷣm.ꝙ duplex eſt opꝰ? Linteriꝰ et exteriꝰ. Pꝛacticuʒ ergo vel opatiuuʒ qð di⸗ niditur ↄtra ſpeculatiunʒ dicit de opere exterioꝛi ad qð nõ hñt oꝛdinẽ habitus ſpeculatini. Sed tamen hñt oꝛdi nem ad opus interins ipſius intellectus qð eſt ſpeculari verum. Pec ille foꝛmaliter. CEy quo pʒ ꝙ habitus nõ dicit᷑ pꝛacticus: ꝓut pꝛacticuʒ diuidit᷑ ↄtra ſpeculatiuum ab ope interioꝛi qð remanet in intellectu:ſed ab opere ex terioꝛi pꝛout omne opus extra intellectũ dicit opns exte rins ſequens electioneʒ. ¶ Idem innit SPoc. S. vbi ſu⸗ pra imediate ar.z. ad. zn vhi ſic ait. Etiã in ipſis ſpecula⸗ bilibus eſt aligd per modũ cuiuſdã opis: puta conſtitu⸗ tio ſyllogiſini aut oꝛationis ↄgrue vel opns numerandi vel menſurandi. Et ideo habitus ſpeculatiui quicũqʒ ad huiuſmodi operg rõnis oꝛdinant᷑: dicunt᷑ per qndã ſiũtn diem artes.ſ.liberales:ad dr̃iam illaꝝ artiuʒ que oꝛdi/ nant᷑ ad opera per coꝛpus eyercita:que ſunt quodãmodo ſeruiles inq̃ntuʒ · vʒ. coꝛpus ſeruiliter ſubdit᷑ ipñi anime. Et homo eſt liber ᷣm aiam.Ille vero ſcie que ad nullũ opus huiuſmodi oꝛdinant᷑:ſimpt: ſcie dicunt᷑ nõ aũt ar⸗ tes. Meec ille foꝛmal. Ex qno pʒ clariſime m Doc. S. ꝙ habitus qui oꝛdinant᷑ ad opus rõnis.ſ.ad arguere demõſtrare diffinire diuidere et diſputare qualis eſt lo⸗ gryca dicunt᷑ habitus ſpecnlatiui ᷣm doc. S. lʒ ſint artes m ſimilitudinẽ nõ ꝗdẽ mechanice:ſʒ liberales. TIdeʒ imnt Doc. S. in.⁊ 2c.q. V9.ar.2. vbl ſic ait. Inteilectus diuidit᷑ in actinum et ↄtemplatinũ: Quia finis cognitio/ nis vel eſt ipſa cognitio veritatis qð ꝑtinet ad intellectũ htemplatiuũ ſiue ſpeculatiuũ. Qei eſt aliqᷓ exterioꝛ actio (Mota exterioꝛ)qð ꝑtinet ad intellectũ actiuũ ſiue pꝛa⸗ cticum. ec ille. EEx quo pʒ ꝙ habitus nõ perdit ra/ tioneʒ ſpeculatini:ex hoc ꝙ habet oꝛdinẽ ad opus iteri? ipſius intellectus. Sed ſoluʒ perdit eaʒ ex hoc ꝙ habet oꝛdinẽ ad opus extra cogßitiuã virtutẽ. ¶ Mꝛedicta no ⸗ tent gratiadeyſte qui dicunt ſe ſequi Doc. S.aſſerentes logycam eſſe magis ſciam pꝛacticam qᷓ; ſpeculatinam. Soluant ergo argumentũ pꝛimũ qð adducit Doc. S.i t.q. x7. ar. pᷣo vbi ſic arguit. Virtus.n.eſt habitus opa tiuus. Sed habitus ſpeculatini nõ ſunt opatiui. Diſtin guitur.n.ſpecnlatinũ a pꝛactco.i.opatiuo.Ergo habitus ſpeculatiui nõ ſunt virtutes. Cum ergo ſapia ñt habitus ſpeculatiuns: nõ erit virtus.ſec ille. C Applicent ergo tales ſolutionẽ Doc. S.quã ibidẽ ponit ad hoc argumẽ⸗ tumꝛet videbunt qd ſentiendũ ſit;ᷣm mentem Doc.ſctĩ. ¶ Lonſiderandũ vlteriꝰ eſt&e.ꝙ pꝛaxis a qua habitus dieitur pꝛacticus nõ opʒ ꝙ ſit operatio exterioꝛ trãſiens:
ſed ſufficit ꝙ ſit operatio alterius potentie qᷓ; intellectus
. voluntatis: ſiue ſi operatio imanens ſiue tranſiens.
Metha.
Anuod patuit ſupꝛa per Doc. S.in pᷣo huius. vbi ſic al. ꝙ pꝛudentia et ars ſunt circs partẽ aĩe pꝛacticam:que eſt rõcinatiua de ↄtingentibus opabilibꝰ a nobis. ¶ Df̃nt tñ. Mam pꝛudentia dirigit in actionibꝰ que nõ tranſeunt in mãm extrinſecam:ſed ſunt ꝑfectiones agentis.Tinde
dicit᷑. 5ethycoꝝ. ꝙ pꝛudẽtia eſt recta ratiò reꝝ a nobig
agibiliũ. Ars vero dirigit in factibilibus que in materiã exterioꝛeʒ trãſeunt: Sicut ediſicare et ſecare. Vnde ars eſt recta ratio reruʒ a nobis factibiliũ. Ih ec ille foꝛmal. ¶ dem inuit in.⁊ 20. q. 47. ar.2. ad. ⁊m. vbi ſic ait. Aetꝰ ſpeculatine rationis vᷣm g eſt volũtariꝰ: tadit ſub electio ne et ↄſilio qjntuʒ ad exercitiuʒ: et per ↄſequẽs cadit ſub oꝛdine pꝛudentie: et ſic dicit pꝛacticus. Sed qjntũ ad ſuʒ ſpẽm pnt comparat᷑ ad obiectũ qð eſt verũ neceſſariũ: nõ cadit ſub ↄſilio nec ſub pꝛudentia. Iec ille foꝛmaliter et pulchꝛe. ¶ Si ergo dicat quis ꝙ operatio voluntatis exterioꝛ ſiue ad extra dicit᷑ operatio trãſiens pꝛeter quã eſt aliqua res operata. Si ergo vt adduetuʒ eſt requirit ad hoc ꝙ aliqua ſciẽtia ſit pꝛactica ꝙ oꝛdinet᷑ ad opꝰ vo ⸗ luntatis exterius ſiue ad extra:ſequeret᷑ ꝙ pꝛudentia nõ eſſet habitus pꝛacticus. qð eſt ↄtra phm. oethyt. et 3 Doc. S. in ̃o huius. Matet ſequela:qꝛ pꝛndentia ꝑ hoe differt ab arte:qꝛ ars eſt de factibilibus a nobis que per opationẽ tranſenntẽ ꝓducunt᷑. Mꝛudentia vo eſt de agi⸗ bilibꝰ que fiunt a nobis per actioneʒ ĩmanentem. Cdi cendũ ad aſſumptũ ꝙ nõ oĩs operatio volũtatis ad extra dicit᷑ operatio tranſiens. Sed opatio volũtatis ad extra hic accipit᷑ pꝛo quacũqʒ opatione impata a volũtate pꝛo ducibili ab eadẽ ſnis virtutibꝰ nãlibus. Igibilia aũt pꝛo ducunt per opationeʒ a volũtate impatam per nůlia pᷣn cipia hominis. Unde nõ opʒ ꝙ pꝛudentia ſit habitꝰ ſpe⸗ culatinus. Sed eſt habit? pꝛacticus: Sicut et ars. Cð ſiderandũ vlteriꝰ eſt.y.ᷣm Soc. S. in de vitate. q.iꝗ. ar. 4 · ꝙ nõ quelibet relatio ad opns facit intellectus eſſe pꝛacticuʒ. Sed aliqus ſimpl: ſpeculatio põt eſſe alicuire
mota occaſio aligd opandi: Sicuti phus ſpeculat aiam
eſſe ĩimoꝛtalem. Et mde ſicut a cauſa remota ſumit occa ſioneʒ aliquid bene operandi. Sed intellectuʒ pꝛacticuʒ opʒ eſſe ꝓrimaʒ regulã opis:vtpote q ↄſiderat᷑ opabi⸗ le ipſnʒ et rõnes operandi et canſe operis. Vonſtat antẽ ꝙ obiectum ſidei nõ eſt vernʒ operabile:ſed verun in ceatũ: in quod nõ pot niſi actus intellectus ſpeculatiui. Ande fides eſt in intellectu ſp eculatiuo qᷓ;ᷣuis ſt vt occa⸗ ſio remota aliquid bene operandi. nde etiã ſibi nõ at ⸗ trbuunt᷑ opera niſi mediante dilectione. Iec oĩa Doc. S. foꝛmaliter. CæEx quo pʒ ꝙ non omnis habitus dicit mere pꝛacticus ex quacunqʒ relatione ad pꝛaxim. Sed opʒ ꝙ ſit ꝓxima regula talis operationis. ¶ onſideran/ dum vlterins eſt. 3o.ᷣm Doc. S. in. zo. fniax. diſt.23.q· 2.arzopꝛo confirmatione pꝛecedentis notabilis ꝙ in ⸗ tellectus ſpeculatinns et pꝛacticus in hoc differůt ꝙ ſpe· culatinus conſiderat verum abſolute. Mꝛacticus veèro cõfiderat verum in oꝛdine ad opus. Contingit aũt qůqʒ ꝙ ipſum verum quod in ſe conſideratur non poteſt con ſiderari vt regula ulicuins operis:ſicut accidit in metha⸗ phyſicis: et in his qne a motu ſeparata ſunt. Tnde huiu mo&i veri ſpeculatio eſt tantũmodo in intellectu ſpecu⸗ latiuo. Vñqʒ añt verum qð in ſe conſideratur poteſt e⸗ ſiderari vt regula operis. Et tunc intellectus ſpeculatinꝰ
ſit pꝛacticus per extenſionem ad ophs. Moc autem con⸗
tingit duplr: Qnia aliquando illud verũ qð vtroq; ino
do poteſt conſiderari non habet magnam vtilitatem nij inquantuʒ oꝛdinatur ad opus:quia cum ſit cõtingens nõ
habet fixam veritatem: ſicut eſt conſideratio de operibꝰ virtutum. Et tunc talis conſideratio qᷓ; uis poſt eſſe pꝛa⸗ ctici et ſpeculatini intellectus:tamen pꝛincipaliter eſt pꝛa
ctici intellectus. Qnandoqʒ vero illius veri conſidera⸗
tio habet in ſeipſa quandain dignitatem cx ſe: etiam ſi nunquam oꝛdinaretur ad opns: ſicut accidit in coni⸗ deratione dininoꝝ: quoꝝ conſideratio dirigit nos m opa tione. Et tñ viſio dei eſt vltimns ſinis opationis. la ta⸗
cũdtrie
men cõſideratio eſt pᷣncipalr in intellectn. 6
Lec.q.

—
S2 S
—
tad hoc arg reſpõdẽs Doe. S.ibidẽait ad 2mn dicẽs. bra ſuſcit ad ꝑfectionẽ intellecrꝰ ᷣm cognitionẽ nãlẽ. ¶ Mota ſᷣm cognitionẽ nãleʒ et affectꝰ vᷣm virtutẽ acqſi⸗
his que ſibi ꝓponunt᷑· Alia eſt pfectio hin affectũ:quam
ctica:ſed magis ſpeculatiua: vt ẽt ꝓbat Woc. S.in pma Parte. q.1.ar. 4. vt ẽt pʒ ex.7V. notabili. Lonſiderandũ
ligenter ↄñderent᷑ pnit elici q̃uuoꝛ ↄditiones que requi⸗
Nueſtio ecũdario eſt in pꝛactico. ꝓum ergo ſidei obiectuʒ ſit ve⸗ ritas pꝛimna que inq̃ntum eſt finis operis regulat nos in overe:ſides pᷣncipaliter erit iitellectu ſpeculatiuo:et ſe⸗ cundario in pꝛactico.Ihec ille foꝛmaliter et qᷓ; gloꝛoſe. Cõſideranduʒ vlterius eſt. ↄ. ꝙ fins ſcie pꝛactice ad quẽ ipſa oꝛdinat᷑ nõ ſemp eſt opatio voluntatis: vt pʒ de
Quinta
tuit innotabilipᷣꝰ.et.⁊v. xt g ſinis illi⸗ habitus ponit ac⸗ quiri naturaliter per pᷣna mere nãlia ipſius ſcientis vel acgrentis habituʒ: vt patuit in notabili.oꝰ. ¶x p̃dictis etam elici poſſunt apparenter drie qᷓttnoꝛ ijter itellectũ
pꝛacticuʒ et peculatuũ. TMnaꝝ pᷣma eſt talis. Maʒ in⸗
dinat nö ſen ati tellectus ſpeculatiuus habet ſinem ſuuʒ intra ſe.ꝛacti⸗ ſcia moꝛali. Sed ſufficit ꝙ talis jinis vel OPatio acgratur cus vo habet finem ſuuʒ extra ſe: vt patuit in notdili* ber opationes ipfins volũtatis. Mec ſufficit ad hoc Pali Fo. 6o. C Pchda driaeſt qꝛ intelle
qua ſcia ſit pꝛactica ꝙ oꝛdinet ad fineʒ cuuſcunqʒ opera- tionis ipſins volũtatis:ſed regrit᷑ ꝙ talis finis ſit adequa tns ſcienti: ita ꝙ poſſit acquiri nãliter a ↄſiderante ꝑ opa tiones nãles ex pꝛincipijs mere nãlibus ꝓcedentes:ᷓᷣm oc. S.in pᷣmo ſniaꝝ in plogo. ar. pᷣꝰ. Mbi in argumẽto 20 ſic argut. Omnis doctrina eſt ad pfectionẽ: vel qjntuʒ ad intellectuʒ ſicut ſpeculatiue:vel q̃ntũ ad affectuʒ pꝛo⸗ ccedentẽ in opns ſicut pꝛactice. nota vel qntũ ad ajfectuʒ Pcedentẽ in opus.)ed vtracʒ complet per phᷣyaʒ:qꝛ per demõſtratiuas ſcias pficit intellectꝰ:et per moꝛales affectꝰ. Ergo nõẽ nec̃ia alia doctrina. j ec ille foꝛmal.
Pcda dfi ctus ſpeculatiuus acci⸗ pit foꝛmã intelligibilẽ vt pncipinm cognitionis.ꝛacti⸗ cus vero accipit eam vt pᷣnn operationis vel operis: vt elicitur ex notabili.yo. Pertia dia eſt qꝛ intellectus ſpeculariuus foꝛmnã inteiiigibilem nõ ponit extra ſe: ſed pſam ſemp intra ſe cõſiderat. Sed intellectus pꝛacticns vtitur foꝛmis intelligibilibus tanq; inũrumẽtis in expli⸗ catione et executione operis ad extra: vt elicitur ex nota⸗ bili.z0. go. TMQuarta dyia eſt qꝛ intellectus ſpeculatinus nõ eſt cauſa rei intellecte:ſed potius ecõuerſo. Intellectꝰ ait pꝛacticus per Oꝑationem ſuam eſt canſa eoꝝ que fibi ſubdunt᷑: vt patut in notabilip̃ꝰ.et.zo. nde cõmuniter Doc. S.in pᷣꝰ phier.et ab alijs ſacre theologie doetoꝛi bus aſſeritur: ꝙ ſicut intellectꝰ noſter pꝛacticus ſe habet tam. Et ideo opʒ eſſe aliã ſciaʒ per quã itellectꝰpſiciatur ãntũ ad cognitionẽ infuſaʒt et affect⸗ q̃ntũ ad dilectioneʒ Franitã. Mec ille foꝛmal. CEt in. ⁊dꝛr.q. I9. arꝰ. 3.Et 3d.I.ar.3.q.1.3n. Et in vi.q.I. aro. 4. at ꝙ docere eſt actus vite actine quo ad actũ exteriet: et quo ad act interioꝛẽ vt dirigit ad opus. ¶ Meʒ ĩinuit Doc. S. in ꝓhemio ſuper Vanticis canticoꝝ: vbi ſic ait. ↄſderandi:et ex parte finis. ¶ Mꝛima pars patet. Naʒ
Scia theologie dicit dei dilectina vel affectiua: vt mani ſcia ett ſpeculatiua ex parte rei conſiderate: que conſide⸗ feſte ꝓbauimꝰ in qõnibꝰ ſup pᷣn ſniaxꝝ. Et ſi pꝛopter hoc rãt eã que non ſunt operabilia a nobis. Sed ſacra theolo aliqs vellet eam appellare pꝛactican):qꝛ dilectio eſt qð gia eſt huiuſmodi Lonſiderat enm de deo et de ange⸗ dam opus:ſniaʒ teneat linguã coꝛrigat. Mam ſcia pꝛacti js et de ceteris creaturis ab eis dependentibus.que nõ ca pᷣncipalt oꝛdinat ad opus exterius. Ideo ſcie politice ſunt res operabiles a nobis. ergo ⁊c̃. C Secunda pars pꝛactice noiant. Et policies.i.bomtas dependet ex operi patet. Nam illa ſcientia eſt ſpeculatina ex parte modi cõ bus noſtris. Mam 5ᷣm phin qꝛ bona facimus:ideo boni ſiderandi:que cõſiderat Aiqua diffimendo arguendo diſ ſumꝰ. Et ex ſiũibꝰ actbꝰ generant᷑ ſuniles habitꝰ. oni putando:et non o diando e que conſiderat ad opus vo tas vo ſpũalis:qꝛ nõ depcdet ex opibꝰ exterioꝛibꝰ.imo luntatis: vel d opus per pꝛincipia mere naturalia ꝓpꝛo⸗ ex habitu caritatis et eins operibꝰ: ſacra pagina que ad ducibile tanq; ad finem adequatum ipſi ſcienti. Sed ſa⸗ talem bonitatẽ oꝛdinat᷑ pꝛactica dici non dz. Bicut ergo cra theologia eſt humuſinodi: vt expiẽtia docet. ergo ⁊5̃. ſcia que oꝛdinat᷑ ad ſpeculationẽ nõ dicit pꝛactica:lʒ ſpet ¶ ertia pars batet. Mam illa ſcientia eſt ſpeculatiua culari ſt qðdã opus. ſed ſuſcipit nomen ex ipeculatione ex parte finis: que oꝛdinatur ad ſeire et contemplari: vt et dicit᷑ ſpeculatina:ſic et theologia que oidinat᷑ ad affe patet ex adductis in notabili pꝰ. Sed ſacra theologia eſt ctioneʒ fiue dilectionẽ caritatis:qꝛ hinõi opa nõ ſunt ex/ puiuſmodi. Oꝛdinatur eniz ad viſionem diuine eſſentie: terioꝛa ab eis dʒ denoiari ſpeciatt theologia et dʒ dici af in quã conſiſtit eſſentialiter finis hom ins.ſ.felicitas eter⸗ fectina vel dilecnua:et nõ practica. jj ec ille foꝛmaliter na. ⁊ icet in fruitione et delectatione gonſiſtat concomita⸗ et yalde egregie. ¶ Idẽ inuit Doc. S. ſup epiſtolaʒ ad tine vᷣm ſcolam Doctoꝛis Bancti. Secundũ vero ſcolaʒ hebꝛeos·cap.yo.circa finẽ vbi ſic ait. Merfectio ipialis Scotiſtaruʒ lʒ talis beatituco cõᷓſiſtat eſſentialtet in ope eit duplex. Vna eſt ꝑfectio 5m inellectũ:qũ aligs habet ratione voluntatis:non tamen pꝛopter hoc ſacra theolo⸗ iudiciũ intellectus ac recte diſſoluendũ et iudicanduʒ de gia debet dici ſcientia pꝛactira fmpliciter:qᷓ;ᷓuis inſi hoc affirment: quia talis beatitudo ſiue felicitas non eſt ab ali
quã creãtura perpᷣncipia ſola naturaſia acquiſibilis:ſʒ ſo lumn per lumen ſidei aut per caritatem infuſam: vt ñdes chꝛiſtiana dictat cum vCritate. Vnod tamen requiritur ad hoc ꝙ aliqua ſcientia ſit pꝛactica: vt pʒ ex adductis in 9o notabili.Mec tamen materia pꝛo nunc theologicis re linquatur:et foꝛte in.I2*.huius ad longum diſputabit᷑. ¶ Secunda concluſio ſit iſta. Logica non eſt ſcientia pꝛa ctica ſimpliciter: ſed eit ſcientia ſpeculatiua. Que cõciu⸗ ſio clare pʒ ex pᷣdictis. am ad hoc ꝙ aliqua ſcia debeat dici pꝛactica:requiritur ꝙ Oꝛdinetur ad finem operatio⸗ nis alterius potentie qᷓ; ipſius intellectus m Doc. S in 1e. q. 7.r. P̃vꝛvt ſupꝛã notabili. Fadductũ eſt. xicet eni ipſuʒ ſcire ſit qðᷣdaʒ opus ipſiꝰ intellectꝰ:nõ tñ vt ſit eſt opus voluntatis aut opus extrinſecum intellectui: vt
turas pꝛoductas: ᷣm tñ ꝙ ly ſicut ibi dicit ſimilitudinem Ppoꝛtionis: nõ aũt ſimilitudinem oĩmode ydemptitatis iue adequationis. Qnibus ſic pꝛelibatis ſit hec pᷣma cõcluſio. Sacra theologia eit ſcia eculatiua oĩbus tribꝰ
eit ſcia ſpecnlatiua ex parte rei ↄñderate: ex parte modi
facit caritas: que eſt cum aligs deo totaliter inheret. hec ille foꝛmaliter. ¶Ex quibus oĩbus pʒ:ꝙ k ſᷣm aliquos theologia ſacra oꝛdinet᷑ ad dilectionẽ dei tanqᷓ; ad finem: que dilectio ad volũitatẽ ꝑtinet:ti qꝛ talis dilectio a crea tura per p̃ncipis eius nãlia acquiri nõ põt ſed ſolũ ꝑ ha⸗ bitus ſupnãlt infuſos: ideo ſacra theologia nõ dʒ dici pꝛa
eſt finaliter g er his que ᷣm Doc. S. adducta ſunt ſi di⸗
runt᷑ ad hoc ꝑꝙ aliqs habitꝰ pomit dici pꝛacticꝰ. ¶CDuaꝝ Pmna eſt ꝙ talis habitus oꝛdinet᷑ ad opus: vt patuit ĩ no⸗ tabilipᷣꝛ0.ʒo. et.9o. ¶C Scha eſt ꝙ talis habitus oꝛdi ⸗ netur ad opus alterius potentie q; ipſius intellectus: vt pʒ in notabili.yo. vel ſaiteʒ ꝙ talis opatio ſit opatio ipſi? intellectus ita g ſit finis opationis ipſius volũtatis: ſicut pʒ in àgibilibus vt patuit in notabili ſexto. CTertia eſt talis habitus ſit imediata regula illius opatiõis: vt pa tult in notabili.yo.et.ðo. ¶O
potentie q; in ellectus. Arguere. n. eſt opus intellectus et cetere opatiões lo hcales. Ergo logyca nõ ẽ pꝛactica. ¶Sed ↄtra hanc ↄcjnſioneʒ Auicẽna Scotus Wetrus nne CQnarta eſt ꝙ opatio ſeu finis aureolus et Wratiadens adducunt aliquas rationes. talis ſit adequatus ipſi ſcienti:ita ꝙ opʒ pꝛacticaꝝ ſciaruʒ C Pꝛimo ſic. Vam ille habitus videt eſſe pꝛacticus et mam eẽ res illas que a noſtro opere fieri poſſunt: vt pa nõ ſpeculatiuus qui nõ caret ſuo reſpectu confoꝛmitatis
ad rem operatam:ita intellectꝰ diuinus ſe habet ad crea
ibidem patuit. ed logyca nõ oꝛdinatur ad fineʒ alteri?
Tectio.;.
mocdis ſuperius enumeratis in notabili ſecundo. vz. q
—

Serti
pꝛioꝛitatis actiui et paſſiui. Sʒ logyca eſt huiuſmodi · hʒ enim reſpectuʒ regulantis in oꝛdine ad actus ipſins intel lectus aliaꝝ ſciaꝝ:et dirigit alas ſcias. Igit ⁊c. ¶Scdo
ſic. Mullus habitus cuius finis non eſt àctus ꝓpꝛius ſed actus alteriꝰ potentie: põt poni ſpeculatinus. alis em nõ eſt gratia ſui: Nnod eſt vna ↄditio habitꝰ ſpeculatiui: vt de ſe pʒ. Sed logyca nð hʒ actuʒ ꝓpꝛium qui ſit inis eius:cuʒ oꝛdinet᷑ ad introductionem aliaꝝ ſciaꝝ: vt pʒ pᷣ topycoꝝ.et in ꝓhemio methaphyſice. Ergo ⁊ð. C Per tio ſic. Ille habitus qui extendit vltra ꝓpꝛiuʒ actũ ſunʒ: eſt purus habitus pꝛacticus: cũ ratio pꝛaxis in extenſione intellectus conſiſtat. Sed logyca ſe extendit extra ſuum actum.vʒ. ad inquiſitionẽ ſciaꝝergo ⁊c. CMQuarto ſic. Mulius habitus diniditur in docentem et vtentem: niſi ſit pꝛacticus. In vtendo.n.dicit ꝑfecte quis pꝛactius: vt pʒ de medico · Sed logyca eſt hmõi.ergo xẽ̃. CQuinto ſic. Mullus habitus ſpeculatiuus operatur ſuũ obiectuʒ:
cum ſpeculatiuus habitus vel inteilect? nõ ſit de opabi⸗
libꝰa nobis. Sed logyca eſt opatina ſui obiecti.ergo ⁊¶· ¶TSeyto ſic. le habitus qui hʒ rõneʒ virtutis: eſt pꝛa⸗ cticus · Sed pßus dicit rethoꝛicamn eſſe virtutem qᷓñdã vt pʒ in pᷣᷣ rethoꝛice. Sed rethoꝛica eſt ſcia pꝛactica. Ft ſimie iudicium eſt de logyca. Ergo ipſa logycs eſt ſim⸗ pliciter dicenda ſcia pꝛactica et nõ ſpeculatiua. ¶ Bed ſi eaque per Poc. B. adducta ſunt diligenter ↄſiderentur: omnes iſte rationes ſolute ſunt.
1 igit dicendũ ꝙ maioꝛ eſt fal⸗ Ad pimam ſa:qꝛ tales reſpectus nõ dant habitui logyce ꝙ ſit habitus pꝛacticus: ſed ꝙ ſit ars: vt ex pᷣdictis pʒ in notabili qnto. ¶Ad ſecundã dicendũ ſi⸗ militer ꝙ maioꝛ eſt falſa. Mon enim opʒ ꝙ ille habitus ſit pꝛacticus:cuius ſinis eſt actus alterius habitus: niſi oꝛ dinetur ad finem actus exterioꝛis modo iam expoſito in notabili pᷣo.pꝛeſertim qũj illius habitus actus qui oꝛdina tur ad actuʒ alterius habitus habet aliquaʒ nobilitateʒ in ſe notabileʒ: poſito ꝙ nunqᷓ; ad illuʒ actũ oꝛdinaret: qua lis eſt logyca. ¶d tertiam ſimiliter dicenduʒ ꝙ mioꝛ eit falſa:niſi talis extenſio ſit ad actuʒ exterioꝛeʒ: et niſi fe⸗ re tota eius dignitas in illa extenſione ↄſiſtat:vt declara⸗ tum eit in notabili.sꝰ. Ad quartam dicenduʒ etiaʒ ꝙ maioꝛ eſt falſa:qꝛ nõ omnis vſus per habitũ directiuus reddit habituʒ directiuum pꝛacticum:pꝛeſertim qñ talis habitus dirigit ipſos actus ſpeculationis:qualis eſt logv ca: vt etiã declaratum eſt in notabili octauo. Ande etiam Doc. S. in.⁊xc. q. 180. ar·3 · ad pᷣn ſic ait. vʒ. ꝙ nõ ſolum ad ſpeculationeʒ vel ↄtemplationeʒ ptinet ipſa veritatis ↄtemplatio: imo muiti alij actus ad ipſaʒ ꝑtinent: quoꝝ quidain pꝑtinent ad acceptationeʒ pᷣncipioꝝ veritatis cuiꝰ cognitio queritur. Alij aũt ſunt ꝑceptiones ſenſuuʒ ad co noſcendi aliquos effectus et vmaginationes et diſcur⸗ us rõnis circa diuerſa ſigna vel quecũqʒ alia pducentia m cognitioneʒ veritatis intente. ¶ Ad qntam dicit Johã nes Vapꝛiolus ꝙ maioꝛ eit falſa de habitu ſpeculatiuo ꝗ
eſt ars:qualis eſt logyca. C Antoniꝰ Andree vero dicit
ꝙ logyca nõ facit ſunʒ obiectum qntuʒ ad omnia:ſed ſo/ ium qjntum ad partem aliquam. C Hoctoꝛ Sanctꝰ vo dicit: vt etiã ſupꝛa in notabili.⁊ꝰ.allegatum eſt ꝙ illa ſo⸗ lum ſcĩa eſt ſpeculatina:que non eſt de opabili a nobis. Vnde ᷣm ipſum dicendũ eſt ꝙ aligd dicit᷑ opabile a no bis dupliciter. vt etiam recitat Johãnes verſoꝛis pariſiẽ
ſis in pꝛedicabilibus poꝛphyrij · Nno modo per opatio
nem intellectus ſpeculatiui. Alio modo per intellectum
pꝛacticum et voluntatem. lud igitur qð eſt opabile a
nobis pꝛimo modo:nõ debet dici pꝛacticum:ſed ſolum ſcðᷣo modo. Subiectum aũt logyce ſoluʒ eſt operabile a
nobis pꝛimo modo:⁊ nõ ſcðo modo. Ande ratio nõ ſe⸗
quitur:ſed laboꝛat in equiuoco. CAd vltimã dicenduʒ
ꝙ maioꝛ eſt ſimpł falſa. Sapientia.n.eſt virtꝰ. Et tamẽ
eſt habitus ſpeculatiuus. Vnde Doc. S. in.Ixc.q.;7. ar.pᷣo.ad pᷣn.dicit ꝙ de rõne virtutis non eſt ꝙ ſit habit? opatinus loquendo de opere extrinſeco qð facit habituʒ pꝛacticum. Sed ſufficit ꝙ virtus pꝛeſertiʒ intellectualis
Metha.
ſt habitus operatiuus loquẽdo de opere intrinſcco qut admodũ in notabili expoſitũ eſt. Mõ ergo ſufficit ad hoc
g aliqua ſcia ſit pꝛactica ꝙ oꝛdinet᷑ ad opus qualecũqʒ.
liter quelbet ſcientia eſſet pꝛactica:cum quelibet ſcien tia oꝛdmetur ad ſcire. Quod eſt abſurdum dicere: vt de ſe pʒ· CTertia concluſio ſit iſta. Medicina eſt ſcia ſim⸗ pliciter pꝛactica:lʒ ÿm quid poſſit dici ſpeculatiua. idec ↄcluſio pʒ ex adductis in notabili ⁊ꝰ. Mamn illa ſctia eſ
pꝛactica ex parte finis que oꝛdinatur ad finem operis vo
juntatis: et ex parte rei conſiderate que eſt de operabili⸗
bus a nobis per pᷣncipia naturaliter indita aut acquiſita: et ex parte modi conſiderandi que omm conſiderata oꝛ
dinat ad operis executioneʒ. Sed mediemns eſt huiuſmo di: vt ſatis pʒ. ¶Et ſi aliqua in ea cõſiderentur diffiniti⸗ ue et diuiſiue:hoc non ſit de pꝛincipali eius intento: ſed incidentali cuʒ parua aut nulla dignitate eius ⁊ vtilitate.
Inde ſicut in moꝛalibus: ita et in medicina parũ ꝓdeſt
ſcire:opari vo multũ:qutadmodũ exꝑientia aperte do⸗ cet: atqʒ ſyndereſis medicoꝝ dictat. Ipſos interrogate. N edicina ergo ſunpliciter eſt ſciẽtia pꝛactica. Et pꝛo pter eãdẽ rationẽ:moꝛalis ſciẽtia etiã ſimpl eſt pꝛactica. Aue iʒ vt dietuʒ eſt in notabili.s o.oꝛdinetur ad opera⸗ tionem intellectus 5ᷣm ꝙ eſt finis operationũ volũtatis: non tñ obſtat quin debeat dici pꝛactica:vt ibidem decla⸗ ratum eſt. CSed cõra hãc tertiam ↄcluſionem inſtabat diſcipulus ſatis mihi difficulter. Mam mecdicina diui⸗ ditur ßm Auicẽnam in theoꝛicam et pꝛacticam · Ergoto⸗ ta medicina non oꝛdinatur ad finem operis · Et ſic non eſt ſimpliciter pꝛactica:ſed eſt ſpeculatiua. Ilel non eſt vna ſcientia:ſed plures ſpeciſice diſtincte. ¶ icendum ßm doctoꝛem Sanctui ſuper woetio de trinitate· q⸗ penultima ar.i.ad ꝙmn ꝙ cũ medicina dinidit in theoꝛ cam ⁊ pꝛacticam: non attenditur diuiſio ᷣm ſunm finem Sic.n.tota medicina ſub pꝛactica cõtinet᷑ vt pote ad opt ròtionem oꝛdinata. Sed attenditur pꝛactica diuiſio 5ʒꝙ ea que in medicina tractantur ſunt pꝛopinqua vel remo ⸗ ta ab operatione. Illa.n.pars medicine dicitur pꝛachcã: que docet modum operandi ad ſanationẽ ſicut ꝙ talibus apoſtematibus ſunt talia remedia adhubenda. Theorica vero dicitur illa pars que· docet pꝛincipia ex quibus ho⸗ mo dirigitur in operatione:ſicut ꝙ genera febꝛium ſunt tot ⁊c.inde non opʒ ꝙ ſi alicuius actiue ſcie aliqua pers dicatur theoꝛica ꝙ pꝛopter hoc illa pars ſub pbra ſpech latiua ponatur. dec ule foꝛmaliter. Tota ergo medicin dicitur pꝛactica habito reſpectu ad ſinemꝛ: cuin ad opeld⸗ tionem pꝛincipaliter oꝛdinetur ant mediate aut immedia te:licet quedam eius pars poſſit dici theoꝛica ᷣm qud: modo iam eypoſito hic ⁊ in notabili ⁊. ¶ Vnarta condu ſio que eſt pꝛincipaliter hic intẽta ⁊ eſt reſponſius ad que ſitum ⁊ que ſequitur ex pꝛemiſſis notabilibus ſit iſta· pi ma phya ſiue methaphyſica que dicitur theologiã huma nitus innenta eit ſcientia ſpeculatiua ⁊ eſt peculatiuaom nibus pꝛedictis modis. Quod enim phra pꝛimn ſit theo rica.i.ſcientia ſpeculatiua.pꝛobat hic phyloſophus ſicut ⸗ de aluis duabus ſciõtiis realibus theꝛicis humamius in nentis pꝛobatum eſt: Non enim eſt actiua neqʒ ficin⸗ eadem ratione ſicnt nec phyſica vel mathematicã.: 18 pꝛima phyloſophia eſt theoꝛica: ideſt ſciẽtia ſ peculatius. COuod autem methaphyſica omnibus modis dicendã
ſitipeculatiua: pꝛobatur· amn methaphyſica dicenden
ſpeculatiua ex parte rei conſiderate:cum ſit de non bilibus a nobis. Et ex parte modi conſiderandi cum ſideret pꝛincipia ⁊ paſſiones ſubiecti abſolute ⁊ pꝛopler ſcire tantum. Et ex parte ſinis: cum oꝛdinetur ad— non ad operari.inde hec concluſio ſufficienter phnn hic per phyloſophum:⁊ per ea que adductã ſunt inn bilibus. Chis quattuo? concluſionibus pꝛemiſſisr bat pꝛo earum maioꝛi declaratione annectere ed bia que tij alibi ſolnta ſunt. ¶ dꝛimũ dubiũ erat qð praxis ⁊ cuius po eit operãtio: ⁊ ſimilr quod ſit ſpech⸗ to· ¶ Sed hoe dubium fatis diffuſe uperius declerna eſt in p huius. q.ð. ar. · per totuʒ. ¶ Scðm dubien

—
*
d
88
S 8
W
8
Queſtio
vtrů ſciẽtia debeat denominari pꝛactica aut ſpeculatius e oꝛdine ad finem. ged hoc dubiũ etiã ſuperus de⸗ claratum eſt in hoc ſextoliibo.q.ꝛ. ar.⁊. per totũ. Ter
tium dubium erat. ltrum pꝛacticum et ſpecnlariuũ ſint dr̃ie eſſentiales ſciaꝝ. ¶ Sed et hoc dubiũ ſupiꝰ declara
tum eſt etiaʒ in hoc livq.⁊. ar.z. per totuʒ. ¶ Quartum dubiũ erat. vtrum practicũ et ſpeculatinũ ſint drie per ſe eſſentiaies obiectoꝝ ipſaꝝ ſciaꝝ et ipſaꝝ potẽtiaꝝ. ¶Sʒ et hoc dubium ſuperius declaratum eſt in p̃⸗ huius.q.i. ar. 4· Ft in. o. huius. q.iʒ. ar.⁊. Et in hoc ſexto.q.⁊.4r. 3 · Et. q.. ar. pᷣo. ¶Ad argumenta igit᷑ pꝛincipalia qõnis
2
vpoſite in pᷣn huius articuli eſt reſpondendũ.
Ad pꝛim um igitur et ad ſcðᷣm pʒ ſolutio ex dictis in norabili pᷣo.zo. CAd 3n dðm vt elicitur ex dictis in. 40notabili ꝙ aliter me thaphyſica oꝛdinat᷑ ad felicitatem:et aliter ſcia moꝛalis. Mam methaphyſica oꝛdinat᷑ ad eam qntũ ad ſcire abſo⸗ lute et intrinſece loquendo. Moꝛalis vero oꝛdinatur ad ipſamn fm ꝙ eit a nobis acquiſibilis per opationes vir⸗ tuoſas volũtarie et nãliter et ex pᷣncipijs mere nõlibꝰpꝛo cedentes: vt dictum eſt in. oo.notabili ðᷣm Doc. S. inꝓ⸗ logo pꝛimi fnĩaꝝ.ar. pᷣo.ad.⁊m. Tnde methaphyſica oꝛ⸗ dinatur ad felicitateʒ cõtemplatiuam. Moꝛalis vero ad actiumn: yt pʒ pᷣ politiceet. 0. ethy?. CEt per hoc pz ſolutio ad ꝓ n. TAl ym dðmꝙ lʒ intellectus nõ poſſit extendi ꝓpꝛie loquendo.ſ. extenſione dimẽſiua: vt pʒ.po teſt tamen extendi methaphoꝛice.ſ. extenſione virtutis. CAd s pʒ ſolutio ĩ.⁊o.dubio. ¶ Zq ymdöm ꝙ lz me thaphyſica ſit cõis ad oẽs ſcias ſpeciales taʒ ſpeculaiiuas qᷓ; pꝛacticas cõitate dico ↄñiderationis:tñ ſecus eit lequẽ⸗ do de cõitare pᷣdicationis. Mec. n.eſt falſa pᷣdicatio:ꝓhy⸗ ſica eſt methaphyſica foꝛmaliter loquẽdo. M ethaphy⸗ ſica etiam nõ eſt cõis ad omnes ſcĩas ſpeculatinas cõitate pꝛeciſionis:cuʒ nõ ſit cõis ad ſeipſam. ¶ Ad 3m etigm et nonũ pʒ ſolutio clare ex dictis in.yo. notabili ¶ Ad 10 dðm ᷣm Abertum magnuʒ in ꝓhemio methaphyſice tractatu.⁊ꝰcapꝰ.y.ꝙ aliud eſt ſciam eſſe hberalem: ct alind eſt eam eſſe liberam. Mam liberam eſſe ſciani eſt nulli in pꝛincipijs vel in demonſtratione eſſe obnoxiam et ſuiipſius eſſe cãm. ed liberalis ſcientia dicit᷑ illa que quẽdam libertatis habet modum:ᷣm quem moduz fa⸗ cit ſcientẽ libere ſcire et que dubitationi non eſt obnoxia. Et hoc modo ille ſcie dicunt eſſe liberales que dicnnt᷑ eẽ de quadriuio.ſ.ariſmetrica muſica geometria ⁊ aſtro⸗ ogia. Similiter dicunt᷑ eſſe liberales ille ſcientie que di
cunt᷑ adminiculantes: ſicuti ſunt grãmatica rethoꝛica et
logica: que dicũtur libere qꝛ libere inuente ſunt. Won ta men libere dicũtur ſimplk:qꝛ ꝓpter alium tinem inuẽte nõ ſint: vt ĩnuit phus in ꝓhemio metha. N ethaphyſica aũt dicit libera tripłi. ꝛimo qꝛ nulli aliaꝝ ſciaꝝ in pᷣn⸗ ripijs eſt obnoxia. Secũdo q libere innenta eſt· vt dicit pbus in ꝓhemio methaphyſice. Tertio vt ideʒ phns di⸗ cit ibidem:qꝛ ꝓpter ſe queritur et nõ ꝓpter aliud.¶æt ſi arguat. M ethaphyſica eſt neceſria. NErgo nõ eſt ſibe ra · pʒ ↄa: qꝛ neceſſitas libertati repngnat: vtpʒ. S.phy ſicoꝝ. icendũ ꝙ libertas opponit᷑ neceſitat coactio
nis que attendit᷑ vᷣm̃ violentiaʒ canſe efficientis. Mon ta⸗
men opponitur neceſſitati ex ſuppoſitione que ſumit ex ratione finis. Mec etiã opponit᷑ neceſſitati nãli que ſumi tur à cauſis intrinſecis: vt pʒ per Voc. S.in pa parte.q. Zꝛ.ar. pᷣo. Bt in. 40ſ niax. di.iy.q. 4 ·arꝰ. p̃o.q.ʒ. ad pᷣni. Vt de vi.q.⁊2. ar. F. Et.q.24.ar.pᷣo.ad.ꝛ0n. Pt de malo
d.2A.3·ad. 4 n. Et in quolibetis quolibeto. 4.q.r2.ad
· Et in teriio ↄtra gentiles.cao.13ð. Et pꝛecipue in de
poq.i0.ar. ⁊. ad. ym. vhi ſic ait. Maturalis neceſitas 63
quã volũtas aligd er neceſſitate velle dicit᷑ vt felicitateʒ:
libenati volũtatis nõ repugnat: vt Aug. dicit in. yo.ſibꝛo
de einitate dei.Libertas.n. volũtatis violẽtie vel coactio ni opponit᷑ · Nec ille. Et de hac multiplici neceſſitate di⸗
tum eſt ſupꝛa in. yo. huins.q.;.arꝰ. po. ¶ Sed dicebat Tibertas volũtans dicit᷑ reſpectu eoꝝ que nõ neceſſitate Anis vuit ſed ſponte: yt pʒ per Doc. S.ʒtra gentiles li⸗
Reſpondeo
Muinta
6 Mam liberum arbitrius dicit
hectn eox que nõ neceſſtate quis vult ſed ꝓpꝛia ſpon te. nde in nobis iberũ arburi eſt reipettueius qd li bere volumꝰ: vt currere vel amnbulare.joec ille. CDi⸗ cendiũ ꝙ liberũ põt accipi dupl. Ano modo vt ideʒ eſt qð nõ coacte. Et ſic accipit᷑ cõiter ᷣm ꝙ ab eo dicitur li⸗ bertas. Et ſic oppontur neceſſitati coactionis. Tnde ſic nõ Op ꝙ ſe habeat ad vtranqʒ partem ʒdictionis per re ſpectum ad omnia. Alioo accipitur libexꝝ vt opponit ne⸗ ceſitati cucunqʒ:vt idem eit qð ↄtingens vel poſibile aliter ſe habere. Et iſto modo libertas opponit᷑ tam ne⸗ ceſũtati nãli qᷓ; neceſſitati coactionis. Sed pꝛimo modo ohponitur neceſitati coactionis tmñ. nde Doc. S. in p* barte· q.i9.ar. 10. ad vltimũ ſic ait. NManifeſtuʒ eſt ꝙ nn poſſibile eſt deum malum culpe velle. Et tamen ad op poſita ſe habet inq̃ntuʒ poteſt velle hoc eſſe vel non eſſe: ſicut et nos nõ peccãdo poſſumꝰ vells ſedere et nõ velle. Mec ille. Et de hac muitiplici ibertate et qual? metha⸗ phyſica eſt ſcientia lbera ſuperius in ꝓhemio huins me thaphyſice.q.ð.ar.6.ad longum diſputatum ent. Cxx qubus pʒ ꝙ methaphyſica eit ſcia hbera:lʒ non ſit ſcia liberalis ꝓpꝛie loquendo:qꝛ vt dicit Albertus magnus vbi ſupꝛa.vʒ.in ꝓhemio methaphyſice methaphyfica⸗ lia ᷣueniunt intellectuʒ. Phyſicalia vo obnoxia ſunt vs⸗ rietatibus. Meo nõ libere canſant ſciam in nobis. Lõiter tamen loquẽdo methaphyca põt dici liberalis:qꝛ vʒ nõ alicuius alterius cauſa qͥrit ßʒ ꝓpter ſeire: vt dicit Voc. S in ꝓhemio huiꝰ methaphyſice:vt deductum eſi bi d.3. ar. 6 · in notabili. Et ſic pʒ ꝙ methaphyſica eſt theo⸗ rica.i.ſcia ſpeculatina.dhe quo etiaʒ dictũ eſt ſupꝛa in pᷣ⸗ huius.qs.ar. yF. ¶bi in phyloſopho et Doc. S. Si vero eſt ad ĩmobi
le ⁊ ſeparabile ⁊c̃. — m ie ꝓcedit. Mide ſica nõ ſit de abſtractis ñᷣm eſſe et rõneʒ a ma⸗ “ teria ſenſibili et intelligibili.ʒmam pꝛima phy loſophya ↄnderat pꝛimũ mouens. Sed pum mouens mouet ſeipſuʒ.ſᷣm blatonem. imiliter dicitur ꝙ deꝰ eſt omnibus mobilibus mobilioꝛ: vt pʒ Bapientie.yo. Ergo pꝛima phya nõ abſtrahit a motu. Sed metus nõ eſt ine materia cum materia ſi ſubiectũ motꝰ. Igit᷑ vð. ¶Pꝛꝰ. ſdꝛopꝛius modus ꝓcedẽdi pꝛime phye eſt in⸗ tellectualiter ꝓcedere:vt ꝓbat Boc. S ſuꝑ Woccio de trinitate q.vltiꝰ.ar. pᷣꝰ. queſtiũcnla.ʒ.in reſpoſione que⸗ ſtioms. Ergo non abſtrahit a materia intelligibili. PP 30·Emſdezʒ ſcie eſt ↄſiderare totũ et partes et paſſiones. Sed partes entis ſunt mã et foꝛma. Inz ergo ens ſit ſßin pᷣme phye ſequit᷑ ꝙ hʒ ↄſiderare mam et motum. Tp 4*. uelibet ſcientia confiderat illa que de neceſitaſe conſequnntur ad ipſum ſubiectum:cum eiuſdem ſcientie ſit conſiderare fubiectum et paſiones eius. Sed ad ens de neceſſitate ſequitur neceſarium et contingens: vt ifra pꝛobat oc. S. in vltima jcõne hnius ſexti jbꝛi.Contin gentia aũt variabilia ſũt et motibꝰiecta ęt mãlia.go ⁊c̃. ¶Sed contra eſt phus in textu dicens. Si vero eit ali⸗ quid immobile ⁊ ſeparabile ⁊ ſempiternum palam quis eſt theoꝛice id noſce:nõ tamen phyſice. Mam de mobili⸗ bus quibuſdam eſt phyſica. Wec mathematice: ſed pꝛio⸗ ris ambarum: ꝓhyſica nanqʒ circa inſeparabilia quidem ſed nõ immobilia. Mathematice autẽ quedam circa imo bilia quidẽ ſed inſeparabilia forſan verum q in materia. Pꝛims vero circa ſeparabilia ⁊ immobilia. dõm ꝙ pꝛima phyloſophia ẽ ſciẽtia conſiderans ea que ſunt ſeparata vᷣm eſſe ⁊ rationem a materia ſenſibili⁊ intelli⸗ gibilitam commnniqᷓ; indiniduali. Duod ſic pꝛobat phyloſophus duabus rationibus. Qnarum pꝛima ſie po teſt fo:ꝛmari ᷣm Voc. S.in lectione. Nam de ſeparatis a motu ⁊ mã cum de eis poſſit haberi ſciẽtia: dʒ conſidera re aliqᷓ pars phye. Alias pßya nõ eſſet ↄueniẽter tradita.
Sʒ vbyca dẽ eis non conſiderat. quia phrſica conſiderat

de his que ſunt ↄiuncta materie vᷣm eſſe et rationem:et per ↄñs de mobilibꝰ. IMeqʒ ẽt talinʒ ↄñderatio eſt ipſi? mathematice:qꝛ matheimatica nõ cõſiderat de ſeparatis ðm eſſe a materia et motu:ſed ſolum vᷣm rationẽ: vt pꝛo⸗ batum eſt. Urgo eoxꝝ ↄſideratio ꝑtinet ad aliquã ſcientiã pꝛioꝛeʒ pᷣdictis. Sed nõ eſt alia pars phᷣye a pdictis niſi phya dinina ſiue methaphyſica: vt infra pꝛobabit· Ergo ↄſiderare de ſeparatis vm eſſe ⁊ rõneʒ ꝑtinet ad pvam diuinam. ¶ Scða ratio talis eſt quã tangit Doc · G · ibi. Meceſſe vero eſt oẽs ⁊c̃. hya dinina que mecthaphy⸗ ſica dicit᷑ eſt de pꝛimis pᷣncipijs et de canſis pꝛimis: vt in 5o ꝓbatus eſt. q.y.ar. 4 Sed neceſſe eſt pꝛimas et vni⸗ uerſales cauſas eſſe ſempiternas ĩmobiles et immãles. Alias eſſet ꝓcedere in infinitũ in cauſis. Dð impꝛobatũ eit in.⁊0. huius.q.z. ar.1. Vrgo relinquit᷑ ꝙ methaphy⸗ ſica eſt de ſeparatis vᷣm eſſe et rõneʒ a motu et materia. Vnde phus dicit intextu ꝙ quedaʒ eſt pars phye que cõ ſiderat mobilia et iſeparabilia vᷣm eſſe a materis que di⸗ citur phyſica. Alia eſt que foꝛſan eſt circa imobilia ſed in ſeparabilia ſᷣm eſſe · Et dicit foꝛſan: vt hic dicit Poc. S· qꝛ veritas illius dubij nõdum erat determinata. Sʒ alis eit que eſt circz imobilia et ſeparabilia vᷣm eſſe ⁊ rõnem a materia. CEx pꝛedictis aũt infert phus vnnʒ coꝛrela⸗ rium. Mam ex hoc ꝙ hec ſcĩa ↄnderat pᷣmas cauſas que cuʒ ſint maxime entia ſunt cauſe alioꝝ inqjntuʒ ſunt entia: vt dictum eſt in.⁊0. huius.q.⁊. arꝰ.⁊.ſequitur ꝙ hec ſcia debet dici pꝛima. Nð intelligendũ eſt naturaliter:nõ aũt quo ad nos: vt dicit Poc. S.ſup Poecio de trinitate. q· penultiꝰ.ar.pᷣo. Ex quo apparet vt infert hic Poc. S. falſitas opinionis itloꝝ qui poſuernnt Ariſtotileʒ ſenſiſſe ꝙ deus nõ ſit cauſa ſubſtãtie celi:ſed ſolurmn motus eius · nde iʒ Ariſtotiles poluerit mundũ eſſe ab eterno:non tamen volnit ꝙœ mundus non habuerit cauſam ſui eſſe. ¶Monſiderandum eſt aũt ÿᷣm Noc. B.in lcõne.ꝙ lʒ ad ↄſiderationeʒ pꝛime phye ꝑtineat cõſiderare ea que ſunt ſeparata vᷣm eſſe et rationeʒ a materia et motu:non tamẽ oluʒ ea ↄſiderat: Puia de ſenſibilibus inqntũ ſunt entia pꝛimus phus pſcrutat᷑:niſi foꝛte dicamus vt Auicẽna di cit ꝙ huuſmodi cõmunia de quibus ſcia hec pſerutatur dicunt᷑ ſeparata vᷣm eſſe:nõ qꝛ ſempꝑ ſunt ſine materia: ſʒ
qꝛ non de neceſſitate hñt eſſe in mẽ ſicut mathematica.
ec ille. CSed querebat diſcipulus pꝛo maioꝛi ſui de clarãtione. Tum ſapiẽtia diuina.ſ.theologia diuinitus in⸗ ſpirata ↄſideret ea que ſunt ſeparata ſᷣm eſſe et rationeʒ: qualiter hec diuina phva diſtinguit᷑ ab illa: cum eadem ↄſideret vt pꝛobatum eſt. ¶ Ad hoc reſpõdetclariſime Doc. S. ſup woecio de trinitate. q.ꝓenulti.ar. 4 ĩ coꝛ poꝛe. vbi ſic ait. Theologia ſine diuina ſcia eſt duplex · Nna in qua ↄſiderant᷑ res diuine non tanq; ſubiectũ ſcie ſed tanqᷓ; pᷣni. Et talis eſt theologia quʒ phy pꝛoſequun tur que alio noie methaphyſica dicit. Alia vero eſt que ipſas res dininas ↄſiderat ꝓpter ſeipſas ſicut ſubiectum ſeiẽtie. Et hec eſt theologia que in ſacra ſcriptura tradit᷑. Vitraqʒ aũt eſt de his que ſunt ſeparata a inateria ⁊ mo⸗ tu ᷣm eſſeſed diuerſimode ᷣm ꝙ dupliciter põt aligd eſſe a materia et motn ſeparatuʒ ᷓᷣm eſſe. Pinoꝰ ſic ꝙ de ratione ipſins rei ſit ꝙ ſeparata ſit: ita ꝙ nullo modo ĩ ma teria et motu eſſe poſſit: Sicut deus et angeli dicuntur a materia ſeparari.Alioꝰ ſic ꝙ nõ ſit de rõne eius ꝙ ſit in materia et motu ſed poſſit eẽ ſine materia et motu qᷓ;uis qqʒ inueniat᷑ in mꝗ et motn. Et ſic ens iba poꝰ et actus ſunt ſeparata a materia et motu. Theologia ergo phylo ſophyca determinat de ſeparatis a materia ſco modo ſicut de ſubiectis: et de ſaparatis pᷣmo modo ſicut de pn⸗ cipijs ſubiecti. Sed theologia ſacre ſcripture tractat de ſeparatis pꝛimo modo ſicut de ſubiectis q;uis in ea tra⸗ ctent᷑ aliqua que ſunt in materia et motu ᷣm ꝙ requirit reꝝ diuinaꝝ mnifeſtatio. iec ille.
i igitur dicendũ 5ᷣm Doc. S. Ad pm um ſup Poecio vbi imediate ſu⸗ pꝛa ad 2m.ꝙ moueri nõ attribuitur deo ꝓpꝛie: ſed me⸗ thaphoꝛice· Et hoc dupk. no mgꝙ impꝛopꝛie opa⸗
Metha. tio intellectus et voluntatis motus dicit᷑. Et vᷣm hoc ali⸗ quis dicitunmnouere ſeipſum añ intelligit vel diligit ſe. Et per hunc moduʒ pot verificari dictũ platonis dicẽtis ꝙ pꝛimus motoꝛ mouet ſeipſum: qꝛ.ſ.intelligit et dili⸗ git ſe:vt õmentatoꝛ dicit in.3ꝰ. phyſicoꝝ. Alio mꝙ
ipſe effiuxns cauſatoꝝ a ſuis cauſis nominari põt ꝓceſio
ſine motus cauſe in cauſatum:inq̃ntuʒ in ipſo effectu re⸗ linquitur ſimilitudo cauſe. Et ſic cauſa que pꝛius erat in ſeipſa:poſtmodum ñit in effectu pᷣm ſuaʒ ſimilitudinẽ. xt
hoc modo deus qui ſuaʒ ſimilitudinem oĩibus creaturis
impfectus eit qntum ad aligd dicit ꝑ oia et in omnibus moueri vel ad alia pꝛocedere. uo modo loquendi vtit frequenter P ionyſius. Et etiã ᷣm hunc modũ debet in⸗ telligi qð dicit Sapientie · V.ꝙ omnibus mobilibꝰmo bilioꝛ eſt ſapiẽtia. Et ꝙ attingit à fine viqʒ ad fineʒ foꝛti⸗ ter ⁊ð.IMoc aũt non eſt ꝓpꝛe moueri. Pec ille foꝛmal et landabiliter. A 2m̃ dicendũ ꝙ materia intelligibi/ lis põt accipi duph. Tlnoꝰ obiectiue ꝓut obiectũ de quo eit aliqua ſciẽtia eſt materia circa quã ſcie. Et ſic metha⸗ phyſica nõ abſtrabit a materia intelligibili. Alioꝰ accipit ſubiectiue.vʒ. pꝛo mã reali in qua aut ex qua que ſubijci tur qntitati et qualitati ᷣm eſſe. que tamen ᷣm ratonem intelligit᷑ ſubiſci qjntitati et non qualitati ſicut dictum eſt. Et ſic methaphyſica abſtrahit a materia itelligibi. CAd zm dðm ſicut dicit Hoc. S. vbi ſupꝛa ad 6 n.ꝙ metha⸗ phyſicus ↄſiderat etiã de ſingulis entibus nõ vᷣm ꝓpꝛias rõnes per quas ſunt tale vel tale ens:ſed ᷣm ꝙ partici⸗ pant cõmunẽ entis rõnem.Et ſic etiam ptinet ad eiꝰcõ⸗ ſiderationem materia et motus.I ec ille. CEt per hoc patet ſolutio ad vltimum. 5 CIbi in pho et Doc. J. vbi= S 5 n ſic pꝛocedit᷑. Midet᷑ ꝙ
8 tertium ꝓceſſus methaphryſi⸗ ceꝓpꝛius nõ ſit ꝓceſſus intellectualis. Mam Ninteliertus vt dicit Poc. S.in pᷣo huiꝰ eſt pᷣn⸗
cipioꝝ. Sed non omnia que ↄſiderant᷑ in methaphyſica ſunt pᷣnꝰꝛ ſed quedaʒ ↄſiderant᷑ vt ↄclnſiones. Similiter nõ ſolum in methaphyſica ſunt p̃nꝰ: ſed etiã in alijs ſci⸗ tijs. Vrgo nõ eſt pꝛopꝛinʒ methaphyſice intellectualiter pꝛocedere. CP ꝛ20. M ethaphyſica abſtrahit a materld intelligibili: vt ſupꝛa dictum eſt. Ergo methaphyſica nð ꝓcedit intellectualiter:ſed potius mathematice eſt ſic ꝓ⸗ cedere:cum materiaʒ intelligibileʒ ↄſideret tanq; obmn. TP ʒꝰ. Pꝛoceſſus intellectualis ꝓpꝛie eſt illius ſciẽtie que nõ mendicat᷑ a ſenſibilibus.inc eſt ꝙ ionyſius 7o.cao de di.no.attribuit intellectualem virtutem ange⸗ lis qui diuina; cognitioneʒ non accipiunt a ſenſibilibus. Cum ergo hec ſcia ſit hnmanitus inuenta: oꝛtus habetu fenſibilivus. Igit ⁊c̃.¶P 4.In illis nõ põt eſſe itelle ctualis pꝛoceſus: que inteſlectum noſtrũ excedunt. Sed dinina de quibus eſt hec ſcia ſunt huiuſmodi. Dicit· I ionyſius.⁊0.cao. de di.no. Mam ſuperſbalem ſciam igoꝛantie ſupſpalitatis que eſt ſuꝑ rõnem et intellectum et am ipſas ipi ſoli attribnere Zuenit tantuʒ ad ſupins reſpiciẽtes qjntum thearchiaꝝ eloquioꝝ radius ſeipſam imutit ad ſpiendoꝛes ſuꝑ rõnes ⁊ ſunꝝs certa diuina te⸗ perantia ⁊ ſanitate ↄſtructi.ec ille. Ergo videt᷑ ꝑ iteb“ lectualiter ꝓcedere nõ ſit ꝓpꝛinʒ hnic ſcie. ¶ Sed incò⸗ trarium argnit᷑. Mam rebus ↄſideratis in aliqus ſciti debet coꝛreſpondere modus pꝛocedendi illius ſcienue. Sed res ↄſiderate in hac pꝛima phra ſunt intelligibiles pin feipſas. ergo pꝛoceſſus intellectualis huic ſcientie potiſime cõuenit. nelle⸗ — dicendũ ꝙœ pꝛoceſſus intelle⸗ Reſpondeo ctualis penun⸗ huic pꝛimẽ phyloſophie attribuitur loquẽdo de ſciẽtijs humaſituꝰ inuentis. Mam illa ↄſideratio que eſt terminus totiꝰ hu ⸗ mane rõcinationis:inaxime eſt ↄſideratio intellectualis. Bed tota ↄſideratio humane rõcinationis reſoluenis in omnibus ſcientijs ad ↄſiderationes pꝛime phyloſopbie terminatur. Ergo ↄſideratio eius eſt maxime itellectua⸗ lis· Mꝛobatio pꝛime: Muia illius ſcientie ↄſid 62
Lec.
—-—————

ꝓeeſſus dr maxime intellectualis inqua maxie obſernat᷑ modus iphus intellectus ꝓpꝛius. Iõ rõcinatiõis ſeu rõ nis. ꝓpꝛium eſt circs multa diffundi: ⁊ ex eis vnã ſimpli cẽ cognitionẽ colligere. Et ſic ſimplex cognitio ẽ terminul
rõcinationis ſeu roͤnis. Intellectus vo econnerſo vn ſim plicem veritatem ↄſiderat:⁊ in illa totiꝰmultitudinis dd⸗ gtionem capit · Ergo pꝛopꝛium eſt intellectualitatis ꝙ ſit terminus conſiderationis rationis ᷣm viam reſolutio⸗ nis inquantum ratio colligit ex multis vnam ſimphcem veritatem quam intellectus confiderat. Matetergo ꝙ cõ
ſideratio que eſt terminus totius humane rõcinationis ẽ
maxime intellectualis que fuit maioꝛ pꝛobanda. Mꝛoba
tio medie:quia ratio pꝛocedit ab vno in aliud. Aut ergo
pꝛocedit vᷣm rem qꝛ per canſas vel effectus extrinſecos. Aut ᷣm rationem quia cauſis vel effectibus intrinſecis. Ii pꝛimum:tunc reſoluendo ꝓcedit ab effectibus ad cau
ſas. Ergo illa reſolutio ad cauſas pꝛimas terminatur. Tũ ergo pꝛima phya conſideret pꝛimas ⁊ altiſimas cauſas:
vt pꝛobatum eſt in pꝛimo huins q.y.ar. 4. ſequitur ꝙ huins reſolutionis terminus erit pꝛima phya. Si autem ſcõᷣm tunc pꝛocedit reſoluendo a minus vninerſalibꝰ ad
magis vniuerſalia · Ergo illa reſolutio ad maxime vlia terminabitur. Cum ergo pꝛima phya conſideret marime
vlia:ſicut etium in pꝛimo huins ðᷣterminatus eſt.q.y.ar. · relinquitur ꝙ tota ↄſideratio rõnis reſoluẽtis termina tur ad pꝛimã ph yaʒ que fuit minoꝛ pꝛobanda. Mec oĩa li
cet non vt iacent Doc. S.ſuper Woetio de trinitate que⸗
ſtione vltims articnlo.
it dm ᷓm dpoc. S. bidem Se pumus ad pꝛimum ꝙ intellectualiter ꝓ tedere nõ ſie attribuit᷑ pᷣme phye quaſi ipſa nõ ratiociner
ꝓcedendo de pꝛincipijs ad concluſiones ſed qꝛ eius rõci natio eſt intellectuali ↄſiderationi pꝛopinquiſima ⁊ con clnſiones eius pꝛincipijs Nec ille. C Ad ſcõm dðm ſiẽ
dictuʒ eſt in pꝛecedenti articulo ad ſecundũ. ¶Icd tertiũ
dõm ꝙ Dyoniſius ibidem attribnit intellectuaiem vir⸗ tutem angelis ꝓpter quattuoꝛ. Mꝛimoqꝛ ſunt intelligibi
les actu inquãtũ ſunt incoꝛpoꝛei. Scðo qꝛ intelligunt ſupꝑ mundane.i.ſupꝛa modum quo nos intelligimns. Intel⸗ ligunt enim inquantum ſunt mentes ſubſiſtentes. Tertio quia illuminantur a deo de rationibus intelligibilibus ꝑ rationes intelligibiles exiſtentium quia.ſ.per rationes in telligibiles eis a deo inditas rerum cognitionem habent nõ intelligẽdo rationes intelligibiles ex rebus ſicnt nos.
Quarto quia ꝓpꝛia intellecta deferunt ad ea que ſunt ꝓx
rims ſui generis inquantum ſuperioꝛes manifeſtant ſua intellecta inferioꝛibus.Idec oc. S.foꝛmaliter ſup dyo niſium. Et quia humana cognitio vt dicit Moc. S.ſuper Woetium vbi ſupꝛa ad tertium quãtum ad ſui terminũ quodãmodo pertingit ad angelicam cognitionem: nõ ðʒ equalitatem ſed ᷣm quãdã aſſimilationem: ideo intelle⸗
ctualis pꝛoceſſus attribuitur intellectui humano quantu
ad ſui ſupꝛemam operationem.Et ſi intellectus noſter oꝛ tum habet a ſenſu:hoc eſt pꝛopter conditionem intelleet? noſtri ⁊ non pꝛopter ꝓpꝛietatẽ rei intellecte. ¶Id vltin dicendum ꝙ dinina excedere intellectum noſtr poteſt i telligi dupliciter. no modo quãtum ad ſi eſt. Et ſic non excedunt intellectum noſtrum. Alio modo quantum ad quid eſt. Et ſic adequata cognitione excedunt intellectuʒ noſtrum. Sed tamen ſcientia diuina que pꝛima phyloſo phya dicitur non eſt ſolum de deo:ſed etiaʒ de alijs que intellectum humanum pꝛo ſtatu iſto non excedunt etiam quantum ad quid eſt de eis cognoſcendum vt dicit Do. I.ſuper Wpetio vbi ſupra ad fecundum.
Cõ.*gdiniũgne theoꝛice phyloſophre ·
SGt inſuper conſiderandum de panti bus phye ſpeculatiue ſiue de di — uiſione eiꝰ Circa quod querunt᷑ duo ¶dꝛimo vtrũ ſint tiñ tres partes phr loſopbie ſpeculatiue ita ꝙ diniſio iheoꝛi
Gerta
ce phylofophie in phyſicaʒ mathematicam ⁊ methaphy
ſicam ſit bona. ¶ ꝙcðo vtrum quelibet illarum partiuʒ
habeat ꝓpꝛiũ modũ ꝓcedendi diſtinctum ab alijs. CIbi in pho ⁊ Doc. S. Qnare erunt ⁊c̃. „ 1 ic ꝓceditur. A ꝙ nõ 4. P imum ſint tm̃ tres ꝑtes phᷣye ſpeculatine.ſ.phyſica mathematica ⁊ metha⸗
ꝑhrſica. Mam logyca eſt pars pßye ſpeculati
he. Mõ enim eſt ſcia pꝛactica: vt ſupꝛa pꝛobatuʒ eſt. Sed logyca nõ eſt phyſica neqʒ mathematica:neqʒ etiam me⸗ thaphyſica. Mitur ſunt plurei parteſ phve ſpeculatiue qᷓ; tres. CP ·⁊0. Sapiẽtia ſcientia ⁊ intellecius ſunt ſcie ſpe cnlatiue diſtincte:vt patet.ß ꝰethycoꝛum. Ergo non ſunt tantum tres partes phyloſophye ſpeculatiue CP.3. Sicut ſe hʒ obiectum vnins ſcientie ad obicctum aſteriꝰ ſcie:ita ſe habet ſcia illius obiecti ad ſciam alterius obie⸗ cti. Sed obiectnʒ methaphyſice comparatur ad obʒ ꝓhy ſice ⁊ mathematice:ſicut totuʒ ad partes ſubiectiuas. Er go methaphyſica cõparabitur ad phyſicaʒ ⁊ mathemati⸗ cam ſicut totũ ad partes · Lũ ergo totum non debeat dini
di ↄtra ſuas parteſ:relinquit᷑ ꝙ mala eit illa diuiſio ꝓßye
ſpeculatiue in phyſicã mathematicã a methaphyſicam. ¶P. Ens diniditur ꝑ coꝛpoꝛeũ ⁊ incoꝛpoꝛeũ aiatuʒ
Lectio.6*.
⁊ inaĩatuʒ. Ergo diniſio partis phye ſpeculatine dʒ etia;
attendi per hmõi differentias ⁊ non ſolum per mobile ⁊ imobile abſtractũ ⁊ non abſtractũ. Et ſic idẽ quod pꝛiuſ. ¶Sedꝰ ẽ phs ĩ textu dicẽſ. Anare tres erũt phye theo rice mathematica phyſica ⁊ theologya.
ſica mathe.a metha. Nã ſcie ſpeculatiue diſtinguũtur ꝑ diuerſũ modũ diffiniendi vt ſupꝛa pꝛobatũ eſt q.⁊.ar.i-
Sed tñ ſunt tres modi diffiniendi ſpeculabile qð ẽ obm ſcie ſpeculatine. Mam ois diffinitio ant includit ſenſibilẽ mãm ⁊ foꝛmã aut mãm intelligibilem ⁊ non ſenſibileʒ: aut abſtrahit ab vtraqʒ vt dictum eſt. Ergo tm̃ ſunt tres p̃tes phye ſpeculatiue reals. CPy.Partes phye di ſtinguũtur per differentias ipſiꝰſpeculabilis inquãtũ ſpe
3 9„ döm ꝙ tiñ ſunt tres ꝑtes pbe 1. 3 Reſpondeo ſpeculatiue realis ĩ gůe.ſ.phy
culabile. Sed oœẽ ſpeculabile aut includit mãʒ ſenſibilem
cõem ⁊ fonmnã. Et ſic ſumit᷑ phyſica. Aut abſtrahit a mã ſenſibili vᷣm rõnẽ ⁊ nõ ðᷣm eſſe. Et ſic ſumit᷑ mathemati⸗ ca. Aut vo abſtrahit tã ᷣm eſſe qᷓ; ᷣm rõneʒ a mã · Et ſic ſumitur methaphyſica. ¶ Sed diceret aliqs ꝙ poſſet ſu
miquarta pars phye que eſſet de ↄmũctis matèrie ſᷣm rõ
nẽ ⁊ nõ ðʒ eſſe ſicut ecõuerſo ſumit᷑ mathe.q̃ eſt de cõinn ctis materie ſʒ eẽ ⁊ nõ vᷣm rõnẽ. Cpicẽdũ ꝙ hocẽ im poſſibile vt dicit Voc. S.ſup Woetio de trinita.q.penł. ar.p̃o. Oꝛ intellecrus quãtũ eſt de ſe eſt ĩmãlis. Et ið nõ eſt q̃rtuʒ genꝰ pßye p̃ter pᷣdicta. NMꝛo declaratiòe pꝛe cedentium ↄñderandũ eſt ᷣʒ Woc. G.ſuper Woetio vbi
ĩmediate ſupꝛa ꝙ opꝛ ſcias ſpeculabiliũ diuidi ᷣm dãas
ſpeculabiliũ inquãtũ ſpeculabilia ſunt. Sp eculabili auteʒ qð eſt obiectum ſpeculatiue potẽtie aliquid competit ex parte intellectiue potentie ⁊ aliquid ex parte habuus ſci⸗
entie qus perßicitur intellecius. Ex parte quideʒ ĩtellect?
cõpetit ſibi ꝙ ſit ĩimateriale quia ⁊ ipſe inmaterialis eſt.
Ex parte vero ſcientie cõpetit ei g ſit neẽinm quia ſcien⸗ tia eſt de neceſſarijs: vt pꝛobatur pꝛimo poſterioꝛuʒ · Wẽ aũt neceſſariuʒ inquantum hmõi eſt imobile: quia omne
qð mouetur inquãtũ hinõi eſt poſſibile eſſe ⁊ nõ eſſe vł ſimpliciter vel ᷣm quid. Sic ergo ſpaculabili qð eſt obie
Tectio. 9.
ctum ſcientie ſpecnlatine per ſe cõpetit ſeparatio a motu ⁊ materia. Vnde ᷓᷣm ꝙ ſciẽtie dinerſimode ſeparãt a ma
teria ⁊ motn ſcientie ſpeculatine diſtinguũtur. uedã er go ſpeculabiliũ ſunt que depẽdẽt a mã ſᷣm eẽ quia nõ ni⸗ ſĩmã eſſe pñt. t hec diſtinguũt᷑ quia q̃daʒ dependẽt a mã m eſſe ⁊ ĩtellectũ ſicut illa in quoꝝ diffionibus poni⸗
tur mõ ſenſibilis. Añ ſine mã ſenſibili ĩtelligi nõ pñt: ſiẽĩ
diffione hoĩs opʒ accipere carnes ⁊ oſſa. Et de hhjs ẽ phi ſica ſine ſcia nãlis. Ducdã vo ſunt que q;uis depẽdeant ⁊ mã ßᷣm eſſe nõ tñ ſm itellectuʒ: quia i eoꝝ diffionibus nõ
ponit᷑ mã ſenſibilis:ſicut linea ⁊ nnmerns.Et de hijs eſt
5

Lectio l.
Se
nedã vo ſpeculabilia ſunt que non dependent ainã fʒ eſſe:qꝛ ſine mã eſfe poſſunt ſiue nũquã ſint in mã neqʒ in
mã eſſe pñt ſicut dens ⁊ ange us ſiue in quibuſdã ſunt in mã a in quibuſdam nõ: vt ſuba qualitas poa actus vnuʒ ⁊ multa ⁊ huiuſmodi. Et de his oĩbꝰ eſt ſcia dinina ſiue theologia que alio noĩe dicit᷑ metha. quaſi tranſphyſica. Mec ille. ¶ Sed oꝛitur ex dictis difficultas. am ſi ſpe culabili qð eſt obin ſcie ſpeculatile cõpetat perſe ſepara tio a motu ⁊ mã ſicut dictũ eſt: videt᷑ ꝙ phyſica nõ erit
pars phe ſpeculatiue:qꝛ ſibi nõ cõpetit per ſe ſeparatio à mã ⁊ mot ſed eſt de cõunctis mũe ſenſibili: pʒ ſequela
qꝛ quicquid ↄuenit per ſe ſuperioꝛi:connenit per ſe etiaʒ
inferioꝛi: vt pʒ per pꝛimam regulam antepꝛedicamenta⸗
lem. Si ergo ſeparatio talis per ſe competit ſcientie ſpe⸗ culatiue in cõmum:opʒ ꝙ etiam ↄuemat cuilibet fuarum partiũ. C Dicẽdũ ꝙ duplex ẽ ſepatio a mã ⁊ motu. vna
eſt a mã ſenſibili indiniduali · Ettalis per ſe competit ſci
entie ſpeculatiue ⁊ ſpeculabili⁊ cuilibet tali ⁊ inquantũ tale. Et hoc modo ↄuenit phyſice. Alia eſt ſeparatio a ma terie ſenſibili cõmuni. Et talis non cõpetit ſpeculabili in⸗ quãtum ſpeculabile per ſe:nec ſcie ſpeculatiue inquãtum hmõi per ſe: led ſolum mathe.⁊ methavt dictũ eſt:non autẽ phyſice. Mnde nulla remanet difficultas.
it igitur dicendum ꝙ logyca nõ 8 Ad P Anum eit pars phe realis ſpeculatiue ſed eſt pars phe rationalis. nde mhil ad pꝛopoſitum:lo grca enim non continetur ſub ph va reali ſicut pars:ſed ſi
cut quoddam adminiculum ⁊t pʒ ex ſupꝛa adductis·q. 2. ar· pᷣmo notabili tertio. CAd ſcõᷣm dðm ꝙ ſapia ſcien
tia ⁊ intellectus ſunt diſtinete ðm ꝙ ſunt virtutes: non ãt
ym ꝙ ſunt habitus vt etiam ex ſupꝛadductis pʒ ᷣm Do. SF. q.ʒ. ar.pꝛimo. ¶ Ad tertiũ dðᷣm ſicut dicit oc · S. ſuper voetio vbi ſupꝛa ad.6 in.ꝙ q;uis ſubiectã aliaruʒ ſcien:iarum ſint partes entis quoc eſt fubiectum metha.
non tamen opoꝛtet ꝙ alie ſcientie ãnt partes ipſius Maʒ
vnaqueqʒ ſcientia accipit vnam partem entis ſᷣm ſpecia⸗
lem modum conſiderandi alium a modo quo conũidera
tur ens methaphyſica. nde pꝛopꝛie loquendo ſubiectũ
aliaꝝ ſcientiarum non eſt pars ſubiecti metha. Sʒ hac rõ
ne conſiderata ipſa eſt ſpecialis ſcia alijs cõdiuiſa. Ndec il le. CAd qjrtũ dðõm ᷣm Doe · S.bidem ad octauũ ꝙ il le diuerſitates rerum quas obiectio tangit non ſunt diffe rentie per ſe earum inquantum ſunt ſcibiles. Et ideo pe⸗ nes eas ſcientie non diſtinguũtur.Mec ille. Actus vero ⁊ potentia ⁊ ſimiles partes entis exigunt eundem modũ
tractandi cum ente cõmuni Et qʒ etiaʒ ipfanõ dependẽt a mãꝛideo ſcĩa de ipſis non diſtinguitur a ſcĩa que eſt de
ente cõmuni vt Doc. S. dicit ibidem ad ſeptimum. ¶ Ibi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe— 3 „[ 1 ſic ꝓceditur· Ni⸗ 4— B ecundum rihe pꝛedictarum partium phye non habeat ꝓpꝛiũ Vnodum pcedendi. Mã eniuſlibet ſcie eſt pꝛo
cedere de noticia noti ad ignoti noticiaʒ. Sʒ ꝓcedere hoc
modo eſt ipſius rõnis. Ergo rationaliter pꝛocedere ꝑti/ net ad omnes pꝛedictas partes Et ſic nõ hñt modũ pꝛo⸗ pꝛinm pꝛocedendi · C · ⁊0 Scia naturalis nõ hʒꝓpꝛiũ modũ ꝓcedendi diſtinctuʒ a modis aliaꝝ duarum. Ergo ẽ̃. Antecedens pꝛobatur:q? omnis ꝓceſſus ſcĩe ſpecula tiue aut eſt rationalis aut diſciplinalis ant intellectualis:
vt patet per Poc. S.ſuper Woetio de trinitate queſtio⸗ ne penultima.ar. pꝛimo. Sed pꝛoceſſus phyſicus non ẽ
intellectualis: cum talis debeatur metla.vt hic pꝛoba⸗ tur. Meq;ʒ eſt ꝓceſſus diſciplinalis qꝛille pertinet ad ma
thematicam: vtẽt ꝓbhatum eſt. WMeqʒ eſt rõnslis. Quod
ſit pʒ:qꝛ rõcinatiuũ 3 ſcientificũ diuidit᷑: vt pʒ.c. ethyt᷑.
Sed pꝛoeſſus phyſicus eſt ſcientificus. Ergo non eſt xõ
cinatiuꝰ. Et ſi nullum babet pꝛopꝛium modũ pꝛocedin di. CP 3⸗· Si phyſica hret pꝛopꝛium modum pꝛocedẽ di: maxime ille modus eſſet pꝛocedere rõnaliter vt pꝛo⸗
bat. Doc. F.ſuper Woetio vbi ſupꝛa. Ved hoc nonqð
ſie pʒꝛqꝛ rõnale cõtra naturale diuiditur · Vrgo rõnsliter
peedere diuiditur 3 nãliter pꝛocedere· nʒ ergo in phy
ſica nãlr pꝛocedatur:relinquitur ꝙ non rõnaliterꝓcedit.
TSed i priũ argnit᷑: qꝛ modus pꝛocedendi ſegtur mo⸗ dum ↄñiderandi. Sed quelibet pars phye theoꝛice habet modum pꝓpꝛium ↄñderandi. Ergo quelibet earum hʒꝓ
pꝛium modum ꝓcedendi eis appꝛopꝛiatum.
„ dicendum ꝙ quelibet ßdicta 3 Reſpo ndeo partiũ phᷣye ſ habet ꝓpᷣum moduʒ ꝓcedendi. Quod ſic pʒ: Vꝛ meth. ꝓpum eit intellectualiter ꝓcedere ut ꝓbatũ eſt. Et pro⸗
pus eſt mathematice diſciplinalit pꝛocedere. rgo pꝛo
pꝛium eſt phyſice rõnalr ꝓcedere Quod ſic ꝓbatur. nã illi ſcie ꝓceſſus ronalis eſt ꝓpꝛius q̃ ſeruat in ſuis pꝛoceſ ſibus ꝓpꝛiuʒ modũ ipſius aie rõnalis. Sed ſcia nãlis eſt hmõi. Seruat eniʒ ꝓpꝛiuʒ modũ rõnalis aie q;tũ s duo. Pꝛimo quantũ ad hoc ꝙ ſicnt anims rõnalis accipit co gnitioneʒ intelligibiliuʒ que ſunt notioꝛa ſcõᷣm naturam a
fenſibilibus que ſunt notioꝛa quo ad nos vt d in pꝛohe⸗
mio phy:ita demonſtratio que eſt per effectũ maxime Let.. vſitat in cia nãli. Scðo qꝛ rõnis ꝓpꝛiuʒ ẽ diſcurrere ab vno in alind Jed hoc maxime ſernat᷑ in ſcia nãli. Wam
ſcientin nãlis pꝛocedit oꝛdine reſolutoꝛio ab effectibꝰ ad cauſas extrinſecas ⁊ reales. Silr modo cðpoſitoꝛio pꝛo cedit a cauſis realibus ad effectus.Et ſic pꝛocedit de wo
in aliud Fᷣm rem. j pʒ ꝙ pꝛopꝛius modus pꝛocedendi
phrſice eſt pꝛocede.e rationaliter. ¶ õſiderãdũ eſt antẽ pꝛo declaratione pᷣcedentiũ ðm Do. S.ſuper Poetio ð trinitate.q.vltiar. pᷣmo ꝙ pꝛoceſus quo pꝛocedit᷑ in ali⸗ qua ſcia põt dici rõnalis tripir. Vnoꝰex ꝑte pꝛincipioꝛuʒ ex qbꝰ pꝛoceditur.vt cũ aliquis pꝛocedit ad aligd pꝛobã duʒ ex pꝛincipijs rõnis:cuinſmodi ſunt genꝰn ſpẽs ⁊ hu iuſiodi itentiones logycales quas logyci ↄſiderant. Ft ſic dr̃ aliqs pꝛoceſſus rõnalis qñ aliqs vtitur in aliqᷓ ſcien tia pꝛopoſitionibꝰque traduntur in logyca pꝛout ſ. vti⸗ mur logyca pꝛout eſt docens in alijs ſcientijs · Sed hᷣ mo dus pꝛocedendi nõ põt pꝛopꝛie competere alicui particu lari ſcie in quibus peccatum accidit:niſi ex pꝛopꝛijs pꝛo ⸗ cedatur. Vontingit antem hoc ſieri in logyca ⁊ methaphy ſica eo ꝙ vtraqʒ ſcia cõmums eſt: ⁊ circa idem ſubieciuʒ quodãmodo verſat᷑. Alio dicit᷑ rõnalis pꝛoceſſus ex ter mino in quo ſiſtitur pꝛoccdendo. itimus enim terminꝰ ad quẽ inquiſitio rõnis ꝓducitur eſt intellectus pꝛincipio rum in quẽ reſoluendo iudicamns. Duod quidem quan do ſt nõ dr̃ pꝛoceſſus ſiue pꝛo batio rõnalis:ſed demon⸗ ſtratina. Dnandoqʒaũt inquiſitio rationis non poteſt vſqʒ ad terminuin perduci ſed ſiſtit᷑ in ipſa inquiſitione quan⸗ do ·.inquirenti adhuc manet via ad vtrumlibet. Et hoe cõtingit qñ ꝑ pꝛobabiles rõnes pꝛoceditur que nate ſunt facerẽ oppoſitionem: vel fidem:non autem ſciam. Et ſc rationalis proceſſus diuiditur 5 demonſtratiunʒ. Et hoc modo rationabiliterpꝛocedi poteſt in qualibet ſcientia vt ex pꝛobabilibus paretur via ad neceſſarias pꝛobationes ſen ↄcluſiones. Et hic eſt alius modꝰquo logyca vtimur in alijs ſcientijs ðemonſtratiuis non quidem vt eſt docẽſ ſed vt eſtvtens. t hijs dnobus modis denoiatur pꝛoceſ ſus rõnis a ſcia noſtra. Mijs enim modis vſitatur logyc
que rõntlis ſcia dicitur in ſcientijs demoſtratiuis vt comn
mẽtator dicit pꝛphy. Tertiod̃ aligs pꝛoceſſus rõnalis a rõnali potentia inquãtum.ſ.pꝛocedendo ſequimur pro pꝛium modũ aĩe Rõalis autem aie modus eſt in rõnã⸗ biliter cognoſcendo.Et ſic rnalis pꝛoceſſus eſt proprius
ſcie nãli:qꝛ ſcia naturalis in ſuis pꝛoceſſibus ſeruat ꝓph
modũ rõnalis gĩe: vt dictum eſt. Nec ille quaſi formali ⁊ gloꝛioſe Cx quibus patet ſolutio ad cĩa argumen ta ante in priũ adducta ſi diligenter ↄſiderentur.
COõ.7. eꝓpꝛio noĩe ⁊ꝓpꝛio iudicio hꝰſcie metha ·
ſis iã p̃dicnis nůc ↄſiderãdũ ẽ de
Ppꝛio noĩe ⁊ pꝛopꝛio indicio „ ie. ¶ Circa qð querunt tria. CPꝛi o vtrũ hec ſcia ↄuenienter dicat᷑ diui⸗ ſapiẽliã
lt,

Nueſtio
na x theologia ¶ Scðo ytx hec dilina ſapia vtat᷑ in ſua ↄſderatiõe ſenſu ⁊ ymaginatiõe.¶ Tertio vtrũ talis di nina ſapĩa ſit cĩa aggregata ex pluribus ſicut exercitꝰ: aut vtrum ſit vna ſimplex. Qualitas a ſpecie intelligibili di⸗ ſtincta realiter.— CIbi in pho ⁊ Doc. S. Mon enim ümanifeſtũ ⁊c. D imũü ſic ꝓcedit᷑. Q̃ ꝙ hec ſcia 1 ñ ðbeat dici diuna ⁊ theo logia. Mam illa ſcia dʒ dici diumna que cõſide rat canſas ſupioꝛes que ſůt attributa diuina: vt
pʒ per Doc. S. in de potentia.q.pᷣꝰ.ar.. vbi ſic dicit · di
cunt᷑ añt cauſe ſnperioꝛes diuina attributa vt ſapientia bo
nitas ⁊ volũtas diuina. Ndec ille. Ged hec ſcia nõ ↄſiderat
ec.I.
ſllas cauſas ſuperioꝛes ſed ſolum cãs cãtas: vt pʒꝑ Do. S.ibidẽ:vbi ſic ait. Eſt.n. duplex ſapia.ſ.mũdana q̃ dici⸗ tur phᷣa que ↄſiderat cãs cãtas ⁊ ᷣm eas iudicat:⁊ dihina que d̃ theologia que ↄſiderat cãs ſuperioꝛes.i.diuinas. ec ille. Ergo hec ſcia nõ dʒ dici diuina. Cp ⁊0. Jlla ſcia ꝓpꝛie dr̃ diuina que eſt de deo tãquã de ſbᷣoꝛſed hec ſcia nõ eſt de deo tãquã de ſboꝛ vt in pᷣmo ꝓbatũ eit. q.i. ar.y. Igit᷑ idẽ qð pꝛiꝰ. CP 30. Illa ſcia que dr pha mun dana: nõ debet dici diuina:cũ mũdanũ ⁊ diuinũ opponã tur· Sed hec ſcia dr phva mũdana: vt dicit Toc. S.in ð po vbi ſupꝛa ſicut pʒ ey adductis. Ergo ⁊c̃. C Il la ſcia que humanitus eſt adinnenta dʒ dici magis hũana qᷓ; dinina. Sed hec ſeientia eſt humanitus adinuenta. Er go masgis debet dici humana qᷓ; dinina. C Sed ẽ phus in textu dicens. Mõ enim imanifeſtum:qꝛ ſi diuinuʒ ali⸗ cui exiſtit in tali nã exiſtit vt honoꝛabiliſſimã ſciam opor⸗ tet circa honoꝛabiliſimum genꝰeſſe Ergo theoꝛice ĩ alijſ
ſeientijs deſiderabilioꝛes ſunt. er
Reſpon deo dðm ꝙ hec ſcia que pꝛia pha MNE 1 dr̃ merito dʒ dici ſcĩa diuina ⁊ theologia. Quod pꝛobat phus duabus rõnibus vᷣm Do. S. Quarũ pꝛima talis eſt · Mã illa ſcia dʒ dici maxie dini na que cõſiderat maxime ſeparata a mã. Sed iſta ſciacon
ſderat ea que ſunt abſtracta m eſſe ⁊ roneʒ a mã ⁊ mo⸗ tn Ergo maxime dʒ dici diuina inter ſcias humanitꝰ in⸗
nentas. ¶ Secũda rõ eſt talis:honoꝛabiliſſima ſcia ẽ cir⸗ ca nobiliſſimum genus entinʒ in quo cotinentur res diui ne · Sed hec ſcia eit honoꝛabiliſima iter oẽ̃s vt pꝛobaʒuʒ eſt in pꝛimo huius.q.ð.ar.g. Ergo eſt de dininis. t ſic merito dicit᷑ theologia ⁊ ſcia diuina. ¶xx quo pʒ g hec
ſeia dicit pꝛima phya:qꝛ eſt pꝛioꝛ dignitate alijs partibuf
phxe theoꝛice: ⁊ per ↄis ſeijs actiuis ⁊ factiuis qꝛ ſpecu⸗ latina eſt dignioꝛ vt ꝓbatũ eſt in hnius.iH icit᷑ ẽt meth.
quaſi tranſphyſicã oꝛdine reſolutionis. icit᷑ ẽt theologia atheos quod eſt deus ſiue dininũi ⁊ logos qð eſt ſermo
quaſi ſermo tractans de dininis. Et eadẽ rõne dñ ſcia diui na. C onſiderandũ ẽ auteʒ ꝙ phs ſoluens quãdã dubita tioneʒ qua queritur vtrũ hec ſcia ſit circa determinatũ ge nus entis an ſit de ente in cõi: dicit ꝙ ſi non eit aliqj ſuba pᷣ ter eas que cõſiſtunt ᷣm nãm de ꝗbus tractat phyſica ip̃a phyſica erit pᷣma pha. Sed ſi eſt aliqna ſpa ĩmobilis ipſa
errit pꝛioꝛ ſpa naturali. Et per ↄñs phya cõſiderans hmõi
ſpam erit pꝛima phya.ꝙt qꝛ erit pᷣma:erit vlis. Et eiꝰerit ſpeculari de ente inquãtũ eſt ens ⁊ de eo quod ꝗd eſt de his que ↄſequũtur ens inquãtũ ens:qꝛ vt dictum eſt.ĩqr to huius eadẽ ſcia eſt pꝛimi entis ⁊ entis cõis. Hec Doc.
Septima
pßya. CGed ex dictis arguit pꝛedictus Antonellus Ar- chyep̃us ꝙ ſi alia eſſet ratio entis ⁊ ſpe mobiliſ dato ꝙ ip ſa eſſet pꝛimna ſba ſequerer ꝙ eſſet tertiꝰ ↄceptus pꝛeciſus cuiꝰti riũ ipſenlexãder ſuſtinet ⁊ cniꝰpriũ ſupꝛa pꝛoba⸗ uimus in · hniꝰ⁊.ar.y. Et ſic eſt Zdictio in pꝛopꝛijs dictis eius. Mnde dicit ille doctoꝛ gꝙ licet ſolutio Aleran⸗ dri ſit bona ⁊ valida:tij ſibi ipſi videt᷑ ↄtradicere ꝓpt᷑ rõ nẽ dictã. C Dicendũ igit᷑ ꝙ aliã eẽ rõnẽ entis ⁊ ſbe ſicut
ſupꝛa dictũ ẽ li. ꝓ· q.⁊. p̃t itelligi duplr.vnoꝰex pte reicõ
cepte ex nã rei.Et ſic nõ eſſet alia rõ entis ⁊ ſe mobilis: ſuppoſito ꝙ ſba mobilis eſſet pᷣma. Ilioꝰey pte ↄcipien⸗
tis q̃ntũ.ſ.ad modũ ↄcipiendi.Et ſic non obſtat ↄcedere
ens ⁊ am mobilem differre vᷣm rõneʒ:ſicut albedo ⁊ albũ differunt vᷣm diuerſuʒ modũ ↄcipiendi:nõ autem ſe cundum diuerſos ↄceptus.Uñ ᷓᷣm rònem dicũtur differ re. Mec ꝓpter hoc opʒ ponere ↄceptuʒ albedinis aliuʒ a ↄceptu ipſius albiUnde nulla ſequitur ↄtradictio. Acd imum igit dðʒ ꝙ hanc ſcientiã ↄſide ² P 5¹¹ ½* rare ſolnʒ cãs cãtas ⁊ non cau⸗ ſas pᷣmas poteſt intelligi dupliciter. Wnoſicut obiectum aut partẽ obi. Et ſic ſolũ ↄſicerat cãs cauſatas ⁊ theologia ſacra ↄñderat illoꝰ pᷣmas cauſas. Ilioꝰ ſicnt pᷣncipia ⁊ cãs ſubiecti aut ꝑtiũ ſubiecti hniꝰſcie. Et ſic hec ſcĩa ẽt ↄſide⸗ rat cãs pᷣmas ⁊ nõ ſolũ cãs canſatas rõne cniꝰd ſcia diui na ⁊ theologia ¶Acd ſcõm dðm ꝙ lʒ ꝓpꝛijſſime illa ſci entia dicat᷑ dinina que et de deo tãq; de ſtᷣo:tñ ẽt illa ſcia que eſt de deo tãquã de pᷣnꝰſubiecti eiꝰpõt dici diumna nõ tñ ita ꝓpꝛie.¶¶Ad tertiũ dðm ꝙ aliq̃ͥ ſcia põt dici diuina dupir. Vnoꝰ qꝛ diuinitus inſpirata eſt. Et ſic hec ſcia non d diuina ſed mundana ſine hmana:qꝛ.ſ.eſt humanitus inuenta. Alioꝰdicitur ſcĩa dinina qꝛ tractat de diuinis.ſ.ð deo ⁊ de ſubſtãtijs ſeparatis tanq; de pꝛincipijs ſßi.⁊ ſic hec ſcĩa nõ diciur mundana ſeu humana ſed diuina ſicut dictum eit. CæEt per hoc pz ſolutio ad vltimuʒ
¶Ibi in philoſopho ⁊ Toctoꝛe Bancto.
— ſecũdum ſic ꝓceditur. QFꝙĩ ——— 115 tellectus methaphy 8 ſicus in ſui ↄſideratiòe nõ vtat᷑ fenſu ⁊ ymagi natiõe:nã vtus inferioꝛ nõ ſe extendit ad id qð
eſt ſnperioꝛis pꝛopꝛiũ. Sʒ cognoſcere diuina pertinet ad intellectũ. Unʒ ergo hec ſcia ſit de dininis:ſeqtur ꝙ non
vtat᷑ ſenſu ⁊ ymaginatione in ſni ↄſideratione. TP ·⁊c. Mec ſcia abſtrahit a ſenſu ⁊ ymaginatione: cũ abſtrahat a materia ſenſibili ⁊ intelligi: vt ſupꝛa pꝛobatum eſt.q.G. ar.I. Ergo nõð vtitur eis in ſui ↄſideratiõe. CP.z0 Ima⸗
ginatio non eſt non ſenſibilium:cũ ſit motꝰ factus a fenſu vt dr in tertio de aia. Cñ ergo de qubus eſt hec ſcia ſint Lectio. 6.
ſenſu remotiſima ſequitur idẽ quod pꝛins. C; 4e. PMꝛimus error circa diuina eſt eoꝝ qui ea que de coꝛpo ⸗
ribus nouerunt: ad res dininas tranſferre conantur vt di
cit Anguſtinus in pꝛimo libꝛo de trinitate. ñ ergo vma⸗
ginatio nõ ſit niſi coꝛpoꝛaliũ reꝝ:ſegtur ꝙ in cõſiceratiòe
diuinoꝝ nõ debeamns vti vmaginatiõe. Ced in ↄtra⸗ riũ arguit᷑. IMã intellecius noſter nõ põt intelligere in p
ſenti ſtatn ꝛniſi ↄuertendo ſe ad fantaſmata:vt pʒ in tertio Lectio.i⁊. de aĩa Sed diuina de qbus eſt hec ſcia nõ capinntur niſi ⁊ cmẽ.z0
intellectu Ergo opʒ ꝙ intellectꝰmethaphyſicus vtat ſen
ſu ⁊ ymaginatione. ¶P ꝛ. Ex mãlibns ſubſtãtijs dene
SI · in lectie. N Sed argnũt quidã 3 ↄditionalem poſitã
phy · Mã ſi ſuba mobilis eſſet pꝛima ſubſtantia:adhuc eẽt diſtinctio inter ſbaʒ ens ⁊ ſubaʒ mobilem ita g eoꝛũ eſſẽt dinerſe rõnes. Et ſic de ipſis poſſent eſſe dinerſe ſcientie. Vnde non opoꝛteret ꝙ phyſica eſſet pꝛima phya. N Ad hoe reſpondet Zlerander in pꝛeſenti paſſu vt adducit an/ tonellus anchyeps in tertia. q.huiꝰhniꝰſexti:ꝙ nõ quelibʒ diſtinctio rationnʒ facit diſtinctioneʒ ſciaꝝ. ñ enim ſunt due rõnes quaꝝ vna oꝛdinatur ad aliam: nõ pertinent ad diuerſas ſcias ſed ad vnam ⁊ eandem Ii ergo ſubſtan ⸗ tia mobilis eſſet pꝛima ſuba lʒ adhuc ſubſtantia ⁊ ſba mo bilis differem 5ᷣm rationem:ijj oꝛdinarent᷑ ad rõneʒ ſube
mobibilis. ñ bů ↄeluſus e ꝙ ipla phyſica eſſet pꝛima
nimus in cognitioneʒ diuinoꝝ: vt pʒ per ꝓceſſuʒ phy in 70.8.4.90. hutus⸗ Sed circa ſenſibilia ⁊ mẽlia opʒ yma ginabilr verſari. Igitur S2 vt ſupꝛa. DL 8 dm gvt dicit oc. S. ſuper Reſpondeo Voetio de trinitate.q.vltidar.
2. in qᷓlibet cognitione eſt duo ↄſiderare.ſ.pᷣnnx terminũ Pꝛinn quidã ad appꝛehenſionẽ ptinet terminꝰaũt ad in dicinʒ. Ihi enim in cognitio pficit᷑ · Intelleciuʒ ergo ĩ ſui
dſideratiõe vti ſenſn ⁊ ymaginatiõe põt intelligi duplici
ter. Enoſicut pꝛincipijs noſtre cõſideratõis:app̃hẽdẽdo
ↄderata. Pt ſic intellectus nr in hac ſcis ſicut ⁊ ĩ qᷓjlbʒ alia ſcia vtit ſenſu ⁊ vmaginatiõe vt pꝛobãt duo argumẽ
taĩ ↄtrariuʒ adducta. Mꝛinm. n.noſtre ↄſideratiõis ẽ ĩ ſen
ſu:quia in appꝛehenſiõe ſenſus oꝛit appꝛehenſio fantaſie
2 2

Sert
qne eſt mottis factus a ſenſiuᷣm actũ. Aqua oꝛitur appꝛe Leetio.I. henſio vᷣm intellectũ. Mã fantaſmata ſunt intellectiue aie: vt dr̃ in. 3ꝰ. de aĩa. Aliopõt intelligi ꝙœ intellectꝰſenſu vta tur ⁊ ymaginatione in ſui ↄſideratiõe tãq; terminis iudicã do ſ.appꝛehenſa talia eſſe qjlia ſenſus vel Vmaginatio ab pꝛehendit. Et hoc tripliciter põt intelligi:q vel loqmur
de ↄſideratiõe reꝝ nãliũ vel mathematic aliũ vel metha⸗
phyſicalium. Fi loqᷓmur de ↄſideratiõe reꝝ nãliũ que eẽ ⁊ rõnẽ depẽdẽt a mã ſeſibili: ſi itellectꝰvnt᷑ ſeſu ⁊ imna ginatiõe tãquã terminꝰiudicando appꝛehenſa talia eẽ ĩ ſe quãlia vident᷑ hm ſenſum. in qui ſenſuʒ negligit incidit in erroꝛem. Buiꝰrõnẽ aſſignat Doc. S. ſuper Woetio vbi ſupꝛa dicens Añ pꝛopꝛietates ⁊ accidentia rei que ſenſu demonſtrãtur ſufficiter expꝛimũt naturam rei:tũc opʒ ꝙ udiciũ de nã rei qð inteilectus facit cõfoꝛmetur his que ſenſus demonſtrat de re. Et huinſinõi ſunt oẽs res natura lesque ſunt de terminate ad mãm ſenkbileʒ · Et ideoi ſci entia nãli terminari dʒ cognitio ad ſenſuʒ: vr.¶.hoc modo iudicemns de rebus naturalibus vᷣm ꝙ ſenſus eas dem ſrat. NMec ille foꝛmalr. Si vo loquamur de ↄſideratione macthematicaliũ que ſunt abſtracta vᷣm rõnẽ a ſenſu lʒ ſint Zinncta vm eſſertunc intellectus noſter vtit᷑ vmaginatiõe ⁊ non ſenſu quãtũ ad iudicandiũ de appꝛehenſis. Luiꝰrõ⸗ nẽ aſſignat Doc. S. vbi ſupꝛa dicens. Mã iudiciũ ð vna⸗ quaqʒ re potiſſime ſit ᷣm eiꝰdiffinitiuã rõnẽ. Sed mathe maticalia vᷣm rõnẽ diffinitiuã ſunt abſtracta amã ſenſibili nõ tñ a quacũqʒ mã. vnde remotiſ ↄditionibꝰſenſibilibꝰ adhuc remanet aligd vmaginabile:ideo opʒ ꝙ indiciuin in talibꝰſumat᷑ vᷣm id quod demõſtrat ymaginatio. ⁊ ſic cognitio eiꝰterminat᷑ ad ymaginationẽ ⁊ nõ ad ſenſũ: hec illè. Sed ſi loquamur de diuinis ſine mechaphyſicalibus que ſunt abſtracta ⁊ vᷣm eſſe ⁊ ðm roneʒ diffinitiuã a qua cũqʒ mã:tũc intellectus nñ̃ in ſui cõſideratiõe nõ vtit᷑ ſen ſu ⁊ vmaginatiõe tãquã terminis: iudicando.ſ.de appꝛe⸗ henſis ᷣm g ſenſus ⁊ ymaginatio demonſtrãt aut appꝛe heudunt. Sed cognitio talmũ terminat ad intellectum cũ talia ↄſiderata ſint fupꝛa ſenſum ⁊ ymaginationẽ. CExq bus ergo pʒ ꝙ intellectus methaphyſicus in ſui ↄRdera⸗ tiõe vtitur ſenſu ⁊ vinaginatione tãquã pꝛincipijs appꝛe⸗ hendendo: nõ aũt tãq; terminis indicando. Ct quiavt bidẽ dicit Doc. S. deduci ad aligd eſt ad illud termina ri:ideo in methaphyſicis:neqʒ ad ymaginationẽ neqʒ ad ſenſum debemus deduci · In mathematicis aũt ad vᷣma ginationẽ ⁊ nõ ad ſenſum. In nãlibus vo ẽt ad ſenſuʒ. Ex quo pʒ ꝙ illi peccant qui vnifoꝛmit᷑ in his tribꝰ ſpeculati ne partibꝰ ꝓcedere nitunt᷑. Mec oĩa Doc. S. Vbi ſupꝛa quaſi foꝛmaliter lʒ non de verbo ad verbumn· Acd argumenta igit᷑ dõm ꝙ quattuoꝛ pᷣma pꝛobant 5 intellectus ñ in methaphyſicis nõ debeat de duci aut terminari ad ſenſum. uod cõcedimus. ¶ Alia vo duo argumenta in rium adducta pꝛobant ꝙ intelle⸗ etus nñ̃ in methaphyſicis vtitur ſenſu ⁊ vmaginatiõe tãq; Fncipijs ⁊ nõ tãquã terminis. Qð ſilr ↄcedimus. ¶Abi ſupꝛa jpertinenter. 12 — † ſie ꝓcedit᷑. va 3 8 tertium diuins non ſit S bitus ſimplex ſed ſit vnꝰvnitate aggregatiõiſ. Mã diuerſe ſunt ↄcluſiones ſcibiles in hac ſcia que ſic ſe hñt ꝙ hitus vnius nõ eſt hitus alterins. uod ſic pʒ:qꝛ deſtructa vna cõcluſione remanet altera. Et ſilr deleta per oblinionẽ ſcia vnins ↄcluſiõis remanet ſcientia alteriꝰin aĩa. Ergo vr ꝙ metha · ᷣm g includit hitum di uerſarum cõcluſionũ non ſit vnius habitus ſimplex ſed ſit vnins vnitate aggregatiõis. CP 20. Rls ſcientia que cõ ſiderat oẽs rõnes entium nõ põt eſſe vna ſimplex qualuaſ cũ dinerſaꝝ reꝝ dinerſe ſint ſcie:ſed hec ſcia ↄſiderat dẽs rõnes reꝝ. ropꝛil emʒ eiꝰeſt ↄſiderare quidditates re
rum vt ſupꝛa ꝓbatum eſt.pꝛimo.q.y.y. Igitur xc̃. CP
30.Si ſic ſequeret ꝙ qui hr̃et vnã ↄcluſionẽ mathaphyſi caleim: haberet totã methaphyſicã t ſic ille qui ſcit addi (ceret:a per ↄns ſciens eſſet ignoꝛans. Quod eſt falſinn. Lectio.5. C 4Woc. S. videt velle in 7. pbyt ꝙ ſcia ſit ſpẽs ĩ
Metha.
telligi bilis. icit enim ꝙ in ellectus poſſibilis eſt in vr tuna diſpõe ad ſpẽm intelligibilem. At nõ opʒ ꝙ in acce ptioneʒ ſcie ſit alteratio in mtellectu.ṽ ergo accipere ibi ſciam ⁊ ſpẽm intelligibilem pꝛo eodem. Sed manifeſtũ eſt ꝙ per vnam ſpẽm intelligibilem nõ irelligimus om nia methaphyſicalia. Relinquitur ergo ꝙ metha. non ſit vnus hitus ſimplex ſed plures ſimpl ⁊ vnus aggregatio ne. CP ·vituſ diſtinguunt᷑ per obiecta. Ergo ſcia di ſtinguũtur per ðinerſa ſcibilia nm ergo diuerſe cõclu⸗ ſiones ſint diuerſa ſcibilia:ſequitur ꝙ ſcie eaſdem ↄſiderã tes erunt diuerſe. CP.ß Reſpectu diuerſaꝝ cõckuſio⸗ num ſunt diuerſi actuſ ſciendi ſpẽ.goã hitꝰdiuerſi: qꝛ hitꝰ diſtingnunt per actus.ꝓbatio antecedentis: qʒ illi actus ſunt diuerfi nõ im̃ numero qꝛ ſic diſtinguuntur acius ſeiẽ di circa eãdẽ ↄcluſionem eliciti · Sed differentia maioꝛ differentia numerali videt᷑ eſe wecifica · Igit ac CSʒ in priuʒ arguit᷑. Qꝛ ſi methaphyſica diceret᷑ vna vnitate aggregatiõis tiñ ſequeret᷑ ꝙ metha.nõ eſſet magis vna qᷓ; phyſica ⁊ mathematica ſimul:cũ oẽ̃s ille ſint vna vnita te aggregationis. Konſequens videt᷑ mirabile. Igt ⁊c̃. Reft pon deo dieendum ꝙʒ pꝛims phraeſt
vnus ſimplex habit?ꝰ ſchm ſpe ciẽ ſpecialiſimã: ⁊ nõ ſolum vnns vnitate aggregationis. Mam diſtinctio habituuʒ ſumẽda ẽ a diſtinctione nõ ma
teriali ſed foꝛmali obiectoꝛum ſicut ſepius ſupꝛa adductũ eſt in. huius.q.I.ar.I. Jla ergo que in vna ratione foꝛ
mali obiecti ſcibilis conueniunt ſunt vnum obiectum ſci
bile foꝛmaliter:licet differant materialiter.ſed omnia me thaphyſicalia conueniunt in vna ratione foꝛmali obiecti. Ergo ſequitur ꝙ omnia vnico hitn intellectuali ſᷣm ſpẽʒ ſpecialiſimã cognoſcũtur que dico cognoſcũtur ꝑ habitũ ↄrluſionũ. P 20Illnd qð ſolũ eſt vnũ aggregatione eſt vnũ per accjis:cũ ſit ens per accñs. Sed id qð ẽ vnuʒ per accidens nõ põt eſſe ſpẽs alicuius generis pꝛedicamẽ talis. Gů ergo methaphyſica ſit ſpẽs qjlitatis de pꝛima ſpẽ ßm phm relinquit᷑ ꝙ ſit vnũ per ſe ⁊ non ꝑ accis. ¶p;· 30. Illa que ſcinnt demõſtratiue ꝑ pꝛinꝰ foꝛmalr eadem ila ſciũtur per eundẽ hituʒ in ſpẽ. Demõſtrationes enim que pꝛocedunt ex eiſdẽ pꝛincipijs reſpectu earũdẽ paſſio nuʒ:nõ differunt ſpẽ. Rũ goia methaphyſicalia ↄueniant in eiſdẽ pꝛincipijs ⁊ paſionibus vᷣm ꝙ entia ſunt vt ey di ctis pʒ:opʒ dicere ꝙ cognoſcãtur per vnũ hůtuʒ. De quo
diſputatuʒ eſt ſuperius in pꝛimo huiꝰ.q.pᷣꝰ.ar.4. O tñ
pꝛeſentẽ difricultateʒ hic tãgit ſcotus ⁊ Antonins Indree ideo cauſa recreationis hic eam adducere volui. Að aũt hec opinio ſit de mente Doc. S. pʒ pꝛimo per ea que di cit in.iꝰ⁊c. q.ÿ4 ar. ʒ · ad vltimuʒ vbi ſic ait. llequiĩ ali qua ſcia acquirit per demoſtrationẽ ſciam ↄciuſionisvni hʒ quidẽ hituʒ ſed imperfecte. Cũ ergo acgrit per aliquã demonſtrationẽ ſcientiã ↄcluſionis alterius: nõ aggenera⸗ tur in eo aliꝰ hĩtus ſed hitus qui pꝛins inerat fit perfectior vtpote ad plura ſe extendens: ꝓpter qð cõcluſiones ⁊ de monſtratiòes vniꝰſcĩe oꝛdiant᷑:⁊ vna deriuatur ex alis · Hec ille foꝛmalr ſicutẽt ſuperiꝰ adductuʒ eſt · CP · ꝓ· dicit ibidẽ argnendo in pᷣrinʒ. Mabitus cum ſit qualitas quedã eit foꝛma ſunplex. Sed nullũ ſimplex ↄſtituit᷑ ex pluribus hitibus.idec ille. CEt quãdo arguit. ð cu ius gſiatio nõ ſunul perſicitnr ſed ſucceſſiue videt᷑ conſti⸗ tui ey pluribus partibus. ed generatio huiꝰſcie ⁊ cuiu libet alterins hitus nõ eſt ſimul ſed ſit ſucceſſiue. gitur
c̃̃. CReſpondet Doc. S. ibidẽ dicens ꝙ ſucceſſioĩ ge⸗
neratione hitus nõ cõtingit ex hoc ꝙ pars eius generet poſt partem ſed ex eo ꝙ pꝛimo imperfecte incipit eſſe in ſubo ⁊ paulatim perſic tur:ſicut etiam eit de alijs quali⸗
tatibus. Mec ille. Etde alijs qualitatibus ſic dicit in · 6.
phy. vbi ſic ait. ð enim vna ⁊ eadem pars ſit magis ec.7
minus alba non eit er ipſa rõne albedinis: quia ſi eſſet ſe⸗ parata non diceretur vᷣm magis ⁊ minus ſicut neqʒ etiãʒ
ſa ſuſcipit magis ⁊ minus · Sed eit ex diuerſo modo h
ticipandi albedunem ey parte ſubiecti diuiſibilis. Hecil le. icit etiam in coꝛpoꝛe ar. ⁊;.in. Iꝛc.ibidem ſie ꝙ b bitus eſt perfecto quedam potente. Omis
ſyn ſon öy

——
Mueſtio fectio ꝓpoꝛtionat ſuo perfectibili.nde ſicut potentia cũ ſit vna ad multa ſe extendit ᷣm ꝙ ↄueniunt in aliquo vno ideſt in giali rõne quadã obiecti: ita ẽt hĩtus ad multa ſe extendit ᷣm ꝙ hſit oꝛdineʒ ad aliqð vnũ puta ad vnaʒ ſo lam rõnẽ obi: vel vnã nãm: vel vnũ pꝛincipiuʒ. Si er⸗ go ↄſideremus hitũ ᷣm ea ad que ſe extẽdit:ſic inuenimꝰ in eo qnãdã multiplicitatẽ. Sed qꝛ illa multiplicitas ẽ oꝛ dinata àd vnñ ad qð pꝛincipai reſpicit hĩtus:inde eſt ꝙ hitus eſt qualitas ſimplex.nõ ↄſtituta ex pluribꝰ partibꝰ ẽt ſi ad multa ſe extendat. Mõ enim vnðhitus ſe extendit ad multa niſi in oꝛdine ad vnñ ex quo hʒ vnitatẽ. Nec ille foꝛmall. CExpꝛeſſe ergo vult doc. F.g quilʒ hitus ſit foꝛma ſimplex nõ cõſtituta ex pluribꝰhĩtibns. Et ſicpᷣma pbᷣya ᷣm ipſum eſt vna foꝛma ſimplex nõ vna ex aggre⸗ gatione pluriũ hĩtunʒ ſicut plures volunt ↄſiderantes di uerſitateʒ reꝝ ſcibilinʒ mãleʒꝛ⁊ non eãdẽ rõnem cognoſcẽ di oiuz · Licet eniʒ vt Doc. S.dicit vᷣbi ſupꝛa.ar.⁊ ad pꝛi mũ ↄtraria ſpecie differant diuerſitate reꝝ:tij eadẽ eſt rõ cognoſcendi vtrũqʒ qꝛ vnũ per aliud cognoſcit. Et iõ in⸗ quantũ ↄueniunt invna rõne cognoſcibili: pertinẽt ad vnũ hituʒ cognoſcitiunz. Mec ille. x quibus dibus pʒ ꝙ du pley eſt vnitas ſcĩe vna eſt vnitas nnmeralis. Et illaʒ Pabʒ o ſuo ſbo inheſionis. ſ.ab aĩa. Ilia eſt vnitas ſpecifica.· Et illã accipit ab obiecto. ð quidẽ obm pot dupti ↄñdera ri. no mãliter. Et fic ab eo nõ accipit᷑ vnitas ſce. Naʒ idẽ obiectũ mãlr ſumptũ: vtputa ens mobile pertinet ad
phyſicã mãthematicã ⁊ methaphrſicã. Aliooſiderat᷑ foꝛ
matr. Et hoc dupſ. Anooßʒ foꝛmã nature. Et ẽt iſtomõ vnitas ſcie nõ accipit᷑ ab vnitate obiecti. Nã decẽ pꝛedica menta que differunt hᷣm diuerſas foꝛmas narure ⁊ ſimi- liter hõ ⁊ equus ⁊ ſilr duo ʒ̃ria emſdẽ generis vᷣm reʒ: ꝑ tinent ad vnã ⁊ eãdeʒ ſciam. Cõtrarioꝝ. n.eadem eſt diſci plina. Alio ↄſderant᷑ foꝛmair vᷣm.ſ.rõneʒ foꝛmalẽ cogno ſcibilitatis. Et iſtoꝰ ab vnitate obiecti cãur vnitas ſcieꝛil⸗ la enim ſcia dr̃ vna:cuins oĩa pꝛincipaln vſiderata cõueni⸗ unt in vna rõne foꝛmali cognoſeibilitatis obiecti. Cum er go cĩa ↄſiderata in metha. ueniant in vna rõe foꝛmali ob tecti.vʒ.entis ſequit᷑ ꝙ metha. eſt ſcia vna ⁊ eſt vna for̃a ſimplex:⁊ nõ vna aggregatione pluriũ hĩtuũ Et eſt vna
ſimplex qualitas ĩ ſpecie ⁊ ẽt in numero in vns aia.⁊ qha
bet vnã cõcluſionẽ inetha.hʒ totã inetha.totalitate eſjen⸗ tie: ſed non totaliter.i. ſᷣm eins eſſe perfectũ ⁊ ʒ oẽs gra dus. Et ſi poſtes acquirat noticiaʒ alterius ↄcluſionis eiꝰ
per aliam demõſtrationẽ:nõ acquirit nouain ſciaʒ ßʒ alin
pfectioꝛeʒ modũ ſciendi eiuſdẽ ſeientie: vt pʒ per Soc. S. vbi ſupꝛa ar. ʒ · ad vltimũ vt ſnperius deductum. Et ideo lʒ in mecha.ſint dinerſa ſcibiiia diuerſitate nature cõ ueniunt tñ in vna rõne cognoſcibilitatis. ñ nõ opʒ ipſaʒ ponere hicũ vnũ ti aggregatione ſicut exercitũ dicimus vnũ. CEx quo pʒ falſitas opnionis Antonelii archyeß̃iq ſequens ſcotũ ⁊ Intoniũ Andree dicit ꝙ metha. põt ac⸗ cipi ꝓquocũqʒ intelligibili habitu ſimgulari cuinſcunqʒ ↄcluſiõis. Et põt accipi pꝛo toto aggregato ex oibus hiti buscæ⁊ ſic vocatur vna ſcientia non quod ſit vnus habitus ſimplex:ſed vnns per aggregationem ſicut eſt de exerci⸗ tu. ð ſic pʒ:qꝛ põt deperdi vna ↄcluſio alijs remanen ⸗ tibns. Mec ille. ¶ged ſicnt poſitio ſna nulla eſt:ita ⁊ rõ eius pnerilis eſt. Mã vt ex dictis ꝓʒ lʒ vna cõcluſio ꝓda⸗ tur alijs remanentibns:tñ ꝓpter hoc hitus nõ coꝛrũpitur pᷣm eſſentiã:ſed ſolum 5m aliquem modũ eſſendi vł ma gis aut minus perfectũ:ſicut pʒ de alijs qualitatibus que de imperfecto ad perfectum in ſubiecto perduntur vei ac quiruntur· Sic ergo hm Soc. S. dicendũ eſt ꝙ metha. eſt vnus habitus in ſpecie ſpecialiſima:⁊ non joluʒ vnus per agregationẽ neqʒ plures in ſpẽ vᷣm plnralitatẽ ↄclu⸗ ſonuz ſcibilium. TSed ↄtra hanc opinionẽ Scotus in ſta multipliciter eam eradicare volens. ꝛimo enim ar gnit fic · Actus nãliter giatiuns eſt habitus per hoc ꝙ na turaliter relinquit ſnã ſimilitudinẽ in paſſo. Sed differen tiuʒ ſpẽ ſᷣm ꝓpꝛias rõnes agentium ſunt diuerſe ſlitudi nes reales ſpecie. Ełgo quanta eſt differentia actuũ:tanta
e ⁊ pituũ. CSed dicebat g quidã bitus generantur ex
Beptima actibus vnifoꝛmibus. nidã vero ex actibus diffoꝛmibꝰ ſicut ſunt ſcie. CLõtra. Dꝛ vbi eſt cauſa eadem ꝛerit iceʒ eſfectus: ſed actus diffoꝛmes moꝛales giant diuerſos ha bitus ſpecie: vt pʒ de actbꝰtemperantie ⁊ iuſticie. Ergo ⁊ actus ſcientifici ſilr generabunt hitus dinerſos. Vel de tur ratio diuerſitatis. C.⁊.Ex hitn intenſo põt aligs perfectius agere circa quodcũqʒ ohm cuius eſt:q; ex re miſſo. Ergo ſi addiſcendo noua ↄcluſione⁊ hĩtus intendi põt⸗poterit hiis ipſuʒ perfectius ſpeculari quodlibet re⸗ ſpectu cuius ponitur habitus qᷓ; pꝛius. Sed ↄñs eit fim. Poſſibile eſt enim dů eit in aqdiſcendo ↄcluſiões nouas ꝙ obliuiſcat᷑ alicuius pꝛius ſciti: aut minus perfecte ſciat qᷓ; ante illas ↄcluſiones nouas ſciuit: vt pʒ per experimen tuln. Igitur ⁊c. ¶P ·30 Wꝛadus imperfectioꝛ nõ poteſt eſſe cã gradus perfectioꝛis. Tunc enim effectus excede⸗ ret cãn iperfectione. Sequit᷑ ergo ꝙ ille hitus quiẽ pꝛi us in eſſe imperfecto non poterit eſſe cã hitus in eſſe per fecto · Et ſic non fiet augmentatio in habitibus. Tpᷓ4. In quacũqʒ qualitate ſunt gradus differentes m magis vel minns:illi habent oꝛdinem eſſentialem:qꝛ ſi non ſune oꝛdinati:nihil vnum erit ex eis. Ged in hac metha.non ẽ dare tales gradus oꝛdinatos reſpectu dinerſoꝝ ſcibilium Ergo illa que reſpiciunt diu erſa ſcibilia non ſunt gradus eiuſdem habitus. Pꝛobatio medie. Quia multe conclu ſiones methaphyſice ſunt tales quaꝝ vtralibʒ põt ſciri an te aliã. CMꝛopter has ergo rones ad quas non videt ꝙ aliquis poſſit rationabiliter reſpõdere lʒ poſſint ad eas dari alique euaſiones: vt dicit Scotus in pꝛeſenti paſſu: ipſe idẽ Scotus quaſi quodãmodo mediando dicit ꝙ cũ habitus intellectus ſit quedã qualitas generata ex frẽquẽ ti cõſderatiõe vel vnita perfecta ad ſimilem inclinans in tellectũ reſpectu complexi ſpeculati: duplex põt poni ha bitus. Vnus pꝛopꝛius qui foꝛmalt inclinat ad ſpeculatio nem eius tãquã nãlis ſimilitudo ex eius cõſideratione de relicta. Ilius cõis qui virtnaliter inclinat ad ſpeculationẽ eius inclinando foꝛmaliter ad ſpeculationem alterius in quo tale complexum uirtnaliter continetur. Pꝛimo mo do põt ↄcedi ꝙʒ tot ſunt ſcientie quot ſunt ſcibilia 5ʒ ꝙ rõ nes pꝛedicte ↄcludunt. Scðo modo põt eſſe vnus hitus reſpectu multoꝝ complexoꝛum. Pꝛima diſtinctio ſciaꝝ Fᷣm coõcluſiones ſcitas põt eſſe vᷣm ſpecies ſpecialiſimaſ- Sed iſta que eſt ᷣm ſubiectum uirtualiter continens põt poni diſtinctio ſcõm genera pꝛoxima.lec ille. C vnde concluditur ex pꝛedictis ꝙ ſcðᷣm iſtam opinionem me⸗ thaphyſica eſt plures habitus foꝛmaliter ⁊ nnns uirtua lter. ¶ Sed manifeſtum eſt ꝙ pꝛedicte rationes Sco ⸗ ti non concludunt ⁊ de facili poſſunt ſolui ðᷣm dieta Do. B. Mam quelibet diſtinctio actnuum non canſat diſtin ⸗ ctionem habituũ. Stat enim g dno actus ſpecie ⁊ gene⸗ re diſtincti diſtinctione nature erunt emuſdem ſpeciei mo ris Et etiam ꝙ erit nnus actus nature: qui erit plures ſcõm ſpecies moꝛis: ſicnt interñcere Soꝛtem eſt unus actus ᷣm naturam:tñ idem interticere pꝛopter iuſticiam ⁊ pꝛopter inuidiam differunt a ſeipſo ſpecie moꝛs:ut di cit Doc. P.in.Iꝛc.q.pn.ar:z. CUnde actus poſſunt in telligi diſtingui dupliciter. Nno modo ſcðʒ naturam rei
Et ſic poſſunt pertinere ad eundem habituʒ. Ilio modo
ſecũdũ rõnem cognoſcibilitatis. Et ſic ſi diſtingnant᷑ ſpe⸗ ciſice pertinent ad dinerſos habitus. Mon enim poſſunt ſic differre ſpeciũce: niſi ratione obiectoꝛum ſpecie diffe⸗ rentium ſᷣm rationem cognoſcibilitatis. Quando antem intellectus cognoſcit mille concluſiones dinerſas ᷣm di⸗ nerſitatem materie ſi tamen illas cognoſcit ſchm eandem rationẽ cognoſcibilitatis: actus illi cognoſcẽdi ſunt einſdeʒ ſpeciei. Ande illa ratio ſupponebat falſum. Actus enim diuerſi dum ſunt ſuboꝛdinati:poſſunt eſſe unius habitus ¶Dicendum ſcðo ꝙ omnes habitus ſpeculatini generã tur ex actibus unifoꝛmibus:accipiendo unifoꝛmitateʒ je cundum rationem cognoſcibtlitatis nt dictum ent. N Di cendum tertio g per ſe nerum eit ꝙ per habitum inten ſioꝛem intellectus perfectius intelligit. Mer accidens au tem poteſt contingere aut pꝛopter actum memoꝛie:àutꝓ 5 3

Berti
pter oꝛgana ſenſuum impedita g non intenſiis cognoſce ret id quod pꝛus cognouit · Et hoc non inconeniens. q? ad ipſfam ſcientiam non lolum requiritur obiectum ⁊ c⸗ tus ⁊ incellectus: ſed etiam memoꝛia ⁊ ſenſus interioꝛes ⁊ exterioꝛes vt ſepe dictum eſt. Wicendum quario P gradus pꝛecedens lʒ im ſe ſit imperfectioꝛ q; gradns ſe⸗ quens:tamen virtute intellectus agentis ⁊ pꝛincipioꝛumn dicitur perfectioꝛ. Et ſicut etiam videmus ꝙ acius pꝛeceẽ dens habitũ generatum eit ᷣm ſe imperfectioꝛ:tamen in quantũ pꝛocedit a ratione eit perfectioꝛ: ita ⁊ in ſciẽtia· vñ argnmentũ illud non eſt nimium ſubtile. Cip icenduʒvl timo ſicut dicit Ipoc. S.in · I xt.vbi ſupꝛa qꝙ concluſioneſ æ demonſtrationes vnins ſcientie oꝛdinate ſunt ⁊ vna de rinatur ab alia. Et licet quelibet earuʒ poſſit acquiri inor dinate ⁊ cõmertione cõfuſa ex parte cognoſcentis:tñ apte nate ſunt omnes cognoſci oꝛdine quodam. Mʒ ergo ꝙ pᷣ dicta argum enta Scoti non ſunt inſolubilia?ſed rõnabilt poſſunt folui non ſolũ euadendo ſed reſpondendo · NAd urgumenta autem pꝛincipalia patet ſolutio ex dictis in P fenti articulo ⁊ in pumo huiꝰcũ de vnitate huiꝰſciẽtie age ret᷑.q.pꝛima articulo quarto.
¶CMueſtio octaua Qualiter de ente per accidẽs non po teſt eſſe ſcientia. 8—
Ir in ſuper ↄſiderandum de modiſ entis quos phus in hae ſcia pter mittere intendit. C Lirca qð duplex oc⸗ currit ↄideratio. C Mꝛimo ↄſiderandũ eſt de ente per accidens. C Scðo de en 4 te quod idem eſt quod verum. Circa pꝛimum duo ſuht conſideranda. ꝛimo de cognitiõe entis per accidens. ¶ Scðo de exiſtentia eins in rerũ na tura. TQuãtũ ad pꝛimuʒ duplex occurit conſideratio. ¶⁰ꝛimo de ente per accidens quãtũ ad eins cognitio⸗ nem ſcientificam. ¶ Secundo de his que ſunt concurrẽ⸗ tia circa ens per accidens.vʒ de cauſis eius. ¶ Kirca pri mum queruntur duo W Mꝛimo vtrum de ente per ac cidens poſſit eiſe ſcientia. ¶ Secundo vtrum de cõtingẽ tibus ⁊ futuris poſit eſſe ſcientia. ¶ Ibi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Sancto. uoniam ita qʒ multipliciter dr̃ ens ⁊c̃.⁊ eſt lec.⁊. 6 inſ ſic pꝛoceditur. A ꝙ de 5½—— AmU ente per accidẽs poſſit eẽ ſcia demonſtratio. Wam entia per accidẽs ſũt entia ſpecu labilia ⁊ a nobis cognoſcibilia. Er⸗ go nõ debent indeterminata manere. Alias pxa non eẽt complete tradita vt pꝛiꝰargumentabat. Ergo de eis po teſt eiſe ſcientia. ¶P.⁊v. Tunc ſeire arbitramur vnum/ quodqʒ cum cauſas eius cognoſcimus vt dictum eſt inpᷣ mo buius. Frgo de illo quod habet cãm determinatam poterit eſſe ſcia. Sed ens per accidens habet cauſam de
terminatam ſ.agens quod pꝛoducit effectum vt in pluri
bus vt in pꝛeſenti lectione dicit phus. Similiter hʒ pᷣmã cãm que eſt in variabilis. Jgitur ⁊c̃. CP 30. De quo⸗ cũqʒ poteſt eſſe demonſtratio:de eodem poteſt eſſe ſcia
Sed de ente per accidens poteſt eſſe demonſtratio: phs
enim in pꝛeſenti capitulo demonſtrat aliqua de ente per iur x̃. Cᷓʒ dicebat ꝙ Ariſtotiles demð at de ente per accidenſqꝙ de eo non eſt ſcientia ⁊ per cõ
equens neqʒ; demonſtratio. Pemonſtrare antem de ali
quòo ꝙ de eo non eſt demonſtratio eſt demõſtrare de eo
ßm quid. Si igitur inferatur de eo ergo de eo eſt demõ
ſtratio erit fallacia ðm quid ad ſimpliciter. CLontra: ga
actus qui natus eſt habere ſuũ oppoſitum pꝛo obo ſim⸗
pliciter ſi denotetur tranſire ſuper illud oppoſitum ꝑhoc
non diminuitur. Bed ſcire natum eſt habere pꝛo obiecto
impliciter hoc quod eſt ens per accidens non ſciri ſicut
quodcũqʒ aliud. Maz intellectus eſt reſlexinꝰ.vrgo pð
—„ 5* Fr 0 6 hre quẽcũqʒ actũ pꝛo obiecto implicter C Per ſpectiua⁊ innſica ſunt de ente per accidens tãq; de ſubo. Maʒ de linea viſuali multa oſtenduntur in peripectiua qᷓ
etha.
per ſolam rationeʒ linee non pꝛcbantur ei ineſſe. Aliasp
ſpectina eſſet pꝛioꝛ geometria. Silr multa oſtẽdũtur de
ea que per ſolaʒ rationem viſualitatis ei non inſunt. Alia
eſſet pure nãlis · Ergo obm eius inciudit amboque per ſe mihil faciunt ſed ſolum per accidens. Agit᷑ icẽ yt ſupꝛa ec argumẽta adducit Scotus in pꝛeſenti paſu ⁊ Into
nius Andree t ſilr Vmonellus archyeßs. C.z0. a dẽ eſt ſcientis totiꝰ⁊ partis ſubiectinevt dicitur pumo po ſteriox. Bed de ente eit ſcia cuius partes ſubiectiue ſunt
ens per accidens ⁊ ens per ſe · Ergo de ente ꝑ accidens
eſt ſcia. CP40. Lontrarioꝝ eadẽ eſt diſciplina vt dicit
pꝛimo pꝛioꝛum. Similiter ⁊ alioꝛum oppolitoꝛuʒ. Sed
ens per ſe: ⁊ ens per accidens opponuntur. Et ente auteʒ
per ſe eſt ſcia. rgo ⁊ de ente per accidens. ¶ Sed con ⸗ tra eſt phus in textu dicens. Qm̃ itaqʒ multipliciter dici tur ens pꝛimum de eo quod m accidẽs eſt dicendũ qꝛ nulla eſt circa id ſpeculatio:ſignum autem. Nulla enim ſcientia neqʒ actiua neque factiua ſtudioſa eſt de eo neq;
—
theorica eſt.⁊c. Peſi pon deo dieendum ꝙ de ente per ac
. dens nõ poteſt eſſe ſcientia ne qʒ cõſideratio ſcientifica. Duod pꝛobat phyloſophũs du pliciter:ſigno.ſ.⁊ ratione · Aſigno quidem ſic pꝛobatur. Maʒ omnis ſcientia aut eſt ſpeculatina aut pꝛactica. Sed nulla ſcientia pꝛactica ſiue factius ſine actina conſiderat de
accidentibus que per accidẽs iniunt factoꝛſicut ars domi⸗ ficatoꝛia non conſiderat ea que per accidens conueniũt do
mui:cum ſbꝛinfinita accidere poſlint. Similiter neqʒ ſci entia ſpeculatiua facit de talibus mentioneʒ. Beometria
enim non ſpeculatur ea que accidere poſſunt figuris: ſed ſolum conſiderat earuʒ accidentia per ſe. Et ſimiliter eſt
de alijs ſcientijs ſpeculatiuis. Igitur aẽ. ¶Ratione àu teʒ ſic pꝛobatur. Mam ſcientia ſpeculatur de eo quod eſt
ens vᷣm rem. Fns autẽ vᷣm accidens eſt ens qua ſolo no mine: inquantum.ſ.vnum de alio pꝛedicatur· ergo ⁊c̃. Ainoꝛem pꝛobat Noc. S. ſic. Mam vnũquodqʒ ſic di⸗ citur ens:inquantum eſt vnum. Ex duobus autem quo⸗ rum vnumn aceidit aiteri:non fit vnum niſi ᷣm nomẽ:pꝛo ut.ſ.vnunde alio pꝛedicatur: vt cum dicitur muſicũ eſſe albuʒ aut ecõnerſo nõdat᷑ intelligi ꝙ aligd vnuʒ m rem ↄftituat ex albedie ⁊ muſica. Kãdeʒ vero minorem ꝓbat phus dnpł Vnctoritate.ſ.et rõe. Auctoritate aũt ꝓbat p platoneʒ ꝗ ordinãdo ſcias diuerſas circa diuerſa ſubiecia
ordinanuit ſciam ſophyſticaʒ circa nõ ens. Kõnes eim ſo⸗
phyſtaxꝝ maxime ſunt circa accidens. Nam ym fallacii accidentis fũt paralogiſini maxime latẽtes vt pʒpᷣ eien chox. Mõne aũt ꝓbat eãem minorem ſic Mmð eoꝝ que ſunt entia ᷣm rem:æit generatio ⁊ coꝛruptio · ſʒ entis ꝑ accidens nõ eſt giatio neqʒ coꝛruptio. Naʒ muſicuʒ al gone ſit ⁊ gramaticuʒ alia. Mam.n eſt vna glatio grã⸗ inatici muſici ſicnt aialiſ bipedis nł ſicut hois riſ bils:vñ p ꝙ ens ꝑ accidens nõ dicit veꝝ ens. hec oia Voc· S. miair in pñti ſcõne:ſimilr ⁊ phs. Conſiderãduʒ eſt alt pᷣog notat hic. Voc. S.circa ꝓbatione minoris pᷣdicte ꝙ vm fallatiam accidentis fiũt ſyllogim 5 ſapiẽtes: vt pʒ in iſtis paralogiſmis in qbus dubilat vtruʒ dinerſum an idem ſit gramaticnʒ ⁊ muſicũ. lt ſi fiat ralis paralo⸗
giſmꝰ. Muſicuʒ eſt aliud a gramatico · ſ muſicũ eſt grů
maticuʒ. Ergo muſicuz eſt alteꝝ a.le nõ valet. Wuſicu n.ẽ aliud a gramatico p ſe loq̃ndo ſʒ inſicũ eſt gramali cum ꝑaccidens. Vñ nõ eſt miꝝ ſi ſegt incõueniens:on diſticto eo qð eſt ꝑ accidenſ ab eo að eſt ꝑ ſe. Et ſilr ſiſe dicat comſcus ei aiter a coꝛuſco muſic led coꝛuſcnlen coꝛuſcus muſicns. Ergo coꝛuſcus eſt aliyd a ſe. hic ctian nõ diſtinguit᷑ ꝑ accidens ab eo qð eſt ꝑſe· t ſmilr ſidi cat. Omne ꝙ eſt ⁊ nõ fuit ſemꝑ eſt factũ.ſ; muſicus gi⸗ maticus eſt ei nõ fuit femp. Ergo ſegł᷑ ꝙᷓ ſi facuĩ muſ
gramaticꝰens. Qð eſt faliuʒ qa nlla Sñatio terminaurd
hoc ꝙ eſt gramaticuʒ eſſe muſicũ:ſʒ vna ad hocꝙ eſt 8 matienʒ eſſe etalia ad hoc g eſt muſicũ eſſe. ñ bin⸗ et
vera de eoqð eit ꝑ ſe. In lecũda vero aſinnit᷑ ꝙ eſt ens
accidẽs· pec ille. xt jnialr eadeʒ phs innuit ĩpñti leõnẽ ꝑ accidẽs 8 5P Eabter

Mueſtio
¶onſiderandũ eſt ſcðo ꝓ viterioꝛi declaratione pꝛedi⸗ ccte ↄcluſiõis:ꝙ ens per accidens põt accipi dnplr. Vno mõ ꝓ eoqð diſtinguitur 3 ens ßᷣm ſe qð diuiditur in de cem pꝛedicamẽta. Pt ſic d ens per accidens qð includit nãs diuerſoꝝ generũ ſine generaliſſimoꝝ ſicut hõ albus ſine ſubalternoꝝ:ſicut albũ ⁊ dulce.Et de tali loquitur phus vt elicitur ex dictis eins. uod quidem eſt trpler vnũ quãdo accidens pꝛedicatur de ſßo. Alind quando ſp ectũ pꝛedicatur de accidente. Tertiũ qů accidens de acci dente pᷣdicar: vt ſupꝛa dictum eñt in qnto huius. Iliomõ põlaccipi ens per accidẽs pꝛo eo ꝙg nõ hʒ cãm per ſe ne⸗ veſſariam ad quã ſeqnat de neceſtate. Et ſic eaſualia ⁊ foꝛtuita dicnntur entia per accidens. Iſta autẽ entia per ac cidens poſſunt accipi dupir. vnooin vninerſali per reſpe ctuin ãd illa ad que habent neceſſariaʒ habitudinẽ. ihi enim a deo eſt ens per accidẽs qð nõ hẽat aliquã hitudinẽ
ad aligd. Et ſic de ente per accidens bij eſt ſcia per certitu
dinem. Ilioꝰ poſſunt cõſiderari in particnlari fm ꝙ acci⸗ denti ſunt. Et hoc duptt põt intelligi. Anoloquendo ð cognitione directa. Et ſic de talibus nð põt hi ſcia. Alioꝰ
de cogutiõe reflera. Et ſic ð eis bñ põ̃t haberi ſcia vt cla
rius in articulo ſequenti pꝛobabitur. TCõſiderandũ vlte rius eſt tertio ꝙ ſcia põt accipi dnpir.&noocõiſſime pꝛo cognitione quã aliqnid ſcit᷑ ſiue per effectũ ſiue per cãʒ ꝓ babiliter ant neceſſario.Et ſic poſſumns habere ſciam de ente per accidens. Alioꝓ cognitiõe per cãm. Et hoc du pliciter Anocõiter ſiue tahs cognitio ſit per cãm per ſe
ue per cãm per accidẽs. Et ſic etã de ente per accidens
põt eſſe ſcia Alio pꝛo cognitiõe que eſt per cãm per ſe. Et hoc duplr. Vnoopꝛo cognitione quacũqʒ que haber ꝑ cãm neceſſariaʒ ſiue illa cauſa ſit vlis ⁊ pꝛima ſine ſit ꝓ pꝛia · Et ſic etiam aliquair põt haberi cognitio de ente ꝑ accidens inquãtũ hʒ pꝛimã cãm que in le eſt neceſſaria lʒ
nõð neceſſario pꝛoducat eifectũ: ſed ſoũ ſicut vult ⁊ intelli⸗ Bit Aliovaccipiendo ſcientiam pꝛo cognitione que habe
tur per cauſam neceſariam per ſe ⁊ immediatã ſiue ſit ap plicata fine non. Et fic de ente per accidens nõ põt hi ſcis tia accipiendo per accidens 5ᷣm ꝙ accidens eſt ⁊ in parti⸗ culari Et hoc loquendo de cognitione directa ſicut di ctum eſt.
Ad pꝛimum rngereecee
— mg hmõi ⁊ in eſſe particula riↄñderata nõ ſunt entia ſcibilia a nobis per certitudineʒ nde cũ ſcia ſit cognito per certitudinẽ data: de eis non deber eſſe aliqua ſcia. CAd ſchmn paret ſolutio ex dictis. Ad rertium dðm g de ente per accidens põt eſſe de⸗ monſtratio ⁊ ſcĩa ſi ↄſderet᷑ in vniuerfali ſicnt dictũ eñ ꝑ reſpectũ ad pꝛinꝰ. õ aũt ſi accipiat᷑ vt eſt ens per accidẽſ ⁊ in parficklari vt dictũ eſt. NAd quartũ dðm̃ ꝙ dupit põt intelligi actuʒ intellectus tranſire ad ſuũ oppoſitum. Ino ·loquẽdo de oppoſito qð hʒ quid per ſe ⁊ fimplr. ¶Et ſic cõceditur maioꝛ. Alloode eo qð nõ hʒ quid niſi
m quid. Et ioquẽdo de tali actu:maioꝛ eſt falla ſicnt acci
dit in ꝓpoſito vt dicit hic Scotus Cdiel dicẽdũ quod uctus intellectus tranſit ad intelligẽdũ ens per accidẽs ꝑ
reſpectum ad ſna pꝛincipia ſicut dictũ eſt. C Id qntũ di⸗
cendũ ꝙ linea viſnalis ſilr ⁊ numerus ſonoꝛus poſſunt cõ Rderari dupliciter.noofoꝛmaliter ꝙt ſic ſunt entia per accidẽs ꝛnec ſunt vt ſic ſubiecta alicuiꝰſcie. Ilioꝰcircũlocu tiue Put ſ.per ea cincũloqumur aliquod ſÿm nobis ino minati: vtputa ſi hoi non eſſet nomen imnpoſitum dicere imns ꝙ aial riſibile eſſet ſm riſibilis. t illo mõ ſunt en⸗ tiã per ſe. Et v ſic: de eis eit ſcia. ¶Ad ſextuʒ dõm ꝙ es dẽ eſt tonus ſcia ⁊ partiũ ſubiectiuaꝝ ſi ille partes ſint ſß⸗ iectiue lllius totius m ꝙ ett ſcibile ant ᷣm ꝙ de eo ẽ ſci entia. Ens aũt ᷣm ꝙ de ẽo en hec ſcia dinina nõ diuidit᷑ in ens per ſe ⁊ ens per accidens fed ʒſideratur hic ens ꝑ ſe quod diuiditur in decẽ pꝛedicamenta ſicut dem̃ eſt.vfj rð pꝛeſupponit falium. Td vltimum pʒ ſolutio per eã que dicta ſunt in ſcðo notabili ſi ſane itelligantur.
Cbi ſupꝛa in phyloſopho ⁊ Poctoꝛe Sancto im ⸗ peninenter. 2
Octaua
B ſecundum xun tur g de ↄtingẽ⸗ 1) tibꝰ ⁊ futuris ſit ſcia.Mam de actibꝰ hũanis Acleltia moꝛalis. Ged actꝰ humani cũ ſint vo⸗ inntarij: ſunt ↄtingentes ⁊ fnturi. go de ↄꝓtingẽtibus a fururis pot eſſe ſcia. ¶ F.ꝛ0ſciõtie nãles tractãt de gnã⸗ bilibꝰ⁊ coꝛruptibilibꝰ. Jed talia ſi nt ↄungẽti. Igit xc̃. CP3o. Intellect? noſter idifferẽter ſe hʒ ad prelens futuruʒ:cũ abſtrahat ab hic ⁊ nunc ⁊ a ceteris ↄditionbꝰ ndiniduãtibns. Sʒ intellectꝰ põt ſcire pñtia. Ergo ſilr ⁊ futura. C. 4o. Quicqd põt vtus inferioꝛ: põt ⁊ vtus ſupioꝛ. Sed aia bꝛutoꝝ põt cognoſcere futura Mã coꝛnj⸗
cule frequẽter crocitãtes ſigniticãt pluniã. Ergo ⁊ aĩa nra poterit ſcire futura: cum ſit ſupꝛa vtuteʒ bꝛutoꝝ. ¶ Sʒ in
ↄtrariũ arguit᷑. Mã phus dicit in. o etiyt ꝙ ſcia inteile/ Lec.c.
ctus ⁊ ſapia ſunt neceſarioꝝ. Idẽ ẽt dicit ĩ p⸗ poſterioꝝ. Sed cõtingentia ⁊ poſibiliter aliter ſe he de quibꝰ eſt queſtio:nõ ſunt neceſſarie. Igit᷑ ⁊c̃. CP. y. ꝓpꝛiũ ↄtin gentiu eſt quãdoqʒ eſſc: ⁊ qñqʒ nõ eſe. Ged ea qᷓ qñqʒ ſunt ⁊ qñqʒ nõ ſunt tpe menſurant᷑: vt dicrt in. 4*.pßy?. Tum g intellectꝰ ⁊ ꝑ is ſciẽ·ia ſit ſupꝛa oẽ tẽpus: ſequi tur ꝙ eaque ſciunt᷑ nõ menſurant᷑ tempoꝛe. * dðm pꝛimo ꝙ de ↄtingẽtibus Reſpondeo poſſumns— deh accipiendo cõtingens pꝛo cõtingenti neceſſario ⁊ alto. Et ſic ↄtingentiuʒ põt eſe ſciẽtia ⁊ demfatio. Alioꝰ accipien do cõtingens pꝛo ↄtingẽti nõ neceſurio:pꝛo eo.ſ.qð põt eſſe ⁊ nõ eſſe. Et hoc dupli põt intelligi. lnoꝰ accipiẽdo cõtingẽs pꝛo ꝓpoſitione cõtingẽti:que.ſ.nõ eſt in mã na⸗ turali neqʒ remota.Et ſic de cõtingẽtinõ poteſt eſſe certi⸗ tudinalis ſcia.ſʒ biñj pꝛobabilis. Vloco añt ſciam certitudi⸗ nalẽ q̃ habet᷑ ꝑ demõſtrationẽ ſciẽtiicaʒ. Alioꝰ accipiẽdo cõtingens pꝛo re ↄtingẽti que ↄtingenter eueniet. t hoe duplr. Anoꝰ in vninerſali vᷣm rõnem vlem ↄtingẽtie. Pt ſic bene de eo eſt ſcia etiaʒ directe. Alioo impticulari. Et hoc duplr. no in ſenſu cõpoſito. vʒꝛvt cõtingẽs eſt. Et ie de eo nõ ẽſeia certitudialis:neqʒ directe neqʒ reflexe. Alio in ſenſu diuiſo ſiue uaturaliter.ſ.pꝛo re que eſt con ⸗ tingens. Et hoc dupliciter põt intelligi ꝙ de eo ſit ſciẽtia demonſtratiua. Vnomodo directe. Aiomodo reflexe. Mꝛimo mõ de eo nõ eit ſciõtia: qꝛ directe intellectus no ſter nõ eſt cognoſcitiuus niſi vlium:qꝛ illud qð abſtrabit a fantaſmatibus repſitat vłe. Sed ſcdo modo de cõtingẽ⸗ ti bene eſt ſciẽtia. Iec autẽ bꝛeuius ⁊ ſentẽtialiꝰ dicit doc.
. in pꝛima pte.q.ð6 ar.z. vbi ſic ait. Lõtingẽtia duplici
ter poſſunt ↄſiderari. Eno modo vt ↄtingẽia ſunt. Alioꝰ ſᷣm ꝙ in eis aligd neceſſitatis innenit᷑. Mihil. n. eſt a deo cõtingens quin in ſe aliquid neceſariũ habeat: Sicut hoc ipſum qð eſt ſoꝛtem currere:in ſe quidẽ ↄnngens ẽ. Bed habitudo curſus ad motuʒ neceſſaria eſt. ece ſariuz.n.
N
Lec.25.
eſt ſoꝛtem moueri ſi currit. Eſt autẽ vnñquodqʒ ↄtuigẽs
ex parte materie:qꝛ cõtingens eſt qð põt eſſe ⁊ non eſſe.
Potẽtia autẽ ꝑtinet ad materiũ. Weceſſitas vero ſeqnit᷑ rationẽ foꝛmeeqꝛ es que cõſequũtur ad foꝛmã de neceſ tate inſunt. Materia antẽ eſt indiniduatioms pꝛincipins. Ratio ůt vninerlalis ſumit᷑ vʒ abſtractionẽ foꝛme a in particulari. Ged ꝑ ſe ⁊ directe intellectus eſt vlum:ſen⸗ ſus autẽ ſingulariũ: quoꝝ etiã idirecte quodãmodo eſt in/ tellectus. Sic ergo cõtingẽtia vt ſunt cõtingẽtia cognoſcũ tur directe a ſenſu:indireete autẽ ab intellectu.MRationes autẽ vnmerſales ⁊ neceſſarie cõ̃tingentiu cognoſcũtur ꝑ intellectuʒ. Vnde ſi attẽdant᷑ rationes vles ſcibilium: oẽs ſcõtie ſunt de neceſſarijs. Si auntem attendant ipſe res:ſic q̃dam ſciẽtia eſt de neceſſarijs:q̃dam vero de ↄtingẽtibꝰ. Mec ille foꝛmaliter · Uel ſi põt foꝛmari pᷣdicta diſtictio. Lötingentinʒ cognitio põt eſſe duplex. Vnoac̃iectura⸗ lis ſiue ꝓbabilis.&t ſic de oibus cõtingẽtibꝰ poteſt habe ri cognitio itellectiua. Alioꝰ certitudinalis ſiue ſeientifica.
Et hoc duplr:ſicut duplex eñt cõtingẽs vt pʒ pꝛimo pꝛio⸗
rum · Eno ch̃tingens altũ:pꝛout.ſ.eſt cõe ad neceſſaritʒ
⁊cõtingens. Et ſi bene põt intelligi ⁊ ſeri. Zho pꝛout cotingens nð neceſſuriũ diſtinguit᷑ ʒ neceſuriũ. Et hocẽ
* 5

Lectio J.
vt in p nit vt in cioꝛibus tertiũ eſt ↄtingens ad vtrũlibet qð ·ſ.põt eẽ ⁊n eſſe. Et de iſtis ꝙ poſſint ſtro põt intelligi dupl tes. t ſic de ꝓpoſitiõbus ↄtingẽtibꝰnõ ad ipſuʒ ↄtingens. Ft hoc dnpũ.vno quãtũ ad rõneʒ cõ tingentie vleʒ ſua pꝛinꝰſiẽ hic neceſſaria ſoꝛ.currit:ergo mouet᷑ ꝓpter neʒ ad cãm.ad ipſuʒ moueri · Et eſt ſcia. alio mõ qᷓ;tũ ad res quaꝝ ſunt ille rõnes cões.⁊ hoc duplicit vnoin ſenſu ↄpoſito nõ eſt ſcientia. Ilioin ꝙ intelligantur ⁊
wiplex:vt ibidẽ dicit. vnũ eit ↄtingens natũ qð.ſ.enenit
uribꝰ: ſcðᷣm eſt ↄtingẽs raꝝ qð ·ſ.euenit vt in pau
ſciri ſine intelligi ab itellectu no vnoquãtũ ad.ꝓpoſitiq̃es ↄllige eſt ſcia. alio q;tũ
r
—
z neceſſariã:que.ſ.eſt neceſiaria hitudo ad nã lʒ hec iit ↄtingens ſoꝛ.currit: hec tñ eſt neceſariã hitudi ſic de illis eſt ſcia.alio
vʒ. vt ↄtingentia ſunt. Et ſic de eis ſenſu diuiſo:⁊ hoc dupliciter. vnd⸗ ſciãtur directe. Et ſic ẽt de eis nõ eit ſciẽ fia. Alioðreflere. Et ſic ↄringentia biñ intelligũtur ⁊ ſcũ⸗ tur C icẽdũ ſco ꝙ futura pñt ↄſiderari dupir. Anoꝰ m ꝙ futura ſunt ⁊ vł cadunt ſub tpe. Et ſic de eis non eſt ſria niſi reſere. Aliooᷣm rõnem vlem futuroꝝ Et ſic bñ de eis eit ſcia ẽt directe: vt pʒ per Doc. S. in pᷣma parte vbi ſupꝛa ar. vlꝰ vbi ſic ait. Ipfa futura vt ſub tꝑe cadunt
ſunt ſingularia que intellectꝰnõ cognoſcit niſi per reflexio
nẽ.Rones autem futuroꝝ pñt eſſe vles ⁊ intellectu pce⸗ ptibiles. Et ſic de eis pñt eſſe ſcie. Iec ille. Cõſideran qũ eſt autẽ ðᷣm doc. S.in.pᷣma ꝑte vbi ĩmcd nie ſupꝛa ꝙœ futura dupir cognoſci pt. vno in ſe ipſis. Alioꝰin ſuis. Pꝛimoñ poſſunt cognoſci niñ à ſolo deo. Scðo pnñt co gnoſcia nobis · Et ſi quidẽ ſic ſint in ſuis cauſis: vt ex illis de neceſſitate enemãt cognoſcunt per cettitudinem ꝛſicut nſtrologus pꝛecognoſcit eclipfim futurã. Si aũt ſic ſint in ſuis canſis vt ꝓneniant vt in pluribus: ſic cognoſci poſſũt per quãdã cõiecturẽ vel inagis vel minꝰcertã ʒ ꝙ canſe ſunt vel magis vel minus iclinate ad effectum. Hec ille. ¶Ad pᷣmũ ⁊ ad alia argumẽta pʒ ſolꝰ ꝑ ea q̃ adducta ſũt
TNö. 9*.De hijs que cõcurrunt circa ens per accidenſ
Vʒ de cauſis eius ·
N Anc añt ↄſicerandũ reſtat de his 8 que ↄcurrũt circa ens per dc
cidens ⁊ pꝛecipue de cauſis eius. CLir caqð querunt᷑ duo. CPꝛimo vtruʒ id cõtingens qð eſt ad vtrũiʒ ſit cã alicuiꝰen L tis. E Scdo vtrũ id qð ẽ vtĩ pluribꝰ ſit eã entis per accidens qð eſt vt in pancioꝛibus. TCIbi in Woc. S. Cõtingens aũt ad vtrũ
1 i ſic pꝛocedit᷑. videt ꝙ A.— 8 PpmuM cõtingens ad vtrũlibʒ
poſt eſſe canſa alicnius. Mã ens per accidens
eſt quod enenit vt in pluribꝰ.verbi gr̃a. Aliqs vadit ad foꝛu cauſa emendi. Dð autes inueniat ibi mul⸗ titudineʒ ppli· hoc eſt p̃ter eius intẽtionẽ.⁊ ti ꝙ ibi ĩneni
at multitudinẽ:hoc vt in pluribꝰaccidit. Ged tale ens per
accñs nõ cãtur ab agente neceſſario:cũ nõ ſemper ille eñfe crꝰ eueniat. Meqʒ ab agente vt in pluribꝰ:qꝛ pꝛeter inten tiõeʒ eiꝰaccidit. Meqʒ ẽt a ↄtingenti raro: vt de ſe pʒ. Er go cãtur a ↄtingenti ad vtrũlibet per locũ a ſufficienti di⸗ uiſiõe. CP. Albũ cõᷣmiſceri cum nigro eſt ↄtingẽs ad vtrumlibet qꝛ indifferenter ſe h ad eſſe⁊ nõ eſſe. Sʒ tñ ↄſtat ꝙ ex tali ↄmixtione aliquid fit.vʒ coloꝛ medins aut aliqð inixtũ ex vtroqʒ. Igit idẽ qð tingens ad vtrũlibet inquãtum vtrũlibet ẽ cauſa quieiis. Romo.n. indifferens ad vtraq; ꝑtẽ mouet ud vnam neqʒ ad aliã. Ergo uieſcit · ⁊ ſic inqu tuʒ vtru nlibet eſt cã alicuius effectus. ¶ PH4 Si oppo ſitum eſt cã oppoſiti ꝓpoſituʒ erit cã ꝓpoſiti. Sed neceſ⸗ ſariuʒ eſt cã neceſſarij effectus.ergo ⁊ ↄtingens ad vtrum libet erit cã effectus ↄtingentis: qꝛ cõtingens ⁊ neceſſariũ ſunt oppoſita. ã cõtingens eſt qð ꝓõt eſſe ⁊ nõ eſſe ⁊ ne ceſſarinʒ eſt qð eſt ipoſſibile nõ eẽ:vt pʒ ſcðo peryer. Jgi tur ⁊c̃. ¶ Sed ð eſt oc. Sianc. in litterai dicẽs. Lõtin⸗
gens autem ad vrumibernon eit caluaicnius inguan
pꝛius. CP ·30. Jon
inquãtum hmõi non
Metha.
tumn huiuſmodi. 5— Reſ on de„ dicenduz ꝙ ↄtingens ad vtrũ u P libet inquãtus hmõi nõ põt eẽ 6 ſu cauſa alicuius. Nuod ſic ꝓbat Voc. S. in lcõne. Maʒ ni⸗ su hil agit ᷣm ꝙ eſt in poſed ᷣm ꝙ eſt in actu Bed ↄtigẽs w ad vrumlibet hʒ diſpoſitioneʒ ſiue ↄditionẽ materie. Wã z ſin ſicut mã eſt in poꝰad duo oppoſita ia ↄtingens ad virum au libet inquãtuʒ hmõi equal⸗ indifferenter ſe hʒ ad oppo nn ſita.ſ. ad eſſe ⁊ ad non cſſe. Igit᷑ ↄtingens ad vtrumlbet 6 ſitn inquãtus hmõi nõ põt eſſe cã alicuiꝰeffectꝰſiue per ſe ſine e per accñs. C Ped hanc ↄcluſionẽ arguit Auicẽ. duabꝰ ſch rõnibus quwꝰnitit᷑ ꝓbare ꝙ incõtingẽtibꝰad virumlbʒ poteſt eſſe effectus vt in paucioꝛibꝰ: naʒ illa que ſubſunt ii voluntati noſtre que libera eſt ſunt ↄtingentia ad vtrum 1 libet ſicut loqui ⁊ non log:ſed in iſtis aliquid accidit pꝛs duh ter intentionẽ agentis quòd qdẽ vt in paucioꝛibus euenit⸗ un Igit ac. C ad ideʒ ic arguit. Mã vriſto ·n difiniione ren oꝛtune in ſcðo phyt̃non inclndit ↄtingens ad vtrumlibet riu ſed ſolu exclndit ea que ſunt ſemp ⁊ frequẽter. ergo vi⸗ Lect.&: zw detur pßs velle ꝙ in ↄtingentibꝰad vtrumlibet poteſt ali ⁊ cõ.ʒꝛ pu quid vt in paucioꝛibꝰaccidere Auicẽ. ergo ꝓpter has aſi jnh miles rationes vult ꝙ in ↄtingentibꝰad vtrumlbʒ repe⸗ lum riant᷑ effectus vt in paucioꝛibꝰa per accidẽs · Diſtinguit ſmill ti de duplici ↄtingenti ad vtrumlibet. Mã qðdaʒ eſt qð mt radicat᷑ in mã:que quãtuʒ eit de ſe indifferenter le hʒ ad iui eſſe cuiuſlibet effectus.⁊ in talibus reperit effectus vtĩ iun paucioꝛbns. Alind eſt ↄtingens ad vtrũlibet qð reducit vnis ad voinntateʒ qꝛ põt in vtrumqʒ oppoſitoꝝ:qꝛ eſt liber lumlu ad hoc qð eſi operari ⁊ nð operari ⁊ opari hoc vel illud zůneſ ⁊ in tili ↄtingenti poteſt eſſe effectus vt in paucioꝛibus. imnec TCSed Aueroys quẽ ſ equitur oc. S · in hac ꝑte eſt al ſihe(a terius opionis. Vuit enim ꝙ nõ rep eriat᷑ effectꝰaligs pe hthus. ter intentioneʒ: qꝛ nullꝰ effectus põt eſſe vbinon eſt aliqᷓ̃ theher opatio. Jed agẽs qᷓ; diu eſt advtrumlibet nõ agit nec eſt dee.S determinatuʒ àd agere ⁊ non agere. Alias equalr ageret tnee vtrumqʒ oppoſitox. Igit ⁊c̃.⁊ lʒ voluntas nr̃a ex ſua li⸗ pueny bertate ſe hẽat ad vtrumlibet tñ q; diu eſt ind etermmata(tespe non hʒ aliquẽ actuʒ:nec poteſt eſſe cã foꝛtuita alicus ef Saud fectus · Sed poſtq; determinata eſt ad vnã pieʒ: bñ hãbʒ benn aliqueʒ actuʒ. Sed talis actus non erit ↄingens ad vrrũ ſuwu libet: ſed ut in paucioꝛibꝰ.⁊ ad argumenta Aui. dicendũ imn g m his que ſub ſunt voluntati ſicur dictum eſt qᷓ; diu ſe winne ſʒ ad vtrumlibet nihil accidit pᷣter intentioneʒ àgentis:qt Miund noluntas inquãtuʒ eſt indeterminata non mouet ad aligd inung agendum:lʒ bene poſtqᷓ; determinata eſt per electionez⸗ uhew. ⁊ ↄtingens ad utrumlibet ercludit᷑ a diffinitione caus ⁊ iheq foꝛtune ꝑ hoc ꝙ ponit᷑ ꝙ ſunt cauſe agẽtes aut ßʒ nãʒ aut nyeng ßm ꝓpoſituʒ. Tontingens auteʒ a utrumlibet non voteſt eqoe eiſe aliquod agens: ut dictum eſt · unde ratio non includit ngueb Adpimum igit dicenduʒ ꝙ ens per acei⸗ utun P dens cauſat᷑ contingenti. ut i sn pluribus ut patebit in ſequenti articnlo. Qnaliter autem unin alquod ens per accidens poteſt eſſe ut in pluribus in ſe uim quentibus declarabitur. Ad ſecundum dicendum aun poſt commixtionem albi cum nigro bene cauſatur aligd ſgn poſitiuum:non autem inquantum erat contingens ſcilicet ne nte determinationem ad unan partem ſicut dicumeſt. n Quies autem non eſt quid poſitiuum ſed magis pꝛinat in unm.d eniʒ pꝛinatio motus · Snde nihil ad propoſituʒ- un ¶Et per hoc patet ſolutio ad tertium. C Ad quartum m dicendum ſicut ad ſecundum. 5 tiu C Ibi in phyloſopho ⁊ Poctoꝛe Sancto · Et hoc caula n Aeius qnde accdens enene ocediur n n 5 ſecũdum tur ꝙ contingens ut hon = n pluribns non ſtt canſa entis per accidene am kontnngers vtinpluribns eſtcnulaetfecuin ſit in pluribusSed ens per accidens eſt vt in paucioxbus ua ergo contingens ut.in pluribus non poteſt eſe canla en⸗ w tis per accidẽs. CD · ⁊ Effectus ⁊ cauſa debet pꝛopo nl tionari: vt dicit rßus in ſcho phy ⁊ huius ſed ens 1 zi aeigens eñ efectus per acidens · vrgo ca eus eler i

annſun
udas2e.y.* cnsyů fn
u umndein
Mueſtio
per accidens. Fed cõtingens vt in pluribus eſt canſap
ſe. Iguur idem qð pꝛius. Cp ꝛ0. Lauſa eſt ad cuꝰ eſſe ſequit᷑ aliud. Jed ad cõtingens ad vtrũlibet ſequit᷑ effe ctus vt in pluribus. Ergo ad ipſuʒ nõ ſequit᷑ effectus vt in paucio;ibus. Impoſſibile eſt enim ꝙ ab eodem agẽte
ꝓducatur eftectus vt inpluribus et non vt in pluribus: Sed ↄtra eſt phus in
cum hoc ſit implicare. Igit᷑ ⁊c̃. textu dicens. Et hoc.ſ.quod eſt ᷣm magis cauſa eſt eius quod eſt accidens eſſe. nod enim nec ſemper nec ᷣm magis eſt:hoc dicimus accidens eſſe.
dicendum ꝙ cõtingens vt in Reſp ondeo pluribꝰ eſt cauſa per accidẽs. Nð ſic ꝓbatur ᷣm phm et Doc. S.in lcõne. Mam om⸗ ne ens aut eſt ſemp eodeʒ modo ſe habens ſicut ſunt ne/
ceſfaria. Aut nõ ſemꝑ eueniens:ſed vt in pluribus quod
dieit᷑ ↄtingens natum. Aut vt in paucioꝛibus qð dicitur ↄtingens raruimſed eſt ens per accidens. Aut indifferen ter ſe his ad eſſe ⁊ nõ eſſe: ſicut eſt ↄtingẽs ad vtrũlibet.
Sed ↄtingens rarum ſiue ens per accidens nõ cauſat᷑ ab
agente neceſſario:qꝛ illud ſemꝝ ꝓducit ſuum effectum. Weq; etiaʒ a ↄtingente ad vtrũlibet. Mam ſicut ꝓbatuʒ
eſt a tali ↄtingenti nibil ꝓducitur. Meqʒ etiã cauſat᷑ ab eo
qð raro fit. Als ideʒ ꝓduceret᷑ a ſeipſo. Relinquit᷑ ergo ꝙ ꝓducitur a ↄtingenti vi in pluribus per locum a ſuſi⸗
cienti diuiione. ¶ Bed diceret aliquis. lud qð eſt ne⸗ ceſſarium: non ſempꝑ eſt. Ergo poteſt deñcere It ſie ens per accidẽs poterit cauſari a net᷑io. Mꝛobatio aſumpti:
Quia nullum violentum ppetuum: vt dicit᷑ in.v huiꝰ. Sed neceſſariuʒ eſt qðdam violentuʒ. Igit᷑ ⁊c̃. Cpicẽ dum g neceſſarinʒ eſt duplex. Vnoddam eſt violentuʒ
⁊ per coactioneʒ: vt pʒ in.y. huius. Et de tali nõ loqtur hie phus · Alind eſt neceſſirium vᷣn qð nõ ↄtingit ʒſiter ſe habere. Et ſic aceipit᷑ hic vt dicit hic phus in ſ̃al⁊ ſilt Noc. S. ¶ Lonſiderandũ eſt aũt p 5ᷣm Doc. F.in le⸗ ctione · ꝙ quadruplex eſt ens per accidens: vt elicitur hic ex exemplo phyloſophi poſito in textu. Mam quoddam eſt ens per accidens ÿᷣm cõcurſum in eodem tempoꝛe:
Sicut dum it frigus ſub cane in diebus camcularibus:
hoc dicimus eſſe per accidens. non autem ſi tunc fieret
ſiccitas aut caloꝛ. Aliud eſt ᷓᷣm cõcurſumn i eodem ſub⸗ iecto: Sicut album cum homine. Tertium eſt ßᷣm con ⸗ curſum in eadem cauſa agente: Bicut edificatoꝛem eſſe medicuin dicimus eſſe per accidens. Duartum eſt m̃ cõcurſum in eodem effectu:ſicut ſalubꝛe et delectabile in pulmento. Mam lʒ coqnus aliquando faciat pulmentuʒ ſalubꝛe aliquando hoc eſt per accidens:qꝛ eſt pꝛeter in/ tentionem artis. Ars autem operatur per intentionem. Ande quod eſt pꝛeter intentionem artis nõ eit per ſe ab arte ꝓpꝛie loquendo.Hec omnia poc. B. quaſi foꝛma liter. CLonſiderandum eſt vlteri?⁊v. m phyloſophũ et Doc. S.in eadem lectione. ꝙ modus quo pꝛoducit᷑ ens per accidens ab agente vt in pluribus eſt talis. Maʒ h non fieret aliquando id quod eſt vt in pancioꝛibus:tũc id quod eſt vt in pluribus nunq; deñceret:ſed eſſet ſem⸗ per et ex neceſſitate. Et ita omnis eſſent neceſſaria et ſem piterna. uod eſt falſum. Nlud enim quod fequitur vt in pluribus aliquando deſicit. Et ſic ex defectu ilius qð vt in pluribus euenit:ſequitur id quod vt in paucionbꝰ accidit quod dicitur ens per accidens. C Ey his infert vnuln conelarium.vʒ. ꝙ de ente per accidens non poſ⸗ ſit eſſe ſcientia. Maʒ omnis ſcientia eſt aut eins quod eſt ſemper aut eius quod eſt vt in pluribns. Sed ens per accidens non eit ſemper neqʒ vt in pluribus. Ergo ſeqt P de eo non poſſit eſſe ſcientia. Maioꝛ ꝓbatur a phylo ſopho · Mam nullus poteſt doceri aut docere aliquid de
eo quod neqʒ eſt ſemper neqʒ frequẽter:qꝛ doctrina eſt per diffinitionem. Diffnitio autem non eit mii eoꝝ que aut ſemper ant frequenter ſunt. Sed ſᷣm quãlibet ſciam
ↄtingit docere. Igirur ⁊c. Conſiderandum etiam eſt
z. P entis per accidens eſſe cauſam aliquaʒ poteſt intel⸗ ligi dupliciter. ino modo ꝙ eius ſit aliquã caufa perſe.
Et ic non eſt vom̃bile ꝙ eis effectus ſit per accidens.
Alio modo g eius ſit aliqua cauſa per accidens. T̃t ſic
onnia pꝛedicta intelligum. Tontingens enim vt in pln
rbus pꝛoqucit ſuum effectum vt in pluribus loquẽdo
de ſuo effectu per ſe. Pꝛoducit tam en per accidens ali⸗
quem effecium vt in paucioꝛibus. erbi gratia hominẽã naſci cum quinq; digitis eſt contingens vt in pluribus. Auod quidem cum ſit vt in pluribus et non vt ſemper: ſequnur ꝙ deſicit aliquando ſed vt in paucioꝛibus. Ex
eo eniʒ ꝙ deſicit vt in paucioꝛibus naſcitur homo aut cũ
quattuoꝛ digitis aut cum ſex. Maſci ergo cum pluribus aut paucioꝛibus digitis q; cnm quinqʒ dieitur ens per
accidens. Qnod per accidens cauſatur a pꝛoducente ſuũ effectum cum quinqʒ digitis vt in pluribus: ᷣm ꝙ iam
ſupꝛa dictum eſt. CUnde pʒ ſolutio ad omnia argumẽ
ta ante incõtrarium adducta.
CQueſtio.ioꝰ. De conditione cauſe contingentium in
rebus crcatis.
vſiderandũ eſt de qualitate ſiue de cõdi⸗
tione cauſe ↄtingentiuʒ in rebus. CSe⸗ cundo de reductione eoꝝ ad aliquaʒ cãm. N Tertio de
et inſup ↄſderandi de exiſtẽtia 8 — 2 entis per accidens ſiue de cõtin ² gentibus in reꝝ natura. C Eca qð tri⸗ Wlex occurrit ↄñderatio. NMꝛiĩo nanqʒ
fato ⁊ de ꝓnidemia ſummi opiñcis. CCirca pꝛimum
queruntur duo.& Mꝛimo xtrum omniuz eoꝛum que ſunt ſit aliqua cauſa per ſe. Cqᷓcðdo vtrum omnia que ſunt habeant cauſam qua poſita de neceſſitate ponatur
effectus.
CPbiin pBo Vocoꝛe Fanco. Dö autem ſint pꝛinci.
pia et cauſe ãeet eſt le.z0.
N— im ſie ꝓceditur. Midetur ꝙ N B pꝛimũ pe aliqua cauſa per ſe. Mam omnia que dicũtur per participationeʒ habent reduci ad id quod
eſt per eſſentiã tale. Ergo omnia que ſunt ſine per ſe ſiue per accidens habent reduci ad cauſam per ſe. Sicut.n.ſe
habet ens per participationẽ ad ens per eſſentiaʒ:ita ens per accid ens ad ens per ſe. CP ꝛ. Quecunqʒ ſunt vel
fiunt:aut finnt a natura aut a pꝛopoſito aut caſualiter aut
foꝛtuite. Sed clarum eſt ꝙ illa que fiunt a natura et pꝛo⸗ poſito habent cauſaʒ per ſe:qꝛ natura et ꝓpoſitũ dicũtur cauſe per ſe. Illa autẽ que ſunt à caſn vel foꝛtuna fiunt a
caſu vel foꝛtuna ſicut a cauſis per accidẽs. Et caſus ⁊ foꝛ⸗
tuna reducunt ad naturam et ꝓpoſitum: vt ꝓbatur in2“ phyr. Jgitur omnia que ſunt habẽt cãʒ per ſe. C P*.
Quilibet effectus per ſe habet canſaʒ per ſe:qꝛ effectꝰ et
cauſa debent ꝓpoꝛtionari. Sed quicquid eſt creatum eſt effectus per ſe intentus a pꝛima cauſa Wam reſpectu pꝛi
omninm eoꝝ que ſimt ſit
me cauſe nihil eſt per accidens: vt infra ꝓbabitur.q.u..
ar.ꝛ. Mgitur idem qð pꝛiꝰ. ¶ Sed ↄtra eſt phus in textu dicens. Qð añt ſint pncipia et cauſe generabilia et coꝛru ptibilia ſiue generari et coꝛrumpi palam. Si enim non hec omnia. 2. dicendũ ꝙ nõ oĩa que ſunt habẽt Reſt Odeo cauſam per ſe. Nð pꝛobatur ᷣm
phm duabus rõnibus. Maʒ aliquod eit ens per accidẽs
ſine vt in paucioꝛibus. Sed effectus per accidens nõ ha⸗ bet cãm per ſe: vt ꝑ accidẽès eſt.ergo a. CP*. Janſa per ſe eſt qua poſita de neceſſitate ponitur effectus ſi non
fuerit unpedita. Ergo effectus cniuſlibet cauſe eſt vt in
pluribus: quia vt in paucioubus impeditur. Ii ergo quelibet cauſa eſſet cauſa per ſe:nnllus effectus eſſet vt
in pauciobus. Puocd eſt contra ſenſum Wam vt in
paucioꝛibus homo naſcitur cum ſex digitis. Igitur ⁊c̃.
C Poteſt etiam confirmari. Mam aliqua ſiunt acaſu et
a foꝛtuna. Sed caſus et founna ſunt canſe per accidens.
et nõ per ſe. Ergo aliqua ſunt aue babent cimn ꝑ accñs⸗

Serti
CPꝛocuins declaratione ↄſderandi eſt hino ꝙ cauſ per accidens põt comparari ad duo. vʒ. ad cauſain ſuaʒ et ad ſuum effectum. Si comparetur ad ſuum effectum ſic dicitur per accidens. Si vcro comparet ad fua; cãm ſi dicit᷑ effectus per ſe et nõ per accñs. Vnde lʒ cauià ꝑ accidens materialiter ſumpta.vʒ. vt eſt effectus cuiuſca⸗ canſe reducatur ad aliquaʒ cauſam per ſe:nõ tamen hcõ ſideretur vt cauſa per accidens caſualis vel foꝛtuita.ver⸗ bi gratia. liquis fodit terram et fodiendo inuenit the⸗ ſaurum: foſſio eſt effectus per ſe hominis et eſt cauſa per accidens inuentionis thelauri. Si eniʒ ipſa foſio conſide⸗ retur vt canſa per accidens inuentionis theſauri: ſic non reducitur ad aliquam pꝛioꝛem̃ cauſam inquantuʒ hmõi. Sed ſi conſideretur vt eit effectus per ſe hominis fodiẽ tis:ſic reducitur ad cauſam per ſe: non quidem vt cauſa per accidens ſed vt ecfectus per ſe. vnde quando dicit᷑. Effectns per accidens habet cauſam per ſeꝛ ergo et caula per accidens habet cauſam per ſe: eſt fallacia accidentis. TEt quando dicitur. Quicquid eſt cauſa cauſe: eſt cauſa cauſati. Sed canſa per ſe eſt cauſa effectus per ſe. Et effe ctus per ſe eſt cauſa per accidens effectus per accidens. Ergo cauſa per ſe eit cauſa cau? per accidens. CWicen duim ꝙ maioꝛ illa intelligenda eſt quando id quod eit cã eauſe eſt cauſa ipſius cauſe: vt cauſe.ſ.ÿᷣm ꝙ illa ſecunda eauſa eſt cauſa ſui cauſati. Munc auteʒ in pꝛopoſito cauſa per ſe non eſt cauſa effectus per ſe vᷣm ꝙg effectus per ſe eſt caula per accidens ſui effectus per accidẽs. Mel quia dicitur cauſa per ſe reſpectu effectus per ſe intenti:nõ aũt reſpectu effectꝰ foꝛtniti. Ende Doc. S. in.1 xc.q.79.r. Fpad.zm.ſic ait· Effecius cauſe medie pꝛocedens ab es mg ſubditur oꝛdini cauſe pnme:reduciur etiã in cau⸗ am pꝛimam. Sed ſi pꝛocedat a canſa nedia ᷣm ꝙ exit oꝛdinem cauſe pꝛime:non reducitur in cauſam pꝛimaim: ſicnt ñi miniſter facit aliquid contra mandatum domini poc non reducitur in doimninum ſicut in cauſaʒ.Iec ille. Vnde argumentum non ↄciudit. Conſiderandum ta⸗ men eſt ſcðo ſᷣm doc. S.in pᷣmo miaxꝝ. di. 6.q. Larꝰ. 2. ad 3. g eſt quedam cauſa per accidens que nihil opa tur ad effectum: Sicut muſica ediicatoꝛis ad domum. Eñt etiam quedam cauſa per accidens cuius operatio at tingit vſqʒ ad effectum:quem tamen pꝛeter intentionem nducit. Et talis cauſa per accidens eſt caſus et foꝛtuna: Sicut fodiens ſepulchꝛum ad ſepehendum innenit the⸗ ſaurum pꝛeter intentionem. Quedam vero eſt cauſa per accidens que aliquid operatur:nõ tamen pertingit eius operatio vſqʒ ad effectum ſed ad aliquid effectui cõiun⸗ ctum.Et ſic maluʒ fieri eſt cauſa per accidens boni ſicut pʒ g perſecutio tyrãni non attingit patentiam mariyris ſed crnciatum coꝛpoꝛis qui eſt cauſa patiẽtie. Et talis cã ꝓpꝛie dicitur occaſio. Mec ille. Mnalitercunqʒ autem cã per accidens accipiatur:nunqᷓ; ipſa habet cauſam per ſe inquantum huiuſmodi ſicut dictum eſt. CConſideran/ dum inſuper eit z.ꝙ quicquid eſt ꝓductum ab aliqua canſa poteſt comparari tale ens particulare vel ad cauſaʒ pꝛimam et vniuerſalem et mediatam. Et ſic nihil eſt per aceidens: vt infra patebit in.q.iiꝰ.articulo.⁊. Et ſic quic⸗ quid eſt creatum habet cauſam per ſe in ratione entis cõ ſideratum. Alio modo poteſt comparari ad cauſam crea tam pꝛoximam.Et ſic non omne quod eit habet cauſam per ſe: vt pꝛobatum eſt. Et ſic intelligitur cõcluſio pꝛius poſita. ¶Vnde patet ſolutio ad omnia argnmenta ante incontrarium adducta.
¶Ibi in phyloſopho et octoꝛe Sancto. Si enim nõ
ſic ꝓcedit᷑. i⸗
hec omnia er neceſſitate erunt ⁊c̃.
3. 8 ſecundum detur ꝙœ omma
ereata habeant cauſam qua poſita de neceſſita te fequatur effectus. Mam ſi poſita cauſa poſ⸗ ſibile ſit efecum poni et non poni: opoꝛtebit ꝙ aliquid aliud faciat ex cauſa ſequi effectuʒ in actu. Mai id quod eſt in potentia inquantum huiuſmodi reducitur in actuʒ per aliquid in actu exiſtens. Et ſic cauſa illa nq̃ erit canſa
etha.
ſuſficiens illins effectus. C ꝛ0. Auicẽna in ſua metha ⸗ phyſica pꝛobat ꝙ nullus effectus eſt poſſibilis in compa ratione ad ſuam canſam:ſed ſoluʒ neceſũrius. Ergo po⸗ ſita cauſa de neceſſitate ponitur effectus. ¶ꝙ ʒo. Si hoc
non eſſet verum: ſequeretur ꝙ cognita maioꝛe et minoꝛe
poſſibile eſſet ↄcluſioneʒ ignorare ſʒ hoc eſt 5 phm in pᷣo poſteriox. Ergo ideʒ qð priꝰ. C P 4ꝰ. Eaq̃ͥ ponũt᷑ in dufinitone ſigmficant neceſſariaʒ hitudineʒ. Sʒ in diffi⸗ nitione cauſe dicit᷑ ꝙ canſa eſt ad cuiꝰ eie ſequit᷑ aliud.ſ.
Neca.
effectus. Ergo effectus neceſſario ſequitur ad eſſe eauſe.
Alias cã diffiniret᷑ ꝑ ↄtingens. Qð eſt 5 rõneʒ diffinitio/ nis vt pʒ.⁊0. poſteriop. C Sed 3 eſt phus ĩ texiu dicẽs. Si.n.nõ:hec oĩa ex neceſſitate erũt ſi eiꝰ ꝙ fit ⁊ coꝛrum pit᷑ nõ ſᷣm accidens cãm aliquam neceſſe eit eſſe:vtrum
enim erit hoc aut non.igitur ⁊c̃
dicendũ ꝙ nõ q̃libet cã poli⸗
Reſpond 60 ta ſequ ſuũ enken⸗ Nð quideʒ probat phus tali ratione ᷣm. D.S. Maz ſi qualibet cauſa poſita ſequat᷑ ncceſſario ſuus effectus ⁊ ſi mhil generat in reꝝ natura quod non habeat cauſaʒ ꝑ ſe ſequet᷑ quod omnia de neceſtate euenẽt. Sed ↄſequẽs eſt falſum. Ergo et illud ex qͥ ſequit᷑.pʒ ↄſequẽtia. Nam quocũqʒ futuro ſignato:illud neceſſario eueniet.ſignetur ergo iliud futuruʒ qꝛ dcunqʒ aduerſarius uoluerit. xt ſic.c.probatur qð.c.neceſſario eueniet caſu poſuo. Mam quicqd eſt generabile habet cauſam ꝑ ſe vt dicit aduerſa rius: Sʒ c.eſt generabile ſiue producibile. Ergo poſita illa canſa de neceſſitate ponetur c.quod fuit probandũ.
Secd forte diceret quod illa cauſu ip̃iꝰ.c.non de neceſſita
te erit cum ſit futura: ⁊ per ↄſequens neqʒ c. CLontrs Quia cauſa ipſius.c.ſit.b. Et argnatur vt pꝛius. Mam quicquid eſt pꝛoducibile poteſt habere cauſam perſe. Fed. b. eſt ꝓducibile. Ergo põt habere cauſam per ſe.
ged poſita cauſa per ſe de neceſſitate ponit᷑ effectus vᷣm
ypotheſim. Vrgo poſita cauſa.ſ.ipſiꝰ. b. de neceſſitate po nitur.b. ¶ Si dicatur iteꝝ quod cauſa ipſius b. eſt futu⸗ ra: et non de neceſſitate. ontra: Quia cauſa ipſius. b. que ſit. a.põt eſſe. Ergo poteſt habere cauſam per ſe per ſecũdam ypoteſim. Sed poſita cauſa per ſe de neceſſitate ponitur effectus per pᷣmam ypoteſun. Ergo.a · de neceiñ tate eneniet. Et ſic conſequenter accipiendo cauſaʒ ipfins effectus vſqʒ dum perueniatur ad vnam cauſam que eſt canſa in preſenti nũc alicuiꝰ effectus qua poſita de heceſſ tate ponitur effectus. Et ille effectus erir cauſ alterius effectus futuri. Won enim eſt procedere in infinitum in cauſis neqʒ per viam reſolutionis neqʒ per viam cõpoſi tionis vt probatum eit in ſecũdo huiꝰ.q.ʒ. ar· i. Vnde ſi⸗ ne ponantur mille cauſe inter canſam in pnñti nunc ⁊ effe⸗ ctuʒ futuꝝ ſiue vna tantum: eadem eſt ratio. Mam pms cauſa de neceſitate ꝓducit ſecũdamn et ſecũda tertiam per ſuppoſitum. Mec poteſt diei ꝙ nõ erit perueniendum ad p̃ſentem cauſam. Qnia cũ generatio cauſe tempore precẽ dat generationem effectus: oportet quod procedendo ab effectu ad canſam auferamus aliquid de tempore futuro et appropinquemus magis ad pꝛeſens. Gʒ omne ſinin futuꝝ cõfumitur ab ipſo ablato aliquo. Ergo procedẽdo ab effectu ad cauſam et iteꝝ ab illa cauſa ad ſuam canſam et ſic deinceps auferetur totum tempus ſuturum cum ſit finitum. Et ſic pernenietur ad ipſum nunc. nde ideʒ eñ accipere vnam cauſam alicuius effecius non neceſſurij in preſenti nunc:ſicut infra mille annos. Si enim poſitã cãu⸗ fa in pꝛeſenti de neceſſitate ſequitur fuus effectus: ita et
ponatur cauſa infra mille annos de neceſſitate ponetur ſu us effectus: et quod ideo de neceſſitate eueniet. Sed hoc eſt falſum. Tuius tamen falſitateʒ aduerſarius dim ittit ꝓ⸗ batam e ßꝰ.ii peryermenias. Ergo et concluſio eſt fal⸗ ſa.ſ.quod qualibet cauſa per ſe poſita: ponatur neceſſariq eſectus et quod quilibet eflectus habet cãm per ſe. Ch 20. Iſta ↄditiõalis eſt vera ꝑ aduerſariũ. Sicʒ ſit⸗effect
erit· Sed omnis conditionalis vera eſt neceſſuia. Ergo iſta eſt necia. Si cã ſit: effectꝰ erit. Sʒ in oĩ ↄditiõali heci
cedens vonat neceſſario ponitur cõſequens: q? ex ſi antecedens ponat ne— gecenn
piu
i
ioptd iußinel fiunſ beilei keunp luion 3 detig deneceſi iwñqn umid teſiute. eſuin u ſtciſh
(i

—
S8—
5
52 S
55.
—
8
— — —
5 8 *
necenrio ſequit neceſſariũ. Gie ergo ſi aliquis in futuri fodiet terram ad ſepelienduʒ: erit inuentio theſanri per
aduerſarium qui ponit:ꝙ poſita cauſa neceſſario poni⸗
tur effectus. Ponatur ergo in eſſe ꝙ aliquis fodiat ter⸗ ram ad ſepeliendum ſequetur ꝙ ſiquis nunc fodiat ter⸗ m inueniet theſaurum de neceſſitate. Et cum ſimile ſit de omnnibus alijs futuris cõtingentibus manifeſtum eſt ꝙ omnns de neceſſitate euenient ſi quodlibet habeat cau⸗ ſum per ſe ⁊ ſi poſita cauſa per ſe de neceſſitate ſequat᷑ ef⸗ fectus.Et ficut ꝓbatum eit de jnturis ita ⁊ de pꝛeteritis poteſt ꝓbari faciliter im exempla phylofophi ut clare Pʒ in littera doc. S.. Acd mum itur dðm g poſita cauſa ꝑ ſe in ↄctu ꝓpꝛia nãli ſufticiẽti applicats ⁊ nõ ĩpedita de neceſitate ſequit᷑ effectꝰ. Mon autẽ ſi ponst᷑ cauſa ꝑ ſe nõ ſuſſciẽs vel in poĩ vel cõi. Aut ſi ponat᷑ cauſa ꝑ ſe ⁊ ſufficiens nõ tñ applicata vel nõ na⸗ turali ſed voliitaria ficut pʒ de pᷣ cauſa. Aut ſi ponat᷑ can ſaꝑ ſe nlis ⁊ ſuficiens ⁊ applicata ſʒ ſi fuerit ipedita nõ
vonet effectꝰ de neceſſitate. iij cõcedendũ et ꝙ nõ oĩs
cauſa ꝑſe eit cauſa ſufficiẽs ita ꝙ nõ poſſit ipediri. ᷓʒ tñ ſi ponat᷑ ꝙ ſit cauſa ꝑ ſe ⁊ ſufficiens adhuc põt impediri. Mec opʒ ꝙ ſit aliqᷓ alia cauſa pꝑ ſe ꝑ quã illa canſa ſufficiẽs agat ſʒ ſufficit ꝙ remoueat᷑ impedimentũ. Ad ⁊m dicẽ
dnʒ ꝙ pꝛedictũ argn fnit ratio Auicẽne. Sʒ dictuʒ Zui⸗
cẽne dʒ intelligi ut dicit hic doc. S.ſuppoſito ꝙ nullũ im pedimentũ cauſe eueniat. Receſſe eſt. n. poſita cauſa ſeg effectuʒ niſi ſi ipedimentuʒ qð tñ cõtingit eſſe ꝓ accidẽs. Mec ille. CAd zndðm g cognitis maioꝛe ⁊ minoꝛe de bite ſumpta ſub maioꝛe ipſiſqʒ applicatis debite ad con⸗ cluſionẽ ⁊ cognita debita ſub ſumptione minoꝛis ſub ma⸗ ioꝛe ⁊ agnita debita applicatione earũdeʒ ad cõcluſioneʒ de neceſſitate ſegtur cõcluſio. Gʒ ſi vna pᷣdictaruʒ condi⸗
tionũ qjttuoꝛ deſiciat cõcluſio ipia poterit ignoꝛari. QAd ultimũ dðm ꝙ ad eſſe cauſe ſegtur aliquid non ti de ne⸗
reſſitate. Et lʒ illa q̃ ponunt᷑ in recto in diffinitione ſint ne ceſſaria non tñ illa q̃ ponũt᷑ in obliquo. Vñ argin non cõ cludit. Cnali auteʒ cauſa pticularis in actu ſil ſit vrnð ſit cũ ſuò effectu etiã dictũ ẽ ſupꝛa ĩ quito hunꝰ.q ⁊. arʒ·
COnꝰ.de reductione contigentius ad aliqus cãm
+ Andem cõſiderãduʒ eſt de con
* tingentib? ꝑ reductio⸗
nem ad aliquã cãm oñdendo qjtr reſpe⸗
t ctu alicniꝰ cauſe pnt eſſe aliqj cõtingentia
⁊ reſpectu alicuius nullo modo. ¶Mirca
qð q̃runt᷑ duo. C Pꝛimo vtruʒ aliqus cõtingenter eueniant in rebus vel oinnia de neceſſitate. CBecũdo vtrum aliqus fiant a caſu vel a foꝛtuna reſpe ctu coꝛpoꝛum celeſtium.
Chiſupꝛaun pprloſopho ⁊ doe. F.
ſmnm ic ꝓceait. Aidet gꝙ Mmum oĩa de neceſſitate eue
a niãt:⁊ nihil ↄtingẽter. Mã illa q̃ fiũt ᷣm oꝛdi⸗ nem diuine ꝓuidentie de neceſſitate eueniũt:
qꝛ ꝓuidentia dei eit ifallibilis. Iʒ oĩa que fiit: fiunt ᷣm dꝛdinẽ diuine ꝓnidentie. Igit᷑ ⁊c. CP ꝛ0. Scia eſt ne⸗
ceſſarioꝝ ⁊ ſempiternoꝝ:ut dicit ppoſterioꝝ. Sʒ dens
16. hʒ ſciam oœium rernʒ. Ergo pia ſunt neceſſarta:?⁊ ſic nulla
erũt cõtingentia. P 30. Poſita cauſa ſufficiẽti que nõ poteſt ipediri de neceſfitate ſequit᷑ effectꝰ et ſupꝛa ꝓbatũ eſt · Sed volũtas dei eit cauſa oœĩum: ut ꝓbat doc. P.ĩ p pnrte· d· I9. ar. 4. Et ipſa nõ põt ipediri. Ergo oĩa de ne/ ceſſitate euemiũt. 40. hec eſt vna ↄditiõalis vera: ſi deus vult ilnd feri:illud erit. Sed eiꝰ añs eſt neceſa⸗ riuʒ Ergo a ↄſequens eſt neceſriuʒ. t ſic idẽ qð pꝛiꝰ. CP V· Sialigs eſſet effectus cõtingens:maxie hoc eẽt Ppter cauſas ſecũdas ⁊ medias q̃ ꝓducũt ſuos effectus rõtingenter. Sʒ hoc non eit vex:ui ꝓbat doc. S. in pꝛia Pte·q.19.r. ð. Qnia effectꝰ alicuiꝰ cauſe pꝛime: dieit con tigens ꝑ defectuʒ canſe ſcðe:ſicut vtus ſolis ꝑ defectum
Andecima
plunie dpedit᷑. nlns auteʒ defectꝰ cauſe ſche impedire
põt quin volũtas dei effectuʒ ſuũ pꝛoducat. teʒ ſi diſtin ctio cõtingentiuʒ a neceſrijs referat᷑ ſolnʒ iñ cauſas ſecũ das:ſequet hoc eſſe pꝛeter intentioneʒ diuinã qð eſt icon ueniens. Mec ille. Relinquit᷑ go ꝙ nibil contigenter eue nat. C 6. Mbus in lecnone pꝛeſenti dicit g contin⸗ gentia nõ reducunt᷑ ad aliquã cãm ꝑ ſe ut dedueit doc. J. in pꝛinꝰ lectionis. Sʒ oia q̃ ſunt fnerũt ⁊ erunt redu/ cunt᷑ ad pꝛimã cãm q̃ eſt cauſa ꝑſe in fine ꝑſeitatis. Ergo nihil eſt cõtingens. ¶ P 7. Quicquid neceſſario itelligi tur a deo eſt neceſſarinʒ. Sʒ cõtingentia neceſſurio inteiii gunt᷑ a deo. Ergo ⁊c. Mꝛobatio mioꝛis qꝛ quicqd opat po mere nãlis añ oẽm acuʒ po cõtingẽter opantis ope rat᷑ mere neceſario. Sʒ iteliectꝰ ĩtelligit cõtingentia ante dem actuʒ voluntatis. Igif᷑ ⁊c. CPM So. Intellectꝰcogno ſcit directe ⁊ certitudinałr ſutura cõtingentia nt concedit doc. S. in popte. q.ð6 ar. 4. Jüt geneceſſaria. CP o. Aliqð contingẽs ẽ necenariũ. Ergo œẽ contigensẽ ncceſ⸗ ſariuʒ. IMʒ conſequẽtia qꝛqð vniſilinʒ ieſt oibꝰ ſijbꝰ in⸗ eſſe ꝓbat ꝑ regnlã pꝛioꝛiſticã arguẽdò ꝑ exẽpluʒ ut pʒꝛ0 pꝛiox. Iñs ꝓbat. Wam omne neceſſariuʒ eſt contigens. Ergo aliqð contigens eſt neceſſuriuʒ.dʒ conſ equentia ꝑ conuerſioneʒ ꝑ accñs vlis affirmatin e ʒ phʒ po pꝛioꝛuʒ. Ais ꝓbat qꝛ de quolibet ent affirmatio vel negatio vera de nullo vo ſilbocẽ qðlibet cũ quolibʒ vel eiꝰ opponſtat ꝑ p'n pꝛinn. Fʒ cõtingẽs ⁊ ipoſſib ile ʒdicũt nt pʒ 20 pe⸗ rver· Irgo cẽ neceſſariuʒ vei eit ipoſſibile vel cõtingẽs ꝑ pꝛimnnz pꝛinmn adductuʒ. Sʒ nulluʒ neceſſariũ eit ipoſibi le. Ergo cœẽ neccſſurinʒ eſt ctingens. Duod fuit ꝓbandũ. ¶ o. Si aliqð cõtingens poſſit nõ eſſe ſequeret duo ↄdictoꝛia eſſe ſil vera qð eſt incõueniens ꝓbatio ſequele. Mã ad neceſſe eẽ ſequit᷑ ↄtingẽs eſte ꝑ legẽ ſubalternaꝝ. Nã ſi contingẽs eſſe nõ ſeq̃ret᷑ ad neceſſe eſſe oppoſitum eiꝰ.ſ.ipoſſibile eſſe ſtabit cũ neceſſe eiſe q̃ Zriant᷑. Sʒ ad cõtingens eſſe ſequit᷑ cõtingens nõ eſſe ꝑ cõuerſionei in oppolitã q̃litatẽ. Mã nt dicit phus in popꝛioꝝ in hijs que vñt eſſe ⁊ nõ eſſe ꝓpoſitio affirmatiua cõuertit᷑ ĩ negatiuã ꝑ oppoſitã q̃litateʒ. Sed ad cõtingens nõ eſſe ſequit᷑ non neceſſe eſſe ꝑ ſcõa regulã eqnipollẽtiaꝝ nt pʒ ꝑ phm in
ſcho peryer. Ergo de pvad ultimũ ſequit᷑ nece ſſe eſe:go Lec.&⸗
nõ neceſſe eſſe q̃ dicũt. Sʒ ð eſt pßus qui in pñtica⸗ pitulo pꝛo incõueniẽti hʒ ꝙ oĩa de neeeſſitate eueniant ut
pafuit in pꝛecedenti articulo. n dmg ali cstingenter eue Reſpondeo mũt ⁊ non ꝙia de neceſſitate. Nã nullus ens ꝑ accũs eſt neceſuriũ cũ poſſit non eẽ. Sʒ
sliqus funt entia ꝑ accñs ut ſupꝛadictũ ẽ. Igit᷑ nõ oĩa ſunt
neceſſaria. CP ꝛ. Meceſrinʒ eu qð ipof̃bile eſt non eſſe. Sʒ non oĩa q̃ᷓ ſunt vel ſũt ſunt ĩpoſibilia non eſſe ut ad ſenſum pʒ. Igit᷑ ⁊c. CP ʒ0. Lontingẽs eſt qð poteſt non eſſe. Fʒ multa ſunt in reꝝ nã q̃ pnt non eſſe ut pʒ ad ſenſuʒ. rgo aliqna ſunt contingẽtia ĩ rebꝰ. CP 4. Si oĩa de neceſſtate euenirent tolleret᷑ genꝰ contingẽtie ⁊ ſic nulluʒ eſſet contingẽs natuʒ rarnʒ neqʒ ad vtrũlibet. Si⸗ militer nihil fieret a caſu vel foꝛtuna. Tolleret᷑ etiã conſi linʒ ⁊ electio merituʒ ⁊ demerituʒ · Nec autẽ oĩa ſunt in⸗ conneniẽtia ut deducit phus in pꝛimo peryer. Igitur ⁊c. ¶Sed querebat diſcipulus qualiter aliquis effectꝰ de⸗ beat iudicari contingẽs aut.ſ.ꝑ reſpectum ad caufam pꝛo ximã aut ad cauſam pꝛimaʒ. Cipicendum ꝙ duplex eſt effectus. Quidam eſt qui ſolum a cauſa pꝛima poteſt pꝛo duci. Et talis debet iudicari poſibilis aut contingens ant neceſſarius ꝑ reſpectum ad pꝛimã cauſam. Ilins eſt qm poteſt pꝛoduci a cauſis ſecundis. Et talis debet iudicari poſibilis aut contingẽs ꝑ reſpectnʒ ad canſas pꝛoximas. Mam effectus magis aſſimilatur canſe pꝛoxime qᷓ; cauſe pꝛime ut ĩnuit doc. S.in de potentia. q.pi.ar· 4 ¶ on ſiderandus eſt anteʒ ꝙ contingens poteſt accipi dupli ᷣm phum in pꝛimo pꝛioꝝ. Enoꝰ pꝛo contingenti alto pꝛout ſ.cõnertit᷑ cũ poſſibili. Et ſic illud dicit᷑ cõtingens qð nõ eſt impoſſibile eẽ. Et cum neceſſariũ nõ ſit ĩpoſibile eſſe ſequitur ꝙ œẽ neceſũrium en contingens ſic accepium.
Lec.i.

7 6
Gerti
Et tale diuiditr incðtingens neceſſriũ ⁊ nõ neceſſariũ Alioꝰ accipit ↄtingens pꝛo ↄtingenti nõ neceſſario vi di ſtinguit᷑ ↄtra neceiariuʒ · Et hoc eſt triplex:ſicut ct ſupꝛa dicrũ eſt. Dðdam eſt ↄtingẽs natuʒ qð · ſ.euenit vt in plu
ribus: Sicui hominẽ naſci cum quinq; digitis. Aliud eſt
ʒtingens rarus qð.ſ. euenit vt in paucioꝛibus: Bicui ho
jninem naſci cum ſeꝝ digitis. Aliud eit ↄtingens ad vtrů
ubet qð.ſ.equaliter ſe habet ad eſſe et ad non eiſe· Bicut
pominẽ eſſe albuʒ.Et qðlibet pᷣdictoꝝ põt dupł? ↄſide⸗
rari. Tinoo yᷣm ꝙ ↄtingẽs. Et ſic de eis nõ eit ſcia. Alio⸗
ðm vlem rationẽ ↄtingẽtie. Et ſie bi ſciunt᷑ ſicut ẽt dictuʒ
eſt ſupꝛa.q.s.ar.⁊v. C Sed dicebat diſcipulus. Bolem
eclypſari euenit vt in paucioꝛibus et raro eueũit ſicut cõ⸗ tingens raruʒ. Et ſic ſequitur ꝙ ſolem eclypſari erit conꝰ
tingens · Et ſic per demõſtrationeʒ poc ſciri non poterit.
Cicendũ ꝙ aligd diciꝰ euenire raro dupł. Vno mo do qjntuʒ ad tempũs tm̃: Qa.ſ nõ in omn tempoꝛe eue⸗
nit:led tamen ſemꝑ euenit per reſpectũ ad cãm.Alioꝰ ꝑ
reſpectũ ad cãm et tempus ſimul ita· ſ· ꝙ politã cauſa ra⸗
ro ponitur talis effectus: Bicut ꝙ homo naſcitur cuʒ ſex
digitis raro accidit: cuʒ naſcatur cum quinqꝰ vtin pluri⸗ bus. Dictum ei.n.ſupꝛa ꝙ ↄtingens vt in pluribus eſt
canſa ↄtingentis: vt in pancionbꝰꝛqꝛ raro deſicit in pꝛo⸗
ducendo ſunm effectuʒ ſed vt in pluribus ꝓducit. Et ta⸗ le dicit᷑ ꝓpꝛie ↄtingens raruʒ · Solem aũt eclypſari non dicitur ꝓpꝛie ↄtingens rarũ.
5 1 igitur dicenduʒ ꝙ Pui entia
Ad pꝛimum diuina: vt ꝓbat Voc. B.in pꝛi ma parte· q.⁊2. ar. vlti nõ ponit neceſſitatem in rebus ſ ad ipſfam ꝑtinet omnes gradus entinm ꝓducere· Ided
quibuſdam effectibus pꝛeparauit cauſas neceſſarias vt
neceſſario euenirent: quibuſdam vero cauſus ↄtingẽtes vt ↄtingenter euenirent ᷣm ↄditionẽ cauſaꝝ ꝓximaru⸗
CEt lz neceſſitate ſuppoſitionis eueniant ſuppoſito.ſ.ꝙœ
deꝰ pꝛeuiderit euenire:nõ tñ neceſrio ſimpłi eneniũt. CæEt ſi querat᷑ an poſſibile ſi nõ enenire. CDicendum ꝙ ſimpł eit poſſibile. Suppoſitione tamen facta non eſt poſſibile:vt infra clarius videbit. CAd⁊n dðm ꝙ deꝰ habet ſciam de ommbus rebus per ſuã eſſentiaʒ. Vnde infallibiliter cognoſcuntur ↄtingentia a deo inq̃ntuʒ ſub⸗ duntur diuino ↄſpectui Vm ſuam p̃fentialitateʒ · ue ita⸗ men ſunt ↄtingẽtia ſuis cauſis comparata: vt dicit Voc. G.in pꝛima parte.q.iÿ. arꝰ.iz. CEt lʒ vt ibidem dicit illud qð ſcitur a nobis opoꝛteat eſſe neceſſariuʒ etiaʒ ᷣm p in ſe eſt:qꝛ ea que in ſe ſunt cõtingentia in ſui naturaa nobis ſciri nõ poſſunt:tamen ea que ſunt ſcita a deo opʒ eſſe neceſſaria vᷣm modum qno ſubſunt diuine ſcie: non
autem abſolnte vᷣm ꝙ in ꝓpꝛijs cauſis ↄſiderant᷑. Vnde
et hec ꝓpoſitio. Omhe ſcitum a deo neceſſe eſt eſſe:con⸗
ſuenit diſtingui ꝙ põt eſſe de re vel de dicto. i intelli⸗ gatur de re:eſt diuiſa et falia. Et eſt ſenſus. Qnnis res
quam ſcit dens eit neceſſaria. el põt lntelligi de dicto.
Et ſic eſt compoſita et vera. Et eſt ſenſus. Moc dictum.
Scitum a deo eſſe eſt neceſarium. Mec ille. Cãdʒ dicendũ ſicut dicit Voc. S in pꝛima parte · q.⁊2· ar. vlti ad pᷣn.ꝙ effectus diuine ꝓuidentie non ſolum eſt aligd enenire quocũqʒ modo ſed aliquid euenire vel Ztingen ter vei neceſario.t ideo qð dinina ꝓuidentia diſponit enenire infallibiliter et neceſſario illud ifallibiliter et ne⸗ ceſſario euenit. Quod ꝛñt diſponit enenire cõtingenter: euenit nõ neceſſario ſed ↄtingenter. Nec ille. CMꝛedi⸗
cta etiam pꝛobatio habet intelligi de canſis naturalibus
ꝓducentibus aliquid ſᷣm extremuʒ ſui poſſe:non autem de agenubus ſᷣm mtellectum et voluntatẽ:niſi dum age re volunt et diſponunt. CNoꝛꝛo vt dicit doc. S.in pᷣ⸗ ma parte.q.19· ar.. ex hoc ipſo ꝙ nihil diuine volũtati reſiſtit: ſequit᷑ ꝙ nõ ſolum fiant ẽa que deus vult feri ne ceſſario ſed ꝙ fiant ↄtingenter vel neceſſario que ſic fieri vult. Hec ille. CAd n dicendũ ſicut dicit Voc. S.n pꝛima parte.q.iy. ar. iʒ · ad ⁊mn. ꝙ hoc antecedẽs. Ji deꝰ ſcinerit aut voluerit hoc fieri ẽ nec̃iũ abſolute. MAduer tendum tamen eſt ꝙ quando in antecedente ponit᷑ aligd
eetha.
ꝑtinens ad actum anime:cõſequens eſt accipienduʒ non yᷣm eſſe qð in ſe eſt ſed vᷣm ꝙ eſt in anima. Aliud enʒ eſt rei eſſe in ſeipſa et in anima: vtputa.ſi dicam. Si anima intelligit aliquid:illud eſt imateriale: intelligendum eſt ꝙ ulud eſt imateriale ÿm ꝙ eit in itellectu nõ hm ꝙ eſt in ſeipſo. Similiter ſi dicam. Si deus ſciuit aligd: ulnd erit: ↄſequens eſt intelligendum pꝛcut ſubeſt diuine ſcie pꝛout.ſ.eſt in ſua pᷣſentiaſitate. Et ſic neceſrum eſt ſicut et antecedens: Mnia omne quod eſt quando eſt neceſſe
eſt eſſe: vt dicitur in pᷣꝰ perier. Nec ille. ¶ Sed diceret Le.iʒ.
aliquis. Nlud qð habet neceſſitatem ex aliquo pꝛioꝛi:eſt neceſſarium ſimpliciter et abſolute: Sicut anunal moꝛi eſt neceſſarium quia eſt compoſitum ex p̃rijs. Ged crea ture comparant᷑ ad deum ſicut ad aliquid pꝛiꝰ quo ha⸗ bent neceſſitatem. Si ergo hec ↄditionalis ſit vera et ne⸗ ceſaria:ſequitur g omne quod dens vnlt ſit neceſriuʒ abſolute. C Ad hoc reſpondet Doc. S. in pꝛima porte qe9. dr.8. ad zm. vbi adducit illud argumenu⸗ dicens ꝙ poſterioꝛa habent neceſſitatem a pꝛioꝛibus ᷣm modũ pꝛioꝛum. Vnde et ea que fiunt voluntate diuina: talem neceſitatem habent qualem vult ea deus habere. ſvel abſolutam vel ↄditionalem tantũ. Et ſie non omma ſunt
neceſſuria abſolute. Mec ille. CAd mn dicẽdũ ꝙ aliqua
tingenter in rebus euenire ↄtingit: vt dicit Moc. B. in
pꝛima parte vbi ſupꝛa ꝓpter efficaciam diuine volunta⸗ tis. Efiectus. n. conſequitur canſam non tiñ vᷣm id qð fit: ſed m modum fiendi vel eſſendi. Ex debilitate. n.vir⸗ tutis actiue in femine cõtingit ꝙ filius naſcuur diſimi⸗ lis patri in actibus qui pertinent ud modum eſſendi. Lum ergo voluntas dinina ſit efficaciſſima:non ſoluʒ ſe⸗ quitur ꝙ ſiant ea que deus vult fieri: ſed ꝙ eo modo fãt quo deus es fieri vult. Vult autem quedum fieri deus neceſſario:et quedam ↄtingenter:vt ſit oꝛdo in rebus ad complementum vniuerſi. Et ideo quibuſdaʒ effectbus aptauit cauſas neceſſarias que deſicere nõ poſſunt ex qui⸗ bus de neceſſitate effectus ꝓuenirent: quibuſdam vero aptauit cauſas ↄtingentes defectibiles ex quibꝰ effectus Ztingenter enenirent. Mon igitur ꝓpterea etfectus voliti a deo eueninnt cõtingenter:quia cauſe pꝛoxime ſunt cõ⸗ tingentes:ſed ꝓpterea ꝙ deüs voluit eos ↄtingenter eue nire ↄtingentes cauſas ad eos pꝛeparauit. C Sʒ hoc vl⸗ detur eſſe ↄtra illud quod dicit Doc · G.in pꝛima ple.q⸗ 10. ar.7. ad zm. Ticit emm ibideʒ ꝙ dicuntur aliqui effe ctus ↄtingentes per comparationem ad cauſas ꝓximas que in nis effectibus deñcere poſnt. Wec ille. Ci⸗ cendum ꝙ effectus dicuntur cõtingentes ex hoc ꝙ cau⸗ ſas habent cõtingentes pꝛoximas. Tñ ratio ⁊ cauſu qus re alique cauſe nõ ſempꝑ ꝓducunt ſuos effectus pꝛouenit ex volũtate dinina: que vult canſas ſic ꝓducere ſuos e 5 ctus ſicut dictũ eſt. CAd ſextũ dicendũ ꝙ nullus effect⸗ contingens vt cõtingens eſt:reducitur ad cãm ꝑ ſe„Bed bene illud qð eſt cõtingens in ſe ᷣm ꝙ eſt neceſſariuʒ ne ceſſitate cõditionata reducitur ad pꝛimnã cãm reſpeciu eu ius nihil dicitur per accidens ſicnt ſupꝛa dictum eſt? ſi⸗ cut etiam infra pꝛobabitur. C Zd ſeptimnum dicendum ꝙ illa determinatio neceſſario poteſt referri ad rein que inrelligitur aut ad ipſum intelligensaut ad modum eins intelligendi ſecundo modo maioꝛ eſt vera. Et eſt ſenſus g omne quod deus intelligit eſt in ſe neceſſurinʒ. CEt ad pꝛobationem ſcotiſtarumn dicendum ꝙ pꝛocediti ſen ſu ſecundo ⁊ non pꝛimo. ¶Ad octauum paluit ſolutioi coꝛpoꝛe articuli. Q Ad nonum dicendũ negando pꝛimo conſequentiam.Et ad pꝛobationem dicendum ꝙ nð el ſimile de omni contingenti vt patuit in coꝛpoꝛe ärticuli⸗ Mam aliqð eſt contingens neceſſarinʒ? aliqð non nect ſarium. Omne enim contingens neceſſurium eſt nece rium: non tamen contingens non neceſſarium · CAd decimum dicendum ꝙ ad neceſſe eſſe ſequitur conun gens eſſe per legem ſubalternarum 4 per locum ab inle rioꝛi ad ſuperins accipiendo contingens pꝛo contingen/ ti aito: vt ſcilicet ſe extendit ad neceſſarium? non net ceſſarium. Et ad contingens eſſe: ſequitur contingene
Rit
juimh muen nudi nulen n ku
wnn
inipt ucm utupi nun tiet auprpn invenb ſieus usbun ſyns( Wetül nic ſiſtch i wiiſ ſenhen nns Uumn ſnum ſihnhts ußn
ii

ius nn
2 ½ *
P
M
quo infert Doc. J. ens coꝛpoꝛibus inferioꝛibꝰ ex actione coꝛpoꝛis celeſtis:
Mueſtio
nõ eſſe per cõuerſionem in oppoſitam q̃litates accipiẽdo vtrobiqʒ tam in connertente q; in conuerſa contingens pꝛo ↄtingenti ad vtrůlibet. nde ↄtingens non eſſe non ſeauitur ad ↄtingens eſſe ᷣm ꝙ ↄtingens eſſe ſequit ad neceſſe eſſe. Mnde illa ↄña nõ valet: ꝛ in omni ↄa de pꝛimo ad vltimũ opʒ ſernare ꝙ tertiũ ſequat᷑ ad ſecũdũ Im ꝙ ſcõᷣm ſequitur ad pꝛimũ et ſic deinceps. vlnde ra tio non concludit. Cbiſupꝛa in pho et dpoc.;. gi eius qð ſi ⁊c̃.
ſic pcedit Midetur 2. ſecundũ g nihil fiat a caſu vel foꝛtuna reſpectu coꝛpoꝝ celeſtiuʒ. t pꝰ argui ur ↄtra ſuppoſitum pꝛobando ꝙ nihil ſit à ca ſu et foꝛtuna. Mam deus eſt cauſa per ſuã voluntatẽ oin⸗ rex · Sed ſua voluntas ſemper impletur:vt ꝓbat Doc. S · in pᷣma parte.q.i9.ar.s. Ergo nihil eit per accidens: ſed omnia ſemper et determinãte fiunt. Tᷓ ꝛ0. Mulluʒ Pniſum eſt foꝛtuitum. Fed oĩa ſunt ꝓuiſa à deo. Wam omnia ſubijciunt dinine ꝓuidentie: vt ꝓbat Doc. F.in pꝛima parte. q.⁊ꝛ ·ar.x. Ergo nihil eſt foꝛtuituʒ. C ʒ. Lauſe neceſſarie effecins ſunt neceſſarij: qꝛ cauſa ẽt effe⸗ ctus debent ꝓpoꝛtionari. Sed deus eſt cauſa neceſſaria omniuz reruʒ. Ergo omnes effectꝰ ſunt neceſſarij. Igit
idem quod pꝛins. CP v. Reſpectu cauſe vniuerſalis
nibil eſt fortuituʒ: vt ↄcedit Voc. S.in pꝛima parte vbi ſupꝛa:et in pnñti lcoͤne. Sed coꝛpoꝛa celeſtia ſunt agentia
vninerſalia et nõ ꝑticularia. Ergo reſpectu coꝛpoꝝ cele⸗ ſtium nihil eit caſuale aut foꝛtuituʒ. C y. bus di⸗
cit in pᷣnꝰ pꝛimi methanroꝝ.ꝙ neceſſi eſthunc munduʒ
inferioꝛem lationibus ſuperiòꝛibus ↄtiguum eſſetvt totà virtus eius inde gubermetur. Relinquitur ergo ꝙ etiaʒ
uetus humani ſubdunt᷑ coꝛpoꝛibus celeſtibus. Et ſic idẽ qð puns. C 6 Plato recitat in libꝛo ad Timeũ g hil eſt ſub ſole cuins cã leguuma nõ p̃ceſſerit. Sed iið
qð hʒ cãm legitimã nõ eſt a caſn vel a foꝛtuna. CP7. Vnicquid fit a cauſa per ſe nõ fit a caſu. Sed omne quod it ſit a cã ꝑ ſe. Wam ſicut omne per accidens reducit᷑ ad per le:ita oĩs cã per accidens reducit᷑ ad id qð eſt per ſe. ergo ⁊ð. C 3. Nlud qð eſt determinatuʒ ad certum finem: determinate agit. Sed in tota natura eſt vnů pꝛi⸗ mhum regens omnes cauſas pticulares ipſas oꝛdinando ad determinatos fines. Ergo ideʒ vt ſupꝛa. N Sed ʒ eit pbus in textu dicens: ens per accidens cauſari a ↄtingente vt in pluribus. Bed manifeſtũ eſt ꝙ ens ꝑ accidens eſt a
caſu et a foꝛtuna: qꝛ eit vt in panciò:ibꝰ. Igit᷑ ⁊̃.
* 1 dðm pᷣgꝙ reſpectu coꝛpoꝛuʒ Reſpondeo celeſtiũ aligd dicit᷑ fieria caſu aut à foꝛtuna. Ið ꝓbat Voc. S.in lcõne. Wam qncũq aliað agens inducit effectũ ſuũ vt in pluribꝰ et nõ ſemꝝ:
equit᷑ ꝙ deſcit vt in paucioꝛibus:et hoc eſt per accidẽs ſiue pꝛeier intenrionẽ. Sed coꝛpoꝛa celeſtia ſuos effectus
inducũt in inferioꝛa coꝛpoꝛa vt in pluribꝰ et non ſemper Ppter materie indiſpoſitionẽ.Ergo aliqua dicunt᷑ ſieriꝑ Accidens reſpectu coꝛpoꝝ celeſtiũ. W Ad idem ſc arguit Doc. S. in pñti lcõne. Mam pꝛeter intentionẽ illius agẽ
tio acniꝰcãlitatis oꝛdine exit canſalitas alicuiꝰ agẽtis: põt
aligd in rebus euenire. Fed ſc eſt de coꝛpoꝛibus celeſti bus· Nam aie rõnales ad quas nõ ptingit virtus coꝛpis celeſtis cum ſint foꝛme non coꝛpoꝛibus fubiecte niſi foꝛte per accidẽs: pñt per ſe agere abſqʒ impꝛeſione coꝛpoꝛis celeſtis. ergo ⁊c̃. Ct ʒ ex impꝛeſſione celeſtis coꝛpis
it aliqua mutatio in coꝛpoꝛe et in viribꝰ aie que ſunt actꝰ aarũdã partiuʒ coꝛpoꝛis ex quihus aĩa rõnalis inclinat
ad agendum kʒ nulla necenitas inducat᷑: tamen ſemp hʒ
libex dijinʒ ſup paſſiones vt eis diſſentiat vel cõſentiat.
vnde Tholomens dicit. Sapiens dijabit aſtris. Cæry ꝙ poſitio fati que eſt diſpoſitio inhe
von remouet oĩno eaque ſunt per accidens. ¶ Dickduʒ 2 reſpectu pꝛime et altiſime canſe mhil eit a caſn vei u foꝛtuna. Qð ꝓbat hic Doc. S.tali rõne. Wam reſpe⸗
an iliagentis nihil põt caſniter enenire cuins cjitas
NVndecima
ad omnia ſe extendit et cuius cauſalitas impediri nõ põt et a cus canſalitatis oꝛdine quelbet alia cauſalitas exit. Sed pꝛima cauſa eſt huiuſmodi. Mam canſalitas eiꝰ ex⸗ tendit ſe ad omnia entia inqjntum ſunt entia. Mihil igiur inuenitur qð poſſit ab oꝛdine eins exire. mec etiam ſus cauſalitas poteſt impediiper indiſpoſitionẽ mãe. Wam virtus alterantis et mouentis nõ impedit᷑ ex eſſentia mo tls aut extermino eins:ſed ex ſubiecto motus qð pᷣſup⸗ ponitur. Ergo virtus dantis eſſe nõ i mpedit᷑ a materia vel a quocũqʒ qð aduenit qualitercũqʒ ad eſſe reiꝝ quia materia nõ pᷣſupponit᷑ ad eiſe rei ſicut femen: ſ eſt pars eſſentie. Deus.n eſt agens per modum dantis eiſe et nõ ſolum per modũ monentis etjalterantis. rgo virt? eiꝰ non poteſt umpediri a materia. ulla etiam cauſa agens põt eſſe in iſtis inferioꝛibus que eins oꝛdini non jubdat᷑. Kelinquit᷑ ergo g oia quehic fiunt ꝓut ad cũm dinmnaʒ referunt᷑ inueniuñt᷑ oꝛdinata et nõ per accidẽs exiſtere: ʒ per comparationẽ ad alias cauſas per accidens eſſe ine niatur. Minc eſt ꝙ ᷓᷣm ſidem dicit ꝙ nihil caſualiter aut foꝛtuite ſit in muñdo ſed ꝙ oĩa ſubdunt dmine ꝓuidẽtie. Mbus aũt qů hic dicit ꝙ nõ omnia ñunt de neceſſitate: loquit᷑ per reſpectũ ad canſas ſecũdas ⁊ nõ per reſpectũ ad cauſam pꝛimã et dininã: vt dicit hic Doœc. S. CDi cendũ z ꝙ lʒ aliqua dicantur fieri per atcidens per re⸗ ſpectum ad coꝛpoꝛa celeſtia:nõ tamen omniaque dicun tur ſieri per accidens in iſtis inferioꝛibus ſi referant᷑ ad coꝛpoꝛã celeſtia dicuntur fieri per accidens. Sed multa ſunt que in iſtis inferioꝛibus dicuntur per accidens eueni re per reſpectuʒ ad cauſas particulares et pꝛoximas que ſ referant᷑ ad coꝛpoꝛa celeſtia diceninr jeri per ſe: Sicnt floꝛtio huius herbe vel illius ſi referatur ad particula rem virtutem que eſt in hac planta vel in illa nullnʒ oꝛ⸗ dinem habere vident᷑:ſed videtur eſſe per accidens ꝙ hec herba floꝛeat illa alia fioꝛente. t hoc ideo et qꝛ vir tus huius plante ita ſe extendit ad floꝛitionẽ huius herbe etnon illius. Si autem ad virtuteʒ coꝛpoꝛis celeſtis que eſt cauſa cõmunis referantur innenitur hoc non eie per arcidens ꝙʒ floꝛente hac herba illa floꝛnit ſed vtrunqʒ fit ab vna cauſa oꝛdinante vtranqʒ herbam ſimul ad tioꝛi⸗ tionem.hec omnia Doc. G. in lectione. ¶ꝛo quoꝝ declaratione cõſiderandum eſt pᷣ ym Voc. B.in pᷣſenti lectione ꝙ quanto aliqua cquſa eſt altioꝛ:tanto eius cauſa litas ad plura ſe extendit.abet.n.canſa altioꝛ ꝓpꝛium cauſatiunm altius qnod eit cõmnnius:et qð in pluribus
nuenitur: Stcut in artiſicialibꝰ ꝓʒ ꝙ ars politica que eſt
ſupꝛa mnilitarem ad totum ſtatuni cõmunitatis ſe exten ⸗ dit. Militaris vero ſolum ad eos qui in arte militari cõ⸗ tnentur. Qꝛdinatio autem que eit in effectibus ey aliqua cauſa:tantum ſe extendit quantum ſe extendit canſalitas illius cauſe. Omnis enim cauſa per ſe habet determina⸗ tos effectus quos ſᷣm aliquem o dinem pꝛoducu. M a⸗ nifeſtum eit igitur ꝙ aliqui etfectus relati ad aliquaʒ in ferioꝛem cauſam nullum oꝛdinem habere videntur:ſed per accidens ſibi inuicem comcidunt qui ſi referantur ad ſuperioꝛem cauſam et communem:oꝛdinati videntur et non per accidens coniuncti ſed ab vna per ſe cauſa ſimni pꝛoducti. ec ille. Conſiderandum eſt vlteris ſcðo Fᷣm enndem ibidem ꝙꝙ triplex gradus cauſarum inneni tur in rebus. ſt enim pꝛimo canſa incoꝛꝛnptibilis et im
mobilis diuina. Hecundo ſub hac eſt cauja incoꝛꝛupti⸗
bilis ſed mutabilis: Sicut coꝛpꝰ celeſte. Tertio ſub hac ſunt cauſe coꝛruptibiles er mutabiles. Hee igitur cauſe in tertio gradu conſiſtentes ſunt particulares et ad pꝛo⸗ pꝛios effectus ᷣm ſingulas ſpecies determinate. Igns enim generat ignem et homo hominem et planta plan⸗
tam. Lauſa autem ſecundi gradus eſt quodãmodo vni⸗
nerſalis et quodãmodo particularis. articnlaris qui- dem qꝛ ſe extendit ad aliqð genus enti m determinstuʒ . ad ea que per motuimn ad eſſe pꝛoducuntur. Eſt enun cauſa monens mota. Mniuerſalis quidem quia ad vnam tantum ſpeciem mobilium non ſe extendit cauſalitas eins: Sed ad omnia que aiterantur generantur et

coꝛrumpunt᷑. Mam illnd qð eſt ðᷣ⸗ motum:opʒ n ber Tet 4% dmnium cõſequẽter mobiliuʒ. Sed cã pmni grãus enra ⸗ t rer minrials.E ius ehin effectus pꝛopꝛins Tlna imediata. Et ſi acã—, nb eit eſſe·Vnde quicquid quocũqʒ modo eſt fub cauſalita ſarius et nõ ↄtingens liue 3 2— ia„ t5 in te ei oꝛdinatione illiꝰ caule ↄtinetur. Si ergo ea que ſunt iſta poteſt ꝓcedere ſue 3 kenn au hic ↄtingentia reducamus in cauſas ꝓrimãs et particul particnlaris et nõ reſpectu ſui. Ce poteſt diciꝑ zi res tm̃:inuenient᷑ multa ſieri per accidens:tum pꝛoprer 3 canſa neceſſaria ĩmediata põt ꝓcedere eflectus n cõcurſum duarum cauſarum quarum vna ſub alà non ſine a caſu: vt ꝓbat inferius oc. S.qꝛ omne pfectũ 3 N cõtinet:tum etiam ꝓpter indiſpoſitionem materie que ꝓducit aliquem effectum:— 3 pun n non recipit foꝛmã intentaʒ ab agente ſicut accidit in mon ſiones que cõſequũtur illum effectũ.⸗ 3 deus eſt cauſa ⸗ zip ſtruoſis. Mec autem cõtingentia ſi vlterius reducant in perfectã et ꝓducit imediate eſſe in cõi ſiue u cauſam celeſtem multa eoꝛum inuenient᷑ nõ eſſe per acct cu ꝑtes ſunt neceſſariũ et ↄringes ſine acau. Jdco c. nini dens:qꝛ canſe particulares et ſi nõ cõtineant᷑ ſub muiceʒ CMel ẽt põt dici ꝙ aic cõ ꝓducit n n cõtinent᷑ tamen ſub vna cauſa cõmuni celeſti. Ende con a caſu dupk. Uno ꝙ ſir a caſu ex ꝑte— 6 tſic nõ ꝓ⸗ nn curſus earum poteſt habere aliquãꝰ cauſam celeſteʒ de⸗ duci ↄtingens ſed neceſiariũ vt dictü eſt. k. ex br zimn terminatam. Qnia etiam virtus co?pOꝛlð celeſtis inco?? ret ꝓducte.ſ.ᷣm ꝙ ↄgrut ↄditiõilliꝰ rei 4 ducte. Et— ruptibilis eſt et impaſbilis:nõ poteſt exire aliqnis etfe/ deus pducit aliqd ↄtiges ſiue a caſn. C Qei etã ninn ctus oꝛdinem cauſalitatis eius ꝓpter defectũ vel debili dici vt dlcit 2, ok᷑. G.in de porq.1.ar 4.% dupler 2 n tatem virtutis eius. Sed qꝛ agit monendo et omne tale indici de rebꝰ ſiue de effectibꝰdei. vnũ theologum. Et agens requirit materiã determinataʒ et diſpoſitã: põt cõ ſic ſemp eit ſumẽdũ iudiciũ de re ex ꝑte cauſe Nei tingere ꝙ in rebus nãlibus virtus celeſtis aliquando nõ Alud eſt iudiciũ phyloſophycũ · Et ſic iudicrũ ſumen i ↄſequatur ſuuz effectuʒ ꝓpter materie indiſpoſitionem. eſt ex pte cauſeſ ecũde et imediate que ꝓducit ↄtingens Et poc erit per accidens. idec ille foꝛmaliter. CLoni· vel aliqd a caſu. ¶ Ad vltiinũ dõᷣm ꝙ illud ᷣmũ reges derandũ inſup eſt. z0. ꝙ phus in textu monet vnz que⸗ per ſuũ regimẽ nõ dat rebꝰ neceſſitatẽ: neqʒ tollit ↄtinge ſtionem.vʒ. ad quam canſam reducant᷑ cauſe per accũs · tiam ⁊ rebus · vñ non ꝓhibet aliquos effectus ritite Duã tamẽ nõ ſoluit:qꝛ vt dicit Doc. F. illa queſtio fut et ↄtingenter euemre ſicut dictum eſt:et etiam ſicut infra. n ſoluta—2 phvcoꝝ—— Lee et— patebit in ſequenti.q.ar.⁊. ſun — un nus canſe efficientis.ſ.ad nãm età 3 it caſus et quid foꝛtuna et qualiter Cneſtio.iꝛ.e ↄtingentibns et de ente per accidens ubſtci Lectio.3. differant pʒ in. ⁊.phyt. vbi oſtenſus eſt quid ſit eaſus mn oꝛdine ad fatun et àd dininam pꝛouidentiam. foꝛtuna:et ibi ꝓpꝛie de eis cõſiderandum eſt et nõ in bae n .— ſſt Mn ñiderandũ eſt de con npout pꝛima phyloſophia. Uper— ſ git᷑ dicenduʒ ꝙ voluntas de tingentibus et de ent ſloff Ad Ppimum eit cauſa omnitʒ que fiunt?m ver accidẽs per reſpectũ ad fatum et ad n. Cð g vuit. Et vult aliqua euenire per accidens per repectũ dininã ꝓuidentiã. CCirca Wun i ad ꝓrimas cauſas. Ideo aliquã caſualiter euenit etnö V„ dno. Mꝛimo vmm laum imp. per reſpectũ ad cãm pꝛimã ſicut argn ꝓbat. CAd ſchm—— rebusncceſſitatem. ¶ Bcðoy truʒ cu uan dðm ſicut oc. S.dicit in pᷣma pãrte· q.⁊2. ar.⁊. ad pᷣn. dinins uidentia ſtet Aingentlã in rebus · nas3 wuſett aliter eit loqui de cauſa vniuerſali et aliud de cã půrti Cbiipho er Doc. ᷓ. S aũt nõnõð hoc zt ut culari. Oꝛdinem.n.cauſaꝝ particulariuʒ aliqd půt exire: Dpmnum ſic pꝛocedi AMi 2 nili non aũt oꝛdinẽ cauſe vninerlalis. Non.n. ſubducit᷑ aliq ſ oreni fatum imponãt uqut ab oꝛdine canſe particularis niſi per aliquã aliam canſaʒ neceſitatẽ.et hᷣ argnit ʒ ſuppoſituʒ P ne iu particularem impedientem: Bicut lignum impeditur a g fatum nõ eſt in reꝝ nã Mm ſi pinmn combuſtione per actionẽ aque. Tnde omnes cauſe parti aut ẽſſet crẽatoꝛ dut creatura. Mõpꝛqi ſm Woe 1 culares ↄcludant᷑ ſub cauſa vniuerſali impoſſibile eſtali/ fatum eſt dupoſitio rebus inherens. Nec ẽt? ſ quem etfectum oꝛdinẽ canſe vniuerſalis effugere · Inn Auguſtinũ voluntas dei fatum appellat᷑. Jed vo— 37 ſisinen ium igitur aliquis effectus oꝛdinẽ alicuius cauſẽ pañtiu⸗ dei nõ eit in rebus· it fatuʒ mhil eſt. CP?* vhſce jaris effugit: dicit᷑ eſſe caſuale vel foꝛtuitum reſpectu cãe tum aligd eſſet in creaturis aut eſſet po aut„. un particularis. Sed reſpectu canſe vniu erſalis a cuins o“ nuiluʒ iſtoꝝ eſt dicendũ: Qꝛ qðcunqʒ dicat: ſequ g. o do dine ſubtrahi nõ poteſt dicit᷑ eſſe pꝛouiſuʒ: Sicutet con? tum multiplicat᷑ ad multiplicationẽ creatnraꝝ· vnt⸗ 6 ühor curſus duoꝝ ſeruoꝝ lʒ ſit caſualis q̃ntuʒ ad eos:eſt tamẽ Fmn ponentes funʒ ipſuz ſit tũ vnn: videtur Ti uw ꝓuiſus a dño qui eos ſcienter ſic ad vnũ locuʒ mittit: vt ſit in rebus. C Pz Sieſſet fatum in reb r uie ynus de alio neſciat. Mee ille. C Ad ʒn dðm ꝙ deus bile vel imobile. Non pqꝛ dictt Seneca ꝙ fat 2 Nitt nn ſe ſit cauſa neceſſaria: non tamen eſt naturalis ſed cau⸗ neceſſitas omninʒ reruʒ: quã nulla vis coꝛrumper— d uu ſat omnia ſicut vnit et intelligit vt dictu eſt. Unde cum Meqʒẽr⁊ ꝛqt diſpoſitio monetur ad i zit t velit ꝙ aliqua ſint per accidens et ↄtingentià non opʒch eus eſt diſpoſitio. Igit᷑ ⁊c · CP 4 Hnn deei huin omnes effectus ſint neceſſarij in ſe. Merũtamen nibil eſt in omelia epyphanie: ꝙ abſit a fidelium mentihn i per accidens per reſpectum ad ipſuʒ deuʒ:ſicut ẽt diciuʒ fatum dicatur· ergo fatum non eſt ponendum. e eſt. CAd ꝓn dðm ꝙ coꝛpoꝛa celeſtia nõ ſunt canſe vni ¶ Si fatum eſſet: aut omn fato gee aut. qunno ti uerſales ſimpłk. Secd ſunt quodãmodo vles et quodam aliqua non · Mon pꝛimuʒ: quia Voecius dicit dinina ii modo partichlares ſicut dictũ eſt. nde ratio non ſegtur de conſolatione. ꝙ quedam que ſub ndum: an t mñi loquendo de cauſa pꝛima que ſimpł dicit vlis ⁊ di locata ſunt fati ſeriem ſuperant. Meqʒ 4. aliq unch nina · Cd Im dðm ꝙ actus humani non ſubdunt coꝛt quia voluntas dei eſt cauſa ommum · Sed 4 5 spi i poꝛibus celeſtibus niſ per accidens:ſicut declaratũ eſt. eſt ᷣᷣm ad volunratein dei referur. ergo ⁊c. 2 pf u dnde per ſe poſſunt eſſe p̃ter intentionẽ coꝛpoꝝ celeſtiũ Arguitur contra pꝛopoſitum. Mam ter eue⸗ uu dum ↄtra inciinationeʒ coꝛpoꝝ celeſtiũ fiat reſiſtẽtia per tum eſt immobilis diſpoſitio· Sed que imobt— u dictamen rationis. ¶ Ad om dðm ꝙ Mlato dicere iten niunt neceſſario ſunt. Ergo videtur ꝙ fatum re a dit ꝙ nhil ſit caſuale ⁊ foꝛtuitũ reſpẽciu vᷣme cauſe· Mð ceſitatem imponat. C Mꝛeterea 7. Effectus 5—. g aũt itendit dicere reſpectu canſaruʒ pticulriuʒ ⁊ celeſtinz neceſſario ſequitur in materia: quando virius. ii ᷣm modum expoſitum. ¶ Id yn dðm ſicut etiã dictus tis fuerit tantò ꝙ poſſit ſibi effecum ſuncer un coꝛ⸗ izn en in p̃e hnins.q.. ar·⁊. ad. zm. ꝙ ſicut fupꝛa dictum eſt Sed totã inã coꝛpo iferioꝝ totals ſubijcit ſie d ſo cauſa per accidens reducitur ad cauſau per ſe. Mue dici poꝛu⸗ celeſtium tanq; excellentioꝛi. Ergo eꝝ eſectus

MAueſtio Suodecima
ecns coapor celeſtinmſuſcpit inmãcotorat. In; ſie vjuine vtrattie: imobilitatẽ ſout non adẽ abſoln ergo fatum hẽat rationẽ canſe inquantuʒ inheret cauſeꝛe te neceſitatis:ſed conditionate: ᷓᷣm g dicimus hanc con quaxꝝ ſeries fatum vocat: vt dicit Doc. Fᷓ.in pᷣma purte ditionalẽ eſſe verã:vel neceſſariã ſi deuspſcinit: hoc futu . 16 arex. Widet ergo gꝙ fatum iponat rebꝰ neceſſitatẽ rum erit. hec ille. CId 4 npatet ſolutio ex dictis in no⸗ CSed cõtra eſt phus hic in terin qui pꝛobat ꝙ aliqua tabili CZdyn dicendum fᷣm Doc. S. vbi ſupꝛa ar. eueniunt per accidens et ↄtingenter et nõ omnia de ne 40 g cuʒ fatum ſit oꝛdinatio ſecundarum cãrum ad effec ceſtate:vt ſupꝛa ꝓatum eſt. n s diuinitus pꝛouiſos: ſicnt dict eſt la que canſis ſcdis Reſpondeo dðmn ꝙ fatum nõ imponit re ſᷣdũtur es ſbdũtur fato: ſʒ eaqͥ nõ ſubdunt canſis ſchis — bus neceſſitateʒ nec tollit ↄtin ſed que imediate ſiũta deò nõ ſubdunt᷑ fatoꝛ ſicut creatio genliam a rebus. nod ſic ꝓbat poc. ᷓ.in lcõne. Maʒ rerum gloꝛificatio ſubſtãtiarum ſpũaliuʒ et ſie de ñmili⸗ fatum eſt diſpoſitio inherens iſtis inferioꝛibus ex actiõe bus· Et lʒjfatuʒ referatur ad denm ſicut ad pᷣnnßᷣmũ:nõ coꝛpoꝝceleſtium. Sed coꝛpoꝛa celeftia nõ neceſſario ꝓ⸗ tamen ſicut ad ꝓximuʒ pᷣnn. Tlnde non opʒ ꝙ quicquid ducunt ſuos etfectus. Mam vt hic dicit Voc. I. lʒ coꝛ⸗ ſubijeit᷑ voluniaii dinine ubijciat fato. jee ille. CAd poꝛaceleſtia et eoꝝ motus et actiones qntum in ipſis eſt 6ndömg fatum dicuur ĩmobilis diſpoſitio ꝑ reſpectũ neceſſiareʒ habeamtamen effectus eoꝝ: vt dictuʒ eſtin adxuiditiʒ duuna Eęt ſc neceſſitatẽ includit cõditionalẽ iſtis inferioꝛibus põt deficere vel ꝓpter indiſpoſitione; icut dictũ eſtenõð aũt implr. CAd mn dicẽduʒ ſicut dicit materie vel ꝓpter animã rõnaleʒ que habet liberaʒ ele Boc. S. in pᷣ pte.q.iuy.ar. vſtimo ad.⁊mn.ꝙ Vvtus cele⸗ ctioneʒ ſequendi impꝛeſiones que ſunt a coꝛpoꝛe celeſti. ſtis coꝛpis nõ eit ifinita Vj regrit determiiatã diſpoſi⸗ Ft ita relinquitur ꝙ huiuſmodi effectus nõ de neceſſita tioneʒ ĩ mã ad inducẽduz ſuũ eſfectũ ⁊ qᷓ;tum ad diſtanti te ſed ↄningenter euenuũt. Mon. n. potentia canſe celeſtis a loei ⁊ q;tum ad alias cõdtiones. xt ideo ſicut diſtãtia eſt talis potẽtia talis cauſe ad quã de neceſſitate ſequatur localis impedit effectuʒ celeſtis coꝛpoꝛis nõ. n.ſol eũdeʒ effectꝰ · Gicut ad compoſitionẽ ex ↄtrarijs ſequit moꝛs effectuʒ caloꝛis habet in dacia quẽ habet ĩ ethyopia ita ĩt aialis vt in textu tangitur. Hec Doc. S.in lcõne. C Lõ groſities me vl frigiditas aut caliditas aut aiia hmõi i⸗ ſiderandũ eſt aũt ðᷣm Doc. G. in pᷣma parte. qens aro diſpoſitio ĩpedire põt celeſtis coꝛpoꝛis efjectuʒ hec ille. P.ꝙ fatuʒ ᷣm Woetiuʒ in. 4v.de ↄſolatione eſt diſpoſi ¶ Ibiĩ Doc. S Ex eadem cauſa dependet effectꝰ ⁊c̃.
tio rebus mobilibus inherens per quam ꝓuidentia uis ſpe ſic pꝛocedit᷑. vide ueqʒ nectit oꝛdinibus. Sed aliter põt ditjiniri fatuʒ 55 ℳ Sſecundum tur g cũ diuina g vbideʒ elicitur ex Doc. S. vʒ. ꝙ fatuʒ eſt ſeries ſiue o? ſ nidẽtia nõ ſtet ↄringẽtia ĩ rebus.naʒ illnd ꝙ it dinario lecũdaꝝ cauſaꝝ ad effectus duiinitus pꝛouiſos. mn p̃oꝛdinationeʒ alicuiꝰ pꝛonidentis:nõ di
Cerütamen quidam volentes reducere calualia que aſuale aut foꝛtuituʒ aut contingens.ſʒ dens pꝛouidentia kunt in nãlibus et in humanis vliter in ſupioꝛem cãm. ſua p̃oꝛdinat ⁊ ꝓuidet omnia. Irgo cñ pꝛouigẽtia ina n in coꝛpoꝛa celeſtia: dicebant gꝛ fatum nihil eſt aliud qᷓ; ſtat reꝝ ↄigẽtia ſine cãus ⁊ foꝛtùna. ¶ ᷓ ꝛ0.Pꝛonidẽtis diſpoſitio yderum in qua qniſqʒ ↄceptus vel natus eſe dei eſt certa: qꝛ eſt vᷣm rõnem eternã.i ʒ mhil põt enenire dicit. ¶¶ Sed hec poſitio eit falſa: vt ex dictis pʒ · M ani trebus niſiꝑ pꝛonidẽtiaʒ diuinaʒ.cia.n.ſbᷣdũtur diuine feſtum eſt. n. ꝙ oꝑationes humane nõ ſubdunt᷑ coꝛpoꝛi puidẽtie. rgo omnia que ſunt urfiũt certa ſůt. Et ſicto bus celeſtibus niſi per accidens et indirecte. Sed cauſa jt ↄtigẽtia. ¶ P ʒ. Quecũqʒ dep̃uidet: neẽio eueniẽt. fatalis cum habeat oꝛdinationem ſup ea que fato agunt ſ deus cũcta pᷣuidet. Ergo net̃ie erũt.pꝛobatio maiꝛis neceſſe eſt ꝙ ſit cauſa per ſe et directe eius qð agit᷑. Vñ quia uł illa pᷣuiſa ſunt poſſibilia ñ eſſeuel ñ.ſi ꝛm; ſic hẽt ĩ cauſa cejeſtis nõ dʒ dici cauſa fatalis reſpectu humandꝝ tẽtũ qꝛꝛnetiuʒ eſt ꝙ nõ eſt poſſibile ñ eẽ.ſi vo ſůt poſbi actuſi· t iſto modo fatuʒ eſt negandũ yt Bregoꝛius di liañ eſe ſeg ꝙ poterũt ñ eſſe.ponamꝰ ergo ꝙ nõ eue⸗ ccit · Fed inqntũ oĩa que hic agunt᷑ diuine ꝓuidentie ſub/ nient quia poteſt pon in eſſe:ſegt᷑ ergo ꝙ pꝛouidẽtia dei dunt᷑ tanqᷓ; per eam p̃oꝛdinata et plocata:ſic fatuʒ ponere erit ſalubilis.ꝙ eſt nephas. Jcjt᷑ vider ꝙ cõtingẽta nõ poſumns: vtibidem dicit ⁊poe·;. ket cü dei puidetia. C a⸗nuſgiuio Sfirmat Ad † imum igit dðin ꝙ fatum põt accipi ⁊ ſtabilit opns ſun iñc;tũ põt. ñ po der eſt infinita ut ꝓ volůtas ſiue poteſtas dinina fatuʒ noĩant᷑. Alioꝰ eſſentia dei cadũt ſũt firmiter ſtabilita. Et ꝑ ↄñs nõ ſũt cõtingẽ⸗ liter· Ft ſic eſt diſpoſitio ſen oꝛdo cauſaꝝ ſecũdaꝝ.nõ qui tia. ¶ʒ 5 eſt Doc. S.i lcõne dicẽs. Ex eadeʒ cã depẽ dem abſolute ↄiderataꝝ ſed per relationẽ ad pᷣmã cãm: det effecius ⁊ ommia que ſunt per ſe acciq entia ilius efe xtpʒ per Poc. S in pᷣma parte. q.ii6.ar.⁊.ad pybi ctus. Cp Fꝰ· Coꝛumpere naturaʒ non eſt pꝛouidentie ſcait. ulu oꝛdinatio cauſaꝝ fecũdaꝝ quaʒ Angnſtinſe,; diuine jpec autem eſt quarũdam terum natura g ſint riem cauſaꝝ noiat nõ ho rõnem fati niſ vm ꝙ dependet contingentia. Mon ergo diuina pꝛonidentia contingenti⸗ s deo. Et ideo cauſal dei poteſtas vel voluntas fatum am exciudit. noiari põt. Eſſentialiter vero faũ eſt ipſa diſpoſitio ine Reſi on deo dicendum ꝙ pꝛouidentiadei eries. i. oꝛdo cauſaꝝ ſecũdaꝝ. Mec ille. CAdridet P contigentiamn reruʒ non excin Doe. S imediate vbi ſupꝛꝭ ad ʒn dicens ꝙ fatuʒ dicit dit: ſed requirit contingenriaʒ in rebus. Iuod ſic pꝛobat io ſignicat oꝛdinem qui nõ eſt a ſed relatio. ni gdẽ qns ⁊ omnia per ſe accidentia illius effectus: ſed ens in ꝛdo ſi ↄſideret᷑ per comparationẽ ad ſuũ pᷣnnꝛeſ vnus. qjntuʒ ens ſubditur dinine pꝛouidentie cum eſſe ſit pꝛo⸗ Et ſic dicit vnů fatum.ꝗi at ↄſderet᷑ per compation? pꝛins effectus eins: vt ſupꝛa dictum eſt in. ꝓ. huins· q. ad effectus vel ad ipſas cauſas medias:ſic multipiicatur 3 · 4r.6.⁊ in queſtione pꝛecedenti ar.⁊. ad.ym. Ergo pꝛo quẽadmodũ poeta dixit. Te tu fata trahũt. Mec ille foꝛ nidentie eius ſubduntur accidentia entis inquantum eſt maliter: Ckt ſi querat᷑ an fatuʒ ſit in deo vel in cream/ ens · Sed iner accidentia ⁊ partes entis inquantum eſt ris. ¶ Reſpondet ad hoc. Doc. S.ibides in coꝛpoꝛe ꝙ ens ſunt neceſſarium ⁊ contingens. Ergo ad diuinaʒ pꝛo oldinatiocauß ſiue effectuũpõt ↄſiderari dupli. Tino nidentiam pertinet nonſolumt faciat hoc ens eſſe ſed modo ym g ett in deo ipſo oꝛdinante. Et ſic talis oꝛdima vt det ei contingentiam ⁊ neceſitatem. Et ſecundum ꝙ ddieit Huidentia. Scho modo ↄſideraur ym ꝙ eſt in voiuit vnicliqʒ dare contingentian aut neceſñtateʒ: pꝛe medijs cauſis a deo oꝛdinatis ad qliquos effectus ꝓdu parauit mediã ex quibus de neceſtate aliquid ſequatur cendos. Ft ſic habet rõnẽ jati. jec ile. CAd zm döm vel contingenter ſicut etiam ſupꝛa dicum eſt. Pꝛimam fatuʒ põt dupt? ↄſiderari: vt dicit Doc. S. vbi ſupꝛa. maioꝛem declarat ſic Doc. S. Mam ſicut homo eſt a na r.3·Mno pᷣm ipſas canſas ſecũdas que ſic diſponũtur. tura:ita ⁊ omnia per ſe accidentia eius: vt riſibile:⁊ men Alio per relationẽ ad deũ a quo oꝛdinant᷑ Fatum auteʒ ris diſcipline ſuſceptibile. Si autẽ aliqua alia cã nõ faciat m ↄſderationẽ lecũdaꝝ caulaꝝ mobile en. Sed ᷣm P hoiem ſimpliſed hoiemſtaleʒ: non ↄſtituit ꝑ ſe accidẽtia
£ —
2 *.

Serti etha. eins fed vtitur eis Polyticus n.facit homineʒ cinilem ſed nõ facit eum mentis diſcipline ſuſceptibilem:ſed hac eius ꝓpꝛietate vtitur ad hoc ꝙ homo ſit cinilis. hec ille. onſiderandũ eſt aũt pᷣo ᷣm Doc. B in lcõne ꝙ vnu qniſqʒ effectus põt ↄſiderari dupk. Vno m ꝙ ſubeſt diuine ꝓnidentie. Alioꝰ per reſpectum ad cãs pximas Iito ſecũdo modo nõ omnis etfectus eſt neceſuriſs ſed aliquis eſt ↄtingens et aliquid neceſſarius: ſicut diuum eſt. Mꝛimo aũt modo omnis eftectus eſt neceſſarius · Quòd tamen põt intelligi dupk· l noꝰ loquendo de ne ceſitate abſoluta. Et ſic nõ eſt neceſariꝰ quilber effectꝰ lioꝰ loquendo de neceſſitate ↄditionata ſuppoſito · ꝙ deus ꝓuiſionẽ de tali pabeat. Et ſic quilibet effectus dr necenrius. Dicit.n.ſic Poc. S.· Inuenit᷑ aüt vnxſqſq; effectus hᷣm ꝙ eit ſub oꝛdine diuine ꝓnidentie neceſſitã⸗ tem habere Ex quo ↄtingit ꝙ hec ↄditionalis eſt verã· Si aliꝗd eſt a deo p̃ᷣuiſus hoc erit. Scðm aũt ꝙ aliquis eſectus ↄſideratur vt eſt ſub oꝛdine cauſe ꝓxime: ſic nõ omnis effectus eſt neceſſarius ſed quidam neceſſarius ⁊ quidam Ztingens vᷣm analogiam ſue canſe. Effectus. n. ſuis naturis ſimilant canſis ꝓrimis:non autẽ remotis ad quaꝝ ↄditionẽ ꝓtingere nõ pnit. Nec ille. CConſide/ randum etiã eſt ſeðo ßm eundem ibidem ꝙ cum de di⸗ nina ꝓuidentia loquimur nõ eit dicendũ ſoꝛum hoc eſſe pꝛeniſum a deo vt ↄtngenter ſit vel vt neceſſario ſit: Uñ nõ ſequitur vᷣm rationeim Ariſto · ſupius inductam ꝙ ex quo diuina ꝓuidentia eſt poſita ꝙ omnes effectus ſint ne ceſſarij vᷣm ꝙ neceſſariũ eſt effectus cauſe ſed vel ↄtingẽ imponimus ßm ꝙ intelligimus. nde noia ſignificant ↄceptiones intellectus mediantibns quibus ſignificant
ter vei neceĩario. Nuod quidẽ ſingulàre eſt in hac cauſa nes medi 3 . dinina puidentia. Relique.n.cauſe nõ ↄſtituũt legem res ad extra: vt pʒ pᷣꝰ pier · Igitur xẽ.CP Ueritas
neceſſitatis et ↄtingentie ſed conſtitutis a fuperioꝛi cauſa et falſitas ſunt in intell
runt᷑ tria. N Dꝛimo vtrum veritns ſit in ꝓpoſitionibus
et nõ in termins ſunplicibus. CPcðo vtruʒ veritãs ſit
in rebus aut in ſenſu ſubiectiue. CTertio vrru veritas ſit in pꝛima operatione intellectus ant in ſecũda.
CIbi in pho et oc. S. uod autem vt verũ ens ⁊c̃.
et eſt lec. 4. ic ꝓcedit᷑ · Vide
3 0 pꝛimum veritas nõ ſit in
ſitione ſed magis in terminis incõplexis. M
omo et nõ homo ſunt termini incõplexi- Et
lamen verum vel falſum ſignificant. Maz dlterapars cõ⸗ tadictionis ſemp eſt vera et altera falla: vt dicitur hic in
et falſum. 20. Affirmatio et negatio verũ vel falſuʒ
ſigniicant: vt dicit᷑ in textn. Sed affirmatio et negatio ſüt
termini ſimplices cum ſint dr̃ie ꝓpoſitionis: vt pʒ pᷣmo pier. Mullum enim cõplexum poteſt eſſe dria. ergo ac. CP 30. Qvicũqʒ; eſt adequatio rei intellecte ad intelle⸗ ctum:ibi eſt veritas. Sed termini incomplexi ſigniſicãt ea que appꝛehenduntur per pꝛimam opatione intelle⸗ ctus quoꝝ eit adequatio ad ipſum intellectuʒ · Alias ect inadequatio. Et ſic eſſet ibi falſitas. Ergo termini incom pley ſigniſicant verun et falſuʒ. ¶P 4ꝰ · Quicquid in⸗ tellectus intelligit aut intelligit vere aut falſe. Ergo qœqd nomen ſigniſicat aut ſignificat vere aut falſe: Quia noia
impoſvile eſt vnuz accidens eſſe in dinerſis ſubiectis. Igit ⁊t.CSedeſt phus in textu dicens · Qð autem t verum eẽns et nõ ens vt falſnmn quando fm compoſ⸗ tiones et diuſionem. totaliter vero circã ptitionẽ 5dictio nis.vlerum quidem.n.affirmationẽ in compoſilo habet negationem vo m diſiuncto.ſed falſum huius pꝑtitionis
ſolum g eins effectus ſit. O.ð aũt ſit neceſſario vel ↄtin⸗ genter dependet a cauſa altioꝛi que eſt canſa entis inq̃ntũ eſt ens a qua oꝛdo neceſſitatis et tingentie in rebus pꝛ0 nenit. ec ille. N ed diceret aliquis. Meus et natura faciunt id qð eſt melus in rebus. uin ergo neceſſarinʒ ſit nobiliꝰ et melius qᷓ; ſit ↄtingens: videtur ꝙ puicẽtia diuina debuiſſet omnia pducere neceſſario et nulla con⸗ habet õdictioneʒ. tingentia. C Dicendum ꝙ aliquid dicit᷑ melius dupl. PBeſt Ondeo dicendum ꝙ voces incõplere Sno ſimpl. Alioꝰ reſpectn alicuius tertij. Licet ·n.ne⸗ P V neqʒ veru neq; falſum ſigni⸗ ceſſarium ſit melius qᷓ; ↄtingens ſimpł et in ſe ↄſdera- ſicant:ſed ſolum voces complexe per affirmationem J. mim:tamen nõ eſt meiius oidine totius vniuerſi· Si.n. et negationem. Quod ſic pʒ. Mam voces ſunt ſigna itel/ nõ eſſent aliqua ↄringentia in rebus nõ eſſet pfectio totiꝰ lecmũ. Sed veritas eſt in compoſitione et diuiſione i⸗ vniuerſi. Tlnde Woc · Sin puima parte. q.⁊2. ar·vlti· di tellectus quibus.ſ.intellectus affirmat vnum de auo aut cit ꝙ ad ꝓnidentiaʒ diuinam punet oꝛdinare res in ñnẽ. negat vnũ ab alio: vt infra ꝓbabitur.liꝰ. · q·Iz· Ergo ſo Moſt bonitateʒ aũt diuinaʒ qui eſt finis ſeparatus à re⸗ lunn ille voces que ſignſicant puuſmodi compoſitiones bus: pᷣncipale bonuz in ipſis rebus exiſtens eſt perfectio et diuiſionẽ ſignificant verum aut falſum. Secd tales ſunt vninerſi. Que quidem nõ eſſet ſi nõ omnes gradus eẽn/ voces complexe.ſ. ꝓpoſitiones affirmatine vel negalile di innenirent᷑ in rebus. Mnde ad dininã ꝓnidentiam ꝑti et nõ voces incomplexe. Ergo ſolum voces complexe net omnes gradus entium ꝓducere Et ideo quibuſda; verum aut falſum ſignificant et non voces incomplexe⸗ effectibus pᷣparauit cauſas neceſarias vt neceſſario eue Mdanc ꝓbationẽ tangit oc. B.in bꝛem cum dicit. Vo⸗ nirent quibuſdam vero cauſas cõtingentes vt euenirent ces ſunt ſigna itellectuũ. Mec ille. CEy quo ifert pbus Aingenter ᷣm ↄditionem ꝓrimaꝝ cauſarum. Mec lle. vnů coꝛrelariuʒ. Quia.n.verũ ⁊ falſuʒ ↄſiſtunt in diniſo TAcd argumẽta igit᷑ oĩa pʒ ſolutio ex his que dicta ſun ne⸗ compoſitione:ſequitur g ſimiliter circa ꝑtitionein ſi debite ↄſiderent᷑ Quia.n. magis ad theologum perti⸗ Sdictionis. Mam verum? falſnʒ ptinntur in vnãqnãq; nent q; ad phum:ideo bꝛeuiter in hac materia tranſeun Sdictionem ita ꝙ altera pars eſt vera et altera pars e dum eſt:ne detur occaſio alicui quèrere nodum in ſirpo— vt ſub vmbꝛa veri incidat in erroꝛem. Meritas. n. erroꝛẽ ſecum non patitur. Hufficit ergo tenere ꝙ omnia que a deo pꝛeuident euenient eo modo quo ipſe pꝛeuidit ſiue neẽio ſiue ↄtingẽter: vt diẽ Thoc. S. inpᷣꝛ ꝑte vbi ſupꝛa. animal. Ant diſuncta vt homo etaſinus. Si ergo fonme nu due õdictiones. vnz er terininis cõiunctis: vt homo Cöeiz'. De exiſtentia veri in rebꝰ et in intellectu. eſt animal homo nõ eſt animal. alia ex terminis diſiũctis
Am ↄſideranduʒ eſt de ente qðᷓ ſi⸗
et negatione ↄſtitnatur et vtraq; partiumn ex ſubiecto et pᷣdicato: ſubiectum et pꝛedicatum dupliciter poſſunt ſe pabere. Aut.n. ſunt ↄiuncta in rerũ natura ſicut homo et
vt homo eſt aſinus homo nõ eſt aſinus: veru⸗ et fal
vtrãqʒ õdictionẽ inter ſe cõdiudent: ita ꝙ vern 6. c
1 1* gniſicat veritatem ppoſitiõis: ſua habebil affirmationẽ in termins cõiunctis etn poſtq; determinatũ eſt de ente per acciꝰ/ nem in terminis diſinnctis. NHee.n.due ſum vei—.
mo eit animal.et homo non eſt aſinus. Sed falſu
dens. C Lirca quod duplex occurrit cõ 9 dupleꝝ oc 8 et à ir⸗
ſideratio. Cꝛimo nanqʒ ↄſiderandũ ſua parte habet negationẽ in termims cõiuncti unfälle.
eſt de modo exiſtendi pſius veriin re⸗ mationẽ in teriminis diſinnctis. Mte cnm due unt pus et in intellectu. ¶Scðo qualiter ptinet ad ↄſidera Moma nõ eſt animal et bomo eit aſinus. Ne.
tionem huins ſcientie et qualiter non. CLirea ßnque
textu etẽt patuit. ꝙ huins..7. arI. Pomo aũt et non homo ʒdicunt. Ergo termmi incõplexi ſignificant verũ
falſa. Vnius ratio eſt. Wam cum Idictio ex affirmatione
ee as ſunt in intellectu componente et dinidente: vt Ler4. vtunt᷑. inde canſaiitati cuiuſſibet alterius cauſe ſubdit pꝛobãt phus hic in textn. ergo nõ ſunt in ꝓpoſitione:
ae
iül ce welden inu viukt ei iopo lwq vip in, twhe ſetdet Apö iaun gonoeſ sdi uiziht paut Am j iujj iun ung jbd

Queſtio
mn lectione· Et hoc eſt qð cõmuniter dicit a logycis ꝙ in
mareria nãli ſiue neceſiria:ſemꝑ atfirmatiua eſt vera ⁊
negatiua eſt falla. Iᷓt in mã remota ſiue ĩpoſbili econtra
ſemꝑ negatiuaẽvᷣa ⁊ affirmatiuaꝝ falſa. Jeq mã ↄtigẽ
ti vlagʒ aliquãdo eſt vera ⁊ aliqij falſa. ¶ched diceret aliqs; ſi ↄtradictio hẽat fieri in terminis ↄilictis aut diũũ⸗
cus:ſequeret᷑ ꝙ ſoluʒ in ꝓpõnibus ypotheticis eſſet cõy
tradictio:⁊ nõ in cathegoꝛicis. Mã cõiunctio aut diſiun⸗ ctio facit ꝓpoſitionẽ ypotheticã. Sed ↄnñs eit flin:⁊ con/ tra phm in pꝛimo peryer. CSicendũ ꝙ tales ꝓpõnes eſſe ↄiunctas aut diſiũctas: põt intelligi duptr.¶Mno mo⸗ do rone ſigniicati:⁊ rõne inherẽtie terminoꝝ:quando.ſ. illud qð ſigmicat᷑ ꝑ pꝛedicatuʒ ↄuenit ſßo: dicunt termi ni ↄũcti.Anãdo vo diſcõuenit dicũtur termini diſiũcti. Et ſic intelligit hic dictuʒ phy. Tli talis diũctio vel diſiũ
cctio nõ ſoluʒ reperit᷑ in ꝓpõnibus ypotheticis:ſʒ etiã ca⸗
thegoꝛicis. Alioꝰ dicũtur termini ↄiuncti aut diſiũcti: ra/ tione Actionis copulatiue aut diſiũctiue. Et ſic cõiũctio
diſiũcto ſolũ reperit᷑ in ꝓpoſitionibꝰypotheticis. Que
quidẽ ↄunctio aut diſiũctio ꝓpꝛie ⁊ ĩmediate eſt iter ꝓ⸗ poſitiones: ⁊ ex ↄiti inter terminos loquendo foꝛmali in Ppoſitionibꝰ ypotheticis. Iſto autẽ modo nõ loquit᷑ hic
pbus in pfiti lectione. Sʒ dicebat vlterius diſcipulus.
Mec 5dictio oĩs homò eit albus: quidã homo nõ eſt al⸗ bus eſt de terminis ↄiũctis:qꝛ pꝛedicatuʒ ↄuenit ſßoꝛnec ſibi repugnat. Et tij eius affirmatiua nõ eſt vera ⁊ negati na falfa. Ergo male dicit hic phus ⁊ doc. S.ꝙ verum in terminis ↄiunctis hʒ affirmationẽ:⁊ nõ negaionẽ. Ti cendũ ꝙ pᷣdicatum cõiungi cum ſboꝛ põt intelligi tripir. Ano qꝛ ↄůgit pꝛedicatuʒ ſpo per copulã verbaleʒ. Et ſic nõ accipit᷑ hic. Mã ſic oĩs ꝓpoſitio affirmatiua eit de terminis ↄrũctis:⁊ negatiua de terminis diſiunctis. An⸗ de iſtoꝰ hec eſt de coniunctis terminis hõ eſt aſinus. Et iſta eit de diſiũctis: hõ non eſt aial:⁊ ſilr q̃ubet negatius. Ilioꝰ põt intelligi pᷣdicatuʒ ↄiũgi cñ ſubiecto:quãdo pꝛe dicatuʒ nõ repugnat ſboꝛlʒ ſibi nõ inſit. Et ſic iſta: omnis bomo eſt albꝰ ⁊ filr quelibet affirmatina ꝓpoſitio cõtin⸗ gens: dicit᷑ de terminis ↄiunctis. Et iſto etiã modo nõ in teiligit hic phus. Tertio modo dicit pꝛedicatũ ↄiũgi ſßo pꝛo qualibet ꝑte ſubiecti. Et ſic loquit᷑ hic phus. Ende lʒ in iſta ꝓpoſitione. is homo eſt albꝰ:hoc pꝛedicatuʒ al⸗ hus nõ repugner ſubiecto:⁊ lʒ inſit ſbo pꝛo aliqua parte eiꝰnõ tñ pꝛo omni:ſicut ꝓpoſitio illa vlis denotat.Et i nõ eit ad ꝓpoſituʒ. Eerũtamen qꝛ pꝛedicatum ineſt ito pꝛo aliqua ꝑte eiꝰ:⁊ nõ pꝛo omni:ideo hec ꝓpoſitio: oĩs bõ eſt albꝰ: dicit᷑ in ꝑte vera ⁊ nõ in toto. Poꝛꝛo ꝓpoſi⸗ no in toto vera: dicit᷑ illa ᷣm phm in pꝰ pꝛoꝝꝛcuiꝰpꝛedi catuʒ cõuenit ſpᷣo pꝛo oĩ parte eiꝰ.Et illa dicit᷑ in toto fal⸗ ſa:cuiꝰ pꝛedicatuʒ remouet᷑ ab omni ꝑte ſubiecti:nõ ſolũ ꝑ negarionẽ:ſʒ vᷣm rem. lla vo dicit᷑ in ꝑte va ⁊ in pte
falla:cuius pꝛedicatuʒ cõuenit ſbo pꝛo aliqua pte eius:⁊
diſcõuenit pꝛo aliqua:ſicut hic:oĩs homo eſt albꝰꝛnullus homo eſt albus. ¶ Sed dicebat ulteriꝰ diſcipulus. Mec vox eſt ↄplexa: hõ albus. Et tñ nõ ſigniſicat vex vel fln. Et ꝑ ↄñs:cõcluſio phy nõ eſt vlr vera. Cicendum ꝙ
duplex eſt vox cõplexa. Quedã eſt cõplexacõplexione in
diſtãte:ut qů ſunt plures voces q̃ ſe habẽt ſicut determt⸗ natio ⁊ ðterminabile:q̃ tñ nõ ſunt copulate ꝑ copniã ver balẽ. Et norãter dicit᷑: que ſe hit ſicut determinatio ⁊ de⸗ terminabile:qꝛ ſi eẽnt plures voces illo mõ nõ ſe hůtes: nõ diceret᷑ vox cõplexa:ſicut dicẽdo hõ: lapis: arboꝛ ⁊c. Alia ẽ vox cõplexa cõplexione diſtãte:ut qjj inter vññ vo⸗ cem ⁊ aliã mediat copula vᷣbalis. De rali auteʒ voce cõ⸗ plexa loquit᷑ hic phus:⁊ nõ de pꝛima. ¶õſiderandi? eſt autẽ p pᷣm doc. S.in lectione ꝙ alqð eſt ens qð ni⸗ hil alind ſignificat q; veritateʒ. ũ.n.ſi interrogemꝰ:ſi hõ eſt aial:⁊ ridet ꝙg eſt· p hoc ſignifcat ꝓpoſitionẽ pᷣmiſ⸗ ſam eſſe verã· teodeʒ modo nõ ens ſignificat qᷓſi falſuʒ Lũ·n. rñdetur nõ eſt:ſignificat gꝙ ꝓpoſita oĩo ſit fta. Nñ hoe eſt qð dicit:ꝙ veꝝ ↄſiſtit circa cõpoſitionẽ ⁊ diuiſio
nem:hec illeEt huiꝰ ratio põt eſſe: qꝛ hoc vbum eſt: ſi⸗
guicat quãdam cõpoſitionẽ quã ſine extremis: intellige⸗
A qõð eſt m Augn. Ergo ꝑ locuʒ a ↄingatis ve⸗
Tertiadecima
re eſt ipoſbile:ut dicit pus in pꝛimo peryer. ñ pʒ ꝙ
enð põt accipi duplr.noꝰ m ꝙ dinidit᷑ in decẽ pꝛedi⸗ anẽtã · Et ſic nõ reſpõder᷑ vere àd interrogationẽ factaʒ de nõ eute. Alioꝰ accipit᷑ pꝛo eo ꝑqð ridet᷑ ad q̃ſtionem an eſt. Et ſic põt rñderi ad interrogationẽ factã de nõ en ⸗ tetaul de pꝛiuationibꝰ:ſicut upꝛa adductũ eſt ex doc. S.
Cõſiderandũ etiã eſt ꝛ0 ꝙ phus in lectione pꝛeſenti ẽt
nouit quãdam dubitationem: vʒ cũ compoſitio ⁊ dmiſio
ſit plurmũ ⁊ diuerſoꝝ:⁊ cũ veritas ↄſiſtat in cõpoſitiõe
Lec
⁊ diuiſione: dubiuz eſt qũo iſta plura que apponũtur in⸗
tellectꝰ itelligat: vtruʒ.ſ.ſimul:aut ſepatim. ſꝛo cuiꝰ ſo⸗ lutione notat doc. S.ibideʒ ᷓᷣm phuʒ ꝙ ſimul dupli acci
pitur. Quãdoqʒ.n.ſigniſicat vnitatẽ ſicut dicimus ſirene
Fᷣm tpus: que ſunt in vno ⁊ eodẽ inſtãti. Et m locum:q̃ ſunt ſimul in vno ⁊ eodẽ loco. Alioo ſigniſicat ↄiũctioneʒ ⁊ vicmitatẽ eoꝝ que ↄſequẽter ſe hit:ſicut dicunt dno ho mines ſil eſſe vm locuʒ: quoꝝ funt loca ↄiũcta ⁊ ↄſecqucn
ter ſe hnitia: ⁊ ᷣm tẽpus que tꝑe cõſequũtur. Intellectus
auteʒ illa qͥ componũtur ⁊ diuidunt᷑ nõ intelligit ſil m
P aliqua dicunt᷑ ſimul eẽ eo ꝙ cõſequenter ſe ñt: ſʒ ᷣm
ꝙ aliqua dicunt eſſe ſimul eò ꝙ ſunt aliqð vnñ. Ii.n.in tellectus itelligat hoĩem ⁊ aĩal vnũquodqʒ ſᷣm ſe ut ſunt duoꝛitelligit ea cõſequenter duab? cõceptionibꝰ ſimplici bus nõ foꝛmãs ex eis affirmationẽ ⁊ negationẽ. Cũ auteʒ ex eis foꝛmat compoſitionẽ vel diuiſionẽ: intelligit ambo ut vnuz inq;tuʒ ey eis fit aliqð vnũ. Pic etiã ꝑtes alicuiꝰ
totius intelligit itellectus ut vnũ iteliigẽdo ipſum totuʒ.
Mõ. n.intelligit domuz itelligẽdo pꝛiꝰ fundamẽtũ:⁊ po⸗
ſtea parietẽ:a deinde tectuʒ. Sed cĩa illa intelligit ſimul:
inquantuʒ ex eis iit vnuʒ: vʒ affirmatio vel negatio. Mec doc. S.foꝛmaliter.
— Igit᷑ dõm ꝙ homo ⁊ nõ ho⸗ Acd pꝛimum mo nõ ʒdictione cõ⸗
ꝑlexa niſi vtualr inq;tuʒ de eis aligd affirmat᷑ vel negar. Vñ nihil ad ꝓpoſituʒ. ¶ d ꝛn dðm m doc. Si pñti
lectione ꝙ affirmatio dicit᷑ hic cõpoſitio: qꝛ ſigniũcat pꝛe
dicatuʒ ineſſe ſßo. Megatio vero dicit᷑ hic dunſio: qꝛ ſi⸗ gniſicat pꝛedicatuʒ a ſbo remoueri.ec ille.i ut ſic nõ ſunt dãie ꝓpoſitionis:ſʒ magis ſpẽs. Affirmatio.n. hic ni⸗ hil aliud eſt q; pꝛopoſitio affirmatiua ⁊ negatio pꝛopoñ ⸗ tio hegatius que ſunt ſpẽs pꝛopoſitionis ut pʒ po peryer. ¶Z znn dðm g łʒ termini incõplexi ſignticẽt ea q̃ funt adeqpata itellectui nr̃o:nõ iamẽ ſigniſcãt ilã adequatio⸗
nez. Vñ nõ opʒ ꝙ ſigniſicẽt veꝝ vel fm. ¶AdꝓdðEm
ꝙ quicgd itellectus itelligit ꝑ ſcham opationẽ componẽ
do.ſ.vel diuidẽdo vere ant falſe intelligit. Mõ autẽ ſiin⸗
telligat ſimplici ĩtellectu P pꝛimã opationeʒ eius cum.n. voces ſint ſigna itellectuuʒ ſilr eſt dðm de ↄceptionibus itellectinis ⁊ de vocibꝰ. Ei ſicut voces ſimplices non ſi⸗
gnilicãt vernʒ aut flin ita ille q̃ funt ſimplices ↄceptiones
itellectꝰ non hit veritatẽ neqʒ falſitatẽ ut dicit doc. S.n
littera. EAd yn dpm ꝙ veritas ⁊ falſitas ſunt in re ſi cut in cauſa in intellectu ſicut in ſubiecto ⁊ in oꝛatione ſicut
in ſigno. Mon.n. eſt inconneniens: vnũ eſt ideʒ accidens eſſe in diuerſis diuerſimode.
¶ Ibi in phyloſopho ⁊ doc. S. Non eſt.n.falſum ⁊ ve⸗ rum in rebus ⁊c̃.
ſic ꝓcedit᷑. xiide — 8 ſecundum veritas ſit ĩ
va rebꝰ aut in ſenſu ſubiectiue. Mã veruz eſt ilið
fitas eſt rei entitas. Et ſic vitas eſt in rebꝰetiã ſubiectiue. ¶P ꝛ0. llud eſt foꝛmaii in aliquo ⁊ ſubiegtiue qð de⸗ noĩat ipſuʒ. Sed res deneiat᷑ vera q vitate. Ergo veritas ineſt rebꝰ etiã ſubiectiue. P ʒꝰ. Ponuʒ eſt in re ut di⸗ cit hic phus. Ergo ſilr vernʒ eſt in rebꝰ ꝓbatio conſequẽ⸗ tie quia ſicut bonum conuertit᷑ cum ente ita ⁊ veꝝ· CPᷣ
40Vvitas ßᷣm Anſelmuz in libꝛo de vera religione ẽ qa
oſtendit᷑ id qð eſt. Sed id qð eſt oñditur etiã in ſenſu er
go vitas eſt in ſenſu. NP Jfalſuʒ eſt in ſenſu. x rgo„ veruʒ. Mꝛobatio conſequẽtie qꝛ oppoſita hñt fieri circa
ideʒ · Antecedens ꝓbatur qꝛ qnãdocunqʒ appꝛehenditur

derealiter qᷓ ſtieſt appꝛehẽſio falſa. pʒ ſenſus appꝛehẽ⸗ dit aliquãdo rem aliter q; ſit uãdo.n. videt rem albaʒ nieciãte vitro viridi appꝛehẽdit ⁊ iudicat rem eſſe viri⸗ dem⁊ nõ albã Ergo hppꝛehẽſio ſenſus eft falſa. Sed? eſt phus ĩ textu dicẽs. nð eſt.n. fün ⁊ veꝝ in rebꝰ:ut qð quidẽ bonũ veruʒ: qð aũt malnʒ ftinꝛſed in mente· Reſ ondco dðᷣm ꝙ vexꝝ põt accipi dupli. — P Ano mãliter.ſ.ꝓ re vera · Et ñc eſt ĩrebꝰꝛ⁊ ↄnertit cum ente. Alio foꝛmalr· ſ. Pade quatione itellectus ad rẽ.it hoc miß ipſuʒ eſſe in re: põt i telligi duplr. Qnoꝰ ſicut in canſa. Et ſic vex eſt in re. Ab eo.n. ꝙ res eii vei nõ eſt: oratiq dicit vera. Alio⸗ ſicnt in o cognoſcẽte Et hoc duplr. noꝰ ſicnt in cognoſcẽte id qð veruz eit. Et ſic bene eſtĩ ſenſu. ʒllio ſicut i cognoſcẽ te rõneʒ veri:⁊ ſilitudinis cognitiõis. Et iſtoꝰ nõ eſt in re bus neqʒ ĩ ſenſu· uod ſic pbar ÿᷣm phm in textu. Duia ſlo mocio veritas eit in itellectu:ut ꝓbabit᷑ in ſequẽti arti culo.Ergo nõ eſt illo mõ jre neqʒ in ſenſu:cũ ideʒ non ſit in diners eodeʒ modo. C Pꝛ Ipſiꝰ ſenſus nõ eſt co⸗ gnoſcere ꝓpoꝛtionẽ rei ad rẽ:⁊ rõnes alicuiꝰꝛut nũc ſuß⸗ pomt᷑· Eigo veritas ut ẽ ꝓpoꝛtioꝛnõ eſt in ſenſuʒneqʒ ẽt inre itellecta:niſi obiectiuè ⁊ cauſalr ut dictũ eſt. CPz⸗ Mꝛo cuiꝰ amplioꝛi declaratione: ↄñderandũ eſt vᷣm doc · S.in de veritate. q.pi.ar. o· ꝙ vitas foꝛmal accepłã: po teſt eſſe in aliquo dupl.noꝰ ſicut ↄſequẽs actuʒ alicuiꝰ potentie:⁊ ſicut cognita ꝑ eandeʒ · Et ſic eſt in itellectn tiũ yt ifra patebit lib.õ.q.iʒ. ar.⁊. Alidꝰ ſicut ↄs actuʒ nõ ſicut cognita. Et iſto mõ eiti enſu:dũ.ſ.indicat de re m p eſt. Sʒ tñ nõ eſt ĩ ſenſu ſicut cognita a ſenſu. Et ſic ſen⸗ us vere indicat de rebꝰ:nõ tñ cognoſit veritãtẽ qua ve⸗ re iudicat.jldec ille. ¶t ſi arguat᷑. Senſus cognoſcit ſe ſentire. Ergo vitas eſt ĩ jenſu ſicut cognita ab eo. ¶Id h ridet doc. S.ibideʒ ꝙ q;uis cognoſcat ſe ſentire: non ta⸗ men cognoſcit nãm ſuã:⁊ ꝑ ↄñs nec nꝗʒ ſui actꝰ necꝓpoꝛ nonẽ eius ad res:⁊ ita nec vitatẽ eius. Juius rõ eſt:qꝛ illa q̃ ſunt pfectiſimaĩ entibꝰꝛut ſße intellectuales redeunt ad eſſentiã ſuã reditiõe cõpleta. In hoc.n. ꝙ cognolcũt aligd extra ſe poſituʒ: quodãmõ exila ſe ꝓcedũt. Scðm vo ꝙ cognoſcũt ſe cognoſcere:iã ad ſe redire ĩcipiunt:qʒ actꝰ co gnoſcẽs eſt medius iter cognoſcentẽ ⁊ cognitũ.;ʒ redit? ſte cõplet᷑ ᷣm ꝙ cognoſcunt eſſentiã ꝓpꝛiã. ñ dicit᷑ĩ li bꝛo de canſis ꝙ oĩs ſciens ſuã eſſentiã eſt rediẽs ad eſſen uã ſuqᷓ reditione cõpleta. Sẽſus autẽ ꝗ eſt ĩter ceteros ꝓ⸗ pingoꝛ itellectuali e redire qdeʒ icipit ad eſentiã ſnam qꝛ nõ ſoluʒ cognoſcit ſenſibile: ſʒ ẽt cognoſcit ſe ſentire non tamẽ cõplet᷑ eꝰ reditio qꝛ ſenſus nõ cognoſcit eſſentiã ſuã. Tuiꝰ rõneʒ aſſignat Auicẽna:qꝛ ſenſus nihil cognoſcit niſi ꝑoꝛganuz coꝛꝑale. õ autẽ eſt poſſibile vt O?gan go⸗ poꝛaie mediuʒ cadat ĩter potẽtiaʒ ſenſitiuã ⁊ ſeipſuʒ. Ped potẽtie mãles nullo mõ redeunt ſupꝛa ſeipſas:qꝛ nq̃ co⸗
gnoſcũt ſe agẽ:ſicht ignis nõ cognoſcit ſe caiefacere. Mec
ille ⁊ gloꝛioſe. ðgte dð
A i git dðm ꝙ veritas põt acci⸗ £ d pmum pitriptr. Mo añcedenter · Et ſic vexꝝ dicit iliᷓ qð eſt. Ilio foꝛmqr. Et ſic veritas eſt Sfoꝛmitas q̃dã. Certioꝰ ʒſequẽter. Et ſic veritas eſt qua
res cognoſcit᷑. Mic auteʒ nõ loqmur de vero ᷣmꝙ acci⸗
pit᷑ antececẽter aut cõſequẽter fed foꝛmal. ꝛo qͥ ſeien⸗ duʒ eſt m ꝙ dicit doc · S. in de veritate.q.I.ar.i.vbi ſic ait. ie ergo entitas rei pꝛecedit rõneʒ vitatis. Sʒ cogni⸗ tio eſt qdã veriratis effectꝰ. Scðᷣm hoc igit᷑ tripir veritas
diffiniri inuenit᷑. Tinoo ᷓm id qð pꝛecedit rõnẽ verjtatis:
⁊ in quo vex fundat᷑. Et ſie vexꝝ ab Zng⸗ diffinit᷑. Meruʒ eſt id qð eſt. Et Ruicẽnʒ in 20. meiha. veritas cuiuiſlibet rei eſt ꝓp ietas ſui eſſe. Alio⸗ diflinit᷑ veritas ᷣm id ꝑ qð foꝛmalicer rõ yeri ꝑficit᷑. Et ſic yſaac dicit ꝙ veritas eſt adeqᷓ;tio ſiue ↄfoꝛmitas rei ⁊ itellectus. Tertioꝰ diffinitur veruʒ vᷣm effectuʒ ↄſequentẽ. ᷓt ſic jM vlarius dicit ꝙ ve ruzʒ eſt declaratiuns eſſe rei. d ec ille. ue etiã ſupꝛa ad⸗ ducta ſunt in. o. hnius · q.ð · ar. y. CAd ꝛ dðm ꝙ res denoĩatur vera a veritate ꝓpꝛie dicta denoĩatione extrin ſeca.nde nõ opʒ ꝙʒ veritas ſit ubiectine in rebꝰ. Merũ⸗
Hetha.
tamen ſi sccipiat᷑ vexꝝ in ꝓpꝛie mdliter: vz ⁊ fundamſt⸗ liter ſic res dicit᷑ vera a veritate ſibi inhetente vt doc. S. dicit in de veritate.q.i· ar.ꝗ· vbi ſic ait. Penoĩant᷑ auteʒ
res vere a veritate q̃ eſt in itellectu diuio aut humano ſi⸗
cut denoĩatur cibus ſanus a ſani ate q̃ eſt in aĩali:⁊ nõ ſiẽ a foꝛma inherẽte. Sed a vitate que eſt ĩ ipſa re: que nihit eſt aliud q; entitas intellectui adequatã vel itellectuʒ ſibi adequãs ſicut a foꝛma iherẽte denoĩat᷑ res vera: ſicut ci⸗
pus denoĩatur ſanus a qjlitate ſua a qus ſanus dicit᷑ Mec nle. TAcd 3n.dðm negando ↄitiaʒ. Mõn.eſt ſile de bo⸗ no ⁊ vero.Mã bonum denotat ꝑfectioneʒ appetẽtisʒveꝝ auteʒ pfectidnẽ cognoſcẽtis. Ande ratio nõ ſ equit. CAd
duas alias rationes pʒ ſolutio ex dictis. CIpi in pho ⁊ doc. S. Mõ ẽ vex⸗ füm ĩ rebꝰ ⁊ ·
71 nidẽte. Et pꝛimo arguit᷑ 3 ſuppoſituʒ. ã il⸗ iud qð trãſcendit ömne accidẽs nõ eſt ĩ aliquo ſubiectiue. Secd veruʒ cſt quoddã trãſcendẽs. Ergo nõ eſt in aliauo ſubiectine. Mam ſi eſet ĩ aliquo ſubiectine ſeq̃ret᷑ ꝙ eſſet accidens ⁊ ſic nõ eſſet trãſcendẽs uod eſt ʒ phᷣm· Cpᷣ 20. Mulluz ens in aia exiſtẽs ſubiectiue põt ↄuerti cũ ente cum ens ſe extẽdat ad ens extra aĩam. Ped vex cõertit ců ente ſicut fupꝛa pbus ↄceſit. Igit ⁊c. ¶P zn. Ji ve⸗ ritas eſſet accidẽs in aliquo ſubiẽctiue exñs aut eſſet abſo⸗ lutum aut reſpectiuũ. Mõ abſolutum cũ ſignificet ꝓpoꝛ⸗ tionẽ ſeu adequationes q̃ relationẽ impoꝛtat. Si ſit reſpe⸗ ctiuus ſequit ꝙ ſit ſubiectine in illo in quo eſt ſuũ funda⸗ mentũ Cum ergo vitas ſit adequatio rei itellecte ad itelt lectus erit ſubiectiue in re itellecta ⁊ nõ in itellectu. CP 40. Pi adequatio cuiuſſibet rei ad ſua pꝛin eit in re foꝛ⸗ maliter. Sed vexꝝ videt᷑ dicere quãdã adeqᷓjtioneʒ rei ad ſua pꝛincipia ⁊ cauſas. Tũc.n. arbitramur cognoſcere ve rum cũ cauſas eius ⁊ piicipia cognoſcimꝰ ut ſupꝛadictũ eſt · pꝑq.7g · git videt᷑ ꝙ veritas ſit ĩ rebꝰ etiã foꝛmalr. ¶P·T. Neritas dieit᷑ ꝑ comparationẽ entis ad intelle ⸗ ctuin. Sed pꝛima opatio qua itellectꝰ cõparat᷑ ad res eſt ßm ꝙ koꝛmat quidditates reꝝ cõcipiẽdo diffinitiones ea⸗ ruʒ. Ergo videt᷑ ꝙ ratio veri pꝛins ⁊ pꝛicipalius iuenia⸗ tur in pꝛima opatione itellectus ⁊ nõ in itellecin cõponẽ⸗ te aut dinidẽte. ¶ P · õꝰ. eritas eſt adequatio itellect? ad rem. Sed ſicut in ſcða oꝑatione intellectus eit adequa tio: ita ⁊ in pꝛia. Alias ſempꝑ eſſet ibi inadeqᷓtio. Igil ⁊c⸗ Eᷓ.y. Pi veritas eſſet pꝛincipaliter in itelleeineòpo⸗
nẽte vel diuidẽte ꝓpter iudicium:ſequeret᷑ ꝙ iudicium
de veritate eſſet ᷣm extimationẽ anme.. Et ſi redibit ej⸗
roꝛ antiquoꝝ dicentium: omne apparens eſſe verum. Et
ſic dno cõtradictoꝛia eſſent ſimul vera: ut deducium eſt
in. ꝓꝰ.huius q.S ar. po. Igit xc̃. ¶ Po. Muicqd cð⸗
nenſt cauſe ⁊ cauſato: p pꝛius ↄuenit cauſe qᷓ; cauſato · S
veritas dicit de itellectu ſimplici ⁊ de itelleetu compo⸗
nente ⁊ diuidẽte. Intellectus antẽ ſinplex eſt cauſa comn⸗ poſitionis ⁊ diuiſionis intellectus. Igil veritas pꝛius pꝛincipaliꝰ eſt in itellectu ſimplici. N Sed ↄtrã eſt pbus intertu dicens. Nõ eit verum? falſum in rebaut quod quidẽ bonũ veruʒ: qð autem malum falſum:ſed ĩ mẽte⸗
dicendum ꝙ verum ⁊ falſum Reſpondeo ſunt— pꝛicipaliter in in⸗
tellectu cõponẽte ⁊ diuidẽte: ſecũdario ſit in intellechu
ſimplici ⁊ cognoſcẽte quidditates: ſicut in quadã re vers
nõ autes ſicut cognitũ in cognoſcẽte ⁊ inqicãte. Nuod pi0
bat phus per ſocũa ſufficiẽti diuiſione. Mã quicquiqvò
ce igniſicat᷑: aut eſt ens extra animõaut ens in aia
ritas nõ eſt in re extrs animã:ut ſupꝛa ꝓbatũ eſt ar·? N
canſaliter. Irgo eſt in aia. nicqd anteʒ eſt in anima: aut dicitur eſſe in aia ꝑ pꝛimaʒ eius operationẽ.ſ.ꝑ ſimpliceʒ
terminoꝝ appꝛehẽſionem qᷓ foꝛmat quidditates- autp e⸗ cundã eins operationẽ.ſ.ꝑ compoſitionẽ ⁊ diniſion·
veritas nõ eſt in anima ꝑ pꝛimã eins operationẽ oꝛmab⸗ ter. Ergo reliquit᷑ ꝙ eit in itellectn cõponẽte ⁊ diul ẽte·
FSecũdo idem ſic ꝓbat ꝑ doc. ᷓ · in lectione. M h
ſic ꝓcedit · Nidet F — tertium vitas ſit ĩ ſimplici
tu intẽllẽctũstã ñõ in itelleciu componẽte ⁊ di
innd lhe ſone iuhien mib insct ius wwel zno ſunn kalen uün iuub toboee dicin. weu wirr

Meſtio
fectio cuinſlibet rei eſt foꝛmaliter in eo euius eſt pfectio. Sed veritas ſignificat ꝑfectionem ůellectus cõponentis ⁊ dinidentis. Ergo ⁊c̃. Pꝛobatio medie. mã ohm intel lectus cognoſcentis ut cognoſcens eſt verum ut cognituʒ ſicut appetitiue poſſibile oðm eſt bonuʒ ut volitum. Mã
q̃libet cognitio pficitur ꝑ hoc ꝙ ſimilitudo rei cognite eſt
in cognoſcente. Ht ex hoc ꝙ cognoſcens habet ſimilitudi nem rei cognite dicit hre verãà cognitionem. Mi vitas eſt ꝑfectio cognoſcẽtis. Solum autem ttellectus ꝑ ſecun dam opationem cognoſcit illã ꝑfectionem iudicando de ea · Ergo ⁊c̃. CP.20. Ad idem. Mã ꝓpne ⁊ pꝛincipali ter veriias eñt in illa operatione itellectus ᷣm quã nõ ſo lum habet ſimilitudinem rei ſed etiã ſupꝛa illã ſimilitudi nem rei refiectit cognoſcendo ⁊ iudſcãdo ipſam. Sed in tellectus ſolum ꝑ ſecundã operationem eius cognoſcit ſe verum intelligere diiudicãdo de ipſa veritate. Tinde lʒ itellectus itelligens qð quid eſt ꝑ pꝛimam eius operatio nem habeat apud ſe ſimilitudiem rei itellecte ÿm ꝙ ra tiones ĩcomplexoꝝ concipit nõ tamen ꝓp hoc ipſam ſimi litndinem diindicat ſed folum ille itellectus qui compo
nit ⁊ diuidit. Mã cum itellectus ↄcipit hoc qð et aĩal ra
tionale habet qdem apnd ſe ſimiliudinem hois ſed ta⸗ men ſolum cognoſcit ſe hãc ſimilitudinem hr̃e ꝑ hoc ꝙ iudicat hoĩem eſſe animal rationale cõponendo.ſ.vnuimn cum alio. Relingt᷑ ergo ꝙ in hac ſola ſecunda opatione ĩ tellectus eſt veritas foꝛmaliter ⁊ ſicut cognituni in cogno ſcente.ſidas rationes ponit doc. G.in piti lectione ſi debi te dicta eius ↄſiderent᷑. ¶Et licet ut dicit hic idem doc. Jan.in cognitione ſenſitiua poſſit eſſe ſimilitudo rei co⸗ gnite non tñ rationem huiꝰ ſimilitudinis cognoſcere perti net ad ſenſum ſed ſolum ad itellectum. Et ideo ſenſus ve ritatẽ non cognoſcit ſed ſolum itellectus.idec ille. ¶Et licet ut ibidem dicit res aliqñ ditat᷑ falſa aut etiã diffini⸗ tio hoc erit in oꝛdine ad affirmationem vel negationem. Dicit᷑.n. res falſa aut que non eit oĩo ſicut ꝙ vameter cõ menſurabilis aut qꝛ ſi ſit eſt nata videri aliud q; ſit. Et ſi⸗ militer diffinitio dicit falſa aut qꝛ nullius eſt aut quia ſi⸗ gnat alteriqᷓ; ei cuius eſt. In oibus.n.hijs modis patet falſum ĩ rebus vel diſſiñitionibus dicatur ratione falſe enunciationis de ipſis. t ſilr patet de vero. Mã res dici tur vera q̃ habet ꝓpꝛiam foꝛmã q̃ ei videt᷑ ĩeſſe.Et dif ſinitio vera que vere competit ei cui aſignar᷑.lln ec ile. CEx pꝛedictis ifert doc. S pꝛimo ꝙ nihil ꝓhibet vex eſſe quoddã bonum 5ᷣm ꝙ itellectus cognoſcens accipit᷑ vt eſt qdam res. Sicut.n.qͥlibet alia res dicit᷑ eſſe bona ſua perfectione ita ⁊ ĩtellectus cognoſcens ſua bonitate. ¶ Infert ſecundo ꝙ cum verum ⁊ falſum qᷓ ſunt obiecta cognitionis ſint in mente:bonum vo ⁊ malum q̃ ſunt ob⸗ iecta appetitus ſint in rebus ꝙ ſicut cognitio ꝑficitur per hoc ꝙ res cognite ſunt in cognoſcente ita appetitus peri⸗ cit᷑ per oꝛdinem appetitus ad res appetibiles.IMec ille. Cæx pꝛedictis colligi poſſimt tres ↄditiones regſite ad hoc ꝙ veritas ſit in aliquo pꝛopꝛie ⁊ pꝛicipaliter. naꝝ pꝛima eſt ꝙ ſimilitudo rei cognite ſit in eo. Vñ ꝑpꝑ hanc conditionem veritas non dicit᷑ eſſe ĩ rebus. ¶ Secunda
eſt ꝙ illud tale cognoſcat rationeʒ illius ſilitudinis. Mꝛo pter quã conditionem veritas non eſt in ſenſu. N Tertia eſt ꝙ illud tale cognoſcat illõ rationem ſimilitudinis diiu
dicãdo de ea. Qnod non poteſt fieri niſi componẽdo vel diuidendo pꝛopter quã conditionem veritas pꝛopꝛie ⁊ pꝛimario non eſt in intellectu ſimplici. C Sed querebat
diſcipulus. Cum repiatur veritas in rebus in hoĩie in itel
lectu ⁊ in pꝛopoſitionibus quo oꝛdie in hijs repitur ⁊ in quo ꝑ pꝛius. ¶Ad hoe rñdet doc. P.in de veritate.q.i.
ar.3 · dicens ꝙ vex ꝑ pꝛius dicitur de compoſitione ⁊ di uiſione itellectus. Secundo dr̃ de diffinitionibꝰ reꝝ ᷣm ꝙin eis implicatur compoſitio vera ⁊ falſa. Tertio de
rebus 5ᷣm ꝙ apte nate ſunt adequari itellectui humano.
Nnarto de hoie vm ꝙ eſt electiuus oꝛationum verarum aut falſax. De vocibus vero eodem modo eſt dicendus
ſicit de intellectibus quos ſignificant.ſec ille. Cꝛo
anplioꝛi tñ declaraione pꝛecedentium conſideranãum
Tertiadecima eſt pꝛimo Vm dec..i de veritate ubi ĩmediate ſupꝛa gꝙ ratio veri conſiſtit in adequatione rei ⁊ itellectus. Adeqᷓ⸗ tio autem eſt diuerſoꝝ. Unde ibi pꝛio iuenitur ratio veri tatis in itellectu vbi pꝛimo itellectus icipit aliquod pꝛo⸗ pꝛium he qð res extra aĩam non habet ſed aliqd ei coꝛ⸗ reſpondens iter q̃ adequatio attendi poteſt. Inteliectus autem foꝛmãs ꝗdditates habet ſimililudineni rer exiſten tis extrã aiam:ſicut ⁊ ſenſus inq;tum accipit ſpeciem rei ſenſibilis. Sed quãdo incipit indicare de re appꝛehenſa tunc ipſum indicium itellectus eſt quoddam ꝓpꝛium ei qð non iuenitur extra in re. Tunc autem iudicat intelle⸗ ctus de re appꝛehenſa qi dicit aliquid ẽſſe vel non eſſe. Quod non eit niſ ĩtellectus com ponentis ⁊ diuidentis. Inde eſt ꝙ veritas ꝑ pꝛius inenitur in itellectu compo/ nente ⁊ diuidente. Secundario autem repitur in opera⸗ tione itellectus qua itelligu quidditates ratione tñ com ⸗ poſitionis ⁊ diuiſionis.dec ille. ¶ Lonſiderãdum eſt in ſupꝛꝰ ᷣm eundem in de veritate vbi ſupꝛa.ar.9.ꝙ veri tas eſt in ĩtellectu ⁊ ſicut conſequens actum intellectus ⁊ ſicut cognita ꝑ intellectum. onſequitur nãqʒ operatio
nem itellectus Vm ꝙ iudicium itelleetus eſt de re m ꝙœ
eſt. Lognoſcitur autem ab itellectu ʒ ꝙ itellectus cogno ſcit actum ſuum ⁊ 5mꝙ cognoſcit ꝓpoꝛtionem eins ad rem. Quod quideʒ cognoſci non poteſt niſi cognita natu ra pꝛincipij actiui qð eit ipſe itellectus de cuius nõ eſt ut rebus confoꝛmetur. Unde ᷣm hoc cognoſcit verittẽ ðm ꝙ ſupꝛa ſeipſum reflectitur.Iec ille. Ad 7 imum Iitur dicenduʒ ꝙ verũ acce P ptum pꝛo re vera non eſt ſub iectine vniuerſaliter loquendo in itellectu. Albedo.n eſt ſic quoddã vexꝝ q̃ non eit ſubiectiue in ĩelleciu. Si tñ ac cipiatur verum foꝛmaliter pꝛout eſt ̃dam pfectio cogni tionis ĩtellectus ſicut dñ eſſe in itellectu completiue ⁊ foꝛ maliter. Mã complementuʒ motus ↄſiſtit in termino ad quem operationis. Cognitio autẽ cſt motus aĩe ⁊ termi nat᷑ ad anmã. Cũ igit veruʒ de ꝓp:io ſuo ſigniicato ſi⸗ gnificet rem cognitã in oꝛdine ad aĩam:ideo dicit᷑ veruʒ fonnaliter ⁊ ſudiectiue eiſe in aĩa:nõ quidem ſicut parti culare accñs in aliquo:ſʒ ſicut pfectio ĩperfectibili. TSʒ ↄtra hoc argnit aduerſarius dicẽs. Jilud qð dicit cõpoſi tioneʒ vel diuiſionẽ pꝛedicati cũ ſubiecto nõ eſt de ſeĩ in⸗ tellectu ſubiectiue. Sʒ veritas eſt hmõi. Ergo ⁊c̃.ꝛo⸗ batio maioꝛis:qꝛ compoſitio nõ eſt in cõponente neqʒ di niſio in diuidente:ſicut nec generatio in generãte nec coꝛ ruptio in coꝛrũpẽte. C Mꝛopter qð quidã queſtionato: dicit ꝙ veritas mãliter accepta ðᷣm ꝙ eſt rei entitas: eſt foꝛmaliter in re:qꝛ eadem eſt qð ipfa res. Sed veritas accepta ſignificatiue aut repꝛeſentatiue:ſic eſt idẽ ꝙ agtus intelligẽdi. Et iklo modo foꝛmaliter eſt in itellectu. Neri tas autem foꝛmaliter accepta qua.ſ.dicimus:hoĩem eſe animal eſt verũ:ſic nõ eſt foꝛmaliter ĩ itellectu.Mec ille. ¶ Sed hoc nihil eſt:ut ex pꝛedictis pʒ. Mam comple mentũ rei ad ides fbm foꝛmaliter ptinet ſicut ⁊ ipſa res. Sed veritas dicit completã pfectionem cognitionis ſi cut dictum eſt. Vum ergo cognitio ſit in ſtellectu foꝛmali ter:opoꝛtet dicere ꝙ etiõ verum foꝛmaliter ſumptũ ſit in intellectu. Unde ad argumentũ eius eſt dicendũ:negãdo maioꝛẽ · Et ad ꝓbationẽ dicendũ: ꝙ nõ eſt ſimile de gene ratione: ⁊ de compoſitione intellectus:de qua loquimur hic:quia compoſitio ĩteilectus ⁊ actus ĩmanens:genera⸗ tio vero ſignificat᷑ ut in trãfitu ad eſſe. nde decipit᷑ pꝛe⸗ dictus opinator ꝑ fallaciam equiuocationis. NId 2m.di cenduʒ ſicut reſpondet doc. S.in de veritate.q.i:ar.⁊. di
cens ꝙ veruz ſicut dictũ eſt ꝑ pꝛius dicit᷑ de utellectu ⁊ per poſterius de re. Et vtroq; modo cõuertit᷑ cum ente
per pꝛedicationẽ. Omne.n.ens eſt adequatum itellectui diuino: ⁊ potens ſibi adequare itgllectum humanum:⁊
ecõuerſo. i antẽ accipiat᷑ verum ꝓnt dicit᷑ de itellectu:
ſic ↄuertit᷑ cum ente qð eſt extra aniumnã:nõ per pꝛsdics
tionẽ:ſed per ↄueniẽtiam eo ꝙ cuilibet vero intellectui: opoꝛtet ꝙ reſpondeat aliquod ens ⁊ ecõuerſo. Mec dle.
¶Ad zm.dicendũ ꝙ ſi veritas accipiat᷑ antecedenter ſit *

non eſt nec ſub tantia nec accidẽs: ſed trſcendẽs · Si ve ro accipiat᷑ cõſequenter.ſ.pꝛo effectu veritatis. pꝛo co⸗ gnitione vera:ſic mãifeſtnʒ eit ꝙ eſt accñs:ih ſpecie qᷓli⸗ tatis. Sʒ l accipiat᷑ foꝛmair.ſ. pꝛo ipſa ↄfoꝛmitate itelle⸗ ctꝰ ⁊ meihoc mõ põt tripir itelligi. Tno acfipiẽdocõtoꝛ mitatẽ ꝓ relatiõe ſilitudinis aut idẽptitatis. Et ſic eft ens reſpectiuus. Sʒ jſtoo nõ accipit hic adeqtio:qñ drꝙ ve⸗ ritas ẽ adeꝗjtio Ilioꝰ põt accipi adeqtio pꝛ eo ſuꝑ qͥ fun dat᷑ adeqᷓtio ſiue cõfoꝛmitas. vz pꝛoipſa cõfoꝛmnabilitate. Nxt hoc dupir. inoo trãſcendẽter.ſ· pꝛo ipſa ↄfoꝛmabili⸗ tate rei ad itellectũ. ſt. n. vex trãſcendẽs ens cõfoꝛmabi le itellectui. Etſic veritas ẽt tranſcendit oœĩa pꝛedicamẽtã Zlioꝰ accipit᷑ vitas: pꝛo cõfoꝛmabilitate ipſi irellect nfi ad rẽ. Et iſtos ipfa vitas:realr eit ipſa cõceptio itellectꝰſi ue actꝰ intelligẽdi: cui res ad extra ẽ cõfoꝛmabilis: ſola ra tiõe ab eo drns. iñ ut ſic põit᷑ in pᷣnto q̃litatis:ſicut ã cõ ceptiones ale. Sʒ zo inõ accipit᷑ vitas ꝓ eo qð ꝑ oia pꝛe dicta ꝓducit᷑ in aĩa· Et ſic ẽt erit qᷓlitas in pꝛ ſpecie qᷓlilatis uſcepta in aĩa ꝑ ſpẽʒ ĩtelligibilẽ. Et ſic erit q̃dã repñitãtio ſiue cognitio cõfoꝛmis ipſiꝰ itellectꝰtrei ĩtellecte in itelle etu ſuſcepta. ne qdeʒ repſtatio ꝑficit᷑: dum itellectꝰ re⸗ ectit᷑ ſupꝛa ſeipſu ⁊ diiudicat ð re üellecta. Sicut. n·res dicit᷑ vera q̃ ſeipſaʒ repñtat fic faciẽs de ſeipſa verã ima⸗ inationẽ ita res ĩtellecta inq;tuʒ cognita dr̃ vera dumn P pẽm itelligibileʒ repitat᷑ cognoſcẽti vt cognoſcẽs. Due g deʒ repijtatio ſue cognitio cõfoꝛmis ſuſcipit᷑ in itellectu ⁊ picit in pfecto iudicio itellectus ſicut dictuʒ eſt. Et ilia reptatio dñ ulð in quo pfecte ⁊ complere ꝑſicit᷑ vᷣitas Vue dicit᷑ cõfoꝛmitas nõ qdeʒ illa relatio cõfoꝛmitatis: magis repſitatio cõfoꝛmis. Mec repnitatio eſt idẽ 53 ra tionẽ gð cognitio ñʒ illa repfitatio eſt cã cognitionis cõfoꝛ mis.Et eit in re cognita ſicut in cã· In itellectu vo ſubie⸗ ctine ⁊ obiectine. Et ſic loqmur hic ds vitate. Aex ð hoc magis videbit᷑ in fequẽti qõne ar. pv. ad vltimu PAd n dðm ꝙ nõ q̃libet adeijtio dicit᷑ veritas ſʒ adeqᷓtio re pꝛeſentationis rei ad intellectuʒ. derumñ veritas dicit triplr eſſe in rebꝰ.Ilnoꝰ ðʒ aliquã ſignificationẽ ut ideʒ ſit veritas qðſpnritas. t ſic puruʒ auruʒ dr̃ vex aux. Alio? ßm aliquã adeqᷓtionẽ ut res dicat vera nõ in cõparatione d inteilectuʒ: ſʒ ad ſna pᷣncipia. Mñ dr̃ vex aurus qð eſt adeqtuʒ ſnis pᷣncipijs. Tertioꝰ vᷣʒ cãm qᷓ res hʒ efficaciaʒ ad illã adeqᷓ̃tioneʒ.iᷣt ſic foꝛmqlr eit in itellectu:ſʒ cauſalr eſti re. CId Im. rñdet doc · ᷓ. in de vitare · q.i. ar. z· di⸗ cens: ꝙ qᷓuis foꝛmatio ꝗdditatũ ſit pᷣma opatio ĩtellect?: tñꝑ eã nõ hʒ intellectus aliqð alind ꝓpꝛſuʒ qð poſſit rei adeiri. Et ideo non eſt ibi ꝓpꝛie vitas. Mec ille. NEtp hoc pʒ ſolutio ad n.Td n dðm ſicut dicit doc· Si de veritate vbi ſupꝛa. dr. ⁊.ad ʒn ꝙ illud qð eſt in aliquo nõ ſequit᷑ illnd in quo eſt niſi qñj cauſat a pꝛincipijs eius· Vnde lux q̃ cauſat᷑ ab extrinſeto in aere· ſ.ex ſole: ſeqnit motuʒ ſolis magis qᷓ; aerẽ. Jilr etiã veritas q̃ eſt in ai cauſata a rebꝰ:non ſequit᷑ ertimationẽ aie:ſʒ exiſtentiam rep. Ab eo.n ſa ec üle. Ad vltimus dðm:ſicut etiã dicit doc. P · vbi ſupꝛa.ar.⁊. in coꝛpoꝛe:y in illis q̃ dicunt᷑ ʒ pꝛiꝰ po ſteriꝰ de multis:non opʒ ꝙ illud de quo dicit᷑ ꝑ pnꝰre⸗
„
res eſt vel nõ eſt:oꝛatio dicit᷑ vera vl fal
tipiat ꝑ pꝛiꝰ pꝛedicationẽ cõis qð eſt vt cauſa alioꝝ: ſᷓ ilð
in quo pꝛĩo completa ratio illius ijnenit᷑:ſicut ſanitas per
pꝛins dicit᷑ de aiali ĩ quo pfecta ratio ſanitatis innenitur:
qᷓᷓuis medicina ꝑ pꝛius dicat᷑ ſana vt cauſa effectina ſanita
tis. Et ideo cum vex dicat᷑ de pluribꝰ vʒ pꝛius ⁊ poſte⸗ rius: opʒ ꝙ de illo ꝑ pꝛins dicatur in quo inenitur pfecta rario veritatis. Coniplemẽtnʒ autẽ chiuſlibet motus eſtĩ ſuo termino opationis. Motus autẽ cognoſcitiue vtutis terminatur ad aĩaʒ. Ppʒ.n.ꝙ cognituʒ ſit in cognoſcente ꝑ moduʒ cognoſcẽtis. Sʒ motus appetitiue vtutis termi natur ad rẽ.t qꝛ bonuʒ dicit oꝛdinẽ entis ad appetitum: vexꝝ autẽ ad ĩteliectuʒ: hinc eſt: ꝙ bonuʒ ⁊ maluʒ ſuntĩ re bus:vernʒ autẽ ⁊ falſus in itelleciu: Res autẽ non dicitur vera:niſi vᷣm ꝙ eſt intellectui adequata dec ille foꝛma⸗
mer ⁊ goꝛioft.
etha.
¶COueſtio vltima. Dualiter verum ſecluditur a conſide
rãtione pꝛime phrloſophie.
5 pin dictus eſt de exit Nperius veri
⁊ intellectn:cõſequẽter cõſideranduʒ re⸗
—
ſtat qualiter ipſuʒ veruʒ excludi debeat
a cõſideratione huius ſcientie ꝓꝛincipali.
¶Lirca qð q̃runtur duo. ꝛio vtrũ
verin ſit de conſideratione huius phyloſophie dinine. ¶Gecundo vtruʒ verus ſit pꝛimuz obiectuʒ intellectus. ¶ Ibiin phyloſopho ⁊ doc. S. Añ autem complexio diuiſio in mente ⁊c̃. ꝙ verũ ſit de pꝛicipa⸗
à cõſideratione huius ſciẽtie. Nã cnius eſt cõ Iderare ſubiectũ eiꝰ eſt cõſiderare ⁊ ꝓpꝛiam paſſionẽ. Sʒ huins ſcie eſt conſiderare ens inqᷓ;tuʒ ens ut ſupꝛa ſepiꝰꝓbatuz eſt in. 4o.q. Ergo ců vex ſit paſio en⸗ tis: relinquitur ꝙ hec ſciẽtia hʒ conſiderare ipſum vernʒ. CpPꝛ. MPethaphyſica eſt de cõiſimis:⁊ de hijs q̃ ſe⸗ parãta ſunt vᷣm eſſe ⁊ rationẽ a mã vt ſupꝛa ꝓbatũẽ. Sed veꝝ cũ cõuertatur cũ ente eſt hmõi. Igitur ⁊c̃· Cp Vlis ſciẽtia q̃ eſt maxie cõſideratiua vitatis: cõſiderat ve⸗ ruʒ. Sed hec ſcia eit maxie cõſideratina vitatis vt ꝓbatũ
eſt in 20 huius.q. ⁊ ar.I. Jgitur ⁊̃. CP 4Mhrlolo⸗
—
4
phus tractat in hac ſcig de pᷣꝰ pᷣnꝰ complexo vt patuit in 40 huius. q.6.ar. 1. Ez ti tale complexuʒ eſt vex vitate cõplexa. Ergo ⁊c̃. Ced incõtrarium eſt phloſophus in textu dicẽs. Hm̃ autẽ cõplexio ⁊ diuiſio in mẽie ⁊ non in rebus. Mð autẽ ita ens ens a ꝓpꝛijs ⁊c̃. 2„ſi dðʒ g vexꝝ vt ex dictis pʒ:tri⸗ Reſpondeo ph põt ↄſiderari— pi. no pꝛo eo qð eſt veꝝ. Et ſic maxie ↄſiderat in hae ſciẽtia. Cõſiderat.n. hec ſcĩa de deoꝗ eit ipſa veritas:⁊ de
hijs q̃ ſunt cã vitatis in oĩbus creatis. Alioꝰ accipit verũ
pꝛo eo qð ſigniicat veruʒ qð ↄlitit in cõpoſitiõe vel diui ſione iteilectus. vʒ pꝛo ꝓpoſitiõe vera vel falſa. Et ſi de⸗ terminare de vero nõ ꝑtinet ad hãc ſciam. Mec hec ſciẽtia
eſt ꝑs phyloſophie realis ut ſupꝛa ꝓbatum eſt.q.õ· ar.I.
Nnde nõ cõſiderat niſi entia realia. ꝓü ergo ꝓpoſitiones ſint termini ſecũdaruʒ intentionũ:nõ ꝑtinet ad ↄſideratio nẽ huiꝰ ſciẽtie:ſʒ magis ad logycã. Tota.n. logyca vñ eſſe de vero iſto dictoꝛut dicit doc. G. in lectiõe pᷣꝛ. ertio accipit᷑ veꝝ foꝛmal.ſ.pꝛo repijtatione ↄfoꝛmi. Et ſic pot accipi duptr. Tlnoꝰ ut eſt ens · ꝙt ſic bñ ꝑtinet ad hãc ſciẽ tiaʒ: qꝛ oĩa cõſiderat in ratione entis realis. Alioꝰ põt acci piſᷣm ꝙ eſt tale ens in aĩa exũs. Et iſtoꝰ nõ ptinet ad hãc ſcĩam qᷓ;tuʒ ad pᷣncipale eiꝰ cõſiderationẽ:ſʒ magitz ad li⸗
bꝛnz de aia. uod ꝓbat᷑ m phyloſophũ ⁊ doc Sĩpꝛe
ſenti lectione duabꝰ rõmbus. Quaꝝ pꝛma eſt. Mam bec
ſciẽtia habet bᷣncipaliter ↄſiderare de hijs q̃ ſunt ꝓpꝛie en tia extra aĩaʒ exiſtẽtia:ſicut ſunt ſubſtãtia qjlitas:relatio:&
ſic de alijs ꝑtibus entis pꝛedicamẽtalis. Sed tale ens ·ſ. veruʒ qð ↄſiſtit in cõpoſitione ⁊ diuiſione itellectus:no ⸗ ꝓpꝛie ens extra aĩam exis. Sʒ eſt magis effecr/ttellect? Mã cõpoſitio ⁊ diniſio itellectus:ſunt ĩ ipfo ĩtellectu· eigo veꝝ ↄſiſtat in cõpoſitiõe ⁊ diuiſie itellectus licut di ctũ ẽ:mãifeſtũ ẽ ꝙ vexẽ in itellectu. Mij di ens itellectu eẽ vex. C Sed dicẽt aliqs. Aliqᷓ eſt cõpoſitio in re ad ey⸗ tra. Nerbigratia foꝛme? materie:acgitjs ⁊ ſbi: ꝑtis ⁊ 10 tiꝰ. Igit cõpoſitio nõ eit in itellectu. ¶Ad hoc reſpondet doc.· S.pic dicẽs. Innenit᷑ ſigdeʒ aliqᷓ cõpoſitio in rebꝰ Sed tñ talis cõpoñtio efficit vnã rẽ: quã intellectus cõcl⸗ pit vna ſimplici ↄceptione · Sʒ illa cõplexio vel diniſio 4 itellectus ↄiñgit vei diuidit ſua cõcepta eſt nñ in itellecu
nõ in rebus. Lõſiſtit ·n. in qͥdã cõparatione duoꝝ 2cepto
ſiue illa duo ſint idẽ ÿm rẽ ſiue diuerſa. Ntit·n· qñq; itel⸗ lectus vno vr duobus cõpoſitionẽ foꝛmãs: ſicnt ců dicit ·
hõ ent hõ. Ex qͥ pʒ ꝙ talis cõpoſitio ſolũ in itellectu* nõ in rebus.ldec ille · CIlia rarioẽ.Mã ens vex 7 enð
Fyp accñs ſunt circa eus ꝑ ſe. Pꝛobaũ eſt.n unins.·
CPz.
mi ßöltdi iſihu ui ign
ingün
ucio iq⸗ winst pw un iyſc m vwi pwit enhye vimn mnin imi imun ſunma (m (hnde
4

— —
3=
Aueſtio
ens p aceñs hʒ fieri ĩ hijs q̃ͥ ſunt vt in pluribus ⁊ que ut i paucioꝛibꝰ deſiciũt. Siij itellectꝰ fac tcõpolitionẽ ⁊ diui ſionẽ circa res q̃ ſub p̃nris ↄtinen. Ergo ſi ſufficiẽter hic determinet᷑ de ente ꝑ ſe qð in p̃ntis ʒtinet: latis derer⸗ miatũ erit de ente ꝑ accñs ⁊ de ente vo.Et ꝑpꝑ hoc hmõ entia a pᷣncipali ↄſideratiõe huius ſcie pꝛetermittẽda ſunt · Sed dicẽt aligs: ꝙ doc. S⁊ phus i pñti lectiõe vident᷑ inuere ꝙ veꝝ nõ ponit᷑ in p̃ntoꝛſʒ eſt ens ſolũ in aĩa exñs. Vt tñ ʒꝛiũ huiꝰ cõceſſum eſt ĩ pᷣcedẽti qõne ar. Ergo ⁊c̃. CZc hoc růſuʒ eit ſuperiꝰ. Mã ſi accipiat᷑ vitas pꝛo cõ⸗ poſitione vel diuiſiõe ſeu enũciatione quã foꝛmat intelle- ctus ꝑ ſuã oꝑationẽ ſccũdã:ſicut nõ põit᷑ in pᷣnto. Sed ta⸗ men ſi accipiat᷑ pꝛo cõfoꝛmitate ſine pꝛo repñtatione con⸗ foꝛmi: ſic bi põt poni in pᷣdicamẽto: nõ tiñ ꝓpꝛie:ſʒ redu ctine. CMꝛo cuiꝰ declaratiõe maioꝛi:ↄſiderãdũ eſt ᷣm doc. S.in pᷣ ſenꝰ. di.i.q.vltia.ar. pᷣo.ꝙ eoꝝ q̃ ſignificãt noĩbus iuenit᷑ triplex diuerſitas. nedã. n.ſũt qᷓ vᷣm totũ eſſe cõpletũ: ſunt extra aiaʒ. Et hec ſunt entia cõpleta ſicut ho ⁊ lapis. Quedã autẽ ſunt q̃ nihil hit extra aiaʒ:ſi ſom nia imaginatiões ⁊ chymere· Duedã autẽ ſunt qͥ hit fun/ damẽtns in re extra aĩaʒ:ſʒ cõplemẽtuʒ ronis eoꝝ qᷓ;tũ ad id qð eſt foꝛmaie in eis:eſt per opationẽ aĩe:nt pʒ de vli. Manitas. n. eſt aligd ĩ re:nõ tñ ibi hʒ rõneʒ vlis: cuʒ nõ ſit extra aĩaʒ aliqᷓ̃ hůanitas cõis multis:ſʒ ᷣm ꝙ accipit᷑ in iteliectu adiũgit᷑ ei ꝑ opationẽ itellectꝰ intẽtio ᷣm quã di
ſpẽs. Silr dico de vitate ꝙ hʒ fundamẽtũ in re:ſʒ rõ ei⸗
cõplet ꝑ actũ itellectꝰ qñĩ.appꝛehẽdit eo mõ quoẽ· U dicit ppus ĩ o.metha.ꝙ vex ⁊ flin ſunt ĩ aĩa. Cũ autẽ in
re ſit qdditas eiꝰ ⁊ ſuũ eiſe:vitas fundat ĩ eſſe rei magis
qᷓ; in ꝗqdditate ⁊ ĩ opatione ipſa itellectꝰaccipiẽtis eſſeirei: ſicnt ců ꝑ quãdã aſ̃tationẽ ad ipſuʒ: cõplet᷑ relatio adeqᷓ tionis i qᷓ ↄſiſtit rõ vitatis. Añ dico ꝙ ipſuʒ eſſerei:eſt cã veritatis 5ᷣʒ ꝙ eſt ĩ cognitiõe ĩtellectꝰ. Gʒ tñ rõ veritatis ꝑ pꝛiꝰ inuenit᷑ in itellectu q; i re. Hec ille. CæExqbꝰ eli⸗ cit᷑: ꝙ ſicut hũanitas põt dupl ↄſiderari. Eno ᷣmꝙ h eſſe extra aĩaʒ in oꝛdine tñ ad itellectũ:ſic ponit in p̃ntoꝛſi vero ↄſideret᷑ ſʒ ꝙ ſignificat᷑ noĩe ſpẽi: ſic nõ põit᷑ in aliq; p̃ntoꝛita ⁊ veꝝ põt accipi duplr. no ſecũde intẽtionali⸗ ter: ᷣm.ſ.vltimũ cõplementũ ſue rõnis. Et ſic ſignificatur noie veri qð ſigniſicat cõpoſitionẽ itellectꝰ Et iſtoꝰ nõ po nit in pᷣnto· Alloꝰ accipit᷑ veritas vᷣm ſe. Et ſic ponit ĩ pꝛe dicamẽto:ſicut ſupꝛadictũ eſt. Mec hoc eſt mirabile:qꝛ ẽt tempns: ut dicit doc. J.in pᷣ ſen?᷑.vbi ſupꝛa habet eẽ cõ⸗ pletum in anima: ⁊ tñ ponit᷑ in pꝛedicamẽto quantitatis. CAd argumenta igitur pʒ reſpõſio ex dictis. EIpi in doc. F. Merũ ⁊ falſum q̃ ſunt obiecta ⁊c S ſecundum iu t — tur ꝙ vexꝝ non ſit 3 pm obm itellectꝰ nr̃i.Mã ilið qð eſt pᷣn ohm i Eellectꝰ nr̃i:eſt pᷣn qð appꝛehẽdit᷑ ab itellectu. Fed pᷣn qð appꝛehendit᷑ ab inteliectu eſt ens. Ergo c· gʒ dicebat ꝙ ens nõ appꝛehẽdit᷑ miſi ſub ratiõe veri- Eõtra:qꝛ ens põt itelligi:nõ intellecta rõne veri: ut pʒ ꝑ doc. S.in de vitate.q.iar.. Et in h ꝑte.q.is.ar. z. Er go ens põt itelligi nõ ſub rõne veri. ¶ P ⁊0. Mꝛimũ ob iectũ poe ðʒ ſuã joꝛmalẽ rõneʒ eſt pꝛiꝰſinipl ipla potẽtia: vel ſaitẽ ipſo actu potẽtie. Sʒ veꝝ:cũ ᷣm Thomiſtas di⸗ cat rõnẽ entis in itellectu:nõ eſt nõliter pꝛiꝰ ipſo actu. Nã nõ Ztingit itelligere rõneʒ entis cogniti in itellectu:niſi in telligẽdo act itelligẽdi ꝑquẽ ſic eſt in itellectu. Ergo ens vernʒ ᷣm Thomiſtas nõ eſt pꝛimũ obm itellectus · CP 3o. ilud nõ eit pᷣn ohm itellectus: qð nõ itelligit actu di recioꝛſᷓ reflero tmñ. Sʒ ens vex ʒ te:eſt hmõi. Igit᷑ ⁊c̃· Mꝛobatio pꝛie: qꝛ actus directꝰ pꝛecedit nãliter acrnʒ re⸗ fexũ. ů gb in qͥlibet actu iueniat᷑ rõ foꝛmalis obiecti im poſſibile eſt:illð qð cognoſcit᷑ actu reflexo tĩ: eſſe pmnʒ obm itellectus. ꝛobatio medie:qꝛ;ʒ te Thomiſta ve rus ftelligit ſicnt rõ intelligibilis q̃ hʒ intelligi pꝛiꝰq; pmn obm fuerit reflectẽdo ſupꝛa rõnẽ obm. ¶P 4. Impoſſi bile ẽ obm hitꝰ excedẽ obm potẽtie cuiꝰ eſt hitꝰ. Iᷓʒ obm methaq̃ eſt qdaʒ hitus eſt ens. Cũ go ratio entis ſit pꝛioꝛ
pꝛiuz.i.adecjtuʒ obiectuʒ ite
Quartadecima
quin aliqd eſſet ſům mecha.qð nõ hr̃et rõneʒ obi itelligi
bilis inq;tuʒ hmõi. C J.Illð qðᷓ 63 ꝓpꝛiã rõneʒ põt itelligi nõ inqᷓ;tuʒ ĩcludit alind illudẽ ꝑ ſe itelligibile ſicut ⁊ ilud alið:⁊ ꝑ ↄns eq̃ erit obm itellectꝰ. Sʒ bonũ in;⸗ tuʒ diſtiguit᷑ ʒ verũ ⁊ vt icludit eiꝰ rõneʒ ita ẽ ꝑ ſe itelli⸗ gibile ſʒ ſuã ꝓpꝛiã roneʒ ſicut ecõuerſo. Wã veꝝ inqᷓ;tuʒ vexꝝ nõ includit bonũ. Ergo bonũ eq̃ erit pᷣn intellect? ſi⸗ cut veruʒ · uod eſt ʒ te Thomiſta ⁊ veritateʒ qꝛ tunc vniꝰ potẽtie eſſent duo obiectã pꝛĩa.Vð eſtimpoſſibile. Pꝛobat minoꝛ qꝛ intellect? cognoſcit eqͥ pfecte driaʒ bo ni mqᷓ;tuʒ bonũ ⁊ dr̃iaʒ veri inq;tuʒ verũ ex vtraqʒ ꝑte. Ergo cognoſcit extrema cũ hec dina boni nõ ↄuenat bo⸗ no niſi ſm ꝓpꝛiã roneʒ ⁊ vt diſtinguit᷑ a vero · Cꝙ;&0. Si veruz eſſet pᷣn ohm itellectꝰ ſequeret᷑ ꝙ nihil intelli⸗ geret ꝑ ſe nii id qð ꝑ ſe icluderet ròneʒ veri qꝛ rõ pꝛimi obiecti ꝑ ſe ↄuenit oñbus ↄtẽtis ſub tali obiecto. Et ſic ſeq̃ ret᷑ ꝙ neqʒ bonũ neqʒ qdditas rei itelligeret᷑ niſi ꝑ acci⸗ dens. Oð eſt ð te Thom iſta. Pꝛobatio ſeq̃le:qꝛ bonuʒ nõ includit rationẽ veri niſi ꝑ accñs. Et ſil neqʒ; qdditas rei. C 7. Illð eſt pᷣn obʒ potẽtie itellectiue qð foꝛma liter aut eſſentialiter aut realiter icludit᷑ in quocũqʒ ꝑ ſeĩ⸗ telligibili: ſicut oßm viſus nõ eſt niſi ilud qð foꝛmaliter i clucit᷑ in quolibet ꝑ ſe viſibili: puta coloꝛis. Cũ autẽ om⸗ ne ens ſit ꝑ ſe itelligibile:⁊ nhil poſſit ĩ quocũqʒ ente ſic includi niſi ſit ens:ſeqt᷑ ꝙ pᷣm obm itellectus eſt ens. ñ Auicẽna pᷣo metha.capſo nono dicit ꝙ ens pᷣma ipꝛeſſõe ipꝛimit in aĩam nram. Vrgo vexꝝ nõ eſt pᷣn obm itellectꝰ cũ vniꝰ potẽtie ſit t̃ vnũ pᷣn obm. P ðꝰ. Omnes ra⸗ tiones tranſcendẽtinʒ q̃ ſunt ꝑ ſe paſſiones entis:puta ve⸗ ruʒ bonũ: ⁊ ſic de alijs ſunt paſſiones pꝛimi obi:⁊ queli⸗ bet eax eſt ꝑ ſe itelligibilis:nec vna magis hʒ rationẽ obi qᷓ; alia. Ergo ⁊c̃. Cꝙ o. Si veꝝ eſſet pᷣn obm ĩtellectꝰ: ſcq̃ret ꝙ illud qð maxie eſſet vex: pᷣ ⁊ pᷣncipatr eſſet itel lectũ. Ged deꝰ eſt iter oĩa vera vitatis pᷣmatũ tenẽs. Er⸗ go deꝰ eſſet id qð maxie itelligeret᷑ a nobis. Bed hoc eſt ↄtra te Thomiſta:qꝛ dicis ꝙ ſbe ſepate nõ pnñit itelligi a nobis in pñti vita. Ergo vĩ dõm ꝙ vex non ſit pᷣn obm. ldee aũt oẽs ſunt rationes Scoti ⁊ Into. and.quibus de mõſtrare intẽdunt ꝙ veꝝ nõ ſit obim itellectꝰ:credẽtes ꝑ eaſdeʒ opinionẽ doc. S.in pñti lectione deſtruere. CSʒ ↄtra eſt doe. S.i lectione vltia pnꝰ ſexti libꝛi dicens. Ve rũ ⁊ fün q̃ ſunt obiecta cognoſcitiue vᷣmtis: ſunt in mẽte. vWonũ añt ⁊ malum que ſunt obiecta virtutis appetitiue ſunt in rebus.ł ec ille. ondeo dðm ꝙ Scotus ⁊ Into. and P ꝓpt᷑ vba doc. S in pñti lectio ne incõtrariũ adducta pꝛedictas rationes añ incõtrarium poſitas adducũt ĩ fine huiꝰ ſerti libꝛi putãtes ſe demon⸗ ſtraſſe ʒꝛinʒ opinionis doc. S eſſe vex: v ꝙ vex non eſt obm itellectꝰꝑ ſe. C Sed ſi dicta doc. S.in ſũma:⁊ in di nerſis aliis locis debite ↄſiderent᷑:pꝛedicte rationes faci liter ſoluſitur. CMꝛo cuiꝰ declaratione ↄfiderãdum eſt
ꝙ verũ eſſe obm ipſiꝰ itellectꝰ: võt intelligi duplr. Unoꝰ
ꝙ ſit obm ꝓpoꝛtionatũ ſine adeqᷓtũ ipſiꝰ itellectus ↄiũcti. Et ſic vex non eſt obm itellectus nr̃i: ſed qdditas rei mã lis ut ↄcedit doc. G.in pꝛima ꝑte. q 3y. qjſi ꝑ totã:⁊ ſpe⸗ cialiter ar.vult.ĩ coꝛpoꝛe. De qno in 7o. huiꝰ.q.27. ar.Po. ſicut ſupꝛa ſepiꝰ ꝓmiſſů eit diſputabit᷑· Jed ens eſt adeqj um ohm itellectꝰvt ↄcedit doc. S.in pᷣma pte.q.I. ar.⁊. in fine vbi ſic ait.nde ens eſt ꝓpꝛiũ obiectũ intellectus ⁊ ſic eſt pᷣmũ itelligibile. Mec ille. ¶ Ex quo aliqui hoc ſic exponũt: ꝙ ibi ãccipit᷑ ꝓpꝛinʒ ⁊ pn. f. cõe. ¶ Sed hoc
videt᷑ fim qꝛ cðe diſtinguit᷑ a pꝛopꝛio. Vnde aliter eſt di
cẽdum pꝛo concoꝛdãtia doc. Sᷓ.videlicet ꝙ ens eſſe pꝛo⸗ pꝛium obiectum itellectus pᷣt itelligi dupir. Unoꝰ reſpe⸗ ctu itellectus in cõi. Et ſic ens eſt ꝓpꝛium.i.adeqtum ob ieetuʒ intellectus. Ilioꝰ reſpectu itellectꝰ in ſpãli. Et hoc dupi. noo de itellectn ſepato. t hoc triplr. Nel de n tellectn diuinoꝛ vel de inteliectu angelico: vel de intelle. ctu humano ſepato. Et ſic itß tribus modis ens nõ ẽ pꝛo
lectꝰ ſ; qdditas eoꝛũ. Ald?
rõne veri:ipoſbile eit ꝙ vex ſit pᷣñ obm itellect?. Alio/ de iutellecin ↄiuncto · Et ſie enã ens ñõ eſt ꝓpꝛinʒ.i.ade⸗

Lec.1.
Semn
quatuʒ obieetuʒ intellectus ſeq eſt quidditas rei materia
lis. Alioꝰ ꝙ ſit obiectuʒ pꝛimũ pꝛioꝛitate cõitatis. Et hoc
iteꝝ põt intelligi dupliciter. noꝰ ꝙ ſit pꝛimuʒ eſſentiali
ter. vʒ illud qð pꝛimo appꝛehendit᷑ ab itellectn.Et ſic ẽt
vex nõ eſt obin intellectus pꝛimuz qꝛ ens pꝛiꝰ intelligi⸗ tur qᷓ; veruʒ. t ratio entig põt intelligi nõ intellect ra⸗
tione veri ut ʒredit doc. S in de veritate.q.Iar.i.Et in
le eſt qdditas abſtracta a fantaſmãtibꝰ:a quo ñ ſpecicat
puma pte.q.i6 ar.3. ad vltimuʒ. Ilioꝰ põt itelligi ꝙꝙ ve ruz ſit cõe obiectuʒ intellectꝰ cõſecutiue ſeu cum comitati ne ut ꝓpꝛia paſſio obiecti itellectꝰ ita ꝙ nihil põt intelligi
niſi ratio veri ↄſequatur appꝛehenſionẽ illiꝰ. icut etiam
obm viſus cõſecutiue ꝗdeʒ eſt eſſe viſibile qð eſt ꝓpoꝛ⸗
tio rei coloꝛate ſiue colòꝛis ad viſuʒ tanqᷓ; ſuuʒ ꝓpꝛinʒ cõ ſequens ad ipſuʒ: vt pʒ 2ꝰ.de aia.it ſic veꝝ cuʒ ſit ꝓpoꝛ
tio rei itellecte ad intellectuʒ dẽ obin ꝑſe ipſiꝰ intellectꝰcò ſecuttue qꝛ qð neceſſario ↄſequitur zpp̃henſioneʒ obiecti
eẽntial ⁊ foĩal ẽ obʒ ꝑ ſe ↄſecutiue. ᷓʒ veꝝ ẽ hmõi. Nnl
lus.n.ſane menns negaret ꝙ vexꝝ nẽceſſario ſequit app̃⸗
henſioneʒ entis ſicut itelligibile neceſſario ſegt᷑ appꝛehẽ
ſioneʒ eptis ita ꝙ nullꝰ põt intelligẽ ens quin ens ſit itelli gibile. Qnod autẽ hec ſit ſnia doc.;.pʒ ꝑ ea que dicit in
pꝛima ꝑte. q.Iõ. ar. z. vbi ſic ait. Cum dĩ ꝙg ens nõ poteſt
appꝛehendi ſine ratione veri: hoc poteſt ĩtelligi duplicit᷑. Vno ita ꝙ nõ app̃hendit᷑ niſi ratio veri ↄſequat᷑ app̃hen ſoneʒ entis. Mota ↄſequat᷑)Ft ſic locutto Dʒ veritateʒ. Alioꝰ poſſit ſic intelligi ꝙ ens non poſſet appꝛehendi mii appꝛehendat᷑ ratio veri.Et ſic locutio eſt falſa. Sed veꝝ
nõ poteſt appꝛehendi niſi appꝛehendat᷑ ratio entis qꝛ ens
cadit ĩ ratione veri.ꝗᷓt eſt ſimile ſicut ſi cõparet᷑ intelligi bile ad ens. Wonen. poteſt itelligi ens quin ens ſit itelli⸗ gibile. Sed tij poteſt itelligi ens ita ꝙ non itelligat᷑ intel⸗
S ligibilitas eiꝰ. t ſilr ens intellectuʒ eſt vex nqᷓ tj intelle⸗ ctus itelligendoò ens intelligit vex.Mec ille. CEt ꝑ hoc
pʒ ſolutid ad pꝛimas duas rationes aduerſarij · Cãdeʒ ſniam ponit doc. F. in pᷣ ſent᷑.di.i9.q.vlti.ar.pᷣb.icens
ꝙ ſicut bonitas dicit rationeʒ ꝑ quã eſſentia oꝛdiat᷑ ad ap petituʒ ita veritas dicit rationeʒ ꝑ quã eſſentia oꝛdinatur d intellectuʒ. ñ ſicut nulluʒ ens appetit amota ratione
boni ita nulluʒ ens intelligit amota ratione vcri. Mihilo
minꝰ alia eſt ratio veri ⁊ alia eſt rõ entis. Hupl.n. dicit᷑ aligd non poſſe itelligi ſine altero. Iut ita ꝙ vnnʒ ñ poſ⸗
ſit intelligi ſi ponat alteruʒ non eſſe · Ft ſic dicit᷑ ꝙ ens ñ poreit itelligi ſine vero ſicut etiã nõ p̃t ĩtelligi ſine hoc ꝙ
eſt ens itelligibile. Aut ita ꝙ qñcunqʒ intelligit᷑ vnnʒ in⸗
telligat᷑ alterum. Picut qcunqʒ inteiligit heieʒ intelligit
aial. Et hoc modo ens poteſt itelligi ſine vero ſʒ non ecõ nerſo quia vex nõ eſt in ratione entis ſʒ ens in ratione ve ritatis ſicut põt aliquis itelligere ens ⁊ tñ non itelligit ali quid de rõne itelligibilitatis. Sed nunqᷓ; põt itelligi el⸗ ligibile ᷣm hãc rationẽ: niſi intelligat᷑ ens.¶lñ etiaʒ patet g ens eſt pᷣma ↄceptio intellectus.ec ille foꝛmaiiter.
¶Mꝛo cuius decaratione ponũtur qjttuoꝛ cõclnſiones.
Pima cõcluſio. Ens eſt obin foꝛmaie itellectus. ꝛo⸗
bat. Mã iliud eſt obm foꝛmale alicuiꝰ potẽtie in qð pᷣ ⁊ ꝑe fert᷑ illa potẽtia. Sed ens eſt id in qð pꝛio ⁊ ꝑſe fert᷑ intellectꝰ. rgo ens eſt ꝓpnũ ⁊ pꝛimũ ⁊ foꝛmaje obm intellectꝰ.Mãc ↄcuſionẽ ponit doc. J.in pꝛima ꝑte.q.y. ar.⁊.c. vbi ſic ait. Pꝛimũ qð cadit in ↄceptione intellectꝰ noſtrieſt ens:qꝛ vnũquodqʒ ᷣm hoc eſt cognoſcibile ꝙœ eſt actu:ut dicit᷑ in nono metha.Tii ens eſt ꝓpꝛiuʒ obin
8 intellectug:⁊ eſt pꝛijnũ intelligibile:ſicnt ſonus eſt pᷣmuʒ audibile. Pec ille. Idẽ dicit doc. S.in pꝛima pte.q.y8.
ar·p·b. vbr ſic ait. Obm intellectus noſtri eſt ens vnmer ſale. iec ille. dẽ dſcit doc. ᷓ.in pꝛĩa pte.q.yꝗ.ar.⁊ b. ⁊ ar.⁊ c. ubi ſic ait. Ingellectꝰnoſter ſuũ reſpicit obiectuʒ ᷣm cõem roneʒ entis. Et ideo vᷣm nyllã dr̃iam entiũ po⸗ teſt intellectꝰ poſſibilis dinerſificari. Mec ille. Ndem diẽ in pꝛima pte· q.7o · ar·g. ad z. ubi ſit ait.Mõ ẽſt alia po⸗ tentia quã intellectꝰ noſter cõgnoſcit cõtingẽtia ⁊ neceſſa ria: quia vtraqʒ cognoſiet ᷣn eandẽ rationẽ obiecti: vʒ 5ʒ rationẽ entig · Tõueninnten.in cõi rõne entis quã reſpicit
intellectus. Idem dicit in 2“.5 gentiles. c.ↄg. vbi ſic ait.
etha.
Ei.n. ꝓpꝛium obiectuʒ intellectus ens itenigibue qð cò
pꝛehẽdit oẽs differẽtias:⁊ ſpecies entis poſibiles. Auie⸗
quid eni eſſe poteſt:intelligi poteſt. Idẽ ponit de veri.q.
pꝛima ar.pꝛimo. Idẽ ponit in de aĩa.ar.ij.ad 3m.⁊ 16 vbi ſic ait. Obiectuʒ foꝛmale intellectꝰeſt ens intelligibile in actu:qð eſt idem in aĩa ſepata ⁊ cõiuucta. Et ab ß foꝛ/ mali obiecto ſpecificat᷑ intellectꝰ. Hbiectũ vero materia
intellectꝰ.̃t ideꝑ mutato hoc obiecto nõ diuerſiſicat po tentia. Pec ille. Ex qbus oĩibus pʒ g obiectnʒ ꝓpꝛium ⁊ foꝛmale a quo ſpeciſcat᷑ potẽtia noſtra itellectna eſt ens. E Secũda ↄcluſio. Quidditas rei materialis nõ eſt obie
ctũ foꝛmaie itellectꝰ noſtrioiuncti. Pꝛobat᷑ ſex rationi⸗
bus. Iꝛimo ſic. Mulla potẽtia ꝑ ſuiʒ actum põt ferri in oppoſituʒ ſui obiebti foꝛmalis:ſicut viſus nõ fert᷑ intene⸗ bꝛam:nec auditus in ſilentiũ. Ped itellectus noſter ꝑ ſuũ
actum fert᷑ in ſubſtãtias ĩmateriales vt pʒ in.8.phyſicoꝝ 3.x..
? in. Iꝛ.metha.vbi oſtenditur ꝙ motoꝛes coꝛpoꝝ cele/ ſtinʒ ſunt ĩmateriales ⁊ oĩo ſepaãrati a magnitudine. Ergo quidditas rei mãlis ⁊c̃. cðo ſic. Nulla potẽtia põt fer⸗ ri In altioꝛem rationẽ qᷓ; ſit ratio ſui foꝛmalis obiecti: ſicut viſus nõ atringit ra ionẽ qualitats: ſʒ ſolum rationẽ colo⸗ ris. Ped iteilectus noſter põt extẽdi à ferri in altioꝛẽ ra⸗
tionẽ qᷓ; ſit quidditas rei mõlis:qꝛ attingit rarionẽ entis
ſubſtãtie que ſunt rõnes cõmunioꝛes qᷓ; quidditas rei ma terialis ⁊c. Jertio ſic. Mulla potẽtia poteſt ferri in aligd niſi ilud p.rticipet actu rationẽ ſui foꝛmalis obiecti.ed itellectus noſter fertur in ens ⁊ ſßam nõ participãt ketn rationẽ quidditatis rei mãjis:cum abſtrahãt ab ipſa:ſicut
genus a differẽtus:go ac̃. Quarto ſic. Remanẽte eadem potẽtia ßᷣm ſpẽm: debet remanere idẽ obiectuʒ foꝛmale a
quo talis potentia ſpecificatur. Sed in aĩa ſepata remanet idẽ intellectus ᷣm ſpeciẽ: ⁊ ideʒ intellectꝰ etiã ðᷣm nume ruʒ:qui fuit in anima ↄiũcta:⁊ tñ in anima ſeparata obmn foꝛmle itellectus nñi nõ eit quidditas rei mãlis: vt dicit doc. F.in de aia. ar.iÿ.ad 3n.⁊ 16 m. Ergo quidditas rei materialis nõ eſt foꝛmale obm intellectus nf̃i diunct: qꝛ potentie diſtinguũt᷑ p obiecta foꝛmalia. Aninto ſic. Mul la potẽtia poteſt ꝑ quẽcũqʒ habitũ eleuari ad cognoſcen/
dũ aligd:qð nulloꝰ cõtineat᷑ ſub ſuo foꝛmsli obieto:ſicnt
viſus nunqᷓ; po eſt etiã ꝑ quãcũqʒ vtutem ſentire onos. Sʒ itellectꝰ noſter p̃t elenari ad cognoſcẽdũ deũ ⁊ ſubſtã
tias ſepatas:ſaltem qᷓ;tuʒ ad an eſt: vel qᷓ;tum ad ꝗdẽ ſal⸗
tem cognitione cõſuſa:lʒ de deo non poſſit cpgnoſcere in pꝛeſenti vita qd eſt: ſed potius ꝗd nõ eſt 5ʒ roni.i lib. ge.hie.capto.⁊. ⁊ 5ʒ doc. F.in pᷣma pte.q.pꝰ.ar. 9zm. Et ti non participãt nec ↄtinent᷑ ſub quidditate rei mate⸗ rialis. yrgo quidditas rei iᷓlis nõ eſt foꝛmale obiectuʒ intellectꝰ noſtri in pñti vita. Sexto ſic. Mullus habitꝰ ali cuius potẽtie:hʒ obm vlius dbo foꝛmali illiꝰ potentie:qꝛ
habitus cuiuſlibet potẽte diſtingnit᷑ penes diſtinetioneʒ eius qð eſt ꝑ ſe ohm illiꝰ potentie ut dicit doc: S · in pꝛo
hemio libꝛi de ſenſu ⁊ ſenſato. Sed metha.que eſt habi
tus itellectiue potẽtie:hʒ obm vninerſaliꝰqᷓ; ſit quidditas
rei mõlis. Ergo qdditas rej mãlis nõ eſt gᷣm foꝛmaleĩ teilectus nñiĩ pnñti vita. ¶ Pertia ↄcluſio · Duidditas rei materialis eſt ꝓpꝛiũ ⁊ pꝛimũ obicctuʒ mãle intellecrꝰno ſtri diũcti in pñti vita. ꝛopꝛiũ dico ⁊ pꝛimũ:nõ ꝑ ade⸗
quationeʒ itellectꝰ in cõmnni: qꝛ illud eſt ens:ſʒ ꝓpꝛiũ.i.
Ppoꝛtionatũ ⁊ pfecte cognoſcibile:⁊ pꝛimũ pꝛioꝛitate i⸗ mediationis:qꝛ itellectꝰ noſter ↄiũctus pꝛimo ⁊ imedia⸗
te appꝛehẽdit entitatẽ in rebꝰ materialibꝰ:⁊ mediãte gd⸗
ditate rei materialis:appꝛehẽdit entitatẽ in alijs. NMãc cõ⸗ cluſionẽ ponit doc. P.in pꝛĩa ꝑte.q.nꝛ.ar.· c. Et.q 34 ar.y. c. ᷓt ꝓbat. Iã illud i quo potentia pꝛimo ⁊ ꝑfect⸗ ⁊ imediate appꝛehẽdit ſuñ obiectũ foꝛmale; dicit᷑ eẽ pꝛo pꝛiũ ⁊ pꝛimuʒ okm materiale illiꝰ potẽtie.;ʒ quidditãs rei mãqᷓlis eſt ulud in quo itellectus noſter pio ſtatu pñtis
vite:pꝛimo ⁊ pfecte ⁊ imediate appꝛehẽdit rationẽ ents qð eſt ohim pꝛimũ foꝛmale eins:nt in pꝛĩa ↄcluſione oſtẽ
ſum eſt. rgo quidditas rei mãlis eſt ꝓpnũ⁊ pꝛimũ ob iectũ mãle eins. In ſtatu vo futuro ꝓpꝛiũ ⁊ pꝛimũ
rzol
—
— —
inſ mihn ſuii vinit!
zſnoſo
jin
lere iß il ne hchi ſßů u zin iß py üeſen igiio ſns
cwk nni hi giheh wwo zisſ ſitm in. hsi g ſitih ui uc ſune
ti

nnnn
n. Senühn
dnn winm tqduſn .166 cmndcir a eman ini dabuitunin 1dohnt nicich wnt
nucwi
eins ꝓpoꝛtionatũ tunc ſibi erit qdditas rei imãlis. Quia
ergo entitas eſſentialr ⁊ pᷣꝰ pᷣmitate cõitatis:mouet intel⸗
lectũ ↄiũctũ ᷣm ꝙ entitas eſt in rebꝰ mãlibꝰ: ꝑp hoc ꝗd⸗
ditas rei mãlis: dicit ꝓpꝛiũ ⁊ pᷣn ohm mãle ꝓpoꝛtiona/ tnʒ pꝛimitate tpis ⁊ ĩmediationis:nõ auteʒ ꝓpꝛiũ ⁊ pᷣn Pmitate cõitatis: vel adeqjtionis vel ↄnertibilitatis: quia
mediante hoc ꝓpꝛio ⁊ pꝛimo ⁊ ꝓpoꝛtionato ſibi obiecto qdditas rei mãlis appꝛehẽdit etiã aliquai res alias ĩma
teriales. ¶ Sie go pʒ ꝙ de mẽte doc. S.nõ ẽ dicẽ ꝙ ve⸗ rũ ſt pꝛimũ ⁊ foꝛmale ohm itellectꝰ:neqʒ etiã ꝙ rõ veri ſit rò foꝛmalis obiecti:ſjqꝙ foꝛmalr ⁊ de neceſſitate ſeqgt appꝛebẽſionẽ obiecti. ñ p̃dicti aduerſarij illð qð repꝛo bare voluerũt:nõ intellexerũt.Ettñ qð vexꝝ eit repꝛoba ⸗ re ſtuduerũt:ſicut etã ſupꝛadictũ eſt de eiſdẽ in. ·huius q-2ar.3. dum de vninocatione entis tractabatur.
Acd pꝛimũ zeonno er dirne⸗ —— SAd z dðm g veꝝ ſi accipiat mãliter.ſ. pꝛo ente voꝛſic eſt pꝛiꝰ actu ipſiꝰ intellectꝰ ᷣm
rationẽ. Si autẽ accipiat᷑ vexꝝ foꝛmalr.ſ.pꝛo ſua rõne cõ⸗
pleta:ſic nõ eſt pꝛiꝰ aetu itellectꝰ.ñ rõ bene ↄcludit ꝙ
verũ vt ſic nõ eſt ohm itellectꝰ eſſẽntiajr: ſʒ nõ ↄcludit ꝙ neceſſario nõ ſequat᷑ rõneʒ obiecti.¶t ſilr dðm eſt ad 4. 4 m. ¶d 6n.dðm ꝙ nõ eſt ſile de vero ⁊ bono: vt dicit doc · F. vbi ſupꝛa in pꝰ.di.i9.q.vlti.pᷣo.qꝛ vernʒ dicit rationẽ ꝑ quã eſſentia oꝛdinat᷑ ad intellectũ. Poni⸗ tas autẽ dicit rationẽ ꝑ quã eſſentia oꝛdinat᷑ ad appetitus · Unde veꝝ de neceſſitate ſequit᷑ appꝛehẽſionẽ entis: non
aũt rõ bõi ᷣm ꝙ hmõi. Mñ rõ flm p̃ſuppõit. CAd 7m.
dðʒ ꝙ illa rõ bñ ↄcludit ꝙ verũ nõ ẽ obʒ adequatũ neqʒ
eſſentiale ĩtellectus:nõ aũt ꝙ nõ ſit cõſequẽs obm eins.
Jõ nihil 5 nos ſʒ pꝛo nobis.ift ſimilr dðᷣmẽ ad. m.Mã t ex pᷣdictis colligi põt obm itellectꝰĩ cõi ẽ duplex. Mel Sſecutiue vł eſſentialr. Sicnt obm viſns ↄſecutiue qdem eſt eẽ viſibile qð ẽ ꝓpoꝛtio rei coloꝛate ſiue coloꝛif aqᷓ viſũ tãqᷓ; ꝓpꝛinʒ ↄſeq̃ns obm eſſentiale:vt pʒ 20. de aia. Ohm t eſſentiale ipſiꝰviſus ẽ res coloꝛata ſine ip̃e coloꝛ. Verũ
igit ẽ obin itellectꝰↄſecutiue vt ꝓpꝛia paſſio obiecti itel⸗ lectus:qꝛ eſt ꝓpoꝛtio ſiue adeqtio rei itellecte ad itelle⸗
ctuʒ.Eſſentialr aũt eſt duplex obm itellectꝰ.ſ.obm quo:
⁊ obin qð. Obm quo ęſt triplex.ſ.fantaſma tãqᷓ; obiectũ
remotũ ⁊ ipꝛopꝛinʒ · t ſpẽs intelligjbilis tanq; obm pꝛo
pꝛius ⁊ ꝓpinquũ.t vᷣbũ mentale. Huod qdeʒ gicit a—⸗ 4½
quãdo obm quo.ſ.reſpectu rei itellecte ad extra. Zliquã⸗ do vero obm qð.ſ.reſpectu rei ĩtelligibilis. Spẽs.n.itel⸗
ligibilis:ſiue vbũ mẽtale põ̃t ↄſiderari dupłr. Vnoꝰ vt ẽ
nã q̃dam de gene qjlitatis. ᷓt iſtoꝰ põt eſſe res intellecta
obiectiue. Ilioꝰ vt eſt ſilitudo rei extra aĩaʒ.ſ.ut eſt illuq-
quo res itelligit᷑: t iſtoꝰ ſuſcipit᷑ in ĩtellectu foꝛmalr&
tanq; quo:nõ autẽ obiectiue:⁊tanq; qð intelligit᷑:ut etiã I dictũ eſt in 3ꝰ.de aĩa tractatu 3ꝰco20.ad ſcðaʒ rõneʒ vlti8
mi dubij. Et in ꝓꝰ. huiꝰ, q.7. ar. 6 ·⁊m.ad replicam Ob iectũ aut qð eſt duplex.nooqᷓ;tuʒ ad rẽ intellectã. Alioꝰ
ſeu rõneʒ pñitandi in pñti vita:ſic vle eſt obᷣm intellectus pꝛout intẽtio vliratis ↄſequit᷑ modũ intelligẽdi ut pʒ ipᷣ⸗ parte.q.3 y.ar.z. 4.Mui qdeʒ modus itelligẽdi eſt per abſtractionẽ ſpecięꝝ a cõditionibꝰ idiuidualibꝰ lumie in⸗ tellectus agẽtis. ᷓt aũt qᷓ;tum ad rẽ intellectã:hoc eit du pliciter. Tel miter. t ſic obm intellectus eſt ens. Nel
foꝛmalr.iEt ſic eit qdditas rei. ̃t hoc dupl ſicut triplex eſt qdditas.ſ.qdditas dinina q̃ eſt ob in ꝓpoꝛtionatum ⁊ adeqᷓtuʒ inteliectꝰ diuini:nõ autẽ adeqᷓjtuʒ reſpectu itelle/
ctus ereati. t quidditas creata ĩmaterialis q̃ eit obiectũ
itellectus ſbe ſepate. t quidditas rei mãlis que eſt ohm Ppotlionatũ intellectui ↄiũcto:yt etiã ſupꝛa in y.huins qʒlar. 4.oſtẽſuʒ eſt. Et z0. huius. q.ð ·ar.3. notabili pᷣ.
A om. dðm ꝙ nõ eſt eadẽ ratio de verd ⁊ alijs tran⸗
ſcẽdentibꝰ ſicut dictũ eſt.ñ argmn aſſumit falſuʒ qð nõ
pꝛobat. ¶ Id vltimũ dðm ꝙ ſi verũ eſſet adeqᷓtuʒ ⁊ eſ⸗
ſentiale obm itelleetus:tũc pꝛimũ veruʒ.ſ.deus eẽt ma⸗ xime a nobis itelligibile. ið autẽ opʒ ſi ponat ꝙrõ veri de neceſitate ſequãt appꝛehẽſioneʒ entis. Merũtamẽ ois
ectü aut qð eſt dupler ßtuz ad ẽ in ;tuʒ ad modũ ſiue rõnnʒ repnitandi. Ji qᷓ;tuʒ ad modũ 5
que cognoſcimꝰ ea in rõnibꝰ eternis cognoſcimꝰ ut ꝓbat
doc· P.in pꝛima ꝑte.q.8 · ar. y. nõ quidẽ ſicut in cogni⸗ tionis obo:ſʒ ſicut in cognitionis pᷣnꝰꝛſicut ſi dicamꝰ ꝙ in ſole videmꝰea que vident᷑ ꝑ ſolẽ.Mã ipſuʒ lumẽ intelle⸗ chale qð in nobis eſt:mihil eſt aliud:q; qdaʒ participata ſilitudo luminis icreati in quo ↄtinent᷑ rõnes eterne.ñ
in pſalmo dicit᷑. Multi dicũt:qs oſtẽdit nobis bona. Tui
qõni pſalmiſta rñdit dicẽs. Signatũ ẽ fup nos lumẽ vul⸗ tus tui dñe. Muaſi dicat ꝙ ꝑ illã ſigulationẽ luminis diui m in nobis:oia demõſtrant᷑ nõ quidẽ tali modo ꝙ pÿmo
ipſas rõnes eternas cognoſcamuſ.Mã vt dicit doc. S. in
pᷣma pꝑte.q.ss.ar. vlti. ꝓpter deũ oĩs alia cognoſcimꝰ nõ
ſicut ꝓpter pꝛimũ cognitũ a nobis:ſed ſicut ꝓpter pᷣmaʒ
cognoſeitine vᷣtutis cãm.lñ nõ opz in hac vitã q̃rere co⸗ gnitionẽ ipſius dei quaſi ſit pꝛimo cognitus vel poſſibilis
cognoſci ab aĩa coꝛpoꝛi vnita q;tuʒ ad quid eſt ut ſupꝛaꝰ
pᷣdictos adnerſarios ꝓbatũ eſt in.⁊. huiꝰ.q.pᷣꝰ.ar.4.J⸗
t hãc ſniam ſanctus P yoniſins monarcha theologie pᷣ ckpło de diuinis noibus affirmãs dicit. Mnitos theolo⸗ gos innenies nõ ſolũ ſicut inniſibilẽ ipſuʒ ⁊ incõpꝛehenſi bilẽ laudaniſſe:ſed inſcrutabilẽ ſimul ⁊ nõ inueſtigabilẽ: ſicut nõ exiſtẽte veſtigio nullo eoꝝ:que ad occultã ipſins infinitatẽ trãſierũt. ð tñ incõicabile eſt exñtiũ:ſʒ ĩ ſeip/ ſo ſingulariter ſupſalem collocãs radiũ vninſeniuſqʒ exi
ſtentiũ ꝓpoꝛtionabilibꝰ illumiationibꝰbenigne ſuꝑappa⸗
ret:⁊ ad poſſibilẽ ipſins cõtemplationẽ:⁊ cõioneʒ ⁊ aſſi milationẽ extendit ſanctas mentes que ipſi ficut fas eſt:⁊ vt decet ſanctos ſe ĩmittũt ⁊ neqʒ ad ſuperiꝰ q; ↄnemẽter eis data eſt dei apparitio ſupbepꝛeſumũt:neqʒ ad iferiꝰ ea ex ſubiectione ad peius ꝓlabunt᷑: ſed ad firme ⁊ inde⸗ clinabiliter ad radiũ ipñiꝰ ſupꝑſplendentẽ extendũt ⁊ cõmẽ ſurate amoꝛe ↄnenientiũ illuminationũ cũ reuerentia ſan⸗ cta caſte ⁊ ſancte ſacris alis eleuãtur ad ipſuʒ.ſ.deum qui eſt gloꝛioſus laudabilis ⁊ benedictus in ſeculs ſeculoꝛnʒ amen. CFxplicit ſententia ſexti methaphyſice.
¶Incipit ſecũda pars ſũme diuine pßye que initiuʒ ſu⸗ mit in pꝛincipio ſeptimi libꝛi metha. Zriſto. ᷣm oꝛdinem
pcedendi doctoꝛis Pancti in ſcripto ſue metha.
Chgenio pzims ve oꝛcjne ſläte fmſe a accigẽtu.
Mnienſa rav E tate miſe ricoꝛditer largiẽte poſtqᷓ; ĩ p̃⸗ parte ſũme huꝰ diuie phyeꝓ denotis ĩ ſacra theologia noni tijs ea q̃ tãq; pᷣambnla occur⸗ 4 rũt ad pᷣncipalẽ methaphyſica * liuʒ ↄſiderationẽ ptractanimꝰ ñter ĩ hac ⁊ ꝑte eiuſdẽ ſüme 5m ꝓmiſſa de hijs q̃ pᷣncipal: ahãc ſciam ptinere vidẽl dinĩo ſupueniẽte radio reſtat Sderãdũ.t qꝛ vt ĩ.6o.lie. hitũ eſt hᷣ diuia phya de ente inqjntũ ens ⁊ de pᷣncipijs eiꝰ hʒ determinare 1ð qᷓntuʒ ad piĩs ſumicit duplex in cõi occurrit ↄſideratio. ꝛĩa nãqʒ ↄſiderario erit de ente ᷣm ꝙ hmõiꝛ erit de pᷣncipijs en tis. Nth i.ix.liv.g icipit ibi ᷣm Poc. PPe ſba ꝗdẽ ⁊c̃. Etqi vtĩ pᷣnꝰ.4 dictũ eſt ens ⁊ vnuʒ le ↄſequũt᷑ ⁊ iuh ea
dẽ ↄſideratiõe cadũt iõ circa pᷣn duo ſunt ↄſiderãda.ꝛi
mo nãqʒ ↄſiderãdũ ęſt de ente vᷣm ſe ⁊0 de vno ⁊ de hijs q̃ ↄſequũt᷑ ad vnñ.th ĩ.10.li. icipit ibi. Nnnʒ qꝛmul tipł dr̃ ⁊c̃. Et enʒ ens ꝑſe dupl diujidat᷑ vr i.y.liꝰ.hi⸗ tum eſt. Nnoꝰ vʒ p.Io.pᷣdicamẽta. lioꝰ ꝑ potẽtiũ ⁊ actũ iõ circa pᷣmn dupleꝝ occurritcõſideratio. ꝛia cõſideratio erit de ente vᷣm ꝙ dinidit᷑ ĩ.io.pdicamẽta 2 vero erit de ente ᷣm ꝙ diuidit᷑ ĩ actum ⁊ potẽtiã. Et hᷣ ĩ.9ꝰ.liꝰ.g inci
pit ibi. Ergo de pᷣꝰ ente ⁊c̃. ¶ Lirca pᷣn dno ſunt ↄſidèrã
da. ¶ ꝛimo. n· ↄderãduʒ eſt de oꝛdie ſpe ad accſitiã. Cecundo determinãduꝰ eſt de ipſa ßa ibi · Pr̃ ãt ſba ſi nõ multipł: ã. CMuãtũ ãt ad pᷣꝰ duplex erit ↄſide
ratio. ¶Pꝛia erit dẽ oꝛdie ſbe ad accitia Vʒ ſe. Ccda
7 4
. * 3

. 3
Geptimi
vero erit de quaitate a ↄditiõe illius oꝛdinis CCirca pᷣm q̃rũt᷑.s. C Pꝛio vtrů ſba ſit pꝛioꝛ acchte. ¶ Scho an inherẽtia accſitis ſit de eſſentia accitis · C Tertio an apli tudinalis iherentia accſtis dicat relationẽ de genẽ ad ali⸗ quid:aut dicat aligd alteriꝰgñis. Cuarto vtrů ſba iclu dat᷑ i ſigniſcatiõe acciitis: ⁊ vtrũ accitia poſſint itelligi ſ⸗ ne ſßa. CNMninto vtrũ ſit vnũ ⁊ idẽ eſſe exñte ſbe ⁊ acci dentis:⁊ vtrů eſſe exnitie acciñtis ſit ĩeſſe ipſi ſubſtantie. ¶Serto vtrũ accũs eſſe ſine ſba ↄtradictionẽ implicet. ¶Ibi in doc. S. Ens dicit multiplr ⁊c᷑ · Aec. pꝛimna.
i ſic ꝓcedit᷑.didet᷑ ꝙ ſba nõ ſit Ad pPamum pꝛioꝛ ipſo accñte. Mam cauſe
pꝛecedũt ſuos etfectꝰ:ut pʒ ꝑ diffõneʒ cauſe. Lauſe. n.eſt
ad cmꝰ eſſe:ſegt᷑ alið. Sʒ accitia ſunt cauſe ſbe. Mã ʒ⸗ q̃litates pꝛime ſunt cauſe ipſiꝰ mixti vt pʒ pꝛimo de ge⸗ neratiõe. Igit᷑ accñtia ſunt pꝛioꝛa ſubſtãtijs:⁊ ꝑ ↄñs nõ ecõtra. N ꝛ0. Oiñ duo q̃ adinuicẽ oꝛdie quodã ſe cõſe.
quũt᷑:ſic ſe pñt ꝙ vnũ remãet altero cœꝛrupto:⁊ nõ ecõ
nerſo illð qð reinãet eſt pꝛiꝰ:qꝛ ipoſſibile eſt poſteriꝰre manẽ deſtructo pꝛioꝛi:ſʒ bñ ecõtra. Sʒ ſba ⁊ accñs ſic ſe pñt g accñs põt remanẽ ſine ſba vt pʒ in ſaco altaris:⁊ ti ſba nõ põt eſſe ſine accite · Mõ·n.põt eſſe niſi ſit creatu ta loquẽdo de ſba creata ⁊ creatura nõ põt eſſe ſine rela⸗ tione creatura ad creatoꝛẽ q̃ relatio eſt accis reale de ge⸗ nere relationis vt ꝓbat doc. S.ĩ de poꝰ.q.yar.· gl vi⸗ det᷑ ꝙ accñs ſit pꝛiꝰ ipſa iba ⁊ nõ ecõtra. 30. Illa q̃
ꝑ ſe fe iuicẽ ↄſequũt᷑ de neceſſitate ſimul ſunt vt doc. S.i
nuit ĩpᷣꝰ ꝑte.q.0.ar.⁊. ad p̃n. Sʒ aceſis ⁊ potiſſime ꝓ⸗ pꝛia paſio ſe ipſaʒ ſbaʒ ꝑ ſe ↄſegt᷑· g ſbᷣa ⁊ accñs ſil ſũt ⁊ ſic vnũ non pᷣcedit aliðõ. CP 40 Sic ſe hñt accñtia ad ſbaʒ ſicut diſpõnes ad foꝛmã ſpaleʒ. Sʒ diſpõnes pꝛece⸗ dũt foꝛmã ſbaleʒ. Mõ n itroducit᷑ foĩa niſi ĩ mãᷓ dipoſi⸗ ta.gꝰ videt᷑ ꝙ accñtia pᷣcedãt ſbaʒ · CSʒ dicebat ꝙ ille diſpones nõ remanẽt aduemẽte foĩa ſbali niſi in ſpecie ſ coꝛrũpunt᷑. C Cõtra impfectuʒ nõ coꝛrũpit᷑ x pfectũ ſed magis pficit᷑ ſicut neqʒ pfectibile ꝑ ſuã ꝑfectionẽ. Sʒ il⸗ le diſpõnes ſe hñt ad foꝛmã ſbaleʒ ſicut iperfeciũ ad pfe ctuʒ.g nõ coꝛrũpũt᷑ pᷣſlertun cũ nõ Zꝛient᷑ foꝛme ſbali. CP ꝛer maximã thopicã ſicut ſe hʒ idiuiduũ ad i
diniduũ ita ſpẽs ad ſpẽʒ ⁊ genꝰ ad genꝰ. Sʒ idiuidua de
genẽ accñtis p̃cedũt indiuidua de genẽ ſbe. Igit accitia vlr p̃cedũt ſßaʒ ⁊ nõ ecõuerſo. ꝛobatio medie. Mam
ditiòes idiuiduãtes cũ ſint pᷣn ↄſtituẽtia iciuiduũ pᷣce⸗
dũt ipſuʒ idiuiduũ. CSʒ eſt phus i a dicẽs Ens di multiplr ſicut diuiſimꝰi hijs q̃ de q̃tiẽs. Significat.n. h qdeʒ qd ẽ ⁊ aligd. Illð vo qð qᷓle aut qᷓ;tũ aut alioꝛnʒ
vnũquodqð ſic pᷣdicatoꝝ. Totiẽs añt ente dicto palaʒ qꝛ
hoꝝ pᷣn ens qð quid eſt qð ſignat ſubſtantiã.
„ dðm ꝙ inter oĩa entia pntalia Reſpondeo pᷣmn elpt ſßa. Oð ꝓbat phus
ÿᷣm doc. S.tali rõne. Qð.n.eſt pp ſe ⁊ ſimpłr ĩ vnoqͥqʒ genẽ eit pꝛiꝰ eo qð eſt pp alið ⁊ 5ʒ qd. Sʒ ſbaẽ ens ſim⸗ pliciter ⁊ ꝑp ſeipſaʒ. Dia autẽ alia gnã a ſba ſunt entia Fm qd ⁊ ꝑp ſbaʒ·gꝰ ſba eſt pᷣꝰ iter oĩa entia. MMediã autẽ pꝛo pat duplr. Pꝛimo ex modo pᷣdicãdi. Nã illðõ qð abſo⸗ lute ſignat qd eſt ens ſimplr ⁊ ꝑp ſe. Illð autẽ qð ſignat d nõ abſoſute ſʒ eo ꝙ eſt alicniꝰentis eſt ens pꝑ aliud.ſ.
ꝓpter hitudineʒ ad iið qð dicit gd abſolute. Sʒ noĩa ſi⸗
gnãtia ſbaʒ abſolute ſignãt qd eſt hoc. Moia Vo ſignantia accñtia nõ dicũt qd abſolutẽ. Mãq dicimꝰ qjle eit aliga nõ dicimꝰ ipſuʒ ẽſſe hoĩeʒ i albũ vel nigruʒ · Et qñ dici⸗ mus quid de aliq nõ dicimꝰ ipſuʒ eſſe albnʒ aut nigrum
vel caliduʒ q̃ q̃ ſignãt qᷓlitateʒ ſʒ hoĩeʒ. Vñ pʒ ꝙ illa q̃ ſi⸗
gnãt ſbaʒ: dicüt quid ẽ aligd abſolnte· ne aũt pᷣdicʒt qjli tateʒ dicũt qͥle quid ⁊ nõ qnid abſolnte. Igit᷑ ⁊c̃. CSe⸗ cũdo ꝓbat ide a ſigno. Mã de accitibꝰĩ abſtracto deſi⸗ gnatis. dubitat᷑ vtrũ ſint entia ex eo ꝙ nõ ſignant᷑ cũ aliqᷓ habitudie ad ſubſtãtiã. go ſignnʒ eſt ꝙ accũtia nõ dicũtur entia abſolute ⁊ ſimpłr ſʒ dicunt᷑ magis entis. ¶Sʒ di⸗ reret aliquis. WModus ſignificãdi fundat᷑ ſup moduʒ eſ⸗ ſendi. Si g accitia in abſtracto deſignata non ſignificent eoꝝ ſignata cũ hitudtne ad ſnbſtãtiã vĩ ꝙ ſint nõ entia cũ
nð ſint pꝑ ſe. CAd poc ridet doc. S. in lectione dicꝭs:1 modus ſignãdi noiuʒ ſeqt nomẽ eſſendi rex non tñ ĩme⸗ diate:ſʒ mediãte modo itelligẽdi qꝛ ĩtellectꝰ ſunt ſilitudi
nes reꝝ voces ãt intellectuuʒ vtipᷣ perier. di. Mec ille. 1ec.
E nõ opʒ ꝙ accñtia ſint nõ entia. Eſſent auteʒ ſignatapꝑ
hmõi noia nõ entia ſi nõ eſſent in re. Sʒ qꝛ ſunt in re Bkñ
ſignifcent᷑ vᷣm g ilunt itellectꝰ ti põt ea intelligere p ſe ⁊pↄñs ſignare abſtractine cũ intellectꝰ vt diẽ h doc. F. ſit aptus natꝰ diuidere ea q̃ ſunt ↄiũcta ſʒ nãm ut patebit
infra ar.ꝗ huiꝰ qõnis. CæEx pᷣdictis ifert᷑ ꝙ eſſe ſubſtàã
tiale eſt eſſe ſimplr ⁊ eſſe accitis non eſt eſſe ſinplr. Dð
pʒ ex qꝛ cũ aliquid icipit eſſe albuʒ nõ dicim? ꝙ ncipt eſſe ſimplr ß ꝙ icipit eſſe tale.ſ.albuʒ· ed qũ ſoꝛtes in cipit eiſe hõ dicimꝰg icipit eſſe ſimplr. Sñ eſſe hoĩeʒ eſt
eſſe ſimplr. Et eſe albuʒ ſignat eſſe vᷣm quid ut dicit hic doc. S. foꝛmalt ⁊ ad plenũ iſragr.j.⁊ inp̃ꝰ pte.q.y·ar. pꝛimo ad pꝛimũ ⁊.g. ↄo.ar.⁊. C Sʒ arguebat diſcipulꝰ. lð eſt pfectiꝰ ꝙ põt canſare eſſe eo qð nonp̃t eſſe ꝓdu⸗ cere. Sʒ accijs cauſatedſe in ſto. Albedo.n. facit eſe pa⸗ rieteʒ albũ. Subſtãtia anteʒ non ꝓducit eſſe ſuuʒ cũ eſſe ſßale ſit ꝑ creationeʒ vt dĩ ĩ libꝛo de cauſis. Creato.n.nõẽ alicui creature cõicabilis vt ꝓbat doc. S.in pꝛima parte
q. 45.ar. V.x.q. 90.ar. z. Silrĩ de poꝰ.qʒ·ar. ʒ · goyvide
tur ꝙʒ ſba non ſit pfectioꝛ ſimpli ipſo acctite:⁊ ꝑ ↄñs neqʒ pꝛioꝛ. ¶icendus ꝙ ſba neceſſario ꝓducit eſſe vt ꝓbã⸗ tuʒ eſt ĩpᷣ pte hmõi opis lib. 4 · q·z · ar.ß. Mã qñ duo ex
neceſſitate ſil ſunt vno ꝓducto ꝓducit᷑ ⁊ reliquuʒ. Sed
foĩa ⁊ eſſe ex neceſitate ſil ſunt cũ eſſe ſeq̃t foꝛmaʒ pſe yt dicit doc. G.ipᷣpte. q. vo· ar·· ad pn x.q. 42. ar. pꝛimo ad pᷣn. Cuz go agens ꝓducat foꝛmã neceſſario pꝛoducit ⁊ eſſe. CEt q dã ꝙ creatura nõ cooꝑat ad creationeʒ · Ad h etiã riſuʒ eſt ſupiꝰ vbi ſupꝛa qꝛ aliquid dĩ creari dupli
citer. Vnoꝰ nullo p̃ſuppoſito ex pte creãtis. Et ſi eſe nõ
dicit᷑ creari ꝓpꝛie qꝛ ud ꝓduetioneʒ ipſiꝰ ꝑꝓticularis eſſe pᷣſupponit᷑ actio ſcði agẽtis. Alioꝰ aliquid dĩ creari nullo
pᷣſuppoſito ex ꝑte creaii qů.ſ.illð qð creat nihil añ ſe pꝛe
„
upponit. Et iſoꝰ eẽ di creari. Mꝛimnoꝰ creatura nõ cœo
perat᷑ ad creationeʒ ſʒ bñ ſcðoꝰ ut expᷣſſe dicit doc. S.in
2o.ſent. di.i.q.1. ar.3·ſicut ſupꝛa hituʒ eſt foĩalit lb. 4
vbi ſupꝛa. Vij ñ opʒ ꝙ accñs ſit pfectiꝰ ⁊ puꝰ ſubſtãtia.
¶Verũtñ dato ꝙ accñs ꝓduceret eſſe accitale ⁊ ſubſtã
tia non ꝓduceret eſſe fbaie ſed ſoluʒ diſponeret adhucñ
ſeq̃ret ꝙ accis eſſet pfectiꝰ qꝛ eſſe ſbale ⁊ accñtalei ſunt
einſdem dignitatis vt patet ꝑ doc. S.i p pte · q. 9o · dr. ⁊. in coꝛpoꝛe ⁊ ad ꝛn. domo.n· generãs non ꝓducit foꝛmã ſpeciicũ ſec ſolũ diſponit mãm. Aſinꝰ yo ꝓducit formã.
õ tñ pp b ſegt ꝙ aſinꝰ ſit pfectio: hoie ĩ qꝛdie giantiũ.
Acd imum ergo dðm ſicut ĩferiꝰ lib.·q. P. ar.6 · dictũ eſt g foꝛme ele mentoꝝ ĩ vtute foꝛme ſalis opant᷑ ad ꝓductioneʒ inixti non autem in vtute ꝓpꝛia. vñ non opoitet ꝙ ſinpli pce dant ſbam licet m quid vt pᷣn ſunt m ꝙ hmõip̃cedant ipſam. CAd ꝛm dðm g acciti repugnat nãliter eſſe ſine ſba qꝛ de nã accitis eſt poſſe eſſe in bo · Et licet i ſacteo al taris ſint accñtia ſine iba ſnnt tñ in aliquo qð tenet locumn
ſubſtãtie. uãtitas.n.vt ſupꝛadictum eſt lib.ÿ.q.14 · Po⸗
teit ene ſubiectum accitis ratione ſitus · Gubſtãtievᷣoñ
repugnat eſſe ine accite ꝑ ſe ⁊ eſſentialiter conſiderãte. Et licet non poſiit eſſe ſine relatione nõ eſt ex parte ſub⸗
ſtantie qꝛ.ſ.ſit de ratione ſße ꝙ relatio ibi meſt ſedb ſi⸗
bi ↄuenit ᷣm quãdã concomitãntiã vtifra patebit. C 24 ʒm dim ꝙ ſba ⁊ accñ̃s ꝓpꝛium ſilſunt duratione vnumn
tñ pꝛecedit alind nã ⁊ gñone. C Ad 4n dðm ꝙ admitti⸗
mus ſolutionem poſitã in obiſciendo. CAd Fmn dmg
ßᷣm phm in lib · de longitudie ⁊ bꝛeuitate vite aliqd dicit coꝛrũpi duplicitcr. Wnoꝰ ꝓpꝛie ⁊ ꝑſe qſ.cœꝛrumpit ſuo ↄtrario ſicut calidũ a frigido. Alioꝰ ꝑ accñs.ſ.ꝑ coꝛu ptionem ſui fubiecti. erum eſt g imnpſectum non coꝛ⸗ rumpit᷑ adneniente pfecto pꝛimo⸗ ſed bñ ſcho⸗ důmodo ſit diſpoſitio accidentalis ad foœꝛmam ſubſtãtialem de quo clarius ifra diſputabi. ¶ Ad vltimum dõmꝙ idmidus de genere ſubſtãtie pit dupliciter ↄſiderar dino Hin⸗

—
55 S
SS2
55 S
Queſtio
hkziſe enſu ↄpoſito 7ʒ ꝙ diffiniũt᷑ a Moꝛphi Indiuidua eadẽ erit. Er ic ↄditiões idiuicuãtes pcedũt idiuiduũ de gne be. Alioꝰ ↄſiderant᷑ idiuidua mãli ⁊ĩ ſenſu diuiſo.
vzt ſunt ↄpoſita ex mã ⁊ foia: ⁊ ſic iqiuidua de gie ðe
pꝛecedũt ↄditiones idiniquantes— Cbi ſupꝛa in doctoꝛe Vancto imptinenter.*
ſe ecundum ſic ꝓcedit Sude
ſimpliciter loquẽdo.
cũt q̃ et ſitcje tio cõſequentie:qꝛ i dicir qer xpeietab⸗ꝰnſtũt qx coilectio nůc; naliquꝰ eentieec inberen
quantitate qualitate ⁊ ina]
neris. Et ita quãtitas
pſa
generaliſſima:qꝛ ſup Mec ile. Et accipit ibt accic
Pma
erit aliud genns
ẽs pꝛo eo quod e ens ali
tia vider eſe einſdẽ rationis ĩ ijs accidentibus.ergo ſi eſt de
e tur inberent cuius nonem pꝛedi ment pſe pteſtar in pi * ccitis ſit de eſſentia accitis. ã Accidẽs diffi notabili ⁊ in— Cales eſſe ĩ fubiecto vt patet ꝑ Poꝛphyriuzi der autẽ de Alexjria in pſenti paſſu vuit oio e pꝛedicabilib⁊ phin pꝛimo thopicoꝝ.g iherentia eſ de bir Antonelns if eßs ꝙ aptindinalis inhertu⸗ irde eſentia accitis qꝛ diffinitio eſſentiam 2eauid et ignat eſentia accidẽtisiEt ꝓbat pocpqumã ⁊ ſextã rõnes ad⸗ iinrr er dicit phus inb.7. in vpoſtel. C ꝛ0 Nind p qð ductas ante incõtrarinʒ. ¶d idem põt ſic argui. Ma ĩ⸗ nn foꝛmaliter ⁊ eſſentialiter aliquid eit tale illð eſt de eſſen perẽtia aptitudinalis aut eſt eſſentꝛaliter idẽ cu accidẽt Csmin ti illiꝰ. Sed accijs dicit eſſentialiter accis ratione iheren aut nõ. Si dicat p̃dictꝰ aduerſarins ꝙ nõ:negatid e urckgnt be enim eſſe eiꝰ ſit ineſſe ut hic doc. S. dicit. g zö. CS bat in ↄcluſione ſcða:vbi ſupꝛa. ꝛobat. n Sih 3 nbo. Ahehu 3*.J lla iherẽtia puta albedinis ad ſʒ ſi nõ ſit de eſſentia tia realiter ſine eſſentialiter eit eadeʒ cum duab⸗ phnit albedinis autẽ ſia ant accis. Mõ põdici g ſit ſa ci non rationiblʒ mbil cᷣclucant yt infra patebit. Si dica bdeain ſt ens ꝑſe ſubſiſtẽs. Si ſit accis aut cſt repectiui aut ab ſit eſſentialtter ipſuʒ accidẽs habet inẽtun TSea ß 1pusan Vutũ. Mõ põt dici g ſit reſpecti qꝛ abſolutũ itrinſece ⁊ nñderet dictus aãuerſarius dicẽsg aliqnid põt eiſe eſſen idew oꝛmali nõ denoiat ꝑreſpectinũ. niec abſolutũ hz diffni tialiter idẽ alicui: qð ti nõ erit de eſſentia illiꝰ ſicnt ens ⁊ ny youn rihreſpectmũ. Si vo ſit abſoluũcũ nõ ñt qᷓ;titas opʒ num per te Thomiſta ſunt ideʒ realiter:⁊ tamẽ vnitas nteinojuuij it q̃litas nõ qdẽ alteriꝰ ſpẽi ab albedie vt pʒ diſcurrendo eſt ertra ↄceptũ gcditariuũ entis. Mã ens põt itelligi nõ b10i Poẽs ſpẽs qᷓlitatis. go vi ꝙ ſit eentialr ipſa albedo. CP ttellecta r6ne vniꝰ vt doc. S. i plibꝰ locis ↄcedit ſit ex ſu⸗ Poſſe eſſe ꝑ ſe eſt ꝓpꝛia rõ ſubſtatie. go poſſe eſ̃ in pꝛadictis pʒ.&ñ yʒ illa aptitudialis ĩperẽtia it eadẽ eſen alio erit ꝓpꝛia ratio accrtis ⁊ ꝑ ↄñs aptitudinalis inherẽ tialt cũ acetite:nõ iñ ꝑph ſegt ꝙ ſit de eẽntia eiꝰ:qꝛ illð ee tin erit de rauone accñtis. Cd Ir. Oinne accidens eſt! pꝛie dicit᷑ eẽ de eẽntia alicuiꝰ qð eſt de hceptu gdditati — alio· Aut gb eſt in alio ꝑ ſe ant ꝑaliquid aliud. Si pꝛimnʒ uo eius. CLõ̃tra h arguit᷑. Mã ilð qð ↄuenit alicu ꝑ ſe —,—„ habet itentum· Ii ꝛm̃rtur de illoalioſi eſt in alio per ſe idẽ eſſentiaij exis cü eo:⁊ qð ẽ de diifõne eiꝰ: ↄnenit illi uun vel ꝑaliud. Ii pᷣn ſic poterat dici de pᷣo. Si ꝛñ ſic erit ꝓ pſe in pꝛimo dicẽdi ꝑſe: vt pʒ ex pᷣo poſtet. gʒ p aduer Tec. Wacüin cedereĩ inintum. ¶P 6. Conceptus accidentis aut eſt ſariũ ilia aptitudialis fherẽtis ꝑ ſe ↄuenit accijti:⁊ idẽ eſt ꝛ.co.ʒ. onncist conceptus ille qui eſt aptus natus eſſe in ſe ant qui eſt a eſſentialr cũ eoꝛ ⁊ manifeſtů ei g eſt de diffõne accidẽtis inin tus natus eſſe iu alio. Mon poteſt dici pᷣn qꝛ ille eſt con ergouenit ſibi x ſe in pꝛimoꝰ ꝑſeitatis. Sed ilð qð cõ⸗ 1oin ceptus ſubſtãtie· Si un ſie habet ppoſitum vt arguit Ale nenit alicuiꝑ ſe in pꝛimoꝰ eſt de eẽntia ⁊ itellectn eiꝰ. Igi ilidconu rander. ¶P 7o. Sanum dicit de vrina ſicut accidẽs de tur illa aptitudialis iherentia erit de eẽntia ⁊ itellectu m. P m ubiecto. Ped ſanum in vrina non dicit niſ habitudinẽ ſi ditatino accftis. Cʒ pꝛo huiꝰ dubij declaratiõe 2ide⸗ 6 ₰. co' n cjün gni ad ſanum.go etiã non dici aliquid niſi habitudinẽ ad rãdũ eſt ꝙ aligd dicit᷑ eẽ de eſſentia alicuiꝰ dupl. Vno Si. ynlin dt⸗ m. E Sed icontrariũ arguit. Wã iherẽtia paſſionis de Ppꝛie ſicnt exiis de diffõne qcditatina eiꝰ tanq; genus ant 3 s it ſicyi monſtrat ꝑ diffinitionẽ paſſionis aut ſaltẽ ſti.Et tiidiffini dria. Alioꝰ di aligd eſſe de eẽntia alicniꝰ rõiter:qꝛ.ſ.ẽ aii diu lio aut eſſentia paſionis nõ demõſtrat de bo. ergo nhe quis modqus eẽntialis ⁊ ſtriſecus nãliter ei ↄueniẽs. Res econnn entia non eſt de eſſentia accidentis etiam pritudinalis añt nõ põt itelligi ſine illo qð eſt de eẽntia eiꝰ pꝛimoꝰ:ſed ceblm Reſpondeo dðʒ ꝙ vt Scotꝰ⁊ Anto. and. bij ſcðooꝛſicut hõ nõ põt itelligi ſine aĩali aut rõnali. Aĩa zn in pꝛeſenti paſſu dicũt dnplex t rõnalis ſepata põt itelligi abſqʒ h ꝙ itelligat aptitudi upde uy— ee Actus/ nalis ifoꝛmatio eiꝰqᷓ; hʒ ipabitucie aq coꝛpus. Et qꝛ ac⸗ ter inheret ſuo ſubiecto. Alia eſt habitualis ſiue splltn“ cidẽs p̃t abſtractine ðſignari abſ ꝙ ſigniſicet i n dinalis. Actualis autẽ inherentia ÿm ꝙ cõiter ab cibus tudialẽ iherẽtiã: ig atcis ielng S. upw a ↄcedit:nõ eſt de eſſentia accidẽtis.ã illd qð eſt de e⸗ tur tal ihẽntiz. dnde ſegt᷑ ꝙ ipᷣa aptitudiat ihẽntiaiẽ de nddn ioh ₰ ſentia alicuius nõ poteſt ſeparari ab eo cuius ent. Sʒac“ eẽntia acctis pᷣmoo. Qniatñ ſpſa nãliter ↄuẽit:⁊ ꝑ ↄis n„ talis inherẽtia ſeparar ab accidẽte eo remancte vt pʒ in eẽntiali acciti:ð nã n. accijtis ẽ: ꝙ ſit res nãe cui ðder et nh ſacfo altaris. Igit e.CPꝛv. S actualis inherẽtia eẽt i alo:iõ dicẽ necce ẽ: ꝙ tal inhẽntia ſit ð eẽntia accitis ſe⸗ Bin. de eſſentia accidẽtis:ſequeret᷑ ꝙ accidẽs nõ poſſet intelli cũdoꝰ. E thuiꝰ ſnie vẽ eẽ doc. Sĩ qᷓ libetns:qͥlibeto.v.q. uÿn. gi ſine tali actuali iherẽtia cũ eſẽntia int de ↄceptu ꝗddi 3 ar.1. vbi diẽ g ſbaẽ res nãe cui Sbereẽ ꝑſe. Accñs vo wm. ratiuo rei. Sʒ ↄñs ẽfim. Mã gæqd ↄtigit ſignificar ʒtĩgit eſt res näe cui debet᷑ eẽĩ alio. Et qᷓ;nis acciis miraculo⸗ —. ſenbl. itellectũ itelligere. Sʒ Acctitia abſtractiue poſſunt deſigna ſe ſit ſine ſðo:tñ adhnc remãet nã eiꝰ tal: vt ðᷣbeat᷑ ei eẽ in inn 6 ri vt pʒ in littera.ergo itellectꝰ põt intelligere accidẽs ſi“ alio. Hec ille. Vñ vult ꝙ poſſe eẽ ialio ſit ð nã accñtis:ſi — ne acuali inberẽtia eius. C Sed de aptitudinali inberen cut näe ſße ðbet eẽp ſe · Cerütiq;uis Scot.⁊ Anto. — w.. tia eſt dubiuz inter doctoꝛes vtrũ ſit de eſſentia accidẽtis. andree vbi ſuß videãt᷑ eẽ eiuſdẽ ſnie ꝓÿpÿꝰpte.vʒ ꝙ apti⸗ mn Intonius.n. andree ſequẽs Fcotũ n pꝛeſenti 7o.q.pᷣma tudialis iherẽtia j ſit ð ↄerptu gdditatino ipfiꝰaccfitis:tñ K ziin diet neutra inherẽria:neqʒ actualis neqʒ aptitndialis rõnes eox ſupiꝰ adducie q̃ mpil ꝓbãt ⁊ miiipli peccãt nn el de eſlentia accidentis. noc ꝓbat tribns rationibus vident᷑ velle ↄclude ꝙ nnjlos ſt de eẽntia accijtis · Ande P mnn Scoti. NMuarũ pꝛima talis eſt. Mullus reſpectus ẽ de ᷣſoluende ſunt. Onod de facili poterit fieri. ¶Mꝛia.n.rõ — eſſentis abſolnte. Bed vtraqʒ inherẽtis eſt re ſpectus.er⸗ peccat pꝛimo ᷓm fallaciã equocationis in maioꝛi ex parte m„ go Xe. Mꝛobatio pꝛime:qꝛ aliter oĩa eẽnt foꝛmaliter ad hnius termini reſpectus.Niã duplex eſt reſpectus qdaʒ Lec. 3. ꝗliquid qð pꝛo incõhenienti cõcludit phus. ꝗ· hnius ↄtra eſt reſpectꝰ de gje rionis. Et talis nõ põt eẽ de eẽntiaab e— de veritate apparentiũ. ¶P z. Fundamentuʒ ſoluti lʒ poſſit ↄſeg eẽntiã. Et ſit aptitudialis inherẽtia nõ l Wlius reſpectus eit alind pꝛeter relationẽ: qꝛ mhil fundat dicit reſpectũ.Alð eñ reſpectꝰ cõiter acceptꝰ ꝓ cĩ hitudi ſeipſum.nde 5ᷣm Augu. ⁊0 de trinitate omne qð relati
— —
S
— —
ne dici eſt aliqnid alud pꝛeter relationes·ergo inheren tiaccidẽtis nõ eſt de eſſentia eius cũ fundet᷑ in accidẽte. CP 4. Si ſic ſequeret᷑ ꝙ quãtitas quslitas relatio ⁊c̃.
õ eſſent generaiſims. Lölequens eſt falſuʒ · Pꝛoba ⸗
ne ſiue ſit de gůe rtonis ſi Sic.n. reſpectꝰpõt eẽ d do · Scðo falſuʒ aſſumi gniſicato. Secus ãt de ↄnotato vtĩ p'rõ peccat 5ʒ fallaʒ equocatõis⁊
tin minon ſi
ue non. Et illoꝰ maioꝛ eſt falſa. e nã ⁊ ec̃ntia abſoluti ⁊ mõ loq̃n loquat᷑ de pᷣncipali ſi fra patebit. Sic go illa falin aſũn. C Scða

Prdt
chtio ve diffinitionis ſine deſcriptiõis q̃ talis ĩ
¶VBeptim
vors falum pᷣ ſuppõit. nã ſuppoit ꝙ reſpecpꝰ quẽ im
poꝛtat aptitudialis inherẽtia ſit de gñe rlonis Dö quidẽ falſus appet ex b ꝙ aptitudinalis iherẽtia accfitis cu co
uertibii pᷣdicet᷑ de accñte eſt cõis nouẽ gbꝰ accitiũ ſiẽ
ipſe aduerſariꝰ ↄgedit in ʒo rõne. Mõ eſt ergo igne rio nis· uctoꝛitas ãt Agu ·itelligit᷑ de reſpectu de&ne ad ali gd. Scðo aſſumit ꝓ maioꝛe erq mãifeſte ꝓbat. op poli⸗
tuʒ iliiꝰ qð ꝓbatĩꝛ⸗ ↄcluſie ſua · Aſſumit· n. ꝙ fundamẽ tu reſpectꝰ eſt aliud pᷣter rlonẽ. Et ců aptitudialis inherẽ
tia vt dicit ĩpᷣrõe ſi reſpectꝰg fundat jnꝝ accis vt dicit iꝛs rõne ſequet᷑ ðᷣm phuʒ ꝙ illa aptundialis inheretia ſit
aligd alind ab accjite curꝰoppoſituʒ ꝓb⸗ tĩꝛn ꝓeluſiõe ſua euiidẽ q̃ſtionis ĩq̃ ꝓbatꝙ̃ illa aptitudinalis mnherẽtia eſt idẽ reali ⁊ eẽntial tuʒ accite · Añ ĩ ꝓpꝛijs vᷣbis iplict: ſalna tñ ſua reuerẽtis CSimiltzãrõ nulliꝰ eſt efficaciẽ. Po.n.ᷣm ꝓpꝛiã eiꝰ doctrinã ↄñtiaßᷣ quẽ facit nõ va⸗ let etiã ↄceſſo ꝙ inherẽtia eſſet eiuſcẽ rõnis ĩ oĩ acchte qð gſumit ꝓ ꝓbatiõe ſue ↄnñtie. Mã ßm ip̃m ens vnꝰeſt r nis ĩ oĩbꝰ pdicamẽtis de qbꝰ vniuoce pᷣdicat ⁊ in qd vt ipſe ꝓbare ſtuduiti ꝗ⸗ huiꝰ. ̃t tñ negat tiãqᷓ ↄciudit ꝙi. galiſſima nõ eẽnt gñaliſimat ruʒ ſupꝛa ſe hearene qð eſt einſdẽ rõus ĩ oĩbqꝛplaregrunt᷑ ad gen q; pci⸗ cari vninoce · Dato ergo ꝙ ʒceptꝰ accntis eẽt vniꝰ rõns ĩ oibꝰ accntihꝰ nõ tñ ppꝑ h̊ ſequit᷑ ðʒ ſcolã eox ꝙ eẽt genꝰ
ad accñtia · Icðo falſuʒ eſt qð aſſumit x ꝓbatiõe ↄñtie · vʒ.ꝙ inherẽtia eſt einſdes rõisi oĩbꝰacciitibꝰ:qꝛ ᷣm ipᷣm
inherentia talis eſt eadẽ cũ accñte · Jicut ergo accñs nõ p dicat᷑ vninoce de· gſibꝰ accñtiuʒ ita nec inherentia illa. ñ falie arguit ⁊ flm aſſumu: ⁊ pꝑ ↄñs nihil ꝓbat lʒ par⸗ tim vex ſit qð ꝓbare itendebat. Etiã rõnes adducte pꝛo parte Ilexãdri ſunt ſoluende:qꝛ vident᷑ ꝓbarꝭ ꝙ talis in
perentia ſit de eſſentia accñtusꝓpꝛie ⁊ pᷣ mõ. Cd pᷣwã ergo admitto ſolutioneʒ ipſiꝰ Antonij pꝛo ꝑte ña. ¶Id
replicã dðʒ ꝙ aliqd pr̃ eẽ de diffõne alicuiꝰduptr· no?
ppꝛie ⁊ gãditatiue. Et ſic ↄcedo manifeſtationeʒ ⁊ ſubꝰ mptionez.Et ria nõ eſt de diffõne acci⸗ dentis. Alido cõiter pꝛo cœĩ eo qð declaratiue eſſential tñ
—
ſumptioneʒ. Pt illoꝰ ipſa iherentia nõ
nont in diffõne nõ qdeʒ quiddiratiue ſicut genꝰ ⁊ dñia· it iſto nõ opʒ g illð qð põit in diffõne pꝛĩa ſit de eſſen tia pᷣmooꝛſʒ bij ſcðᷣo.ꝙt bꝛeuiter replica nõ ↄcludit alið
qᷓ ſt de eſſentia accñtis ſcðo nõ auteʒ pꝛimoꝰ..
Acd Amum igit dðmn ſiẽ diẽ doc. S. ĩ quo — P 444 hbetis q̃libeto.9.q3 · ar · pmo ad 2mn vbi ſic ait. ᷣm ꝙ diẽ Auiẽ. ĩ ſua meth eſſe ñ põt poni in diſinitiõe alichiꝰ gñis vel ſpẽi:qꝛ oĩa ꝑticularis
——
vniũtur ĩ diffinitiõe gniß vl ſpẽitcnʒ ti genꝰ vel pẽs nõ i ᷣm eſſe vnũ ĩplibꝰ. Et iõ hec ieſt vera diſfinitio ſbᷣe. Staẽ id qð pꝑ ſe eſt. Nł accñs ẽ qð ẽ ĩ alio. Sʒ ẽ circũlo
itelligit ꝙ
—
a eſt res cuiꝰ nãeðbetur eſſe i ĩ alio. Accis vo eſt res
cuiꝰ nãe debet᷑ eẽ ĩ alio. Ilñ pʒ ꝙ qᷓ;uis accñs miraculo ſe ſit nõ ĩ oñ mñ ptiner ad diffinitionẽ ſße.nõ.n. xph er⸗ nature debet᷑ eſſe ñĩ alio:nec egreditur diffinitionẽ acci dẽtis:qꝛ adhuc eiꝰnatura remanet talis ut ei ðbeat᷑ eſſe mnalio hec ile. ¶ Id an dðmꝙ ꝑ iberẽtã nõ drnoĩat ecſis foĩal ⁊ eſſentialr accũs: ᷓ ꝑ iberentiã dicdtur foĩa lit iherẽs. CEt qñ ſ phmi piñti paſſu dr ꝙ acciis ĩ eo ꝙ accñs diẽ herẽtiã ad ſbᷣm ly ĩ eo ꝙ aut ᷣm ꝙ nõ dicit
hitudineʒ cauſe foalis vt ↄcedit hic doctoꝛes ſʒ dicit hi
tudineʒ modi eſſendi ipſiꝰ accidẽtis vel modi accñtalis ſi
at mẽtio de iherẽtia actuali vel eſſentialis ſi locutio fiat
de iherentia aptiudinali. TId zn dðm g inherentia
slbedis aptitudialis eit eſſentialr ipᷣa albedo ip oꝛtãs de hnotato reſpectuʒ ad ſßaʒ. Qni qdeʒ reſpectñ diſtiguit realit᷑ ab ipia albecie: nt ifra patẽbit. Sʒ actnalis iheren
tia ipfiꝰ albedis eſt modꝰ accitalis eſſendi ipſiꝰ albedis accſitalis dico nõ: qꝛ accidit ſibi oĩno extrinſete ſiẽ albedo dtti: ſed q non includit᷑ in eſſentia accñtis neqʒ eſſentia
liter ⁊ inſepabitt ſequit᷑ eſſentiã:ſicut dicimꝰ g eſſe acci
dit ei qð eſt · Etilla iherentia dr̃t realr ab albedinejn re dueit᷑ ad ideʒ genꝰ⁊ ezdeʒ ſpẽm ſicut ipſa albedo. 1Mõ ãt ꝑ ſe in gñe collocat᷑. Ft ſilr dðʒ eſt de iherẽtia enullibet
accidentis in ſpeciali Ced ſi loqusmur de inherentia in cõi talis nec eſt q̃ntitas ſolũ neq; qlitas aut abſolutum ut reſpectiuũ tm̃: ſed ad oia. ͥqaʒ tñ oꝛdine gña acciden tiuz ſe extẽdit ſiẽ ⁊ ip̃m accñs. ¶d 4 n dðm ꝙ ipſum
ccdimꝰ fm modũ ſupꝛa expoſuũ. ¶ Id dömgll⸗
a pᷣpoſitio per põt dicẽ vt ĩ ꝓpoſito uffi dupliceʒ htu⸗ dineʒ · põt.n · dicẽ hitudineʒ Pᷣnciph) inherentie aecũtis in
ſboꝛ ⁊ põt dicẽ hitudineʒ medij· Pi dicat hitudineʒ pᷣnci pñ ſic q̃dã accñtia vt ꝓpꝛie paſiões p ſe iſunt bo:q̃dã vo yt acciitia cõia ꝑ acctis ĩſunt ſoꝛſicut pʒĩ modis ꝑſeitaris pᷣo poſte. Pi vo dicat hitudinẽ medij h pᷣt itelligi duplr. Fec.y.
nr.n. dicit hitudinẽ medij alteriꝰ accñtis:aut hitudineʒ
modi eſſendi accſtis. Si di cat hitudinẽ medijalicuiꝰ ac⸗
cidẽtis mediãtis iter vnũ accis ⁊ bmꝛſic q̃dã ſũt ꝑ alð i ſboꝛſicut albedo mediãte ſupñcie eit ĩ coꝛpoꝛe terminato
qᷓdã vᷣo imediate:⁊ nõ ꝑalið ſicut qᷓ;titas dimẽſiuaẽ i ſba
nõ mediãte alio accñite cõpleto · Si vo dicat hitudinẽ mo di eſſendi acentis:ſic qðlibʒ acciis ẽ ĩ ſbo ꝑ alð· ſ.ꝑ ſuãi⸗
perẽtiã:q̃ qdeʒ nõ ẽ i ᷣo p aliqd alið: ſʒ ꝑ ſe:ſiũ relatiuũ
refert᷑ ad coꝛrelatinũ ꝑ reiationẽ: ipſa ti relatio nõ refert
p aliã:ſʒ ꝑ ſeipſaʒ:ut dicit doc. S.ĩ de vitate. qu ar.ÿ.ad 1. Daio tñ ꝙ accñs x ſe oibꝰ modis eẽtĩ ſbᷣoꝛyõ tñ ppꝑp ſeqt᷑ ꝙ iberẽtia actualis ſit de eẽntia acctis. Mãifeſtũ ẽ enĩ g riſibile p ſe ↄuẽit hoi in ſcSᷣoopſeitatis:⁊ tñ hõ nõ ẽ de eſſentia riſibilis:neq; ecõtra:lʒ põ põat᷑ ĩ diffõne riſi⸗ bilis p additametũ:ut ĩfra patevit. NEt ſi q̃rat:cui gein⸗ heret iherẽtia actualis: opʒ ·n· dicẽ ꝙ ihereat alicui: cũ ſit accis ⁊ nõ ſba. ¶ Ad hoe rñdet Añto. and. dicẽs ꝙ ihe⸗
ret aceiiti. Alioꝗn nõ eẽt foĩair iherẽs:⁊ illa inherentia
mediãte qᷓꝛpᷣ ĩiperẽtia iheret accñti: ñ diſtiguit᷑ realiter
a pꝛia iherẽtia. Sʒ pᷣmiſſa dðm eẽrꝙ ilia iherentia nõ iheret accñti ſiẽ accñs eiꝰꝛſ ſicut modus eẽndi accidẽ tis. ñ nõ opʒ ꝙ ſit ꝓcedẽ in iñinitũi iherẽtijs:ſicut nec in relationibꝰ vt dictũ ẽ· ¶Ad n. dðᷣmꝙ pp ilã ronẽ potiſime Alexãder volnit ꝙ iherẽtia aptitudialis eẽt de itellectu gcditatino accñtis. Cᷓʒ ᷣm doctrinã doc. Z. pdictũ arg nð neceſſitat: qꝛ ʒeeptꝰ accitis necẽ eẽ ꝑle⸗ nec eẽĩ aiio. icut.n. ↄceptꝰ qdditatiuus ſbe nõ ẽ eſe ꝑ ſeꝛß eit q̃dã nã cui debet enẽ v ſe:q̃ nã nõ eſt ſnũ eẽ: ila ↄcept? accñtis nõ ẽ eſſe ĩalio; ß eſt eẽ nãs quãdã q̃ võ eſt ſuũ eſſe:cui debet᷑ eẽ ĩ alio. iñ ſicut poſſuʒ itelligẽ ba nõ itelligẽdo eſſe ſuũ ita poſſu ĩtelligẽ accñs:nõ itelligẽ do ſuũ eſſe·.eſſe ĩ alio. lias nullũ accũs abſtractine pol ſet deſignari. Cið ãt ſba poſſit itelligi ſine ſuo eſſe: pʒ pdoc. S.i tractatu ð eẽ ⁊ eſſentia: vbi ſic aut. Qnicqd.n. nõ eſt de itellectu eſſentie aut qdditatis:ß eſt aduemẽs er tra ⁊ faciẽs cõpoſitionẽ cũ eẽntia. Mihil.n·ſine bij ̃ ſüt ptes eẽntie itelligi p̃t. is ãt qdditas ⁊ eſſentiꝭ intelligi põt ſine hoc:ꝙ itelligat aligd de eẽ ſuo.oſſiʒ n itelli
4 re qdẽ fenix ⁊ ignorare àn heat eſe irex nã· Mecilſ dꝛait· Eẽi zccñs pt itelliginõ ſtellecto ſuo eſſe. C 53 iſurgit hic replica. nã ſ ↄeeptꝰ accitis n ẽ eõꝑ le:nece in alio: videt᷑ ꝙ iter eiſe ꝑ ſe:⁊ eſſe in alio:mediet aliqð tertiũ. Et ſic diniſio entis ĩ ens ꝑſe:⁊ ens i alioꝛnõ eritp c. imediata: neq; ſuffictẽs:qð ẽ 3 pß̃mi.ʒ· hnꝰyidet g ꝙ dicẽ neceſſe ſit ↄceptũ accidẽtis eſe:aut P ſe eẽtaut i alo eſe. ¶ Id qð dðm ꝙ ens nõ duidit ꝑeẽ ꝑ ſeꝛ ꝑ ecꝛ alioꝛſʒ ꝑ ens cuiꝰ nde ↄpetit eõꝑ ſe ⁊ ꝑ ens cuiꝰ nãe ðbe tur eſſe in alio:ſicut dictů eſt. Inter ens aũt cuiꝰ nature de ber eẽ ꝑ ſe ⁊ inter ens cuiꝰ nãture vebet eſſe in alio: nibil mediat ñimplr loquẽdo de eme cuiꝰeſſenta nõe ſuuʒ eſſe · iñ replica flm ſupponit. Neqʒ etiã diniſio entis ep co⸗ cepths:ſʒ ꝑ nãs p̃dicamẽtales:ſicut ex ſupꝛadictis pater⸗ ¶ Zduertendũ tñ eſt:ꝙ into · archießs dicitꝙ Aexan“ der repntat dietũ argi valde difficile: tñ eiꝰ eit facilis ſo lntio. ¶ Sed tñj illã rõneʒ nð ſoluit: qu dicit eſſe facilis ſolntiõisꝛi dicta eiꝰ debite ↄſiderent · Picit. n·i ſointione pdicti argumẽti: ꝙ cõceptꝰ aceũtis eſt x ſernõg ꝑſe ſubſi ſtat: ſʒ qꝛ nõ inqludit eſſentialr inherẽtiã. Mec at dicta nõ enacuãt argn Ilerããri. Mãilud argn volebat:ꝙ ſi eſe in alioꝛnõ ſit dẽ cceptu accñtis:⁊ eñ eſſe ꝑ ſe nõſit dec⸗ ceptu accitis:ſeq̃ret ꝙ eſſer ↄceptus in cdustg n 3 p e
duui unz nirnii hwe ji n unhei lirui wti hithe inu ſltzy ſine ſdi ierii ſuũ ieön vödif ni
p am Np ha ſiu tict iym wet ſäen weſ wit Sin isyz

Aueſtio
penec eſſe ĩalio. Iſtð aũt nõ eſt euacuatũ p p̃dicta vba. Ei pʒ ꝙ pᷣdictũ argn ⁊ ſi fuerit facilis ſolonis:jjtñ ab ip ſo ſolubile erat. Remanet. n.ſemp g iter ſßam ⁊ accidẽs mediabit tertiꝰ cõceptꝰ:nõ ꝗdeʒ ſoiũ ↄceptus entis cõis ßᷣm ipſuʒ:ß ẽt ↄceptus ſpãlis:⁊ ſic diuiſio phi nõ erit ꝑĩ⸗ meqiata qð ftin eſt ut ſupꝛa patuit. ¶ Id vltimũ reſpon det pint. and. dicẽs:ꝙ illud arg a ſili:nõ currit ſupꝛa.4. pedes:qꝛ claudicat:ſʒ ſit ĩ aliqͥ ſile.vʒ ꝙ ſicut ſanũ diẽ ha⸗ bitudinẽ vrine ad ſanitatẽ:its accis dicit quãdã habitudi⸗ nẽ ad ſßm.Mõ tanẽ ꝓpter h ſequit᷑ ꝙʒ ilia inherẽtia ẽ de eſſentia accidẽtis.Crgin autẽ incõtrariũ bene cõcludit: ꝙ inherentia aptitudinzlis nõ eſt de eſſentia accidẽtis:lo⸗ quendo ꝓpꝛie ⁊ pꝛimo ÿm ꝙ ſupꝛa expoſitũ eſt. Cbi ſupꝛa in doctoꝛe Sancio imnptinenter.
lertium herẽtia dicat relationeʒ
F de genẽ ad aligd ditinctã realiter ab ipſo acci⸗ dẽte. Mã inheſẽtia accitis:nõ vñ eſſt niſi habi⸗ tudo accitis ad ſßm a quo depẽdet. Sʒ hitudo vi eſſe re⸗ latio de genẽ ad aligd. Igit ⁊c. Cj dicat᷑ ꝙ talis habi tudo nõ ẽ relatio realis de Fenere ad aligd. CContra:qꝛ hʒ duo extrema realia reaiter diſticta quoꝝ vnũ depen⸗ det ab altero. g illa ẽ relatio realis ſaltẽ in vno extremo⸗ ruʒ· Igit vider ꝙ ſit in genẽ ad Aigd. C P ꝛo. Quod il⸗ ls inherẽtia diſtinguat᷑ realiter ab acctite pʒ. Mã mhil fun dat realiter ſuꝑ ſeipſo. Ched illa aptitucialis inherẽtia fundat᷑ ſuꝑ accite. Si nõ:q̃rit᷑ ſup quo funder CP. Si inherẽtia nõ diſtingueret᷑ realiter ab accite:ſeqret ꝙᷣ ſempꝑ accũti ↄueniret:qꝛ idẽ nõ põt ſeꝑar a ſeipſo:ↄñs ẽ falſuʒ vt pʒ in ſac̃o altaris. git xc. CP 40. Jlla q̃j ſüt idẽ neqʒ ſola rõne dr̃ia nihil ꝓhibet vññ de alio pꝛedica⸗ ri: vt dicit doc..in de poꝰ.q.ð.ar.I. Bi goalbedo ⁊ ſua iherẽtia:nõ dr̃ant reatr:albedo erit ſua iherẽtia. t ſic ab ſolutũ erit reſpectinũ qð vñ incõneniẽs. it. ¶Sed incõtrariũ arguit᷑. Mã illud ꝑ qð accis foꝛmalr eſt ẽns: nõ differt reair ab pfo. Sʒ p inherentiã:aut ꝑ eſſe in alio accidens dicit᷑ foꝛmaliter tale. Jgitur ⁊.
—
döm pᷣꝰꝙ inherẽtia nð picit rela Reſpõdeo tionẽ de genẽ ad aligd. Ouoa ſic
pʒpᷣ de inherẽtia aptitudiai. jñ relatio cðꝛrũpit reair: coꝛrupto aut fundamẽto aut cotrelatiuo:ſiẽ dicit dec. S. in de poꝰ diuerſis locis:ut er ſupꝛadictis pʒ in o.huiꝰin caplo ad aligd. i go inherẽtia aptitudialis eẽt relatio de genẽ ad aliqd coꝛrũperet᷑:coꝛrupto ſuo termĩo.ſ.ſuo ſßo qð tñ eit ftin:ut pʒ in ſacr̃o altaris:ĩ gud remanẽt accſitja: cũ aptitudinali inherẽtia abiqʒ ſßo. git ⁊. CTPꝛo. Re latio ⁊ termini relatiõis ſunt eiuſcẽ pᷣnti: loquẽdò de rela tione q̃ eſt de genẽ ad aliꝗd. Si ge illa aptitudinalis inhe rentia eſſet de genere ad aliqd:ſ eq̃ret᷑ ꝙ ſpm acciitis eſſet de genẽ ad aliqd. Et ſic ſba poneret᷑ in pᷣdicamẽto relatio⸗ nis:qð flin eſt. ygit. TSi dicat ꝙ terminꝰ ĩtriſecus re⸗ latiõis: poit᷑ i eocẽ pᷣdicamẽto cũ relatiòe·nõ aũt termi⸗ nus extriſecns:ſicut ſilitudo ⁊ ſite:nõ ʒt ſilitudo ⁊ albedo q̃ extrinſece termiat ſilitudinẽ:ponũt᷑ ĩ eodẽ pᷣdicamento. Cõtrat qꝛ vel ipſa aptitudialis ĩperẽti:ſi it relatio de genẽ ad aligd termiat᷑ ad ſbin itriſece aut ad aliqd aliud. Fib pdickarõ ſtat.;i an ſegt᷑ ꝙ accñs ñ erit fmeciate ꝑfectiuũ ſbe. t q̃rit qs ſit ille terminꝰ itriſecns. Si ãt ſit accſis:q̃rit de iherẽtia i liꝰacciitis: ad ꝗd itriſece fermi nat Si dicar ꝙ ſit aliqᷓ iherẽtia q̃ ñ hʒ terminũ itriſe⸗ cũ ptẽr ſbaʒ:ſeq̃t ꝙ ñ oĩs iherẽtia aptitudialis:ſit relatio de genẽ ad aliqd. Et cũ eadẽ rõ ſit de oĩ inherẽtia qᷓ;tũ ad relationẽ:ſeq̃t ꝙ nulla erit talis relatio de genẽ ad aligd. C i vo dicat᷑ ꝙ ſba ĩfoꝛabilis accjte ẽ terminꝰ illiꝰrela tiðls: ⁊ ut fic:ñẽ icõneniẽs ꝙ ſba põat ĩgenẽ flatõis. Idẽ enĩ ʒ dinerſas ↄſid eratiões:pt põiĩ pᷣntis diuerſis:ſi pʒ de coꝛpoꝛe⸗qð põit᷑ ĩpdicamẽtò fße ⁊ qᷓ;titatis. ¶Tõtra q gen/ gnãliſſin cuinilibʒ pᷣnti eẽntialr pdicat᷑ dẽ ſuis ĩfe rioꝛibꝰ cõtẽtis ſub eo vtpʒĩ pᷣdicamẽtis ꝑ pm.go ſi ſa i foꝛmobilis agcñte: põat ipnto relatiõis:iſta erit va ꝓpoſi tio eẽntialit᷑. uedã ba ifoĩabilis accñte:ẽ ad aligd. Sed
iſnẽ va· Rulla ſha ifoisbilts accite ſe ad aligd eatir
ſic ꝓcedit. Tidet ꝙ ĩ
dentia ſolo nũere dria eſe ĩ eocẽ
Pꝛima
Sdicit Ateri goduo ʒᷓdictoꝛia erũt ſil vba. Ið aũt hec ſit
Verã: nulla ſba ifoĩabilis accſite:ẽ ad aligd pʒ: qꝛ ſegt᷑ ex duabꝰ pꝛemiſſis veris icelarẽt. go ipſa ẽ vera:qꝛ ex veris nõ ſedt nii veꝝ ꝑregulã pꝛioꝛiſticꝗ. Iñs p ſic argůẽdò. nulla ba ẽ ad aſiqd q̃libʒ oihi accſite:ẽ ſha:genul
nite ẽ aq aligd. õſequẽtia ẽ icelarẽt.
Mioꝛ eſt de ſe mãifen Apaig⸗ eſt pph ĩmediata:ut pʒ
p phm in pᷣ poſtet. Ibi. n. remonet᷑ vnuʒ pntuʒ de alio.
Lũ g oĩs ĩmediata ꝓpõ ſit va: ſegt᷑ ꝙ ipia eſt va. t cũ
in ſt duo Sdictoꝛia eſſe irva ſegt ꝙ ilð ſit fim ⁊ incõ⸗ neniẽs exqh ſeq̃bat. C ꝛ. Iſið n· qð eſt de nã eien⸗ tie alicuiꝰ nõ põt eẽ alteri gñis kb eo. ᷓʒ iherẽtia aptitu dinalis ẽ de nã eſſentie accitig: vt pꝛiꝰꝓbatũ eit. Igit᷑ nõ eſt relatio de genẽ ad aligd. ᷓʒ cõis ẽ ad oẽ genꝰ accñtis. Et cũ minꝰ videat eẽ:g iherẽtia actuglis ſit relatio de genẽ ad aligd q; ĩherentia aptitudialis. Igit᷑ pp eaſdẽ ra⸗ tiões: ſegt᷑ ꝙ iherentia actualis nõ ſit relatio de genere ad aligd. C Picendũ ꝛo.ꝙ aptitucialis iherẽria ei eadẽ rea liter cũ ipſo accite:nõãt iperentia actualis. Pꝛĩa ps pʒ.
Mã illa que ĩ genẽ oꝛdiabilia ſunt: ſi diſtiguãt᷑ realr:opʒ
P ditiguãt᷑ aut ſpecie: aut genẽꝛaut nũero. Mõ.n.põt di
ci ꝙ iherentia aptitudialis ⁊ ipſuʒ accſis diſtiguãt᷑ nũero
ſolũ cũ ſint in eodẽ ſubiectiue. Im olibile ẽ.n. dno acci⸗ ri Odẽ ſpᷣo:qꝛ multiplicant᷑ ad multiplicitatẽ ſubiectoꝝꝛ: ut ſnpꝛa diſputatũ eſt. Nec põt dici ꝙ df̃ant ſolũ ſpecie:tũ pᷣo qꝛ accſitia eiuſdẽ griis: ſola ſpecie dr̃ia ðᷣʒ eẽ cõpletũ nõ prit eſſe ĩ eodẽ ſto vt ẽt ſupꝛa Pbatuʒ eſt. Tů ꝛ0.qꝛ vna ſpẽs diſticta ab altera:ñ eẽntia⸗ liter alteri ↄnẽit:neqʒ eſt modus eiꝰeſſendi alteriꝰ. ¶ Si militer ñ põt dici ꝙ dr̃ant gne:qꝛ vel ß eẽt gne gniii⸗ moꝛ vel giie ſubalterno. jpeutrũ hox en dðm. Pũßqꝛ vnuʒ ↄnẽit alteri eſſentiatr. Tũ 20. qꝛ tũc iherẽtia eſſet de⸗ termiate ĩ aliqͥ gne accitis ⁊ nõ eſſet cõis ad oĩa accũtia: qð ſupꝛa ipꝛobatu eſt. Igit illa iherentia ap differt ab accñte. T Scðã ps pʒ:qʒ illa qᷓ ſic ſe h nñ põt eſſe ſine relic ðrnt reai qꝛ alias idẽ reai eſſet ⁊ ſieẽt qð eſt 3rõneʒ hmi hncipii. ʒ iherentia actualis ⁊ aceſ⸗ dens ſc ſe hñt ꝙ accñs remãet ieſſe exiitie ei iherẽtia ac⸗ tual ðſtructa. Igit᷑ ⁊c̃. T Aduertẽdũ tiñ eſt ꝙ Ant. and. cũ Scoto ꝓbalp̃mnʒ pteʒ pᷣdicte ↄclonis duãbꝰ rõmbꝰ. Huaꝝ p̃ eſt talis. Mulla aptitudo nãlis alicuiꝰ entis di⸗ ſtiguit realr ab eo. ʒ iherentia aptitndinalis et quedã aptitudo nãlis talis accũtis. Igit᷑ ac̃.¶cda rõ eſt talis paſſiõ̃es entis dicte de iferioꝛibꝰ nõ ðicũt aliud reatr ab ente ĩ eis. Gʒ eſſe ĩ ſe ens ⁊ eſſe iherẽs ſunt q̃dã paſiões entis dicte de ĩferioꝛibꝰ.f.de ſba ⁊ accñte. go nec eſſe ĩ ſe dicit alið a ſa nec eſſe ĩ alio ĩherens dicnt alið ab accite. Mꝛobatio mioꝛis qꝛ eſſe ĩſe ens ⁊ eſſe ĩ ali pꝛo eodẽ ac ⸗ cipio ſicut eſſe pꝛiꝰ ⁊ eſſe poſteriꝰ. ꝛiꝰ zjt ⁊ poſteriꝰ di⸗ uidũt ens tãq; paſiões.jdec ille foꝛal. ¶ʒ ſi qs dire⸗ cte ↄſidergre voluerit mãifeſtũ erit ꝙ pᷣdicte rhnẽs mhil ↄcludũt. Pʒ flin aſſumũt ⁊ multipir peccãt. Pꝛia nãqʒ rõ pꝛo maioꝛi fin aſſumit qð nulloo Pꝓbat. vʒ ꝙʒ nulla ap titudo nãlis entis dinĩgnit᷑ reali ab ente. Qð ſic pʒ. Mã aliqᷓ q̃litas: vtputa riſibilitas dicit nãleʒ aptitudinẽ hoĩs. Etti ↄſtat g differt realr ab hoĩe. Dð ſic pʒ:qꝛ ſi hõ eẽt ſua riſibilitas ſeq̃ret g q̃dã ſba eſſet q̃litas cũ hõ ſit ſba ⁊ riſibilitas ſit qᷓlitas. xt cũ hec ſit. ꝓpõ imediata:nulla a ẽ qᷓlitas m phm p̃ pdſterioꝝ: qꝛ vnn pntuʒ remonet᷑ ab alio: ſegt᷑ ꝙ iſta eſt vᷣa: nulla ſpa eſt qjlitas:qᷓ̃ õdicit iſti:qᷓ⸗ dã ſpa eſt q̃litas.t ſic due ʒdictoꝛie erũt ſil vere: qð eſt marimũ inchueniẽs:go illð ex q ſegt: de quoĩ ſequẽtibꝰ diſputabit᷑. Sili minoꝛ eſt faiſa ſi accipiatur aptitudo pꝛo relatione foꝛimnaliter: ut ipſe intendit:ſicnt ex dictis patet. ¶ Jlla etiã ratio peccat vᷣm fallaciã equocationis: ex pte illius termini aptitudo. Nam du lex eſt aptuudo nãſis.
Puedãẽ canſata a pꝛicipijs eieſt aptitudo:ſic ꝓpꝛiã pal⸗
„
ſio reali cãt᷑ a pncipijs ſti ⁊ talis reali diſtiguit᷑ a ſuo ſbo Mihil. n ẽ cã ſui ipiꝰ. Iliaẽ aptitudo nãlis q̃ᷓ ñ cãt᷑ a vᷣnci/ pijs alteriꝰ: ſʒ hẽt ex nã ſua ꝙ oꝛdiet᷑ ad alind ſiẽ aptitudo mẽ ad foꝛmã ⁊ aie rõnalſepate ad coꝛpꝰꝓpꝛiũ: ⁊ talj di ſtiguit realr ab eo cuiꝰẽ.tij pdcõ rõ laboꝛabat ĩ equoco.

Geptimi
CSiti⁊ ratio flm ðᷣ aſumit i miĩoꝛi vz g ꝑ ſe eẽ ſit paſ ſio ẽtis ĩcõi. Maſio.n.ↄuertibilis ẽ cũ ſßo: ſ eẽ ꝑ ſe ñ con vertit᷑ cum ẽte ut de ſe yalet · Hili⸗ falſum ſuppoit · videli cet ꝙ eſſe herẽs ſine eẽ ĩalio iit idem qð ipſa iherẽtia àp titudinalis ſiue ip̃m accñs. Wanifeſtũ ẽ·n. ꝙ œẽ ens crea⸗ t differt realr a lno eſſe. Mihil. n. eſt ſuũ eſſe p̃ter pmens· ¶Eiñ etiã pʒ falũtas ſue illationis quã ifert g eſſe ꝑ ſe ſit iem qð ſubitãtia. C il in ꝓbatione mioꝛis falſe acci⸗ pit eſſe pꝛins ⁊ poſterius ⁊ eie ꝑ ſe ⁊ in alio pꝛo eodem. Inã eſſe pꝛius repit in oœĩ pᷣdicamento: eſſe autem P ſe o⸗ lum in pᷣnto ſubſtãtie accipiendo pꝑ ſe eſſe pꝛo ꝑ ſe exiſtẽ. Cæx quibꝰ patet ꝙ licet ↄcluſio quã itendebat ꝓbare ſit vera nequaq; tñ eã ꝓbat quã ꝓbare ſtndutt. C Aduertẽ⸗ dum eſt ãt inſup ꝙ pᷣdict? Antoniꝰ arguit 5 ſcõam ptem ↄcluſionis pᷣdicte. Pmo qt reſpectus accitis nõẽ minꝰ idẽ accũti qᷓ; reſpectꝰ creaturẽ ad deũ eſt idẽ creature. Sʒ ille reſpectꝰ eſt ideʒ creature.gꝰ zẽ. C Scðoqʒ ſi ille re⸗ ſpectꝰ ſit aliud ab accite ſeqt᷑ ꝙ erit poſterioꝛ accñte: ↄñs eſt falſuʒ:go ⁊c̃. Matet ↄitià: qꝛ reſpectꝰ eſt poſterioꝛ fun damento. falſitas conl eq̃ntis: ſic ꝓbat · Tũ qꝙꝛ acctis non requrit aliqð ᷣm:niſi ꝓpler ulũ reſpectuʒ quem hʒ ad ipſuʒ. Sed i ille reſpectꝰ eſt poſtẽrioꝛ poterit accũs Inã⸗ nere:ille reſpectu circũſcripto:⁊ per ↄis nõ dependẽ ad m:qð eſt fm. Tũ qʒ ſi accñis eit pꝛius illo reſpectu ac⸗ cidens pᷣt ↄcipi ſine tali reſpeciu:⁊ ꝑ ↄnis ↄplete diffinri. Sed nõ requirit ſhᷣm niſi ꝓpter illũ reſpectũ q̃ habet àd ipᷣm:gꝰ p̃t ꝑfecte diffiniriſine ſßo:qð eſt 5 pßm iuto?. ¶ Tertio qꝛ ſi iherentia ſit alið ⁊ poſterioꝛ accñte:ſaltem vider eiſe ꝓpꝛia paſſio eiꝰ. Jed ſhm poſſe eſſe ſine ꝓpꝛia paſſione õdictionẽ iplicat:gꝰ ĩpoffibile eſt accñis eſſe ſine jwerentia: ⁊ ꝑ ↄñs nõ differũt realiter. Pꝛobatio mioꝛis qꝛ ſi ꝓpꝛia paſſio eſſer epabilis:nulla cõcluſio eſſet ſim⸗ pliciter ſcibilis: quia nulla ↄcluſio eſſet ſimplr nectiacum pꝛedicauũ poſſit abeſſe ſuo ppꝛio ſbo. Mec autẽ ſunt falſa. Igit᷑ xc̃. Mec ille foꝛnaliter. C Ad hec dõm ꝑꝛimno he⸗ gãdo minoꝛẽ. Relatio.n.creature:cũ ſit de genẽ ad aligd diſtinguit᷑ realiter à creaturà q̃ eſt de genere ſubſtãtie:liẽ ſupꝛadictũ eſt in y huꝰ cl de relatione ageret. Ni mi⸗ noꝛ eſt falſa:quã nõ ꝓbat:ſÿ eã ſuppðit eiſe verã · CDi⸗
cendũ ꝛꝰ. negãdo pꝛimo ſuppoſitũ: vʒ ꝙ dctꝰ alis iherẽtia
it reſpect?: vt ex dictis pʒ. Pcðo illa actualis inherentia ßm ſiñ eſſe eit poſterioꝛ nã accñte:tñ m rõnẽ ⁊ moduʒ ſignãdi eſt pꝛioꝛ:ſicut creato ðʒ eẽ eſt poſterioꝛ creatuta. Et tñ;ᷣm rõnẽ ⁊ modũ ſignificãdi ẽ pꝛioꝛ:ut diẽ doc. B. in de poꝛ.q.ʒ. ar.ʒ · ad ꝛm. ¶ Bilr ꝓbatio falſitatis ↄñtis ſupponit ftin pꝛedictuʒ ⁊ tale acchs nõ regrit ᷣm ꝑ iſaʒ actnalẽ inerentiã:ſʒ ex nã ſue eſſentie hʒ ꝙ poſſit eſſe in ſo. C Nec eit incõneniens: ꝙ accis poſſit cõcipi ſineil⸗ la actuali inherẽtia:vt pʒ de gccidentibꝰ in ſact᷑o altaris. Nicendũ 3“. ꝙ actuaiis inherẽtia non eſt ꝓpꝛi paſſio accßtisſicut nec ridere eſt ꝓpꝛia paſſio hois:lᷓ riſibilitas ſit ꝓpꝛia paſſio eiꝰ. Sed magis b rõnẽ actus. Jſta.n.tria ſ.accis actualis inherẽtia ⁊ aptitudinalis inherẽtia ſe hit ſicut inherẽs inherẽ ⁊ iheſibilitas ſiue ſicut lur lucẽ ⁊ poſ⸗ ſibilitas lucẽdi. Snde pᷣdicta argumẽta facilr ſoluũtur:lʒ pꝛedictꝰ opinatoꝛ multiplicãdo vᷣba aliter ſoluat. CAd⸗ nertendũ eſt iſuꝑ ꝙ pꝛedictꝰ adu erſarſꝰ in ſua · conclu⸗ ſione vbi ſupꝛadicit ꝙ actualis inherẽtia eſt eadẽ realiter cu accnte reſpectiuo · Hnod ſic ꝓbat. Illa relatio eſt eadẽ fundamẽto ſine qua fundamentũ eẽ icludit ↄtradictioneʒ· Sed iherẽtia actualis accſtis reſpectiuiẽ hmõi. Igt̃ ⁊̃. CSed hãc ↄclnſionẽ deſtruit rõ ſua qj ꝓbat ſuã tertã cõ cluſionẽ qͥ fuit ⁊0. ps p̃cedẽtis ↄcluſiõis. Nã ut ipfe ibides dicit· Maqᷓ ſic ſe ht ꝙ vnũ pöt ele altero nõ erite dinr realr: qꝛ alias iqẽ ſłeſẽt a jð eẽt qð rõneʒ pᷣmipꝛin⸗ cipij vtiſe dicit. Seã maifeſtuʒ eſt g relatio realis võt eſſe abſq; hoe ꝙ actnalr ibereat ſe de 3 adẽ inherẽtia lo quimur hic:go actualis iherẽtia ⁊ relati realis dr̃nt rea⸗ liter. Pꝛobatjo mioꝛis clare ẽ in fact᷑o altaris. Mã ibi ẽſi/ militudo ⁊ eqᷓlias q̃ fundant᷑ in qjlitate ⁊ qᷓ;titate ut pʒ in dusb hoſtijs 2ſecrnis einſdẽ qᷓ;titatis. Etti funt abſqʒ a.ge xc̃. T Sic g ꝓbatio vmꝰ fuaꝝ ↄelnſionũ deſtruit
etha.
alterã ↄcluſionẽ qð eſt ʒdick ſibi ipñ cũ ſua tñ renerentia. TAd ꝓbationẽ ãt uã dõm negãdo maioꝛẽ. Mã creatu⸗ ri eſſe abſqʒ relatiõe eiꝰ ad creãtoꝛẽ ʒdictionẽ cõnotãt. Et tñ vt diximꝰ relatio illa differt reatr a creatura: qꝛ nulla ſa eit accis:cũ hec ſit ꝓpoſitio ĩmediate. Bi go aliqj ſba ſ.creatura:ſit realr acctis · ſ.relatio duo Idictoꝛia erunt ſil vera qð eſt magis incõnemẽs q; negare iãoez pꝛedicti aduerſarij. C ilr minoꝛ ſua eſt ſimpir falſa vlr loquẽdo vt de relatnone duaꝝ aibedinis in duabus hoſtijs patuit. CcEt k actualis inherẽtia ↄceſſo ꝙ ſit reſpectus nõ poſit eſſe actualiter ſine ſba ⁊ cõceſſo etiã ꝙ ipſam eſſe ſine ba ʒdictionem iplicaret:tñ nõ ꝑꝑ b ſeꝗt᷑ ꝙ quãlibet relatio⸗ nẽ eſſe ſine ſba dictionem iplicet. ¶ Ex q̃ pʒꝙ falſuʒ al⸗ ſumit:fim ↄcludit:⁊ nihil ꝓbat q;tum ad hanc partem· Acd 1imü Igt dðm ꝙ aptitudinalis iheren Mi tia nõ ſolnz dicit hitudineʒ:ſed enã dicit iherentiã cũ pabitudie. Cerũtñ dato ꝙ mhil altð dicẽt q; hitudinẽ tñ ut rñdens dicebat nõ ꝓpter h ponere tur in pᷣnto relstonis. Mõð n.qᷓibet hitudo etiã reaiis po mrm pᷣdicamẽto relatioms ſicut neqʒ quelibet ſimilitudo realis. õ.n.q̃libet ſilitudo realis eit relatio realis. Ma nifeſtuʒ eſt· n· ꝙ æligs dicit᷑ ſibi ipſi reali ſimilis nõ tñ illa ſimiitudo eſt relauo realis vt ſupꝛadictuʒ eſt in pᷣn parte Blib. A ⁊mn. dðm ꝙ hitudo ãccñ̃tis ad ſba nõ eff habitudò ad aliud tanq; ad coꝛrelariũ ſed tanq; ad ſßm. Ande nõ opoꝛet ꝙ ſit de genere ad aliquid.CAd ʒm. negãdo ſuppoſitũ võ ꝙ illa inherẽtia ſit reſpectus ki cõnotato ipoꝛtet reſpectuʒ qui tñ nõ eſt relatio realis ſed rationis tm̃ ſicut dictuʒ eſt. CAd 4n. döm ꝙ aptitudina lis inherentia nunqᷓ; põt ſepari ab dccite ſed bñ actualis. Vnde actualis inherẽtia differt realiter ab accidẽte ut ar⸗ gumentuʒ cocludit nõ autẽ aptitudinalis. CAd Fm dicẽ dũ ꝙ albedo realiter eſt ſua aptitudialis herẽtia. Ciõ tñ ꝓpter h ſegrur ꝙ albedo ſit relatioꝛqꝛ ſicut dictum eſt ilamnherẽtia nõ eñt relatio de genere ad aliqd. CId illð vero qð incõtrariũ adducebat᷑ dicendũ eſt ꝙp actualeʒ inherentiã nõ hʒ accidẽs ꝙ ſit foꝛmaliter accñs. Sed dici tur foꝛmaliter accũs ex eo ꝙ eſt nã quedã cui debet pol⸗ ſe eſſe in alio. Vnde minoꝛ eſt falſa. CSegt ĩ doc · G.ibi. Licet ãt modus eẽndi accitiũ ⁊c̃. * 1i pmo ꝙ accidttiꝰ nõ poſint intelligi ſine ſubſtãtia ⁊2 ch ſubſtã ia icludat᷑ in ſignificatione eox. Mã modus in tenigẽdi feqt ⁊ fundat ſnp modũ eſſendi:ut diẽ doc·;· in la. Sʒ accñtia nõ pñt eſſe nãliter fine ſp. ðlidet᷑ g ꝙ nõ poſſint ĩtelligi. CP ꝛo. Mihil põt itelligi ſine ꝑtibus diffinientbꝰ.Hõ. n.nõ põt itelligi: miſi ſtelligat᷑ aial ra- tionale. Sed ſba pont᷑. in diſfinitiõe accũtis: ut ifra ꝓbat phns:g?.q· ar.1. Cᷓ 30. Poſteriꝰ nõ pot itellig ne pꝛioꝛi:cũ pꝛiꝰ cadat in itellectu poſterioꝛis. Sʒ accis i po ſeeriꝰ ba:ut ꝓbat phus ĩ pñti capo:go vã ꝙ accis ñ poſit ielligi ſine ſba. CF 4. Accis eſt effectꝰ be ĩtriplici ge nere canſeꝛ vt inuit phus in · I ihoc.7o.⁊ ut exp̃ſſe diẽ doc. F.in p ꝑte.q.y.ar.?.· Sed effectꝰ nõ põt itelligi
ne ſua cã:cum relatiue ſe hẽant. Sᷓi qs· n. vnni coꝛrelatiuo
rñ nouerit: nouit ⁊ reliquũ: vt di pßus ipᷣntis. gl ⁊l · CP Pꝛobat᷑ ꝛ0. ꝙ ſba icludati ſignificatiõe acciitis Pãaccis ↄcretũ differt ab accñte abſtractoex gpiſua
Lec.) Aec.
ſigniſicatiòe icludit ſtm.go accis ↄcretũ icludit in ſu ſi
gnificatiõe ſßaz. C 6 Sicut nomẽ ſpẽi ſe h ad idiui qna ĩ ſua ſignificatiõe: ita ſe h dccn ad ſuũ ſhʒ: vt expl⸗ Sclarat doc. S ĩ de vniõe vbi icarnati· q.i. Pʒ non ſpẽl ſignat idiuidua. Momẽ·n· vniuocũ ẽqð pla ſignat 5 n⸗ rõnes: vt pʒ ĩ añÿntis. Igit ⁊c· C H 76. Si accis ↄcrett nõ iciuderet᷑ ĩ ſianificatiõe accñtis: feq̃ret᷑ ꝙ n ſe locaret᷑! genẽ. Sʒh v eſſe ð phm ĩthopi.cũ nulluʒ ens P accñs:ꝑ ſe põat᷑ ĩ ÿmo. Accñs ãt ↄcretũ dĩ ens ꝑ accris. Igit᷑ 7c⸗ Eged incõtrariũ eſt doc · Fi lectiõe ptiti: dicens · Iicet em modus eſſendi accſitiũꝛnõ ſit ut ꝑſe ſun ß ſolů vt iſint itellect? tñ põt ea ꝑ ſe itelligẽ: cũ ſi natꝰ duide eã q 751
turã ↄũcta ſũt. nec ile. C Sur ꝓꝛ⸗ ꝑte dicti tiulu du. eide
hiv
.
ipi iüciſ Flld pieir ihe ſidu Liſct ms din piti vlil ſun

uritctnn CANhn nomir ſnrubu
1 —²
cs ↄcretnʒ vĩ ĩpoꝛtare pᷣdicumẽtuʒ ſe:nõ ita ꝙ pꝛedi camẽtũ ſbe ſit ꝑs ſignificatiõis taliũ noĩnʒ q̃ ſignĩcãt ucci dẽs ĩ ↄcreto. Albũ.n.tit ĩ pᷣntis dẽ ſolã qᷓlitatẽ ſignat.h ille. Id ꝓpo huiꝰ di.iꝛ.q.ʒ.⁊.zmn vbi di ꝙ accñs quocũqʒ modo ſigniſicet᷑: hʒ depẽdẽtiã ſðʒ ðʒ ſu rõnẽ ⁊c̃.ſ.x ĩcõ⸗ creto ⁊ in abſtractoꝛaliter ti ⁊ aliter: vt etiã infra pʒ.q.. ar. pꝛimę notabili ſecũdo. Reſt ödeco dðʒ pᷣ ꝙ duplexẽ accfis. uod, — P dã eit accñs ꝓpꝛinʒ:qð fuit a pꝛi eipijs eẽntialibꝰ ſpẽi. Et tale jj põt itelligi ſine ſßa:qꝛ ſuũ ꝓpꝛiũ bʒ põit ĩ diffõne eiꝰ.jhic eſt g dicit doc. S.iꝛ.q. no. 4. 4Pü potẽtie aie ſit ndles ꝓpꝛietates ſpẽ ↄñtes: aia nõ põt ſine hijs eſſe. Pato tii g ſine hijs eẽt: achuc tñ gia diceret᷑ ðʒ ſpẽʒ ſuã itellectualis vel rõnalis:nõ qꝛ actu h̃et has potẽtias:ſʒ ꝑp ſpẽʒ talis ęſſentie: ex qua nate ſunt hmõi potẽtię eftiuere. Mec ille. Ilið ẽ accñs cõe. Et tale eſt dnplex· ðdã eſt ↄcretine deſignatuʒ: ſiẽ albũ:nigruʒ ⁊ hmõi. t tale ẽt ñ põt itelligi ſine a:qꝛ modꝰ ſigmian⸗ di ſegt᷑ modũ itelligẽdi. lſj eo mõ res itelligumꝰq iponi mus eis noia ad ſignandi. Cü go noia accñtiſi ↄcretine ðſi gnata: fint ĩpoſita ad ſignann accitia cũ bitudie ad ſbʒ:ſeg tur ꝙ ñ̃ itelligimꝰ ea vt ſicſine hitudie ad ißʒ.ſitudo ãt nõ põt itelligi: niſi itelligat᷑ terminꝰ eiꝰ. Cñ go hitudo uc⸗ cidẽtis teriet ad ſaʒꝛ ſegf ꝙ accñs ↄcretũ: vt cõcretuʒ eſt nõ ponit itelligi ſine iba. Alið eſt accfis abſtractiue ðſigna tuʒ. Ettale eſt duplex. noddã ẽ accis copulatuʒ:⁊ tale
nõ põt itelligi ſine luo ſbo.jã acciis dĩ copnlatuʒ: qð dat itelligẽ ſunʒ ſbʒ deteriatnʒ:ſicut ſymitas d̃ naſ curuitas.
Sʒ ilð qð dat itelligẽ aligd i põt itelligi ſine eo. Impoſ ſibile ẽ.n.itelligere ſymitatẽ:nõ itelligẽco naſi curuitateʒ: cũ hec ſit rõ eiꝰ quã hoc nomẽ ſymitas ſignat.go xc̃.Ilið
eſt accũs j copulatuʒ. ᷓt tale poſſe ĩtelligi ſine ſa:p̃t itel⸗
hgi duptr. Vnoꝰ loq̃ndo de cognitiõe pfecta ipſiꝰ accitiſ.
xt ſic aceſis nõ põt ĩtelligi ſiue Iba:qꝛ tũc ꝑfecte cognoſci
mus vnũquodqʒ:cũ cãs eiꝰ ⁊ p̃nꝰ cognoſcimꝰ. Sed ſp̃a
eſt pn c accſiris· go accñis cognitiõe pfecta.nõ p̃titelli gi ſine ba. Alioo lqqᷓndo de cognitiõe ipfecta. Et ß iteruʒ
põt itelligi dupir. ino⸗ accipiẽdo ſpa ꝑticulariter ꝓ hac vel illa. Iᷓt ſic accis põt itelligi ſine ſpa.i.ſine hac vi illa:
ſcut ſine pariete: vłſine lapide:lʒ ipſa iit parieti: qꝛq̃cůqʒ abſtractiue ðſignãt:ahſtractin el gütcü noĩ⸗ eSitẽllectꝰ. Jʒ talia accñtia abſtractiue ðſignãt᷑ʒ ab ergo abſtractiue intelligunt᷑. iioe locndo de ſba vlrꝛits W poſſit accſis itelligi ſine ſpa i vñ.ꝙtð; iteꝝ põt intelligi
e ðſignãt: ahſtractine itelli
—
modũ figniſicãdi ab hac vl illa ſpa
duplr. noꝰ ꝙ acciis poſſit itelligi abſq⁊ h:ꝙ ſba ingelũ⸗
gat pfecte ⁊ diſticte: ⁊ ſic acciis põt ĩteiligi ſine ſpa. Ilioo
ꝙ poſſit itelligi abſqʒ hic ꝙ intelligat aljcꝰ ſpᷣa ⁊ icõfuſo: ⁊ ſic accñs nõ põt itelligi ſine ſba alice. nũqðᷣqʒ.n.ĩtelli git eo mõ qͥ ẽ ens:ců ens ſit vle ⁊ pn ohm itellectꝰ. Sed accñjs df̃ ens ex hoc:qꝛẽ entis. ſ.ſbe.gonõ itelligit᷑:niñ ali qual itelligat᷑ ſha. C P ꝛ0. Quicditas rei mãlis:ẽ ohm ꝓpꝛũ itellectꝰñi ↄiũcti.gonihil p̃t itelligi mñ ſb qdditate rei mãl. Tũ go ꝗgdditas rei mãl ꝓpe ſũpta ſit ¶pᷣa: ſegt᷑ ꝙ accñs j poſſit itelligi:niſi alicꝰ cognoſcat᷑ ſpa. Ngʒ ↄtra
pãc ſniaʒ: mliipl arguit᷑.¶ꝛio ſic. cis poĩ mãgis abſtra
ꝙ:pᷣt magis app̃hẽdẽ hoc ſine illo: q; pon minꝰabſtracta. Sʒ po ſenſitiua viſus:q̃ ẽ minꝰ abſtracta qᷓ; itellectus pᷣt appꝛehẽdẽ vnũ ſine alio:q̃ tñ ſunt ↄiuncta ꝰm eſſe. iitus M appꝛehẽdit albedinẽ lactis ſine erꝰ dulcedine.Iʒ albe⸗ do ⁊ dulcedo ↄinngant᷑ m eſſe in lacte. ergo muſto ma⸗ gis itellectꝰ potertt itelligẽ vnuz ĩtelligibile ſine reliquo. cuiuſinodi iunt ſhm et accidẽs. ¶P ꝛ0. Hiĩs entitas ab⸗ luta eſſential? ab alio diſticta poteſt inteiligi abſqʒ ꝗlio. ubiectũ ⁊ accs ſunt hmõi. ergo ⁊c̃. Maioꝛ pʒ. Vam
vbicũaʒ eſt alia ⁊ alia ratio abſoiutoꝝ quoꝝ vnũ ab alio nõ depẽdet ibi põt itellectꝰ diticte ferri ſup ea.Ma en⸗
titas ẽ rõ obiua cuʒ ens ſit om itellect?.ergo aẽ. Clhee
ſunt due rõnes.o.cano. in p̃o pßy? qbꝰ coact? tenet op⸗
pofita preʒ pᷣdicte ſnĩe. Que ti muitipl: peccꝗt ⁊ falſuʒ aſſumũt: vt in eaꝝ ſolonibꝰ appebit. Pʒ. Mlud per
qð deuenimꝰin cognitioneʒ altiꝰeſt ð⸗ ⁊ hobis cognituʒ.
Sed ꝑ accñtia denenimꝰ in cognitionẽ ſe. Picit. n.ĩpᷣ⸗ de aia ꝙ accfitia magnã ꝑtẽ ↄferüt ad cognoſcẽdũ að qd
eit. ergo accſitia ſunt nobis pꝛiꝰ nota qᷓ; pa. t ſic poſn⸗
1 ectio 1*, 4 con. 11.
mus accicẽtia itelligẽ nõ itelligẽdo ſbaʒ. T 4. Sns poſſemꝰ itelligẽ acctia ſine ſa:fequeret᷑ ꝙ hitudo acci
dentis ad aʒ eſſet de itellectu qdditatino accidẽtis ⁊ ſc accidẽs nõ poſſet itelligi ſine aptitudinali iherentia eius. qð eſt ð determinata in ar.⁊.ergo ⁊c̃. ¶ſ vo. gi acci⸗ dentia nõ poſſent intelligi abſqʒ ꝙ intelligat᷑ ſa ꝓpter
hoc ꝙ accidẽs dependet a ſba in eſe: ſequeretur ꝙ nihil
creatuʒ poſſet itelligi mñ iteſligeret᷑ deꝰ cuʒ a deo omnis atnrs dependeat ineſſe. Sed hoc eſt manifeſte falſuʒ. Multi.n. antiquoꝝ phoꝝ ſclam multoꝝ habuerunt qtñ deuʒ penitꝰ ignoꝛabãt cuʒ vnꝰ ſoleʒ aliꝰ Joueʒ tanqᷓ; deũ adoꝛauerit. Nider ergo ꝙ accidens poſſimus itelligere abſaʒ b g ſa aliqͥ mõ itelligat᷑. T P6Quicgd hz cõ⸗ cchlum Ppꝛinʒ a qdditatiuũ in ꝓprio genẽ põt intelligi abſqʒ h ꝙ intelligar aliqd alteriꝰgeneris vt videt᷑. Sed accicẽs vt albedo hʒ in ꝓpꝛio genere ↄceptũ ꝓpꝛiũ qd⸗ ditatiuũ. abet.n. ppꝛiũ genꝰ ꝓpꝛiaʒ diaʒ ex quibus chuſat ꝓpꝛins 2ceptus ⁊ qcditatuꝰ.igit᷑ idem ꝙ pꝛins. Cp Hoc. S. in pnti icõne dicit ꝙ intellectꝰ poteſt accidẽtia ꝑ ſe ĩtelligere h eſt abſqʒ ſubſtantia.ergo accidẽ⸗ tia non poſſe intelligi abſqʒ ſubſtãtia vñ eſe ⁊ 5 vitatem ⁊Zppꝛiuz doctoꝛem. ed dðm ad ßᷣ ꝙ maioꝛ eſt vera ceteris paribꝰ. Ad minoꝛẽ dðm ꝙ nõ eit lis rõ de albedie 7 dulcedine lactis in oꝛdine ad viſum ⁊ de ſubſtantia et accidente in oꝛdine ad intellectum qꝛ dulcedo nõ depen⸗ det ab albedine neqʒ ecõuerſo q̃ntum ad rationem foꝛ⸗ malemn obiecti viſibilis. Sed accidens depẽdet a ſubſtã⸗ tia qᷓntuʒ ad rõnẽ entis qð etiã ðᷣm pᷣdictũ opinatoꝛem eſt obiectũ intellectꝰ. lñ rõ ſua nulliꝰ eſt vigoꝛis. C did ⁊mn dðm ꝙ maioꝛ eſt falſa. aʒ ꝓpꝛia paſio que eſ de ge⸗ nere qᷓliratis real differt a ſuo fubiectoꝛ:⁊ tñ nõ põt iteili gi ſine ſuo ſubiecto ſicut dictũ eſt. Et ad ꝓbationẽ eiꝰ di⸗ cẽdũ negãdo mioꝛẽ:qʒ ratio accſitis depẽdet a ratiõe ſbᷣe ſicut dictũ ẽ:cũ Analogia entis ad ſaʒ ⁊ accijtis attẽdat᷑ ſʒ hitudinẽ vnꝰ ad altexꝝ.ſ. accitis ad ſbaʒ ð nõ ãboꝝ ad vnũ tertiũ: ut ſupꝛa i ꝓoadductũ ẽ cũ de vniudcatiõe en⸗ tis agerer. ¶Ey qͥ pʒ ꝙ iſte due roneg. Jo canonenð de möſtrãt neq;ʒ vere ſüt:ſʒ ſophyſtice. Etñ ðbire ↄſiderẽt tiñ̃ ↄcludũt de accſite copulato ſiẽ de accjte nõ cophlato: ⁊ ꝑↄñsð̃ ſeip̃m. CAd zn dðn ꝙ paccñtia vðnenim ꝰin cognitiõeʒ ſbe ꝑfectã à poſterioꝛi tñ. Pt nñ nõ poſumꝰ in telligẽ accnis ñ itelligẽdo ſbaʒ ſaltẽ ↄfuſoꝰ lʒ bñ abſqʒß ꝙ itelligat a deteriata cognitiõe ⁊ pfecta; ſiẽ dictũ ei icoꝛ poꝛe. Cd qn. dðʒ ꝙ ʒſitia nõ valet. Stat.n. bñ ꝙ alij res ñ poſſit itelligi ſine alio: qð ti ñ erit de itellectu qddi tatiuo eiꝰ:ſiẽ relatinũ i p̃t ĩteiligi ſine coꝛrelatiuo:⁊ tjj coꝛ relatiuũ cũ reali diſtignat᷑ a reſatiuo:iiẽ de ĩtellectu qd⸗ ditatiuo eiꝰ. 4ʒ.n. res nõ poſſit itelligi abſqʒ eo qð ẽ dei tellectu qdditatino eiꝰ nõ tñ vẽ illð ine qᷓ res itelligi nõ põt: ẽ de ĩtellectu gdditatino eiꝰ. Terũti dato gx acci⸗ dẽs i poſſit itelligi ſine hůndne ad ſbaʒ:non tñ pph ſeqt᷑ ꝙ acciis i poſit itelligi abſqʒ hic ꝙ itelligat᷑ aptitudiaſis iherẽtia eiꝰ:qꝛ ſiẽ ſupꝛadictiũ ẽ illa aptitudialis iherẽtia nõ eſt illa hituclo ſiue relatio lʒ ꝗdã hoc ſentiãt. ¶ d Im.di cẽdũ negãdo ſeq̃lã qꝛ kʒ oĩs creatura ðᷣpẽdet a deo ſʒ eſſe ti deꝰ ercedit itellectũ nym ßʒ piteʒ ſtatũ ita ꝙ ad cogni⸗ tionẽ eiꝰ deuẽire i poſſumꝰ niſi ꝑ effectꝰ. Sba ãt nõ exce dit intellectũ yr̃m.lñ nõ ẽ ſile de creaturis ⁊ deo ſiẽ de ſpa ⁊ accite. Tñ cũ qdditas rei můlis ſit obm itellectꝰnt̃i
iũcti pnqð ab itellectu ño itelligit ẽ qdditas ipſa utex
pꝛeſſe diẽ doc. S.ĩ pᷣn pte.q.g.ar. vltid. Et ſic nihil poſ⸗ ſumꝰ itelligẽ niſi ĩ oꝛdie ad pſaʒ qdditatẽ.C hec verũ ẽ
yt alig imaginãt᷑ ᷣm doc. eſſe dm ꝙ puꝰ itellectus
noſter itelligit ens aiq; itelligat qdditatẽ rei mãlis. Sed bij eſt dõm ꝙ pꝛiꝰitelligit qũditatẽ rei mãlis ↄfuſe.ſ.vt ens q; determinate.ſ.ut qdditas ſicut viſus pꝛius appꝛe⸗ hendit ſoꝛ. venientẽ vt aliquod animal qᷓ; ut alqnẽ homi⸗ nẽ.ð autem ſo:te vemiente pꝛius videt aliquod animai

Nec.6.
Septimi
q; aliquẽ hoieʒ. ʒ videt aliqnẽ hoieʒ ʒ ipfecte ⁊ ↄfuſe:
nt aliqð aial.⁊he qᷓ ĩferiꝰ foĩabit᷑ articu ꝰexp̃nus cũ ð ꝗd
ditate itelleciꝰdiſputabit᷑. NAd õm.dðʒ ꝙ ſecluſa hitudi ne accitis ad paʒꝛ aut ſecluſa oimoda cognitõe ipſiꝰſbe:ac cidẽs nõ hʒ ↄceptuʒ ꝓpꝛiuʒ qdditatiuũ ꝓpꝛio gñe:ita.i. ꝙ poſſit itelligi ſine a. CMt iʒ hẽat i ꝓpꝛio gſe: genꝰ ⁊
dr̃iaʒꝛ:tñ illuc genꝰ ⁊ illa dria depẽdent a ſba qꝙᷓ;tũ ad co⸗
gnitionẽ: ſicut ⁊ ipſa ſpẽs: ut ifra patebit. q.s. ¶ Ad vlti dicẽdũ ꝙ. oc. S. bi innit ꝙ accñs poſit itelligi ſine o deteriato:ſicut albedo põt itelligi abſqʒ pariete:nõ aũt in telligẽduʒ eſt: ꝙ accũtia pom̃nt itelligi abſqʒ ſba:ſiẽ lʒ nõ ſit oimoca ſilitudo:mã nðᷓ põt itelligiſine fofa:põ̃rtñ in⸗ telligi ſine hac vel illa foraſicut iferiꝰ diſpntabit. CSʒ pꝛo declaratiõe ſcðe ptis tituli: dðʒ 20 ꝙ aliqd icludiĩ ſi⸗ gniſicatiõe alteriꝰ põt itelligi dupl.Mnoꝰ loquẽdo de ſi gnificatiõe pꝛicipali ⁊ pꝛimaria: qð ĩciudat᷑ tanq; ꝑs ſigm ncatiõis. Et ſic ſta nõ icludit᷑ in ſignificatiõe accũtis. Nð ꝓbat doc. Si lectiõe pñti auẽte phi ĩi lib. ᷣntoꝝ dicentis.
Albũ ſolã q̃litatẽ ſignat: ergo nõ ſignat de pꝛincipij ſigniñi
cato ſpas tãq; ꝑteʒ ſigniſicatiõis eiꝰ. ¶ lioꝰ põt intelligi
loquẽdo de ſignificatiõe ſcðaria:ut.ſ.icludgt ĩ ſignificatõe
nõ ſicut ꝑs ſignificatiõis:ſʒ ſicut ↄnotatũ. Nt hᷣ duplr. Nel
loquẽdo de noibus accſitiuʒ ↄcretis ⁊ talia bñ ſignãt.i.cõ
ſignãt am ſine ↄnotãt ſßm. ð pʒ ex ꝓpꝛietate voca⸗
vult: qꝛ ↄcretũ dr̃ qᷓſi acciis cõcernẽs ſÿm.el loquendo de noĩbꝰ abſtractis. Et h dupi. Ael illa noĩa: ſũl noia ac⸗ cidentiũ nõ copulatoꝝ ⁊ talia nõ ſignãt neqʒ ↄſignãt ſiue
ↄnotãt ſßm. Ouod ẽt pʒ ꝑ vtutẽ vocabuli. Ibſtractuʒ.n. dicit q̃ſi ab alio tractũ: q;tus ad modũ ſignificãdi. Mel lo quẽdo de noĩbꝰ accñtiuʒ copulatoꝝ. h itex põt intelli⸗
gi duplr. Unoꝰ g icludat in eoꝝ ↄſignificati e ſbaʒ in re⸗ cto · Et ſie nõ icludũt ꝑp rõneʒ iã dictaʒ. Nel in oblii. Et ſic biñ includũt ĩ eoꝝ ↄſignificatiõe ſbam idirecte tñ:⁊ 5
pꝛicipalr:ſicut ſymuas ſignat curuitatẽ nafi. Et ß ideo:qꝛ
noia ſignãt res 5ᷣʒ ꝙ itelligunt᷑. Etqꝛĩ itellectu taliũ acci dentiũ includit᷑ ſubſtãtia ſicut dictuʒ eſt:ideo in eoꝝ ſigni
ficatione includũt faltem in obiquo.
i t dicendũ modus itelli Ad pumum gedi fundat᷑ nm eſſendi
reꝝ nõ in ſe ↄſideratũ:ſ ſup modũ eſſendi rex ᷣmn ꝙg ſũt in itellectu. ñ nõ valet ↄjitia· ʒ.n.vlia nõ poſſint eẽ ſi⸗ ne ſingularibꝰ in reꝝ nã: pſit tñ eſſe itellectu:⁊ ꝑ ↄñs itel⸗ ligi ſine ſingularibꝰ:qꝛ ßᷣin. Hoc. P.i.i.pte.q.3v.ar. 1. ad
—
pꝛnmnũ itellectuʒ eſt ĩi
ligi ſine pꝛioꝛi:ſicut argn ↄclndebat. Alia ſunt q̃ nõ ſũt eſ⸗ ſentialr ſuboꝛdiata:ſicut ſunt ſba ⁊ acchs. Et in talibꝰnihil refert:poſterꝰ poſſe itelligi ſine pꝛioꝛi:eo mõ quo expo⸗ ſitũ eſt. CAd n.dðmn ꝙ effectꝰ mãi ſumptꝰ:pꝛo co.ſ.
qð eſt effectꝰ: põt ĩtelligi ſine cã:lʒ ſi ſumat᷑ foꝛmalr ⁊ re⸗
latiue:nõ poſſit itelligi fine cã:q̃ dependẽtiã eius determi
nat. CAd ymn. dðm ꝙꝙ dnplex eſt ignificato noĩs:ſi᷑ di⸗ ctuʒ eſt. Ouedã ẽ pᷣncipalis. Er ſic ſßa nõ icludit i ſignifi
cauõe noĩs ↄcreti accñtis. Ilia ẽ ſignicatio ſcðaria ⁊ cõ⸗ notata. Et iſtoꝰ ſba iclndit᷑ in ſigniicanõe noĩs ↄcreti acci
dẽtis:eo mõ ſicut expoſitũ ẽ. ¶ Ad mn.dðʒ ꝙ nomẽ ſpẽi
nõ ſignat idinidua neqʒ ↄditiões idiniduãtes pꝛio ⁊ pꝛĩi
cipalr: ſʒ bij ſcðario ʒ ꝙ ↄuenũt in cõi rõne ſpẽi quã pꝛi cipalr ⁊ ĩmediate ſignat nomnẽ ſpẽi. li argm tññ̃ cõcludit ꝙ ſa de ↄn tato ĩpoꝛtat᷑ ĩ ſignicatione accitis ↄcreti: ut pʒ. ¶¶ Merũtñ pꝛo amptioꝛi declaratione huiꝰ rõnis: ad⸗ uertẽdũ eſt ᷣʒ doc · S in de vnione vbi ĩcarnati.q.pꝰ.ar. .ad Fm.vbi ſic ait. In hoc noĩe albů: ĩtelligit᷑ albedo ⁊
telligẽte immãtr ꝑ modũ itellectus nõ autẽ mãl ꝑ modũ rei mãlis. Mec ule. Jicut ẽt ſupꝛs in.õ ꝰ.huiꝰ.q.io. dictuʒ eſt. ¶ Id 2m. dðm ꝙʒ aligd põit in diffõne alicuꝰ duplr. Unòꝰ eſſentialr. Alioꝰ ꝑ addita mẽtum. pꝛimoꝰ maioꝛ eſt va. Scðoꝰ nõ ſemp eſt vera niſi cauſet᷑ illud a pꝛicipijs talis ᷣadcijte ⁊ neccio:ſicut dietũ eſt de ꝓpꝛia paſſiõe. ¶Neritñ argin vexꝝ cõcludit loquẽdo de ſba in cõt: ſalteʒ q;tů ad ↄfuſaʒ ipſiꝰ ſe cogm tionẽ: ut ẽt ſupꝛadictũ eſt. ¶ Ad ʒn.dðmn ꝙꝛpꝛiꝰ ⁊ poſte rins ſunt ĩ duplici dr̃ia. inã q̃dã ſunt eſſentialr ſuboꝛdia ta oꝛdinatiõe pᷣdicatiõis. Vt in talibꝰ poſteriꝰ nõ põt ĩtel
ſðm albedinis:ſ; albedo determiĩate. Mã enm dicimus albũ:itelligimꝰ aliꝗd albedie ifoꝛmatuʒ. Mõ autẽ deter minat᷑ ꝗd ſit illud:ſicnt determĩat᷑ for̃a. Silr enã cum di hõꝛ vel aliqd aliud ſpalr dictũ intelligit᷑ his hůanitatem. Sed qꝛ aliqd determĩat᷑ ad ſpẽm ꝑ ſuã nãm ⁊ eſſentiaʒ: nõ aũt ꝑ ſuuʒ accñs:ĩ hoc noĩe ho:itelligit᷑ determĩate id qð eſt hůs hũanitateʒ:magis q; ĩhoc noie albũ itelligat půs albedinẽ. Et qꝛ id qð ꝑ nomẽ determinate itelligit: eſt ꝓpꝛie noĩs ſignificatũ: magis h nomẽ hõ ſignat ſuppo ſituʒ hũanitatis:qᷓ; hoc nomẽ albuʒ ᷣm albedinis: q;uis nec hoc nomẽ ſignificet ĩ ſua ſingularitate ſuppon:ſʒ ſoluʒ ßʒ g eſt determiate ĩ nã pẽi. ec ille foꝛmaliter:ſicut ẽt ſupꝛa ĩ pꝛia ꝑte huius opis adductũ eſt pꝛo maioꝛi parte. Ad vltin dðm ꝙ ↄcretũ ↄññderatũ vᷣm id qð ẽ:ponit ĩ vno p̃ntoꝛlʒ nõ directe:qꝛ vnũquodqʒ põit᷑ ĩ pᷣnto vʒ ſuũ pꝛincipale ñgnatuʒ:⁊ nõ ÿᷣm ſuũ ↄnotatũ. Et qꝛ accñs cõ cretuʒ nõ ĩpoꝛtat niſi vnã foꝛmã de pꝛĩcipali ſignato:ſicut albũ ſolã albedinẽ ſigniſicat:vñ ponit᷑ ĩ pꝛedicamẽto etiã ꝑ ſe:ſi ↄſideret᷑ q;tum ad eiꝰ ſignatuʒ · Becus ſi ↄſderet m eiꝰmoduʒ ſignificãdi. Fed ſi ↄſideret᷑ ↄcretum in ſen ſu cõpoſito:inq;tum ↄcretum eſt:fie nõ ponit ꝑ ſe in vno pꝛedicamento qꝛ ut ſic eſt ens ꝑ accidens vt argumẽtum conclndebat. Tnde laboꝛabat in equiuoco. WAbi ſupꝛa in doe · S· mptinenter tàmen. N„11it Sic ꝓcedit᷑. Nidet᷑ —) 8 quin tum ꝙ ſit vnũ ⁊ ideʒ eſſe * 7 ñtie ſbe ⁊ accñtis.⁊ ꝙ eẽ accitis nõ ſit ieſſe. ã in vno ⁊ eodẽ cõpoſitoꝛ eſt tĩ vnũ eriſte⸗ re. Alias vnũ ens eẽt pla entia. Sed accũtia hůt ſuũ eſſe in ſbo.go vĩ ꝙ ipſoꝝ nõ ſit niſi vnũ eẽ exñtie qð ẽ eiſe eri ſtẽtie ſpi. C; ⁊0. Aecñs nõ eſt ens niſ qʒ eſt entis.i be. Quod nõ eẽt vex niſi idẽ eſſet eẽ entis qð eſt ſba ⁊ ipſius accitis. CP zo. Omne qð eſt iõ eſt qꝛ vnũ nũero eſt vt dicit oetius ⁊ ſic ſuũ eſſe ↄſiſtit in vnitate. Sʒ ſba; ac⸗ cidens ſunt vnñ numero.gꝰ hñt idẽ eſſe. CP ꝓ Ma⸗ terie ⁊ foꝛme eſt vnũ eẽ exñtie.go ⁊ ſte ⁊ accñtis. Matet ↄtia quia ſicut er mã ⁊ foĩa fit vnñ ita ex ſßo ⁊ accidẽte ſit vnñ ſicut er determinatiõe ⁊ determiabili. NP·I· Si ſbe ⁊ accſitis nõ eẽt vnnʒ eſſe ſeq̃ret᷑ ꝙ nõ poſſet ſal⸗ nari in eis rõ analogie. IRõ.n.ſaluat᷑ anajogia duoꝝ niſ p reſpectuʒ ad vnuzʒ in quo ↄneniũt. Bubſtãtia gꝰ ⁊ ucci⸗ cens ↄueniũt ĩ ente ⁊ ꝑ ↄñs ineſſe cñ eſſe ſit actualitas en⸗ tis. ¶ P.s.C xiſtẽs dicit ab exutere.Si go in eodẽ ſbo eſſent pia eriſtẽ ſeq̃retur ꝙ vna ſbᷣa eẽt ples erſtes ⁊ pla exũtia. Dð videt᷑ incõueniẽs. ¶. In vna ſba nõ eſt niſi vna extẽſio qua extendit᷑ ſpa nt ſhᷣm erxtẽſionis ⁊ acci⸗ dentia ut exũtia ĩ ea· go a ſili nõ erit ni vnũ eſſe exiſtẽ in ſbᷣa quo ſpᷣa exiſtit ut fhmn eſſendi ⁊ aceñtia:qꝛ ſunt in exi⸗ ſtente. TP30. Eſſe ſegtur nĩm. Sʒ in xpᷣo ſunt due nà ture in eoceʒ ſuppoſito ⁊ tñ eiꝰ tmñ vnũ eſſe exñtie. Alias vps eſſet dno exiites ⁊ ꝑ ↄlequens duo ſuppoſita qð ẽ he reticũ ut vã. go etiã ſpe ⁊ accntis erit vnnʒ eſſe exiſtentie- T; o. Scðo argnit᷑ ꝓpãdo ꝙ eẽ acciitis ii ſi ieſe. Nð ſi eife accitis eſſet ieſſe eq̃retu ꝙ nõ poſſet nõ ineſſe ſea põt non ineſſe ut vʒ in ſact᷑o altaris. gitur ⁊c̃. NP·O⸗ ñe eſt foꝛmaliſſimnʒ oĩnʒ reꝝ nt dicit doc. F.itractaũ de nã accñtis. Si ergo eſſe accůtis ↄſiſteret in ĩeſe ſeaue
retur ꝙ eſſe actitis e ſſet formaliſimũ ⁊ ꝑ cðſequẽs per fectiſimns· Duod eſtʒ ꝑbyloſophnz in piti lectiõe ⁊ ſu periꝰin. yo.go ideʒ priꝰ. TP· Relatio ẽ acctis reale.
Et tiñ reiatiõis eẽ qð en ieiſe ſ ad alið ſe he vt ſupra oñ Lecin ſuʒ eit ĩ. yo. uiꝰ.q.16· lias i deo ñ eſſent rlones reales.
igit᷑ aẽ. Tp.iꝛ. Pœe. S.i 40.ſen. exp̃ſſe diẽ ꝙ accni⸗
eiſe jj eſt ieſſe. di.ix.q.1car.1.go fls dicẽ ðꝛiũ. CPe⸗
Eſſe fuit ab eẽntia;ʒ doc. Sĩ tractatu de eſſe ⁊ eſſentiã. Sed ĩ ꝓpꝛio genẽ accñtis eſt eẽntia:go ⁊ eſſe:⁊ ſic nõſem
per eſſe accñtis ẽ ĩ alio eẽ. Sʒ in ðꝛiũ arguit᷑ pꝛopc
qᷓſiti. Mã eſſe ſimplr ⁊ eẽ ʒ ꝗd nõ ſunt vnů eſſe in nůerd⸗
Sed ſba dĩ eſſe ſimplr:accñs vo ß̃ʒ qd:ut pʒ ꝑphmni h de gone go ſe ⁊ acctitis nõ eſt vnñ eſſe exñte. Ch Ler
Mer ſe exiſtẽ:⁊ ĩ alio exiſtẽ nõ eſt vnñ eſſe · Alias ið qd
in alio exiſtẽt ꝑ ſe exiſtẽt. Bed ba ꝑ ſe exiſtit: accis,
ohn mct uun ſin zuc iwi itsq üter ipbe
bdele
ſind. güvl hi hey hn 9764 Mst ſz debl iilij ijiñ ſihbit kind pyno ſiieſt

*
MQueſtio
alio. Igit᷑ ⁊c̃. ¶ P.140. Pi accñtia nõ hrent ꝓpꝛins eſe pꝛeter eſſe pe:ſeq̃ret ꝙ nõ poſſet remanẽ ſpa coꝛrupta: Zis ẽ falſuʒ: ut pʒ ĩ ſacteo altaris. Igit ideʒ qð pꝛiꝰ.CIn pꝛjuz vo ſcðe ptis eſt pꝛeſenti. Re Inr ððʒ po ꝙ ßʒ doc. S.iĩ de vnio . ſpondeo ve vbi ĩcarnati elicitiue triplex eſt eſſe:ſicut ẽt Merneꝰ plies adducit.ſ.eſſe eẽntie eẽ eri⸗ ſtẽte ⁊ eſſe ſubſiſtẽtie. QManifeſtuʒ eſt.n.ꝙ nõ eſt ides eſſe eſſentie ſe ⁊ accſitib:qi eſſe eẽntie:⁊ eſſentia nõ diffe rũt realt. Pʒ ſe ⁊ accitis ſunt dinerſe eẽntie: qꝛ eſſentie pᷣdicamẽtoꝝ ſunt impmixte. Igit᷑ ſbe ⁊ accſtis funt diuer ſa eſſe eẽntie. Silr ſe ⁊ acctis nõ eſt idẽ eſſe exiſtẽtie. Cuod ſit pʒ. Mã diuerſoꝝ motuus diuerſi ſunt termi⸗ ni: vt pʒ.y.phyſicoꝝ. Sʒ gñatio ſimpłr dicta termiat᷑ ad eſſe ſimplr vʒ ad eſſe Pale:⁊ gſñatio ᷣm qd terĩat᷑ ad eſſe accñtale: nt dicit phus pᷣ de gnone:go eſfe ſbale ⁊ eẽ acci dẽtale nõ ſunt ynũ eſſe. ꝙ ·⁊0. Mhil pt eſſe ſine pꝛo⸗ pꝛio actu eiꝰ. Sʒ eſſe exiſtẽtie eſt ꝓpꝛiꝰ actꝰ eſſentie. Cõ̃⸗ parat᷑ n· eſſentia ad eẽ:ſicut poꝰ ad actuʒ:ut pʒ ꝑ doc. S. in tractatn de eſſe ⁊ eſſentia. Igit᷑ eſſentia accitis nõ põtr eſſe ſine ſuo ꝓpꝛio eſſe.ñ quot ſunt eſſentie:tot ſunt eſſe erñitie in aliqͥ. Tp ·30. Cõtradictionẽ ĩplicat aliqd coꝛrũ⸗ pi fuo ꝓpꝛio eẽ remanẽte:qꝛ illð qð coꝛrũpit᷑ poſſqᷓ; coꝛ⸗ ruptuʒ eſt nõ ẽ:cũ coꝛruptio termiet᷑ ad nõ eſſe. Picẽ go aligd coꝛrũpi: ⁊ eſſe eiꝰ remanẽ eſt dicẽ aliqd coꝛtũpi ſił ⁊ nõ coꝛrũpi qð iplicat ĩ terminis.qᷓʒ manifeſtũ ẽ ad ſen ſuʒ aliqð accis coꝛrůpi ſbo eiꝰ ĩ quò erat remanẽte:go eẽ iliꝰaccitis nõ remãet eẽ eiꝰ ſpi remanẽte. ꝓñ go nõ ſit ea deʒ res q̃ remãet in eſſe:⁊ res q̃ deſinit eſſciſeqt᷑ ꝙ nõ eſt idẽ eẽ exnitje ſbe ⁊ acctis. ¶p4for̃a accftalis dat eẽ aliqð ſbo. Alias ex ſbo ⁊ acente nõ fieret vnũ ꝓ aceis:ſiẽ ex determĩatione ⁊ determiabili.ilel gꝰ dat eſſe ſbale vł alind. Fi pᷣn ſegt ꝙ foĩa accntalis dabit eſſe ſpᷣale:⁊ ſic aget vltra ꝓpꝛiã ſuã nãm ⁊ vtutẽ qð eſt abſurdi. i ꝛm hi intẽtnʒ.¶p ·.foĩa ſbalis differt a foĩa accſtali per hoc ꝙ foĩa alis facit eſſe ſimplr:foĩa vo accñtalis faẽ eẽ tale:⁊ nõ fimplr: ut ſepiꝰ dicit doc. G.⁊ p̃ſertim in pã pte q.6ar. 4 go ſegt ꝙ eſſe ſimpł ⁊ eẽ tale nõ eſt vnũ eẽ. Flis illa dris nullius eſſct valoꝛis: vt de ſe pʒ. Igit᷑ ⁊c̃. ¶¶Sed loquẽdo de eſſe ſubſiſtẽtie in qͥlibʒ ſuppoſito crea to eit ſolnʒ vnũ tale eſſe. Mã eſſe ſubſiſtẽtſe ↄuẽit cuicũqʒ ſubſiſtẽti ꝑ vltimã ſui foꝛmnã.ſ.ſpecificã.;ʒ vnius ſuppo ſiri eſt tmñ vna foĩa ſpecifica:ergo vniꝰ ſuppoſtiẽ tiñ vnuʒ
eſſe ſubfiſtẽtie. ¶p.6o.bicũqʒ ſunt duo eẽ ſubſiſtẽtie
ibi ſunt duo ſubſiſtẽtia:⁊ p nñs duo ſuppoſita. Monẽ er⸗ go in vno ſuppoſito duo eſſe ſubſiſtẽtie eſt ponẽ vnñũ ſup⸗ poſitũ eſſe duo ſuppoſita: qðᷓ implicat inqᷓ;tnʒ hmõi. gi⸗ tur ideʒ qð pꝛiꝰ. ¶ Adnertẽduʒ eſt aũt pꝛo maioꝛi cõfr⸗ matiõe huiꝰ pꝛie ptis q̃iti ꝙ be ⁊ accñtis eſſe diuerſa eẽ exiitie: pt iteliigi duplr· Indmõ ꝙ eoꝝ ſint diuerſa duo eſſe eque pfecta ⁊ pꝛimaria. Et ſic nõ eſt ↄcedẽduʒ ꝙ ip⸗ ſoꝝ ſint duo eſſe. Aliomõ põtteiligi ꝙ ipſoꝝ ſint dinerſa eſſe: ita ꝙ ipfiꝰẽ eſt eſſe exſitie pꝛimsriũ ⁊ pfectũ:ipſius
vero accnitis ſcariũ ⁊ impfectũ. t ſic ſbe ⁊ accntis ſunt diuerſa eſſe. O nod exp̃ſſe pʒ ꝑ dieta doc. qᷓ.i tractamn de eſſe ⁊ eßntia: vbi ſic ait. Acciitia nõ hñit eſſe ꝑ ſe abſolutuʒ
aſpo.ced ſicut ex mã ⁊ foĩa relinqt᷑ eẽ ᷣale qi cõponũt᷑ ita ex o ⁊ accnite relinqt᷑ eſſe accñtale:qñ acciis ſÿᷣo ad⸗ nenit. Cᷓʒ mñ iter foꝛm̃as ſubſtãtiales ⁊ accitales ĩter eſt:qꝛ ſicut foĩa ſubſtantialis nõ hʒ eẽ abſoluꝝũ p ſe ſine eo cui adnenit:ita neqʒ illð cui aduenit.ſ.mã.t iõ ex ↄiun⸗ ctiõe vtriuſqʒ relinqt illð ec̃:ĩ quo res ꝑ ſe ſnbſiſtite ⁊ ex
eis efficit vnũ ꝑ ſe: pꝑ qð ex ↄiũctione eoꝝ: relingt᷑ eſſen
tia qdã. Eli foĩa ſubſtãtialis qᷓ;uis ĩ ſe ↄſiderata non hẽat
õpletã rõnẽ eſſentie:ñ eit ꝑs eſſentie cõplete. ʒ id eni
aduẽit accñs ens eſt ĩ ſe cõpietũ ſubſiſtẽs ĩ ſuo eſſt· uod
g eſſe nãliter peedit acciis qð ſupnenit. Et iõ acciñs qð ſupueniẽs eſt ex ↄiſictiõe ſui cũ eo cni adnẽit: nõ canfat il⸗
lud eſſe:ĩ quo res ſnbſiſtit ꝑ qð res ẽ ens ꝑ ſe: ſ canſat qð
⁰ dã eſſe ⁊mſine qͥ res ſubſiſtẽs itelligi põt:ſicut pᷣn ſine ſecũ
do. Eñ ex ſho ⁊ accite nõ jt vnnʒ pꝓſe ß p accñs t iõ ex eoꝝ ↄiunctiõe nõ reſultat eſſentia qͥdã. Iec ille. Qnodẽt
Pima
vebit bꝛo ſequentibꝰ. CEx qbꝰ mãifeſte apparet m doc. P. eſſe dðmn g ſbe ⁊ acciitis nñ ſit vnñ eſſe exntie 63 numeꝝ ⁊ realt ſiẽ ꝓbatuʒ eſt. ¶hicendũ ꝛ0 ꝓ ſca ꝑte ã̃iti ꝙ eſſe atcntis ſit ĩeſſe põt iteſligi duptr. Unoꝰ ahſolu te ꝙ eſſe acciitis ſit ĩeſſe. Et ſie nõ eñt ↄcedẽdus ꝙ eſſe acci dentis ſit ieſſe ſ eſt magis modus qdã eſſendi ipſius acci dentis ꝑ reſpectũ ad cãʒ eius ꝓximã ⁊ nã eʒ vt expꝛeſſe dicit doc. S. i. 4o.ſen. di.Iꝛq.i.ar.1.ad pᷣn ſicut adducet᷑ foꝛmali i ſequẽtibus. ¶ Alioꝰ põt ĩtelligi ꝙ eſſe accñtis ſit ieſſe bo nãlr. ꝙt h põt dupltr itelligi.jnooßᷣm g eſſe ſignat id qð eſt foꝛmaliſſimũ in rebus. ꝑl ſc etiã efe acci dẽtis ſiẽ ieſſe vt voluit. ionargn factũ ai icõtrariũ. Ilioꝰ acciplẽdo iy eſſe ᷣm ꝙ ſignat iherẽ. ꝙt ſic accñtis eſſe eit ieſſe.i.ſʒ nãm ſue eſſentie hʒ ꝙʒ poſſit alteri ſherẽ vt ĩnuit doc· P.in tractatu de nã accſitis vbi ſic ait. Ineſſe rei ꝑfe⸗ cte eſt eſſe accfitis.IHoe auteʒ vᷣbũ eſſe eit vbuʒ deſgnãs iherentiã acritis qð extraneuʒ a nã rei eſſe ẽ neceſariuʒ. Mõ. n ſigniſicat x hoc ieſſe ꝙ accitis eẽ ſit ĩ ipſo eſſe ſbe cũ eſſe ſit foœꝛmaliſmuʒ oiuʒ rex.Etiõ eſſe ᷣmꝑ ſe exi⸗ ſtentibꝰↄuẽit. Sʒ nã ẽ iherẽ ipi rei. 5 u Igit dðm ꝙ vnũ ens ſimptr Ad P mum Teſſentiali Lrenpt m ꝗd ⁊ accntalr. Pictũ eſt.n. ꝙ ex ſßᷣo ⁊ accũte nõ fit vnũ ꝑ ſeꝛ ß ꝑ accñs. Flnde nõ ſegt᷑ ꝙ vna ſba numero ſit pla exitia ſimpliciter. pʒ eſt vna ſimpli ⁊ ples ðʒ ꝗd qð nõ eſt ĩcõ neniẽs. CAd ⁊mn dðm ꝙ accñs dã ens:qꝛ eſt entis.ſ.ſße nõ ꝑp h ꝙ ſbe ⁊ accntis ſit vnũ eſſe eritie reair ſʒ qꝛ eſſe exñtie accñtis ᷣſuppõit eſſe cxiſtẽtie ſbe ſiẽ ſchm pꝛeſup⸗ ponit p̃n. CId ʒin dðm g aliqd dã eſſe vnuʒ nũero du⸗ pliciter vt ad ꝓpoſituʒ ſufficit vt ex.vhuiꝰ pʒ. Tino ali qua dicunt᷑ vnuʒ nũero nůjeroſitate ſßi ⁊ ꝑaccidẽs. ꝙt ſic ſba ⁊ accñs ſunt vnuʒ numero.i.ſßo. Similiter etiã eſſe exñtie vtriuſqʒ. Aliomõ aliqj diir vnũ numero nũeroſita⸗ te eſſentie ⁊ ꝑ ſe. Et ſic accñs ⁊ ſbᷣa dr̃nt nũero cũ ſint di⸗ nerſoꝝ gnuʒ. Hñ eſſe eriitie aceñtis lʒ ſit ĩ ſa ſicht in ſßo nõ tñ eſt ĩ ſba eſſentialiter tãq; in pᷣnto fbe exnis. ed eſſe
qᷓ;ᷓtuʒ reducit᷑ ad p̃ntuʒ qᷓ;titatis ⁊ eſſe qjle ad pᷣntuʒ qᷓlita⸗ tis ⁊ ſic de alijs ſicnt ⁊ eſſe ſpale ad genus ſbᷣe reducit᷑.
Id 4 n negat ↄñtia. Pt ad ꝓbationeʒ dðm ꝙ nõ eo⸗ dẽ modo ex mã ⁊ fõa fit vnũ ſicut ex ſpᷣo ⁊ accite qꝛ ex mã ⁊ foꝛma ſit vnuzʒ n ſe ex ſũᷣo vo ⁊ accũte ſit vnũ pꝑ acci⸗ dens vt dictuʒ eſt. lñ nõ opʒ ꝙ ſiẽ ex mã ⁊ for̃a fit vnuʒ eẽĩ quo res ſubſiſtit ꝙ etiã ſic ex ſbo ⁊ accñte fiat vnũ eẽ p ſe in quo res ſubſiſtat. Gʒ ex ipſis bi ſit vnnʒ cẽ ſecũda⸗ rinʒ vt pʒ. ¶ Id.yn dðm negãdo ſeqlã qꝛ lʒ acciñjs hẽat aliud eẽ exſitie ab exñtia ſßi tñ accipit ſunʒ eſẽ a ſpᷣa ⁊ ip̃ʒ hʒ in ſba. Eñ rõ Analogie entis ad ſbaʒ ⁊ accñis vtiqʒ fa nat᷑ doc. S.opinione ſtante in vitate. ¶ Ad.am.dðim ſiẽ ad pᷣn. Ad. ym. dðm ꝙ ilð argninagis ↄcludit pꝛoꝛqᷓ; ↄtra. Mã ſiẽ p̃ter extenſionẽ qᷓ;titatis in ⁊ accñtia q̃ ſunt ĩ ea hñt aligd ꝓpꝛie extẽſionis qꝛ hit ꝑtes alias a ptibꝰ qᷓ;ti tatis lz nõ niſi ꝑ qᷓ;titateʒ ita etij acciꝰ hit ꝓpꝛia eſſe diuer ſa ab eẽ be lʒ nõ niſi ꝑ eẽ ſbe. ¶ Ad.gm.dðm ꝙ ille due nature ſunt vnite ĩxp̃o nõ accntaliter neqʒ eſſentialiter ſpalitęr.i.ſuppoſitaliter ĩ vno ſuppoſito eterno ſiẽ deducit doc. S.ĩ de vnione vbi incarnati·q.pᷣꝰ.ar.i.Ex ſpᷣa vo ⁊ agcfite nõ fit vnnʒ ſuppon ꝑ ſe ß ſolũ ꝑ acctis vt dictũ eſt. Vñ nõ eſt ſile. Nerũtñ difficnltas nõ pua eſt ĩ doc. S.
vidẽ: vtrũ i xp̃o ſit vnnʒ eẽ tiñ vel ſint ibi duo ene. TEx
vna pꝑte vñ ꝙ ſint duo eẽ. Nã eẽ eternũ ⁊ eſſe fpale nõ ſũt vnuʒ eẽ̃:alias eſſet vnnʒ ⁊ idẽ eternũ ⁊ tpale. Sʒ eſſe dini nuz i xpᷣo eſt eternũ ⁊eů hũanu ẽ extpe. Igit᷑ ⁊c̃. ¶Ecõ uerſo videt᷑ ꝙ ſit vnñ eſſe ꝓp vnitatẽ ſuppoſiti. T Sʒ qꝛ
bec dubitatio totatr excedit limites phve:igit᷑ ꝓ nũc theo
logycis diſputatiõibꝰrelinqᷓt᷑. CAd 9m ⁊ 10n.patuit ſo lutio ex dietis. ¶ Ad nn. ꝓðm ꝙ relatio pᷣt ↄſiderari du⸗ pliciter. noꝰ vt accñs.Iᷓt ſic eſſe eiꝰẽ ieſſe. Alioꝰ ᷣm ꝙ relatio. Et ſic eſſe eiꝰ eſt ad aliud ſe hr̃e:ut ĩnuit doc. G.in
de poꝰ.q.S.ar.⁊. ad.iz⁊m nbj ſic auꝛꝙ cũ relatio ſit actũs ĩ
greaturis eſſe ſuũ eſt ieſſe. ñ eẽ ſuũ nõ ẽ ad alið ſe hie⸗ Pʒ eſe erꝰ ßᷣm ꝙ ad aliqd eſt: ẽ ad aliud ſe bre. Mec ille. ¶Ad alia duo vltia argumẽta ẽt patuit ſolutio ex dieus⸗

Septimi Tibi ſupꝛa in Woctoꝛe n n „ ſic ꝓcedit᷑. Nidet᷑ ꝙ ac⸗ — S ſertum ccen⸗ ſine ba eſſe hoñ poſſit. Wã diffinitionẽ ſepari a diffinito:cõira dictionẽ iplicat. ed ſba eſt de diffinitione ac cidẽtis: vt infra ꝓbat phs. it ac̃. ¶ P ꝛ. Iliud eſſe ſi ne iuo eſſe ↄtradictionẽ ĩplicat · Sed accitis eẽ eſt ineſſe vt ꝓbatũ eit ſupius. Ergo accñs non põt eſſe ſine ineſſe: ⁊ ꝑ ↄñs ſine ſã eſſe nõ põt: quacũqʒ poꝰ⁊⁊ ſic ↄdictionẽ
ipiicat. ¶ p ʒo. Dð eſt foꝛmalt alicuiꝰ ↄſtitutiuũ:⁊ eiuſ
dẽ foꝛmai? ab alijs diſtictiuũ:⁊ entis ↄtractinũ ad ip̃ʒ ab
illo:ẽ inſepabile ab eo. Gʒ qð in alio eſt ſßiue:eſt hmõi.
Igit᷑ ⁊c̃. Cſ 4 Sicut ſe hʒ eſſe ꝑ ſe ad ſᷣam:it ſe hʒ ẽſſe in alio ad accũs. Sed ſbam eſſe nõ ꝑ ſe vᷣdictionẽ ipli cat: ergo ⁊ accijs eſſe non in alio õdictionẽ videt ĩplicare ⁊ ſic idẽ qð pꝛius. ¶ P Alud qð eſt eſſental depẽ⸗ det ab aliquo:non põt eſſe ſine illo: ſicut hõ non põt eſſe ꝑ quãcũqʒ potentiaʒ ſine aiali. Sed ſpm ⁊ accñs eſſentiaũ ſuboꝛdinãtur:cum vnuʒ ſit de diffinitione alteriꝰ: ⁊ vnũ cõueniat alteri ꝑ ſe:ſicut riſibile ꝑ ſe ↄnenit hoĩ. Igit᷑⁊. ¶ 6. Sba non põt eſſe ſine accñte ꝑ q̃ncũqʒ potẽuã.
ergo acctis non põt eſſe ſine ſba ↄñia pʒꝛ qꝛ accũs magis
dependet a a qᷓ; ecõuerſo. Antecedens ꝓbatꝛqꝛ ſa nõ põt ꝓduci a deoꝛ niſi ſit creatura · Sed creatura includit
rtonẽ creature ad deũ: q̃ relaio eſt realis de gñe ad aliud
ßᷣm Doc. S. Igit ⁊c̃. ¶ P 7. Accñs eſſe ſpam dictio nẽ ĩplicat. ergd aceiis eſſe p ſe ⁊ non in alio õdictionẽ ipli cat pʒ ↄniia:qꝛ eſſe ꝑ ſe eſt ꝓpꝛius modus ⁊ rõ ipſius ſpe vt ex dictis pʒ. Igit᷑ ⁊c. TP 3ꝰ. Iner affirmatnonez ⁊ negationẽ nõ cadit mediũ. Aiias ↄtradictoꝛia eſſent ſimul vera: vt in 40 ꝓbatũ eſt.q.s.ar. pᷣo. Sed eſſe in alio:⁊ nõ eſſe in alio:ſe hnit ſicut affirmatio ⁊ negatio. ergo ĩter illa non cadit mediuʒ. Sed ſi accijs poſſet eſſe non in alio cuʒ non poſſit eſſe p ſe aliud mediaret inter ꝑ ſe eſſe:⁊ in alio eſſe:⁊ ꝑ ↄnñs inter non in alio eſſe:⁊ in alo eſſe. Igit᷑ ⁊c̃. ¶TP 9 Qualitas non põt eſſe ſine aliquo ſpᷣo: vt ꝓbat
Hoc. S.ĩ quolibetis:ergo nec aliqð gliud accñs:qꝛ imi
lis eſt rõ de oĩbus accñtibs qjntum ad eſſe eox. Ixit xk. ¶P 10. Accitia multiplicãt᷑ nũeral: ad multiplicationẽ ſßoꝝ. Si ergo aceñitis poſũint eſſe ſine ſo ad minꝰ nõ po ternnt eſſe plura accñtia numero diſtincta einſdẽ ſpẽi: cũ non ſit dabilis ro diſtictionis numeralis eoꝛũdẽ ſub vna ſpẽ. Igit᷑ ⁊c. NSed incõtrariũ arguit᷑ de accñtibus exi ſtentibus in ſacramẽto altaris qᷓ abſqʒ oĩ ſba bi eſſe dicũ/ tur ſᷣm ſidem catholicam. Igitur ⁊c̃.
₰4 dðm ꝙ accũtia poſſe eẽ ſine ſpo Reſpõdeo põt ĩtelligi dupłꝛ. Unoꝰ de pꝛo ⸗ pꝛijs paſſionibus alicuius ſbi ꝑ ſe neceſſurio fluentibus a
ſßo.t talia nõ pñt eſſe ſine ſbo:qꝛ in ſua ſignificatione de
terminate ſpm includunt:ſicut dictuʒ eſt · ar. ꝙ. Aio mõ põt itelligi de aceñtibus cõibus. Et hoc dupl. Elnoꝰ lo quẽdo de ſo qð eſt ſba. Alioꝰ loquẽdo de quocũqʒ ſßo. Pꝛimo mõ põt itelligi dupli. Nel nãli ⁊ ſie accipienda non pñt eſſe ſine ſa: qꝛ vt dictũ eſt de nã aceñtis eſt nãlꝛ ineſſe ſbᷣo. Mel ſuꝑ nãi. Et ſic pñt eẽ ſine ſpo:qꝛ vt dicit Dc. S.ĩ quolibetis quolibeto.9.q z. ar· pᷣꝰ incoꝛpe ⁊ ĩ
4 ſſiiaꝝ di.ix. q.iar. pᷣo.i oibꝰcauſis oꝛdiatis fᷣm p5M i libꝛo de cauſis pꝛĩa cã vehemẽtiꝰ ĩpꝛimit ĩ cãtũ ciſe ſe
cũde qᷓ; ẽt ipſa cã ſecũda. ũẽ ꝙ cã pꝛia nõ retrahit opa tionẽ ſnã ab effectu etiã poſtq; ſcða cã retrahit ſʒ deꝰ nõ ẽ ſolũ cã ſpaꝝ: ſed etiã acciitiũ qᷓ ꝓcedũt ab eo mediãtibꝰ pᷣncipijs ſbe. Mñ ᷣm nẽ oꝛdinẽ accñtia a pꝛicipijs ſbᷣe de pendẽtvt ſine ſa eẽ nõ poſſint. Tñ x hoc nõ excludit᷑ qn
deꝰqᷓſi cã pꝛĩa poſſit accitia ĩ eſſe ſeruare ſba remota.hec ille. Sed 2 mõᷓ.ſ· loquendo de quocunqʒ ſßo hoc põt inA telligi dupłꝛ. Anoode alijs accitibus a qjntitate.Et ſic ac cidentia talia ᷣm eſſe nnmerale non pñt eſſe etiã miracu
loſe ſine ſbo aliquo.ſ.ad minus ſine qjntitate: lʒ poſſint eẽ
fine ſat vt in pᷣina parte huius opis oſtẽſum eſ in Ipu ius.q.iy. ar.z. cñ de qᷓlitate ageret᷑· Alioꝰ loquẽdo de qn
titate:⁊ ſic aceidentia.ſ. de gne qjntitatis pſit eſſe ſine quo cunqʒ ſoꝛ etiã plura ſub eadẽ ſpẽ ꝑꝑ determinatũ ſitum
Metha.
de genere qjntitatis. Qt etiã ibidem oſtenſum eſt.
Ad pamũ igx dðm ꝙ aliud poniidiffinitio ne alterius põt cõtingere dupk.
Vno eſſentialt ⁊ qdditatiue Et ſic veꝝ eſt ꝙ mhil põt eſſe ſine hijs q̃ lo mð ponunt in diffinitione eius. Ilio mõ aliud ponit in diffinitione alterius ꝑ additamẽtuʒ: ſi
cut ſpm ponit᷑ in diffinitione accñtis. Et ſic diffinituʒ bñ
põt eẽ ſine hijs q̃ illo mõ ponunt᷑ in alterins diffinitione
ſuꝑ nãl loquẽdo. Mãc ãt ſolutionẽ ĩnuit Doc. G.ĩ quo libetis vbi jupꝛa ad pᷣn. Vbi ſic ait:ꝙ cum ditit᷑ accitis eſſe eit ineſſe vel qualitercũqʒ ponat ſpi in diffinitione accñtis intellig t eſſe diffinitio ꝑ additionẽ qñ.ſ.in diffini tione ponit alind qð ẽ extra eſſentiã diffiniti: ſicut naſus
ponit in diffinitione ſymi. Moc aũt eſt ꝓpter nãlẽ depen
dentiã acciitis a ſbo. Sed boc non ĩpediente deus põt ac cidẽs ſine ſbo reſeruare. Mcc tñj ſeqtur ʒdictoꝛia eẽ ſimnl vera:qꝛ ᷣm nonẽ de iba accſitis. hecille. CAd n dðm
eſt:ſicut dicit Doc. S.in 4 ſententiaꝝ di.l⁊.q.iã.ar.p.
9 eſſe in alio non eſt eſſe accitis abſolute: ſed eſt magis
modꝰ eſſendi niſi ipfius accñtis ꝑ cõparationẽ ad pᷣnꝰ nã
lia eius q̃ ſunt pᷣn ſpi. CAd zm dðm ꝙ dupleꝝ eſt pᷣnn diſtinctiuus vniꝰ ab alio. Onoddã eſt ex parte noſtri. Et tale bene eſt ſbʒ. Alind eſt ex parte nature rei. Et ſi acci dẽs non ↄſtinit᷑ neqʒ diſtingnit ab alijs foꝛmal ꝑſbam z drie accidẽtium aliqi ſumant᷑ a ſbis ex parte noſtri nõ tñ ſimplk: vt deducit ad lõguʒ Doc. Sĩ tractatu de gñi bus accidẽtium:⁊ etiã in tractatu de nã accidentis:ſimiũ in de eſſe ⁊ eſſentia. V nal aũt in accidentibus ſumãtur dr̃ie ⁊ gña inferiꝰ deciarabit᷑.lio.y.q.s.ar.⁊ CAd n dðm g non eſt ſimile de ſba ⁊ accñteꝛ qꝛ ſba non cauſat ab accidente:tiñ accidens canſatur a vᷣncipijs ſbe. Vñ rõ
non ſeqtur. Cd Im dðm ſicut ad pᷣm. Ad 6n dðʒ ꝙ
ſpam non poſſe eẽ ſine accnite:hoc non ↄtingit pp depẽdẽ tiã ſe ab accidente: ſed ꝓpter quãdã neceſſariã c ncomi tantiã. wꝛoducta.n.creatura neceſſe eſt eſſe rfonẽ eiꝰ ad creatoꝛẽ ⁊ ſic ꝑpꝑ illã concomitãtiã ſᷣa non põt eẽ ſine illo accñte: qð eſt relatio. Accidentia rñ pñt eẽ ſine ſba: qu nõ ſequitur neceſſario ad eſſe ipſoꝝ ipſa ſba: ſicut dictuʒ eſt. CAd yn dðm ꝙ eẽ ꝑ ſe non eſt ꝓpꝛia rõ ſiue diffinitio ſße:ſed eſſemãm quãdã cui debet eſſe ꝑ ſe:ſicut ſupꝛa di ctum eſt: vñ Doc. S.in quolibetis vbi ſupꝛa ad ⁊n dicit ꝙ ᷣm Aui.eẽ non põt poni ĩ diffinitione alicniꝰgñis vel ſpẽi ideo non eſt vera diffinitio ſpe ſpa eſt ens ꝑ ſe. Sed ſba eſt nã cui debet᷑ eẽ ꝑ ſeꝛ⁊ accidẽs eſt nã cui debet eẽ in alio. Mñ qjnuis acciis miraculoſe ſit non in ſßo nont ꝑ tinet ad diffinitionẽ ſße. mon.n ꝙ hoc eins nature debet. eẽ in alio. Nec egredit᷑ diffinitioneʒ accitis:qꝛ adhuc nã eins remanet talis: vt debeat᷑ ei eſſe in alio. hec ille:ſicut etiã ꝓ parte ſupꝛa adductum fuit. CEd Im rñdet Doc. F.in 4ꝰ ſentẽtiaꝝvbi ſupꝛa ad qð non eſt ponere mediũ inter affirmationẽ ⁊ negationẽ. TAdon dðm ꝙ quali tas lʒ non poſſit eẽ ÿm eẽ numeraſe ſine qjntitate iñ põt eẽ ſine ſa. Vualitas.n.non hz pᷣnn indiuiduationis ĩ ꝓp?io glie. Sʒ bene quãtitas · Tñ non eſt ñmilis rõ de qjntitale ⁊ qjlitate ſicut fupius diſputatuʒ eſt i.y. huiꝰ.q.i·rej· ¶Ad vltin ꝓʒ iolꝰ ex hijs q̃ dicta ſũt ſi debite ↄſderẽt
õ ꝛ de qliate ⁊ conditione oꝛdinis ſbe ad accitia
P Nnc conſiderãduʒ reſtat de qil E te ⁊ conditiõe oꝛdinis ſe d accntia. Circa qð q̃runt. 4 CMio vrum ſba ſit pꝛioꝛ accidente ipe· CSe nndo vtruʒ ſit pꝛioꝛ accñte diffinitione: — Tertio vtrũ ſa ſit pꝛioꝛ accite cogni tiõe. CQuarto dixꝝ ad cognoſcẽdũ nãʒ entis ſufficiat de terminare de ſba vel regrat᷑ ẽt determinatio de accje· CIbi in pho ⁊ Doc. S.multipliciter quidẽ ſimiliter
tpe. O ea q̃ vna gnone gnant ſunt ſinulihe: t pʒn phm in poſt dicamẽtis. Sʒ ſã à ac
ſic ꝓcedit. ̃ ꝙ ſba ——= pimum accidẽète Leca
hui teße ii

mni ßnn Dubir nmndeniu i nuietn .Pygannſ
y — Lecti.I⁊ chebummn
intoßehune] ec.1y. eentin cõ.Ior Vonnpba
accſtia tẽpore ant hoc eſſet veꝝ de
ne ꝓ quacũq;ʒ duratiõe
liter in ꝓpoſito ſbe quãtũ eft
„84%
Nueſtio
precedit accidens tẽpore. Cpᷓ.ꝛ0.ſi ſubſtantia p̃eederet õibus aut de aligbus accitibus tñ. Mõ pᷣmũ qꝛ ſubſtãtia nõ pᷣcedit tẽpore reja tionẽ eiꝰ ad creatorẽ:nʒ ſpm pᷣcedit tẽpore ꝓpam paſſionẽ Meaz ſcðʒ qꝛ nõ videt ratio phy magis ↄciudere ð vno q; de alio. ¶Pz0. potꝰßm phʒ eſt ab eterno. ʒ eter no nibil eſt pꝛiꝰ. ũ ergo motꝰſit accidens ſequur ꝙ ſuba no pcedit tꝑe qðlʒ ageidens. ¶C 4v. Tẽpus eſt accidẽs de Gne quãtitatis. i ergo a p̃cedut qðlibet accicẽs tẽ poꝛe pcedet ipſũ tp̃s tpe. ⁊ ſic in inſinitum qð flʒ eit.igit idẽ qð pꝛiꝰ. Sed dicebat ꝙ tps non accipit᷑ hic ꝓpꝛie P duratiõe diſtincta ʒ eternitatẽ ⁊ euiternitatẽ:ſed cõiter Pꝓht ſe extendit ad oẽm durationẽ vt dicũt Alexãder ⁊ ſui ſequaces. ¶õ̃tra quelibet duratio qua menſurat᷑ creatu rã realiter diſtinguit᷑ a creatura aut ſaltẽ ẽ alta ab eſſentia eins · Jict enimn res creata nõ eſt ſun eſſe ita nõ eſt ſua duratio. Sic ergo quslitercũqʒ accipiat᷑ tp̃s ſiue ꝓpꝛie ſi erit accis. Et ſic ſha pᷣcedet ipfaʒ durationeʒ duratione.⁊ ſic in ininitũ. N Sed dicebat ꝙ ſubaↄſicerata in eſſe particnlari nõ pcedit qðcũqʒ accis tye. Bed tñ ſba cõſiderata ÿm eiꝰrõnẽ vleʒ pᷣcedit tpe qð cũq; acctis qꝛ.ſ.nõ repugnat ſte inquãtũ fba. ¶Cõtra qc quid repugnat cuilibet parti ſubiectiue pſuʒ repugnat to ti:ſicut fi aliquid eſt qð repugnat cuilibet hoĩ repngnabit hoĩ inquãtũ hõ. Ped cuilibet ſte repugnat ꝙ pꝛecedat tẽ poꝛe qðlibet acciis. ã nulla ſpa pᷣcedit txe ꝓpꝛiaʒ ſuam paſiõᷣeʒ.ymo cuilibet ſbo repugnat pꝛecedere tpe ꝓpꝛiã ſuamn paſſionẽ. igit᷑ repugnat ſpe in rõne ſubſtantie ↄſide rate. ¶ Sed dicebat aliter. v· ꝙppoſitio phy eſt va per ſe ſed falſa per acciis. Ficut phs in..phy.ſupponit ĩ ſuiſ ꝓbationibus ꝙ in motu ſit Accipere velocioꝛem ⁊ tardio rem motuʒ in infinitum ⁊ tñ in qjrto dicit ꝙ eſt aliqs mo ⸗ tus ita velox vt eo nullus ſit velocioꝛ. Mꝛima ſuppoſitio . ꝓpoſitio phy eſt va per ſe.ſ.rõne motus perſ e accipiẽ do ⁊ falſa per accis pᷣm.i.ꝙᷣ trahitur ad talẽ motũ. Simi 1 de ſe non repugnat ꝙ tẽpo⸗ re pᷣcedatqðᷣcũqʒ accns repngnat tñ alicui ſßeꝛſed ei ac cidit. ¶Lõ̃tra. Mã nihil ↄnenit gii niſi ↄnemat alicui ſpe cieꝝ eiꝰ. Mã nihil eit in gie qð nõð ſit in aliqua ſpecieꝝ e per maximã thopicã. Sed nulli ſpẽi ſube ↄuenit p̃cedere quodcũqʒ accis tpe. Mã nulla ſbã p̃ceqit Ppꝛiã ſuã paſio nẽ tꝑe neqʒ ipſaʒ rionẽ greature ad ipſuʒ deñ. igit xc̃. Sʒ dicebat aliter ᷣm vi Scoriſtaꝝ ꝙ nõ accipit᷑ hic tßs m ꝙ diffinitur in q̃rto phytneqʒ pꝛo quacũqʒ duratiõe que eſt alia ab eſſentia rei. Sed pꝛins tpe accipit᷑ ꝓ eo qð põt eſſe ſine alio ⁊ aliud nõ ſine eo. Et iſtoꝰ ſubſtãtia eſt pꝛioꝛ accñte. ¶ Contra qꝛ argunentũ pᷣcedens eſt in riuʒ nã ſm nõ põt eſſe ſine ꝓpꝛio acciite· hõ eniʒ nõ põt eſſe niſi habeat potẽtiã videndi que dñ riſibilitaſ.ergo iſtooa n pᷣcedit qðᷣcũqʒ acenis tpe. C In 5riũ eſt phus in ſra dicẽf. Multipliciter igit dr̃ qdẽ qð pᷣmũ ſed ſuba oĩnʒ pꝛimnʒ rõne ⁊ noticia ⁊ tpe. Aſioꝛum enim cathegoꝛeumatum nullum eſt ſeparabile.jec autem ſola.
dðm ꝙ ſba eſt pꝛioꝛ accñte tẽ⸗ Reſpondeo poꝛe. Quod ꝓbat phs 5ʒ doc. S.tali rõne. mã qcũqʒ duo ſic ſe habent ꝙ vnũ põt eẽ
altero nõ exiſtente ⁊ nõ ecõuerſo ind qð põt eſſe ſine al⸗ tero pcedit alind tpe. Sed ſpa põt eſſe ſine acciite non ta⸗
mẽecõuerſo. iã nulluʒ alioꝛũ pᷣdicamẽtoꝝ vt dicit phs
eſt ſeparabile a ſubſtãtia ſed ſpla ſpa ẽ ſeparabilis ab alijſ. igit ſba pᷣcedit accis tpe.& nali añt hec ↄcluſio intelli genda ſit eſt maxma diffichitas inter doctoꝛeſ. Mõ diuer ſoꝝ doctoꝝ dinerſa eſt expoſitio. ¶ Lõmentatoꝛ.n.ĩß.. ↄmẽto.. dicit ꝙ duplicia ſunt accidẽtia. nedã ſunt ac cidentia ſ eparabilia. E talibus accidẽtib ꝰoĩbꝰeſt ſubſtan ⸗ tia pꝛioꝛ tꝑe. Alia ſunt accidẽtia inſeparabilia ſicnt ſunt p pꝛie paſiões. Et iſtis accidentibus iʒ nõ fit pꝛioꝛ tpe pa cõpoſita tñ mã que eſt ſuba ⁊ ꝑs ſte cõpoſite eſt hmði ac cidentibus pꝛioꝛ tempore ec eſt ſententia commenta⸗ 10ꝛ18 que ꝓbabilis eſt ⁊ de facili ſuſtimbilis. ¶Sed t hanc ſetẽtiam deſtruere volentes Scotus ⁊ AntoniꝰAn dree i pꝛin huuus..q.⁊. arguſt eã duabꝰvijs. Quaꝝ
tpe accide
Aut eſt ſub
mn non pꝛecedat cognitione ⁊
Secuncda
pꝛima ↄcludit pꝛedictã niam nõ eme
de mente phy ex ᷓ
duplr arguũt. Pꝛimo ſic. De eadẽ ſubſtãtia Pꝓbat phs in
pꝛeſenti caplo ꝙ ẽ pᷣmũ ens iter entia pᷣntalia ⁊
ſtantiã ꝓ mã dũ ꝓbat ſbam eſie go nõ accipit ſubaʒ ꝓ Pbatio medie. D phs ꝓbat ſb ſimpli· ꝗd
— ꝙᷓ ſit p̃oꝛ nte· Jed mamſeſtũ eſt ꝙ phs nõ accipit hic ſp 4 pꝛimnũ ens inter entia: er mnã dũ ʒbat ipſaʒ eſſe pꝛoꝛeʒ tpe. a3 Eſſe Pmũ enuũ qꝛ dicit ⁊qꝛalia nõ ſunt entia niſi qꝛ entis.ſ.ſubſlante.
Jed mãnteſtũ eit ꝙ mã nõ dicit ſimpłr qd neqʒ accicẽ tã dicunt᷑ entia qꝛ ſunt ipſiu materie cũ multa ſint accicdẽ
tia que nõ ſunt ſubiectiue in ma. igit de mente phy nonẽ
accipere ſbam ꝓ m. ¶ P·⁊v. De eodẽ ꝓbat phs pꝛnn tatein tpis ⁊ pꝛimitatẽ cognitiõis ⁊ diffõnis. Sed mã nõ pꝛecedit accicẽs cognitõe qꝛ ſcibilis eſt per analogia;ʒ ad formaʒ pꝛimo phᷣyt qꝛ ẽt actus eſt pꝛioꝛ cognitione qᷓ; po tentia. 9. huius. ec ẽt pꝛecedit accidens diffimitione:qa ſuba ↄpoſita cadii in diffone accidentis ⁊ nõ inã. Mam i fra inß eodẽ.y.dñ accidentia copulata hiit diffõnem p ꝓpꝛiam ſubſtantiz.ergo phs nõ accipit ſubaʒ pꝛo mãᷓ.igi tun vt pꝛius. ¶NEx ſecnndsa via arguit᷑ ſic. miã cedit accidens aut hoc eſt vexꝝ de mã in ſe aut vt eſt ſp ali qua foꝛma.Mð pꝛimoqꝛ vt ſi nõ eſt ſub tpe cum ſit in gtiabilis ⁊ incoꝛruptibilis ex pᷣmo phyr.Mec ſcðᷣoo quia foꝛma accidentali. Et tũc nõ pꝛecedit qðcunqʒ Accidens:aut vt eſt ſub foꝛm ſebſtãtial. Si ut eſt ſub foꝛ ma ſubſtãtiali ſic habeo. ꝓpoſituʒ.ſꝙœ ſubſtantia ↄpoſita ⁊ nõ mã pꝛecedit accidens. N Pzo ñi ſic ſequeret᷑ ꝙᷓ zii
Lectio.ʒ. ? com.6 9 Lec. 3. 4 cOn.1z.
ſi mqᷓ pꝛe⸗
Lect 17 7 co. 28
qua eſſent accicenta⸗ faccidentſa ppꝛa coꝛpor celeſtinʒ
que nnlla ſubſtãtia p̃cederet. Ducd videt eſſe 3 phʒ pʒ
ſequela qʒ in celo vel eſt mã vel non. Si nõ vt cõmenta⸗
toꝛ in de ſba oꝛbis ↄced it tunc illa accidentia que ſuntĩce lo non pꝛecedit aliua a qꝛmã nõ pꝛecedit ea cũ ibideʒ
non ſit. Pi dicat ꝙ in celo eſt mã illa mã nõ pᷣcedit ꝓpꝛie
ſubſtantiã cõpoſitã celi cũ a celi ſi in glabit d eterna ʒ
phm. ꝙt per ↄſequens nõ pꝛecedit illa accidentia tpe: vr
hhucuſq; Antoniꝰ And.q.⁊. Puins ſ eptimi foꝛmaliter.
¶ Sed ſi quis ſniam Lomentatoꝛis ſuſtinere ac defenſa⸗
re voluerit de faci li ad rõnes pꝛedictas rñdere poterit. ¶Ad pꝛimã enim rõnem pume vie diceret
Aueroyſta
ꝙ phs de eadeʒ ſuba ꝓbat ipſam eſſe pꝛimũ ens inter en
tia? ipſaʒ eſſe pꝛioꝛem pe accidentibꝰloqquendo d e acci dentibus ſ eparabilibus: non autem loquendo de acciden tibus ꝓpꝛijs ⁊ inleparabiubus vt ex rõne phy apparet.
lecunil nõ põteſe ſine ꝓpꝛia paſſione nec ecð
Mã ſubi 2 2 nerlo Subiectli⸗nzeſtſepat len Ppo juo accſcen te ch deeg per ſex neceſriopdicet: ntbe eio po ſerioꝝ lias de ullã cluũde ſet ſcin cu ſel ſiner
8—
riox⸗VrR nõ ſit cõpleta eſfentia eſt uñ pars cõplete eſentie. Accidens q̃t non eſt pfecta
Leci.
eſſentia: neqʒ pars cõ
plete ⁊ pfecte eſſentie ſicut ex ſupꝛa adductis pʒ. ñ exꝓ
batione phy qua ꝓbat ſubſtãtã eſſe pmñ ens:qꝛ dieit qd ſimpli ↄcludit᷑ ꝙ mã ſit pꝛimus ens inter accitia coꝛpo⸗ ralia ⁊ mãlia dẽ quibus potiſime phs loquitur in B.7.
vt ex fequentibꝰapparet. ⁊ icet ẽt aliqua accidẽtia amme non ſint in mã ſubiectine tij oĩa accidentia mꝗᷓlia ſunt to⸗
tius ↄpoſiti ⁊ in toto cõpoſito ſubiectiue ratione materie
Ideo non eſt incõuemens ↄc dere ꝙ accidentia ſunt en⸗ taqꝛ ſunt entis.ſ.materie tãqᷓ; pncipi pꝛimi ſubiectiui.
C Ad aliã rationẽ einſdẽ vie diceret rñdens negando ꝙ
diffinitione ipſa accidentis
Lʒ enim materia ſit ſcibilis persanalogiaʒ ad foꝛmã ſub⸗
ſtantiali non tñ ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ nõ pꝛecedat cognitio⸗ ne ipſa accidentia quoꝝ mã eſt pᷣnn. Simliter qꝛ inq eſt ſubſtantia ſᷣm ſe hʒ p̃cedere ipſa accidentia diffõne. Mo nitur ẽt in diffinitione accidentiuʒ. Implicat.n.dicere ꝙ ſba ↄpoſits
ex inã ⁊ foꝛma ponat᷑ iñ diffõne accidentis ⁊
nõ ipſa mã. Ebi.n. pomt᷑ totũ ibi ⁊ pars totiꝰ.T Ad pꝛi
nã vo rationẽ ſecunde vie diceret riidens ꝙ mã ᷓᷣm ſe p
cedit accidentia. Et lʒ non cadat fub tpe ym ſuã eſſentiam ↄſiderata: ſc emm eit in gfiabilis ⁊ incoꝛruptibilis cadit ti ſub tpe ym eſſe. Tel dicendũ pᷣm ꝙ ipſe antdniꝰ dicit ꝙ ibs non accipit hicqpꝛie xut diff ut᷑ S

Septim
ꝙ ttpus nõ accipit᷑ hic ꝓprie: ꝓut diffinit in. ꝗ· phr.ſub quo nõ cadit mã ſed accipit᷑ tᷣs cõiter vt dicit pꝛioꝛitates cuinſcũqʒ duratiõis. NAd ſcðaʒ rõnẽ eiuſdẽ vie diceret idẽ reſpõdens ꝙ phs loquit᷑ de accidtẽtibꝰgñabiliũ ⁊ coꝛ ruptibiliũ ⁊ de accidentibꝰↄpoſitox eꝝ mã ⁊ foꝛma de ꝗ bus phᷣs in h.y.potiſime veterminat. Tiñ rõ hec eſt ex/ tra ꝓpoſitũ. ¶Ex quo pʒ ꝙ pᷣdicte rões paxꝝ aut mibil cõ cludunt 5 ſniuin cõmeniatòꝛis lʒ pdicta ſnia cõiter a mo⸗ dernis nõ teneatur. Wã aut accipit᷑ tps a phõ ⁊ cõm· pio pꝛie vt eſt numerus motus ᷣm pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰaut accipit cõiter pꝛo quacũqʒ pꝛioꝛitate cuinſcũqʒ duratiõis. Si p modo tũc manifeſtũ eſt ꝙ mã nõ pꝛecedit ixe oĩa accidẽ tia inſeparabilia. mã mã nõ pꝛeceditte foꝛmã quãcũqʒ ſßaleʒ· Alias mã eiſet ſine foꝛina. Er ſoꝛma in mã exñſ nõ pcedit tꝑe ꝓpꝛia accideniia accipiendo tp̃s ꝓpꝛie · nde mã nõ pꝛecedit tꝑe oĩa accidentia inſeparabilia. Licet eni mã exñs ſub foꝛma embꝛionis pᷣcedat tpe aiam rõnaleʒ ⁊ rriſibilitatẽ nᷓ uñ pᷣcedit tꝑe Ppꝛia accidẽtia embꝛionis. Si vo accipiat᷑ a cõmtßᷣs ſcðᷣotũc noh ſolũ mã pꝛecedit illa accidentia iteparabilia tꝑe: ſed ẽt ipſa ba cõpoſita WMani ſeſtũ eſt.n.ꝙ ſha ↄpoſita eſt aliquoꝰpꝛioꝛiratiſ pꝛior talibꝰ accidẽtibꝰ.diñ vr ꝙ expoſitio cõmentatoꝛis non enãch et difficultates ꝓpoſitã. vʒ. vtrũ quels ſpa pꝛecedat qðlʒ acci dẽs · Uel aiiqua ſa qðlibet accidẽs aut quelibʒ ſba aliqð
—
accũsaut vo aliqua ſba aliqð accidẽs.& Uiñ Alexãder?
alig alij q dicunt ſe eſſe de ſcola Doc. S. dicunt ꝙ ſpã pt accipi dupir. Vnoinquãtũ hec vel illa ſba. Et ſic non pꝛe cedit quodlibʒ accidẽs tpe ſed ſolũ accidentin ſeparabilia. Alioocðiter inquãtuʒ ſpa. Et ſic a pᷣcedit quodlʒ accidẽs tpe qꝛ·ſ.ſibi nõ repngnat. Qð ſic pꝓbant. Viã illud qð cõ nenit ſpẽi nõ repugnat gñi nec alicui ſuperioꝛi rõni gnis: ſicut hre alas Zuenit alicui aiali in ſpẽ.ſ.aui: vñ nõ repu
—
gnat aiali he dlas. ¶ Sed aliqua ſba p̃cedit tpe oẽ accidẽſ
.pꝛ imacᷓergoſi inquãtuʒ ſßa deo nõ repugnat pᷣcede/ re oẽ accis tpe nõ repugnat alicui ſᷣe inquãtuʒ ſba. Et ſic
qᷓls ſpa inquãtũ ſba pᷣcedit o accñs. ¶ Sʒ 5 hanc opionẽ
arguit Anto. And.ſequẽs ſcotũ tripli. ¶ Wꝛimo qtvt ex rõmbus adductis 5 ↄmẽ. pʒ pᷣdictã eypð nð eſt ᷣm men tem phy. Dñ. n. ꝓbat ꝙ ſpn ſit bmũ enð inter ptes entis:
nð loquit᷑ ſolũ de ſßa inq; n ſba ſed de qt ſba vt de ſe pʒ⸗
¶Scðdo nõ ſequit᷑ ſi deꝰquiẽ ſimpl pꝛimꝰpꝛecedat ac⸗
cidentia tpe ꝙ ſßa que eſt poſterioꝛ pᷣcedat. Sed ↄfia pec
cat fm failaciaʒ ↄůtis. ¶ Pertio rõ ſic opinatoꝝ pꝛe ſup⸗ ponit fm. ꝛeſupponit enim in minoꝛi deũ eſſe in aqᷓ gſie determinato. Sed eſt fim potiſſime pᷣm ſcolãʒ do⸗ J. de qᷓ opinatoꝛ dicit ſe eſſe · igit pᷣdicta opio nõ eſt Vs: neqʒ de mente pßy vt dicrꝰargnens ↄcludit · Sed ſi q opionẽ ppꝛiã pᷣdicti Antonij ↄſideret videbit ꝙ ſua opio eñ eadẽ ialr cũ iſta qu repꝛobare ſtuder·⁊ ſic vpꝛiam opinionem ſuaʒ deſtriit · icit. n. vtſtatim patebir ꝙ ba pꝛecedit tpe accñis qꝛ.ſ inqustũ eit ex ſe ſibi nõ repugnat pñ̃e actualẽ exitiã pꝛioꝛẽ accidente cũ nõ dependeat ab eo ſhee ille. Lus ergo pꝛedictus opinatoꝛ dicat ꝙ e inrõe ſðe ↄſiderate h eſt fᷣm ſe nõ repugnan eſſe ſine accidente ſi ne añaccis repngnat ti alicui ſe. th per accis eſt vrꝙ ille dne opiniones nõ differant niſi ᷣm vocẽ. Quãtuʒ g⸗ Antorepꝛobat pᷣdictã op imonẽ tm̃ ſuã ꝓpꝛiã opioncʒ re pꝛobare conatur. i incidit in eãde⸗ foueã quã fecit · Vo jentes ãt pᷣdictã opiĩoneʒ q̃ vñ̃ ꝓbabilis ſuſtinere facilr rñ
dere poterunt ad pꝛedictãs inſtantias ntonij. ¶ Ad pꝛi mã·n. diceret aliqs ꝙ ſa bʒ ꝙ dicat qd ſimplr ⁊ ꝙ pꝛe cedat acciis inq;meſt ſba h eit inquãtũ ſibi ↄpetit ꝑ ſe ↄple
te ſubſiſtere ⁊ inquãtuʒ h pfectã eſſentiã. Sba eniʒ ĩauã tuʒ eſt hec vel illa nõ hʒ ꝙ hẽat pfectã eſſentiã mii ex ↄñti vñ pᷣdieta opĩo nõ vr̃ ꝓpter illã inſtãtiũ eſſe 3 mentẽ phy. TAd ſcðam diceret opin atoꝛ ꝙ lʒ deꝰſit pꝛior qᷓ; queliꝰ
pet ba creata ti jnbſtantia vt ſe extendit ad ſubaʒ diuinaʒ i k ior ⁊ pᷣoꝛ cpitate vocis qᷓ; ix ſe dens. Mõ ãt ᷣm nãʒ rei. At ſic qꝛ aliqj ſuba.ſ.ipſe deus pꝛioꝛ eſt ꝙĩ accidente nõ repngnat ſabſtantie inquãtu ſub ſtantia eſt ꝙ ſit ðᷣoꝛ accñte ſicut ratio opinatoꝛis dicebat ⁊ tʒ deꝰnõ ſit lnbitãtia q̃ eit a ſubſtãdo dicta eſt tiñ pz. Doc·
—
⁊ ad ſubſtãtias ereatas eſt cõ
deꝰſube ſeparata: vt dicit Doc.
Hetha.
S.in de poĩ.q. pꝛima ar.pᷣ uba ym ꝙ ſba ſignst perfecis nãs. jloc. n. ꝑfectiſime ⁊ ↄpletiſſime deo ↄuenit ga bea to Dioniſio in pᷣꝰc.de di.no.ſuꝑ ſubſtãtialis ſuba ſepins noũt᷑. ¶Ad ternã inſtãtiã rñderet idẽ ꝙ ʒ dens non po/ nat᷑ in predicamento ſbe ſicut ſpẽs ſbe ponit tñ reductiue ſicut pᷣnnon qdẽ adequãtuʒ ⁊ prnnũ ſcd ſicut pᷣnntrãſcẽ
dẽs ⁊ remotũ vt ſupꝛa dictũ cſt. ¶lñ ratio illa non pꝛeſup ponit flm. Vr quo pʒ ꝙ pꝛedicte inſtãtie pax ↄcludunt 5
pdicti pioneʒ · ¶ ed tñ aduertẽdu ꝙ q;uis hꝛedicta erpoſitio ſit ꝓhabilis tñ mãifeſtũ ẽ ꝙ ñẽ̃ de mente. Do. S.qꝛ phᷣs determinat hic de oꝛdine ſubſtãtie ad acciden⸗ tia put ſba eſt ps diuidẽs ens qð diuidit᷑ in x. pᷣdicamẽta Sed ens ꝙ imediate diuidit᷑ in.x. pᷣdicamẽta eſt en crea tuʒ vt ſupꝛa dictuʒ eſt cuius in hac ſcia qͥ ſunt
ſup Woe. de trinitate. q. pe·ar. ñ pz ꝙ ñ eſt de menie Ho. S; dicerec phus
„
voluerit ſpam eſſe pꝛioꝛeʒ tpe e e P deꝰeſt pꝛioꝛ oi acci
dente tpe cũ dens non ſit ꝑs talis ſß eꝛneqʒ ipſa ſubſtantias ſic accepta ſit coœĩ m nãm rei aut ſuperior ad ipm deu ſicut ratio iliꝰopinatoꝛis ſuppoſuit. VM iãfeſtuʒ eſt.n.ꝙ
Doc. S.in plibus locis vt fatis ſupꝛa adductũ eſt dicit ip
ſuʒ deũ non poni in pᷣdicamento ſpe vt inferius ad ipſaʒ. Ti ratio pᷣdicti opiatoꝛis repngnat dictis Doc. S.ſicnti ſtantie An. and. non ſoluʒ ꝓbabãt: ſed etiã demonſtrabãt · Mec etiã eſt dabilis aliqua ſubſtãtia creatã qur ßᷣcedat tẽ pore ꝓpꝛie accipiendo tp̃s oĩa acctia: vt iã dem̃ eſt.ſunt enis tpe ꝓducit᷑ creatura ⁊ rIo eind creatoꝛe54 ſircũ re ꝓducunt᷑ ſui ꝓpꝛie paſiones. Cñ aliq aln moderni di cunt ꝙ pᷣdicta ↄcluſio phxy eſt va ꝑ ſe ⁊ fla per accñs qa ſubſtantie qᷓ;mn eſt de ſe non repngnat pᷣcedere omne acci⸗ dens tpe ex quo non dependet ab alich accte e. Mam
—
ↄceptus ſubſtãtie ↄplete bii poteſt ↄplete ⁊ gddiatine
circumſcripto oĩ accidente Repugnat tñ alicui ſubſtãtie· Sed hoc ei accidit. N Sed õ hãc expoſitionem arguit an
tonins And.duplr. ¶ Mꝛimo ſi ſic fequeret᷑ ꝙ ↄclnſio 5 4eci —„— 5 5
monſtrationis non eifet per ſe nece ſſaria. ↄns eſt 3 phʒp
poſte. qꝛ demouſtratio eſt neceſarioꝝ. Conſequentia pʒ qꝛ neceſſurinʒ eſt qð non ↄtingit alr ſe hre:ergo non ↄtin git paſſioneʒ non eſſe in bo ſi neceſſario de ipſo pᷣdicetur- CP0. Si per acciis eſſet fla querit. vñ ſit iſta aeciden⸗ talitas. Mon enĩ ex pte paſſionis qꝛ illa ſemp eſt in ſubo· iec er pte ſubiecti qꝛ ipſus eſt neceſſaria cã paſſionis 3 modo ergo erit fla ꝑ accñs · ñ pꝛedicta expoſitio non vi
det᷑ ſufficiens. C Fed opinator diceret ad pᷣmaʒ rationes negando ↄñaʒ:qꝛ aliq ppoſitio eſt ꝑ ſe neceſſaria cupr
dicatuʒ non eit de ↄceptu ꝗdditatiuo ſpᷣi.vñ lʒ paſſio P ſe ueniat ſubiecto fᷣmn ꝙ ſbm̃ eſt cã neceſſaria paſſionis in non eit de ↄceptu qdditatino ſubiecti. Cd ſcdam dice⸗ ret ꝙ illa accidentaiitas accideret rationẽ vtriuſqʒ ex eo ·. gp omne illud dr̃ accidere z licui qð non eſt de ↄceptu gd itatino eiꝰ. CLierũt pᷣdicta eriã opſo non eſt de men⸗ te pßy. N Mꝛimo pᷣdicta opĩo nihil alið ꝓbat qᷓ;ꝙ ſpm̃ pcedit accis diffõne:non ãt ꝙ pᷣcedat tpe. ¶ Scð Fcedit tpe alud qð non eſt ↄceptu qdditatino eiꝰ ſeque⸗
ret᷑ ꝙ etiã accñs pꝛecederet tꝑe ſubſtãtiã ců ſubſtãtia noñ
ſit de ↄceptu quidditatiuo accftis · qð eſt ð itentionẽ phl; Mec.·
Ciñ ali rñdent ſcotus ⁊ Anto· and · dicentes temp non accipit᷑ hie a pho ꝓnt diffinit᷑ in. 4 ·phy. Mec accipit tempus pro quacunq; duratione alia ab eſſentia rei:nãm de ila eiſet queſtio. am cũ eſſet accidens opoꝛteret ꝙ ſubſtãtia precederet eã tpe ꝛ⁊ ſic in infinitum. Sed accl⸗ pitur pꝛius tꝑe: vt paet hic i jra qð poteſt eſſe ſine alio: x aliud non ſine illo. Et iſtooſubſtantia eſt pꝛioꝛ oi aceidẽ te vno alioꝰ non. Cbi ſciendum eſt ꝙ pꝛiꝰtpe ſicut di ctum eit exiſtentiam eſt hr̃e actualem pꝛioꝛem alio ⁊ fint alio qᷓ; eſt er ſe ita.ſ.ꝙ non repugnat ſibi eo ꝙ in nllo ð pendet ab alio · Et tale pꝛius poteſt dici pꝛiꝰ nã. Mihil. n· eſt prius nã qð iſtoonon ſit pꝛins tpe. Mec no⸗ and· q· ⁊. hhins.y. foĩalr. N Sed 3 hanc opinionem militant rã⸗ tiones ipſiꝰantonij quas adducit ʒ opiones alioꝝ ⁊ pre⸗ ſertim 3 opinionem ſcðᷣam ſupra recitatam.Mõ cMn 2 ila opione differt pñs opĩo niũ?ᷣm vocem tm̃· CP 6
oſiul

Nueſtio
un Scðm hane ſniaʒ ſba p̃cedit accis tpe.i.nã que vf eglo tpe. hee ile.
Pcedit dcchis tp e vreegie re terk Pcno pʒ ꝙʒ pꝛins tpe põt aliqñ itelligi ꝓ sug hper oppoſra. ꝛiuð enun nãe ſt modus pꝛioꝛis diñin pione generanstsyinnoan eban n Soc E Fere. cius 5 pꝛiꝰtpe vr in poſt pꝛedicamẽtis 7In. 6 hutpʒ. gœ⸗ Zcd Amum k vðm g ila que vna gſo⸗ ecto.I ꝑd enmn pꝛiꝰeſt tꝑe eſt hꝛlus ndtnõuj ecõnerſo. CS ʒ0 P v m ne giant ſunt ñimul tpe accipi A Ii nõ repugnat ſbe m ſe eriſtere abſqʒ omni accidente: endo tp̃s ꝓpꝛie vt eſt duratio rei tpalis. Sed accipiendo poſſibile eſt quod ſit abſqʒ omni Accidente. Poſſibili thus yt dicit in ꝓpꝛie oꝛdinẽ gionis:ſic ula que ſunul ge ũt poſito in eſſe nullũ ſequitur oſſibile pꝛimo pox. po neranrur nõ ſunt ſimul tpe ſ ſic ſe habner nt ꝙ vnũ gnet nat ergo ineſſe w.ſ.ba ſit abſqʒ diaccidẽte erit ergo caſh ad gonẽ alterx non ecõnerſo ſẽ dem̃ eſt. ¶ Ad aſa dt “ poſito ſpm ſine ꝓpꝛia paſſione. Et ſic ↄcluſio demõſtratio argumenta oia ꝑʒ clare ſoluto per ea que dictã junt. nis nò erit neceſſaria ⁊ per ſe. Mã neceſariũ eſt qð ĩpole CIbiin doc. S. Et ꝙʒ etiã ſit pꝛioꝛ dufimtione.§ eſt nõ eſe. Sed h eſt incõheniẽs ⁊ 5 pßm vt iyſe idem 5———— ſi di m ſie cedi. vr̃ ꝙ ſha dicta alioꝝ in pꝛeſenti paſſu adduxit ꝓ incõuenienti Mex„3 S 6 Ecu um nõ ſit pꝛioꝛ accdẽte Ddictis Pʒ CP 40.Oð ↄueſit alicui ſuperioꝛi neceſſario diffinitiòe. mã ſba eſt extra eſſentiã accidentiſ reperit᷑ in aliquo interioꝛi. Sed nulla eſt ſuba que ſit abr Rü eſſentie p̃dicamentoꝝ ſint mpermixte:ergo P Oi accte:neaʒ que poſſit eſſe oi accidẽte nõ exite:ſicut Ibn nõ pᷣcedit accidẽs diffõne. Lõſequẽtia pʒ qꝛ illud dici pʒ de relatiõe creature ad reatoꝛẽ · Igit hec opio nõ hẽt tur pᷣcecere ditfõne alind qð eſt de eſſentia ercñ difõ ſĩ maiẽ apparentiã ⁊ vitatẽ; pꝛecedẽtes. CNñ aliqui gniſicet eſſentã ⁊ qð qd en. ¶P 20 diffõ ẽ oĩo indicãs moderni dicũt Pↄcluſio phy nõ eſt vlis: ſed ideſinita.ita aquid eſt eẽ rei ðᷣm Poe. Sed accfis põt eſſe ſine ſba ſup⸗ I.ꝙaliqua ba pcedit aiqð icclis tꝑeꝛ nõ aũt ꝙ quelibet naturali: ergo põt diffiniri ſine ba cũ diffõ non ſeparet᷑ a* ſba p̃cedat aðlibet accnñs tpe.Etõ phs in lra dicit · Sola diffinito per quãcũqʒ potentiã. ¶ꝙ 3. Dicñ eſt ſupe⸗ t bec ſeparabilis eſt ab alijs. Sedqꝛ h vñ eſſe voſunta rius ᷣm Doc. S.ꝙ accñs n ſignat az ita ꝙ ſubſtantia rie dictũ ⁊ 5 cõemceſſuʒ phy cũ eiꝰↄcluſiõeſ abſqʒ diſti ſit ps ſignificatiõis accidentis ergo a nõ eſt pars diõ ctione pofite vles intelligant iõ alij faciliꝰdicunt Ppꝛedi ns.⁊ per ↄis ſubſtãtia nõ pꝛecedit ipſum diffõne cta ↄcluſio ẽ vlis ita tñ ꝙ ibi diſtribuat ille termmꝰacci ↄnn qꝛ partes diffõnis ſignificant᷑ per diffinitumvt patet Eectio. ʒ. wiutengi Pgbus ſinguloꝝ ⁊ nõ ſingulis giinʒ: vt. ſ. ſit ſenſus. ex quarto huiꝰ. NP ꝰ· Inter partes diffõiſ ⁊ diffinitũ Lec.9. — Mueltbet ſpa quecũqʒ ſit illa pᷣcedit qðlibet accis.i. bce attendit᷑ aliqua perfeytas? vt pʒ pꝛimo poſte. Sed accñs ⁊ co.9. M dit acciis cuiuſlibet pꝛedicamẽti fuerit ꝛſicut ſoꝛ. pꝛecedit cõe n ouent per ſe ſße:neqʒ ecõuerſo. ergo ſalteʒ ſpa i deuorzi q;titatẽ. vʒ magnitudinẽ perfectã qlitatẽ. vʒ. albedineʒ re Fpcedit accidens cõe diffõne. ¶. yo. Dð ſubm ponat ĩ L03 lationẽ. v.ſilitudinẽ que attendit᷑ inter duas ſcĩas acquiſi diffõne accidentis h eſt qꝛ in ſpᷣo eſt cã inherentie acciden pithpt tas.⁊ ſic de alijs pᷣdicamentis. Pic ergo ba queß pᷣcedit is in ſßo. Sed aliqua accidẽtia ſunt que nõ cauſant a prin 2 aceñs ꝛ vt ly accfis diſtribnat᷑ pꝛo gñibus ſinguloꝝꝛ ⁊ non cipijs ſubiecti ſed ab extrinſeco ſicut iumen iaere a ſole. P ſingulis genex. C Sed qᷓ;uis hec opĩo cereris aljs ſit Inde eſt ꝙ ſole recedente deſinit eſſe lumen in aere. Jgi magis ꝓbabilis ⁊ magis pꝛoceſſui py ↄuemens qↄi ür zc̃. ¶ Seds eſt phᷣs in jia dicenſ.ꝙt rõne hoc pᷣmů — de— ſunt ⁊ nð Weceſſe. n. in vniuſcuiuſqʒ rõne— 7 ₰ res tii qꝛ magis logicalis vñ expõ qᷓ; met aphyſicalis: dm g ſn ätia eſt pꝛioꝛ dif ideo poſſet alr rñderi magis accedẽdo ad intel er phus Reſp ondeo nino qncen⸗ accidente. x 6 doc. Svʒ ꝙ aliquid eſſe pꝛiul altero tpe põtitelligi du ꝙ ſic ꝓbat ps m Soc. S. hã illud dr eſſe pꝛꝰdiffõne àl plr. noacciptẽdotp̃s ꝓpꝛie pꝛo aj duratiõe:⁊ ſic ñ tero qð pont᷑ in diffõne alterꝰ:ſicut gial dr̃ pꝛus hoĩe eſt intelligẽdũ ꝙœ quelibet iða pPcedat qðlʒ accijs tpe:ſʒ o diffinitiõe qꝛ pomitur in diffõne eꝰ. Sed ſubſtãtia ponit lum accidentia que ab extrinſeco ſbo adueniunt poſt eius in diſtõne cuiuſlibet acctitis. Nã ſiẽ in diffõne ſym poni glionẽ. Alio aligd dr eſſe pꝛiꝰtpe in Ppꝛie·t. gione.Et tnr naſus ita in diffõne cuiuſlibet accijtis ponit ppꝛum põt dupir intelſigr. noaligd di pꝛius alio gnione cuiꝰ ſubiectũ erꝰ vt dicit hic expꝛeſſe Po. S. ergo ſubitantia 6 generatio eſt in alio tpe qᷓ; gijo alterius: ſicut ilequiẽpr̃ cedit qðlibet acctis diffõne. ¶ Sed diceret aliquis. Acc eſt pꝛioꝛ gione ſocrate ſilio jno. Et iſtooðt quelz ſubſtãtia“ dens ponit᷑ in diffõne ſubſtãtie.jldõ enim dr̃ eſſe aial ri non eſt pꝛioꝛ tpe quolibet accite qꝛ ᷣm ⁊ ꝓpꝛia paſſio? bile ꝛ ergo accñs pᷣcedit ſubſtãtiã diffõne. ⁊ per ↄnñs non eodẽ tpe ꝓducunt᷑ ⁊ coꝛrũpunt᷑. Aliooaliqc dñ pꝛiꝰtpe.i. ecõuerſo. Ilias ideʒ eſfet notiꝰa ignotius pꝛiꝰ⁊ poſterꝰ cc.4. gůone qꝛ vnñ gat per ſe ⁊ nõ ad gfonẽ alteriꝰ:ſed alte reſpectu einſdeʒ.qð ꝓ incõuenienti hʒ phs pꝛimo poſte. rũ gniat᷑ ad gnionẽ illiꝰ. Et ſic quelibet a pᷣcedit qðlibet CDicendũ ꝙ duplex ei diffõ Muedã eſt deſcriptiua accidens tẽpore i.gñone. Sba.n. nõ gfiatur ad gnioneʒ ac Ndat ꝑ poſterioꝛa ſimpli pꝛioꝛa ti quo ad nos. Et ſic ac
£
eidentis ſed ecõuerio qðlibet accis pꝛeſupponit gionem cidens bij ponit in diſſõne ſubſtãtie determinate hſ.vr wn ſe. Cꝙt ſic qñ pbs dieit ſola a eſt ſeparabilis ab Aijs illius. lia eſt diffintio quidditatiua que. ſ.dat per pora winwi dicamẽtis intelligendũ eſt nõ ꝙ ſßa ſit accidẽtibus qbu ym nꝗ̃in de qua eſt hic ad ꝓpon. ꝑt illa eſt duplex. ᷓ̃dã
6* — L
cũq; nõ exiſtẽtibus ſed gꝙ ſaqᷓ;nad gnonẽ que terminat eſt circũ locutiua:qᷓ.ſ.dat᷑ per aliqjs drias quihꝰ cincũiog adeſſe exiſtentie ſube nõ dependet ab accidente. Icciden mur df̃as ſpecificas: vt cũ dicimꝰhomo eſt aial grembi tia vo quãtuʒ adeſſe eoꝝ dependent a ſa ⁊ pꝛeſupponũt je bipes. Et in tali etiã bij ponit᷑ accns. t lʒ tale accidẽs gonẽ elnicut dictũ eſt. inde nulluʒ accicẽs d ſ eparabi ſit poſterius ſubſtãtia m nãm tñ illud qð per tale acctis le aſbᷣa nãlr loquẽdo. Ct g hec expoſitio ſit Hueniens circũloqmur eſt pꝛius accidente. Alia eſt diffimto qddi ⁊ ſona dictis phᷣy pʒ erß in ſciax ꝓceſſibꝰtriplex cõit tatiua foꝛmalis. Et talis eſt duplex:quedã eſt perfecta 4 5 aſſignat oꝛdo.ſ.oꝛdo cognitiõis oꝛdo nãlis pꝑfectiõis ſiue ſ. datur per pᷣnum̃ eſſentialia que perfecte indicãt nãʒ dii Oꝛdo nature ⁊ oꝛdo gionis. hꝛdinẽ qdẽ cognitiõis inter ſiniti apuma po vſqʒ ad vltimũ actum ⁊ non dat ꝑ ali ſubſtantiã ⁊ accns aſignat phus per hoc ꝙ Pꝓbat ſbaʒ pꝛe quid alterius griis. Et ſic ſubſtãtia ditfinit᷑ quidditatine. cedere vccñs cognitiõe. Oꝛdinẽ vo nãlis perfectiõis ðno Alia eſt diffinitio ĩperfecta que dat per aliqj pᷣnmntrinſeca tat perhᷣ ꝙ pꝛobat fßam eẽ pꝛioꝛẽ accite diffõne. Sed oꝛ: que non pfecte repꝛeſentant nãm diffiniti ideo opʒ ꝙ in inem gjonis inter ſubaʒ ⁊ accidens denotat per hoc ꝙ ea ponat aligq alteriꝰgeneris qð perfectã faciat repꝛeſen Pbat ipſam eſſe pꝛioꝛẽ accidẽte tpe volens vlr per dictas tationeʒ. Et ſic accidentia diffiniunt᷑ per ſubſtãtiã vt infra tres ↄcluſiões ↄcludere ꝙ ſbs eſt pꝛioꝛ accidente oĩbꝰtri⸗ patebit..9.ar.pᷣo. dũ qu cret vtx in diffinitione cuiuibʒ
24
zt
K
P
bus modis aſſignatis. CEtꝙ dicta expõ etiã ↄgruat di accidentiſ ponat᷑ ſubitãtia vi talis diffinitio non vocat᷑ ctis Do. S.pʒ per ea que Doc. S. infra in h.7. aſignat. ſimpir qdditatina ſed vocat diffinitio ꝑ additamentum. Dicit enim ꝙ eſſe pꝛius gjone ↄtinet᷑ ſub eo qð eſt pꝛi* Ccrquopʒ ꝙ diuerſimode diffiniunt᷑ ſubſtantia ⁊ acei e:ſ nõ ecõuerſo. Ean. qj nõ hit orqinẽ ad gñonẽ alicu dens nã dicit Doc· Sein ce po. g. ʒ. ar. vl. ad. Fmn. ius lʒ ſint pꝛioꝛa tpe nõ tij funt pꝛioꝛa gnone ſicut equꝰqui Subſtantie non diffiniunt᷑ ꝑ aligd qð eſt exraeſentam beri fuit nõ eſt pꝛioꝛ gone aſino hodie exiſtẽte: lʒ ſit por eax · vi illud qð pᷣmo ponit᷑ in ége
X
8 31 X
. T S
2

Septimi nus q ð predicat᷑ in eo qð anid eſt de diffinito· Accñs ãt diffinit᷑ ꝑ aliqd qð eſt extra eſſentiaʒ eiꝰ.ſ.per m aqᷓ 63 ſuũ eſſe depeẽndet. Añ ilud qð ponit᷑ in diffõne eius 0co gßis eit fbᷣin ꝛſicut cũ dr̃· Syinuʒ eſt nalus ruruns Hec ule ð intelligẽdũ eſt ſi acciis ↄcretine deſignet᷑. Si vo ſnmat abſtractiue:tũc iᷣm ponit᷑ in obliquo loco dãie:vt dicẽ:ſymitas eſt curuitas naſi:— infra git dðm ꝙ ſuba dr̃ eſe extr? Qd pmum eſſentiaʒ qꝛ nõ eſt pars eſſentialis eiꝰ. Tñ qꝛ eſſentia accidentiũ que eſt mpfecta depender a ſtalð ipſa ſba ponit᷑ in diffõne accidẽtiũ ꝑ àd ditamentũ. C Ad ſcõm dðm ꝙ duplex eſt eſe. vʒ eẽ eſſẽ tie ⁊ eſſe exutentie. Dñ ergo drẽꝙ diffõ eſt oĩo idicãs qd eſt eiſe rei intelligendũ eſt de eſe eſſentie ⁊ nõ de eſſe exi ſtentie: nã eſſe exiſtentie nõ eſt ð intellectu rei.Alias i poſ ſemus intelligere roſam ĩ hyeme· Inde eit ꝙ ipᷣm eẽ di eſſe acchs rei que hʒ eẽ non gaẽ de gie accntiſ ſi ſupꝛa di ctum eſt:ſed pꝛeter eſſentiã ſei erũtñ lʒ accs ſeparabi ie poſit upernãir eſſe ſine anõtñ poteſt eſſe qn habeat aptitudinẽ nãlẽ adeſſe in ſto. Inde eſt ꝙ ſba ponit in dif⸗ ſintiõe eiꝰ. NAd zndðʒ lʒ accñis de picipali ſuo ſignific a to non ſigniicet ſbaʒ tñ de ↄnotato ſignat ſba ſiue in recto ſi ſit accidẽs ↄcretum ſine in obliquo ſi ſit accñis abſtractũ. Et inde eſt ꝙ ſba non ponit qdditanue in diffõne acciden tis:ſed ꝑ additamentũ tiñ. N Id quartum dõm ꝙ lʒ ac cidenti cõi non cõueniat per ſe ꝙ ſit ðᷣterminate in tali ſßo particulari vel illo ↄuenit tñ accidẽti cuilibet ẽt per ſe ꝙ pẽ̃at nãm diſtinctã ab eſſe cui nꝓure debet eſſe in alio.ſ. in ſba lʒ nõ ꝙ ſit in h̊ vel in illo.ñ ſicut accñs ꝓpꝛiũ non põt diffiniri ſine ꝓpꝛio ſbo ita nec accidens cõe ſine ſbᷣo cõi .ſba. Pꝛopter aũt argnpaulus venetus in poſterio ribus voluit ꝙ ſola accidentia ꝓpꝛia haberent diffiniri p ſbaʒ. Luins ꝗdẽ opinionis falſitas infra oñdet᷑. ¶ Ad vln dðm ꝙ dupier eit cã accidẽtis. Quedã eſt cã paſſiua ſine ſuſceptiua. Ilia eſt cã actiua. Vex eſtꝙ nõ oĩa accñitia ha pent cãm actiuã ipſuʒ ſᷣm. Ped ſoluʒ accñtia ꝓpꝛia. Giuʒ ti accidẽtiũ cã ſuſceptiua eſt ipſuʒ ſm vt ſatis innnit Wo. B. in ppte.q.77. ar. 7. vbi ſic ait. Shm inquãtũ ẽ in poꝰẽ ſuſceptiuũ accitis. Inquãtũ eſt actu eſt eꝰꝓductinũ: ⁊ 5 dico de ꝓpꝛio ⁊ per ſe accũte:nã reſpectu accñtis extra⸗ nei ſum eſt ſuſcptiuũ tm Mꝛoductiuũ vo talis acciden⸗ ns eſt agens extrinſecuʒ. Mec ile- EDꝛo cuiꝰdeclaratio ne ampſioꝛi aduertendũ eſt ᷣmn Poc · S · in tractatu ð nd accidentis ⁊ in tractatu de eſſe ⁊ eſſentia ꝙ duplex eſt ac⸗ cidens. Dðdã eit accñs logicij qð.ſ.diuidit᷑ ʒ aua pᷣdica⸗ pilia. Iliud eſt acctis nature. Et tale eſt duplex. Maʒ qð dã eſt qð ↄſequit foꝛmã. Aliud eſt quod cõſequit᷑ mãm· liud autẽ qð ↄſequit᷑ foꝛmã eſt duplex. Mã quoddã eſt qð ↄſequit᷑ joꝛmnã que ſupergredit᷑ facultatẽ nature ſicut intelligere. Alind eſt qð ↄſequitur foꝛmã mãlẽ ſicut ſen⸗ tire videre ⁊ ſic de ſilibꝰ. Accũs vo qð ↄſequit mim in oꝛdine ad foꝛmaʒ eſt dnplex. Anoddã ẽ qð ↄſequit᷑ mãʒ per reſpectũ quẽ hʒ ad fonnã ſ pecificã: ſicut maſculinuʒ ⁊ femimnũ. Ui talia acciitia remota foꝛma ſpecifica coꝛrũ⸗ pũtur ⁊ in ſpẽ ⁊ in numero. Alia ſunt accidentia que ↄſe⸗/ quunt᷑ mãmn per reſpectuʒ ad ſoꝛmã gñalẽ h eſt per reſpe ctũ ad gradũ pfectiõis gnales ipſins foꝛme ſpeciſice ſiẽ co loꝛ quantitas cicatrices ⁊ ſilia. Et talia remoi foꝛma ſpe ciũca remanent in mã poſt coꝛruptionẽ totiꝰꝛnon quidem eadẽ in numero ſed in ſpẽ: hec ille nõ for̃alr de vbo ad vbů 1ñ oĩa inialiter ⁊ quaſi foꝛmaliter. ¶Ibi in Doc. S. Ið ẽt ſit pꝛioꝛ S ei *+4 ic ꝓceditur. Ṽ ꝙ ſpa 9„ 5 tertium non ſit pꝛioꝛ accidente — cognitiõe. Mam oĩs nr̃a cognitio oꝛtuʒ hʒ à ſẽ . Sed accũtia funt fenſibilia ergo vr̃ ꝙ acci⸗ dẽtia pꝛiꝰcognoſcãtur qᷓ; ſba.⁊ ꝑ ↄñs nõ ecõuerſo. ¶ P · Intellectus ñ ꝓ pꝛeſenti vita ꝓcedit ab iperfecto ad ꝑ fectũ ergo illa que ſunt imperfectioꝛa ſunt pᷣoꝛa in nr̃a co⸗ gnitiõe. Sed accidentia ſunt ĩpfectioꝛa q; ſpe:vt ex dictil pʒꝛ ergo idẽ vt pꝛius. ¶ F3* liud qð pꝛiꝰinfoꝛmat itel lectuʒ poſſibilẽ eſt pꝛius a nobis cognitum. ed accñs · ſ.
MHetha.
ſpecies imelligibilis pꝛius infoꝛmat inellectů nr̃m qᷓ; ſba Igit ac. Cp o. Jicut ſe hʒ ſenſus ad ſenſibilia ita itel ſectus ad itelligbilia. Fed ſenſus pꝛimo recipit ſpẽs acci dentis· rgo vr g euaʒ intellectus pꝛius recipiat ſpecieʒ rei iteiligibnis x ſic icẽ qð pꝛiꝰ. Cp. y Mediũ ðmon ſtrationis pꝛiꝰeſt ſbo oꝛdine cognitiõis cũ vᷣiute medij co gnoſcar ↄcluſio. Ged diffõ paſſions eſt mediũ demĩoni
qꝛ vt dñ icðo poſte. mediũ eit qð eſt ꝓpinqui⸗ pᷣmo ter/ Lect.y.
mino.ſ.maioꝛi extremitati que eit paſſio. Mnd aũt qðẽ ꝓpinquius paſioni q; ſbo eiti pſa diffõ paſiðis. it ac cidens ſimpilr eſt pꝛiꝰcognitiõeqᷓ; ſpᷣa cũ paſio ſit dccñſ. C.60 Accſitia magnã pie ↄferunt ad cognoſcẽdũ qð
quid eſt vt dĩ in pꝛoheꝰ de dia. Jude eſt ꝙ muliotiens cir Letca.
cũloquimur differentias ſales per ipſa accidentia. ergo vñ̃ ꝙ accñs pᷣcedat ᷣain cognitione. Sed 5 eſt vbs in ſra dicens. Et ſcire õ̃t tũc ſingula inaxime putamꝰqñ qd ẽ hõ cognoſcimus aut ignis magis qᷓ; equale aut quantum aut vbi qm̃ tunc hoꝛuin eoꝛumdem ſinguia ſcimus quan do quid eſt ipium quale aut quantum ſcimus. Reſ on deo dðm ꝙ ſubſtãtia pꝛecedit acci P dens cognitiõe. Qð ſic pꝛobat phs m o.ᷓ· in pfñti lcõne. Mã illud ẽ pᷣmũ vᷣm cogni tiõeʒ qð eſt magis noꝛuʒ ⁊ qð magis maniteſtat reʒ. Sʒ ſßa en hmõi reipectu accitil. Igit᷑ ⁊c̃. Mꝛobatio medie. NMã vnaqueqʒ res magis noſcit qñ ſeit᷑ eiꝰbaq; qñ ſcit eius qjlitas aut quãtitas: qꝛ tũc pntamus nos maxime ſci re ſingula qñ cognoſcimꝰqd eſt vt qd eſt hõ aut ignis m gis qᷓ; qñ cognoicimus qᷓle eſt aut q;tuz. Luins ſignnʒ eſt qꝛ ẽt in pᷣdicamentis accñtiuʒ tunc ſcimꝰſingula qů devno quoqʒ icimus qd eſt:ſicut qj ſcimus qd eit ip̃m que ſci mus qjlitatẽ. Et qñ ſcimꝰ quid eſt ipſum qᷓᷓnſcunꝰq;titatẽ NRelinquit᷑ ergo ꝙ ſba marime manifeſtat res. ¶ Aliamn rõnem innnit doc. S.ibidẽ q̃ talis eit · Sicnt ſehʒ vnm qðqʒ ad eſſe ita ⁊ ad cognoſci· Sed accidentia nõ hñt eſſe niſi per ꝙ inſunt ſubſtantie.ergo accũtia nõ hñt cognoſci niſi inquãtus participant aliquid de inð cognitðis ſubſtã tie: qð eſt cognoſcere qd eſt. ⁊ per ↄñt ſba p̃cedit accidẽſ cognitiõe. ¶ ſdoſſet ẽt foꝛmari alia rs ex bijs quel infra dicentur. ã ilud qð pꝛmo cognoſcit᷑ a poꝛeſt ſunʒ obz Luʒ gobm intellectus ſit ipſuʒ qð quid eñ ſbe mãls.le linqnit᷑ ꝙ ſba ſit pꝛior cognitiõe ipſo acctte. ¶ P. L0 gnitio ipñ?qð quid eſt: eit pfecuſima:vtpʒ eꝝ p 4 ſcö0 poſt. ⁊ ex phᷣo in pñti.y· ergo ilud qð hʒ plectiꝰ qð quid eſt eſt pfectiꝰ cognoſcibile vt hic Scotꝰacducit. Sed hů eſt bmõi in oꝛdine ad accitia. ergo id qð pꝛꝰ. ¶ Sed ꝓ amplioꝛi declaratiõe pñtis ↄcluſionis ↄliderandum eſtꝙ ſubſtãtiã eiſe pꝛioꝛẽ accñtibꝰcognitiõe poeſt mtelligi du pliciter. Tnoꝰ loquendo de cognitiðe ſenſitiua. t ſic acci dentia ſunt pꝛioꝛa ſubſtãtijs cognitiõ e.liooloquendo dẽ cognitione intellectiua. Et dupl· nooita ꝙ ſubſtõti poſt cognoſei ſine accite ⁊ non ecõuerſo. Et ſic mane⸗ ſtns eſt ꝑ ea que ſupꝛa dictã ſunt ꝙ ſubſtantia eſt pꝛiol co gnitiõe accidentibꝰ. poteſt enĩ fubſtantin cognoſci gadi tatiue abſqʒ accidente:nõ tamen accũs abſqʒ ſubſtãtid ci ſubſtantia in diifinitione accidentis inclndat· Alio poteſt
intelligi ꝙ ſubſtãtia ſit ᷣoꝛ gccñte cognitione qꝛ·ſ. pꝛius
cognoicibilis. Etk modo pᷣt intelligi dupli. Uno g itp us cognoſcibilis pᷣm je ſiue fᷣm ſuã nãm qꝛImn agi eſt c gnoſcibilis. Et ſic etiam manifeſtum eſt ꝙ ſubſtãua eüp or cognitione accidentibꝰqum ſit maioꝛis emitãtis 4 rel fectioꝛis qdditat:s. Alio ꝙ ſit pꝛiꝰcognoſcibilis nobis qʒ accis. Etß modop̃t intellig qdrupir. Tlnoloquendo cognitione determinata ſubſtaniẽ ⁊ cognitione ↄluſa dee dentis. Et ſic accidentia bñ ſunt pꝛius nobis cognitavt v0 luit vltimargmañ in priuʒ adductu⸗ ſicnt pʒ ex ꝓhemio⸗ gia. Alioꝰloquendo de cognitione deterininãtã acciden ⁊ cognitione ↄfuſa ſubſtantie. Et ſic ſnbftantid eſt cidente etiã quo ad nos cuin ponãt in diffinitione dceu ts ſine q̃ diffinitione acciñs non p̃t deterininãe cogwoſt cum ipſiꝰdiffinitioms ſit indicare ipn að qd eit ðterm
te. Tertiooloquendo de cogntione ↄfuſa ſubſtõtie co⸗
8.„ oti tia prece it àc gnitione ↄfuſa aceidentis · Et ſic etiã ſubſtn precens
uligt isſta Wuu phol ſnill linn Mnlh Umi wlr ſhehn viſüc
iub

—
Aueſtio Secunda eidens connitionẽ: qꝛ vt ſupꝛa dem̃ eſt. accĩs nöpõritelli einſas opionis cũ d coꝛe ſctõ de cognitiõe ba ſepata gralic niñ itelligat aliqᷓtj ipſa a. Vuartoo loquendo de v d e nö poſhmnpuenirei S NMtaR ſupinz5 hrouteeeecheſeerbuepötſel Rueeheeeie 3 igr dupltAnt ioquẽdo ð accitbꝰꝓpꝛijs q̃ finit aub erit: vtibideʒ pʒ. Alã eft a mais acjquamihze h pjs ſpẽi.Et ſic ſba iteꝝ eſt poꝛ cognitiõe talibꝰ accſitibꝰ: poſſumꝰðuenire: vt ex phoꝝ ſcijs mãifeſte appet. Tũ go qꝛ diffinitio ſbi ponit᷑i diffinitiõe ꝓpe paiõis: vt infra yt iple hic diẽ ſba ſit magis cognoſcibilis ẽt nobis ſi ad eã patebit. Ilioo loquẽdo ð cognitiõe determiata accñtiũ in hac vita ꝑuenire poſſemꝰrelingt ꝙ ſa mãlis eſt pꝛꝰ accñs ſiuè cõiuʒ Et ſic nibil refert acciis eẽ pꝛiꝰſpa cogni nob cognoſeibit⁊ m agis q; acciis cuiꝰ oppoi ↄcedit. v tione. põt.n.itellectꝰ detmĩatã hre cognitiõeʒ ð albedie g accis eſt magis cognoſcibile pᷣm ꝓpoꝛtionẽ cognoſci⸗ ablqʒ ꝙ hẽat detminatã cognitionẽ coꝛpis autſbe ĩcõi. bilitatis. Sʒ dicebat ðfenſoꝛ ꝙ i diẽ ſibiipſi pdictꝰopi⸗ Qd pmũ igit dõm ꝙ duplex eſt oꝛdo pᷣoꝛi natoꝛ:qꝛ hic j diꝙ ſañſit a nob cognoſcibilis pꝛo ſtat jonis ſeie ErgAlsicognitiõe: nedz.n.?porꝛi iſtoꝛßᷓ ꝙ nõ ent pfecticognoſcibilis a nob ꝓ ſtatu iſtoqᷓ; negneſeie· wtq̃ddeſt ßoꝛttas pfectiõis. ieꝝ eſtꝙ accñs. edinchtrarii ſonãt ſna ba vt er aqductis p ecſitia bñĩ grione ſcie heedũt ſciaʒ prſbe itelligẽdo fin ¶ Ipicit. n. ꝙ ba ſiad eq poſſenꝰx ſtatu iſto eſſet nõ ſoiu⸗ modũ erpoſitũĩ diſticuse poſta. Tñj oꝛdie ꝑfectiõis ſs ßi ſerſʒ ⁊ nob pfeciꝰcognoſeibile. Pui ſi adiungat ꝓmi Pcedit: qꝛ vᷣm ſeipſaʒ ⁊ ſuã nãʒ ẽ pfecti⸗ cognoſcibilis: vt noꝛiꝙ ſba nõ eſi nobis pfectiꝰcognoſcibile: yt ipſe ↄclu⸗ vAult rõ vbatins vclonis: Huicẽt fnie ↄcoꝛdat nia ſcori dit ⁊ ꝓbat: ſegt ꝙ ꝓſtatn utonð poſſumꝰ ad ipſaʒ Vaʒ. * Anto. andr. g. 4. huiꝰ Verũti ipi dicũt ꝙ ſba nð eſt wteſt ſiis modꝰ argnẽdi.ac ſi dicerer. Si lapis eſſet hõ poꝛ dccte cognitiõe oꝛdie gnãtõis. ð qdeʒ dem̃ iv eſſetaial. Ged nõ eſtaial.ergonõ en võ Sin nd itelligar eit fiin ia.ſitelligẽdo gꝙ ſba nullo pᷣcedat accis Rructiõe ↄhtis g ouẽ aicedentig eſt bona 2na⸗ ipione coanitiõis accñtis ſiue vetmiate ſiue idetmiate. Tñ pʒ ꝙ; dictis etʒſoial: ifert oppon iliꝰ qð in 20 huiꝰ ãifetũẽ. n. ꝙ ſÿm qð põit ĩdiffione ꝓpᷣe pam̃õis pᷣ pbare ſtuduit. CAd ꝓm dðm ꝙ nð eſt ſite ð ſenlu ⁊ de cedit ẽt oꝛdie gñonis cognitionẽ det miatã accñtis: vt di; kellectu ſenſus hʒ pꝛo obo accñs ſenſbiie.iñ ſpẽs 5 üẽ. CAd ꝛñ patutt ſolo p diſtictiõeʒ upꝛa poſtãifine ſuſcipit in ſenſu:⁊ eſi accis ⁊ eſi ſpẽs. i·ſilitudo accitis. coꝛhð⸗ ¶Ad ʒu rñder Anto. archy. d.ꝙ Accſis pꝛico, ʒ itelleerꝰpʒ ꝓ obo gaditatẽ rei nðlis·in non opʒw gnoſcit a nob qꝛ ipfecnꝰ. Sʒ vtx ſpẽs accñtis pꝛrrecipia ſpẽs q̃ ſuſcipi?? itellectu ſit ſpẽs.i.ſilitudo accitis lʒ ſit ãc turiitellectu mibi apperꝙ ſic. llij dicũt Pnon her ille cidẽs: Si. n.illa ſpẽs eſſet ſitituco acctis repſitaretaccñis foialt glõgã difputatieʒ fac i coꝛpe. · 4 huiꝰ.7. d illo nõ imediate eſſet repñtatina obi itellectꝰ. Et ſi obm ñ qð pꝛiꝰrecipit᷑ ĩ itellectu. Nuã reßᷣnãdã eẽ ðcreuimꝰ vſ ttelligeret Stermiate ꝑ illã ſpẽʒ. TAd xm dðm ꝙꝙ diffi duʒ de quidditate itellectꝰ ſiue ð ei obo diſputabit. nitio paſiõis nõ eſt mediũ ĩ dem õſtratiõe potiſima cuʒ Sʒ mãileſtũẽ ßʒ doc.;. ec dðʒ ꝙ ſpẽs accjtis j pꝛi⸗ talis diffĩo ſit reſolubilis ĩp̃oꝛeʒ diffionẽ·ſ. i diffionẽ ſpi. ſuſcipit ĩ itellectu q; ſpẽs ſe ʒ ipſa ſpẽs ſit accñis. Mam Demfatio aũt potiſima dÿ̃illaſqᷓ D. pꝛiꝰſuſcipit᷑ illa jpẽs qͥ repurãt ohm itellectꝰ. Sʒ ilaeſt rei ſãtibeiſqes tmis. Vlec accipit᷑ ibi ᷣmꝰ tm̃ñꝰ pꝛo ſpẽs ꝗdditatis relmãiis q̃ẽ ſpa. Mãifeſtũ eſt auit ꝙ illð maioꝛi extremitate ſ; ꝓ ilo ẽmĩo iqͥ eſt q̃rẽda cã iheren⸗ Biteſiigit qð pꝛi cadit ſub rone foꝛali bi. Etlʒ ila ſpe tie paſõis ĩ ſbo. erãti dato ẽt g diffio paſioms eſſet cies ſit accis:nõ tñ pꝛiꝰcognoſcit accñs q; ſba· qꝛ ſpẽsñ mediũ idemf̃onetñ ñ ſeq̃rer ꝙ accñs eſſet pᷣus cognitio cognoſcit᷑ vt qð ſʒ vt qᷓ:ꝙ illa ſpẽs q̃ pꝛiꝰfnit ĩ ſenſu reci/ ne ipſa ſba ſimpii loq̃ndo qꝛ i diffione paſſiõis põit᷑ ÿm pit poſtea eaẽi itellecru. Ti pᷣoꝛqꝛ illa ſpẽs q̃ ſuſcipit i cui⸗cognitio pᷣupponit᷑ coxnitiõi ꝓpꝛie paſſiõjs. ¶nde ſenu ẽ ſilitudo rei ſẽſibił⁊ j qdditatis q̃ẽ obm itellectꝰ. argn flm aſſumit ⁊ nihil conclndit ¶Ad vltim dm ꝙ Tũ ꝛ0qꝛ ipole eſt acens trãſ migrare ð o ĩ m ſdẽ nu acciitia ꝓpa maxie ↄferũt ac cognoſckdũ qð qd eit apo/ mero. Elñ Doc..in Popte.q. ar. ho. ad.zůn ſic ait. ſterioꝛi: qdfijs eſfentialibꝰraro ſunt noia ipoſitati eas Mirture itellecrꝰ agẽtis reſultat qͥdaʒ ſiitudo in hellectu circũloqmnr ꝑ ipfaacciitia. Tiij argn bÿ ↄeindit ꝙ acci⸗ poſſibili ex ↄnerſie itellectꝰagẽtis ſupꝛa fantaſmata.que dentia aliqj ſũt nobis pꝛiꝰnota cognitiõe ↄfuſa qᷓ; a ſit no adeʒ eſt repnitatina eoꝝ qͥxꝝ ſi fantaſmata ſolũ qntũ ad na bis nota cohnitione determinata. Tamen ſimpir ſba eſt turã ſpẽi. Et ꝑ hũc modũ di abſtrahi ẽs itelligibilis a notioꝛ ⁊ eti nobis vᷣm aliquas eins ↄſiderationes: vt in ntaſmaib⸗nõ ꝙaliqᷓ eadeʒ numero foiaqᷓ fuit pꝛi coꝛpoꝛe per diſtinctionem oſtenlum eſt. fantaſmatibꝰpoſtmodũ jat ĩ itellectn. poſſibili ad modũ CIbi in Soc.S. xt qð olim ⁊ nnnc q coꝛpꝰſumit ab vno loco: ⁊ trãſfert᷑ ad altex. Mec ille 6 u rtum ſic ꝓcedit Tider foialr. Verũtñ Anto. andr.vr ↄcedere ꝙ ſpẽs accñtis ſit Q 1 g ad cognoſcenda priinintellectu. lij ᷣm ꝓpoꝛtioneʒ eilins 5 ni entis nõ ſufficiat determ iare de ſa ſoluʒ. ipᷣm accñs ꝑfectiꝰa nobis cognoſcitur q; ba. icit. n. vbi 5 ãtotů pfecte nõ pt cognoſci niſi cognoſcant᷑ ſupꝛa· ⁊ ſũt vᷣba ſcotipᷣꝰ jniaꝝ. di.ʒ. ꝙ fůa eſt implt pfe es ptes eipneipales ci cognitio totiꝰa cognitiõe ꝑtinʒ ctiꝰcognoſcibtle:⁊ tñj aligd aiiud põt a nobis pfectiꝰco“ dependeat. Sʒ jj olũ ſba eſt pʒ ipſꝰentis: ß ẽt. y· gnã ac⸗ gnoſcihm pportionẽ ſue cognoſcivilitatis. Mec iſta repn cidẽriũ. g viꝙ ad cognoſcendã nãʒ entis nõ uiciat de gnãt. Exẽpiũ. Spẽs.n.alicuiꝰalbi remiſi pfectiꝰrepitat termiare ð a ſolũ. Pꝛr. Scia eſt effectꝰd emonis: mihiiðᷣmalbum cuiꝰ eſt ſpẽs qᷓ ſpẽs ſolis repitet deulo pxterß poſt pʒ. Pʒ ĩdemfone q̃bet tria icludunt. ſ. Zquile ip̃m ſoleʒ.⁊ magis video illð albũ vᷣm ꝓpoꝛtio⸗ pnn ſöm ⁊ ꝓpꝛia paſſio: vt ibideʒ etiã deducit. Cñergo Lectio.9. nem viſibilitatis mee qᷓ; Agla ſoleʒ fm ꝓpoꝛtioneʒ viſi/ hec ſcia ſitßneipatů tenens iter ſcias: vt ſupꝛa oñſum eſt. bilratis ſue:lʒ ips ſolis ſt impli pfect viſiile tai dl⸗ relingt ꝙ nõ ſolü dʒ ðtermiare de ſba ſʒ etiã de accite. bo. AId foꝛmã ergo rgumẽti cũ drꝙ illð pꝛiꝰ ⁊ pfectiꝰ CP3 Bupꝛai 4 phus ꝓbanit ꝙ ad hãe ſcĩaʒ ptinet 1 cognoſcit cuiꝰſpẽs eit in itellectn. ⁊ico ꝙ vexeſt ʒ P ñderare ð oibꝰ bijs ⁊ oĩbꝰaccitibꝰ.inq̃ g⸗ ad cogno/ Lect. 4. et poꝛtioneʒ cognoſcibilitatis. Et tñ k nõ obſtãte aÿm ſe ſcendã nãz entis ſufficit Stermiare de ſba. TP 40. Si com.. et ſimpli xfectiꝰcognoſcibileẽt no ſi(nota fpoſe⸗ ſic ſeq̃ret ꝙ phus i.1o.hui⸗ ſupfine determiaret de vno 4ectio.. mus ad illã pꝛo ſtan iſto auingẽ. Mꝛopoſitio ẽrge phr ⁊ diuerſoꝛqꝛ vni nð eſt de gie ſeſʒ de gñe qᷓntitatis cũ eit ſe itelligẽda. ꝙ ſba eſt ncognoicibile pᷣmitate perfe, ſit pnn numeri. s ↄjjs eſt incõuenẽs.igit a illð er q ſe ctionis ſimpi ⁊ ſe:ʒ nõ nobis hec ille foĩalt. Sediſta quit CSʒ incõtrariũ eſt phns ülra.d. Et qð oliʒ ⁊ nũc vba diligẽter ↄſiderzda ſũt. Mazʒ vt dem̃ ẽ duplerẽ ſba. ⁊ ſemp q̃ñtũ eſt ⁊ emp dubitati qd eſt hoc eit que ſba Qned eſt ſa imãlis. xt nulli dubinz: vripſe hic die hoc. n. hij qdeʒ vnñ eſt dicũt. illi vo plaqᷓ; vnuʒ. Etpij talis eſt magis ⁊ pfeaiꝰcognoſcibilis m ſe ⁊ nõ nobis⸗ adeʒ finitã illi vo ifinita. Quapꝛopt᷑ nobis maxie 3P 7
drillaſ̃ nõ eſt reſolubilis i
q nõ poſſiunꝰad illã pꝛo ſtatn iſto.· Er ſi poſſemꝰ ad illà ol vt eſi dicẽ de ſic ente ſpeculandũ eit ꝗd eſt ⁊c. vt iple diẽ ẽt eſſet nob inagis cognoſcibilis. Srax ęlgo eſpondeo dõm g ad cognoſcendã nãm nes relerant᷑ xhac ple ptedicto opinaioriq e—
entis ſufficit ð Ia 3

Aectio.ꝗ⸗
—
Septimi Oð ꝓbꝛt phns duplr.ſ.rõne ⁊ teſtiꝰ antiqᷓ x.Roöne qd? ſic ᷣm Doc. Sĩ pñti lcõne. ã illð qð eſt pᷣm iter entia qjñ ens ſimplax nõ pʒ qd ſufficienter demÿ̃at nãʒ emis- Sed ſba eſt hmõi: vt ꝓbatũ eſt ſuꝑiꝰ. gꝰ ad cognoſcẽdaꝰ nãʒ entis ſuffiẽ ðᷣtermiare ð ſba. Cdãc aũt rõneʒ foĩalr ponit Hoc. S.nõ ĩ hac ꝑte lcõnis: ſʒ circ pᷣnn eiuſdem · ¶Icdeʒ ꝓbat phus a ſigno aut ↄſuetudie antiqx phox· Mam oẽs antig phy tractãtes de entibꝰ ↄſiderabãt ſolas
as. Duoꝝ qdã poſuerũt hens.¶.ſa eſſe vnnʒ qx aliq
poſuerũt ilið mobile. qdã vo imobile. Alij vo dicebant nlð ens eſſe pla qx aliq voſuerũt finita alig ifinita: vtĩpᷣ phyt ſatis manifeſtũ eſt. ergoad cognoſceñdã nãm entis fuſtiẽ ðᷣtermiare ð ſa.& Iduertendũ eſt aũt ᷣm Doc· Sĩ pñti ſcõne circa finẽ. ꝙ phus recitatis qbuſdã opio⸗ nbꝰ ãriqͥx ð rexꝝ ſbijs oñdit qd ſit ðterminãdũ ð ſba ipa ⁊ de q̃ ba poꝛ ſit ſpeculatio · Mã manifeſtũ eit aliq̃s ſas eſſe ĩ reꝝ nã: vt aĩalia ⁊ plante ⁊ Ptes eoꝝ:ſilr ⁊ coꝛpoĩ ſimplicia ignẽ·ſ.aerẽ ⁊ aquã videmꝰeſſe bas. Sʒ dubiũ
—
eit vtx p̃ter iſtas ſenſibiles has ſint ponẽde aliq̃ alie ſepa
te ſiẽ plonici ponebãt aut i.ñ Sterminãdũ eſt ð hmõi ſijs vtx tales ſint ĩ rex nd⁊ ð mõ eẽndi eaꝝ · hoc·n· de⸗ terminabit ab. ⁊ñfra. Et qꝛ ſenſibilia ſt nobis manife ſta: ⁊ cũ nobis inata ſit via ꝓcedere ⁊ notioꝛibꝰ LobiaA ignoñõiã relinqt ꝙ pů⸗ õpʒ deſcfibẽẽ q̃ ſit ba in iſtis ſeñſbifibꝰ in qbus ba manifeſte innenit Oð qdẽ pbus ſacit in hoc.y⁊ in. go.ſequẽti: vt infra patebit·
Acd pimum igit᷑ dõm gꝙcõtngit cognoſcẽ
fectiſſima.ſ.ꝑtes eiꝰ oẽs cognoſcẽdo pᷣm eax ꝓpꝛias nãs ⁊ ſic ad cognoſcẽdã nãʒ entis nõ ſuffiẽ ðtermiĩare de a. Alioe põt ens cognoſci cognitie ðtermiata cognoſcẽdo .ißʒ q̃ntũ ad ſuas paſſiões trãſcẽdẽtes ⁊ ptes eiꝰ ſbᷣiuas p̃ᷣncipales. Et ſic ſuffiẽ ðtermiare ð ſba ad hůdaʒ taleʒ co gnitionẽ ð ente p̃ſertiʒ cũ ens analogyce dicat᷑ de ſuis ꝑꝛi bus. M anifeſtů eſt. n. ſiẽ dem̃ eſt accũtia non yre rõnem entis niſi qꝛ ſt ĩ ſpa.ũ q̃ntũ ad nãʒ entis ſuffiẽ᷑ ſcire nãʒ ſte. CAd ꝛm dðm g hec ſcia ↄſiderat de ſba⸗ accitibꝰ ñtñ ex equo.ſʒ ↄſiderat ð ſijs pᷣncipalr: vtꝓauit phus in pᷣn? qjrti libꝛi ⁊ ſecũdario ð accñtibꝰ.i nõ opʒ ĩꝓß̃a ſoĩa ⁊ diffinitine ↄſiderare hic de accitibꝰꝛſʒ ſuffiẽ ꝙ in cõi ⁊ diniſiue ð eis ðtermiet᷑ ſ feẽ phus i.I huius. Et hoc iõ eſt:qꝛ nõ pᷣncipa ↄiderant᷑ ſiẽ dem̃ eſt. CEt y hoc pʒ ſolo ad z. CAd 4n döm g phus determinã co de iða nõ excludit qn determinãdũ ſit de vno trãſcen dente qð ↄnertit᷑ cũ ente vt paſſio eiꝰ. Mõð.n. Sterminat
p̃ncipaiiter in. 10. huius de vno qð eſt pᷣncipiũ numeri:
ed ſolum incidenter:vt ibidem pʒ.
COneſtio·3.. De modo ⁊ oꝛdine partium diniſionis ſubſtantie qua diuidit in mãʒ? foꝛmã ⁊ totũ ↄpon.
Radatim hntes
ipſa ſba. Circa qð dupler occurrit ↄſi deratio. C MPꝛio nãqʒ ↄſideranduʒ erit de mõ ⁊ oꝛdine ↄſiderãdi vel determi⸗ nãdi de a. ¶Scðo vo ↄſiderandũ eſt
8
de ipla ſba. CU nãtũ ad pᷣn tria ↄſiderãda ſt. E Pꝛio
nãq; ↄſiderãdũ ẽ ð mõ ⁊ oꝛdie qd ꝓcedẽdi eſt circa ꝑles pᷣme dionis ſbe q̃ didit᷑ ĩ q̃ttuoꝛ modos g ſt qdditas vle
pn gens m. Scðo ð mõ ⁊ oꝛdie qᷓ ꝓcedẽdũ ẽcir/
ca ptes ſcðe dĩonis ſe q didit᷑ ĩ mãʒ ⁊ foĩa ⁊ to npon ¶Tertio ð mõ. ⁊ oꝛdie qᷓ ꝓcedẽdũ ẽ circa ptes tertie di niſiðis ipſiꝰſe q̃ didit᷑ ĩ aʒ ſenſibilẽ ⁊ ĩſenſibilẽ. ¶ Lir ca pᷣnq̃rũt duo · ¶ Mꝛio vtx pᷣ dio ſteĩtertua phio ſit
bñ aſignata. ¶· Scðo vtxꝝ iter pᷣdictos modos ſbe pᷣmo
determinandũ ſit de ſubũantia pᷣma que dicit᷑ ſubiectũ· CIbi in pho ⁊ Poc. S. Dicit᷑ aũt ſba ⁊ ſi nõ multipli⸗ Xcins.et eſt Lec.⁊. 5 4—. ſic ꝓcedit᷑. Midetur „NS Primum b no h oicet
Fituoꝛ modos a pßo aſſiꝗnatos g ſũt gdditas
ens dupir · Unoꝰ cognitiõen⸗
qHetha. S
ve pᷣn gemx ipm ᷣm. Mam oĩs ſha aut eſt vlis aut pr
cularis · Si goſpa dideret aut eſſet ba vlis aut ꝑlictaris.
Mõ p̃n:qꝛ vnũ oppon ĩ didit i nũ oppo tãq; in ꝑteʒ
ubiectiuã. Meqʒ ẽt ⁊ nꝛqꝛ ꝑtes didẽtes cxcederẽt dium cũ ſba vlis ſit mẽbꝛũ didẽs.g vi ꝙ
idẽs.g v?ch ſ6½ ñ poſt diudi. Cp ꝛo. Ipm qð qd ẽ nõ ponit᷑ mẽbꝛü didẽs iplaʒ ſba in pᷣntis.go male polit hie ꝑs ipſiꝰbe. ¶ Sʒ dicebat di⸗
ſcipulus: vt diẽ᷑ hic Doc. S.ꝙ ip̃m qð qd eit non caditi
pntoxꝝ oꝛdie mi ſiẽ pnn. Vi nõ ponebat in bᷣnus ps ſe. ꝛ vo eit pᷣnn foꝛale ſbeꝛiõ hic a pho ĩter ꝑtes ſe cõnu merat᷑. ¶ Lõtra h arguit᷑ ·Ma foĩa totius nã qdditas ⁊ eſſentia idẽ ſũt: vt ex ſupꝛadictis mamfeſtũ eſt. pᷣſerum in F puiꝰ. Sʒ ipᷣm qð qdieſt: eſt foĩa totius ⁊ nã ſpeciſica: vt hõ dĩ qdditas ⁊ foĩa ſiue nã ſoꝛtis. relingt goꝙ ip̃m qð qd eſt ſit nã ſpecifie nit igne lun vt pᷣnn. t ꝑ ↄñspari rõne ꝗᷓ nõ enfierat imer bes ſbe in pᷣntis neqʒ hic deberet enũerari. CPꝛ. Mis ſa aut eſt pᷣꝰ aut ⁊7.vt pʒ ĩ pᷣntis · Si ſit pꝰ ſicẽ iba ꝑtichlaris. Si ꝛ ſic eſt aut gemaut ſpẽs. Sʒ vt dĩ Voc. Si lcõne piti ĩm qð qd eſt nec eſt genꝰneqʒ ſpẽs neqʒ idiuiduũ. ergo nõ eſt necpᷣ ba neqʒ ⁊.⁊ ſic n en ps ſe. CPz⸗
Pßus in hoc.y.ifra ꝓbat ꝙ vle nõ eſt ag male m⸗
ter ptes ſbe hic enqerat᷑ vle. Maß diſuʒ hʒ vᷣiñcari ð mẽ
peis dinidentibꝰ. C D 4 ꝰ.Si illa dio ſbe eſſet bona àut
eſſet dio equoca aut analoga aut vniuocã. MonzqtN diẽ hic phus.ſba maxie dr ð ſbaßᷣ ſiue de ba q̃ ᷣm hic
a phᷣo noĩar᷑ · Ped vbicũqʒ eſt pnꝰ⁊ poſterꝰßᷣm rõnem
cõeʒ diuiſi ivr nõ eſt vniuocatio. Meq; põt dici pᷣ dut
nnalsſbatj eẽt genigalund: cnuſlegroch au
ad erat eẽ« vle ⁊ genꝰvñ eẽ ſba cuiuſqʒ ⁊ qjrtũ hox ſb·
R eſp on d co dðm ꝙ ſba mayie dr q̃tmot
modis: vt phus hic ðtermi.
CPꝛimꝰmodꝰẽ ʒ ꝙ qdditas vłeẽntia aut nã rei dicit
eßa. C Schus modꝰẽq́ vle dr eſſe ſba:ſiẽ fin opione ponẽtiũ vdeas eſſe ſpẽs q̃ ſt vlia ð ſingularibꝰ pᷣdica:⁊
ſt pſoꝝ pticulariũ ße. E Tertꝰ modꝰ eſt ᷣn ꝙ p̃ ge
nns v eſſe ſba vniuſeninſqʒ · Ft ꝑ hũc modũ plonici po nebãt vnũ ⁊ ens eſſe ſbaʒ oinz reꝝ tanq; pᷣma iuʒ gna · CAuartꝰmodꝰeſi pᷣmn ꝙ ſm.i.ſba ꝑticularis dr cẽ ba· NDð aůt hec dio qᷓdrimẽbꝛis ſit bi aſſignata pʒh ſufficiẽ⸗ tiam. Mã oĩs baaut accipit᷑ ꝓpᷣn⸗ foꝛali ſbe aut pꝛo ipſa ſa cõpleta. Ji pᷣn ſic eſt pmꝰmodꝰ. Simh eſt duplr· q aut talis Wa eſt vlis aut pticularis Ji ꝛmn ſic eſt qrius modꝰ. Ii pᷣnß eſt dnplr· qꝛ aut eſt vliſima in oꝛdie ſe aut ↄtẽta ſub alia. Sipᷣ ſic eſt tertiꝰ modꝰ. Si ꝛn ſic eſt
ſcðns modꝰ. C uertẽdũ eſt at ßᷣm phmn inpfiti lcõne
vt notat hic Doe. Sꝙ ibm ſiue ſba ꝑlicularis dr̃ ilðd quo oia alia dñr: vłſi ſupiꝰ de iferioꝛbꝰ vt gña ⁊ ſyes drie⸗ vłſiẽ accijs pᷣdicat᷑ de ſba vt accñtia cõia ⁊ ꝓp · Sicut de ſoꝛte pᷣdicat᷑ aĩal hõ ⁊ rõnale ⁊ riſibile ⁊ albů · ed ip̃m ſhm nõ pᷣdicat de aliq́; alioꝛſʒ ſoluʒ de ſeipſo: t dicendoꝛ ſoꝛtes eit ſoꝛtes. CSi dicat᷑ ſbm pᷣdicat de ſupioꝛibꝰ⁊ ſilr de accte: vt dicẽdo hoc aial eſt ſoꝛtes. poc albũ eſt ſoꝛtes.igit᷑ male dictũ eit ꝙ ſᷣmn nõ pᷣal
de aliqͥ alioa fe. ¶d hoc ridet oc· S.in lcõne dices
ꝙ k ſEm poſſit pdicari ꝑ accñs de ſupioꝛi vel de acchle: vtputa de hoc aiali aut de hoc albo: inqᷓ̃ntũ id cui ineita bum aut aña eſt ſoꝛtes:nõ ti põt x ſe pdicari⸗ alio. bi pᷣdicat ꝑ ſe de ſeipſo: vt cũ drſoꝛtes eſt ſoꝛtes · CEł pdictis ifert Voc. S. ꝙ iſta dio ſbe fere eſt eadẽ cuʒ ilã que ponit᷑ ĩpᷣdicamẽtis ĩqj dr̃ꝙ ſbaxꝝ q̃dã eſt 5 dã 1*
nã ꝑ ſmn hic intelligit pᷣ ſbaqꝛ tale ſbmn dr hic a pho
marie ba. ð ſibi ↄpetit vt dr̃ ĩp̃ntis. ex eo ꝙᷓ ppꝛie? p̃neipalt ⁊ marie ſubitare dr qᷓẽ ðſcriptio pꝛime ſbe in pᷣntis. Dð aũt hic diẽ genꝰ⁊ vle qð vr ad ſpẽʒ ptinẽ ↄll⸗ net᷑ ſub ſchis ſhijs · bic aũt qð qd erat eiſe pomt᷑: ſed
p̃ntis omuut᷑:qꝛ vt dit hic Doc. S. gdditas nõ cadit in
Fntoꝝ oꝛdie niſi ſiẽ pnn. Meqʒ n.ẽ genꝰ neq; es neq;
ſdiniduũ:ſʒ hoxꝝ oinʒ foĩale pᷣnn hec ille. C Aduere ü eit aũt viteriꝰ gꝙ qdditas p̃t duplr cõſiderari Nno ab⸗
ſtractiue-
⁊ ſic ponit᷑ ĩ gůe vt ſpẽs:ã ĩſo
Aelog poſſt genꝰ. CSz inchtrariũ eſt phusi fa dicẽs ieñt᷑ zůt ſa ⁊ ſi ñ inltipliciꝰde.. Marie eteni
— —
——
— ——
— = —
* — — —
S— —
—
=—— —-— S
———
—— —
6—2 —
Le.4 cõ. ʒj. zni iic kiu Kue iüge ſon inn ect ſiehe an na ſieA t uf uyo
Mden itiz uh 17 itdi 10*d ijs

nt
Wraitdi duidht . I;inh Sinht aomnut edidhßun cichctn mn
Cibi ſußi pho et Doc. S. Sÿʒ voẽð qͥ alia dir ⁊c̃.
— ſic ꝓcedit᷑. Eide 3 8 ſecun dum tur ꝙ iter pꝛedi⸗
„
Queſtio
ſtractine. Alioꝰ ↄcretiue ſiegdditas ñiue nã hũana ſignat noĩe hůanitatis abſtractiue ⁊ noĩe hoĩs cõcretine. Si g
deſignet᷑ abſtractine qð eſt ꝓpꝛie deſignari ꝑ modũ ꝗd⸗ ditatis ſie nõ ponit᷑ in oꝛdie pᷣntoꝝ: vt vult hic Doc. S. Sed ſi ↄcretiue deſignet᷑ qð eſt deſignari ꝑ modũ hitis
gdditatẽ:⁊ ſic ponit ꝑ ſeẽti recto oꝛdine pntali vt ſpẽs aut vt genꝰſubalternũ. Nʒ dicẽt aliqs po. In gñe ſe nõ vident eiſe ↄcreta cuʒ ↄꝓcretuʒ ꝓpꝛie reſpiciat ⁊ dicat
eſſe in alio.ſ.ĩ ſuo ſbo qð ꝓpꝛiuʒ eſt accñtibꝰ.igit᷑ pᷣdicta
diſtictio ſupponit flin vt vã. ¶ Scðo qcqd eſt ens crea⸗
tum poſitiuũ qð.ſ.nõ eſt ſuũ eſſe eſt ba vl accns. Quid/ ditas aũt abſtractine deſignata: vtputa hũanitas eſt eſſen
tia realis q̃ͥ nõ eſt ſuũ eſſe.ergo eſt ſba vłaccñs. Sed ms
mfeſtũ eit ꝙ nõ eſt accijs: vt pʒ diſcurrẽdo ꝑ.9.gnia acci⸗
dentiũ. relungt ergo ꝙ eſt ſba. ⁊ ſi ponit᷑ in ꝛdie pᷣdica triplex eſt ↄcretũ. Nã qðdã eſt: vt fupꝛa dictũ eſt abſtra cuʒ ab iferioꝛibꝰnfi qð.ſ.ignaralig ců hituie ad infe
roꝛa: vt hñanitas ⁊ aialitas: ⁊ ſic de ſilibꝰ. Alind eſt ab⸗
n. lʒ p̃ſcindat ĩ ſuo m ſignificãdi a ſbᷣo:nõᷓ tñ pᷣſcindit ab
iferioꝛibꝰ. Als nõ poſſet dicari de ſuis iferioꝛibꝰcũ mo dus p̃dicãdi fundet᷑ ſup mõ ſignificãdi. Aliud eſt abſtra
ctũ ab vtroqʒ. vʒ ⁊ a ſpo ⁊ ab iferioꝛibus ſiẽ goloꝛeytas.
Iili vt ĩ ꝓpoſito ſufficit duplex eit ↄcretũ. Dðdãẽcõ cretũ ↄcernẽs ĩferioꝛa tmñ ſiẽ hõ ↄcretiue deſignat᷑ p re/ ſpectũ ad ĩididua. Alind eſt ↄcretũ ↄcernẽs ſpm ſi albuʒ dcretiue deſignat ꝑ reſpectũ ad ſuʒ. Licet gꝰ in gñe ſße nõ ſit ↄcretuʒ ſbi: eſt tñ ↄcretuʒ iferioꝛis ꝑ reſpectũ ad in kerioꝛa. ¶ Dicendũ⁊ ꝙ aliqd ponit duplt in oꝛdie pꝛe dicamẽtali. Vnoꝑ ſe. Alio reductine ꝑ ſe dupl. ino⸗ directe. ſiẽ gña ſpẽs ⁊ ididua. Alioꝰ idirecte ⁊ a latẽ ſicut drie ſpẽ ↄſtituẽtes Reductiue vo aligd ponit᷑ in pꝛedi camẽto qjdruplr Nnoꝰ ſit motꝰ ꝑ reductionẽ ad termi
nuin ad quẽ.⁊ ſic gatio ſbalis reducit ad pᷣdicamentuʒ
ſpe. Aloo ſi᷑ Puatio reducit᷑ ad ſuũ hituʒ.⁊ ſic moꝛs re ducit᷑ ad pᷣdicainẽtũ ſbe. Verioꝰ ſiẽ po reducit᷑ ad ſunʒ actuʒ:⁊ ſic mã pᷣꝛ reducit᷑ ad pᷣdicumnẽtũ ſbe. uarto ſiẽ̃ pᷣnn foꝛale ad pᷣncipiatũ.⁊ ſic qdditas abſtractiue ðᷣſigna ta ponit᷑ in pᷣdicamẽto ſbe ſicut n imi iit dõm ꝙ ſbaq̃ didit᷑ ĩ iſtos qt Ad pm. modos nõ eſt nec pᷣĩ nec ſcda ſba ß pᷣſcindit ab vtraqʒ. Ti ſa põt accipi dupir. ¶noo ꝓut denotat totaʒ cooꝛdinationẽ pᷣdicamẽti ſße.⁊ ſic di uidit᷑ i p̃dictos modos. lioo accipit᷑ ꝓ pᷣnꝰ illiꝰ cooꝛdi⸗
nationis.⁊ ſic dr genꝰgnialiſſimũ:⁊ vt ſie eſt ſca ſa. Et
iſtoꝰ nõ diuidit hic nec in pᷣdicamẽtis. CEtſi q̃rat qᷓlis ſi hec dio. Ad hoc rñdet Doc. S.in ð poꝰ.q.9.ar.⁊
ad.s n.dicẽs. ꝙ cuʒ d̃ ꝙ ſba didit᷑ i pᷣmã ⁊ ſcdaʒ nõ eſt
dio gſis ĩ ſpẽs cũ nihil ↄtineat᷑ ſub ꝛ0qð nõ ſit in pᷣa: ſʒ
dio giis vᷣm diuerſos modos exiſtẽdi. Mã ꝛn ſba ſignat
nãʒ giis vᷣm ſe abſolutã.pᷣ vo ſignat eã ĩqiduali ſubſiſtẽ
tem · Tiñ magis eſt dio analogi qᷓ; gñis. Nec ille. T ⁊m zmn et n pʒ ſolo ex dictis. ¶ Ad yn dðm ꝙ vle põt accipi duplr: vt diẽ Poc. S.ĩpᷣꝑte.q.Sy.ar·3· ad.4n. Nnoꝰ qjntũ ad ĩtentionẽ vlitatis.⁊ ſic nõ eſt pᷣnn eſſendi
neqʒ a. Alioꝰ põt ↄſiderari m nãm vlitatis.ꝓut.ſ. eſt in ſuis ſingularibꝰ⁊⁊ ſic vle bñ eſt ſba ⁊ ẽt pᷣnneſſendi ſin gularinʒ: vt ibidẽ Hoc. S.ↄcedit. CAd vitimũ patuit
ſolutio in ſolutione ad pꝛimum.
F
ctos modos ſbe nõ ſit pꝛiꝰdeterminãdi ð ſbo u5 dpp ſbaqᷓ; 5 alijs. Maz pꝛiꝰ eſt determi
nandũ de iig ðã qne dñ pfectiſaevt ↄclugit bic Boc. Sex pho. Sed ꝛ ſba que dt̃ ſpẽs aut genꝰ eſt maxie ⁊ magis ſbaqᷓ; ip̃m ſÿm. ð ſic pʒ. Maʒ pᷣnmn foꝛale ſemp
eſt pfectiꝰſuo pᷣneipiato: vt ĩfra ↄcedit Poc. S. Sed nã
vlis eſt pᷣnn ſingulariũ foĩale:vt expᷣſſe ↄcedit Doc.S.
„
in pᷣ pte.q.ðy.ar. z. ad. m. ergo ac. CP ꝛv.hus pn
cipalr ĩtendit determinare ĩ pnti metha.ð ſbijs ſepatis.
7 ſtractũ a ſo tm̃.ſiẽ coloꝛ albedo nigredo ⁊ ſilia. Albedo ð
kh ⁊ maxie ſubſtare di ñᷣm ſeñẽ ſꝛtes v
ſpẽm nõ aũt ad idiniduũ neqʒ ad genus.
Tertia
ergo determinãdũ eſt pꝛiꝰde illa ſa q̃ maxie ↄueniẽtias hʒ cuʒ eis. ʒ qdditas cuʒ ſit minꝰ mdlis hʒ maioꝛẽ cõ uemtiã cũ ſpijs jepatis qᷓ; ſba ꝑticularis. iñ qdditates noiant. vf̃ g ꝙꝙ pꝛꝰdeterminãdũ ſit de ſba q̃ dr̃ gdditas q; de po. ¶P ʒo.jlla ſa q̃ plibꝰſubſtat accitib ꝰent ꝑ⸗ fectio: ſba: vt pʒ in pᷣdicamẽtis. Sed ſpa vlis plibꝰ ſtat q; ſinglaris. Mã aial ſubſtat nõ ſolũ accftibꝰ qᷓ ſt in ſoꝛte F t acciitibꝰq̃ ſi in aſino ⁊ in oĩbꝰſuppoſitis aĩaiis abus
nõ ſubſtat ſoꝛtes. Igit cuʒ de pfectio:ibꝰ p̃oꝛ ſit ſpecula⸗ tio.relinqt᷑ ꝙ pꝛiꝰſit determinãdũ de ſba vli ⁊ nõ ð ſpo.
¶ Sed ↄtra eſt phus in la dicens. Subiectuʒ vero de quo alia diir:⁊ illud ipſuʒ nõ adhuc de alioꝓpter qð pᷣn hic determinãdũ eſt. Maxie nanqʒ vñ eſſe iba ſtm pᷣm.
5 R o dm g inter pdictos modos — eſp ohdeo ſe marie ⁊ pꝛipſderãdũ et de ſapᷣma q̃ m d· Qð ſi ꝓbat phus ðᷣin Hoct. S. Mam ſpm d̃ maxie ſba iter altas acceptiones ſe. ergo
pꝛiꝰ determinãdũ eſt TObilioꝛibꝰpoꝛe
de inltaiatzR pfectioꝛibus ideratio. Ancedens ꝓbat:qꝛ m
a ꝑticularis q̃ ꝓpꝛie ꝑ ſe ⁊ maxie ſubſtare dr̃. Maʒ
hmibe ſingulares ᷣi ſe oibꝰalijs ſubſtãt.ſ.ſpẽbꝰ ⁊ ge neribꝰ⁊ accntbꝰ.⁊ illa nõ hit ꝙ inbſtẽt alijs niſi ratione
pmax ſbax.IMõ.n. eſt albꝰ inqᷓntũ hic hõ eſt albꝰ. Reli
quit᷑ ergo ꝙ ſpm ſiue pᷣſba ſit maxime pa. ¶Ex p̃di e e et D
—
ctis colligit᷑ diffio pᷣme ſbe ſine ſpi gelt4 5 tre r eic ortes vel plat tñ dicat. Mnliũ ſinglare põt diffiniri: vtꝓbat phus
vt dr̃ a ſubſtãdo: ⁊ ſic ſpa ꝑ pꝛiꝰ dr̃ de pᷣ aqᷓ; de ⁊ vt
bic vult phus. Alioꝰ vt di z ſubſiſtẽdo. Et hoc duplicit᷑. Tno loquẽdo de ſubſiſtẽtia incõpleta ſiẽ aĩa rõnalis dã ꝑ ſe ſubſiſtẽ ſepata. Alio de ſubſiſtẽtia completa. Et hoc duplr. Vel loquẽdo de eo qð ſubſiſtit ſic id qð ſubſiſtit. ⁊ ſic itex ꝑ pꝛiꝰ dã de p̃ĩ ſᷣa. Qel loquẽdo de eo qð ſub⸗
ſiſtit: qꝛ eſt pᷣnin ſubſiſtẽdi. Et ſic ſpa ꝑpꝛiꝰd̃ de 22qᷓ; de
p Tertio põt gccipi ſha vt dr̃ a ſubftãtiãdo:⁊ ſic ꝑpꝛiꝰ dẽ ẽt de ſba ꝛ0qᷓ; de pꝰſemp tñ itelligendo m ꝙ ſupꝛa
expoſitũ eit ĩpᷣ pte pnñtis opis cũ de ſubſtẽtia ageretur.
Id
ip̃m Doc. S in pᷣ pte.q.3y.ar.z.ad.ꝙn.vbi ſic ait. vle
ſᷣm g accipit vᷣm itẽtionẽ vlitatis eſt quidẽ qͥdãmõ pᷣnn
cognoſcẽdi· ꝓut itentio vlitatis ſequit inodũ itelligendi qui eſt ꝑ abſtractionẽ. Mõ aũt eſt neceſſe ꝙ oẽ qð ẽpnn
cognoſcẽdi ſi pᷣnmn eſſendi: vt plo extimauit cuʒ qñq;co
gnoſcamꝰ cãʒ ꝑ effectũ ⁊ ſaʒ ꝑ acctitia.i vłe ſic acce ⸗
pt ᷣm mniaz Ariſto. nõ eſt pᷣnn eſſendi neqʒ ſbeꝛvtpʒ in 7 metha. Si aũt ↄſideremꝰ ipſaʒ nãʒ gis ⁊ ſpẽi. ꝓntẽ in ſingularibꝰ ſic qͥdãmõ hʒ rõnẽ e inn⸗ lariũ. Maz ſingulare eſt ꝓpter mãʒ Rõ aũt ſpẽi ſumi exfoia· S nã gñis ſjagis cõpat dd nãʒ ſẽiſic mãle hn cipiũ:qꝛ nã gůis ſumit᷑ ab eo qð eſt mãle in re.rõ auteʒ
ſpẽi ab eo qð eſt foĩale ĩ re.ſiẽ rõ aialis a ſenſitino.rõ vo
*
hois ab itellectiuo. Et inde eit ꝙ nsniee ne ö ad
Cx qubꝰ mafeſte appet ꝙ Fi nſenteʒ Hoc. S.ſit nãʒ vleʒ eſſe pnn reale ſingulariũ. Tlerũti iʒ ⁊n ſba q̃ nã
vlis dẽ ſit pᷣn npꝛimaꝝ ſßaꝝ:tñj pꝛime ſe důr magis ſße pp rõnẽ ſubſtãdi ſic hic loquit᷑ pus:⁊ ꝑp hoc ẽt qʒ ſub
ſiſtũt ſubſiſtetia ſic id qð ſubſiſtit. vñ ro nõ ſequit. CAd mn dðm ꝙ ſba pticularis maioꝛẽ hʒ ↄneniẽtiã q̃mum ad aligd cũ ijs ſepatis q; qdditas ſßaꝝ mãliũ: qu a ſingn laris ſiẽ ſba ſepata fubſiſtit fnbſiſtẽtia ↄpleta nõ ant qdd dit. ¶Ad z dem̃ eſt ꝙ lʒ ſubſtãtis vnnerhiis vn
4
ifra in eodẽ.y.pᷣ ſpa aũt eſt qðdã ſingulare.ergo nõ põt. diffiniri.CAd hoc rñdet Doc. S. in de poa.q.ꝗar.⁊.⁊ 3 inpPte. q. 29 ·ar. po. dicẽs g lz h ſingnlare vel illnd dif
ſniri nõ poſſit: tñ id qð ꝑtiner ad cõeʒ rõnẽ ſingularitatis diffiniri põt. Et ſie vhus diffimt ſubſtãtiã pᷣmã. hecille.
¶ Aduertendũ eſt aũt ꝙ ſba põt ↄſiderari triplꝛ. Vino
im it dm g alig etia de cola — pamum Doc. S. volũt g ſba vlis nõ ſit pᷣnn aliqᷓ mõ ſingularinʒ. ¶ Sed hoc manifeſte et 5

fubſter qᷓ; ꝑticularis:nõ ti plibꝰ ſubſtat ᷣm ſe:qꝛ nõhʒ
vñ ſnbſtet alicui niñ rõ ſubiecti:vt hic dicit Doc. S.
CQneſtio quarta. ⁊de modo ⁊ oꝛdine quo ꝓcedendũ
ſit circa materiam foꝛmam ⁊ comnpoſitus.
Bt ⁊ iup ↄſderanqũ de mõ ⁊ oꝛ⸗ 1V t dine qͥ determinãdũ ſit ⁊ pꝛoce
7 dendũ circa ꝑtes dĩonis ſbe q ſba didut
inmãzʒ formã ⁊ totũ ↄpo· ¶Lirca qð qrütur q̃ttuoꝛ. ¶ pꝛiovtꝝ ſni ſiue pticularis bi didat ĩ mãʒ foꝛmã ⁊ totũ
ↄpon. T Scðo vtꝝ foĩa ſit magis ſba q; inã ⁊ totũ ↄp
ñtũ: ⁊ vtx ſit pᷣoꝛ vtroqʒ · ¶Tertio vix mã ſit ſᷣa ⁊ ens ⁊ vtꝝ ſit maxie ſba: vt antig voluerũt. ¶Muarto vtru
ſit pꝛiꝰ detminãdi de inã aut de foĩa vłð toto ↄpoſito·
T Ipi in pho et Doc. S. Tale vo modo quodam.
₰ ſic pcedit᷑. Qidet ꝙ 5 8 Pl imum ſßa pticularis nõ bñj
didat᷑ ĩ mãʒ foĩaʒ ⁊ totũ ↄpoln. Mas diniſum
dz vificari ð inẽbꝛis didẽtibꝰ. Sed ſpm ſiue
ſßa pᷣꝰ nõ vᷣiſicat᷑ ð mã ⁊ foĩa. Qð ſic pʒ:qꝛ ſᷣm ſiue ſa
pn eſt qᷓ ꝓp̃e pᷣncipalr ⁊ maxie ſubſtare dãꝛ vt dem̃ ẽ. Sʒ neqʒ mã neqʒ foĩa maxie ſubſtat cũ nõ ꝑ ſe exiſtãt. Igit diſio nulla.¶¶ D ꝛ*.Jllð qð eſt qdditas vel ſaltẽ ps qd⸗ ditatis nõ eſt ba pticularis cuʒ ꝗdditas ſit mẽbꝛũ ſbe cõ⸗ diuiſuʒ 5 ſm ſiue ibaʒ pticularẽ. Sed foĩa eſt ipſa gddi
tas ſi ſit foĩa totiꝰ aut ꝑs qꝗdditatis ſi ſit foĩa ꝑtis · g ⁊.
Lectio 7. ¶ P 3?. Foꝛma eſt de q̃rta ſpẽ qjlitatis: vt pʒ in pᷣntis. go
foĩa nõ eit ſpa. ¶ Sʒ dicebat ꝙ foĩa accñtalis eſt bñ ac⸗
cidẽs:tñ foĩa ſbalis de q̃ eſt hc ad. ꝓponeſt ſba. ¶Võtra qꝛ pßus ĩ pñti lcõne vocat figurã ſtatue eẽ foꝛmaʒ ꝗᷓẽ ꝑs
didẽs ſpaʒ ꝑticnlarẽ. Sʒ ↄſtar ꝙ figura eſt ð q̃rta ſpecie
qᷓjlitatis.go argmn p̃dictũ remanet in ſuo vigoꝛe. CPꝛ.
Dictů eit in ſuꝑioꝛi qõne ꝙ pᷣ ſba nõ pᷣdicat᷑ de pibus ꝑ ſe ð vno ſolo.ſ.ð ſeinſa. Et hoc iõ:qꝛ ñ hʒ alqᷓ infe⸗ rioꝛa ſub ſe.gꝰ vñ ꝙ ſba pᷣ?j poſſit diuidi. Als pᷣdirabit
de plibꝰ.ſ.dẽ mẽbꝛis didẽtibꝰ. CPʒꝰ. Lõmune ⁊ ſin⸗ gulare opponũtur.gꝰ ſingle ñẽ cõe. Sʒ oẽ diſuʒ eſt cõe ad ſua mẽbꝛa didẽtia.go jða ſinglis nõ põt eſſe diuinm aliqð. NP 4. R öbꝛa diniſionis bone debẽt eẽ oppo⸗
Lec.1. ſita: vt pʒ er.o. poſt?. Sʒ mã ⁊ foĩa nõ opponũtur cuʒ
Lectid.g. ex ipſis fiat vnũ ꝑ ſeꝛ vt pʒ in. y. huiꝰ. Igit᷑ idẽ qð pꝛiꝰ.
¶Sʒ icõtrariũ eſt pᷣus i lra.d. Tale vo mõ qdaʒ mã
d. Et alioo foꝛa.tertio vo qð eſt ex his. D ico aũt mã
qdẽ es.Foꝛmã aũt figurõ ſpẽi. ð aũt ey his ſtatuã totã.
8 dðm ꝙ ſa ꝑticularis ſubdiui Reſpondeo dit a pho in mãʒ foꝛmã ⁊ to⸗ tuʒ ↄpon. niꝰrõ eſt:qꝛ ſßa dr̃ maxie a ſßſtanꝰ. Mel g ſubſtat ſi ilð qð pᷣ ſubſtat. Et ſic eſt totum ↄpon.¶Mel ſiẽ qͥ aligd ſbal pᷣꝰ ſubſtat. Et hoc duptr. Vel ſiẽ qͥ aligd
ſubſtat mãlr. Et ſicẽ mã. el ſiẽ qͥ aligd ſubſtat foĩal. Et ſic eſt foĩa. Et lʒ qnritas ſubſtet ſecũdario ſiẽ qͥ accidẽ talit᷑ nõ tñ ſbalr neqʒ pᷣo. Nõſiderandũ eſt aũt pᷣo ꝙ ſiẽ ex ſupꝛadictis pʒ oĩa accntia que inſunt ſbe aut iſunt toti ↄpoſito rõne mãe ſiẽ ſũt accitia coꝛpalia ↄña mãʒ in oꝛ⸗ dine ad foꝛmã ſiue ſpãleʒ ſine gůaleʒ. Nel inſunt toti cõ⸗
poſito rõne foe ſiẽ accntia q̃ ↄſequũtur foꝛmaʒ ĩ mã: vt
ſentire vidẽ ⁊ ſilia. Vel inſunt ipñ foꝛme:yt ſunt accitiu Aequẽtia foꝛmã ſupgredientẽ facultatẽ inde: ſiẽ ĩtelligẽ ⁊ hmõi.ñ cũ ſa ꝑticularis dicat᷑ maxime ſßa ab hoc
n0 eſt actn ſubſtare accitubꝰↄuenienter diuidit in mãm ꝛmã ⁊ totũ ↄpon. ¶ Aduertendũ eſt inſup ᷣm Soc. S⸗in piti lcõne.ꝙ pᷣdicta diuiſio non eſt diuiſio gñis in ſpẽs:ſʒ alicuiꝰanaiogice pᷣdicati qð de his q̃ ſub eo cõti⸗
nẽtur ꝑ pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰpᷣdicat᷑. Tam.n.ↄpoin qᷓ; mã vel
foĩa ſba pticularis dr̃ ſʒ nõ eodem oꝛdine: vt infra pßᷣus
oſtẽdit.hec ille. Cõſiderandũ eit ꝛ0 m eundẽ ibidem
g phᷣus exẽpliticat de pᷣdictis mẽbꝛis diuidẽtibꝰ in arti⸗ cialubꝰ in gbꝰ es eſt vt mã figura vt foꝛma ſpẽi.i.dans ſpẽm. Statua aũt dicit᷑ vt ↄpon er his. Que qdẽ exẽpli vitatẽ ſed vᷣm ſilituqinẽ ꝓpoꝛ
ſcatio nõ eſt accipiẽda ſm
Adetha.
tionis. figura n.⁊ alie foꝛme artifictales nõ ſunt ſte ſid accſitia quedã. Sed qꝛ hoc inõ ſe bʒ figura ad es in arti⸗
ſicialibꝰſiẽ foĩa ſalis ad mãʒ ĩ nãlibꝰ ꝓtanto hic vtit h
ereplo: vt demõſtret ignota p manifeſta. hec ille foĩalr. ¶ Sed 5 pᷣdictã dionẽ iſtabat diſcipulus dicẽs.liqj eſt ſba pticularis que neqʒ eſt mã neqʒ; ↄpon ex mã ⁊ foĩg
neqʒ ẽt foĩa ĩ ã de q̃ loqt᷑ hic phus. Dicit.n. ꝙ zo ſha dr qð ↄponit᷑ ex his.ſ.ex mã ⁊ foĩa.g pᷣdicta dio nõẽ
ſufficiẽs. ꝛobatio añtis:qꝛ angelus hic Wabꝛiel ẽ ſka
pticularis:⁊ tñ nõ eſt mã neqʒ foĩa inãe neqʒ ꝗd ↄpon
ex his: vt ꝓbat Doc. F. in.⁊o.ſniax. diſtin.ʒ. q.i.zr. pᷣo.
¶D icendũ ꝙ ſba ꝑticularis põt accipi dupl. Enoꝰ jn
cõi.ſ.vt ſe extendit ad ſbam mãleʒ ⁊ imãleʒ. Et iſtoꝰ nõ ſubdiuidit᷑ hic a pho g itẽdit ĩciꝑe a ſenſibilibꝰ ſijs tãc;
a nobis notioꝛibꝰ: vt infra patebit. Alioꝰpoteſt accipi ſba
pticularis ſpãli pꝛo ſᷣa pnculari mãli: ⁊ ſic bñ dinidi? hic a pho in mõʒ foꝛmã ⁊ totũ cõpoſitũ. Contraß re plicabat idẽ diſcipujus. Maʒ foꝛma nõ dĩ ſpa ꝑticularis mãlis:qꝛ mãle dã qð icludit mãʒ Foꝛma aũt pꝑticularis nõ icludi mãʒ. Als eẽt eõpoſita ex mã ⁊ foĩa.gꝰ ſbᷣa m lis male dinidit in foꝛmã. ¶ Hicendi gꝙ aligd pot dici
mäãle duplr. Unoꝰ qʒꝛ ĩcludit mãʒ tanq; parteʒ ſui.⁊ ſic
nulla foꝛma põt dici indlis. Ilioꝰ aligd dã mãle ⁊ qꝛ eſt actus ⁊ pfectio mãe. Et iſtoꝰ foꝛma ſpe ſenſibilis d ſa pticularis mãlis. ¶ontra hoc iteꝝ replicabat. Mã de rõne ſbe pticularis ẽt mãlis eſt ꝙ ꝑ ſe ſubſiſtat qſi perſe ens: vt diẽ Voc. S. in ⁊ſnĩax.di.z.q.i.arꝰ.p̃o.ad p̃n. Sʒ foꝛma rei ſenſibilis nec ẽt ã ſubſiſtũt ꝑ ſe:vt bideʒ ↄcedit. Qð ẽt ꝓbat in pᷣ? pte.q.y.ar.⁊.Aʒ.ergo foꝛma rei fenſibiis nõ eſt pticularis ſa ⁊ materialis. ¶ Dicẽ dum ꝙ ſa mãlis ⁊ pticularis põt adhue accipi duplr. Vnoꝰ ꝓpꝛie pꝛo illa ſßa que per ſe ſubſiſtit ⁊ que ſignat
hoe aliqd qᷓjſi indiniduata per aliquã ptẽ ſui. Et iſtoꝰ ſba
ꝑticnlaris hic nõ diuidit᷑ ſed eſt mẽbꝛuʒ diuidẽs.ſ.totuʒ
ↄpoſituʒ. vnde ſic foꝛma nõ dicit᷑ ſa pticularis nec mũ.
Alioꝰ accipit᷑ ſba pticnlaris cõiter: vt.ſ.ſe extẽdit ad hoc qð per ſe ſubſiſtit ⁊ ad pᷣncipia intrinſeca ſiue ꝑtes eſſen tiales eiꝰ qbꝰ ſubſta accidẽtibus. Vt iſto modo diuidit
hic ſba ꝑticularis.vnde illo modo mã ⁊ foꝛma pꝑtis di cunt᷑ ſe priculares ¶ Võtra hoc iteruʒ replicabat Mãñ
ad hoc ꝙ aliqd pona ĩ pᷣnto ſbe regrit᷑ vt ſubſiſtat q̃ß ꝑ ſe ens.⁊ ꝙ ſit cõpoſitũ ex qᷓ eſt ⁊ qð eſt hoc eñ ex eſſe et eſſentia: vt diẽ expᷣſſe Voc. S.i.ꝛ0. ſniaꝝ vbi imediate ſupꝛa.adducks in teſtimoniũ dietũ inicẽne. Sed foꝛmna rei ſenſibilis nõ eſt cõpoſita neqʒ ex mã ⁊ foĩa neq; cx quo eſt ⁊ qð eſt: vt expꝛeſſe deducit Doc. S.i.⁊ꝰſnĩiaꝝ
di.iy.q.r.ar.⁊.qꝛ.ſ.nõ pñt eſſe ſubſiſtẽtes ipſe foĩe ieſſe
ſuoꝛ ſ ſůt ꝑ eſſe cõpoſiti: vt ibiqẽ dicit. N elingt gyꝙ foꝛ ma rei ſenſibilis nõ ſit ſa pticularis qͥcũqʒ; mõ accipiãat
ipſa ſßa cũ foĩa ſie nõ ponat᷑ in gie ſte. ¶ Dicenduꝰ w aligd ponit᷑ in gie ſbe duplr. Vino mõ per ſe ⁊ directe. Alioꝰ reductiue ſicut p̃nn.veꝝ eſt ꝙ ad hoc ꝙ aliqd po
narur in gñe ſbe pſe ⁊ directe regrit᷑ ꝙ ſi ubũſtẽs q̃iꝑ ſe ens ⁊ ꝙ ſit ↄponꝛnõ ꝗdẽ ex mã ⁊ foĩa:ſ cx eẽ ⁊ een ·
ita.i.ꝙ ſignificet eẽntã q̃ ñ ſit ſuũ eẽ.õ ẽt regri᷑ ꝙein tia ſit cõpoſita ad ß ꝙ aliqd reponat᷑ directe iñ gie ſbe.
—
Als angeli j ponerẽtur ĩ gne ſbe directe ⁊ ꝑſe:cũ ht̃ant
eſſentias nõ cõpoſitas. Gʒ ad h ꝙ aligd ponat ĩᷣnto ſbõe reductine pᷣdicta nʒ reqrunt᷑. Wateria aũt ⁊ foĩa ñ po
nũtur in gnie ſbe ꝑ ſe:ſʒ reductiue ſiẽ pᷣnꝰ ⁊ nõ ſi ſpẽs:yt
pʒ per oc. S. in. ⁊o. fniaꝝ. di.z.q.I.arꝰ.p̃.ad pn. vbi
ſic ait. ꝙ de ratione ſubſtantie eſt ꝙ ſubſiſtat quaſ per ſe
ens. Et i foꝛma ⁊ materia que ſunt partes cõpoſiti cu nõ ſubſiſtant nõ ſunt in pꝛedicamento ſubſtantie ſic ſpes:
ſed ſolũ ſiẽ pᷣnꝰ. Qð aũt aliqd ſubſiſtens habeat qdditatẽ compoſitam nõ eſt de ratione ſubſtantie. vnde non op
ꝙ illud qð ponit᷑ in pᷣdicamẽto ſße hẽat qdditateʒ comn⸗
poſitam.ſec opʒ ꝙ habeat compoſitionem qdditatis et eſe. Omne. n.qð eſt in genere ſua ꝗdditas non eſt ſunn eſſc: vt Auiẽ.·dicit. Et ideo nõ põt deꝰ in pᷣdicamẽto ſe poni. vnde VPoecins dicit incõmento pᷣntoꝝ. ꝙ relictis extremis.ſ.materia ⁊ foĩa phus agit de medio· de 3
poſi0
—
tiki Lil ic eiſn uf ht i Adi

— S
kn
uye imipittt ndci hnun
winin enn owbnitn dndtm
———
S½
inde poq. 2. ar 2, dcip̃met 2m. Tno mõ pᷣm itẽtioneʒ ſin
Queſtio
poñto cũ de ſba determinat. Intendi
dieere ꝙ inter hec tria.ſ.mãm foꝛmã ⁊ cõpoſitũ ex hijs ſolũ ↄponn eſt in pꝛe dicamẽto ſbe ſicut ſpẽs. NMõ ãt intendit ꝙ oœẽ qð ponit᷑i ge nere ſbe ſit cõpoſitũ ex mãᷓ ⁊ foꝛꝰ.hec iſle foꝛmatr. Cõ⸗ trah iteꝝ replicabat. Tõpoſitũ x dicta tua ponit in pᷣdica mẽto ſbe ſicut ſpẽs go totũ cõpoſiti nõ eſt ſa pticularis. x ſic male diuidit᷑ ſubſtãtia pnicularis in totũ cõpoſitum. Dicẽdũ ꝙ ↄpon ex mã ⁊ foꝛ eſt duplex. Nã qðdaʒ eit cõpon ex mãcõi ⁊ foꝛa.⁊ tale cõpon eſt ſpẽs de quo loqt ibidẽ Moc. S. Alið eſt cõpon ex mã indiniduali ⁊ foꝛ pticnlari. Tale ãt cõpon eſt ſingle ⁊ aligd.a ſic ac ipitur h cõpoſitum a phyloſopho. Ende argumnetũ la⸗
boꝛabat in equiuoco. igitur dicendum ꝙ triplex e Adpꝛimum diuiſio. quantuʒ ad pꝛeſens ſuf ſicit. Qnedaʒ eſt diuiſio vocis in ſuas ſignificationes ſicut canis diniditur in canem latrabilem beluam marinam ⁊ ſidus celeſte. Alia eit dĩo vninoci in ſua vninocata ſicut aĩal didit ĩ hoieʒ ⁊ brutũ. Tertiaẽ dio analogi ĩ ſua analo ta ſiẽ ens didit i.1o.pᷣnta. Diſnʒ igit ᷣm ßᷣmã dioneʒ pᷣdi cat᷑ ſolũ ſm vocẽ de mẽbris didtib? ⁊ nõ ᷓᷣm rationẽ cõ munẽ diſi. Sʒ diſuʒ ſecũda dĩone pᷣdicat ßn nomẽ ⁊ rõ nẽ penitꝰ eãdẽ ⁊ eqᷓiit ptinentẽ. Diſuʒ vo.ʒ.dione pᷣdica tur de ſuis mẽbris ᷣm nom̃ ⁊ m rationẽ nõ penitꝰ eãdẽ ß diuerſimode ꝑticipatã: ita P illa rõ pfecte ⁊ totali᷑ con uenit vni analogatoꝝ aliis vo ipfecte ⁊ ſuo mõ:ſicut ratio entis ↄnẽit pfecte ſbe accñtibꝰ vᷣoĩ pfecte ⁊ ꝑ ſaʒ. Vñ g* . dio ſit analogi ĩ ſua nalogata ut dictũẽ reliquitꝙ m ſiue ſba ꝑticnlaris pᷣdicat᷑ ßᷣm nom̃ de oĩb⸗ mẽbris p dictis ⁊ ᷣm rationẽ diuerſimode tñ ita ꝙ ꝓhe ⁊ pfecte rð iqᷓ dñꝙ ſtʒẽ de qᷓ alia oĩa pᷣdicãt᷑ ⁊ ip̃mn de aliq alio cõ nenit ꝓpe toti cõpoſito illi qð ſtat accitib⸗ ſic id qð mẽ
„
voforme ↄuenit ᷣdicta rõ ipfecte ⁊ rõne ipi⸗ cõpoſiti.
CAcd. ⁊m. dicẽdũ g duplex ẽ foꝛma. Qnedã ẽ foꝛa acc
talis vt albedo ⁊ de tali nõẽß ad Ppon. Alia ẽ foꝛã ſtalis ⁊illa ẽ duplex. Quedã ẽ fora ꝑtis ut aia. Alia ẽ forꝰ totius Et illa ẽ duplex. Quedãẽ forꝰ toriꝰ ꝑ mon totiꝰ ðſignata i.ↄcretiue ꝑ rem ad iferiora.ut hõ aial ⁊ ſic de aliis. Alia eſt forꝰ totiꝰ ꝑ mom ꝑtis ⁊ abſtractiue deſignata:ſiẽ hũani tas. Forꝰ vo ꝑtis ẽ duplex. Quedã ẽ ꝑticularis. ut hec aia Nnedã eſt cõis. ut aia. forma igit ꝑtis cõis bñ ẽ ps ſ pe⸗ ciei nõ aůt forꝰ ꝑtis pticularis de qᷓ ẽh̃ ad ꝓpoſitũ. N Aq 34 n. 4. m. pʒ ſolutio ex dictis in corpore arti.
6n. dicẽdũ g ſingulare ⁊ cõe opÿohũt ii ad idẽ ⁊ yʒ iqẽ etreſpecuu eiuſdeʒ ↄſiderent᷑ nõ aijt ñ diuerſimode ↄñde⸗ rent· CEliſigulare põt accipi tripłr nt elicit ex. D.B. gularitatis. Scðo inõ qᷓm ad mon exiſtendi nẽ cõis i ſin gulari. Tertio mõ qᷓ;m aꝗ pᷣnn a q cãt᷑ talis modꝰ exiſten di ĩnã.ſ.qᷓ;tũ ad hncipiũ ididuationis.nobꝰigit pᷣmis modis ſingnlare dñ ese ß nõ tero mõ. CEiñ aduertẽdũ eſt pʒ. Doc. S. ubi im ediate ſup̃ ꝙ ĩ ſða ſingnlari eſt tria Zhderare. Duoꝝ vnũ ẽnĩ generis vł ſpeciei ĩ fingnlari- bꝰ exis: Scðm eſt modꝰexnidi talis nẽ qꝛ i ſingulari ſa exiſtit nã gis vł ſpeciei vt ꝓha huic ididuo ⁊ nõ ut mul tis cõis. Tertiũ eſt p̃nn ex qczt᷑ talis modꝰ exfdi. Sicut aut nã ĩ ſe ↄſiderata cõis eſ ita ⁊ modꝰ exñdi ĩ nã. Sʒ pᷣn chn talis modi exñdi qð eſt pᷣnn ĩdiduationis nõ eſt c5 müe ʒ alið ĩ iſto ⁊ alið iillo. ic igit᷑ nom̃ qð ſignat nãʒ eſt cõe ⁊ diffinibile ut hõ ułnial:ita nom̃ qð ſignat talem na cltali mõ eridi ut ypoſtens nrpſõa. Ilðo nom̃ ꝙ iſna ligniſicatiõe icludit determiĩatuʒ ididuationis pnnnõ eſt cõe neqʒ diffinibile ut ſortes ⁊ pto hec ille. Qð etiam facit ad pᷣcedẽteʒ q̃oneʒ. CAd vltimn dicẽduʒ ꝙ inã ⁊ for malz nõ obonãt ꝓße accipienꝰ oppoſitionẽ tj repugnãt ⁊ reali diſtiguũt᷑ ⁊ diuerſas hit renes ſſtãdi accñbꝰ vt eictis pʒ. l nõ coicidũt iqᷓmn fũt membra diniſionis K Ibi in pho Doc. S. Quare ſi ſpecies.
ſecſir ſie vcedit᷑. Mñ ꝙ foꝛma 3 8 ſecũdũ nõ ſit magis ſba neqʒ pꝛi ꝙ inã ⁊ totũ ↄpon. Mã rõ ⁊ diffinitiopꝛi⸗ me ſe ſine ſbe pticularis pᷣncipalr ⁊ pfecte cõ
3* ℳ
Nuarta nenit toti compoſto vt concenim eit in pꝛecedẽti artien lo.ergo totum compoſitum eſt pꝛius pſa foꝛma ⁊ per
conſequens magis ſubſtantia. ¶ F 20.potentia tempo- re Pcedit actũ vt phs cõcedit ⁊ Pbat in. o. huiꝰ. matẽria alt eſt po foꝛn vo eſt actus eiꝰv g ꝙ feꝛæ nõ ſit pᷣoꝛ mã ſed eð. T 30 foꝛ regrit determinatã diſpoſitionẽ mãe Actus. n. actiuoꝝ ſunt in paciẽte ⁊ diſpoſito jed mã nõ põt diſponi in inſtãti ßʒ in tpe cũ nullus motus poſſit ſeri ini⸗ ſtäti. Relingt g ꝙ materia tpe pꝛecedit foꝛmã. C0 quicquid perfectionis includit foꝛma includit ⁊ totuʒ cõ poſitumn ⁊ aliquid vltra. Mã totum compoſituʒ includit foꝛma totus que perfectionem indicat quam non inclu⸗ dit foꝛ ꝑtis.gt totũ cõpofitũ en pfectiꝰ qᷓ; ſit ipfa foꝛma. D genus eſt pus ſpẽ ⁊ oꝛdine nẽ pus eniʒ vinit em bꝛio vita plãte qᷓ; alalis ⁊ aialis q; rõnalis.;ʒgenus ſu⸗ nn a mã ſpẽs vo a foꝛs.yñ gꝙ inã ſit poꝛ foꝛma ⁊ oꝛdi ne ne. ¶ P 6o.cœẽ ꝑ accis poſteriꝰẽ eo qð eſt ꝑ ſe vt pʒꝛ0
phyſicoꝝ. Iʒ foꝛi eſt ꝑ accis reſpectu cõpoſiti.igit ⁊̃ p 1 er. 10. 4 batio medie qꝛ vnũqðᷣqʒ eodẽ mõ ſe hʒ ad eſſe ⁊ ad ſieri cõ. c.
cũ fieri ſit yia ꝑ ſe ad ec.go illud qð ꝑ fe ſt ꝑ ſe hʒ eẽ.⁊ 1 lud qð jjt ꝑ accſis hʒ eẽ ꝑ accñs. Sʒ totũ cõpoſitũ ſit ⁊ ge
nerat᷑ ꝑ ſe vt ꝓbat phs in hoc.yo.Foꝛa yo fit P accñs.ſ.ad Lec.G.
Pductionẽ ipſiꝰ cõpoſiti igi ⁊c̃. TCP sv.poſteriꝰ nõ põt eẽ ſine pꝛiori. Si ergo foꝛma eẽt pꝛior mã ſeq̃ret᷑ ꝙ mate ri hõ poſſet eẽ ſine foꝛn ſed ecõuerſo.qð falſuʒ eſt vt vñ̃. 5.n. Zdictioneʒ iplicat mãʒ eſſe ſine forã. go põt eẽ ſine forma. CP oIllð qð plibꝰ ſſat eſt magis ſba ut ↄcet ſum eſt ⁊ pʒ ĩpůtis.q;ʒ inð plibꝰ ſbſtat q; forãnt ad ſen ſuʒ pʒ. go materia eſt pfectior ſta qᷓ; forma. Cʒ irium eſt phus ĩ l̃a dicens. Quare ſiſ pecies materia eſt por ⁊ magis ens ⁊ ipſo quo ex titriſqʒ eſt pꝛior erit Ppter ean dem rationem. S Reſi p õòdeo dicenduʒ ꝙ formaẽ por materia 2e magis ens qᷓ; ip̃a materia hs ꝑs ſic. ꝓbar m phm ⁊. Doc. S. Mã actus naturair en p or poꝛ ⁊ ſimplicit᷑ loqueno por pᷣe. qꝛ po nõ mouet ad actuʒ niſi ꝑ ens actu. ᷓ; formaẽ actus ⁊ materiaẽ potẽtia ergoreligt᷑ ꝙ fora ſit implicit por materia. C Scða ps ſic. pbat. Mã ꝓpter qð · vnumqðqʒx illð m agis. Sʒ ma. teranõẽ ens actu niſ ꝑ formaʒ.go formaẽ magis ens; ma CH icẽduʒ ſcðo ꝙ forãẽ por cõ poſito. Qð ꝓbat du ab rõnibꝰi lcõne pñ tiq̃ trahũt. Quaꝝ pᷣ talisẽ. Prin⸗ cipia jnnt pᷣora p̃ncipiatis. Sʒ mã 7forꝰ ſunt pnꝰ cõpoſiti cũ ex hiis ↄponat᷑.go mã forꝰ ſũt pores cõpoſito. ¶ Ex quo ſegt᷑ ⁊nrõtqꝛ qcgd ẽ pᷣus p̃oriẽ pus poſteriori· Sed forꝰ ẽ por materia nt pbatũ ẽ ⁊ materia ẽ por toto cõpoſi
to gꝰ foꝛma ẽp̃or toto cõpoſito. ¶Sʒ vtx forãſit pfecti?
ens q; ton cõpoſitũ ẽ difficnltas apð doctores. TMam.
Antoꝰ andrree ſeq̃ns ſcotũi pniti.y.q.y.poit ꝙ forã non ẽ magis ens qᷓ; toni cõpon. ꝙð Pbat ꝑ. 4.argum adduc
tuʒ anñ riũ qꝛ vʒ ton cõpon ĩcjndit ilið qð icludit forma Zaligd plus. Elij vñ ꝙ totũ ↄpom ſit pfectiꝰ ens qᷓ; ſit ip̃a for? CEt qñ ſibi argnit. Act?ẽ ſimplicit pfectior toto ↄpoſito alioqn nõ attirbneret᷑ actus priꝰ prin⸗ ⁊ cõpoſito nõ remoueret᷑ ab eo go cni viꝰ ĩeſt rõ actus illð ſimplicit pſectiꝰ d̃ ſʒ fora ẽ priꝰ ⁊ viꝰ eſſe q; totũ cõpoſitũ ꝙẽĩac tu ꝑ formã go fora ẽ ſimplicit pfectior. C R idet g ilnd
cui vꝰ ĩeſt rõ actus ſimplicit᷑ẽ pfectiꝰß vᷣñẽ ceteris pibꝰ
Sʒ i. ꝓpoſito cetera nõ fũt paria. Nã ip̃m cõpoſitnʒ icln⸗
dit ip̃m actuʒ ⁊ ꝑ ↄñs qcqd pfectionis ẽĩ fora ⁊ adhuc ali ad vltra. hec ille CæEtq viteriꝰ ſibi arguit ꝙ phus ĩ p. poſito dicit formã eſſe prioreʒ ⁊ magis ens cõpoſito. Rñ det dicẽs ꝙ prins ⁊ magis nõ itelligit ᷣm pfectioneʒ ied ßm principalitateʒ dependentiaʒ quia entitas pnncipjẽ foꝛma independens reſpectu eſſe pꝛincipiati quod eſt compoſitum ⁊ reſpectu pꝛncipij minus pꝛincipails qð eſt ip ſa materia. pꝛincipiatum enim dependet potiſime a p mncipio pꝛicipali ⁊ non econuerſo. hec ille. Mꝛo hac opinione poſſet vlterius argni ex dictis phyloſophi doc. S.ĩpñti capitulo. ã de rõe maxime ſubſtãtieẽ ſit ſeparahilis ⁊ quod ſit hoc aliquid vt dicit hic philoſo phus. Sed totum compoſitũ eſt hoc aliquid.fœꝛꝰ vo nð

Lecs
ſuʒ eſt. Sʒ h ↄpetit toꝛi ↄpoſito ⁊ nõ foꝛ ſaltẽ můli. Ipſa
n.nð ſubſitit ĩ ſuo eẽ.igit᷑ idẽ qð pꝛiꝰ. Sʒ ʒ̃rie opinionis
ṽ eẽ ↄmẽtatoꝛ i 20.phyſicoꝝ. o ₰. vbi ſic ait ↄpon ẽ di gniꝰ he ß nomẽ ſbuqᷓ; mã qꝛeſtĩactua mãeſt ipo· et joꝛma eſt dignus habere h nomẽ ſubſtãtia q; ↄpoſilum: quoniã per ilã cõpoiituʒ eſt in actu.⁊ cauſarei dignict cauſato. Jic go ßm ipſum vr̃ dicẽdũ ꝙ foꝛma ſit perfe? ctiꝰ ſpa q; totũ ↄpoin.d idẽ ſic pᷣt argii· xꝑ qõð vnũqðq; tale ⁊ illud magis vt aſſumptũ eſt ĩ ꝓbatie ↄcluſiõis ·ſ
totũ ↄpom eſt actn ens ꝑ foꝛmã: yt ceditp H oet. S. g⸗ foꝛn eſt magis ens q; totũ ↄpon. ¶P ʒ. ᷣn⸗ foꝛmale eſt ꝑfectiꝰ ſuo pᷣncipiato ſicut ꝛ pᷣnn eſfectinũ vt pʒ p phyſi⸗
coxꝝ.cũ ge ſoꝛ? ſit pᷣnn foꝛinale totiꝰ ↄpoſiti gõ idẽ qð pꝛi?
Sed dicẽdũ ꝙ ſubſtantia vt fupꝛa dictů eſt in Fo. li. cum de ſubſtantia ageret᷑ · q.ð ar.po.poteſt accipi dupliciter-
lnoñq;tũ qd actũ ðᷣſtãdi ⁊ fſiſtẽti ſicut id qð ſubſtatã ꝑ
ſe ſubſilit. t iſtoꝰ totũ ↄpon eſt magis ſba qᷓ; foꝛp̃ſer
tiʒ mãliſ. Alioꝰ pt accipi ſba q;tũ ad cãʒ ⁊ pᷣnn ſhtãdi aut ſubſiſtendi.Et iſtoꝰ foꝛ ẽ magis ens ⸗ magis ſpa qᷓ; totũ
ↄpon qꝛ totũ ↄpo hʒ foꝛmair ꝙ ſit ꝑ ſe ſubſiſtẽs ⁊ h ali
qd a foꝛ? lʒ iue foꝛ hẽat ꝙ ſit fubſiſtens a toto cõpoſito. jiec valet rõ antonij andree. q k totũ ↄponicludat qcꝗd iclndit foꝛ? ⁊ aliqd vltra ʒñ totũ ↄpon ha foꝛꝰ foꝛm̃alit qcqd eſt ꝑfectiõis in eo.Mã.n. ullã pfectionẽ vᷣmn ſe im⸗ poꝛtar. Liñ remota foꝛ ptis à toto ↄpoſito nulla ĩ eo pfe⸗ ctio remanet. nec etiã ſolutiões ſue ſuperius adducte euã⸗
cuãt iila duo argumẽta. Licet.n. for? ⁊ totũ ↄpo⸗ nõ fint
paria ti illa iparitas nõ facit qn foꝛ ſit ꝑfectioꝛ in rõne cã
ſitatis. iĩs.n.cã ſi ſit actnalis Pfectioꝛ eſt ſuo effectu·Cum
g foꝛa ſit cã actualis ⁊ foꝛmalis ↄpoſiti neceſſe eſt dicere
ꝙ ſit ꝑfectio: ꝑfectiõe cãlitatis ⁊ pᷣncipij · lñ foꝛꝰ eſt pᷣoꝛ
ioto ↄpoſio oꝛdine ꝑlectiõis nlis. Si etiã totũ ↄpoſitu in ratiõe qua ↄpon eſt diceret aliquã ꝑfectionẽ quã nõ ha peret a foꝛꝰ ſequeret᷑ ꝙ ipſum cõpon attribueret deo cũ
cẽs pfectiðes ſint in deo vt ſupꝛa ꝓbatũ eſt. Sed ↄñs eſt
citatẽ pᷣdicãt vt etiã cõcedit phus in. I2 huiꝰ igit argumẽ
tũ illud nõ euacuat᷑ ꝑ pᷣdictã ſolutionẽ.ſili etiã ſold ad au⸗ tũ cõ ci rria ſit prior qᷓ; forma lʒ formã hẽat eẽ in mã.CAdynre
ctoꝛitatẽ philoſophi nulla eſt. nõ illud qð eſt vᷣncipalius ⁊ idependẽs eſt ꝑfectiꝰ eo qð eſt minus pᷣncipale ⁊ depẽ
dens ab altero. Sʒ ßn ipſum foꝛma eſt pꝛincipalioꝛ toto
ↄpoſito ⁊ indepẽdẽs: totũ vᷣoopon eſt minus pᷣncipale ⁊
dependẽs a foꝛ vi ipſe dicit.gꝰ foꝛ eſt pfectioꝛ · Et ſic di
cere foꝛmã eſſe pᷣncipalioꝛẽ ⁊ idepẽdẽtem toto cõpoſito ⁊
dicere eã nõ eẽ perfecuoꝛẽ dictionẽ ĩpoꝛtat. alia vᷣo duo argumẽta ꝓ cõtirmariòe eiuſdẽ opinionis ſoluunt᷑ per di
ſtinctionẽ poſitã in ſolutiõe dubij.
i zn igitur pʒ ſolutio in enacnatiõe Ad pamum dubij vt dictũ eſt. CAd re ſpõdet Doc. S· in lectiõe dicens ꝙ in vno ⁊ eodeʒ qð qñqʒ eit in poĩ ⁊ qñqʒ in actu vo iꝑe pꝛecedat actũ tamẽ p ſimpir loquẽdo foꝛma eſt pꝛioꝛ mã ⁊ hã a tpe.i.genera⸗
tiõe ſi cõſderet foꝛma vᷣm g eſt in cã agẽte.ſoꝛma auteʒ
pᷣt dnpliciter cõſiderari vt dicit Doc. S.in.12cq.20 · ar⸗
po. ad vltimũi. Tinoo hin g eſt recepta in mã· Er ſic ẽ po⸗ ſterioꝛ in via gñatõis qᷓ; mã lʒ ſit pꝛioꝛ nã. Alioꝰ ᷣm ꝙ eſt
in cã agẽte ⁊ ſic eſt oibus modis pꝛioꝛ qᷓ; mã hec ile · Et pßᷓ pʒ jolutõ ad zm. ¶Ad 4mn.pʒ ſoluiõ ex dictiſi coꝛpe·
TZd ym. dðm ꝙ dupley eſt oꝛdo nature.ſ. oꝛdo nature
gationis ⁊ oꝛdo nature ꝑſectiõis. Venns bñ ꝓcedit ſpe ciẽ oꝛdine nature gnationis nõ autẽ oꝛdine nature ꝑfectio nis niſi cõſiderãdo genus in ratiðe pꝛincipij· ¶ Verita⸗
mẽ genus nõ ſumit᷑ a va mã vt ifra patebit · Alias nõ pol
ſet pꝛedicari de pecie. Sʒ ſumit᷑ a foꝛma que cõparatã ad aliã hʒ modũ materie ⁊determinabilis. ¶ Ad s re⸗ ſpõdet antonins andree vt ſupꝛa dicẽs ꝙ foꝛã in cõpoſito hʒ duplex eſſe.ſ.eẽ ꝓpꝛiũ ⁊ eſſe cõicatũ ſibi a cõpoſito. ꝑ
ſind aũt eẽ ꝓpꝛiũ qð eſt eius ꝑ ſe eſt pꝛioꝛ cõpoſito.illud
tñ eſe vpꝛii nõ eſt eſſe exiſtẽtie quo cõpoſitů eſt ꝑfe ens qꝛ tali eiſe ipſa foꝛma eſt ꝑaccñs.ſ.ꝑ eſſe totius ſed eſt eẽ
cat eſſe ſed recipit. Finis etiã nõ
5 oẽs theologos ꝗ in deonnllã cõpoſitionẽ ſʒ purã ſimpli
Metha.
edit cõpoſiũ nã. ũ ergo dr foꝛma eſt ens* fit ꝑ accũs verũ eit de entitate que eſt cõpoſiti · Et de tali eẽ ꝓcedit
batio qꝛ ad tale eſſe ꝑ ſe terminat᷑ gñ
poſito ſequet᷑ ꝙ ſit pꝛioꝛ toto qu totũ cõpoſitũ eſt ens actu
ꝑfoꝛmã. ſed eẽ quo aligd eſt ens dctu eſt eẽ exiſtẽtie vn⸗
de ſequet᷑ ꝙ phioſophus loquir bic de eẽ exitie ⁊ non de eẽ eẽntie. Et ſie ſiue foꝛma heat eẽ ecntie ſiue non nibil
eſt ad pꝛopoſitũ. ¶ Tertio qꝛ ſi totũ cõpoſitũ cõicat eſſe foꝛme vel h facit foꝛmaliter vel etfectue. M̃.n.nõ col⸗
5 dat eſſe niſi ꝑcãm efficiẽ⸗ ẽ.ſed manifeſtũ eit ꝙ totũ cõpoſitũ nõ cõlcat formaliter
eẽ ipſi forme cũ nõ ſit forins. Meqʒ etã effectiue quiaſi
effectine daret eẽ ipñ forme cũ idẽ ſit eiſ e exitie foĩe ⁊ to
—
tius cõpoſiti ſeq̃ret᷑ ꝙ eẽt cã ſui eẽ ⁊ ꝑ ↄñs cã ſui ipſius. að eſt incueniẽs. Vñ falſuʒeſt dicere ꝙ formã babeat ee cõicatũ ſibi a toto cõpoſito lʒ hẽat eẽ in tolo. Sed eð for
—
ma cõicat formaliter eẽ toli cõpoſito · Picendũ eſt 8* aliter vz ꝙ forma dñ eẽ ꝑalterũ.ſ.ꝑ cõpoſitũ.Et totů cõ⸗
poſitũ d eẽ ꝑ formã ſed dinerſimode. Mã totũ cõpoſitũ
dr eẽ ꝑ formã in ge cãe formalis.j ormaliter· n· hʒ ſor⸗ tes ꝙ ſit ens actn ꝑ aĩam ſuã rõnalẽ. ñ ipſa remota ſor⸗
tes amplius nõ eſt. ſed forma dr eẽ ꝑ totũ cõpoſitũ ſbiue
⁊ fundamẽtalr ſicut in quo ſubſiſtit nõ at ſicnt a quo effe
ctiue aut formaliier nec ſicut ex quò aliquid hʒ et · Einde
quia totũ cõpoſitũ hʒ ꝙ ſit ens actu formaluter ꝑalterum
.ꝑ formã p hoe cõcludit᷑ ꝙ forma ſit prior 10lo cõpoſto Et lʒ forma habeat eẽ in toi0 ſubiectiue nõ ꝓp hoc ſequit
ꝙ totũ cõpoſitũ ſit prius forma ſicut non ſequit᷑ ꝙ mate⸗
—
ſpõdet pdictus antoniꝰ dicens. ꝙ pt dieiꝙ nð ſolů ßt eri õt exiſtere ſine mate
ſtere mẽ ſine forma ſed etiã formap ria per dininz potentiã. Sed hoc nihil ad mediũ · Dicen dũ eſt ergo aliter. vʒ ꝙ duplex ẽ ordo prioritatis naine
ncũ cziitate ali ſine cãluiate. vbi goẽ oꝛdo pᷣoꝛitauiſnãe cũ canſalitate poſteriꝰ nõ poteſt eiſ᷑ ſine priori. Tñ pol⸗ ſibile eit ſine clitate. Et ſic eſt in propoſito quiã formah ſit prior q; mã quia ti non eſt cauſa eius ideo poteſt mã
eſſe ſine forma. t etiã vbi eſt cauſalitas poſteriꝰ pᷣt alqñ eẽ ſine priori dũ tñ illã cãlitatẽ poſit ſuppler alia cã prlor
—
xn geciis enim poteſt eſſe ſine ſbonð obſtante ꝙ bmn ſi lius a cã accitis· Et hoc ẽ quin cãlitas ſbi poteſt upple
ia cã poſicut de facto patet in ſaco eucharitie. ec ile. formaliter. Sed aliqua hic procul à vitate dictũ ſunt. ã vbi eſt ordo prioritatis nature cũ cãlitgte poſteriꝰ non po
teſt eẽ ſine priori ſi illa cãlitas non poſit ſuppleri ab aliq
cã priori vt ipſe in hac ſolutione expreſſe concedit · Sed
ſorie ad mãm eſt ordo cãlitatis que non poteſt uppleri ab aliqua alia cã forma iion exiſtente. ergo Inã non poteſt
eiſe ſine forma probatio medie qᷓ;tũ ad primã ꝑtem.M Mlud eſt cã alterius ꝑ quod alterũ eſt ens actu · ſed periol
mã mã eſt ens actu · forimn enim eſt que dat e ſe materie formaliter.ſic enim ſe bz mãad formã ſbalem ſicut ᷣmn ad formã accidentalẽ. Manifeſtum eſt auteʒ ꝙ formã&
cidentalis dat eẽ accitale ſbᷣo. ergoc forma falis dal ee
materie. nde ipſe antonius in eadem queſtione dicit ꝙ forma ẽ actus ⁊ pfectio mãe· Etci nò ſit pfectio acciali erit perfectio ſubſtantialis eins. Sicnt ergo ſequet᷑ ꝙ jo
pendes
eſt niga go v ꝙ torũ ↄpon ſt pfectiꝰ ens qᷓ ſoꝛ. N ¶ Ppriũ metũ giditariuũic; eſſentie. tßm ilnd eſeß 20.de rõne ſbeẽ qꝙ ſit jnbſiſtẽs vt ꝑ ſe ens ſicut fupꝛaↄceſ o. Tñ nihilominꝰ nulla eſt.ꝛimo.n· dicere ꝙ foꝛma de quahie loquit philolophus.ſ.foꝛma pticularis d eſt vs touꝰ cõpoſitiſin gularis hẽat eſſe ꝓpꝛiũ.ſ.eẽ eſſentie? qdditatiuũ irratio⸗ nabule eſt. ã eẽ eſſenrie attribuit eſſentie à non ↄpolito ingulari ſiue jnppoſito. Sed foꝛma ꝑtis idiuiduata pma teriã ſignatã nõ eſſe eſſentia nedʒꝑs eẽntie cũ eẽntia ⁊nã idẽ ſint ðm boetiũ.go talis foꝛ nõ h eẽ eẽntie tanqᷓ; eſe ſi bi ꝓpꝛiũ. Scdo qꝛ rõᷓ quare foꝛmna eſt pꝛioꝛ mã eſt ſi⸗ cut fupꝛadictũ eit qꝛ mã eſt ens aciu ꝑfoꝛinã. xtpp ean dẽ rõneʒ vt dicit hic philoſophus foꝛina eſt pꝛioꝛ ioto cõ
me ad materiam cſt ordo nature cumn canſalilate. cmꝰ à
mtẽ oppoſitum aſſeruit ſibi ipſi contradicendo Secũ ps einſdem minoris ſic probatur · Nam non minus de⸗
pöe in ʒji üt e Kd. m
1 ihn ſiß ſü Mes hröſ heij wt hen

mu Nicniim necichckti duciczÿih Wckunint ohbiuünm zt*.
ntuin wwaſ Legr. co.352. i
ec.2.
pẽdet eẽ bale a foꝛ ſbaliqᷓ; eẽ accjtale a foꝛꝰ aceñtali.ʒ nulla cã põt ꝓducere eẽ accitale ſine foꝛ⸗ accitali vt pʒ de
ducendo ꝑ ſingta gña accnitiuʒ. Mulla.n.cã põt facere ali⸗
ad hre eẽ albuʒ ſine albedine nec eſſe qᷓ;tũ ſine quãtitate:
Aec.io. ſec eſſe coloꝛatuʒ ſine coloꝛe nec eſſe riſibile ſine riſibilita te ⁊ ſic de alijs.go nulla cã põt facere aligd eſſe Waliter ſi ne foꝛ ſubſtãtiaſi nulla.n.cã põt facere aſiquid eẽ aĩati ſi ne aia neqʒ aligd hr̃e eſſe humanũ ſine humanitate. ⁊ ſic
de alijs. ñ reiota foꝛ inã nõ põt hr̃e eſſe. Cõfirmatur etiã h ꝑ dicta aduerſarij · Duia nihil exis in pura poĩ põt
hr̃e eſſe actu ſine actu. Sed foꝛꝰ eſt ꝓpꝛius actus materie ergo materia nõ põt eſſe ſine foꝛꝰ. Dicere ergo materiaʒ eſſe actu ſine foꝛma eſt dicere materiã eſſe actu ſine actu· qð iplicat Zdictiõem.de quo inferius magis diſputabit᷑. Dicendum eſt ergo ad argumentuʒ ↄcedendo ipſuʒ tota liter. vex.n.concludit vʒ ꝙ materia non põt eſſe actu ſine foꝛma.qð cõcedimus. C Ad vltimũ rñdet ideʒ antonius ibideʒ dicens.ꝙ ſba p? nõ dr̃ inaxime ſa exß ꝙ maxi⸗ me ſubeſt alijs: ſed qꝛ exiſtit ꝑ ſe nõ qependens. hec ilie. ec.4. Sed jeſt directe 5 phm in pᷣdicamẽtis. D icit. n.ibidẽ ꝙœ
p ſba dñ ꝙ ꝓpꝛie pꝛincipal ⁊ maxime ſubſtare dicitur.
Oð etiũ phs ꝓbãdo ꝙ vna ſba eſt magis ſba qᷓ; alia aſſu⸗ mit ꝓ medio.ſ.qꝛ pluribꝰ ſubſtat. Tñj aliter dicenduʒ eſt
ad argumentuʒ negãdo.ſ.minoꝛẽ.qꝛ materia nõ põt ſub
ſtare aligbus accitibus niſi mediãte foꝛma.joꝛnma anteʒ vtputa rõnalis ſubſtat pluribꝰ acciñtibus.ſ.aliqbus poten tijs ⁊ buiuſmodi qhꝰ nõ ſubſtat inã. ñ mindꝛ eſt falſa.
¶Ii in pho ⁊ Doc. San. Et adhuc materia.
N nmn ſic ꝓcedit. Ã ꝙ mã 33 8 tertium inens ibenſe
ſit maxime ſba. Wã ens diuidit᷑ ĩ.io.gr̃a vʒ ĩ
gd.i.in Pᷣam quãtitatẽ ⁊c̃. Sed vt phus dieit i
textu materia nõ eſt neqʒ ꝗd neqʒ quãtuʒ ⁊ ſic de alijs.g⸗
nõ eſt ens ſaltẽ reale. ¶ Pꝛꝰ.œẽ ens reale eſt. Sed mate
ria nõ eſt. wã materia eſt ſõm generatiõis vt pʒ in pꝰ de
gatiõe. ergo mã eſt id qð gñatur ſicut ſpᷣm alteratõis eſt
id qð alterar. Sed id qð gnatur nõ eſt vt dicit phus ĩ.ÿ· phyſicoꝝ.gꝰ materia nõ eſt. Et ſic non eſt ens. CP ʒꝰ.ſi
materia eſſet aut h̃et eſſe a ſe aut ab alio.nõ pꝛn qꝛ nihil ẽ cã ſui eſſe.neqʒ 2m qꝛ illud qð hʒ eſſe ab alio poſt nõ eſſe: eſt gñabile vt aſſumit phs in phyſicoꝝ· ſed materia eſt ingſiabilis yt dicit phs pꝰ phrſi cox.ergo idem qð pꝛiꝰ. CP 40. ¶iderur ꝙ materia ſi eſt ens ꝙ ſit maxune ſba vt antig phi volnerunt. Mã illð vr̃ eſſe maxime ba quod
ipſum jolum remanet ablatis accitibꝰ oibꝰ. ſed materia eſt hmõi. Mã in coꝛpoꝛibꝰ ſenſibilib? qᷓ ab cibꝰ ↄcedunt᷑ eſſe ſte quedã ſunt tãqᷓ; illoꝝ coꝛpoꝝ paſſiões.vt calidũ ⁊ frigiduʒ de qbus manifeſtuʒ eſt ꝙ nõſ unt ſbe: Sunt etiã in eis q̃dã giiationes ⁊ factiones de quibꝰ plannʒ eſt etiã
ꝙ nõ ſunt ſße. Sunt etiã in eis q̃dã po ⁊ dimẽſiõᷣes de ꝗ
pꝰ etiã manifeſtuʒ eſt ꝙ nõ ſuni ſpe. Jed remotis iſtis di
menſionibꝰ ⁊ oĩbus alijs exiſtentibꝰ in ſba ſenſibili nihil vñ̃ remanere niſi materia: ergo materia vr eſſe maxime iba. ⁊ ipſa ſola vt antig voluerunt. C Sed ð eſt phᷣs in lia dicens. Et materia ſbã fit. t paulo poſt etiã ſeparabile ⁊ 5 aligd ineſſe vñ maxime ſbe. Quapꝛopter ſpecies ⁊ qð kit ex ambobꝰ ſba videbit᷑ eſſe magis qᷓ; materia.
P dm pꝰ ꝙ materia ᷣm ſui eẽn Reſpon deq nacsjaeaeſ ene· ð nul⸗
latenus eſt neqʒ qd.i.ſba neqʒ quãtitas neqʒ aligd alioꝛũ
gñum quibꝰ ens dinidit᷑ · Muod ſic ꝓbat phus. Mam oʒ aligd eſſe de quo oĩa pꝛedicta.ſ.entia pꝛedicent᷑ qð ſit di⸗ uerſum ab eis ita g ſit diuerſa quidditas eſſentia. Sʒ ma teria eit illud de quo oia pꝛcdicta pꝛedicant᷑ergo aliquid eſt ⁊ diſtinctũ ab eo qð eſt quid ⁊ quantitas ⁊c̃. Et ſic eſt ens. Scðo idẽ ꝓbat Doc. Salio medio in piti lectione. Mã opoꝛtet ſm mutatiõis ⁊ motus alterũ eſſe per ſe lo quẽdo ab vtroqʒ terminoꝝ motus vt ꝓbat phs pꝰ.phyſi
Kec.iꝛ. coxꝝ. Bed materia eſt pn ſÿm ſubſtãs nõ ſolnʒ motibusq ſunt ÿᷣm quãtitatẽ ⁊ qualitatẽ ⁊ alia accſitia ſed etiã eſt ibʒ
ſubſtãs mutatiõibus qᷓ ſunr ſm ſbam ergo opʒ ꝙ mate ⸗
rria ſt alia m ſui eſſeiã ab oibus foꝛmis ſbaibis ⁊ eaꝝ
Muarta
pꝛinatiõibꝰ. Attamẽ vt dicit pic Poc. S. dinerſitatẽ ma⸗ terie ab oĩibꝰ foꝛmis nõ ꝓbat hic phs ꝑ viõ motus q̃ qui ⸗
dẽ ꝓbatio eſt per viã naturalis phie.ſed ꝓbat ꝑ viã pꝛe⸗
dicatiõis q̃ eſt ꝓpꝛie logyce quã in. ꝙo. huius ðixit eẽ af⸗
ſinẽ huic ſcie. hec ille. Sed diceret aliquis 5 rõnem phi.
4 ec. 4
S pꝛedicta gnia pꝛedicent᷑ de materia ſ equit᷑ ꝙ materia
nõ ſit alia eſſentialiter ab eis ſicut hõ nõ eſt aliud;ᷣm eẽn⸗ tiã ab aĩali quod de eo pꝛedicat᷑. Illud eniʒ qð pꝛedicat᷑ de aliquo ꝗqdditatiue pꝛedicatiòe dicente hoc eſſe hoc non diſtinguit eſſentialr a ſbo. C Dcenduʒ ꝙ duplex eſt pꝛe dicatio.q̃dã eſt pꝛedicatio de ſpeciebꝰ. Ijlia eit pꝛedicatio denoĩatiua qua accũs pꝛedi⸗ cat᷑ de ſo. Mõ autem hᷓ qð hic dr̃ a philoſopho vt dicit Doc. S.põt intelligi de vniuoca pꝛedicatiòe ſmꝙ gnia
ptedicant de ſpeciebꝰ in quaꝝ diffinitionibꝰ ponunt᷑ qꝛ
nõ eſt aliud ꝑ eſſentiã aĩal ⁊ hõ. ſed opʒ hoc itelligi de de
vniuoca qua gfia pfedicant de
noĩatiua pꝛedicatiõe ſicut cuʒ albuʒ pꝛedicat᷑ de homine.
Alia eſt.n. quidditas albi ⁊ hoĩs.vñ cũ ſubiũgit ꝙ alia ge
neraß mõ pꝛedicant᷑ de ba.ſ.denoĩatiue ſba verd pꝛedi
rat de materia nõ eſt intelligendũ ſam actu erñteʒ de q bic loquit᷑ de materia pꝛedicari pꝛedicatiõe vñnoca ſiue
que eſt ꝑ eſſentiã nã ſupꝛa dixerat g materia nõ eſt quid
ſed intelligendũ eſt hoc de denoĩatiua pꝛedicatiòe ꝑ quẽ modũ accntia de ſa pꝛedicant᷑. Sicut enim hec eſt vera hõ eſt albus ⁊ nõ iſta hõ eſt albedo vel humanitas ẽ albe do ita hec ẽ vera hoc materiatũ eſt hõ nõ̃ autem iſta hec materia ẽ hõ vel hec materia ẽ humanitas. Ipſa auteʒ cõ cretiua pꝛedicatio ſine denoĩatiua oñdit ꝙ ſicut ſbaẽ aĩind per eſſentiã ab accidentibus ita materiaẽ alind per eſſen⸗ tiã a foꝛmis ſbalibus. Qnare ſequit ꝙ id qð ẽ vltimũ ſbʒ yᷣm ſe loquendo neqʒ eſt quid.i.ſba neqʒ quantitas neqʒ; aligd alind quod ſit in aliquo grie entiũ. hic ille foꝛmalr. ¶duertendũ eſt etiã ᷣm ꝓhm vt hic dicit Doct. S. ꝙœ
neqʒ pſe negationes eriã poſſunt per ſe pꝛedicari dẽ mã
teria. Sicut enim foꝛme ſunt pꝛeter eſſentiam materie ⁊
ita etiã quodãmodo ſe hit ad ipſam per accidens ita ⁊
negociatiões foꝛnax que ſunt ipſe pꝛiuationes ſᷣm accñs inſunt materie. Si emm ꝑ ſe ineſſent materie nũqᷓ; foꝛme in materia poſſent recipi ſalnata materia.hec ille. Nt huiꝰ rõ eſt:qꝛ illud qð ↄuenit alicui per ſe inſeparabiliter ſibi uenit ⁊ neceſſario vt pʒ ex po.poſterioꝝ. Si ergo ille p uatiões per ſe ineſſen materie nunqᷓ; poſent remoueria materia. Et per ↄñ contraria.ſ.foꝛme nunqᷓ; poſſent in ⸗ troduci in materꝛa. Wã ʒria nõ poſſum ſimul eſſe in eodẽ actu completo. ¶ Picendũ ⁊0 g impoſibne eſt materiã eſſe marime ſubſtantiã. Sed tã foꝛma qᷓ; compoſituʒ eſt mags ſubſtantia qᷓ; ipſa materia. Qnod pꝛobat philoſo⸗
phus fali ratione m Voc. S.in lectione. Mã duo ſunt de ratione ſabſtantie. videlicet ꝙ fubſtantia ſit ſeparabilis sb accidentibus.⁊m. eſt ꝙ ſit hic aliquid demonſiratnʒ. ſ
hec duo non coꝝuemunt materie.ſ.eſſe ſeparabile ⁊ eſe
hoc aliquid. Materia eniʒ nõ poteſ per ſe ſubſiſtere ſine
foꝛma per quã eſt ens actn enʒ de ſe ſit tñ in potentia.ip̃a
etiã non eſt hoc aliquid miſi per foꝛmã per quã fit actu. er
go materia non eſt maxime ſubſtãtta. Sed eſſe hocꝰ aligd
maxime competit compoſito ⁊ eſſe ſeparabile.foꝛma au
tem ⁊ ſi nõ ſit ſeparabilis ⁊ hoc aliquid tamen per ipiaʒ
compoſitum ſit ens actu vt ſic poſſit eſſe eparabile ⁊ hoc aliquid.ergo totum compoſitum ⁊ foꝛma ſunt magis ſub
Lec.10.
ſtantia qᷓ; ipſa materia. Sed hic oꝛitur difficultas quẽ to⸗
tum compoſitum ſit ſeparabile ⁊ non materia. Mam au⸗ tem hoc intelligitur de foꝛma ita.ſ.ꝙ totum compoſitum
ſit ſeparabile a foꝛma non autem a materia ant de accidẽ
tibus.ſcilicet ꝙ totum compoſitum ⁊ non materiaſi ſe⸗ parabile ab accidenubns. Mon eſt dicendum pꝛimum
quia totum non eſt ſeparabile m eſſe a partibus con
ſtitnentibus ita ꝙ totum poſſit eſſe ſine partibus. Pʒ foꝛ
ma eſt pars compoſiti. ergo compoſitum non eſt vᷣm eſe
ſeparabile a foꝛmna ſicut nec materia.¶ Si autem dica⸗
turꝙ eſt intelligendũ de ſeparauõe ſᷣm ttellectũ ⁊nð ᷣm
eẽ nihilominꝰ difficultas ſtat qꝛ ſicut mã nõp̃t itelligi ſine

Tec.I0.
Septimt
Si vo intelligat᷑ de accitibꝰ ita ꝙ totũ ↄpon ſit ſeparabi
e ab accidentibus m eſſe non auteʒ materiah implicat.
Nuia cũ totum cõpoſituʒ includat materiã ſi totum com⸗
poſitum ſit ſeparabile ab accidentibus. ergo ⁊ materia.
¶¶ Acd quod dicendum eſt ꝙ aliquid poteſt dici ſepara⸗ bile ab alio vᷣm eẽ dupliciter · vnoꝰ qᷓ;tũ ad ipſaʒ exſitiam. ita ꝙ vnũ poſſit eẽ altero n exiite.t ſie ↄpon nõ eſt ſe⸗ parabile a foꝛꝰ. Alioꝰ qᷓ;tũ ad depẽdẽtiã ipſiꝰ exſirie qi.ſ. vnũ ðᷣpẽdet ab alio ⁊ nõ eↄo. Et h iteꝝ pᷣt itelligi duplr. Inoo qᷓ;tũ ad depẽdẽtiã foꝛmalẽ Et ſic ẽt totũ ↄpon non eſt ſeparabile a foꝛꝰ qꝛ foꝛmaltr depẽdeèt a foꝛd.vt dictũ ẽ. Alioꝰ qᷓ;n ad depẽdẽtiã exnitie fundamẽtalẽ⁊ ſubiectiuã Et ſic foꝛ? ſubſiſtit ad exitiã totiꝰ ↄ poſiti nõ ã̃t ↄpon ad
exſitiã foꝛe.ñ iſtoꝰ totũ ↄpon nõᷓ ðpẽdet a foꝛã ſÿ bñ e
Et ſie ↄpon d̃ ſeꝑabile a mã ⁊ foꝛ.ſilr ⁊ accñtibus. Ex pᷣdictis vᷣo elici põt rõ quaꝓbat᷑ ꝙ mã eſt ens. Mã illud
qð eſt ſᷣm mutatiòis cũ maneat idẽ ſub vtroqʒ termino
rũ eſt aliqð ens. Sʒ mã yt dietũ eſt dr eẽ ſÿm pᷣn muta⸗ tiõis. Lõmẽtatoꝛ etiã dicit ꝙ trãſmutatio facit nos ſcire mãʒ.go mã eſt ens. Sed 5 hoc arguit᷑ Wã illud qð eſt ſpm trãſmutatiõis dʒ eẽ ens actu. Sʒ mã eſt ens in po? tĩ: ⁊ nõ actu.igit᷑. ¶ P ꝛ⸗.in pꝰ de gatiõe dr̃ ꝙ totu
mutat᷑ in totũ loquẽdo de gſia:iõe ſimplr. Si go mã eẽt
ſpm gnatõis ſeq̃ret᷑ ꝙ nõ remaneret eadẽ ſub vtroqʒ ter minoꝛum.igitur ⁊c̃. ¶ Acd pꝛimum reſpondet anto. an⸗ dree ĩ h.y.q.6 · dicẽs ꝙ materia eſt ens in potentia. Sed ens in poꝰ dĩ duplr. Nnoꝰ vt ſᷣm in po ſiue in quo eſt ĩ poꝰ. Alioꝰ vt terminus po fiue ad qð eſt poꝰ.Ex pᷣmi Supſicies d ealbãda.Exmn ſcð̃i.albedo gñanda. Iꝰ poꝰ dr ſbiua.⁊* dr̃ obiectiua. Mec iſte po ſunt eedẽ. Piñt ·n. ſepa rari. Dð.n ·eſt creabile puta angelus eſt in poꝰ obie ctiua nõ ſpiua. Idꝓpoſitũ mã nõ dr̃ ĩpoꝰ obiectina ſicut albedo añq; ſit. tũ qꝛ tale eſt ſimpłr nõ ens ·mã ãt eſt ens vt dem̃ eſt ·tũ qꝛ ens in poꝰ obiectina nõ eſt m trãſmu⸗ tatiõis iʒ terminus.mã ãt eſt ſᷣm tũ qꝛ talis ĩpoꝰ obiecti ua mutat ſᷣm mutationẽ actuũ.mã ãt eſt vna rõ oĩuʒ foꝛ maꝝ. Sʒ mã eſt ipo ſßina eo mõ quo ſupficies dr ipo⸗ ad albedinẽ ita ꝙ mã ẽ receptaculũ actus ſbalis pꝰ ⁊ actꝰ accñtalis ſcðario.ind vo lʒ ſit ens actn entitatis ti nõẽ eni actn foꝛmalitatis qꝛ diſtinguit᷑ 3 actũ diſtinguẽtes foꝛma lẽ ⁊ ſpeciticũ. Eſt gꝰ mãj ens ipoꝰ ſßiua magis qᷓ; õᷣm ac· cidẽtis.qꝛ minꝰ in ſe hs actualitatis ⁊ capax maioꝛis ac⸗ tualitatisvt pʒ de ſe. hec ille Ex quo elicit᷑ ꝙ duplex eſt poꝰ. Quedã ſbina. alia obiectiua. Et vtraqʒ ẽſt duplex.qᷓ̃ ctã entitatis ⁊ q̃dã foꝛmalitatis. Sʒ lʒ h vexꝝ ſit vʒ ꝙ mã ſit ens in poꝰ ſina qꝛ.ſ.receptaculũ qðᷣdã eſt actus tã ſba lis q; accũtalis oꝛdie quodã ⁊ ꝙ mã nõ ſit ſolũ ĩ poꝰ obie ctiua loq̃ndo de mã q̃ nũc eſt ſub aliqua foꝛ? qꝛ vt dictuʒ eſt illud qð eſt ſolũ in poꝰ obiectiua agẽtis nõ eſt ĩreꝝ nã tñ aliqua ibidẽ dicunt᷑ q̃ minus vera vident᷑. Manifeſtũ eſt.n.ꝙ poꝰ variãtur ᷓᷣm variationẽ illoꝝ ad q̃ oꝛdinãtur.
ñ mã coꝛpoꝝ celeſtiũ ⁊ in terminoꝝ nõ eſt eiuſdẽ rõis
Lũ go mã ſit poꝰ oꝛdinata ad actus.i.ad foꝛmnas vt ipſe ẽt ↄcedit relingt᷑ ꝙ mẽ ſit variabilis ſᷣm variationẽ actuũqᷓ;
tũ ad eẽ actũ · Quiꝰ tñ oppo aſſerit· M anifeſtũ eſt etiã ꝙœ nihil eſt ens actu in reꝝ nã exñs niñ fingke vel ꝑs aut pᷣnn
ſinglis cũ nihil ſit in vli pter ſinglaria. Singularia aũt oœĩa Ztinet᷑ ſub aliqua ſpẽ ita ꝙ ſingularia vniꝰ ſpẽi nõ ſunt ſin⸗ gularia alrerius. ñ actũ foꝛmalẽ diſtinguẽteʒ includunt
Dicerꝛ gꝰ mãʒ eſſe actu:actn entitatis ⁊ nõ foꝛmalr ipli⸗ cat in terminis. niſi qs ponere voluerit ens actu in reꝝ nã qð nõ eẽt hoc ens. Ponat᷑.n. ſecluſa quacũqʒ opatiõe in⸗ tellectus ꝙ mã hẽat eẽ actu entitatis ſine foꝛã qꝛ h̊ poſſibi⸗ le eſt vt aduerſarius ↄcedit. Moſſibili ãt poſio in eẽ nul
lũ ſegt᷑ ĩpote ppᷣoꝛũ. Nel gotalis mã actu ens ſine foꝛi. erit erñs ꝑ ſe vel cũ alio.Mõ n. pt pᷣſcindi ab vtroqʒ. Als
poneret᷑ in reꝝ nã aligd in gñe entium g nõ ↄtineret᷑ in
aliqua ſpecieꝝ entis.qð eſt ĩpole. niſi platoniʒãdo. Si di
cat᷑ ꝙ eſt ꝑ ſe exis ⁊ nõ cũ alio g erit indiuiduũ aut ſal⸗
tẽ ꝑ aligd indiniduatũ.ſi ſit indiuiduũ go hẽbit foꝛmã cuʒ foꝛꝰ ſpẽi in quolibet idiniduo ↄrneat᷑ qð eſt 3 ypotiſiʒ · ſi autẽ ſit ꝑ aligd idiuiduatũ aut illð erit foꝛ aut torũ ↄpon
Metha.
ſi eſt foꝛma itex ſequet᷑ ꝙ hẽbit foꝛmã qð etiã eſt 3 wo⸗
tiſim.ſi vo ꝑ to'n ↄpon cũ totũ ↄpon ↄponat᷑ in rebꝰ in⸗
libꝰ ex mã ⁊ foꝛ vt dicit hic phᷣs etiã ſequet ꝙ nõ erit ſi⸗
ne foꝛ*.ſi vo dicat᷑ ꝙ exiſtat cũ aliquo alio qð ꝑſe exiſtit aut illð alið erit foꝛꝰ aut to ↄpon. Et qðq;ʒ dicat᷑ ſemꝑ
erit ſub foꝛꝰ. Mer p̃t dici ꝙ illð alið ſit ip̃; eẽ qꝛ mhil ꝑ ſe ſubſiſtit ĩ ſuo eẽ niſi ſolus deꝰ cũ ĩ oĩ ereatura id qð eſt nõ ſit ſuũ eẽ. Relingt᷑ go ꝙ mã nõ p̃t eẽ ens actu entitatiue ⁊ nõ foꝛmalr.de quo vt dem̃ ẽ ĩfra diſputabu.Iꝙ icẽdũ eſt gꝰ ad pᷣmã rõneʒ ꝙ duplex eſt muiatio vna vʒ accñtalis alia ſbalis. Illð igit᷑ qð ẽ ſpᷣm mutatiõis accitalis vt pu⸗ ta aut alteratiõis aut augmẽtatiõis dʒ eẽ ens gctu. ſpm ãt mutatiõis Palis eſt duplex · qõdã ẽ ſßm qð ẽ vltin.̃ttz le etiã ẽ ens actu qð ẽ totũ ↄpon.alið ẽ ſÿm pn.⁊ tale nõ dʒ eẽ ens actu ſi vᷣm eiꝰ eẽntiã ↄſiderer᷑. ſᷓ ſuſficit ꝙ ſit ᷣm eẽ ſub aliqᷓ foꝛa lʒ nõ ſub foꝛꝰ ĩtroducẽda ꝑ illã gñationẽ.
tale ãt ſöm d̃ mã. ¶ Acd ſcðaʒ rõneʒ dicũt aliꝗ ꝙ ĩ mnta
tiõe ſali totũ mutat᷑ ĩ totũ qᷓ;tũ ad totalitatẽ vʒ ꝙ illð totũ qð coꝛrũpit᷑ nõ remanet idẽ ĩ numero totalt᷑.ſed tñj totuʒ ñ mutat᷑ ĩ totũ qᷓ;tuʒ ad oẽs ſuas ꝑtes ſʒ qᷓ;tũ ad foꝛmã uñ Et idẽ redit ſolo anto. dicentis ꝙ ſi accipiat᷑ totũ cathe
ren? iq;tũ.ſ.ſignificat rẽ ip̃aʒ ↄſtitutãex ptibꝰ ſic totũ dr ĩ totũ trãſmutari rõne foꝛ ſbalis a qj pᷣncipalr eſt eẽ rei.ſed ſi accipiat᷑ totũ ſyncathegoꝛicen?ſcõm qð determinat rẽ ip̃aʒ accipiꝓ qjlibet ſui ꝑte ſic torũ nõ trãſmutat᷑ i rotũ:qꝛ ſenſus eſt ꝙ res ᷓᷣm quãlibet ſui ꝑtẽ trãſiret ĩ quãlibʒ ptẽ alteriꝰ totiꝰ. Sʒ qꝛ ab eodẽ res habʒ ꝙ ſit ens actu ⁊ ꝙ ſit vna numero cũ mã hẽat ꝙ ſit ens actu ꝑ foꝛmã relingt ꝙœ hẽat ꝙ ſit vna numero ꝑ foꝛmã. Uñ ad diuerſitatẽ foꝛma
rů ſeqͥt᷑ ĩ mã diuerſuʒ ẽ ⁊ ꝑ ↄñs diuerſitas numeralis.im
poſſibile ẽ gꝰ ꝙ mã eadẽ numeroq̃ pꝛiꝰ fuit ſub foꝛ abij ciẽda ñ̃at poſtẽa ſub foꝛꝰ itroducẽda niſi equoce Dicẽdũ eſt go ꝙ totũ trãſmutariĩ totũ pᷣt itelligi duplicii.vno 5ʒ numeꝝ. Et ſic totũ etiã qᷓ;tũ ad oẽs ſuas ꝑtes mntat ĩ to⸗ tũ ira.ſ.ꝙ nihil remanet ĩ coꝛrupto ideʒ numeroqð pꝛiꝰ fuit ĩ vio ſicnt poſtea ꝓbabi᷑. Alioꝰ pᷣt ĩtelligi ÿᷣm ſpẽm Et ſic mã remanet eadẽ ſub vtroqʒ terminox.⁊ ſic totum nõ trãſmntat ĩ totũ qᷓ;tũ ad oœẽs ſui pteſſ ſolũ qᷓ;tũ ad ꝑtẽ foꝛmalẽ. Et qñ dr mã remanet eadẽ numero dõm ꝙ du⸗
plex ẽ ydẽptitas numeralis.q̃dã eſt vdẽptitas eẽntie. Alia
eſt ydẽptitas exiñtie ſiue ſuppoſiti. Tleꝝ eſt ꝙ mã qᷓ;tů ad eẽntiã ſuã ↄſiderata remanet vna nõ ꝗdẽ poſitine ſʒ pᷣnati ne ſicut ſupꝛa erpoſitũ eſt. variat tñ numero qᷓ;tũ ad eſſe. vñ ſicut dem̃ eñt in pᷣꝰ pte huiꝰ opis mã pᷣt triplr ↄſidera⸗ ri. lnoe qᷓ;tũ ad eẽ ĩ actu qð hʒ ſub foꝛ? qð eſt eẽ totiꝰcò ppſiti.⁊vo.qᷓtñ ad potẽtiã eiꝰ ꝑ quã eſt ſuſce ptina foꝛma⸗ rũ ant qᷓ;tũ ad pᷣuationẽ qͥ ſemp eſt ſibi pmixta· ʒ0o põt cõ ſiderari qᷓ;tũ ad eẽntiã aut nãʒ eiꝰ.mã igit᷑ pꝰ ↄſiderata eit er ↄñti mutabilis gñabilis etiã ⁊ coꝛruptibilis ſ nõp⁊ ꝑ ſe.⁊0 vo mõ di ꝑ accjis mutabilis iq;tũ.ſ.puatio q̃ eſt in ea coꝛrũpit᷑ adueniente foꝛma. Sed zo.eſt ꝑ ſe inna⸗ riabilis ⁊ ingenerabiliſ vt vult philoſophus in fine pꝛmi phyſicotum. võt igit᷑ dicẽduʒ ꝙ ſubſtantia 1 Ad P Amum aip vpuethno mõ ꝓ foꝛ ma totiꝰ ᷣm.ſ.ꝙ eſt nã gica vel ſpeciſica · Et ſic materia nõ eit ſba vt vuit hic phus. Vñ notãter dicebat ꝙ mate⸗ ria nõ eſtneqʒ qd.i.foꝛs. Alioꝰ accipit᷑ cõiter ſba·· ꝓomn ni eo qð ponit᷑ in pꝛedicamẽto ſbe ſiue ſicut pꝛincipiũ m teriale ſiue ſicut foꝛ ptis. ꝙt ſie materia eſt ſba. Vel poſ⸗ ſet dici ꝙ inã nõ eſt ᷣa.i.ſoꝛma eſſentialiter eſt tñ ſba de nominatiue vt ſit ſenſus můãtuʒ eſtſba ſicut expoſitum eſt⸗ Ed m. dðm ꝙ materia ᷣm ſuã eſſentiã cõſidema nõ eñ niſi in potẽtia. Si tñ cõſideret᷑ m g eſt ſub foꝛma eſt actu. Tinde materia illa que eſt ibᷣm generationis quꝭ i0t ma iniroducit᷑ fempꝑ ſtat ſnb foꝛma pꝛecedẽte⁊ abijcien da. Nec opʒ ꝙ materia que eſt ſᷣm generatiõis ſi id qð gentrat᷑ ſicut ibᷣmn alteratiõis eſt id quod alterat qꝛ gene⸗ ratio ſubſtãtialis qua introducit fœꝛma ſubſtãtialis nõ pꝛe ſupponit materiã eſſe ens actu. Pʒ mutatio accñtalis pꝛe ſupponit m eſſe in actn ſubſtãtiali. vnde non elt ſimile⸗ CAd alind patet ſolutio ey dictis in ine coꝛꝑis uu
—.—.————
2
————— ——— 8 S S— 1—
= S = S —
ain nn ſoi imi i
—
SS
S— ——

ott v Uwſih h geßtiß metuinne — — du qs niſ wbebe pl
— —
S
ueſti ¶Ibi in pho et oc. S. ttamen 1 c ꝓcedit᷑. Mide 3 8 quartum ꝙ nõ ſit ſoluʒ deter minanduʒ de foꝛma in hac ſcĩa:ſed etiã de mã de toto ↄpoſito. Mam a nolioꝛbꝰ nobis ad
ignotioꝛa ĩ q̃libet ſcia ꝓcedẽduʒ eit ᷣm oꝛdinẽ voctrine.
Sed totũ ↄpon eſt nobis notiꝰ qᷓ; foĩa aut mã̃: vt diẽ hic phus. igit nõ ſoluʒ eit determinãduʒ de ↄpoſito ſed etiã de aſijs.⁊ ẽt pꝛiꝰ determinãduʒ eſt de eo q; ð alijs. Cꝙ 2.Hec ſcia hʒ ↄſiderare potiſſime de difficilimis: vt pa tnit ex ꝓheo huiꝰ. dẽ ẽt inuit hic phus. Sed mã eſt dif ſcilioꝛ ad cognoſcenduʒ q; foĩa qꝛ hʒ cognoſci ꝑ foꝛmã: vt diẽ hic Do. S.nõ aũt ecõuerſo. git᷑ magis ĩ hac ſcĩa
determinãduʒ eſt de mãq; de foĩa. ¶P 30. hus hic
icipit determinare de ſbijs ſenſibilibꝰ ĩ hoc.yo.vt ꝑ earũ cognitionẽ deueniamꝰ in cognitionẽ ſaꝝ inſenſibiliũ. Sʒ ſbe ſenſibiles ſt cõpoſite.igit᷑ de ↄpoſitis eſt determinan dum in hac ſcia. ¶ Sed incõtrariũ eſt phus in lra dicẽs. Ittñ eã qͥ nic ex ãbobꝰ ſaʒ. dico aũt eã q̃ ẽ ex mã ⁊ foꝛ⸗ ma dimittẽdũ. Moſterioꝛ.n.ẽ ⁊ apta. Manifeſta aũt ali⸗ qjn amã. De 30 aũt nãqʒ 7 dðm ꝙ lʒ tã foĩa q; cõpoſituʒ
Reſpondeo ſit magiſ ſba q; mã: tiĩ ad pñs dimittenda eſt ba q̃ eſt cõpoſita ex ambobus.ſ.ex mã et foꝛma. Qð ꝓbat᷑ dupł ᷓᷣm phm. Maʒ de pꝛioꝛibꝰ pᷣoꝛ eſt ſpeculatio. Sed illa ſba q̃ eſt cõpoſita ex mã ⁊ foꝛma eſt poſterioꝛ vtroqʒ ſᷣm nãm ſẽ oẽ ↄpon ſimplicibus ex qbꝰ cõponit ergo cognitio mãe ⁊ foꝛme pᷣcedit cognitio neʒ ibe cõpoſite. Cꝙ; 20Qnerere rõneʒ ſiue cognitiõeʒ rocinatiuã vbi viget ſenſus ifirmitas eſt itellect?ꝰ. Sed ta lis ſba ↄpoſita apta ⁊ manifeſta eſt ad ſenſuʒ cũ ſenſui ſub iaceat. Ideo circa cognitionẽ eiꝰnõ opʒ ĩimoꝛari. ¶ᷓed mã lʒ nõ ſit poſterioꝛ ſed quodãmodo pꝛioꝛ:ti aliqi eſt manifeſta: vt diẽ phus. deo ẽt de ea ptranſenndus eſt. ¶CEx qbꝰifert ꝙ de foĩa potiſſime tractandus eſt: nia in hac ſcĩa tractanduʒ eſt de ſba nõ autem de mã neqʒ de cõpoſito.ergo de foꝛma determinãduʒ eſt. CCõfirmat᷑ etiã hic:qꝛ de difficillimis opʒ ↄſiderare in hac ſcia. Sed
talis ſa.ſ.foꝛma eſt maxime difficilis: vt dicit textꝰ. Maʒ
circa eã multi phy errauerũt.gꝰð ea tractãdũ eſt ad pñs. CAduertendnʒ eſt auteʒ ᷣm Doc. S. in lcõne.ꝙ mãa pho hie d̃ aliqᷓtt manifeſta:qꝛ ᷣm eſſentiaʒ ſuã nõ hʒ vñ cognoſcat᷑ cuʒ cognitionis pᷣnn ſit foꝛma. Cognoſcit᷑ autẽ per qndã ſilitudinẽ ꝓpoꝛtionis. Maʒ ſit hmõi ſbe ſenſibi les ſe hñt ad foꝛmas artiiciales vt lignũ ad foꝛmã ſcam/
phv ꝙ mãp eſt ſcibilis vᷣm analogiaʒ. hec ile. Nd⸗ uertenduʒ eſt vlteriꝰ ꝙ mãʒ ⁊ totuʒ ↄpon nõ cõſiderari a pho ĩ hac ſcĩa põt ĩteiligi duptꝛ. noꝰ.ſ.ꝙ nulloꝰ cõſi⸗ deranduʒ ſit de eis in hac ſcia.⁊ ſic nõ eſt ĩtelligenduʒ qð dictuʒ eit. imo iam phus determinauit de mã oſten⸗ dendo qd eſt.⁊ ẽt de toto cõpoſito ͥdãmõ ↄfuſo. Alio? põt itelligi ꝙ nõ ſit ↄſideranduʒ de eis ſᷣm ſpãlẽ ⁊ pfectã cognitionẽ ſiue ↄſiderationem mouendo difficultates di nerſas ⁊ ꝓpꝛias de ipſis. Et hoc modo dicit phyloſophꝰ de ipſis ad pꝛeſens non eſſe determinandum.
Ad imũü igir dðm ꝙ phus in pñti ſcia pꝛo⸗ P cedit a notioꝛibꝰ nobis ad ignotio ra nobis ⁊ notioꝛa nãe. Mã itentio ſua pᷣncipalis eit conſi derare de qdditatibꝰ ſpaꝝ ſepataxꝝ.ideo pᷣo determinat ð
Ae.rz et ni ita mã pᷣꝰ ſe hʒ ad foĩas ſenſibiles. Mꝛopter qð dr̃ĩpᷣ comn.69
ſubſtãtijs ſenſibilibꝰ non qdẽ qjntũ ad mʒ neqʒ q̃nũ ad
ↄpon ex mã ⁊ foĩa induiduantibꝰ cum talia hmõi non repiant᷑ in ſubſtantijs ſepatis. Sed determiat de ꝗddita tibꝰbaꝝ ſenſibiliuʒ. iñ ñ opʒ ſpãl ⁊ itrinſece deiermi⸗ nare de ↄpoſito idiuiduali ex mã ⁊ foĩa ſed in cõi tantũ. CAd ꝛm dõm ꝙ k iã ſᷣm ſuã eſſentiã ↄſiderata ſit mi⸗ nime cognoſcibiſitatis cum ſit minnne emtitatis tñ m ꝙ̃ hʒ eſſe ſub foꝛma manifeſtioꝛ eit nobis qᷓ; foꝛma. Cðel
poſſet dici ꝙ pꝛimus phus non habet conſiderare niſi de
bis qͥſt marie diffcilia ⁊ maxie ẽtitatis. ã̃aũtẽ mime entitatis reſpcũ foĩe ⁊ tonꝰↄpoſiti. vñ rõ i ſequi?᷑. CAd vlrn patuit ſolo ex dictis circa inem coꝛpoꝛis articuli.
AQuinta
Cs.xe. dem ſen oꝛdie qͥ ꝓcedẽduʒ ſit eirea ꝑtes di niſionis ſbe q̃ diuidit᷑ in ſßaʒ ſenſibilẽ ⁊ inſenſibilem.
ari conſiderandum re
Eceſſari ſtar de mõ ſeu oꝛ⸗
n dine qͥ ꝓcedenduʒ eſt circa ꝑtes tertie di
Fuiſionis ſbe qj ſba dinidit in Waz ſenſibilẽ
— ⁊ inſenſibilẽ. ¶Lirca qð querunt᷑ duo.
¶ Pmo vtrum ſubſtantia bene diui⸗
datur in ſbaʒ ſenſiblieʒ ⁊ inſenſibilẽ. ¶ Scðo vtruʒ pꝛiꝰ
de ſba ſenſibiliq; de inſenſibili cõſiderãduʒ ſit in hac ſcia. ¶Ibi in pho et e
— 17 ſic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙ ſba
8 umũ non bñ diuidat ĩ Waʒ ſen
ſibilẽ ⁊ inſenſibilẽ ſine ĩmãlẽ. Mã ſupiꝰ non di
. idit᷑ bona dione ĩ aliq̃ mẽbꝛa ĩq̃ adequate di
nidit᷑ iferiꝰ:q ſupiꝰ plaĩ ſuo ambitu cõtiet q;; inferiꝰ. Ied ſba coꝛpoꝛea aĩata que eit iferioꝛ ad ſpaʒ dinidit in ſpaʒ ſenſibilẽ ⁊ inſenſibilẽ: vt pʒ ꝑ poꝛphyn.igit᷑ ip̃a ſpᷣa non bſi diuidit᷑ in ſpaʒ ſenſibileʒ ⁊ inſenſibileʒ. CPꝛe. Ois ſba ſenſibilis eſt coꝛpꝰ. Si ois ſpa inſenſibilis eſt coꝛpꝰꝛvt pʒ in arboꝛe poꝛphyrij. Sed aliqj eſt ſba q̃ i eſt coꝛpꝰſiẽ ſunt ſbe ſepate a mᷓ.ergo pdicta dio non expꝛi⸗ mit totũ poſſe diuiſi: ⁊ ꝑ ↄñs eſt ĩſuffciẽs. ¶ꝙ 30 Si il la diuiſio eſſet bona aut eſſet diniſio giis in ſuas ſpẽs aut analogiĩ ſus analogata aut equoci in ſua ſigniũicata. Mon pᷣnꝛqꝛ ſba vt diẽ hic Doc. S.ꝑ pꝛiꝰ dñ̃ de ba ſenſibili qͥ ad nos ·ſimph vo de ſubſtãtia inſenſibili. Sed genꝰ eqjł dr de ſuis ſpẽbꝰ. Meqʒ 2mn gut zn.qꝛ cuʒ nullij analoguʒ aut equocuʒ ponat in gnie p̃ᷣntali. Seq̃ret᷑ ꝙ ſba ñ ponẽt᷑
vnnʒ p̃ntuʒ. nis eſt 5 phm.go xc. C 45. Ois ſpa rõ⸗
nalis eſt ſenſibilis:cũ œẽ aial ſit ſenſibile. Sʒ ſpe ſepate ſi ſbe rationales cuʒ ſint irellectuales. atio antẽ ⁊ itellectꝰ non ſt diſticte poÿᷣm rẽ:vt ꝓbat p. S.ĩpᷣĩ pte.q.yq. ar. 8.go ſbe ſepate ñ ſi iſenſibiles. ⁊ ꝑ ↄñs male ꝑ bas ĩſen⸗ ſibiles itelligunt᷑ ſbe ſepate. C Sʒ incontrariuʒ eſt phᷣus in lĩa bꝛeuiter inuens pᷣdictã diuiſionẽ cuʒ diẽ. Lonſitent᷑ anteʒ ſte eſſe ſenſibiliuʒ q̃dam.q̃re in his q̃renduʒ pꝛiꝰ. eſi ondeo dðm ꝙ ſenſibile ⁊ inſenſibile P pſit accipi dupk. Nno actine: vt illud/dicat᷑ ſenſibile qð eſt aptum natum ſentire ſiẽ ſt aialia. Jed inſenſibile qð non eſt aptum natum ſentire. ſicut ſunt lapides. Vt iſtoꝰ non accipiunt᷑ in ꝓpoſito. Sʒ ſic accipinnt᷑ in arboꝛe poꝛphyrij vbi coꝛpꝰaiatuʒ didit᷑ ĩ ſenſibile ⁊ inſenſibile. Alioꝰaccipiunt᷑ paſiue m ꝙ deri uant᷑ ab hoc verbo ſentioꝛ ſentiris. Et ſic ſenſibile dr̃qð põt ſentiri ab aliquo q̃ntum eſt ex ſe. Inſenſibile vo qð non eſt aptum natum ſentiri ab aliquo aiali.Et ſic accipi⸗ untur in pꝛopoſito. Gis.n.ſubſtantia inðlis ſiue coꝛpoꝛes apta nata eſt ſentiri. t ſic ſubſtantia mãlis d̃ ſenſibilis. Subſtantia vo imãlis ⁊ incoꝛpoꝛea non eſt apta nata ſen tiri: vt angelus ideo dicit᷑ inſenſibilis.ꝛñ pʒ ꝙ pñs dĩo coincidit cum illa qua diuidit᷑ ſubſtantia in ſubſtantiã coꝛ poꝛeã ⁊ incoꝛpoꝛeã. Et qꝛ oĩs illa diuiſio eſt bona cuius membꝛa diuidentia ſunt oppoſita ⁊ que euacuant totum poſſe diuiſi ⁊ que ſunnl ſumpta conuertunt᷑ cum diniſo ſequit᷑ ꝙ pᷣdicta diuiſio ſit bene aſſignata.qꝛ illetres con ditiones ſibi competunt: vt pʒ diſcurrenti per ſingulas. CAduertẽduʒ tñ eit ꝙ aliqd p̃t dici ĩſenſibile paſſiue du plicit. Nnoꝰ qꝛ jj actu ſentit᷑ ab aliq tj aptum natum eſt ſentiri ſiẽ ſonꝰ factꝰĩ medio maris. Et iſtoꝰ non accipitur hic. Alioꝰ aliquid dr̃ inſenſibile:qꝛ nec ſentit᷑ actu nec ap tum natum eſt ſentiri. Er hoc duplꝛ. Vnoꝰqꝛ jj eſt apinʒ natuʒ ſentiri ꝑ ſe pᷣꝰ.ß bñ ꝑ ſe ꝑ alteꝝ ſicut ſunt ſenſibilia cðia. Ft ſic etiã non accipit᷑ hic. Alioꝰ dr̃ aliquid ĩſenſibi le qꝛ non eſt aptum natum ſentirineqʒ pꝑ ſe pᷣꝰ neqʒ ꝑ ſe ꝑ altex ſi bene per accñs. Qð tñ p̃t dupl itelligi Tno⸗ ꝙ ſit ſenſibile ꝑ accidens in eo exitens vel ꝑ aliꝗd ĩqͥ eſt aut per aliquid ſui ſicut ſunt ſenſibilia per accidèns aut ẽt ſubſtantie dicunt᷑ eſſe ſenſibiles p accidentia. Et iſto mð etiã nõ accipit᷑ hic inſenſibile. Alioꝰ põt intelligi ꝙ ſit in⸗ ſenſibile a per ſe ⁊ per accñs in eo exiſtens aut pẽr aligd
Lectio.y.

aliud in quo ipſuʒ eſt:ſed tñ bene per ſnos effectus alig
Et ſic accipit᷑ hic inſenũbile pꝛo eo.vʒ. qð nõ eſt aptum
natum ſentiri per ſe pᷣmo neq; per ſe peralteꝝ neqʒ etiã per accidẽs cõiunctum ſibi aut per aligd cum quo cõiun cium eſt. t per oppoſitum accipit᷑ hic ſenſibile 3 ſe ex⸗ tendit ad id qð põt ſentiri aut per ſe pᷣmo aut per ſe ſcðo aut per accidẽs cõunctuʒ ſibi. Aduertenduʒ eſt inſupꝑ
ꝙ pᷣdicta diniſio eſt diniſio generis in ſuas ſpẽs ſeu diui⸗
ſio vninoci in ſua vniuocata. ¶ Et lʒ vna ſubſtantia pꝛece dat aliã.ſi ↄſiderent᷑ ym eaꝝ ꝓpꝛias nãs: nõ tñ fi cõſide⸗ rent᷑ per reſpectuʒ ad rõnẽ cõmunẽ diuiſi. Vue quidem
pꝛioꝛitas ſoia tollit vniuocã diuiſionẽ: vt pʒ ꝑ Doc. Si pᷣmo pier.ſicui etiã ſupꝛa dictũ eſt. CSi dicat᷑. Mãli ⁊ imãli nihil eſt cõmune niſi ſolũ nomen:vt dicit Voc. S. in tractatu de genere. CAd hoc reſponſum eſt ſuperius
.ꝙ lʒ mãli ⁊ ĩmãli nõ ſit aligd cõmune ᷓᷣm rem phyce ⁊ ñliter loquẽdo ti aligd eſt eis cõe vniuocũ logyce lo quẽdo. Mnita. n. equiuòcant᷑ vᷣm nãm:qů tñ vniuocant᷑ vniuocatione logyca: vt ſupꝛa ex Woc. S. ſatis adductu; eſt. ¶ Id arguꝭ aũt fcã incõtrariũ pʒ ſolo ꝑ ea q̃ deã ſũt. ¶¶Nbi ſupꝛa in Poc. S.⁊ pꝛecipne eepe 3 —,,„ ſic ꝓcedit᷑. Mide P ſecundum ↄſiderandum in hac ſcia de ſubſtantia ſenſibili
W inſenſibili. Mam vt ꝓbatum eſt pᷣcipue in
ko huius. hec cĩehtia abſtrahit a motu ⁊ ſubſtantia ſen⸗ ſivili.ergo in hac ſcientia nõ eſt ↄſiderandũ de ſubſtantia ſenſibili. Ted dicebat ꝙ hec ſcientia nõ conſiderat de ſubſtantia ſenſibili q̃ntũ ad nãm aut totum compoſitum
ſed qntum ad qdditatẽ ſen foꝛmã ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ.
Fo. Le.14. Contra: Quiia qdditas ſubſtantiaꝝ ſenſibilinʒ incindit ia vm nãn e. r. Acd pꝛimũ igit dðm ꝙ vt dicit Boc. S.ſuꝑ
1 Poecio de trinitate.q.vlti. ar.?.
in qjuhet cognitiõe eſt duo ↄſiderare.ſ.ÿᷣnn ⁊ terminnʒ.
Pticipiũ ꝗdẽ ad appꝛehenſioneʒ ꝑtinet. Terminꝰvᷣoad
indiciũ. Mꝛicipinʒ igit cuiuſlibet ſcie eſt ĩ ſenſu qꝛĩap⸗
ßo. Lec.i. mãm: vt dicit phns infra in hoc.y.⁊ in. ðo· huins. Sed
methaphyſica nõ ſolnʒ abſtrahit z materia particulari etiã cõmnni que eit pars qdditatis. ergo nõ habet coni⸗ derare de ſubſtantijs ſenſibilibus q̃ntum ad eaꝝ quiddi? tates. Sed dicebat ꝙ methaphyſica ↄſiderat Pdictas quidditates vt ſunt quedam entia nõ aũt ᷣm ꝓpꝛias ra tiones earnm. ¶ Uontra: Duia oĩa entia cõſiderantur in hac ſcientia vᷣm ꝙ ↄneniunt in ratione entis. Si ergo eaꝝ
quidditates ſoluʒ ↄſiderarent᷑ in hac ſcia inquãtuʒ cõue⸗ nuunt in ratione entis: ſequeret᷑ ꝙ nõ magis ↄſiderarent᷑
hic qᷓ; totum compoſitum aut materia. ð tanien eſt 3 phm in p̃ſenti paſſu.⁊ 5 Poc. P.igit᷑ ⁊̃. ¶ Pꝛ. Dꝛo
ceſſus mathematicus maxime eſt diſciplinabilis: vt pꝛo
batum eſt.õ. huius. Sed in mathematicis pꝛoceditura notioꝛibus ſimpłl ergo ẽt in hac ſcĩa videt᷑ foꝛe ꝓceden
dum a notioꝛibus ſimplꝛ. Sed ſubſtãtie inſenũbiles ſunt
notioꝛes ſimpl: ſubſtantijs ſenſibilibꝰ.igit pꝛius yider eſſe determinandũ in hac ſcia de ſubſtantijs inſenſibilibꝰ qᷓ; ecõuerſo. CP zo. Fubiectũ alicuiꝰ ſcie dʒ eſſe mo notũ in ſcia cuiꝰ eſt ſᷣm:⁊ ꝑ ↄñs ẽt ꝑtes eius pᷣncipales. Sed ens eſt ſubiectũ huiꝰ ſcie cuiꝰ ꝑtes pncipales ſubie
ctiue ſunt ſubſtãtie ſepate.ergo ſubſtãtie ſepate debẽt eſſe
pᷣmo note in hac ſcĩa. Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. Pʒ incõtrariũ
eſt phus in lra dicẽs. Confitent añt ſubſtãtie eſſe ſenſibi⸗ hũ quedã.quare in his querendũ pꝛiꝰ. m̃ aũt in pᷣnꝰ di
uiſimꝰ quot modis determinamꝰ ſpaʒ ⁊ hoꝝ vnum qð
videt᷑ eſſe ſpeculandũ eſt de ipſo. Mꝛeopere. n. ad trãſ⸗ eundũ ad qð notiꝰ ẽ. Diſciplia.n.ita fit ibꝰ ꝑ minꝰ nota nãe ad magis nota. Et h opꝰẽ quẽadmodũ i actibꝰ facẽ ẽ.
. o dm ꝙ pꝛius ↄſiderandũ eſt ĩ Reſpondeo vongh ſubſtanrijs ſenſbui
bus quantũ ad eaꝝ quidditates oſtendẽdo.ſ.quid ſit qd
ditas ſbaꝝ ſenſibiliũ qᷓ; de ſubſtantijs inſenſibilibꝰ ſine ĩ⸗ mãlibꝰ. D ꝓbat phyloſophꝰ tali rõne ðᷣm Doc. ᷓ. in
lcõne. Wã cũ oĩs diſciplia fiat ꝑ ea q̃ ſunt magis nota adi
ſcẽti opʒ ĩ oĩbꝰſciẽtijs ꝓcedẽ a magis notis nobis ad mi⸗ nus nota nobis ⁊ magis nota ſᷣm nãʒ. Sed ſte ſenſibiles ſunt notioꝛes nobis:ſbe vo iſenſibiles funt notioꝛes m nãʒ ⁊ nobis ignotioꝛes. Relingt᷑ gꝰ ꝙꝙ ĩ hac ſcientia de⸗
terminãduʒ ſit pꝛiꝰð ſbijs ſenſibilibꝰq; de iſenſibilibus.
dicit᷑ ſenñbile. Et ſic ſubſtantie ſepate dicunt᷑ ſenſibiles.
Mꝛobatio minoꝛis. Mam cognitio nr̃a oꝛtuʒ hzʒa ſenſu
git᷑ illa q̃ ſt ꝓpingoꝛa ſenſui ſt nobis notioꝛa. Sed ſe fenſibiles ſůt hmõi.go ⁊c. Scðm aũt nãʒ illa dir notio⸗ ra q̃ ex ſua nã ſũt magis cognoſcibilia. Gt hec ſi q̃ ſt ma gis entia ⁊ magis actualia. Et hec ſt qͥ ſt magis remota a
ſenin. Vnʒ gꝰ ſbe inſenſibiles ſint hmõi reſpectu ſbaꝝ ſen ⸗ ſibiliũ relnquit᷑ ꝙ ſint notioꝛes ſimpł ⁊ ignotioꝛes noß. Pꝛobatio maioꝛis. Siẽ.n.ẽ ĩ ſciẽt js actiuis:ita ꝓpoꝛtio nabilꝛ dʒ eſſe in ſciẽtijs ſpeculatiuis. Gʒ in ſciẽtijs actius ex bons vninſcuiuſqʒ.i.ex his q̃ ſt bona iſti ⁊ uli fiunt ca que ſi vł bona: ⁊ ꝑ ↄñs vncuiqʒ bona. Militaris.n.ꝓ⸗ nenit ad victoꝛiã totiꝰexercitꝰq̃ eſt bonũ qðdã cõe ex in gularibꝰvictoꝛijs huiꝰa illiꝰ. Pilt ars edificatoꝛia ex cõ⸗ poſitione hoxꝝ lapidũ ⁊ illoꝝ ꝑuenit ad ↄſtitutionẽ totiꝰ domꝰ.go ſilꝛ ĩ ſciẽtijs ſpeculatiuis opʒ ꝙ ex his que ſunt notioꝛa ipfi adiſcẽti ꝑuemre ad ea q̃ ſũt notioꝛa nãe q̃ ẽt ñ unt vltiꝰadiſcẽti nota. ¶ Iduertẽdũ ẽ aũt ᷣm phm in ſa
vt declarat hic Spoc. S.ꝙ illa q̃ ſt nobis notioꝛa ⁊ pᷓœꝛa
in cognitiõe ſt multotiẽs debilit nota ᷣm nãʒ. Et hoc iõ qꝛ paꝝ vłnihil hiit de entitate. Scðm.n.ꝙʒ aliqd eſt ens vᷣm hoc eſt cognoſcibile:ſiẽ pʒ ꝙ accũtia motꝰ⁊ pᷣuatio⸗ nes paꝝ vel nihil hñt de entitate. Et tñ iſta ſi magis nota
quo ad nos qᷓ; ſbe rex. Et hoc iõ qꝛ ſt vicinioꝛa ſenſui cũ ꝑ ſe cadãt ſub ſenſu qjſi ſenſibilia ꝓpꝛia vłl cõia.ſoꝛme vo
ſbales ꝑ accñs. ¶ Dicit aũt phᷣus notanter multotiẽs:q
qũqʒ eadẽ ſt ⁊ magis nota ᷣm nãʒ ⁊ ſᷣm nos. ſic pʒ ĩma thematicis q̃ abſtrahũt a mã ſenſibili.iᷣt iõ ibi ſempꝓ⸗ cedit᷑ a notio:ibꝰᷣm nãʒ:qꝛ ibi eadẽ ſt notioꝛa nãe ⁊ quo
ad nos. CEt k illa q̃ ſt magis nota qͥ ad nos ſint iterduʒ debilit᷑ nota 5ᷣmnãʒ mñ ex his male notis fᷣm nãʒq̃tñ ſůt magis nota adiſcẽti tẽptãdũ eſt cognoſcẽ illa q̃ vłx pfe
cte ſunt cognoſcibilia m nõm. Mecille. foʒmaliter.
pꝛehenſiòne ſenſus oꝛit᷑ appꝛehenſio fantaſie a q̃ oꝛit ap/ pꝛehenſio itellectiua ĩ nobis. Sed terminꝰ cognitiõis nõ eſt ſemp vnifoꝛmiter ĩ nohis. ñqʒ.n.cſt in ſenſu vt ter
minꝰ cognitiõis nãlis. Oñqʒ in vmaginatiòe ſiẽ terminꝰ?
cognitionis mathe maticalis. t qñ eſt in itellectu tm̃ ſi terminꝰ cognitionis metha. hec ille. icet ergo mathe⸗
maticꝰ abſtrahat a mã ⁊ a ſenſibilibꝰ qᷓ muʒ ad terminu;
ↄſideratiõis eiꝰ:tñ qntũ ad pᷣnn ↄſideratõis nõ abſtrahit
a ſenſibilibꝰ. Pʒ a ſenſibilibꝰ ad ĩſenſibilia ꝓcedi. CAd 2m dðm ꝙ vt diẽ hic phus metha.cõñiderat de ſubſtan⸗ tijs ſenſibilibꝰ nõ qjntuʒ ad mãʒ aut totuʒ ↄpon ſʒ q̃ntu; ad eaꝝ ꝗdditates oñdo qͥx eſt qð qd ⁊ qͥꝝ non· Verũi metha.ñõ ↄſiderat iſtas ſbas ſenſibiles pᷣncipal ꝑp eaꝝ
.cognitioneʒ hidã:ſʒ vt ꝑ eas deueniamꝰĩ coguitione;
ſbaꝝ ſepataꝝ ¶ Id ʒin ↄcedimꝰ. CId 4 negat ↄlis. Mõ.n. eſt eadeʒ rõ de mathematicis ⁊ metha.qꝛ in jð thematica eadeʒ ſunt nobis nota ⁊ nãe: vt dictũ eſt. Mõð
aũt ita eit in methaea. CAd ymn dðm ꝙ aligd p̃t dici p*
notũ dupk. Eino in ſtentione ⁊ in ↄfuſo. Et ſie mn cu⸗ iuſlibet ſcie dr pᷣꝰ notũ. Alioꝰ in executione ⁊ cognitione determinata. Et ſic non opʒ ꝙ ſubiectũ ſit ᷣmo notum⸗ imo vt ſic eſt queſituʒ in ſcientia cuiꝰeſt ſubiectumqᷓnus ad quid rei lʒ nõ q̃ntum ad quid nominis.
Coõ.s. De cõditiõwꝰregſtis ad qð qd erat eẽ i ci.
ſuꝑioꝛibꝰ qõnibꝰ viſum eſt de oꝛ⸗
*„
A randum erit de eſſentia ſubſtantiꝝ ſenf
bilinm per rationẽs logycas et cõmunes · C ecnndo ↄſiderandum eit de eis per pꝛopꝛia pꝛincwiã ſbar ſenſi⸗
bilium. Et hoc in octauo liꝰibi. ꝙx eis que dicta ſunt. bilium. Pt hoc inoe ¶Muantum
E dine ꝓcedẽdi circa ſubſtantias o“ equẽter ↄſiderandũ reſtat de ipſis ſub ſtantijs ſenſibilibꝰ. ¶ Cmrca qð duplex occurrit ↄſideratio.· ¶ Mꝛimo.n· ↄſide?
— — — —
— ——
——
iizu ut iim uiß 1irh icht jinu n wi
ſbi biieſ conl ßuh egi ſanp iy enn

Shzt
minnit Su iacih
nin. palh.8. 4
widenln·14⸗
doins mm audaüdi vyedoijnii vns igdi
Nueſtio
CAantum ad pꝛimũ duo ↄſideranda ſunt. Cpꝛimo
ↄnderanduʒ eſt de ſba reꝝ ſennbiliuʒ ᷣm ꝙ ſba dicit᷑ qð quid eſt. CScðo ↄhderandũ eſt de ſba ðm ꝙ vle a qui
buſdã ſba d̃ ibi. Qm̃ vo de ſba. CCirca pꝛimũ duo cõ⸗ fideranda ſunt. ¶ Mꝛimo ↄſiderandũ eſt de eſſentia reꝝ
ſenſibiliũ in ſe ⁊ abſolute. ¶¶ Scðo ꝑ reſpectũ ad alia ibi.
¶¶uantũ ad pꝛimũ duplex occurrit ↄſideratio. ¶ ¶Pꝛi ma eſt de his que regrunt᷑ ad qð ꝗd erat eſſe. NScðaẽ quoꝝ ſit qð ꝗd erat eſſe ⁊ quoꝝ nõ. ¶Circa pꝛimũ que ⸗ runtur duo. N Pꝛimo vtruʒ ad hoc ꝙ aliqd ſit de quid ditate alicuiꝰ requirat᷑ ꝙ pꝛedicet᷑ de eo in quid.i.eiſen/ tialiter ⁊ per ſe. Scðdo de ↄditionibꝰ regſitis ad perfe ctam diffinitioneʒ.* 3 CBequit᷑ in pho et Doc. S. pᷣm et ẽ im ſic ꝓcedit. Midet᷑ ꝙ ad S Ppimu ꝙ aliqd ſit de ꝗdditate ali cuius nõ regrat᷑ ꝙ p̃dicetur de eo ẽſſentialiter Cꝑſe · Mam ſbm eit de diffinitione ꝓpꝛie paſ ſonis:vt inkra ðicet᷑· ergo ſõm eit de quidditate eius:qꝛ fignatuʒ diffinitiõis eſt qð ꝗd. Conſtat auteʒ ꝙ ſÿm non pꝛedicat᷑ eſſential: de paſſione cnʒ ſit alteriꝰ generis.igit ad ß ꝙ aligd ſit de ꝗgdditate alteriꝰ non requirit᷑ ꝙ de eo pꝛedicet᷑ eſſential. CP 20. Benꝰx df̃ia ſunt de ꝗddita⸗ te ſpẽi: vt de ſe pʒ: ⁊ iñ nõ inſunt ſpẽi ꝑ ſe. Qð ſic p̃ʒ. quia quecũqʒ ↄueniũt vni tertio ʒ ſe illa ↄneninnt p ſe inter ſe vt pʒ arguẽdo in darapti.vʒ. Oĩs hõ ꝑ ſe eſt ſba. Oĩs hõ per ſe eit aĩal. ergo aĩal ꝑ ſe ẽ ſa. Sicut.n. ex neceſſarijs nõ ſequitur niſi neceſſarinʒ ita ex his que ſuht ꝑ ſe nõ vñ ſequi niſi ꝑ ſe. Si ergo genꝰ ⁊ dr̃ia: vtputa aĩal ⁊ rõnale
ↄuenirẽt per ſe homini ſequeret᷑ ꝙ aial ↄneniret ꝑ ſe ra⸗
tionali. Et ſic genꝰꝑ ſe pᷣdicaret᷑ de dria qð eſt ð phm ʒ? huiꝰ.igit᷑ ⁊c̃. ¶ P zo. Mareria eſt pars ꝗdditatis ſtaꝝ ſenſibiliũ loquẽdo de mã cõi⁊ nõ indinicnali: vt phus ĩ hoc.ycedit. Sed mã nõ pᷣdicat᷑ eſſcntial? de ſba ſenſi⸗ bili. WMam illud qð pꝛedicatur eſſentiai: pꝛedicatur in re cto vt hõ eſt aĩal. Sed mã nõ põt vere p̃dicari in recto ð pᷣa.vbi g̃ hec eſt falſa hõ eſt caro eſſentialt loquendo. ergo idẽ qð pꝛiꝰ. C.ſoꝛma ptis eſt de eẽntia ſax ſenſibiliũ que mãm ⁊ foꝛmã cõpꝛehẽdit. ed manifeſtũ
eſt ꝙ foꝛma partis nõ pᷣdicatur eſfential: de ipſa ſpa.hec
enim nõ eſt eſſentialis h eſt aĩa rõnahs. Si.n.queratur
qd eſt homo non ↄueniẽter rñdetur ꝙ eſt aĩa rationalis.
ergo ideʒ qð pꝛiꝰ. ¶ Sed incõtrarius eſt phus in j̃a.d. tpᷣmo dicenꝰ q̃daʒ de eo logyce qd eit qð qd erat eſſe vnũqðqʒ qð dr̃ ſᷣm ſe. Mon.n.eſt tibi eſſe muſicnʒ eſſe.
Mon. n.ſᷣm teipſuʒ es muſicns. Qð ergo ſᷓʒ teipſuʒ neqʒ
ẽtßᷣ omne. on. n.qð ita ſᷣm ſe vt ſupficiei albuʒ:qꝛ non eſt ſupficiei eſſe albuʒ eſſe. 3 vo qð i—— „ döm 6 ꝙ aliqgd ſit ð qd⸗ Reſpo ndeo quate cun opʒ ꝙ de eo pᷣdi cetur Fᷣin ſe ſiue ꝑ ſe ⁊ eſſentiat ſiue ᷣm pᷣñ inodũ dicen dip ſe. Pꝛima ps ꝓbat ᷣm phᷣm:vt deducit Hoc. S.i lcõne pñti tali ratione. Mam hie itelligimꝰ ꝑ qð ꝗd erat eſſe alicuꝰ ꝑ qð ↄueniẽter rñdetur ad iterrogationẽ ſcãʒ panidẽ. Sed q de aliqͥ q̃rit᷑ quidẽ nõ ↄuenienter rñde⸗ musꝑ eaq̃ inſunt ei p acciis.ſiẽ cuʒ q̃ritur quid eſt hõnõ poteſt rñderi ꝙ ſit albꝰvł ſedens. ergo nihil eoꝝ q̃ pᷣdicãt᷑ P accidens de aliqᷓ ꝓtinet ad qð quid erat eẽ illiꝰ rei. mMð
n·muſicuʒ eſſe vt dicit rextus ẽ tuuʒ eſſe. Et ſic reliquitur
ad haliqd ptineat ad qð quid eſt requirit᷑ ꝙ pᷣdicer ꝑ ſe. C Secunda ps ↄcluſionis ꝓbat᷑.ſ.ꝙ ad hoc aliquid ꝑ
tineat ad quidditateʒ rei non ſufficit ꝙ p̃dicet᷑ ꝑ ſe ſed eññ hoc requirit ꝙ pᷣdicet᷑ eſſẽtialit᷑.ſ.ſᷣm̃ pᷣmuz moduʒ dicẽ
di ꝑ ſe. Mã paſ̃o pᷣdicat᷑ ꝑ ſe de ꝓprio ſto in ſecũcio mõ dicendi per le: vt pʒ pᷣ poſt?᷑.⁊ tñ ꝓpꝛia paſſio non pti⸗ net ad qð quid erat eſſe ſtßi.igit ⁊c̃. M inoꝛ ꝓbat᷑ dupl.
Pꝛimo oꝛ illud qð adheret alicui tanqᷓ; aliqð accidens ndn eſt intrans eſſentiaʒ rei. Sed ꝓpꝛia paſſio eſt adhe rens ſᷣo ſiẽ acœis alteriꝰgeneris a ſubiecto · ergo non eſt
intrans eſſentiaʒ ſubiecti · Uñ ſupßeiei eſſe non eſt album
eſſe.l. hoe ipſus qð quid eſt ſupficiei non eſt qð quid eſt abuzʒ · Alia eit.n. quidditas ſuperfciei ⁊ albi. CExq pʒ
Serta
ꝙ neqʒ etiã compoſituʒ ex ſubiecto ⁊ ꝓpꝛia paflone ei
qð quid eſt ubiecti:ſicut quidditas ſupſiciei albe non eſt
Auidditas ſupficiei qꝛ ſignat aliquid extranenz inherens ſicnt dictuʒ eſt. Scðo ꝓbat᷑ pᷣdicta minoꝛ ducẽdoad in/ conenies. Kam contingit de eodẽ ſubiecto ples ⁊ di⸗ nerſas paſſiones p̃dicari ꝑ ſe. Si ergo qð quid eſt paſio nis ſit qð quid eſt ſubiecti ſequit᷑ ꝙ dẽs paiiones juhie⸗
cti pari ratione ꝑtinebunt ad qð quid eſt ſubiecti.verbi
gr̃a. Rifibilitas ⁊ flebilitas ⁊ diſciplinabilitas ⁊c̃.junt P ſe paſiones hois. Si ergo qð quid eſt riſibilis ſit quod quid eſt hois pari ratione ⁊ flebilitas ⁊c̃.pertinebuntad qð quid eſt hois. Ged que vni ⁊ eideʒ ſunt eadeʒ illa in ter ſe ſunt eadem.ergo ſiqð quid eſt riſibilis ⁊ qð qud
eſt febius ſimt ipluʒ qð quid eſt hois ſequit᷑ g qð qui
eit riñbilis ⁊ qð quid eſt flebilis ſint vnnʒ ⁊ ideʒ. Quod pʒ eſſe fallum. ergo ⁊c̃. Cx pdictis ergo pʒg cum ea que pdicant᷑ ꝑ accñs non ptineant ad qð quid eit nec ila
que p̃dicant᷑ per ſe in ſcðᷣd modo dicendi per ſe in quoꝝ
diffinitionbꝰ ponunt ſubiecta relinquit᷑ ꝙ illa ꝑtinent ad qðᷓ quid eſt que pᷣdicant᷑ ꝑ ſe ⁊ tñĩ eoꝝ diffinitionibꝰ
non ponunt᷑ ſubiecta vt ſunt illa que pᷣdicant᷑ ꝑſe m pmn
modum pſeytatis. Mec oĩa Doc..in lectione q̃ niatt inuit phus in textu. ¶ Motat autẽ Doc. S. hic ꝙ phus
p determinat de gð quid erat eſſe ſubſtãtiaꝝ ſenſibiliũ logrce. Et hoc ideo qꝛ hec ſcia habet dndã affinitatẽ cum
logyca ꝓpter vtriuſqʒ cõitatẽ. Ideo modꝰ logycus con
ueniẽs eſt hnic ſcie ⁊ ab eo incipit. Ad logycã autem ꝓ⸗ pꝛle ꝑtinet modus pᷣdicãdi.Et qꝛ phyloſophus ineſtigar
qð quid erat eſſe ex modo pꝛedicãdi:ideo phyloſophns
dicit logvce ſe eſſe determinatuꝝ de qð quid erat eſſe. Mec ile. C Motat vlterius idem hoc · ibidem g in om⸗
nibus ſequentibꝰ dictis phyloſophy.per hoc ꝙ phyloſo phus dicit huic eſſe vel hoc eſſe intelligit qð quid erat
eſſe ulius.ſicut per hoc ꝙ dicit hommi eſſe vel hominẽ
eſſe inteliigit id qð ptinet ad qð quid eſt homo. hec ille.—
¶CSed querebat diſcipulus vtrum omnia illa que pꝛe⸗ dicant᷑ eſſentialꝭ de re ꝑtineant ad quidditatem rei.t a guebat g non. uia ſi ſic cum illa pꝛedicata ſint dinerla ſequeret᷑ ꝙ de ratione quidditatis eſſet compoſitio:ita ꝙœ queibet quidditas eſſet compoſita. nod eſt ↄtra Boc. S. in·⁊v. ſniaꝝ. di 3.. I. ar. pᷣ' in coꝛpoꝛe.ergo ⁊c̃. CD
cendum ꝙ licet quidditas ſubſtãtiaꝝ ſenfibiuum ſitcom yoſita ex inã ⁊ foꝛma:tñ de ratione quidditatis in com muni non eit ꝙ ſit compoſita neqʒ ꝙ ſit ſimplex: vtpꝓꝑꝓ
Doc· S.i.⁊. fniaꝝ vbi ĩmediate jupꝛa. icit. n.ibi ꝙ in
compoſitis ex mã ⁊ foꝛma nã que qnidditas ſiue eſen⸗
tia dr reſultat ex coniunctione foꝛme ad mãm: vt bnma⸗
nuas ex coniunctone coꝛpis ⁊ aĩe.dde ratione autẽ quid
ditais inqjntum eſt quidditas non eit ꝙ ſit compoſita: q
nunq; ineniret᷑ ſimplex nã. Qð ad mmꝰ in deo flin eſt.
Mec eſt de ratione eiꝰ ꝙ ſit ſimpley cum quedã iueniat compoſita: vt humanitas. ec ile. ¶ Dicendum eit gꝰ
cia pꝛedicata eſſentialia iciudunt᷑ in qdditate rei. Mec
ꝓbter hoc opʒ ꝙ quidditas rei ſit compoſita:qꝛ oĩa illa pꝛedicata eſſentialia ñimul ſignãt vnã ⁊ eandem nimt: vt ens vel ſba ⁊ ſba icoꝛpoꝛea ĩ angelo ſignãt nãm angelicã que non eſt compoſita licet in angelo ſit cõpoſitio ex ſup⸗ poſito ⁊ eſſe ſine ex qð eſt ⁊ qᷓ eſt: vt ĩfra patebit. ierũtñ partes diffinitionis ſubſtantiaꝝ ſenſibilium bñ denotant
rompoſitioneʒ in quidditate: vt ĩfra patebit. CMontrail lam rñſionem arguebat idem diſeipulns dicens. Ens eſt
pꝛedicatum eſſentiale cum conuenienter rñdeat᷑ ꝑ ipſum ad iterrogationẽ factã ꝑquid:⁊ tñ ñ ꝑtinet ad eſſentiam rei.gꝰn oĩa pꝛedicata eſſentialia ꝓtinẽt ad qddiratẽ. Mꝛo
vãt minoꝛemn:qꝛ hoc nomen ens ipoſitum̃ eſt ab ene: vt
diẽ Doc. S.ſupiꝰi.o. hniꝰ.q.z. ar. 4.go ſignat eẽ:qꝛ id a qͥ nomẽ ĩp ↄmt᷑ eit qᷓlitas ſalnoĩs ⁊ illã iciudit ð ſigna to pᷣncipali· Ronale.n.ẽ qᷓlitas eſſentialis aqj ipeni᷑ ß no men ho ⁊ ip̃am ſignat. Si goens ꝑtinet ad quidditatẽ rei ſeqt ꝙ eſſe ptinebit ad eandem. Sʒ hoc eſt fim:qꝛ ſi ſi: tůc ñ poſſemĩtelligẽ rem non itelligendo eſſe eiꝰ qð cſt manifeſte falſum: vt pʒ de rola in hyeme et de fenice.

Septimi
Ticendũ ᷣm oc. S.in. 20. ſnia vbi ſupꝛa. ꝙ eſſe
5ᷣm qð dicit᷑ res eiſe in actu iuenit᷑ ad diuerſas naturas
ſiue ꝗdditates diuerſimode ſe habere. Quedaʒ.n.nã eſt
de cuus intellectu nõ eſt ſunm eſſe. Að pʒ er hoc ꝙ in⸗
telligi põt cumjhoe ꝙ ignoꝛet᷑ an ſit: ſicut feniceʒ aut ecli⸗
pſim aut aliqd huiufinodi. Alia autẽ nã inuenit᷑ de cuius rõne eſt ipſus ſuũ eſſe eo ꝙ nõ eit acquiſitũ imo ipluʒ eẽ eſt ipſa natura. Omne.n.qð eſt tale nõ habet ſuũ eſſe acq
ſituʒ ab alio:qꝛ Ulud qð res ex ſua qdditate habetꝛ ex ſe
habet. Sed omne qð eſt pꝛeter deuʒ habet eſſe acgſituʒ
ab alio ergo in ſolo deo ſuuʒ eſſe eſt ſua ꝗdditas. In oiĩ⸗
bus aũt alijs eſſe eſt pꝛeter quidditateʒ. IMec ille. Sic
ergo ↄcedendũ eit ꝙ eſſe in rebus creatis nõ ꝑtineat ad
quidditateʒ. Et ſimiliter ens participialiter ſumptuʒ: vt
idem eſt qð exiſtens nõ pertinet ad quidditateʒ rei:qꝛ in ſuo ſignato includit eſſe exiſtentie. Sed ens noialiter ſũ⸗
ptum qð eſt habens eſſentiaʒ ꝑtinet ad quidditateʒ rei.
¶CEr k ens imponatur ab actu eſſendi:non tamen noia⸗
liter ſumptũ actum eſſendi ſignat qꝛ nõ ſemper idem eſt qð nomen ſignat: ⁊ id a quo imnpoſitũ eit ex pte ĩponẽtis: Sicut lapis impomtur a leſione pedis:et tamen non ſi⸗ gnat leſionem pedis ſed rationẽ lapidis. ictũ eſt enum
ſuperius ꝙ aliqð nomen imponit ab aliquo dupliciter. Vnoꝰ ex parte rei impoſite. Nt ſic illud a quo nomẽ im⸗
ponit᷑ eſt dr̃ia ſiue qualitas eſſentialis. Et tunc idem eſt illð a quo nomẽ imponit ad ſignanduʒ ⁊ qð ſignat. Ilio modo nomẽ imponit᷑ ab aliquo ex parte imponentis qñ
. ꝓpꝛia qdditas nõ eſt homini imponẽti nota.ſed acẽi⸗
pit aliquã ꝓpꝛietatẽ ↄuenientẽ rei a qua imponit᷑ nomen ad ſignanduʒ ſicut exẽpliticatũ eſt de lapide. Et tunc non eſt ideʒ id a quo nomen impomt᷑ ⁊ id ad qð imponitur ad ſignandũ. ¶ Inſtabat inſupꝑ ideʒ diſcipulus ↄtra illaʒ auctoꝛitateʒ phyloſophi.ſ.quecũqʒ vni ⁊ eideʒ ſunt ea⸗ dem illa inten ſe ſum eadem. Mam rõnale ⁊ riſibile con ueniũt in homine:nõ tamen cõueniunt inter ſe. Paterni tas etiaʒ ⁊ filiatio ſunt idem eſſentie dinine ⁊ tamen non ſunt idem inter ſe. Momo etiã ⁊ aſinus ſunt idem aiali: non tamen ſunt idem inter ſe.ergo videt᷑ ꝙ pᷣdicta ꝓpo ⸗ ſitio nõ habest veritateʒ. ¶ Dicendũ ꝙ illa que ſun ea⸗ dem vni tertio vᷣm rem ⁊ rõnem ꝓpꝛiaʒ illa ſunt eadem eſſential: inter ſe. R iſibile aũt non eſt idem cum hoie.ſ. eſſentialiter lʒ rõnale eſſentialiter fit ideʒ homini. Ende nõ opʒ ꝙ rõnale et riſibile ſint idem inter ſe. Similiter paternitas ⁊ filiatio nõ ↄneniũt in eſſentia ᷣm rõnẽ pꝛo⸗ pꝛiam relationis. Mec etiã homo ⁊ aſinus cõuemũt m rõnem pꝛopꝛiam in aiali. Vnde inſtantie ille nulle ſunt. ¶Uerũtamen qualiter ꝓpoſitio illa phyloſophi intelli⸗ gatur ⁊ quot ſunt expoſitiones eius ß̃ᷣm dicta Doct. S. declaraiuʒ eſt ſuperi? m.ꝙꝰ. huius.q.ʒ · ar.ʒ · cum de vni tate ageretur.. „j 3 gitur dicenduʒ ꝙ lʒ ſbm ponatur Ad PpMmu diffinitione paſſionis per gdditamentũ non tamen ponit᷑ ſicut pars eſſentialis eiꝰ.
Ande non opʒ ꝙ ꝑtineat ad quidditatẽ eius. Si.n.que⸗
ratur ꝗd eſt homo nõ cõueniẽter reſpondet᷑ ꝙ eſt riſibi? lis. ¶ Ad ſecundũ dicenduʒ ꝙꝙ ſicut animal ⁊ rõnale cõ nemunt per ſe homini ita cõueniunt inter ſe. Mon tamen ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ genus in rõne generis cõſideratum per ſe pꝛedicetur de differentia. Quia aial cõuenit cũ ho mine per ſe inqᷓntus ↄtrahitur ad hominẽ᷑. Et ſic de genẽ bene dia pᷣdicatur: vtputa aĩal ↄtractuʒ eſt rõnale per ſe vr ſit ſenſus.hoc qð eſt aĩal.ſ.homo eſt rõnale per ſe. ⁊ hoc að eſt rõnale.ſ. homo eit aial per ſe: vt ſupꝛa decla⸗ ratuyn eſt in. ze. huius vbi poſitus eſt ſpecialis articulus de Pᷣdicatione generis ⁊ drie.q.õar. ꝓ. CAd zn dicũt aliqui ꝙ lʒ materia nõ p̃dicet᷑ eſſentialiter de ſubſtantia ſenſibili ſi abſtractiue deñgnetur:tamen in concrero bene pꝛedicatur de ea. Licet.n.homo nõ ſit materia neqʒ coꝛ⸗ pus qð eſt altera pars componens. ec tamen eſt ve⸗ ra homo eſt ba mãlis ⁊ coꝛpoꝛea. Similiter lʒ aĩa ab⸗ ſtractiue deſignata nõ pꝛedicet᷑ de homine: bene tamen ↄcretiue pꝛedicat᷑ icut lʒ hec nõ ſit vcra ⁊ eſſentialis hõ
Metha.
eſt anima:hec tamen eſt eſſentialis homo eſt ſubſtantis
animata. ¶ Sed hec reſponſio fallum p̃ſupponit. Mam
hoc pᷣdicatum eſſentiale mãle aut coꝛpoꝛeũ yel ſenſibile
nõ eſt pꝛedicatuʒ ſumptuʒ a vera materia. Alð nõ poſſet
pꝛedicari de ſpecie. vt ſepius dicit Poc. S.ſicut ifra pa⸗ tebit. Sed eſt fumptum a foꝛma ꝰm gradum generaleʒ pfectionis ↄſideraiuʒ. Tinde falſuʒ eſt dicere ꝙ materis que eſt pars diſtincta ↄtra foꝛmã partis eſſential: pdicet de toto cõpoſito ſiue ↄcretine ſine abſtractiue deñgnet. ¶ Dicendum eſt ergo ad argumentũ ꝙ ad hoc ꝙ aligd ſit de qdditate rei anq; dicens totã ꝗdditateʒ rer⁊ eſſen
tiam opʒ ꝙ pᷣdicetur per ſe ⁊ eſſentialiter. Et ſic intelſigi
tur hic dictum phy. Materia aũt ⁊ foꝛma parts ſunt de quidditate rei ſicut pars ⁊ nõ ſicut dicẽtes totaʒ qddita⸗ tem rei Mnde nõ opʒ ꝙ pꝛedicent᷑ eſſentiale de ipſa re. Anmal. n. qð eſt de ꝗdditate hominis dicit totaʒ eſſen tiain hominis:lʒ nõ totaliter.i.ᷣm omnẽ moduʒ eſſendi vel cognoſccndi. Similiter ⁊ rõnale dicit totã eſſentiam hoiĩs.Et per hoc pʒ reſponſio ad vltimum.
¶ Ebi ſupꝛa in Poctoꝛe BSancto.
— ic pcedit. dide — S ſecun dum tur ꝙ tres condi jtiones requiſite ad bonã diffinitionẽ qdditati Auam que eliciunt᷑ hic a pho nõ ſint ſufficiẽter
poſite. Dnarum p̃ꝛima eſt ꝙ ipſa diffinitio pꝛedicet per
ſe de diffinito. Secunda ꝙ pꝛedicetur eſſentialt. Tentia ꝙ pꝛedicet᷑ ꝓuertibiliter de diffinito. Mam hec diffini⸗ tio rõnale aidl pꝛedicat᷑ per ſe ⁊ eſſential ⁊ ↄuertibilier de homine ⁊ tamẽ nõ eſt bona diffinitio:qꝛ nugatio iclu ditur in ea que eſt vitioſa in diffinitiombus. g tur ⁊c.
¶P ꝛ. Piffinitio qdditatina debet dari per notioꝛa 5
naturaʒ. Sed hec diſfinitio aial rõnale nõ datur per no⸗ tioꝛa ᷣm hãm. Mam aial cum ſit cõfuſius eſt nobis noti? ergo nõ nature:qꝛ in nãlibus aut methaphyſics cadem nõ ſunt nobis nota et nature:et per ↄſequẽs illa diffini⸗ tio nõ eſt bona. ꝙt tamen pꝛedicat᷑ per ſe ⁊ eſſentaliter ⁊ cõuertibilt de homine · ergo pꝛedicte tres cõditiones nõ ſufficiunt ad veraʒ diffinitionẽ. TP ʒꝰ. Ad rationeʒ bone diffinitionis requirit᷑ ꝙ faciat difinitum differre a quolibet alio: vt dicit Albertus magnus in ſuis pꝛedica bilibus. Sed hec ↄditio non enumerat᷑ inter pꝛedictas · Igit᷑ ⁊ẽ. Cp 40. Tlna cõditionũ bone diffinitionis eſt ꝙ euacuet᷑ tatam nãm diffiniti a pꝛima potemia vſqʒ ad vltimũ actuʒ: vt Ilbertus dicit vbi ſupꝛa. Sed illa etin nõ enumeratur inter pꝛedictas. Igitur ⁊c. CpP I. De ratione diffinitionis eſt ꝙ explicet eſſe diffiniti. Maʒ dif Rnitio eſt ratio indicans quid eſt eſſe rei per eſſentialia:⁊ etiam quidditas que ſignatur per diffinitioneʒ ſubliſtit in ſno cẽ: vt pʒ de natura angelica. Ped eẽ nõ pꝛedicatur eſſentialiter de re: vt dictum eit in pᷣcedenti artculo.eu res intelligi poſſet ſine ſuo eſſe. Igitur ⁊c. ¶ Sed cõtra eſt phus expꝛeſſe hic quo ad duas pꝛimas c onditiones: vt pʒ in articulo pᷣcedenti. Tertia autem conditio ex pꝛe dictis elicitur. Mam diffinitio debet indicare eſſentiam diffiniti vſqʒ ad vltimũ actuʒ. Sed vltimus actꝰ eſt dif⸗ ferentia conuertibilis cum diffinito.igitur ad veram dif⸗ ſinitionem requiritur ꝙ ↄuertibili pᷣdicet᷑ de diffinio ·
L dicendũ g de ratione diffini⸗ Reſpon deo nons conplete ẽ pꝛimo vtdl
cit Alberius ꝙ cõueniat oĩ contento ſub diffinito ⁊ nulli alteri. Scðo ꝙ faciat ipſuʒ diffinuuʒ differre a quolibet
alio. Tertio ꝙ enacuet tolã naturã diffiniti a pꝛina po vſqʒ ad vltimnʒ actuʒ Qnod ĩelligẽduʒ eſt non quãu ad omnẽ modnʒ cognoſcẽdi: ſed qᷓ;tum ad cognitionei quidditatiuã ⁊ enentialem. Mec autẽ oĩa ſignãt conditio
nes hic elicite ex pho. Qnaꝛuʒ pꝛima eſt ꝙ diffinitio pᷣdi
cet᷑ per ſe de diffinito. Secunda pꝛedicetur eſſentialier- Tertia ꝙ pꝛedicetur ↄuertibiliter. Quod enim conu¶⸗ nit alicui per ſe dmni tali conuenit. ji quod conuelit ali cui ↄuertibiliter ſoli tali conuenit. ð aũt ↄuenit alicui
eſſentialiter ⁊ conuertibiliter facit ipſum differre a quo
libet alio. Quod etiaʒ eſſentialiter et conu iu

Septima tiones.⁊ eſt medium demonſtrationis Hecile. M m 1 igitur iam patuit ſolutio erd * d Pamum ctis. ¶Acd ſcõm dðm ꝙ dif finitum inſideretur vt aquoddãtetus he eſt nobis notiꝰ B partes diffinienteg: vt pʒ pꝛimo phytt tñ ſi partes dif imentes ↄſiderent᷑ ÿᷣm ſe ſint nobis notioꝛeb:yt p ꝑ do. S.iß pte.q. 7. ar. ʒ. ad zm. vpl ſic ait. Mars aliqua du
Aueſtio
pᷣdicatur ſufficienter explicat nãm diffiniti dum modo ex plibus pꝛedicatis eſſentialibus cõponat᷑ ita ꝙ magis cõe pꝛecedat minns cõe ſequat qð ex ſequentibꝰer pho ſn mitur. Patet ergo ꝙ ad ꝙ aliqua ſit diffõ quidditatins ſuſficiunt pꝛedicte tres ↄditiões. CAduertẽduʒ eſt aute ꝙ pꝛedicte ↄditiões alberti requirũtur ad quãlibet diffõ nẽ bij dataʒ. Bed pꝛedicte ↄditões phy requrunt ad dif finitionẽ qdditarinã. ¶Et ſi debite dicta phy in. 7. ↄſide pliciter poteſt cognoſci. Tnovabſolute 5ʒꝙ in ſe eſt. ⁊ ſic r ene 3. 35 diti 6 esr equirũtur ad a diffõnẽ quidditatinã— nihil pꝛohibet pꝛius cognoſcere partes qᷓ; totuʒ:vt lapi.— que tñ oẽs vᷣtualiter in pꝛedictis tribꝰↄtinentur. Vnaru; des c; domuz. Alioo ßm g ſunt ptes huiꝰ totiꝰ. Et ſic ne pꝛima eſt ꝙ talis diffõ ↄponat᷑ ex pluribꝰterminſs qꝛvnꝰ ceſſe eſt: vt pꝛius cognoſcamus totum qᷓ; y
eit P lalis diſe nten ceſſe eſt vt pꝛius cognoſcan nqᷓ partes.pꝛꝰeniz ſolus terminus nõ põt eſſe diffinitio yt infra pꝛobat phs cognoſcimns domnm quadam confuſa cognitione qᷓ; di ſcha eſt ꝙ illi plures termini ſic ſe habeãt ꝙ vnꝰſit magis
d piure: n c le babes um ſtinguamus ſingulas partes eius ſic ergo dðm ꝙ diffini⸗ cõis ⁊ alter ſpecialioꝛ. ex duabus differentijs cõner⸗
52 3 h ex duabus differentijs cõn pꝛius notaqᷓ; diffinitum per tbilibus ant ſynonimis non põt fieri diffõ quidditatina.
entia abſolute ↄñderata ſunt 8 ant ins. ea. Bed m ꝙ ſunt partes difñnitionis ſic ſunt poſterius Pertia eſt ꝙ tales termini ſint d ebite oꝛdinati ita ꝙ ma⸗ gis cõe pꝛecedat minnſcõe.qꝛ ſi ecõuerſo oꝛdinentur erit
nota Mꝛins enim cognoſcimus hoĩem quadam cogni
e ptecedat min ſ o oꝛdinentur ert tione cðninaq; ſciamus diſtinguere oia que ſunt de ie nugatio in diffõnibꝰque ſumme vitanda eſt in ſcientijs ð
evitanda eſi 6 alone. ecille. C Adtertiun ⁊ qnartum patet ſouto monſtratinis. Qnarta eſt ꝙ tales termini pᷣdicent᷑ de dif ery dictis. ¶ Acd qntumn dõm ꝙ duplex eit eiſe.eẽ enen ſinto per ſe. Jõ per pᷣdicata accñtalia nõ põt eſſe diffõ gd tie« eſſe exiſtentie. Piffnitio antem indicatquid eſt eſe ditatiua foꝛmali data. Quinta ↄditio eſt ꝙ tales termini eſſentie quod non differt ab eſſentia. Mon autem indicat pꝛedicent᷑ eiſentiatr. Jõ per pꝛopꝛiã paſſiõᷣeʒ nõ dat᷑ dif quid eſt eiſe exiſtentie. qꝛ tale eſſe eſt extra eſſentiã rei vt 3 knitio qdditatuna niſi eincũlocutiue ſed talis diifõ vocatur fupra adductum eſt. ¶Et licet Aiqua quidditas.ſ.angeli a ſubſiſtat inno eſſe non ti h eſt de ratione quidditatis ĩ
deſcriptiua. Sexta eſt ꝙ illi termini ſimul ſumpti cõuer ſtat inſu ont tantur cũ diffinito. Iliãs nõ eſſet bona diffõ qꝛ nõ enacua quantum qꝗdditas eſt. Alias quidditas rei mãlis etiã ju ret totã nãm diffiniti a pꝛima poꝰvſqʒ ad vltimũ actuʒ.i. iſteret in ſno eſſe. qð ti eſt fallum: vt infra patebit. ñ ra a pᷣdicato cõiſſimo eſſentiali vſqʒ ad differentiã ſpeciicz. tio non ſ equitur ſed laboꝛat in equinocatione. Septima cõditio eſt ꝙ tales termini ſic le hẽant ꝙ vniu 8 ſit genus alter vo differentia. Octaua eſt ꝙ tales termini
fimul ſumpti ſigniſcent nãm cõpletam.Et iſta vltima cõ
ditio facit diffõnem ꝗdditatinã perfectam. Beptẽ vo pꝛe cedentes requirunt᷑ àd quãlibet diffõnẽ qdduatinã ſiue illa ſit perfecta ñue imperfecta. Q Adueriẽduz eſt inſnꝑ ꝙ dubler eſt difõ. Quedẽ eſt perfecta que.ſ.euacnat to⸗ tam nãm diffiniti ᷣm oẽs cãs ex quibus cõponit᷑. Alia eſt
—
ierfecta que.ſ.euacuar nãʒ diffintiqᷓ;ᷓm ad aiiquẽ moduʒ 8
CMneſtio ſeptima ſ. quoꝛum non ſt quodquid erit eẽ perfectum ſine perfecta difſinitio quidditatius. qnoꝝ ſit að
Stendendũ
0 quid erat eẽ ⁊ quoꝝ non. T Circa quod
dno conſideranda ſunt. Q Mꝛimo quo⸗ um eſt qnodqnid eſt perfectum ⁊ quo cognoſcendi ᷣm aliquã cãm ⁊ non yᷣm oẽs ſicut eit diffé—,— rã non. ¶ Scðdo quoꝝ eſt ipſum quod mãlis que eſt cõcluſio demonſtratuis aut diffõ foꝛma qnid eſt ipfectã. CCirca pn q̃runt duo. ¶Mꝛio vtrum lis que eſt demonſtrationis mediũ Diffõ añt que eſtto ſoli⸗ ſubſtãtie ſit qð quid erat eſſe ſiue diffinitio quiddi ta demonſtratio ſola poſitione different eſt perfecta. Nec tatiua. ¶ Secundo vtrũ vniꝰ ſubſtãtie ſiue vniꝰrei ſit tñ
n diffinitio quidditatiua vel plures.
eſt intelligenduʒ ꝙ ilia ſola ſit diffõ foꝛmalis que datur p qui iua velt CSequitur in phylolopho ⁊ doc. S. m̃ vero ſunt.
cãm S ſed a foꝛmalis per cãm que habet modũ toꝛme per reſpectũ ad aliã qꝛ ſ.e mnm ſic ꝓcedit. Midet œꝙ P umum non ſolins ſubſtantie ſit qð quid erat eiſe ſine
pꝛioꝛ altera: vt pʒ per Poc. S ·. in qᷓrto ſentẽtiaꝝ di.ʒ.q. no bſtant n iue diffinitio quidditati⸗ nq ſignat ipſum qðᷓ quid erat eſſe. Et pꝛimo
p ar. ᷣmo vbi ſic ait. uedã eniʒ ſt diffõnes mãles s 5 ſ ſubſtãtie non ſit dif
reſtat inſuper
dicimus demonſtratiõis ↄcluſiones. Duedã foꝛmales ᷓñ ſunt pᷣncipia demonſtratiõis. uedã mäles ⁊ foꝛmales arguitur 3 ſuppoſieũ ꝓbãdo ꝙ ipſius que ſunt demõſtratiões poſitione differentes qꝛ hit me nitio ꝗddi tatina. Mã ptes diffiniẽtes debent coꝛreſpon⸗ diʒ demonſtratiõis inquãtnʒ ↄtinent diffõnẽ foꝛmalem dere ptibꝰdiffiniti. Sed q̃libet diffinitio habet ples ptes ⁊ ↄcluſionẽ inquãtũ ↄtinent diffõnẽ mãlẽ:ſed deeſt ſolus cũ vnns terminꝰñ poſſit eſſe o ut ↄceſſum eſt ⁊ ĩ⸗
e diffiniti oꝛdo terminoꝝ. Qꝛ autẽ oẽ ↄpletiuuʒ quodãmõ foꝛmale fra ꝓbabitur.go q̃libet ſ ba diffinibilis debet hr̃e partes eſt reſpectu eius qð ↄplet i diffinitio foꝛmalis non dici
* qð eſt flin qꝛ ſßa tur que jolnʒ cõtinet᷑ foꝛmam:ſed ila que cõtinet boc qð eſt cõpletiuuʒ reſpectu alterins. Et qꝛ ĩ cauſis eſt talis oꝛ doꝙ mã compler᷑ per foꝛmã entẽ ⁊ ef ſiciens per finẽ iõ diffinitio quandoqʒ d materialis que cõpꝛehendit tñ mům rei:foꝛmalis autem que cõpꝛehen dit foꝛmaʒ ſicut ira eſt accenſio ſanguinis circa coꝛ dicitur mdlis diffõ. Et ira eſt appetitus in vindictam dicitur for
malis. Qaʒ autẽ mãlis cõpꝛehendit mãm ⁊ foꝛmã ſed
foꝛmalis cm eificientẽ:ſicut hec dʒ mãlis. Tonitruuz eſt Ztinuns ſonus in nubibns.ſec autẽ eſt foꝛmalis. Toni
truuz eit extinctio ignis in nube. Qiqʒ antẽ diffinitio mã ls cõpꝛehendit mãm foꝛmã ⁊ cãm eificientem. foꝛma lis antem finẽ. Sicut domus eñt coopertoꝛinʒ factum ex lapidibns ⁊ lignis per talem moduʒ ⁊ per taiem artem eſt diffõ mãnis reſpectu huius domus eſt cooperimentũ vhibens non a frigoꝛbꝰ. jhec ille. CEx quo elicitur ꝙ
diffinitio que datur per ſineʒ eſt foꝛmalioꝛ inter oẽs diñ
nitiões ſicut etiã innuit doe. S. in ſcdo ſentẽtiaꝝ di.ↄ.q.p
maar· b ad pꝛimnʒ vbi ſ at. finis eſt cã canſeꝝ Kideo difinitio que ſumit᷑ ex fine eñ foꝛmalioꝛ inter oẽs diffini
⁊ foꝛma per efficientẽ ⁊ ef
Iitur xc. CP 3. i
ſepatis erit cõpoſitio
inſenſibilis ñ habet ꝑtes. Igitur ſubſiã
tie ſeparate non eſt diffinitio:⁊ ꝑ ↄñs nullius ſbe. Patet
htia: q magis vñ ieſſe g ſubſtãtie ſepate cũ ſint pfectio⸗
ris entitatis hẽant diffinitionem qᷓ; ſubſtãtie mãles q̃ ſunt ſenſibiles diffini rẽtur quidditatine opoꝛteret ꝙ genus ſumeretur ab vna pꝑte compoſiti.ſ.a mã ⁊ df̃ia a foĩa ut
ſen. di.2. q.I. ar.1. Sed h ip̃t eſſe
minoꝛis entitatis. Cð 20. Si ſubſtãtie
ↄcedit doc. S.ĩ pᷣo
ð — —
ſet pᷣdicari de diffinito:ců m⁊ non pdicetur de toto ↄpoſi.
to ut ↄceſſum eſt:neqʒ inconcreto:neqʒ iabſtracto eſſentia liter. qð requiritur ad quod quid erat eñe ut dictum eſt.
quidditatiua aut illa diffinitio oñderet realẽ ↄpoſitionem in diffinito aut non. Si ctum ad eſſentia: quod ftin eſt. i cet.n.ibi ſit compoſitio ex qᷓͥ eſt ⁊ quod eſt:non tñ eſſentie earum ſunt compoſite
Poc. B. Bi dicat᷑ ꝛmn ſequit ꝙ pꝑtes diffinitioms non ꝓ⸗
poꝛtionabüt ptibus diffiniti cum diffinitum aut ſignaiuʒ
dimniti · quiciditas ſubſtãriarum ſenũbiũ ſtcompoſitz ex mã ⁊ foĩa:ſicut etiam ſupꝛa conceſſum eſt ⁊ 3 ꝓba⸗
ſubſtãtia diffiniretur diffinitione
dicatur pᷣ ſequit᷑ g ĩ ſubſtantijs
ut ſupꝛa conceſiun eit ex adductis
qꝛ ſic genus non po

Septimi
vitnr. ergo a.p 4 Mꝛobat ꝙ non ſolius ſbe ſi ꝑ⸗ ſecta diffõ qaditatiua: ſ etiã ipſius accfitis· Mã vbi repe riunt᷑ pdicte.&.cõditiones difnis ibi reꝑit pfecta diffõ gdditatina. Fed in accſitibus pᷣdicte.. ↄditiones diffõnis repinnt. Repinnt᷑ eni in eis plures ternt eſſentiales ꝑ ſe oꝛdinabiles inter ſe ita g; grialioꝛes pᷣcedãt qui qdemſi mul ſumpti ↄnertibiliter pᷣdicabunt᷑ de aliqua ſpẽ ⁊ vn⸗ erit vt genus alter vt dr̃ia ⁊ ſimul ſumpti dicent nãm cõ plet in ſpẽ: vt pʒ ↄſideranti: ſicut albedo eſt coloꝛ diſgre gatiuns viſus. Igit᷑ in ge aceſitium eſt ꝑfecta diffõ qddi tatiua. C P. Perfecta diffõ qdditatiua dat ꝑ genꝰ driam yt dicie in p̃ſenti lectione: ſed in gñe dccntium ſunt gña ⁊ dr̃ie. Alias ibi non eſſent ſpẽs:cum ſpẽs ↄſtituatur er gie ⁊ dia. Igit᷑ ⁊c̃· C 60. Accſitia hñt eſſentiã di⸗ ſtinctã ab eſſenita e. Ergo accñtia hiit eſſentiam ⁊ ꝑ ↄns
diffinitionẽ qdditatiuã. Et ſi non ſolius ſte eſt diffõ neq;
quodqd erãt eſſe. ¶ ð o. Si accñtia non hrent eſſentia;
4 qdditatem pfectã poc eſſet qꝛ dependent a ſba. Bed hic
non ĩpedit:qꝛ etiã ſbe ſenſibiles coꝛꝛupiibiles dependent
a ſubſtãtijs celeſtibns ⁊ a ſubſtãtijs ſepatis. Et tñ hec nõ obſtãte ile ſße hñt pfectas qdditates. Ergo ⁊ dcchtin po terunt hr̃e pfectaʒ qdditnem l dependeant in eſſe a pa.
¶Sed incontrarium eit pßus in lra dicens. Nuoniã ve
o ſunt 5ᷣm alias cathegoꝛias compoſita · Eſt. n.aliud ſßm cui vt qjlitati ⁊ qᷓntitati qñ ⁊ vbi ⁊ motui ꝑſcrutãduʒ ergo ſi eſt ratio ipſins quid erat cuicunqʒ ipſoꝛum eſſe: ⁊ ineſt
puiuſmodi ipſum quid erat eſe de MReſ ondeo dõm ꝙ ſient in ſubſtãtijs com
P 0 poſitis ſenſibilibus quaꝝ qddi tates phs in p̃ſenti libꝛo inquirit eſt mã q̃ ſubijcit foꝛme
ſenſibili ita etiã eſt aliud quod ſubijcit᷑ alijs ßdicamẽtis.
Iñ ſicut eſt aliud compoſitum er mã ⁊ foꝛma ita eſt ali⸗ qð compoſium er ſßo⁊ acciite. Et ideo dubitaret aligs vtrů ſicut aꝝ compoſitaꝝ ex mã ⁊ foꝛma eſt aliqua diffi nitio ſic etiã ſit compoſitox ex ſbo ⁊ accrite: aut ipſius acci dentis aliqua diffõ. Nãc dubitationem ſolnendo phus p mittit ſubtiliter quãdã diſtinctionem. vʒ ꝙ duplerẽ diffi nitio qdditatiua. Vuedã eſt pfecta:q̃dã impiecta. Ex qua diſtinetione infert duas rñſiones· Duaxꝝ pꝛima eſteꝙ nec compoſiti ex ſto ⁊ accũte:neqʒ ihius accũtis eſt diffinitio qdditatius pfecta Becunda eſt ꝙ ipſius accñtis põt eſſe diffinitio quditatina im pfecta. Manc aũt ſecundã ſolutio⸗ nem deducit in ſequentibꝰ. Mꝛimã vero deducit in pᷣſen ti vaſſu. tpicit ergo phus ꝙ compoſiti ex ſßo ⁊ accñte nõ eſt diffimtio qdditatina. Wð ꝓbat tãli rõne. Mã emis ꝑ
accñs non eſt difinitio qdditatiua. Bed compoſitum ex
ſo ⁊ accite eſt ens d accñs. Igit᷑ compoſiti ex ſõo ⁊ acci dente non eſt diffinitio qdditatiua. Mꝛobatio maioꝛis:ꝛ
diffinitio quidditatiua ↄſtitnit er hijs q̃ eſſentialiter ⁊ ꝑſe
pdicant de difñnto. Sed de ente ꝑ accis nð pðt aliud ꝑ ſe ⁊ eſſential: ⁊ cõuertibil: pᷣdicari: qꝛ ens ꝑacchs copo⸗ mit᷑ er naturis dinerſoꝝ genex. Mihil. n. põt eſſentialt ⁊ cõuertibiliter pᷣdicari de hijs qᷓ̃ ſunt dinerſoꝝ geneꝝ. Ili as ea q̃ diſtingunt᷑ gñe ↄuenirent eſſential ⁊ Huertibili⸗ ter. Qð eſt ↄuenire ſpẽ. ¶d obatio minoꝛis:qꝛ ſpᷣm ⁊ ac⸗ cidens ſunt diuerſoꝝ genex. Bed compoſirnmn ex hijs d ſunt diuerſoꝝ genex eſt ens ꝑ aceñs. Ergo compoſiuʒ ex ſo ⁊ accſite eſt ens p accñs. Ex quo infert phus ꝙ ipſius accñtis non eſt diffinitio quidditatiua ſaltem completa.
Qð pꝓbat duabns rõnibus. naꝝ pꝛim talis eſt. Mã ſi
accis hret qðqnid erat eſſe non hr̃et aliã quidditatẽ qᷓ; il
lãq̃ eſt compoſiti ex ſbo ⁊ accijteꝛ:q ců in diffinitione acct dentis ponat᷑ ſpᷣm opʒ ꝙ hoc mõ difniat᷑ accñs ſicut cõ poſitus ex ſßo ⁊ accñte. Sed cõpoſiti ex ſpᷣo ⁊ accfite noh
eſt diffinitio quidditat:ua.ergo neqʒ ipſius accitis. Secũ da ratio eſt talis:iᷣm qðquid erat eſſe non eſt niſi illiꝰqð eſt aliquid. Bed accis non eſt aliquid: ſed eſt magis ali⸗ quale. Ergo ip ĩns arefitis non ẽ qðᷣquid erat eſſe pfectũ. Ex quibus ſequit᷑ ꝙ ſolius ſbe eſt qðᷣquid erat eſſe. Mã aicuius partis entis eſt qðᷣquid erat eſſe. Sed non eſt ip ſius accfitis:neqʒ compoſiti er ſbo ⁊ accnte· ergo eſt ſi ſbe. Matet ↄñia: qꝛ ipſins entis diuiſi in.10.pdicamẽtanõ
Metha.
unt niſ due partes.ſ·ſpa ⁊ aceñs. Ndnertendũ eſt at pꝛumnoꝙ non eñ eadẽ rõ de compoñiò ex mã ⁊ foꝛma ⁊
de compoſito qð componit᷑ er ibo ⁊ accñte: vt rõ dubita
tionis ſupponebat:qꝛ vt dicit oe P· in tractaiu de eẽ ⁊
eſſentia ex ↄiuncriõe foꝛmne cũ mã relmnquit᷑ eſentia q̃dã
non aũt ex ↄiunctone accfitis cum ſßo. Picit. n.ibideʒ ſic
ſicut foꝛma ſbalis non hʒ eſſe abſolnte pie ſine eo cui adue nit ita id cui aduenit.ſ.mõ non hʒ eẽ ſine ea. Et deo ex cõ
innctione vtriuſqʒ reiinqui? aliud eſſe in quo res ꝑſe ſub ſiſtit ⁊ in quo res effieit vnnm ꝑ ſe: ꝓpter q̃ ex eoꝝ ↄiun
ctione relinquit eſſentia q̃dã. Mñ foꝛma q̃nuis pſe conſi
derata non hẽat pfectã rõnẽ eſſentie tñ eit pars eſſentie cõ plete. Bed illnd cui aduenit accñs eſt ens in ſecõpleum ſubſiſtens in ſuo eſſe. Dõð quidẽ eſſe nãlꝛ pᷣcedit accñs qð npꝑuenit. Et iõ aceñs ſuꝑueniẽs ex ↄiunctione ſui ipſi cũ
illo cui aduenit nõ cauſat illud eſſe in quo res ꝑ ſe ſubſiſtit
ꝑ ð res eſt ens ꝑ ſe: ſʒ cauſat quoddã eſſe ⁊ ſine quores ſubſiſtens intelligi põt eſſe: ſicnt pᷣn põt intelligi ſine ſccũ
do. Vñ ex ðo ⁊ accidente non effcit vnum ꝑ ſe: ſed vnũ ꝑ accidens: ꝓpter qð neqʒ accidens completam eſſentiaʒ
pẽt nec ẽ pars complete eſſentie.hec ille Ped auquis ar
gueret contra qꝛ ſicut innemunt᷑ alique ratianes nominuʒ
ſignificantium Wam ita inueniuntur aliqne rões nomimnnʒ ſignificantium accidentia. Ergo cum ratio quaʒ nomen i gnat ſit diftinitio ſequitur ꝙ ſicut arum eſt difinitio ꝙ
etiam ſic accidentium ſit diffinitio. Ad hoc rñdet pkus in littera ſᷣm ꝙ dicit Poc. S· in lectione: qꝛ ipſum qðquid erat eſſe non eſt oĩum que hit qualemcũq; rationemno tiicantem nomen ſed eoꝝ ſolum quoꝝ ratioẽ diffintio. Ratio aũt eſt alicuius diffinitio non ſolumn ſi ſit tals ratio d ſigniicet idem cum noie ſicut ꝙ dico arma gerens ſ gnat idem cum armigero. Alias ſequeretur ꝙ omnes rã
tiones eſſent diffinitiones. Et ſic yſtoꝛia troyana eſſet dif
ſnitio. Bed ſoluʒ tunc ratio eſt diffinitio q̃ ſignat alind ꝓ pter ſe pꝛedicatum cum conditionibus pꝛeſeruatis ſupe rius aſſiunpts. Vnde non opʒ ſicut ſbe eſt diffinitio: ita ⁊ accidentium ſit completa diffinitio licet vtroruinqʒ ſint rationes quedam quas noĩa ſignant. hec Poc. S in
lectione. ¶ Aduertendum eſt etiã ⁊0vt infertur hic a pho
g ſolius ſpeciei eſt diffinitio quidditatiua. Tum pꝛino quiã Omns diffinitio eſt ex genere⁊ differentjs. Id aũt qð ſub genere continetur ⁊ differentijs conſtituitur eſt ſpecies. t ideo ſolins ſpeciei eit diffinitio · Tum?qꝛi lud quod difũnitur dicitur non ſᷣm participationem nec ᷣm paſſioneʒ: neqʒ vt accidens. Bed ſole ſpecies unt hu iuſmodi igitur ſole ſpecies difniniunnr. C Iduertenduʒ eſt vlterius zoFm DPoc. S. in lectione ꝙ phus per laʒ di cta remouet tria que videntur impedire ꝙ aliud non dif finiatur per aliquod genus:pꝛimo nãqʒ ea de quibus ge nus aliquod pꝛedicatur ᷣm participationem noñ poſſunt diffiniri ꝑ illud genus quaſi ilud genus ſit de eſentis dif finiti ſicut ferrũ ignitũ de quo ignis pᷣdicat᷑ ꝑ participatio nẽ nõ difũmt᷑ ꝑ ißnẽ ſicut ꝑ genꝰ qʒ ferrũ nõ eñt ꝑ eſſemiẽ ſus ignis ſed participat aliquid eins. Benus aũt nõpᷣdi
catur ꝑ participationẽ de ſpeciebus ſed per eſſentiã. Ido
eni eit aial eſſentaliter ⁊ non ſolũ alud aialis participãs
ea de quibus aliud pꝛedicat᷑ ſicnt de pꝛopꝛijs paſſion
bus non poſſunt difniri quidditatiue per illud tanq; per genus quia ſpecies non ſe habent ad genns ſicut pꝛohrla gſis paſio⸗ ſed ſcut id qð eſtꝑeſſentiã idẽgenen· ſir tia autem ſi non eſt eſſentia paſionis: ſcut eſſentinai non eſt eſſentis ſymi. Tertio ea de qu bus aliquid p: edi catur ſicut ſin de accidẽte ant accidẽs de ſubiecto nõ po ſunt difnri per illud tãq; per genns: quia eſſentia ſuble cti non eſt eſſenna accidẽtis neqʒ econnerſo ſicut eſſenu hominis non eſt eſſentia albi. E ſſentia autem generis et eſſentia ſpeciei. Nec ille. C Sʒ dicebat diſcipulus. Po phyrins dicit ꝙ ſpecies partieipat genus. pilud eniq ponitur in diffintione alterius participar ab nlo. vʒ ge⸗ ponitur in diffinitione ſpeciei:ergo ſpecies participat ge nus ⁊ ſic male dietum eſt ꝙ genis non predicat per par ticipaionẽ de ſpecie. Cicẽdi ꝙ participare aecipu duplicii⸗

Queſto
duplt vt in ꝓpoſito ſufficit. Anoo cðiter vt idẽ ẽ ꝙ aliud in võne participãtis ſuſcipe. Et ſie genus participat a ſpẽ. Alioꝰ ꝓpꝛie vt idẽ eit ꝙ partẽ rei capere ſicut mediũ par ticipat vtrũqʒ extremoꝝ. Et ſic genꝰ nõ ꝑticipat᷑ a jpẽ Et qꝛ ſolum illð d̃ pdicari ꝓꝑ pticipationẽ qð pticipat᷑ ab alio ſecũdo mõ ⁊ nõ po mõ ſicut ignis pᷣdicat᷑ de fer
roignito ꝑ participationẽ iõ biñ dictum eſt ꝙ genꝰ nullo
mõ pᷣdicat᷑ pparticipationẽ de ſpẽ ſʒ eſſentialr iʒ aliq mõ ꝑticipet᷑ a ſpẽ ſicnt dictũ eſt. Cõſiderann eſt inſupꝑ ſᷣm Doc. B. in lcõne.ꝙʒ; cũ ſolius ſpecici ſit diffinitio qddita⸗ tina in aliis ſi eſt eis nom̃ impoſitũ erit ratio declarãs qd
ſignat nom̃. Oð qdeʒ ↄtingit duplicit᷑.no mõ ſicnt qñ
nom̃ minꝰ notũ manifeſtat ꝑ magis notuʒ quod de eo
pᷣdicat᷑ At ſi hoc nom̃ ph ya noꝛifcet ꝑ hoc nom̃ ſapiẽtia
Alio mõ qñ accipit᷑ ad exponendũ nomninis ſinplicis ali
qnà oratio notior. Sicut i ad exponendiũ hoc nom̃ phus
accipiat hec oratio amator ſapiẽtie. Tamen talis oratio
certior nõ erit diffinitio. Mec id qð ꝑ eam ſignat erit qð
qd crat eſſe. becille. Que ti fundamẽtaliter funt in texi. Ex gbus chm pdictis elicit᷑ ꝙ duplex eſt diffinitio. ue
das eit q̃ dicit quid noĩs. Alia eñt q̃ dicit quid rei. Et ills
eſt dupler. Quedã eſt daia ꝑ additamenta. Alia eſt diffi⸗ nitio quidditatiua: ⁊ illa eſt duplex. nedã eſt perfecta.
alia eit imperfecta. CAduertenduʒ eſt vlterius yo gex
hijs qͥ hic a pho dichnt ſi debite conñiderent᷑ ſex eliciunt᷑
conditiones q̃ requirunt᷑ ad ꝙ aliqð nomen poſit h̃e
diffinitionem quidditatiuã ꝑfectã ⁊ ꝓpꝛie dictã. Auarũ
pꝛima eſt ꝙ tale nomen ſigniſicet ens. Ideo non entium
nð põt eſſe diffinitio. Secunda eſt ꝙ ſigniſcet ens reale.
Jdeo entiñ rõnis non eſt diſfinitio quidditatina. Pertia
eſt ꝙ illud ens reale qð ſignificat ſit vnum vnitate vnino cationis. Ideo eqhiuocoꝝ ⁊ analogoꝝ non eit talis diffi⸗
nitio. Pnarta eſt g illud qð tale nomen ſigniſicat fit aligd
⁊ non aliquale. Ideo accidentiuʒ non eit talis diffinitid.
ninta eſt g ſigrificet nãm vlem. Ideo ſingularium nõ
eſt talis diffinitio. Sexta eſt ꝙ illud nomen habeat ge⸗
nns ⁊ dfiain conſtitutiuã. Et iᷓ geneꝝ ⁊ trãſcendentium
ſimil ⁊ ipfius dei non eſt diffinitio quidditatiua pfecta
4 ppꝛie dicta. ¶ Ped inſtabat diſcipulus contra quartaʒ
conditionem. iMã ens reale ⁊ aliquid connertunt᷑ cũ ſint tranſcendentis. Accicens autẽ eſt ens reale ergo accis ſi⸗
gnat aligd. Et ſic p̃dicta quarta conditio nõ remeuet diffi
nitionem ab accſite. ¶ icendum ꝙ y aliquid põt acci⸗ pi duplẽ. Eno trãſcendenter. Et ſic accitia ignant aliqd. Alioꝰ accipit᷑ ꝓpꝛie.ſ.pꝛo eo qð eſt aliquid in rernʒ nã ꝑ
ſe exiſtens ita. ſ.ꝙ non exiſtat in alio ſicut accis in ſo. Et
ſic accñs non ſignat aliquid quaſi alind quod pfectuʒ ⁊ cõ pletum qꝛ non eſt ens ꝑfectinn ⁊ cõpletuʒ. Sic antẽ acci⸗ pitur aliqd in pᷣdicta conditione. Vñ argumẽtuʒ nullum. CLonfiderãdum eſt inſup m Poc. S · in pſenti lectiõe ꝙ aliqd dr̃ eſſe vnnm alteri ꝑ accũs qñj aceidens p̃dicat᷑ de ſᷣo aut qñ ſmn pᷣdicat᷑ de accidenie. Alio enĩ mõ dñp accidens hõ eſt albus ⁊ alio mõ album eſt hõ. Hoꝛ eni aliud quidem eſt ex additione aliud vero non. In diffini tione enĩ hoĩs non eſt neceſariũ ꝙ addatur diffinitio albi vel nomẽ eins. In diffinitione vero albi neceſſe eſt ꝙ po⸗ natur vel nomẽ bois vel eius diffinitio ſi ho eſſet ꝓpꝛiũ ſpᷣm albi ant aliqd alind qð eſt ꝓpꝛiuʒ eins ſm.hec ille. Nue etiã ſunt fundamentaliter pßy in la. Ex quo põt ac cipi ꝙ phs exempliticando de albo duʒ dicit in eius dif knitione poni hoĩem accipit albũñ ꝓ aliqua ꝓpꝛia paſiõe
aut ꝓpꝛio accidente in cuius diffinitiõe debet poni ſm.
iitur dðm vt dicit oc. B.i Acd Ppmum di.⁊y. q.1.
ar. Po ad zn ꝙ vt dicit Anicẽna diffinitio põt dupłconſi
derart. Unob eni id. qð ſignat᷑ ꝑ diffinitionem. Ilio ᷣm intentionem diffinitionis. Si pꝛimo mõ tunc idem eit ſi⸗
gnatum ꝑ diffinitionem ⁊ diffinitum.ñ dicit phᷣus 40
metbaphyũce ꝙ rõ quã ſignat nomen eſt diffinitio: ⁊ ic
diffinitio ⁊ diffinitum ernnt idẽ. Etᷣ mõ ea qᷓ ponunt in diffintione in recto nõ ſunt partes diffinitionis.i.rei per diinitionem ſignate ſicut nec diffiniti. Si eni cumn dicit
Septima aial rõnale moꝛtale aial eſſet pars hoĩs nõ ß̃dicaret de to rocuʒ nulla pars integralis de toto pᷣdicet Mn aial dicit tolum:ſimilt ⁊ rõnale. Et ideo hõ non dicit᷑ eme er aĩali rõnali moꝛtali ſed d̃ eſſe aĩal rõnale moꝛtale. Sed genꝰ lignat totum vt non veſignatum d̃ia vt deſignans diffini tio vt deſignatum ſicut ⁊ ſpẽs q̃ diffinit. Si autem conſi⸗ deretur diffinitio vᷣm intentionẽ ſc diffinitio nõ eſt diſfimi tum ſed ductinum in cognitionẽ eins: ⁊ ſc etiã diffim tio eſt cõpoſita ex pluribus intentionibus quaꝝ nulla pᷣdi cat᷑ de ipſa nec econuerſo: qꝛ intentio gtis non eſt intẽtio diffinitionis. Sed h non eſt niſi ᷣm intellectuʒ qui adinne nit has intentiones.hec ille ⁊ ſubtiliter. Sic ergo partes diffõnis pᷣ moõ accepte coꝛrijdent partibus diffiniti. Sed tales partes nõ ponnnt᷑ in recto in diffõne. Sed ꝑtes dif finitionis ꝛ0 mõ accepte non opʒ ꝙ coꝛrideãt partibꝰ dif finiti. Elñj ſicut qdditas angelicã nõ hʒ partes ita nec diffi nitio accepta pᷣ inõ. Et qñ d oĩs diſf ↄſtituit ex plibꝰ VMexꝝ eſt accipiendo difnitionẽ ⁊o mõ non aũt pᷣꝰ mõ: vñ etiã diſtõ angeli daf ꝑ plures terminos quoꝝ quilibet ſi gnat totã eſſentiã eins diuerſimode tñ vt dictũ eſt nð aůt partẽ quidditatis eins. Si aũt in diffõne ſbe ſenũbilis ali qi ponant᷑ partes diffiniti vt dicendo: hõ eit aial compo ſitum ex coꝛpoꝛe ⁊ aĩa rõnali ile partes non ponunt᷑ in re cto ſed in obliquo. Nec pᷣdicant᷑ de diffinito eſſential? ſʒ
ſolů illi termini ꝗ ponunt᷑ in recto.ſ.genꝰ aut dria ſpalis.
¶Id mdðm vᷣm Toc. S. vbi ĩmediate ſupꝛa ꝙ in cõ⸗ poſitis genꝰ ⁊ dr̃ia qjnuis non ſint partes tñ fluunt a parti bus rei qꝛ genꝰ fluit a mã q̃nuis nõ ſit mã ⁊ dñia a foꝛma q̃nuis non ſit foꝛma ſed foꝛina in pᷣnn illiꝰ. Et ſic diff c poſiti oñdit in ſe realẽ cõpõnẽ. hecille: vñ nõ ſequit᷑ ꝙ ge
nus non poſſit pᷣdicari de diffnito: qꝛ non ſemꝑ idẽ eſt id
aquo nomen ſumit᷑ ⁊ id qð ſignat ſicut ſupꝛa dictum eſt.
CEAd zn dðm vt dicit Voc. B. vbi ſupꝛa ꝙ compleyio
terminox diffnis baꝝ compoſitaꝝ oñidit realẽ cõpõneʒ
in ipſis ꝑp rationẽ iã dictã. Sed in ſimplicibꝰ complexio
eit indiffinitione non reducit᷑ ad aliquã cõpõneʒ fei fed ſolum vᷣm rationẽ q̃ fundat᷑ in vnitate rei.hec ille. ic er go in aliquibus diffinitio oñdit realẽ cõponẽ puta in ſub⸗ ſtãtijs lenſibilibus in aliquibꝰ vero non ſicut in ſnbſtãtijs ſimplicibꝰ. ¶Ad 4n dm ꝙ in gnie accitiũ deſicit viti⸗
mna ↄditio diffinitionis ſupius aſignata:qꝛ lʒ in gnie acci⸗
dentiij repiant plures termini ſe hiites ſicnt genꝰ ⁊ dria
⁊̃tñ illi termini ſimul ſumpti non ſignãt qdcitatẽ pfectã cũ accñs non ſit ens ꝑfectũ. Vñ ſicut id qð diffinit ibi eſt
depẽdens ita ⁊ oœĩa pᷣn eſſentialia diffiniti. Et ꝑhᷣ pʒ ſolu tio ad.ʒn.⁊.ß n. ¶ Ad vltin dðm g accũs hʒ eẽ à ſßa ⁊ in ſba Pbe vo ⁊ ſi hẽant eẽ effectiue a ſuis cauſis non nñ
hiit ſuũ et exntie in ſuis cauſis ſed ꝑ ſe exiſtũt: vñ ſbe ens
pfectum ⁊ ꝑↄñs hʒ quidditatẽ ⁊ nãm pfectaʒ. Accidens vero eſt ens in compietũ ⁊ ꝑ ↄñs hʒ quidditatẽ ⁊ nãm ĩ perfectaʒ: vñ cũ qðquid eſt ſit ſignificatuʒ diffinitionis reli
gtur ꝙ accitinʒ nõ ſit diffinitio qdditatiua pfecta led ſoliꝰ
ſpe nõ tamẽ cniuſſibʒ ſed ſpeciei tantũ ut dictum eſt.
CVbi ſupra in dpoc. S.
3 p ic ꝓceditur. Mi — ſecundum ꝙ vnins rei poſſint eſſe plures viffõnes. Nã diffiniti datur 8 Pcãm: vñ alia ẽ diffinitio mãlis alia foꝛmal vt
ſupꝛa adductu eſt. Bʒ vniꝰ rei pñt eẽ plures cauſe. Sba
eni ſimul ex qᷓttuoꝛ cauſis depẽdet. Relingt ergo ꝙn rei pñt eẽ xlures diffinitiones notiſcãtes qdditatẽ ⁊ eẽn tiã rei. NP ꝛ. Concluſio demonis eſt alia a medio ⁊ a
tota demr̃one. Sʒ q̃dã diffinitio ẽ concluſio demp̃onis q̃
dã vo medium ⁊ q̃dã tota demt̃atio de eadẽ re: vt pʒ ex ſupꝛa adductus ⁊ hẽtur ex pᷣꝰ poſte?. erge ⁊c. CPz*. Mhns diuerſas aſſignat diffinitiones ipſiꝰ aĩe:vt pʒꝛ⸗ ð aia ⁊ ipſiꝰ tonitrui: vt pʒ in ꝓhemio de aĩa ⁊ ipſiꝰdem̃o nis: vi pʒ in ðᷣ poſtet ⁊ ſic de multis alijs. ergo vniꝰ rei ſunt plures diffinitiones. ¶ Sʒ dicebat ꝙ ille diffinitio⸗ nes non ſunt diffinitiones quidditatine:ſᷓ ſunt q̃dã deſcri⸗ ptiones. ¶ Vontra illa ẽ diffinitio quidditatiua ꝑquã con nenienter rñdet᷑ ad iterrogationẽ a q̃ indicat 2
Lec. 1G.
Lectio.1.
Lectio. ·

Beptim
quedqd eſt rei. Sed pᷣdicte diffinitiones indicãt qðᷣquid
eſt rei. igit ſunt diffinitiones qdditatiue. ¶¶Sed dicebat
ꝙ vniꝰ rei pñt eẽ plures diffinitiones qdditatiue ipfecte non ãt ꝑfecte. C Lontra ille ſunt diffinitiones quditatiue
pfecte qbꝰ ↄueniũt octo ↄditiones diffinitiõis ſupius aſſi
gnate. Sʒ hee due duffinitiões hoĩs.vʒ. aĩal rõnale ⁊ aial
btificabile ſunt hmõi: vt pʒ diſcurrẽti ꝑ ſingulas illas con
ditiones. Igit vmꝰ rei piñt eſſe plures diffinitiones qddi
tatine etiã ꝑfecte. ¶ S incontrariũ arguit᷑:qꝛ vnꝰ reiẽ
vnicũ eſſe. Sʒ diffintio indicat eſſe · ergo vniꝰ reiẽ vnc
diffinitio. E ꝛc. Significatuʒ diffinitionis eſt qdditas
ſine eſſentia rei. Sʒ vnꝰ rei eſt vnica eſſentia ⁊ vnica nã.
ergo idẽ qð pꝛius. T P. Piffinitio ꝓpꝛia dat᷑ ꝑ gen?
⁊ diiam ↄſtitutiuã ſpẽi q̃ eſt eſſentialis ei. Sʒ vniꝰrei eſt vnica talis dria.ergo ⁊c̃. Cᷓ 4 · Bi vnꝰ rei eſſent ples diffinitiones aut q̃libet illax indicaret totã nãm diffiniti a pᷣ poꝰ vſqʒ ad vltin actũ aut neutrà dut altera eaxꝝ. Sipᷣ⸗ mum tune vna erit ſupflua ⁊ non erunt diſticte ſʒ erunt ſi eut ſynonima. Pi ⁊mn ſic neutra erit qdditatiua qð ẽ 5 ypo tiſim. Si ʒn ſic vna erit qdditatiua ⁊ altera nõ. Mã vt ſu pꝛa dictum eſt ad hoc ꝙ aliqj ſit bona diffinitio qdditatiua requirit᷑ ꝙ explicet totã nãm diffiniti non ſoluʒ iplicite: ſed etiã explicite. C v. Si vniꝰ rei eſſent plures diffi nitiones quidditatiuè ſeq̃ret ꝙ vna res eſſet plures res eſſentialt. Nð iplicat: pʒ ſeq̃la qꝛ illa diſtigunt᷑ eſſential: q̃
pñt dicierſam diffinitionẽ quidditatiuam vt expᷣſſe ↄcedit
Dot. S. in.y.huiꝰ. Si ergo vniꝰrei ſint diuerie quiddi tatiue diffinitiones vna res erit plures res. Et ſie vna res non erit vna res.. 3„ ₰ döm g duplex eſt diffinitio. Reſpon deo Puraen deſcriptiua q̃.i.da tur ꝑ ſÿm ⁊ ꝓpꝛiã paſſionẽ. Et ſic vniꝰ rei pñt eſſe plures diffinitiones. Ilia eſt diffinitio quidditatins. Et illaẽ du⸗ plex. uedã eſt pfecta q̃.ſ. indicat eẽ rei ꝑ eẽs cãs. Pliaẽ ipfecta qᷓ.ſ.indicat eſſe rei vᷣm aliquã cãm. Aniꝰ ergo rei pññt eſſe plures diffinitiones quidditatiue ipfecte non aũt pſfecte: vt pʒ p Poc. P in 2o ſententiax di.27. q.iꝰ.ar.⁊v. ad vltin vbi ſic ait. Si accipiat diffinitie rei q̃ cõplectit totuʒ eſſe rei ᷣm ꝙ ex cib⸗ cauſis ↄſtituit᷑ q̃ eſt pfecta dif ſnitio tunc vniꝰ rei non põt eẽ niſi vna diffinitio · hec ille. Idẽ dicit in pᷣo ſñiaꝝ di.i.q.vltiaĩ expõne le: vbi ſic ait
—
ꝙ ſi iueniret᷑ aliqᷓ diffinitio q̃ diceret eẽ rei ßᷣm compara⸗
fionẽ ad oẽs cãs ipſins ꝓpꝛias eſſet pfectiſima ⁊ vna tñ
— ineniunt᷑ diffinitiones plures notificãtes eiſe rei ſᷣm̃ dinerſas cãs. lñ aliqᷓ dat᷑ ꝑ cãm foꝛnalẽ · Quidã pcãm
ſnalẽ ⁊ ſic de alijs. Inneniunt etiã alie notificãtes eie rei
ſumpte ex ꝓpꝛietatibꝰ ↄnñtibꝰ eſſe rei. Et tales etiõ pñt eẽ 5
piures. hec ile foꝛmalt. CAduertendum eſt ãt cꝙ vnus rrei eſſe plures diffinitiones põt itelligi dupk. Uno q; ad id qð ſignãt ⁊ indicãt.ſ.qntũ ad quidditateʒ itã plurali tas illa fumeret᷑ a pluralitate quidditatũ. Et ſic ipoſſibile
eit ꝙ vni rei ſint plures diffinitiones qudditatiue pfecte euʒ vniꝰ rei ſit t̃ vna eſſenia? nã ſiue quidditas. Ilio? qjntũ ad nonnʒ idicãdi eãdẽ quidditate⸗ ſiue eſſentiã ita.ſ. pluralitas diffinitionuʒ ſumat᷑ a diuerſis modis indicã q̃i eãdem eſſentiã. Et ſic vniꝰ rei pñt eſſe plures diffinitio nes q̃.f. ſᷣm hitndinem cauſe diuerſam dinerſimode idi-
cãt eãdem nãm ipfecte ti. ñ ſi ſit aliqᷓ diffinitio q̃ idicat
eãdeʒ nãm ſᷣm oẽin hitudineʒ ad oẽs cãs vquibꝰ talis nã
dependet talis diffinitio non erit niſi vna ſolum ⁊ pfecta vt dictum eſt. C Iduertendum eſt vlterius ꝙ diffinituo
quidditatiua vt dictum eſt idicat qðᷣquid eſt rei. Si ergo
tale quid ſi ipfectuʒ talis diffinitio erit difnitio quiddità
tina ĩpfecta abſolute ſicut eſt diffinitio accitis· Bi vᷣotalis idicet quid pfecinʒ ⁊ pfecte.i.ᷣm hitudineʒ ad quãlibet czm ꝓpꝛiã nẽ a qj dependet illa diffimtio erit ꝑfectiſim ⁊ idicabit pfecte ſicut eſt diffintio ſbe q̃ dat᷑ ꝑ oœẽs cãs eiꝰ
ꝓpꝛias. Iʒ ſi talis diffinitio idicet quid ꝑfectum non tñ ÿᷣm oẽm hitudinem rei ad quãlibet cãm ꝓpꝛiã: ſʒ ſolũ ad aliquã vel aliquas talis diffinitio erit quidditatiua pfecta
ꝑ reſpectum ad pᷣmã ⁊ ipfecta p reſpectum ad ſecundã ſi cut eñ diffinitio ſbe ſenſibilis q̃ dat ꝑ cãs itrĩſecas ſolum
Metha.
x non ꝑ finem · Minc eſt ꝙ aliqui dicunt ⁊ bñꝙ dupler eſt diffinitio quidditatiua. Vuedã eſt dicens quid alia eſt dicens qðᷣquid erat eſſe itelligendo p diffinitiones dicen tes quid illas q̃ idicãt qðquid eſt rei non ᷣm pfectuʒ mo
qum notiticãdi ⁊ ꝑ difñnitiones dicentes qðquid erat eẽ
intelligendo diffinitiones pfectiſſmas. Mexti vnnz ſepe ponit᷑ ꝓ alio niſi ꝓpꝛijſime loq̃ndo. ꝛopter inaduer⸗
tentiã ãt pᷣdictoꝝ multi qui docti reputant᷑ decepti ſunt di
centes nullũ foꝛe ĩcõueniens ꝙ vniꝰ rei ſint diuerſe quid ditates ſine nẽ:qꝛ vt dicunt vnꝰrei pñt elle plures duffini tiões quidditatiue etiã ᷣm Poc· G. Et ſic ↄcedere debẽt ꝙ vna nã ſit ples nẽ eſſential qð fim ẽ. CAcd argu gt᷑ oia pʒ ſolutio ex dictis. Illa.n.q̃ ſunt pᷣꝰ adducta ↄcludũt ꝙ vniꝰ rei pñt eſſe plures diffinitiones ipfecte. Illa voq̃ junt ĩcontrariuʒ adducta ↄcludunt ꝙ non pñt eſſe plures diffinitiones pfecte vniꝰ rei: ⁊ ꝙ non pñit eſſe plures im pfecte ita.ſ. ꝙ dicãt᷑ plures qᷓñi ſigniſicãtes ples quiddita tes. Mon ãt ↄcludunt ꝙ non poſſint eſſe plures inqᷓntum
diuerũmode indicant eãdem nãm ſicut dictum eſt.
CMõ.3. N nal diffnitio gdditatiua ↄueniat accitibꝰ.
6. 111 conſideratũ eſt quo perius ruz ſit diffinito ꝗd ditatina ꝑfecta:cõſequẽter ↄſiderandum reſtat quoꝝ ſit qðᷣquid eſt ipfectum ſue diffnitio quidditatiua impfecta. Circa
qð duplex occurrit ↄſideratio · C Mꝛia
erit quoꝝ ſit diffinitio quidditatina ĩperfecta. Secundaãt quoꝝ ſi diffinitio data ꝑ additamentum. C Dnãtum ad pmn q̃runt᷑ duo. ¶ Pꝛimo vtrum accidentium in ꝓpꝛio
gũe ſit aliqua difnnitio quidditatiua. ¶ Secundo vtrum
—
imn gne accidentium repiant᷑ ꝓpꝛia gña ⁊ ꝓpꝛie drie ¶T Sequitur in phyloſopho ⁊ Doc. S. Iut diffinitio ſi⸗
eut ⁊ quod ⁊ eſt lectio. 4 —,+ im ic ꝓcedtt v ꝙ accñ 2 B Ppamum tia mꝓpꝛio ha beãt diffinitioneʒ aliquo modo quidditatinã. 2 ã diffinitio idicat quid rei. Bedi accidenti bꝰ non eſt quid ſʒ qjle. Qð pʒ er h ꝙ oĩa accñtia pᷣdicã ur in qjle: vt pʒ ꝑ poꝛphyrum in pᷣdicabilibꝰ ⁊ ꝑphm p 10 picoꝝ. ergd accitium non põt eſſe difinitio qudditatiuã. ʒ cia q̃ ſunt in gñe accnitium ſunt accñtalia ⁊ ꝑpĩs ibi nuila ſunt eſſentilia.igit᷑ idem qð pꝛius. ¶P ꝛ· Si ac cidentia hr̃cent rõnem quidditatiuã ſeq̃ret᷑ ꝙ poſſent ß̃di carinoĩe ⁊ ratione de pᷣma ſba. Sʒ ↄñs eſt ʒ phm inp̃di camentis capitulo de ſbᷣa: vbi dicit ꝙ ꝓpꝛiũ eſt ſecundis fubſtãtjs ⁊ drijs pdicari noĩe a rõẽ de pᷣmis ſubſtãtijs. Matet ↄia qꝛ ð qͥcũqʒ pᷣdicat᷑ diffnitũ: pᷣdicat᷑ ⁊ ſua dii initio ꝑ maximã topicã. Sed ↄſtat ꝙ acejs pᷣdicatde p ſba. ergo ſi hʒ diffõnẽ quidditatinã ilia diftõ etiã p̃dicabit de pᷣma ſa. Et ſic pᷣdicabũt accitia noĩe ⁊ ratione de eã ⁊ ꝑ ↄñjs vniuece ⁊ cum denoiatine: qð eſt etã ð phm in
ante pdicamentis. C 30. Si accitia hrent quid ſeq̃ret
ꝙ accitia ⁊ ſba conueñirent in quid. Pʒ illaq conueniunt in aliquo qð dicit quid conneniunt vniuoce. Ergo ſi ac
tia hiit quid aliquid erit cõe vninocum ad ſbam ⁊ dcch
qð eit 5 ſupins determinata inp parte huiꝰ liꝰ. ·cũ de vniuocatione entis ageret᷑. Igit᷑ ⁊c̃. CP 4.Mhs h
ſenti capitulo dicit ꝙ accntia non ſignificant aliquid ſed
aliquale. Sed dictum eſt ⁊ oſtenum ꝙ ad diffinitionem quidditatinam quancunqʒ requiritur ꝙ detur per lermi nos ſignificantes aliquid:ergo ideʒ quod pꝛins. ¶p Eſſentia ẽ ꝑ quã ⁊ ĩ qna res habet eſſe. Sʒ accis ĩ ſẽ non· recipit eſſe:ſʒ habet eſſe ꝑßᷣ ꝙ eſt in alio: ergo accñs non habet eiſentiaʒ· ů ergo difnnitio quidditariua ſigmficet eſſentiã: reliquit᷑ ꝙ acciis non habet diftinitionʒ quiddi⸗ tatiuã ĩ ꝓpꝛio gñe · NS; 5 eſt phus ĩlr̃a dicens · Aut ðl
ſnitio ſicut ⁊ quid eſt multipliciter dr̃. E t. n. qðᷣquid eit nd quidem modo ſigniſicat ſbam ⁊ h aliq uid. Alio ve⸗ ro modo qðcũqʒ pᷣdicamitoꝝ quantitatem qualitatem ⁊
alia q̃cunqʒ talia. Si.n.⁊ lyẽ e ſtit ĩ cibus 5 nõ ſinnlr. 3 Sed hule

—
—
1 8
—
W
———
8
S
. Reſpo nde ipm qðquid
mõ:ſimplꝛ eni repit᷑ in gůe ſbe. In alijs vero gibꝰ ᷣm
Queſtio
Sed huic quidẽ pꝛimumł qlis vero ↄſequenter ita ⁊ 95 qnid eſt ſimpliciter quideʒ ſbe alio vero modo alijs ⁊c̃.
döm ꝙ in oi pᷣdicamẽto repit eſt. Bed nõ eodẽ
„
ga ⁊ ipfecte. Qð pꝛobat phᷣus qjtuoꝛ fõnibus: vt pʒ pᷣm Doc..in lectiõe ñ dicta eiꝰ bñ ↄſiderent᷑. ¶ Mꝛia igi
tur rõ talis ẽ. Mã ſicut vnũqðqʒ ſe hʒ ad ens ita ad qðqd eſt. Ergo ſict ens d de oibꝰ gijibꝰehtis ita ⁊ ip̃m qðqd eſt. Ped ens non dr ſimilt de oĩbus Pᷣdicamẽtis ſed ſim⸗ płpo ſigniſicat ſam ⁊ aligd p poſteriꝰ vo ⁊ m qd ⁊ ipfecte ⁊ ſe ecundario accitia· igit ⁊e. C Bcða rõ eſt ta lis q̃tãgir ibiĩ Poc. S. Oð ent aliquo mõ alijs ↄueniat ⁊̃̃. Nã qðgd eſt dr illud ꝑqð rñdet᷑ ad interrogationeʒ
faetã p qd. Ergo vbicunqʒ repit᷑ aliad ꝑ gð ridet᷑ ad in
terrogationeʒ factã ꝑ qqᷓ ibi repit᷑ quodqd eſt. ed in ſin gulis pᷣdicamentis rñdet ꝑ aliquid ad interrogationeʒ fa
ctã ꝑqnid. Dñ eni iterrogat de albedine quidᷓ eſt rider
Peſt coloꝛ ⁊ ſic de alijs gibus accñtium. Non tñ eodeʒ
mordet in ſba ⁊ accjte qꝛiindpqð rñdet ad iterroga tonem factʒ ꝑ qnid in gne ſpe non ſolum eſt quid alteriꝰ de quo q̃rit fed eſt quid abſolute vt cum q̃rit ꝗd eſt hõ ridet᷑ ꝙ eſt aial ly aial non ſoluʒ eſt qd hois ſed eſt quid ſimpłꝭ ⁊ abſolute. Diñ aũt q̃rit de aſiquo accite quid eſt illud ꝑ qð ad illã iterrogationẽ ridet᷑ nõ dicit quid abſo lute ſed ſolum quidᷓ illius de quo q̃rit: vt cum q̃rit quid eſt albedo ⁊ rijder g eſt coloꝛ ibi cojoꝛ dicit quid albedi nis nõ ãt quid abſolute. oloꝛ enĩ eſt qnid albedinis. iRe
moõ ſed abſolute ⁊ ſimpł: in gie ſbe ſᷣm quid ãt etiã imp ecte in gñe accidentium. Et ſi dicat quid q̃rit de ba. Cñ ergo accidens nõ ſit ſba vñ ꝙ in accũte non ſit qd. Ad poc rñdet Poc. S. in lectione dicens ꝙ h quid de grie accidẽ tis magis debet dici bale q; a. Picit᷑ eni ſhale vt dicit Doc. S. in tractatu de · ↄ· gnñibꝰ accidentium qð modum ſe induit. Accidens ãt induit moduʒ ſbe ex hoc qꝛ accns hʒ quicditatem ſicut ⁊ entitatem a ſha non gdem quiddi
tatine ⁊ eſſential fed effectine ⁊ mãliter ſicut ſupꝛa dictũ eſt. Meꝝtñ ſha põt aceipi dupł. Mno ppꝛie vt diſtigui tur ʒ accñs ꝙt ſie in gnie accſitis nõ eſt a. Alioꝰ accipit ſpa cõiter.ſ.pꝛo quacũqʒ eſſentia. Et ſie in gije accntis ali quid poſſet diei ſpa lʒ non ꝓpꝛie. Ex ß̃dictaãt ⁊⸗ rõne in ert Poc. S. ꝙ g oia alia pᷣdicamenta hit rõnem entis a ſba iõ modus entitatis ſbe.ſ.eſſe qui participat᷑ vᷣm quan dã ſim ilitudinem ꝓpoꝛtionis in oĩbꝰ alijs pᷣdicamẽtis: vt dicamꝰ ꝙ ſicut aial eſt quid hoĩs ita ⁊ coloꝛ eſt qd albe dinis ⁊ numerus dualitatis. Simił ſicut aliqui logice lo quendo dicunt de nõ ente. ſ. ꝙ non ens eſt non qꝛ nõ ens ſt impli ſed qꝛ non ens eii nõ ens: ita ᷓlitas non hʒ qd ſimpł ſed quid qjlitatis. hec ille. Et eſt ententialiter pps ilra. CTertia rò lalis eſtq̃ tãgit biĩ Poc. S. Deinde tum dicit. Opʒ igit᷑ intendere ⁊ð.Mã qcũqʒ aliquid d de aliquibus indifferenter ita.ſ.ꝙ dr̃ de vnd pa m ſe ⁊Dde alijs ſecundario ſine ꝑreductionem ad ip̃m de quo. d ſʒ ſe neceſſe eſt ꝙ illud abſolute ↄneniat ilſi p ⁊ alijs n quid ⁊ p harticipationem illiꝰ pᷣmi. Sed ip̃m qðqd
eſt dr̃ de ſba ym ſe ⁊ pᷣo de accſtibus vo ſecundario ⁊ ꝑ
r eductionem.ergo ⁊c̃. Mꝛobatio medie:qꝛ ſicut medici nale dr de medicina ⁊ dÿ de o medicine.ſ.ð coꝛpoꝛe iſtrumẽto medicine ⸗ ope medicinali ita ⁊ qðquid eſt dñ de Pa ⁊ accñtibus. Fed manifeſtum eñ ꝙ medicinale ꝑ pꝛiꝰ dñ̃ de vno ⁊ ßin ſe.ſ.de medicina ⁊ de alijs ꝑ redu cionem ad vnum p̃m. ſad medicinã. ergo ⁊ qðquid eſt pzp ſe dñ de ſbaf ecundario de accitibus. Ex quo in
fert᷑ ᷣm phum ⁊Moc. S. ꝙ ipſum qðquid eſt nõ pꝛedi eal de diuerſis pꝛedicameſitis vninoce qꝛ non ſᷣm rõneʒ
ad meqicinz: ſicut etiã in 4 buiꝰ declaratum eſt. q.⁊.
r4 · Uñ pBus in lra dieit. Quoniã ð quidem rectum eſt
Lr3. ergo 4c̃. CPy. initi domns eſt tegumentum compoſitu m ex ligms ⁊ lapidi⸗
completum inr turs ſicut id bſiſtut. Etſc ho quid pertinet ad indiuiduum de genere ſbe. Alio mo 0
ichegnve dterenegzeegemms quẽadmoãnʒ iteehoe adidemqncem ⁊ vnnm non idem aũt
ynum non ti neqʒ equiuoce. Mihil.n. medicatiuũ coꝛ
pus ⁊ opus ⁊ vas dñ neceqniuoce neqʒ m vnuz ſed ad „nee— clari g ſcotus directe phm negat ponens ipſum ens vniuoce pꝛedicari de decẽ Pꝛedicamentis: accipiẽdo vnnoce pꝛedicari vt diſtingnit
Pꝛedic⸗ tẽ accipiat᷑ vinuo ce pꝛedicari vt ſe extendit ad pꝛedicationem analogã tunc nd qð pꝛed cat analogice pꝛedicabit vniuoce. Sʒh eſt buti termins ⁊ ad voceʒ diſputare nõ ãt ad reʒ; vt ſatis ðductũ ⁊ ĩpapte hui⸗ li*. 4.g.2. ar.. dñ devniuocatiòe aeret. CAnartarõẽ taliꝛ̃ tãgit ibiĩ Poc. S. Dein decum dicit. lnd ãt palã ac. Mã ad ipſum qðquid eſt requirit᷑ ꝙ dicat quid Vnum. ergo ſicnt ſe bʒ vnuʒ ad oĩa pꝛedicanienta ita ⁊ ipſum qðquid eſt. Sed vnuni ſicut ⁊ pſum ens ſigmcat ſtam q̃ntitatem qᷓlitateʒ ⁊ ſic de alijs piedicamentis ⁊ tñ ꝑpꝛius ſam qᷓ; accidentia.ergo ſimi liter ⁊ upluʒ qðᷣquid eſt ignificabit ſßam ⁊ accidẽtia 7p pꝛius ſam qᷓ; accijtia. Acõcludit᷑ ꝙ ipſi Imn quid repitur in gie accidẽtius impl: vo in ghe ſbe. Cnñi vlteriꝰ iungat᷑ ꝙ ipſum qðquid eſt ſit ſignificatum
5
difinitionis ↄcludet᷑ ex neceſſitate ꝙ in giie accidentium repit diffnitio quidditatina ipfecta ⁊ depẽd ens · In gſe vero ſte repit diffinitio quidditatiua pfecta ſim kx in⸗ dependens. i Poc. S.in tractatu de eſſe ⁊ eſeri2 c ccſis neqʒ rõnem cõplete eſlentie hʒ neqʒ eſt pars eſſentie cplete. Sed ſicut eſt ens ſmn quiqᷓ ita ⁊ eſſentiaʒ hÿm quid. hec ille.⁊ 5 qð Poc. B. dicit i tractatu ð.9. gtbns accidentium.vʒ. ꝙ accidentia diffinitionem non bit ꝓ res ꝓpꝛij gis cum non dicãt quid ſimplt ſicut ſba intelligenduʒ eſt de diffinitione quidditatina completa ⁊ pfecra non ãt de diffinitione quidditatina ipfecta mõ ex⸗ poſito. ¶ Aduertendum ent ãt circa rõnem ꝙ phus innit dnas ↄditiones ad 5 ꝙ aliqᷓ rõ dicat diffinirio q̃ͥ ſupius ſi mul pꝛo vna poſite ſunt. Qnaꝝ pᷣ eſt ꝙ talis rõ ſigniicet quid vnũ. Si eni dico ſoꝛtes eſt albus muſicus ⁊ criſpus iſta rõ non ſignifcat vnũ ſed multa non foꝛte ꝑ accũs. Añ talis rõ nõ dñ diffinitio. Scðo requirit ꝙ ſigniticet quid vnumn ꝑſe ⁊ eſſentialt. ſignih ct ſit vnũ ↄtinuitate. Alias poema de bello trolano eſſet diffinitio. Meqʒ etiã ſufficit ꝙ ſit vnum ꝑ colligationem. Vi hec rò domus eſt lapides cementum ⁊ ligna non eſt diffinitio.hec Doc. S.in lectione. e Bed cõtra pꝛedicta inſtabat diſcipulus. Mã ipſum quodquid eſt ſolũ eſt vni nerſalium ſicut ⁊ diffinitio: vt pʒꝛ⸗ poſterioꝝ. Bedß ai duid eſt ſingularium de gie ſpe:vt pʒ in pꝛedicamentis. ergo male dicit hic phs g ipſum quodquid eſt ſignifcat ſbam ⁊h aliquid. C.d pſum qðquid eſt non juf⸗ citꝙ x ipſunn rideat᷑ aq terrogationem factã ꝑ quiꝗᷓ. Alias genus ſolum eſſet qðquid eſt peciei.ergo in ꝛ rð ne male ↄcludit᷑ ꝙ in gije Accidentium ſt qðquid eſt pꝛo pterᷣ ꝙ bi eſt Aiqnid p qð idetur ad inerrogationeʒ
factã ꝑ quid. ᷓ ʒo. Sr in gie accidentium eſſet diffini
tio quidditatiua iperfecta ſequeret᷑ ꝙ accidens poſſet im
pfecte itelligi abſqʒ ꝙ ſba aliquo mõ intelligerer᷑ cum
nquodq; eo modo intelligatur ſicut ⁊ diffinitur. Sed
eſt coura ſuperius determinata. engo ac· Cd⸗
eſt maxi eret perfectiſimam diſinitionẽ quid ditatinam. Sed conſequens e falſum. Mam deus eſt
fectiſime entitatis ⁊ tamen nou poteſt diffiniri diffinitio ne quidditatiua: vt pꝛobat Vot. S.in de po tentia.q.y.
upꝛa dictuʒ eñ ꝙ hec diffinitio
bus ⁊c̃.eſt diffinitio materialis domns. ergo male dictuʒ eſt hic ꝙꝑ talis ratio non eñ diffinitio. ¶Geq dicendum
ꝛimum gꝙ hoe aliqnid poteſt accipi dupliciter. Ano mõ pꝛopꝛie.ſ.pꝛo eo quod eſt ens per je ſubſiſtens tumn in natura ſicut id quod ſubſiſtit. Etſic hoc al
*
6
iñ non ſufficit g ilud qð ſignii
ipſum qðquid eſt Lectio.ꝛ.
Lectio.⁊.

nis eniꝰ genꝰ eſt colo? diſgregatiunʒ viſus eſt dfin. S
accipit᷑ ð aliquid cõiter.ſ.pꝛo eo qð ſignificat aliquid ꝑ ſe egatiuus viius eit Qriu ſnbñſtens qð nð ſubſiſtit in alio ſicut gecis in ſbo tʒ ſubi tñ conſtat ꝙ diſgregatu viſus nõ ſumit ab aliquo gůe ſtat in alio ſicut ſnpius in ſud inferioꝛi. Et ſic! ecũce ẽ qᷓlitatis Vt cedit D oc. G i tractatu de h gñis· Ergo vñ ſunt vles bñ ſignificãt h aliqd. Et iſto accipit hic pᷣus ꝙ accũtia nõ hẽant diiãs in ꝓpꝛio ge · Cd 30. Dria eſt
ffert ab alia: vt P E poꝛphyriũ. Sed vn
ß aligd. C Hicẽdũ ad m ꝙ illud ꝑ qð rñdet᷑ ad interro qua Vn ſpẽs differt à phVru s non vñ differre ab alia ꝑ aliquã drim ſuper Tec.lo.
ationeʒ factã ꝑ quid de aliqua ſpẽ potiſime eſt pᷣm ge ſpẽs acciti 1 fiam iuper nus. Et cum nõ reꝑiat᷑ aliqð genus qð nõ habeat ſuam additã ſed ſe ipſis ſicut albedo vr differre ab ipſa nigredi driam ↄtrahenteʒ ipᷣm ad ſnã pẽm ſatis manifeſte cn ne ſe ipfa cuʒ ſit foꝛm ſimplex· Punplicia. N.vr ſupꝛacò dit ꝙ vbi eſt aliquid ꝑ qð rñdet᷑ ad iterrogationẽ factã ceſum eſt differũt le ipſis ⁊no aliquib differẽtijs.alias ꝑ quid de ſpẽ ꝙ ibi ſit genꝰ ⁊ dria:⁊ ꝑ ↄñs difinitio qd⸗ eſſet ꝓcedere in infinitum. git᷑ ⁊c̃ · CP 40.Mniꝰ gis ditatiua. C Picendũ ad zm negãdo pumã ſeq̃lãCuus funt tãtũ due dr̃ie diniſiue ʒtrahentes gen ad duas ſpẽs. rõ eſt:qꝛ lʒ accñs hẽat diffinitionẽ ipfectã in ꝓpi gůe tñ Si ergo in genere accidentiũ genꝰ hret ꝓpꝛias drias ſeq̃ qʒ illa diffinitio eſt dependens ſicut ⁊ diffinituʒ i nð ſe rer ꝙ non eſſent aliqj ↄria mediatã ſub vnd genere. Hed quit᷑ ꝙ aceſis poſſit aliquo ↄceptu itelligi abſqʒ ꝙ ſba 5ns eſt 5 pßum in pᷣntis · Patet ↄſeq̃ntia qꝛ vbi ſunt dria aliquo mõ ↄcipiatur. Sicut.n. albedo eſt dep endens ad mediara ſub aliquo genere bi ſunt ptes ſpẽs ſub vno ge⸗ 5 nere. Dia.n. Sria ⁊ mediã eoꝝ ſunt einſde generis. Etp
ſbam ita ⁊ coloꝛ · Tiñ coloꝛ non pot itelligi ſine ſba: ⁊ per— ↄñs nec albedo R coloꝛeʒ niſi aliquò mõ ↄcipiat ſpa ſicut„ſeqns vniꝰ generis eſſent pies dr̃ie q; due qð eſt 5 poꝛ⸗ mn ꝙ vnũqðaʒ collocà phrrium. Igit zt. CP. lud vr eſſe dr̃ia accidẽtis
iffi ie. Sed ſöm in
fupꝛa dicinʒ eſt.& Dicendus ad 4 tum ſub aliquo gſie ſicut ſe hʒ ad entitãtem ià aci diffi alicuiꝰ qð ponit᷑ in diſfinitione eiꝰ loco d nitionẽ qdditatinã NMon t vł loq̃ndo. ñ qꝛ deꝰ nõ eſt diffinitione ꝓpꝛie paſſiõis ponit᷑ loco die: vt ſymitas eſt ſpẽs alicuiꝰ griꝛs l ſit pfectiſſime enitatis nõ opʒ ꝙ hẽat curuitas naſi pnꝙ dednci infra phs. Ergo vñ ꝙ dria ac diffinitione qdditatiuã?mn talis diffinitio detur gen? cidentis ſit de genere ſbe · Et ſic idem qð pnus. TP5·
⁊ dr̃iam vt ſupꝛa dictuʒ eſt. ¶ Picenduʒ ad vltu ꝙñnd Doc. S.dicitĩ tractatu de eſſe ⁊ eſſentia ꝙ dr̃ie acciden cis diffinitio eit qiditatiua. x icẽt erßo ſupꝛa ↄceſſuin ſit tinm ſumunt ex diuerſitate pᷣncipioꝝ à quibꝰ cauſant in pitudine foꝛme ad mãm vel econuerſo. B
ꝙ hec rõ domꝰ eſt coopunentũ ⁊ ceterã ſir diffinitio mã ſbis.ſ.vel ex hituc claxꝝ eſt ꝙ mã ⁊ foꝛmn ſunt de glie ſe. Subiectũ etiã eit
iis non ti eit ↄceſſum g ſit diffinitio quidditatiuã niſi cir Pu cᷓ accidentisergo ideʒ qð pꝛiuꝰ⸗ CP 5o. Poc. S.etiã
cunloqutiua. nde argu fupponit falſum· accũtia p̃ iideʒ dicit ꝙ diie rtonnʒ m ꝑpÿm pniꝰ ſumnnt᷑ z 1 ſtat Tec.
Zid pꝛimum Hnn o53 Beeig
⸗. cicari in qudle põt ntellig du pn eaxꝝ ſicut ab actione àut paſione · pec ille · Sed con
ph Unoꝰ deß⸗ ßa.Ilioꝰ de inis ifenioꝛivꝰ. Mex eſtg Pactio? paſſio ſunt alteriꝰgũis a rlone ergo relatio non
ꝛccitia oia p̃dicant᷑ in quale de pᷣmis ſubſtantijs ⁊ creli h dias in ꝓpꝛio gie. Et pari ratione nec aliã accidentia ue. Fed acciitia abſtractiuè deůgnata p̃dicant in quid de cum dia dependentia ſint ⁊ non ꝑ ſuis iferioꝛibꝰ.t ſi q̃rat quid eſt albedo ↄuenienter ñ⸗ Zriuʒ argut᷑ eꝝ phᷣo in pñti cap itulo. Vã ois diffinilio ad det᷑ ꝙ eſt coloꝛ aut ꝙ eſt q̃litas ſicut dictuʒ eſt. Et qꝛ àcct qitatina dar ꝑ genꝰ ⁊ dfiam· Sed in gje accidentiũ repi
dentia ↄcreta vt ſic directe hon ponunt᷑ in ge ſed ſolum uur diffinitio quidditatina lʒ ipfecta vt in pꝛecedenti arii⸗
dñias in
vt abſtractiue deſignãtur ið vcedendum eſt ꝙ accũtia in culo ꝓbatum. Igit accidentia ht ben pesn gñe accũtium directe ⁊ P ſe collocata hẽant qðquid eſtz pꝛopꝛio genere · ipfectuʒ. CAd2 dðm ꝙ oĩa illa q̃ ponunt in gie acci⸗ R eſ z q dðm ꝙaccidentai ehie dentiuʒ ſunt accſitalia ſi cõparent᷑ ad pᷣmas ſßas. Bt ↄi Ppo c0 prit gůa ⁊ drias etniiches iue derẽt᷑ ꝑ reſpeciũ ad ſua iferioꝛ⸗ pñ ſůt eẽntialia ⁊ ẽt balia quidditatiuas 5 dicunt quid alicui? lz n0n ſimpk. Qð ſic k nõ ſint ſbe ſiẽ iã dictũẽ. CAdz dð ꝙ aliud eſt rõnes pʒ. Mã quicquid ꝑtinet ad qðqnid eſt alicmꝰſine ad diffi alicuiꝰ pᷣdicari dẽ aliquo ⁊ alind eſt aligd rõne pᷣdicari g? nitionem quidditatiuã requirit᷑ ꝙ terminet itonen gi aligd rõne pᷣdicari de aliquo ſbo eſt ipfaʒ rõnẽ j dicati dẽ eſt vt dicit pbus in pñi capinno· egemdfi un de rõne eſſentiali ſßi:ſicut gial pᷣdicat᷑ rõe de Poie ex eo ꝑ ad qðqd eninſlibet rei a ꝑ ↄñs ẽt teevtrß vös n tota rõ aĩalis includit᷑ in rõne ſbi eſſentialt. ᷓed rõneʒ ᷣ“ nuit. g' opz ꝙ gema diʒ poſit nter rideno z6 dicari de aliquo ſo eſt ipſam rõnes verificari de bo ſiue ſtionem factã ꝑ cnd eſt de pſoaccidente. Seapernh illa rõ ſit de eſſentia ſi ſiue nõ ſicut rõ albi q̃ eſt coloꝛari ↄnenienter poteit nñderi ad uid eit acci ns mi ſit ein coloꝛe diſgregatiuo viſus pᷣdicat᷑ de ſoꝛte vt dicendo: ſo: dẽ gñis cũ ille ac cideme. Si n. qrat quid eit eonen tes eit coloꝛatꝰ coloꝛe xẽ.⁊ tñ eſſe coloꝛatũ tali coloꝛe nõ uenienter nepondet ꝙ eit ſba aut corpns ſaal autis eſt de eſſentia ſoꝛtis aut pois. Uñ ſicut accñs pᷣdicat de pᷣ pis. Relinqum ergo ⸗ ehdenttei ꝓpꝛio gie— ſbaita ⁊ rõ accitis. Mð tñ pp h accũs pdica rõne aut; nera ⁊ dr̃ias. Cdlind qð ptineta dqnidditatcʒ rõnem de b ſba · Et ſic argui falſum ſupponebat· ſit cuius pꝛedicat᷑ eſſenti að eopſe non o ſed bmo idem rõnem pᷣdicari ⁊ ide rõne pꝛedicari Cd ꝓ pʒz modo ꝑleytatis:vt phᷣs ſupꝛa dicit. Sed ipoſibile eſtg ſolutio ex dictis · Nã lʒ ba ⁊ accñs ↄheniãt in qðquid eſt aliquid aiteriꝰ gis pꝛedicet eſſentiat: de aliauò qð non ſicut in ente ᷣm pꝛius ⁊ poſterꝰ:⁊ ꝑↄns analogice nõri eiſt illi? gis cum eo · Mar nfeſtuz eſt.n. ꝙ baptedic dueniunt in eo vniuoce ᷣm rõnem.i.penitꝰ eãdeʒ ·& Ad tur de accidente eñ pꝛedicatioꝝ zehen vel güac es In iã dictuʒ eſt ꝑ accſis n0n ſigniſicat qd abſ olute ſed qd de accidente: vt dictum eſt in.o· hriꝰ. git ac· z. Aucuine iſioccjsvr nagieügnicatran q aliqd ¶ Sifferentia eſſentiali⸗ pꝛedicat: vt diciumeſtꝑſe⸗ cẽn i eriſicat᷑ de ſbo 7 negatius
ſimpi locuendoꝛſicut etiã accũs dr magis entis qᷓ; ens. tialiter de ſpẽ: ⁊ ꝑ ↄñs ſemꝑ Cd õm dðm ꝙ accidẽtia nõ hiit eſſentiõ cõpletã? pfe eiꝰnunq; poteit eſſe vera. Sed manifeſtum eſt ꝙ vnun etã ſed bene iperfectã i argumentuʒ ↄcludit ꝙ no hñt pꝛedicamentum vere 4 vl negat᷑ de alio:⁊ ꝑↄñð de ql diffinitionẽ pfectã in ꝓpꝛi gñe Mon aute concludi ꝙ bet ſpẽ cum talis ꝓpoſitio ſit jmediata. R elingt ergo ꝙ non habeant diffinirione imperfectam⸗ 1 ꝓpꝛio gñe accitis ſun drie eintiales. ¶ P 40. lis di Cibi ſupꝛa in Zoc. F. impertinenter tamen. 17 ſnttio q̃ dar ꝑ aliauid alteriꝰ gnis eſt diffinito ꝑ ddus. — ſe ecundum ſic ꝓcedit Ur pꝙ mentum vt infra dicit Voc· F. ᷣm ſententiã pv· ſ
in ꝓpꝛio gůe acci go dr̃ia accidentis non eſſet in ꝓpꝛio gñe eins aceiannc tiua qu
*— ſint gna neqʒ dr̃ie · Mã in ſenſibui diffiniret non diffiniret diffinitione quidditã
Pb* mãlibꝰ genꝰ ſumit a mã ⁊ drã& ſoꝛma. diffniret᷑ ꝑ driam eſſentialem ſed magis additamentum Zed in gie accidentium nõ eſt nde nedʒ ex qua neq; in CSed dicebat aduerſarius ꝙ non habnit ꝓ inconuen qua. Materia. n. acchtiuin eſt ſuuʒ ſöin qð eſt de gne ſte tiꝙ diffinitio talis ſit diffinitio per additamentum ver ergo in. ꝓhrre gñe accñtia nõ hit genꝰ neq; driam. C gratia cum dicit fymitas eſt curuitãs naſi. Differennaſt⸗
Folo diſgregatiuꝰvilus aſignat᷑ ꝓ diffinitione albedi mitatis eſt naſus. t talis diffinuio eſt ad n
5
ſe exiſtentia. CSedin

Eoutra· Aliqns eſt diffinitio qnidditiua iperfecta in x mnniz pꝛlo genere accftiuʒ: vt patnit in pꝛecedenti articulo in oeSeelergotaisdifintioqadiuua iperſe 1 cct dat ꝑ ſmꝛyt iperfecta eſt vel nõ. Nõ põt dicipᷣn qꝛ diſinitio accitisqͥ dar ꝑadditamenti. p ſmn df ↄple⸗ 0v bignn ta ⁊ ꝑfectã diffinitio accitis. Gi vo dicat᷑ ꝙ vt iperfecta — eſt nõ dar per ſin.aut ergo talis diffinitio dat᷑ ꝑaliquas . 1 dllam aut nõ· Si dicat ꝙ nõ ſequit᷑ ꝙ illa diffinitio non faciet diffinitũ differre eſentialit ab aito ſequeret᷑ etã ꝙ Kutiſi nus ſolus terminus eẽt diffinitio q eſt ↄtra phm in hoc
in 2er. T4. 70· Sequeret etiã g nõ oĩs diffinitio qdditatiua daret᷑ ꝑ üge bie ynj genus ⁊ di iaʒ · qð eſt hic ↄtra phm. Si auteʒ dicat᷑ ꝙ da Lec.lx. tur per aliquã driam ſequet᷑ ců talis dria nõ ſit ſm ꝙ in
Pauiupit Ppꝛio gſe accitium ſit aliqna dr̃ia eſſentialis. ¶S ꝛ. Iud qðcõponit er naturis diuerſoꝛũ pꝛedicamẽtoꝝ eſt coꝛ nnit ens ꝑ accfis. hinc eſt gꝙ phs dicit ĩ hoc capld ꝙ ſßi ⁊ acci⸗
pintein 5 dẽtis: vt hois albi nõ põt eſſe diffinitio qꝛ nõ eſt ens ꝑ ſe.
p. inn Oiĩs auteʒ pẽs cõponit ergiie ⁊ diia. Si ergo drie ex g⸗ aecbnit bus cõponunt᷑ ſpecies accitiuʒ ſunt alteriꝰ giis a tali ſpe po ern cie ſequetur ꝙtalis ſpecies erit ens ꝑaccñs.⁊ꝑ hñs nõ
unikyi erit p ſe n pꝛedicamẽto neqʒ diffinibilis ⁊ ꝑ ↄñs neqʒ ſci *— bilis. CP. z0. Mullũ ſuperiꝰ cõtrahit᷑ ad aligd inferius — Sral directe ſibi ſuppoſitũ ꝑ aliqd alteriꝰ generis eſſentialiter N ck Bed qualitas eſt genns eſſentialiter fuperiꝰ ad coloꝛẽ. er uhwigi 80 cõ̃trabil ad coloꝛẽ ꝑaligd eiuſdẽ generis. Sʒ illu qð munnm cõtrahit genns ad eſſe ſpeciei eit driq vt pʒ ꝑ poꝛphyriũ ſnʒhhen Relinquit᷑ ergo ꝙ accitia in ꝓpꝛio gnie hñt ꝓpꝛias dif⸗
ferentias. Ched remanet difficuitas a quo ſumant᷑ gj dlie in pꝛedicamentis accitium pꝛeſertiʒ cũ accñtia nõ õponant᷑ ex ã. ¶ Nꝛocuins declaratiõe ſciẽdũ eſt m Voc· G. in tractatu de eſſe ⁊ eſſentia circa fineʒ: ꝙ qꝛ ac⸗ identia nõ cõponunt᷑ ex mã ⁊ foꝛma iõ non põt in eis ſů
mi genus a mã ⁊ dÿ̃ia a foꝛma ſicut in ſbijs cõpoſitis. Sʒ
ſů O P genus pꝛimũ ſũmatur ab ipſo modo eſſendi m ꝙ — ens dinerſimode yᷣm pꝛius ⁊ poſterius d de dec gene — ribꝰ; ꝛedicamentoꝝ.ſicut dr quãtitas ex eo ꝙʒ eſt mẽſura tun We.⁊ qualitas vm g eſt diſpõ ſe.⁊ ſic de aliis. Pifferẽ⸗ wi tle vo in eis ſumunt᷑ ex dinerſitare pꝛincipioꝝ ex qbꝰ ſunt vh Et qꝛ ꝓpꝛie paſſiões ex pꝛincipiis ꝓpꝛiis ſßi cãntur ideo
Vn* m ponit in diffinitione eaꝝ loco drie ſi in abſtracto dif o kigin finiãtur fm ꝙ ſunt ꝓpꝛie in gñe. ſicut dr̃ ꝙ ſymitas ẽ cur unin„ ulas naſi. Bed ecõuerſo eſſet ſi diffintio umeret vm ꝙ n Wiin ccretiue deſignatur. Bilr eſt etiz ſi vnñ accns alteriꝰ Ac⸗ ninnt 9 cidẽtis ſit pꝛincipiũ ſicut pꝛincipiũ rionis eſt actio ⁊ paſſio i hu ⁊quãtitas. Et iõ ym hec dinidit phs rioneʒ in o. meta. — ecn. Sed qꝛ ꝓpꝛia pꝛi neipia accñtinz nõ ſunt nobis manifeſta 4c un loꝛis que cãntur ex ſuperabnndantia aut pancitate lucis: erqua diuerſe ſpecies coloꝛis cãntur.IMec ille foꝛmaliter u 5 znn Idem etiã dicit quaſi foꝛmal in tractatu de nonẽ generi — bus accitium caplo pᷣ. C Sed arguebat diſcipulus.mã oyw⸗ abſtractum non videt᷑ aliqnid ens ſigniſicare cum ſigniñi⸗ cet vtꝑ ſe exiſtens. Accidens ãt ꝑ ſe eſſe non poteſt. Tum ſi⸗ ergo illa accidentia q̃ ꝓpꝛie collocant᷑ in gie accidentium int abſtracta videt ꝙ iliis non voſſt rõ ſue intentio gůis vel drie tribui. Cſꝛo huiꝰ igit declaratione aduerten⸗
dum eſt m Poc. B.itractatu de.ↄ. grlbus accidentiuʒ Aen vbi ſupꝛa g in accicentibns in reꝝnẽ non eſt aliquid coꝛ 40 rñdens opationi itellectus eo mõ quo poſſt rõ giis ⁊ dif nn erentiaꝝ recipi ſcut eſt in ſa. Eſſentia. n·accicentis deſi u*, gnals in abſtracto non d ens aliqð ſignificare cum abſtra 1 ctum ſignificet vt ꝑſe exiſtens. Accidens ãt ꝑ ſe eſſe non 16 Poteſt. Qñaccidens in abſtracto non videtur aliqð ens ſi m i 6 Smcare. Ped ſignificatio q̃ impoꝛtat in illis noĩbus nõ . ptiner ad nãs reꝝ nu mediãte conceptione itellectus cu voces ſint note paſſionum que ſunt in aĩa vt dicit᷑ in libꝛo n Prermenias. Intellectꝰ ãt poteſt ſeoꝛſum intelligere ea nt compoſitã. Id ãt qð feoꝛſuʒ accipit᷑ dicit vtꝑ ſe exi⸗ „ ſtens: ⁊ ið deſignat noie abſtracti quaſi deſignãs remotio
nem eihs ab alio kʒ noĩa cbſtracta non iponãt rebus pꝑ ſe exiſtentibus in gůe ſbe vt humanitas nomen abitracum
W — —=
. —
W
Octaua
eſtnon iñ eſt p ſe exiſtens. Sic ergo ꝑactionem intellect⸗
noia abſtracta accidentium ſignilicãt ea q̃ quidem inherẽt
ſed non ſigniicãt ea ꝑ modum inherentum.nñ ꝑ actio⸗ nem intellecius efficiunt᷑ noĩa quaſi res qdã quibus ideʒ mntellectus poſtea attribuit intentiones geneꝝ ⁊ ſpecieꝝ In ſubſtantijs vero in reꝝ nã fuit ſuꝑ qð intellectus fun⸗ duret inrentiones vniueriales. hec ille foꝛmaliter. Per qᷓ pʒ ſolutio ad inſtantã diſcipuli. N Aduertenedum eſi inſu per ꝙ ꝓpter pꝛedicta a oc. S.adducta quidã de ſcola Doc. S. aſſerere volunt eſſe de mente einſdeʒ Poc. S. ꝙ accidentia in ꝓpꝛio gne non hñt differentias qꝛ ſumun tur pꝛincipijs aceidentium que quidem pᷣncipia ſunt ali quando alterius giiis vt dictuʒ eſt de relatione ⁊ de pꝛo pꝛijs paſionibus que cauſanur a pꝛincipijs ſßi. Sed re vers tales falſe exiſtimant gloꝛioſum Zoc. S.eſſe illins opinionis. Wanfeſtum eit ens ᷣm Doc. S. yt ipſemet ſepins adducit ꝙ non ſemper idem eſt id a quo nomẽ ſu mitur: ⁊ id ad quod iponit᷑ ad ſignificandumn ſicut pʒ de nomine lapidis quod ĩponitur a leſione pedis non tamen ſigniſicat leñonem pedis. Similiter non opoꝛtet ꝙ illud aquo ſumitur differentia ſit illud quod differentia ſignifi cat. Differentia enim in ſubſtantijs compoſitis ſumitur a foꝛma:non tamen ſigniicat foꝛmam que eſt pars totius compoſiti. Similiter genus ſumitur a materia ⁊ tamen genus non eſt vera materia. Ilias non pꝛedicaretur de toto vt ſepins ſupꝛa adductum eſt ᷣm Pocto. Sanc.lib. Jq.2. In. x infra declarabitur. Similiter niud a quo nomen ſummitur ad ſignicandum ex parte imponentis non ſemper eſt in eodem pꝛedicamento ſicut pſum no⸗ men. Manifeſtum eſt enim ꝙ lapis eſt in genere ſnbſtã⸗ tie non tamen leſio pedis ſed eſt in alio genere paſſio- nis·ſ.ant actionis. Sic ergo in pꝛopoſito licet differentie accidentium ſinnãtur a pꝛicipiis que implicite continẽ⸗ tur in modo cõmuni generis vt dicit Boc. S.in tractatu de nonem generibus accidentium aut ab effectibꝰ que g dem pꝛincipia ⁊ effectus non ſunt ſemper einſdem gene is cum accidentibus quoꝛum ſũmuntur differentie non tanen pꝛopter hoc opoꝛtet dicere ꝙ ille differentie acci⸗ dentium ſint alterius generis ab hijs quoꝛnm ſunt diffe⸗ rentie ſed ſunt de intellectu quidqitatuo eoꝛũ ⁊ eſſentia liter ingreduntur diffinitionem ipfoꝛum. ue diffinitio licet non ſit perfecta eſt tamen compoſita ex genere ⁊ dij⸗ ferentia eſſentiali que diciur impfecta ex hoc ꝙ ſicut ſpe cies accidentis dependet in eſe entitatiuo a ã ita ⁊ ge⸗ nus ⁊ differentia que ingrediuntur diffinitiones vt ſupꝛa oſtenſum eſt. CAd duo igitur pꝛima argumenia paiet ſo lutio ex dietis. ¶ Ad zn dðm ꝙ ſimplicia ſunt in duplici differentia. Vuedam enim ſunt ſimplicia per carentiam compoſitionis que eit ex genere ⁊ differẽtia. Et talia dif ferunt ſe ipſis Allas eſſet pꝛocedere in infinitus ſicut argu mentum volebat. Alia ſunt ſunt ſimplicia per carentiam compoſitionis ex materia ⁊ forma:ſunt tamen compoſi⸗ tà ex genere? differentia. Et talia non differunt ſe ipſis: ſed differentijs conſtituentibus ſpeciem differunt. Spe⸗
cies aũt accidentiũ de genere ſunt bene ſimplices 20 mð
non auteʒ pꝛimoo. Vnde poſſunt differre inter ſe per dif
ferentias ſpeciticas. ¶Ad 4n dðm.ꝙ contraria media/
ta non continentur immediate ſub eodem genere pꝛoxi⸗ mo cnm ſuis medijs ſed bene ſub eodem genere remo to. vñ argumentum ꝓcedit ex falſd ſuppoſito. ¶Ad Fm dðm ꝙ m bene ponitur loco differentie quia vt in pln ribus differentie accidentium ſunt nobis occuite. Mon ta men ſubiectum eſt vefa differemia accidentis conſtituẽs eſſentiam eins ſicut dictum eſt. Qnod etiam declaratur
ex hoc ꝙ ſubiectum aliquando ponitur in recto loco gene
ris in diffinitione accidentis. dummodo concretiue deſi gnetur vt dicendo. Symus eſt naſus curnus. Mullus au tem ſane mentis diceret ſubiectum eſſe genus accideutis ic ctiam licet ſubiectum ponatur aliquando loco diffe⸗ rentie tamen ſanns methaphiſicus non diceret g ſit vera differentia accitis: licet ab eo ſumatur differentia. CAd
alia duo argumenta patet ſolutio ex dictis.
4

Septimi
CAuentio nona. de diffinitione deta per additamen
tum quoꝛum ·ſ.ſit ⁊ quoꝛum non.
tenſi um* in pꝛecedentibꝰ
— quoꝝ ſit diffinitio
o quidditatiua tã pfecta qᷓ; ĩperfecta nunc
5 conſiderãdum reſtat quoꝛuʒ ſit diffinitio
data per additamentuʒ. Circa qð que
— unt dno. ¶ Mꝛimo vtx aliquoꝝ po timme acciitin ſit difñmto ꝑ additamẽtuʒ. ¶ Scðo vtÿ loco cuiuſlibet noiĩs diffiniti liceat ponere ſuã diffnitòeʒ. C Sequitur in ph̃o ⁊ oc. S. Idabet auteʒ.
— ſic pꝛocedit?᷑. Videtur — pamum ꝙ aceñtium nõ ſi dif⸗ ſinitio data ꝑ additamentum.ã diffinitio ſi⸗
9
gniſicat eſſentiã rei· ergo illud qð eſt extra eẽn
tis rei non dʒ poñ in diffinitiõᷣe eius · Sed illa diffinitio dat᷑ ſoluʒ ꝑ eſſenttalia dr̃ diffinitio quidditatina ⁊ nõ di ſinitio ꝑ additamentuʒ · ergo nulliꝰ rei eſt diffinitio ꝑ ad⸗ ditamentũ ⁊ ꝑ ↄñs neqʒ accñtis: CPHꝛ. iffinitio da⸗ tapꝑ additamentuʒ d ila q̃ dat per alid alteriꝰ generis. Sed nihil alteriꝰ gſis põt poni in diffinitiõe rei· qꝛ illud qð ponit in diffinitiõe alicuiꝰ eſt de intellectu qdditatiuo eius vt ſupꝛa ↄceſſum eſt. Bed illud qð eſt alteriꝰ? gene⸗ ris nõeſt de intellectu qdditatiuo illiꝰ qð nõ eſt einſdem gñis·igit ⁊. Cÿð ʒ. Ii accitia diffinirent᷑ ꝑ aliqd addi tuʒ eſſentie eoꝝ h inaxime eſſet p m eoꝝ vt ĩnnit 6 phs Sed ᷓ nõ. qꝛ vel h eſſet vex de dĩ accñte vel nõ. Bed nõ põt dici. qꝛ accñtia ſimplicia nõ diffiniunt ꝑ eoꝝ mn ſi⸗ cut albedo nõ diifinit᷑ ꝑ hoĩem vt d̃ in lectione. Meqʒ etiã ꝛm põt dici. qꝛ nõ eit maioꝛ ratio de vno accſite qᷓ; de alio vr vñ̃ cum oĩa vlꝛ accitia depẽdeãt in eſſe a ba. ergo x̃̃. CP 4. Pi accũtia difinirent᷑ ꝑ ſbam tãq; ꝑ addita mẽtu aut ſᷣm eoꝝ poneret᷑ in recto aut in obliquo. Mõ in recto qꝛ illud qð pꝛedicat᷑ in recto de aliquo eſt idem realr cum eo vt vrꝛſicut cum dicimus hõ eit aĩal. ibi aĩal eit ideʒ eſſentialiter cum hoĩe · Gẽ.n.qð pᷣdicat᷑ de aliquo pᷣdicatiõe dicente. eſt hoc dr̃ a logycis ⁊ phis.qð ẽſt pᷣ⸗ dicatio eſſentiaiis. Mec etiã põt dici ꝙ ponat in obliquo
qꝛ vel hoe eſſet verũ de oibꝰ acciitibꝰ vel de aliqbꝰ tññ.
Mõ pᷣn qʒ accſitia ↄcreta nõ diffiniunt᷑ ꝑ ſpm in obliquo
poſium vt dr hie in lectiõe. Meqʒ etiã ⁊mn qꝛ nõ vñ ma⸗
1oꝛ rõ de vno accñte q; de alio. Mel ſi ſi aſignet᷑.& Sed in ʒrium eſt phus in ſta dicẽs. hʒ autem dubitatiõeʒ ſi qs
nõ dicit diffinitionẽ eẽ ex addtiõe rõeʒ cuiꝰ erit diffinitio
ipſoꝝ nõ ſimpliciũ ſʒ copulatoxꝝ. Ex additiõe.n.necẽe eſt palã facere. Dico ãt viẽ̃ naſus x ſymitas ⁊c̃. dicenduʒ ꝙ accidentia habent Reſpo deo diffiniri e additamentum. Quod ſic pꝛobatur per philoſophum m Docto. San. in lectione elicitiue circa finem ibi· Accidentia vero non hiit eſſe niſi ꝑ hoc ꝙ inſunt ſtße. Nã illud qð hʒ quiddita⸗ tem dependentẽ ⁊ nõ abſolutã opʒ ꝙ diffiniat᷑ ꝑ addita⸗ mentuʒ.ſ.ꝑ aligd terminãs vᷣepẽdẽtiã eius. Sed accñtia hit gãditateʒ dependẽtẽ a ſßo eo ꝙ nõ hiit eẽ niſi ꝑ hocꝙ ĩſunt ſo ergd relinquit᷑ ꝙ accidentia hit diffiniri ꝑ ad⸗
ditamẽtuʒ ia.ſ.ꝙ opʒ exterioꝛẽ eẽntiã poni in diffinitione
eoꝝ. Et qꝛ ſbaqᷓ hiit qdditatẽ abſolutã nõ depẽdent in ſua additate ex alio iõ nõ opꝙ̃ ſe diffiniãt p additamentuʒ ſta g opoꝛteat exterioꝛẽ eẽntiã in eaꝝ diffinitionibꝰ poni. CAdu ertẽduʒ eſt autẽ vᷣm phm ⁊ doc. S. in lectiõe pᷣ⸗
ſenti ꝙ duplex eit accñs. Mã qðdã ẽ accñs ſimpler. Aliud eſt accũs copnlatũ. Simplicia t accſitia dicunt᷑ qᷓ nõ hñt
m determinatũ qð in eoxꝝ diffinitiõe ponat᷑ ſicut curuũ. Vopulata vo dicunt᷑ q̃ hñt ſm determinatũ ſine quo dif ſinri nöõ pñt. Mñ pʒ ꝙ nõ ↄringit ſeparatim notiſicare ali qð accñtium copulatoꝝ ſine ſbo ſicut ↄtingit notificare al⸗ vuʒ ſine g in eins rõne ponat hõ. hec Poc. ᷓ.⁊ phus in ſa. Ex quo infert ᷣm phm ꝙ accitium ⁊ ſßarumn alio
⁊ alioꝰ eſt diffinitio qꝛ ipſiꝰ ſbe eſt diffinitio ſimpliciter⁊ nõ ꝑ additamentuʒ · Ipſiꝰ vo accũtis eſt diffinitio ꝑ addi
tamentuʒ ⁊ nõ ſimpir ſicut ſupꝛa dictuʒ eſt. Conſiderã
detha.
dnʒ eſt viterius ꝙ ꝓpter pꝛedicta vba alig aſerẽre volũt
ꝙ nð qðlibet accnis hʒ diffinirip additamentuʒ ſed ſolt:ʒ accñtia copulata q̃ in ſuo ſigniſicato includunt ſunm ſÿm: non autẽ accñtia ſiinplicia. ed hᷓ non vf rationabili dem̃ qꝛ accñtia ſimplicia hñt eque aut magis quidditatem de pendentẽ a ſpa ſicut ⁊ accntiã copulata. Cuʒ · n. rõ phi qua re accntia copulata hñt diffmiri ꝑ ſuum ſᷣm ſit qꝛ ht ꝗd ditadẽ dependẽtẽ ⁊ nõ abſolutã neceſſe eſt dicere ꝙ queli bet accñtia diffinibilia hit diffiniri ꝑ eoꝛu ſm. Sed hoc mtereit qꝛ accitia copulata in ſuo modo ſignificãdi inclu dunt determinatuʒ ſbm hot.ſ.vel illud etiã nobis cognitũ Uñ talia hit diftniri ꝑ determinatuʒ ſßm. Iccñtia vero ſimplicia non icludunt in ſuo intellectu ſbm determinatũ ineludunt tñ ſbam non autẽ hãc vel illã. Vnde etiã habẽt difſiniri ꝑ aliquod ſpm licet non determinatum. Eth eſt qꝛ ꝓpꝛuus ſhm taliuʒ accñtium eſt nobis in mamfeſtum. Loioꝛ.n.ſi debeat debite difſiniri opʒ ꝙ diffiniat᷑ per coꝛ pus terminatum qð eſt. vpꝛium ſpm coloꝛis. Et ſimiliter albedo dʒ diffiniri ꝑ coꝛpꝰ terminatũ tali coloꝛe.ſ.diſgre gatino viſus ſine illud ſit gĩal ſine lapis. Et ſic de ſimilibꝰ accitibꝰ ſimplicivꝰ. ñ doct. B.in.i⁊.q.yʒ · ar.⁊. ʒů.ſc git. Nnocunqʒ modo ſignificet: accñs hʒ dependẽtiã ad ſpm ſᷣm ſuã rationeʒ. alr tñ ⁊ alr. Mã accis ſignificatuʒ in abſtracto:ipoꝛtat aptitudineʒ ad ſpᷣm que incipit ab accjte ⁊terminat᷑ ad ſm.Mã albedo dicitur qua aliquid eſt al bum. Et ideo in diffiinitione accnitis abſtracti nõ pomiur ſßm qhaſi pꝛuna pars diffinitionis que eſt genus. ſʒ quaſi 2a. que eſt dris. Picimus eniʒ ꝙ ſymitas eſt curuitas naſi Sed in ↄcretis incipit habitudo a ſßo⁊ terminat᷑ ad acci
dens. icit enim album qð hʒ albedinem ꝓpter quod
in diffnitione huius accitis ponit ſÿm tãqᷓ; genus quod eſt puma pars diffinitonis. dicimus eniʒ ꝙ ſymuz eſt na ſus curuus. hec ille. Unde quia vᷣm poꝛphyriũ genus eſt pꝛincipium ſpecierum ideo illud a quo res incipit poteſt dici genus eins:⁊ illud quod complet reʒ poteſt dici dif
ferentia eius ſicut dicitur ſuper pꝛimam pꝛopoſitionem
de cauſis ꝙiĩ generatiõe ſoꝛtis pꝛimus incwit eſſe animal qᷓ; homo ⁊ homo qᷓ; ſoꝛtes · Similiter habirudo accidẽ tis abſtracti incipit ab accidente.ſ.a foꝛms accidẽtali incõ
mnnni fin ſe.i.ſolitarie ⁊ completur ad ſhm quaſi pen di ferentiã vt albedo eſt foꝛma accidentalis qua aliquid eſt
aibnm. Sed in concretis incipit a ſbo. Et licet albedo difñniat᷑ g eſt coloꝛ digregatiuus vijus ⁊ ſic videat dif ſiniri ſine fubiecto explicite ponit᷑ tamẽ ibi ſubiectuʒ ipli cite per hoc ꝙ dr ꝙ tit coloꝛ qꝛ coloꝛ ẽ extremitas perſpi cui in coꝛpoꝛẽ rerñiinato vt dĩ in bꝛo de ſenſu? ſenſaro vt etiã dietũ.q. g.ar.⁊mn. CAduertendũ inſup eſtꝙ dif
nitio data ꝑ additamentuʒ eſt duplex. Dnedam eſt cöiter
ſumpta.videlicet ꝓ omni illa diffinitione que datur ꝑ ali
quid resliter diſtincium alterius nature a difinito ſine u⸗
lud ſit einſdẽ pꝛedicamenti ſine alterins. Et ſic relatiuum diffinit᷑ ꝑ coꝛrelatinuʒ diffinitione dãta ꝑadditamenu Zlia eſt ꝓpꝛie dicta. vʒ illa que dar ꝑ aliquid alteriꝰpᷣdi cam enti tñ· Et ſic acciitia hit diffinri ꝑ additamentũ q ſ. diffininnt ꝑ ſßaʒ q̃ẽ alteripᷣnti ab eis. Et iſtoe qñ relin
difnt ꝑ coꝛretmn ve j eit difůmuio dan ꝑ additumẽ: — 1 0
.„. tdm g aliqd ponit Zd pnum ſrse upſtuer⸗ Uno·
qaditatine ⁊ eſſentialiter. Et ſicillud quod eſt extra eſſen tiã rei non debet poni in diffinitione eius. Alio modo ali quid ponitur in diffinitione alicnins per additamentum
tanqᷓ; illud a quo alterum dependet. Et ſic aliquid polen
poni in diffinitione alicuius qaod eſt extra eſſentiam ei Jubiectum autem non ponitur in diftinitione accidentis ſed per additamentum CEtper h patet ſolutio ad 2*. ¶Ad zn patet ſolutio in coꝛpoꝛe articuii vi patet nuen tiCd 4m. dicendum ꝙ in diffinitione accidentiu⸗ con cretiue deſignatoꝛnm ponitur ſubiectuʒ in recto · Sed in diffinitione accidentium abſtractiue deſignaoꝛum pont᷑ in obliquo. Lhiꝰ rationẽaſſignat Voc · S.circs ſineʒ pꝛe. ſentis lectionismã accñs qnãdo concretiue deſigninr ſ gniſicatur vt accidens in concretione ad ſubiectun
—
—
— +—
— ——
—S— —

babet ſubſiſtentiaʒ. Unde tunc penit᷑ ſm in diffnitione accidẽtis in recto quaſi genus ad deſignandũ ꝙ accidẽtia nõ hit ſubſiſtentiã niſi ex ſubiecto. Gʒ accidẽs qñ abitra⸗ ctiue deſignar ignicat᷑ per moduʒ ſubſtantie:⁊ tũc ſÿm pont᷑ iñ ditfinitione eius in obliquo qjñ dia. Exemplũ pꝛimi: vt cuʒ dicit᷑. Symus eſt naſus curuꝰ. Exemplum ſcði vt cnʒ diciur. Symitas eſt naſi curuitas. Iec ille. Eandem rõnem inuit vMoc. S. in tractatu de eſſe ⁊ eſſen tia circa fineʒ vbi ſic ait. ccidẽtia ↄcretiue deſignata dif⸗ ſiniunt per moduʒ cõpoſitoꝝ in ꝗbus rõ generis ſumit᷑ Amns. Et qꝛ ᷣm Pʒ rãnem mãe in oꝛdme ad accidentia: ideo ſᷣm iñ eoꝝ diffinitione ponit᷑ in recto loco generis. hec ilie. C Sed querebat diſcipulus. Lum accidẽs con eretiue ſumnptuʒ deſignet᷑ vt accidẽs:qre ꝓpꝛie vt ſic non ponit᷑ in pdicamẽto accidẽtis ſicut ba ↄcretiue ſumpta di recte ⁊ ꝓpꝛie collocat in genere ſe. ¶ Ad hoc reſpõdet Doc.. in tractatu de eſſe ⁊ eſſentia dicens. Quia enun in ſubſtantijs ex foꝛma ſubſtãtiali ⁊ mã efficit᷑ vnũ per ſe na ddaʒ natura ex eoꝝ ↄiũctione reſutante qð ꝓpꝛie in pdicamẽio ſbe coliocat᷑:ideo ĩ ſubſtãtijs noĩa ↄcreta que cõpoſitũ ſignificãt ꝓpꝛie in gie eſſe diir:ſicut ſpẽs vel ge nerã: vt hõ vel aial. Mð aũt foꝛma vel mã eſt hoc modo in pdicamẽto niñ per reductionẽ ſicut pᷣncipia in gnie eſſe dir. Sed ex accidẽte ⁊ ſpᷣo nõ ſit vnnʒ per ſe. Unde non reſultat ex eoxꝝ ↄiũctione aliqua nã.nde noiĩa accidẽta lia ↄcretiue dicta nõ ponnnt᷑ in pᷣdicamento ſicut ſpẽs vel genera.vt albuʒ vel nigrũ niſi per reductionẽ:ſed ſolum ßᷣm ꝙ in abſtracto deſignant: vt albedo vel muſica. Mec ile. C yiec eſt ↄtra ea que ſupius determinata ſunt qñ dicebat᷑ ꝙ ↄcreta per ſe ponunt᷑ in pᷣdicamẽto accidẽtiii: q ibi erat locutio de ↄcretis ſumptis pꝛo ſigniſicato pꝛin cipali tñ: ⁊ nõ q̃ntũ ad modũ ſigniũicãdi.hic aũt accipiũ⸗ tur ↄcreta: vt ↄcreta ſunt.ſ.q̃ntũ ad ſignificatũ pᷣncipale ⁊ cõnotatũ ſimul: ⁊ qjntum ad modũ ſignificandi. Cegtur i Do. S. vbi.ð.et p̃cipuc ibi. Eſt antẽ ⁊ alia. * detur ꝙ loco cu⸗ iuſlibet diffiniti nõ liceat ponere diffinitioneʒ utecõuerſo. Nam ſi ſi ſequeret᷑ ꝙ non eſſet admittẽda hec oĩo impfecta hõ riſibilis. Bed ↄñs eſt 3 oẽs phos ⁊ logycos. igit᷑ ⁊c̃. Pꝛobatio ſequele.qꝛ dif̃ nitio ipſiꝰ riſibilis eſt hõ aptus natus ridere.· Si ergo lo⸗ co ribilis lʒ ponere hãc diffinitionẽ dicet᷑ ſic. hõ hõ apt? natꝰ ridere. Et ſic ibi erit nugatio: vt argnit hic pbus.qð eſt ſũme incõueniẽs.igit᷑ ⁊ẽ. CPꝛ. Bi ſic ſequeret ꝙ hec ẽt ꝓpoſitio nõ eſſet admittẽdã aial rõnale riſbile. cðᷓʒ ↄñs eſt falſuʒ ergo ⁊c̃. Patet ↄna:qꝛ aĩal rõnale aptum natum ridere dicit᷑ deſcriptio riſibiiis. Si ergo loco dif⸗ nniti licet ponere diffinitionẽ dicemus ſic. aĩai ronale aial rõnale aptũ natũ ridere. Et ideʒ bis dicer. qð eſt incõue niens. igit ac̃. CP 30. Si ſi ſequeret ꝙ hec ẽt ꝓpoſito nõ eſſet admittẽdã aial hõ currit. Sed ↄs eſt 5 gräma⸗ ticos qui appoſitionẽ appꝛobant.igit ac̃. Matet ↄnia:qꝛ diffinino hois eſt aial rõnale. Que ſi ponat᷑ loco hoiĩs in p̃dicta ꝓpoſitione dicet᷑ ſic. aĩal aial rõnale currit. Et ſic idem bis dicer. Non ergo licet diffinitionẽ etiã eſentia⸗ lem nõ datã per additamẽtũ poni loco diffiniti. C Sed ʒriuʒ inuit phus in lfa vbi ſupꝛa cuʒ dicit. ec aũt ſunt in qubuſcũqʒ exiſtit aut rõ aut nomẽ ⁊c̃. Incõtrariuʒ eſt
ẽt Doc. S.n lcõne dicẽs. Femp.n.in difinitionibꝰ põt poni rõ loco noĩs.ſicut cũ dicunꝰ.hõ eſt aĩal rõnale loco
aialis poteſt poni diffinitio eius: vt dicat᷑. hõ eſt ſba aiata ſenlibilis rõnalis. Gilr ſi dicaʒ ꝙ maſculus eſt aial potẽs generare inalio. poſſuʒ etiã dicẽ ꝙ maſculus eſt ſba aĩata ſenſibilis potens generare in alo. hec ille.
dömg duplex eſt diffinitio. el pohdeo eſt diffinitio data ꝑ
additamenunsʒ in qua.ſ. ponit᷑ aliqua erterioꝛ eſſentia.j talis diffinitio ñue rõ tota j ſemꝑ põt pom loco diffinitj
Dõð ſic pʒ ſᷣm phm et Doc. S. Vaʒ nugatio ſiue vniꝰ Et
iuſdẽ ex eadẽ xte ĩutulis repetitio omni aruũj ge ſu⸗ Senda eſt:cuʒ ſit qðᷣdaʒ incõueniẽs ad qð opponens jo⸗
—
Becima
phyſta nititur videri ducere ſuñ reſpondentẽ vi angumẽ⸗ ttionis. Jed ſi ſemp loco difinni poſſet poni pᷣdicta dif finitio fieret nugatio ⁊ bis idẽ repeterer᷑.vᷣbꝛ gp̃a.cuʒ di⸗ ceret. Maſus ſymus. i loco ſymi liceret ponere ſuam diffnitionẽ que eſt naſis cõcauus diceret᷑. Malus naſus
cauus.ergo nõ ſempꝝ loco diffiniti iʒ ponere diffimtionẽ
illaʒ dico que data eſt per additamentũ:qꝛ ibm nõ ponit in diffiniuone acciqẽtis qᷓſi ſit de eſfentia eiꝰꝛßʒ potiꝰ qſñi addituʒ eſſentie ¶Mee rõnes eliciũtur ex ꝓßo inlfa⁊ ex Doc. B. ibi. Peinde cuʒ dicit. Sed later ⁊ð. Sed tñ cuʒ magna difficultate ⁊ nõ cũ paruo laboꝛe.pᷣꝰ ibi. Mec Opz Crca naſuʒ ⁊c̃.ſca ibi: qꝛ naſus nõ ponit CAlia eſt difintioqdditatia ym ſe totã in qua.ſ.mhil ponit᷑ quod nõ Prineat ad eſſentiaʒ rei.ſicut aial rõnale dicit dilini⸗ tio gdditatiua hoĩs. Et talis rõ ſiue diffinitio põt poni lo co diftiniu: vt cuʒ dicimꝰ.õ cſt aial loco ajalis pt pom lua diftinitio dicẽdo hõ eſt ſa aiata ſenũbilis. Etcuʒ di⸗ cimus hõ currit loco hoĩs põt poni aĩal rõnale dicendo nial rõnale currit. Dð ꝗdeʒ ĩtelligendũ eſt reſpectu pꝛe⸗ dicatoꝝ que nõ ponũt driaʒ inter diffinitionẽ ⁊ diffinitũ. Als ſecus eſt. Oñ.n.dicimꝰ hõ eit ſpẽs in illa ꝓpoſitiõe loco hois nõ licet ponẽ ſuã diftinitionẽ dicẽdo aĩa rõnale eſt ſpẽs. Iut cuʒ dirit᷑. hõ eſt dictio diſſyllaba nõ põt lo⸗ co hoĩs pon aial rõnale dicẽdo.aial rõnale eſt dictio diſ⸗ ſyilaba:qꝛ hmõi pᷣdicata ponũt dr̃iaʒ iter diffinitioneʒ ⁊ diffintũ. Lonueniũt.n. diffinito ÿm ꝙ diſtinguit᷑ ßᷣm ra⸗ tioneʒ 5 diffinitionẽ. Sili itelligẽda eſt illa maxima topi
calis qœcꝗd pᷣdicat᷑ de diffinitione ⁊ de diffinito p̃dicabit᷑
⁊ ecõtra. aut ꝗcqd remouet a diffinitione ⁊ a diffnito re mouet ⁊ ecõuerſo. CIduertendũ eſt aũt ᷣm doc. S. in lcone. ꝙ ſrmuʒ ⁊ ↄcaui per eſſentiam ideʒ innt. Sed ſymuz addit ſupꝛa ↄcauuʒ habitudineʒ ad determmnatuʒ ſõᷣm. Et ſic determinato fubiecto qð eit naſus nihil diſ⸗ fert ſymuz a naſo. Mec opʒ circa naſum aligd loco ſymi
pohere vltra ↄcaunz. Et ſic nõ erit dicere lòco eiꝰ.nuſus
naſus ↄcauns ſed ſolnʒ naſus ↄcauns. hec ille. Tæx pꝛe dictis igit infert phᷣus ꝙ mamifeſtuʒ eſt ipſum qð gd eſt repiri in ſba ⁊ accñte.diu erſimode tamen ſicut diciũ eſt. Ex iſto ẽt articulo à pᷣcedẽti patẽt ſolutiones duaxꝝ du bita ionũ quas mouet phᷣus in pñti caplo.vtrũ.ſ.ſit aliq difimtio data per additamẽtũ:⁊ vtrũ loco diffiniti ſemꝑ liceat ponere diffinitionẽ. Matet etiam qualiter ſymum ⁊ ↄcauum conueniunt ⁊ qualiter differunt.
Acd pimum igit᷑ ⁊ 2mn pʒ ſolutio ex dictis ⁊
coꝛpoꝛe articui. C AId ʒn di⸗
cẽdũ ꝙ q dr aial hõ ibi põ pont᷑ loco rõnalis.nõ aũt ꝓ
tota diffinitione. Et eſt ſenſus. Jial hõ.i.aĩal rõnale. Et qꝛ rõnale nõ hʒ diffinitioneʒ:ideo in illa ꝓpoſitione loco hoiĩs non licet ponere diffinitionẽ eiꝰꝛqꝛ non ponit ibi lo co diffiniti ſʒ loco ꝑtis diffinitionis.ſ.rationalis.
Cueſtio decima.dpe ipſo qð quid en ſubſtantiaꝝ ſen ſibiliũ per comparationeʒ ud iliud cnus eſt qð ꝗd eit q̃ntum ad ydemptitatem vel diuerſitates
r determinatũ eſt de + 9 perius qdditate ſiue eſen tia ſßaꝝ ſenſibiliũ ſᷣm ſe ⁊ abſolute ↄñr
reſtat conſideranduʒ de quod quid erat eſſe earundem comparatiue.ſ.per reſpe cccium ad alia. ¶ Lirca qð tria occurrunt conſideranda. C Mꝛimo enim conſideranduʒ eſt de qð quid erat eſſe ſubſtantiarum ſenſibiliuʒ per comparatio nem ad id cuius eſt q̃ntum ad ydemptitatem vci dierſi tatem. C Secundoper comparationem ad cauſam ge⸗ nerationis eius quod quid erat eſſe. ¶ Terno per coin⸗ parationem ad partes eius ex qbꝰ conſtituitur. ¶Lirca pꝛimũ querunt ſeptẽ. ¶ ꝛim̃o virũ in his q̃ dñr x ſe qð qd eit ſit idem realiter cum eo cuins eſt.& Secũdo vtruʒ ipſuʒ qð quid en ſit idem cuʒ eo cuius eſt ßm rem
⁊rationẽ ſinnl.& Tertio vtruʒ qð qd eſt ſi ſeꝑatũ ᷣm
eẽ ab eo cuiꝰ eſt. CQnario vtx ĩ his que důr ᷣm accñs

Lectio. F.
Septimi
ſit idem qð quid eſt cum eo cuius ẽſt. CQuinto vtrnn hnmanitas ſit qð quid eſt ipſiꝰ hominis. C Sexto vtrũ homo ⁊ humanitas ſint idem m rem ¶ Septino vtx ſingularia habeant ꝓpꝛiuʒ qð quid eſt. 4
CSequit᷑ in pho ⁊ Hoc. S. Eitrũ aũt idẽ. et eſt le.y.
ſic ꝓcedit· Aider gi his pmu que ꝑ ſe dñr qð ad eſt nõ ſit ides cuʒ eo cuiꝰ eſt. Nam qð qd ẽ⁊ id cui
4
eſt fehñt ñẽ nã⁊ ſuppoſituʒ. Sed nã ⁊ ſuppo itum in cõpeſitis ex mã realr dr̃nt: vt infra ↄcedit phns
Lect. s. er ergo in eiſdeʒ qð qd eſt dñt ab eo cuiꝰeſt. CP ꝛ. Picit
cOomIO⸗
phus.zo · de aia. Ideʒ nõ eſt magnitudo ⁊ magnitudinis eſſe. Sed ꝑ magnitudinis eſſe intelligit phus qð qd eſt:
„
vt diẽ Poc..⁊ p magnitudinem i cuius eſt. igit᷑ ⁊c.
¶P 3o. Phus ifra expꝛeſſe ꝓbat g in rõpoſitis ex mã ſoꝛma ip̃m qð qd eſt nõ eit ideʒ cuʒ eo cuins eſt. ergo videt᷑ ꝙ nõ in gibꝰ his que ꝑ ſe dir qð qd eit ſi ideʒ eũ eo cuiꝰeſt. ¶P. Ea que ſunt ideʒ realiter coꝛrupto
vno coꝛrũpit᷑ ⁊ reliquũ. Si ergo qð quid eſt ſit ideʒ cu
eo cnꝰ eſt. ſequet᷑ ꝙ coꝛrupto ſuppoſito coꝛrũpit qddi/ tas. Et ſic qð quid eſt ęrit coꝛruptibile. CD F. Pñ ali⸗ qna duo ſie ſe hit ꝙ vnnʒ aligd realii icludit qð alterum nõ includit:tůc illã dr̃nt reali vt diẽ Voc. S.in tractatu de eſſe ⁊ eſſentia. Ped id cuiꝰ eſt ipm qð qd eſt inclndit dditiones indiniduãtes realit q̃s nõ ĩcludit qdditas. er⸗ go ⁊̃. CSed incõtrariũ eſt phᷣus in lra dicẽs · trũ aũt idem eñt aut alteꝝ qð qd erat eſſe ⁊ vnũqðqʒ; pſcrutan⸗
dum eſt. Eſt. n.aliqd p̃opere ad de ſba ꝑſcrutationẽ · Bin
guluʒ.n.nõ alind videt᷑ eſſe a ſuimet ſbaꝛa qð qd erat eẽ
dicit᷑ ſingulis ba. Et paulopoſt ſubdit. In dictis vo Fm
e ſemp neceſſe eſt idem eſe xdẽ. 3 Reſi ponde dðm ꝙ ipᷣm qð qd eſt poteſt comparari ad id cuiꝰ ẽ dupir Vno ſiẽ ſignificatuʒ diffinitiõis ad diffinituʒ. Alioꝰ ſicut eſſentia ſine nã ad ſuppoſituʒ. Et hoc duplr. Vnoꝰ nůlit ⁊ metha. Alio modo logyce. Si ergo ipſum quod auid eſt cõparet᷑ ad id cuiꝰ eſt tanq; nã ad ſuppoſitũ ſine indi⸗ nidunʒ nãt ⁊ metha ſic nõ in oibꝰ his que ꝑſe dicũtur ipſuʒ qð qd eſt real eſt ideʒ enʒ eo cniꝰ eite ſed ſoluʒ in imãiibꝰ. In cõpoſitis vo ex mã ⁊ foꝛma differũt qð qd eſt ⁊ id cuiꝰ eſt. In ſimplicibꝰ aũt nõꝛvt ifra diſputabit ĩ
hoc.yv.caꝰ.iIo.vbi phus hanc mãm clariꝰ qᷓ; hic deduẽ.
Si vero iß̃m qð qd eſt ad id cuiꝰ eſt ſicnt nã ad ſuppo⸗
ſituʒ cõparet᷑ logyce ſicut hic phus loqt᷑ ſic in oĩbꝰ his q̃ per ſe dñr:ideʒ eit qð qd eſt ⁊ id cuꝰ eſt. Si. n.vt dicit
Doc. S.ifra ĩ lõne. Ieſſet hõ cõpoſirꝰ er mã cõi⁊ foꝛ⸗ ma ſecluſa qcũqʒ opatione itellectꝰ.adhuc idem eſſet qð
quid eſt hoĩs ⁊ hõ. dato ꝙ cõponeret ex mã. Et qꝛ non
inuenit hõ cõpoſit? ex mc in cõi ⁊ foꝛma ſecluſa oꝑatiõe
intellectꝰ niſi in hoc vel in illo: põt tñ itelligi hõ cõpoſit? ex mã ⁊ foꝛma abſqʒ ß ꝙ itelligat hõ compoſitus ex hac
mã vel illa qð ꝓpꝛie eſt logyce:ideo naturalr ⁊ metha.
„
Metha.
cuius dſt nõ differũt. ¶ Scða rõ talis eſt. Si.n. qð qnid
erat eſſe ponat᷑ eſſe aliud ab eo cuius eſt. opoꝛtebit hoœc eſſe veꝝ in oĩibꝰ quoꝝ eſt qð quid erat eſſe Sed cuinſti
pbet ſpe ꝑ ſe exiſtẽtis eſt qð quid erat eſſe · ergo erit aligd
alind a qjlibet ſba qð eſt:⁊ qð qd erat eſſe eiꝰ. Et cuʒ ſa
dealis ſit ꝑ ſe exñis ᷣm platonicos ipſuʒ qð qd erat eſſe
ipſiꝰ ibe ydealis erit aliud ab ea⁊ ꝑ ↄñs pᷣter vdeas erũt
aliqᷓ alie nãe. qð incõueniẽs plonci reputabãt. CTertia
rõ eſt talis. Pi ip̃m qð quid erat eſſe eſſet aliqᷓ res alia ab
eo cniꝰ eſt: vtpnta ſiqð quid erat eſſe equi ect alia res ab equo.ſequeret᷑ ꝙ ip̃m qð quid eſt equi: vrputa.a. cũ ect
q̃dã res hẽret qð quid erat eſſe alteruʒ ab eo.qð videtur eſſe abſurdus:qꝛ ſi quidditatis eſſet quidditas. Bi dicat ipſuʒ qð ꝗd eſt qdditatis equi ſit ipſa ſba que eſt qã⸗
ditas ⁊ nõ aſia. ergò nihil ꝓhibet a pᷣncipio dicẽ ꝙ ip
qð qnid eit nõ ſt aliud ab eocuins eſt. ¶ uarta rõ eſt· Si aliud eſſet qð quid eit rei ⁊ ipa res ſequeret᷑ ꝙ eſſet
pcedẽ in infinitũ in qdditatbꝰ. Sed ↄñs eſt incõuemens
pulus ꝓbãdo ꝙ nõ vident᷑ ↄcludere. ſaʒ fin phm ife rius in oc.yo dĩ ibi g in cõpoſitis ex mã ⁊ foꝛma ipm xecn. qð quid eſt nõ eſt ideʒ cuʒ eo cuins eſt:ſed eſt alia res. ⁊
loquẽdo ſicut infra vbi ſupꝛa phus loquitur ipſum quod
quid eſt in cõpoſitis nõ eſt ideʒ cum eo cuiꝰ eſt:ſed bene
logyce loquẽdo ſicnt hic phus joquit᷑. Mnde iferiꝰ phus
duo eycipit ab vdemptitate qdditatis ⁊ eiꝰ cuius eſt. vʒ
ea que dñr ꝑ accũs ⁊ ſbas cõpoſitas ex mã ⁊ foꝛma: qꝛ
poſt cõpoſitionẽ qdditatis ſaꝝ tranſibiliũ ex partibꝰ me
tha.⁊ realiter loquitur. Mic autem logyce ꝓcedens ſo⸗
lum excipit entia per accidẽs:nõ autẽ ſbas ſenſibiles. Ft q ho cõpoſitus ex mã ⁊ foꝛma in cõi logycalit loquẽdo dicit᷑ ipſa ſpẽs que dicit᷑ ꝓpꝛie diffiniri:ideo comparari
ipſuʒ qð quid eſt ad id cuiꝰ eſt logyce nõ eſt alind q; cõ⸗ parari ipſuʒ ſicut ſignificatuʒ diffinitionis ad diffinitum.
¶N Dicendũ eſt ergo ꝙ in oibꝰ his que per ſe diir ipluʒ qð qd eſt: idem eſt cuz eo cnins eſt.ſ.cum diffinito. Dð pbatur qᷓttuoꝛ rõnibꝰ phy. Quaꝝ due pᷣme ꝓcedunt ex
ſuppoſitione. Alie voꝓcedũt abſolute. Mꝛima.n.ſuppo nit ꝙ ipſuʒ qð quid eſt ⁊ ſᷣa rei idem ſint. Scðda vo ſup ponit ſpẽs ſiue vdeas ſᷣm platonicos. ¶ꝛima ergo ra tio talis eſt. Naʒ finguluʒ non v aliud ẽſſe a ſuimet ſßa. Sed ip̃m qð quid eſt: eſt ba rei.ergo qͥð quid eſt ⁊ im
pʒ ↄa: qꝛ cuinſlibet rei eit gdditas aliq. Si ergo qddi⸗ tas ſit res alia ab eo cuiꝰ eſt hẽbit qdditateʒ que etã erit
res quedã alia. Et iteꝝ illa res hẽbit aliã quicditatem ⸗ ſc in infinitũ.igit ⁊c̃. ¶ Sed 3 has rones iſtabat diſei⸗
tñ nõ ꝓpter hoc ſegt᷑ ꝙ illud qð quid eſt hẽat aliã quid⸗
ditateʒ· Mec ẽt ſegt᷑ g eſſet ꝓcedere in ifinitnʒ. Bic ergo pʒ ꝙ pdicte rõnes nõ ↄcludũt. aut ſi ↄcludãt ita ↄcludit trã phm ſicut ad ꝓpoſituz. ¶ Pictduʒ ꝙ pᷣdicte roͤnes pcedunt ſuppoſito ꝙ ipſuʒ qð quid eit ſit alia res per ſe
jubſiſtẽs ab to cuiꝰ eſt. ĩs.n.res ꝑ ſe exiſtens hʒ quid⸗
ditateʒ. Si ergo illa qdditas eſſet ꝑ ſe exiſtens vt plo vo
lebatꝰ quẽ phus in pñti lectione inſurgit. opoꝛtẽt ꝙ ha⸗
beret quidditatẽ. Et ſic ſi illa quidditas eſſet ali res eẽt
ꝓcedẽ in infinituʒ. Si yo nõ eſt alia res pari ratione ſtan dum erat in pᷣmo ur phus ↄcludit. ¶Aduertendum eſt aũt ꝙ Into. Andree ĩ pᷣſenti paſſu ſ.q.7.ĩ 27 pte Pᷣmutit
qnaituoꝛ diſtint iones. Dnax peſt ꝙ ideʒ qñqʒ ↄcipuur
„—
ʒfuſe qnqʒ diſtincte. pᷣmo mõ ſignat᷑ ꝑ nom̃· ſcðo möp diffinitionẽ. t ſi pᷣmo mõ dicitur illud cuius eit. eclĩdo mõ dñ quid. Tnde qð quid eſt ⁊ id cniꝰ eſt non din ſu⸗ ſi in dinerſo modo ↄcipiendi. hec ille. Sʒ licet hocverus ſit ꝙ ideʒ qnqʒ concipit᷑ ↄfuſe qñq; diſticte tamen onv det᷑ conſonun vitati ꝙ diffinituʒ ſignifcet conceplu col fuſnʒ. Mam illud nomen qð ſignat ↄceptum Zluſioꝛẽ eſt
in plus ⁊ ad pla ſe extendens ſicut aial qð ſignat ↄceptus ſiue rationem cõfuſioꝛem qᷓ; homoꝛita de yluribus pꝛe⸗
dicatur qᷓ; homo. i ergo diffinituʒ ſignat conceptuʒ con fuſioꝛem qᷓ; diffinitio.ſequitur ꝙ diffinitum in plus le h q; diſffinitio. Et ſic diffinitio ⁊ diffinitnʒ nõ cõuertibiliter ſe habebunt.quod eſt ↄtra phyloſophum ſcdo poſterio!
⁊tra veritatem. ¶p ꝛ0. Ratio quaʒ nolnen ſignat e
ſuã diffinitio: ⁊ ſpẽs ñignat cõnceptnʒ ſpecificum. Micete ergo ꝙ diffinitum.ſ.ſpecies ſignat conceptuʒ magis col⸗
fuſuʒ q; ſun diffinitio eſt dicerẽ ſpeciem non eſſe ſpecieʒ. qð implicat in terminis. N Scða diſtinctio qua⸗ ß̃nultlt
eſt g ſicut foꝛma poteſt ſumi dupliciter ità? mã. Mm
materia ⁊ foꝛma opponnnt᷑ relatiue ex ſcðo phyſicoꝝ ·
Et quot modis dicit vnum oppoſitoꝝ tot ⁊ reliquuꝰ ex.
pᷣmo topicoꝝ.foꝛma aũt ſumit vel pꝛ foꝛma partis v
pꝛo foꝛma totius. Eremplum pꝛimi · Aia hois. Krẽplu⸗
ſecundi quidditas hoĩs que eſt humanitas. Bimilit in dicit duy. nnoo que coꝛrñdet foꝛme partis:⁊ ſic i eſt pars eſſentialis compoſiti que ↄſtituit cu⸗ foꝛma vnu
per ſe de genere ſubſtanti e. Alioodicit᷑ mã que coꝛrñdet
ſoꝛme totius ↄtrahens ipſam ad quidditatem? ad eſſe · Et hec eſt dria ſeu ꝓpꝛietas indiuidualis que cum pls quidditate ⁊ naturq ſpecifica conſtituit indiuidunn ſpẽi vnum ens per ſe. Nec ille. N Sed conſiderandui eſt ꝙ lʒ hec diſtinctio duplicis foꝛme admittatur à docto⸗ bus:tamen aliqua in ea adducit pꝛedictus opinãioꝛ que
pcul a vitate ſunt niſi ſanus intelligant᷑ q verbã.

5
am vnum relatiue oppoſitoꝝ nunqᷓ; ſuſcipitur in alio. Foꝛma autem in materia ſuſcipit᷑: vt ꝑfectio eiꝰ.nõ ergo mã ⁊ foꝛma relatineopponũtur nec dicũt relationeʒ miñ accipiẽdo rloneʒ pꝛo qjcunqʒ hitudine qð eſt abuti termi nis rionis. Si.nq̃libet hitudo eſſet relatio:tũc ipfius ac⸗ cidẽtis ad m eſſet relatio cuʒ acciñis habeat babitudineʒ ad ſpm:⁊ cuʒ relatio ſit qðᷣdas accis ipſius relationis ad ſÿm eſſet relatio. Et ſic relationis eſſet relatio.ꝓpꝛie er⸗ go loquẽdo foꝛma nõ oppont᷑ mãe relatiue. ¶ Mecẽt vl vex eſt ꝙ tot modis dicit᷑ vnuʒ oppoſitoꝝ ſicut ⁊ re liquũ. Mam̃ accijs dicit᷑ nonẽ modis:nõ ti iũa. Similr q̃dã eit foꝛma ſubſiſtẽs in alio ſiẽ ſunt foĩe mãles. Wue⸗ dam vo eit ꝑ ſe ſubſiſtẽs. Et illa eſt duplex. Anedã eſt q̃ ſubſiſtit ſubſiſtẽtia incõpleta ſiẽ aĩa rõnalis Vuedã vero ſubſiſtẽtia cõpleta. Et illa eſt duplex. nedã eſt que ſub ſiſtit in ſuo eſſe:⁊ eſt ſunʒ eſſe ſiẽ eſſentia dina. Quedam vo eſt que nõ eit ſuus eſſe ſubſiſtit tñ ſubſiſtentia cõpleta ſicut foꝛma angelica. Mon aũt opʒ ꝙ mã tot modis di⸗ catur. Uñ lʒ foꝛma dicat᷑ duplr:nõ tñ debite ↄcludit ad⸗ aduerfariꝰ ꝙ mã ẽt debeat dici duplr. QMec etiã verũ aſſumit pꝛo exẽplo.vʒ.ꝙ ꝗʒdditas hois ſit humanitas: vt infra patebit. loquendò dẽ vitate pᷣdicationis ⁊ de vtute ſermonis. Mam vt dicit phus ip̃m qð qd eſt debet pꝛe dicari eſſentisliter de eo cuiꝰeſt:⁊ debet᷑ per ipm rñderi ad iterrogationẽ factã ꝑ qd. Sed humanitas non pᷣdicat᷑ de hoie vere.ec.n.nõ eſt vera h eſt hũanitas ſit᷑ nec iſta aĩal eſt aialitas. Silr ſi querat᷑ qd eſt hõ nõ ↄuenien⸗ ter ridet᷑ ꝙ eſt hũanitas: ſed ꝙ eſt aial rõnale moꝛtale. Sic ergo de vᷣtute ᷣmonis falſuʒ eit qð pꝛo exemplo ad ducit. ¶ Siir nec vitati ↄſonat ꝙ inã ſit ꝓpꝛietas indi⸗ nidualis.dt.n.pʒ per poꝛphy ꝓpꝛietates idiuiduales ſunt accidẽtia indiuiduãtia. Sed manifeſtũ eſt ꝙ mã nõ eſt accidẽs. ergo mã non eſt ꝓpꝛietas indiuidui. Et ʒ in eodẽ ↄpoſito ponat mã que coꝛrũñdet foꝛme ꝑtis ⁊ foĩie totius:nõ tamen opʒ ponere duas mãs realiter diſtictas in eodẽ ſicut ponunt᷑ foꝛma pꝑtis ⁊ foꝛma totiꝰ que realit diſtingnũtur. Als cuʒ ex mã ⁊ foꝛma fiat vnũ ꝑ ſe vnum ens eifet duo entia per ſe.qð videt᷑ abſurduʒ. C Pertia ſua diſtinctio eſt iſta.ꝙ eoꝝ que ſunt quedã ſunt ꝑ ſe qdã vero ꝑ accidẽs. Exem̃plũ pᷣmi vt gna ⁊ oẽs eoꝝ ſpẽs et cia que per ſe junt in gje ſbe que·.nõ includunt res di⸗ nerſoꝝ geneꝝ. Exẽplů ſcði.vt cõpoſitũ ex rebꝰ dinerſoꝝ p̃dicamẽtoꝝ ſiue dinerſis noĩbꝰ: vt hõ albꝰ ſiue vno vt al bus noĩiet. Mas albũ cuz ſit ↄcretũ accidẽtis inelndit di/ uerſas res.ſ.ſin ⁊ accicẽs hec ille. ¶ Sedh yltimũ eſt ↄtra phm inp̃dicamẽtis vbi dicit ꝙ albů ſolã qjlitateʒ ſi⸗ gniſcat. nð. n. ↄcrerũ ſigniſcat ſuũ ſbm lʒ xʒ ſuũ modũ ſignificãdi ↄcernat ip̃m ſᷣm ſicnt ſupꝛa dictũ eſt circa ᷣn cipiũ huiꝰ ſeptimi.ñ lʒ res alba ſit ens per accñtz iclu⸗ dens res dinerſoꝝ pᷣdicamẽtoꝝ non tamen albuʒ. Ende albũ per ſe ſumptũ nõ dicit ens per accidẽs ſed accidens cõe pᷣdicabile. TQð aũt ↄcretũ de genere accidẽtis m ſuũ ꝓpꝛiũ modũ ſignificãdi ↄñderatũ nõ ponat in pꝛedi camẽto accidẽtis per ſe hoc nõ eit qꝛ duas res ſignificat: ſed qꝛ nõ deſignat per moduʒ generis ſpẽi vel df̃ie· ſine indiuidui.iualiter aũt ↄcreta per ſe ⁊ q̃l nõ ꝑ ſe collo⸗ cant᷑ in genere ſupꝛa dictũ eſt. Q Qnarta diſtinctio eius eſt hec. ꝙ eoꝝ que qdditatẽ hit: quedã hñt qð qd eſt p*
per ſe: vt pomo ⁊ q̃libet ſpẽs vlis cõpoſita. Maʒ ſpẽs
důr hre ipſuʒ qð gq eſt pᷣo ex hoc ꝙ qdditas ꝑ nihil alið duenit eis.⁊ alijs..indiuiduis per ipſas cõuenit. hoc.n⸗ eſt aligd hr̃e pᷣ ex pᷣo poſt?. Dnedã vo hnñt gdditatẽ ꝑ ſe ſed nõ pᷣo. vt hic hõ ſingularis abſtractus à motu ⁊ tꝑe· Et tale indiuiduũ eſt per ſe in genere qð nõ includit res diuerſoꝝ genex. Tale.n.indiniduũ h qð qd eſt per ſe: qꝛ nihil includit tollens ꝗdditatẽ entis ⁊ vnitatẽ:tñ quia gdditateʒ hʒ per alind.ſ.per ſpẽm quã ꝑticipat: ideo non pʒ po qð ꝗ eſt. Quedã vero neqʒ per ſe neqʒ pᷣß per accidens hit qð qd eſt: vt hic homo exiſtẽs in tempoꝛe. Mam tale indiniduũ includit aliqð accidens qð eſt extra
rationẽ qdditatis: puta exiſtentiã ⁊ eſſe in tpe ⁊ slias con
diiones mãles que tollunt vnitatẽ per ſe entis. lterius
Becima
⁊ ſi hõ albus habet aliq̃liter qðquid eſt habet ipſum ma gis per accidens q; hic hõ exiſtens quia adhuc addit ali⸗ quid.puta albedinẽ. Et ſi hõ albꝰ accipiat᷑ ẽt vt abſtrahit ab exiſtentia.adhuc magis ꝑ accis q; hic ho exiſtens:qꝛ albedo eſt vere ⁊ ꝓpꝛe accidẽs. exñtia aũt nõ eſt ꝓpꝛie accidẽs niſi ꝓt accidẽs alicui large dicit᷑·ſ.quicquid nõ eſt foꝛmalr ideʒ ili.ergo hõ albꝰ magis hʒ qð quid eſt per aceiis q; hõ exiſtẽs. hec ille. Ped k hec diſtinctio ſumpta ſit ex Doc. S.in pſiti cõne:vbi dicit ꝙ aiiquid bʒ qð quid eſt ꝑ ſe pᷣo aliquid ꝑ aliud. aliquid vᷣo ꝑ acc⸗ dens:tñ male vident᷑ applicari pᷣdicta exẽpla ad ꝑtes di⸗ ſtincuõis. Maʒ quicquid ↄuenit alicni ꝑ ſe:lʒ nõ pᷣſemp ei ↄuent ꝑ ſe ẽt ieclula q̃cũqʒ opatiõe itellectꝰ ſiẽ riñbile duenit ſoꝛti ꝑ ſe nõ pᷣ ſemp ſibi cõuenit. Ji.n.cõuemret alicui aliquid ꝑ opationt itellect? nõ per ſe ſed ꝑ accidẽs ↄueniret. Sed hnic hoi ſingulari.ſ.ſoꝛti ↄuenit qð quid eit per ſe.nõ aůt pᷣo ſed ꝑ ſpẽm: vt aduerſariꝰ dicit ⁊ bñ· ergo ſecluſa q̃cũqʒ opatiõe itellectꝰ idẽ qð quid eſt ↄue⸗ niet eideʒ hoi ſingnlari.ſ.ſoꝛti. Sed manifeſtuʒ eſt ꝙ hic hõ fecluſa opatione ĩtellectꝰ nõ eſt abſtrac· us ab exiſten⸗ tia ⁊ a motu.lij neceſſe eſt dicẽ ꝙ huuc hoi exiſtenti in reꝝ nã ↄuenit ip̃m qð quid eſt per ſe. Alias huic hõi ab⸗ ſtracto attrbueret᷑ ſuũ qð quid eſt per opatione⸗ intelle⸗ ctus:et per ↄiis nõ per ſe ſÿ per accidẽs. Dicere ergo ꝙ bic homo ſingularis exiſtens nõ habeat qð quid eſt ꝑſe ſcõo:⁊ ꝙ hic hõ ſingularis non exñs hẽat ꝑ ſe videt᷑ im ⸗ plicare.vʒ. ꝙ hʒ qð quid eſt ꝑ ſe:⁊ ꝙ nõ hʒ ſecluſa opa/ tione itellectꝰ. Nexꝝ eſt iñ ꝙ hic homo exſis lʒ hẽat quod quid eit x ſe ſpẽilʒ non ho non tiñ ↄuenit ſibi inq̃ntũ exñs eſt ſicut alal per ſe ↄuenit illi aĩali qð eſt albuʒ:non tamẽ inqjntuz eſt albuʒ. CEx pꝛedictis igit pʒ q̃liter pꝛediet? opinatoꝛ multa bona udduxit ſed nõ abſqʒ anoꝛmalitate Alia vo que adducit in eadeʒ qõne in vltimo urticulo hu ius queſtionis adducent᷑.—
it igit dðm ꝙ vt dem̃ eit ſi cõpa Ad pmum ret hinnen eſt natura⸗ liter ad id cuiꝰ eſt tãqᷓ; ·ſ.ad ſuppoſitũ ſingte ſic in mãlib? ipſum qðquid eſt nõ eſt idem cũ eo cuiꝰ eſt. Sed ſiↄpa ret᷑ logyce ipſuʒ quod quid eſt ad id cuiꝰeſt in vl ↄſide⸗ ratũ vei ſicut ſignificatũ diffinitiõis ad diffimtũ:tũc ipluʒ quod quid eſt ⁊ id ciuus eſt etiãĩ mãlibꝰ ſunt idẽ re ⁊ ra tiõe: vt infra oñdet᷑. C̃t ꝑ hoc pʒ rñſio ad ⁊n ⁊ zm. Me rũti anto. andree dicit vbi ſupꝛa in ſolutiombꝰ argumen ⸗ toꝝ ꝙ ipſuʒ quod quid eit ſpẽi ⁊ in maãlibꝰ lʒ non ſit ideʒ cuʒ fingli x ſe pᷣꝰ eſt tñ ideʒ cum eo ꝑ ſe non pᷣꝰ.Sed hoc nihil eit aci pꝛopoſituʒ. Piſputatio.n.phi eſt an ſint idem ßᷣm reʒ ant non · dicerẽ ꝙ non eſt idem ꝑſep̃ ſedꝑſe. non euacuat auẽtem phi pꝛo ſcõo argumento adductam ¶TAd 4n dðm ꝙ ipfũ quod quid eit poteſt coꝛꝛumpi ꝑ aiteruʒ qᷓtuʒ ad eſſe exiſtentie non auteʒ ꝑ ſe ⁊ q;um ad eẽ eſſentie · vñ ſiue res ſit ſiue non ſit de ea poteſt eiſe ſcien tia ꝑ quidditateʒ ⁊ eſſentiã. Cd y dðm ꝙ argumen tuʒ ↄciudit ꝙ ſingle ſine ſuppoſituʒ nãliter ↄderatuʒ in mãiibꝰ differt reat a ſua quidditate. Quod ↄcedimus. MWon ãt pꝛobat ꝙ logyce loquendo modo ſupꝛs expoſito differat realiter nair ãt differãt realr ipſuʒ quodquid eit ⁊ id cuius eſt in ſbijs mãlibꝰa non in ſimplicibꝰmnfe⸗ riꝰ ad longum deo concedente diſputabitur caplo.ſ.vn⸗ decimo huius 7. Cbi ſupꝛa in doctoꝛe ſancto.
nn ſic pꝛocedit. vide S ſecundum ibene
3 p ſe dicunt᷑ ipſum quðᷣqud eſt ⁊ id cuins eſt 6 non ſint idem 5ᷣm rem ⁊ rationeʒ ſunnl. Maz
ea que lunt idem vm rem ⁊ rationẽ ſic ſe habent ꝙ quic⸗ quid pꝛedicatur de vno pꝛedicatur de reliquo: vt dicit Voc. in tractatu de fallacijs vbi tractat de fallucia acci dentis ſicut dat exemplnʒ de tunica ⁊ indumento · Hed manifeſtuʒ eſt gꝙ aliqua pꝛedicant᷑ de eo qð quid eſt aue non pꝛedicantur de eo cuins eit ⁊ econuerſo. verbi gra⸗ tia. hec eſt vera. homo eſt ſpẽs. hec ti non eſt va aial ra⸗ tionale ẽ ſpẽs· Silꝛ hec eſt va· Jial rõnale ẽ diffio:⁊ tñ b

Beptimi
nõ eſt vera hõ eſt diffinitio. ergo qð quid eſt ⁊ id cuiꝰeſt non ſür ideʒ m rõneʒ. CP ꝛa q̃ nõ dfnt realr neqʒ Fm rationem ſic ſe habent ꝙ vnuz p̃dicat᷑ de relich. Bed ð qœd eſt nõ pdicat᷑ de eo cuiꝰ eſt. hec.n.eſt falſa diffini
um eſt diffinitio ſiue id qð ent eſt ip̃um qð quid eſt.igi
tur idem qð pᷣus. Czo. Mñ duo ſic ſe hiñt ꝙ vnuz ſi gnut plures ↄceptꝰ ſinipſices ·alteꝝ vo vnnʒ tm̃ illa dr̃nt ratione. Bed ſic eſt ꝙ ipſuʒ quod quid eſt ſiue dfinitio ſi gnat ples ↄceptꝰſiniplices ſ.ↄceptum generis ⁊ differẽ tie · Id vo cuiꝰ eſt ſiue diffinitum ſignat ↄceptum ſimpli cem igit᷑ ⁊c̃. NGed incõtrariũ arguit᷑. Maʒ ratio qᷓ; no men ſignat eſt diffinitio. lla ergo que dr̃nt ratione dint diffinitione. Sʒ diffinituʒ ⁊ diffinitio non df̃nt diffinitio e. Alias differrent eſſentialiter. Jgitur videtur ꝙ non differant ratione. 5 q. huiꝰſeptimi. dicit in zo cõf cluſiõe. ꝙ lʒ in ſijs qbuſcũqʒ ſit idẽ qð qd ẽ ⁊ id emꝰeſt: non ti ſũt ideʒ ratione qꝛ diffinitio ⁊ diffintus diſtiguũt᷑ raione licet ſignficẽt eãdem eſſentiã. dMel ᷣm alios do⸗ ctores in eis eſt diſtictio ex natura rei.hec ille. C Sed hec mia abſolute loq̃ndo eit directo 3 phum ĩ pñiti lcõne. Picit.n. phus. At vo nõ ſolũ vnnʒ ſed ⁊ ratio eadeʒ ipſo rum ſicut palam eſt ex dictis. Mõn. ᷣm accidensvnum qð vn eſſe ⁊ vnum. hec ille. Expꝛeſſe ergo phus dicit ꝙ ipſũ qð ꝗq eſt ⁊ id cuꝰeſt ſůt vnuz ⁊ ideʒ ᷓᷣm rationem. ¶ Prꝛedicta etiã ſnĩa eſt ↄtra Doc. S.in preſenti lcõne. vbi exponens tertum ph̃y dicit. ciẽduʒ ꝙʒ nõ ſoluʒ res ⁊qð qd erat eſſe eiꝰ ſunt vnnʒ quocunqʒ mõ ſed ẽt ſunt vluʒ ſᷣm rationẽ vt ex dictis põt eſſe manifeſtuʒ. Nõ. n. eſt vnum ſᷣm accidens vnnʒ ⁊ qð quid erat eſſe vni.ſed eſt vnuz ꝑ ſe ⁊ ita ſunt ſm rationẽ vnũ· hec ille. N Vicẽ dum eſt igit ꝙ diffinitio ⁊ diffinitnʒ pomũt accipi dupli⸗ citer vt ſupra adductuʒ eſt. Tino mõ q;tum ad intentionẽ diffinitionis ⁊ diffiniti. Et ſic dif̃initio ⁊ diffinituʒ diſtin guunt᷑ ratione. Alio modo quantum ad naturam ipſins quod quid erat eſſe. Et ſi ipſum quod quid eſt diſtin⸗ gui ratione ab eo cuius eſt poteit intelligi dupliciter. Vno mõ accipiẽdo rationeʒ ex parte ipſiꝰ ⁊ ratiocinãtis ſiue Aiplẽtis. Et ſic ipſuʒ qð quid eſt ⁊ id cuius eſt bene duſtiguũt᷑ ratione. Alio mõ accipiẽdo rationeʒ ex pte rei ratiocinabilis qᷓ.ſ.habet immediatuʒ fundamẽtum in re. Et illo mõ diffinitio ⁊ diffinitũ nõ diſtiguũt᷑ ratione ſiue acciblatur rãtio ꝓ ratione incõpleta que.ſ.cãtur ab intel⸗ lectu informato ſpecie que nõ pfecte repijtat rem.ſine ꝓ ralione cõpleta que pfecte ducit in cognitioneʒ rei.Et ſc acciplt ratio in ꝓpoſito. Et ꝑ hoc pʒ riſio ad rõnẽ pᷣdicti opiatoris.&Et qꝛ methaphyſice loquẽdo ratio accipit᷑. Altimo mõ ideo ſimplicit᷑ ⁊ ablolute ↄcedenduʒ eſt ꝙ non differat ſed ſunt vnum ⁊ idem ratione ipſum quod quid eſt ⁊ id cuius eſt. Mwim iitur dicendum ꝙꝙ nihil realiter Acd pumũ p̃dicatur de difinone quod non pᷣdicet᷑ de diffinito ⁊ econuerſo · accipiendo dffinitionem quantuni ad naturaʒ eius. Licet enim aliqua intentiona lia pꝛedicata dicantur de vno que non dicuntur de alio: quia diſtigunnt᷑ Fᷣmn rationeʒ ex pte ratiocinãtis:nõ tamẽ diſtiguunt᷑ rarione rei ratiocinabilis. ¶d ⁊mn picenduʒ Phine intentionaliter accipiẽdo ipſum qð quid eſt:⁊ id cmꝰeſt vnumn de alio p̃dicatur ↄuertibiliter ⁊ econuerſo. ſecus autem ſi ſecunde intentionaliter accipiantur: vt pa⸗ tet in ereimplo adducto in obijciendo. EAd tertium di⸗
cendum ꝙ argumentum illnd concludit ꝙ differunt ra⸗
tione ex parte concipientis non autem ex parte rei ratio: cmabilis. Flerütamen diffinitio vm naturam eins ſin? Pꝛine intentionaliter accepta non ſignat plures rationes ſimplices ſed vnam tantum. Et licet genus et differen⸗ tia ſeoꝛſum accipiendo ſigniſicent duos conceptus ſim⸗ plices. ᷣm tamen ꝙ in diffinitione ſimul accipiuntur ſi⸗ gnant vnam ſimplicem rationem ſiue conceptionem que dicitur ratio quam nomen ſignat. He quo ſufficienter ſubꝛa in. 4ↄ. huius diſputatum eſt dum de vnq agerer.
AMetha. CutuprinpboerMoe. Shebnererigge rorrinmn ſic pcedit. Tlidetur
g S tertium ipſuʒ qð quid eſt iuhe paratum Pᷣm eſſe ab eo cuius eſt. Mam ſempi Mermum ⁊ ppetunʒ ſeparatũ eſt: vel ſalteʒ ſepa
rabile eñ vm eſſe ab eo qð eñt tẽpoꝛale. Sed ipſuʒ quoòd
quid erat eſſe eſtde genere ſempiternoꝝ. id vero cuius eſt.ſ.ipſuʒ ſingulare pſertim in iſtis mãlibus eſt tempo⸗ rale. ergo ⁊c. CP. Incoꝛruptibile eſt ſeparabile a coꝛrnptibili. Sed qdditas eſt incoꝛruptibilis. Zlias non poſſet eſſe medium demonſtrationis. Bingulare vero materiale eſt coꝛruptibile cum ex ↄtrarijs componatur. igit᷑ ⁊ẽ. CPz. Quicquid eſt in ſingularibus eſt vnum numero ⁊ h aligd ⁊ ſingulare.ergo ſi ipſum qð quid eſt non:ſit ſeparatus a ſingularibꝰ fequetur ꝙ erit ſingnlare ⁊h aliquid.Et per ↄſequẽs cum ſingulariuʒ nõ ſit diffi⸗ nitio neqʒ ſcia tollet oẽ genꝰ diffinitionis ⁊ ſcie: quod eſt incõueniens.igit ⁊c̃. C Sed incõtrariũ eſt phs ↄtra pla tonẽ in littera dicens. Et ſi qdẽ abſolute ab innicẽ:haruʒ qdẽ non erit ſcientia.hec aũt non ernnt entia. Dico aũt ab ſolui ſi nec bono ipi exiſtit eſſe bono nec huic eſſe bonuʒ. Pcientig eniʒ cuiuſlibet hoc e quid— eſſe *„ dicendum g ipſuʒ qð quid ẽ Reſp ondeo eſſe ſeparitein ab eo cuius eſt pot intelligi duplicit. no inõ cõparãdo ipſum qð ꝗa eſt ad id cnins eſt tãq; ad diffinituʒ. Et ſic ip̃m qð ꝗd ẽſt nõ eſt ſeparatũ ab eo cuins eſt re aut ratiõe vel ᷣm eſſe. Diffinitionẽ.n.ſeparari a diffinito vᷣm eſſe ↄtradictionꝰ implicat. Alioꝰ cõparando ipſum qð quid eſt ad id cuiꝰ eſt tanqᷓ; ad ſigulare ſine ſuppoſitum. Et hoc dupliciter
põt intelligi. Ano mõ ꝙ ſit ſeparatuʒ.i.diſtinctuʒ ab eo
cnius eſt ᷣm rem. Et ſic in ſnbſtantijs materialibus in quod quid eſt ſeparatum eſt ab eo cuius eſt ᷣm rem: nõ autem in ſimplicibus. Ilio mõ ꝙ ſit ſeparatum ſᷣm eſſe Et hoc duplicit. no mõ ꝙ ſit ſeparatum m eſſe eſſen tie. Et ſic ipſnʒ qð qnid eſt in iſtis materialibus eſt ſepa ⸗
ratũ ᷣm eſſe ab eo cinꝰ eſt. Zlio mõ põt intelligi g ſit ſe
paratũ eſſe exiſtentie. Et iſto mõ qð quid eſt nõ eit ſepa ratum ſᷣm eſſe ab eo cuius eſt. NQð probat phus in li⸗ tera ᷣm. Poc· S. dnabus rationibus. ¶ Quaꝝ pᷣma eſt ꝙ ſi ipſuʒ qð quid eſt eſſet ſeparatũ ᷓᷣm eſſe ab eo cuius eſt: ſequeret ꝙʒ illaꝝ rerus a quibꝰeſſet ſeparatũ non eſſet ſcientia. Sed hoc eſt incõneniens etiam m platonicos
qui poſuerũt talem ſeparationẽ ad ſaluandam ſcientiam
ergo ⁊c. Matet ſeqnela quia ſcientia vninſcuiuiqʒ rei in hoc cõſiſtit ꝙ ſeiatur ipſum quod quid erat eſſe illins. Si ergo ipſum quod quid erat eſſe nen ſit in rebus ille res nõ poterunt ſciri. Et cuʒ eqpalis ratio ſit de oibꝰ rebus ſeqᷓt᷑ ꝙ nulla res poterit ſciri. C Secũda ratio ta⸗ lis eſt. Si ipſuʒ qð quid eſt eſſet ſepararus a re cuius eſt ſequeret᷑ ꝙ nibil eſſet ens neqʒ bonũ neqʒ aĩal ner aligd huiuſmoci Fed ↄſeqnens eſt inconueniens. ergo ⁊ id ex quo ſequit᷑. Patet fequela:quia hoc non põt eſſe ens in quo nõ eſt ratio ſiue qð ꝗd eſt entis. Simil? illud non põt eſſe bonũ cui non cõnenit ratio boni neqʒ animal cui nõ conuenit ratio aĩalis ⁊ ſic de alijs. Si ergo ipſů quod quid eſt ſine ratio rei nõ ſit in re cuius eſt:ſed ſeparatu m eſſe ab ea mhil erit ens ant bonuʒ ⁊ ſic de ſimilibus · TEr quo infert phus ↄꝓcluſioneʒ pᷣncipaliter intentam in hoc capitulo. ã ex qͥ per diuerſitatem ⁊ ſeparationẽ ip̃iꝰ qð quid erat eſſe a rebus ſequitꝙ res nec ſunt ſcie nec entes qð eſt incõneniens neceſſe eſt dicere ꝙ idemẽ quod quid eſt rei ⁊ ipſa res cuus eſt: ſicut idem eſt beni gnuʒ ⁊ benigno eſſe. Et ſimilit eſt de omnibus alijs que dicũtur per ſe ⁊ pᷣmo ⁊ nõ per aliud ſiue per accidẽs qꝛ in illis eſt alia ratio ut infra patebit. ¶ Infert päre rins ꝙ ad hoc ꝙ res ſint ſcite et ꝙ ſint entes hoc ſuſſicit:i· g ipſũ qð ꝗd eſt ⁊ id cuiꝰ ẽ ſint idẽ. Mõ.n. ad ſaluãdam ſciaʒ reꝝ opʒ ponere ſeparationẽ qdditatis are ipſa. 3 gis.n.aligd cognoſcit ⁊ habet eſſe ꝑ id qð ẽ ſibi cõinnctũ
qᷓ; ꝑ ho qð ẽ ab eo ſeparatũ. Ex qͥ ifert vlteriꝰ deſtructio
nẽ ſpẽꝝ qjs plo poſuit. ã ſi ſpẽs nõ ponãt᷑ niſ vpti
— ——
—
— ——
——
——
— —
7
ſl
— —
—

*
ueſtio Secima
rerum ⁊ eſſe earum:⁊ ad hoc ſufficit alia poſitio.ſ.poſi/ vt ideʒ:eſt ait vijnõ idẽ qðᷓ quid erat eſe ⁊ ipſuʒ. Mam kio Iriſto· etiã hoc non poſito ⁊ eo poſito magis q; hoc hoiĩ ⁊ albo hoĩ nõ idem. Maſioni aũt idem Aiio talia ſequetur ꝙ vanum ſit ponere ſpecies. entia per accidens ↄcretiue deſignata pñt ↄſiderari non bimum igüur dicendum g ipſaʒ qd ſolum qntuʒ ad eoꝝ ſignifcationẽ: ſed etiz qntuʒ ad con —*5 ß ditatem eſſe ppetuã ⁊ incoꝛru ſignificationẽ ⁊ in ſenſu cõpoſito. Conſigniſicant.n.eoꝛuʒ ptibilem.põt dupł intelligi Vnoper ſe po. ꝙt ſic eſt in ſubiectum indeterminate ſ ſint accidẽti cõmunia ſimpli coꝛruptibilis. Ilioꝰ per aliud.Et hoc duple. Mno qntũ cia aut determinate ſi ſint accidentia Phla vel copulata. d eſſe eſſentie. Et ſic nõ eſt coꝛruplibilis ſed incoꝛrupti¶ Et ſic in talibus pſuʒ qð quid eit nõ eſt ideʒ cuʒ eo cuiꝰ
——
vilis. Alioꝰ qntuʒ ad eſſe exiſtẽtie. Et ſic pla gdditas eſt eſt⸗ qꝛ talia cõcreta ſic ↄſiderata impoꝛtant aliquid.ſ.m coꝛruptibilis per aliud. Mec vt ſic eſt Ppetua. M q̃ntnz; qð nõ includit᷑ in quidditate eoꝝ. Si vero accipiat᷑ ens ad eſſe eſſentie eſt bñ ſeparabilis a re cuius eſt:non aute; m accidẽs bꝛo aggregato ex ſbo ⁊ accũte:tũc ipſum qð itum ad eſſe exiſten ie:ita.ſ.ꝙ habeat eſſe per ſe ſubſi quid eſt eſſe ideʒ cuð eo cuiꝰ eſt põt intelligi q̃druplicit. ſtens extra ſingularia ſicut platonici poſuerunt: vt Irſto Ano g ipſuʒ qð quid eſt totius aßßregati ſit idem cum tiles eis imponit. CEt per hoc pʒ reſponſio ad alis duo toto Aggregato. Et ſic manfeſtuʒ eſt ꝙ nõ eſt idem:quia
arumẽta ante incõtrarium adducta. tale qð quid eſt nõ eſt. ꝛobatum eſt.n. ſuperiꝰ ꝙ ĩ en⸗ TUbi ſupꝛa in vho ⁊ Poc. S. et bꝛecipne ibi. In his tibus per accis ſic conſideratis nõ eſt qð quid eſt. Alioo quidem zl. Et ibi. Becundũ accidens ⁊ẽ. põt intelligi ꝙ quidditas ſubiecti ſit cadem cum toto ag
„ Fm ſic ꝓceditur. Nide gregato.Et ſic etiã manifeſtũ eſt ꝙ non eſt eadem. Mec 2 quartum tur ꝙ in his que di ille ſenſus eſt ad vpoſtuz· ent moce v intelligi ꝙœ cunt᷑ ᷣm accidens ſit ideʒ qð quid eſt:⁊ id cu ipſuʒ qð quid eſt accidẽtis: vtPuta albi ſit ideʒ cum toio ius eſt realiter. Mam idẽ eſt homo ⁊ poi eſe ggregato. ſ.cuz hoie albo.ꝑt ſic etiã manfeſium eſt ꝙ vt ſupa ꝓbãtũ ſt ar.po. Sed homno eſt albus.ergo idẽ ipſuʒ qð quid eſt:nõ eſt dem cnz eo cuius eſt Ppter du eſt albus ⁊ hoi eſſe. Ped albus pᷣdicatur per accidẽs de plex ſignare eiꝰ ciꝰ eſt.ſ.totiꝰ aggregati: vt dicit ppᷣus ĩ bomme.igit᷑ in his que per accidens dicunt᷑ ideʒ eſt qð lra. Cuʒ.n. dicimꝰ? ꝙ ipſuʒ qð quid eſt hois albi ſit idem quid erat eẽ rei ⁊ ipſa res. Tꝙ ꝛ0. Qu ecunqʒ vn ⁊idẽ hoi albo duo pñt ſignificari.ſ.ꝙ ſit ideʒ hoĩ vel ꝙ ſit idẽ ſunt eadem illa inter ſe ſunt eadem: vt dicit hic in lcõne. albo. ꝑEt iſtoo ᷣm Doc. P.intelligendũ eſt ꝙ in his que Bed ea que per accidens dicunt᷑ ⁊ gdditates eoꝝ cõue dicunt per accidens nõ eſt ideʒ ipſum qð quid eſt rei ⁊ ninnt in vno. z0. vt album ⁊ rõ albi cõueniunt in hac al ipſa res. Quarto modo põt intelligi ꝙ ipſuʒ qð quid eſt bedine. ergo ⁊c̃CP 30. In pᷣdicationibꝰ eſſentialibus accidẽtis puta albi ſit ideʒ cum parie totius aggregati.ſ. pdicatũ eſt iceʒ realiter cum ſubiecto ſicut ſupꝛa ↄceſſu cum albo vᷣm ſe ↄſiderato ⁊ nõ cum toto aggregato. Et eſt. Ped ipſum qð quid eit pdicatur de eo cuins eſt ĩgd ſic ipſuʒ qð quid eſt. ei idem cum eo cuius eſt: ſicnt qð ⁊ eſſentialiter ergo vniuerſaliter loquẽdo in oibns ipiu; quid eſt albi eñt idem cum alboſi album ↄñderet᷑ ᷣm ſe ð quid eſt:eſt idem cum eo cuius eſt. CBed incontra⸗ q̃ntum ad ſuam ſignificationẽ. Polam.n.qualitatem ſi⸗ Tum eſt phus in littera dicens. cðm accidens vero di gnat. Et hoc inuit phᷣns cuʒ dicit. Maſſioni aut idem ⁊c̃. ctum: vt muſicum aut albuʒ ꝓpter dupler ſignare nõ eſt Cæ quo pʒ ꝙ Pbatio quã Intonius Andree adducit verũ dicere:qꝛ idem qð qd erat eſſe ⁊ ipſuʒ. ad ꝓpoſituʒ ꝓbandũ nõ eit ad ꝓpoſitũ. Picit.n ꝙ entia Reſi ondeo dicendum ꝙg in his que dicun ym accidẽs nð habent qð quid eit. ergo in eis nõ eit ideʒ P tur per accidens nõ eſt idẽ ᷣm qð quid eſt:⁊ id cuius eſt. Licet.n.vt dictuʒ eſt entia 5 rem ipſuʒ qð quid eſt rei cnʒ ipſa re. Sicut qð quid eſt accidens rõne totius aggregationis nõ habeant qð quid homimis albi nõ eſt idem cum homine albo. Dð ſicpꝛo eſt:tamen ratione partiuʒ habent ſicut dictum eſt de ho ⸗ batur m phnum. NMam ſi ipſuʒ qð qud erat eſſe hoĩs al mine albo. ¶ Aduertendum eſt vlterius 20. ꝙ quidam bi eſſet idem cnm homine albo: edueretur ꝙ eſſet idez accipere volũt hic a pho ꝙ accidẽtia ↄcreta hit duplex ſi cnm homine. Ped ↄſequẽs eſt falſuʒ.igit᷑ ⁊ id ex quo ſe gniticare. Fignant. n vt ðicunt ſubiectũ ⁊ accidens. ð quitur. Patet ↄa:qꝛ iliud qð pꝛedicatur de hoie albo phus inuere videt᷑ cmn dicit. Etenim cui accidit albnum non pꝛedicat᷑ de eo niſi qꝛ pᷣdicatur de homine. Mam ac? accidens põt ſignari. N Sed hec ſnĩa pꝛocul eñt a mẽte cidens non eſt ſubiectum niſi ratione ſubſtantie. Si ergo phyfm Poc. S. Mon.n.vult phus dicere ꝙ entia per ipſuʒ qð quid eſt hois albi eit idem cum poie albo erit accidẽs.i.ↄcreta habeant duplex ſignare ſignando.ſ.ſũm — idem ⁊ cnm homine. alſitas vero ↄſequentis ꝓbatur. 3 accidens.ſed ꝙ ipſuʒ qð quid eñt eſſe idem cum eo cu vun Mam ſi illa que ſᷣm accidens pᷣdicant de homine eſent ins eſt in his quẽ ſm accidẽs dicunt habet duplex ſigna⸗ ve* mr idem cuʒ homine quidditatiue ⁊ eſſentialiter: ſequeret re.i.duplicem ſ enſum. Poteſt eniʒ eſſe ſenſns ꝙ ipſum h ꝙ illa eſſent idem inter ſe:qꝛ que vni ⁊ eidem ſunt eadeʒ qð quid eſt:ſit idem cum ſubiecto: vel ꝙ ſit ideʒ cum ac —
inplt ſibi inniceʒ ſunt eadem. Sed manifeſte falluʒ et cidente. Vinde Doc. S.in lcõne iſto modo exponit ulð dicere illa que vᷣm accidens dicunt᷑ de homine eiſe eadẽ dupler ſignare. Picit· n.ſic. Gi diceremus g quid eſt al inter ſe. Albuʒ. n. ⁊ muſicuʒ dicunt᷑ vm accidens de ho bi hominis ſit idem homini albo duo pñt ſignari.ſ. ꝙ ſit mine:⁊ tamen nõ ſunt idem inter ſe. Conſiderandum idem homini vel ꝙ ſit idem aibo.xt hoc eſt quod dicit 4 eſt igitur pᷣ pꝛo amplioꝛi declaratione pnins ꝙ ens m phus. tenim poieſt ſignare ſubiectũ cui accidi Qbum ccidens põt accipi dupl. noꝰ pꝛo aggregato ex ſubie et accidens. Mec ille. Que ſũme ſunt ↄnderanda. Pepiꝰ
. qmh cio ⁊ Acidẽte: ſicuti eſt homo albus. Iloo põt accihi P enim ⁊ a multis pꝛedicta auctoꝛitas adducitur ſed nð ad ekib pſo accidente ſolo. Að quidem dicit ens per accidens: pꝛopoſitum. ¶Erx pꝛedictis ergo patet ꝙin bis que ꝑ vüunas nõ babet eſſe per ſe ſubſiſtens ſed eſt in alio ⁊ ab alio accidens dicuntur non eſt idem quod quid eſt cum eo ubiectine. Si ergo accipiat᷑ ens vᷣm accidẽs ſcõo modo: cuius eſt. Et hoc ideo quia aliquid includitur in re tali tüc põt dupł ↄſiderari. Mnoꝰ abſtractine ⁊ per reſpe, quod non includitur in eins quidditate. In homine eniʒ 605 wn ctum ad ſua inferioꝛa. Alion ↄcretine ⁊ per reſpectũ ad albo includitur homo qui non includitur in eſſentia ſiue ſubiectũ Ji. n. ens per accidens ↄderet abſtractiue ſic qudditate albi. Mnde inferius phyloſophus poſtquam
— qð quid eſt:idem eſt cuʒ eocuius eſt. vtputa qð quid eſt pꝛobauit ꝙ in ſubſtantijs materialibus aliquid eſt quod zuen 4 lbedinis eſt idem cuʒ albedine:qꝛ talia entia per accis non pertinet ad eſſentiam ſiue quidditatem pꝛopter ean⸗ wenw hPdicant per ſe ⁊ eſſentiair de ſuis inferioꝛibꝰ. Mec icln dem raronem conclndit Pinels non eſtidem qð quid rin„l dunt aliquid qð ſit extra eſſentias eoꝝ. Pi aũt talia entia eſt rei et ipſa res. Cd rationes autem faciliter reſpon⸗ eiſe er accidens ↄcretiue deſignent᷑ ſic dupli pit ↄſiderari. deri poteſt per ea que dicta ſunt. C Qualiter autem illa fh Vno q̃ntũ ad eoꝝ ſignificationẽ pᷣncipalẽ tm̃ ⁊ in ſenſu guctoꝛitas intelligatur que vni ⁊ eidem ſunt eadem ⁊c̃. unn diuiſo:⁊ ſic etiaʒ in talibꝰ ipſuʒ qð quid erat eſſe:ideʒ eſt ſupꝛa declaratum eſt in quarto huuus.queſtione tertia wib iw euʒ eo cuius eſt:ſficut inuit phus in lra.d. Quare eſt gdes articulo tertio.
5 — 1

Septimi
Sequiur in Poe. S. Bciendũ eſt añt ad euidẽtium.
nin ic pꝓceditur. Midet᷑
N 8 qðt S. m ꝙ humanitas ſit qð qd erat eſſe homninis. Mam quidditss? foꝛ maiotius idem ſunt: vt ſupꝛa in. Focõceſum
eſt. Sed humanitas ec foꝛma totins bominis: vt ſepe cõ
ceſſuʒ eit · igitur humanitas eſt quidditas hois. CP*.
Muidditas natura ⁊ eſſentia icemn ſunt: vt cõcedit Poc.
S.in. F. huins. Ped humanitas dicitur natura ⁊ eſſen tia hominis: vt pʒ per Hoc. Pin pꝛind parte. q.ʒ · ar·3 · igitur idem quod pꝛius. CH ʒo. Animel rationale ⁊ hn
manitas non diſferunt ᷣm rein ed ſolum Em moduʒ ſi⸗
gniſicandi. Ped conſtat ꝙ animal rationale eſt quod qd eſt hominis ergo ⁊ humanitas. ¶ Sed incontrarinʒ eſt oc. S in lectione piit dicens. Mõ igitur eit qð ad eſt
elſe hominis huimanitas ſed animal xẽ.
o„döm ꝙ aliquid pote dici qð Reſpo ndeo quid erat eiſe hominis dupk. inno modo ſᷣm rem ⁊ modũ ſimlł· Alio nodo Em rem non tamen ßᷣm modum ſigniicandi. Mumanitas autẽ eſt
—
quidditas hominis ſᷣin rem ut argumei ante incõtra⸗ riuʒ adducta ꝓbant. NMon tamen eit quidditas hominis
ßm rem ⁊ modum ſimul. CQuod quidem pꝛobat ᷣm
Doc. S. dupliciter. ꝛimo ſic. Naʒ illud qð eſt quod
Lectio3.
Lectio.ʒ.
quid eit alicuins pᷣm rem ⁊ moduʒ ſimul pꝛedicat᷑ eſſen tialiter de eo cuins eſt: vt ſupꝛa conceſſuʒ eſt a pbo. Ped
pumanitas abſtractine deſignata non pꝛedicatur de ho⸗
mine. hec.n.non eſt ↄcedẽda bomo eſt humanitas. Mec iſta Soꝛtes eſt humanitas lʒ hec ſit ↄcedenda Poꝛtes eſt homo. Igit᷑ ac̃. Scðo ſic. per illud að eſt qð ꝗd eſt eñe pominis debet reſponderi ad interrogationẽ factam per quid de hominet vt ſupꝛa etiã phus deduxit. Sed ſi que reretur quid eſt homo nõ cõuenienter reſpenderetur ꝙ eſt hnmanitas ſed ꝙ eſt animal rõnale · ergo humanitas non eſt qð quid erãt eſſe bominis ᷣm rem* modum ſi⸗
mul:ſed animal rationale moꝛtale.&Mas autem dus
rationes cum cõcluſione pꝛedicta inuit Voc. B.circa fi⸗ nem buins lectionis cum dicit. Sciendum eſt autem ad euidentiam eoꝝ que ſupꝛa dicta ſunt ꝙ qð auid eſt eſſe eſt id qð diffinitio ſignat. Lnde cum diffintio pꝛedicet de diffinito opʒ quod quid eſt eſſe de diffinito pꝛedicari. Mon igitur eit qð qd eſt eẽ pominis humanitas que de homine non pꝛedicatur ſed aĩal rationale moꝛtale. u⸗
manitas. n. nð reſpondetur querenti qd eſt homoꝛ ñᷓ aĩal
rõnale moꝛtale· et ille. ¶ Etñ dicat᷑. Mumanitas eſt pꝛincipum foꝛmale quidditatis hominis ergo ẽ quiddi⸗ tas eins quia principium formale et idem cum pꝛinci⸗ piato:ſicut animal cum homine. N Diceudnʒ ꝙ ſicut di ctum eſt humanitas realiter eſt quidditas hominis: non tamen m modum:qꝛ humanitas accipiiur vt pᷣncipin⸗ foꝛmale quidditatis ⁊ non vt totum ſiue per modum to tius. Cnde Tpoc. S. vbi ſupꝛa ſubdit. Ped tamen hn manilas accipitur vt pᷣncipium foꝛmale eius qð ꝗqd erat eſe hominis ſicut aĩalitas ſumitur vt pᷣncipium generis non tamen eſt genus: ⁊ rõnalitãs vt pꝛincipium differen tie nõ tamen eſt dria·pec ille. Vue oĩa inrelligenda ſunt ßm modum ſignificandi: vt pʒ per Poc. S. ſup Woeciũ de ebdomadibns vbi ſic ait. ¶ Cõſiderandũ eſt ꝙ circꝰ qðᷣcunqʒ abſtracte cõſideratum hoc habet veritatem ꝙ
non habet in ſe aliquid extranenu qð.ſ.ſit pꝛeter eſentiã
ſuam ſicut humanitas ⁊ albedo ⁊ quecunqʒ hoc modo dicuntur. Cuius ratio eſt. qꝛ hrmnanitas ſignificat᷑ vt quo
aliquid eſt homo ⁊ abedo vt quo aliquid eſt albũ. Nö
eſt aũt aliqnid homo foꝛmaliter loquendo niſi per id qð
ad rationem hominis pertinet. Et fimiliter non eſt aiiqd album foꝛmaliter loquẽdo mñi per id qð pertinet ad ra⸗ tionem albi. Et ideo huinſinodi abſtracta nibil alienum inſe habere poſſunt. Aliter aůt ſe habet in alijs que ſigni ficantur in concreto. Maʒ homo ſignificatur vt qui habet pnnanitatem et album vt qð habet albedinem. Ex boc aũt ꝙ homo habet humanitatem velalbum albedinem
non ꝓhibetur habere aliquid alind qð non ꝑtinet ad ra-
Metha.
tionem hoꝝ niſi ſolum qð ẽ oppoſitũ his. Et ideo hõ et album poſſnnt aliquid aliud habere q; humanitateʒ vel
albedinem t hec eit ratio q̃re bumanitas vel jalbedo ſi
gnifcantur per modum partis. Et non hreicant᷑ de c̃⸗ cretis ſicut nec aliqua pars de ſuo toto · Mec ille. Cᷓʒ
inſtabat diſcipuius ꝓbando ꝙ humanitas pᷣdicat de ho
mise. Mam inodus pꝛedicandi fundatur ſuper modo eſſendi· Inde eſt g dici de pᷣſupponit eſſe in. ed huma nitas eſt in homine. ergo videtur ꝙ poſſit ̃dicari de co. CDꝛ*. Inſtabat ꝓbando ꝙ humanitas dicit quid ho; minis. Wam illud qð aliquid ſignat aut ſignat quid aut quale.i.ſubſtantiam vel accidens loquendo de rebꝰ crea tis collocatis in genere. BPed humanitas non dicit quale pommnis. Si eniʒ queratur qualis eſt homoꝛ non conue nienter reſpondetur ꝙ eſt humamtas. ergo dicit qd ho ⸗ minis.ið eſt ↄtra ſcam rationem Doc. S. ¶ Dicen⸗ dum ad̃ pÿᷣmum gꝙ modus pᷣdicandi fundatur ſuꝑ modo eſſendi nen quidem ĩmediate ſed mediante modo intelli
gendi ⁊ mediante modo ſigniſãcdi. Añ am̃irmatine ar⸗
gnendo non valet ↄña. hoc eſt in illo ergo pꝛedicatur de illo. Bed eſt fallacia ↄjequẽtis. Sicut nõ valet albedo eſt in pariete ergo albedo pꝛedicatur de pariete. Mam iſta eit falſa. paries eit albedo · A icet ergo humanitas ſit ĩ ho mine ⁊ ſoꝛte:nen tamen ꝓpter hoc opʒ ꝙ pꝛedicetur de
bomine aut de Boꝛte niſi cõcretiue deſignetur. CMꝛo cuins declaratione aduertendum eſt ꝙ ad hoc ꝙ aliquid
poſſit pꝛedicari de aliquo in recto.. pdicatione foꝛmali ⁊ eſſentiali requirunt᷑ qᷓttuoꝛ ↄditiones. Pꝛims eſt gi lud pꝛedicatum ſit in illo de quo pꝛedicat᷑:qꝛ dici de p⸗
ſnpponit eſſe in. Ande aſinus in recto non pꝛedicatùr de
homine. Scða ↄditio eſt g ſit in alio ſicut foꝛma vlſicnt pᷣncipium foꝛwale. Nnde materia non poteſt pᷣdicari de co cius eſt materia. Tertia eſt gꝙ ſit in alio ſicut foma totius. Mnde foꝛma partis non poteſt pᷣdicari inrectode eo cuius eſt foꝛma. Mec.n. non eſt verã homo eſt anima rationalis. P karta eſt ꝙ ſit foꝛma per modum totins ·i.
cretiue deſignata. Einde foꝛma totius deſignata p mo⸗
dum partis aburactiue.ſ.per modum pꝛncipij foꝛmalis non poteit pꝛedicari de eo cuius eſt foꝛma.vt in pꝛopoſ to.hec enim eſt falla. homo eſt humanitas: vt pʒ in litte⸗ ra poc. S. · Picendũ ad ſecundum ꝙ humanits im rem dicit ꝗd ⁊ realr eſt qdditas hoĩs: nõ ti dicit qd per modũ qd.ſ.ↄcretiue ßᷓ abſtractiue. V ſi ſtricte ſũptis ter⸗ minis hec ↄcedit ꝙ humanitas eſt quiciditas: non tñ eſt qð quid cſt eiꝰ: qꝛ quidditas et qð quid eſt differãt ſicut abſtractũ ⁊ ↄcretũ. CMec valet argm quo arguit᷑ hũa
nitas nõ dicit quid ꝑmodũ quid.ergo dicit quid ꝑmo⸗
dum q̃lis:qꝛ inter moduʒ dicendi qud? quale mediat aliquid lʒ iter quid ⁊ q̃le nihil in genere collocatumn me diet. Manifeſtuʒ eſt. n. ꝙ foꝛma partis· verbi gratia ai rauionalis nõ dicit quid per modum quid neqʒ ʒ modu qᷓlis: ſed ti dicit quid realr.ſ.aliquid de genere ſbe. E nõ dicat totã qnidditatẽ dicit tñ ꝑtẽ quidditatis. Cerẽ tamen quale hic accipiendum eſt pꝛo quali vt denomi⸗ natiuũ eſt accidentis. non aũt ꝓpꝛie v eſt denominatiui qjlitatis q̃ eſt pᷣntñ diſtictũ ab alijs gnꝛbaccñtiũ. ¶S ↄtrapᷣmã ſolonẽ diſcipnlus nimiũ inquietꝰ foꝛtiꝰq; pů inſtabat ⁊ hoc duplici m edio. ¶ Pꝛio ſic hec ẽ vᷣa pꝛ⸗ dicatio. Deꝰeſt ſua deytas vt œẽs ynanimit theologi con ceqũt. ʒ ti deytas nõ ↄcretine nec ꝑ modnzʒ toti deſ! gnar ſʒ abſtractiue ⁊ ꝑ modũ pᷣncipij igit᷑ rõ qjre hůant tas jj pᷣdicat᷑ de hoie ĩ recto non eſt qꝛ hanitas abſtracti ue deſignat᷑. N Scðo ſic· hec ẽt eſt va pᷣdicatio irecio iꝰ tua eſt es. Et tñ es ii eit foĩa totiꝰipſiꝰſtatue:vt ð ſe nolu eſt. ergo ad ß ꝙ aligd pᷣdicet᷑ ĩ recto ð aliq j requirit᷑ ꝙ ſit foĩa totiꝰ. ¶icenduʒ ad pᷣn ꝙ aliqd põt abſtractiue deſignari dupł. Vnoꝰ fʒ vocẽ tñ ⁊ nõ ſigniſcatũ · In ſ. abſtractu non p̃cedit ab aliqͥ qð poſſit ineſſe ↄcrel⸗ Tale autem abſtractuʒ bene pꝛedicatur de concreto Li qꝛ deytas eſt huiuſmodi abſtractum ideo pꝛedicatur de
deo in recto. Ad denotanduʒ.n.ſimplicitatem eſe in deo
noia abſtracta attribuunt᷑ deo. Et ad denotandus ꝙ öpfe ſubſiſtens

— vymspol
ndedcmdi wix md
varnn unnni —
45cect.tz.
AQueſtio
ſuvſiſtens ſipl auribunntur concreta. lio poten aliga
abſtractine deſignari non ſolum m voceʒ ſed etiam m modum ſignandi quando.ſ.abſtractũ pᷣſcindit ab aliquo à quo ↄcretuʒ non eſt ſepararum.ſicut humanitas exclu⸗ dit accñtia s ſua ſignatione:a ꝗbus tñ hõ nõ eſt ſepatus. Et tale abſtractuʒ nõ põt pᷣdicari de concreto. vinde hec nõ eſt vera pᷣdicatio homo eſt humanitas. TNEt lʒ homo in cõt de quo ꝓcedit argumentũ nõ includat in ſun ſigna
tione accijtia: nõ tñ yt dicit hic Doc. S.pomo eſt alqd ſepatum ab accidẽtibꝰ. Et ideo homo ſignat vt totuʒ:hu
mnitas vo vt pars.Et qꝛ pars nõ pᷣdicat᷑ de toꝛo in re⸗
cto relinquitur ꝙ humanitas non pꝛedicat᷑ de homine.
¶ Dicendum àd ꝛm ꝙ triplex eſt pᷣdicatio.vʒ.cauſalis mãlis ⁊ foꝛmalis. Et ila eſt duplex. Auedam eſt deno⸗ minatiua. Alia eſt eſſentialis. ꝛedicatio.n.canſalis dici tur quando cauſa extrinſeca.ſ.efficiens pꝛedicatur de ſuo effectu vel ecõuerſo: vt dicendo. Actio eſt paſſio.i.actio
eſt cauſa paſſions. Mel paſſio eſt actio.i.ab actione. Mꝛe dicatio aũt mdlis dicit᷑ ila in qua pdicatur mã de eò cu/
ius eſt materia vel econuerſo.vt Statua eſt es.i.ex ere.
Sed p̃dicatio foꝛmalis denoĩatina dicit᷑ illa in qua pᷣdi⸗ catur foꝛma accidẽtalis per modũ totius.ſ.ↄcretiue deſi⸗ gnata de ſubiecto: vt homo eſt albus. Ande albedo lʒ ſit foꝛma totius: qꝛ tñ ſignat per modũ partis.ſ.abſtractine
nõ pꝛedicat᷑ de homine. hec. n.eſt falſa. homo eſt albedo
iſta exiſtente vera homo eſt albns. Ped pꝛedicatio eſſen tialis de qua hic loquimur eſt illa in qua pᷣdicatur foꝛm
eſſentialis de co cuius eſt. vt albedo eſt coloꝛ. vel homo
eſt animal rõnale. CTnde lʒ es pꝛedicet᷑ de ſtatua pᷣdi⸗ catione mãli nõ tñj foꝛmali ad quã requirũtur ille condi⸗
tiones ſuperius poſite. Cꝙed adhuc tra hanc pꝛimaʒ
ſolutionẽ inſtabat ideʒ difcipulus triplciter. CPꝛimo Mam Pabꝛiel eſt ſua Wabꝛielitas:vt cõiter a theologis ↄceditur. Sed tamen ↄſtat ꝙ gabꝛieli cõueniũt aliqᷓ acci dentia a quibus non pꝛeſcindit in ſua ſignatione hoc no/ men gabꝛiel:que tamen gabꝛielitas ſus ſignatione eyclu
dit. Mam gabꝛielitas eſt qua gabꝛiel eſt gabꝛiel. Mullũ
enim accidẽtiuʒ gabꝛielis eſt quo gabꝛiel eſt gabꝛiel. Se quitur ergo ꝙ pari ratione hec eſt vera. homo eſt ſua hu mantas. ¶C Scðo. Dens ⁊ ydeytas differũt ſicut abſtra ctum et ↄcretum. Sed abſtractũ ⁊ ↄcretũ differunt ᷣm modum ſignandi. Mam variatio in fine dictionum vz⸗ riat modum ſignandi. Nidetur ergo ꝙ deytas ᷣm mo⸗ dum ſignandi pꝛeſcindat ab aliquibus a quibus non pꝛe⸗ ſcindit dens. Et ſic cum hec ſit vera deus eſt deytas pari ratione hec erit vera homo eſt hůanitas. CTertio. Ab eo res eſt vel nõ eſt oꝛatio dicit᷑ vera vel falſa. Tinde illa oꝛatio que dicit eſſe qð eſt:eſt vera: vt pʒ pᷣoperier. Sed homo ⁊ humanitas nõ differunt realiter accipiẽdo hominẽ ꝓut ſignat nim ſpecicã vt in alio articnlo pate⸗ bit· ergo videt᷑ ꝙ hec ſit vera homo eſt humanitas:quia dieit eſſe qð eſt. C Picendum ad pꝛimũ ꝙ ſʒ gabꝛiel ⁊ gabꝛielitas ſint icem realiter⸗non tamen ſ unt oino idem vt pꝛobat Poc. S.in quolibetis de quo infra diſpntabi⸗ tur. Ped differunt ßᷣm rationẽ ⁊ modum ſignandi nõ ſo⸗ lumn ex parte cõcipientis ſed etiã ex parte rei ſignate. Añ cumn modus pꝛedicandi fundetur ſuper modo ſignadi et modo inelligendi nõ eſt incueniẽs dicere ꝙ hec nõ eſt Hcedenda gabꝛiel eſt ſua gabꝛielitas. NEt quando dicit atheologis ꝙ gabꝛiel eſt jua gabꝛielitas datur intelligi ꝙꝙ gabꝛiel ⁊ gabꝛielitas nõ differunt 5m rem ſed ꝙ ſunt
idem realiter iʒ differant ratione. Cnde ↄſideranduʒ eſt ꝙ deus ⁊ deytas ſunt idem ᷓᷣm rem ⁊ rationẽ rei ra
tiocinabilis.Et per ↄjs ſimpł ſunt vnum ⁊ idem. Sed hic homo. ſ. Poꝛtes a humanitas differůt m rem ⁊ ra⸗ tionem. Ndic autẽ gabꝛiel ⁊ gabꝛielitas ſunt idẽ m rem ⁊ differunt ᷓᷣm rationem Similiter homo in cõmuni ⁊ humaniras ſicut gabꝛiel ⁊ gabꝛielitas differunt ᷣm ratio nem ⁊ ſunt idem m rem.nde qjntuʒ ad virtuteʒ pꝛe⸗ dicationis ſiue ſermonis ſicut hec non eſt ↄcedenda ho ⸗ mo eſt humanitas: qꝛ. ſ.nõ ſunt oino idem! vt diẽ Voct. S.· in littera: ita nec iſta gabnel eſt gabꝛielitas. de quo in/
Becima
fr ſpecialis mouebit artenlns. Cieenq ad ſecũduʒ Paliqua differre ᷣm modum ſignandi ↄtingit duplicit.
Ano modo ex parte 2cipientis. Alio modo ex parte rei ſignate vel concepte. Dens igitur ⁊ deytas differunt ſo⸗ lum ßᷣm modum ſignandi ex parte intelligentis et non e parte rei intellecte. Unde cum modus ſignandi funde
tur ſuper modo intelligendi deus ⁊ deytas differunt ſo lum m modum ſignandi ex parte ↄcipientis non autem ratione rei ſignate. Nomo autem et humanitas differũt
ßᷣin modum ſignandi non ſolum ex parte cõcipientis ſed etiamn ex parte rei ſignate vt dictum eſt:qꝛ humanitas ex
cludit omnia accidentia in ſin ſignatione que tamen poi⸗ ſunt eſſe in homine. Mnde non eſt Rmilis ratid. CMicẽ⸗ dum ad tertium ꝙ modus eſſendt rerus eſt cauſa verita tis oꝛationis: non quidem ꝓpinqua ſed remota. Naʒ ſu⸗
per ipſa re fundatur modus eſſendi ſuper quo fundatur
modus intelligendi ſuper modo intelligendi fundat mo
dus ſignandi ſuper quo imediate fundatur modus pꝛedi candi. Poſita eniʒ cauſa remota nõ opʒ ꝙ ponatur effe⸗
dus lʒ ipſa remotã remoueat efſectus. Nnde non valet Na. hoc eſt in illo ergo pᷣdicatur de illo l valeat. hoc nõ
et in illo ergo nõ pꝛedicatur de illo. ¶ Sic ergo lʒ pu⸗
manitas ſit idem realiter cum homine:non tamen ſequi tur ꝙ debeat pꝛedicari de eo. Bed requiritur ꝙ illud quod pꝛedicatur de illo ſit foꝛma totius ⁊ ꝙ deñgnetur per modum totius. ⁊ icet enim vt dictum eſt. albedo ſit in eigno:hec tamen non eſt vera pꝛedicatio cignus eſt al⸗ bedo ſed albus. Linde lʒ humanitas ſit realiter in homi⸗ ne:⁊ ſit idem cum homine in cõmuni ⁊ ſitfoꝛma totius: qꝛ tamen non deſignatur per moduʒ totins ſed per mo⸗ dum partis:ideo nõ pꝛedicatur de hommne. Et inde eſt ꝙꝙ dicit qð quid eſt hominis 5ᷣm rem:nð tamen ᷣm mo dum.i.non dicit quid pernnoduʒ quid.ſ.ↄcretiue⁊ per
moduʒ foꝛme totius ¶Ad ratiõnes incõtrarium addu
ctas pʒ ſolutio ex dictis.
¶Sequit᷑ in ſprm ic pceditur. Mide œ
3 S ſe ertum homo ⁊ humanitas nõ int idem ᷣm rem. Mam illa differunt vm rẽ
. qnoꝛuʒ vnum includit aliquid in ſua ſignatio⸗
ſnes qno alteruʒ excludit. Inde eſt ꝙ Boꝛtes reair dif/
fert ab humanitate. Fed homo includit cõditiones indi niduantes a quibus excludit humanitas:qꝛ humanitas
eſt id quo homo foꝛmaliter eſt homoꝛ vt dicit hic Poc.
S. Bed nullum accidentium eſt quo foꝛmaliter homo eſt homoergo humanitas excludit huiuſmodi accidẽtia indinidualia. Igitur ac̃. Tꝙ ꝛ0. uecunqʒ plus diffe⸗
—
runt q; illa que differunt vᷣm rationem illa differunt res
liter:qꝛ inter differentiam realem ⁊ rationis non eſt me⸗
dium. Bed bomo ⁊ humanitas plus differũtqᷓ; illa que differunt m rationem. Igitur ⁊c̃. Pꝛobatio medie. Mam gabꝛiel ⁊ gabꝛielitas vt dictum eſt differunt ᷣm rationern. Sed homo ⁊ humanitas plus differunt q; ga bꝛiel ⁊ gabꝛielitas. Igitur ⁊c̃. Cꝙ z0. Qnecunq; ſunt icem pᷣm rem ⁊ differunt ſolum ßᷣin rationem vnnʒ de altero poteſt pꝛedicari: vt aſſumit Poc. S.in de pœten tia. q.ð. ar. pᷣ· ⁊ ſupꝛa pꝛo maxima aſſumptum eſt. Sed humanitas non poteſt pꝛedicari de homine: vt in alio ar
ticulo conceſſum eſt. ergo homo ⁊ humnanitas differunt realiter. Cð 4. Doc. S. in pluribns locis pꝛeſertim
in pꝛima parte.q.ʒ. ar. ʒ in coꝛpoꝛe: vbi loquitur de duti
ctione reali inter naturam ⁊ fuppoſitum dicu ꝙ homo non eſt idem ꝙ humanitas. Ium ergo ibi loquatur de demptitate reali.videtur dicendum ꝙ homo diſtingui tur realiter ab humanitate. ¶ Sed incontrarium argui⸗ tur: quia foꝛma totins deſignata per modum totius non diſtinguitur realiter ab eadem deſignata per modum partis ſed ſolum ᷣm modum ſignandi. Sed homo qui eſt natura ſpeciſica dicitur foꝛmã totius per modum to/
tins deſignata.ſlↄumanitas vero eſt eadem foꝛma ſiue
natura per moduʒ partis deſignataergo homo ⁊ huma nitas non diſtingunntur realiter.
—

Reſpondeo dðᷣm ꝙ homo põt accipi du
pliciter. no modo ĩpꝛopꝛie
ſne ſiguratiue vᷣm ꝙ dicimus interioꝛem homineʒ eſſ hominem.Et ſic manifeſtum eſt ꝙ homo ⁊ humanitas
differunt realiter. Mulli enim dubiũ eſt quin mens que
dicit interioꝛ homo ⁊ humamtas differant realiter. Alio modo accipitur homo ꝓpꝛie.vʒ · pꝛo e0 qð hʒ coꝛpus?
—
aĩam rõnaleʒ. Et iſto modo põt accipi dupk. no pꝛo
indiniduo.ſ.pꝛo ſoꝛte vłplatone qui componũtur ex hoc
coꝛpoꝛe ⁊ ex hac aia rõnali. Et ſic accipiẽdo hominẽ ma
qꝛ hunanitas eit natura: ⁊ hic homo vel ille dicit᷑ ſuppo
ſitum. Matura aũt et ſuppoſuũ in jubſtantijs mãlibꝰ dif ferunt realiter: vt infra patebit. Alioꝰ accipit᷑ homo ꝓut
ſignat nãm ſpecificam pdicabilem de pluribus mꝙ di
—
cimns hominez eſſe ſpecieʒ ⁊ diffinitũ. Et iſtoꝰ humna
nitas ⁊ homo nõ differunt ᷣmn rem ſed bene m rõnem ⁊ modũ ſignandi.Lõpoſitum.n· ex coꝛpoꝛe ⁊ ai rõnali
in cõmum poteſt deſignari per modũ totius compoſiti?
ſc ſignatur per hoc nomen homo⸗ Poteſt etiam idem ↄpoſituʒ deſignari per moduʒ partis ⁊ abſtractiue. ⁊ ſic ſignat per hoc nomen humanitas · humanitas·n. mamn?
foꝛmã partis includit ſicut ⁊ homo ſed vᷣm diuerſnʒ no
dum ſignandi. C ed tamen hoc intereſt inter homineʒ ⁊ humanitateʒ:qꝛ humanitas nõ includit ſed excludit cõ ditiones indiriiduantes ᷣm modũ ſignandi: vt dictũ eſt. ſed homo lʒ nõ includat in ſua ſignatiõe illas cõditiones
non tamen excludit. Si.n. homo in ſua ſignatione pꝛinci
pali includeret pᷣdictas ↄditiones indiniduantes ſicut hic
homo vt Soꝛtes vel plato: tune ſicut humanitas ⁊ Boꝛ⸗ tes differunt realiter:ita humanitas ⁊ homo differrent— realiter. CEt hoc eſt qð Poc. P.ĩnuit in pñti lectione
circa finemn cum dicit. Mnmanitas aũt pꝛo tanto non eſt cĩno idem cum homine:qꝛ unpoꝛtat pᷣncipia eſſentialia hominis cuz pꝛeciſione omniuʒ accidentiũ. Eſt. n. huma nitas qua homo eit homo. Nullum aũt accidẽtiuʒ hois eſt quo homo ſit homo. Vnde omnia accidentia hois ex cludunt᷑ a ſignatione humanitatis. Hoc ipſum vero qð
eſt homo eſi qð habet pꝛincipia eſſentialia ⁊ cui poſſunt
accidentia ineſſe. nde lʒ in ſignatione hominis non in⸗
cludant᷑ accidẽtia eius non tamen homo ſignat aligd ſe⸗ paratuʒ ab accidentibus. Et ideo homno ſignat᷑ vt totum
humanitas ſignat᷑ vt pars. Si aũt eſſet aliqua res in qua
non ſit aliqð accidens ibi neceſſe eſt ꝙ nihil differat ab⸗
ſtractũ a ↄcreto vt maxime pʒ in deo. hec ille. Matet
ergo ex pᷣdictis ꝙ homo ⁊ humanitas nõ ſunt oino idẽ.ſ.
Fᷣm rem ⁊ rationẽ ſimul ſed ſunt aliquo modo ideʒ.ſ.ÿᷣm rem.⁊ aliquo modo differunt.ſ.ᷣm rationẽ nõ quidem yᷣm rationeʒ dicentẽ qð quid erat eſſe alias diſtingneren tur eſſentiaſiter ſed vᷣmn rationem ſignandi ⁊ intelligendi vel clarius ᷣm modũ ſignandi.
Zcd pꝛimum ½
igit᷑ dðᷣm negando minoꝛem clndat ↄditiones indiniduantes:tamen homo in cõi non
includit lʒ non excludat:vt pʒ per Poc. S.iam adductũ. Vnde lʒ Soꝛtes ⁊ humanitas differant realiter:qꝛ vnũ actu includit aligd qð alteruʒ non includit tamen homo
in cõmuni ⁊ buimnanitas non differunt niſi ᷣm moduʒ ſi⸗
gnandi ſicui ↄcretum ⁊ abſtractum. NEt qñ arguitur ·
homo in ſua ſignatione includit ſoꝛtem ⁊ alia ſingnlaria ſub eo poſita: vt dicit Voc. S.in de vnione verbi incar⸗ nati.q.i.ar.ʒ. Sed ſoꝛtes includit ↄditiones indiuiduan⸗
tes · ergo etiã homo includit illas ↄditiones. ¶ Lõmitti tur fallacia accidentis. Ac ſi diceretur. Soꝛtes eſt homo. homo eit ſpẽs.ergo Soꝛtes eſt ſpẽs. CUerũtñ D. P.
dicit ibideʒ ar.ʒ. ad ym.ꝙ hoc nomen homo ſignat id qð
eſt habens humanitatẽ.i.ſuppoſitũ humanitatis:non qui dem in ſua ſingularitate ſed folum ᷣmꝙ eſt determinate
in natura ſpeciei.iec ille. Cnde non opʒ ꝙ ſuppoſi⸗
tum lʒ ᷣm ꝙ in ſua ſingularitate ↄſiderat᷑ includat indi⸗
niduantes ↄditiones ꝙ etiam homo includat. Secus foꝛ ſan eſſet ſi hoc nomen homo ſignaret ſuppoſitũ humani⸗
qꝛ lʒ hic homo.ſ.ſuppoſuũ in
Reſpondeo
MPetha.
tatis ðm ſnam ſingularitatẽ. CAd ⁊mdðᷣm ꝙ illaq̃ plus
differunt qᷓ; illa que differunt ratione vᷣm omnẽ graaum differẽtie rationis differunt realiter. Mon tamen opʒꝙ illa qne plus differunt qᷓ; illa que differunt ratione m aliquem gradum eius differant realiter· Differentia.n.
rationis habet plures gradus ⁊ variatur ſᷣm magis x mi
nus. Babꝛiel igitur ⁊ gabꝛielitas differunt ratione. Si⸗
militer homo ⁊ humanitas. Et tamen homo ⁊ bumani tas plus differunt qᷓ; gabꝛiel ⁊ gabꝛielitas. nde non ſe⸗
quitur ꝙ differant realiter homo ⁊ humnanitas. Bi autẽ
rent q; gabriel ⁊ gabrielitas de neceſſitate differrent rea
liter. C Id 3n dicẽduʒ ꝙ illa que differunt ſola ratione
nifeſtuʒ eſt eiiaʒ ꝙ humanilas ⁊ homo differũt fealiter. gabriel ⁊ gabrielitas differreni ratione fᷣmn graduʒ ſupp̃
muʒ illiꝰ differẽtie:tũc ſi homo ⁊ humanitas plus differ
vnum poteſi de alio modo pꝛedicari ſernata ꝓpoꝛtione
modoꝝ ſignandi.nde qꝛ hom? humanitas non pꝛo⸗
poꝛtionant᷑ in modum ſignandi ſuper quo fundatur mo dus pᷣdicandi non opʒ ꝑꝙ humanitas pꝛedicetur de hoĩie in recto ⁊ p̃dicatione eſentiali. CAd 4n dðm ꝙ Poc. S. ibidem accipit hominem pꝛo homine indiuiduo. y pꝛo ſuppoſito. ð pʒ per ea que ibi intendit ꝓbare. Mã pꝛobare ibideʒ intendit ꝙ natura ⁊ ſuppoſitum non ſint
omnino idem: qꝛ vnum includit aliquid qð altex excu⸗ dit in ſua ſignauione. Et dat exemplum de homme a hu
manitate per humanitatem intelligens nim ⁊ per bomi
nem ſuppoſitum. Mominis enim ſuppoſitum ⁊ huma⸗ nitas difterunt realiter. Tamen natura humana quam ſi gnat homo in commnni ⁊ humanitas non differunt res liter ſed ratione tm̃: vt declaratum eſt.
„
¶Cbi ſupꝛa in Poctoꝛe Sancto · Imptinenter tamen.
idem cun eo cuiũð ẽſt in fubſtantijs perte. Bed pꝛima ſubſtantia eſt maxime ſubſtantia ⁊ maxime ens: vt dicit
ſ 2 ſic ꝓceditur. Midetur g11 D ſeptimũ ꝙ ſingularia habeant ꝓpꝛium qð quid eit aliud a qð ꝗd eſt pẽi vt Scotiſte volunt. Mam ipſum qð quid eſt e§tt
in p̃dicamentis. ergo pꝛima ſubſtantia que eſt ſingularis Lea4.
maxime habet qð quid eſt.⁊ eſt idem g ens.⁊ per ↄnñs ſuum qð quid eſt. ¶ D ꝛ. llud ſingulare ad?
idem ꝙ— dit ad fpẽm. Int ergo facit vnum cũ natura ſpẽi aut non. Si non tnnc cum illud additum ſit de eſſentia pꝛime ſbe ſequetur ꝙ pꝛima ſubſtantia erit ens per accidens.⁊ per
ñs non generabitur neqʒ cœꝛrumpetur per ſe. quod eſt falſum:qꝛ vt patet in ꝓlogo huus.q.x· ar.⁊. generatio⸗ nes ⁊ coꝛruptiones ſunt circa ſinglaria. Si vero facit vnũ
de per ſe.ergo totum illud eſt vna ſubſtantia per ſe. Et
tunc illnd toium poteſt habere ꝓpꝛium qð qnid eſt licet
iclndat aliud a natura ſpeciei. CPzꝰ. Singulare habet ꝓpꝛiam nãm diſtinctam a natura alteriꝰ ſingularis. Mã⸗ iura.n. Boꝛtis non eſt eadem cum natura platonis vt vi detur. Soꝛteytas. n. non conuenit platoni. Bed natur& ipſum qð quid eſt idem ſunt. relinquitur ergo ꝙ ſingnla
ria habent ꝓpꝛium qð qnid eſt. C Sed inconttariũ ar⸗ guitur ex dictis phy · Mam ipſum qð quid eſt ſolum eſt
ſpeciei habentis genns ⁊ differentiã. Sed ſingnlare non
eſt ſpecies habens genus ⁊ differentiam ⁊c.„ dðm ꝙ Antonins Andree in
q.7. huins ſeptimi.concludit
ppter dnãs pᷣmas rationes añte incontrarium adqucas
ꝙ ſingularia habent ꝓpꝛium qð quid eſt · Er in ſolutio, ne ad pꝛimum argumẽtum p̃dicte ſeptime q̃ſtionis dict
g qð quid eſt ſpeciei non eit idem ſingulari: q ſngnre ſupꝛa ſpeciem addit mãm indiuidualẽ. Tamẽ ſingulare eſt idem cum ſuo pꝛopꝛio qð quid eit. Vicit vlteris in ſolutione ad zm. ꝙ ſicut Boꝛtes generatul per ſenan quid eſt eius ꝓpꝛium · Tamen qð quid eſt ſpẽi non gene ratur per ſe ſicut nec ipfa ſpẽs · Et hec eſt ſnia vt ipſe die Ariſtotilis dicentis 5 platonem in hoc ·ꝙ non genera tur eiſe domns ſed huiꝰ.ſ.in ꝑticulari· Mec ille. ¶Ma⸗ tet ergo ym iplum ꝙ ſingulare habetꝓpꝛium qð qi eſ· Et ꝙ ipfum qð qd ẽſt ſingnlaris non eſt qð ꝗd eſt ſpũ· Si ꝙ ipſum qð qd eſt ſingularis eſt dejerihie⸗.
ri en ſſt pů l

§55 —
5 —
. —
Jec. 10.
Nueſtio
ruptibile. ¶ Sed pec opinio nõ videt᷑ poſſe ſtare ðʒ ſen⸗
tentã phrloſ phi.M ipſuʒ qðᷣquid eit rei:eſt ſignatum
dufõns qdditauue. Si ergo ſingulare hret ꝓpꝛiu qðgCd eſt:ſeq̃rer ꝙ ſingulare hret ꝓpꝛiã diffõneʒ ꝗdditatiuã. It ſic fingulare diffiniri poſſet: qð eſt exp̃ſſe ʒ phm i hoc 7
vt infra batebi igit ſingulare nõ hʒ ꝓpꝛiũ qðᷣqdẽ.¶; 20. Duod qd eſt ſpẽt: eſt cõe oĩbus ſingnlari rr it eadẽ ſpecie. Mõ ge poteſt eſſe ꝓpꝛiſi qðᷣqd eſt alicuꝰ ſin⸗ gularis: vtpũta ſoꝛtis niſi appꝛopꝛiet᷑ ⁊ ↄtrahat ꝑaliqd Arabens aut determinãs:ſine appꝛopꝛiãs. el go illud qð ↄtrahit qð qd eſt ſpẽi ad ipfuʒ ſinguiare eſt dr̃ia foꝛ⸗
malis ⁊ eſſentialis: aut mãlis. ᷓi ſit vfia eſſentialis ⁊ foꝛ malis:ſequit ꝙ ſpecies ſpãli ſima diudet᷑ ꝑ dr̃ias foĩa⸗ les: ⁊ ꝑ ↄſequẽs diuiſio ſpꝛmalis nð geſcer ĩ ſpecie ſpãlu⸗
ſima:qð eſt 5 Mlatonẽ: Themiſtiuꝭ: ⁊ oẽs logycos. S
vero ſit dfia mãterialis:ſehnit ꝙ nõ ptinebit aq qð quid
eit rei: vt pʒ p phm ſuperiꝰ qui vnlt ꝙ illa q̃ ꝑtinẽt ad qð
quid eſt: pᷣdicẽt᷑ in qd ⁊ eſſentialiter. duñ ſingulare nõ hʒ alind qð quid eſt a quidditate ſpẽi. ¶ p 3o. Pi ſingulare hret qð quid eſt: yei illud eſſet aliud a qͥð qui ẽ ſpẽi vel nõ. Bi nõ:haber᷑ intentũ.ſ. ꝙ ſingulare nõ haber ꝓpꝛiuʒ
qð quid eſt:qꝛ qð quid ẽ ſpẽi:eſt cõe oĩibus ſingularibꝰ.
Fi vo dicat ꝙ ſic: vt vult etiã pꝛedictꝰ opinatoꝛ:ſeq̃t᷑ ꝙ i eddẽ ſingulari erũt due quidditates ⁊ due nature:⁊ ꝑc
ſequqᷓs due foꝛme totiꝰ: qꝛ qdditas ⁊ foꝛma totins igem ſunt. Et ſie vnũ ens erit dno ẽtia. nũquodqʒ.n.ſic je hʒ ad entitatẽ: ſicnt ⁊ ad quidditaẽ. ¶ ec põt aduerſarius
dicere ꝙ ipſuʒ quod quid eſt ꝓpꝛinʒ ſingularis:ſit aliud a qnidditate ſpẽi ſᷣm rationẽ:nõ antẽ ᷓᷣm rẽ. Cum pꝛimo: qꝛ coꝛruptibile realiter ⁊ differũt. Sed m eũ: ipſuʒ qð quid eſt ſingnlaris eſt ꝑ ſe eoꝛruptibile. ⁊ qð quid ẽ ſpẽi nß eſt v ſe coꝛruptibile:go ðʒ ipſnʒ nõ ſolũ differũt rõne. Pũ ꝛ0. qꝛ qñ tres termini ſic ſe hit:ꝙ pᷣmꝰrealr remoue tur a ſcðo ſingulari ſingulariter tentò: cui aitribuit᷑ realr
tertins:tũc ipſe pᷣmꝰ realr remouet᷑ a tertio: p maximaʒ ſylogiſmi expoſitoꝛij: ut pʒ ꝑ phm pꝛim9 topicoꝝ:ſic arꝰ guẽdo in 3*. figura. Soꝛtes nõ eſt aſinꝰ. Boꝛtes eſt rõna lis.go rõnale nõ eſt aſinꝰ.;ili in ꝓpoſito. Soꝛtes nõ eſt
qð quid ẽ ſpẽi ᷣm ipſuʒ. Gʒ ſoꝛtes eſt ſuũ qð quid eſtꝓ⸗
qnid ẽ ſpẽ. ¶ Picendũ eſt go ꝙ ſingulare cõ nõ Pabeat ꝓpꝛiã diffõ̃neʒ: nõ hʒ ꝓpꝛũ qð quid eſt: hẽat qð quid
eſt ſpeciei ſibi appꝛopꝛiatũ p drias materiales vel cõdi⸗
tiões indiuiduãtes.pt ide eſt: ꝙ ipſuʒ gð quid eſt ſoꝛtis inqᷓ;tnʒ eſt ↄtractũ ad ſoꝛtẽ:nõ ↄuenit latoni nec econ nerſo. Ft cũ ilið qð ↄtrahit ipſuʒ qð quid eſt ſpẽi ad ſin⸗ gnlare: ſit quid mãle:illð nõ ptinet ad qð quid eſt:iʒ ap⸗ pꝛopꝛiet ipſuʒ:qꝛ ut dic ñ eſt ſuperiꝰ:ipſuʒ qð quid ẽ: eit 1Mð qð colligit᷑ ex pꝛedicatis eſſentialihꝰ in quid:⁊ nõ ex p̃dicatis mãhbus. Fed 3ß argnit p̃dictus aduerſariꝰ credẽs ſe demõſtraſſe: ꝓbãdo.ſ.ꝙ ipſuʒ quod quid ẽ:nõ colligit᷑ er pᷣdicatis ĩ quid. Nã mhil eſt formaliter ens:ni
i ſolũ ipſuʒ qð quid eſt ſibi inſi: vt pʒ ꝑ phm in pꝛeſenti paſſu. Si ergo qð quid ẽ:ſit collectũ ex pꝛedicatis ĩ qud
nihil erit foꝛmaliter ens:niſi per ↄſiderationẽ intellectus
qui facit pꝛedicata in quid:qð eſt incõneniens: qꝛ tũe ni hil eſſet ens reale:ſed ſolũ ens rationis. NP 4.Phy⸗
loſophus dicit in lra ſuperius:ꝙ ſingulů nõ videt᷑ aliud eſſe a ſui metha.⁊ qð quid erat eſſe:dict ſinguli ſubſtan tia:ſi gꝰ qð quid eſt: eſſet ſubſtãtia vᷣm rõneʒ.ſ.collecta ex pꝛediecgtis in quid ſingulũ eſſet ens rõnis:⁊ nullũ eẽt ens
reale. lñ dicendũ eſt·ꝙ ipſuʒ qð quid eſt: nõ dependet 1
apredicatis i qud.heẽ ilie foꝛmal. N Manifeſtuʒ eſt autẽ ꝙ hec ſentẽtia de directo eſt pßm. Repngnat etiaʒ
ioni. Mec rõnes pꝛedicte ſunt ꝓbabileb: ſed inere ſg pbyſtice. Cuod.n.ſit ↄtra phm̃ pʒꝛqꝛ phus ſuperiꝰ i hoe 7 erpreſſe inuit⸗ꝙ ipſuʒ qð quid eſt· dicit vᷣpꝛedi V
„
catur m ſe de eo cuiꝰ eſt: ⁊ nõ quocũqʒ modo:ſed ita ꝙꝑ
ipſuʒ pꝛedicati ſit de diffinitione ſubiecti:⁊ nõ ecònerſo. Innutt etiã ꝙ illud dicit᷑ qð quid eſt:ꝓ quid reſpondet᷑
cõuenienter ꝗd interrogationẽ factaʒ ꝑ quid eſt: vt ſupꝛa
icum eſt. Jic ergo dicere ꝙ ipſuʒ quod quid eſt: non
Andecima
colligil ex pꝛedicatis per ſe ⁊ in quid: repugnat ſentẽtie phyloſopb. ¶d nod añt repngnet rationi pʒ: quia ipſuʒ qð mntelligit: eo inodo quo intelligit: eodẽ modo poteſt voce erpꝛimi. ᷓʒ ipſuʒ qð quid eit intelligit g pöt ex⸗ pꝛlini ꝑ aliquos terminos.ſinc eſt ꝙ ſm ſcolã phyloſo phoꝝtſignarũ diffinitions eſt ipſuʒ qð quid eſt vt innut phyloſophus 4. hulus dicẽs ꝙ ratio quã nomẽ ſignat:ẽ ipſa diffinitio. ut go illi terjnini pꝛedicãt᷑ ĩquid de diſ⸗ finito ⁊ eſſentialiter aut nõ.i pꝛimũ ſequit ꝙ ipſum qð quid eſt colligit᷑ ex pᷣdicatis ĩquud tanqᷓ; pſum repñtanti bus ⁊ ſignãtibꝰ. Pi vo ili termini nõ pᷣdicant᷑ in quid ⁊
eſſentialiter de diffinito: ſequit g pᷣdicabunt᷑ de eo ĩ qus
le ⁊ accidẽtaliter:⁊ ꝑ ↄſequẽs ex hijs que ſunt ꝑ accidẽs reſuſtabit ipſuʒ qð quid ẽ:qð eſt 5 phyloſophũ. igit ⁊c̃. ¶ nde dicendũ ett:ſicut ſupꝛadictũ eſt:ꝙ ipſuʒ quod
dui eſt colligit ex terminis pᷣdicantibꝰ i quid: qui ſignãt
ipſuʒ qð quid eſt:ſicut ſignũ adequatũ ſunʒ ſignatũ& Et ad pꝛinã eius rationẽ dicendũ eſt: negãdoò ↄñtiam: qꝛ jʒ
termini vles pꝛedicãtes ĩ quid:nõ unponant᷑ ad ſignãdũ
niſ ab ĩtellectu:tñ ſignãt aliquid reale. icet.n.vłe qᷓ;tuʒ
ad intentionẽ vlitatis ſicut genus vel ſpecies ſit ens rõnis
tamẽ vniuerſale ↄñderatũ im naturã eius qð eſt vniner ſale:eſt qud reale. Iubſtãtia n. que eit genus generaliſ⸗ ſimũt eſt ens reale. lias nq eſſet pars entis reaiis qð di⸗ uiditur in. 10.pꝛeditamẽta. Duod quidẽ mamfeſte ei cõ ta pbyloſophü in y. huius. Simliter quelibet vox imponit ad ſignãdum ab itellectu:nõ tamẽ ꝓpter hoe ſe⸗
aquit᷑ ꝙ quelibet vox ſit ens rationis ſiue g ſignificet ens
rationis. Nnde in ꝓpoſito nõ ſequit:ſi termim̃ qui pꝛedi cant in quid ſignãtes quod quid eſt:⁊ er quibꝰipſuʒ col⸗ ligitur:imponãtur ab intellectu:⁊ habeãt ab intellectu ꝙ ſint termini pꝛedicabiles:tamẽ ꝓpter h nõ ſequit᷑ ꝙ ſint entia rationis. Alias omnes termini ſignarẽt entia rõnis. ¶Dicendũ eft᷑ etiam ad ſecũdam rationem eins ꝙ aſſu
mit falſnʒ pzo nnoꝛi.vʒ ꝙ ipſum qð quid eſt:ſit nbſtã⸗
tia rationis. Nnã quidẽ inindꝛẽ nõ ꝓbat. Ideo facile ſol⸗ uitur. ¶x xqno manifeſtuʒ eſt ſicut dictũ eſt ꝙ pꝛedicte
rõnes nõ ſunt vere neqʒ ꝓbabiles ſed ſunt ſophyſtice.
— m ergo pꝛincipale dicẽdum ꝙ l pꝛi⸗ pꝛiñ real. gy qðᷓ quid eſt ꝓpiñ ſoꝛtis nõ eſt realr quod Ad Pdimũ
— ma ſubſtãtia ſit maxime ſubſtantia a ſnbſtãdo dicta tamẽ ſpecies eſt magis ſubſtãtia accipiẽ
Lec. 13
2ec.3.
do ſubſtãtiam pꝛo natura ſiue eſſentia cui competit ſigni
ficari ꝑ diffimtionem. Tinde arg laboꝛat in equinoco. ¶Acd ⁊m dðm g cõditiones indiuiduãtes quas fingula ne naturaliter addit ad ſpẽm faciũt vnũ cnʒ ſpecie nõ qui dem eſſentialiter ſʒ mãliter. Mec ille cõditiones ſunt de
eſſentia ſingularis quaſi de diffinitione quidditatiua eius
ſed appꝛopꝛiant eſſentiã ſpeciei ad hoc ſingnlare vel ilð. Eᷓt quãdo aſſumit g ens ꝑ accidẽs nõ generat᷑ per ſe vexꝝ eſt accipiẽdo ens pꝑ accicẽs pꝛo eo qð nõ habet eſſe ꝑſe ſubſiſtẽs ſed ſubſiſtit in alio vel ſicut accidẽs in ſbo vł ſicut pars in toto vel ſicut ſuperius in iferioꝛi. Singulare enim lʒ ſit ens ꝑ accidens.i.ineludens in ſe diuerſa pꝛedi camẽta ꝑtinentia ad dierſa genera reꝝ tamẽ nõ eſt ens ꝑ accidẽs quaſi nõ ꝑ ſe exiſtens ſicut id qð exiſtit ſed qᷓſi in aljo extſtens. ¶ Exquo pʒ ꝙ illud arg in plbꝰ peccat.
neſtio vndecima de duabꝰ diuiſionibꝰ phrloſophi
eox que circa generationẽ reꝝ occurrunt.
V ſtantiaruz ſenſibilimn p comparationem d cauſas generatiònis eius. ¶ Lirca qð „ dno ↄſideranda occurrũt. CPꝛimo ↄñi
*„ N derandnʒ eſt ex quibus ⁊ qhaliter ſit ge nẽrãtio. I Secũdo ↄſiderare opoꝛtet a quo fiat genera tio vtrum a ſpeciebus ſepgratis aut ab aliquo ↄiuncto ibi (Duoniã vᷣo ab aliquo] Nnantũ ad pꝛimũ quadruplex
oecurrit ↄſideratio. ¶ Mꝛima erit de diuiſionibus eoꝛũ aue eirc reru generationẽ occnrrüt. C Pcda odo
Wdz ãt pʒ ſolntio er deis circa mediũ coꝛꝑis articli.
V forine ↄſiderãduʒ eſt de ipſo 73 Lterius 55 quid erat eſſe ſub⸗

natura quedã ab drte ⁊ quedã a caſu. N Secundo vtrũ
Pec.1.
generationis rerum naturaliũ. ¶ Tertia de qualitate ge
nerationis rerum ãrtificialium. ¶Mnarta vo erit de no
do generatis eoꝝ que ſiunt a cafn vel a foꝛtunaaut per accidens. ¶irca pᷣmuʒ querunt᷑ duo · E ꝛimo vtrus pꝛima diniſio quã ponit phus circa reꝝ generationeʒ ſit jufficienter poſita. In qua dicit ꝙ eoꝝ q̃ͥ iunt q̃dam fiunt
ſecunda diuiſio einſdeʒ cirea reꝝ generãtionem ſit valida
in qua dicitur ꝙ omnia que fiunt: fiunt ab aliquo agente
⁊ ex aliqua materia fiunt ⁊ fiunt aliquid. C Sequit᷑ ĩ Woctoꝛe · S.⁊ phyloſopho · Eoꝛum autein quẽ fiunt ⁊c̃ · ⁊ eſt lectio·5.
Fopbi quã ponit circa reꝝ generationes non ſit nſſiciemer aſignata in quã dicit. oxꝝ.n. que ſiunt qnedã junt a natura quedã ab arte ⁊ quedã a caſu.
Mã omne qð habet eiſe poſt nõ eſſe fit. Sed aĩa rationa
ſis habet eſſe poſt nõ eſſe · ergo fit· Sed nõ t à natura cuʒ ſit creata neqʒ ſit a caſu cum nõ ꝓducatur pꝛeter intentio nem ꝓdueentis neqʒ etiã fit ab arte cum ſit ps eſſentialis rei naturalis. Alias homo eſſet res artificialis ſaltem Fᷣm parteʒ · ergo pꝛedicta diniſio eſt inſufficiens. CP ꝛ. In⸗ geli facti funt. Et tamen ↄſtat ꝙ nõ ſunt facti a natura cuʒ natura ſit pꝛincipiũ motus ⁊ quietis. In angelis suteʒ nõ eſt motus vt patet diſcurrendo ꝑomnes wecies motus· Meqʒ etiam fiunt ab arte aut a caſu vt de ſe notuʒ eſt. Igi tur ⁊c̃. Np z0.foꝛma rei naturalis fit quia qð eſt ⁊ non fempꝑ fuit ſeri dicitur. Sed tamen nõ ſit a natura qꝛ vt in
ſacunda diniſione phyloſophus dicit one qð fit à natu ita.ſ.ꝙ Ulud dicitur vanũ qð nõ poteſt attingere ad illud
ad quod oꝛdinatum eit tanq; ad debitum ſinem. CSed dicebat arguens ꝙ argnmentũ adhuc permanet in ſuo
ra fit er aliquo ſicut ex materia. Ged cõſtat ꝙ foꝛma rei naturalis nõ ſit ex aliquo ſicnt ex materia cnmn nõ ſit cõpo ſita ex materia loquendo de foꝛma partis. Nedʒ etiaʒ ſit ab arte. Alias nõ eſſet foꝛma naturalis qð eſt ↄtra,vpothe
ſim. Necʒ etiam fit a caſu cum vtin pluribus pꝛoducat
Igitur pꝛedicta diuiſio videtur inſuffictẽs. Cd 40.Ali qua fiunt a foꝛtuna vt p ꝛo. phyſicoꝝ ⁊ 6v. huins. Fimi liter aliqua ſiunt per accidẽs.ergo nõ omnia que ſiũt:ñũt
g natura vel ab arte vel a caſu:pʒ ↄſequentia: quia foꝛtu⸗
na multipliciter diſtinguitur a caſu: vt pʒ 20 phyſicoꝛuʒ⸗ TSed incontrarium eſt phyloſophus in littera dicens.
oꝛum autem que fiunt:hec quideʒ natura ſiñt:hec autẽ
arte:illa vero a caſu.
* o dicendum pꝛedicta diuiſo. Reſpondeo vurlolophiene ſumit penes
dens. Sed ea que fiunt: ſiũt ab aliqua canſa generatiõis. ergo ea que fiũt:aut fiunt a cauſa per ſe:aut a cauſa ꝑ acci dens. Si pꝛimũ h eſt dupliciter: quia vel talis canſa eſt pꝛincipiũ motus in eo in quo eſt. Et ſic eſt natura: qꝛ natu ra eſt pꝛincipium molus in eo in quo eſt: vt pʒ ⁊0.phyſi⸗ coꝝ. Vel eſt ertra ipſuʒ cuius eſt pꝛincipiũ · Et ſic eſt ars.
Wã ars non eſt in artificiato qð ſit ꝑ artem:ſed in alio:vt
patei 6. huius. Si vero talis cauſa ſit cauſa per accidens ſic eſt caſus ⁊ foꝛtuna· Foꝛtnna quidem in hijs que agũt᷑ ab intellectu. Caſus autem etiã ⁊ in alijs. ¶Iduertendũ eſt zutem vᷣm docto. F.ibidem g vtrůũqʒ.ſ.tam caſus q; foꝛtuna ſub apthomato.i.per ſe vano comnpꝛehẽdit᷑:quia
vanum eſt: qð eſt oꝛdinatum ad ſinem aliquem? nõ atti git ad illum. Tam antem caſus qᷓ; foꝛtuna inuenit᷑ in hijs
que ſunt pꝛopter aliquid cum accidit aliquid pꝛeter id qð intendebat nõ ab aliqua canſa per ſe determinata· Unde ⁊ nõ per ſe dicitur inq;tum cauſam determinatam nõ ha bet. Et vanñũ inq;tum pꝛeter intentionẽ aceidit. Mec ille. ¶¶Et per hoe patet ſolntio ad vltimuʒ. C Sed ↄtra ali qua pꝛedictoꝛũ inſtabat diſcipnlus quadrupliciter. ꝛi⸗
mo ſie. Toſita canſa de neceſſitate ponitur effectus:cum
coꝛrelatiue ſe habeant. Sed poſita foꝛtuna nõ ponitur ne ceſſario effectus.ergo foꝛtuna non eſt cauſa generationis
rei. C ꝛ0llud qð ent pꝛeter intentionein generãtis
3 t ſic ꝓceditur · Blidetur — pRMmum ꝙ illa diniſio phylo⸗
etha.*
nõ eſt cauta generationis eum.4 genera cauſaruʒ ſit 1 intentionem agenris. Bed foꝛtuna aut coſus eſt pꝛeter in tentionẽ generãtis. Igitur idem vt pꝛius. C ʒn. Mgnis qui fit in hac infima regione aeris oꝛdinatus eſt ad eẽ ſur
ſuʒ in cõcauo oꝛbis lune:cum ſit coꝛpus leue ſimpliciter.
Fec tamen nunqᷓ; attingit ad illud vt pʒ ad ſenſum: quia
cðnertitur in geremn qn eſt lenis in reſpectu vel in aquã que eſt grauis in reſpectu Tonſtat tamen ꝙ nõ dicit᷑ va nus ſieri in hac regione aeris · ergo nð bene dictuʒ eſt:p vanum eſt quod oꝛdinatum eſt ad finem:⁊ nõ atringit ad
ilnm: C F 40. Momo oꝛdinatur ad eternam beatitudi
nem tanq; ad ſineʒ: ad quã tamen nõ poteſt ptingere per ſe. lias naturaliter poſſet ipſam adipiſci cum illud quod
uenit alieni per ſe ↄueniat ei natura iter. Et tamen pꝛo·
pter hoc homo non dicitur vanus · ergo idem qð pꝛius. CEt ſimiliter argnebat de intellectione ſubſtantiaꝝ ſepa
ratarum. C icẽdum eſt pꝛimo ꝙ canſa ⁊ effectus poſ⸗
ſunt dupliciter conſiderari. Vnomodo relatine. Et ſi po ſita cauſa ponit᷑ effectus. Aliomodo fundamẽtaliter. Eth
dupliciter. Mnomodo loquẽdo de cauſa per ſe ſufficienti adequata ⁊ debito modo applicata ad ſuũ effectuʒ. t ſic
etiam poſita cauſa ponitur effectus · Iliomodo loquẽdo
de cauſa per accidens qualis eſt foꝛtuna aut caſus. Et ſic tali cauſa poſita non opoꝛtet neceſſario effecium poni.t per hoc patet ſolutio ad ⁊mn. quod ꝓcedebat de cauſis ꝑ ſe ⁊ nõ de cauſis per accidẽs. Cicendũ vlterius ꝙ ꝑ⸗
tingere põt accipi dupliciter · Vnomodo vt dicit actume
Aliomodo vt dicit aptitndinẽ. Nuando autem dicitur ꝙœ
vannm eſt quod oꝛdinat᷑ ad aliquid: ad quod nõ atingit hoc verbum attingit dicit ibi aptitudinẽ ⁊ nõ ſemp actuʒ
roboꝛe. iam ignis in hac infima regione ꝓductus nõ po teſt pernenire ſurſum in cõcauo oꝛbis lune:ſed cõuertit
in aerem vt ad ſenſum patet.ergo aẽ.Ticendus ꝙta lis ignis per ſe aptus natus eſt eſſe ſurium:łʒ per accidẽs
ſibi competa ꝙ nunq; ſit ſurſum. Ande nõ dicit vanus Cdicendum vltimo g hominis duplex eſt finis. ſ.natu
rãis ⁊ fupernaturalis.Momo autem oꝛdinatur ad eter⸗
nõ poteſt peruenre ſine gratia agentis ſuperaturalis.
NMec homo aprus natus eſt adipiſẽi illam eternan beai⸗ tudinem exitens in pꝛeſenti vita:ſed ſolum poſt hãc vi⸗ enetam ceteris ↄditionibus appoſitis que ad illus finis ade ea que generãtur ⁊ modum generationis eſt ſufficienter pti aſignata. Nuod ſic ꝓbatur vᷣm doc. Sin lectione· Mam omnis cauſa generationis vel eſt cauſa per ſe vel ꝑ acci⸗
pnonem requirũtur. CMipil etiam exiſtens in potenti debet reduci ad actum niſi m ꝙ eit in potentia. Si enim
homo in pꝛeſenti vita exiſtens: aptus natus eſſet adipiſci
eternam beatitudinem eadẽ vita pꝛeſenti durante:argu⸗ mentů cõcluderet ꝙ homo eſſet fruſtra:qꝛ· ¶.nõ poteſt eã heatitudinem adipiſci. Acd 3* imũ ergo pꝛincipale dicẽdum ꝙ aligd * P habet eſſe poſt nõ eſſe dupliciter⸗ omodo p actionem naturalem:ſieut leo vel planta 7 huiuſmodi. Aliomodo ꝑ actionem ſupnaturalem. Aicet enim anims habeat eſſe poſt nõ eſſe per actonem ſupeſ⸗ naturalem.ſ.per creationeʒ:nõ tamẽ habet eſſe per aclio⸗ nem nathralem.ſ.ꝑ generationem naturalem Mic auteʒ phyloſophus loquitur de hijs que funt naturaliter. Vn⸗
de argumentů nõ eſt ad ꝓpoſitum. C Sed replicabat di
ſcipuſus. Mam creatio fit nulla materia pꝛeſuppoſita:cu
ſit e nihrlo. Sed anims rationalis pꝛeſupponit materiã:
⁊ diſpoſitionem determinatã in materia:cũ ſit actus coꝛ⸗ poꝛis ⁊c̃.ergo anima nõ creatur: ſed naturaliter generdt Et ſic illud argumẽtũ videtur militare. ¶ Ac hoc reſpõ
.*5
nam beatitudinem tanqᷓ; ad finem ſupernaturaleʒ: ad qus
det doc. S. in de potentia. q.ʒ · ar· ð· ad 7m. dicẽs ꝙ qᷓ;uis
anima rationalis habeat materiã in qua ſit·nõ tamẽ edu⸗ citur de potentia materie:cũ eius natura ſuꝝ omnem ma teriã ſine materialẽ oꝛdinem eleuel:að eius intellectuã⸗
lis operutio declarat. ec ille· Cnde aniinã rationa/ lis nõ generatur: ſed creatur · ¶Ad ꝛm. dicẽdum: ſicut?
AMnomode
*
pꝛim · Cd zn · diciũ g aiin dicit den vnplctq;
₰ —
nh
— —==—
——
— =— ——
— 3 — — —
————— =— = S ——
— — —

ne nomodo ꝓpꝛie ⁊ ꝑ ſe: ſicut id qð fi. Et ſi foꝛtuna nð ſentie ſed en accidẽs ꝑquadam fimilitudinẽ qꝛ nõ en ps uhc— ſed Womoſ.ean— eſſentie ſicut nec accñs.jec ille foꝛmalt ⁊ valde glioſe phrloſophus. Aliomodo onuniter ⁊ ꝑaliud:⁊ ſic foꝛ⸗ jmn ego patuit ſolutio ex dictis. ni ma nãlis d̃ fieri. Cd n. pʒ ſolutio ĩ coꝛpoꝛe articuli. Ad imum C endicenau agens
CSequit in phyſoſopho ⁊ doc. ᷓ. Oia vo q̃ iũt ⁊ẽ. naturãle pqt cõſiderari duplciter.inooyt agens. Et ſic ₰ ſe ecundum ſic ꝓcedit᷑. Aide n generat᷑ qꝛ vt ſic idem eſſet in actu ⁊ in poſẽtia ßʒ icẽ. — crarenur ſecũda di⸗ ¶ zilon cꝗſideratur vt actuin aut facmuʒ eſt. tſic eſt in po uiſio phyloſophi acd rerum generationẽ: nõ tentia. t vt ſie generãtis eñ bene generãs. ¶Wec tñ en ſit valida:in qua dicit᷑ ꝙ Hia que fiunt ablali⸗ pcedere in infimitũ:qꝛ pꝛimus homo generãs naturali⸗ quo agẽte: ⁊ exꝝ aliqua materia:⁊ ſiũt aliquid. nã ñi ois ter hominẽ:nõ fuit genitus:ſed creatus. Similiter pᷣmꝰ que ſiunt: fiunt aliquid: ſequer᷑ ꝙ nihil fiet niſi ſubſtantia. leo generãs leonẽ:nõ fuit naturaliter genitus:ſʒ creatꝰ: Sed ↄſequẽs eſt falſumꝛcũ etiam accidẽtia in reꝝ natura vyt dicit doc. S.in ⁊0.ſentẽtiaꝝ di.i.q.I.ar.4. vbi ſic ait: pducant᷑ ab aliquo Wente. Matet ↄſeqnẽtia qꝛ aligd ſo/ ꝓpter neceſitatem generãtis ſimilis in ſpecie generato: um reperil᷑ in ſubſtãtia vt ſupꝛa phyloſophus dixit in 5 poſtaſes ꝓpꝛie a deo imediate create ſunt: ut pꝛim? ho 4 eodem 7. CF 1. Igens naturale generar Fi ergo odẽ mo:pꝛimus leo:⁊ ſic de alijs. Mõ enim homd poteſt ge nl qð generat᷑ generet᷑ ad aliquo agente:ſequit᷑ P agentis nerari niſi ab hotnine. Hec ille. Cd zm. dicendum erit agens. Pt ꝑ ↄſequens illud qð eit in act:erit in po⸗ foꝛmã inuit phyloſophus in pꝛedſcta diuiſione per hoc tentia: quia omne agẽs agit m ꝙ eſt in actu:qð eſt incõ 9 dicit⸗⁊ fiunt aliquid. Mam vt dictum eſt: illud qð ge nuenies·Igit zc. CP z6. Emne qð generat ex materia neratur:pꝛius fuit in hotentia:deinde ſit actu.Foꝛma auk foꝛmas generat᷑ vt dicit doc · S. in ⁊0.ſentẽtiaꝝ di. pꝰ. quidã actus eſt. TAd 4 n. dicenduʒ ꝙ ↄtrarinʒ ex quo q. p*.ar.4. in coꝛpoꝛe. Sed in bdicta diuiſione pus n aliquid t ſubſtãtialiter.ſ.pꝛinatio inciuctt ſub materia: facit mentionẽ de foꝛma. git videt eſſe iſuficiẽs. ¶ quia pꝛiuatio dicit aplitudinẽ ⁊ carẽtiã foꝛme. xuʒ ergo 4* Omne ꝙ generat᷑ giãt᷑ ex ſuo cõtrario. Inde eſt ꝙ materia ſit potentia includens aptitudinem ad foꝛmam: cOꝛpoꝛa celeſtia nõ giiant vt dieit doc. J. in ⁊0. ſ entẽtiaꝝ pꝛinatio ſatis inuitur ꝑ materiam. Et ꝑ cõſequens cõtra biimediste ſupra. Sed phus in predicta diniſione nõ rum ex quo aliquid fit: quia pꝛiuanio cõtrariãtur foꝛme facit mentionẽ de cõtrario. Jgit᷑ ⁊c. ¶ Sed incõtrariu; ðm pꝛimũ gradum contrarietatis. eſt phyloſophus in lra dicens. Oia vero que ſiũt ab aliq ſiunt ⁊ ex aiiquo aligd.doc autẽ aliquid dico m quãſi TQueſtio n de modo generationis rerũ ndlinm bet cathegoꝛiã. Aut.n. hoc aut q;tuʒ aut qle ant quãdo.—
10 dicendũ ꝙ ſcða diuiſio phylo ꝛemiſſdꝛcõſideranduʒ epondeo ecibnane Rdine nmeaeere nerationes ⁊ que ſumit᷑ penes ea que ad generatiões re S tionis rerum naturaliũ.¶irca qð que quirunt᷑ eit bene affignata. am oia que ſiũt naturaliter 1 o% runtur.s. ¶ Mꝛimo vtrum totũ com⸗ nůt ab aliquo.ſ. agente. Ee ex aliquo.ſ.ex mã. Et jiit ai XM„ ℳ poſitum ex materia foꝛma ſit illud qð quid qð eſt terminus generationis.CQð ſic pꝛobatur— ² generatur per ſe. N Secũdo vtrum qð
vᷣm doc. ᷓ in lectione. Quia in oĩ generatiõe jt aliquid generat᷑ naturaliter aut artificialiter neceſſe habeat inate Aciu qð pꝛins erat in poꝛẽtia. Iʒ nihil põt de potetiã in riam er qua fat. f Tertio vtrum generationes elemen ctuʒ pꝛocedẽ niſi ꝑ aligd ens actu að eſt agens a quo ñit toꝛum dicãtur naturales. Quarto vtrum deus opere generatio. Motẽtia verò ꝑtinet ad mãm exqna aliqd ge tur in omni generatione naturali ¶Cumto vtrum foꝛ⸗ herar· Actus vero ad id qð generat᷑. jdec ille. C Fed ma ⁊ materia ſit terminus per ſe generationis. CSex⸗ iſtabat diſcipulus. Id qð generat eſt torũ cõpoſitũ vt in o vtrũ materia pꝛima p ſe generetur ſubiectiue.
cahlo pꝛobat vßns · g getus ſine foꝛma nõ eit id qð ¶ Sequit᷑ in phyloſopho ⁊ doc. S.ꝙ̃t gñones antem. generat ¶ Dicẽduʒ gꝙ actus ſine foĩa nõ dicit 8 1 um ſic ꝓcedit᷑. Midet ꝙ
⁊ foꝛmalr id qð gſiatur ſᷓ cpletiue qꝛ.ſ.totũ cõpoſitu Pꝰ m z compoſitũ ex mate⸗ babet g ſit actu a fœꝛma⁊ foꝛma eñ terminꝰgrionis ei?. ria⸗ foꝛma nõ ſit ilud qð ꝓpꝛie ⁊ x ſe gene⸗ — dicit ꝙ foꝛma ſiue actus eſt id qð generat.i. Aratur aut coꝛrumpit᷑. Nam omnis mntatio dꝛma cõplet ⁊ terminat gioneʒ iliꝰqð bꝛopꝛie genera denominat᷑ per ſe atermino ad quem cũ ab eo ſpeciem
tur. l notãter dicit doc· S. ꝙ actus ꝑtinet ad idqð ge trabat ⁊ diſtinctionẽ. Sed generatio eſt quedaʒ mutatio nerat:nõ autẽ ꝙ ſit id qð generat· C uertenduʒẽ ait naturalis vt pʒ ex v. phyſicoꝛum.ergo denoiinatur a m doc. S. in ſectione g qꝛ phyloſophus upꝛadirerat/ termino. Iʒ terminns generatiis naruralis eſt foꝛma. Lec.ꝛ. ꝙ hoe aligd pꝛopne eſf in ſubſtãtijs ideo pic docetgene videtur ergo ꝙ foꝛma ſit illud qð per ſe generat. ¶ co.y. liꝰ eſſe ſumẽdum ipſuʒ aligd vt ꝑ hoc aligd intelligat o. Subiectuʒ iotus eſt id qð per ſe monetur ſicut fub⸗ qðlbetpᷣdicamentuʒ in quo pot eife Seneratio ſimplicit jectum alterationis eſt id qð alterat᷑ ꝓpꝛie. Ped mate⸗ velᷣm q ꝑſe vel paccidẽs.ec ie. Cær quo ꝑʒ ſo ria eſt ſubiectuʒ generationis vt dicit᷑ in pꝛimo de gene lunio ad Bninz argniante in oppoſituʒ acductuʒ. Cier rtione. Igit᷑ videtur ꝙ materia ſi illud qð generatur. no etiã eliciunt᷑ due diiſiões genertiõis. Mꝛimẽ eit Fð ʒ. uod cðnemt alicui fm partem ⁊ nõ ßm torũ Lec.y. P generationuz alia eſt generatio impli alia eſt genera chuenit ſibi per accidẽs ⁊ nõ per ſe pꝛimo. Sed genera/ toÿm ꝗd. Veneratio ſinpli eſt q̃ terminat ad eſſe ſub tio cõuenit toti compoſito ꝑ alterunn. ꝑ foꝛinã. Igit᷑ to fãtiale. Beneratio vo ᷣm q eſt que terminatur ad eſſe tum cõpoſituʒ per ſe nõ generat. C 4o. Duod de n0 mn gd..ad eſſeaccicẽtale · Scda diniſo eſt g gnãtionũ nohabet eſſe poſt n eſſ eſt illud qð generamr. Sed ſo 2ilia eſt generatio p ſe. ſ.generatio totius cõpoſti.Aliaẽ lafoꝛma eſt binði. Qnod ſi pʒ qꝛ intota pꝛefutt. Et in Baccidẽs. generatio xti ant accidentiũ eius. ¶ Sed in cðpoſito nõ eſt niſi materia ⁊ foꝛmna. Relinquit᷑ ergo g Rabat diſcipulus adducẽs opinionẽ Aiquoꝝ qul ſunt ficti ſola foꝛmna habet eſſe poſt noneſe. Cꝙ y. Beneratio Thomiſte. iã illa generatio dicit᷑ accidẽtalis iue fʒ qd eſt ꝓgreſio a nõ eſſe ad eſſe. Sed accidẽtia ꝓducuntur eterminat adacciiẽs. Sedeſe re ubſtãtialis eſtãc a nõ eſe ad eſſe que iñ non ſunt compoſita ex materia ⁊ dens v dicit Auic. ⁊ Mylarius in lib. de trinitate foꝛma.ergo nõ vniuerſaliter verum eſt ꝙ illud qð ge⸗ deuz acreatura diſtinguẽs: dicit. Eſſe nõ eſt accidẽs deo nerat ꝓpꝛie ſit cõpoſitũ ex mã ⁊ foãa. Sʒ incõtrariuʒ ber boc inuens g eſſe eſt accidens creaturis. go quelibet en phus in lra dieẽs. Et generatiões autẽ nãles qdẽ hee generatio eſt accidẽtalis ⁊ 5ᷣm quid ⁊ nulla eſt generatio ſunt quoꝝ gnãtio ex nã eſt. Noc autem er quo ſit ⁊c̃. impliciter. CAd hoc ridet doc. Sin de potẽtia. q.y. Reſi ondeo dicendũ ꝙ illud qð ꝓpꝛie ⁊ 3s A· 4· ad ʒn. dicens ꝙ eſſe nð dicit accidẽs qð ſit in gene N P ꝑſe generat ent totũ ↄpoſituʒ. e accidẽtis ſi loquainur de eſſe iubſiãtie eſtm.actus e ¶ Quod ſc ꝓbatur im vbm. Muia ꝓpꝛie 3 eſt a

A. Ec.I⸗
Lec.3
natiira alt ᷣm naturã: dicit generari. Sedtotů cõp oſitũ
—
Boptimi
dicit᷑ Ulud qð eſt a naturs ⁊ ßᷣin naturã. I ateria autẽ ⁊ foꝛma dicuut᷑ nã cũ ſint pꝛinn grionis nãlis. ergoꝓpꝛie cõpoſitũ dicit gnãri gione naturali. C Pꝛ. Jl ꝓpi cõpetit generari:cui cõpetit eſſe. Sed eſe ꝓpꝛie cõpetit
cõpoſito ſnbſiſtẽti. ergo ꝓpꝛie cõpoſitn eit Ulnd qð ge⸗ nerat᷑ · Mꝛobatio maoꝛis:qꝛ gnůri eſt quoddã lieri· S5 ſeri oꝛdinat᷑ ad eſſe rei.gꝰ illis ꝓpꝛie cõuenit generrt? quibꝰ cõuenit eſſe. Pꝛobatio medie. Mã illi pꝓpꝛie cõ· nenit eſſe: qð habet eſſe. Sed p̃e eſſe: ꝓpꝛie cõuenit ſub ſiſtẽri. Lñ ergo ↄpoſituʒ ſit ꝑ ſe ſubſiſtẽs:nõ autẽ materia vel foꝛma reinquit᷑ ꝙ eſſe Ppꝛie ↄuenit cõpoſito. Manc rationeè innit doc. S.in pꝛima ꝑte. q.· 4 F. ar·4 ein coꝛpO re: vbi ſic ait. Fieri oꝛdinat ad eſe rei.ergo illis pꝛopꝛie ↄnenit ſeri:qbns cðpetit eſfe: qð quidẽ ꝓpꝛie ↄnenit ſub ñſtentibꝰ: ſiue ſint ſimplicia:ſicut ſubſtãtie ſepate:ſiue ſint cõpoſita:ſiẽ ſbe mãles. Ili.n. ꝓpꝛie cõpetit eẽ qð h eẽ. Et ß eit ſubſiſtẽs in ſuo eſſe. Foꝛme antem ⁊ accidẽtia ⁊ alia hmõi:nõ dicunt entia quaſi ipſa ſint: ſq: eis aligd eſt:ſicnt ulbedo ea ratione dicit ens:qꝛ ea ſÿm eſt albuʒ· Einde pᷣm phm accidens magis dicit eutis qᷓ; ens. Nec ile. Einde manifeſte ↄcludi põ̃t ꝙ foune materiales ſimiliter ⁊ accidẽtia ⁊ hinðiq̃ nõ ſubſiſtũt magis debẽt dici ↄgenerari qᷓ; gñari. C P 30. Weneratões ⁊ actiões ſunt ſuppoſitoꝝ vt dicit phyloſophus in ꝓhemio huius. Sʒ ſuppoſita ſunt ↄpoſita ex mã ã foꝛmna ĩiſtis mãlibꝰ· ergo ea q̃ ꝓpꝛie generant ſunt cõpoſita qꝛ generãs ⁊ ge neratũ debẽt ꝓpoꝛtionari. Vnde phus infra determinat ꝙ foꝛmã in materia nõ pot ꝓducere niſi foꝛma in mate⸗
ria exiſtẽs cum cœẽ ſimile a ſuo ſimili generet᷑. CSed in ſtabat diſcipulus. Si cõpoſituʒ ex materia ⁊ foꝛma pꝛo⸗ pꝛie generaret:ſequeret᷑ ꝙ nihil poſſet generare: niſ eẽt cõpoſitum ex materia ⁊ foꝛma:cũ genitũ aſſimilari de⸗
beat generati. Vñi phyloſophus mn.3. huius ꝓbat ꝙ foꝛ
mas in materia nihil facere põt: niſi foꝛma q̃ eſt in mate⸗ ria: qꝛ fimile ſacit ſibi ſimile. Sed ↄſequens eſt falſum. Igit᷑ ⁊c̃. Matet falſitas ↄſequẽtis:qꝛ generare nhil ali⸗ ũd eſt qᷓ; materiã mouere ad foꝛmsʒ: feu materiã ipſam jmediate ifoꝛmare. Sed deus põt ĩmnediate mouere inà teriã ad foꝛmã vt ꝓbat doc. S.in pꝛima ꝑte.· I0ar-l. vbi ſic ait. Ens in potẽtia paſſiuã reduci põt in actuʒ a po tentia actiua que eã ſub ſua ptãte ↄtinet. Cum ergo mate ria ↄtineat᷑ ſub ptãte diuina: vtpote à deo ꝓducta: poteſt reduci in actũ ꝑ diuinã potentiã. Et hoc eſt moueri mate riã ad foꝛmã:qꝛ foꝛma nihil aliud eſt: q; actus materie. Mec ille. Relinquit᷑ ergo ꝙ deus põt materiã imediate infoꝛmare: ⁊ ꝑ ↄſequẽs cõpoſitũ generare. Bed conitat g deus nõ cõponit ex materia ⁊ foꝛma:ↄſequens ergo erat falſuʒ. C Ad hoc rñdet doc. S · in pꝛid pte vbi ime⸗ diate ſupta ad pꝛimũ dicẽs ꝙ cffectus aliquis juenit᷑ aſ⸗
ſimilari cauſe agenti dupi. vno ᷣm eandẽ ſpeciẽ:vt ho
mo generat᷑ ab hoĩe:⁊ ignis ab igne. Alioꝰ ᷣm vtualeʒ
ↄtinẽtiam ꝓut.ſ.foꝛma efectus vtualiter ↄtinet in canſa.
Et ſic animalia er putrefactione generata ⁊ plãle ſimili⸗
ter ⁊ coꝛpoꝛa mineralia aſſimilant᷑ ſoli ⁊ ſteilis quoꝛum
vtute generant᷑ · Sic ergo effectus cauſe agẽti aſimilat
.
ßm totũ illud ad qð ſe extẽdit vtus agentis. Slirtus autẽ
dei ſe ertẽdit ad foꝛmã materiã. Vnde cõpoſitum qð generat᷑ aſſimilat deo pᷣm vtnalẽ ↄtinẽtiam ſicut aſimila tur ↄpoſito generãti yᷣm ſimilitudinẽ ſpeciei. Sñ ſicut eõ
poſitũ generãs põt materiã ad foꝛmã reducere generã⸗
do cõpoſitum ſibi ſie ita ⁊ dens · Mõ autẽ aliqus alia foꝛ
ma nõ in materia eriſtẽs qꝛ mã nõ inet᷑ in vtute alteri? foꝛme create ant ſ ubſtãtie ſepate. Et ideo demones ⁊ àn geli opant᷑ circa hec viſibilia nõ quideʒ impꝛimẽdo foꝛ⸗ mas:ſed adhibẽdo coꝛpoꝛalia ſemina.ſtdec ille. CExqͥ patet ꝙl nihil creatũ pofit foꝛmã ꝓducere in materiaꝰ niſi ſit cõpoſitũ ex materia ⁊ foꝛma ꝓpter rationẽ in obij⸗ ciẽdo aſignarã:tamẽ ens increatus ſub cuins vtute cõti⸗ nent᷑ oĩa voteſt pꝛoducere foꝛmã in inãtlʒ nõ ſit cõpoſi· tum ex mã ⁊ fo mna. Sed q̃rebat diſcipulus. Wuare eſt g materia põt infoꝛmaria cauſa pꝛimã nõ ab aliqᷓ alia
ñ autẽ ex materia ⁊ foꝛma nõ põt aſſilari vᷣm ſpẽm ange
anſa imateriali creata cum caula pꝛima ſit imteriuis. Ccendũ ꝙ illins rõ elicit᷑ ex hijs que imediate ad⸗
ducta ſunt. Vam ois effectus h aſſimilari ſue cauſe aut aſſimilatione vᷣtutis aut aſſimlatione m ſpẽm. Cõpoſi⸗
lisꝛcũ nõ cõponant ex mã ⁊ foꝛma. Neqʒ etiũ aſſilatie
Fm vtuteʒ:q mã nõ ſubijcit᷑ virtuti eoꝝ:cum ꝑ creatio
nem ſit pꝛoqucta: que ſoli deo onenit. Sed ipſuʒ cõpoſi⸗ tum eyx mã ⁊ foꝛmna:lʒ nð poſit aſſlari deo aſſilatiõe ſe ciſica: põt tñ ei aſilari ᷣm vtute cũ virtus dei nõ ſolũ ſe
extendat ad foꝛmã:ſed etiã ad mãʒ. Vnde dens põt ĩme
diate infoꝛmare mãm:nõ autẽ angelus. CAuereba in
ſuꝑ diſcipulus: vtrũ mã pꝛima debeat dici ↄgenerari: ſit foꝛme nãles ⁊ accidẽtia · Dicendũ ꝙ lllud pꝛopꝛie di
cit᷑ ↄgenerari: qð generat᷑ ad generationẽ alteriꝰ. Maue ria ptima autẽ:nõ genefat ad generatione alterefe tur pp eius ſimplicitateʒ git᷑ materia pꝛima nõ dʒ di⸗
ci cõgenerari. Mꝛo cuiꝰ declaratione aduertendũ eſt
ßi dec. S. in 20. ſententiaꝝ di.i.q.I.ar. 4 ·in coꝛpoꝛe ꝙœ
pꝛopter tria aligd nõ poteſt exire ineſſe ꝑ generationeʒ: ſed ſolũ ꝑ creationeʒ · Mꝛimo Rꝑ ſimplicitatem eſſentie
ſue in qua ſubſiſtũt: qꝛ omne qð generat: opʒ eſecõpoi
tuʒ ex materia ⁊ foꝛma. Añ nec angeli: nec ae ranõales poſſupt generari: ſʒ ſolũ creari. Secns ant? de alis foꝛ⸗ misꝛqͥuè ⁊ ſi ſint ſimplices:nõ tñ habẽt eſſe abſoluiũ:cuʒ
nõ ſint ſubſiſtẽtes. vnde ꝑ ſe exitus meſſe nõ debet eis:
ſed cõpoſito habenti taleʒ foꝛmã:qð ꝑ ſe generari dicit: quaſi ꝑ ſe habens eſſe. Fonne vero pdicteenõ dicunun generari niſ ꝑ accidẽs. Et ea ratione materiàpꝛimnãdus generatiõi ſubſtat ꝑp ſui ſimplicitateʒ nõ generat: ſ cren tur. Secũdo pp elongationeʒ a cõtrarietate: vticꝙpot celeſtia. Omne.n. qð generat᷑:generat ex cõtrario. Ter⸗ tio pp neceſſitateʒ generãtis ſimilis in ſpecie ipſi gener⸗ to: pp qð pꝛime vpoſtales imediate a deo create ſunt:vt pꝛimꝰ homoꝛpꝛims leo ⁊ ſi de alijs. 1jðn. bomo ge nerari põt niſ ab hoie. Aliter auteʒ eſt de illis rebus:d quarum generationẽ nõ requirit agens ſile in ſpecie:ſe nufficit vᷣtus celectis cum qᷓlitatibus actiuis ⁊ paſſiuis: vt ea que ex pntrefactione generant᷑. C Alioꝝ vcro que p motũ ⁊ generatione⸗ pꝓducunt᷑:creatura caul eſſe põtt vel ita ꝙ habet cauſalitates ſupꝛa totã ſpeciẽ: ſicut ſol eſt cauſa in generatione hoĩs aut leonis: vel ita ꝙ h cauſa⸗ ſitateʒ ad vnũ indiniduũ ſpeciei m̃:ſicut homo genern pominẽ ⁊ ignis ignẽ. NMox tamẽ cauſa etiã eſt de ma gis intime in eis dpans qᷓ; alie canſe monẽtes qꝛ ipſe e dans eſſe rebꝰ. Cauſe autes alie ſunt quaſi determindtes illud eſſe. Nec ille foꝛmaliter. CSed inſtsbat diſcipnl ↄtra ea que iam determinata ſunt. Si. n· materlaclen ⁊ nõ cõgeneret᷑ ab agẽte naturalieſeqneret᷑ ꝙ eſe ren turalis nõ ꝓduceret᷑ ab agente namrai ſed folus 3 deo: cum eſſe cõpoſiti relultet: ex vnione foꝛme cl inaterii: Sed hoc eſt contra determinata in 40.huins q. Igitur ⁊c̃. CLonfirnauit etiam ꝑ imediate adduce poc. S. qꝛ.ſ.canſe alie a deo ſunt determinãtes eſe lel
Igit᷑ ac̃. C Wicenduʒ ꝙ de eſſe poſſumus loqul d citer: quia vel de eſſe ſubſtãtie imaterialis? ſepatei de eſſe ſubſtantie materialis. Si ergo loquamur de. ſubitãtie imaterialis: ſicut illud eſſe eit ſolũ a deo ſe eſſe ꝓducant᷑ per creationeʒ · Sl vero loquamurdeſih ubſtantie materialis hoc eſt dupliciter: qꝛ velde va ſtõtie materialis cõpoſie ex cõtrarijs:⁊ admixte pn tioni ad foꝛmã:ſicut ſunt iſte ſubſtãtie inferioꝛes 9 eſſe ſubſtãtie materialis incoꝛruptibilis:ſicut ſunt ra celeſtia. Si ſecũdo modoꝛſic eriã eſſe eſt u. pcreationem. Si pꝛimo modo: hoc eſt ite dubnm qnia vel loquendo de pꝛinis ſubſtãtijs in pꝛln nodo:
vel
creatione: vei de nñc nouiter ꝓductis· ucoloqis tilbus
ſic etiã eſſe eſt a ſolo deo· ſ.ꝑ creationem. Si v munr de ſnbſtãtijs iſtis generabilibus ⁊ coꝛnb ugi du que ab agente naturmi pducunt᷑: ſic poteſt imel i6an pliciter: vel ꝙ ipium eſſe totaliter ſit ab agẽte nu zme
ria crenur
naturalis:ſed ipſe deus eſt dans eſſe rebus vl S
unh
At go de it % e
hi
hil

ndi tramm
1 Srr⸗ inbu nimui wein
—
sligd qð gſiatur.ſ.totũ ↄoſituʒ vt hõ vel plãta ⁊ cetera
⸗
Queſtio
virnte tñ pꝛime cauſe: vel ꝙ ſit partialiter ab eo: ⁊ tota/ liter ab ipſo deo.ꝛimoꝰ eẽ nõ eſt ab agẽte nãli. am mã eſt ꝑ creationẽ q̃ eit ꝑs cõpoſiti cuiꝰꝓpꝛie eit eẽ.duñ doc. S, in ⁊0. ſen. vbi imediate ſupꝛa ſubdit ꝙ nulliꝰrei totũ eſſe ab aliqᷓ creatura pᷣnmnſ umit:cũ mã ſolũ a deo ſit. Mec ille. Hʒ ſcðo eſſe eſt ab agẽte nãli ꝑ gonem tanq; acã ſcharia:⁊ a deo tanq; a cã pᷣmaria: vt exp̃ſſe deducit doc. S.i pꝛima ꝑte.q 104 dr.2. ¶ Luiꝰ ratio eſt:q: que imediate ⁊ ſolũ hit eẽ ab aliqj cꝗiia ↄſeruant᷑ ieſe ime⸗ diate ab illa: qꝛ ab eodẽ res ↄſeruat᷑ ieſſe: quo hʒ eẽ:vt ibidẽ ꝓbat doc. G.ar.1. Si go œẽs creatura hr̃ent eẽ a ðo ſolũ ĩmediate:⁊ nõ ab aliqj creatura ſ eq̃ret᷑ ꝙ oẽs creatu
re imdiate ↄeruarent᷑ ineſſe a deo. ð eft 5 doc. F. in pꝛima pte vbi ſupꝛa ar.⁊ · vbi exp̃ſſe ꝓbat ꝙ nõ oia ĩime⸗
acauſis ſecũdis ſchario ñj. Adeo vero pᷣncipaht᷑ pꝛia⸗ rio. Relingt ergo g eſſe creature depẽdetab agẽte crea to· De quòi pꝛia pte hniꝰ opis ẽ articulꝰ expᷣſſus lib.4.
diate ↄiernãr a deo qꝛ nõ oĩa hijt eſſe imediate a deo:ſʒ
d3 · ar.6. Ex quo pʒ ſolutio ad obiectionem diſcipuli ⁊
eius ↄfirmationẽ. TAdnuertẽduʒ eſt autẽ m phmi pñti lectione vt dicit hic doc. S. ꝙœ gſiones ille dicũt natura/
les quarũ pꝛinmn eſt nã nõ autẽ ars aut aliquis itellect? ſiẽ
cũ gnñat᷑ ignis aut planta vel aĩal ex vtute nãli rebꝰ idita.
In qua qdeʒ gñone nãli aligd en er quo fit qð gf̃atur.ſ.
materia. Etẽ aliquid aquo it id qð gat.ſ.gñans. Et eſt
cõpoſita. Mã autẽ ⁊ foꝛmaq̃ eſt pꝛinm aciis in agente nõ ſunt ſbe niſi inqᷓ;tuʒ ſunt pᷣncipia ſbe cõpoſite. Inter qᷓ tria pᷣdicta duo ſe habẽt ſicut pꝛicipia gñonis.ſ.materia ⁊ agẽs. Tertiũ vero ſe hʒ vt gijonis terin inꝰ.ſ.ↄpoſitũ qð gñatur. Et qꝛ nã eſt gnñonis pꝛinn tã mã; foꝛma q̃ eſt
Lec. rꝛ. Pꝛincipiũ actiðis in agite dicit᷑ nã· vt pʒ in ꝛ0. phyſicoꝝ. gco. Iꝛ. Vöpoſitũ autẽ generatũ dicit᷑ a nã eſſe vel ᷣm naturam.
IMec doc. S.in lectione. Ad pꝛimũ git dõm ꝙ gſatio dieit᷑ nilis vt — dictũ eſt qꝛ eſt a nã ⁊ non ab arte ⁊terminat᷑ ꝗdeʒ ad nãm.ſ. ad foꝛmã tanq; ad terminuʒ uo. Ad cõpoſituʒ vero tanqᷓ;; ad terminũ qð gnat᷑. n de foꝛma nõ dʒ dici gari ſ totuʒ cõpoſitum. Ad ⁊m. dicẽduʒ ꝙ lʒ ſm motus ſit illnd qð ꝓpꝛie dicit moueri n tñ pꝛimũ gonis nõ dicit᷑ Ppꝛie gſari. Cuius rõ eſt qꝛ ſbm gionis eſt ens in pura poꝰ qð eſt a nobis mini⸗ ine cognoſcibile. Ideo nomẽ gñonis nð fuit nomẽ ĩpoſi⸗ tuʒ ad denoĩanduʒ tale ſßm:fed ad denoĩandũ cõpoſituʒ qð ſit x gnioneʒ eo ꝙ res noĩamus ſicnt eas cognoſcimꝰ.
Sed mn motus eit ens iactn ideo denoĩar moneri per
moꝛũ · Mi nõ eſt ſimilis rõ. C Id zn. dicẽdum g h pꝛe poſitio per: d dicit ꝑ ſe pꝛimo:põt dicere habitudines cauſe foꝛmalis vel habitudinẽ canſe ſubſiſtẽtie. B enera⸗
ri igit cõuenit cõpoſito ꝑ foꝛmã foꝛmaliter ⁊ ꝑ ↄſequẽs
nõ pꝛimo foꝛmaliter. Tamẽ generari ↄnenit compoſito Ptum ad ſubſiſtentiam pꝛimo ⁊ ꝑ ipſuʒ cõuenit foꝛme. Vnde foꝛme nõ attribnir ipſum eſſe pꝛimo ſicut illiqðᷣ exiſtit: ſed ſicut illi quo foꝛmaliter cõpoſitũ exiſtit. CId n dicẽduʒ ꝙʒ lʒ in cõpoſito nõ ſint niſi materia ⁊ foꝛma tñ totuʒ cõpoſitum realiter differt ab vtroqʒ ſeoꝛſum ac⸗
—
epto vt infra patebit. Mñ ↄſequẽtia ꝓcedit ex falſo pꝛe/
bile eſe ⁊ nõ eſe. Cᷓ ꝛc.aiis ſit ꝑ arteʒ ⁊ tinõ ha
—
ieri polibile erat angelũ eſſe ⁊ non eſſe vt tj nõ ꝓpter
ſuppoſito. CAd vltimũ pʒ ſointio ex dictis.
¶Seanit in pᷣhyloſopho ⁊ doe. S.ibi. Gia vo q̃ funt.
— ſic. pcedit᷑. Mide nerat᷑ naturaliter aut artifcialiter non habeat ueceſſe mãm ex qua fiat. Mã ſi omne qð ga⸗
tur ꝑ nãin autp artem neceiſe haberet mãm ex qua ſit ᷣ
eſſet qꝛ omne tale eſſet poſſibile eſſe ⁊ nõ eſſe vt dicit in l̃o. Sed boc nõ eſt neceſſe. uod ſic pʒ. Wã omne qð Rt poſſbile erãt pꝛins fieri qꝛ ſi nõ erat poſſibile fieri eſt
neceſſe nõ fieri ⁊ ita factũ nõ eſſet. Cñ ergo angelus dicit
boe bʒ materiã ex qua ſit. Igit᷑ nõ ẽ neceſe gomne qð generat᷑ habeat mãm er qua fiat ꝓpter hoc.qꝛ eſt poß
in noquoqʒ eſt materia.
Reſpondeo
ſit potẽtia paſſina. Cd hoc reſpõdet doc. S. in ⁊0 ſen⸗
Buodecima
bet materiã ex qua fit. Qnod ſic pʒ qꝛ ab effectu materia li ad cãm matertalẽ valet ↄſequẽtia affirmatiue in Ppoſi⸗ tionib⸗ de eit ꝛv. adiacẽte verbigrã. Wene ſequit᷑. Bla⸗ dmseſt ergo ferri. Serra eſt:goferrũ eſt ⁊ ſic de ſimili⸗ bus. ðʒ nõ ſequit᷑. anis eſt ergo farina eſt. Tñ videt ꝙ panis nõ habeat maz ex qua fiat. ¶ᷓ 3o. Sanitas ſit ꝑrtez ⁊ aliquẽ ꝑ nãm vt infra dicit phus. Sed cõſtat ſanitas nõ hʒ mdʒ ex qua fit. ergo võ̃. ¶Sed dicebat ꝙ ſanitas ꝓpꝛie nõ dicit᷑ feri cũ ſit foꝛma. õpoſitũ autem eſt illud qð dicit᷑ ſñieri qð quidẽ neceſſe eſt cõponi ex ma teria. CLõtra. Medicus Ppꝛie fanat ⁊ ꝓpꝛie operatur. ergo aligd ꝑ ſuã operationẽ ꝓpꝛie di heri. Sʒ ꝑ opatio neʒ medici nõ videt᷑ ꝙ aliqd aliud fiat niſi ſanitas. Wam hõ ſanus nõ Pducit᷑ a mecico ßʒ ſanitas in hoĩe.ergo ſoln tio nulla. ¶ᷓ 20. Si oœẽ iliud ꝙ nãliter ſit: neceſſe ſit ꝙ habeat mãʒ ſequeret᷑ Poẽ generãs nãle hr̃et materiaʒ.
Sed ↄſequẽs eſt fün. Igit pʒ ſeqͥla:qꝛ nullũ agẽs natu⸗
rale põt Pducẽ foꝛmã in mã:niſi ſit cõpoſitũ ex inã ⁊ foꝛ mã vt dicit phus iferiꝰ ⁊ etiã ſupꝛa ↄceſſum eſt. Falſitas
nũt ↄſitis pꝛobat. Aũ pꝛio:qꝛ demones aliqũ dicunt ge neraſſe. Tũ ꝛ0.qꝛ deꝰĩoĩ gnone opat᷑ vt pꝛobat doc. S.
in pꝛiapte.q.oy.ar.y. Aut ergo opat᷑ ꝑ nãʒ autʒ nãm. Mõ 2m. qꝛ vt dicit Ang. a6.5 Fanſtũ. heꝰ creatoꝛ ⁊ ↄdi toꝛ oiuʒ nãruʒ nihil ʒ ni facit. ens g opat in cœĩ gño⸗ ne hli ßʒ nãʒ. Ged ↄſtat ꝙ D yaboins nõᷓ ẽ ↄpoſitus ex mã ſit neqʒ deus. Igit ⁊c. T Sed incõtrariũ eſt pus inra dicẽs. Oĩa veroqᷓ finnt aut nã aut arte hit materiã.
Lec·.
Moſſibile.n. ⁊ eſſe ⁊ nõ eſſe eox quodlibet. a.hoc eſt q̃
dðm ꝙ oĩa que fiunt vel m näm vel ßᷣmn artez. Miit miate riã ex qua fũt. Cð ſic ꝓbat doc. S.ᷣm phm in pᷣſen⸗ ti lectione. Mã oẽ qð gñat᷑ ſiue ꝑ artẽ ſiue vm nãʒ ẽ poſſi bile eſſe ⁊ nõ eſſe. Jed poc qð ẽ in vnoquoqʒ in poꝛ ad eſſe ⁊ nõ eſſe ẽ mã. ergo in oi eo qð gñat᷑ opʒ eſſe mãʒ. Mꝛobatao pꝛime. Mã cui gniatio ſit mnntatio de nõ e in eſſe opʒ idqð gnatur qñqʒ qdẽ eſſe ⁊ qñqʒ nõ eſe. Dð nõ eſſet niſi eẽt ipſuʒ poſbile eẽ ⁊ nõ ec̃. ꝛobatio me⸗
die. Mã materia eit ĩ potẽtia ⁊ ad foꝛnas ꝑ quas resiha
bẽt eſſe ⁊ ad pꝛationes ꝑ quas res hit nõ eſſe vt ſupꝛa dictuʒ eſt. ergo illud qð eſt ĩ potẽtia ad eſſe ⁊ nõ eẽ ĩ vna quaqʒ re eſt ipſa mã.jec oĩa doc. B. in lectione qᷓjñ foꝛ⸗ maliter. CSʒ 5 p̃dictã minoꝛẽ inſtabat diſcipulꝰ dicẽs:
Moſibile eſt angelũ eſſe. Alias ĩpoſſibile eſſet ipfnʒ eſſe
—
qꝛ qðlibet cũ quolibet vel eius oppoſitũ ſtat. Siir poſſi⸗ bile eit angelũ nõ eſſe quia ſi nõ enet poſſibile angelũ nõ eſſe ipſe nõ poſſet ãnihilari a deo qð eſt 5 doc. F.in pꝛi na Pte. q· 104. r. penult. Hed tñ ↄſtat ꝙ in angelo non eſt mã. õ ergo videt᷑ veru ꝙ illud qð in vnoquoqʒ eſt in potẽtia ad eſſe ⁊ nõ efe ſt mã. CPicendũ ꝙ ſicut ſupꝛa in pꝛia ꝓte huiꝰ opis lib.ycaplo poteſtas dictuʒ eſt poſſibile aliquãdo dĩ abſointe aliquãdo ſᷣm potẽtiã. Et hoc duplr. Anoo hᷣin potentiã paſſiuaʒ. Et ſic in pꝛo poſito accipit᷑ poſibile quãdo dicit ꝙ qcqd eſt poſſibile eſſe ⁊ nõ eſſe hʒ in ſe mãm. Alioo dielt poſſibile m po tẽtiaʒ actinã in alio exfiteʒ. Et iſto nõ opʒꝙ iliud qð eſt poſſibile eſſe ⁊ nõ eſſe habeat materiã. Ingelũ autẽ eſſe ⁊ nõ eſſe eſt pom̃bile ðʒ potẽtiam actinã ipſius dei nõ ʒt
Fm potẽtiam paſſiã in angelo exiſtẽtem. nde argumẽ
tum eſt falſo pꝛocedebat.¶Cõtra hoc replicabat idem diſciphlns. Mã ſicnt ante omne mntatum eſſe eſt mutari ita ante omne factũ eſſe pꝛopꝛie fieri pꝛeſertim loquẽdo de effectibꝰ pmanõtbus. Qnando.n. domus fit: nõ eſt. Velphyloſophus dicit in pꝛio peryer. ꝙ illud qð fit dũ ſit nõ eſt. Ged ↄſtat angelũ eſſe facti.ã creari eſt fieri. ergo ante illud factũ eſfe: erat fieri.jieri autẽ eſt quoqdã moueri ⁊ motus eſt actus entis ĩ potẽtia paſſiua ⁊ nõ ſo⸗
luz actiua vt ex zo. xhyſicoꝝ pʒꝛ videt ergo ꝙʒ in angelo
tentiaꝝ di.i.q.i.ar.2. ad zm. dicẽs. Si obijciat᷑ ꝙ añ om
ne factũ eſſe eſt fieri ꝓpꝛie acceptus: dico ꝙ veruʒ eſt in
oibns q̃ fůtſicnt gatio ſegtur motũ ve ⁊ ilu⸗
Lec. 13.
Lec.2. 6 cO. 6.

Lec-4
Septim
minatio motis locaẽ.nð autẽ ſi et in creatione. Nec
ile· NLũ ergd angeli creent᷑ ⁊ nõ ꝑ motũ ꝓducant᷑ m
eſſe:nõ opʒ in eis ponere potentiam paſſiuã.
Ad imũ igitur reſpõſuʒ eſt in coꝛpoꝛe arti
mũ vbi ſic ait. Scðᷣm Auic. dupley eſt agẽs. Quoddam
nůle:qð eſt agẽs ꝑ motũ:⁊ quoddã dinmnũ: qð eſt dans
eſſe. Bilr opʒ accipe duplex actũ vel factũ. noddã ber modũ agẽtis naturalis. Et oœẽ tale fieri: opʒ ꝙ pᷣcedat po⸗ tꝑe poĩ nõ tm̃ actiua ſʒ paſſiua: qꝛ motꝰ eſt actus exniiꝰ po. Quoddã vero eſt factũ:inq;tuʒ recipit eſſe ab agẽ⸗ te diuino ſine motu:Et ſi iliud factũ ſit nonũ: opʒ ꝙ pᷣce dat eiſẽ eiꝰ potẽtia actiua ⁊ nõ paſſiua. Et ah actina pptẽ· tia tale factũ dicit poſibile jieri. Si autẽ nõ ſit nouũ: tũc
„
potentia actiua nõ pꝛecedit duratioie: ſed nã. Mec dle.
¶¶Ad 2.dicenciũ ꝙ duplex eit mñ ex qua. Quedãẽ ꝑ⸗
manẽs:ſicut ferrů eſt mã ex quaſit cutellus. Alla eſt ma teria tranſiens:ſicut farina eſt mã eꝝ qua ſit panis. Valer autẽ ↄſequẽtia ab eifectu cauſe materialis ad inãʒ Pmnã⸗
nentẽ: arguendo ab eſſe ad eſſe:vt bene equit᷑. Cultellus
eſt: ergo ferrũ eſt. Sed ab effectu ad cauſaʒ materialem tranſeuntẽ: valet arguẽdo ab eſſe ad pᷣfuiſſe. vñ bene ſe⸗ quit᷑. Panis eſt: ergo farina pꝛefuit. CAd zm. dicendũ
ſicut dictũ eſt: vnicuiqʒ cõpetit fieri: ÿᷣn ꝙ ſibi ↄpetit Pabere eſſe:cũ fieri ſit quoddã giari qð terminat᷑ ad eẽ·
—
ccidẽtia autẽ ⁊ ſoꝛme mðles nõ ꝓpꝛie hñt eiſe vt phy⸗ oſophns ſupꝛadixit. Vñ doc. S.i pꝛima pte.q.Io · ar- iti. ad vltimũ dicit g foꝛme ⁊ accidẽtia nõ ſunt entia cõ pleta:cũ nõ ſubſiſtãt: ſed qðlibet eoꝝ eſt aliqd entis. Sic eniʒ ens dicit:qꝛ eo aligd eſt. Hec ille. C Tũ ergo ſam⸗ tas ſit foꝛma accidẽtalis:relinquit᷑ ꝙ ei nõ ꝓpꝛie cõpetit nieri aut generari: de quo ꝗdeʒ gari eſt pñs diſputatio.
CAd 4n. dicendũ ꝙ elicitiue ᷣm phm.4 currũt in qualibet gñone rei naturalis.vʒ illud ex quo aliqd gniat
l. materia ⁊ illnd a quo gatio.ꝓcedit.ſ.generãs:⁊ d 53 qð ſit generatio.ſ.foꝛma:⁊ illðᷣ qð generat᷑.ſ.cðõpoſitũ ex
materia ⁊ foꝛina.Et qꝛ generatio rei artificialis dicit᷑ ſi⸗
militudinarie ad goneʒ rei nlis pꝛedicta. 4· eriã in e reperiunt᷑. Maʒ in ꝓductione ſanitatis ibi eſt mã in qua
ꝓdueit᷑ ſanitas.ſ.bᷣin. Et ibi eſt à quo ꝓcedit ſantas.ſ. jnedicus. Et pᷣm qð.ſ.ars medicinalis. Et id qð ſanat᷑ .egrotãs. Vinde ſicut foꝛma nãlis nõ dicit ꝓpꝛie ſieri:
ſed totũ cõpoſituʒ ex mã ex qua ⁊ foꝛma ita in artificiali⸗
pns: foꝛmã artiſicialis nõ eſt illud qð ſit: ſed cõpoſitũ ex
ſoꝛma ⁊ ſßo. Sic ergo medicus ꝓducit hoĩem ſanu vt
ſanus eſt. Alñ ſicut agẽs naturale non ꝓducit oẽs partes totius cõpoſiti:cũ materia pꝛima creet᷑ vt dictũ eſt:ita ⁊ agens artificiale: vtputa medicus nõ ꝓducit ſᷣm foꝛme ꝓducẽde qð ſe habet in artificialibꝰ:ſicut mã pꝛĩa in natu ralibꝰ. Sed ꝓducit foꝛmnã In magteria quã diſponit ad eiꝰ introductionẽ. Sie ergo agẽs nãle dicit᷑ ꝓducere totum cõpoſitũ:lʒ nõ ꝓducat materiã: ita artifex dicit᷑ ꝓducere totũ cõpoſituʒ:ĩʒ nõ ꝓducat ſtᷣmꝛin quo foꝛma artis ſu⸗ ſcipit. CAd ʒm.dicendũ ꝙ ot generss naturale ꝓpꝛie dictũ: neceſſrio eſt cõpoſiiuʒ ex materia ⁊ fonna.ya⸗ bolus antẽ nõ dicit ꝓpꝛie gnare:lʒ aliquãdo ꝑ virtutem ſeminis: adminiſtrãdo.ſ.coꝛpoꝛalia ſemia ab alijs emiſ⸗
ſa doꝛmiẽdo aut vigilãdo:poſſit ꝓdncere filiũ:tamẽ ipſe
nõ dicet generãs:neq; etiã genitus dicet filius eiꝰꝛvt pʒ per doc. S.in pꝛĩa parte.q.ᷓ. ar·ʒ · ad vltimũ vbi ſic ait.
Bi autẽ interdũ eꝝ coitu deinonũ aliqui naſcant᷑: hoc nõ
eſt ꝑ ſemen ab eis deciſuʒ: aut a coꝛpoꝛibus aſſumptis:
ſed ꝑ ſemen alicniꝰhominis ad hoc acceptũ vtpote g idẽ demon qni eſt ſuccubus ad virũ:ſit incnbus àd mulierẽ: ſicut ⁊ aliarũ reruʒ aſſumunt ſeminaꝛad aliquarũ rerum gnioneʒ: vt ug · dicit zꝛ de trinitate vt ſic ille qui naſcit nõ ſit filius demonis:ſed filius hois.ſ.illius hois:cuius eſt ſemen acceptũ. ec ille CSilr deus ⁊ ſi operet᷑ in omni generatione nõli vᷣm nãm cõem:nõ tñ ꝓpꝛie dicit generãs naturale. Mã vt dicit doc. S.ĩ pꝛia parte.q.4I⸗ vr.ʒ ·in coꝛpoꝛe· oe itereit inter generationeʒ veram p
— culi. Merütamen do S. foꝛma liter ⁊ clarius ſoluit in ⁊0.ſenꝰ. vbi imediate ſupꝛa ad pꝛi
nõ generat aereʒ ꝑenſſionẽ ſeminis: aut infundẽdo ali quod pꝛincipiũ intrinſecũia ſic ideʒ qð pꝛins. C Pʒ Pꝛincipius a quo ſit generatio nãlis dicit eſſe nã: vt bic
onmnamergo 4. 2 dicendũ ꝙ generationes co?“ Reſpond 0 Sne ſunt a nam
phyſicoꝝ:ꝙ foꝛma? ſinis.ſ.gñonis coincidunt in eodẽ
gnã aligs ꝓcedit vt filius? faetionẽ· quia feciẽs facit ali quid de exterioꝛi mãtſicut ſcãnu facit artifex de ligno. omo autẽ generat filiũ ex ſeipſo · Mec ule. C Verfita
mẽ qꝛ hic nõ ſolũ accipit᷑ generatio pꝛo natiuitate:ſ 5 pꝛo ꝓductione cuiuſlibet rei nãlis aut artiicialis:ideo pote/
rit dici ꝙ pꝛedicta ꝓpoſitio phyloſophi inelligit de agt
te creatò: ⁊ nõ de agẽte increato ſicut ſupꝛa expoſitũ ent.
CFequit in pho ⁊ doc. S. Vninerſaliter vero ac.
8 tertium ſic ꝓcedit᷑ · Videtur ꝙ
1 generationes elemẽto
Frus nõ ſint naturales. Mã moius naturalis di xit᷑ ille qui eit a pꝛincipio intrinſeco · vñ violẽ
tus dicit qeñ à puncipio extriſeco. Sed gno eſt quida
motus: ergo gñatio naturalis dieit᷑ que eſt a pꝛineipioi⸗ trinſeco: Ved cõſtat ꝙ generationes coꝛpo ſimplicium ſiũt a pꝛĩcipio extrinſeco. Alias opoꝛteret ponerè icoba⸗
tionẽ foꝛmaruʒ qð eſt ð doc· F. Mullũ.n. eſt pꝛincipins
actiuus generãs niſi habeat foꝛmã q̃ eſt actualitas cumſli
—
bet agentis: ergo ⁊c̃. CPꝛ. Qnando ex aqus generat
aer:aut in aquã eſt pꝛincipiũ generãs intrinſecũ aut non. Fi nõ habct᷑ intentũ.Mð põt etiã dici ꝙ ſit: quia aqus
6 0
vicit expꝛeſſe doc. J. Sed manifeſtũ eſt ꝙ illud a quo
generat᷑ ignis:nõ eſt natura. Benerat. n. ab a ete uod
quidẽ nõ eſt natura ſed hahẽs naturã aut qð eit fm naiu
pliciuʒ nõ eſt naturalis. CSed incõtrariuʒ eſt phyloſo⸗ phus in littera dicẽs. Mniuerſaliter vero ⁊ ex quo natu⸗
ra: ⁊ 5ᷣm qð nattra.Factuʒ enim habet naturãt vt animal
aut plãta ⁊c. C Sic ergo illa ẽ generatio naturalis que
hẽs Leca. raʒt vt pʒ er ⁊0. phyſicoꝝ. Igitur generatio coꝛpox ſim⸗ co.u.
eſt a natura: ⁊ terminat᷑ in naturã. Sed generatio coꝛpo
ruʒ ſimpliciũ eit a natura.ſ.a materia ⁊ ad naturam·ſ.ad
ra. Dnod ſic ꝓbat᷑ elicitine hic vᷣm doc. S. Mã naturaa
qua motus aliquis dieit᷑ naturalis eſt pꝛincipius motus
—
eins in quo eſt: ergo ille motns dicit naturalis: cniꝰ pꝛi⸗ cipiũ intrinſecuʒ eit natura. Sed generationis coꝛpoꝛu ſimpliciuʒ pꝛincipiũ intrinſecuʒ eſt natura. Man pꝛinci⸗ pius ex quo ẽ generatio coꝛpoꝝ ſimpliciuʒ eſt materiaq
eſt natura: vt pʒ ⁊0.phyſicoꝝ Ideo generati
o talis dicit x ec.ꝛ.⁊
naturalis. C 20. Tria vt dicmuʒ eſt:requirũtur ad ge⸗ co..
nerationeʒ quãcunqʒ naturaleʒ que quodãmodo dicunt natura. Vec auteʒ tria reperiũtur in generatione coꝛpoꝝ ſimplicium. Nain in generatione ignis reperit illud ex quo fit.ſ.materia: ⁊ illud a quo fit.·generãs:⁊ illud qð
eſt terminus generationis.ſ. totuʒ compoſituʒ: ergo 16.
CMꝛo cuius declaratione aduertendũ eſt fm doc. S. in pñiti lectione:ꝙ pꝛincipiũ ex quo eſt generatio nalurã lis.ſ.materia eſt natura.Et ꝓpter hoc generationes cdĩ⸗ poꝛuʒ ſimpliciũ dicunt᷑ naturales:Iʒ pꝛincipiũ actiuũ ge nerationis eoxꝝ ſit extrinſecuʒ. Nuod videt eſſe 5 rattone nature:quia natura talis eit pꝛinn intrinſecum. Materis autẽ eſt pꝛincipiuʒ intrinſecuʒ in quo eſt naturalis aptin do ad talẽ foꝛmã. Et ab hoc pꝛincipio tales generationes dicunt᷑ naturales.Et iterum illud ᷣm qð ſit generati ſoꝛma generati:⁊ dicit᷑ eſſe natura:ſicut planta aut aial· Weneratio.n. naturalis eit que eit ad naturã: ſicnt dedl⸗ batio que eit ad albedinẽ. Et iterũ pꝛinciyil à quo ſtge neratio ſicut ab agẽteꝛeſt natura dica fᷣm ſpẽm.ſ. que eſt eiuſdẽ ſpeciei cum naura gſiati:ſed tñ eſt in alio fmnn¶⸗ mernʒ.iſðᷓ.n. generat hoiem:nec tñ generãs à genitu ſunt idẽ numero:ſed ſpecie im̃. Et ꝓpter hoc dicit᷑ in?
nunero:agẽs autẽ coincidit cum eis in idẽ ſpecie: ſcd r numerd. Materia vero nec in idem ſpecie:nec in idẽ m mero.liec ile. CæEx quo põt foꝛmuri bꝛeuiter talis r ad ꝓpoſuũ. Mam generatio naturalis dicit ulla:que ẽðe
naturẽſicut denlvãno que eit ad aledineʒ S
S —
co·70·

mnin
ntn undemn
coꝛpoꝝ ſimpliciũ eſt ad naturã. Terminat᷑. n. ad foꝛmãʒ fubſtantialem que natura dicit: vt
ergo talis generatio dicit᷑ naturalis.
ſigir dicendũ ſicut dicit doc. S.in Acd Mmn 20. ſententiaruʒ di.is.q.I.ar.⁊. ꝙ
nõ oẽs motus eddẽ modo dicunt᷑ naturales vt in ꝛ0. phy ſicoꝝ ⁊ in pꝛio celi ⁊ můdi. Cõmentatoꝛ dicit. Ged qdaʒ dicũtur nãles ꝓpter pꝛinn gctiuũ interius exiſtẽs: vt m tus localis grauũ ⁊ leuiũ. Et quidã ꝑp pꝛinmnpaſſiuũ qð eſt vᷣm potentiã ab agẽte nãli natũ in actũ educi vt in ge⸗ neratiõe ⁊ alteratie ſimpliciũ coꝛpoꝝ.t ⁊ nã diuidit᷑ in mãð ⁊ foꝛmã. Et iõ ↄcedo ꝙ ĩ mãnulla poĩ actina eſt ſed paſiua.dec ille.t ꝑh pʒ ſolutio ad ⁊m. ¶d 3. dicendũ gꝙ illud a quo ſit gatio ant illud qð gnat᷑ eẽ na⸗ turã põt intelligi duplr. Nnoꝰ eſſentiałr.&t ſic totũ cõ⸗ poſitũ a quo fit generatio ⁊ id ad qð terminat᷑:nõ eſt nã. Zlioꝰ cauſaliter aut denoiatine:ita.ſ.ꝙ ibi ſit pꝛedicatio cauſalis:⁊ nõ eſſentialis:dů dicit᷑ ꝙᷓ ãàmmal aut plãta eſt natura.i.a nẽtura aut p nãm ſue ſm nãʒ. Et ſic intelligit hic doc. S.⁊ etiã phyloſophus:dũ dicunt gꝙ illud a quo eſt generatio:eſt natura. Cbi ſupꝛa in doc. S.impertinẽter tamẽ.
quartũ ſic ꝓcedunr. idet„
deus nõ operet᷑ in om a ni opatione ſiue gione nãli. aʒ cũ effectus debeat. ꝓpoꝛtionari ſue cauſe:vt dicit᷑ ⁊v. phy ſicoꝝ vnus ⁊ idem effectus nõ põt ꝓduci ⁊ eſſe ſimul a duobꝰ operãtibus: ſicut vnus motus numeroꝛnõ poteſt eſſe duoꝝ mobiliũ. Ii ergo gſiatio naturalis eſſet à deo: ſequeret ꝙ nõ poſſet eſſe a generãte naturali:cũ deus ⁊ creatura ſint diuerſa agẽtia. Sʒ ↄſequẽs eit falſuʒ ⁊ incõ⸗ ueniẽs. Igit᷑ ⁊c. C ꝛ0. Ad quãlibet actionẽ nqturaleʒ ſufficit virtus actina agẽtis ⁊ paſſiua recipiẽtis. Lũñ ergo deus ⁊ natura nihil ſupfiuũ faciant relinquit᷑ ꝙ in gene⸗ ratione naturali nõ regrit᷑ virtus diuins operãs ĩ rebꝰ. ¶p 30.&bicũqʒ deus operat᷑ ibidẽ ſufficiẽter operat᷑: cũ in eo nullus reperiat᷑ defectus. i ergo deus operat᷑ in generatione nůli: ſequit᷑ ꝙ frnſtra ponat᷑ generãs natu rale:qð eſt incõueniens. Igit ac̃. Cð 40. Si deꝰ ope⸗ raret᷑ in qualibet gnione nãli vel operarer᷑ aligd ĩ etfectu nouiter creãdo vel aligd nãliter operãdo.Mõ pꝛimũ qꝛ mã pꝛima iam creata ẽſt. Foꝛma autẽ ꝓducit᷑ ꝑ agẽs nle de potẽtia materie:Meqʒ etiũ ⁊m qꝛ dans vtuteʒ nãlem rei: dat etiã vt operationes naturales illa res ꝑñcere pol⸗ ſit. Mõð ergo poſtqᷓ; dedit vᷣtutes naturales: opʒ ꝙ opet᷑. ¶Sed incõtrariũ argut᷑. Mam cauſa ⁊? y põt aliquid canſure ſubtracta cauſalitate pꝛime cauſe. Tinde ſi nõ eẽt mas cauſa effictẽs:tolleret᷑ genus cauſe efficiẽtis:vt in 10. huius ꝓbatnʒ eſt. q.z.ar.I. Sed deus eſt cauſa pꝛia: ergo ſequu ꝙ operat᷑ in operatione cuiuſlibet cauſe na⸗ turalis. C? Operatio artis: nõ efficit ſine operatio ne nature. ergo opatio nature nõ efficit ſine opatione dei qꝛ ſicut ars pꝛeſupponit naturã::ita nã denm vt aſſumit doe. S.in de potẽtia.q.ʒ.ar.7.ergo xc.
dicenduʒ ꝙ ſicut in lib.yo. hu Reſpondeo rglarb do notabili dietũ eſt:⁊ in.I⁊. hui.q.ũar.ʒ. ad Im.⁊ ibi⸗
dem.q.ꝝ. ar. T.neceſſe eit diceredeũ operari in qualibet
gione nãli.¶Pꝛo cuius manifeſtatione aduertendum eſt. Pꝛimo ꝙ res aliq̃ vᷣm doc. S.in de pon vbi ĩmedia te ſupꝛa:põt dici cauſa actionis alicuiꝰ quadrupir ¶no⸗ qꝛ attribuit ei vtuteʒ agendi:ſicut dicit in.ð.phyſicoꝝ ꝙ
8 generãs monet graue ⁊ lene:inqᷓ;tum dat vtuteʒ ꝑquã
cõſequit talis motus. Icðoꝰ illud dicit᷑ eſſe canja actio⸗ ns alicuius ſine facere actionẽ qð cõſeruat vᷣtutẽ agendi: ſicut medicine ↄſeruãtes viſuʒ:ꝛfaciũt videre. Tertioꝰ di cil res vna eſſe cauſa actiis aiterius:inqᷓ;tum mohet eã ad agendũ applicãdo.j.vᷣtuteʒ ad agendũ:ſicut homo eſt canſa inciſionis cultelli ex hoc ipſa ꝙ applicat acumẽ cul⸗ telli ad incidẽdum mouẽdo ipſuʒ. Vuartoꝰ aliqua res di cit eſſe cauſa actionis alterius iqᷓ;tum vᷣtute eins:illð al terũ operat:ſicut agẽs pꝛincipale dicit eiſe canſa actiõis
patet ⁊v. phyſicoꝛum.
VBuodecima
inſtrumẽti. Anſtrumentũ.n.eſt canſa quodãmodo effec pꝛincipalis agẽtis:nõ quidẽ ꝑ vtuteʒ ꝓpꝛia;:ed inq;tus
participat aliqd de vtute pꝛincipalis cauſe ꝑ motuʒ er: ſicut dolabꝛũ nõ eſt cauſa rei artiiciate ꝑ viiuteʒ ꝓpꝛiã: ſed ꝑ virtuteʒ urtificis a quo mouet:⁊ eaʒ quodãmodo participat. ¶ ʒ manifeſtũ eſt ꝙ deus pꝛedictis qᷓttuoꝛ modis in omni gione nãli operat᷑. Mã deus pꝛio dedit generãtibus nãlibus vtutes: ꝑ quas gnare poſſunt:nõ ſo lũ ſicnt generãs tribuit vtuteʒ grauibꝰ⁊ lenbꝰ eam vlte rius nõ ↄſeruãs: ſed ſicut ↄtinue tenẽs vtuteʒ ineſſe:quia eſt cauſa vtuti collate nᷓ ſolũ qᷓ;tuʒ ad fieri ſicut generãs ſed etã q;tnmn ad eſſe. Et ſic deus põt dici cauſa genera⸗ tions naturalis: duobꝰpꝛimis modis:inqᷓ;tuʒ.ſ.cauſat ⁊ cðſeruat vtuteʒ naturalẽ generãtis ineſſe. Sur qꝛ nã infe ridꝛ àgens nõ agit niſi mola: nec hoc ceſſat:hiſi ꝓueniatur ad deum:ideo de neceſſitate opʒ gꝙ deus ſit cauſa actio⸗
nis cuiuſlibet rei naturalig.ſ.tertioꝰ.vʒ vt mouẽs ⁊ ap⸗
vlicãs vtuteʒ ad agendũ. t quia ipſus eſſe qð eſt cõmn niſimus effectus pumus 5 itimioꝛ ceteris etfectibꝰ: ſoli deo cõpetit pᷣm vtnteʒ ꝓpꝛiaʒ: omne autẽ aliud agens deotnõ ãgit ad eſſe:mi ꝑ vtuteʒ dei: vnde in lib. de cau⸗ ſis dicit᷑ ꝙ intelligẽtia nõ dat eſſe:niſi ꝓut eſt in ea virtus diuima: ideo deus eſt cauſa actiõis cuinſſibet quartoꝰ.ſ.ſi cut pꝛincipale agẽs eſt cauſa actionis inſtrumẽti. Nelin⸗ quit᷑ ergo ꝙ deus in omni gnione nãli operat᷑.Mec ille omnnia: ⁊ multñ gloꝛioſe:lʒ nõ ſicut iacẽt. CSʒ dicebat diſcipuius. Joꝛpns celeſte nõ ꝓpꝛie dicit᷑ dperari i quo libet goꝛpoꝛe elemẽtari:lʒ coꝛpns elemẽtare vᷣtute eius agat. Vdet ergo ꝙ dens ꝓpter hoe nõ debeat dici ope rari in generatione naturali qꝛ.ſ.vinte dei generãs natu⸗ rale operat᷑. ¶ Ad hoc reſpõdet doc· G. vbi ſupꝛa dicẽs ꝙ ſic opoꝛtet vtuteʒ dininã adeſſe cuinflibet rei agẽtiꝛſi⸗
cut vituteʒ coꝛpoꝛis celeſtis opʒ ade ſſe cuiuſlibet coꝛpho
ri elemẽtari agenti. Sed hoc ĩtereſt qꝛ vbicũqʒ eſt vtus dinina ibi eſt eſſentia dinina. Mõ auteʒ eſſentia coꝛpoꝛis celeſtis eſt vbicũqʒ eſt ſua vtus. Mt iterum deus eſt ſua virtus:nõ autẽ coꝛpus celeſte. ꝙt id co põt dici ꝙ deus in qualibet re operat᷑: inqᷓ;tuʒ eins vtute quelibet res in diget ad agendũ. Mõ auteʒ ꝓpꝛie poteſt dici ꝙ coꝛpus celeite ſeinpꝑ agat in coꝛpoꝛc elemẽtari:lʒ eins vᷣtnte coꝛ⸗ pus elare agat. dec ille. C Aduertendũ eſt ⁊0. pᷣin doc. Pan.in pꝛima ꝑte.q.ioar..in coꝛpoꝛe ꝙ tria ſunt ge nẽra cauſarnʒ que ſe habẽt vt generationis pꝛicipiũ.ſ.ſi⸗ nis eſtictẽs: ⁊ foꝛma. Materia autẽ nõ eſt pꝛĩcipi actio/ nis: ſed ſe habet vt recipiens actionis effectũ. Ped deus in omm generatiõe nãli operat᷑ vt finis efficiẽs ⁊ foꝛma vt finis quidẽ:q: omnis opatio fit ꝓpter aliqð bonũ ve⸗ rum vel apparẽs. Ped nihil eſt bonũ: miñ vᷣm ꝙ partici⸗ pat aliquõ ñimilitudinẽ ſũmi boni qð eſt deus. ergo deꝰ eſt cumſlibet opations cauſat vt finis. Silr vt effciens: qꝛ ſi ſint multa agentia oꝛdinata:ſempꝑ ꝛn agẽs agit mn vir tute pꝛimi agẽtis. ũ ergo deus ſit pꝛimũ agẽs: rehnqui tur ꝙ oĩa agũt in vtute dei.ᷓt ita eſt canſa efficiẽs actio⸗ nuʒ oĩnʒ agentiũ. Sumiliter eſt cauſa vt foꝛma: nõ ꝗdes infoꝛmãs efſectuʒ:ſed foꝛmas dans agẽtibus naturãlibꝰ ⁊ eas cõſeruans ineſſe vt dictum eſt. R elinquit᷑ ergo ꝙ deus operat᷑ in omni gñone naturali ꝑ modũ cuiuicũq;ʒ pꝛincipij agẽtis. Mec ille quaſi foꝛmaiiter. Mnde ⁊ i7. phyſicoꝝ.in pꝛincipio ſic ait. Mouẽs ſicut pꝛinn moius qnoddã eſt imediatuʒ:⁊ quoddã remotũ. Intelligit aũt hic phus de ĩmediate mouẽte. Et ideo dixit pꝛimũj mo⸗ nens vtꝑ pꝛimũ ſigniſicet᷑ imediatuʒ mobili.Mõ anteʒ id qð eſt pꝛimũ in oꝛdine mouentiũ. Nec ille foꝛmalr. Ex quibꝰ pʒ ꝙ dnplex eſt pꝛimũ agẽs.ſ.pꝛimũ pꝛimita te in oꝛdine monẽtinʒ ⁊ pꝛimuʒ pꝛimitate ĩmediationis. Et iterũ vtrũqʒ põt eſſe ĩmediatuʒ effectui qꝛ pꝛimuʒ in oꝛdine iouentinʒ eſt ĩimediatuʒ effectui ĩmediatiõe vir⸗
tutis ⁊ ſecũdũ agẽs eſt imediatũ imediatione ſuppoſiu.
A mn ergo dicenduʒ ſicut dicit doc. — d P umum VBan.in pꝛia ꝑte vbi imediate ſupꝛa ad ⁊. ꝙ vna actio nõ ꝓcedi a duobus agentibus vnius oꝛdinis. Sed nihil ꝓbibet quin vna 1 eaò actid

Septim
peedata pꝛimo ⁊ 20.agẽte. Nee ille. CFie ergo ab agẽ tibꝰ pluribus ſuboꝛdinatis: quoꝝ vnũ eſt vle:alind par⸗ tculare bene põt ꝓcedere vnus effectus nũero. C Pz5 hãc ſolutionẽ replicabat diſcipulꝰ: adducẽs argndoc. B.
in de poꝰ.q.ʒ.ar.y. Mã illa q̃ ſunt oĩo diſpata nõ ſunt ſub
oꝛdinata. Sed deꝰ ⁊ nã ſunt agẽtia oĩo diſpata: cũ dens agat ꝑ volütateʒ:nã vero ꝑ neceſſitatẽ.g ⁊̃. CAd hoc ridet doc. S.ibidẽ dicẽs g lʒ nã ⁊ volũtas ſint vᷣm eſſe
diſpata:tñ in agẽdo hiñt aliquẽ oꝛdinẽ. Mã ſicut actio na⸗
ture pᷣredit actionẽ volũtatis noſtre:rõne cuiꝰ in opibus artis q̃ a volũtate ſunt nature opatione idigemꝰ:ita vo⸗
lũtas dei que eſt oꝛigo oĩs nãlis motꝰ pᷣcedit opationeʒ
nature.Sñj ⁊ eiꝰ oꝑãtio in oĩ opera nature regrit᷑· Mec ile foꝛmatr. CSʒ iteꝝ 5 hãc ſolutionẽ replicabat idẽ di
ſcipnlus dicẽs: Ea que ĩmediate ſe hit ad aliqð wmũnõ
habẽt ad inuicẽ oꝛdinẽ. Sed tã deus qᷓ; nã imediate opat etfectũ naturalẽ.ergo opatio dei ⁊ opatio nature nõ ſe ha bẽt ſicut pꝛius ⁊ poſteriꝰ. CId hoc rñdet doc. S.in de potẽtia vbi ſupꝛa ad ꝙ.vbi hãc replicã foꝛmalr addu⸗ cit: dicẽs g tam deus qᷓ; nã imediate opant᷑:lʒ oꝛdinent
Fm pꝛius ⁊ poſteriꝰ.I ec ille. Cdꝛo cuius declaratio
ne: aduertẽduʒ eſt:ſicut dicit ibidẽ in coꝛpoꝛe:ꝙ ↄſidere mus ſuppoſitaagẽtia: quodlibet agẽs particulare eit ime diatũ ad ſuũ effectũ. Si autẽ ↄſideremꝰ vtutẽ qua fit ac⸗ tio: ſic vᷣtus ſupioꝛs cauſe erit ĩimediatioꝛ effectui:q; vir⸗ tus iferioꝛis. Wã vtus inferioꝛ non ↄiũgit᷑ effectui niſi ꝑ
vtutẽ ſupioꝛis agẽtis. Ali dicit᷑ in lib. de cauſis ꝙ virtꝰ
cauſe pᷣme agit pꝛiꝰ in cãtuʒ ⁊ vehemẽtius ingredit᷑ ĩip⸗ ſnʒ. ec ille. ¶ Sic go generãs nle imediate agit ime⸗ diatione ſuppoſiti:ſed deus ĩmediate agit imediatione Vtutis.i.qua nõ eſt altera pꝛioꝛ: vt pʒ 5 gen·lib.ʒ.ca. ↄi. Et ſic ꝙ eſſe ſit imediatus effectꝰ ⁊ ꝓpꝛiꝰ dei expõit᷑ tri. pliciter.&noꝰ accipiẽdo ipiuʒ eſſe reꝝ ſunpl ᷣm ꝙ nõð ꝓducit᷑ de potẽtia ad actñ: ſʒ ex nihilo. Et ſic eſt ꝓpꝛus effectus dei. Scðoꝰ eſſe particulare qð nõ ꝓducit᷑ ex mã pꝛeſuppoſita. Et ſic etiã eit ꝓpꝛius effectus dei. Tertioꝰ
in vture ꝓpꝛia. Et ſic etiã eſt imediatus eftectꝰ dei tale eð⸗ .eſſe ꝑtrãſmutationeʒ: imediatus dico nediatiõe Cir/ tntis ⁊ nõ ſuppoſiti. Lreatura autẽ eſt cauſa eſſe ĩmedia
ta nature ĩ virtute dei ⁊ ĩmediatione ſuppoſiti:quia agit
in operationibꝰ naturalibꝰ ad eſſe:nõ adeſſe abſolute:ſed
inqᷓ;tum eſt hoe vel tale: vt pʒ per doc. S.in pꝛima par⸗ te.q.4 F.ar. y. Et in pꝛimo ſententiaruʒ di.i⁊· ar.3. 4.n.
ait g omne agẽs:cuãto eſt pꝛius:tanto eſt mediatꝰ ſup⸗
poſiti ⁊ ĩimediatius virtute: vt etiã ſupꝛa declaratij eſt in 40huius.q.3. ar.6.4 in. F. huius.q.⁊ ar·3 · notabili pꝛi mo.. Et etiam dicet᷑ infra in.rꝛꝰ. huius.q.õ · ar.z. adryn.
Unde ibi eit vtrobiqʒ imediatio:lʒ diuerſimode ⁊ ibi ẽ
pꝛins ⁊ poſteriꝰ. N Fed iteꝝ replicabat 3 hanc ſolutio- nẽ idẽ diſeipulus dicẽs. Mam vtus dei eſt ſua eſſentia vt dicit ibidẽ doc. S.ſicut ex adductis in coꝛpoꝛe pʒ. Simi liter eẽntia ⁊ ſuppoſitũ in diuinis ſunt idẽ realr. Si ergo deus opet᷑ ĩmediate in gnone nãli ĩmediatione virtutis ſequit᷑ ꝙ opat etiã imediate:ĩmediatiõe eẽntie ⁊ ſuppo ſiti. C Dicẽdus ꝙ ſicut deus opat᷑ imediate Fᷣm vtuteʒ:
ita ⁊ ßᷣm eſſentiã:qꝛ virtus eius eſt ſua eſſentia:vt pʒ per
doc. S.i de poꝰ.q.ʒ· ʒ. c. fi. Tamẽ nõ dĩ ĩmediate opari imediatione ſuppoſiti. Lũpꝛimoqꝛ ſuppoſitũ ⁊ vtus in diuinis differũt ſʒ rõnẽ. Tũ etiã qꝛ dei actiões ad extra
nõ ꝓcedũt a ſuppoſito diuino ſᷣm ꝙ vnñ ſuppoſitũ diſti
guit᷑ ibi ab altero:ſed ꝓcedũt atota trinitate pſonaꝝ:inq; tuʒ cõueniũt in vna eſſentia ille tres ꝑſone niſi foꝛte eſſen tia ſeu natura diuina ſumatur npꝛopꝛie.ſ.pꝛo ꝑſona: vt dicit ideʒ doc. S.in tertio ſentẽtiaꝝ.d.g. ʒ.c. Et quia iter
eſſentiã diuinã ⁊ talẽ effectũ naturalẽ: mediat ſuppoſituʒ
generãs nãle:ideo dicit g deus nõ ĩmediate agit: ĩme diatiõe ſuppoſiti. Sicut cũ rex agit ꝑ baliuũ dĩ ĩmediate agere ĩmediatione vtutis: qꝛ baliuns mhil põt niſi ĩ vtu⸗ te regis: nõ tamẽ ĩmediatione ſuppoſiti. E Ad.dðm ſicut dicit doc. S.in de potẽtia vbi ſupꝛa ad pꝛimum ꝙ
vtus actiua ⁊ paſſina rei naturalis ſufficiũt ad agendũm
oꝛdite ſuo. Requirit tamẽ vtus dinia. Nec ille. CAd
Metha. 6
ʒm. dicendũ ſicnt dicit doe. Sin pꝛiina ꝑte. q.10y. ar. F
ad pꝛimnʒ ꝙ dens ſufficiẽter operat᷑ in rebꝰ ad modum agẽtis pꝛimi. Mec ꝓpter hoc ſupfluit operatio ſecũdoꝛũ
agentiũ. Mec ille. C Ad 4.dicũt aliqui noui Thomi⸗ ſe ꝙ deus in qualibet gñone naturai de nouo creat al⸗
quid.vʒ ipſuʒ eſſè rei qð ſolũ ꝑ creationẽ ꝓducit. Cʒ hoc ſtare nõ põt:quia creaiio ꝓpꝛie eſt ſubſiſtẽtium ⁊ cõ poſitoꝝ:ſicut ⁊ generatio vt deducit doc. P. in pꝛiã ꝑte q. 4F.ar. vlt. in coꝛpoꝛe. Manifeſtů eſt autẽ ꝙ eſſe ſub ſtãtie coꝛruptibilis nõ eſt ꝑ ſe ſubſiſtẽs:ſed ſolũ eẽ dei ẽ in ſe ſubſiſtẽs. Relinquit᷑ ergo ꝙ eſſe ꝓpꝛie nõ creatur. Si ergo creet᷑: opʒ ꝙ creet᷑ ad creationẽ aiterus qð ſub ſiſtit. In materialibꝰ auteʒ ſubſtãtijs coꝛruptibilibus: id qð eſt ſubſiſtẽs: eſt totuʒ cõpoſitum. Si ergo eſte earum creet᷑:opʒ ꝙ creet᷑ ad creationeʒ totins cõpoſiti. CSed ſice quodlibet totũ cõpoſituʒ eſſet creaũ:⁊ ꝑ cõſequẽs ni hil generaret᷑. Quod eit fatuũ dicere:⁊ eſt hic exp̃ſſe cõ tra pm. Ouod autem opoꝛteat:ſi eſſe creet᷑:ꝙ creet ad creationem alterius:põt bꝛeuiter ſic deduci. Mam qcqd creat᷑:aut creat᷑ ꝑ ſe:aut ꝑ creationeʒ alterius. Sʒ ipſuʒ eſſe:nõ creat᷑ ꝑ ſe:cum nõ ſit ſubſiſtens:nec eſt id qd eſt. ergo ſi creetur: opoꝛtet ꝙ creet᷑ ad creationem aiterius. Auerit᷑ ergo ſi eſſe aſini ſolũ s deo ꝑ creationem ꝓduci tur:ad cuius creationẽ creat᷑. Si dicat᷑ ꝙ creat ad crea⸗ tionẽ aſin: neceſſe erit dicere ꝙ aſinus creat᷑. Pt ſic vnus aſinus nõ generabit alium aſinũ. Quod abſurdũ eſt ⁊ ne⸗ phas dicere:quia pari ratione cymites crearent:ſi eẽ en⸗ inſſibet eſſet ꝑ creationẽ. C Micendũ eſt ergo ꝙ deꝰagit
in omni generatione natnrali quattuoꝛ modis ſuperiꝰpo
ſitis: ⁊ nõ ſolũ dando vtutem actiuã agẽti naturali ad ge⸗ nerandũ:ſicut dictuʒ eſt in coꝛpoꝛe. Manifeſtum eſt.n. vt dicit doc. S.in de potentia.q.ʒ. ar.y.ad.n.ꝙ de rã⸗ tione virtutis inferioꝛis eſt ꝙ ſit aliquo modo operatio⸗ nis pꝛincipiũ in ſud oꝛdine:⁊ vt etã agat ſicut inſt̃in ſu⸗ perioꝛis virtutis. Vnde excluſa ſupertoꝛi virtute iferioꝛ virtus operationeʒ nõ habet. Hec ille. CVbi ſupꝛa in doctoꝛe Bancto. ic pꝛocedit᷑. Vide —— qumum ꝙ foꝛmna debeat di a citerminus ꝑ ſe generationis naturalis:⁊ n A— rotuz compoſitũ. Waʒ dicit doc. S. in ꝛ0· ſen tentiaruʒ di.ꝛ0.q.i.ar.I.ad ʒm.ꝙ omnne ꝑpetnũ eſtꝑ ſei tentũ a natura. Snde ᷣm ꝙ aliqua ſe habẽt ad ꝓpetuitã tem hoc modo ſunt de intẽtione nature. Mec üle. Gedi lud qð ꝑ ſe intendit a generãte:videt᷑ eſſe terminus ꝑ ſe generationis. ergo illnd qð habet rationẽ perpetuiatis in generatis: dicit eſſe terminus ꝑ ſe generationis. Sed cõſtat ꝙ in generabilibꝰ ⁊ coꝛruptibilibus nihil eſt ꝑpe tuũ niſi natura ſpecifica:que eſt quedã foꝛma totiꝰ. Re⸗ linquit᷑ ergo ꝙ foꝛma ſpecica eſt terminus generatio⸗ nis per ſe:⁊ nõ foꝛma partis:nec totũ compoſituʒ · CH 2. Tpicit doc. S. in.z. parte.q.ʒy. ar.I.a.2.ꝙ natihitas attribuit᷑ ſuppoſito ſicut ſubiecto ⁊ nature ſicut termino⸗ Sed natiuitas eſt quedaʒ generatio. Relinquit᷑ eigo ꝙ natura eſt terminus generationis ⁊ non comn poſi um. Cð 30 lud eñt terminus ad quẽ generationis qð op⸗ ponit᷑ terinino a quo. Sed terminus a quo generatiõis
naturalis eſt pꝛiuatio foꝛme:cni opponit᷑ ipſa foꝛmã. r⸗
go foꝛma eit terminus ad quẽ generationis:⁊ ꝑ ↄſequẽs nõð totum cõpoſituʒ. C 4. Weneratio ſubſtãtialis ter
minat᷑ ad eſſe ſubſtãtiale: vt phyloſophus dicit in pimo Lec.d·
de generatione. ergo eſſe eſt terminus generatiõis nãtu⸗ ralis ⁊ nõ ipſuʒ cõpoſituʒ. N ed incõtrariuʒ argulii qꝛ ðᷣm phyioſophuz in pꝛeſenti paſſu ilud qð generatur eſt totũ cõpoſitum. Fed id qð generat᷑: videt᷑ eſe ternn nus generationis. ergo totũ cõpoſitum eſt ꝑ ſe terininus
generationis. CP 2. Terminꝰ generationis debet cot
reſpõdere pꝛincipio generãti: vt dicit doc..in pꝛi ſen tentiarũ di.y.q.z· ar. vnico · Sed pꝛinn generutionis eſt cõpoſitum generans. ergo terminus generationis eſtc poſitũ generatũ. ¶ð ʒ5. nd eſt terininus generatio⸗ nis naͤlis qð natura pꝛincipaliter inẽdit· Sednanjn

¶ bh. 1 Mht
Buodecima
tia in generante ⁊ in genito. Gi anteʒ eſentia eẽt diuiſa⸗ tune lequeret neceſſirio g eſer genitap accidens:qᷓ;us nõ per letſicut in rebus cieatis. Mec ille. Wnde nõ eſt ſi⸗ mile de termino generationis in duinis ⁊ in naturaiibꝰ. * Matet ergo ex pꝛedictis ꝙ foꝛma eſt terminns ꝑſe ipſiꝰ Sed vt lerminus generat onis ſe habet cõpoſitũ qð ge⸗ generãtionis:lʒ nõ ſit illnd qð pꝛimo generat᷑. ð& erũta⸗ nerar · Vec ille. Aidet ergo ꝙ cõpoſitũ ſit terminus pꝛo men Antonius andree equẽs cotuʒ pniti be pꝛius generationis. ¶. In ſba nili nõ ↄnderant᷑ i huins.y. dicit in. zu. conciuſione ꝙ foꝛmn non eſtterimi duo. vʒ nã ⁊ ſuppoſitũ. Gʒ ñatura nõ eit terminns ge⸗ nus per ſe pꝛimns generationis. Duod ſie ꝓbat. Gmne nerationis: qꝛ natura eſt ꝑꝛincipiuʒ generationis: vt dicit
tendit generare totũ ↄpoſituʒ ⁊ nõ foꝛmã ſolum: aut ma teriã.ergo ac. Cð 4. Omne qð ſit ex mã̃que eſt ali⸗ quid eiꝰ:fit ⁊ generat᷑ ꝑ ſe pꝛĩo. Sʒ cõpoſituʒ eſt hmõi: vt ſupꝛa ꝓbatũ eſt vm phm ergo ⁊c. CP jd.poc. S. dicit in pfiti lectiõe ꝙ mã ⁊ agens ſunt gnonis pꝛicipia.
doc..in piiti lectione. Si ergd aliquid debet eẽ termi nus generationis hoc erit torũ cõpofitum ã. dicenduʒ ꝙ vt dicit doc. S.in
illud qð ꝑ ſe generat᷑ vtterminus generat᷑ ex mã ꝑte ſui.
Bed foꝛma nõ habct materiã pa
rtẽ ſui. Alioquin eẽt ꝓ⸗
ceſſus in ininitũ in materijs ⁊ foꝛmis.ergo foꝛma nõ eſt
terminus gronis ꝑ ſe pꝛimus. E
t hec eſt ratio Ariſto.in
Reſpondeo pꝛimo ſentẽtiarnm di.y.q.z. ar·I.terminus gnonis in creaturis põt accipi dupłi ſicut etiã ⁊ pꝛinn. Dicit᷑.n.pᷣmo pꝛinn gñonis ipſuʒ generãs. Ft huic pꝛincipio coꝛridet ñicut terminus ipſnʒ genituʒ. Dicit᷑ etiã pꝛinn gñonis a quo ĩcipit gſiatio. t hoc mo do pꝛincipiũ vel initiũ gionis:eſt pꝛiuatio foꝛine inducẽ de. Ethuic pꝛicipio terminus oppoſitus eſt foꝛma ꝑge nerationẽ inducta. Sicut in dealbatione terminus a quo eſt nigredo: ⁊ terminus ad quẽ:eſt albedo. Iec ille. Et
la. Idec ille. C Sed hec opinio nõ eſt rõnabilis:ſi acci⸗
piat᷑ terminus generationis pꝛo termino intrinſeco mu⸗ tationis. R anifeſtũ eſt.n. ꝙ foĩa ad quã eit alteratio: qᷓ̃
eſt terminꝰ intrinſecus dañs ſpẽm: nõ eſt cõpoſita ex ſub
iecto alterationis:lʒ ſhm ſt id qð alterat᷑ Ra etã foꝛma
que eſt terminus gonis nõ eſt cõpoſita eÿmã q̃ẽ ſubie⸗
ciũj gñonis: lʒ totũ cõpoſitũ ſit id qð gnat. CEt ad rõnẽ
eius dðm ꝙ phus loquit᷑ de eo qð generat᷑ ꝓpꝛie quod
quidẽ debet hre mãʒ ꝑreʒ ſuiꝛſicut ſupꝛa ꝓbatũ et. 5
quia totũ cõpoſituʒ qð generat: dicit terminus coꝛreſpõ dens pꝛicipio generãti qð eſt ſÿm generãs: ideo gnatio
nttribuit᷑ cõpoſito vt Woꝛcui cõpeti eſſe:⁊ in qno intro⸗ tionis nõ eit id qð generat: ſicut nec terminns caſefactio ducit᷑ foꝛma generationis ⁊ attribnit foꝛme: vt termino nis eſt id qð calefit niſi accipiendo terminũ ðᷣm ꝙ coꝛre⸗ ꝓpꝛio ⁊ eſſentiali.Mnia vero etiã foꝛma pꝑtis: dicit eſſe ſpõdet pꝛincipio generãti:ſicut expoſitũ eſt in pꝛinꝰcoꝛpo
fectio materie ⁊ foꝛma totius q̃ eſt natura: dicit eſſe g ris articuli. ¶ Argumẽtoꝝ ergo oiuʒ pʒ ſolntio ex dictis
kectio totius reſultans ex vnione foꝛme ꝑtis cum mate⸗ Tia:ideo gijatio ⁊ natiuitas attribuit᷑ natũre tanq; pꝛinci-
pali terminoꝑ ſe imẽtoa nã generãte:ſic yʒ ꝑ doc. F.in 3.parte.q. 37. ar. 1.in coꝛpoꝛe vbi ſic ait ꝙ natinitas põᷓt
autẽ loquit᷑ de termino ſp argn ex falſa ſuppoſitio
qula ʒ· argumẽta ante incõtrariũ adducta: ↄcludũt ꝙ foꝛ ſʒ g coꝛrñdet pᷣna quoẽ gnatio Irgumẽta vo poſtĩ oppoſitũ addu
ma eſt terminꝰ gñoms: tanq; a termiĩo aquo.
eciſico ipñꝰgeneratiõis. Snde ne pcedit. Terminus.n.genera⸗
cta: ↄcludũt ꝙ cõpoſtũ ẽ terminꝰ gñonis accipiẽdo tmi⸗
alicui attribui duplr. Mnoo ſicut ſbo. Aſoo ſicut termiꝰ nñ m ꝙ coꝛridet pᷣnꝰ generãti. viñ poſſet dici ꝙ foꝛma no · Sicut ſubiecto gdeʒ attribuit ei qð naſcit· oc autẽ eſt term inus gſiationis foꝛmalis ⁊ ſpeciſicus. õpoſituʒ Ppꝛie eit vpoſtaſis nõ nã. Lũ.n. naſci ſit quoddã genera vero eſt terminus ſuppoſitalis:ſient id qð generat. ri:ſicut generat᷑ aligd ad hoc ꝙ ſit:ita naſcit aliquid ad ¶bi ſupꝛa in doc. S. Impertinẽter tamen.
ꝙ ſit. Eſſe auteʒ ꝓpꝛie eit rei fubſiſtẽtis. ã ſoꝛma qnõ ſubſiſtit: dicit᷑ eſſe ſolũ quia ea aliquid eſt: ypoſtaſis qutẽ ſignat᷑ ꝑ modũ lubſiſtẽtis · Matura autẽ ſignat ꝑ modnʒ foꝛme i qna aliquid ſubſiſtit. Et ideo natinitas tanqᷓ; ſub iecto ſnbſiſtẽti attribuit᷑ ꝓpꝛie ypoſtaſi:nõ natnre:ſed ſi cut termino attribuit᷑ natiuitas nature. Terminus enim generationis ⁊ cuiuſlibet natiuitatis eſt foꝛma. Mã antẽ p moduʒ foꝛme deſignat. nde natiuitas dicit᷑ via ĩ na⸗ turã: vt pʒ ꝑ phyloſophũ.⁊.phyſicoꝝ. Kerminat enim intẽtio nature ad foꝛmã ſen naturã ſpeciei. M ec ille foꝛ⸗ maliter. Sicut.n.ypoſtaſtis ſen ꝓſona ſe habet in natini⸗ tate creature rationalis: ita cõpoſituʒ ſiue ſuppoſitũ ĩ qua bet generatione naturali. Quod autẽ natura ſine foꝛma ſpecifica ſi terminus intentionis nature in ſubſtãtijs ge⸗ nerabilibus ⁊ coꝛruptibilibus ꝓʒ per doc. S.in.⁊0.ſentẽ tiarum di.⁊0.q.I. ar.i.·ad tertium vbi ſ ait. Scðᷣm n.ꝙ
B ſertuʒ
6 † ſubiecti A. Pñti pa
ĩeſt foĩalr t
mãʒ: ⁊ ꝑ ↄñs mã gnat. Cðᷓ ꝛd.chĩis min povt Wl ex zo.phyſicoꝝ. G
ſice ꝓcedit. Videt ꝙ mð pꝛia gñet᷑ ⁊ coꝛrũpat᷑ ꝑſe ue:ſicut vult Anto.andree cũ Fcoto ĩ aſſu. Mã oĩs foĩa foꝛmalr inexijs alicui Pꝓpter neceſlitatẽ denoĩat m cui ĩexiſtt.
ui Jnpoſſibile ẽ eni albedinẽ foĩal ĩe ſſe alicuu: miñ illð ſit al
bũ. Sʒ gñatio
naterie:qꝛ inãẽ ßʒ gñonis.ge necẽio denoiat
neratio ẽ entis ĩ poꝰ vt ſpi. Sʒ ens ĩ poẽ mꝗᷓ
nctꝰ materie: ⁊ ꝑ ↄnñs giiat᷑ vt ſbʒ. C 30.4 tatio de ñ o ĩ ſÿʒ ex.y. phyſicoꝝ. Tũc ſic. Quicqd ſim plicit. de ĩ ſbᷣoĩ ſm̃ mutat: ip̃ʒ gnat. Sʒ mẽ ẽ hmõi.er Lec.⁊.⁊ go ⁊k. CP 40.dhus i. y. phyſicoꝝ motũ:arguit ſic. ð gat:nõ ẽqð m
is ntario ẽ entis in ʒ gſato ẽ qjdã mutatio:goge
go gſiatio ẽ
Lhtatio ẽ mu
eſt motꝰ ibi ĩ maioꝛi: qð gñat᷑ accipit᷑ pꝛo ſo. Sʒ qð nõ
n aliqua ſe habẽt ad perpetuitatem:hoc modo ſ unt de in⸗ ett ĩgnone vt ſbm eit inã:qꝛ nõ eſt actu.go mã pꝛia ẽ ſßʒ vn tentione nature. Puedam auteʒ ſunt q̃ nõ habẽt ppetui gonis: vt ſbʒ gat᷑. C Mec ſunt rõnes Fcotiſtarũ quas tatem niſi ratione ſpeciei.Et in hijs multiplicatio indini foꝛmalr adducit Anto. andree ĩ hoc 70.q. 9. in pꝛima cõ n duoꝛum nõ eſt per ſe intentq a natura:ſed p accidens pꝛo cluſione ſcði articuli ad ꝓbandũ ꝙ mõ pꝛĩapꝑ ſe giat ſub
Vnde nõ eſt in hijs generatio:niſ vt cõſeruetur icẽ m niẽdo mãm: dicit eam eſie ingenerabiẽ ⁊ ncoꝛruptibilẽ
30 eciẽ qð ßᷣm naturam idem numero cõſernari nõ põt. pſe. CAd idẽ ẽ phs.ð.⁊g huiꝰ ⁊ ĩpoð gnone. Ig̃ ⁊c. Lec.1y. Snt m In hominibꝰ auteʒ ſecus eſt: quiaq; tum ad alterã partẽ Reſi on d cO dðm g Into · and. pp pᷣdictas co.ðꝛ. — ſui.ſ.q;tum ad animã: homo incoꝛruptibilitatem habet—— P rõnes põit aſſertiue ꝙ inã pꝛi
etiam pmn naturam.Et ideo hominũ multiplicatio eſt ꝑ ma gſiat ꝑ ſe ſubiectine. Sʒ hec opio ẽʒ ſniaʒ pßi:ſi ſuſti
ut.ſ. in tali multiplicatione ſpeciei ꝓpetuitas cõſ ernatur.
ſe intenta:etiam ſine hoc quod ad ↄſeruationem ſpeciei
pertinet. Vec ule. Sed dicebat diſcipnlus. lnd qð
iectiue. Sed incõtrariũ
ẽphus ĩ pꝛio phyſicoꝝ vbi diffi
neat ſicut vba ſonãt: ⁊ etiã eit Zyeritatẽ. Mã cũ generari ſt via ineſſe illud dicit᷑ gñari qð ꝓducit᷑ ineſſe ꝑ genera
056 w eſt terminus generationis foꝛmaliter:ad minus pſe aur tionẽ. Ged materia pꝛima nõ ꝓducit᷑ ineſſe ꝑ gtionẽ ita S per accidẽs generatur. Sed natura ſine eſſenia nõ gene ꝙ ante gnationẽ nõ fu erit ꝓducta. Oð ſic pʒ. ã ilð qð
atur nec per ſe neqʒ per accidẽs vt pʒ in generatione flij in dininis:ſicut cõcedit doc. S.in pꝛimo ſentẽtiarum di. d 3· dr· I ergo natura aut eſſentia non videtur eſſe ter minus generationis. C Dicendũ vt dicit doc. S.in pꝛi
mo ſentẽtiarum ibideʒ ad 2n. ꝙʒ eſſentia non eſt genita in ilio dei:ueaʒ per ſe:ieq; ꝑ acẽidens: qus eadẽ eſt eſſen
Lcreationẽ vdurit᷑ ð nouo ĩeſſe fignat ꝑ ſe. Sʒ mãpẽ ſe ꝑ creationẽ vt aduerfarius cõcedit vᷣm ſen
Pducta ine
tentiã Augn.ſup geñ. ad am per hũit eſſe:lʒ nõ hoc
n. Ettals nateria pꝛia ſem velillndgo nõᷓ ꝓducit᷑ ꝑ gñoneʒ⸗
C. Si agẽs nle ꝓdureret inã; pꝛiinã ꝑ ſuã gene⸗
rationẽ ſegret᷑ ꝙ gijati
o eẽt nullo p̃ſuppoſito ibo ⁊ ꝑ cõ⸗
Cec. 1.
pꝓbãs gñonẽ ñ eð co·d· onet᷑ ẽ.go gniatio ñ

ßo.x.g.
Lec. 1p.
Lec.1 F.
Stptim
ſequẽs giiatio eſſet creatio qð eſt erroneũ. Igit mã piia nõ generat᷑ ꝑ ſe. E ʒꝰ ũ gnñatio vniꝰ ſit coꝛruptio al terins quãdo coꝛrũpit᷑ Soꝛ.⁊ gnat᷑ cadauer aut ergo in coꝛruptiõe Soꝛtis remanet mã pꝛima aut coꝛrũpit᷑ · Si
remaneat mã pꝛima. ergo in gone cadaueris nõ gijatur
mã pꝛima qʒ pꝛius erat ⁊ remanet. Mõ põt autẽ dici ꝙ coꝛrũpat᷑ ꝝ ſe quia jaʒ gnatio cadaueris eẽt ex nihilo qð eit ð rõnes nãlis grionis vt phᷣus dicit pꝛio ⁊ 30. phyſicd
ruʒ. Sitr ⁊ in pꝛio de gſione.ergo mã pᷣ nõ gat᷑ ꝑ ſe ßᷓ ſolũ creat᷑ vt adducit doc. S.in ⁊0.ſent᷑. di.i.ar. ʒ. x· ſicut ſupꝛadictuʒ eſt. Mec tñj ſequit᷑ vt dicit ibideʒ ar.I· g ſemp fuerit qꝛ incepit eſſe nõ ꝑ gnioneʒ ex aliquo ſ ꝑ creationẽ oĩno ex nihilo. Et ſilr poſſet deficere ſi deꝰvel⸗ ſet. Mec ile. Et inde eſt ꝙ nulla ereatura eſt cauſa eẽ vni nerſalis.i.totalis ipñiꝰ rei qꝛ nulla creatura põt ꝓducere mãʒ pꝛmã ey qj cũ foĩa reultat eſſe rei. Quia iñ foda eſt que pᷣncipalr ⁊ foꝛmalr dat eſſe rei cniꝰ.ſ.foꝛme creatu⸗ ra mãlis põt eẽ cauſa:ideo dicit᷑ ꝙ eẽ rei mãlis eſt ꝑ ge⸗
nerationẽ ⁊ nõ ſolũ ꝑ creationẽ ſicut ſupꝛa ſepiꝰ ↄtra ꝑri⸗ naces quoſdã adductuʒ eſt. CUerũtamẽ pꝛo maioꝛi de
claratiõe pᷣcedẽtis ↄocluſiõis aduertenduʒ eſt ſicut ſepius ſupꝛadictũ eſt ꝙ mã pꝛĩa pot triplr ↄſiderari. inoꝰ qᷓ;tũ ad eẽ in actu qð pʒ ſub foꝛa qð eſt eẽ totiꝰↄpoſiti. Scðo⸗ q;tuʒ ad pꝛinationẽ q̃ ſemꝑ eſt ſibi ꝓmixta. Vertio qᷓ;ᷓtũ
ad eſſentiã ⁊ nãʒ eiꝰ. Si ergo ↄſideret im pꝛimaqᷓ;tuhn ad eẽ in actu:ſic gjat᷑ ꝑ ſe ꝑ alteꝝ: nõ autẽ ꝑ ſe pꝛio· ꝛi
mũ pʒ qꝛ mã ſuccemiue hʒ aliud ⁊ alið eẽ in actu:cũ ſuc⸗ 5
—
reſſine hẽat dinerſas foꝛnias. Et ſie mutat᷑ hoc mõ de nõ eſſe ad eſſe.t ſic generat᷑ ex ↄñti ⁊ ꝑ alteruʒ. Scðm pʒ qꝛ cõpoſitũ ſbale eſt illud qð ꝑ ſe pꝛĩo gr̃al vt pʒ hic ᷣm phm ergo nõ mã. Si vero mã ↄderer ſcðᷣoꝰ ſic ꝑ acci⸗ dens coꝛrũpitur ⁊ ꝑ ↄñs ꝑ accñs gnat᷑ qꝛ mã ⁊ pꝛiuatio ſunt vnů ſo vt dicit᷑ pꝛio phyſicox. ᷓed pꝛiuatio coꝛrũ pit᷑ aduenẽte foꝛma.ergo ⁊c̃. Bed mã tertioꝰ ↄhcerata eſt ingnabilis penitus ⁊ incoꝛruptibilis vt ꝓbat phᷣus pᷣ phyſicoꝝ dnabꝰrõnibꝰ que accipiunt᷑ ex diffõne materie in qua dicit᷑. Mã eſt ſm vnicuiqʒ pᷣnex quo fit aligd cũ inſit nõ vm accidens ⁊ ſi coꝛrũpat᷑ in hoc abibit vltimnu Sic ergo ſi p̃dictus opinatoꝛ velit ꝙ mã pꝛĩa ſit giabilis pꝛimoẽ ſie ꝓbabilitatẽ habet ſua opinio. Bed ſi voluerit ꝙtertios ſit generabilis vt rõnes eius ſonare vident fal⸗ fa eſt eins opinio vt ex dictis iletut eſt.
— ergo dðm pꝛimo negado ma Ad wimum ioꝛeʒ. Mnia ad hoc ꝙ aliqj foꝛ ma hẽat denoiare ſöm nõ ſufficit ꝙ hẽat eſſe in ſbᷣo foꝛ/
mali. Zlias caloꝛ denoĩaret aquã tepidã eſſe calidã. Sed
regrit᷑ ꝙ hẽat eſſe xfectũ qð etã nõ ſufficit: ſed regrit ꝙ pẽat nomẽ ĩpoſitũ vᷣm ꝙ hʒ eſſe ĩtali ſpßo. Vñ lʒ locus ſit in locante ſubiectiue nõ tñ denoiĩat coꝛpus locãs eſſe ĩ lo co.ato goꝙ gñatio eẽt foĩa qð tñ flm eſt ⁊ dato ꝙ ect pfecte ĩ mã pꝛima nõ tñ ſeꝗgt᷑ ꝙ foꝛmalr denoiuret inãʒ pꝛimã gari qꝛ nõ eſt nomẽ impoſitũ ad denoĩandũ ſᷣm generationis giari ſicut nomẽ alterationis eſt ipoſiuʒ ad denoĩanduʒ ſpm alteranõis alterari. Sed eſt ipoſituʒ ad denoĩanduʒ cõpoſituʒ generari vt ſupꝛa etiã ſepe dictuʒ eſt. Cicenduʒ 2*. ꝙ minoꝛ eſt falſa. Mã gñatio nõ eſt foꝛnia ſed eſt via in foꝛmaʒ. Si. n · accipiat᷑ gnatio actiue pꝛo actie generãtis ſic manifeſtuʒ eſt ꝙ ñẽ foꝛme ma⸗
terie. Si vero accipiat᷑ paſiue ſic nihil aliud eſt qᷓ; rece⸗
ptio foꝛme in mã. Sed ſi accipiat᷑ nentralirer vm geſt mutatio quedã ſic nõ eſt foꝛma ſed eſt vn in foꝛmã. vñ pʒ ꝙ pꝛedictuʒ argm multiptr peccat. CAd ⁊n. dicẽduʒ
9g hoc argumentus vtiqʒ ꝓbat ꝙ mã pꝛima eſt ſpᷣm pꝛi⸗
muʒ generationis nõ autẽ qð generet imo quia eit ſm generationis ſequit᷑ ꝙ nõ̃ generat᷑ quia ſm generatiõis preſupponit eſſe in gi gůone. Auʒ gh generatio ſit via in eſſe ipoiibile eſt mãm pᷣmã generari. Et ſic argn magis ↄelndit ↄtra pᷣdictuʒ opinatorẽ qᷓ; pro ed. In vanũ ergo
laborauit. ¶ Ad 3m. dicendũ negando minorẽ. Materia
enim nõ ꝓducit᷑ de nõ ſbo ſed eſt ſm manẽs idem ſub
vtroqʒ termino mutationis vt in. 3o. huius d eclarabit᷑.
¶Ad vltimnʒ dicenduʒ ꝙœ mã põt dici generari primo
vel ⁊ modis ſuperiꝰ aſignatis: nõ autẽ zo·ſicut ꝓbatũ ẽ.
CAneſtio10 e modo ⁊ cõditione generationis re
rum artiſicialium.
NDnſequenter n
c de modo ⁊ qualitate gronis rernʒ arti⸗ ſicialiũ poſt ↄſiderationẽ rerũ nůlinʒ ge⸗ neratiõis. ¶ Virca qð duo occurrũt ↄſi⸗
erãda. ¶ Pꝛio ↄſiderãdũ eſt de diſti⸗
8
ctiõe Zůðnis q̃ eibẽm arteʒ a gñone q̃ eſt 5m nãʒ. Cge
—
cũdo de modo gnonis vᷣm artęʒ:qᷓ;tuʒ ad pꝛin actinũ. ¶TCirca pꝛimũ q̃runt. C Mꝛimo vtruð ſolũ gñones artificiales que ſunt alie a gnotubꝰnãlibus: dicant᷑ factio⸗ nes. C Scðo vtrũ diuiſio factionũ ex ꝑte faciẽtis bñ aſi
—
gnet:in qua dã. Factionũj q̃daʒ jũt ab arte:q̃dã a ptůte:q̃ daʒ veroa mẽte. ¶ Nertio vtrũ oĩa aĩalia que gnant ex ſpmate poſſint grari ꝑ putrefactionẽ ſine ſpmate:ant nul laꝛ aut aliqᷓ ⁊ alij nõ. ¶ Quarto vtrũ illa aialia que gene rant᷑ ex ſpmate⁊ ſine ſpmate ſint eiuſdeʒ ſpẽi. NQuino vtrũ aialla gnata ſine ſpmate ex putrefactiõe:fiãt a caſn.
CSequit ĩ phyloſopho ⁊ doc · S. Veneratiões veroe
. 2 ſic ꝓcedit᷑. Widet ꝙ —˙— 8 PpmUm nõ ſolũ gñones artiſi⸗
ciales debeãt dici factiones. Mã opatio trãn⸗ Anẽs in mãʒ extrinſecaʒ: dicit᷑ factio vt pʒ in.
vhuins. Sed gſones nãles tranſeũt in mãʒ extrinſecã: ſi
cũ caloꝛ ꝓducitcaloꝛeʒꝛilla actio tranſit in mãʒ extrinlecã. Igit᷑ nõ ſola giatio artificialis debet dici factio. NPꝛ⸗ Icd boc ꝙ foꝛma poſſit eiſe pꝛinm gctiõis in alterũ:q̃ di factio: opʒ ꝙ hẽat eſſe nãle ⁊ pfectů in aliquo · Dicit enð
„
Lecd.
doc. S.ii20 q. 7. ar. vl. ad 2in.ꝙœ q aliqᷓ foĩa actu ex⸗
ſtir in aliquo vᷣm eſſe pectuʒ ⁊ nãle:põt eſſe pꝛincipiũ ac tionis ĩ aiterũ:ficut caiidũ ꝑ caloꝛẽ calefacit: ſed ſi foꝛma eriſtat in aliquo imnpfecte ⁊ nõ ᷣm eſſe nle:nõ pot eſſe pꝛncipiũ cõicationis ſui ad alterũ:ſicut intẽtio caloꝛis q̃ eſt in pupilla:nõ põt facere albũ. Mec ille. Sed ↄtat ꝙ foꝛma artificialis nõ eſt in mẽte artiſicis;ʒ eẽ nãle. Alius eẽt agẽs nãle Igit᷑ opatio artificialis ñ dicit᷑ factio. ¶P
3o. Weneratio artiſcialis nõ ẽ pfectio rei artiiciate: ſicut
domiſicatio nõ videt᷑ eẽ pfectio domꝰꝛcũ ꝑfectio debeat ↄuenire ei cuiꝰ eſt pfectio. Domns autẽ nõ ediſicat. S vt dicit doc. S. gẽ.lib 2.c.i. Icto trãſiẽs qᷓ dicit factio eſt ꝑfectio facti Jdẽ etiã dicit pus i.y. huiꝰ· Igit idem qð pꝛiꝰ. C Sed incõtrariũ eſt pßus in lr̃a dicẽs· Vene⸗ ratiões autẽ alie·ſ.a nãlibus: dicunt᷑ factiones: ec illẽ. ergo gñones nãles nõ dicunt᷑ factiones. Matet ↄnliã: qi phus in pꝛedictis vᷣbis vult aſſignare driam iter gůones ⁊ nãles vt exponit hic S. vb „ dðʒ ꝙ factio p̃t accipi tripi⸗
Reſp ondeo dr cõiter.ſ.pꝛo quacundʒ opatiõe: ij aligd dĩ feri ꝑmotũ ⁊ trãſinntationeʒ· lio accipit᷑ factio ꝓpꝛie. vz pꝛo opatiõe trãſeũte in mãmn ex⸗ rinſecã.xEt iſtis dnobꝰ modis factio nõ ſolu repit᷑ i q ſicialibꝰ⁊ ſʒ etiã in nãlibꝰ. Tertioꝰ accipit᷑ factio ppꝛijſi⸗ me. vʒ pꝛo opatiõe q̃ t ſie vł alr fieri. Et iſto factione ſolnzʒ repiunt᷑ ĩ artiſcialibꝰ cuiꝰ rõ vᷣm doc · B · in pñti le ctiõe:põt ſic formari. Nã agẽtia nãlia ſunt determiann àd eſtectꝰ determĩatos: ʒʒ moduʒ vðtermiatuʒ· g nõ pht i ter ⁊ alr fac. Agẽtia voꝑ inteilectus pñt alr ⁊ alr opan cũ hẽant diiuns jupꝛa ſuos actꝰ. Ig̃ ⁊c·Vñ doc. F. i ſic ait· Nnãuis·n. noie factiõis poſſimꝰ vti ĩ rebꝰ nilib ſiẽ cũ dicumꝰ ꝙ calidũ fac calidũ: ⁊ ens actu facit en a⸗ tu:magis tñ ꝓpꝛie vtimurĩ hijs q̃ ũt ꝑ itellecti iqb itellectꝰ agẽtis hz dñinʒ ſupꝛa id qð facit: vt poſſit ſic vel alr facẽ: qð ĩ rebꝰ nãlibꝰ nõ ↄtigit: imo agunt ad alique efjectuʒ determiatuʒ:mõ ab alio ſupioꝛ eis pᷣſtito. ec ille. Chꝛo declaratione autẽ pꝛecedentuns: aduert u5 eit;ʒ doc. S. ĩðᷣ ethycoꝝ circa pᷣnn ꝙ duplere opãtiò⸗
Dnedã ẽ opatio q̃ mãet ĩ opante:ſẽ vidẽ velle ⁊ itellige 1
n hmõ opa nie dicit᷑ actio. Ilia autẽ eſt opertio i hinõi opatno ꝓpꝛie dicit᷑ actio · Alis dute eit vunſer
ec
a iteti uint inph
ſus zt ist
ians
nni huils ſisn pu coh ihi gin oihe
Gy

Nueſtio
tranſiẽs in exterioꝛem materiã: qͥ dieit᷑ faetio. Et hec eit duplex. Qnãdoaʒ.n.aliquis materiã exterioꝛeʒ aſſumit ſolũ ad vſuʒ:ſicut equũ ad equitãdũ: ⁊ cytharã ad cytha
riÿãdũ. Vuãdo antẽ aſſumit materiã exterioꝛẽ:vt mutet
eaʒ in aliquã foꝛmã:ſicut cü artifex facit lectũ aut domũ. Pma autẽ ⁊ 2*. haꝝ operationũ nõ habẽt aliquid ope
Tertiadecima
oꝛdinatus pꝛoceſſus intellectꝰ ad effectuʒ hoc eſt duplr qt vel falis effectus pꝛocedit ab intellecin nũduʒ ꝓfecto
ꝑ arteʒ vel ab itelleciu x arteʒ iam foꝛmao. Si pꝛmuz
ſic pꝛocedũt hmõi factiões a mente. Si vero ⁊n.ſic pꝛo⸗
cedũt ab arte. Vnde doc. S. in pñti lectione ſic ait. Wnue dã.n.in hijs q̃ nõ nã fiũt ↄſtituũtur ex ſola vtute agentis
ratuʒ qð ſit finis:ſed vtraqʒ earum eſt finis. Mꝛima ta⸗ mẽ nobilioꝛ eſt q; 20.inq;tuʒ manet in ipſo operãte. Nec ille. C Sed dicebat dicipulus. Perfectio ⁊*.cuiuſlibet rei eit finis ⁊ bonũ eius: vt dicit doc. S.in pꝛimo ethy⸗
in qbus nõ multũ requirit᷑ ars aliqua vel aliqs oꝛdina⸗ tus pꝛoceſſus itellectus vt maxie ↄtingit in coꝛpoꝛibus trahẽdis pꝛoijciẽdis aut ĩpellendis. Cũ autẽ oꝛdo intelle
coꝝ ⁊ eit ibides ſentẽtia phyloſophi. Sed opatio cuinſii bet rei eſt ſua ꝑfectio ⁊. ergo ſi eit aliqua opatio artiieis ipſa eſſet pfeciio eius. Sed opatio trãſiens in materiã ꝑ trãſfoꝛmationẽ qualis eſt opatio artiſicis que dicit᷑ factio nõ eit finis artificis: vt ex adductis pʒ:ſed ipſa res opera⸗ ta eſt inis eins. Igit videt᷑ neceſſario foꝛe dicendum ꝙ opatones artificiales nõ debeãt dici factiones. ¶icen duʒ ꝙ duplex eit finis agentis. Quidã eit tinis ſimplici⸗ ter ⁊ ubſolute ↄſideratꝰ. Sicut finis cythariſte eſt cytha⸗ riʒare. Alius eit finis in reſpectu:ſiue ſnis cũ adiũctd. Si cut finis medici eſt curare:nõ autẽ g in illa actione abſo lute cõſiderata ſiſtat ſua intẽtio:ſed vt mediãte curatione ꝓducat ſanitateʒ. Quãdo autẽ dicit᷑ ꝙ opatio rei eſt finis eius:ſi ſit operatio ĩmanẽs:erit Rnis ſimptr terminãs.ſ. intentionẽ agẽtis. Sed ſi fuerit opatio trãſiens: ipſa erit n quidẽ finis ſimplr terminãs intentionẽ agẽtis:fed erit h̃nis cũ adiũcto.ſ.cũ opere opato. Bic ergo operatio ar⸗ tiñcis eſt inis artiicis nõ in ſe cõſiderata ⁊ abſolute ſʒ vt mediqte ea ꝓducatur aliquis effectus. De hoc clarius in ſũma phyloſophie moꝛalis diſputatum eſt. Ad mum igit dicedi ꝙ argm bene pꝛo⸗ — P bat eſſe factioneʒ in naturalibꝰ pꝛimis duobus modis nõ autẽ ꝓpꝛijſſime ⁊ tertioo ſicnt dictnʒ eſt. CAd ꝛn. dicendnʒ ꝙ dupley eſt actio.ſ.natu ralis ⁊ artificialis. oc. S.ibi loquit᷑ de actione natura li cuius pꝛinn debet hr̃e eſſe namurale · Mõ anteʒ de actio
ne artiſiciali. Ad zn.dicẽdũ ſicut ſupꝛadictũ eſt ib.ÿF.
huius:cũ de actione ageret᷑. q.⁊2. ar.z · ꝙ operatio tran⸗ hẽs vt domiſicatio põt ↄſiderari duptr. Enoꝰ pꝛo eo qð ꝑ talem operationẽ derelinquit᷑ in facto. Et ſic dicit᷑ ꝑfe⸗ ctio facti ficut ꝑ calefactionẽ derelinquit᷑ caloꝛ ĩ aqua qui etſt pfectio aque. Alioꝰ poteſt accipi pꝛo ipſa operatione Pꝓcedente ab operãte. Et ſic eit eſt perfectio operantis in eo ſubiectiue exiſtens. 3 MSequit᷑ in pho ⁊ doc. S. Omnes antẽ 1 17 ſie ꝓceditur. Ai⸗ ſecundum det᷑ ꝙ diniſio fa⸗ ð ctionũ ex parte faciẽtis nõ bene aſſigneiur a ₰ phvloſopho in qus dicit factionũ quedã fiunt ab arte quedã a ptãte ⁊ quedã a mẽte.Mã quecũqʒ fiunt ab arte ſũt a mẽte cum nullus habeat arteʒ niſi hẽat men tez · ergo mẽbꝛa pᷣdicte diniſionis coincidunt. Cᷓed di eebat reſpõdens ꝙ accipit᷑ ibi mens pꝛo itellectu habitu artis nũduʒ ꝑfecto. Ars vero accipit᷑ pꝛo habitu ĩfoꝛmã⸗ te intellectuʒ. Qnãdoqʒ.n.factiones ꝓgedũt ab itellectu arte regulato quãdoqʒ vero ſine arte. ¶ Lontra. Si aliq̃ factiones ꝓcederẽt ab itellectu ſine arte ſequeret᷑ ꝙ fa⸗ ctiones nõ ſolũ reperirẽt᷑ in artiſicialibꝰqꝛ tales factiones nõ poſſunt dici artiiciales cũ nõ fiõt ab arte. Sed hoc eit tra determinata in pꝛecedẽti articulo. Igit᷑ ⁊c̃. Cx ꝛ⸗ Ea que fiũt ptãte fiunt a mẽie ſine ab intellectu. ruſtra ergo in pꝛedicta diuiſione addit᷑ poteſtas. Sed incõtra⸗ riuʒ eſt phvloſophus in lra dicẽs. Omnes autẽ factiõᷣes ſunt ab arte aut ã ptãte aut a mente. Reſi po ndeo direndus ꝙoc factiones pꝛo pꝛijſſime accepte ſicut in pᷣce⸗ denti articuio expoſitũ eſt fiũt aut ab arte aut a poteſtate aut a mẽte. C Qnod ſic põt ꝓbari vᷣm doc. S.in pꝛeſen ⸗ t lectione. Mã in oĩbus hijs que nõ natura ſũt aut reg⸗ rit᷑ ꝓceſſus oꝛdinatus itellectus aut nõ. Si nõ ſicut cõtin
git in coꝛpoꝛibꝰ pꝛoijciendis tunc factiõᷣes qbus illa fiunt Medunt a ptãte ſiue ſola vtute agentjs. Si vero regrat
— Mur ſpmate poſſint gi
ctus ad effectũ regrit᷑: quãdoqʒ quidẽ hoc cõtingit ꝑar teʒ quãdoqʒ vero ꝑ ſolũ intellectũ habitu artis nũcum ꝑfectuʒ · Picuti.n.aliqui argumẽtant ꝑ arteʒ:aliqui vero ſine arte: vt xdiote:ita etiã ⁊ aliqð opus artis aliquis ꝑ artẽ ⁊ aligs ſine arte facere põt ĩ hmõi ꝑ artẽ factibiibꝰ. Mec ille. CFed inſtabat diſcipulus. Mã artifex dicitur ille qui facit aligd per artẽ. Silr ille dicit᷑ artifex qui facit opus artis. Si ergo aliqð opns artis fieri põt ab aliquo ſine arte:ſequeret᷑ ꝙ artifex nõ eſſet artifex:qðᷣ implicat: ergo falſuʒ ẽ dicere aliqð apns artis poſſe ſeri ſine arte. C Dicenduʒ ꝙ vt dicit᷑ ⁊0. ethycoꝝ artifeꝝ nõ dicit qui⸗ cũqʒ facit opus artis:ſed quicũqʒ facit opus artiſicioſe:ſi cnt ille nõ dicitur gramaticus:qui dicit gramaticum: ſed qui dicit gramaticum gramatice. Similiter nõ dicit᷑ con gruus qui loquitur cõgruũ ſemel vel bis: ſed ꝗ logt᷑ cõ grue · i.habitualiter. Similiter vt ibidẽ dicit᷑. Jiie nõ di· citur bonus qui facit bonũ: ſed qui bonũ bene faci. Sic in ꝓpoſito: quãdoqʒ fit aliquod opus artis ab aliquo ſine arte:ille nõ dicit᷑ artifex. Ende ſequela nõ ſequebat᷑. Et tale opus dicit᷑ opus artis nõ quia ꝓcedat ab artifice:ſed
quia ꝓcedit ab aliquo per modũ artis.vʒ per determina
ta media: ad determinatã foꝛmã. CQue antẽ ſint illa qᷓ̃ poſſunt fieri ab arte ⁊ ſine arte: ⁊ que non:infra patebit. C Aduertẽdũ eſt vlterius ᷣm phm:vt dicit Ooc. S. ꝙ pꝛedictarum factionuʒ aut generationũ: que finnt vel arte vel poteſtate vel mente:quedã fiunt a caſu ⁊ a foꝛtu⸗ na: quãdo.ſ.aquod agens ꝑ intellectũ mtendit fineʒ ali⸗
quem per ſwã actionẽ ⁊ ꝓuenit aliquis finis pꝛeter inten
tionẽ agentis:ſicut cjn aliquis intẽdit ſe cõfricare ⁊ ex 5 ſequit᷑ ſanitas. Et hoc ſimiliter cõtingit in artiſicialibus: ſicut ⁊ in factis a natura. Virtus enim que eſt in ſperma⸗
Lec. f*
te ſimilat᷑ arti. Sicut enim ars ꝑ determinata media per
uenit ad foꝛmã quã intẽdit ita etiã virtus foꝛmatiua que eſt in ſpermate. Jicut auteʒ cõtingit aliquẽ effectum qui ſit per arteʒ etiam pꝛeter intentionẽ artis aut intellectus ſieri ⁊ tũc dicitur a caſu accidere ita ⁊ in rebus naturali⸗ bus eadẽ fiunt ⁊ ſpermate ⁊ ſine ſpermate. Que quidem cũ kiunt cũ ſpermate ſiunt a natura. Lum vero ſũt ſine ſp
mate fiunt à caſu. Ih ec oĩa doc. S.foꝛmaliter. ne qua⸗
liter intelligant᷑ inferius declarabitur. Ad pꝛimũ ergo dicenduʒ ꝙ lʒ omnia q̃ fiunt 5 ab arte fiant ab intellectu:nõ tamẽ omnia que finnt ab intellectn fiunt ab arte vt dictum eſt. ¶CEx quo pʒ ꝙ mẽbꝛa pꝛedicte diniſionis ſe habent ex addito. Vnde nõ coincidũt foꝛmaliter. CAd ⁊m.dicen⸗ dum vt dictum eſt ꝙʒ tales factiones dicũtur artificiales
nõ quia ꝓcedant per arten ſed qꝛ per inodũ artis pꝛore dunt.ſ.ꝑ determinata media ad determtnãdum ſinem.
¶CAcd zm.dicẽdum ꝙ cum ipſius intellectus ſiue ratiõis ſit diſcurrere ꝑ determinata media ad finẽ determinatus
Ppꝛie illa dicũtur fieri ab intellectu in quibus reperitur
oꝛdinatus ꝓceſſus intellectus ad effectuʒ vt dictũ en. Et
illa dicũt᷑ fieri a ptãte q̃ fiũt ſola vᷣtute ipſiꝰ agẽtis in qb? nõ regrit᷑ oꝛdiatꝰꝓceſſus itellectꝰ.dñj vt diẽ h doc. S. poteſtas hic accipit᷑ pꝛo violẽtia. CEx quo pʒ ꝙ omnes factiones pꝛopꝛijſſime ſumpte alie.ſ.a naturaiibus fiunt aut urte uut poteſtate aut intellectu. ¶ Segt ĩ doc· S.ibi. Hec autẽ vba hic poſita duplicẽ.
„ 3 rorri: ſic ꝓcedit᷑. Videtur ꝙ . tertium. animaliaqᷓ generã
“ ſiari ſine ſpermate. Ant milla ſint talia ⁊ nõ aliqua ſic ⁊ aliqua non.
Vam gcgdpõt canſa inferioꝛ põt cauſa vlioꝛ ⁊ pꝛioꝛ in
7

Septimi
canſis ſuboꝛdinatis. Sʒ coꝛpoꝛa celeſtia que cõcurrũt ad generationẽ iſtoꝛuʒ inferioꝝ ſunt cauſe vlioꝛes qᷓ; gnñantia
vniuoca.go pñit gñare abſqʒ vniuocis gnantibus. Et ſic quicqd vniuoce põt gñari qð eſt gari cũ ſpmate: põt ẽt eqnoce gfiari qð eſt ſine ſpmate giari. Et ſic oĩa que ge⸗ nẽrãt cũ ſpmate:poſſunt griari ſine ſpmate. CP 2. Be nerationes nãles aſſitant hic a pho gñonibꝰ articialibꝰ.
Sed oia illa q̃ fiũt ab arte:pñt fieri ſine arte:ſicut lanitas
põt ꝓduci ſine arte ⁊ cum arte. Silr domus põt fieri ab aliquo vt videt᷑ ꝗ nõ habet artẽ domificãdi:ſicut aliquid põt ↄcludere:ꝗ nõ hʒ artẽ ↄcludẽdi.go ⁊c̃. P 3Ui⸗ det᷑ ꝙ nulla ſint que poſſin gñari cũ ſpmate ⁊ ſine ſpma te.Nã ipoſſibile eſt ꝙ ideʒ fiat a caſu ⁊ a nã. Sed aĩalia gñata ſine ſpmate:ſunt a caſu:⁊ gata cũ ſpmate ſunt a nã igit ulud qð gat᷑ cũ ſpmate:nõ põt giari ſine ſpmate· ¶ 4. QAuox mãẽ dinerſa:illa genẽ phyco differãt. n. eſt pᷣnn diſtictionis gñice:cũ genꝰ a mã exoꝛdiũ ſumar. Sed illa q̃ gñant᷑ cũ ſpmate:hit aliã mãʒ alterius rõnis ab hijs que gnant ſine ſpmate. Talia.n. nõ habẽt ſemen pꝛo mã. Igit᷑ ⁊c̃. ¶ Sed incõtrariuʒ arguit᷑.Mã nãlia artificialbꝰ aſilant. Sed nõ cœĩa artificialia fiũt a ca ſu:neqʒ etiã nulla: ſʒ aliqᷓ fiũt a caſu ⁊ aliqᷓ nõ.go ſilr ñ oĩa nãlia q̃ͥ ſiũt a nã:fiũt a caſu:ſʒ aliqᷓ ſic ⁊ aliqᷓ nõ. Iũ g illa q̃ dicunt᷑ giiari ſine ſpmate: dicant fieri a caſu:⁊ illa que generant᷑ cũ ſpmate dicũtur fieri a nã:ſeqtur ꝙ nõ oœĩaqᷓ poſſunt gnari cũ ſpmate:poſſint gñari ſine ſpmate. In cõtrariũ ẽ ẽt phus ⁊ doc. Sĩ iſto capio:vt ifra dedutet᷑. PBeſt ondeo dðmn vt dicit h̊ doc. G. ꝙ hu⸗ P ius dnbitatiõis triplex eit opi
nio. Mã cũ cninſlibet rei nãlis ſit determinatꝰmodus ge neratiõis:nõ vident᷑ eadẽ eſe qᷓ gñant᷑ ex ſpmate:⁊ que ſine ſpmate ꝑ putrefactionẽ. Et huiꝰ opiniõis dicit᷑ eſſe Aueroys in 8o.phyſicoꝝ dicẽs ꝙ nõ pot ideʒ aĩal eſſe in ſpecie:qð gniat᷑ ex ſpmate ⁊ ſine ſpmate. Ilia eſt opinio Inicẽne qui ↄtrariũ ſentit: volẽs ꝙ oĩa animalia q̃ gñan⸗
tür ex ſemine:eadẽ ᷣm ſpẽm poſſint gñari ſine ſemine ꝑ putrefactionẽ vel ꝑ aliquẽ modũ cõmixtiõis terrene ma terie. Alia ẽ opinio Iriſto. que videt᷑ eſſe media ĩter pꝛe
dictas duas opiniones.ſ.ꝙꝙ aliqᷓ poſſint ⁊ ſine ſemine ge
nerari:⁊ ex ſemie:nõ tñ oia. M. nod qdeʒ ꝓbat h̊ doc.
San. duplr. Pꝛimo ſic. Mã ſicut accidit in artificialibꝰ: ita in nãlibus. Bed in artificialibꝰ nõ oĩa poſſunt fieri ꝑ
artẽ ⁊ ſine arte ß q̃daʒ finnt ꝑ arteʒ tññ:vt domꝰ ⁊ alia hu
iuſmodi. Auedã vero ꝑ artẽ ⁊ ſine arte.gꝰ ſilr aliqua ani
malia.ſ.impfecta poſſunt griari ⁊ ſine ſemine ⁊ cũ ſemie
nõ ti oĩa.ſ.pfecta: vt hõ vel aſinus. ¶ ecũdo ſic. Nam
quãto aliqd eſt ꝑfectins:tãto plnra ad eius cõpletionem requirũtur:⁊ ꝑ ↄſequẽs requrit᷑ maioꝛ vtus ꝓducens.
Sed aliqᷓ ſunt aĩalia pfectioꝛa alijs. ⁊icet ergo vtus cele⸗
ſtis ſufficiat ad ꝓductionẽ animaliũ unpfectoꝝ: requirit᷑ tamẽ cũ vᷣtute celeſti:virtus ſeminis ad generationẽ ani⸗
maliũ pfectoꝝ.Licet ergo aĩalia impfecta qne ſunt vicia
plantis: videant᷑ poſſe generari ⁊ ex ſemine ⁊ ſine ſemie
ſicut etiã plãte ꝓducũtur aliquãdo ſine ſemine ꝑ actionẽ
ſolis: in terra ad hoc diſpoſita:que ſic ꝓducte: ꝓducũt ſe mina ex quibꝰ plante ſimiles in ſpecie generant᷑:ti aĩalia pfecta nõ poſſunt ſine ſemine generari.Mec oĩa doc. S. in lectione. CEx quibꝰ pʒ eſſe dicendũ ꝙ aliqus poſſũt gñari ex ſemine ⁊ ſine ſemine:aliqj vero nõ. Et nõ omnia neaʒ nulla. CEt hnic ſentẽtie cõcoꝛdat Anto. andree in pñti paſſu.q.s.dicens. Wec teneo cũ Auic. ꝙ oĩa anima
lia vlr vtroqʒ modo poſfint gñari ſine ſemine.ſ.⁊ cũ ſe⸗
mine. Mihil.n.vniuocũ gñabile:pot equinoce gůñari: ni⸗
ſi ſint illa ita impfecta ꝙ canſa vninoca ſine equoca nõ ſuf
ſiciat ad eius generationẽ. Et ideo aĩalia impfecta poſſũt vtroqʒ modo generari ⁊ plante vniuoce.ſ.⁊ equinoce. Animalia aũt pfecta nõ.Mec ille. Cerũtamẽ ſihᷣ ſup/ ponit. vʒ ꝙ cauſa vniuoca ſiue equiuoca eſt ſufficiens ad generationẽ aliquoꝝ animaliũ impfectoꝝ falſuʒ eſt. Waʒ canuſa vniuoca nõ põt agere niſi in vtute canſe equinoce. Vñ ceſſante moin celi:ceſarent gñones in iſtis inferioꝛi bus. Mulla g eſt cã vniuoca q̃ poſſit ꝓducẽ eſffectuʒ ſine
ſitateʒ pꝛincipij ꝓductiui.ergo idẽ ſᷣm ſpeciẽ non poteſt
MWetha.
cã equoca.ſ.ſine coꝛpoꝛibꝰ celeſtibus:lʒ bene ecõnerſo. Sed foꝛſitã liber ĩcoꝛrectus eſt: ideo opinatoꝛi pꝛedicto nõ eſt impntandũ ſed ſcriptoꝛi. Et legi debent verba il⸗ la ſicut ſupꝛa ĩimediate dictum eſt⸗
igit dðʒ ꝙ qcqd põt cã ꝛ.põt cz Ad m vlis ⁊ ſimp łrp̃.ſ.deꝰ. Mõ auteʒ opʒ ꝙ qcqd põt cauſa vninoca:poſſit cã equoca ꝑ ſe:ſitã lis cã nõ fuerit ſimpir pᷣꝰ ſicut lunt coꝛpa celeſtia que nõ
agũt niſi in vtute pꝛime cauſ e.CAd 2n.pʒ ſolutio ex di⸗ ctis:qꝛ minoꝛ eſt falſa. Mulla.n. domus pfecta:põt fieri
ſine arte. NAd ʒn.dðm ꝙ k idẽ in nũero nõ poſſit jeri
a nã ⁊ 2 cafu:ideʒ tñ in ſpecie ſaltẽ ſubalterna:pot fieri a caſn ⁊ a nñ ſucceſſiue tñ:ſicut ĩihentio theſauri eadẽ ʒ ſpe ciẽ ſubalternã põt fieri a caſu pᷣter intẽtioneʒ inuenientis ⁊ a natura vt a ꝓpoſito. ¶ Ad ꝓm. dðᷣm ꝙqñ aliqua hꝛ
bẽt materiã diuerſe rõnis:ita ꝙ mã vniꝰ eſt admiyta pꝛi nuationi ad foꝛmã: ⁊ alia nõꝛ talia dicnnt᷑ differre genere
phyco. Ilias nõ. Oĩa.n.que habẽt materiã admiytã pᷣua nationi ad foꝛmã:ſunt eiuſdeʒ generis phyci quẽadmo/ dum ſunt illa q̃ generant ex ſemine ⁊ ſine ſemine. Sequitur. Mbi ſupꝛa in doc. S.
„11 ſic ꝓcedit. Midetur quariũ aialia gñata ex pne 3„ ſine ſpmate in hijs q̃ vtroqʒ modo pitgña
iſicut einſdẽ ſpẽi. Mã plãte ꝓducte ſine ſemi
ne pducůt aliãs plãtas ex ſemiĩe:q̃ ſůt einſdẽ ſpẽi cũ alijs vt dicit hic doc. F. exp̃ſſe · Similit aĩalia impfecta ꝓdu/ cta ſine ſpmate ꝓducũt alia er ſpmate q̃ ſunt eiuſdeʒ ſpẽi cũ ceteris aĩalibꝰ illiꝰ gůis.go ⁊c̃. P ꝛ. figura maxie
atteſtat᷑ ſpẽʒ. Illa go que ſunt eiuſcẽ figure: ſunt einſdeʒ
ſpẽi. Sed rane vducte ꝑ putrefactionẽ ⁊ rane ꝓducte ex ſemĩe ſunt einſcẽ figure.go ſunt eiuſdẽ ſpẽi. CP 3. Di
nuerſarũ aĩaꝝ ſᷣm ſpẽʒ: eſt diuerla oꝛganiʒatio. Alia.n.oꝛ⸗
gana regrit aĩa ſenſitina: ⁊ alia aia itellectiua.go vbicũqʒ eſt eadẽ dꝛganiʒatio:ibi erit eadẽ nã aĩe. Pʒ in aĩalibꝰ im perfectis gratis ꝑ putreſactionẽ ⁊ ex ſemie: vt pʒ in api⸗ bus ⁊ ranis: eſt eadẽ oꝛganiatio:cũ hẽant mẽbꝛa codeʒ modo diſpoſita.igit᷑ idẽ qð pꝛius. ¶ P4· Comẽtatoꝛ dicit ꝙ nõ põt eſſe ideʒ aial in ſpecie qð gnat ex ſpmate ⁊ qð giat᷑ ex putrefactione · Auic. auteʒ dicit ꝙ oia qͥ ge⸗ nerant᷑ ex ſemine eadẽ ſᷣm ſpẽm pñt gnari ſine ſemine ꝑ putrefactionẽ. Bed doc. F.cñ pho tenet viã mediã vt p ꝑ ipſuʒ in pñti lectione. Eia aũt media eſt: ꝙ aliq aialia que gſiant ex ſemiĩe:eadẽ ſᷣm ſpẽm poſſint gñari ſine ſe mine: ⁊ nõ oia vt voluit Iuic. Meq; etiũ nulla vt voluit Comẽẽtatoꝛ. Et ſic vñ dicẽduʒ vᷣm doc. S.ꝙ illa aſalia d generant᷑ ꝓꝑ putrefactionẽ ſine ſemine:⁊ ex ſemine.v rã⸗ ne generate per putrefactionẽ virtute coꝛpoxꝝ celeſtium: ⁊ rane generate ex cõmixtiõe ſeminis ſint eiuſdẽ ſpeciei⸗
—
Cᷓ o. Benerationes naturales aſſimilãtur hic a pho
artifictalibus. Bed illa artificialia que generãtur ꝑarteʒ
⁊ ſine arte:ſunt einſdeʒ ſpeciei: ſicut janitas que ꝓducit ꝑ artẽ medicine ⁊ ſanitas que ꝓducit᷑ a cau· vʒ ꝑconlti⸗ cationẽ ſunt einſdẽ ſpẽi.ergo ⁊c̃. CP 5. Wariatio cau⸗ ſe extrinſece:nõ canſat variationẽ in effectu: ſicnt igis ge neratus ex cõtactu vepemẽti duoꝛũ lapidi ⁊ ignis pꝛo⸗ ductus ab igne nõ diſtinguũtur ſpecie:lʒ lapis ⁊ ignis di ſtinguãtur ſpecie· ergo effectus qui ꝓducit᷑ a cauſis equi nocis ⁊ vniuocis nõ diſtingnũtur ſpecie ꝓpter diſticio nem illarns canſarnʒ que ſunt extrinſece. Et ſic idem qð pꝛins. ¶Sed incõtrarius ſic argnit· Mam ideʒ in ſpe⸗ cie nõ poteſt ꝓcedere per arteʒ ⁊ ꝑ naturaʒ ꝓpter diuer
pcedere ſine ſenine ⁊ ex ſemine cñ virtus celeſtis a vn tus ſeminis ſpecie differãt. Jgit ⁊c. C*0. uomm ſunt diuerſe cõmunicationes pᷣin ſpecieʒ illa cõmmic⸗ ſunt diuerſaruʒ naturarũ:ſicnt enim cõm̃nnicationes bo minis ⁊ eg ſunt dinerſe ſm ſpeciẽ:ita ⁊ hono⸗ Lõmunicationes vero Soꝛtis ⁊ Platonis ſunt.
ʒʒ ſpeciẽ:ſolo numero differẽtes: ideo Joꝛ.⁊ Wlato ſo
lo nũero differũt. Gʒ cõicatiðes qbꝰaliqj nã cõicat vut⸗
celeſii ine ſeie:⁊ qp alĩ nẽ cõicat ex ſemie ſit viuere celeſti ſine ſeĩe:⁊ qbꝰ aliqj nã cõicat ex m ſpin

. 3 W D
m ſpeciẽ:qꝛ ille actiones ſunt differẽtes ſpecie:q̃ pꝛoce dũt a pꝛincipijs ſpecie diſtictis. Cõſtat autẽ ꝙ vtus coꝛ⸗ poꝛis celeſtis: ⁊ vtus ſeminis differũt ſpecie. Igit ⁊c̃. ¶P ʒv. Aniꝰ neceſſe eit vnus modus cõicãdi: vt dicit cõmentatoꝛ.8.huiꝰ.ergo illa quoꝝ ſunt diuerſi modi cõi candi:ſunt diuerſaruʒ naturaꝝ. Cũ ergo aialia griata ex ſe mine ⁊ ſine ſemine habeãt diuerſuʒ modũ cõmunicandi relinquitur ꝙ ſunt diuerſarum ſpecierum. Peſi ondeo dðᷣm gꝙ in pniti diſputatione * P magna difficultas reperitur i doctrina doc. S. Mã in pꝛimo ſentẽtiaꝝ di.1o.q.vlti. sr.vlt. doc. S. ad ꝓbandũ ꝙ pſona filij ⁊ ꝑſona ſpũs ſan cti nõ ſint vna perſona:ſʒ due aſſi mit ꝙ aĩalia generata ꝑputrefactionẽ ⁊ ꝑ ſeminatianẽ nõ ſunt eiuſdẽ ſpẽi. Di⸗ cit.n.ibidẽ ſic. ſſe ab alio ꝑ generationẽ:⁊ eſſe ꝑ ſpira⸗ tionẽ:nõ poſſunt vni ↄnenire:qꝛ vna res habet vnũ mo⸗ duʒ quo oꝛit᷑ ex alio. Mõ. n.eſt ideʒ in ſpecie a natura ⁊ ab arte nec etiã ꝑ putrefactionẽ ⁊ ꝑ ſeminauonẽ.Et ideo erit vna ꝑſona q̃ͥ eit ꝑ generationẽ ⁊ alia qͥ eſt ꝑ ſpiratio neʒ. Mec ille.foꝛmalr gꝰ ibi ↄcedit ⁊ aſſumit ĩ eius pꝛo batione ꝙ aialia giata ſine ſpmate.ſ.ꝑ putrefactioneʒ ⁊ gialia gnata ꝑ ſeminationẽ dr̃nt ſpecie. ¶ Idẽ in de poꝰ q.i0· ar.⁊ · ad Iꝛm.ꝓcedit ſi illa ſolutio foꝛmalr applicetur ad argn. ¶ Idẽ ↄcedit ibidem.q.ꝗ.ar.9.ad ꝛ3. ſiue ad pᷣmuʒ incõtrariũ ſi etiã illa ſolutio ad foꝛmaʒ argumenti
applicet᷑. CSed in piiti lectione videt᷑ velle expꝛeſſe ꝙ
alij aĩalia eadẽan ſpecie exiſtẽtia poſſint gnari ſine ſpma⸗ te ⁊ cũ ſpmate vt ex pᷣcedẽti articulo mãifeſtius apparet. ¶ Nã aut nulla talia ſunt aut oĩa ant aliqᷓ ⁊ aliq̃ nõ· Mõ põt dici ꝙ doc.. velit dicẽ ꝙ nulla aut ꝙ oĩa qꝛ ſic te⸗ neret vnũ extremũ. Cum g dicat ſe tenẽ mediũ cũ pho dicere opʒ ꝙ ipſe voluerit ꝙ aliq animalia eadeʒ ſpecie pñt generari ſine ſemine ⁊ ex ſemine.ſ.aĩalia impfecta⁊ ꝙ nõ oia ſient aĩalia pfecta. Ex qbus videt᷑ ꝙ ſit õdictio in doc. S.T Ende ↄſiderãduʒ eſt pꝛo huiꝰ dubij deci⸗ ſone ꝙ aliq̃ eſſe eiuſdẽ ſpẽi aut differre ſpecie põt itelli⸗ gi duplr. vinoꝰ g ſint vniꝰ ſpeciei ſpãliſſime ſicut Boꝛ. 4 Piato ſunt eiuſdẽ ſpẽi qꝛ ↄueniũt in vna nã ſpecialiſ⸗
ſima.Et hõ ⁊ aſinus df̃nt ſit ſpecie qꝛ ſunt diuerſaꝝ na
tnraruʒ. Alioꝰaliq dicunt᷑ eſſe eiuſdẽ ſpẽi ſubalterne tiñ ſcut hõ ⁊ aſinꝰ dicunt᷑ eſſe einſdẽ ſpeciei. t ralia ſunt in duplici dña.mã qdam ſunt q̃ ↄueniũt in eadeʒ foꝛma⁊
differunt vᷣm diuerſos gradus eiuſdẽ foꝛme ſiue nature ſicnt oẽs angeli ↄueniũt in nð inteilectiua ⁊ drnt ᷣm di⸗
nerſos gradus einſdẽ nature Alia ſunt q̃ nõ ↄneniunt in eadeʒ natura aut foꝛme reair ſed hñtdiuerſas foꝛmas ſiẽ hõ ⁊ aſinus qui nõ ſolũ df̃nt ſpecie ꝓpter dinerſitatem gradnũ einſdẽ foꝛme ſed ꝓpter diuerſitateʒ foꝛmarũ ſpe cie differentiũ lʒ ↄnemãt in ſpecie ſubalterna. Ccẽdũ
eſt ergo ꝙ aialia ſine ſemine gnãta ⁊ aĩalia cũ ſemine ge⸗
nerata eiuſdẽ figure ſunt eiuſdẽ ſpeciei ſubalterne ⁊ diffe⸗
rũt ſpecie ſpãliſſima nõ quidẽ ꝓpter diuerſitatẽ foꝛmarũ ſed ꝓp dierſitatẽ graduũ einſdeʒ forme. Vue quidem
dinerſitas ſumit᷑ vᷣm pfecium ⁊ impfectũ. Animalia.n. gnãta ꝑ putrefactionẽ ſunt impfectioꝛis gradus qᷓ; ialia gnãta ꝑ ſeminationẽ. Sic g rane pꝛoducte ꝑ putrefactio nem vtute ſemins ſunt einſdẽ ſpẽi ſubalterne ⁊ differũt ſpecie ſpõliſſima. Manifeſtũ eſt.n.ꝙ equus generat mu laʒ generatione vniuoca. Vniuocatio.n. gñonis attendit. nõ ſoluʒ pᷣm genus. Alias quãdo ſol ꝓducit aial: eẽt gnã tio vniuoca ſed attendit᷑ ᷣm ſpẽm. Sed cõſtat ꝙ equns ⁊ mulus nõ ſunt einſdẽ ſpeciei ſpãliſime ſed ſunt einſdẽ ſpeciei ſubalterne ꝓxime. Silr pꝛedicta aĩalia ſunt einb deʒ ſpeciei. Ct quãdo argnit᷑. Pꝛedicta aialia vt exẽ⸗ pliñicatũ eſt de ranis habẽt eãdem foꝛmã. ergo ſunt eiuſ⸗ deʒ ſpẽi ſpãuſime. Cddicendũ ꝙ lʒ habeãt eandẽ foꝛ⸗ maʒ tamẽ differũt m dinerſos gradus illius foꝛme qð eit differre ſpecie ſicut oĩa animalia irrõnalia ↄueniũt in eadem aia ·.ſenfitiua. Manifeſtuʒ eit.n.ꝙ aſinus nõ hʒ aliõ animã q; ſenſitiuã ſimiliter neqʒ equus neqʒ leo. Et tamẽ differũt ſpecie ðᷣm diuerſos gradus eiuſdeʒ anime v iuuit doc. S.in pꝛima ꝑte· q.j. ar. ꝓ ad pꝛimuʒ vbi
et
ertiadecima ſie ait. ifferẽtia eit nobilioꝛ genere ſicut determinatum indeterminato ⁊ ꝓpunʒ cõmum nõ autẽ ſicut alia ⁊ alia natura. Alioqn opoꝛteret ꝙ oĩa animalia irrõnalia eſlent
eiuſdẽ ſpeciei vel ꝙ eſſet in eis aliqua pfectioꝛ foꝛma qᷓ;
aia ſenſibilis. Differũt ergo ſpecie aĩalia irrõnalia ᷣm di nerſos gradus determinatos nature ſenſitue. Et ſilr an gel differunt m dinerſos gradus nalure intellectue. Mec ule. ¶ Bilr lʒ rane generate ꝑ putrefactionẽ ⁊ ra- ne ꝓducte ꝑ ſeminationẽ habeant eandeʒ animã.ſ.ſenſiti naʒ tamen differunt ᷣm diuerſos gradus uhus anime. Anãdo ergo doc. F. in pꝛeſenti paſſu dicit ꝙ aliqᷓ ani malia q̃ ſunt ꝓducta ꝑputreſactionem:⁊ aliqua que ſunt ꝓducta ex ſemine ſunt eiuſdẽ ſpeciei intelligit de ſpecie ſubalterna ꝓxima. Et in pᷣmo ſentẽtiaruʒ vbi dicit ꝙ dif⸗ ferũt ſpecie:imelligit de ſpecie ſpãliima: ¶ Sed inſta⸗
bat diſcipulus 3 pꝛedictã ↄcoꝛdantiã. Mam ſi dicta ani
malia dicunt᷑ eſſe eiuſdẽ ſpeciei: qꝛ cõneniunt in eadem ſpecie ſubalterna: videt ꝙ doc. S.nõ teneat mediaʒ viã que eſt ĩter Comẽtatoꝛem ⁊ Auicẽnam. IMã omnia ani⸗
malia ſunt einſdeʒ ſpeciei ſubalterne. Et ſic ſi pdicta con⸗ coꝛdãtia ſtarct: ſequeret᷑ ꝙ omma qᷓ generant᷑ ꝑ putrefa⸗
oĩa cõueniant in ſpecie ſubalterna. ¶ P ꝛ20. Si rana pꝛd
ctionẽ eadem ſpecie poſſent generari ꝑ feminationẽ eum
ducta ꝑ virtutem ſolis ex materia putrefacta ⁊ rana ꝓdn
cta ex ſemine alterius rane: differrent ſpecie ſpãliſima aut hoc eſſet ꝓpter diuerſitateʒ ꝓductionum ⁊ ꝓducen⸗
tium:aut ꝓpter diuerſitateʒ foꝛmarum.Mõ poteſt dici
pꝛimũ:quia ſie pꝛimus homo.ſ. Adaʒ ⁊ homo hodie ge nitus: nõ eſſent eiuſdẽ ſpeciei ſpecialiſſime cũ pꝛimꝰ ho⸗
mo ſit pꝛoductus ꝑ creationẽ a deo ⁊ homo nũc genitus
ſit ab homine ꝑ generationem. Manfeſtũ eſt.n. ꝙ deꝰ ⁊ homo ſpecie differunt:ſimiliter ⁊ creatie ⁊ generatio naturalis. Mec etiaʒ poteſt dici ⁊mnꝛquia vt videt᷑ pᷣdicte rane habẽt eandẽ foꝛmaʒ etiã einſdem pꝑfectionis. uod patet ey hoc ꝙ omnes poſſimt generare alias ranas ſimi les eis ÿᷣm ſpecieʒ. Benerare.n.ſibi ſimile: eſt perfectio generõtis: vt pʒ ex ſecũdo de anma. Igitur ⁊c̃. C Dicẽ dum ad pꝛimuʒ ꝙ aliqua dicunt᷑ eſſe einſdeʒ ſpeciei ſub alterne dupliciter.ðno modo qꝛ ↄueniunt in aliqua ſpe cie ſubalterna ſiue cõmnm:ſiue pꝛoxima. Alio modo qꝛ
cO.34
ↄueniunt in aliqua ſpecie ſubalterna pꝛoxima que nõ eſt nomimnata vt dicit doc. S.ifra in lectione ſequẽti⁊ addu
cetur.q.i.ar.⁊.c.fi. Mꝛedicta ergo animalia nõ ſolum dicũtur eſſe eiuſdem ſpeciei ſubalterne:qꝛ cõueniunt in quacũqʒ ſpecie:ſed quia conuemunt in ſpecie ſubalterna pꝛoxima. Mõ auteʒ omnia animalia ↄueniunt in eadem
ſpecie ſubalterna pꝛoxima. Tnde nõ eſt ſimile. C icẽ⸗
dum ad ⁊mn.ꝙ animalia pꝛoducta ꝑ putrefactionẽ:⁊ pꝛo ducta ex ſemine differunt ſpecie ſpãliſima ꝑꝓp diuerſita⸗
tem graduũ aie ſenſitine q̃ ſequit᷑ diuerſitatẽ modi pꝛo⸗
ductdi. N Mec eit ſite de creatione bᷣmi hoiĩs ⁊ de pꝛo⸗ ductione aĩaliuʒ ꝑ putrefactionẽ a virtute celeſti. Maʒ vt
dicit doc. S.in pꝛima pte.q.ꝛ.ar.2. ad 2n.virtus diui
na cũ ſit infinita põt ideʒ ᷓᷣm ſpẽm ex quacũqʒ mã facere ſicut virũ ex limo terre ⁊ mulierẽ ex vno. Matura auteʒ creata habet determ inatuʒ pincipiũ cum ſit determina ta ad vnnʒ pꝛoceſſuʒ. Vnde ex determimata materia pꝛo ducit aligd in determinata ſpecie. Nec ille. Sic ergo lʒ
homo pꝛimus ꝑ creationẽ a deo pꝛoductus ⁊ hõ nähiter
nũc gentus ſint eiuſdẽ ſpeciei nõ obſtãte diuerſitate pꝛi
cipioꝝ ꝓducentiũ qꝛ deus ꝓducẽ põt quãcunqʒ nãlem foꝛmã eandẽ i ſpecie in qcũqʒ i nõ tñ opʒ ꝙ aĩalia que
generant vᷣtute celeſti ⁊ que ꝓducũt᷑ ex ſemime ſint eiuf
dẽ ſpeciei ſpãliſſiine quia vtus celeſtis nõ eſt iinita. Vñ nõ põt quãcũqʒ foꝛmã ꝓducẽ in mã qcũqʒ ſ regrit mã
determinata ⁊ determiate diſpoſita ab aliq agẽte deter minato. Cůũ go mã putrefacta nõ ſit ſilis mãe cũ ſemieĩ qͥ eſt vis foꝛmatina agẽtis eiuſdeʒ ſpẽi talia aialia nõ ſũt
eiuſdẽ ſpẽi ſpãliſime jʒ ſbaltne ꝓxie ſiẽ dictũ ẽ ⁊ inoĩate. Onod etiã innit doc. S.in pꝛima pꝑte. q.ðʒ · ⁊r.i.ad zn.
vbi ſic ait. Mihil a deo factũ eſt totaliter nouũ: quin ali⸗ qualiter in opibus ſex diex pꝛcceſterit. Ouedam.n· pꝛe⸗

Septimi
exſtiterũt mliter:ſic ꝙ deus de coſta Ide foꝛmanit mu lierem. uedã vero pꝛeexſtiterũt in operibꝰ ſex diernʒ nõ ſolũ materiaiiter:ſed etiã cauſaliter:ſicut indiuidua q̃ nũc generant᷑ pꝛeexſtiterũt in pꝛimis indiuiduis ſuaruʒ ſpecieꝝ. Species autẽ noue ſi que apparẽt pꝛeeyſtiterũt in quibuſdã virtutibꝰ actiuis:ficut aĩalia ex pntre factio⸗ nibus generata ꝓducũtur ex virtutibus ſteliaꝝ ⁊ elemẽ toꝛum quas a pꝛincipio acceperũt:etiã ſi noue ſpẽs taliũ animaliũ ꝓducãtur. Animalia autẽ quedã ᷓᷣm nonã ſpẽʒ aliquãdo oꝛiũtur ex cõnexione animaliũ diuerſoꝛuʒ ÿᷣm ſpeciẽ:ſic ex aſino ⁊ equa generat᷑ mulꝰ. ec ille. CEx quibus manifeſte habet᷑ ꝙ animalia generata ꝑ pntrefa⸗
ctionem:ſunt noue ſpecies: ⁊ ꝑ ↄſequẽs alterius ſpẽi ab
alijs. N Sed replicabat pꝛedictam ſolutionẽ diſcipulꝰ dicens. Qnãdo vtus alicuius agentis ſuflicienter tenet
vicem vtutis ſeminis: illud qð ꝓducitur ꝑ talem vtuteʒ
erit einſdem ſpẽi enm eo qð pꝛoducitur vtute ſemmis. Sed vt dicit doc. S.ĩ pꝛima parte.q.v.ar. vltimo ad 3m. ad generationẽ ànimaliũ impfectoꝝ:ſufficit agẽs vni uerſale:qð eſt virtus celeſtis:cui aſſimilant: nõ pᷣm ſpe⸗ ciem:ſed ſᷣm analogiã quãdam. Mec ille. Et in ſecundo ſententiaruʒ.di.is.q. vltima ar. vltimo ad ymn.dicit ꝙ in animalibꝰ generatis ex putrefactione:virtus celeſtis vt cõmentatoꝛ dicit in. ð.metha.ſupplet locũ virtutis foꝛ⸗ matiue in ſemine. Nuiuſmodi.n.animalia ꝓpter ſui m perfectionẽ:nõ tot requiruut ad generationem:ſicut am⸗ malia ꝑfectioꝛa:in quibus opʒ ꝙ cum virtute celeſti ad ſit in ſemine virtus anime a patre deriuata. Iſt.n.vtus celeſtis in omnibꝰ coꝛpoꝛibus inferioꝛibus ſicut virtus motoꝛis in moto: vt inducat vnũquodqʒ in ſpeciẽ ðʒ ma terie diſpoſitionẽ. Et hec virtutes celeites in elemetis re tepte vocant᷑ a phyloſopho in.iy.de animalibus viriu⸗ tes anme:quibꝰ omnia elemẽta plena dicit eo ꝙ huiuſ⸗ modi virtutes ſunt ſuffciẽtes ad animationeʒ materie ſi pertingãt ad aliquõ complexionis equalitateʒ.Ipec ille. ¶Midet᷑ ergo dicendũ ꝙ animalia illa que geherantur virtute celeſti ꝑ putrefactionem:ſint einſdẽ ſpeciei cum ljs. ¶ icendus ꝙ virtus celeſtis tenet locum vtutis foꝛmatiue ſeminis ad ꝓducendũ animã in materia: ⁊ ꝑ ↄſequens ad generandũ animalia. Tamẽ talis virtus ce⸗ leſtis nõ eſt ſufficiens ad ꝓducendum animã eiuſdẽ pfe⸗
ctionis:cum anima que ꝓducit᷑ ab eadem vtute: mediã
te ſemine ⁊ virtute foꝛmatiua ſeminis. Et quia gradus perfectiõis variãt ſpeciẽ in animalibus vt dictũ eſt: ideo nõ opottet ꝙ ſint einſdem ſpeciei ſpãliſſime:lʒ ſint eiuſdẽ ſpeciei ſubaiterne ꝓxiĩe ⁊ eiuſdẽ giis pꝛoximi ⁊ ĩnoĩati. Ad imũ igitur dicendũ ꝙ ſicut plante pꝛo
* P i ducte ſine ſemine:ſunt eiuſdẽ ſpẽi ſubalterne cum plantis ꝓductis ex femine: ⁊ alteriꝰ ſpẽi ſpecialiſſime:ita ille plante que ꝓducunt᷑ ex ſemine plã⸗ tarum ꝓductarum ſine ſemine:ſunt einſdem ſpẽi ſubal/ terne cum plãtis ꝓductis ex ſemine plantarũ que ꝓdu⸗
cte erant ex ſemine:non autem eiuſdẽ ſpeciei ſpãliſime.
Merbigratia ſit plãta ꝓducta ſine ſemine.a. Et plãta pꝛo ducta ex ſemine ſit. b. Jlle plãte quas ꝓducit plãta.a.ex ſemine ſuo: ⁊ plante quas ꝓducit planta.b. ex ſemine ſuo differunt ſpecie ſpacialiſſima:qꝛ dato ꝙ vtrobiqʒ ↄcur⸗ rat ſemen:tamẽ vtus foꝛmatiua ſeminis ipſius plante.a. nunq; poteſt eſſe tante pfectionis:ſicut vᷣtus foꝛmatiua ſe minis ipſius plante b. vt.ſ.ꝓducat foꝛmã eiuſdem per⸗ fectionis in materia diſpoſita:niſi talis plãta.ſ.a.ſit ꝓdu⸗ ctã per ereationẽ:quia vt dictuʒ eſt:vtus dinina cum ſit
inſnita pot in quacũqʒ matera ꝓducere foꝛmã quãcũqʒ
eiuidẽ ſpeciei:nð autein vtus celeſtis. Et ſimiliter dicẽ/ dum de animalibus. Tid ⁊m. dicenduʒ gꝙ talia anima lia nõ habẽt oĩmode eãdem figurã:lʒ pꝛo inaioꝛi parte. Mulus. n. ⁊ aſinus pꝛo magna parte aliquãdo habẽt eã⸗ dem ſigurã:nõ tamẽ ſunt eiuſdem ſpeciei.figura.n.atte ſtatur ſpeciẽ a poſterioꝛi:⁊ vt in pluribꝰ:nõ autẽ ſemp. ¶Ad z.dicendũ ꝙ diuerſarum animarũ dinerſe ſunt
oꝛganiationes loquẽdo Fᷣm genus animarũ. Ande ani⸗
malia eſt oꝛganiʒatio in alali bꝛuto:⁊ alia in hoĩe:⁊ alia i
Metha.
planeis. Mõ tamen dinerſarũ animarũ ym gradus pfe⸗
ctionis ſempꝑ requirit᷑ diuerſa oꝛgamzatio: potiſime in animalibus impfectis:quemadmodum eſt in ꝓpoſito. ¶TId altas rõnes pʒ ſolutio ex dictis:ſi diligẽt ↄñideret. equit᷑ in doctoꝛe ãcto. Ibi ſecũda dubitatio eſt. 2 vintũ ſic ꝓceditur. Midet᷑ ꝙ
. animalia generata ꝑ pu 3trefactionẽ ſine ſpermate:nõ fãt a caſu.lam illa dicuntur fieri a caſu:q̃ pꝛeter intentionem ꝓducentis eueniũt:vt upꝛadictnʒ eſt ĩ.ß. huius. Ped ta lia animalia nõ eueniũt pꝛeter intentionẽ virtutis celeſtis a qua ꝓducürur. Igit᷑ ⁊c̃. C ꝛ0. Entia caſualia ſeclu⸗ dunt᷑ a ↄſideratione huius ſciẽtie:vt patuit ĩ.5 huiꝰ. Si
ergo talia animalia fierẽt a caſn.de eis phyloſophus h
debuiſſet hic determinare:qð eſt ſalſum. git ⁊c. CP 30. Mla dicũtur eſſe a caſu que raro ſiunt. Sed pꝛedicta animalia nõ raro:ſʒ ſepe generant᷑: vt pz de muſcis ver⸗
mibus:ranis ſimilibꝰ in eſtate. Igit᷑ ⁊c̃. Sʒ 5 eſt phy
loſophus in lra dicens. Marum autẽ quedam ſunt a caſu ⁊ foꝛtuna: vt in factis ã natura. Quedam enim illic ea⸗ dem ex ſpermate fiunt ⁊ ſine ſpermate ⁊c̃.
½ dicendũ ꝙ pꝛedicta animalia Reſpondeo poſſunt ad duo.ſ.
ad particulare agẽs:qð eſt ipſe caloꝛ faciens putrefactio nem:⁊ ad vtutem celeſtem. Pꝛimomodo animalia pꝛo ducta ſine ſpermate dicũtur heri a caſu:nõ antẽ ſecũdoꝰ. CMnod ꝓbat doc. S. per finilitudinẽ de ſanitate. n⸗ de ſic dicit. Sciendũ eſt autein ꝙ nihil ꝓhibet aliquã ge nerationẽ eſſe per ſe:cum refert᷑ ad vnam canſam:qᷓ ta⸗ men eſt ꝑaccidens ⁊ caſualis cum refertur in aliam cãð ſicut in ipſo exemplo phyloſophi pʒ · Cnm.n.ſanitas ex cõfricatione ſequit᷑ nõ per intentionẽ cõfricantis: ipſa qui dem ſanatio ſi referat᷑ ad naturã que eit virtus coꝛpoꝛis regitiua:nõ eſt ꝑ accidens: ſed ꝑ ſe intenta. Si vero refe ratur ad intellectũ cõfricantis: erit ꝑ accidens ⁊ caſualis⸗ Similiter etiã gencratio animalis ex putrefactione gene rati:ſi referat᷑ ad cauſas particulares hic inferius agẽtes iuenit᷑ eſſe x aceiis ⁊ caſualis. Mõ.n.caloꝛ qui cauſat pu trefactionẽ:intẽdit nãli appetitu:generationẽ hniꝰ vel il⸗ lius aĩalis:q̃ ex putrefactione ſequit᷑:ſicut vtus que eſt in ſemine tali intẽdit ꝓductionẽ tãlis ſpeciei. Ped ſi refe rarur ad vtutem celeſtẽ que eſt vlis regitiua virtus ge⸗ neration co:ruptionũ in iſtis inferioꝛibus:nõ eit ꝑ acci⸗ dens: ſed eſt ꝑ ſe intenta:qꝛ de eius intẽtione eſt:vt edu⸗ cant᷑ in actn cœẽs foꝛmeq̃ ſunt ĩ potẽtia: in mã.it ſi recte aſſimilanit hic Zriſtotiles ea que fiũt ab arte hijs q̃ iunt
a natura.Ih ec ilie foꝛmaliter. Ced inſtabat diſcipulꝰ.
UMirtus celeſtis no intendit cũ ſit coꝛpus itellectu carẽs. ergo de eius intentione nõ eit: vt inducãtur omnes foꝛ⸗ me in actu que ſunt in potẽtia in materia. ¶icendum ꝙ nõ dicitur eſſe de intentione coꝛpoꝛis celeſtis genera⸗ tio pꝛedictoꝝ animaliũ quaſi celũ intendat ant intentionẽ habeat ſʒ qꝛ naturali appetitu tendit ad generationẽ pᷣdi
ctoꝝ animaliũ qui qdem appetitus ſequit᷑ intentioneʒ ⁊
intellectũ pꝛoducẽtis ⁊ gnbernantis celũ. Nñ argumẽtũ falſuʒ ſupponit. N Ad duas go pꝛimas rõnes pʒ ſolutio ex dictis. ¶ Ad zn. dõᷣm ꝙ aliqua dicunt᷑ raro fieri dn⸗ pliciter. Mnoop reſpectũ ad tẽpus. Vt ſie pᷣdicta aiali nð raro eueniunt. Alioo ꝑ reſpectij ad cauſam nõ quidẽ vni uerſalem ſed particularẽ. Et iſtoꝰ pꝛedicta generatio ra ro aceidit vt jupꝛa ſatis determmatum eſt.
Chõð.i·de mõ gatiõis artiſicialis qᷓ; ad hᷣnn actiuũ
Rdine p̃miſſo ↄſiderandum re ſtat de mo gñonis q̃ͥ eſt 1 ob arte ⁊ p̃eipue qᷓ;tuʒ ad pꝛimũ actiunʒ 0 qꝛ de pꝛincipio mãli ſatis ſupꝛa declara
tum eſt. Circa qð q̃rũt᷑ duo. ¶Mꝛi
mo vtrũ pᷣꝛinn gjonis artificialis ſit foꝛ ma aut ſpẽs ĩ aia——* ſione q̃ t ab ꝛocedat à poſterioꝛi a
gnone q̃ ft ab arte ſemp p p ehar

Certiadecima Cenempbrloopho⁊ dor.t. abarte 5o 7e. tiaprima. gie nſomn inmãe anics enens vim * P Amum procedimr.· Mlicer pꝛima ſubltatia quia e puncipin actiunʒ pꝛoductionis r-generiionis qus eſt ab Eeinethin actiuum foꝛme artificialis in materia ſicut dictuʒ eſ. C Adꝛn . v enerãtionis que eſt ab arte:nõ ſit ſpecies ſiue cenduʒ ꝙ duplex en pncipium actu Se tantia ei geanmente arciũeis eriſtens· Mãpma ſub⸗ icialis. ſ ᷣncipmm qð effectinũ ⁊ pᷣncipinʒ quo foꝛmale. ſtantia eſt pꝛineipiſi generationis artificialis: vt dicit hic Mꝛedicta ergo maioꝛ intelligit᷑ nõ de pᷣncipio quoßʒ de phrioſophue inlia· Sed ↄftatꝙ; orma inmẽteamicie princ pio qð ꝓductiuo ⁊ pncipijs. vnde argumentũ la⸗ nõ eſt pꝛima ſa⸗cũ nõ igniſicetð aliquid.go ⁊c. Cꝛ boꝛat in e quinoco CAd zn. dicldi jen vnenlis⸗ llud qð eſt canſa foꝛme in mãeſt habẽs materiãevtſu ꝙ in naturalibꝰ a foꝛma qᷓeſi in materia pꝛa pbᷣus dirit. c in generatiðe q̃it ab arte ꝓancit foꝛ⸗ eſt in anima qꝛ illins foꝛme anima nõ eſt cauſa ſed alige main materia:ſicut pʒ in domificatione. Foꝛma auteʒ in cauſat.ſ.ſimilitudinẽ in anima que dicit᷑ foꝛma intelligi⸗ wẽte artieis exiſtẽs:n eit foꝛma inmaierta: ſʒ ect a ins buls.;ed in articialibꝰ eſt ecner quia foꝛma que eſt Nhaen ettãhic dicit phyloſophus. gt xc· C z. mn anima artcis·v ipla ars eſt pᷣncipium ⁊ canſarei ar⸗ Afoꝛma que eſt in mã pꝛocedit foꝛma q̃ eſt in aĩa noſtra. tiſiciate. diñ nõ eit ire. ¶Ad 4 in. pʒ ſolutio in coꝛpoꝛe· nanküelttnpitelecuonnöeſfeauſarerſeres CBequt inpprloopho⁊de. Sſ itaq; ce.
magis ẽ cauſa intellectionis cũ ſi eius ohm.go a foꝛma qᷓ;— m ſic ꝓcedit᷑. Vide⸗ eſt in aĩa nõ ꝓcedit foꝛmaq̃ eſt i materia. Alias idem eẽt ¹ E ſecundum ur artifex ĩge pꝛincipiũ ꝓductinnʒ ſuiipſins: qð eſt incõnemens. C neratione artis nõ ꝓcedat a poſterioꝛi ad pꝛiꝰ ꝓ. Si a foꝛma qᷓ eſt in aia ꝓcederent feꝛme q̃ͥ ſunt in re⸗ 0 ep potius ecõuerſo. Nam poſterius pꝛeſup⸗
buleneret gtrarie forme eſenti enims. Jedois ponit pꝛius inẽſſe. Mð ergo poſterins poteſt ꝓduci niſi eſinchueniens:de otrarianõ pñt eſſe in eodẽ. Patetc⸗ pꝛius ꝓducatur pꝛius. Et ſic in ꝓductione artis neceſe ⁊ ſequẽtia qꝛ ↄtrarie funt foꝛme in rebꝰdiuerſis ab anepꝛo ꝙ ſit ꝓceſſus a pꝛioꝛi adͥ poſterins. T; ⁊0. Ab illo ductis. Bed ↄtrarioꝝ ↄtrarie ſunt cauſe. Igit ⁊c. C Sʒ dit ariifer aqus incipit operari. Sed incipit opari ab eo
Ztra eſt pus in ra dicks. Ab arte o fiuũt quoꝛũcunq; qð eſt pꝛins ſicut domiſitatoꝛ pꝛius ponit fundamentem ſecies eſt ĩ anima· Ipeciẽ auteʒ dico qd erat eſſe vninꝰ deinde luperaddit fundata.gꝰ idem qð pꝛius. CPð 3o. Sin2t Penenteniioemodo quodeu, Ars imtat nanram inquẽinm pzt· Sedin nrwut
dem eſt ſpẽs. Mꝛiuationis.n.ba que a eſt oppoſita vt ſit ꝓceſſus a pꝛiorib⸗ ad poſterioꝛa.ergo ſimiliter in art ſanitas ifirmitatis. Illius.n.abſentia onñditur infirmitas. ſicialibus.Ninc eſt ꝙ de pꝛioribus eautdeſt in animaratioeft æ inſcieitia viſtu.¶ Ced incõtrarium arguit᷑. Mam ſanans incipit a fan Reſj ondeo dömg wecies factiua queß tate ꝓcedere ad ſanandum. Coſiderat.n. quid eſt ſanitas. en b bereanoleira phylolophoquod quicd ¶ Deide cõiderat quid requirat ad hoc g ſanitas acquir erat eſſe cuiuſlibet rei artiſicialis ĩanima exñs dicit eſſe tur. Dicit.n.phyloſophus in ſia.Fit itaqʒ ſanitas in mẽã pncipinʒ actiuũ eoꝛum q̃ fiunt ab arte. Quod ſic ꝓbat 55 nntelligẽte ita qm̃ hoc ſanitas neceſſe ñi ſanitas erit hocex doc. S.in pñti lectione. Mam illuda 90 ꝓcedit foꝛma ſtere puta regularitateʒ. Sed ſic hoc caloꝛ ez ⁊ ita ſemper quererꝛpir imteriaiartiſicialibꝰ eit bncipi actiuũ P ttelligit donec vtiqʒ adducat in hoc qð ipſe valet vitimũ ductionis illio. Sed a foꝛma q̃ eſt ĩ anima artificis pꝛoce facere. Deide iam ab hoc motus faetio vocat᷑ ad ſanãdũ.
dit foꝛmaã eſt in materia ĩartificialibus lʒ oppoſiti ſit in ec ile. C ed ↄſtat ꝙ ſanitas eſt id qð vltimoꝓducit naruralibus. ergo foꝛma q̃ eſt in anims artiicis eſt pꝛinci in finatione cum ſit ternnnus ſanations. Igitur in gene⸗
pinʒ actiuum generationis artificialis ſiue eoꝝqᷓ ſunt ab ratone ariis ſit ꝓceſſus a poſterioni. arte. CAduertenduz eſt autẽ vm doc. S. in pñti lectiõe P eſt 2 on d co dðm g aliquid dicit᷑ pꝛiꝰ aut ⁊ ᷓᷣm ſniam phyloſophi ibidem ꝙ foꝛma q̃ eſt in amma P poſterius duplr. Uno in iten
differt a foꝛma qͥ eſt in materia. Mã ↄtrarioꝝ ſunt diner⸗ tione. Alioo in executione operis. Illud.n.qð eſt pꝛiꝰ in
ſefoꝛme ĩ materia ⁊ ↄtrarie. Sedi anima eſt quoqãmo intentione eſt poſterius in executione opis· In gliatione do vna foꝛma ſine ſpẽs ↄtrarioꝝ. Et hoc ideo qꝛ foꝛme ĩ auẽ artis fit ꝓceſſus ab eo qð ẽ poſt erinsi erecneopis materis ſunt ꝓpter eſſe reꝝ foꝛmataruʒ.Foꝛme autẽ ĩaia ßpꝛiꝰ in intẽtione agẽtis. ã ſicut ſe hñt ʒncipia idemõ ſunt ym modũ cogniſcibilẽ ⁊ intelligibiſẽ. Eñe autẽ vniꝰ ſrabilibꝰ ita ⁊ hnis iagibiiibug vt dicit phne in ʒ· ꝓpr⸗ Let.iy. ↄtrarij tollit ꝑ eſẽ alterius. Ved cognitio vniꝰ oppoſiti ſicoꝝ crca finem. Bed indemõſtrabilibus fit ꝓceſus a co. nõ tollit per cognitionẽ alterins ſed magis inuat᷑. Unde pꝛincipijs ad cõcluſiones. ergo in agibilibus aut factibili
foꝛme oppoſitoꝝ in anima nõ ſunt oppoſite imo quod gd bus ſietꝓceſſus a fine ad ea q̃ ſunt ad ſinẽ. Sed finis ẽ qd
erat eſſe pꝛinationis eſt eadẽ cum ſa ſiue qð qd erat eſſe vltimuʒ i executione opis ⁊ pꝛiꝰ in itennõe agẽtis. fmis ppoſiti ſicut eades eſt ratio ſanitatis ⁊ ifirmitatis. Mec enim monet effictẽs ad ĩducendũ foꝛmã in mã diſpoſita.
ile foꝛmaliter. CEõſideranduʒ eñ vlterius ᷣm doc · S. Igit᷑ ⁊c̃. C Fed qᷓ;tum ad moduʒ ꝓcedẽdi ĩ generano⸗
in pꝛima pre. q.7o.ar. Iin coꝛpoꝛe ꝙ itellectus ſpecula mbns artificialibꝰ ↄſiderandi eſt vm phm in lta vt decia
tinus in boe differt a pꝛatico ꝙ itellectus ſpeculatiuus eſt rat hic doc· S. ꝙ ſanitas ſic ft in mã alquo itelligente gc
qui qð appꝛehẽdit nð oꝛdinat ad opus ſed ad ſolã vitatis ſit fanitas.ſ. eſt adequatio..qjlitatuʒ pꝛumaruz. Etiõ ſi ↄſiderationem. ꝛatiens vo dicit qui qð appꝛehendit ſanitas debet ↄtingẽ neceſſe eſt ꝙ hoc exiſtat.i adequatio oꝛdinat ad opns. Mec ille. Cñ ergo intellectus artificis in humoꝝ. Et ſi talis adeqᷓtio vᷣhiia eẽ opʒ g ſi caloꝛ ꝑ queʒ
quantũ hmõiſit pꝛaticus cõparatur ſuus itellectus ad foꝝ humoꝛes reducantad eqᷓlitatẽ.Er ið fenjp ꝓcedẽdo a po maʒ ꝓducendã ficut cauſa ad effectũ. Intellectus vᷣo ſpe terioꝛi ad priꝰ intelliget illð qðt ſaciin joris dele
culatiuus cõparat᷑ ad foꝛmã appꝛehenſaʒ ſicut effectꝰqua illud qð etiã factiuuʒ ẽ illius donec reducat᷑ ad aliqð vlti
ſiad eauſaʒ ⁊ nõ ecõuerſo. Vnde nõ eſt fimile de foꝛmis muʒ qð ipſe ſtatim poſt facẽ: ſicur hoc ꝙ ẽ dare tai po⸗ in artificialibꝰ ⁊ de foꝛma que eſt in materia in naturali⸗ tioneʒ. Et talis motꝰ incipiẽs ab illo qð ſtatim põ̃t ſacere bus qꝛ vna cõparat᷑ ad animã ſicut caufa ad effectuʒ ope/ noiat factio ordinata ad ſanãduʒ. Nec doc.· S. formalr in rationis · Alia vero ſicut effectus ad cauſam vt dictuʒ et. lectone· C Ey qᷓiter phns ꝙ ſentĩnãubꝰ erhoie gjat Gerpesp ſolunoacv⸗CWuziter autemmario, pö atartiſcaub⸗ accidit quodã er ſantate fieri ſahita rum nõ ſint cõtrarie foꝛme ĩ anima ſatis declaratũ eſt in tũ⁊ er domo domũ. er eaq̃ẽ ine mãiaia exjs ſt ilgã ſumma phyloſophie ßmocinalis libꝛis· vʒ perierme. eſt in mã exiſtens. Ars.n· medicinalis q̃ eſt pᷣnmn ſanatiðis Z dp 2 imum ergo dicendũ ꝙ ſubſtãtia dici nihil alð ẽ qᷓ ſpẽs ſanitatis q̃ẽ ĩ aĩa. Et ars edificatoria eſt „. At tur pꝛima dupir. Unoꝰ a ſab, ſpẽs domꝰ ĩaid. Et iſta ſpẽs ſiue ſba ſine mãẽ qð qd erat nando· vtſc pꝛima ſabſtantis nõ accipit hic apprloſo⸗ eẽ rei artiiciate. ſl doe. B. ſoꝛmali ibidẽ. CSʒ iſtabat pho. Alioꝰ accipitur ſine dicit ab infoꝛmãdo aut fonmna diſcipulꝰ ea q̃ deã ſi ripl. Mꝛĩoqꝛ ðʒ að qd erat eſſe lter ꝓducendo. Et ſi accipitur hic aphrloſopbo ſubſtã/ reiẽĩ ipa re qꝛ gdditas nõẽ ſepabit ab ed cuiꝰ ẽ gddits.

Lc. 10
6ßʒ ipſa opatio eſt finis opantis vt pʒ
¶ Septim
P. Banitas aliqᷓ canſar a ↄficatiõe ĩcitãte coloꝛẽ vt pic phus Icedit. go pnn faciꝭs ſanitatẽ vñ iciput mot nõ⸗
pẽs q̃ eſt in aia. ¶ ᷓ ʒo. Weneratio artis incipit ab eo qð eñ pꝛimum in trecutione ⁊ vltimuʒ in ĩtentione ſicut- domns pꝛius incipit fieri a fundamento ſilt ſantas apo⸗ tione amara que ſunt pꝛima in executione ⁊ vltima ad à
terminat᷑ intentio agẽtis.g male dictu⸗ eſt in reſponſiõe]
ad q̃ſitum ꝙ in generatione artis fit pceſſus ʒb eo qð eſtj* o.dl watio cit᷑ itelligentia vt deducinʒ eſt in pꝛecedẽti qõne ar. vlti.
pꝛimuz in intẽtione ⁊ vltimuʒ in executione · C Picendi
pꝛimo ꝙ ipſuʒ qð quid erat eẽ accipit᷑ dupir· Mno pꝛ ſignato remoto diffinitionis. vʒ pꝛ eſſenna rei.ift ſie ipf] ſum qð quid eſt reiẽ foꝛmaliter in re ad extra ⁊ ðð in aĩz pcederet generatio caſnalis ſicnt altificialis: ſequeret᷑ ꝙ pcederet a determinatoncipio ꝑ determiata media ad determinatus effectuʒ. Ged talis ꝓceſſus determinatus repngnat ꝓceſſui caſuali ⁊ foꝛtuito. Igit᷑ ideʒ qð pꝛins. ¶Pʒo. Pꝛincipiũ fanationis artifiẽialis qð eſt pꝛins i exequẽdo:eſt aliqᷓ̃ potio: vt pʒ ꝑ experiẽtiaʒ medicoxꝝ.
niſi obiectine. Alioꝰ põt accipi pꝛo ſigntq pꝓpinqup diffi
nitionis.vʒ pꝛo ↄceptione quã fœꝛmãt itellectus. uamn
quidẽ vox pꝛimo ſignat ⁊ mediãte e repꝛeſentat rem ad ertra. Et iſtoo qð quid erat eſſe rei eit foꝛmalr in anima
x inre ad extra ſoluʒ repꝛeſentatiue ſine fundamẽtaliter.
¶Tpicẽduʒ 20.ſicut dicit doc. P.in lectione ꝙ pꝛincipiũ ficiens fanitateʒ ⁊ vnde icipit motus ad ſanãcum eſt ſpe cies q̃ eit in aĩa ⁊ hoe ſi ſanitas fiat ab arte · Si autem ſiat glioo nõ erit pꝛincipiũ ſanationis ſpẽs que eſt in anima.
Hoc. n. eſt ꝓpꝛinʒ in operapionibꝰ artis · Idec ile. Ft eſt
ſentẽtialiter pßns in ja. T Picenduʒ 30. ꝙ in generatiõe artis dupler opatio ↄſiderãda eſt. ua qᷓ dicit᷑ excogita⸗ tio artificis. Alia q̃ dicit᷑ factio. Excogitatio-n· arii ficis in cipit ab eo qð eſt pꝛimuʒ in ĩtentione ⁊ vltimiʒ in execn tione ſicut dictuʒ eſt in reſponſione ad q̃ſitum. Sed factio 3̃ ↄſiſtit in executione operis icipit ab eo qð eſt vitimu
in itentione ⁊ pᷣmũ ĩ executiõe vt deducit hic phus ſifa.
CHꝛo cuius deciaratione aduertendum eſt vt hic dicit doc. S. ꝙ in generationibꝰ ⁊ motibꝰ artiſicialibꝰ eit aliq actio q̃ vocat᷑ intelligẽtia ⁊ aliqua q̃ vocat᷑ factio. pſa. n. excogitatio artificis vocat intelligẽtia q̃ incipit ab poc pꝛĩ cipio q̃ eſt ſpecies rei fiẽde ꝑ arteʒ. Et hec opatio ꝓtendi tur vt ſupꝛadictuʒ eſt vſqʒ ad id qð eſt vltimuʒ in itentio ne ⁊ pꝛimũ in opatione. Et ideo illa actio q̃ ĩicipit ab vlti⸗ mo ad qð itelligentia terininat᷑ vocat factio q̃ eſt motus iam in exterioꝛes mãʒ. Mec ille. Et eſt ſentẽtia phyloſo⸗ phi in hac lectione. ¶ Sedʒ hoc iſtabat diſcipulus. Mã
cis operatiotrãſiens in mãm exterioꝛes oꝛdinat᷑ ad rem
opatam tanq; ad finẽ vt pʒ ex phyloſopho pꝛimo ehti ·
qʒ res operata nobilioꝛ eſt opatione. Sed aliqua eſt ope
neqʒ oꝛdiat᷑ ad mãs pia c de cythariatiõe.go
nis ſuffictẽter dictuʒ eſt ꝙ poſt excogitationẽ ſ equit᷑ factio q̃ tranſiti materiã exterioꝛeʒ vt pʒ · ¶Ticendnʒ ſicut di.· cit doc..in pꝛio ethycoꝝ ꝙ dupler eit opatio tranſiẽs ĩ materiã exterioꝛeʒ · Puedã eſt q̃ tranſit ĩ materiã vtendo ea ſolũ ſicnt cvthariʒatio aut puliatio oꝛgani. Et talis ope ratio dicit᷑ opatio trãſiens q̃ quideʒ eſt finis ⁊ nõ res ope rata. Alia eſt opatio trãſiens in materiã extrinſecã nõ ſolũ vtendo ea:ſed eã alterãdo ⁊ infoꝛmãdo. Et talis oꝛdinat
ratio artiſicialis q̃ neq; eſt ĩtelligẽtia
ad rein operatã tanq; ad finẽxicet ergo oĩs operatio ar⸗ tiñcialis que ſequit᷑ excogitationẽ trãſeat in mãm:non tñ
ſemp tranſit ad rem opatam q̃ remanet facta operatione. Mie autẽ fit mentio de generatione artis qua aliquid pꝛo ducit᷑ per opationeʒ talem. ¶TAd rstiones ergo oẽs pʒ ſo lutio ex dictis.
hneſtio.iʒ. de modo gencrationis eoꝛum qne funt a chſit vel a foꝛtuna. 2 26
nc cõſiderandũ reſtat de modo generationis eoꝛum q̃ fiunta
eaſu vela foꝛtuña aut per accidẽs poſt cõ⸗ ſiderationẽ eoꝝ q̃ fiũt anatura? ab arte. Virca qð q̃runt᷑3. ¶ ꝛio vtrũ gſia ð caſualis icipit ab eedẽ ÿᷣnꝰ a quo ſcipit
S
it: poſiit pꝛedicari dẽ eo qnod.
nitatẽ:nõ eſt de cõſtitutione ſanitatis:ſicut
gin artificiar cho vtx ipoſiblle ſt aligd cẽ facu; niſi aliqd pꝛeeriſtat. ¶ Vertio vtrũ materia 93
Metha.
Ipſa go ſpẽs in aĩa exñs nõ ẽ qð qd erat eẽ rei artiſcite ¶ N equitur in pßo ⁊ doc.. bi. eʒivero acalu.
8 pmum ſie ꝓcedit. Midet ꝙ —. generatio que ſit a ca⸗ 3 ſu nõ incipiat ab illo pꝛincipio a quo incipit ge neratio q̃ eſt ᷣm arteʒ. Mã generatio calualis
sð ſit a ſine pᷣconcepto alias nõ eiſet caſualis ſed eſſet ꝑſe
intẽta. lla.n. fiunt a caſu qᷓ̃ euenũt pꝛeter intentionẽ agð⸗ tis:vt pʒ ⁊0. phyſicoꝝ ⁊ hiꝰ· Ped generatio artiic⸗ lis incipit a fine pꝛecõcepto · N pꝛima pãtio artiſicis di
Relinquit go g nõ ſit ideʒ pꝛincipiũ a quo pꝛocedit gůa tiocaſualis ⁊ artificialis. Pꝛ ᷓi ab eodeʒ pꝛincipio
Sed a tali pꝛicipio nõ ꝓcedit ſanatio caſualis:ſʒ a ↄfrica⸗
tione vei ab ajiquo alio hmnõi. Igit ac. ¶ 5 eſt phus in lra dicẽs. Si vo a caſu:ab hoc qð quidẽ faciẽdi eſt pꝛi⸗ cipinʒ facienti ab arte: vt qð ĩ mediri foꝛſiã a calefactiõe pꝛincipiuʒ: hoc autẽ foꝛte fricatione. Caloꝛ itaqʒ in coꝛpo reꝛant ꝑs eſt ſanitatis: aut ſequit eũaliqd tale qð eſt pars
ſanitatis: aut ꝑ plura: aut ꝑ mediũ vnũt hoc antẽ vltimuʒ
faciẽs: ⁊ qð eſt ita pars eſt ſanitas ⁊ domꝰvt lapides ac̃.
Reſpondeo nnheen 2 eſt pꝛincipiũ in generatlonẽ àr ris·uelqã eit prinn qð eſt pꝛimũ in itelligendoe⁊ v⸗ timũ in exequendo: qð eit finis pꝛecõceptus ab artiſice. Alind e pꝛinnqð eſt pꝛimnʒ in exeqnẽdo:⁊ vltimuʒ in chcipiẽdo illud.ſ. a quò artifex incipit operari · Ab illo g pncipio qð eſt pꝛimũ in itentione agentis nõ incipit gene ratio caſuatis vt volnerũt duo pꝛima argumẽtã ane ilco trariũ adducta. Sed ab illo pᷣncipio qð eſt pꝛimũ mexe⸗ cutione generationis artificialjs ĩcipit generãti⸗ caſudlis. uod ꝓbat pßus exemplo. ã vt dieit hic doc. ᷓ· ſicut in medicõdo pᷣncipinʒ ſanationis aliquãdo foꝛſan fita cale factione: ⁊ hinc etiã incipit fanatio quãdo aliqꝰ caſu ſana
qꝛ caloʒeʒ aliquis exgitat ↄfricatione pꝛeter intẽtionẽ ↄfri⸗
antis· ec ille. Tõſiderandũ eſt igit pꝛo amplioꝛi de
claratione pꝛecedẽtinʒ ſᷣm doe. ᷓ.in lectione ꝙ caloꝛ de coꝛpoꝛe excitatus ꝑ cõfricationẽ vel medicationeʒ: aut e
pars ſanitatis quaſi intrãs ſbam ſanitatis:ſicutci ipſa alte ratio calefactionis ſuſficit ad fanitateʒraut ſequt᷑ ocãlo⸗
rem aliqd qð eſt ꝑs ſanitatis: ſicut cum ꝑ caloꝛem ſit ſani
tas p hoc ꝙ caloꝛ diſſolnit aliquos humoꝛes poe quoꝝ diſlutio eſt iam ↄſtitnẽs ſaniiatẽ aut etiã põt elie hoc ꝑ plura media:ſicut cum caloꝛ ↄum it humoꝛes iup
fiuos ⁊ ĩpedientes aliquos meatus in coꝛpoꝛe abus con⸗ ſumptis ſt debitus motus ſpirituũ ad aliquãs determi⸗ natas ptes coꝛpoꝛis:⁊ hoc vltimũ eſt lam faciẽs ſanitole·
Et qð eſ ita.i.ꝓximũ factiuũ ſanitatis eſt aliqua ꝑs ſau⸗
tatis ⁊ intrat in cõſtitutione ſanitatis. Et ſilr eſt in alijs ar
tifcialibꝰ. mam ꝑtes domꝝs ſunt lapides: quo comp⸗ ſitio eſt iam aligd domus. Mec ille. Et eſt phus ſentel
lter in lr̃a. ¶ Sed dicebat diſcipulus. Nnd qð canla ſů domiſicato! q
cauſat domnʒ nõ intrat ʒſtitutionẽ domus.g male vl tur dictũ ꝙ illud qð eſt prinũ pᷣncipiũ factiuũ imut eſt alicqa ps ſanitatis ⁊ð. CP icẽdũ ꝙ aliqd cauſat
dupir· Tnoꝰ effectiue. Et tale nõð intrat in ↄſtitutione A⸗ teriꝰ foꝛmaliter:ſʒ ſolũ virtuair:ſicnt ſupꝛadictum.. coꝛpoꝛe celeſti qð ingredit ↄpoſitionẽ iſtoꝝ inferioꝝ— tuaiiter trñ. lioo aligd cauſat aliud foꝛmaliter aut mnã
rialiter. t tlle bene ſubſtãtialiter ingredit ↄſtitutionei alterius fcut lapides ⁊ ligna ⁊ cõpoſitig egꝛůdem ſant domñ ⁊ intrãt ↄſtitutionẽ domns · ¶Ntlʒ pabeat mãm er qna ft: habet tñ mãm in qia eſt⸗ mon circa quã. CAd rqͥnes igit duas pꝛimas pʒ ſolunot.. coꝛpoꝛis articuli. Nd ʒn. dðm ꝙ pᷣncipiũ gegenn. a quo incipit generatio artificialis põt dul H Znemod
=
l
—
—
— 2ꝛ

enn 7 mn At Sno yᷣm eius am. Ft ſic nõ ſemp eſt idẽ pᷣnmna quo in bnn cipit gñatio artificialis ⁊ caſualis. Ilioo põt cõſiderari ᷣm 3 n efficaciã ⁊ virtutẽ.ᷓt ſic ab eodẽ p̃nꝰ vtraqʒ exoꝛdium ſu cu mit..calefactione vel ab aliquo hmõi. mit ¶Sequit᷑ ij pho ⁊ Doc. S.ibi e iu
ic ꝓcedit᷑. Vide⸗ Ta 9 B ſecundum tur ꝙ poſſibile ſir 3 pmt aligd eſſe factũ abſqʒ hoc ꝙ aſigd pᷣexiſtat. naʒ hti að ſit nõ eſt vt pʒ in po piẽr. ð autẽ nõ eſtnõ
ehimn. ect·iz. pᷣexiſtit. ergo aligd ſit abſqʒ hoe ꝙ aligd p̃exiſtat. CPꝛ⸗
5 Ii aligd pᷣexiſteret anñq; mã fieret velß eẽt id vel foꝛa. Lõpoſitũ. n. nõ eſt añq; fiat. Sed mã nõ pᷣexiſtit. Tů pꝛi⸗ mo qʒ exiſtere eſt ipſiꝰ cõpoſiti vt ſupꝛa pꝛobatũ eſt. Tũ 20 qꝛ in eſt in pura poi.qð eſt in potẽtia nð ent. Meqʒ pᷣt dici ꝙ foꝛna p̃exiſtat añ grationẽ cõpoſiti qꝛ alias eẽt po⸗ nẽda inchoatio foꝛmaꝝ ſicut albertus magnus poſuit. qð ti eſt 5 Doc.J.in hoc y.vl infra patebit.igit᷑ ⁊c̃. CGʒ in Zriũ eſt phᷣs in la dicẽs. quare ſicut d̃ ipoſſibile factũ
eſſe ſi nihil pᷣexſtiterit vt dr̃. ð quidẽ igit᷑ ꝑs ex neceſſita te exiſtat palaʒ. Mã nãq;ꝓs: Ineit. n.⁊ fit h. Sic igitur ⁊
eoꝛum que in ratione ⁊c̃. Reſi pondeo dðm ꝙ ipoſſibile ẽ aligd eẽ fa W ctũ niſi aliqd pᷣexiſtat.qꝙð pꝛo bat phs auẽte ⁊ rõne. Auctoꝛitate adẽ qutiquoꝝ phoꝛum dicẽtiũ ꝙ ex nihilo nihil jit. Dẽ ergo qð fit: fit ex aliquo pᷣ eriſtẽte Rõne vero ſic. Meceſſe eit. n. ptes pᷣexiſtere ex q bus totů ↄponit qꝛ ptes pᷣcedũt totũ oꝛdine gatiõis vt ſupꝛa cõceſſuʒ eſt. Sed oẽ qð gñatur: gñatur ex n ⁊ foꝛ* Benerat᷑ eriã a ſuo ſimili.ge ſequit᷑ ꝙ tã mã qᷓ; foꝛꝰ p̃exi ſtat. CAduertẽdũ eſt aũt hic ᷣm phin vt dicit hic IHoc. S.qð illnd qð p̃exiſtit in gñatione alicuins opʒ ꝙ ſit ps cõpoſiti. quod ꝓbat phs rõne ⁊ a ſigno. Ratiõe quidẽ ſic Mã illud qð eſt in gfiato ⁊ ſit giiatũ eſt ps gniati. Sʒ mã eſt in gñato ⁊ ſit gratuʒ qñ in actu educit. Jili foꝛma eſt in gñato.gh xc̃. Idẽ pʒ a ſigno.nã ſi querat᷑ qq ſint circu- li multi.i.pticulares ⁊ diſtincti vtroqʒ mõ poſſumus rñ⸗ dere ꝑ mãm.ſ.⁊ ꝑ foꝛmã. per mãm quidẽ dicẽtes ꝙ cir⸗ cnlus eſt es per foꝛmam auteʒ dicentes ꝙ circuius eſt ta lis ñigura hec oĩa dhoc. San. in lectione jicet non ſicnt a⸗ cẽt. CAduertẽdũ eſt vlteriꝰ ᷣm Poc. Say. in lectiõe ꝙ phs hic ntltos eirculos dicit pticulares. Mam circulus Fm ſpẽm ⁊ foꝛmã eſt vnius tiñ. Multiplicat᷑ aũt ⁊ indi⸗ uiduat᷑ ꝑ mãʒ hec ille · Ex pꝛedictis ergo infert phs ꝙ cir culus ereus hʒ in ſus diffinitiõe mãʒ ⁊ nõ ſolũ foꝛmã.qð eit 5 albertiſtas. qui volũt ꝙʒ diffinitio ſolũj foʒmã icludat ⁊i mãʒ vt ifra patebit.ſ.i.ðo.q.ʒů.ar.pᷣo. ʒ iſtabat di ſcipulus. nã gã efficiẽs pᷣexiſtit. Sili ⁊ finis faltẽ in intẽtio⸗ ne agentis. Et tñj cõſtat ꝙ efficiens ⁊ ſinis nõ funt pꝑtes ge nerati ergo male dictũ eſt ꝙ illud quod pꝛeexiſtit en ps giati. P icẽdũ ꝙ aligd d̃ pꝛeexiſtere dupliciter.vnoꝰ ſicut ex quo aut per qð aliquid ſit intrinſece. Et ſic illð qð exiſtit eſt pars rei gjate. Ilioꝰ ſicnt a quo aut ᷣm quod ex trinſece aliquid ſit. Et iſtoꝰ nõ opʒ ꝑꝙ illud quod p̃exiſtit in gñatione alicuius ꝙ ſit pars rei niſi m virtutẽ ſicut di ctũ eſt. NAduertendũ eſt tiĩ ꝙ aliqnid pꝛimoo ⁊ intrin⸗ ſece dicitur pꝛeexiſtere dupliciter. Wnoꝰ pꝛioꝛitate natu/ re. Et ſie ↄſtat ꝙ foꝛma pꝛeeriſtit toto cõpoſito. Ilioꝰ pᷣo ritate tpis. Et ſie nõ opʒ ꝙ foꝛma pꝛeexiſtat actu ⁊ foꝛma liter niſi accipiẽdo oꝛdineʒ tpis ſicut ſupꝛa in pꝛinꝰ hnius ſeptimi accipiebat᷑ qů ens. . igit dðm ꝙ illud qð ſit nõ pꝛe Acd pmum ex iſtit vᷣm ſe totũ ſed bene m ſuas partes.nõ.n. dicit᷑ ꝙ neceſſe ſit illud qð fit pꝛeexiſte re ſed ad hoc ꝙ aligd fiat neceſſe eſt aliquid alind pꝛeexi⸗ ſtere.vʒ ꝑtes ilerũtamen illa pꝛopoſitio.ſ.qð ſit non eſt hʒ dupliceʒ ſenſum. Nã illa que fiunt ſunt in duplici dfia quedã.n.ſunt que hit eſſe folů in fieri.ſicut nauigare ⁊ ſi milia. In hijs aũt qð fit eit. Tli bene valet ↄtia:nauiga tio fit ergo nauigatio eſt. alia ſunt que hit eſſe non ſolũ in
—
—
jeri ſed in facto eſſe icut domus ⁊ ſimilia.iᷓt talia adhuc — ſunt in duplic differẽtia. Dnedã.n.ſuntq̃ ſucceſſiue junt * ⁊ vð in inſtanti introducit᷑ foꝛma jm eſſe cõpletũ. Etĩ ta
T
Sertadecima
libus qð ſit nð eſt vñ nõ ſequit᷑· omns ſit ergo domns eſt. Jed bene ſequitur domus ſit ergo domus non eſt. Simtliter aqua caleñt ergo aqua nõ ẽ calefacta. Alia ſunt quoꝛũ foꝛme in inſtanti pꝛoducuntur que nõ ſuſcipiũt ms gis 7 minus. Pt in talbus ſimiliter quod ſit eſt. vt quan⸗ do homo generatur eſt ⁊ ĩmediate ante nõ fuit ⁊ hoc acci piendo generationẽ ſᷣm quod diſtinguit cõtra alteratiõeʒ pꝛeuiã vt.ſ. dicit ſolã introductionẽ inſtantane forme ſub ſtantialis. Secus ſi accipiat generatio ᷣm ꝙ in ſe iclndit Alterationẽ pꝛeui. Ci ⁊m dicendũ ꝙ materia pᷣexiſtit nõ quidẽ ſᷣm ſe ſed ſub fo:ma abticienda qus remota fit ſub foꝛma introducenda ⁊ cũ taln foꝛma eſt pars rei pꝛo⸗ ducte. Similiter foꝛma pꝛeexiſtit in materia nõ quidem foꝛmaliter vᷣm eſſe foꝛmale foꝛmabile vt Albertus voluit ſed materialiter effectiue ⁊ diſpoſitine vt Doc. S. volnit ſicut infra diſputabitur cum de inchoatione ⁊ pluralitate foꝛmarumn agetur.
¶Sequit᷑ inpho a Doc. F.ibi. Ex quo vero.
tertium ſic pꝛoceditur. Tider
. ꝙ materia ex qᷓ aligd + nõ poſſet pꝛedicari dẽ eo cuius eſt. Naʒ ps
6 poteſt pꝛedicari de ſuo toto vt ſepiꝰ oct. 4 ec.i.
S. aſſumit: vt patet po pyermenias. Sed materia eſt ps
cõpoſiti vt in pꝛecedenti articulo conce ſſum eſt igitur ⁊̃. ꝛ Ad rqnem pꝛedicabilis requirit᷑ g ſit foꝛma to tus per modũ totius deſignata vt in pꝛedicabilibꝰ dicti eſt · Inde eſt g foꝛma pariis nõ põt pꝛedicari de toto. vt hec eſt falſa. hoõ eſt anima. Sed materia nõ eſt foꝛmato⸗ tius cũ nõ ſit foꝛma.igit᷑ ⁊c̃. C ꝙ ʒo. ꝛedicatnʒ habet rõnem foꝛme vt dicitur in pꝛimo pvermenias. Sed ma⸗ teria nõ eſt fqꝛma igitur ⁊̃. Sed in cõtrariũ eit phs in lir tera dicens. Ex quo vero vt materia fit. nedã dicuntur quãdo junt nõ illud ſed aliuimodi vt ſtatua nõ lapis ſÿʒ la pidea. Idẽ ponit ſupꝛa dicens. Ttroqʒ autẽ mõ dicimus Seos circulos quid ſunt ⁊ materiã dicentes quia es ⁊c̃. Pec ergo eſt vera:circulus eſt es.⁊ ſtatua eſt lapidea.⁊ ſc materia pꝛedicatur de toto. dicendũ ꝙ materiã pꝛedicari Reſpondeo de eo eſt materia poteſt intelligi dupliciter. Anoe ꝙ pꝛedicetur in obliquo. Et ſic bñ pꝛedicatur vt dicendo ſia na eit ex ere. Domns eſt ex lapidibus. Alioꝰ ꝙ pꝛedicetur in recto. Ft hoc dupliciter poteſt intelligi. Wnoo g pꝛedicetur in cõcreto ⁊ denomi⸗ natiue. Et ſic etiã bene pꝛedicatur vt dicendo. Statua eſt lapidea. Womus eſt lignea ⁊ ſic de ſimilibus. Ilioo põt intelligi ꝙ pꝛedicetur in abſtracto.t hoc iteꝝ dupliciter qnia vel loquendo de pꝛedicatione cauſali. Et ſic etiã ma teria bene pꝛedicatur de toto.vt dicendo. Statua eſt es. i.ex ere. Vel loquẽdo de pꝛedicatione eſſentiali.xt du pliciter. vnoꝰ loqnendo de vera materia. Et ſic materia nunq; predicatur de toto ſicut volnerunt argnmenta ante in contrarium adducta. Alio modo loquendo de eo quod habet modum materie ⁊ quod nõ eſt vera materia ſicut genus habet rationem materie in oꝛdine ad ſpeciem. Et ſic mhil refert materiam pꝛedicariẽt eſſentialiter de eo en mus eſt. ſicut cum dicit hemo eſt animal. N Sed dubinʒ reſtat vᷣm philoſophum vt deducit hic Doc. Ban. vtrum indifferenter ⁊ eodẽmodo omne illud ex quo aliquid fit: voſjt pꝛedicari de eo qnod ſit ↄcretine ⁊ denominatine.
CAcd quod reſpondet philoſophus ꝙ nõ quia licet con
cedamus ꝙ ſtatua eſt lignea vel lapidea non tamen con⸗ cedimns ꝙ connaleſcẽs ſit infirmus licet ex lapide fiat ſta tua et ex infirmo fiat conualeſcens. Cuius ratio eſt quia dupliciter aliquid dicitur fieri ex aliquo. Tinomodo ſicnt er pꝛiuatione. Alio modo ſicut ex ſubiecto quod diciur materia ſcut dicitur ꝙ homo ſit ſanns et ꝙ laboꝛãs ſit ſa nus. Illud ergo ex quo aliquid ft ſicut ex ſubiecto bene pꝛedicatur in recto denommntiue tamen de eo quod fit 7 econuerſo vt ille qui eſt ſanns eſt homo et homoẽ ſan us. Sed illud ex quo jit aliquid ſicut ex pꝛuatione non pꝛe dicatur in recto de eo quod fit. icui non dicitur ꝙ con⸗ ualeſcens eſt inirmus ſed ꝙ ex iirmo ſt Ss

VSeptimi
pꝛi loqũendo. CAduertendũ eſt aũt ðᷣm Moc. S.in le⸗.
ctiõe vt etiã innnit philoſophus ꝙ licet aliquid dicat᷑ fie⸗ ri ex aliquo ficut ex ſubiecto et ſicut ex pꝛiuatiõe tamẽ ꝓ⸗ pꝛie aliquid dicitur fieri magis ex pꝛiuatione qᷓ; ey ſubie- ctoꝛſicut magis aliquis dicitur fieri fanns ex laboꝛante; ex homine. Fed hoc fieri hoc dicimus magis fieri ĩ ſbo q; in pꝛiuatiõe. magis eniʒ ꝓpꝛie dicimus ꝙ hõ fit ſanus q; ꝙ laboꝛãs fit ſanns · Pt ideo ille qui eſt ſanus nõ dicit laboꝛãs ſed magis dr̃ hõ et ecõᷣuerio hõ dicit ſanus.ve · rũtamẽ in quibuſdã pꝛiuatio eſt nobis imanifeſta et inoĩa ta ſicut pꝛiuatio cumuicũqʒ tignre in ere nõ hʒ nomt̃ipoſi tũ:nec etiã pꝛiuatio domnus in lateribus et lignis. Et ideo vtrũ materia ꝓ inũ et pꝛinatiõe ſimnl. Et pꝑ hoc ſicut il⸗ lic dicimus ꝙ ſanus ſit ex laboꝛãte ita hie dicimus ꝙ ſta⸗ tua ſit ex ere et domns iit ex lapidibꝰ et lignis. Et ꝓpter hoo etiã ſic illic ex quo fit aliquid ſicut ex pꝛiuatione non pꝛedicat deſa qꝛ nõ dicimus ꝙ ſanus ſit laboꝛãs itã nec hic dicimus ꝙ ſttaua ſit lignũ ſed inutat abſtractũ in con cretũ dicẽdo ꝙ ſtatua eit lignea et ſimiliter domns nõ eſt lateres ſed lateritia qꝛ ſi quis diligẽter inſpiciat nec ſit ſta⸗ tna ey ligno ner domus ex lateribus ſimpliciter loquẽdo ſed ꝑ aliquã ꝑ mutatõeʒ · Fiũt. n.iſta ex illis ſicut ex aliquo ꝓmutato et nõ ſicut ex pmanẽte. Es.n.infiguratũ nõ mã⸗ net dũ ſit ſtatua neqʒ lateres incõpoſiti dũ fit domus · Et pꝛopter hoc in pꝛedictis variat pꝛedicatio · hec Poc. H. foꝛmaliter in pꝛeſenti lectione. CAd argumẽta igitur pa⸗ tet ſolutio ex dictis.
dõ.. de ncipio generationis ⁊ eoꝛum que nauraiter generantur.
L conſiderãduʒ reſtat a quo Emnde fiat generatio naturalis re d Frum vtrum a ſpeciebus ſeparatis a rebꝰ
ant ab aliquo coniũcto. ¶irca quod du
plex occurrit cõſideratio. CPꝛimʒ erit
3 de pꝛincipio a quo ſit generatio · C ecũ da erit de quibnſdam que poſſunt eſſe dubia circq pꝛede terminata. C irca pꝛimnmn queruntur duo. C Mꝛimo quid ſit illud quod pꝛopꝛie generatur. d Secundo vtrũ cauſa generationis ſit ſpecies ſeparate· ¶CGequitur in Mhiloſopho ⁊ doc. S.ibi. Muãdo ve o ab aliquo ⁊ eſt lec. 7— ſic pꝛoceditur. Vi⸗ g pꝛimum detur ꝙ foꝛma ſit il
lud quod generatur. Mam in toto compoſito
non ſunt niſi duo ſeilicet materia ⁊ foꝛma · Sed materia non eſt id quod generatur vt hic concedit philo⸗ ſophns. ergo foꝛma eſt id quod generat · C 20.Pꝛo ⸗ pter quod vnumquodqʒ tale ⁊ illud magis. Sed totum ompoſitum dicitur generari per foꝛmam.ergo videtur
ꝙ foꝛme marime comnpetat generari. CP zo· Mnd qð
pꝛoducitur per tranſmutationem a non eſſe ad eſſe genera tur vt patet per diffinitionem generatiõis. Bed forma na turalis eſt huiuſmodi igit᷑ ⁊c̃. CP 4· Omne ens citra deum vel eſt creatum vel naturaliter pꝛoductum⸗ Bed foꝛma naturalis non eſt deus nec eit creaia ergo eſt natu⸗ raliter pꝛoducta.igitur ⁊c̃. C Sed incontrarium eſt phi ioſophus in littera ibi. uoniam vero ab aliquo fit quod ſit oc autem dico ipſum pꝛincipium generationis eſſe: xex aliquo fit autem ndn priuatio hic ſed materia ⁊c. Reſi põdeo dicendunm ſicut ẽt ſupꝛa dictũ eſt — in hoc.7o. q.i⁊· ar po. ꝙ nec mate ria neqʒ foꝛma dicuntur generari.ſed totum compoſitus. Muod autem materia ⁊ foꝛma pꝛopꝛie non dicantur ge⸗ nerari aut fieri ſic pꝛobat DPocto. Fan.ᷓᷣm philoſophum Mam omne quod fit ant generatur fit ab aliquo.ſ. ab agẽ te.⁊ ex aliquo · ſ.ex materia vt dictũ eſt. Ged nullũ agens generando facitnateriam neqʒ foꝛmam ſed totum com⸗
poſitum. ergo materia ⁊ foꝛniã non dicuntur pꝛopꝛie fie⸗
ri aut generari Duod autem agens non faciat materiam
ett ver ſe manifeñum eo ꝙ mãeria pꝛeeriſtit facioni. Et
Hetha.
ſic ſi agens faceret materiam mateniã eſſet anteq; eret. Lnde non opoꝛtuit philoſophum ſpecialiter pꝛobare ꝙ
materia non fieret. Sed ꝙ foꝛmna non fiat niſi per accidẽs
ſic pꝛobat philoſophus. Mam ſieri eſt via in eſſe. Sʒ for⸗
me non pꝛopꝛie habent eſſe ſed magis ſunt quibꝰ aliqus pñt eiſe. ergo foꝛme ꝓpꝛie n ðfinnt ſed incipiũt eẽ eg mõ
quo ſunt illis·ſ.factis q̃ ꝑ formã ſe ſe hit. CP ꝛ0. Quic⸗
quid agẽs facit opoꝛtet ꝙ faciat ex aliquo alio ſict ex ma teris. Mã vt dictũ eſt oĩs giatio fit ex mã ergo ſi agens ꝑ ſe faceret foꝛmã ſeq̃ret᷑ ꝙ faceret eaʒ ex iã aliqᷓ:⁊ per cõ
fequens forma eſſet cõpoſita ex materia⸗ forma.Et red
dibit eadem queſtio de forma foꝛme ⁊ ſic in infinitus qð
eſt inconneniens ergofoꝛme proprie non ſiunt ſed fiunt..
in alio.⁊ hoc loquendo tam in naturalibns qᷓ; in artificiali bus.ſimiliter ⁊ in hijs que fiunt per violentiam.Ex quo infert philoſophus ꝙ ipſum quodquid erat eſſe pꝛopꝛie non dicitur ſieri qᷓ;uis ſit idẽ rei facte. Supꝛa enim oſten⸗ ium eſt vnam quãq rem eſſe idem omni ſuo quodquid erat eſſe. Qnia tamen ipſum quodquid erat eſſe pertinet ad ſpeciem ⁊ ab eo excluduntur conditiões indiniduales que per accidens inſunt ſpeciei.ſpecies autem ⁊ glia vni⸗ uerſalia non generant niſi per accidens ſingularibus. ſ.ge neratis ideo ipſum quodquid eſt non generatur per ſe ſed per accidens. Et licet in littera dicatur gꝙ foꝛme fũt ĩ na teria non tamen propꝛie foꝛme dicnntur feri ſed educun tur de potentia materie que eſt in potentia ad foꝛmam ⁊ ſit actu ſub actu ſub forma qudd eit facere compoſitum Sed ꝙ totum compoſituʒ proprie ſit illud quod dicitur ſieri probatur ſᷣm philoſoppum dupliciter · Pꝛimo ſic· Dnne enim quod ſit:fit ex materia vt dictum eſt. Sʒ id quod fit ex inateria eſt compoſitum ex materia ⁊ foꝛma ergo propoſitum verum. Secũdo omne quod fit opot⸗ tet eiſe diuiſibile in materiam ⁊ formam. Bed omne tale eñ compoſitum.igitur ⁊c̃. Pꝛobatio prime: quia ſi for⸗ me ſpere enee ſit ñgura ſolida a cuius medio omnes li⸗ nee ducte ad extremitates ſint equales opoꝛtet ꝙ hniuſ⸗ modi ſpere eneę hoc ſit materia in quo ſcilicet eit ilðqð facit generans. Et opoꝛtet ꝙ hoc quod generans facit ſit in illo ſcilicet in materia. Et totum compoſitum quòd ex illis duobns reſultat pꝛoprie dicitur fieri quod etiamn eſt diuiſibile in materiam ⁊ foꝛmam. Moſſet etiaʒ elicialia ratio. Nam illud quod eſt generans eſt ↄpon.qꝛ actiòes ſunt ſuppoſitoꝝ. Ergo illð qð fit aut gñat eſtcõvo· pa tęt coniequentia quia effectus debet aſſimilari ſuo agẽti. Erx pᷣdictis ergo patet ꝙ materia ant forma aut qbqui erat eſſe proprie non dicuntur fieri. Patet etia ꝙ cuiu libet generati vna pars eſi materia? alia forma · hec o nia Boct. San in preſenti lectione diffuſius vt pateti lit tera. naliter autem contra aliqua predicta inſtabat diſci pulus patet ſuperius in hoc eodem libꝛo.q.iꝛ.ar. primo vbi eadẽ mã plenins diipntata eſt. e quah nulla actꝰ fniſſet mẽtio niſi textus ⁊ dicta doc. S. hoc egiſſent. Tcd pꝛimum Itnrnegeneeſhn P IUii Auia lʒ in toto cõpoſito nð ſit nii mã ⁊ forma ↄprehendẽdo ſub forma forinã totins 7 formã partis tñ ↄponn realiter differt ab vrroq; ſeorſum accepto. Ideo lʒ mã ꝓprie nõ dicat᷑ feri non ñ jegur ꝙ ſorma ꝓprie ditat feri ſed totũ ↄpon. Cd ꝛn dicidꝭ ꝙ illg ꝓpoſitio dʒ intelligi in cauſis x ſe vniuocis à totali bus · Forma aũt nõ eſt totalis cã gnatiõis cõpoſiti · nde argumentũ nõ cõcludit. CAdzi dðm ꝙ dupliclter dl quid ꝓducit᷑ ꝑtrãſmntationẽ. Enoꝰ ſicut id quod ua tur. Alio ſicut quo. Illnd ergo qð pᷣmoo pducit pie dicitur ſieri. Tale antem eſt cõpoſitum ⁊ non forma. S⸗ forma eſt quo aliquid producitur. ¶ Ad 4 dicendum ꝙ lorma bene dicitur eri in materia per alteurʒ no ſe ⁊ ꝓprie ſicut dictũ eſt qð ↄcludit arg.⁊ ⁊ nihil allo⸗ Sequitur in Mho ⁊ Bocto. Fan. ibi. Mtrumn B ecũdũ ſic proceditur. idet ꝙ ſpecies ſeparate ſint e generationis in iſtis interioribus. Nam ioꝛ
me nõ ſiunt ab agẽte naturali quiaq agene
3 —
—= —
S—
=

NQueſtio
agente naturali eſt compoſitum ex materia ⁊ formã vt in precedenti articulo dictum eſt. ed conſtat ꝙ forme ſiũt cum habeant eſſe poſt non eſſe.ergo finni ab aliquib? foꝛ mis ſeparatis cum vnumquodqʒ a ſuo ſimili generetur. Et ſic forme ſeparate dicuntur cauſe generationis in iſtis inferioribus. ¶ P ꝛ0. Anima rationalis fit ab aliquo.ſed conſtat ꝙ non ſit àb aliquo agente coniuncto. relinquitur ergo ꝙ ſit ab aliqua forma ſeparata. Et ſic idem qð priꝰ CP ʒ. Pmne quod generatur Rt ex aliquo vniuocd. ß cõſtat ꝙ animalia que finnt per putrefoctionem generan tur ⁊ tamen non vniuocantur in aliqua forma coninncta materie. ergo oportet ponere formas ſeparatas preſertiʒ d generatidnem animalinm. ¶P 40. Mullum particn lare agens agit niſi mediantibꝰ qualitatibus actiuis ⁊ paſ finis. ergo nullum tale agens inducit formam ſubſtantia lem cum nihil agat vltra ſuam ſpeciem propriaʒ ergo ta hs forma inducitur ab aliqua alia forma ſcilicet ſeparata ⁊ ſic idem quod prius. Ced in contrarium eſt philoſo phus in littera ibi. trum igitur ſit qu edam ſpera pꝛeter has aut doꝛnus preter lateres ant nůc facta eñt. ſi ic hoc non erat h̊ aliquid ſed quia tale ſignificat hoc autem ⁊ de termina um non eſt.ſed facit ⁊ generat hoc tale.⁊ quãdo
generatumn eſt boc tale xẽ. Reſi On dco dicendũ ꝙ platonici ponebãt P ſpecies eſſe cauſas generatiòis dupliciter. vnoꝰ per modum generantis. Alio per mo dum exemplaris. Sed neutro iſtorum modoruʒ ſpecies ſeparate ᷣm philoſophum ſunt ponende cauſe generatio nis in iſtis inferioꝛibus. Qnod igitur non ſint ponẽde cau ſe generationis per modum generantis Pꝓbat philoſopns Fᷣm Doc. S.in tali ratione.mne quod generatur eſt cõ poſitum ex hac materia ⁊ foꝛma vr oſtenium eſt. Sed oẽ tale compoſitum eſt hoc aliquid ⁊ determinatum in e⸗ cie.ergo omne illud quod generatur eſt hoc aliquida de terminatum in ſpecie. Sed generatum debet eit ſimile generanti.ergo omne generans debet eſſe hoc aliquid et determinatũ. Sed ſi ponantur ſpecies ſeparate nullo mõ erunt hoc aliquid ſed ñigniicabunt tmñ quale quid: quod nõ eſt determinatum. Illud emm quod ſigniũicat aliquid abſqʒ determinatione buins vel illius eſt determinatum. Sed foꝛme ille ſeparate ſi eſſent ſignificarent aliquid ſine determinatione huius vel illius.vnde non eſſent hoc ali⸗ quid. Ergo tales foꝛme ſi eſſent non poſſent eſſe generan tes · Ex quo infert philoſophus ꝙ cũ tales foꝛme nõ poſ⸗ ſunt eſſe cauſe generationis ſequiur ꝙ non erunt ſpecies quedam ſubſtantie per ſe exiſtentes quia oẽs tales ſubſtã tie.ſ.per ſe exiſtentes poſſunt generare. Simliter ꝙ taleſ ſpecies non ſint cauſe generationis per modum exempla ris oſtendit philoſophus vᷣmn Poc. Stali ratione. Si.n. tales fpecies ſeparate requirerèntur ad generationeʒ per modum exemplaris hoc maxime eſſet verum in ſubſtan tijs naturalibus que ſunt maxime ſubſtantie reſpectu arti ſicialium. Sed in pꝛedictis ſubſtantijs naturalibus ſuffi⸗ ciens eſt generans ad faciendum ſimilitudinem ſpeciei ⁊ generatum conſequi talem foꝛmam in materia.ergo non poꝛtet ponere eſſe aliquam ſpeciem ſeparatam quai exẽ plum rebus generatis ex cuus vmaginatione res gene · rate ſpeciei ſimilitudinem conſequantur. Mediam ꝓbat philoſopbus inductiue. Mam homo generat hominem: equus equum vnaquaqʒ res naturalis generat aliam ſi bi ſimilemn in ſpecie mñi accidat aliquid pꝛeter naturaʒ: ſi cut eſt cuin equus generat mulum. CAduertendum eſt hic diligenter ðm Doc. P · ꝙ talis generatio qua eqnus generat mulam dicitur pꝛeter naturam particularem: qꝛ eſt pꝛeter intentionem nature particnlaris. Ei irtus.n. toꝛmatina que ett in ſpermate maris ad hoc naturali eñ dꝛdinatavt pducat omnino ſimile era quo ſperma eſt de ⸗ ciſum. Sed de ſecnndaria intentione eſt ꝙ quando perfe eta ſimilitudo induci nõ poteſt inducatur ſimilis qnaliter cüqʒ poteſt. Et quia in generatione muii ſperma equi nõ Poteſt inducere ſpecieʒ equi in materia pꝛopter hoc ꝙ nõ t propoꝛtionata ad ſuſcipiendam ſpeciem equi inducit
—e ee n Aneee 7 —
Secimaſeptima
ſpeciem pꝛopinquam.nde etiam in ſpeciè muli ent ali quo modo generatum ſimile generãti.hec ille. C Aduer tendũ eſt etiam ᷣm eundem bidem ꝙ etiam eſtaliquod pꝛorimnm genus in generatione mhl quod non eſt noĩa tum cõᷣmnne equo ⁊ aſino. Et ſub illo genere contnetur etiam mulns.Unde ßᷣm illtid Senus poteſt dici ꝙ ſimile generat ſimile: vt verbi gratia ñ dicamus ꝙ illud pꝛoxi⸗ mnʒ genus ſit iumentuʒ poterimus dicere ꝙ licet equns non generet equum ſec mulum in generatione muli iu· mentum tamen generat iumentum hec il e·Ex quo põt elici ꝙ ſicut equus ⁊ mulus connemunt in genere pꝛcxi⸗ 0 pꝛopter quod dici poteſt ꝙ ſimile generat ſimile m ſpeciem non quidem ſpecialifimam ſed ſubalternaʒ pꝛo vimnãſimiti p̃t dici ſicut ſupꝛa dictũ eſt.q.iʒ. ar.ꝗ. q an⸗ malia generata ex ſpermate ⁊ ſine ſpermate ſint eiuſdem generis pꝛoximi⁊ ipeciei ſubalterne ⁊ per conſequẽs poſ ſunt die eiuſcẽ ſpeciei ᷣm doctrinã Doc. S. imnm igitur dicendũ vt dicit hic doc. Sq Pmum San. ꝙ quia ſupꝛa philoſcph?ꝰ dixit ar · pꝛecedenti g foꝛme non ſinnt muiti paſſi ſunt dif ſicultatem circa factionem formaru m. Mam quidam ppꝝ hoc coact ſunt dicere omnes formas eſſe ex creationef. a datore formarum. Nam ponebant formas fieri ⁊ non poterant ponere ꝙ fierent ex materia cũ materia nð fit ps foꝛme.Ande ſi equebatur g fierent ex nihilo ⁊ ꝑↄſeq̃ns ꝙ crearent ur. Econtrario autem quidam po ſuerunt pꝛo pter hanc difficnltatem foꝛmas omnes pꝛeeyiſtere in actu in materia quod eſt ponere latitationem foꝛmarum ſicut poſuit Inaxagoꝛas. Bententia autem Ariſtotelis que po nit foꝛmas non ſieri ſed compoſituʒ vtrũqʒ excludit.neqʒ enʒ opotet dicere g foꝛme omnes ſint create ab aliquo extrinſeco agente. Meqʒ g fuerint ſemper actu in mate⸗ ria ſed potentia tm̃: ⁊ ꝙ in generatiòõe compoſitt ſint edu⸗ cte de potentia in actuin. hec ille. TAd ⁊n dicendum ꝙ nõ eſt ſimile de anima raionali ⁊ de alijs foꝛmis naturã⸗ libus vt dicit Hoc. S.in depotentia.q.ʒ. ar.n.quis ani⸗ ma rationalis excedit totum oꝛdinem coꝛpoꝛalium pꝛin⸗ cipioum. nde non poteſt educi de potẽtia materie. ſic Autem non eſt de alijs foꝛmis naturalibus. Tinde anima rationalis inediate pꝛoducitur a deo ⁊ non alie forme. CAd zm dicendũ P omnia que generantur generatione vniuoca generantur ab aliquo vniudco. Becus autem eſt de his que generantut generatiõe eqniuoca ſicuti ſunt ani
malia iperfecta generata per putrefactionem. Vel poteſt
dici ꝙ animalia generata per putrefactionem vniuocant᷑ cuin coꝛpoꝛe celeſti in genere reinoto ⁊ non pꝛopinquo. pꝛima tamen ſolutio melioꝛ eſt. C Ad 4n dicendum ꝙ qualitates actine nõ pꝛoducunt foꝛmaʒ ſubſtantialeʒ viriu te pꝛop is ſed virtute foꝛme ſubſtantiaſis generantis que eſt in ſemine deciſo. Ande non excedunt pꝛopꝛiam facul tatem in pꝛoductione foꝛme ſubſtantalis.
CMueſtio.. de pꝛeexiſtentia foꝛmarum in materia an te generatonem.compoſiti.
Er coniderandum reſtar P de hijs que poſſunt eẽ
dubia circa pꝛedeterminata.& Circa qð 1 duo occurru nt conſideranda. ¶ ſpꝛimo „ namqʒ conſiderandum eſt de pꝛeexiſten —tia fœꝛmaruʒ in Inateria ante introductio nem earũ. Cecũdo de nmitudine que requiritur in. ter generans ⁊ generatum. ¶ Lirca pꝛimum qneruntu⸗ vndecim. ¶ Mꝛimo vtrum omnia que finnt ᷣm artemr poſſint fieri a caſu. CSecũdo vtrũ in mã ſit aptitudo oĩ/ nm foꝛmarũ gñabiim tã artificialiũ q; naturaliũ. N Ter⸗ tio vtrũ ante gpjationem rei ſint ponẽde oẽ̃s foꝛme ĩactu. CQuarto vtrũ ante gfa: ionẽ rei ſit ponẽda foꝛma in ma teria vm eſſe foꝛmale foꝛmabile que d bᷣnn actinũ gene ratiõis. Muinto vtruʒ in mõ ſit ponenda foꝛma cdꝛpo reitatis ſibi coeterna. ¶ Sexto vtrñ ſint ponende ratiòes ſeminales in mů in quibus ſoꝛme p̃exiſtũt. C em
2

xtrum ſemen aun virus ſeminis ⁊ ratiðes ſeminales co operentur ad introducionem foꝛme. ¶ Octauo vtrum etiam agentia naturalia ſolum habeant diſponere mate⸗ riam ad introductionem foꝛme. ¶Mono vtrum in inate ria ante omnem foꝛmam ſubſtantialem ſint ponẽde dimẽ ſiones interminate. Cecimo vtrũ aliquo modo in in teria ſint ponende tales dimenſiones ⁊ qualiter. C Vn⸗ decimo vtrum eedem dimenſiones in numerò remaneãt ſub foꝛmna introducdaq̃ erãt ſub foꝛma abijciẽda. ¶TCGequit in philoſopho ⁊ Hocio. San.ibi Dubitabit autem aliquis·⁊ eſt lect.ð.. xi — ic pꝛoceditur. Aide- P pamum tur g omnia que fiũt per artem poſſint etiam fieris caſu. Mam ali⸗ unaque finnt m artem poſſunt feria caſu.ſi cut ſanitas per artẽ poteſt pꝛoduci à medico? etiam a ca jn per confricationẽ pꝛeter intentionem confricantis· ſicut bic dicit philoſophns. ergo omnia que fiunt per artẽ poſ⸗ ſunt fieri a caſu.patet conſequentia quia ſi vni ſimiliuʒ ali- quid pꝛobatur ineſſe de ommbus pꝛobatumn eit per exẽ⸗ plum vt patet 2* phyſicoꝛũ. Bed videtur eſſe ſimilis rõ
de omnibus hijs que fiunt hm artem · ergo ſi aliqua fiũt ab arte que poſſunt fieri a caſu ita ⁊ omnia. CP.llð qnod eit in po? ⁊? poteſt ſe mouere ad actum ꝛmn ſicut ho
mmo qui habet actum pꝛimũ.ſ. foꝛmaʒ ſubſtantialẽ poteſt ſe monere ad actuʒ ⁊m.ſ.ad operationẽ. Bed omnis mã⸗ keria ex qua fit res arrificialis eſt in actu pꝛimo cuʒ non ſit alis materia ſine foꝛma ſubſtantiali ⁊ eſt in potentia ⁊*..
ad foꝛmã accntaleʒ. ergo quelibet materia poreſt ſe ipᷣam mouere ad foꝛmaʒ artis· Et ſie quicquid fit per artes po⸗ teſt fieri ſine arte quod eſt ſieri a caſu in generatione artiſi eialiũ. Ced incontrariũ eſt philoſophus in littera ibi. ubitabit autem aliquis quare ſiunt alia arte ⁊ 4 caſu: vt ſanitas. Ilia nõ vt domus. Cauſa vero eſt quia hoꝛũj qui dem eſt materia incipiens ⁊c.
* dicendum g non omnia que Reſpondeo ſiunt poſſunt ſie ⸗
ri ſine arte ⁊ a caſu.ſed aliqua ſie ⁊ aliqua nõ· Cuius ratio nem aſſignat philoſophus que ſic deduci poteſt ᷣm doct · S. in lectiõe Nam materia à qua incipit generatio rei àr tificialis eſt talis in qua exiſtit aliquã pars rei. Aliquando antem per talem partem ipſa materia poteſt moueri a ſe ipſa 5ᷣm g habet partem foꝛme in ea exiſtentem? sliquã do non· uando vero non poreſt mouere ſe ipſam ad foꝛ
mã antificialem neqʒ poteſt moneria pꝛincipijs extrinſe⸗ cis non habentibus artem tunc illud quod fit ex tali ma⸗ teria per artẽ non poteſt fieri a caſu ant ſine arte.ſicut ver⸗
bigratia in lapidibus ⁊ lignis non eſt aliquo virtus acti⸗
na ꝑ quã poſſit moneri materia ad formã domus. Meq;
poteſt moneri a non habentibus artem. Ende domꝰnon poteſt fieri niſi ab arte. Si quidẽ igitur materia poſſit mo
neri per partem foꝛmne quamn in ſe babet ad foꝛmnã intro⸗
ducendã hoc contingit dupliciter. quia auandoqʒ poteſt
moneri ſic per pꝛincipiũ intrinſecum quod eſt pars pꝛę⸗ dicta ſicut moueretur per artem:quandoqʒ vero non. Si ergo poteſt ſic moneri per parte⸗ ſicut moueretur per ar tem tunc il lud quod poteſt fieri per artem poteſt etiã fie ri ſine arte ⁊ caſu.ſicut patet de ſanatione. Quia eni na tura coꝛpoꝛis humani eodem modo agit ad ſanitatem ſi⸗ cut ⁊ ars ideo ſanitas poteſt pꝛoduci ⁊ per artem medi⸗ eine ⁊ ſine arte. ſ.a natura. Bi vero materia poteit mone ri per talem partem non tamen eodeʒ modo ſicut moue⸗ retur per artem tunc illnd quod fit per artem non poteſt ſeri debito modo ſine arte. Multa eniʒ ſunt que poſſunt a ſeipſis moneri ſed non ſic ſicut monentur ab artę vt pã⸗ tet in ſaltatione hominis. Momines enun non habẽtes ar tem ſatandi poſſunt quidem monere ſeipſos ſed nõ illo⸗ ſicut mouent ſe qui hahent artem pꝛedictam. Tinde talis ſaltatio non poteſt ſieri niſi ab arte per ſe loquendo· Vn⸗ de patet ꝙ non omnia que fiunt ab arte poſſunt fieria cã
ſu.ſed aliqua ſic ⁊ aliqua non. Quod autem in materis
ax qua ſt res artificislis ſit pars rei fẽde vt deductio ſup
etha.
ponebat ſic pꝛobatur ßm Poc. S. in lectione. Ma opot
tet in qualibet materia eſſe aptitudinem ad foꝛmaʒ Sed
talis aptitudo ad foꝛmaʒ eſt aliqua pars generati Igitur ã̃. Mꝛobatio pꝛime. uia quodlibet artificiatũ non po teſt fieri ex qualibet materia. Alias quodlibet poſſet fieri ex quolibet. Bed opoꝛtet ꝙ fiat ex determinata materia. ſicut ſerra nõ ſit ex lana ſed ex ferro · Jgitur opoꝛtet ꝙ in materia rei feude ſit aliqua aptitudo ad talem foꝛmajde terminatam. ꝛobatio medie. ua illnd eſt pars alicn us ſine quo illud eſſe non poteſt. Bed ſine tali aptitudine artificiatum eſſe non põt· ſicut ſerra nõ poteſt eẽ abſqʒ du ritie per quã ferrũ eſt oꝛdinatũ ad foꝛmaʒ ſerre.ergo xẽ. CSed inſtabat diſcipulus dupliciter cõtra ea que dicta ſunt. Mꝛimo plantatio arboꝛis eſt res artificialis que poteſt fieri per artem ⁊ ſine arte⸗ tamẽ mareria talis nõ habet pꝛincipinʒ intrinſecuʒ per quod materia poſſit no neri a feipſa ad üluʒ effectuʒ · ergo iſufficienter dictuʒ eſt ꝙ illa non poſſunt fieri per artẽ ⁊ ſine arte que ũtjex ma teria in qua nen eſt pars rei fiende per quamn actiue poſ⸗ ſit moueri ad foꝛmã inducendaʒ ¶ P ꝛ. Hi eſſet aliqua pars foꝛmne rei fiende in materia illa aut eſſet foꝛma aut pars foꝛme quia res artificialis non habet niſi duas par⸗ tes.ſ.materiaʒ ⁊ foꝛmaʒ. Non poteſt dici ꝙ ſit pars foꝛ⸗ me quia forma cuzʒ ſit indiuiſibilis nõ habet partẽ. Neq; etiam põt dici ꝙ ſit forma quia ſice formaeſſet ante q; ꝓ⸗ duceretur. Bi verg dicatur ꝙ forma pꝛeexiſtit in poten tia ⁊ non in acrn. CLontra. llud quod eſt in potẽtia nõ põt eſſe principium actinum ꝓductionis. Bed talis pars pᷣexiſtens in nateria eit principiũ actiuum productionis It dicit hic. Doc. S.igit᷑.⁊c̃. Cicendum bᷣmoꝙ ma⸗ teria que habet pꝓtem rei ꝑqᷓ; non põt moueriꝑ ſeẽidn plici differentia. nedam eſt que non põt moueri ab illa parte neque ab aliquibns principijs extrinſecis ꝑ modũ artis. Et de tali veruʒ eit dicere ꝙ illud quod ñt ꝑartein non põt feri ſine arte ſicut dietuin eſt de domo. Ala vo eſt materia que non põt moueri ꝑ partem in es exſtẽtem põt tamẽ moneri a pncipijs extrinſecis non hiitibus artẽ ſicut eſt plantare urborem. Vnde illud quod ſit ex tali ma teria per artẽ põt fieri ẽt ſine arte ſicut innuit. oc. S· in
lectione · Vbi ſic dicit · Aliqua autem ſieri ab arte⁊ ſine arte contingit dupliciter. Nnomodo inquantum poſſunt
moneri ab aliquibns pꝛincipijs extrinſecis non habẽtibꝰ artem ſicut arboꝛem plantare poteſt etiam qui non habet artem plantandi. Alio modo quãdo materia ex parte ino netur.i.ab aliquo pꝛincipio intrinſeco quod eſt aliqua ps foꝛme ſicnt cumn coꝛpus humanum ſanatur ab aliquo hn cipio intrinſeco. hec ille.Et eſt fententia philoſophꝛ in lit tera. Ccpicendnm ſecundo ꝙ pars foꝛme pꝛeexiſtere di citur in materia non quia habeat partem poſt partem: 6 quia partim pꝛeexiſtit ſcilicet in aptitudine? partim in⸗ troducitur ſciicet in actu vt infra pclarabitur · Himiliter oꝛma dicitur preexiſtere non quidem actu ſed aptitudi⸗ ne niſ ᷣm ſimilitudinem ipeciei. CEtad replicam dick⸗ dum ꝙ illa foꝛma que pꝛeexiſtit in materia nõ dicitur pn cipinm actiuum vt infra declarat Tocto. San. Bed phi loſophus quando dicit ꝙ materia mouetur per pꝛincip um intrinſecum actiuum loquitur de viuentibul in qub? eſt aut virtus foꝛmatiua ſeminiſ in generationibus nalur⸗ libus aut virtus naturalis in artiicialibus generationb qde quidem virtus habet rationem pꝛincipl actiui. de octafione huius plurimi philofophoꝛim decepli un yt infra diſpntabitur ſm deductionem Sho. Ban. Ad imum igitur patet ſolutio dictis P Ea iecnndum dicẽduln materia ex qua fit res artificialis poteſt conſidera du pliciter. inomodo abſolute ⁊ ᷣmſ e. Et ſic eſt in aciu pꝛi mo ⁊ in potentia ad actum ſecundum · Aiomodo poteſt conſiderari vt artiñcialis eit. Et ſic in potentia ad actuln pꝛimum. inde non poteſt ſe mouere ad ilũ acti· V i enim exiſtens in potentia poteſt ſe mouere ad aclum pu 1h S nihil 3 cauſa pꝛoductionis ſui ipſius. Ubi ſppꝛa n octoe PanMto ſpp ctoꝛe Santo⸗ ſecndum
1
u un un ſin
un un ſn im wmi in ſn u
nnl mniſ
wibt ihe ſnn pn Ma wer ſun ſnn lan ſchin pe ſisꝛ Wi In un Uden wi u iunſ ihn ſle hion zur ſnd

3 3 „
S ſic pꝛocedit᷑. NMi⸗ 5 8 ſecundum detur ꝙ non ĩ qua
libet mů ex qua aliquidit ſit aptitudo ſen in⸗ glinatio ad foꝛmam introducendam. Mam ſi
in materia iñj qua eſt introducenda foꝛina artificials eſſet
aptitudo ad illam foꝛmam ſequeretur ꝙ generatio artiñ cialis eſſet naturalis. Sed coniequens eſt falſum cum ad inuicem condiſtingnantur.ergo ⁊c̃.patet ſequella. Mam ad motum ſen generationem naturalem non ſe emper reg ritur ꝙ pꝛincipium motus ſit immobili ſed ſufficit pꝛinci pium paſſiuum vt dicit Doc. San.in pꝛeſenti lectione ad ducens Cõmentatoꝛem ex ⁊0 phyſicoꝛum. Num igit apti tudo ad foꝛmã ſe habeat ſicut pꝛincipium paſiuum gene rationis ſi talis aptitudo eſſet in materia rei artificialis ta⸗ lis generatio dicerer naturalis ſicut etiam generatio ſim plicium coꝛpoꝛum:vt videtur.TSꝛ. Si talis aptitudo pꝛeexiſteret in materia aut eſſet ſubſtantia aut accidens.ſi dicatur ꝙ ſit accidens ſequitur cum accidẽs pꝛeſupponat formam ſubſtantialem in materia g foꝛma ſubſtantialis foꝛmaliter pꝛeexiſtat in materia quoòd eſt contra oc. S. vt infra patebit. Si vero dicatur ꝙ ſit ſubſtantia aut ergo
eſt materia ant foꝛma aut totum compoſitum vt patet ꝑ
diuiſionem ſubſtantie ſupꝛa poſitam. Manifeſtum eſt au tem ꝙg non eſt totũ compoſitum quia ſic totum compoſi⸗ tum eſſet ante qᷓ; fieret. Meqʒ etiam eſt foꝛma quia ſic foꝛ ma ſubſtantialis foꝛmaliter pꝛeexiſteret in materia anteq; pꝛoduceretur. Meqʒ etiam eſt materia quia adueniente foꝛma remanet materia ⁊ coꝛrumpitur aptitudo cum ta⸗ lis materia iam actu foꝛmam habet. ihil eniʒ eſt in po tentia ad id quod iaʒ habet.igitur ⁊c̃. CPʒv. Aptitudo materie ad foꝛmam videtur eſſe relatio. Zed reiatio et foꝛma accidentalis que pꝛeſupponit in materia foꝛmã ſub ſtantialem ſicnt ſecundum pꝛeſupponit pꝛimuʒ. Si ergo illa aptitudo pꝛeexiſteret in materia ſequeretur ꝙ foꝛma ſubſtantialis eſſet in materia ante generationem quod eſt ponere inchoationem foꝛmarum.igit᷑ ⁊c̃. CP 4. Om nis aptitudo materie ad foꝛmam ſequitur foꝛin aʒ aut na turaeʒ anut appꝛehenſaʒ ſicut ⁊ appetitus vt ↄcedit Doc. San · in pꝛima parte.q.go. ar.po. Si ergo pꝛeexiſtat apti tudo nat uralis in materia ante generatidnem rei nece ſſe
erit ꝙ etiam foꝛma pꝛeexiſtat.; Fo. Appetitus etiam
naturalis ſequitur cognitionem vt expꝛeſſe dicit Doc. S.
in de veritate. q.⁊2. ar. pꝛimo. ad.ꝛm. Lum ergo appetit?
non ſit niſi inelinatio quedam ſiue aptitudo ad foꝛnʒ ſeq tur ꝙ quelibet aptitudo ſequetur cognitionem. Lognitio autem ſequitur foꝛmam ſubſtantialein. Si ergo aptitu ⸗ do ponatur in materia pꝛeexiſtere ſequitur idem qð pꝛiꝰ videlicet ꝙ erit ichoatio foꝛme. ¶p 6o.Qbicũqʒ eſt ap tnudo materie ad foꝛmam ibi eſt ſimilitudo. Similitu⸗ doautem aitenditur vᷣm foꝛmam.Si ergo in materia ſit aptitudo opoꝛter ꝙ ibi pꝛeexiſtat foꝛma.⁊ ſic idem quod pꝛius. ¶ ed dicebat reſpondens ꝙ ad taleʒ aptuudinẽ ſufficit ſimilitudo que attenditur ᷣm eſſe ſpirituale nõ au tem vᷣm eſſe nature. Contra. Noc eit expꝛeſſe 3 Poc.
San.in de veritate vbi ſupra ad tertium. Dicit enim ibi
dem ſic. Omne quod appetit aliquid appetit illud inq;tũ babet ſimilitudinem cum ipſo.Mec ipſa ſimilitudo ſuffi cit que eſt vʒ eſſe ſpꝛrituale. Alias opoꝛteret ꝙ animal ap peteret quicqd cognoſceret. Sed opoꝛtet ꝙ talis ſit ſimi litudo ᷓᷣm eſſe nature. hec ille. Ergo pꝛedicta reſpõſio eñt inſuffſciens. CP ꝛ0. i in materia pꝛeexiſteret aptitudo aut in egeſſet uptitudo ad omnes foꝛinas naturales aut ad aliquas tiñ. Mon pꝛimum quia ſic indifferenter in quali⸗ bet materia poſſet introduci quelibet foꝛma quod eſt icõ neniens hic ᷣm Doc. S. ⁊ philoſophum. Meqʒ etias po teſt dici ᷣm.quia non eſt maioꝛ ratio quare ſit in potẽtia ad vnam magis qᷓ; ad aliam. CSed incontrariũ arguit per philoſophum in jutera: qui dicit ꝙ in materia pꝛeexi ſtit aliqua rei pars. Sed talis pars nnon eſt niſi aptitudo materie ad foꝛmam introducendam.igitur ⁊̃.
„ dicendum ꝙ opotꝛtet in qualibet Reſp odeo materia ei aptitudinem ad foꝛ⸗
chiei
Decimaſeptima
mali tam jn artiſicialibus qᷓ; in naturalibus. Quod ſie p bat Doc. San. in lectione ſicut etian in pꝛecedenti articu Jo tactum eß.Mam quodlibet artificiatum non poteſt fie n ex quaibet materia ſed requiritur materia determina tã in qua eſt aptitudo ad foꝛmam talis rei artificialis. S militer in naturalibus ex quolibet non fit quodlibet.ſ; ex materia determinata fit aliquis effectus naturalis. noq quidem non eſſet niſi in materia deternunata eſſet aptitu
do ad determinatam foꝛmam.igitur ⁊c̃. ¶Mꝛo cmꝰ ta men declaratione aduertenduʒ eſt vᷣm Doc. S.in de vir tutibus.q.prima.ar.ð.ꝙ aptitudo perſectionis foꝛme in aliquo poteſt eſſe dupliciter. Tinomodo m potentiã paſ ſiuam tm̃. ſicut in materia aeris eſt aptitudo ad foꝛmam
ignis. Aliomodo 5ᷣm potentiam paſſiuam ⁊ actinã ſimnl ſicut in coꝛpore ſanabili eſt aptitudo ad ſanitatem qꝛ coꝛ
pus eſt ſuſceptiunm ſanitatis ⁊ habet in ſe aliquod prin
cipium ſanitatis.hec ille. Non eniʒ opoꝛtet ponere ĩ qua
libet materia aptitudinem m vtrãqʒ potentiam:ſed ſuf ficit ꝙ ſit ᷣm potentiam paſſiuam ⁊ ꝙ talis materia mo ueatur ud foꝛmam a pꝛincipio extrinfeco ſicnt accidtt in animatis ⁊ coꝛpoꝛibus ſimplicibus. Mec tamẽ ſequitur vt dicit Boctoꝛ Banctus in pꝛeſenti lectione ꝙ genera⸗ tio talum coꝛporuʒ non ſit naturalis qᷓ;uis ſit a pꝛincipio extrinſeco effectinò. Mon enim opoꝛtet ad motnm natu ralem ꝙ ſemper pꝛincipium motus quod eſt imobili ſit
pꝛincipium actiuum ⁊ foꝛmale. Sed quandoqʒ eſt paſſi Lec.. uum ⁊ materlale. Ende ⁊ natura ⁊o. phyſicoꝛũ diſtingni co ·4.
tur per materiam ⁊ foꝛmam.⁊ ab hoc pꝛincipio dicitur naturalis generatio ſimplicinm coꝛpoꝛumn vt dieit cõmẽ tatoꝛ ꝛ20.phyſicoꝛum. hec ille. CAdu ertendum eſt etiam
m Doc. San. in de virtutibus vbi ſupra ad octauũ. ꝙ
generatio ſiue motus dicitur eſſe naturalis pꝛopter aptitu
dinem naturalem mobilis quando ſcilicet nouẽs monet
ad vnum determinate per modum nature ſicut generäs elememoꝝ a motoꝛ coꝛporum celeſtiũ. hec ille. Puplex ergo eſt aptitudo ſ.aptitudo nũlis ad formã q̃ p̃t reduci in actum per agens naturale. Alia eſt aptitudo accidenta lis aut artificialis que ſcilicet non poteſt reduci in actum per agens naturale. Et talis eſt in materia ex qna res na
turales fiunt. Ande licet in materia rerum artificialiuʒ ſit
aptitudo ad formam artis tamen generatio talis non dic tur naturalis vt innuit etiam Doc. San. in preſenti lectio ne dicens. Differentia eſt inter materiam artificialium ⁊ naturalium quia in materia rerum naturalium eſt aptitu ds naturalis ad formam que poten reduci in actum per agens naturale. Mon autem hoc contingit in materia arti ficialium. hec ille. t per hoc patet reſponſio ad primum ¶ Acd ſecunduʒ dicendũ ꝙ duplex eſi aptitudo. Auedã eſt aptitudo ſiue potentia ad perfectionem ſecundaʒ ſcili cet ad operationeʒ. Et talis eſt potentia accidentalis. n ec precedit formam ſubſtantialem ſed ſequitur eam in ma teria. Alia eſt potentia ad actum primus que d icitur potẽ tia paſſiua materie. Et talis eſt ſubſtantia non quides toꝛñ compoſitum nec forma ſed realiter eſt ipſa materia ſi con ſideretur in ratione potentie. Si vero conſideretur vt di cit relationem: ſic materia non eſt ſua potentia ᷓᷣm ratiò e⸗
referibilitatis licet realiter ſint idem.nde Voct. S. in
primo ſententiarũ di. z. q.ʒ. ar.⁊. ad 4m.ſic dicit. Si per potentiam paſſiuã intelligatur relatio materie ad foꝛmaʒ tunc materia non eſt ſna potentia quia eſſentia materie nõ eſt relatio. BSi autem inteligatur potentia ſecundum qð ẽ pꝛincipinm in genere ſubſtantie fecunduʒ.ſ.quod potẽtia
⁊ actus ſunt pꝛincipia ĩ quolibʒ genere ſic dico qð inẽ eſt ipſa ſua potentia. Et hoc modo ſe habet m.que eſt pᷣnn
recipiens ad potentiam paſſiuam ſicut ſe habet dens qui eſt pꝛincipium agens ad potentiaʒ actiuam. Et ideo ma⸗ teria ẽſua potentia paſſina ſicut dens ẽ ſun poĩ actina. hec ille· Et talis potẽtiã ſine talis aptuudo aduemẽte foꝛma i coꝛrumpitur ß perficitur lʒ coꝛrumpat᷑ carentia aut Pna⸗ tio que erat ad talem foꝛmaʒ. ¶ ad ʒm. dðᷣm ꝙ ut quidã
dicunt relatio materie ad foꝛmaʒ eſt de genere ad aqd Ft lʒ pꝛecedat foꝛmaʒ ſubſtantialeʒ ſecũdũ modum ſigni
7

icandi intelligatur inedia inter creatoꝛem ⁊ creaturam
tamen ſᷣm rem ſequitur creaturam ſicut accidens ſubie⸗ ctum vt dicit poc.. in de potentia.q.ʒz.ar. ſicut etiã
ſupꝛa adductum eſt in.yo huiuscum de relatione agere
tur.q.I6. ar · Bed melius videt᷑ eſſe dicendũ pꝛopter ra/
tiones in. y. huius vbi ſupꝛa adductas ꝙ talis relatio nõ
eſt relatio vᷣm eſſe ied m dici. Nec in genere ad aliquid ſed in genere ſubſtantie. Neqʒ diſtinguitur a materia pꝛi ma realiter ſed ſolum ᷓm rationem ⁊ modum ſignitican di. C Id ꝓ mn dicendum ꝙ appetitum naturalem conſe⸗
qui foꝛmanmn naturalem in materia poteit intelligi dupli⸗ citer. Tnomodo ꝙ ſequatur fœꝛmam in materis exiſten⸗ tem Fᷣm actum ⁊ foꝛmaliter. Et ſic non cõceditur ßᷣm ſco
jſam Doc. Fan. Ilias opoꝛteret ponere inchoatipneʒ foꝛ
marum foꝛmaliter: quod ſũme negandum eſt. Zliomo
do ꝙ talis appetitus ſequatur foꝛmam naralem exiſtẽ
tem in inateria non quidem foꝛmaliter ſed aptitudinali⸗
ter ⁊ paſiue qut etiain diſpoſitiue ſi fiat mentio de mate⸗ ria diſpoſita. Et ſic intelligenduin eſt ꝙ omnis appetitus
ſequitur foꝛmam aliquam. CAd yn dicendum g appe
titus naturalis ſequutur cognitionem vt bidem Poctoꝛ San. dicit non quidem cognitionem ipſius appetentis ñᷓ
rognitionem dirigentis appetemtem ſicut tendentia ſagit⸗
te àd determinarum ſignum ſequitur cognitionem nõ g⸗ dem ſagitte ſed ſagiʒtantis qui dirigit ipſam ad determi⸗
natum ſignum. ¶ Ad 6 dicendum ꝙ vbiqʒ eſt aptitu⸗
do materie ad fonmnam vbi eſt ſimilitudo que atenditur
Fm foꝛmam. Sed hec imilitudo vt dicit Poct. Pan · in
de veritate ibidem ad zĩn attenditur dupliciter. Nnomo
do ᷣm ꝙ foꝛma vnius ßᷣm actum perfectuʒ eſt in alio. Et
tunc ex hoe ꝙ aliquid ſic aſſimilatur ini non tendit in fuẽ
ſed quieſcit in ine. Alioꝰ ᷓᷣm ꝙ foꝛma vnins eſt in alio in completei.in potẽtia. Et ſic in ꝙg aliquid habet in ſe for
mam ſinis ⁊ boni in potentia tendit in bonum vel fineʒ ⁊ appetit ipſum.Et vᷣm hunc modum materia dicitur ap⸗
petere foꝛmam inquantum eſt in ea foꝛma in potẽtia. Et ideo etiam quanto iſta potentia magis eſt perfecta ⁊ pꝛo
pinquioꝛ actui tanto cauiat vehementioꝛem inclinationeʒ hec ille. Septimũ.ↄcedimus. ¶ Ad ðn dicendũ gĩ ma
teriu pꝛima eſt aptitudo remota ad omnes foꝛmas natu⸗
rrales generabiles ⁊ coꝛruptibiles. Mec ſequitur ꝙĩ qua
Lec.6.
libet materia poſſet introduci quelibet foꝛma quiã foꝛmna non poteſt introduci niſi in materia diſpoſita · Nerũtamen materia non dicitur in potentia ad oẽs foꝛinas ita ꝙ om⸗
5
in pꝛimo phyſicoꝛum. ¶ Vbi ſupꝛa in Woc. San. impertinenter.
S tertium
nes appetat ſimul habere ſed o:dine quodam vt dicitur
— ꝙ ante generatiõeʒ rei
4 nnt ponẽde omnes foꝛme in actu completo in materia. Mam omnes foꝛme aut ſunt ab exrà ant ſunt ab intra. Mon omnes ſunt ab extra quia ſic nihil
generaretur: ſed quodlibet ens crearetur. Bi enim deus
ccrearet ab extra omnes foꝛmas ⁊ non educerentur de po
tentia materie ſic omnes crearentur ſicut patet de anima
rationali. Geq uitur ergo ꝙ omnes ſunt ab intra ita.ſ.ꝙœ ſunr in materia actu. T Hꝛꝰ· Omnes foꝛme nãles aut p̃
exiſtunt in materia q;tum ad aliquid ant qᷓ;tum ad nihi. Mon poteſt dici ⁊m quia hot eſt contra philoſophum im
mediate ſuperiꝰ qui vult vy in materia ſit pars foꝛme ge
nerande. Si pꝛimum videlicet.qꝙ aliquid foꝛme pꝛeexi⸗
ſtat in materia ſequitur ꝙ totaliter pꝛeexiſtat quia foꝛma
ſubſtantialis non habet partes cũ ſit indiuiſibilis igit ⁊c̃. ¶P 3ꝰ · Foꝛme dicuntur naturales quia naturaliter ĩſunt
materie ſicut etiam virtutes dicuntur naturales quia na⸗
turaliter conneninnt homn ini. Aidetur ergo ꝙ foꝛme nõ
ſint pꝛoducte ab agente ſed naturaliter in materia actu pᷣ exutant. ¶ Sed incontrarium eit ſententia philoſophiq
vt ex ſupꝛadictis patet ſcilicet in pꝛecedenti capitulo vuſt ꝙ foꝛme non ſint totaliter ab extra a datoꝛe foꝛmaꝝ neqʒ
totaliter ab intra.ſed aliquo mõ ab intra ⁊ aliquo inð ab
ertra vt deducit Poct. S.· in pꝛecedentius.
ſic pꝛoceditur. Midet
Metha. Reſpondeo eernnnPebllechnn
dicuntur videlicet ꝙ foꝛme non fiunt ⁊ ꝙ in omni gene⸗
ratione naturali pꝛeexiſtit ꝓꝛincipium actiuum quidã po
ſuerunt vt etiam adducit Doc. San. in de viriutibus.q.
pꝛima.ar.3. ꝙ omnes fonne preexiſtunt in materia m actum latentes tamen.que per agens naturale reducũtur de occulto in manifeſtum Inius opinionis fuit Anayago
ras qni poſuit omnia eſſe in ommbus vt ex omnibus omn
nia generari poſſent. Alij vero dixerunt foꝛmas eſſe tota⸗ liter ab extrinſeco.ſ.a multitudine vdearum vt poſuit pla to. Nel ab intelligentia agente vt poſuit Anuicenna. Agen tia anteʒ naturalia ſolũ diſponunt materiam ad foꝛmam.
Tertia eſt via Ariſtotelis media videlicet ꝙ foꝛme pꝛe⸗
exiſtunt in materia in potentia materie ſcd educuntur in actum per agens exterius naturale hec ille. Ccendũ ergo gꝙ foꝛme non ſnnt ponende in actn in materia añ rei generationem:neqʒ ſunt totaliter ab extra per creatoneʒ ſed partim ſunt ab intra.⁊ partim ab extra. uia ſi eſſent totaliter ab intra.i.ſi eſſent in actu in materia tolleret pe⸗ nitus generatio:cum generatio terminetur ad foꝛmã ſub ſtantialem ⁊ per conſequens tolleretur perfectio rei: quia tunc aliquid dicitur perfectum quando poteſt generare ſi mile ſibi quod quidem eſt perfectiſſimum operuʒ: vt di⸗ citur in ⁊0. de anima. ¶ Pꝛ. Piuerſe foꝛme requirunt diuerſas ⁊ determinatas diſpoſitiones in materia. Inde eſt ꝙ omne agens agit in paciente ⁊ diſpoſito. Bed ĩ vna ⁊ eadem materia nõ poſſunt eſſe diuerſe diſpoſitiões de terminate actu ergo ⁊c̃. CP zꝰ. Bi ſic ſequeretur ꝙ op⸗ poſita actu ſimul eſſent in eodem ⁊ per conſequens duo contradictoria poſſent ſimul verificari de eodem. Sʒ cõ ſequens eſt falium.patet conſequentia: quia forme con me contrariorum ſunt contrarie. Si ergo omnes forme
eſſent in materia actu jequitur pꝛopoſitum.
ergo patet ſolutio ex dictis. qꝛ Zd pꝛimum forme non ſunt totalner ab ex tra neqʒ totaliter ab intra ſed partim ab intrꝗ.i.in potẽtia ⁊ partimn ab extra.i.in actu ⁊ formaliter. ¶ Ad dicen duz ꝙ forme ſunt tote ab intra non tamen totaliter.ſʒ par tim vt dictum eſt non quia habeant poſt parteʒ: ſed quis preexiſtunt in materia in potentia ⁊ educumtur in actu ab extra.ſ.ab agente naturali non ita ꝙ potentia ⁊ acius dicã
tur partes integrales forme ſubſtantialis ſed ſunt partes forme ſicut dicuntur partes entis. Piuidũt eniʒ ens ⁊ ð
libet genus entis. ¶Ad zm. dicendum ꝙ forme dicũtur naturales quia in unt naturaliter in matẽria in potẽtia vt dicit Poc. Hin de virtutibus.q I.ar.ð· ad primus. Mel dicuntur aturales quia educuntur de potentia materle ab ag̃e naturali qð.ſ.agit determinate p modũ nature·
C Bequit᷑ in Doc. S. ibi. Sciendũ eſt auteʒ.
7 N„ ſic proceditur. Videt — X2 quarti e generationeʒ ret n materia ſint ponende forme fᷣmn eſſe forma — Ae formabile:quod eſt ponere inchoationem ormarum vt volunt Albertiſte. Mam vt philoſophus
dicit in preſenti capitulo in omni generatione naturali pᷣ g.
eriſtit aliquod principium actinuin in materia. Bed tale principiuin non eſt aliud q; forma. ergo forma preeriſtit actu quod eſt preexiſtere formalr. CPꝛꝰ. lla in quoꝝ materia non eſt principium actinum quod fiunt tmñ ab a
te vt philoſophus videt᷑ hic innere. ergo opʒ g in inle
8—
ia illorũ que finnt a natura inſit aliquod principium ac uum. CP zꝰ. Omnis motus cuius principium non eit in eo quod mouetur ſed extra eſt motus violentus? naturalis vt patet per diffinitionem violenti⁊ nature igit᷑ in hijs que per nãm gniantur non eſſer aliqò pncipiu
giationis actiuũ in iã tũc eoꝝ gnĩationes non eiſen natu
rales ſed violente · aut nq eſſet differẽtia inter gůsonem
nãlem ⁊ artificialeʒ. Cdas tres rationes adducit doet· Lec. — 4.
Ban.in preſenti lectione. ¶P 4 In p⸗ phyſicoꝝ dici
tur ꝙ ex non albo ſit album ⁊ nõ ex qnolibet ind ieren co⸗
tereied er ilonð albo ·in quoeſt potẽti 10n eſit
21.
—— ——
—
— ——

Queſtio
nõ eſſet niſ intali nõ albo eſſet inchoatio albedinis ꝓ qnz nõ albii eſſet in po ad albedinẽ ⁊ nõ ad aliud. ergo ante gſiationẽ rei ponẽda eſt inchoatio foꝛme in m. ¶P Jo· Mibil educit ex illo in quo nulloꝰ fuit. Sed foꝛma equci tur de po materie.ergo añ eiꝰ eductionẽ habet aliqð eẽ in mã.ſed nð niſ foꝛmale.igitur ⁊c̃. N; ð. Miſi cẽntia foꝛme añ gſiationẽ rei eſſet in materia ſequeret᷑ ꝙ eſſentia foꝛme totaliter veniret ab extra.qð eſt contra Ariſtotileʒ ergo ⁊c. CP 7. Illnd qð de nihilo ſui eſt pꝛoductuni dicitur creatum. Pi ergo foꝛma nõ pꝛeexiſteret in mate⸗ ria eſſet. ꝓdutta ex nihilo ſui ⁊ ꝑ ↄñs creata. Et ſic oẽs for me pꝛoducerent᷑ per creatiõem.quod eſt etiã 3 phm qui de creatiõe nullã fecit mẽtionẽ. ¶; go. In omni motu eſt aliquid fluẽs a termino a quo ad terminũ ad quẽ vt pʒ in phyſicis.cũ nihil aliud ſit q; fluxus inter duos termi⸗ nos. Nel ergo fluit mã vel foꝛma. Mõ mã qꝛ tũc mate rie eẽt mã ⁊ potẽtie potẽtia ⁊ in quolibet motn eẽnt duo flu rus vnus ipfius materie ⁊ alius ipſins foꝛme.ergo opoꝛ tet ꝙ ſit foꝛma que finat de iperfecto ad pfectũ. Et ſic foꝛ ma pꝛeſuit ᷣm eſſe iperfectd. Cgo. Ex ſemine aſini ge neratur aſinus ⁊ nõ alið. Et ex ſemine oliue gatur oliua Sed hoe nõ poſſet eẽ niſ in iſtis ſeminibus eſſent foꝛme giande ᷓᷣm aliquod eſſe ꝑ quod hmõi ſemina diſponun tur ad iſtas foꝛmas.⁊ nõ ad alias.ergo idem quod pꝛins. ¶P Io. Omnis appetitus ſit ratiõe alicuiꝰſimilitudinis. Sed ſinilitudo eſt rõ fundata in vnitate foꝛme. ergo enʒ mã appetat foꝛmã opʒ ꝙ in mẽ ſit aliquid foꝛme per qð ipſa mã aſſimileturfoꝛme ⁊ rõne cuins appetat illã. t ſic idẽ qð pꝛius. Cldec 7. argumẽta 2dducit verſoꝛis in po phyſicoꝝ circa finẽ eodẽ titulo. C u. Si foꝛma ſolum pꝛeexiſteret in inã in po materie ⁊ non actu vel illa pon accipit ꝓ poꝰ ſubiectiua aut pꝛo poꝰ obiectiua. Mon ⁊m qꝛ talis poꝰ nihil ponit. Sic eniʒ eſt in poĩ antixpᷣs. Et ſic iſtud potẽtiale eſſet nihil. i ergo eſſet trãſmutabile ĩ foꝛ⸗ mã foꝛma fieret ex nibilo ⁊ per ↄns crearet᷑. meqʒ etiaʒ põt dici pꝛimũ qꝛ talis poꝰ paſſina mhil alind eſt qᷓ; ipſa mã vt ſupꝛa cõceſſum eſt. P rꝛ. i illud potẽtiale ᷣm qð foꝛma ponit preexiſtere in mã ſit ertra nihil autẽ crea toꝛ ant creatura. Mõ creatoꝛ vt pʒ. Meqʒ etiã creatura qꝛ ois creatura hʒ reſpectũ realẽ ⁊ actualẽ ad creatoꝛẽ. Sed cuiuſſibei reſpectus realis ⁊ actnalis eſt fundamentũ rea le ⁊ actale qꝛ nõ minoꝛis entitatis eſt fundamenmũ qᷓ; re pectus. ergo illud purũ potẽtiale nõ eſſet purũ potẽtiale qð iplicat. ¶ 1ʒ · Mel illð potẽtiale ẽ ꝑs foꝛme gjande vel nõ. Si enim ſeqtur ꝙ nõ euitabit᷑ creauo. Si nõ ſeg tur ꝙ foꝛma p̃exiſtit foꝛinaliter ⁊ nõ ſolũ vᷣm eſſe poten tiale. qꝛ cũ foꝛma ſit acrus quicqd eſt ipſiꝰ foꝛme eſt actꝰ ¶ Mas tres rõnes adducit antonius andree in h yo.inp̃⸗ ſenti capitulo ẽt eodeʒ titulo. Cᷓ 14. Nñ gñatur aial aut gator rõne ſeminis aut rõne foꝛme inchoate.MMð ratiõe ſeminis qꝛ cũ ſeinen ſit ĩperfectius nõ põt ꝓducere pfectiꝰ ergo opʒ ponere virtutẽ foꝛme inchoatã. Cꝙ 17. Mo⸗ tus grauiũ ⁊ leuiũ eſt ppꝑ pꝛincipiũ actiuũ intus exijs vt dicit Doc. S.in ⁊d.ſentẽtiarũ.di..q.pꝰ.ar.⁊.in coꝛpo⸗ re. Sed nõ minus eſt gatio nůlis reſpectu foꝛme ſubſtã⸗ tialis qᷓ; ſit motus localis a pꝛincipio intrinſeco. ergo ideʒ qð pꝛins. ¶.16 Aqna calefacta poſt ignis ſeparationẽ reducit ſe ad frigiditatẽ ꝓpꝛiã ꝑ pᷣncipiũ intrinſecũ. Be cluſo.n. quocũqʒ alio extrinſeco a coꝛpoꝛibus celeſtibꝰ re ducit ſe ad frigiditatẽ.ergo parifoꝛmiter erit in gniatione
nůli foꝛmarũ ſbalium. Nldec tria argumẽta adducit An
tonellus archiep̃s in pniti paſſu eodẽ titulo. ¶P m.m
nis mntatio eſt inter terminos eiuſdẽ gjis. Sed genera⸗
tio eſt mutatio. go eſt inter terminos einſdẽ gris. Sʒter
minns ad qnẽ gſatiõis eſt foꝛma Palis. ergo terminus a aquo erit formã ſbalig ant aligd de gne ſte. Nõ mã quia
tolis eſt m mutatiõis illins· Meqʒ totũ ↄpon quia illð
Pgationem ꝓducit᷑. ergo eſt foꝛma vel pꝛinatio foꝛme.
Mõ2 qnia pꝛinatio eſt nõ ens. ⁊ ꝑ ↄs nõ eſt de genere
Pe. Actio at eit enis igit ⁊. Relinquit᷑ ergo ꝙ termi⸗ nus quo gſiatiõis ſit foꝛma nõ coꝛrůpentia quia talis eſt
terminns coꝛruptiõis p̃cedẽtis. ergo erit forina introdu
Becimaſeptima
cẽda nõ quidẽ vᷣm eſſe perfectũ. Alias ceſret gatio. er
go pᷣm eſſe iperfectũ foꝛmale foꝛmabile.⁊ ſic icẽ qðᷓ pꝛiꝰ.
CPed dicebat ꝙ terminus a quo eſt foꝛma ialis que no pꝛeexiſtit in mã foꝛmal ſed ſolũ ðᷣm virtutẽ ⁊ in po. ¶Lötra. Mulla
nit foꝛmã ſbalem. Tũ 2⸗ qꝛ nullũ agẽs agit per virtute ſe paratã a foꝛma ſbali.igit᷑ rñſio nulla. ¶p ꝛ0. Irguit᷑ an ctoꝛitatibus diuerſoꝝ docteꝝ.pꝛimo pßiin ⁊0. phyſicoꝛũ
vbi vult ꝙ ſi eſſet in ligno nauifactura ſimile vtiqʒ nã fa
ceret. h eſt. nauis fieret nãliter. Moc eſt ergo nãhter fieri m phm quod aligd iit a pꝛincipio actiuo intrinſeco. qð qnidẽ pꝛincipiũ nitrinſecũ nõ eſt in poã tñ ſed foꝛmalit᷑. Vöſtat.n. ꝙ in ligno eſt poa paſſina ad nauifacturã. Et ſic
ſi ad griationẽ naturalẽ ſufficeret ꝙ foꝛma pꝛeexiſteret ĩpo
tẽtia paſſiua tũc quelibet giiatio eſt nãlis. N P zꝰ.Cõmẽ tatoꝛ dicit in ⁊0 methaphyſice ꝙ genus eſt foꝛiia media
inter mãʒ ⁊ foꝛmã vltimã. Et quecũqʒ cõtinent᷑ ſub gene
KE virtus alicuus foꝛme eſt in aliquo mñi vbi eſt talis foꝛma. Tũ pꝛimoqꝛ foꝛma accñtalis pᷣiuppo
Lec.iʒ.
re includũtur in gñe vᷣm eſſe indiſtinctũ ⁊ indeterminatũ
Dicit etã ibidẽ ꝙ mã pꝛius recipit foꝛmas magis vles. Tũc ſic. Wſiatio ꝓcedit ab eſſe magis vli ad eẽ determi natũ in mã.ſed eẽ gniicũ eſt mags ↄfuſuʒ qᷓ; eſe ſpeciicũ ergo ꝙ foꝛma pꝛiꝰ hʒ eẽ ↄfuſuʒ foꝛmale foꝛmabieqᷓ; eẽ ſpeciſicũ ⁊ foꝛmatũ qð eſt ponere inchoationẽ formarnʒ. Cð 4*. Lõmentator dicit. ð. huius ꝙ ex acmn ⁊ pon nõ ſit vnũ niſi ꝑ agens extrahens actũ. Gẽd actus ſine foꝛma nõ pot extrahi ab aliquo niſi fuerit in eo.go ac. Cᷓ ÿœ. Lõmentator ibidẽ dicit. ꝙ illud agẽs qð extrahit nonlar git multitudinẽ ſed pfectiõem. Ged ſi nihil foꝛme pexi ſteret in mã illud agẽs largiret᷑ multitudinẽ ⁊ nõ ſolnʒ ꝑ fectiõem ig tur ⁊c̃. T; 6o.Ex eadẽ auẽte argnit ſic.nul la foꝛma ꝓcedit ab iperfecto ad pfectuʒ niſi foꝛmaliter ſit pꝛiꝰ in eẽ ipfecto. Si ergo agẽs extrahat actũ largiendo ꝑ fectiõem ⁊ nõ multitudinẽ ſeqgt᷑ ꝙ eadẽ foꝛina pꝛius hüit eẽ iꝑfectũ foꝛmalr ⁊ poſtea eẽ ꝑſectũ. Et ſic idẽ ꝙ pᷣus.
C 7. Uõmẽtatoꝛ dicit.r⁊. hnius ꝙ gans aĩam nõ po nit eã in mã ſed extrahit id qð eit in poĩ aia ad id qð eſt aia in actu. Sic ergo illud qð eñ in po aĩa pᷣexiſtit in mã Tc ſic. Aut illud qð extrabitur.ſ.id qð eſt in pon aĩa eſt mã aut forma aut totũ ↄpom.nõ mãqʒ mã nůqᷓ; fit actu ipſa aia lʒ fiat aiata aut informata ꝑ aĩam. Meqʒ eiiam 3 vt de ſe notũ eſt cũ totũ ↄpon nõ ſit actu aĩa.ſʒ his aĩam. Relinquit᷑ ergo ꝙ ill ðqð ertrahit᷑ ſit ipſa aia ſiue ſoꝛma que eſt introducenda ᷣm eſſe perfectũ ⁊ ↄpletũ habens prius eſſe iperfectũ. Cꝙ; sv. Juguſtinus dicit tertio de trinitate caplo.ð.ꝙ ſicut matres grauide ſunt ſetibus ſic ⁊ ipſe mũdus grauidus eſt cauſis naſcẽtiũ. Sʒ in fetibus eſt pᷣncipiũ actuũ.ergo etiã ſic eſt in oĩbus naſcentibus.ſ.ꝙ preſnpponũt principiuʒ actinũ in materia. Cꝙᷓ 9. Idez
augnſtinns dicit ibi ſupra capitulo.io.ꝙ rerũ oĩum qᷓ cor poraliter viibiliterqʒ naſcunt᷑ occulta quedam ſemina in iſtis corporeis mundi elememtis latent.ergo quando ali quid generatur producitur per principiũ actiuũ in mate⸗ ria preexiſtens. Et ſic ideʒ quod prius. ¶ 10. Doctor
San. in prima pte.q.ʒ· ar. py ad ʒmn. dicit ẽxpreſſe ꝙ ni hil totaliter productũ eſt de nouo qð nõ p̃exſtiterit in opi bus ſex diex. Vider ergo g forme nõ ꝓducant᷑ de nouo ſed ꝙ preexiſtant ſaltem ᷣm rationem ſpeciei quod eſt p exiſtere formaliter. ¶P n. Doc. San dicit jñ po ſenten tiarũ di.Iꝛ.q.⁊. ar.⁊.in corꝑe ꝙ qualitates naturales edu cunt᷑ de potentia materie quarũ inchoatiõᷣes quodã ope re ereationis indidit. Iũ ergo qualitates in materi pᷣſup ponant formam ſubſtantialem ſequitur ꝙ forma ſubſtan tialis eſt inchoata in materia. ¶ P 1⁊.oc. San. dicit in ſecũdo ſententiarum.di.s.q.prina.ar.⁊.⁊ in corpore g prima inchoatio formarũ in materia eſt ab opere creatio nis. hec ille. Idem innuit contra geñ.li.ꝛ.ca.iõ. Et in ter tio ſententiarum.diſt. ʒy.q.pᷣma. ar.z. Et in pleriſqʒ alijs locis. Nidetur ergo ſimpliciter eiſe dicẽduʒ ꝙ foꝛme ſnb ſtantiales ante generationem rei preexſtãt in materia ᷣm eſſe formale foꝛmabile m ꝙ. Ilbertiſte ꝓpter pᷣdictas
rationes aſſerere cõnãtur. C S ed inↄtrariuin eſt. Doc.
S 4

Aeck. 2. 4 fO.2.
San. in pꝛefenti lectione ibi. Sciẽdum eſt auteʒ ꝙ ocra⸗
ſione hoꝛnʒ verboꝝ que hic dicunt quidã ponũt ꝙ in omn ni generatione naturali eſt pꝛincipium actuum ⁊̃· Nem
Dde. San in pꝰ phyſicoꝝ in pꝛincipio vbi ſic ait patet er
go ðᷣm intentioneʒ Iriſtotelis ꝙ pꝛiuatio que pohit᷑ pꝛin
cipium nature per accidens nõ eit aliqua aptitudo ad foꝛ mã vel inchoatio foꝛme vel aliquod pꝛincipium imperfe
ctum actiuum vt quidam dicunt: ſed eit ipſa garentia fer
me cum aptitudine ſubiecti: vel contrarium forme quod accidit ſubiecto. hec ille. Item Zoc. Ban.in.20. phyſicoꝝ
nuat actionem exterioꝛis agentis. W icunt enim teria eſt qnedam inchoatio forme quam dicunt eſſe pꝛina
cõ..fi. vbi ſi ai.icuni ergo quidã g etiaʒ in huiuſinõi mutatiõibus principinʒ actiuum motus eit in eo qð mo⸗
uetur nõ quidem perfectum ſed iperfectuʒ: quod coad⸗ in ina
tonem. Fed hoe nõ poteſt eſſe:quia cum nihil agat niſi
vm ꝙ eit in actu predicta inchoatio forme cum non ſit ac
tus fed aptindo quedam ad actum nõ poteſt eſſe pꝛinci
pinmn actinum.preterea etiaʒ ſi eſſet foꝛma completa nõ sgeret᷑ in ſuum ſubiectum aiterando ipſum:quia forma
non agit ſed compoſitum quod non poteſt alterare ſeißᷣm
niſi ſint in eo due partes quarum vna ſit alterans ⁊ alis al
Lec
terata. hec ille. Nem Doc · San.in.Sphyſicoꝛnz· bi ſic ait. Loncludit igitur manifeſtum eſſe ex dictis ꝙ nihil ho
rum.ſ.grauium ⁊ lenium mouet ſeipſum. Sed tamẽ ino tus eoꝛum eñt naturalis:quia habent pꝛuncipium motus
in ſeipſis non quidem pꝛincipium motinum ant actiuum ſed principium paſſiuum quod eſt potentia ad taleʒ actũ. Ex qno patet contra intentionem philoſophi eñe ꝙ ĩ mã
it pꝛincipium actiuum. uod quidam dicunt eſſe ne⸗
ceſſarium ad hoc ꝙ ſit motus naturalis. Sufficit enim ad
poc pꝛincipium paſſiuum quod eit potemia naturalis ad
uctum.Mec ille.
P„n dicenduʒ g dimiſſis varijs do Reſpon deo ctoꝛũ opiniõᷣbns in pꝛeſentia⸗ rʒ videndum eit de cõtrouerſia domini Alberti magni Doc. San.circa pꝛeſentem difficultateim vz circa ĩichda
tionem foꝛmaruʒ · an.ſ.talis inchoatio ſit fimpliciter negã da aut qualiter ſit ponenda ⁊ qualiter neganda. Occaſiõe enim eoꝛum que dicta ſunt in pꝛecedentibus articulis or
ta eſt difficultas inter pꝛedictos doctoꝛes. Dictum enim
fuit ſupꝛa ꝙ foꝛine ſbales nõ totaliter fiunt ab ertra ꝑ crea
tionem neqʒ etiam totalier ab intra ſed partim ab intra ⁊
partim ab extra · Qnod ꝗdem exponens aibertus magnꝰ
ult gꝙ tales foꝛme ſint tote ab intra totalitate eſſentie:ſed
non totalitate modi eſſendi. Tlult enim qꝙʒ m eſſe ſint par
tim ab intra foꝛmaliter ⁊ partim ab extra. Ab intra quidẽ
foꝛmaliter pᷣm eſſe foꝛmale foꝛmabile cõfuſum ⁊ diſtin⸗ guibile. Et partim ab extra vm eſſe diſtinctũ foꝛmatum.
⁊ ſpeciicũ vt pʒ ꝑ dicta eius que ponit in p. phyſicoꝛuʒ.· tractatu.z.c.. vbi ſic ait. icamus ergo ʒ ꝑrpatetico⸗ rũ ſentẽtiam ꝙ foꝛma ⁊ eit intns in mã per eſſentiam con
fuſam vt diximns ⁊ ipſa eadẽ numero eſt ab extra per vir
tuteʒ foꝛmatiã agentis ĩmiſſum in materiã quam tangit sgens ant mediate aut imediate. Mediate quidẽ ſicut or pis mouet inferioꝛa per aerẽ ⁊ igneʒ · Immediate autem
ſicut ſemen maſculi mouet ſangninem ⁊ iemen femmninũ imiytum in ipſo ⁊ ſicut coagulatũ ĩmixtnʒ lacti. Mec intẽ
do dieere ꝙ joꝛme pars ſit ab intra ⁊ pars ſit ab agẽte:qꝛ
5ᷣm hoc foꝛma haberet partẽ ⁊ partem. Bed tota eſt ab in
tra ⁊ tota ab extra vᷣm eſſe dinerſum. nuia m eſſe con⸗ Fnſum tota eſt ab intra.Et ðʒ eſſe in actu tota eſt ab extra.
Adhuc auteʒ obſernandum ꝙ ex quo ponimus foꝛmam totam eſſe intus in materia non poſſumns dicere g agẽs
agat àd pꝛoducendam eſſentiam foꝛme. quia iſta am
eſt. Bed agit ad eſſe foꝛme. uod licet ſit eſſe forme ſicut eius cauſe tamen eſt eſſe compoſiti ſicut eins quod eſt. Et ideo actus agentis terminatur ſupꝛa compoſi⸗
thm ⁊ non ſupꝛa ſimplicem eſſentiaʒ foꝛme vel materie.
Impoſſibile enim videtur ᷣm intellectum ꝙ actus alicu
ius agentis vᷣm naturã terminetur in ſimplici ſicut etiã vi detur in operibus artium que omnia in compoſitis ſicut
Hetha.
in domo aut in ydolo terminant᷑· hec ille foꝛmaiter. Di cit etiam ibidem ꝙ pꝛuatio dno umpoꝛtat ſcilicet negatio
nem foꝛme ⁊ aptiiudinem ſubiecti ad foꝛmam. Mnuantũ ad carentiam ſiue negationẽ foꝛme pꝛiuatio mhil eſt. Et ideo non ſaluatur neqʒ in motu neqʒ in mobili. Pi auteʒ accipiatur vt dicit aptiudineʒ ad formã continne in acin perñcuur. Et ſi talis aptitudo conſideretur vt res quedaʒ ſic manet ⁊ complementuʒ accipit in actu. Vnde patet ꝙ intentio Alberti eit ꝙ illa aptitudo ad foꝛmam nõ differt
realiter a foꝛma ſed tamum ðʒ eſſe eo ꝙ inquantũ eſt ap titudo ad foꝛmam dicit eam ſub eſſe imperfecto.a foꝛma
eandem eſſentiam ſignificat ſub eſſe perfecto. Id maioꝛẽ
etiam declarationen pꝛecedentium adducit albertus vnũ
ſimile gʒ ſicut eſt in genere ⁊ differentijs reſpeciu ſpecieꝝ
conſtituendarũ ſub genere:ita eſt in materia ⁊ foꝛmis na
turalibus reſpectu rerum generandarum. Benus enim eſt foꝛma generalis iperfecta ⁊ nõ determinata ad vnũ eẽ
pecificlun ſed determinatur per differentiam ſibi additã quam in ſua poteſtate continet · Et licet alia ſit natura ge/
neris vᷣm illud quod ſupponit genus ⁊ alia natura differẽ he ᷓᷣm illud quod ſupponit:differentia tamen natura gene
rris poteſtate habituali ⁊ confuſa continet omnes dif ⸗ Ferentias. Et inde venit ꝙ differentie nate ſunt ſeri circa idem ſubiectum cõmune quod eſt natura generis ⁊ vniũ kur in habitn confuſo illins ſubiecti ſed ſe expellunt ᷣmac tum ſubiectum.um enim vna eſt actualiter alia expel⸗ litur ſm eſſe actnale. Ideo dicit Zriſtoteles.io.metha⸗ phyſice ꝙ differentie ſubſtantiales ſunt cõtrarie.Et ſi eñ
in materia ⁊ foꝛmis naturalibus nõ tamen ꝙ materia eſt foꝛma generalis ſicut genus.ſed eſt primum ſubiectũ for
marum in quo primo eſt quedam habitualis poteſtas cõ
fuſe continens omnes formas de ipſa educibiles. Vt hic habitns confuius gcceptus in ſna pura potentia capitur ꝑ modum generatiõis remoti quia ᷣm hoc omnes formal
continet indiſt incte. ⁊ ſemper efficitur irmior per diſpo⸗ ſitiones diſponentes materiam ad illas formas ⁊ non ad
alias. Pt ita licet in hoc habitu communi contineantur
omnes forme ſicut in genere remoto tamen illa formaꝑ
prie dicitur inchoata in ila que per virtutem agentis vni
us ex illo eduei poteſt. Ideo proprie dicimus formã aſ ni inchoari in ſemine aſini ⁊ non aliam formaʒ. Ptbic ha buus confuſus diſtingnitur a natura materie ⁊ forme ꝓ nut ſunt in termino generationis non quidem per eſentã
ſed per eſſe quia in hoc habin forme ſunt ym eſſe confu/ ſum.Et in termino generationis quelibet forma habet eẽ
determinatum ⁊ diſtinctum ab alia.Et dum querit᷑ vn⸗
de oritur talis habitus. Reſpondet Albertus ꝙ ortuʒ ha buit ex creatione materie prime.Et eſt fñicut quidã ſplen
dor perluſtrans materiam generabilium in quo radicat
omne illud quod dat eſſe ⁊ cognoſeibilitatem. Ereꝝ ilo ducitur omnis forma tanqᷓ; ex radicali xrincipio. Tãmẽ
forma prout conſtituit eſſe in determinata ſpecie non di⸗
citur eſſe per creationem ſed per generationem: que eſt eductio forme de tali principio ichoatino tanq; de quò
dam potentiali principio ad qrum perfectum ⁊ eſſe di⸗
ſtinctum:ita vt ille habitus tonfuſus eſt potentia forma⸗
bilis.⁊ per agens formatur ⁊ educitur ad actum ⁊ comn
plementum. Mec omnia Ilberntus in ſua ſumma theo⸗
iogie. C Bed contra hanc opinidnem licet ſit probabilis ſic arguitur. Nam vt philoſoplhus dicit primo de gene⸗ x eg.g
ratione ipfius ferme ſubſtãtialis eſt dare eſſe ſimpliciter· Si ergo forina ſnbſtantialis preexiſteret in materia fm
eſſentiam vt Alberriſte dicunt ipſa daret eſſe impliciter. Eſſe autem ſimpliciter eit eiſe diſtinctum ⁊ determinai
ergo ſi forma ſubſtantialis preexiſteret in materi ᷣm e indiſtinctum eſſet ſimnl m eſſe diſtinctum. quod impli/ cat. CP ꝛ0. Primum in vnoquoqʒ genere eſt minimn
⁊ per conſequens indiniſibile vt philoſophus innnit·⁊⸗
æ.io.huins. Bed eſſe eſt primum inter omnia predicdtã
yt auicẽna concedit in ſua methaphyſica. ergo eſt induiſi⸗ bile ⁊ per ↄſequẽs nõ eſiponẽdi eſfe cõfuſuʒ ⁊ idiſtijciu
eſſe determinatũ ⁊ diſtnctũ eiuſdẽ ſnelablun⸗ 2
—
——
— —
—
——————.- ⸗ 2—
un 6 ye ſm pt P hui une Ne ſn in in

——————
TP. foꝛma accidentalis eit illa que dat eſſe nõ ſin/ dietis g foꝛma ſubſtantialis n pliciter ſed eſſe aliquale: vt patet per phyloſophum in hot.7o. Si ergo foꝛmapꝛeexiſteret in materia ᷣm aliq eſſe:tunc foꝛmna ſpeciſica ſuperueniens non daret eſſe to⸗ tale: ſed aliquod eſſe cum iain eſſe foꝛme pꝛeexiſteret. Et ſic foꝛmã ſubſtantialis eſſet accidentalis. quod implicat.
tis ꝙ ubſta on eſt ponenda in materia foꝛmaſiter ane generationeʒ rei. Sed vt hic dicit poc. Sanctus. Poſitio taliter opinantiuʒ videtur pꝛopinqua pohentibus latitationem foꝛmax. Cum enim mhil agat hiſi fmn eſt in gein.ſi partes vel inchoatiões foꝛn ax que ſunt in materia habeant aliquam virtntem actiuai:ſeg⸗
Neb⸗ vt generatio rei eſſet naturalis tanqᷓ; a pꝛincipio
actiuo coadiuuante agens ertrinfecum ad generationem. Sed hoc non eſt neceſe.imo hoc nõ poteſt ſieri.igit aẼ· PMꝛobatio ſubſumptionis. Mam nihil agit niſ ᷣm ꝙ et in actu: vt dicitur pꝛimo de generatione. Inchoatio auté oꝛme non eſt actus ſed aptindo quedam. ergo talis in⸗ choatio non poteſt eſſe ꝑꝛincipium actiuum: vt concludit octoꝛ Banctns in. 30 ſententiaꝝ. diſtin. z. q1.articulo Fmo.⁊ in. ⁊o.phyſicoꝝ. C F. Impoſſibile eſt idem eſſe al erans ⁊ alteratuʒ · ergo foꝛma que pꝛeexiſtit in ma
—
teria nõ poteſt agere in ſeipſam:ſiue ſi completa ſiue im
perkecta. Et per conſequens nõ debet poni inchoatio foꝛ
4 Si poneretur talis inchdatio foꝛme hoc maxi⸗
tur ꝙʒ ſint aliquo modo in actu: quod eſt ponere latitatio
nem foꝛmax. ¶P 12. Cum eſſe actu ſit ante agere non
poteſt intelligi foꝛma pꝛins habere agere qᷓ; ſit in actu.
Mec ille · Et ideo dicendum eit ꝙ foꝛmna ſubſtãtialis nõ pꝛeexiſtit in materia ᷣm eẽ foꝛmale foꝛmabile ſ ed bene
diſpoſitine. Tnde vm opinionem Ipoc. S. foꝛma talis partim eit ab intra:⁊ partim ab extra. Partim quidem
ab intra.ſ.diſpoſitine ⁊ in potẽtia. Et partim ab extra.ſ.
oꝛmaliter:qꝛ introducitur a generante foꝛmaliter in na
terla in qus pꝛiꝰ erat aptitudijalr ⁊ diſpoſitiue. C·ꝛo us àmnblioꝛi declaratione aduertendum eſt ᷣm Woc. anctum intractatn de nainra materie:⁊ de dimennont
bus interminatis elicitiue: vt adducit verſoꝛis ꝙ foꝛma me ad cooperandum agenti pꝛincipali ad generationeʒ. dripliciter reperitur eſſe in materia in potentia. Vno in Et ſic idem quod pꝛius: vt concludit foꝛmãliter Voctoꝛ potentia remota ſm quaʒ nihil eſt de foꝛma neqʒ de dif Banctus in. 30. ſententiaꝝ. vbi imediate ſupꝛa. CP. poſitionibus ad eam:ſed ſolum eſt aplitudo ad foꝛmam
uimdt
Si foꝛma haberet aliquod eſſe inchoatum vel iind eſſe etſſet eſſe ſubſtantiale vel accidentale. NMon accidẽtale qꝛ eſſe accidentale pꝛeſupponit ſubſtantiale. Ifleqʒ etiaʒ po teſt dici eſſe ſubſtantiale:quia ſic nulla eſſet generatio in rerum natura:qꝛ generatio ſubſtantialis eſt pꝛogreſſio a
non eſſe ſubſtantiali ad eſſe ſubſtantiale. Si ergo p̃exiſte ret eſſe ſubſtantiale non eſſet pꝛogreſſioa non eſſe ſed ab
eſſeꝛ ⁊ ſic talis pꝛogreſſio non eſfet generatio. CP.
omnnino indiſpoſite ad reperitur foꝛma in materia in potentia non ſic remota:ſ; quodãmodo diſpoſita ⁊ inelinata ad foꝛmam per quali⸗ ates naturales ſine hoc ꝙ ali
educendam ad terminum per agens. Et talis aptitudo
nibil eſt foꝛme:ſed ſoluʒ potentia paſſiua materie ad foꝛ mam. Et hoc modo foꝛma ignis diceret᷑ in potẽtia aque oꝛmam ignis. Secundo modo
arurales fine Aiquid ſit de eſſentis foꝛme aut de virtute actiua eductiua foꝛme de potẽtia materie.
Indiuiſibile totaliter eſt vbi eſt. Ged eſſe ſubſtantiale et t hoc modo ignis eſt in potentia aque iaʒ alterate per mnNput indiniſibile: vt pʒ per phyloſophum in pꝛedicamentis. aliquod agens extrinfecum ad foꝛmam ignis educendaʒ mnaynmn et per poꝛpbyrium in pꝛedicabilibus. ergo ſi foꝛma ſub Tertio modo dicitur foꝛma in potentia materie non ſo⸗ mo gufnn antialis eſt inchoata pm aliqð eſſe erit ibi ÿm totale eẽ. lum in potentia paſſina⸗ ſec etium in potentis actiua Et nc ricntn Et ſit idem quod pꝛins. Ch So. Buſcipere magis et hoc modo foꝛme ſunt in potentia in ſeminibꝰ⁊ vt foꝛma ummnviim minus nihil alind eſt q; intendi ⁊ remitti ᷣm eſſe juum aſin in ſemine aſin. Et foꝛma oline in femine oliue non dn enmn perfectum ⁊ imperfectum. Fi ergo foꝛma ſubſtantialis ꝙin tali materia ſit eſſentia foꝛme:ſed quia eſt ibi virins nernom Fm eſſentiam eadem pꝛeexiſteret vm eſſe imperfectum foꝛmatiua et effectina pꝛoduciua illius foꝛme. Cidanc iogepomt ⁊ poſtea acquireret eſſe perfectum:ſequeretur ꝙ foꝛma etiam diltinctionem ponit Docroꝛ Sanctus in dẽ virtu miw ſubitantialis ſuſciperer magis minus· quod eit contra tibns in cõmnni.q.1articnlo oetauo ſicnt ſupra adductũ Kninn pꝛopꝛiumm doctoꝛem.ſ.contra Albertũ in de celo ⁊ m“ eſt. et in de veritate. q. iu. articulo pꝛimo in coꝛpoꝛe. vb ec.7 Hotetcohraphtioſophum in predicnnentis. er in.5. ſicai. Srienduʒ eſt ꝙ innaturatbns rebus aliguid pꝛe
v com.10. huius. vbi vult ꝙ foꝛme ſubſtantiales ſint ſicut ſpecies exiſtit in potentia dupliciter. Vno modo in potentia acti — numeroꝝ quaruin ratio in inciuiſibili conſiſttt. igir ñ. na completa quaſi ſicut principium intrinſecum ſufficien don CP o. Bi foꝛma ſubſtantialis pꝛeexiſteret in materia ter potẽs pducere foꝛmam in actum perfectum: ſicut pʒ t m eſſe foꝛmale:ſequeretur ꝙ materia haberet eſſe per in ſanatione.Ex virtute eniʒ naturali que eſt in egro eger
uin
ilam foꝛmnazʒ. Aut ergo haberet eſſe hoc aliquid vel qle quid tiñ. on 2ꝛqꝛ eriſtere non eſt quale quid. Gi er/ go pꝛimum:ſequitur ꝙ illud qð ſic eſſet: eſſet indmuiduũ eum indiuiduum ſigniicet hoc aliquid. Omne auteʒ in ⸗ diniduum eſt ſub aliqua ſpecie. Ande ſequeretur ꝙ ha⸗ beret eſſe foꝛmatum ⁊ determingtum. quod eſt contra potheſim aduerſarij. igitur ⁊c̃. CP 1. Omnis foꝛma oꝛmalirer exiſtens in aliquo denominat ilind ſicnt albe⸗ do denominat parietem album:et caloꝛ aquam calidaʒ: ⁊ ſi de alijs. Si ergo foꝛma ſubſtantialis ante rei gene⸗ rationem pꝛeexiſteret in materia foꝛmaliter denomina⸗ ret eam talem:⁊ ſic ante generationem aſini eſſet res aſi nina. quod eſt inconheniens: Igitur idem quod pꝛins.
CP ꝰ. Si foꝛma ſubſtãtialis pꝛeexiſteret: puta foꝛma
adaneris in materia hominis vinẽtis:ſequeretur ꝙ foꝛ⸗
ad ſanitatem perducuur. Alio modo in potentia paſſina
quando ſcilicet principium intrinſecum non eſt ſ fficiẽs
ad pergucendum in actumn:ſicut patet quando in aere ſit
ignis. Hoc enim non poteſt feri per aiſquam virtutem in aere exiſtentem. Vnando igitur aliquid preexiſtit in potentia actiua completa: tunc agens extrinſecum non
agit niſi vt adiuuans agens intrinſecum: ⁊ miniſtrando ipſi ea quibus poſſit in actum exire ſicut medicus in ſa⸗ natione agit vt miniſter nature que principaliter opera⸗
tur confoꝛtando naturam etapponendo medicinas qui⸗ hus velut inſtrumentis vtitur natura ad ſanandum.
Pnando vero aliquid preexiſtit in potentia pamina tm̃.
iunc agens extrinſecum eſt quod principaliter edueit de
potentia in actum ſicut ignis facit de aere qu eit poten/
tia ignis actu ignem. Nec ille formaliter. CEx quibus
ma ſubſtantialis hominis vinentis non eſſet perfecte in omnibus patet ꝙ Doctor Banctus ponit inchoationem 1 ronnllo tempoꝛe vite ſue · quod videtur eſſe contra veri formarum tripliciter. ſeilicet pamiue diſpoſitiue ⁊ eifecti * tatem igitur ⁊c. Patet ſequela:qꝛ in omnibus foꝛmis ue. Bed negat eam in genere cauſe formalis. Mon eniʒ 3 oppoſitis aliquem gradum perfecti ⁊ imperfecti haben ult concedere ꝙ jorma inroducenda preexiſtat in ma⸗ m tibus dum vna introducitur ßᷣm aliqueʒ gradum altera teria ante generationem rei formaliter:ſed ſolum tripli⸗ we reimouetur m eandem ꝓpoꝛtionem.vt cum introduciꝰ citer ſicut dietum eſt. Jicut eniʒ ſe habet forma artificia⸗ fnd tur caloꝛ in aqua pᷣm eandem ꝓpoꝛtionem virtutis dimi lis ad inatertam in qua introducitur: ita etiam forma na awvh nuitur frigiditas aque. Si ergo foꝛma ſubſtantialis intro turalis. Bed conſtat ꝙ forma artificialis non forinai nid. ducenda hꝛeexiſtat in materia cum foꝛma abijcienda:ſe ter et actu preexiſtit mn materiã ante introductionem ar/ — 3 uitur ꝙ foꝛms abijcienda non erat vin eſſe completum ts. ergo neqʒ forma naturalts preexiſtit formalitertlieet in materia ſed fm eſſe diminutũ. ¶ Matet ergo expꝛe/ preexiſtat in virtute dctiu⸗ ſemins ſicut dictum eit.

Conſiderandũ eſt vlterius ᷣm Doc. S.in.⁊o. ſniar. di.ið.q.. ar. ⁊. ĩ coꝛpoꝛe. ꝙ qᷓ;ᷓuis foꝛme educant᷑ de po⸗ tentia materie:illa tamen potentia materie non eſt poten tia actiua: ſed paſſiua tiñ. Fient enim vt Lõmẽtatoꝛ dicit in.3*.phyſicoꝝ in motn locali aliqð opʒ eſſe mouens et motum ita etam in motn alterationis:qꝛ quando ſanat᷑ coꝛpus naturaliter coꝛ eſt ſanans ⁊ alia mẽbꝛa ſanata. Ft
ideo ſicut in coꝛpoꝛibus ſimplicibus non dicimus ꝙ ſint
mota ex ſe ᷣm locum:qꝛ ignis nõ peteſt dici mohens ⁊ motum:ita etiam non poteſt eſſe alterans ⁊ ateratuʒ ex ſe quaſi aliqua potentia exinens in materia aliquo modo agat in ipfam materiaʒ in qua eſt educendo eam in actũ. Sed vtrunqʒ cõtingit in anmatis:qꝛ ſunt moia ᷓᷣm locũ ex ſe ⁊ etiam alterata ꝓpter diſtinctionem oꝛganoꝝ vel partinm.quaꝝ vna eſt mouens ⁊ alterans:⁊ alia mota ⁊ alterata. Et ideo non poteſt hoc modo accipi virtus ſemi nalis in alijs rebus ſicnt in habentibus animã. ¶ Mec ta men ſequit᷑ ſi in materia eit potentia paſiua im̃ ꝙ non ſit generatio natnralis:qꝛ maieria coadiuuat ad generationẽ nõ agendoꝛ ſed inquantũ eſt habilis ad recipiendum talẽ actionem que etiũ habilitas appetitus materie dicitur ⁊ inchoatio foꝛme. Mon enim eodem modo omnes motꝰ naturales oicnnt᷑: vt pʒ in. ⁊d. ꝓhyſicoꝛ.Sed quidã pꝛo⸗ prer pᷣncipiũ actiuum intus exiſtẽs:vt motus localis gra nium ⁊ lenium. Ft quidam ꝓpter pᷣncipiũ paſſiunʒ qð eſt ſm potentiam ab agente naturali natnʒ in actũ educi: vt in generatione ⁊ aiteratione ſimpliciũ coꝛpox. Unde x natura dinidit᷑ in materiã ⁊ foꝛmã. Et ideo cõcedo ꝙ
in materia nulla potẽtia actina eſt:ſed paſius nñ.⁊ ꝙ ra
tiones ſeminales dicunt᷑ virtutes actine ↄplete in natura cum ꝓpꝛijs paſſiuis: vt caloꝛ ⁊ frigus ignis ⁊ virtus ſo⸗ lis ⁊ hniuſmodi.Et dicunt᷑ ſeminales nõ ꝓpter eſſe un⸗ perfectum qð habeant ſicut virtus ſolis foꝛmatina in ſe⸗ mine:ſed qꝛ rernʒ indiuiduis pꝛimo creatis. hniuſmodi virtutes coilate ſunt ⁊ opera ſex dieꝝ:vt ex his quaſi ex qnibuſdam ſeminibus ꝓducerent᷑ ⁊ multiplicarent᷑ res naturales.Iec ille. que ⁊ in pᷣſenti lectione.quaſi omnia foꝛmaliter ponuntur. Ex quibus pʒ ꝙ inchoatio foꝛme nihil aliud eſt qᷓ; aptitudo naturalis materie ad foꝛmam foꝛmaliter introducendaʒ. CC Fed hic oꝛitur dꝛfficultas. Dictum eſt enim in hoc vltimo notabili ꝙ qᷓ;uis foꝛme educant᷑ de potentia materie:tamen potẽtta iaterie nõ eſt potentia actina ſed paſiua tĩ. Et dictum eſt in penul timo notabili er oc. S. in de veritate. ꝙ in naturalibꝰ rebus aliquid pᷣexiſtit ᷣm potentiam actinam ⁊ paſiuaʒ ſimul.que videntur ↄtradici. Igitur ⁊c̃. ¶ Dicenduʒ ꝙ foꝛmã p̃exiſtere in materia ᷣm potentiã actiuã poteſt in⸗ telligi dupliciter. Vno modo vᷣm potentiam actiuã 1pſiꝰ materie aut foꝛme: ita vʒ ꝙ materia aut foꝛma pᷣeriſtens actiue agendo cõcurrat ad introductioneʒ forme ᷓᷣm eſſe completuʒ. Et ſic foꝛme nõ p̃xiſtunt vᷣm potentiã actiuã. Alio rnodo ſm potentiam actiuam agentis qua cum ina teria ſimul foꝛma infuſa eſt ab agente in materia ᷣm po⸗ tentiam actinam nõ quidem foꝛnmne ſed agentis quod eſt pᷣexiſtere eſfectiue:⁊ non ſᷣm eſſe foꝛmale foꝛmabile: vt per pꝛedictas rationes ⁊ ex adductis ſatis maniſeſtum relinquitur. S— igitur dicendum ꝙ in omnigene⸗ — d pꝛim U ratione vinentinʒ pᷣexiſtit aliquod pᷣncipium actiuum in materia.quod quidem pꝛincipiu actinum nõ eſt foma:ſed eſt virtus foꝛmatus ſeminis que dicitur virtus actina agẽtis. Ande nõ opʒ ꝙ foꝛma ß̃exiſtat foꝛmaliter ſed effectiue ⁊ diſpoſitine. ¶ Ad duo alia argumẽta pʒ ſolutio ex dictis. Nd quartũ dicendũ ꝙ albuʒ non ſit indifferenter ex omni non albo:ſed fit ex non albo in actu:ex albo tamen in potentia qð.ſ.eſt in po tentia ad album. Mec tamen ꝓpter hoc opʒ ex ipſo non albo aliquid ponere albedinis per qð ipſnʒ ſit in poten⸗ tia ad album. Sed ſufficit ꝙ ibi ſit potẽtia ſuſceptina ſbi que eſt eadem reſpectu Zrioxꝝ. Mon enim vt dictum eſt Toc. S.totaliter negat inchoationem foꝛmaꝝ:qꝛ ponit eas eſſe inchoatas paſſiue diſpoſitiue ⁊ effectiue · Sed ne
IMetha. gat inchontionem foꝛmax foꝛmalr a eſſentialr: qꝛ foꝛm non p̃exiſtit eſen:ialr in materia ꝓpter rationes ſuperiꝰ adductas. CAd qntum dicendum ꝙ ſi foꝛma nullo in ß̃exiſteret in matẽria ipſa non educeret᷑ de potẽtia mãe: 4 ipſa totalr vemret ab extra. Sed qꝛ p̃exiſtit in materia ßm potentiã paſiuã nãlem ⁊ diſpoſitiuã: nõ opʒ ꝙ talis foꝛma totaliter vcniat ab extra:ſed cducit de poꝰ mãe:et eſt partim ab untra ⁊ partim ab extra. ᷣm modunn expo ſituʒ. ¶xt per hoe pʒ rñſio ad.s n.⁊ ad. qn. NPꝛo cu ius tamẽ maioꝛi declaratione ↄſiderandũ eſt Eᷣm Poct. S.in de po?.q.ʒ.ar. 4. ad.ym.ꝙ foꝛma põt ↄhiderari du pliciter. Tnoꝰ m ꝙ eſt in poã. Et ſie a deo iãe cocreat nulla diſponẽtis nature actione interueniẽte. Alioꝰ fᷣin ꝙ eſt in actu. Et ſic nõ creat᷑:ſed de poꝰ mãe educit ꝑ agẽs
naturale. IMec ille. NAd octanũ dðm vt dicit verſoꝛis
ꝙ foꝛma in motu põt dici fluens dupliciter. Tno q̃ntũ ad diſpõnes ſubiecti requiſitas ꝓpter ipſaʒ. Nñ in motu ad accidens foꝛma eſt fluens ſᷣm ſe. Bed in muta:iõe ad ſßam ſoltʒ eſt foꝛma finens qjntũ ad diſpõnes que cau/ ſant᷑ in alteratione pꝛenia ad foꝛmã. Et in termino gene⸗ rationis in inſtanti educit᷑ foꝛma ſbalis ſine hoc ꝙ fluat ßm ſe. Ideo nõ opʒ ibi ponere eſſentiaʒ foꝛme inchoataʒ ad ſaluandã mutationeʒ naturaleʒ. C Acd nonuz dõm ꝙ ex ſemine aſini ſit aſinus ⁊ nõ oliua:non ꝓpter hoc ꝙ in
tali ſemine ſit eſſentia foꝛme aſini: ſed ꝙ ibi eſt virius foꝛ
matina que gerit virtutem generantis cuius virtute po⸗ teſt pꝛoducere foꝛmain aſini de tali ſemine ⁊ non aliam. CAcd decimũ dicẽdũ ꝙ duplex eſt ſilitudo. Onedaʒ foꝛ malis q̃ fundat᷑ ſup vnitate foꝛme. Appetitꝰ aũt materie nõ fundatur ſup tali ſimilitudine. Alia ẽ ſimilitudo ꝓpoꝛ⸗ tionis que fundat᷑ ſup vnitate ꝓportionis. Et in tali ſimi⸗ litudine fundat᷑ appetit? materie. Maʒ ꝑ hoc ꝙ materia de ſua natura eſt in potentia ſubſtãtialiter ad formã:hab analogiã ad foꝛmã que de ſui nẽ eſt actus ſubſtantialis. ⁊Mel poteſt dict ſicnt ſupꝛa adductus eſt ᷣm Doc. S· ꝙ tdlis ſilitudo fundat᷑ ſuꝑ foꝛma pᷣexiſtente in poꝛ ⁊ nõ in actu ⁊ foꝛmalr. C Ad vndecimũ dðm ꝙ foꝛma pᷣexiſtit in mã ſᷣm potentiã ſubiectiuã mã̃e:⁊ ᷣm potẽtiã actiuaʒ gnãntis que virtnalr eſt in ſemine loquẽdo de foꝛmis vi nentiuʒ. C Ad.i⁊n.dðm ꝙ creatio pot accipi duplicit · Qno ꝓpꝛie.ſ.pꝛo eo cui ꝓpꝛie competit eſſe ⁊ fieri. Et ſic illud potẽtiale nec eſt creatoꝛ nec creatura. Alio inodo cõmuniter.ſ.pꝛo omni eo g non eſt creatoꝛ · Et ſic ilud potẽtiale eſt creatura. Mec tamen habet relationem ali ad creatoꝛem ab illa relatione qua creatura ꝓpꝛie dicts refertur ad deum:vt ſatis ſupra declaratum eſt. CAd Izn diccndum ſicut ſupra dictum eſt. ꝙ dupliciter ali⸗ quid dicit ꝑs.Unoꝰ formalis ant actũalis · Et ſic illud potentiale nõ ẽ ps forme. Alio mõvtualis ⁊ aptiudinal- Et ſic illud quod pᷣexiſtit eſt bene pars forme generande quia illud quod pᷣexiſtit in potenta materie · poſtea exiſtit in actn.Mec etiam cõcedendum eſt ſtricte loquendog illud quod p̃exiſtit ſit potentiale materie. Sed ilud qð eexiſtit eit in potentia materie:⁊ potentia materie edu cibili. t licet vt cõmumiter dicitur aptitudo ſe teneat ex parte foꝛme:⁊ potentia ex parte materie:non tamen ꝑł hoc dicendum eſt ꝙ aptitudo materie ⁊ potehtiã mde ſint realr dinerſa.otentia.n. mãe ↄſiderata fm ꝙ ꝙꝛit a materia ſic dicit poꝛ. ᷓᷓcðᷣm vero ꝙ terminat᷑ ad ſoꝛ⸗ mam dicit᷑ aptitudo.ñ talis aptitudo realr eſt polẽtiã materie:⁊ nihil eſt enentialiter ipſius foꝛme · ſed ſonmn potẽtialiter:vt dictuʒ cſt. ¶Eyx pdictis patet ꝙ iſte tres vltime rationes non concindunt neqʒ aliquid pꝛobant⸗ qᷓ;uis tamen pro rationibus ⁊ non pro argumenis eàs adducat Antonins Indree in pꝛeſenti paſu. CAd14 dicendum ꝙ ammal generatur ratione ſeminis ⁊ virtu⸗ tis foꝛmatile in ſemine: vt infra patbit. Et lʒ ſemenin ſe conſideratuʒ ſit imperfectius qᷓ; animal:tñ ſemen ßm ꝙ includit virtntem agentis que pꝛocedit ab agente me⸗ diante etiam virtute coꝛpoꝛuimn celeſtium ᷣm aliquid eſt nobilius animali: ſicut fupꝛa dictum eſt de quanuoꝛqᷓli⸗ tatibus pꝛimis que agunt ad introductionẽ foꝛme ſe

caloꝛem manere in aqua.
uedam foema naturalis perfecta.pꝛou lucido: ſed magis per moduʒ intentionis. Vinde ſicut ſi⸗
non in virtute ꝓpria ſed in virtute forme ſbalis agentis. CAd 1n dðm ꝙʒ non eſt ſimile de motu granum et lenium⁊ de generatione animaliũ:qꝛ motus grauiũ eſt ad foꝛmam accidentalem que pꝛeñ npponit foꝛmam ſub ⸗ ſtantialem ſicut ſcõᷣm pꝛeſupponit pꝛimũ. Sed generatio rerum naturaljum eſt ad foꝛmã ſubſtamialeʒ. inde non eſt inile. CAd i6*n dicendum ꝙ aliqui dicunt ꝙ aqua
calida reducitur ad frigiditatem frigiditate ⁊ humidi⸗
tate aeris. ¶ Bed melus dicendũ eſt ᷣm ꝙ innit poc. Vancius in de potentia.q.var y. qʒ; reducitur ad frigi⸗ ditateʒ a cõtrario pᷣncipio exiſtẽte in aqua.ſ.ab habilitate ad frigitateʒ aque. Auod qnidem Pᷣncipium ꝓhibet din 0 cuius amplioꝛi decla⸗ ratione aduertenduʒ eſt ᷣm Poc. P. in de potentia vbi ſupꝛa ad 6.ꝙ foꝛmaꝝ que incipiũt aetu eſſe in materia per actionem coꝛpoꝛalis ogentis quedam ꝓducunt᷑ ðm perfectam rationem ſpeciei:⁊ ᷣm perfectuʒ eſſe:⁊ in ma
teria non remanent ↄtraria pᷣncipia.t tales foꝛme rema
nent in materiu poſt actionem generantis vſqʒ ad tẽpus coꝛruptionis. Mnedam vero foꝛme pꝛoducunt quidem ym perfectaʒ rationeʒ ſpeciei:non tam en ßᷣm pfectuʒ eſſe in materia. icut caloꝛ qui eſt in aqua ralefacta habet ꝑ⸗ fectam ſpeciem caloris non tamen perfectuʒ eſſe eo ꝙ in materia remanet foꝛma ↄtraria caliditati. Pt huinſmodi oꝛme poſſunt ad modicuʒ remanere poſt actionẽ agẽtis non tamen diu remanere qꝛ remouentur a ʒrio pꝛincipio quod eſt in materia. Qnedam verd ꝓducũtur in materia yᷣm eſſe ĩperfectuʒ ⁊ vᷣm iperfectaʒ ipeciem. Sicu lumẽ in aere a coꝛpore lucido.Mõ enim lumẽ eit in aere ſicut
„
s perfecta.pꝛout eſt in coꝛpoꝛe
militudo hominis non manet in ſpeculo niſiqᷓ;diu eit op poſituʒ homini:ita nec lumen in aere niſi apud pꝛeſeutiã
coꝛpoꝛis lucidi. Muiuſmodi enim intentiones dependẽt
a foꝛmnis naturalibus coꝛpoꝝ per ſe:⁊ non ſ olum per ac⸗ cidens. Pt ideo eſſe eoꝝ non manet ceſſante actione agen tis huinſmodi. Nec ille foꝛmaliter. CEx quo pʒ quare
aliqua foꝛma habet eſſe poſt ſeparationem agentis mul⸗
um quare aliqua parum ⁊ quare Aiqua nunq;. Matet etiam ꝙ aqua calida reducitur ad frigiditatem a ↄtrario pꝛincipioſ frigido aque que frigiditas eſt paſſio natura
lis aque. NAcd 1n dicendum ꝙꝙ non ens actu:ſed tãtñ
in potentia eſt terminus a quo generationis.nod gdeʒ
dicuur foꝛma ſubſtantialis que pꝛeexiſtit in materia m
potentiam ⁊ virtutem agentis: vt ditehatur obijciendo. Hec etiam opoꝛtet ꝙ mutio inſtantanea ſine ſubſtantia lis ſit ĩter duos ternnos poſitiuos ſicut alie mutationes accidentales. C Ad 19m dicendum g foꝛma ſubſtantia lis introducta don dicitur p̃exiſtere in materia ſm virtu tem ipſius foꝛme:ſed ᷣm virtutem actiuam agentis que diffunditur cum ſemine: vt dictum eſt. Sue quidem vir tus diffirſa non eſt eadem numero cum virtute que eſt actiue ⁊ ſubiectiue in agente cuʒ vnuʒ accidens numero non poſſit eẽ in diuerſis fubiectis ſubiectine. Fed eſt ea⸗
dem virtus ſpecie. CAd 19nn ⁊ ad omnia alia argumẽta
que pꝛocedunt ex dinerſis auctoꝛitatibus diuerioꝝ do⸗
ctox patet ſolutio ex dictis.ſſpꝛobant enim g foꝛme pꝛe
exiſtant in materia vᷣm potentiam paſſiuam ⁊ in rationi
bus ſeminalibus que pꝛoducte ſunt in operibus ſex die⸗
rnm vt infra dicetur. KAbi ſupꝛa impertinenter.
— B qumtum tur ꝙ ĩ mã ante ge nerationem rei ſit ponenda foꝛina coꝛpoꝛeita
is coeterna materie:vt albertiſte volnnt. Mã Doctoꝛ Sanctus dicit in pᷣꝰ ſniaꝝ di.s.q..ar.z. ꝙ pᷣma foꝛma que ſuſcipit in materia eſt coꝛpoꝛeitas a qua nůqᷓ; denudatur. Ergo videtur P ſit ponenda coeterna foꝛma coꝛpoꝛeytatis materie. C Pꝛꝰ Foꝛma ſnbſtantialis pꝛe exiſtit in materia Vᷣm virtutem agentis diffuſam in ſemi⸗
nervt dictum eſt. Ged talis virtus eſt foꝛma accidenta⸗
is· Ergo pꝛeſupponit foꝛmam ſubſtannaleʒ in materia:
et
Becimaſeptima
xt ſupꝛa dictum eſt · Talis anteʒ foꝛma fubſtantialis qut pexiſtit in inateria non eſt foꝛmã ſpeciſca introducenda- p bʒ in articulo pᷣcedẽti. Ergo eſt foꝛma coꝛpoꝛeytatis. Bt ſic idem quod pꝛius. ¶ ꝛ0. emen deciſuʒ euʒ ſit dimenſionatũ ⁊ qnguʒ eſt coꝛpus. Ergo in ſemme eſt foꝛ mã coꝛpoꝛe ytatis. Ged adneniente alia foꝛma talis coꝛ⸗
boꝛertàs manet: qꝛ remanet coꝛpus. ergo æc. CSeds. Propꝛia enim perfectio vntur ĩmediate pꝛopꝛio perfe ctibili. Sed foꝛma ſubſtantialis eſt ꝓpꝛia perfeetio inãe pꝛime que yle dicitur: vt pʒpᷣꝰde generatiõe. Ergo im/ nediate.ſibi vnitur ⁊ nõ mediãte foꝛma coꝛpoꝛe ytatis. Reſpon deo dicendum ꝙ vt dicit Boetoꝛ Panctꝰ in.⁊0. ſniaꝝ diſtin. i8. q.1.ar·2. in coꝛpoꝛe.quidam dicunt ꝙ foꝛma ſpeciei non necipltur in materia niſi mediante foꝛma generis que eit alia numero a foꝛma ſpeciei. nde vt tales dicunt ꝑaliã foꝛmam in numero habet ignis ꝙ ſit ignis:⁊ per aliam ꝙ ſit coꝛpus.ſec autem opinio imponitur Lynconienſi
⁊ ſuis ſequacibus: vt refert Bayetanus in pᷣꝰ phyſicoꝝ
qui volnnt ꝙ foꝛma coꝛpoꝛeytatis ſit coeterna materie 2 Poinnes foꝛme ſpeciñce jint in potentia in materia ꝑ foꝛmam generis cuʒ omne inferins ſit in potentia in ſno fuperioꝛi. Ged non pexiſtit in acmn:qꝛ quantuʒ ad modũ eſſendi in actu in materia producitur a naturaii agẽte de⸗ ducente foꝛmam coꝛpoꝛeytaus ad eſſe in actu completo ßᷣm ſpeciem talem vel indiuiduum tale ad quod foꝛma
coꝛboꝛeytatis prius fuerat in potentia. N Ged cõtra hãc obinioneʒ gdducit Voc. S. in.⁊0. ſniaꝝ. vbi ſupꝛa qttuoꝛ
rationes. Nam omnis foꝛma que aduenit poſt aliquoc eſſe ſubſtantiale eſt accidentalis. Si ergo poſt eſſe gene⸗ ris conſtitutum per foꝛmam adueniret forma ſpecifica: illa eſſet accidẽtalis. Cꝙð ꝛ. Fi talis forina generis eẽt
coeterna materie recedente forma ſpecifca adhuc rema neret indiuiduum de genere ſubſtantie. qð eſt ↄtra ratio· nem forme ſubſtantialis:ſicut dicitur.⁊o.de anima.⁊ cõ⸗ tra rationem coꝛruptionis in qua fit reſolutio vſi qʒ ad ma
teriam primam:vt dicitur pᷣo de generatione. CSidi⸗
caur ꝙ remanet indiuiduus generis ⁊ non alicuius ſpẽt
determinate. CLontra. Mon poteſt eiſe indiniduũ hoc ⁊ non illud ſub aliquo genere niſi ſit ſub aliqua ſpecieruʒ eius: vt expreſſe dicit pßus in topicis. Si ergo tale indi⸗ uiduum ſit indiniduum generig: erit etiam indiuidummn
alicuius ſpeciei eius. ¶ P ꝛo. Impoſſibile eſt vnaʒ yrem numero babere duo ſubitantialia eſe. Altas vna res eẽt due res quod implicat. Sed quelibet forma dat eſſe. Ergo ſi prima forma materie adueniens dat ſibi eſſe
Lectio 10
Tectio.. Lecto.x.
ſubſtantiale oportet ꝙ altera non det ſibi. Vel ſi der eſſe:
ilnd eſſet eẽ accidentale. P ʒo. i ſic: ſequere 49 res
ñgnificata per genns eſſet pars jpeciei contitute per for⸗
mam ſuperadditam. Et ſie de ſpecie predicari ndn poſ⸗ ſet quod eſt contra omnes logycos. Fgitur non eſt ponẽ da forma corporeytatis per quam res dicitur corpus ⁊ alia per quam dicitur talis res. Et q;uis Cõmentator di cat ſcho huius genus non eſſe materiam: ſed formã me⸗ diam intef materiam ⁊ vltimam formam hoc non dieit vt dicit ꝓboctor Ganctus vbi ſupra ad ſigniticanduʒ or⸗ dinem formarum vᷣm rem:ſed vᷣm rationem: quia gen? q;uis ſignificet totum: vt Auicẽna dicit. ſigniicat tamen vt indiſtinctum:⁊ ita propinque ſe habet ad rationẽ ma⸗ terie. Sic ergo non eſt ponenda forma corporeytatis co eterna materie que ſit alig numero a forma ſpeeiica. Tlo lunt ergo aliqui alij: vt Albertiſte ꝙ ſit ponenda forina corporeytatis in materia ipñ coeterna eadem ſᷣm eſſen tiam cum forma ſpecifica introducenda: diſtinets tamen ab ea m eſſe perfectum ⁊ imperfectum. Tinde dicunt formasſſpecificas pᷣexiſtere ᷣm quandam inchoationeʒ. Bed quia rationes quas dñs Albertus addncit ad hoc ꝓbanduʒ adducte ſunt ⁊ ſolute in prima parte huiꝰnnmn⸗ me. videlicet in qnto libro.q.ð. articulo vltimo. vbi que rebatur an mater̃iaſit ſeparabilis a corporeytates⁊ ẽt ꝙ
talis inchoatio forme non ſit ponenda diſputatum eſt in srticulo precedenti:ideo hec opimo ad preſens relingt⸗

Septimi
Ad pꝛimum igitur dicendum ꝙ ſi accipia * tur coꝛpoꝛeytas ꝓ foꝛma ſub ſtantiali aut pꝛo tribus dimenſionibus:ſic materia bene denudatur a coꝛpoꝛeytate. Sʒ ſi ſumatur pꝛo gradu foꝛ⸗ me ſpecifice:ſic materia nunq; ab ea denudatur:qꝛ ma⸗ teria ſemper eſt ſub aliqua foꝛmna que m aliquem gra⸗
dum perfectionis dat materie coꝛpoꝛeytatem: vt in li⸗
bꝛo.yv.vbi ſupꝛa declaratum eſt. CAd ſecundum dicẽ dum g talis virtus foꝛmatiua non eſt in illa parte mate rie in qua foꝛma eſt introducenda. Sed eſt ſubiectiue in aliquo ſuperfiuo ſibi pꝛopinquo que cum foꝛm ſubſtã
tiali illius ſuperflui remanet per totam generationeʒ: vt
inuit Doctoꝛ Sanctus in de potentia.qʒ· ar · Iiv.ybi ſic
Pect.4. 4 com.19.
6 Meminales i
aut. virtus foꝛmatiua radicatur in ſpiritu qui in ſemine includitur ſicut in ſubiecto.fere autem totum ſemen: vt
dicit Auicẽna in ſpiritum cõuertitur · Nnde licet coꝛpulẽ tz materia ex qua conceptum foꝛmatur multotiens per
generationem tranſmutetur:non tamen virintis pꝛedi⸗ cie inbiectum deſtruitur. hec ille. CAd vltimum dicen dum g ſi accipiatur coꝛpoꝛeytas pꝛo foꝛina coꝛpoꝛeyta tis:non remanet adueniente alia foꝛma. Et ꝙ ſit coꝛpus pabet a foꝛma ſpeciſica a qua etiam habet ꝙ ſit ens ſub⸗
ſtantia animal: ⁊ hoc coꝛpus: vt ifra foꝛſitan declarabit.
¶Vbi ſupꝛa impertinenter. mn ſic pꝛoceditur· Nidetur
a S ſertum ꝙ rõues ſeminales non
ſint ponende in materia. Mam per rationes
—
tus folis caloꝛ ĩgnis ⁊c̃.vt dicit Poctoꝛ Sanctus in ⁊⸗
miax. dið.· q. ·arꝰ.⁊· Sed conſtat ꝙ caloꝛ ignis non eſt in materia ſed in igne. Similiter virtus ſolis eſt in ſole.
Igitur ⁊c̃. CH 10. Mon eſt ponenda aliqua ratio in ali quo quod intelſectum non habet. Sed materis caret in⸗
teilectu. Ergo in ea non ponitur aliqua ratio. Ft ſic ide
quod pꝛiꝰ. N; 30. Illud eſt ratio ſ eminalis per quod meſt materie inclinatio ad recipiẽdas foꝛmas ſpecificas. Sed hoc videtur eſſe coꝛpoꝛeytas que non eſt ponenda
in materia: vt declaratum eſt. Igitur ⁊c̃.¶ Sed incon⸗
trarium arguitur. quia virtutes quibus alterum poteſt ꝓducere ſibi ſimile ſunt ponẽde in rebus. Bed tales vo
cantur rationes ſeminales. Ergo rationes ſeminales po
nende ſunt in rebus.
dicendum g in materia po⸗ Reſpon deo nẽde ſunt rationes ſeminales
ad multiplicationem rerum. Mam res naturales cum pꝛoducte ſint a deo ſunt pfecte. Bed tunc vnũquodqʒꝰ dicitur perfectũ quando poteſt ꝓducere tale quale im eſt: vt dicit. ꝙ. methauroꝝ. Ergo res naturales habent virtutes eis inditas per quas hoc facere poſſint. Tales autem virtutes vocantur rationes ſeminaies. gitur ⁊c̃.
ꝛo cuius declaratione aduertendũ eſt ᷣm Pocto ·
Sanctũ in.⁊0.ſnĩaxꝝ.di.ig.q.I.arꝰ.⁊. ꝙ foꝛme naturales
ſibi ſimiles pꝛoducere voſſunt. Et ideo ꝓpꝛietates ſemi nis habẽt. Unde ſeminales dici poſſunt. Foꝛine ergo re
rum ꝓducendaꝝ ᷣm g in arte dinina exiſtunt pꝛimot⸗ diales rationes eſſe dicuntur eog ipſe ſunt pꝛima pꝛin⸗ cipia rerum pꝛoducendaruʒ. otentia autem que reb?ꝰ
indita eſt ad juſcipiendum ilud in ſe quod dinina volũñ
tas diſpoſnit: rationes obedientiales a quibuſdam dicũ⸗
tur vᷣm quas ineſt nature vt fieri poſſit ex ea quicquid deus vuit. Ipſe autem virtutes in materia poſite ᷣm
quas naturales effectus conſequũtur rationes ſeminales dicuntur. Mec ille. CEx quibus patet ꝙ rariones ſunt in triplici differentia. Quedam ſunt pꝛimoꝛdiales que⸗ dam obediẽtiales et quedam ſeminales. ¶ Conſideran⸗ dum eſt vlterius vᷣm eundeʒ ꝙ quid ſint in re ille ratio nes ſeminales aut ille virtutes a dinerſis diuerſimode aſſignatur. Duidam enim dicunt ꝙ foꝛma generalis in⸗ completa.ſ.foꝛma coꝛporeytatis ratio ſeminalis dicit᷑:
qꝛ per talem foꝛmam ineſt materie quedam inclinatio
ad recipiendas foꝛmas ſpeciticas · Alij vero dicunt illas virtutes incompletas ᷣm quas foꝛme pᷣexiſtunt in ma/
W
telliguntur virtutes actiue: vt vir
CP ꝛ. Mullum unperfectum eſt pꝛmncipius ꝓ ꝑfectins. Sed ſemen eſt qðdam impſectius re gnãndd.
etha.
teria ᷣm eſſe imperfectuʒ eſſe rõnes ſemingles:qꝛ ſunt ym eſe incõpletũ in materi:⁊ coopant᷑ agẽti in agẽdo. Sed hee due opiniones ſtare nom poſſunt: quia ut ſupꝛa pꝛobatuʒ eſt: nõ eſt ponenda talis inchoatio foꝛmarum.
Meq; etiam ponenda eſt foꝛma coꝛporeytatis. nde ra
tiones ſeminales: vt dicit Doctoꝛ Fanctus ibidem dicũ
tur virtutes actiue complete in naturã cu pꝛopꝛijs paſ
ſiꝛs.vt caloꝛ ⁊ frigus:⁊ foꝛma ignis:⁊ virtꝰ ſolis: ⁊ hu⸗ iuimodi. Wt dicuntur ſeminales non ꝓpter eſſe impfe/ ctum quod habent ſicut virtus foꝛmatiua in ſemineiſed qꝛ reruʒ indiuiduis pꝛimo creãtis. huinſmodi virtutes collate funt per opera ſex dierum: vt ex eis quaſi ex qui buſdam ſeminibus pꝛoducerẽtur ⁊ multiplicarent res naturales. Et huinſrnodi virtutes dicuntur etuam rõnes non ꝙ ſint in materia per modum intentionis: ſed quis ab afte diuina pꝛoducnntur:⁊ manet in eis oꝛdo ⁊ dire ctio itellectus dinini ſicut in re artificiata manet directio artiſicis in finem determinatum. Sub rationibus enaʒ ſeminalibus compꝛehenduntur tam virtutes Acuue q;
paſſiue que perfici poſſunt per agentia naturalia:ſicut ẽ̃t
in generatione animalium ſemen extenſo nomme dicit non ſolum ſperma:ſed etiam menſtruumn. lhec omnia Doc. San. vbi ſupꝛa quaſi foꝛmaliter · ¶Sʒ querebat diſcipulus · vtrũ rationes ſeminales ſint in materia anre aduentum foꝛme complete. Arguebat eniʒ ꝙ ſic. Quia virtutes paſine dicuntur etiam rationes ſeminales: vt ey dictis patet. Ged in materia ante aduentuʒ foꝛme eſt
quedam potentia paſſiua ſiue inclinatio naturalis ad foꝛ
mam C Incontrarium arguebat ꝙ non. Ania Doctoꝛ Sanctus in ſcdo ſententiaꝝ vbi ſupꝛa ad ſecunduʒ · dicit ꝙ rationes ſeminales dicuntur materie indite:non quia ſint intelligende p̃exiſtere in materia ante aduentum foꝛ me compiete quaſi pertinentes ad eſſentia materie:ſed
per modum quo etiaʒ foꝛme coin plete dicunt eẽ ims. hec ille. Alidetur ergo ꝙ non ſint ponende in materis ante aduentum foꝛme complete. Ccendum quod ſi
per rationes ſeminales itelligant omnes virtues actiue ⁊ paſſiue quibus res naturales pꝛoducuntur ⁊ multipli⸗ cantur.non eſt dicendum ꝙ omnes rationes ſeminales ſint in materia ante introductioneʒ foꝛme ⁊ nõ in aliquo alio. Manifeſtuʒ eſt enim g virtus ſolis eſti ſole ſoꝛma liter: ⁊ virtus actiua ignis in igneꝛ⁊ ſic de ſiilibꝰ. Sed alique rationes ſeminales dicuntur eſſe in materia ante aduentum foꝛne: inquantnm in ea eſt potentia paſũua: ⁊ inquantum diffunditur in ſemine virtus agentis eadt in ſpecie cum ea que remanet in agente non eadem in nu mero. Qnod autem hoctoꝛ Sanctus inuit ꝙ non ſunt in materia ante aduentum foꝛme complete:dat iellice ꝙ etiam ſunt in agentibus ⁊ vniuerſaliter in ommbus indiuiduis ⁊ cauſis:⁊ non ſolum in materi deciſa ante rei generationem. CAd rationes auteʒ omnes patet io lutio ex dictis. quas rationes cum pluribus alijs ſoluit Doctoꝛ Janctus in ſecundo ſententiarum vbi ſupra.
vbiclare et gloꝛioſe hanc mãm declarare dignãtus eſt.
Cbi ſupꝛa impertinenter.
3 ſeptimum neq; vir
ES ns ſeminis neq; ſemen neq; etiàm rationes Meminales coopẽrentur ad introductioneʒ ſoꝛ
Ime ſubtantialis. Et hoc quinqʒ rauombns Amonijſin
ree in preſenti paſſu. Maʒ id quod non eſt:non eſt hn⸗ eipium pꝛoductiunn foꝛme ſubſtantialis: quiã aere pꝛeſupponit eſſe. Sed ſemen in inſtanii generations non eſt: quia generatio vnius eſt coꝛruptio alterius: E Sed dicebat ꝙ ſemen eſt pꝛincipium pꝛoducliuun dum eſt. CLontra. Semen eſt aliquid de pꝛorimo conuertibiſe in illud quod debet generari · Sed omne
tale habet rationem paſſiui magis qᷓ; actini· itu ai
ergo ⁊c̃. ¶ Sed dicebat ꝙ ſemen agit in vntute pduc
tis:puta pr̃is 3 non nN S Ppꝛ t ſoꝛmam

Aueſtio formam geniti. ontra. In virtute non entis eo mo ⸗ do quo non eſt nihil agit. Hed virtutis producentis cuʒ non ſit in rerum natura:puta patris mortui habet ratio nem non entis. Ergo nihil agit. P ꝛ. In canſis acci⸗ dentaliter ſubordinatis nõ oportet omnes cauſas ſimnl concurrere ad effectum: vt dicitur ſcðo huius. Sed de⸗ cidens ſemen ʒ ipſum ſemen ſunt accidentaliter ſubordi nata.ergo ⁊c̃. Et ſic ſemen non agit in virtute deciden ⸗ tis ipſum. CBed incontrarium arguitur Mam ſi foꝛmna ſubſtantialis non introduceretur virtute agen⸗ tis naturalis:ſed ſolum agens naturale diſponeret: ſe⸗
queretur ꝙ ſicut anima rationalis creatur pari ratione
dines foꝛme naturales crearentur:quia agens naturale
etiam diſpoſitiue operatur ad introductionem anime ra
tionalis. Lonſequẽs eſt ↄtra phm in hoc ſeptimo vbi di⸗ cit ꝙ caro ⁊ os generantur a foꝛma que eſt in hijs carni bus ⁊ in hijs oſſibus innens ꝙ non ſoluʒ agens naturale diſponit materiam: ſed educit foꝛmam in actum.
dicendum ꝙ Antonius An⸗ dree ꝓpter ratiões adductas ante incõtrarium cõcludit ⁊ aſſerit ꝙ neqʒ ſemen neqʒ; rationes ſeminales ponnntur: vt ſint pᷣncipium actiuum generationis attingens terminum foꝛmalem generaiio⸗
nis qui eſt ipſa foꝛma. Et dum ab eo queritur a quo foꝛ
me naturales per ꝓpagationem educie generarent aut ꝓducerentur:reſpondet ꝙ ĩmediate a deo ꝓdnucuntur. Quod ſic pꝛobat · Quia tales foꝛme non ꝓducuntur a ſe⸗ mine: vt pʒ per rationes adductas. Meqʒ a patre:qꝛ ip̃o moꝛtuo poteſt filins generari. Mec a foꝛma neqʒ a vir⸗ mte celi:qꝛ ipſa eſt imperfectioꝛ q; foꝛma animati: vt pʒ per Auguſtinum.y.de ciuitate dei. Omne vinẽs eſt pꝛe ſtantius non vinente. Meqʒ etiam ꝓducunt ab intelligẽ tia aut ab angelo. Tum qꝛ ᷓᷣm omnem ſcolam angeli nõ poſſunt monere materiã ad foꝛmaʒ Tumqꝛ angelinon operantur niſi mediante moꝛu celi. Si ergo celuʒ eas nõ ꝓducit nec angeli.relinquitur ergo er ſufficienti diuiſio
ne ꝙ deus pꝛedictas foꝛmas ĩmediate pꝛoducit. Mec vi
deò vt ipſe dicit ꝙ ſit aliqð incõueniens ꝙ pꝛedicte foꝛ⸗ me creentur ¶ irit vlterius ꝙ ſemen bene agit ad al terationem ⁊ dilpoſitionem p̃cedentem introductioneʒ foꝛme ſuhſtantialis. Nec ille omnia que bene ſun nota⸗ bilia. Fed hanc opinionem remouet poctoꝛ Banct? pꝛedeceſſoꝛ juus in pluribus locis pꝛeſertim in de potẽ⸗ tia.q.ʒ. ar.⁊. In quo etiam rationes eiuſdem opinatoꝛis ſoluit. Picit enim ibidem ſic ꝙ circa pꝛoducetioneʒ foꝛ/ marum ſubſtantialium phoꝝ opiniones dinerſificantur. Auidam nanqʒ dixerunt ꝙ agens naturale ſolum diſpo nit materiam.foꝛma autẽ que eſt vltima perfectio pꝛo⸗ nenit a pꝛincipijs ſupnaturalibus Mue quidam opmio ex duobus oſtenditur eſſe falſa. ꝛimo quidem ex hoc ꝙ cuʒ eſſe foꝛmaxꝝ coꝛpoꝛaliũ nõ conſiſtat niſi in vnione foꝛme ad materiaʒ einſdem agentis videtur eſſe eas pꝛo ducere cuius eſt materiam tranſmutare. Secundo quia cum huius foꝛme non excedant oꝛdineʒ ⁊ facultatẽ pꝛin tipioꝝ agentium in natura:nulla videtur eſſe neceſſitas earum oꝛiginẽ in pꝛincipis altioꝛa reducere. Tnde phᷣus dicit in ſeptimo metha.ꝙ caro ⁊ os generantur a foꝛma que eſt in hijs carnibus ⁊ in hijs ofſibus. Hecundũ cuiꝰ lententiam non ſolumn agens naturale diſponit materiaʒ
ſed educit foꝛmam in actum. Mec ille. Dicere etiaʒ foꝛ⸗
imas naturales creari:vt dicit idem ibidem videtur redi re in opinionem eoꝛum qui ponebant animas vegetabi
les ⁊ ſenſibiles poſt coꝛpoꝛa remanere. Et ideo vtrũqʒ
ſimul in libꝛo de eccleſiaſticis dogmatibus condemnat᷑ Mec etiam ille. Sicſergo patet ꝙ tales foꝛme pꝛodu⸗
cuntur ab agentibus naturalibus non ſolum diſpoſitine:
ſed attingendo eſſentiam earnm. Cum ergo agentia natu
ralia non pꝛoducant foꝛmam non mediante virtute de⸗ ciſa cum ſemine:ſed mediantibus virtutibus coꝛpoꝛum celeſtium que etiam ſub rationibus ſeminalibus com⸗ pꝛehenduntur:ſequitur g ſemen cum virtute actina ant
ſoꝛmatiu cooperatur aũ pꝛodurtionem illarum foꝛma
e e M
Wecimaſeptima
rum non ſolum diſponendo: ſed etiam attingendo eſſen⸗ tiam foꝛmne. C P ꝛ0. ꝛo emſdeʒ confirmatione ſie ãr⸗
gutur. Actio agentis naturalis aut ternunatur ad ſoꝛmã
ſubſtanttalem aut ad accidentalem. Si dicat g termina⸗ tur ad foꝛmam ſubſtantialem habetur inentum enam
ᷣm aduerſarium:quia illa actio atiingiteſſentiam foꝛmne
que termninatur ad eam. i dicatur ꝙ terminatur ad foꝛ mam accidentalem ⁊ non ad foꝛmnam ſubſtantialem:tũc ſequetur ꝙ talis generatio actiua non erit ſubſtantiaus ex parte termini ad quem: ſed erit accidentalis:cum mo tus etactiones denominent᷑ a termins ad quos. CSʒ dicebat ꝙ talis actio terminatur ĩmediate ad foꝛmamn ac cidentalem: ſed mediate et ex conſequenti ad foꝛmam fubſtantialem a quo quidem termino mediato habet ꝙ ſit mutatio ſubſtantialis. ¶ Lontra. Ji motus diceretur
ubſtantiulis a termino ad quem mediato et vltimoꝛ ſe⸗
queretur ꝙ alteratio pꝛeuia generationi diceretur gene⸗ ratio ſubitantialis: quia terminatur mediate ad foꝛmam ſubſtantialem. Lonſequens eſt contra phyloſophum pᷣ?
de generatone. Jgitur ⁊c̃. CP ꝛ0. Jut ille vltimus ter
minus pꝛoducitur per agens naturale aut non. Si ſic: ſe quitur g non ſolum diſponit ad eins pꝛoductionem: ſed ꝙ pꝛoducit. Ji non:ſequitur ꝙ talis pꝛoductio non erit naturalis ſʒ ſupnaturalis que foli deo competit. Fequi⸗ tur ergo ꝙ tales foꝛme habentur per creationẽ. ¶ed dicebat aduerſarius ꝙ non habuit pꝛo inconnenientiꝙ omnes foꝛme per pꝛopagationem pꝛoducte creentur. CContra. Si omnes foꝛme nuturaies creentur: ſequi/ tur ꝙ quodlibet compoſitum creabitur. Conſequens eſt contra omnes phyloſophos. Jgitur ⁊c̃. Patet conſe⸗ quentia: quia terminus creationis eſt eſſe. Ergo ilud
pꝛopꝛie crea ur cui proprie competit eſſe Eſſe autem
exiſtentie proprie non competit formis naturalibus.
Forma enim naturalis non eſt id quod eſt:ſed eſt iq quo aliquid eſt: vt ſupꝛa phyloſophus ⁊ ſimiliter aduerſariꝰ conceſſerunt. Ergo foꝛine naturali proprie non compe⸗ tit creari. Si ergo foꝛma naturalis creetur cum non pꝛo prie creetur opoꝛtet ꝙ creetur ad creationem alicnius cni competit per ſe eſſe. hoc autem eſt totum compoſi tum.iErgo totum compoſitum creabitur vel ſaltẽ opoꝛ/ tebit dicere ꝙ aliud eſſe habet totum compoſitum et alind eſſe habet foꝛma ſubſtantialie:quia vnum et ideʒ eſſe non eſt per generationem ⁊ per creationem. Et ſic in eodem eſſent plura eſſe ſubſtantialia. quod implicat:
quia ſic vna res eſſet due res. ¶ Sed dicebat aduerſari us ꝙ talis foꝛma ſubſtantialis creatur in aliquo ſicut gra tia in anima aut anima rationalis in materia. CLontra.
Nel illud in quo creatur babet: eſſe ſubſiſtẽs per ſe ſicnt ſubiectum in quo gratia creatur ant ſicut materia in qus anima rationalis creatur. Si primum ſequitur idem qð
prius.videlicet ꝙ in eodem compoſito erunt duo eſſe exiſtere in quo talis forma crestur. Ft cum creatio foꝛ⸗
me terminetur ad eſſe ſubſtantiale:ſequetur ꝙ in eode
duplex erit eſſe ſubſtantiale. Si ſecnndum ⁊jequitur ꝙ talis foꝛma habebit eſſe per ſe ſicnt anima rationalis. Et ſic omnes foꝛme naturales ſignificabũt hoc aliquid ſicnt et anima rationalis. Lonſequens eſt contra phyloſophũ ⁊ de anima. Igitur ⁊c̃. ¶ ʒ. Si omnes foꝛme natu⸗ rales creareniur:ſequeretur ꝙ agentia naturalia ſolum diſponerent materiam: ⁊ ſic pꝛimum efficiens foꝛmam equi perficeret. Et ſic ſequeretur opinio Auẽ.ſ.ꝙ om⸗ nes foꝛme eſſent totaliter ab extra. Lui opinioni ↄtradi cunt quaſi omnes perypathetici dicentes ꝙ per virtutes agentium naturalium foꝛme educuntur de potentia ma
terie ad actum. Quod rationabile eſſe videtur ex parte
dinine bonitatis:quia ad diuinam bonitatem neduʒ pti net vt rebus det foꝛmas per quas exiſtant: ſed vt etiain eis det virtutem per quam ſe cõmunicare poſſunt pꝛo ducendo res ſibi ſimiles ſᷣm ſpeciem. gitur foꝛme nõ
creantur: ſed pꝛoducuntur ab agente naturali. Cꝛo cuius maioꝛi declaratione mouebitur preter intentionẽ. pecialis articulus ſequens.
Lectiꝰ ð.

Septim
Ad pꝛimum igitur dicendum ꝙ in ſemine
duo ſunt conſideranda ſ.ſpiri tus ſpumoſus in quo virtus actiua generantis eſt ſubie ctiue: et coꝛpulenta materia que in concepꝛum cõuertit · nde verum eſt ꝙ ſemen in pꝛoceſſu gnãtionis coꝛrum pitur q̃nũ ad coꝛpulentã mãm ex qua cõceptuʒ foꝛmat vt Auicẽna dicit:qꝛ aliam foꝛmain recipit. Mon autem coꝛrumpit ſpũs ſpnmoſus in quo radicat᷑ virtus pᷣdicta per quam tranſmutatur materia:vt generet᷑ conceptus ·
hanc ſolntionem iĩnuit Soctoꝛ Sanctus in de potentia
qʒ · articulo.Iiꝰ.ad gn.vhi adducit argumentum pꝛedi⸗ ctum dicẽs.ꝙ virtus pꝛedicta radicatur in ſpiritu ſpumo ſo qui in ſemine includitur ſicut in ſubiecto. Fere'auteʒ to tum ſemen: vt dicit Auicẽna in ſpirituʒ ↄuertitur. Vnde
licet coꝛpulenta materia ex qna ↄceptum foꝛmatur mul
totiens per generationeʒ tranſmutetur: non tamen virtu tis pꝛedicte ſubꝛectum deſtrnitur.ſhec ille ſicut etiaʒ ſu pꝛa adductuʒ eſt. t licet ſemen abſolute ſumptum ſine virtute actina agentis non effectiue ↄcurrat:bene tamen
ſemen cum virtute actiua aut foꝛmatiua agẽtis ecfectiue
ↄcurrit. t illa virtꝰ actiua remanet in ſpiritu ſpumoſo. Que quidem virius pꝛius erat fpꝛmatiua:poſtea eſtcoꝛ poꝛis regitiua: vt dicit Hocto: Banctus in de potentia vbi ſupꝛa. Et per hoc patet reſponſio ad.⁊mn. Foꝛma etiã ſubſtantialis introducẽda eſt actu in ſemine non ᷣm ſpe⸗ ciem pꝛopꝛiã ſed in virtute actina.ſicut domus eſt in mẽ te artifiicis vt in virtute actiua: Et ſicut foꝛme coꝛpoꝛales in virtutibus celeſtibus. Mec Poc. S. ibidẽ. nde ar⸗ gumentum videtur ſupponere falſum.videlicetſqꝙ vir⸗ tus foꝛmatiua q̃ tranſfundit᷑ cũ ſemine:ſit ſubiegtiue in il la parte ſeminis que cõuertitur in cõceptum. joc eniʒ non eſt verum: vt ſupꝛa dictum eſt. Ad zn dicendum ꝙ nullum imperfectum virtute pꝛopꝛia eſt pꝛoductiuũ perfectioꝛis.quia ſic ageret vltra ſuam ſpeciem. Tamen imperfectum virtute alterius:poteſt eſſe cauſa pꝛoducẽ⸗ di perfectius ſicut enim vt dicit Poct..ſ.in de potẽtia vbi ſupꝛa ad ymn.caloꝛ naturalis agit vt inſtrumentũ foꝛ/ me ſubſtãtialis ignis ad pꝛoducendã foꝛmaʒ ſubſtantia⸗ lem: ita nihil pꝛohibet quin ſemen ſeu virtus actiua in
ſemine agat vt inſtrumẽum amme ſenſibilis ad educen
daʒ animam ſenſibilem in actum:non ꝙ pꝛopꝛia virtute hoc poſſit.hec ille. Sic ergo ſemen ratione virtutis acti⸗ ne generantis poteſt inſtrumẽtaliter concurrere ad pꝛo⸗ ductionem foꝛme ſubſtantialis. CAd quartuʒ dicenduʒ ꝙ licet pater tunc poſſit eſſe moꝛtuus ðᷣm ſubſtantiaʒ: nõ
tamen eſt moꝛtuus vᷣm virtutem actiuam non quideʒ in
eo exiſtentẽ ſed ᷣm virtutẽ infuſam in ſemme:que acti⸗ ne ⁊ inſtrumentaliter cooperatur ad generationeʒ vt di⸗ etuʒ eſt. C Sed replicabat diſcipulus. Mam quod agit in virtute alterius:agit vt inſtrumentũ alterins. Inſtru⸗ mentum autem non monet nſi motum. UD onens autes motum oppoꝛtet eſſe ſimul vt dicitur.yo.phyſicoꝛuʒ. Cum igitur virtus que eſt in ſemme non ſit cõiuncta ani
me ſenſibili generantis: videtur quod non poſſit age/
re vt inſtrumentum eins aut virtute eius. CAd hoc reſ
pondet oc. San in de potentia adducẽs hoc argumẽ tum ⁊ dicit ꝙ inſtrumentum intelligitur moueri a pꝛin⸗
cipali agente qᷓ;ᷓdiu retinet virtutem a pricipali agẽte im pꝛeſſam. Ende ſagitta tamdiu mouetur a pꝛoijciente q́;
cdin manet vis impulſus pꝛoijciens. Jie etiaʒ generatu tamdiu mouetnr a generante in grauibus ⁊ lenibus ᷓ; diu retinet foꝛmam ſibi traditaʒ a generante. Vnde ⁊ ſe men tamdin intellgitur moueri ab anima generantis:q; din ibi remãet vis imnpꝛeſſa ab anima:licet coꝛpoꝛaliter ſit diuiſum. Opoꝛtet autem mouens ⁊ motũ eſſe ſimul quantum ad motus pꝛincipium: non auteʒ quantum ad totum motum vt apparet in pꝛoiectis.ec ille. CCon tra hoc iterum replicabat diſcipulus adducẽs aliud argu mentum Poc. Ban. vbi ſupꝛa. Mam inſtrumentum ſe habet ad pꝛincipale agens ſicut virtus mota ⁊ imperata ad virtutem motiuam ⁊ imperantem que eſt vis appeti tiua. Fed virtus moia ⁊ imperata non mouet:ſi ſeparet
s motina ⁊ imperãte: vt patet in motibus animalis des ſi. Ergo nec virtus que eſt in ſemine deciſo poterit ope⸗ rari in virtute generantis poſt coꝛꝛuptioneʒ eius. TAd hoc etiam reſpondet Doc. Pan. vbi ſupꝛa ad 6 n.dicẽz ꝙvis appetitiua anime non habet imperiurn· niſi ſupꝛs coꝛpus ſibi vnituz · Ande pars deciſa non obedit anime appetitiue ad motum. Sed ſemen non mouetur abani ma generantis pe imperium:fed per cuiuſdam virtu⸗ tis tranſſuſionem que eſt in ſemine:manet etiam poſiq; fuerit deciſum.Mec ille. ¶ Id vltumum dicendum g decidens ſemen et ipſum ſemen in actu generandi ſunt cauſe eſſentialiter ſuboꝛdinate:quantum vnum non po⸗ teſt agere niſi in virtute alterius. Vnde mimoꝛ eſt falſa. Et etiam conceſſa minoꝛe:argumentum mhil concludi. Licet enim conclndat ꝙ hoc non eſt neceſſe: non tamen excludit poſibilitatem CNbiſupꝛa impertinenter.
ſic pꝛoceditur. Ni⸗
turalia non pꝛoducant foꝛmam aitingendo eſ⸗
6 Kentiam earum:ſed ſolum diſponant ad earuz
introductionem. Mam agens natnrale non agit influen⸗ do:ſed materiam tranſmutando. Sed per tranſmutatio nem materie non pernenitur niſi ad foꝛmam accidenta/ lem· Irgo per agens naturale nõ poteſt pꝛoduci foꝛma fubſtantialis. Et ſic agens naturale ſolum diſponit mate riam et non introducit foꝛmam. CP ꝛ. foꝛma ſubſtã tialis quidditas ⁊ eſſentia idem ſunt: vt in quinto huius conceſſunm eſt. Sed quidditas que eſt ab alio facta non eſt ante generationem niſi ᷣm ꝙ materia poteſt eam ha bere. Ergo opoꝛtet h pꝛoducatur ab aliquo ageme qð op eratur non ex materia. Tale antem operans eſt ſolus deus. Igitur idem quod pꝛius. CP z0. Si foꝛmna natu ralis quelibet excepta anima rationali pꝛoduceretur ab agente naturali: ſequeretur ꝙ anima ſenſibilis pꝛoduce⸗ retur ab agente naturali.conſequens eſt falſum ergo ac· Patet conſequentia: quia anima ſenſibilis eſt foꝛmna n turalis.falſitas verd conſequentis ſic pꝛobatur. Mam ſi anima ſenſibilis eſſet per generationem ab agente natu⸗ rali: aut pꝛoduceretur a coꝛpoꝛe aut ab anima. Monà coꝛpoꝛe:quia ſic coꝛpus ageret vltra ſuam ſpecieʒ · Mec iterum ab anima:quia vel opoꝛteret totam animam pa tris in filium tranſfundi:⁊ ſic pater abiqʒ anima reinane ret:vel partem cius: ⁊ ſic in patre non remaneret ton anima:quoꝛum vtrunqʒ eſt falſuʒ. gitur ⁊c̃. CP4· Pꝛimum efficiens efficit per ſuam eſentiaʒ:⁊ non per aliquid ſibi fuperadditum. Ergo imediate attingit ſoꝛ⸗ main ſubſtantialem et non per agens naturale · Et ſi agẽ tia naturalia ſolum pꝛeparant materiam. ¶Tp In eſſentialiter ſuboꝛdinatis.ſecundum non efficit niſi per virtutem pꝛimi:eo ꝙ a pꝛimo habet ꝙ ſit:⁊ ꝙ ſit effici⸗ ens. Ergo in omnibus efficientibus eſt virmns pume⸗ ſicientis perſciens materiam. Sed perficiens materi dat ſibi eſſe. Et ſic ſequitur g agentia naturalia ſolun pꝛeparant materiam. ¶H õo. Qnalitates pꝛime ſunt agentia naturalia. Dnalitates autem cum ſint accidentia non poſſunt attingere foꝛmam ſubſtantialem. Alias àße rent vltra gradum pꝛopꝛinm ſue nature. Witur idem vt ſupꝛa. P y. Omne eſ eit a pꝛimo eſſe:ſicut om ne calidum eñ d pꝛimo calido. Sed pꝛimus eſſe eit iyſ pꝛimi efficientis · Ergo omne eſſe eſt a pꝛimo efficiene. Igitur vc̃. Et ſic agentia naturalia non dant eſſe rei et per conſequens neqʒ foꝛmam cum ipſa foꝛma ſit ratio eſſendi. Et ſic ſolum pꝛeparant materiaʒ. Nas quanuot vltimas rationes adducit verſoꝛis in fecundo phyſico⸗ Tres vero primas cum ſeqnenti adducit. doct. Su. in de potentia.q.ʒ articulo vndecimo. ¶P So. Löinen tatoꝛ dicit in tertio de anima.g nulla virtůs cognoſciu⸗ na eſt ab actione elementoꝝ cõmixtoꝝ. Sed anima ſen ſibilis eñ virtus cognoſcitiua. Ergo non eſt ab action elementoꝝ:⁊ ita neqʒ ab actione nature: cum nullã ãchi nature in iſtis inferioꝛibus ſu abſqʒ actione eemenat
— S S.SS—
— —

wnmr npetsi — uvcpnmt
—
m m eſſe ꝓpter diuerſa eſſe participantiuʒ: quia agere in⸗
Lum ergo ſit idem iudicium de anima ſenſibili cuʒ nð
ſit per ſe ſubſiſtens:⁊ de alijs formis naturalibus ſegt idem vt ſupra. ¶Sed incõtrariũ arguitur. Nam omñe agens tranſmutans materiam ad formam tangit ipſam foꝛmam. Sed ſolum agens pꝛoximum quod eſt agens naturale tranſmutat materiam. Ergo tale agens tangit foꝛmam educendo eam de potentia materie. CP ⁊. Agens vninocum generat ſibi ſimile ſcõᷣm ſpeciem: vt in preſenti capitulo dicit phyloſophus. Bed hoc nõ fa⸗ ceret niſi attingendo formam ſibi ſimilem in ſpecie.
Igitur ⁊c. Neſi õceo dõm g ſieut in p̃cedenti artienlo S P ⁊ etiaʒ ſuperius tactuʒ eſt ſepe:
foꝛme naturales nõ creant᷑ ſec educunt᷑ de potentia ma
terie per actioneʒ agentis naturalis. Anod quidẽ agens non ſolumn diſponiꝝ materiaʒ: ſed inducit foꝛmã attingen do eius eſſentiaʒ. Nam ille foꝛme quaꝝ eſſe conſiſtit ſo⸗ lum in vnione foꝛme ad mãm: ꝓducuntur ab illo agẽte cuius eſt tranimutare mãm ad foꝛmaʒ ſine vnire foꝛmã materie. Ved eſſe oĩuʒ foꝛmaꝝ naturalinʒ excepia aĩa ra tionali conſiſtit in vnione foꝛme ad materiaʒ. Igitur 40. WMinoꝛ pʒ per opationes earum. Mam nulla operatio pꝛedictaꝝ foꝛmaꝝ poteſt fieri ſine oꝛgano coꝛpoꝛali vt ad ſenſum pʒ. Ergo neqʒ eſſe earum comperit eis abſo/ lute ſine dependentia ad coꝛpꝰ. ¶P ⁊.Ille foꝛme que per creationeʒ ꝓducuntur ⁊ non per actionem naturalis agentis poſſunt remanere ſine coꝛpoꝛe ſicut pʒ de anims
rationali. Sed conſtat ꝙ foꝛme naturales alie ab aĩa ra⸗
tionali non poſſunt exercere fnas opationes fine coꝛpoꝛe neqʒ etiaʒ remanent ſine coꝛpoꝛe. Igitur ac̃. Mas duas rationes tãgit octoꝛ Sanctus in de potentia.q.ʒ.arti⸗
eulo.Iꝰ. in coꝛpoꝛe. ſi dicta eins diligenter conſiderent᷑.
CP 30 · Vans foꝛmam dat omnia cõſequẽtia ad foꝛmã per ſe. Sed operatio rei per ſe conſequitur ad foꝛmam. Ergo dans foꝛmam dat ei virtutem per quã poteſt exer cere ſuam pꝛopꝛiam operationem. ed ꝓpꝛia ratio cu⸗ iuſlibet rei eit ſe cõmnnicare pꝛoducendo ſibi ſimiles vt patet ſcðo de anima. vel m ſpeciem ſi ſit agens vnino⸗ cum: vel vᷣm virtutem ſi ſit agens equinocum. Ergo agẽ tia naturalia habent virtutem ꝓducendi ſibi ſimie ᷣm ſpeciem ⁊ virtutem. Et ſic non ſolum diſponunt mate⸗ riam:ſed egm perficiunt educendo formam de potentia ad actum. Manc rationem adducit verſoꝛis in ſcdo phy⸗ ſicoꝝ eodem titulo · que tamen extrahitur a dpoctoꝛe ſetõ ſeptimo huins. CAdnuertendum eſt autem ſicut ſupꝛa dictum eſt ꝙ ꝓpter rationes ante incõtrariuʒ adductas.
Auiẽ · poſunt ꝙ agentia naturalia ſolum pꝛeparant mate⸗
riam ad ſuſceptioneʒ foꝛme.Et pꝛimum efficiens mate riam ſic diſpoſitam perſicit: dando ſibi foꝛmam ⁊ eſſe· Cõmẽtatoꝛ vero et plures perypateticoꝝ volũt ꝙ agẽs naturale educat foꝛmam de potentia materie ad actum ⁊ non volunt ꝙ foꝛme totalier veniant ab extra a datoꝛe
foꝛmaꝝ cum non poſſint remanere poſt coꝛruptionem
coꝛpoꝛis. noꝛum opinio videtur eſſe de mente Ariſto
telis vt ex predictis patet. Conſiderandũ eſt vlterius ꝙ Albertus volens cõcoꝛdare predictas opiniones dicit
P vtradʒ aliquid veritatis cõtinet. Mum virtus agentis poteſt dupliciter conſiderari.ino modo vᷣm eſſentiam.
Et ſic ipſa eſt vna per eſſentiam in omnibus mouemibꝰ.
ꝛimo tamen ⁊ Pncipaliter eſt ipfius pꝛimi mouentis. et ſic vt dicit intelligitur poſitio Auiẽ.ſ.ꝙ pꝛimtʒ effici⸗ ens perſicit materiam.quia virtus que perſicit pꝛimo et
pncipaliter eſt ipfius pꝛimi agentis. Ilio modo poteit il
—
la virtus cðſiderari ᷣm eſſe. Et ſic non eſt eadem virtus
in mouentibus:quia variatur ſᷣm alind ⁊ aliud eſſe in⸗
ꝗntum in diuerſis mouentibus recipitur.ſicut vt ipſe di cit eſt eadem lux per eſſentiam que in dyaphano recipit᷑
⁊ dicitur lunen ⁊ in coꝛpoꝛe terminato dicitur coloi:⁊
Fᷣm dinerſas d iſpoſitiones coꝛpoꝛum term inatoꝛum di⸗ uerſificatur · Gimiliter virtus pꝛimi mouentis eſt eade⸗
eſſentiam in omnibus mouentibns: variatur tamen
ſequitur eſſe. ¶ Sed ſciendum gꝙ ſi lbentus intelligat ꝙ eſſentia pꝛimi mouentis ſit eadeʒ in omnibus ſecũdis mouentibus ſic ꝙ pꝛimum efficiens cõmnnicet in virtu te agendi eadem per eſentiam cum ſecundis efficienti⸗ bus:in hoc non eſſet tenendus:qꝛ pꝛimum efficiens non cõmunicat cum alijs in aliquo vniuoco:ſed ſolum cum ipſis vnitate analogie ſicut Antoꝛ de cauſis ĩnnit dicens ꝙ prima cauſa regit omnes alias res abſqʒ hoc ꝙ com miſceatur eis. Sed ſi intelligat ꝙ omne ſecunduʒ habet virtutem agendi a primo ſic ſane dicit ⁊ egregie· Tnde lcet ſecunda agentia non introducant foꝛmam in mate⸗ ra virtute ꝓpria ſed in virtute primi agentis: nihilomi nus agentia ſecunda non ſolum diſponunt materiam:ſed Atingnnt eſſentiaʒ foꝛme eam educendo de potentia ma terie ſicut dictum eſt. In qua quidem eductione pꝛimus sgens quadrupliciter operatur ficut clare adductum eſt ſupra eodem libꝛo.q.ix.ar. ꝓ. vbi querebatur an deus operetur in omni operatione nature.
m igitur dicendum ſicut dicit Ad pꝛimum octoꝛ Sanctus in de potẽ ta·qe z. dr. Iad decimum.ꝙ materia tranſmntatur nõ tantum tranſmutatione accidentali:ſed etiã ſubſtantiali. Vtraqʒ enim foꝛma in materie potentia pᷣexiſtit. Vnde agens naturale quod materiam tranſmutat non ſoluʒ eit canſu forme accidentalis:ſed etiã ſubſtantialis. Mec ille. CAd ſecundum dicendum ꝙ foꝛma totius ⁊ quiddi tas et eſſentia ideʒ ſunt vm rein. Mon tamen forma par tis. Foꝛma autem ſubſtantialis de qua hic fit mentio eſt
forma partis que eſt altera pars compoſiti ſicut animo
ſenſibilis ſicut dicit octoꝛ Banctus in de potentia vbi ſupra ad vndecimum.cum non ſit res ſubſiſtens non eſt quidditas ſicut nec alie foꝛme ſubſtantiales materiales. Sed eſt pars quidditatis ⁊ eſſe ſuum conſiſtit in cõiun ctione ad materiam. nde nihil alind eſt animam ſenſi bilem produci: qᷓ; materiam de potentia in actum tranſ⸗ mutari. hec ille. Et ñimile eſt de ommbus alijs foꝛmis naturalibus: excepta anima rationali que per ſe exiſtit.
CZd tertium dicenduʒ ſicut dicit Voctoꝛ Sancius in de polentia vbi ſupꝛa ad.iõ n.ꝙ gnima ſenſibilis produ
cuur in concepto non per actioneʒ coꝛporis neqʒ per de ciſionem auime:ſed per actionem virtutis informatiue que eſt in ſemine ab anima generantis vt dictuʒ eſt. hec
ile. ¶Ad quartum dicendum ſicut dicit verforis in.20.
phyſicoꝝ ꝙ ſi ĩmediate dicat ĩimed iationeʒ virtutis: pri
mnum agens imediatius attingit formam rei qᷓ; agens particnlare quod habet virtutem agendia primo. Bed
ſ imediatum dicat ĩmediationem ſnppoſitoꝝ:ſic agens particulare ĩmediatus attingit.Idec ille. Et ſunt verba Doc. Bancti in de potentia.q.ʒ. articulo.y. CAd qntnʒ dicendum negando cõſequentiam:quia licet in efficien· tibus ſecundis ſit virtus primi agentis vt cauſa in ino effectu:tamen cum hoc ſecundario agenti data eſt virt? cõmunicandi formaliter. Vnde agens naturale poteſt
dici perſiciens:licet ad ſui operationeʒ virtus primi agẽ
tis cõcurrat. CAcd ſextum dicendum ꝙ qualitates pri⸗
mne poſſunt dupliciter conſiderari. Vnd modo vᷣm viru tem ꝓpriam. Et ſic non attungunt formam ſubſtantialẽ.
Alio modo ſᷣm virtutem formaꝝ ſubſtantialium quarũ virtute operantur. Et ſic bene atringunt formam ſubſtã· tialem ſicut de calore in precedenti articulo exempliſica tum eſt. CAd ſeptimum dicenduʒ g eſſe rei dependet 4 primo agente natursli ſicut a proxima cauſa. In eſſen⸗ tꝛaliter enim ſubordinatis idem effectus realiter: ᷣm tñ dinerſas rationes procedit ab agente vniuerſali ⁊ parti cularu vt ſupra oſtenſum eſt in hoc eodeʒ ſeptimdo übꝛo
buins. q. I2. arꝰ 4. CAd vltimum dicendum vt dicit
Doctoꝛ Sanctus in de potentia.q.ʒ.aro.uꝰ.ad.iym.ꝙ
virtus cognoſcitiua negatur ee ab actione elementoris
quaſi elementoꝝ virtutes ad eam cauſandam ſufficiant ſicut ſufficiunt ad cauſandũ duriciem ⁊ mollicieʒ. Mon
autem negatur quin inſtrumentaliter aliquo modo co⸗ operari poſſent. dec ile.

Lectio..
Lectio.?.
Lectio.1ʒ.
Septimi
Cbi ſupꝛa impertinenter.
ſic pꝛocedit᷑. Aidet᷑ ꝙ
4 noß um ſint ponẽde dimenſio⸗ nes intermihate in materia ei coeterne ante omnẽ foꝛmã ſubſtantialẽ. Mam foꝛme mãles
indiuiduant᷑ ⁊ ðiſtinguũtur per mãm. Ergo opʒ mãm
ſuſceptibilẽ foꝛmaꝝ pᷣdictaꝝ: eſſe diuiſibilem. Hed mã nõ eſt dmiſibilis niſi ꝑ qjntitateʒ: vt dicit᷑ pᷣ phy. Ergo ante receptioneʒ foꝛmaꝝ ſubſtantialiũ in materia ſunt po nende dimẽſiones interminate. ¶ P ꝛv. imẽſiones in terminate nulli ʒriant᷑. Ped nulla foꝛma expellit᷑ ama⸗ teria niſi rõne ʒrietatis. Ergo tales dimẽſiones nunq; ex pellunt᷑ a mã. CP ʒv. Si dimẽſiones interminate non p̃cederent quãlibet foꝛmã ſubſtantialẽ:ſequeret᷑ ꝙ coꝛ⸗ pus ſieret ex nõ coꝛpoꝛe ⁊ dimenſio ex nõ dimẽſione:qꝛ omnis mutatio eſt in ente qᷓnto vt dicit᷑.o. ꝓhyr. Bed ↄñs eſt falſuʒ. Igit᷑ ⁊c̃. CP 4 · Si nõ ſic eẽt: ſequeret ꝙ nõ eſſet multitudo induuduoꝝ ſub vna ſpẽ. Bed ↄñs eſt falſum:qꝛ eſt ↄtra ſenſuʒ. Igit᷑ ⁊c̃. Patet ↄña: Puis
foꝛma adueniret materie indiniſibili:⁊ ſic ipſam totam
actuaret. Igit ⁊c̃. ¶ Iſte ſunt rõnes Aueroys Lõmẽta toꝛis que tangunt a Woc. S.in tractatu de natura mãe. quas etiaʒ adducit foꝛmaliter verſoꝛis in pᷣꝰ phyt.q.pe nultima eodẽ titulo. P y. Ji nõ eſſent in mã dimẽ⸗ ſiones interminate ab e inſepabiles:ſequeret᷑ ꝙ angmẽ tatio nõ eſſet poſſibilis. Sed ↄñis eſt ↄtra phm i pꝛimo de generatione⁊ ↄtra expientiaʒ. Patet ↄña: Nuia in augmẽtatione ſoluʒ qduemret materia. Sed materia eſt indiuiſibilis ᷣm ſe. Indiuiſbile aũt additum indiuiſibili non facit ipſuʒ maius. Ergo mã adueniens rei augende: eam nõ augeret. Ideo dicit᷑ in pᷣ de gnãtiõe:ꝙ augimẽ⸗ tatio non fit niſi adueniente coꝛpoꝛeo. CP s Neceſſe eſt ponere eandẽ qᷓntitatẽ in genito:que fuit in coꝛrupto. Sed non termmnataʒ. Prgo interminatã. Aſſumptuʒ pʒ: qꝛ dum ęꝝ aere ſit ignis: foꝛma ignis ſubito introducit᷑. Secd in pᷣmo inſtanti eſſe ipſius ignis materis ipſiꝰ ignis
eſt ſub tota qᷓntitate ipſius ignis. Si ergo nõ p̃eſſet qjnti⸗
tas: ſequeret᷑ ꝙ ſieret in inſtanti extenſio qjntitatina. Ft ꝑ ↄſequẽs motus localis erit in inſtanti:qj talis extẽſio nõ fit ſine motu locali. Igit᷑ ⁊c̃. CP 70.Potentia ⁊ actus dinidunt ens ⁊ qðlihet genns entis:ſicut in. yo. hniꝰ di⸗ ctum eſt. q.y.ar.pᷣo. Ergo in quolibet genere eit ponen ⸗ dum vnum ꝓpꝛiuʒ receptiuuʒ p̃ter ſubiectũ cõmune:qꝛ diuerſe Zrietates dinerſoꝝ geneꝝ requirũt diuerſa pꝛo⸗ pꝛia receptiua. Bed ꝓpꝛiuʒ receptiuuʒ qjntitatis non eſt aliud q; dimenſio interminata. Igit᷑ a⁊c̃. ¶ Iſte ſunt ra/ tiones quoꝛũdam ſequẽtiũ Aueroym quas etiã adducit verſoꝛis vbi ſupꝛa foꝛmaliter. ed icõtrariũ arguit᷑. Quia foꝛma ſubſtantialis eſt pꝛimus actus mãe. Ergo in materia nõ ſunt ponende foꝛme accidẽtales ante oẽm foꝛmã ſubſtantialeʒ Mimenſiones aũt ſunt foꝛme acci⸗ dentales. Igit ⁊c̃. CP ꝛ0. Si ſic:ſequereiur ꝙ foꝛma ſubſtãtialis adueniret enti in actu ⁊ ꝙʒ cõpoſitio ſcða pꝛe cederet pꝛimã ⁊ ꝙ foꝛma ſubſtãtialis vniretur materie per medium accidẽtale:⁊ ꝙ ex materia ⁊ foꝛma ſubſtã · tiali non fieret vnum per ſeꝛ ſed ſoluʒ per accidens.dec auteʒ oĩa ſunt incõnenientia. Igitur ⁊c̃.
Reſ pon deo dicendum ꝙ relictis alioꝛum doctoꝝ varijs opionibꝰ: due opiniones circa pᷣſenteʒ difficultates recitabunt᷑:que ra⸗ tionibns Doc.ſancti inpugnande ſunt. Mꝛima eniʒ fuit opinio Aueroys in de ſubſtantia oꝛbis: vt refert Poct. Se. in tractatu de natura materie pꝛime ⁊ dimenſiònbꝰ interminatis. Aui poſuit dimenſiones in duplici dicfe rentia. Mam quecam ſunt dimenſiones interminate ad certam figuram. Et tales poſuit coeternas materie ⁊ p̃⸗ exiſtere in ea ante omnem foꝛmã ſubſtant ialẽ: ꝓpter ra⸗ tiones adductas ante incõtrariuʒ. Alie ſunt dimenſiones terminate ad certam magnitudineʒ ⁊ figuram, Et tales poſnit ſequi foꝛmã ſpeciũcam in materia. Ted hanc opinionẽ deſtruit Poc. S. vbi ſupꝛa diuerſis ratiombꝰ. Mam iales dimenſiones que eſſentialiter ſunt q̃ntitates
Hetha.
aut ſunt educte de potentia materie: aut non. Si non:ſe⸗ quitur ꝙ pꝛius nõ erant in materia nii in potẽtia. Pi ſie:
ſequitur ꝙ materia ſpoliari poterat hinõi dimẽſionbꝰ.
Juus opoſitum aduerſarius tenebat. CP ꝛ. Ille di⸗ menſiones interminate aut diſtinguũt partes materie ab inuicem:aut non. Si diſtinguũt cuʒ ornns diſtinctio fiat ab aliquo actu: materia habebit partes diſtinctas actu ⁊ nõ a foꝛma ſubſtãtiali. uod eſt impoſſibile:cuʒ non ba beat eſſe miſi a foꝛma ſubſtantiali Gi vero nõ diſtinguũt niſi in potẽtia: ad nihil ponuntur:qꝛ materia nuda eſt in potentia ad diſtinctionẽ partiuʒ quã acgrit indueta foĩa. CP ʒꝰ. Aut ex materia talibus dimenſionibꝰ fit vnuʒ per ſe:aut per accidens. Non poteſt dici pꝛimũ:qꝛ tunc
ex ſubiecto ⁊ accidente fieret vnum per ſe. ð eſt ↄtr phm in p̃nꝰ huins ſeptimi. Si vero per accidens: tũc cũ
omne per accidens habeat reduci ad ꝑ ſe;opoꝛtebit pꝛe/ exiſtere aliqua ex quibus ſit vnuʒ per ſe. Moc aũt nõ eſt niſi cõpoſituʒ ex materia ⁊ foꝛma ſubſtantiali. Meceſſe eſt igitur p̃exiſtere foꝛmas ſubſtãtiales qbuſcunqʒ dimẽ ſionibus. CP 4. Luicquid habet eſſentiam: põt diffi⸗ niri:etiã ſi eſſe nõ habeat:qꝛ diffinitiones indicant eſſen/ tias rex. Bed accidẽtibꝰ impoſſibile eſt diffinitioneʒ aſſi gnare niſi per ſubiectum in quo eſſe habent:qꝛ eſſe non ſequit᷑ eſſentias eoꝝ in ꝓpꝛio genere. mpoſſibile eſt er go ponẽ eſſentias accidentiuʒ ſine eſſe jni ſubiecti. Ma⸗ teria auteʒ non habet eſſe ſine foꝛma.Igit᷑ ⁊c̃. ¶TPF. Subiectũ generationis nõ occupat locum: vt dicit phus in pᷣꝰ de generatione. Sed materia ſubiecta dimenſioni
bus occupat locuʒ Igitur ⁊c̃. C pꝛopter ergo pᷣdictas
rationes et plures alias quas adducit oc. S. vbi ſupꝛa
nõ ſunt ponẽde dimẽſiones interminate in materia ante
omnẽ foꝛmam ſubſtantialem. C Alij autem.vʒ Aniẽ.⁊ Albertiſte rationabilins poſuerunt dimẽſiones q; Ine⸗ roys: vt dicit oc. S.vbi ſupꝛa. Ipſi enim dixerunt ꝙ foꝛma generis coꝛppꝛis adueniens.ſ.materie: dat inãe qðᷣdam eſſe incõpleinm oꝛdinabile ad eſſe actu comple tius aduemens per aliam foꝛmam completioꝛem. Per illam igitur foꝛmã incõpletam: dicit materia habere di menſiones interminatas:que poſtea per aduentũ alteriꝰ? foꝛme terminantur · Nnde pꝛo tanto rationabilins dire⸗ runt q; Aueroys:qꝛ nõ poſuerũt mãm nudam ſubiectũ illaxꝝ dimenſionum:ſgd cõpoſitum ex materia ⁊ foꝛma ſubſtantiali.hec ille. t g ſit ponenda talis foꝛma gene⸗ ris que dicit᷑ foꝛma coꝛpoꝛeitatis:adducũt inter ceteras duas rationes. CQuaꝝ pꝛima eſt. Nam anims eſt actꝰ coꝛporis oꝛganici phyſici: vt dicit᷑.⁊0. de aĩa. ¶ ʒ coꝛ⸗
foꝛmã ſubſtantialem que nõ eſt niſi quedã coꝛpoꝛeytãs· Ergo in aiatis p̃ter foꝛmã ſpecicã que eſt aia: ponenda eſt foꝛma cœꝛpoꝛeytatis diſtincta a foꝛma ſpecificg ſateʒ ßm eſſe. CP s. Animal eit ſeipſum mouens. Sed o mouens ſeipſum diuiditur in parteʒ per ſe motam ⁊ in partem per ſe mouentem. Sed pars per ſe mouens eſt anima et pars per ſe mota nõ põt eiſe materia nuda: qꝛ materia nuda nõ mouetur:vt pʒ · V. phyt. qꝛ ſubiectus motus eit in actu ſubſtantiali ⁊ in potẽtia ad eſſe accidẽ⸗ tale. Ergo in parte per ſe mota eſt ponẽda ↄliqua fonmna fubſtantialis pꝛeter animã. Que foꝛma nõ eſt mñi foꝛmn coꝛpoꝛeytatis.ergo ⁊ð. Ged iſti vt dicit voc. I. vbi ſupꝛa etiã errauerunt. Mam impoſſibile eſt inuenre plu res foꝛmas ſubſtantiales oꝛdinabiles adinuicem. Mmn materia eſt in potentia ad foꝛmas que de ea educun- Si igitur eſſent plures foꝛme ſubſtantiales oꝛdinabiles
adinuicem in materia: ant foꝛma completioꝛ educeret
de potentia materie nude:aut de potenti compoſiti materia ⁊ tali foꝛma incompleta. Mon ꝛn.qꝛ geherãt. phyſica attingit nudam eſſentiam materie: vt dicituri
pᷣo de generatione. Cum igitur foꝛma que eſt terminus Lecl0 gnãtionis ſit tmñ illins ſubiecti qð attingitur in gnãtiolet
impoſſibile eit foꝛmã educi de potentia tals compoltt
ex materia ⁊ foꝛma incopleta per gnãtionem ſimpſ.Et
— es foĩas oꝛdingias adinuic ſic neceſſe eſt ponentes piures foĩas—
Lec..
— 1ec..7 pus de genere ſubſtantie nõ eſt coꝛpus niſi per aliquam cm..
Lecz·

Nueſtio in materia:deſtruere generationeʒ ſimpłe:⁊ ↄlequenter generationẽ oiuʒ reꝝ nãliuʒ. Si autem foꝛma poſerioꝛ educatur de potẽtia materie nude.oĩs autẽ foꝛma ſolam illam potentiaʒ infoꝛmat de qua educit᷑:tunc ſoꝛma quã dicunt poſterioꝛeʒ nõ erit ꝑfecte talis compoſiu:ſed ma terie nude tãtũmõ. Et ſic nõ erit oꝛdo in foꝛmis ſubſtan⸗ tialibus in eadẽ mã:vt etiaʒ dicit᷑ in.y.huius. Hec ille
foꝛmaliter. ¶ Acd pꝛimã aũt rõneʒ eoꝝ dicendũ eſtiſicut
dicit Doc. S.in pᷣꝰ parte. q.76õ · arꝰ. · ꝙ res aĩaia dicit coꝛpus ⁊ aĩal per eandẽ foꝛmaʒ: ᷣm tñ diuerſos gradus
ꝑfectionis.Et ſi dicat᷑ aliqũ ꝙ homo dicatur coꝛpꝰ per
foꝛmã coꝛpoꝛeytatis:nõ eit intelligendũ ꝙ coꝛpoꝛeytas ſit alia foꝛma ab homine ab aĩa rationali:ſed ꝙ ſit eadem denotans alium gradum einſdem foꝛme cõmunioꝛern: vt inuit Voc. S.in. 4.5 gen.cao.ðI.vbi ſic ait. Loꝛpo⸗ reytas põt dupliciter accipi. Uno modo ßʒ ꝙ eſt foꝛma ſubſtantialis coꝛpoꝛis: pꝛout in genere ſubſtantie colloca tur. Et ſic coꝛpoꝛeytas cuiuſcũqʒ coꝛpoꝛis nihil alind eſt q; foꝛmna ſbalis eius: ᷣm quã in genere vel in ſpecie col⸗ locatur:ex 3. debet᷑ rei coꝛpoꝛali ꝙ habeat tres dimẽ⸗ ſones. Moin.ſunt diuerſeitoꝛme ſpales in vno ⁊ eodẽ: per quaꝝ vnam collocet᷑ in genere ſuppꝛemo: ꝓuta ſpᷣeꝛ per aliaʒ in genere pꝛoximo:puta in genere coꝛpoꝛis vel aialis:⁊ per aliam in ſpecie:puta hominis aut equi. qꝛ ſi pᷣma foꝛma faceret eſſe ſubſtantiã:ſequentes foꝛme
aduenientes ei qð iam eſt in actu nõ facerent hoc aligd:
ſed eſſent in ſubiecto eius qð eſt hoc aliquid ſicut foꝛine accidẽtales. Opoꝛtet ergo ꝙ coꝛpoꝛeytas pꝛout eſt foꝛ⸗
ma ſubſtantialis in bomine: non ſit aliud q; aĩa rõnalis:
que in ſua materia hoc requirit ꝙ habeat tres dimenſio nes. Eſt enim actus coꝛpoꝛis alicuius. Alioꝰ accipit᷑ coꝛ⸗ poreytas.pꝛout eſt foꝛma accidẽtalis vᷣm quã dicit᷑ coꝛ⸗ pus qð in genere qntitatis collocat᷑. Et ſic coꝛporeytas nihil aliud eſt q; tres dimenſiones que coꝛpoꝛis rationẽ ↄſtituũt.ſhec ille ⁊ gloꝛioſe. CD icendum ad ſecundaʒ ſicut dicit oc. B. in de ſpũslibus creaturis vbi dictuʒ argumentuz adducit. vʒ ar. z0 ad. 4n.ꝙ gia mouet coꝛ⸗ pus per cognitionẽ et appetituʒ. Mis autem ſenſitiua et ap petitina in ammali habet determinatuʒ oꝛganum. t ſic ab illo oꝛgano incipit motus animalis qð eſt coꝛ ßin Zriſto. Sic igitur vna pars animaliseſt mouens ⁊ alia mota: vt purs mouens accipiatur pꝛimũ oꝛganũ appeti⸗ tiue partis anime:reliqua pars ſit coꝛpus motnʒ. Si igi tur in homine mouent voluntas ⁊ intellectus que non ſunt alicuius oꝛgani acius: mouens erit ipſa anma m parteʒ intellectiuam:motuʒ auteʒ erit coꝛpus ᷣm ꝙg eſt perfectuʒ ab eadem anima in eſſe coꝛporeo. Mec ille. Ex p̃dictis igitur pʒ ꝙ nõ ſunt ponende dimenſiones in terminate in materia ei coeterne ante omnẽ foꝛmnã ſbalẽ: vt Aueroys voluit. Meqʒ etiã ponẽde ſunt tales dimen ſiones ſequẽtes foꝛmã coꝛporeytatis quañ aliaʒ a foꝛma ſpeciũica: vt Auiẽ. voluit. Qnaliter auteʒ ponende ſint:in ſequenti articulo declarabitur. Acd imũ igitur dicenduʒ ꝙœ materia in qua *2 P eſt introducenda foꝛma eſt diniſa per qjntitateʒ que in materia eſt mediãte foĩa abijciẽda. Et adueniente foꝛma introducenda coꝛrũpitur illa qjnti tas per accidẽs in materia:ꝗ introducitur noua qjntitas: yt dicit Doc. B. in de ſpũalibus creaturis.ar. zo.que ſe⸗ quitur naturaliter foꝛmam ſubſtantialeʒ qntuʒ ad gradũ coꝛporeytatis:⁊ intelligitur precedere eandem qjntum
ad gradus pfectioꝛes. CAd ⁊n dicendũ ꝙ nulla foꝛma
per ſe pᷣmo coꝛrumpitur niñ a ſua foꝛma ʒrta. Mer acci⸗ dens tamen coꝛrumpit᷑ ad coꝛruptioneʒ ſubiecti. Tamẽ expellitur abſqʒ õrio ᷣm numeꝝ:ſicut caloꝛ ſuſceptus in qua qui diſponit aquã ad foꝛmã ignis: duʒ foꝛma ignis introducitur coꝛrumpit᷑ ille caloꝛ in numerd per accidẽs ad coꝛruptioneʒ ſubiecti: vt dit Doc. S. vbi ſupꝛa. Sic etiã dimẽſiones pᷣcedẽtes foꝛmã ĩtroducẽdã: corũpunt aduenẽte tali fœꝛma:qꝛ.ſ.ſubiectũ eoxꝝ in numero coꝛrũ pitur. Cd 3 dicendũ ꝙ coꝛpꝰ ſit ex nõ coꝛpoꝛe actu: coꝛpoꝛe i in potentia. WMateria aũt per ſe ſumpta:lʒ nõ
Decimaſeptima
ſit rorpus aciue eſt tamen in potentia ad formam corpo⸗ reytatis. C Ad quartum dicenduʒ negando conſequẽtis quia materia que ſtat ſub forma abiictẽda eſt diuiſa ab Aliis partibus materie que ſtant ſub aliis formis per di⸗ menſiones que ſequuntur illas ſpecificas formas abiici⸗ endas vt dictum eſt.ſicut dum ex aere ſit ignis: materia aeris eſt diſticta ⁊ diuiſa ab aliis partibus materie per quantitatem in aere exiſtemem que corrumpitur ad cor ruptionem forme aeris. CAd quintum dicendum ꝙ in diuiſibile actu ⁊ potentia additum diniſibili nõ facit ̃ᷣm maius: ſed bene indiuiſibile actu diniſibile tamen in po/ tentia cuiuſmodi eſt materia additum alteri habenti vir tutem actiuam reducendi talem potentiam ad actum po teſt reddere alterum maius. ¶Ad ſextum dicendum ꝙ augmentatio ⁊ dilatatio materie ſiue talis extenſio quan titatiua non ſit in inſtanti:ſed ſucceſſiue ſub forma abuici/
enda.ſicut ſub forma exiſtente in materia aeris. Lum.n. ex aere fit ignis:materia aeris continue recedit a propria
quantitate ⁊ a diſpoſitionibus materialibus forme aeris
agendo ad diſpoſitiones forine ignis. Et ſicut non eſt da
bile vltimum inſtans eſſe forme aeris: ſed primum non eſſe ſui quod eſt primum eſſe ignis: ita non eſt dare vlti mum inſtans in quo materia ſit ſub propria quaniitate aeris. Sʒ eſt dare pᷣn in quo actu eſt ſub ꝓpria quãtitate ignis. Et ſic non jit in inſtãti talis extenſio per ſe: licet be ne per accidens introducatur nona quantitas ad introdu ctionem noue forme abſqʒ; motn locali. ¶Ad ſeptimuʒ dicendum ꝙ in quolibet genere reperiur potentia for⸗ malis ⁊ actus determinans. ſicut genus eſt forma deter minabilis ⁊ differentia eſt actus determinans. Sed ſo⸗
lum in gencre ſubſtantie reperitur potẽtia ſuſceptiua di
ſtincta realiter a proprio aciu eiuſdem generis. Ideo in
generibus accidentium non oportet ponere alicuod ſu⸗
—
ſceptiuum reale diſtincum realiter a formis illorum ge nerum.Forme enim accidentales cum ſint forme ſimpli ces non habent materiam ex qua Runt: ſed reccptiuum ipſarum eſt ſubiectũ de genere ſubſtantie. CEt per hoc patet ſolutio ad vltiun. jec oĩa verloris in prio pbyr. CQbi ſupra umpertinenter.
ſie proceditur. Ui⸗
decimum detur ꝙnon ſint po
nende alique dimenſiões interuſinate realiter in materia: ſed ſolum ſecundum intellectum. Mam ſi dimenſiones ponerent᷑ in materia realiter ante introductionem forme ſubſtantialis: hoc eſſet vt forma vniret᷑ materie per eas:quia determinata forma requi⸗ ru determinatam materiam. Sed hoc non eſt neceſe⸗ quia forma vnitur materie nude vt dicitur primo de ge neratione. Ergo non vnitur materie diſpoſite neqʒ dunẽ ſionate. Cꝙ ꝛ* Vbi deſinit generatio: ibi incipit cor⸗ ruptio cum generatio vnius ſit corruptio aiterius. Sed in omni corruptione fit reſolutio vſqʒ ad materiam pri⸗ mamn. U. ateria autem dimenſionata non eſt matcria pri ma. Igutur ⁊ẽ. CP 3“ Aut ille dnnenſiones dicumur interminate que carẽt proprio terminoꝛaut termino ahe no. Mon primum quia profunditas terminatur ad ſu⸗ perficiem ⁊ ſuperficies ad lineam ⁊ linea ad punctum. Meqʒ; etiam ſecundum.quia non ſunt alique forme acci dentales que non terminetur ad formam ſubſtantialem quam preſupponunt. gitur nullo modo ſunt ponende. CP 4 Si ponerentur tales dimenſiones ſecundum rem: hoc eſſet propter diſtinctionem partium materie. Sed partes materie ſunt ſubſtantialiter diſtincte per di⸗ nerſas formas. Eadem ciiam eſt potentia qua materia ordinatur ad formam ſubſtantialem ⁊ ad diſtinctionem parnum vt dicit Doc. B. intractatu de dimenſionibus interminatis. Jgitur ⁊c̃. Sed in contrarium arguitur. Mam ſi realiter dimenſiones quantitatiue nõ eẽnt in ma teria ante introductionẽ forme:ſequeret᷑ꝙ realiter mate ria non eẽt diuſa ⁊ partita. t ſic realiter non introduce
ret᷑ forꝰĩ ea.neqʒ magis itroduceret᷑ vna forꝰ q; alia. Sʒ;
hec ſuut inconuenientia ð contra ſenſum. Igitur
Lec.iʒ.

Septimi
ſi dicendũ ꝙ in doctrina Voc. Re pon deo B. videt᷑ eſſe magna difficul⸗ tas vtruʒ tales dimẽſiones interminate ante introductio nem foꝛme ſubſtãtialis ſint ponẽde ðᷣm rem in nnateria: aut ᷣm rationeʒ tĩ ⁊ mahematice. Nam in aliqnibus locis videtur velle ꝙ nõ fint ponende niſi ᷣm rationem. In quibuſdaʒ vero alijs locis:ĩnuit Zrium hnius. Wicit enim in de ſpũalibus creaturis.arꝰ.ʒ. ad.ism. ꝙ qðlibet
eſſe generis ⁊ ſpeciei cõſequũtur ꝓpꝛia accidentia illius
generis vel ſpeciei. Ande quando iam materia intelligi⸗ tur pfecta vᷣm rationeʒ hnius generis qð eſt coꝛpus:pñt in ea intelligi dimẽſiones que ſunt ꝓpꝛia accidentia huiꝰ generis. Et ſic ↄſequẽter oꝛdine intelligibiliintelligi pñt
un materia Vm diuerſas eiꝰ partes diuerſe foꝛme elemẽ
tares. hec ille. Wicit etiam in de anima.q.vnica.ar.y · ad um.ꝙ dimenſiones non poſſunt intelligi in materia: niſi ßm ꝙ materia intelligit᷑ cõſtituta per foꝛmã ſubſtantialẽ
in eſſe ſubſtantiali coꝛpoꝛeo. uod quidem nõ fit ꝑ aliaʒ
foꝛmã in homine:qᷓ; per aĩam vt dictum eſt. Mnde hu ⸗ iuſmodi dimenſiones nõ pꝛeintelligunt᷑ ante animam in materis totaliter: ſed qᷓ̃ntũ ad vltimos gradus pꝑfectiõis. Mec ille. Dicit etiaʒ in pᷣma parte.q.y6 ar.ß.ad.⁊n.qꝙ dimẽſiones qntitatine ſunt accidẽtia ↄſequẽtia coꝛpoꝛey⸗ tatem:que toti materie ↄnuenit. lnde materia iam intel⸗ lecta ſub coꝛpoꝛeytate a dimenſionibus poteſt intelligi It diſtincta in diuerſas partes: vt ſic accipiat dinerſas foꝛ anas vᷣm vlterioꝛes pfectionis gradus. Quãuis.n.eades
Foꝛmna ſit m eſſentiaʒ que diuerſos perfectionis gradus materie attribuit vt dictum eſt:tamen 5m ꝓſideratione
rationis differt. Mec üle.picit etiaʒ in de veritate.q.y. ar 9 · ad.n.ꝙ dimenſiones nõ pꝛeintelliguntur in actu
completo ante foꝛmas naturales:ſed in actn incõpleto.
Et ideo ſunt pꝛius via generationis: ſed foꝛma eit ꝓꝛioꝛ mn via cõplemẽti. Mec ille. Picit etiam Poc. S.in quo libetis quolibeto.yo.q.I.ar.pᷣo. Non enim põt eſſe actu in rerum natura aliquid nõ ſpecificatuʒ ad diuerſas ſpẽs indifferenter ſe habens Muãnis eniʒ intellectus ↄcipiat animal nõ ſpecificatuʒ rationali vel irrationali differẽtia: nõ tamẽ põt eſſe actu animal qð nõ ſit rõnale vel irratio⸗ nale. nde m phm nõ eſt in genere qð nõ eſt in aliqua
ecie. Mnaqueqʒ vero ijntitas ſpecificatur per certaʒ eiꝰ
terminationeʒ qjntitatis ſicut numeri ſpecies ſunt duo vel
xectio.ʒ.
tria ⁊ ſic de alijs. Et magnitudinis ſpecies ſunt bicubitũ tricubitum ⁊ huiuſmodi. Mel ᷣm aliquam determi⸗ natam menſuram. Vnde impoſſibile eſt ſic inueniri ali⸗ quaʒ qntitatem in actu:que nõ ſit ꝓpꝛijs terminis limi⸗ tata. Nec ille. uz ergo dimẽſiones interminate ſint qjnti tates: videtur ᷣm oc. S.ꝙ nõ ſint in materia niſi m ↄſiderationem noſtram. Picit etiam Woc. S.in. ꝓo.ſen tentiaꝝ.di.i.q.I.ar.pᷣo ad vltimũ.ꝙ dimenſio que pꝛe intelligitur ante foꝛmã ſubſtantialẽ in materia non hzʒ eſſe vompletuʒ:qꝛ non eſt dimenſio terminata. Permimatio enim dimẽſionis eſt per foꝛmam. Sed dimẽſiones que manent poſt cõſecrationeʒ ſunt dimenſiones terminate: qꝛ habent certam figuram ⁊ menſuram. Pec ille. icit etiã in. ꝙꝰſniaꝝ. di.I⁊.q.I.ar.pᷣo.qꝙʒ dimẽſiones ſũt qðᷣdã coꝛpus mathematicuʒ pꝛeter coꝛpoꝛa nð̃lia. Sed hoc nõ
ett niſi ſᷣm rationeʒ tm. Igitur ⁊c̃. icit etiaʒ in tractatu
de natura materie ꝙ dimẽſiones interminatas ponere in materia eſt impoſibile:niſi per actuʒ intellectus tm̃ ſicut ponunt mathematici. Hec üle. Ex omnibus ergo pꝛedi
ctis videt᷑ Moc. P. velle ꝙ nõ ſint ponende dimẽſiones
interminste niſi Fm intellectuʒ ⁊ modũ ↄiderandi. Sed
ſuꝑ Boecio de trinitate: videt᷑ velle ꝙ dimenſiones rea
liter ponunt᷑ in materia ante introductionẽ foꝛme. Dicit eniin ibidem. q.4 ar. ⁊. ꝙ foꝛma fit hec per hoc ꝙg reci⸗ pitur in materia. Bed cuʒ materia ſit de ſe indiſtincta:nõ
poteſt eſſe ꝙ foꝛmaʒ receptam indiuiduet niñ m ꝙ eſt
diſtingubilis. Wateria autem non eſt diuiſibilis niſi ꝑ Antitatem. Mnde phus dicit in pᷣ phyr.ꝙ ſubtracta qnti tate:remanebit ſubſtantia indiniſibilis. t ideo materia
eſficitur hec ⁊ ſignata ᷣm ꝙ ſubeſt dunenſionibus. dec
nie. bi expꝛeſſe vult ꝙ ſint ponende diinẽſiones in ma teria ÿm rem. Dicit etiaʒ ibidem ad ⁊mn.ꝙ dimẽſiones
cum ſint accidentia per ſe nõ poſſunt eſſe pᷣncipiũ vnita⸗ tis indiuidue ſubſtantie:ſed materia ꝓut talibus dimen ſiombus ſubeſt inte lligitur eſſe Pncipiũ vnitatis vel mul titudinis. Nec ille. Et ſic idem inuit qð pꝛius. Dicit ẽt
ibidem ad. m.ꝙ dimenſiones interminate pᷣinelligm⸗
tur ante ipſam foꝛmã in materia:qꝛ ſine his nõ põt intel ligi indiniduũ ſicnt nec ſine foꝛma. Mec ille. Picit etiam ↄtra gen.liv. 4o.cao. g1.ꝙ materia q̃ fuit lubſtãtia koꝛme abiecte remanet ſub dimẽſionibus eiſdem ex quibus ha bebar ꝙ eſſet indiuidualis materia. Mec ille. Idem in⸗ nuit in 40.ſniax. di.ꝛ0.q ·ar.pᷣꝰet in muitis alijs locis. Ex quibus colligitur ꝙ Vot. P. vult ponere etiam rea liter dimenſiones interminatas in materia. ¶ Sed conſi derandũ eſt ᷣm oc. S. ſup Woecio de trinitzte. q. 4. ar.⁊.ꝙ dimenſiones poſſunt dupli ↄſiderari. Nno fmn eax ðeterminationem. t dico eas terminari ſᷣm deter⸗ minatam mẽſuram ⁊ ñiguram. Et ſic vl eniia pfecta col⸗ locant in genere qjntitatis. Ilio? poſſunt conſiderari ſine iſta determinatione in natura dimenſionũ tm̃ q;uis nůq; ſine determinatione aliqua eẽ poſſint: ſicut nec natura co⸗ loꝛis ſine determinatione albi aut nigri. Et ſie collocant in genere qjntitatis vt imperfecinʒ. Mec ille. Ex quibus manifeſte colligitur ꝙ ſi dimenſiones interminate conſi⸗ derent᷑ ᷓᷣm ꝙ interminate ſunt:ſic nõ pꝛeexiſtunt in ma⸗ teria niſi ᷣm cõſiderationem noſtraʒ mathematicam in⸗ telligendo.ſ.illud qð eſt in re terminatuʒ abſqʒ eins ter⸗ minatione. Ged ſi cõſiderent᷑ ille dimenſiones naturalt ⁊ phyſice:ſie ponende ſunt dimenſiones pᷣm rem in mã. ¶Sed qualiter pꝛecedant ant ſequantur foꝛmã ſubſtan tialem cõſiderandum eſt ꝙ de materia loqui poſſumus dupliciter:vt diẽ Poc. B.ĩtractatu de natura inãter᷑. Anoo de tota materia actiuoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ in ſui vlitate cõſiderata. Alioꝰ de materia particulari. Mꝛimo modo nõ opʒ ponere ad ſuſceptioneʒ diuerſax foꝛmax in mte ria aliquã diuerſitatẽ partium per aliquaʒ q̃ntitatem: ſed ſubſequi neceſſe eſt. Et hoc ideo: qꝛ inductio dinerſarʒ foꝛmarus eſt generatio dinerſoꝝ compoſioꝝ habentin dinerſas partes. Manifeſtũ eſt enim ꝙ inductio foꝛme eit generatio cõpoſiti:curꝰ ſoluʒ eſt habere partes. Wa⸗ teria autem ⁊ foꝛma nõ habent partes niſi per accidens. nde nõ diuidunt᷑ niſ per accidens ad diuiſioneʒ.ſto⸗ tius. Fx quo conciuditur ꝙ pꝛinſq; compoſituʒ cõſtituã tur in quo iam eſt materiã particuiaris non in ſui vlitãte cõſiderata: nulla partialitas fuit ex parte malerie:cũ hoc non competat ſibi niſi per accidẽs.ſ.ratione compoſiti. ¶Sed dicebat diſcipnlus. Ex parte materie erdt al totalitas per ſe. Ergo ⁊ partiaiitas: qꝛ nullibi eſt totum vbi non ſint partes. Picendum ꝙ totalitas illa meehe pꝛopoꝛtio ſine amplitudo capacitatis ſue reſpeciu form
rum ſuſcipiendaꝝ:⁊ nõ aliqua diuerſitas per qjntitate ni troducta: vt dicit tyoc. G. in pꝛedicto trãctatu. C 6 cuius amplioꝛi cõſideratiõe ſciendũ eſt ᷣm enndẽ ibic ꝙ cuʒ de materianon ſit loquenduʒ niſi in oꝛdine ad 2. mani ſuam: manifeſtum eſt nõ eſſe ſimile de můteriã particulari ⁊ in ſua vlitate:ſicut nec eſt ſimile de particulari ⁊ in vniuerſali.foꝛma auteʒ paruculeis toi eſt totalitate eſſentie in qualibet parte materie
materia ſub foꝛma aeris exiſtẽte eſſet foꝛma igns ⁊0— alioꝝ que de materia generantur. Mnde neceſte eſt b cu pter ꝓpoꝛtioneʒ materie ad foꝛmain:ꝙ naternã
jaris ſit ſub quaiibet parte foꝛme mn tolalitateʒ non aũt vᷣm totalitate qjntitatis. Et tamen tota mãle cõmunis ßᷣm rõnem cõmunẽ ⁊ totalitateʒ eſſentie ſue.
erat ſub foꝛma vnius eoꝛũ que de materia 8e 5 Hec igitur totalitas materie eſt ipſa ꝓpoꝛtio cabãcit
ſue reipectu foꝛme:⁊ nõ aliqua diuerſitas inroduci q̃ntitateʒ· Sicut enim foꝛma in quadam eſſentie tudine cõſiſtit in quo compꝛehenditur quicquid dẽ em teria educitur aut educi poteſt.ita ᷣm ꝓpꝛlam! stion
materie coꝛreſpondentis inuenit amblitue Wdicunn
.
in
jn
— — —
— —
S S———
— —
— —— —

ydenmn .Sinunmt t— nempnnn
n ntin ne uue nt odurbrmr nictickunym ddnir — enre
um*
m
Queſtio
vt dictum eſt. Alier enim ey materia qualibet pticulari
totum poſſet generari qð generatur ex tota materia. Dð
manifeſtum eſt eſſe falium. Hec ille. Sic ergo ſi loqua⸗
mur de materia vniuerſali ſiue in ſua vlitate cõſiderata:
ſic in ea nõ ponunt alique dimenſiones que pꝛeexiſtant foꝛme ſubſtantiali neqʒ vᷣm rem neqʒ m intellectus:ſed
bene ſequũtur:vt dictum eſt. Sed ſi loquamur de ma⸗ teria particulari que.ſ.eſt ſub aliqua determmata foꝛma:
puta de materia aeris que eſt in potentia ad foꝛmã ignis aut de materia horninis que eit in potentia ad foꝛmã ca ⸗ daueris vl ð aliqua alia materia huuuſmodi: ſie poſumꝰ loqui dupliciter de dimenſionibus. Unoꝰ de dimenſid⸗ nibus que ſunt in materia ſub foꝛma abijcienda. Alioo ð
dimẽſionibus que introducuniur cuʒ foꝛma ſnbſtantiali
introducenda. Si ergo loquamur de dimẽſionibus que ſtant ſub foꝛma abijcienda: verbi gratia de dunẽſonibꝰ aeris que ſunt terminate per figuram ⁊ mẽſuram aeris:
et inreliiguntur eſſe interminate per foꝛmam ⁊ jiguram ignis qui poteſt generari de materia aeris:ſic eas ÿpᷣcedẽ
foꝛmã ſubſtantialem põt intelligi dnpliciter. Uel ꝙ pꝛe
cedant foꝛmam abijciendam. Et ſic nõ pꝛecedũt: ſed ea
realiter cõſequũtur oꝛdine nature. Uel ꝙ pꝛecedant foꝛ
mam ignis introducendam. Et ſic põt inteiligi duplicit᷑. Vno ꝙg ſic pꝛecedant ꝙ in numero remaneant ſub foꝛa introducenda. Et ſic nõ pᷣcedunt neqʒ ᷣm rem neqʒ m intellectum. Alioꝰ ꝙ pꝛecedant eamt ita tamen ꝙ ꝑ acci dens deſtruantur ad deſtructionem ſubiecti adueniente foꝛma introducẽda. Et ſic ᷣm rem ponuntur in materia
pꝛeexiſtere ante foꝛmam ſubſtantialeʒ. Sed ſi loquamur
de dlmenſionibus que introducuntur cum foꝛma intro⸗ duccnda:ic eas pꝛecedere illam foꝛmã põt intelligi du⸗ plicuer. noꝰ gꝙ pꝛecedant eſſentiam foꝛme qntum ad
omnes eius gradus. Et ſic nõ pᷣcedũt neqʒ ᷣm rem neqʒ yᷣm intellectuʒ:qꝛ opʒ p̃intelligere foꝛmã ſubſtantialem
eſſe in materia anteq́; det ſibi gradum coꝛpoꝛeytatis Wt cum ad coꝛporeytatem ſequantur pꝛedicte dimenſiones
ſicut ꝓpꝛia eius accidenua:neceſſe eſt pintelligere jeſſen⸗ tiam foꝛme ðm aliquẽ eius graduʒ eſſe in materiaqᷓ; pꝛe dictas dimenſiones. Alioꝰ poteſt intelligi ꝙ pꝛecedant foꝛmam ijntum ad gradus ſpeciticos:ita tamen g ſeq̃n ·
itnr eandem foꝛmam qntum ad gradum coꝛpoꝛẽytatis.
Et ſic pꝛecedunt foꝛmam ðm intellectum noſtrum. Mõð dutem naturaliter ⁊ phyſice. Quando enim intelligimꝰ foꝛmam ſubſtantialem eſſe in materia dantem ei gradů coꝛpoꝛeytatis: intelligimus ab illo gradu fiuere aliqa Ppꝛiaaccidentia cõſequentia coꝛpoꝛẽytatem. Que ꝗdeʒ accidentia pꝛeintelliguntur pꝛecedere gradus inferioꝛes
2quibus fluunt accidentia ſpeciſica. ¶&æx quibus pʒ di
ligenter cõſideranti cõcoꝛdia inter dieta Doc. S. Mam
iloquamur de dunenſionibus interminatis vt intermi⸗
nate ſunt:ſic ſolum ponuntur ᷣm cõſiderationeʒ mathe/
maticam. Si vero loquamur de dimenſionibus que ſũt
ſub foꝛma abijciendarſic pᷣcedunt foꝛmam ſubſtantialeʒ introducendam:que tamen in ipſa introductione coꝛrũ⸗ puntur. Sed ſi loquamur de dimẽſionibꝰ que acquirun tur inintroductione foꝛme:ſie quodãmodo pꝛeintelligũ⸗ tur foꝛme ſubſtantiali ⁊ quodãmodo non. CæEt per hoc pʒ reſponſio ad omnes auctoꝛitates inductas.
Ad pꝛimum urpirendumꝙ fomaſub
6 ſtantialis in pꝛimo inſtãti quo introduciur vnitur materie nude:que dicitur nuda per
pꝛuationem dimenſionum ⁊ accidentium pꝛecedentius
mnnumero. Tannen in illo eodem inſtanti materia dicit
eſſe ſub dimenſionibus que introducunt᷑ ad introductio
neim foꝛme que ſunt eiuſdem eſſentie ſpeciſce cum pꝛe⸗
cedentibus dimenſionibus differentes tamen numero: vt infra patebit. NEt ſimiliter dicendũ eſt ad ꝛm. T⁊d 3 dicendum g iſle dimẽſiones dicunt᷑ interminate per reſpectum ad eſſe in actu. quod habent ſub foꝛma intro⸗ ducenda:licet tamen ſint terminate inqᷓ̃ntum habent eſſe
actu ſub foꝛma abijcienda:vt tangit Doc. S.in tractatu
de dimenſionibus interminatis. CAd 4 n dicenduʒ ꝙ
Secimaſeptima
lʒ vna materia diſtinguatur ab alia per foꝛmam diſtin⸗ ctione foꝛmnali:non tainen diſtinctione q̃mitatiua: vt etiã dietum eſt. Et impoſſibile eſt: vt dicit Doc. S. vbi ſu⸗ pꝛa aliam potentiam ponere a parte inaterie reſpectu foꝛ me ſubſtantialis: ⁊ allam reſpectu diuerſitatis partium ipfius compoſiti generatiper introductionem foꝛme in materia.lʒ ↄtrarium Aueroys ſenſerit:qui poſuit dimẽ⸗ ſiones interminatas eſſe potentiam quandam ad dimen ſiones terminatas aliam a potentia materie ad foꝛmam ſubſtantialeʒ.ec ille. Ebi ſupꝛa impertinenter.
„ ñi 20C 1„ S undecimum Kpa in numero dimenſiones que ſunt ſub foꝛma
abijcienda remanean ſub foꝛma introducen ⸗ da. Mam poſt moꝛtem hominis aut remanẽt ille dimẽ⸗ ſiones que fuerunt in homine viuente aut non. Si ſic:ha betur intentum. Si vero nõ: vel in reſurrectione eiuſdẽ Pꝓducent noue:aut non. Si non;tunc nõ erit idem indi⸗ uiduum numero qð reſurget:qꝛ varietas dimenſionum cauſat varietatem numeralein indiuiduoꝝ: vt clare de⸗
ducit Wo. P. ſup Woecio ð trinitate.q.. ar.⁊. igit ⁊c̃.
¶P ꝛ0. le dimenſiones que ſtant cum foꝛma abijciẽ ⸗ da ſi non remaneant eedem in numero aut coꝛrumpunt᷑ per ſe aut per accidens.ſ.ad coꝛruptionem ſui ſubiecti: qꝛ vt dicit Voc. P.in tractatu de natura materie: dimẽ
ſiones ſunt quedam accidentia que cõſequũtur materiaʒ
in oꝛdine ad foꝛmã quã pꝛimo nata eſt materia induere. Mec autem eſt foꝛma coꝛpoꝛis:qꝛ totam materiam ne⸗ ceſſe eſt ſub foꝛma coꝛpoꝛis contineri.ec ille. Sed vt ipſe ibidem inferins ſubdit:idem oꝛdo manet in mate⸗ ria:⁊ adeandem foꝛmã. Ergo eedem dimenſiones ma nent vtrobiqʒ;. CP 30.Coꝛruptis pꝛincipijs cõſtituenti bus:coꝛrumpitur cõſtitutum. Sed dimenſiones inter⸗
minate ſunt pꝛincipia cõſtuuentia ſen indiniduantia: vt
deducit Doct. S.ſuper Poecio de trinitate vbi ſupꝛa. Si ergo ille dimenſiones que poſuerunt in materia coꝛ rumpantur:nõ ꝓducetur indiuiduũ:ſed potius coꝛrum petur.cuius oppoſitum apparet ad ſenſum. Igitur ideʒ
g pꝛus. CSed incõtrarium arguit᷑. Qhia impoſſibile
eſt idem accidens numero migrari de ſubiecto in ſpᷣm: cum ad diuerſitateʒ ſubiectoꝝ neceſſario fequatur diuer ſitas numeralis accidentium. Sed illud qð infoꝛmatur foꝛma abijcienda:eit alind ſubiectuʒ numero ab illo qð infoꝛmal foꝛma introducenda. Igitur ⁊c̃.
dicendum ꝙ ex dictis Doc. Reſpon deo Sn jocis oꝛit᷑ diffi
cultas circa pꝛeſentem materiam. Micit eniʒ in tractatu
de natura materie ꝙ cuʒ coꝛrumpit homo:ſuccedit foꝛ ina dans nouum eſſe. Et hec erat foꝛmna pꝛuna in oꝛdine ad quã dimenſiones ipſe cõſequebantur:vt ad materiaʒ
vel foꝛmam redenntes. Unde eedem dimenſiones per
eſſentiam ſunt in viuo ⁊ moꝛtuo:qꝛ idem oꝛdo manet ĩ materia ad eandem foꝛmam.ec ille. Dicit etiã ibideʒ ꝙ idem homo numero reſurget ⁊ non alius:cuʒ omma pꝛincipia ſua eadem numero.(nota numeroyredeãt ad ſuam foꝛmam. Inima enim humana ſimpliciter eadem numero rediet poſt moꝛtem cum plenitudine virtutum ſuaꝝ ad ꝑfñiciendam materiam. Ideo omni gradu eo in
quo pꝛius eam perfeeit:ſimiliter pñciet. M aterꝛa etiam
eadem manet:cuʒ materia ſu incoꝛruptibilis. Eaſdeʒ ẽt
dimẽſiones neceſſe eſt numero(nota numero) remanẽ: qꝛ aliter non fieret idem indiuiduũ numero: qꝛ dimen⸗
ſiones agunt ad indiuiduationeʒ. Et ideo eadeʒ materia ⁊ eiſdem dimenſionibus cum eadem anima erit idem
pomo numero qui reſurget ⁊ non alins. Mec ille. Ideʒ
„
inuit in.⁊0.ſniax.di.ꝛ0. q.i.ar.pᷣo.de ſuſiſtantia oꝛpis in
materia generabilinum ⁊ coꝛruptibilium ante foꝛmam ſubſtantialem intelligere dunẽſiones nõ terminatas: ᷣm quas attenditur diuſio materie:vt diuerſas foꝛmas ĩ di nerſis partibus recipere poſſit.nde etiam poſt ſepara
tionem foꝛme ſubſtantiaiis a materia eneſiene 2

üle manent eedem. Et ſie materia ſub illis dim enſionibꝰ exiſtens q̃ntũcũqʒ foꝛmam accipiat: habet maioꝛe⸗ ydẽ⸗ ptitatem ad aliud qð ex ea generatum fuerat: qᷓ; aljqua pars aliene materie ſub quãcunqʒ foꝛma exiſtens. Et ſic eadem materia ad coꝛpus humanum reparandum redu cetur: que pꝛius ei materia fuit. Mec ille. Idem inuit gen li4ca. ði. Mullum enim pᷣncipioꝝ eſſentialium dino cedit in nihilum per moꝛtem. Nam anima rõnalis que eſt hominis foꝛmã:manet poſt moꝛtem. Materiaẽt manet:que tali foꝛme ſubiecta ſub dimenſionibus eiſdeʒ ex quibus habebat vt eſſet indinidualis materia ex con⸗ iunctione anime numero ad eandem materiam nummerò pomo vnus numero niſ per eaſdem dimẽſiones nüerò⸗ Videtur ergo Doc. S. velle ꝙ eedem dimenſiones nn mero remaneant in viuo ⁊ mituo· Auod etiam cõcedit in. o.ſniaꝝ. di.ii.q.1.ar. pᷣo. ad vltimũ. ſi olutio eius foꝛ maiiter ad argumenti applicetur. Ced ʒriuʒ vult in tertia parte.q.⁊y.&.3m.xq.Fo.ÿ.c· In.vbi dicit ꝙ coꝛ⸗ pns pꝛius vinũ· ⁊ poſtea moꝛtuũ nõ eſt idem numero· ppter diuerſitatem foꝛme:ſed eſt idem vdẽptitate mãe. hec ille. Anlt etiam in pᷣma parte.q.6õ · ar. ß Et in ð aia . vnica.ar. ʒo. Et in de ſpũaibꝰ creaturis.q· vnica. ar·. Wbi expꝛeſfe pꝛobat ꝙ foꝛma ſubſtantialis vnitur mãe nude ſine medio. Ged ſi remanerent dimenſiones in nã eedem numero:foꝛmna ſubſtantialis introducẽda nõ vni retur materie nude:ſÿʒ m ediantibꝰdimẽſionibꝰ. igit ⁊c̃.
„
Mult etiã in pꝛiina parte.q. ar. et in pleriſqʒ alijs lo⸗
cis ꝙg foꝛma accidẽtalis nõ poſſt pꝛecedere foꝛinã ſub/ itanlialẽ.igit᷑ ⁊c̃. CMlnde dicendũ eſt:ꝙ coꝛpus idẽ vel
dimẽſiones eaſdeʒ manere ſub foꝛma coꝛrupti ⁊ geniti: põt inelligi dupliciter. Tinoꝰ fᷣm eſſentiam ſpecificam. Et ſie bene remanẽt in vtroqʒ. Alioꝰ ᷣm numexꝝ: Et hoc
dupliciter · Mel ꝙ remaneãt numero eedẽ numeroſitate eſſentie. Et ſic etiam bene remanent in vtroqʒ. Mei nu⸗
mero numeroſitate ſubiecti. Et hoc iteꝝ duptr.vel actu. Et ſic non remanent eedem numero:qꝛ vnum accidens numero etiam ſucceſſiue non poteſt eſſe actu im dinerſis ſubiectis. vel in potentia. Et hoc dupliciter. vel in poten tia naturali. Et ſic nõ poſſunt remanere eedem numero:
qꝛ per agens naturale nõ poteſt idem numero iteraroe parari. vel in potẽtia obiali.vʒ in potẽtia i oꝛdine ad agẽs diuinũ. ꝙt ſic idem coꝛpus numero:⁊ eedem etiam di
menſiones numero cũ eadem anima numero numeroſi⸗ tate ſubiecti remanent in materia poſt coꝛruptionem rei aue poſtea per agens diuinũ recuperans idem numero ubiectũ efficiunt᷑ in actu: vt pʒ in reſurrectione hominis- NMerũ eſt tamen ꝙ ille dimenſiones que ſunt actu in ho⸗
mine viuoꝛ⁊ quẽ ſunt actu in homine moꝛtuo ſunt idem numero numeroſitate eſſentie ⁊ nõ nũeroſitate ſubiecti.
Cærx quibus pʒ ↄcoꝛdantia ⁊ reſpõſio ad obiecta.
Cueſtio.isf. de ſimilitudine que requiritur inter ge
nerans ⁊ generatum.
Qpꝛa ernw en de ßrine. P tia foꝛmaꝝ ĩ materia ante
F introductionem earum ⁊ de dimenſioni
bus ad generationeʒ requiſitis:cõſequẽ⸗
ter ↄſiderãdũ reſtat de ſimilitudine que
requiritur inter generans ⁊ generatum.
Crcã qð queruntur duo. N nmo vtruʒ inter foꝛ⸗ mam generantis ⁊ foꝛmã geniti fequiratur aliqua ſimili
tudo. C Scðo vtrů foĩe genite generent᷑ a foꝛmis que
ſunt ſine inateria. S ¶ Sequitur in p̃o et Poc. S.ibi. MPalam vero. —
foꝛmã generantis nõ reqnirat᷑ aliqua fimilitu
do. Mam ille qui fodit ad plantandum: ꝓdu
cit innentionem theſauri. Bed nulla eſt ſimilitudo inen tionis theſauri ad illum qui fodit. ergo c̃. N P ꝛ0 · Si⸗ militudo attenditur inter duas qualitates. Jed foꝛma
nnn ſic ꝓcedit᷑. Nidet p pꝛimum inter foꝛmaʒ geniti⁊
Metha.
generans ⁊ foꝛma genita in ſubſtantialibns nõ ſunt quali tates:ſed ſunt ſubſtantie. Bit᷑ ⁊c. CP 3. Momo perfe
ctus aliquando generat monſtruʒ · Sed iter illa duo ma⸗
gis attenditur diſſimilitudo qᷓ; ſumilitudoigit ⁊c̃ Tp 4. ſinus generat mulam. Sed inter illa eit diſimiliu do ᷣm ſpeciem. Igit etiam in generatione vniuoca non attenditur ſimilitudo. ¶ Bed mcontrarium eſt phus in tertu dicens ꝙ palam vero ex dictis:qꝛ modo quodam omnia fiunt ex vninoca quẽadmodũ naturalia aut ex ꝑte vninoco vt domus ex domo:aut ab intellectu. ars.n.ſpe cies:ant ex parte vniuoco aut habente aliquã parteʒ niſi ßm accidens fiant Mec ille. ed in omni vnuocatione attenditur ſimilitudo.igitur ⁊c·
Reſ on deo dicendum vt dicit Voc. Sein P littera ſᷣm ſniam phyꝙ omne qð generatur ab aliquo:aut generatur ab alquo per ſe: aut generatur ab eo per accidens. In generatione ergo p accidẽs nõ generatur ab eo vᷣm ꝙ huiuſmodi. nde non opʒ in generante eſſe ſimilitudinẽ generati:ſicut inuentio theſauri nõ habet aliquã ſimilitudineʒ in eo qui fodit ad plantandnum. Innenit. n.theſaurum per accidens. Sedi generatione per ſe opʒ eſſe ſimilitudinẽ generati: qꝛ gene rans per ſe generat ᷣm ꝙ huiuſmodi. mne eni quod agit agens perfectum: ꝓdncit ſibi ſimile. uur in omni generante per ſe opʒ ꝙ ſit ſimilitudo generati. Sed hoc cõringit tripliciter:ᷣm ꝙ triplex reperitur ſimilitudo.. ſimilitudo materie vniiocationis ⁊ ſimiliudo ꝓpoꝛtio⸗
nis aut analogie ⁊ ſimilitudo partim vniuoca ⁊ partim
analoga. nando ergo foꝛma generati precedit in gene⸗ rante ᷣm eundem modunm eſſendi:⁊ in ſimili materiaſ⸗ cut cuʒ ignis generat ignem aut homo hominem: talis generatio vocatur totaliter vninocã · Ande in generante iſto modo eſt ſimilitudo vniuocationis generati que dtle ditur ᷣm ſpecieʒ. Sed quando foꝛma generati pꝛecedit in generante nõ qudem ſᷣm eundeʒ modũ eſſendi neq;ʒ in fubiecto eiuſdeʒ rationis ſicut foꝛma domus pꝛecedit in artiſice nõ ᷣm eſſe materiale: ſed yᷣm eſſe immateriale qð habet in mente artificis ⁊ nõ in lapidibus ⁊ lignis:ta lis generatio vocatur partim vninoca Inin ad foꝛmam ⁊ partim ex equiuoco qjntum ad eſſe foꝛme in ſubiecto. Vnde in tali generante eſt ſimilitudo vniuocã generatiq̃ attenditur ßᷣm̃ genus. uando vero ipſa tolã ſoꝛma ge⸗ nerati nõ pꝛecedit in generante:ſed aliqua pars eius aut aliqua pars partis ſicut in medicina calida pꝛecedit caloꝛ qui eſt pars ſanitatis aut aliquid ducens ad partem ſani⸗ tatis: talis generatio dicit᷑ equinoca.⁊ nullo modo vni⸗ uoca. Mnde in tali generante non attenditur ſilitudo vM⸗ nocationis ſed ꝓpdꝛtionis ſiue analogie · Sic ergo in oi⸗ bus que generant per ſe:attẽditur ſimilitudo general l generante aut ᷓᷣm pꝛopoꝛtionem aut ßᷣm vniuocationeʒ
que attẽditur vᷣm vdemptitatẽ nature uñ aut ᷣm
derandum eſt auteʒ pᷣ m phm in textu: vtd educit hic Doc. S.ꝙ illud qð ſit dicitur fieri ex aliquã parte:qus
ptitatem nature ⁊ modum eſſendi einſdem nãe.
pꝛima caufa faciendi ðᷣin ſe eit pars generati pꝛeeritens in generante:que eſt vel ipſa foꝛma generantis v
ipſa virtus cauſandi caloꝛem que eſt in motu: eſt aliqm de genere caloꝛis. Et iſte caloꝛ in motu exiſtẽs
facit caloꝛem in coꝛpoꝛe:non quideʒ generatione vmuo⸗
ca ſed equinoca:qꝛ caloꝛ in motu ⁊ in coPoe calido nõ
eſt einidem rationis. Nec Voc.. foꝛmalter · CCo⸗ ſiderandunn eſt etiam ᷣm eundem ibidemt ꝙ her au quattuoꝛ que ĩnuit phᷣus in textu cim dicit:ꝙ calorà
eſt ipfa ſanitas aut pars ſanitatis aut ſequitur cun e
pars ſanitatis aut ipſa ſanitas: dat intelligere qus modos quibus poſſet ſe habere forma generantis 3
mam geniti. NMam omnis forma geniti eſt in generanle
ant actu aut virtute. Si actu: hoc tontingit ouph en
vno modo forma generati eſt totaliter in generi ani forma domus tota eſt in mente artiſcis:⁊ onmenen
el pars
foꝛme. Lum enim per motum caloꝛ generatur: i ipſo motu eſt quodãmodo caloꝛ ſicut in virtute actiua. Mam
ĩ virtute:
hec
————
—— S— 2—
——„.—
——

S
S 3
— W
—=
1 .
SI
generati in igne generante. Et iſte eſt pꝛimꝰ modius quẽ denotat phus per hoc ꝙ dicit. Laloꝛ eſt aut ſanitas. Ilio modo pars foꝛme generati eit in generante:ſicnt cuʒ ine dicina calida ſanat calefaciendo. Nam caloꝛ factus in ſa⸗ natoꝛeſt pars ſanitatis. Et iſte eit ſecundus modus queʒ
tangit phyloſophus cum dicit. Int pars ſanitatis. Gi vo foꝛma generati ſit in generante in virtute ⁊ non actu:hoc erlam cõtingit dupliciter. no modo quando pars foꝛ⸗ me generati eſt in generante virtute ⁊ non actu: ſicut qñ motus caiefaciendo ſanat. Laloꝛ eniʒ eit in motu in virin te⁊ non actu. Et iſte eſt tertius modns quem tangit phy lo ophus cum dicit. Aut ſequitur eum pars aliquã ſanita tis. Alio modo quãdo ipſa tota foꝛma eit in generante in
virtnte ſed non actu:ſicnt forma ſtupoꝛis eſi in piſce ſtu⸗
pefaciente manum.Et ſimile eñ de alijs que agunt a to ta ſpecie. Et iſte eit quartus modus queʒ tangit phus cũ dicit. Aut ſamtas ipſa. hec ille quaſi foꝛmaliter. Eyp̃⸗ dictis infert phjus: ꝙ ſient in ſrilogiſmis omniuʒ pꝛinci⸗ pium eſt ſubſtantia.i.qð quid eſt rei: qꝛ in demonſtratio nibus medium eſt diffinitioꝛita in operatinis:generatio-
nes jnt ex quod qnid eſt. In quo oſtenditur: vt diẽ hic Doctoꝛ Sanctus ſimilitudo ĩtellectus ſpeculatiui ⁊ pꝛa
ctici· Sicut enum intellectus ſpeculatiuns pꝛocedit ad de monſtrandum paſiones de ſubiectis ex cõſderatise ei
duod quid eſt: ita intellectus pꝛacticus pꝛocedit ad ope⸗
randum ex ſpecie artiiciati que eſt eius quod quid eſt. Hec ille. CLonſiderandus eſt vlterins ßm Doc. F. in pꝛeſenti paſſu:ꝙ phyloſoppus tangit in texin duas ſimi⸗ litudines eoꝛum que jiunt per naturam ad ea que ſunt per artem. ꝛima ſimilitudo eſt:quia ſperma compara tur ad generationem ſicut ↄtingit in his que fiit ab arte Sicut enim artifex non eſt actu domns nec habet foꝛnã que eſt domus actu ſed poteſtate:ita ſperma non eſt aial actu nec habet animam que eſt foꝛma animalis actn ſed poteſtate tiñ. Eſt enim in ſemine virtus foꝛmatiua que hoc modo comparatur ad materiam concepti:ſicnt com paratur foꝛma domns in mente artificis ad lapides et li
gna:niſi ꝙ foꝛma ariis eſt omnino extrinſeca a lapidibꝰ
⁊ lignis: virtus autem ſpermatis eſt intranea. Secunda
ſimilitudo eſt:quia ſicut in rebus artificialibus aliqua fi⸗
unt non ſolum per artem ſed a caſu.ſ.quãdo materia põt moueri a ſeipſa eo motu quo monetur ab arte. Qnãdo vero non poteſt hoc modo moueri:tunc nõ poteit illud quod fit ab arte ab alio fieri qᷓ; ab arte:ita etiam in natu⸗ ralibus poſſunt aliqua fieri a caſn ⁊ ſine ſ permate ila.ſ. qnoꝝ materia poteſt hoc modo moueri a ſeipſa eo mo⸗ tu quo mouet ſperma ad generationeʒ an imalis.ſic pʒ in his que generantur ex putrefactionẽ. Illa vero qudꝝ materia non poteſt moueris ſeipſa eo monu quo mouet ſperma:impoſũbile eit ea fieri aliter q; ex iphis ſemini⸗ bus:ſicut pʒ de homine et equo ⁊ alijs animalibus per⸗ fectis. Mec ille. Qnaliter antem hec intelligenda ſint:ꝓʒ
ex ſupꝛa adductis ĩ hoc.yo. q. Iʒ. ar. 4. C Sʒ iſtabat diſci
pulus. Mꝛmo contra pꝛimã ſimilitudinem. Mam do⸗ mus fit ab artificc generatione vniuoca: vt dictum eſt.
Lonſtat autem ꝙ generatio animalis ex ſpermate nõ ſit vnMuoca: cum ſperma non ſit animal. Igitur nullq videt᷑
eſſe illa ſimilitudo. C ꝛ0. Arguit cõnjtra vnum quod dicltur in ſecunda ſimiſitudine.vʒ ꝙ quando materia po
teit boc modo moueri a ſeipfa ⁊c̃· Nam nibil põt mo⸗ neri ab aliquo:niſi ab eo quod eit in actn. Sed materia ym ſe noneſt in actu. Ergo materia non poteſt a feipſa moneri. N P z0. Irguit contra illnd quod dicebat᷑ in
Fncipio coꝛpoꝛis articuli. vʒ ꝙfoꝛma generati eſt aliq;
ym eundem modum eſſendi in generante. Mam ſi foꝛ⸗ ngenerati pꝛeeriſteret in generante m eundem mo⸗ dum eſſendi et in ſimili materia:ſe me ſubſtantiales:puta dno homines diſtincti eſſent ĩ eo⸗
dem.ſ in generante. Ged conſequens eſt cõtra Voe. S.
igitur ⁊c̃. ¶ Dicendũ pꝛimo ſicut dicit Voc. S in pꝛe⸗
ſenti lecuõe:ꝙ qᷓuis genaratio animaits ex ſpermate nõ
Kſpermatẽ ſen ab miuocoꝛq ſpermanð eñ znima:
ſequeretur ꝙ due foꝛ⸗
e ee e———
Becimaoctaua
id tamen a quo eſt ſperma eſt aliqualiter vniuocuʒ ei qð ſit ex ſpermate. Maʒ ſperma it ab anmali. Et in hoc ali⸗ qua eſt diſimilitudo inter gencrationem naturaleʒ ⁊ ar⸗ tiicialem: quia non opʒ ꝙ foꝛma domus que ef in mẽte artiſicis ſit a domo alia:iʒ quandoqʒ hoc accidat: vt cum aliquis ad exemplar vnius domus facit aliã. Bed ſemꝑ opoꝛtet ꝙ ſperma ſit ab annmnali.ecalle. nde conñi/ deranduin eſt m ꝙ idem ibidem dicit ꝙ non opʒ in oĩ
generatione naturali eſſe ommmodam vniuocationem.
Fit eniʒ femina ex viro ſicut ex agente naturali et mulus non ſit a inulo:ſed ab equo vel aſino: in quo tamen eſt ali qua ſimilitudo. CMicendum ſecundo ꝙ duplex eſt ma teria. Quedam eſt materia pꝛnna conſiderata ante oẽm diſpoſitionem ⁊ virtutem agentis. Et talis non põt mo⸗ uere ſeipſaʒ. Alia eſt materia diſpoſita in qua eſt virtus agentis. Et talis materia poteſt a ſeipſa moueri non abſo lute:ſed mediante virtute coꝛpoꝝ celeſtium. CDicen⸗ dum tertio ꝙ foꝛmam generati eſſe in generante:poteſt intelligi dupliciter. nd modo vᷣm actum. lio modo. in virtute. Foꝛma ergo generati non eſt in generante m actum ⁊ ſᷣm eſſe numerale:ſed bene eſt in potentia ⁊ in virtute. Mon enim ſic eſt incõueniens ponere plures foꝛ mas ſubſtantiales in eodem: vt infra patebit. Acd imum ergo pʒ ſolutio ex dictis in pᷣn — P S2 cipio coꝛpoꝛis articuli. CAd. ſecundũ dicendum g ſimilitudo accipitur dupliciter: vt dictum eſt in quinto huius Uno modo pꝛopꝛie. Et ſic non opoꝛtet gꝙ inter generatum ⁊ generans ſit talis ſimi⸗ litudo: quis vt argumentuʒ pꝛocedebat talis ſimilitudo attenditur ĩmediate inter dnas qusalitates eiuſdem ſpẽi ſpecialiſime. Ilio modo accipitur ſimilitudo pꝛo cõue⸗ mentia aliquoꝛum in aliqua foꝛma vᷣm ſpeciem:ſine illa foꝛma ſit ſubſtantialis ſine accidentalis. Et talis eſt i nter generantem ⁊ generatum. ¶ Acd tertium pʒ ſolutio ex dictis. quia homo non generat monſtrum per ſe:ſed per accidens. ¶ Ad quartum dicendum ꝙ quando ex aſino generatur mulus:ibi attenditur ſimilitudo non totaliter vniuoca.ſ.ßᷣm ſpecieʒ ſpecialiſimã: attenditur iamen ðm ſpeciem ſubalternaʒ ⁊ yᷣm genus pꝛorimũ. V.ð ufficit. CIbi in Voc. S. Eſt autem aduertendum.
E ſecundum Krcdi u
urales generentur a foꝛmis que ſunt ſine ma
teria. Mam illa que gencrantur ab agente na⸗
tura genełantur ab aliquo ſimili ᷣm ſpeciem. Sed ani
malia generata ex putrefactione ſic ſe habent ꝙ eoꝛum foꝛme non pꝛocedunt ab aliquibustũmilibus ym ſpẽm. Lum ergo ſit ſimilis ratio in omnibus foꝛimis naturali⸗ bus: vicetur ꝙ omnes foꝛme ꝓducantur a foꝛmis ſine materia exiſtentibus. C P ꝛ0. Mirtus actiua generantis que eſt in ſemme:non eſt anjma. Ergo non poteſt ꝓdu⸗ cere animam. Et ſic ꝑer conſequens pꝛoducitur a foꝛma ſeparata a materia. ¶ P zꝰ. In iſtis inferioꝛibus non in neniuntur aliqna pꝛincipia actiua niſi calidum ⁊ frigiduʒ
ue ſunt foꝛme accidentales. Vrgo non poſſunt ꝓducere oꝛmã ſubſtantialem. Opoꝛtet ergo ponere foꝛmas ſe⸗ paratas:a quibus foꝛme naturales pꝛoducantur. C Sed incðtrarium pʒ ex ſenteni ia phylolophi per ea que ſupꝛa adducta ſunt. Et incõtrarium eſt Voc. S.in pꝛeſenti le⸗ ctione ibi. Eſt autem aduertendum ꝙ per ea que hic di cuntur:poſſunt ſolui dubitationes illõꝛum qui ponebant foꝛmas in iſtis generans non eſſe ab agentibus naturali⸗
bus:ſedg foꝛmis que ſunt ſine materia ẽ
Peſi ondeo dicenduʒ ꝙ foꝛme naturales N P 5 pꝛoducuntur ab agente natu⸗ rali: vt ſupꝛa pꝛobatũ eſt. q.pꝛecedenti articnio.yv.⁊ ðo Quia inter generans ⁊ generatum per ſe debet eſſe ſimi litudo. Ved foꝛma generati eit in materia. Ergo foꝛma generantis debet eſſe inmateria. Et ſic foꝛme haturales non pꝛoducuntur a foꝛmis ſeparatis ſed ab agente natu⸗ rali:non quideʒ pꝛopꝛie ſicut id quod generatur:ſed per alterum.ſ. ad generationem compoſiti Vodern eſt

Beptimt
t dicit hic phns tam de foꝛma ſubſtantiali qᷓ; accidẽtali.
Fit enim enea ſpera.i.quod eſt compoſitum ſicut enea
pera. Bed non ht ſpera.i.quod ſe habet per modum foꝛ
me. neqʒ es.i.quod ſe habet per modum materie. Sed
ñ ſpera aliquo modo dicatur ſieri:hoc non eſt ꝓpꝛie lo⸗ quendo. Mon enim ꝓpue ſpera ſit:ſed ſit in ere:qꝛ ſem⸗ per opoꝛtet pꝛeexiſtere ad generationem materiã ⁊ foꝛ⸗
mam: vt ſupꝛa dictum eſt. Terütamen inter generatio⸗ nem foꝛme ſubſtantialis ⁊ accidẽtalis eſt talis differẽtia·
Mnia quando ſubſtãtia generatur:neceſſe eſt pꝛeexiſtere
ſemper alteram ſubſtantiã que facit generationeʒ. Sicuß ſi animal generetur:opoꝛtet pᷣeyiſtere animal generãs i3 his que generantur ex ſemine. Bed in quãnto ⁊ quali?⁊ in alijs accidentibus non opoꝛtet ꝙ pꝛeexiſtat quantum aut quale actu: ſed ſolum in potentia quod eſt materiale pꝛincipium ⁊ ſubiectũ motus. Mꝛincipinʒ enim actiuũ ſubſtantie:non poteſt eſſe niſ ſubſtantia. Bed pꝛincipinʒ actiuum accidentis poteſt eſſe non accidens ſed ſubſtan⸗
tia. C Sed arguebat diſcipulus. Mam virtus actiua in
ſemine eſt pꝛncipium actiuum generationis ſubſtantie: Et tamen eſt accidens. Ergo male dictum eſt ꝙ pᷣncipiũ actiuum ſubſtantie non poteſt eſſe niſ ſubſtãtia. CPꝛ. Pncipinm ⁊ pꝛincipiatum debent eſſe einſdem gene ris: vt patet.⁊0.phyſicoꝝ. Sed ſubſtantia ⁊ accidens nõ ſunt eiuſdem generis entis. rgo ſubſtantia non põt eſſe foꝛmns accidentis. CLonfirmatur:quia ſubſtantia nõ põt ꝓducere aliquid effectiue:niſi per poentiam actiuaʒ ge⸗ nerantis. Sed potentia actina eſt accidẽs de ſecunda ſpe⸗ cie qualitatis. Ergo ſubſtantia ſine accidente non poteſt eſſe pꝛincipium actinum accidentis. Cicendum pÿᷣmo ꝙ duplex eſt pꝛincipium actinum generations.ſ.pꝛinci pale ⁊ ſecundarium quod ſe habet vt inſtrumentum ad agens pꝛincipale ⁊ pꝛimarium. Vuando ergo dicitur ꝙ pꝛincipium ſubſtantie non poteſt eſſe niſi ſubſtantia:intel jigendum eſt de puncipio pꝛincipali:⁊ non de pꝛincipio
ſecundario Mirmns autem actiuã eſt pꝛincipium ſecun“. darium ⁊ nõ pꝛincipale. Cicendum ſecundo ꝙ pꝛin· ₰
cipium actinum etiam pꝛincipale eſt duplex Auoddas
eſi quod agit actione naturali.ſ.per trãſmxitationẽ. Aliic
eſt pꝛincipium pꝛineipale quod agit per quandam natu⸗ ralem cõcomitantiam. Pꝛimo ergo inodo accipiendo pꝛincipiuʒ: opoꝛtet ꝙ pꝛincipin ⁊ pᷣncipiatuʒ ſint eiuſdẽ
generis entis:ſicut ſupꝛa expoſitum eſt. Mon auteʒ opʒ:.
ſi accipiatur pꝛincipiuʒ ſcõo modo. Subſtantia auteʒ eſt cauſa eſſectina accidentis aliquando per naturalem con⸗ comitantiam: vt pʒ de ſubiecto reſpectu ꝓpꝛij accidẽtis. Et ſic poteſt eſſe ſubſtantia pꝛincipium accidentis etiam pꝛincipale:ſed non econuerſo · CMt ad confirmationem dicendum ꝙ ſubſtantia non poteſt ꝓducere aliquid per tranſmutationem niſi mediante potentia actiua. Poteſt tamen imediate pꝛoducere sliqua accidentia per natura⸗ lem cõcomitantiã:ſicut cum anima eſt cauſa ſuarum po⸗ tentiaꝝ: non pꝛoducit ſuas potentias mediante alia potẽ⸗ tia. Alias eſſet pꝛocedere in infinitum.
Ad imum igitur dicendum vt dicit hic P octoꝛ Banct? ꝙ in his que generantur ex putrefactione ẽt eſt in materiã aliquid pᷣn⸗ cipium ſimile virtuti actine que eſt in ſpermate:ex quò cauſatur anima in talibus anmalibus.t ſicut virtꝰ que eſt in ſpermate eit ab anima completa anmalis ⁊ a vir⸗ tute celeſtis coꝛpoꝛis:ita virtus que eſt in materia putre facta generatiua animalis eſt a ſoio coꝛpoꝛe celeſti in quo ſnm virtute oœẽs foꝛme generate ſicut in pꝛincipio actiuo · ee ile. CAcd ſecundũ dicenduʒ ſicut dicit Poc. P. in pꝛeſenti lectione. ſicut etiam ſupꝛa adductum eſt ꝙ virtꝰ actiua que eſt in ſpermate ⁊ ſi non ſit anima in actu: eſt ta men anima in virtute:ſicuti foꝛma domus in anima non eit domus actn:ſed virtute. Mnde ſicnt ex foꝛma dom?ꝰ que eſt in mẽte poteſt fieri foꝛma domus in materia: ita ex virtute ſeminis poteſt fieri anima completa pꝛeter in⸗ tellectuʒ qui eſt ab extrinſeco. Et adhuc amplins inq̃ntũ virtus que ẽ ĩ ſemine ab anima perfecta cuiꝰ virtute agit.
Metha.
M edia enim pꝛincipia agunt in virtute pꝛimo:uʒ. hec ille. CAd tertiuʒ dicendum m eundem ꝙ qualitates
gctiue lʒ ſint accidentia:non tamen agunt ſoluʒ in virtute
ppꝛia:ſed etiam ſicut ſupꝛa dictum eſt in virtute foꝛmaꝝ ſubſtantialium: ad quas ſe habent ſicut inſtrumenta ſicut
dicitur in.⁊0.de anima. ꝙ caloꝛ ignis eſt ſicut inſtrumen ⸗
tum nutritiue potentie. Mec üle. Pe hac materia haber ſupꝛa.q. pᷣced enti.ar.7.ð⸗
Cs.ir.g x quibus cõſtituit qð quid erat eſſe.
Wnſequenter zcn cð ex qnibns cõſtituitur qð quid erit eſſe: poſtqᷓ; conſideratuin eſt quid eſt qð ꝗd
erat eſſe:⁊ quoꝝ eſt:⁊ qũo ſe habeat àd
ea quoꝝ eſt:⁊ ꝙ nõ opoꝛtet ponere ſe⸗ paratas qdditates rerum ꝓpter generationcm. CLirca quod duplex occurtit cõſideratio. C Mꝛima erit de par tibus ex quibus conſtituitur ipſum quod quid erat eſſe. ¶ Secunda erit de vnitate partium qualiter.ſ.er ipſis poſit fieri vnuum.ibi. Nunc auteʒ dicamus. Cnãtũ ad pꝛimum tria cõſideranda ſunt. ¶ Mꝛimo enim conſi derandũ eſt ex quibus conſtituitur ipium quod qd erat eſſe. C Secundo de oꝛdine partium inter ſe. C Tertio de diſtinctione partium ſpeciei ⁊ indiudui.CCirca pu⸗ mum queruntur tria. C Mꝛimo vtrum neceſſe eit diffi nitionem habere partes. ¶ Pecundo vtrum foꝛma to⸗ tins et foꝛma partis ſint idem realiter. C Tertio vtrum
diffinitiones reꝝ naturaliuʒ inclndant materiã ⁊ foꝛmã.
TCGequitur in pho et Voc. S.ibi. Quoniam vero dil⸗
ſiitio ratio eſt. ⁊ eſt le.9a.
ſic ꝓceditur. Mider
— pamm g non ſit neceſſe diffi nitionem habere partes:ſed ꝙ vnum ſolũ no men poſſit eſſe diffinitio. Mam diffinitio diui
. 2
it ðifrtü en ſingularia: vt dicitur p̃ꝰ phyſicoꝝ. Sed xet.ʒ.
vnum nomen poteſt dinidere ſpeciem in ſingularia: vt patet in his in quibns nõ eit niſi vnum indiuiuum ſub vna ſpecie. Igitur vnum ſolum nomen poteſt eſſe diffini tio. ꝛIllud poteſt eſſe diffnitio quod poteſt noti ſicare diffinitum. Sed vnnʒ nomen pcteſt notiicare dil⸗ finitum. Sicut enim rationale ſignificat totam eſeniãmn hominis ſimiliter animal. Alias neutrũ eox poſiẽt eſſen⸗ tialiter pꝛedicari ð ſpecie.igit ⁊c. Cꝙ ʒ0. Simpler nõ habet partes. Sed eſſentia quam lignificat diffuntoeſt ſimplex et indiiſibilis.igitur ⁊c̃. C Sed incõtrarũ eſt
phus in textu dicens. Quoniam vero diffinitio ratio eſt:
⁊ omnis ratio partes habet. vt aulẽ ratio ad rem:et parð rationis ad partem rei ſimiliter ſe habet ⁊ł·
Poſn dicendũ ꝙœ vnum nomen non Reſpo 1. deo poreit en viintio: ſed necel⸗
ſe eſt ꝙ quelibet ratio ſine diffinitio habeat partes. Qð ſic pʒ · Quia opʒ ꝙ diffinitio diſtincte ⁊ explicite notiſcet
pꝛincipia rei que cõcurrunt ad eſſentiam reicſtituendi Alias diffinitio nð ſnfficienter manifeſtaret eſſeni et⸗ jhinc eſt g dicit᷑ in pᷣy phyſicoꝝ. ꝙ diffinitio diuidit di Rnitũ in fingnlaria.hoc eſt ꝙ diffinitio expꝛimit expꝛeſe
⁊ diſtincte ſingula pꝛincipiã diffiniti. Sed hoc nõ pote
ſieri niſi per piures dictiones. Ende vna dictio nõpoteſ eſſe diffinitio: lʒ poſſit eſſe manifeſtatiua hoc modoquo nomen minus notum manifeſtat per nomen magho⸗ tum. Et per cõſequẽs neceſſe ꝙ diffinitio habeat paltes Et hec eſt ratio Soct. ſanct in lcõne. CP 20. Sicutſe pabeat ratio ad rem:ita ſe habent partes rationis ad bůr tes rei. Sed res materialis non ſoium habet vnam půr⸗ tem ſed plnres. Ergo ⁊ diffinitio non ſolum habet vnn partem ſed plures. Ethec eſt ratio phyloſophi in textu ¶ Sed ↄtra maioꝛẽ iſtius vltime rationis: arguit Doc⸗ S.in ſcõne. Mam difſinitio eſt idem diffimto. Si ergo
ſicut ſe habet ratio ad rem:ita ſe habeant partes rationiẽ
ad partes rei ſequi videt᷑ g partes diffinitionis pᷣdicent ad partes rei jequi videt ꝙ part de difinito
0*
— —
-.—
=—
——
———— ———————
—
——.——
——
— —
—
—

ue — n nptnſ CSmbm Aenn( a da.Jhhm ix n n betpn innd utheni vduim mn dnon nrt in um Iu
pervh . F

in
ſgnct ptin imint ciumi priner irdei modi
2
uing zdicn hlnn nſnd tr ſum eſmm liorit hon wel moan etini yhi knen uchin Ueon iim hoſ fit un iiis ienal CAu ſuſd Moh inoe zn inſ iwe

ueſtio
de diffinito.ſicnt dẽ homine pꝛedicantur animal et ratio
3
nale. Mulla autem pars integralis ꝓꝛedicatur de ſuo to⸗ to. igitur ⁊c̃. ¶ Sed dicendum vt dicit Doc. S.ibideʒ: ꝙ partes diffinitionis ſigniſicant partes rei: inquantuʒ a partibus rei ſumũtur partes diffinitionis: non ita ꝙ ipſe partes diffinitionis ſint partes rei. Mon enim animal eſt pars hominis neqʒ rõnale. Sed animal ſumitur ab vng
parte et rationale ab alia. Animal enim eſt qð habet na
turam ſenſitiuã. Rationale vero eſt qð habet rationsm. Sed natura ſenſitiua eſt vt materialis reſpectu rationis. Et inde eſt: ꝙ genus ſumitur a materia:differentia vero a foꝛma. Species autem ab vtroq;ʒ ſimul. Mam homo eſt að habet roneʒ in natura ſenſitina. Mec ille. Nꝛo cuius declaratione cõſiderandũ eſt ᷣm ſniaꝝ. di.⁊y.q..aro.p̃o.ad 2m. vbi ſic ait ꝙ diffinitio põt dubliciter cõſiderari.no modo pᷣm illud qð ſignificat per diffinitioneʒ. Alio modo 5ᷣm intentionẽ diffinitionis. Si pꝛimo modo:ſic idem eſt ſignificatum per diffinitio⸗
nem ⁊ per diffinitum. Et ſic diffinitio et diffinituʒ erunt
idem. Et hoc modo ea que ponuntur in recto in diffini⸗
tione nõ ſunt partes diffinitionis.i.rei per diffinitionem ſigniticate ſicut nec diffiniti. Alias partes diffinitionis nõ pꝛedicarent᷑ de diffinito. Sed ſi cõſideretur diffinitio 5ʒ ſuam intentionem:ſie diffinitio non eſt diffinitum: ſed du ctinum in cognitionem eius. Et ſic etiam diffinitio eſt cõ poſita ex pluribus intentionibus: quarum nnlla pꝛedica tur de ipſa:nec econnerſo:quia intentio generis nõ eſt in tentio diffinitionis.hec ille. 1 igitur dicendum ꝙ cum dici
Ad pmum g diffinitio dinich diffinitnʒ in fingularia: non eſt intelligendum ꝙ ↄtrahat diffinitnʒ ad aliqua inferioꝛa:ſed ꝙ diuidit.i.diſtincte notificat dif Rnitum vſqʒ ad ſingularia.i.vſqʒ ad ſingula pᷣncipia dif⸗ ſiniti. Qnod quidem vnum ſolum nomen facere non po teſt: vt dictum eſt. CAd ſecundũ dicendũ ꝙ lʒ animal: et rationale:et homo:et animal rationale idem ſigniſicẽt: non tamen eodem modo. Quia animal ſignificat totam eſſentiam hominis in potentia: ⁊ per moqum trahibi⸗ lis. rationale vero per modum qualitatis contrahentis. Momo autem per modum conſtituti. Sed animal ratio nale ſignificat totam eſſentiam hominis explicite ßᷣm oẽ̃ʒ modum eſſentialem quo eſſentia hominis cognoſcibilis eſt indicando ipſam a pꝛima potentia.ſ.ab entitate vſqʒ ad vltimum actum eius.ſ.vſqʒ ad differentiam eſſentia⸗ lem eius cõuertibilem. CAcd tertiũ dicendũ ꝙ ſimplex accipitur nouem modis. CPꝛimo modo vt diningui⸗
tur contra compoſitum ex mirtis. Et ſic elemẽta dicunt᷑ ſubſtantie ſimplices. CScðo modo vt diſtinguit ↄtra
cõpoſituʒ ex materia pꝛinationi admirta ad foꝛmamn ſub ſtantialẽ. Et ſic coꝛpoꝛa celeſtia dicunt ſimplicia. CTer
to modo vt diſtingtur ↄtra cõpoſituʒ ex partibus qn⸗
titatiuis tam per ſeqᷓ; per accidens. Et iſto modo anima
rationalis dicitur ſimplex ⁊ alie foꝛme per ſe ſubſiſtẽtes.
CQnarto modo vt diſtinguitur ↄtra cõpoſituʒ ex mate
ria ⁊ foꝛma. Et hoc dupliciter. no modo vt diſtinguit᷑ Ara compoſituʒ ex materia ⁊ hac foꝛma indiuiduali. Et ito modo eſſentie ſubſtantiaꝝ můlinʒ dicunt᷑ ſimplices. Alio modo vt diſtingnitur ↄtra compoſituʒ ex materia ⁊ foꝛma taʒ cõmuniqᷓ; particulari. Et iſto inodo angeli ſunt ſubſtantie ſimplices. CQninto modo dicit᷑ aliquid ſimpley per carentiamn cõpoſitionis ex natura ⁊ ſuppoſi⸗ ro. Et iſto modo omnia accidẽtia dicuntur implicia: qꝛ in genere accidentis nõ eſt ſuppoſitum: l ibideʒ ſit indi/ uiduum et fingulare. N Sexto modo ßin g diſtinguit Zra cõpoſituʒ ex eſſe et eſſentia. Et iſto modo ipſuʒ eſſe
dicitur ſimplex:qꝛ ſibi nihil adiũgitur vt in abſtracto ſu
mitur. C Septimo modo vt diſtinguitur ↄtra cõpoſitũ ex genere ⁊ differentia.Et iſto modo differentie eſſen⸗
tiales ſimplices dicuntur: ⁊ ſpecies compoſita dicitur.
COctao modo xt diſtinguitur ↄtra compoſitũ ex ſub⸗ iecto ⁊ accidente. Et iſto modo accidentia abſtractiue de
ſignata dicuntur ſimuplicia qꝛ in eoꝝ ſignificatiõe pꝛeſci
Doc. S. in pmo
Reſpondeo
opinio. Qnidã.n. dicũt ꝙ eadẽ vᷣm rem eſt foꝛma totius
Becimanona
dunt a ſubiecto.Mltimo modo accipitur ſimplex per pꝛi uãtionein cuinſcunqʒcompoſitionis. Et iſto inodo deus dicitur ſimplex. Sic ergo lʒ eſſentia ſubſtantiaꝝ mãliuʒ dicatur ſimplex: qꝛ non componitur ex materta ⁊ foꝛma indiuidualibus: dicitur tamen cõpoſita ex materia ⁊ foꝛ⸗ ma in cõmuni:⁊ ex partibus eſſentialibus. Unde bene poteſt habere partes.
ESequitur in pho et Doc. S.ibi. 5 11 ic ꝓcedit᷑. Mi⸗ — S ſe ecundum detur ꝙ foꝛma partis ⁊ foꝛma totius non realter diſtingnan *—tur. Mam einſdem rei eſt tantum vna foꝛma ubſtantialis:vt vnlt Doc. B. ↄtra Albertuʒ:yt infra pa tebit. Sed foꝛma partis ⁊ foꝛma totius ſunt foꝛme ſub⸗ tantiales in vno compoſito.xErgo ſunt vna foꝛma ⁊ non due. CP ꝛ0. Si foꝛma partis ⁊ foꝛma totius realiter di ſtinguerent:cum cuiuſlibet foꝛme ſit dare eſſe:tunc vni
us compoſiti eſſent duo eſſe eſſentialia. Ouod falſuʒ eſt.
igitur ac. CP ʒo. foꝛma partis actuat mãʒ ⁊ foꝛma to
tius actuat toium cõpoſitum. Aut ergo eiiã a foꝛma par
tis flnit eſſe iotius aut non. Si nomcum a foꝛma totins flnat eſſe totius. ſequitur ꝙ non erit idem eſſe totius et materie. Et ſic duo erunt ẽſſe ſubſtantialia eiuſdem. Si vero foꝛma partis actuat materiam cum vnius determi nabilis ſit vnica ꝓpꝛia determinatio:ſequetur ꝙ foꝛma partis ⁊ foꝛma totius erunt vnts actus:et ſic erunt vna foꝛma. CP. lnd qð eſt de intr inſeca cõpoſitione alicuius:nõ differt realiter ab eo.ſicut animal et ronale non differunt realiter ab homine neqʒ partes diffiniẽtes diffinito. Sed foꝛma partis eſt de intnnſeca cõpoſitiõe foꝛme tonus: vt ſepius dicit Poc. S. Ergo non realiter diſtinguũtur. CP y. Ex vnione foꝛme accidẽtalis cuʒ ubiecto non reſuitat vna foꝛms diſtincta ab accidente. Ergo ſimili ratione ex vnione foꝛme partis cum mã nõ
debet refultare vna foꝛma totius diſtincta realiter a foĩa partis. CP s*. In angelis nõ differunt foꝛma partis ⁊
foꝛma totus.erga pari rone neq ʒ in ſbijs materialibus. CPp 7. Doc. Z. in. 40.ſniaꝝ. di. 204.. 1.ar. pᷣo. dicit gꝙ bumanitas ſine foꝛma totiꝰ nõ reſultat ex foꝛma partis ⁊
„
foꝛma totiꝰ qᷓñi tertiũ ↄpoſitũ diſtinctuʒ a ſuis ptibꝰ. Mi⸗
detur ergo velle ꝙ nõ diſtinguũtur realiter. N Sed in⸗
cõtrariũ eſt Voc..in lcõne. ibi. Id euidentiᷓ hoꝝ que in hoc capꝰ dicunt᷑: ſciendũ eſt ꝙ circa diffinitiões ⁊ eaꝝ eſſentias duplex eſt opinio. uidã.n.dicunt.⁊c̃.
dðm vt dicit Hoc. F.in pñti lcõne. ꝙ ð hac iã eſt duplex
que ſignificat᷑ noĩe hanitatis et foꝛma partis que ſigni ficatur noĩe aĩe. Sed dr̃nt ſolũ m rõnẽ. Mam foĩa pris dicit ᷣm ꝙ pfcit mãm ⁊ facit eaʒ eẽ in actu. Foꝛma aũt totiꝰ dicit vᷣm ꝙ touũ cõpoſitũ per eam in ſpẽ collocatũ eſt. Et huius opinionis videt᷑ fuiſſe Aneroys Zquidam ſequaces eius.vʒ Albertiſte. Alia vo opinio eſt que diẽ ꝙſoꝛmatotius vft a foꝛma ꝑtis· ſicut totum apte. Mam gdditas ſpẽl eſt cõpoſita ex mã ⁊ foꝛma. Sʒ foꝛma ptis nõ eſt cõpoſita ex mã. Nnius opĩons eſt Anicẽna. Oue qdeʒ opĩo vera eſſe videt᷑: vt dicit Voc. B. in 40. ſniaꝝ di.⁊0d.q..ar.pᷣo.Tꝛo cuiꝰ declaratione ↄñderandũ
eſt:ꝙ vt dicit verſoꝛis ſuꝑ tractatn de eſſe et eſſentia.foꝛ ma ꝑtis dicit᷑ eẽ altera pars ↄpoſiti que actuat materis.
Due d foꝛmna ꝑtis: qꝛ pᷣꝰ ifoꝛmnat vnã ptẽ ↄpoſiti.ſ.ma⸗
teriã. Sed foꝛms totiꝰ d eſſe aggregatuʒ ex foꝛma ptis
⁊ mã. Et ita in ſe ↄtinet mãʒ ⁊ foꝛmã. yeqʒ eſt q̃renda
cauſa quare ex tali foꝛma pts ⁊ tali mã ſit vnũ: vt dicit᷑ ectio.j.⁊ 20 de gia.niſi qꝛ vnñ ſe hʒ vtꝓpꝛiꝰ act?: ⁊ aliud vt ꝓpꝛia com.8.
poꝰ. Ex ꝓpꝛio aũt actu ⁊ ex ꝓpꝛia poꝰ ſit vnũ ꝑſe. Ideo ex pᷣdicta vnione foꝛme ꝑtis cũ mnãᷓꝛbii reſuitat vns ſoĩa totius diſtincta ab vtroqʒ. ¶ Dicendũ eſt ergo ꝙ foꝛma totiꝰ ⁊ foꝛma ꝓꝑtis realr diſtingnũtur in! ubſtantijs mate rialibꝰ. Mam q duo ſic ſe hit: ꝙ vnum remanet altero ciruptoꝛilla duo diſtinguũtur realiter. Bʒ ſic eſt ꝙ aia rõnalis que d̃ foĩa ꝑtis põt remanere pon moꝛtẽ hoĩis

Lectio..
„.*
Septimt
pummitate coꝛrupta que dicit᷑ foꝛms totiꝰ. Relinquit ergs ꝙ foꝛma ꝑtis ⁊ foꝛma totins diſtinguũtur realiter. C 2. Qñ duo ſic ſe hñt ꝙ vnñ includit aligd eſſentia lter qð alteꝝ nõ iciudit: differũt realiter. Sed foꝛma to⸗ tins eſſentiair icludit mãm quãnõ icludit foꝛma paftis· Igit foꝛma ꝑtis ⁊ foꝛma totiꝰrealr diſtinguũtur. Mꝛo⸗ batio medie. Oa foꝛma totiꝰ ⁊ eſſentia ⁊ diffinitio idem ſunr vm rem. Sed diffinitio ſiue eſſentia ſubſtantiaꝝ ma⸗ terialiũ ineludit mãm: vt deducit phus in piti capꝰ ↄtra Mlatonem. Ergo ⁊ foꝛma totins.
igit dõm ꝙ lʒ vniꝰ ⁊ einſdeʒ Ad pimum rei nõ pomint eẽ plures foꝛme totiꝰa qpꝰfinat totũ eſſe rei:tñ vniꝰ rei pñt eſſe ples foĩe ſuboꝛdinate per modũ ꝑtis ⁊ totius · ſicut eſt in ꝓpoſitoꝛ: CAd 2m dm ꝙ a foꝛma ꝑns ⁊ a foꝛma totius · fuit idẽ eſe totiꝰ:nõ tñ eodẽ modo · nia illud eſſe mediate fluit s foꝛma ꝑtis: ⁊ ĩmediate a foꝛma totius que cõſequit᷑ foꝛ mam ptis. Foꝛma. n. ꝓtis actuando mãm nõ influit pᷣmo ſibi eſſẽ:qꝛ ſuſceptiuũ illiꝰeẽ eſt cõpoſiũ ex mã ⁊ foꝛma partis ⁊ nõ ipſa mã mñ. Et ꝑ hoc pʒ reſponſio ad z⸗. CAd 4n dðm ꝙ aligd d̃ eſſe de intrinſeca cõpoſitiõe ziicuins dupũ.Mnoo m rõneʒ tm̃:ſicut ſupioꝛa ſunt de intrinſeca ↄſtitutiõe ſpẽx. Et talia nõ opʒ ꝙ realiter diſti guõtur a cõſtituto ſicut ꝓcedebat argumn. Alioꝰ ᷣm rem ⁊ cõpoſitione reali:⁊ de ↄſtitutione totiꝰ per modũ ꝑtis realis.Et talia bij diſtinguũtur realiter partialiter a toto ʒ non m totũ: vt adducit verſoꝛis vbi ſupꝛa ¶Id ymn dðm negãdo ↄfiaʒ. Nõᷓ. n.eſt ſile de foꝛma ſbali ⁊ acci⸗ dẽtali:vi ſupꝛa adductũ eſt ĩ pᷣnꝰ huiꝰ ſeptimi.qꝛ ex vnio ne accitis cũ ſßo nõ põt feri vnũ ꝑ ſe ſ ꝑ accis: qꝛ ſm x accidẽs nõð ſunt einſdẽ generis. ꝛopꝛin aũt poꝰ ⁊ pꝛo pꝛius actꝰ ſũt eiuſdẽ generis. Ex mione aũt foꝛme alis cũ mã põt fieri vnũ ꝑ ſe ꝓpter ronẽ dictã. ñ nõẽ ile. T Ad sm dðm negando ↄñaʒ. Mõ. n. eſt ſile de ſubſtã⸗ tijs ſeparatis ⁊ de ſubſtantijs mãlibꝰ: ſunt foꝛme tiñ. Ideoĩ ſeipſis nõ ↄtinẽt aliꝗd realiter di⸗ ſtinctũ a foꝛma ptis. Sec ſe mãles nõ ſunt foꝛme tm̃. Ideo nõẽſimile. ¶Ad vltimũ dõm ꝙ oc. S.ibideʒ ñð vult dicere ꝙ foꝛma partis non diſtinguatur realiter a foꝛma totius:jed vult ꝙ ex vnione foꝛme ⁊ mãe nõ re ſultat qðdã tertinʒ ſicut domꝰ reſultat ex ſuis ꝑtibꝰ inte⸗ gralibꝰ. i ſicut nã angelica cõponit᷑ ex ieipſa⁊ eſſe:et dicit᷑ qðdaʒ cõpoſitũ:ita foꝛma pꝑtis cõpoſita cum mate ria dr̃ foꝛma totiꝰ que foꝛma totiꝰ diſtingnit᷑ a foĩa ꝑtis: qꝛ includit materiã quã nõ icludit foĩa ꝑtis: vt dictũ eſt. ¶CVbi ſupꝛa in pho et. ic pcedit. Midet ꝙœ 2 8 tertium materia nõ ſit pars ꝗd diratis reꝝ materialiũ. Mam in pᷣnꝰ pitis le⸗ Mtionis dici Doc. S.ꝙ partes rei nõ ſũt par tes diffinitionis. Sed ↄſtat ꝙ mãteria etiaʒ cõis eſt pars rei.ſ·diffiniti. Ergo materia non eſt pars diffinitonis. CP ꝛ. Partes diffinitionis per ſe cõuemũt diffinito: vt ſupꝛa ꝓbatuʒ eſt in pᷣnꝰ huiꝰſeptimi. Sed Doc. S. in pnñti parte huiꝰlectionis.dicit ꝙ nulla materia neqʒ cõis neqʒ indiuiduata ꝑ ſe ꝑtinet ad ſpẽm vᷣm g ſpẽs accipit pꝛo foꝛma. Mec ilie. Jed ↄſtat ꝙ ꝗdditas rei eſt foꝛma ⁊ eſſentia.igit ⁊c̃. Cðᷓ 30· MPartes circuli inſciſſe ſũt ma teria circuſi. Sed cõſtat vt dicit hic phᷣus ꝙ nõ ponunt᷑ in diffinitione cirenli.igit ⁊ð. Cᷓ 4o. Dẽs ꝑtes diffini
tionis ſunt foꝛme. M ateria aũt nõ eſt foꝛma.igitur ⁊c̃.
xectio.Iß
CD v. Martes diffintionis ſunt pᷣnꝰ cognoſcẽdi dif⸗ nitum Sed materia nõ eſt pᷣnn cognoſcẽdi cuʒ ſitĩ pura poꝰ.igit ⁊c. C 6. llud qð hʒ materiã eſt gnãbile ⁊
coꝛruptibile.ſicut ſupꝛã dictũ eſt. Sed eẽntia ⁊ ꝗdditas
eſt ſempitermoꝝ ⁊ incoꝛrupnbilinʒ: vt drpᷣꝰ poſterioꝝ. igit ⁊c· C 7 Ratio qjre idiuidua mãlia diffinri nõ pniteſt qꝛ includũt mãm. Materia ergo impedit diffini tionẽ · Et ſic ideʒ qð pꝛiꝰ. CP 3o.e rõne inãe eũ de⸗ terminare. Unde mã ponit᷑ pn indiniduationis. Sed eſſentia nõ eſt determinata:ſed plibꝰcõicabilis. igit᷑ ⁊c̃.
CSed incõtrarium eit phus in textu.ibi. Ant multipir
ſubſtãtie ſepate
dicitur pars · Quoꝛnʒ vnus quidem modus eſt qð men ſurat ᷣm quantitatem.Fx quibus vero ſubſtantia eſt vt
partibus perſcrutandum eſt. Si igitur eſt hoc quidem materia.iilud vero ſpecies. Iliud ex his ⁊ ſubſtantia eſt
materia et ſpecies · et quod ex his eit quideʒ vt materia
pars alicuins dicitur ⁊c·
dicendnʒ ꝙ vt dicit hie oc. Reſpondeo S. in lectione circa diffinitio⸗
nes rerum ⁊ earum eſſentias duplex eſt opinio. Quidaʒ
enim dicuntiꝙ tota eſſentia ſpeciei eſt ipſa foꝛma.nõ po⸗ nentes differentiam inter foꝛmam partis ei foꝛmam to⸗ tius niſi Fm rationem ſicut fuit Aueroys ⁊ Albertus: vt
dictum eſt. ed hec opimo vicetur eſſe contra inten/ Lec. tionem phvloſophi. Mam phyloophus.ꝰ. huius di/ comꝛ.
cit g naturalis ſcientia differt a athematicis: qꝛ res na turales habent in ſui diffinitione materiamn ⁊ foꝛmam.
Ergo nõ ſola foꝛma eit tota quidditas reꝝ materialium. ¶Sʒ dicebat aduerſariꝰ ꝙ mã ponit in diffintiõe rerũ mãliũ nõ ſiẽ ps eẽntie:ſʒ ꝑ additamentuʒ · C Contra hoc inſtat Doc. S. Maʒ illud qð diffimt ꝑ aligd qð non eſt de eſſentia eins: diffinit per additamentũ. Ded ſubſtãtie
nõ hiit diffinitionẽ ex additione:ſed ſola accidentia ꝓpter
eoꝝimperfectũ eſſe dependens: vt ſupꝛa dictũ eſt. Añj
relinquit᷑ ꝙ mã ſenſibilis ſit pars eſſentie ſbax nãliuʒ nõ
ſoluʒ q̃ntũ ad indiuidua:ſed etiã qᷓntũ ad ſpẽs ipſas: quia diffinitiones nõ dant᷑ de indiniduis ſed de ſpẽbus. Mec ile. Eſt ⁊ alia opĩo eoꝝ qui dicunt ꝙ foꝛma totius ⁊ foꝛ ma ꝑtis realiter diſtinguũtur ſicut Auiẽ.⁊ ſui ſequaces:
.„ ℳ
qui dicũt ꝙ ꝗdditas ſiue foꝛma totius in ſubſtantijs ma⸗
terialibus includit mẽm ⁊ foꝛmaʒ. Et hec opinio videt eſſe ipſius phy in pñti capꝰ quã adducit ud exciudendaʒ opinionẽ platonis de vdeis qui dicebat ſpẽs reꝝ nãlium eſſe per ſe exiſtentes ſine materia ſenſibili: quaſi materia ſenſibilis non eſſet aliquo modo pars ſpẽi. Mhus ergo volens hoc impꝛobare:oſtendit ꝙ materia ſenſibilis ne⸗ ceſſario eſt pars ſpeciei. Auo oſtenſo manifeſte oſtendit
ꝙ impoſſibile eſt eñe ſpẽs reꝝ nãlumn ſine mã ſenſibili:
ſicut homimnẽ ſine carnibꝰ a oſſibus. Ẽt hic eſt kertius mo dus deſtruendi eas vdeas: vt dicit hic Voc. B. ¶ Von⸗ ſiderãdũ eſt ergo ᷣm Eoc. S. ꝙg triplex eſt modus vby deſtruendi ydeas platonis. Mam pꝛimo deſtruxit eas ꝑ hoc ꝙ quidditas nõ eſt ſepata ab eo cuiꝰ eſt. Scðo qui ſpẽs ſepate a mã nõ ſunt cauſe generationis neqʒ pel n0 dum gnãnis neqʒ ꝑ modũ exẽplaris. Tertio hoc idem ĩpꝛobat per hoc ꝙ ſenſibilis in cõi eſt rõ ſpẽi. Net ille.
TEx qbꝰ pʒ g mia ⁊ intẽtio Ariſto· et ꝙ mã ſi dẽ ad⸗ ditate rei mãlis. ¶Mꝛo cuiꝰ amplioꝛi declaratione co⸗ ſiderandũ eſt m ꝙ elicit᷑ hic a pho fᷣm Voc. S· ꝙNtiñ ꝓpoſito ſufficit dnplex ẽ pars.nedã eſt ꝑs qᷓntialius⸗ Et ſic mã nõ eñt ꝑs eientie reꝝ mãlinʒ · Ijia eit ꝑs gddi
Lec.9.
tatis. Et illa eſt vuplex. Quedã eſt vars fm rarionẽ: quẽ ⁊ ſi ſigniſicet totã eſſentiã:ſiguiicat tñ eamn non totaliter-
ſicut genꝰ dici᷑ pars eẽntie hoĩs ⁊ rõnale ſine diia. Ali eſt pars realis ipñꝰ eſſentie ſine foꝛme totiꝰ. Et lalis eſt materia ⁊ foꝛma partis: q vt dic eſt· foꝛma totius in⸗ cludit mãm ⁊ foꝛmã partis. CConſiderandnʒ eſt inſup ᷓm phm ⁊ Doc. S. ꝙ dnplex eſt mã. Quedam eſtmã pricularis ⁊ ſignata ↄditionibꝰ ndiuiduantibus. Et talis nõ eit pars ꝗdditatis rei. Alia eſt materia cõis. que: e
pars aiicuiꝰſpẽi vᷣm ꝙ huiuſmodi:ſicut carnes ⁊ Oſi t partes ſpẽi hois inqᷓ̃ntũ homoꝛqꝛ nullus hoino põt exi⸗
ſtere ſine his · Et talis materia eit ps ꝗdditatis rex in⸗
terialiũ. Oð ſic ꝓbari põt. Mam eadeſunt hMcipld eſſen di ⁊ cognoſcẽdi. Sed materia ⁊ foꝛma ſunt pncipla eſſen di reꝝ naturaliũ a pᷣoꝛi. Ergo ſunt pᷣn cognoſcẽdi poꝛt: ed quecũqʒ ſunt pᷣn cognoſcendi a pꝛꝛi: ingrediunt᷑. dif̃initꝛonẽ rei. Alias diffinitio nõ cõplete ⁊ explicite in dicaret eſſentiaʒ diffiniti. Jgitur ⁊c̃. CPM 20. Quidditas rei vt hic adducit Antonius Andree ⁊ bene eſt rãi in⸗ trinſeca ſufficiens ipſius rei ſecluſa quacunqʒ aliare reĩ⸗ liter diſtincta ab ipſa. Ergo ſi foꝛma ſine matelid elet
tota quidditas rei ſequereiur g nulla foꝛmna cauſa
mrinſeca
2
— — ——
S=———.———
— ———

en
0 kabhn
——
1
—
6 4.
3 % S S
— ae.
Eueſto
itrinſeca rei · Sed conſeqnens eit contra phyloſophum ⁊ contra omnes alios phos qui ponunt duas cauſas itrin ſecss eſſe rei · materiam ⁊ foꝛmam.Ergo xẽ. CP o. us.sꝰ.hnius recitat opinionem quoꝛumdam phylo phoꝛum quoꝛum quidam diffinierunt res naturales p materiam tantum quidam per foꝛmam tm̃:quidam vc per vtrumqʒ. Et hos vitimos phus laudat alios derelin
ee. F. quens. C. 4*. Etiam in eodeʒ octauo dicit g opoꝛtet
diffinitonem eſſe longam ⁊ hoc pom vt materia:iſlð vo
ecu. vt foꝛma. N. To. Etiam in hoc ſeptimum inferius di⸗
cit ꝙ parabola de vniuerſali quam conſueuit ſocrates iu⸗ nior dicere non bene ſe habet:ſed ſuperfluum eſt aufer re materiam a quidditate rei. Nhe mente ergo phylo ſophi eſt quod materia ſit pars quidditatis rei materia⸗ lis. MConſiderandum eſt autem ſecundum phryloſophũ vt hic deducit Do. B. ꝙ diffinitio circuli non continet in ſe diffinitonem ex circulo mcilarum. Et tamen diffintio ſillabe compꝛehendit in ſe diffimonem literarum. Luiꝰ ratio eſt. Auia littere ſunt partes ſillabe quantum ad ſpe cem ſuam ⁊ non ſecnndum materiam tantũ. Jpſa emm foꝛma ſillabe in poe conſiſtit g ex litteris componatur.
Ied inciſiones circuli non ſunt partes circuli ſecundum ſpeciem accepti:ſed hins circuii vel nloꝛum RMle ergo partes dicuntur ad ſpeciem pertinere que ſecundum ſe in ſunt vnicuiqʒ ſpeciem habenti. Ad materiam vero per tinent que accidunt ſpeciei.per ſe autem connenit ſillabe: quod eyx litteris componitur. Mer accidens vero conue nit circulo g ſit actu diniſus in ſemicirculos. ¶ Lonſide randum eſt vlterius ꝙ hoc nomen circulus equinoce di ctur de cinculo in cõmuni ⁊ de circulis particularibus.
Et hoc ideo quia ſingulis particularibus circuliſ non ſunt
nomina impoſita. nde nomen cõmune applicatur ad ſi
gniſicandum quẽdam particularem circulum ſecundum ꝙ huiuſmodi. CSed dicebat diſcipulus. Moc nomen homo non equiuoce dicitur de homine in cõmuni ⁊ de fingularibus pominibus. Ergo pari ratione neqʒ circuluſ ¶ D 6o.iffinitũ vninoce debet competere contentis lub eo ſicut ⁊ diffinitio. Sed particulares circuli continẽ tur ſub circnlo in cõmuni ſicut ſub diffinito. N Attenden dum eſt igitur vt dicit hic Poc. S. quod nomen ſpeciei non equiuinoce pꝛedicatur de indiuiduo. ꝛedicaretur autem equiuoce de eo:ſi pꝛedicaretur de eo inquantum ſigniſicaret hoc indiuiduum pꝛout huinſmodi. Si enim dicam Soꝛtes eſt homo:non equiuocatur nomen homi⸗ nis. Sed ſi hoc nomen homo imponatur alicui ſingnlari homini: vt pꝛopꝛium nomen: equinoce ſignific.bit ſpe ciem ⁊ hoc indiniduum Et ſimiliter eſt de nomine hu ius circuli:quod equinoee ſignicat ſpeciem ⁊ hunc cir⸗ culum ·Mec ille. Et per hoc patet ſolutio ad inſtantias à
diſcipulo pꝛopoſitas. Aumũ igitur dicendum ꝙ partes diffini⸗
P à tionis ſunt duplices. Qnedam ſüt
que ponuntur in recto ⁊ concretiue.ſicut animal ⁊ ratio⸗ nale dieuntur partes diffintiones hominis. Alie ſunt par tes que ponũtur in obliquo ⁊ abſtractine: ſicut caro ⁊ ani mã ponuntur in diffinitione phyſica hominis. Verum eſt itur ꝙ partes rei non ſunt partes diffinitionis que po⸗ nuntur in recto: bene tamẽ ſunt partes in obliquo. ¶¶ Zd ſecundum dicendum ꝙ duplex eſt foꝛma vt dictum eſt quedam eſt partis. Aña eſt formatotins. Merum eſt ꝙ
mãteria communis non pertinet ad fœꝛmam partiſ. Per
tnet tamen ad foꝛmam totius. CAd tertium patet jolu⸗ tio er dictis. ¶Ad quartum dicendum ſicut ad pꝛimuʒ Aicet enim partes in recto poſite in diffinitione ſint foꝛ⸗ me lotius: non tamen partes que ponuntur in obliquo. Id quutum dicendum g materia ſcðm ſe conſidera ta nõ eſt pꝛincipium cognoſcendi inquantum huinſmodi. mãtñ ſub foꝛma ⁊ cũ analogia ad foꝛmã eſt bᷣnncognoſcẽ di. Et iſtoꝰ ponitur in diffinitionerei ¶TCAd alia tria pʒ ſolutio ex dictis: qꝛ pꝛecedunt de materia indiniduau: que non eſt pars diffintionis:⁊ nõ de materia commn,/ m ſenbili de qua eſt bic ad pꝛopoſitum.
Vigeſima
Cõ. ꝛ0·· de oꝛdine paniu difinitionis ad difinium.
MN ſu Cr onſiderandũ reſtat de . PeE ordine partium diffini⸗ tionis ad diffinitum. ¶ Lirca quod tri plex occnrrit ↄñideratio. Tꝛima erit de ipſo partium diffimtionis oꝛdine. Secunda de cognoſcibilitate ĩdiuidui CTertia de pꝛincipio indiuiduationis. Circa pumnʒ queruntur duo. ¶Pꝛimo ytrum partes diffinitiõis ſint pꝛioꝛes diffinito T Jecundo vtrum materis indinidua lis poſſit eſſe pars diffintionis. Ibi in pho ⁊ doc. S. dictum quidẽ igitur eſt: ⁊ eſt lectio decima. 5 rimũ ſie ꝓcedit. r̃ ꝙ partes P diftintiõis ij ſint pꝛioꝛes diffinito. Mã totũ en poſterius ſuis partibꝰ. Sed illa que ponuntur in difnnitione rei na⸗
2
turalis: ſe hñt vt totũ reſpectu diffiniti. Aial enʒ qð poni
tur in diffnitiõe hois eſt totů vle: ⁊ homo eſt pars eius ſubiectiua. Irgo ſegtur g partes difjnitionis non pꝛece⸗ dant diffnitũ. C·⁊v. Materia ponitur in dirfintione rerum nãlium: vt ſupꝛa dictuʒ en. Sed materia non pꝛe cedit foꝛmam. Vum ergo difnitum ſit foꝛma Ilias nð poſſet pꝛedicari de indiuiduis ſequit g materia nõ pᷣce⸗
dit diffinitum. C30. ſderfectioꝛa ſunt pꝛioꝛa oꝛdine
narure. Sed diffinium eit perfectius diffinientibuſquia eſt determinatiꝰa ſpecialius. Igitur cẽ. EP 4. Viſug 7 auditus ſunt partes anime ſenſibilis. Sedcõſtat ꝙ vi⸗ ſus nõ pꝛecedit animam ſenſibilem. Ergo idem vt fnpꝛa ¶ Sed incontrarium eſt phus in textu ibi. Dictum qui dem igitur eſt ⁊ nunc ipſum verum tñ amplins mante⸗ ſtius dicemns repetentes. Maʒ quecunqʒ ſunt rõnis par
tes ⁊ in quas diniditur rõ:hec ſunt pꝛioꝛes.— R po ndeo dcdg vifinutists duplicet w† ſunt ꝑtes. q̃dz ſunt q̃ ponůtur i recto:ſic aĩal ⁊ rõnale in diffinitiõe hoĩs. Nt tales pñt du pl ↄñderari. Vnoovt ſt qͥqã tota vlia. Et ſic oꝛdine ge⸗ nerationis nõ ſũt pꝛiores diffinito:qꝛ totũ pᷣſupponit ſnas ꝑtes. Alio piñt ↄliderari vt ſunt prinꝰdiffiniẽtia. Et ſic ſũt pᷣoꝛes diffinito. Tũ pꝛimo qꝛ ſunt pᷣn diffiniti. Tñ ſcðo qꝛ ſunt ꝑtes dilfiniti ꝓs aũt eſt prior. Tũ etiã qꝛ ſunt ſim plicioꝛs diffinto. Alie ſůt ꝑtes que ponuntur in diffinitio ne in obliquo ſicut ptes mãles ⁊ foꝛma ptis. Etille ſunt duplices. Quedaʒ ſt qͥ nõ ſũt de neceſſitate ſpẽi.ſicut viſuſ ⁊ auditus ſunt ꝑtes aĩalis:nõ tñ ſunt de neceſſitate aĩalis: cũ aĩal poſſit eſſe ſine hijs. Et taleſ nõ ſunt pꝛioꝛes:ſed po ſterioꝛes. Unde phus dicit in texiu que cuʒ ſint rõnis partes in quas diuiditur r:hec ſunt pꝛioꝛes aut oinnes aut quedã. Quod dicit pꝛopter predictas ptes que nõ ſũt de neceſſitate ſpei. Alie ſunt partes que ſunt de neceſſitate ſpeciei. Et tales ſunt duplices. D nedã enim ſůt ꝑtes ſpẽi vt eſt in hoc vel in illo ſi mã indinidualis ⁊ foꝛma pꝛo⸗ pꝛia. Et tales etiam nõ ſunt pꝛioꝛes diffinito ſed poſterio res · Alie ſunt partes ſpẽi ſᷣm g ſpẽs eſt.ſicut mã cõis ⁊ foꝛma cõmunis. Et tales ſunt pꝛiores diffinito ordine ge nerationis:quia ex materia ⁊ forma cõi cõſtuuit᷑ eſſentia rei: vt ſupra dictuʒ eſt. CCõñderãdũ en ðᷣm phm itextu vt deducit hic Voc. S.in lectione ꝙ non quelibet pars
ponitur in diffinitione toius. Acutus emm angulus quã
uis ſit pars recti non tamen ponuur in diffiniiðe eins ß ecõuerſo · Mõð enim ratio recti anguli reſoluinur in diffni tioneʒ acuti ſed ecuerſo. ui enim diffinit acntũ: vtir re
cto in diffinitiòe eius. Angulꝰ.n.acutus eſt angulꝰ minor
recto. Et ſili eſt de ſemiciculoqui diffinit per circuiuʒ. Semicirculus enim eſt media ꝑs circuli Pt ſinnliter eſt de digito ⁊ de hoĩie qui pont᷑ in diffinitiohe eins. Piſñ nitur. n. digitusꝙ eſt talis pars hominis. Mec ille. Cᷓʒ hie oritur difticultas in oc· S. Mam in principio cor poris huius articuli dictum eſt ꝙ partes materiales ſunt
ioꝛes diffinito quia materia eit pars eſentie rei Ped Doc. S.dicit in pꝛeſenti paſſu ꝙ pꝛincipia materialia in

¶ Septimi
que refoluitur diffinitum ſicut compoſituʒ per ea:ſunt po ſterioꝛa diffinito. Ergo videtur ꝙ illa que dicts ſunt repn gnent dictis Doc. ancti. ¶ Bicẽdum ꝙ pꝛincipia ma terialia oꝛdine perfectionis ſunt poſterioĩa. Tamen ſunt pꝛioꝛa oꝛdine generationis:⁊ hoc loquendo de materiã communi ⁊ de partibus materialibus vᷣm ꝙ ſunt partes ſpeciei vt ſpecies ⁊ non vt talis ſpecies eit in hoc vel inil lo indiniduo: ſicut dictum eſt. CConſiderandum eſt vl
terius ſecundum phyloſophum: vt hic dicir Voc · S. ꝙ
diffiniens aliquam partem coꝛpoꝛs: opoꝛtet ꝙ ytatur zi in earum diffinitione: quia ſi aliquis bene velit diffinire
partem animalis:non poteſt eam bene diffinire niſi perꝓ
pꝛiam operationem. Sicut ſi dicatur ꝙ oculus eſt pars animalis per quam videt. Jpſa autem operatio partium non exiſtit ſine fenſu vel motu vel alijs operatiõibus par
tium anime quarum anima eſt pꝛincipium foꝛmale. vnde
opoꝛtet ꝙ diffiniens aliquam partem coꝛpoꝛis: vtat᷑ ani ma. Mec ille. CErx quibus infert Voc. S. ſecundũ phy
loſophum ꝙ partes anime ſunt pꝛioꝛes vel omnes ſicht
in animalibus perfectis vel quedam:ſicut in animalibus imperfectis compoſito ex anima⁊ coꝛpoꝛe. Semper enĩ opoꝛtet ꝙ partes foꝛmales ſint pꝛioꝛes toto compoſito ·
Tamen coꝛpns ⁊ partes coꝛpoꝛis ſunt poſterioꝛes ani⸗ ma oꝛdine perfectionis Iſto tamen non obſtante opoꝛ⸗ tet animam in diffinitiõe coꝛpoꝛis ⁊ eius partium poni: vt iam dietum eſt. CæEx quibus etiam colligi poteſt ꝙœ partes coꝛpoꝛis ſunt quodammodo pꝛioꝛes toto compoſi to ⁊ quodammodo non. Sunt quidem pꝛioꝛes ſicut ſim plex compoſito inquantum animal compoſitum ex eis cõ ſtituitur. Sed ſunt non pꝛioꝛes ᷣm modum quo diclur eſſe pꝛus id quod poteſt eſſe ſine alio. Non enim partes coꝛpoꝛis poſſunt eie ſeparate ab animali loquendo vni⸗ noce. Secus eſt equinoce. Sed animal poteſt eſſe ſine hu iuſmodi partibus que non ſunt de neceſfitate ſpeciei lʒ nõ poſſit eſſe ſine partibus pꝛincipalibus ⁊ hoc loquendo ð animali imperfecio. Animal autem perfectuʒ non poteſt eſſe ſine huinſmodi partibus. Lolligitur etiam ex pꝛe dictis q duplex eit compoſitum. Vuoddam eſt com poſi tum ex hac materia ⁊ ex hac foꝛma ·ſ.indiuidunʒ. nod quidem non habet diffiniri neqʒ habet partes diffiniẽtes vt infra patebit. Eſt alind compoſuum ex materiattom⸗
muni ⁊ foꝛma cõmuni.ſicut homo componitur ex anima
⁊ coꝛpoꝛe · Et hic hõ ⁊ hac aĩa ⁊ hoc coꝛpe· Ettale ↄpofi tum bene poteſt diffiniri quia non eſt coꝛruptibile per ſe
fed ſolum per accidens. Et dicitur ſpecies non quidem A CSegtur in Vdc. S.ibi. Dicuntur autem intellechna.
accipiendo ſpeciem foꝛmam partis tm̃ ſed quod ꝗg erãt eſſe. iHec omnia Doc. S. pꝛo mai omnia quidem ſententialiter. CAd argumenta aũt om⸗ nia clare patet ſolutio ex dictis. Chi in pho ⁊. Voc. S. Sed rationis ⁊c·
lis ⁊ foꝛma particularis poſſint eſſe partes dif
Rniẽtes diffinitionis rei naturalis. Mã indiui⸗ duoꝝ eit diffinitio: vt pʒ in pꝛedicabilibuſ. Sed diffinitio
datur per adequata ⁊ conuertibilia vt ſupꝛs dictum eſt.
MPꝛincipia autẽ adequata ipſius indinidui ſunt materia ĩ dinidnalis ⁊ foꝛma particularis · Ergo ⁊c̃. CP·⁊· Sit fe habet materia cõis ⁊ foꝛma cõmunis ad nãin ſpeciſicã ita ſe habẽt materia indiuidualis ⁊ foꝛma particularis ad nãm indiuidualem. Sed pecies diſſinitur per materiam cõem ⁊ foꝛmã cõem. Ergo indiuiduũ hʒ diffiniri ꝑ ma teriam indiuidualem ⁊ foꝛmam particularem · CP ·z· Si materia indinidualis non poſſet eſſe pars diffinitionil aut hoc eſſet inqᷓ;tũ materia aut iqᷓ;tũ indiuidua. Mon pꝛi mũ:qꝛ ſic nulla materia poſſʒ eſſe pars diffinitiõis· quod
eſt ↄtra ſupꝛadicta. Meqʒ ſcðᷣm:qꝛ ſic nullum indiniduũ
eſſet diffinibile. quod eſt falſum vt videtur. qꝛ ſingilaria immaterialia ſunt diffinibilia. Alias non eſſent per ſe itel ligibilia. quod eit falſum. Igitur ⁊c̃. CSed incõtrarinʒ eit phus in textn dicens. Sed rationis partes que ſpeciẽi ſolum ſunt. ikatio eniʒ eit ipſius vninerſalisCirculo n.
oꝛi parte foꝛmaliter:
es ⁊ cirenlus:⁊ ale eſſe ⁊ aĩa idem ſunt ⁊. M eſt on deo dõm ꝙ mã idiuidualis ⁊ for ma pticularis nõ pfit eẽ parteſ viffõnis q̃ unt ptes ſpẽi · Sed ꝑtes idinidui nõ ſunt ptes
diffiniẽtes ſpẽʒ. Aias ſpẽs nõ poſſet inetligi abſqʒ mãin diuiduali: qð eſt fallũ. Ergo mã indiuidualis nõ põt eſſe ꝑs rõnis ſeu diffõnis. C P.⁊. Quod quid erat eſſe ides
eſt cũ eo cuius eſt. Ergo ilins ſolũ eſt diffõ que eſt oĩoſ
gnificãs qð quid erat eẽ qð eſt idẽ cũ ſuo qð qd erat eẽ.
huinſmodi aũt ſunt vlia ⁊ hõ ſingularia.ergo ſingularia
nõ hit diffõneʒ. Et ꝑ ↄnñs partes ſingulariũ nõ ſunt ptes diffõnis. ¶Xõſiderandũ eſt aũt ᷣm Woc. B.in lcõne:ꝙ ſingularia funt duplicia. Quedã ſunt ſingularia ſenſibilia. Quedã vo itelligibilia. Benſibilia vo ſingularia ſunt ſiẽ circuli enei ⁊ lignei. Sed ſingularis intelligibilia ſunt ſiẽ circuli mathematici. O nalrcũqʒ aũt accipiat᷑ ſingulare:ꝑ tes eiꝰnõ ſunt pꝑtes diffõnis.Et ꝙ in machematica ↄſide⸗ rentur aliqᷓ ſingularia: ex hoc pʒ:qꝛ cõſiderantur vbi plura vnius ſpẽi:ſicut plures jinee equaleſ:⁊ plures figure ſimi les. Hec Sinite
igitur dðm ꝙ indiuiduũ põt conſi Vd n derari dupł ſiẽ ẽt ſupra ian eſt. NMnooſcðe intentionatr.vʒ.ᷓᷣm cõem rõnem indiuidui ⁊ ſic indiuidũ vñ diffinit᷑. Mec itoꝰmã indiuidualis eſt ps eius. Alioꝰ accipit᷑ pꝛime intentional m ꝓpꝛiã rönem eius. Et iſtoindiuiduũ nõ põt diffiniri vt inira declara⸗ pitur.ianc aũt ſolutiõeʒ innuit Hoc. Sin de po.q.q. ar.⁊. ad pꝛimũ. vt infra adducetur. CAd ſcm dõm ꝙ
aliqualis eſt ſiluudo inter mãm coeʒ ad ſpẽm:⁊ inãʒ par
ticularẽ ad ĩdinidunũ. qꝛ q̃lʒ eſt ꝑs alteriꝰ. Sed tñ eit dil ſimilitudo in hoc:ꝙ mã idinidualis nõ eſt pars eſſentie. Aã aiit cõis põt ẽſſe pars eſſentie vt dictũ eſt. Uñ illud argumẽtũ a ſili clandicat. ¶ Ad tertiũ dðᷣm ꝙ mã indi⸗ uiqualis nõ põt eſſe ꝑs diſfõnis nõ ſolũ inquãtũ eſt mate teria nec ſolũ inquãtũ eſt indiuidua:ſed xꝑ vtrũqʒ:qꝛ. eſt hec mã indinidualiſ. vnde argumentũ nõ ↄcludit ⁊c.
CdnQualier idinidua s nobis cognoſcantur.
O ſt pdicta pᷣmiſſa ↄſiderãdũ reſtat o gnoſcãt. ¶ Lirca qð q̃runt᷑ duo. Mio ytrũ idiuiduũ mõle ſit ex nã ſua ᷣm ſe in
6 telligibile. Scðo vtꝝ ſit a nobis per ſe n
telligibile directe.
. ſic ꝓcedit᷑. Videt ꝙ idini — Z E rim dua mãlia ſʒ eoꝝ nãʒ ſint ver ſe itelligibilia. vã aliqᷓ ſunt ſingukriaſen ilia ⁊ aliqᷓ ãtelligibilia vt dicit hic Doc. S.ſ.
Vjn prit ſcõne ergo ſingularia ſunt itelligibilia. CP.
1 ſic ꝓceditnr. ¶ñ . ſecundum ene
Quicqd cadit ſub actualitate ꝛeſt ᷣm ſui nim itelligbile qꝛ vnũqðq; eit itelligibile ſᷣm ꝙ eſt ĩ actu. Gʒ ſingularis fůt entia actu exiſtẽtia. Igit᷑ ⁊c. TP ·30. Si ſingularia ſ eoꝝ nãm nõ eiſent inteiligibilia ſequeret᷑ g a nullo itelle ctu itelligi poſſent. ſed hoe ẽ ftʒ. Peꝰ.n.⁊ angel⸗ itelligůt fingnlaria. Ergo ac̃. CP4..Muicgd cadit ſub obo itel lectꝰeſt ꝑ ſe ⁊ ᷣm ſui nãʒ itelligibile· Bed ſingulurid nn lia ſunt hmõi hñt enim qðqd eſt⸗ſicut ſuppoſiti hʒ nam tʒ nõ ſiẽ diffinitũ hʒ diffõnẽ. igit icẽ vt pꝛiꝰ. ¶ edi⸗ riũ arguit᷑. ã ſiẽ ſe hʒ vte ad ſenſibile: ita ſe hʒ itellect
ad ſenſuʒ. Ergo ꝑ locũ a trãſmutata ꝓpoꝛtiõe ſi ſe bʒ vie ad itellectũ:ita fenſibile ad ſenfum. Ied ſc eſt ꝙ yle kin ſui nãʒ nõ ẽ ꝑ ſe ꝑceptibile niſi ab irellectu. gonec ſenſibile Ket nõ ẽ ꝑ ſe ðʒ ſui nãʒ ꝑceptibile. niſi a ſenſu.
7
taſia vᷣm juiĩ nãʒ ſůt ꝑ ſe itelligibilia:lʒ nõ a nob. lia ſum idinidua mãlia.⁊ taſia ſũt dnplicia. Ouedã ſũt ſenſibilia· Duedã vo mathema. Et vtraqʒ pft duplr conſideran Linoo qᷓ;tů ad foĩa quã icludun. Et ſic m eox nãʒ ſun
ꝑ ſe iteiligibilia: q ois foꝛma eſt actus ꝗaů. nau
q̃tr indinidus mãlia a nobiſco
—— döz ꝙ ſingularia ſine indiniduꝰ eſpodeo ſũt duplicia. Quedã ſůt imũlia:?
———————
—————.—————
——
—

* L
Eueſtio eſt cognoſcibile vᷣm ſe inquãtũ eſt actn. Aliopoſſunt cõ ſiderari hm ꝙ ↄſtituũtur in eſſe indiuiduali per mãʒ. t ſic hᷣn eo·uʒ nim non ſunt ßᷣm ſe intelligibilia: lʒ bene in alio.ſ.in nã ſpeciſica. Qð ſic pʒ. Mã illud qð ßm ſu nãʒ · per ſe intellig bile: põt intelligi per ſe a quocũqʒ intelle⸗ ctu niſi ſit ꝓpter excellentiã ipſiꝰintelligibilis. Qð eniʒ na tura angelica vð poſſit intelligi ab intellectu noſtro in pꝛe ſ enti ſtatu: hoe eſt ꝓpter ercellentiaʒ eiꝰ. Sed indiuidua mãlia cõſiderata ineſſe indiuiduali:nõ pnñt per ſe mntelligi ab intellectu noſtro: cũ nõ ſint abſtracta ab hinc ⁊ nũc: vt in ſequent articulo ꝓbabit neqʒ excedũt kacultatẽ noſtrã
Ergo nõ ſunt vʒ ſe er nñ̃ ſun intelligibilia. CP.ꝛ0. Unũñ duodqʒ eſt intelligibile ex nã ſua m ꝙ eſt actu:ᷣm vero
ꝙ eſt in vorecedit ab itellectualitate. Sed indiuidua mã lia vt ſenſibilia ſunt dependent a mã que ßᷣm ſe non ẽ actu
ſed in potentia. Ergo talia m ſe non ſunt intelligibilia pꝛi
mo. ¶ Sed cõſiderandũ eſt ꝙ AntoniꝰAndree quẽ np ſent paſſu ſequit Anto. Archyeß̃s diſtinguit de triplicii diuiduo feu ſingulari. Mã quoddam eit ſingulare abſtra
hens ab exiſtẽtia. Mõ enim determinar ſingulare q;tů eſt
er ſe ad exigentiã ſicut nec vniuerfale· t tale ſingulare pꝑ ſe eſt in gñe mhil includens pꝛeter nãm ſpẽi ⁊ pꝛopꝛieta tẽ indiuidualẽ. Scðᷣoraccipit᷑ ſingulare ĩqnãtũ eſt erñs ⁊ nõ inciudẽs aliqð acciitale. Et taie ſingulare põt diei fimt᷑ torum. Tertio accipit᷑ ſingulare inquãtũ nõ ſolũ includit exiſtentiam:ſed ⁊ alia accidentia: puta qualitateʒ locuʒ ⁊ tempus. ſHec ille. Quo notato infert pꝛimam ↄcluſioneʒ vʒ ꝙ ſingnlare quolibet modo ſumptũ eſt per ſe intelligi bile de naura ſua CDeinde infert ſcdaʒ cõclufioneʒ ſ. ꝙ ſingu are quolibet modo ſumptũ inquantũ eſt de ſe eſt pꝛimo intelligibile. CMꝛimam cõcluſionẽ ꝓbat duabꝰ rõmbus Qnaꝝ pꝛima ent ſingulare ẽ vex ens. Ergo ve per ſe eit intelligibile. ↄña pʒ qꝛ itelligibilitas abſolute ſe quitnr entitatẽ cũ ens ſi pꝛimũ obm intellectꝰ: vt nũc fup ponir᷑?⁊ dictuʒ fuit.6ohuius vt ipſe dicit. ꝓbatio añtis. Q ſingulare includit totã entitatẽ dditatiuã ſuperioꝝ i cludit ẽt ſupꝛa hoc ꝓpꝛietatẽ indiidualẽ:a aliqð accñs:qͥ ruʒ neutrũ dim innit: ſed addit ad entitatẽ. Ergo ⁊ ad ſtei
ligibilitatem. Cz0. Singulare faltem pꝛimooſumũ
nhil includit vltra vninerſale: niſi gravus vltime actuali tãris ⁊ vnitatis: que eſt differentia ipſa indiuidualis. Sʒ nõ excluditur a tali ſingulari intelligibilitas rõne alicuius
incluſi in vniuerſali ſuperoꝛi: qꝛ tunc vniuerſale non eſ
per ſe intelligibile:nec rõne illius additi: qꝛ tunc angelus
ingularis nõ eſſet per ſe intelligibilis. Mam ñi repugna⸗ rer ſingulari vt ſingulare eit poſſe intelligi angelns nõ pot
ſet ſe ipſum intelligere:nec dens ſeipſum cum ſit ſingula
sa ſingulariter exiſtẽs. Mec ille foꝛmalr. ¶ Scða cõ eluſionẽ ꝓbat vnica ratione. na quicquid aliud intelligi?
s ſingulari includit incõplete ſingulare quantum ad gœqd intelligibilitatis ent in ſingulari Sed ipſuʒ ſingulare icin dit cõplete gœꝑqd eit intei ligibilitatis in quocũqʒ fuperio ri vli cũ inciudit in ſuo cõceptu oia ſuperioꝛa ⁊ nõ econ⸗
nerſo. Singulare igitur nõ eſt natũ intelligi vt pars inekn ſa in primo intellecto:ſed tm̃ vt pꝛimũ intellectuʒ: in quo
Aia ſuperioꝛa per ſe intelliguntur. Mec il] e.CSed ma ⸗ niteſtum eſt ꝙ pꝛedicte rõnes nihi ↄcludunt. Nam quã do pꝛimo diẽit ꝙ ſingulare eſt vex ens: ↄcedendũ eſt: vt vexꝝ ens diſtinguitur cõtra nihil. Si aũt accipiatur veruʒ ens pꝛo ente in actu:ſic ſingulare materiale in rõne inciui duali ↄñderatũ:rõne.ſ.materie que eſt pꝛinm indinidua⸗ tonis nõ eit ens actu: ſed potẽtiaiitatẽ includit. ñ cũ po teitã dininuat de rõne entitatis ñimpl ⁊ per ↄnĩs de rõ⸗ ne intelligibilitatis:ſequitur ꝙ rõ falfum pꝛeſupponit ⁊ fllum aſfumit. ¶ Dũ ſcðo dr ꝙ intelligibilitas non ex⸗ cludiur a ſingulari vᷣm g ſingulare eſt alias ⁊Ẽ dicit ad hoc Doc. S.in pꝛima parte.q.s6 ar.pᷣvad tertiũ. vbi ſic ait g ſingulare non repugnat intelligibilitati inquãtnʒ ẽ fingulare:ſed inquantů eſt mãle:qꝛ nihil intelligit mñ im
mäliter. Et ideo ſi ſit aliquod ſingulare ĩmateriale:hoc ñ
repugnat intelligibilitati ſicut angelnus aut intellect?. ec ile. CAd rõnem antem quã adducit pꝛobatione cõclu⸗
igeſima ſionis:ridetur negando ↄſaʒ qꝛ magis oppoſituʒ ꝓbat inducit q; ꝓpoſitũ. Mam ex hoc ꝙ ſingnlare nõ includit in vli niſi in potentia ⁊ incõplete ⁊ tñ intellectio terminet᷑ ad vle pꝛio: ſequiur ꝙ ſingnlare ßᷣm ſe non ſit pꝛimo in⸗ telligibile. Qerumtñ ad hoc idẽ ꝓbanduʒ adducit inter ce teras rõnes Vurleus ſuper.yo.phyttaleʒ rõneʒ. Si ſin/ gulare non ſit pꝛimo intelligibile nũquã erit intelligibile. ↄns eſt falſum: qꝛ ſaltẽ intelligitur per reflexionẽ. Matet cõſequentia. Quia ſi non pꝛino intelligeretur: inteiliget
aliquid additum. Et tunc queritur de iſlo addito vtrum
pꝛimo aut per aliud. Mon per aliud quia ſic e pꝛocede re in ininitum. Ergo pꝛimo.Et cum ulud additum ſit ſin gulare ſequitur quod ſin gulare ſit id quod pumo intelli⸗ gitur. ¶ Sed hec ratio puerilis eſt. Nam ſingulare non intelliguur per aliquod additum quod eſt ſingulare. Sʒ
intelligitur per naturam ſpeciticã ſiue per quidditatẽ rei
materialis que cum intelligitur in ſingularibus: ſingula⸗ ri intelliguntur a nobis per quam refiexionem: vt in ſe⸗ quenti articulo oſtendetur.
mñ igit᷑ dicẽdũ ꝙ aliqua ſunt ſingula⸗ Ad PAmð ria que dicuntur hic a phᷣo mtelle ⸗
ctualia: vt diet hic Do. S. non qꝛ ab intellectu cognoſcã tur. ſed qꝛ abſqʒ ſenſu appꝛehendunt᷑ per ſolã fantaſiaʒ qᷓ; qndʒ d̃ intellectus ᷣm illud.ʒꝰ.de aĩa. Intellectus paſi uus coꝛruptibilis eſt.⁊ hic a pho intelligẽtia noĩat᷑. jec ille. C Ad ſcõm dðm ꝙ lʒ ſingularia ʒↄſiderata ÿm eoꝛũ foꝛmnã ⁊ nãm ſint actu exiſtẽtia:tñ ſicõnderent mquãtum
entia mlia in eſſe indiuiduali ꝑ mãm ↄſtituta ſic hit po⸗
tẽtialiraẽ rõne cuiꝰm eoꝛum nãm nõ ſunt intelligibilia ßᷣin ſe ¶Acd tertinʒ negat᷑ ↄſequentia. Manifeſtum eſt enim gꝙ pꝛiuationes pᷣm eaꝝ nam neqʒ negationes ſilr mã pꝛima nõ ſunt vᷣm ſe intelligibiles. Ei tñ ab aliquo in tellectu appꝛehendunt. inde ↄſequẽtia nõ valet. ¶ Ad
rtuz dðm ꝙ lʒ ſingulare mdle cadat ſub obo noſtri itel⸗
leetꝰſiẽ hiis ꝗdditatẽ ꝑ modũ quo ſuppoſituʒ hʒ nãm:nð
niñ ſii va gdditas ſeu ſiẽ hñs qdditatẽ ꝑ modũ ꝙ diffinituʒ
dr h̃e diſfõnẽ. Q nõ opʒ ꝙ ßᷣm ſe pᷣoſit intelligibile. ¶Ibi in Doc. S. Jõ aũt circuloꝝ ſingularium.
ſic ꝓceditur. ñ ꝙ —= ſecunduʒ ſingularia ſenſibilis
ſint per ſe intelligmwilia anobið pꝛo pñt ſtatn. Et hoc rõnibus Antonij Andree ĩ pꝛeſenti paſ
ſu Mã cognoſcens per ſe differẽtiã extremoꝝ:cognoſcit
per ſe ertrema. Mam ců diia ſit quedã relatio: nõ poteſt cognoſci niſi cognitis extremis. Sed intellectus per ſe co gnoſcit diſferentiam iner vniuerſale ⁊ ſingulare. E rgo ð ſe cognoſcit vtrumqʒ extremoꝝ ſicut arguit phus in ſcðo de unima de ſenin cõmuni.¶P.⁊0. Intellectuſ diſcurrit
a ſingulari ad vninerſale ⁊ ecõuerſo. Ergo cognoſcit vtrũ
extremoꝛum ipſius diſcurſus. ¶ Patet conſequentia, quia aliter diſcurreret ignoꝛans. ¶. Intellectus nõ nmnponit rebus nomina quas ignoꝛat. ¶ Sed intellectꝰ imponit rebus nomina ſingularibus quibus tũc attribnit
—
intellectiones:puta indinidum ſingulare ⁊ huiuſi modi:qᷓ
cosnita non poſſumus diligere. Sed diligimuis ſingnla re prius qᷓ; vniuerſale. Ergo idem quod pꝛius C P. F. Miſi itellectus per ſe intelligeret ſinguiaria: volun⸗ tas non poſſet per ſe velle actum ſingularium. Et per con ſequens non poſſet peccare. Conſequens eſt falſu m. pa⸗ tet ↄſequentia. quia voluntas non poieſt per ſe velle niſi quod eit per ſe ab intellectu cognitum. C P.6o. Quic- quid perfectiõis eſt in potentiã inferioꝛiſ.ſ enſu: eſt in ſuperioꝛi que eſt intellectus. Sed perfectionis ſenſus eſt cognoſcere ſingularia. Ergo multo magis intellectus po teſt ea untelligere. ¶ P7o. Species per ſe repꝛeientat id a quo gignitur. Sed quelibet ſpecies intelligibilis pꝛi⸗ mo gignitur a ſenſn · Ergo per ſe repreſentat ipſum ſin⸗ gulare. CP· go. Mullins eſt diſtincta memoꝛta cuius non pꝛeceſſit diſtincta apprehenſio. Sed intellectus ha bet diſtinctam memoꝛiam ſuoꝛum actuum inquantum
ſunt ſingulares. Igitur ac. CP. Intellectcõplexus
Lecti 10. c0 20.4
omnia pertinent ad intellectum. Igitur xẽ. CP.4. In

Septim pꝛelupponit intellectum incʒplexum· Sed intellectꝰ cð⸗ blerus cõponit vnuerlale cũ ũngularifoꝛmando pꝛopoſi tiones affirmatiuas de vtroqʒ dicens lorteʒ eſſe bomine ⁊ animal Igiur idem quod pꝛins. ¶ Bed incontrariu eſt Doc. B.in lectiõe dicens. Ideo autem circuloꝛum ſingularium ſenſibilium non eit diffinitio: quia illa quo⸗ rum eit diffinitio: ſemper cognoſcuntur per ſnam diffini⸗ tionem. Zed ſingnlaria noñ cognoſcuntur niſi cum ſunt fub ſenſu aut vmaginatione que hic intelligentia dicil tur: quia res conſiderata ſine ſenſu ſicut intellectus.
Mec ille. 8
120— dicendum ꝙ ſingularia materia⸗ Reſp Odeo lia poſiunt he conſidera⸗ ri. Unomodo inquantum conueninnt in ratione vnuer⸗ ſali fpeciſica. Et ſic etiam in eoꝛum abſentia de eis cogita tur ab intellectu. Aliomodo poſſunt conſiderari inquantũ conſtitnta ſunt in ſuo eſſe ind niduali· Er ſic ipſa eſſe intel⸗ ligibiſia poteſt intelligi dupliciter. Unoꝰreflexe. Et ſic ſũt bñ intelligibilia:ſicut innuit Poc. B. in de anima.q. vni⸗ ca ar.ꝛ0.circa finem: vbi ſic ait. Anima coniuncta coꝛpoꝛi cognoſcit ſingulare per quandam reflexionem inquantuʒ .ex hoc ꝙ appꝛehendit ſuum intelligibile reuertitur ad conſiderandum ſuũ actum ⁊ ſpeciem intelligibilem que eſt pꝛincipium ſue operationis ⁊ eius ſpeciei iginem. Et ſic venit in conſiderationem fantaſmatum ⁊ ſingula/ rium quoꝛum ſunt fantaſmata. Bed hec reflexio comple ri non poteſt niſ per adiunctionem virtutis cogitatiue.⁊ ymatinatiue. ec ille. Iliomodo poteſt intelligi ipſa ſingularia eſſe intelligib ilia directe · Et ſic non poſſunt in teliigi ab intellecru noſtro in pꝛeſenti ſtatn: auia vt dicit Doc. B. in pꝛima parte.q.ð6 ar. pꝛimo Pꝛincipium ſingularitatis in rebus materialibꝰ eſt materia indiuidua lis. Intellectus autem intelligu abſtrahendo ſpeciem in telligibilem ab huinſinodi materia. Quod autem abſtra hitur a materia indiniduali eſt vniuerſale. Mnde intelle⸗ ctus noſter directe non eit pꝛimo cognoſcitiuꝰ niſi vniuer faliũ. Indirecte aũt ⁊ quaſi per quandam reflexioneʒ po teſt intelligere ſingulane: quia intellectus poſtq; ſpẽs etiã intelligibiles abſtraxit non poteſt vᷣm eas actu inteilige⸗ re niſi conuertendo ſe ad fantaſmata in quibus ſpecies/in telligibiles intelligit. Sic ergo ipſum vniuerſale per ſpe ciem intelligibilem pꝛimo ⁊ directe inteiligit. Indmrecta autem ſingularia quoꝛum ſunt fantaſmata. Et hoc modo modo foꝛimat hanc pꝛopoſitionẽ ſoꝛtes ⁊ homo.iec ille ¶Cꝑt ſimiliter hoc modo ponit differentiam intervniner ſale ⁊ ſingulare ⁊ diſcurrit ab vno ad aliud ⁊ nomina ſin gularibus imponit. Et etiam hoc modo voluntas fertur in cognitum ⁊ huinſmodi. CConſiderandum eſt antem ꝙ pꝛedicta ſententia non ſolum veritatem habet de indi/ uiduo materiali ſenſibili: ſed etiam intelleciuali ue ma⸗ thematico. Cuius rationem cum pꝛedicta ſnĩa innuit Mo. S.in pꝛeſenti lectione dicens. Bingularia non cognoſcũ tur niſi dum ſunt ſub ſenſu:aut vmnaginatione · Et dum re cedunt ab actuali conſideratione ſenſus quantũ ad ſingula ria ſẽſibilia: aut ymagiatiis qᷓ;tũ ad ſingularia mathem tica:non cognoſcuntur inqnantum ſingularia ſunt. Sed iñ ſemper cognoſcuntur per rationem vniuerſalis. Logno ſcuntur enim hij circuli ſenſibiles etiam quando actu non videntur inquantum ſunt circuli non inquantum hij cir⸗ culi. Ratio auteʒ huins eſt: qꝛ materia que eſt pꝛincipiũ indiuiduationis eſt ÿm ſe ignota:⁊ non cognoſcitur niſi ꝑ foꝛmam a qua ſumitur ratio vniuerſalis. Et ideo etiã ſin gularia non cgnoſcuntur in ſua abſentia niſi per vniuerſa⸗ lia. Materia autem non ſolum eſt pꝛincipium indiuidua⸗ tionis in ſingularibus ſenſibilibus:ſed etiam in mathema ticis. Materia enim alia eſt ſenſibilis:alia intellectualis. Senſibilisquidem:vt es ⁊ lignnʒ: vel etiã quelibet mã mobilis vt ignis vel aqua: aut aliquid huinſmodi. Et ata li mã indiuiduãtur ſingularia ſenſibilia. Intellectualis vo materia eſt que eſt in ſenſibilibns non inquantũ ſunt ſenſi bilia ſicut ſunt mathematica. Et rali mã indiuiduantur ſin gularia mathe. hdec ille. NLũ ergo materia indiuidua
Metha.
lis ſit cauſa quare ſingularia ſenſibilia nõ directe a primo cognoſcuntur ſequitur ꝙ ſingularia mathematicalia enaʒ dilecte nõ poſſint cognofci a nobis:cũ materiaʒ indiuidua lẽ includãt. Sed inſtabat diſcipulus 5 niaʒ datã. Mã in/ tellecius cognoſcit ſpẽm ſuã itelligibilẽ ẽt dnecte cuʒ ſpẽs itelligibuis ſit q̃daʒ res de gnie qᷓlitatis. Sed ↄſtai ꝙ ſpẽl itelligibilis eſt fingularis ⁊ idiuiduata ꝑ ſbʒ ſingnlare.go itellecrꝰnt᷑ põt directe itelligere ſingularia. ¶ P · ⁊. Eiuſ dẽ naẽ eſt idẽ modꝰoperãdi ſicut ſupꝛa ſepiꝰↄceſſuʒ ẽ.ſed aĩa ſeparata ⁊ aĩa ↄinncta ſunt eiuſdeʒ nãe. Jia aũt ſepara ta cognoſcit ſingularia eſſe directe · Ergo ⁊etiai ↄiuncta coꝛpdꝛi põt ea directe intelligere. CP · 3 Vnũqðqʒ itel⸗ ligibule magis intelligit᷑ a poꝰſibi ꝓpinquioꝛi qᷓ; remotio ri:cũ potentie ad ſuũ obm debeat eſſe ꝓpoꝛtio. Sed poĩ
tellectina angelica iteliigit diſtincte ſingularia:q̃ tñ ſunt re
motioꝛa ab ea qᷓ; ab intellectu no eſt coꝛpoꝛi ↄiunctus. Vrgo videt᷑ ꝙ intellectꝰnoſter poſſit ea directe ⁊ diſticte iteliigere. CP 40. Intellectus nñ̃ dirigit nos ĩ agendis. Sed actꝰſunt ſingulãrium. Igit᷑ ⁊c̃· N Picẽdũ pꝛimoꝙ ſpẽs itelligibilis põt ↄſiderari dupl. Vnovt eſt quedaʒ res de genere qualitatia. Et ſic cũ hẽat rõnem ſpẽi:per ie ⁊ directe intelligitur ab intellectu nr̃o. Mec vt ſic eit ſin gulare qðᷣdã:ſed vle. Alioꝰpõt ↄſiderari vt eſt id qno in tellectus fertur in obm.Et ſie eſt res ſingularis ſubiectiue vlis alt obiectiue ſine repꝛeſentatine. Et iſtoocognoſcit ꝑ reflexionem ⁊ non directe. ¶ Verũti dato ꝙ ſic etiaʒ di recte cognoſceretur nihil tñ eſſet ad pꝛopoſitum: qꝛnon
eſt compoſita ex materia indiniduali:ʒ ſt in mã. Cꝛo cuius amplioꝛi coꝛroboꝛatione ſciendum eſt fᷣm Do · S
in ſcdo ſniaꝝ di.Iy.q.⁊. ar. pꝛimo ꝙ ſpẽs itellecta põt du pliciter ↄderari.Mnooßm ꝙ habet eſſe ſingulare. Aut ſe cũdũ ꝙ eſt ſilitudo rei vᷣm ꝙ eſt hec res.ſ.ßᷣn nãʒ indcl alijs ſue ſpẽi cõuenit. Mec opoꝛtet omne ſingulare eſe in telligibile tm̃ in potentia:ſicut pʒ de ſubſtantjs ſeparatis Sed hoc ſolnʒ eſt in illis que indiiduantur per materiã ſicut ſunt coꝛpoꝛalia. Sed ſpẽs intellecta indiuiduat᷑ per indiniduatiões intellectꝰ.ñ nõ perdit eſſe intelligibile i actu ſicut inteiligo me mtelligere:quãuis ipſum mel in telligere ſit queã opeꝛatio ſingularis. Mec ille. Dicendu ſcðo ſicnt dicit Boc. S. in de ãĩa.q.vnica ar · ⁊0· ad 1⸗ Idem innuit in ſententiarum di. ʒ· q.pꝛima ar.⁊.d. 30 ꝙ licet anima ſeparata ſit einſdem naiure cum aninã con juncta coꝛpoꝛi tamen pꝛopter ſeparatonem à coꝛpoꝛe habet aſpectum liberuʒ ad ſubſtantias ſuperioꝛes: vt Per eas poſſit accipere infiuxum intelligibilium foꝛrmarum per qnas ſingularia congnoſcat: quod non poteſt dum eſt coꝛpoꝛi vnita.Iłec ille. ¶D icendum tertio ꝙ eſt vera ceteris paribus: dum modoſſcilicet ille potentiẽ eo dem modo intelligant. Sed ſic non eit in pꝛopoſuoꝛquiã intellect? noſter coꝛpoꝛi vnitus inteliigit per abſtractio ⸗ nem a materia indiuiduali ⁊ ab hic ⁊ nunc: que Onn conucniunt ſingulari materiali ineſſe mndundualt confi derato. CElnde non poteſt ea vt ſic directe intelligere. Angelns vero non intelligit per abſtractionem ſpẽn a kan taſmate:ſed per ſpeciem innatam aut intiuxam à racio di uini luminis. nde non eſt ſimile. C Dicendũ. ꝙ⸗ſicut dicit Doc. S.in pꝛima parte.q.ð6 artiꝰ. pᷣmo ad ſð ꝙʒ electio ꝑticularis opabilis ẽ qjſi ↄcluſio ſillogilmi itelle ſectꝰpꝛactici. Ex vli ãt ꝓpoſitiõe directẽ ↄcludi nð pi in gularis mi mediãte alij ingulari ꝓpõne aſſũpta. yñ vl rõ itellectꝰpꝛactici nõ mouet niſi mediãte ꝑticulari appꝛt henſiõe fenſitiue ptis: vt d in.zode aia. Hec ile CLöſi derãdũ eſt ãt:ꝙ Intoniꝰ Andree in pniu paſſu ꝓpter argu menta ante incõtrariũ adducta abſolute dicu ꝙ ſfingulore põt in pñti ſtatn a nobis intelligi per ſe. CSed qꝛ pꝛedi cta argumẽta excepto.s.olũ nihil aliud ↄcludit; Pih ſa ſingularia aliquo mõ ab intellectu n cognoſcũtur· io alt g cognoſcãtur ꝑ ſe.ſ.per ꝓpꝛiã ſpẽimn aut ꝓpꝛ 4dl. rectã cognitiõe.iõ eoꝛuʒ ſolutio cum hijs duobꝰtermims ſ.directe aut reflere penitus enacnat᷑. nare nullaten e opoꝛtunũ ꝙ eis alia rñſio applicet· ¶· Id. 6 dð ie di do: S.ĩð dia. qvnica ar. ⁊0 ·d vltnĩ ril dices ꝙ id hz
uii ſhim
t n mimr vm uuitiun ſmnh womän ſtühma knn hnn hhs knn tinjne iuinn
uen ſuntsr zqn weinp
1ec..&

Queſtio
tent virtus inferioꝛ poten vintus ſuperioꝛ ꝛnon tñ eode modo ſed ercellentioꝛi.iAnde illas res quas ſenſus perci Pit materialiter ⁊ ſingulariter: intellectus imaterialiter ⁊ 3 Manc eandem ſolutioneʒ po nt Doc. S. quaſi foꝛmaliter in pꝛima parte q.6.ar.pꝛi mo ad vltimum. 3.—
Cõ e pꝛincipio indiniduationis ſingularium.
Lterius cõſiderãdũ reſtai ðᷣ pn
cipio indiuiduationuʒ
„ iſtoꝛum ſingularium. CLirca quod que
runtur ſeptem. C Pꝛimo vtrum maie ·
ria ſit ſufficiens pꝛincipium indiuiduatio
nis ¶C Secnndo vtrum quãtitas ſit ſuffi
ciens pꝛincipiunr indiuiduationis. ¶ Pertio vtrum ma teria quantitate ſignata ſit pꝛincipium indiuiduationis.
¶LQuarto vtrum quantitas intrinſece cõcurrat ad indiui
duationeʒ. CAninto vtrum ſecluſa omni quantitate pof
¶ Serto vtrum anima rationalis indiuiduetur per cor⸗
pus Peptimo vtrum heceytas ſit pꝛincipium indiui
duatonis rerum. ¶ Vbi ſupꝛa in Poc..
. ne ſecluſis omnibus accidentibuſ:adhuc rema nent duo indinidua:⁊ habent materias ⁊ foꝛmas diſtin
ctas realiter. Ergo materia eſt ſufficiens pꝛincipium indi niduationis. Cᷓ ·⁊0. n ipſa vnione foꝛme ſubſtantialis tum mã aut remanet quantitaſ in numero que pꝛins erat aut non Mon pꝛimũ qꝛ ſic accidens migraret de ſubiec⸗ cto in jnbiectum idem numero exiſtens. Si ſecundũ aut
tur ꝙ non eſt in hac materia quod eſt cõtra ypotheſim · ſi
duenur per materiã. rgo ⁊c̃. CP·30. Illud eſt ſuffictẽſ
nshul nicabilitatis ſed materia eſt pꝛincipinm incommunica-
10 wur bilitatis: qus iʒ ſit diuerſa ſᷣm rõnem in diuerſis: eſt?ñ mn eadem ᷣm eſſentiaʒ vt dicit Hoc ·.in tractatu de dimẽ⸗ numnn ſionibus interminatis. gitur ideʒ ꝙ pꝛins. N P 4 Pi or pꝛeter materiam requirererur aliud pꝛineipiũ indiidua
tionis:ſequeretur ꝙ hoc eſſet quantitas. Sed hoc non:qꝛ
lis Sed quantitas eſt poſterioꝛ qualibet ſubſtantia vt di cum eſt in pꝛincipio huius ſeptimi. gitur aẽ. CPy
ma. Vrgo materia ⁊ foꝛma ſubſtantialis ſuffieit ad pꝛinn
Doc.S.in pꝛeſenti lectione dicit ꝙ materia eſt pꝛincipiũ 1ec. 19. diniduationis: nullã mentionem faciens de aliquo alio. ec1. Igitur ⁊c̃. CP.. Fcðm phm pꝛimo de celo equ di⸗ cit hoc celum ðicit materiam:qui dicit celum dicit foĩaʒ
uiduationis. ¶P ·3o. Mhus ibidem pꝛobat ꝙ non ſunt plnres celi per hoc ꝙ materie non ſunt plures · ñ plu⸗
conſequens ſufficiens pꝛincipium indiuiduationis:qꝛ de ratione indiuidui non ſunt niſi duo ·ſ.incõmnnicabilitas ⁊ diſtinctio igitur ⁊c. N Sed incontrarium argui Mð eſt cõmnne piuribus: non eſt cauſa indiuiduationis. Fed
v ilibus Igitur ac.
g mareria eſt de ſe hec ⁊ incõmnnicabilis ⁊ de ſe ſuffici/
actu ⁊ effectus in popncipins in po: vt pʒ ſco phyeꝛ — gne ſbe aliquid in actu · Ergo pꝛinneius — e eſt aligd in actu. qᷓ antẽ 5 6 aſ mſ ſint eſſe indinidus de genere ſubſtantie mathe. loquendo 4 ⁊ autẽ m ſe nõẽ aliqd in actu ſ
h ſie ꝓcedit idet ꝙ ma — S pamð teris ſit ſuffjciens pꝛinci⸗ pium indiuiduationis Mam a SFoꝛte ⁊ plato
illa foꝛma recepta in materia eſt hec:aut non. Si nonſeg ſic: ſequitur cum non indiuiduetur per ſeipſam: ꝙ indini
* pᷣncipium indiniduationis: quod eſt pꝛincipium incõmu
poſterius nõ eit cauſa diſtinctionis pꝛioꝛis niſi accidenta
Indiuidui ſunt duo pꝛincipia intrinſeca I. materia ⁊ for
indiniduationis pꝛeſertim intrinſece loquendo. CF 50
videt᷑ ergo ᷣm phm ꝙ mã ſit ſufficiens pꝛincipium indi⸗
ralitas materie videtur eſſe cauſa pluralitatis indiuiduo⸗ rum. Cp.y. Beptimo huius dicit phs ꝙ Jalyas ⁊ ſoꝛ tes ſunt dinerſa pꝛopter materiam:idem vero ſunt ſpe⸗ cie. Materia ergo eſt cauſa diuerſitatis indiuiduoꝛuʒ:⁊ ꝑ
materia eſt cõmunis omnibus generabilibus ⁊ coꝛrupti 4 dicendum g opinio Alberti 5 Reſpon deo pꝛincipio indiniduationis fuit
ens r eddere foꝛmam incõmunicabilem qu am ſuſcipit
*—
Vigefimaſecũda
Et ſic eſt totale ⁊ ſufficiens pꝛncipium indiuiduationis.
Ced ↄtra hanc opinionein ſic arguitur. ꝓe ratiõe.n. indiuidui ſunt duo ſ.ꝙ ſit indiuiſum ſiue incõmunicabi⸗ le in ſe:⁊ diuiſum a quolibet alio. Sed mã lʒ ſit pꝛinci⸗ piü incõicabilitatis:tñ nõ põt eſſe pꝛinmn diſtinctiõis vniꝰ indiuidui ab alio · Ergo mã ſola nõ eſt ðᷣnn fufficiẽs indi ⸗ uiduatiãis. ¶ð 20. Ad quẽlibet etfectũ mãlẽ cõcurrũt plnres cauſe q; vna. Mullus enim effectus materialis ſo lum ab vna cauſa dependet. Aů ergo indiniduatio ſit effe cius mãlis relinquitur ꝙ ſola mã nõ poſſit eẽ pᷣnnindiui⸗ duationis per ſe jufficiens. CP 30. Indiuiduũ non ſolũ dependet a materia: ſed etiaʒ a foꝛma lubali in eſſe. Ergo ⁊ in vnitate ꝛ eadem ſunt pꝛincipia eẽ ⁊ vnitatis. ab eo
dem enim habet res g ſit: ⁊ ꝙ ſit vna vt dictũ eit in q̃rto
huius. Igit᷑ mũ ſolũ nõ eſt ſuficiens pᷣn nindiuiduatiõis. Cõfirmat:qꝛ effectus in actn ꝛopʒ eſſe aliquod pᷣnnin
in porẽtie: vt er ſe pʒ· Ergo inã per ſe nõ eſt ſufficiẽs pᷣnni indiuiduatiõis. ¶ Dicendũ eſt ergo ꝙ mã eſt bene pᷣnn indiniduationis: vt dicit ꝓoc. F.in pin lcõne: m ꝙ ꝓ bant argumenta ante incõtrariũ adducta. Nõ tñ eſt fufi⸗ ciens pᷣn indiuiduationis. Wam de rõne indiuidui eſt gꝙ ſit aprũ natuʒ eſſe in vno ſolo.ꝙᷓed illud tale opʒ ꝙ ſit di uiſum a quolibet alio quod quidem cõuenit ſube ⁊ mate rie rõne quantitatis dimenſiue vt df pᷣophyt. Igit᷑ nõ ſo lum mã:ſedieriã quãtitas requirit᷑ ad indiuiduationem. CPꝛo cuius declaratione ↄñderãdũ eſt ᷣm pdc. S.in tertia parte.q..ar.⁊.in coꝛpoꝛe:ꝙ de rõne indiuidui ẽ
ꝙ nõ poſſit eſſe in pluribus.ð ꝗdẽ ↄtingit duplr: vndo
qꝛ nõ eſt natuʒ in aliquo eẽ. Et hot mõ foꝛme in mqles ſe
parate per ſe ſubſiſtẽtes ſunt etiaʒ per ſe ipſas indinidue.
Alioꝰex eo ꝙ foꝛma ſubſtantialis vel accidentalis apta na
ta eſt eſſe in aliquo: nõ tñ in pluribus:ſicnt hec albedo qᷓ
eſt in hoc coꝛpoꝛe. nantũ ergo ad pꝛimũ mã eſt pꝛinmi diuiduationis in omnibus foꝛmis inherentibus qꝛ cum hniuſmodi foꝛme qᷓ;tũ eſt de ſe ſint nate eſſe in aliquo ſiẽ
in ſubiecto ex quo aliqna earuʒ ſuſcipitur in materia que
non eſt in alio:tunc nec ipſa foꝛma inherens poeſt ene in alio.&Mnantum autem ad ſecundum dicendum eſt: ꝙ indiuiduationis pꝛincipinm eſt quantitas dimenſiua Nx hoc enim aliquid eſt aptum natũ eſſe in vno ſolo:ꝙ illud eſt in ſe indiniſum ⁊ diuiſum a quolibet alio. iuiſio au teim accidit ſubſtantie ratione quantitatis pꝛimo phy? ⁊ iõ ipſa quantitas dimenſina eſt quoddammodo indini⸗ duationis pᷣnnhuiuſmodi foꝛmis: inquãtuʒ.ſ.dinerſe for me numero ſunt in dinerſis ꝑtibꝰmaterie.vñ ipſa qᷓ;titas dimẽſiua ſᷣm ſe hzʒ quãdã indiuiduationẽ:ita ꝙ poſſumuſ vmaginari plures lineas einſdem ſpẽi differentes poſino
ne que cadit in ratione quantitatis poſitionem habentis.
t ideo potius quantitas dimenſiua poteſt eſfe ſubiectuʒ alioꝛum accidentium qᷓ; econuerſo. Mec ille foꝛmaliter. ¶Tx quo patet ꝙ materia habet vnam conditionem re quiſitam ad indiniduationem:⁊ quantitas aliam. Vnde materia non eſt ſecundum ſe jufficiens pꝛincipium indi⸗ diniduationis. Merumtamen ſi quis veilet concordare opinionem Ilberti cum opinione Doc. S. non multos ſuſtineret laboꝛeſ. NMam aliud eſt loqui de principio indi nidui: ⁊ de pꝛncipio indiuiduationis ipſins foꝛme rei
naturalis · Lonſtat eniʒ ꝙ materia ⁊ forma ſunt principis
intrinſeca indinidui. Quantitas aũt nõ eſt f nnmntrinſecũ ipſiꝰindiuidui:cũ ſubſtãtia per accidẽl ↄſtitui nõ poſit: vt dicit Doc.ᷓ. in de po.q.vltima ar. ʒd.in coꝛpe. C 5 de indiuiduatione forme almd eſt cõſideranduʒ.ã for⸗ ma ad hoc ꝙ ſit indiniduata opʒ ꝙ ſit hec ⁊ oportet ꝙꝑ nõ ſit illa:hoc eſt ꝙ ſit incõmunicabilis ⁊ ꝙ ſit diſtincta ab alijs formis indiuiduoꝛum eiuſdem ſpeciei. uod autes hec forma non ſit illa hoc habet ex ſe ipſa formsliter:cuʒ ſimplicia ſe ipſis differant vt dicit Hoc. Fan. in prima parte. q·ð. ar · vltimo ad vitimum. Sed g ſit hec.i.ĩcõ̃ica vilis hoc habet ex eo ꝙ ſuſcipit᷑ in mã. Sed qꝛ mã apis

Septimi nata eſt ſuſcipere plures formas ᷣm dinerſas partes eils ideo forma non poteſt ſuſcipi in materia. niñ in hac mate ria que eſt hec per diuiſionem ⁊ diſpoſitiones. Jdeo quã titas requiritur ad indiuiduationem foꝛme noñ per ſe ⁊ itrinſece:ſʒ acciitaliter ⁊ diſpoſitiue vrinfra declarabitur. Vi alberius dicẽs ꝙ mã eſt ſufficiens pᷣnn indiuiduatio nis ipſius foꝛme:loqtur de p̃ncipio ꝑ ſe⁊ itrinſ eco · Ideo poſitio eius vera eſi ⁊ ſuſtimubilis ſi bñ mnrelligat᷑. Si.n.
titas ꝑ le cõcurreret ad indiuiduationẽ foꝛme materia⸗
ls vt· ipla foꝛma materialis ꝑ eã redderet᷑ incõicabilis ſequeret᷑ ꝙ nulla foꝛma materialis apta nata ſuſcipi ĩ m teria:poſſet reddi incõicabilis ⁊ indiuiduari niſiꝑ quanti tatẽ:cuʒ illud quod cõuenit alicu ꝑ ſe inſeparabile ſit ab eo. Sed ↄs patereſſe falium. Main ſi deus crearet ſolus vnã maſſm terre que apta nata eſſet fuſcipere vnam foꝛ⸗ mã tmñ:illa foꝛma ſuſciperet᷑ in mã tota ⁊ nõ in aliqua ꝑte
diuila ab alia ꝑ quãtitatẽ· Et ti illa foꝛma diceret᷑ hec.i· cõicabilis ⁊ diſtingueret᷑ ab oĩ alio ab ipſo. Mõ ergo reg Fitur diniſio quãtitatis ex parte foꝛme. Sed requmitur ex
parte materie que nõ eſt apta nata ſuſcipere vnã foꝛmaʒ fed plures in diuerſis partibus eins. Que diuerſitas par⸗ tiũ materialiuʒ eſt ꝑ diuiſionem quãtitatis antecedenter
⁊ cõcomitãter: vt infra dicetur. Magis.n. quãtitas ↄcur⸗
rit ad hoc ꝙ ſit pluralitas idiuiduoꝝ ſub vn ſpecie: q; ad
indiuiduationẽ ſoꝛme ᷓᷣm ſe. CWed ʒ pꝛedicta ĩſtabat di ſcipulus adducens quaſdã rat ones ſcoti in ⁊0ſentẽtiarnʒ di z. q.4 · ꝓbãdo ꝙ quãtitas nõ cõcurrat ad idiuiduatio nẽ. Mã in qualibei cooꝛdinatione pᷣnlali ſunt aliquã que ꝑ tinent ad iliã cooꝛdinatiõem:circũſcripto quocunqʒ alio:
qð nõ eſt aliquid illius cooꝛdinatiõis eſſentialiter· quiai
le cooꝛdinatiões ſunt pꝛimo diuerſe· Sʒ in quãlibʒ cooꝛ dinatiõe ſicut eſt dare pꝛimũ pꝛedicatũ de quo nihů pᷣdi⸗
eatur:ita eſt dare inimi ſubiectũ qð nõ pꝛedicat᷑ de alio vt patet po poſterioꝝ quod quidẽ d̃ ſingulare ſiue indiui duũ. Ergo ſingulare ſiue indiuiduũ eſt in qualibet cooꝛdi
natiõe ꝑ nihil alind alterius cooꝛdinatiõis. Etꝑ cõſequẽs quãtitas nõ eſt ᷣncipium indiuiduatõis. ¶ ⁊ In qus libet cooꝛdinatiõe circũſcripto quocunqʒ alio eſt rõ ſpe
ciei. Ged deratiõe ſpeciei eſt ꝙ ſit de pluribus idiuiduis edicabile. Ergo in qualibet cooꝛdinatiõe põt inueniri i
trinſece indiuiduũ. Et ſic idẽ quod pꝛiꝰ. CP 30. Infimũ
ſubijcibile recipit per ſe pᷣdicationẽ ſuperioꝛis. Sed ens
per acciis inquãtũ hmõinulliꝰ ꝑ ſe recipit pᷣdicationem. Ergo infimũ ſubizcibile. vʒ indiuiduũ nõ põt eẽ ens per accñs. Et ꝑ cõſequẽs nõ includit quãtitatẽ. Et ſic idem vt
fupꝛa. Cicendũ g iſta argumẽta bñ cõcludũt ꝙ quãti
tas nõ cõcurrit eſſentiatr ad indiuiduationem foꝛme· ð cõcedimus etiã ᷣm Doc. S. vt infra hac eadẽ queſtione
patebit. NMð tumẽ cõcludũt ꝙ quãtitas nõ cõcurrat antece dẽter aut cõcomitatiue inſepãrabilr ad iplaʒ indinicuatio nẽ ſiẽ p̃determinata intelligunt᷑.nde nihil ad ꝓpoſituʒ.
„gitur pᷣncipale dicendũ ſicut dicit Ad pꝛimũ Merſoꝛis ſupꝛa de eſſe ⁊ eſſentia:
g ſecluſis oibus accſitibus a Soꝛte ⁊ platone:adhuc ſoꝛ tes ⁊ plato manerent duo indiuidua:quia in quolibet eo⸗ rũ eſſet mã ſignata:qꝛ illa mã retinet ſuã ſigmſicationem: quã pꝛiꝰ habuit ſub quãtitate ratiõe cuiꝰ eẽt determinata ad eſſe particnlare.hec ille. Mel dicendũ ꝙ ſecluſis oĩbus
accitibus adhuc ſoꝛtes ⁊ plato remanerẽt duo indiuidua in eſſe methaphyſico diſtincta foœꝛmaliter ꝑ ſuas foꝛmas · Mõ tamen manerẽt duo indiuidua in eſſe naturali ⁊ phy
ſico aut nethaphyſico:⁊ hoc ꝓpter inſeparabilẽ cõcom⸗ tantiõ quãtitatis ad eſſe indiuiduale mãle. Mõ tñ pꝛopter
hoc ꝙ quãtitas eẽt pars intrinſeca idinidui vi innuit do. San· in tractatu de indiuiduatiõe materie dicẽs ꝙ quan⸗ titas terminata dicit᷑ pꝛincipiũ indiuiduatiõis: qꝛ cũ eã cõ comitet᷑ inſeparabiliter: determinat eam ad hie a hunc. hee ille. T d ⁊n dicendũ ꝙ in ipſa vnone foꝛmne ſubſtã tialis deſtruit᷑ quãtitas que ſtetit ſub foꝛma abijcienda ꝑ
acciis ad deſtructionẽ ſui ſubiecti:⁊ introducit᷑ cuʒ foꝛm imroducenda alia quãtitas in numero.ñ ſieut nã nũq;
manet ſine foꝛma:ita nunq; inanet ſine. quãtitate. Mue ꝗ
Metha.
dẽ quãtitas ant antecedenter aut cõſequenter ſicut accis 1
ſeparabile ↄcurrit ad introductionẽ foꝛme. Nõ autẽ irin ſece ⁊ eſſentialiter. ¶ Sed dicebat diſcipulus. Si indiui duũ difiniretur in eins diffinitione ponerentur ꝓpꝛieta⸗ tes indiuiduales vt ſepius dicit Boc. S. Midet᷑ ergo ꝙ quãtitares ſin de intrinſeca ratione indiuidui. ¶ vicen dũ ꝙ ĩdiuiduũ accipit᷑ dupliciter. Ano in ſenſu cõpoſi to.vt.ſ.eſt quoddã quãtuʒ ⁊ quale. Et ſic cõditiones indi nidnales ſunt de ratione indiuidui ſicut cõſiderãdo hoĩeʒ
glbũ vt albus eſt:ſic albedo eſt de ratione hominis albi.
Et ſic intelligit᷑ dictũ Moc. S· Alioꝰ accipit᷑ indiuidunm materialiter ſine in ſenſu diniſo: vt.ſ.eſt/ quoddam cõpoſi tum ex materia ⁊ foꝛma ſubſtantiali. Et ſic pꝛedicte cõdi tiones nõ ponunt᷑ in ratiõe indiuidui. Nel dicendũ ⁊ me lius ꝙ aliquid pomtur in ratione alicuius duplicit. Unoꝰ ſicut pertinẽs ad eſſentiã eius. Alioꝰ ſicut inſeparabilr con comitans eſſentiam rei. Et hoc ⁊ꝰ modo ſi diffiniret indi niduũ:ponerent᷑ cõditiones indiuiduales in diffinitione eius nõ autẽ pꝛimo mõ. CAd zn dicendũ ꝙ materia nõ eſt ſufficiens pꝛincipiũ incõicabilitatis: niſi ſi hec mã diui ſa ah alia parte materie.qð nõ fit niſi per quãtitatẽ. Unde quãtitas aliquo mõ cõcurrit ad ꝑfectã indiniduationẽ for me. CAd 4mn dicendũ g quãtitas nõ regrit᷑ ad idiuidua tiõem ſoꝛme pꝛopter diſtinctionem foꝛme ab alia foꝛma aut indiuidui ab alio indiuiduo loquendo de diſtinctione formali: ſed ſolũ regrit ad hoc ꝙ ꝑ eins diniſionẽ quãti tatius mã reddat᷑ hoc ⁊ determmata cũ diſpoſitionibus
alijs ad ſuſceptiòem foꝛme. Uñ ſine diſcretiõe intellectꝰ
alig aſſerũt ꝙꝛper ſolã quãtitatẽ vnñ indiuiduũ difen ab alid. ã Doc. S.ſupꝑ boetio de trinitate 3 tales ſic ait ·q.
· ar·⁊0. Ficut partes gñis ſunt materia ⁊ foꝛma ita par tes indiuidui ſunt hec materia ⁊ hec foꝛma. Vnde ſicut dinerſitatem in gie ⁊ ſpecie facit diuerſitas materie ⁊ for
me abſolute:ita diuerſitareʒ in numero facit hec foꝛma ⁊ hec materia.hec ille. ¶Ad Im.dicendũ gꝙ ipſius indiui dui ſunt ſolũ duo pꝛincipia intrinſeca. Tñ pꝛeter illa reg rit᷑ quãtitas pꝛopter rationẽ iã dictã. CAd õn.dõm ꝙ bene pꝛobatur ꝙ materia eſt pꝛincipium non tamen ꝙ ſit ſufficiens pꝛmncipium indiuiduationis. Onod cõcedimus APt per hoe patet ſolutio ad omnes alias rationes ſequen tes. C Bed quia argumentum poſt incontrarium addu/ ctum videtur concludere g materia nullomodo ſit pꝛin⸗ cipium indiuiduatioms.ideo reſpondendum eſt ad ip̃m ſicut dicit Doc. San.in tractatu de indiniduatione ate⸗ rie vhi ſic ait. Sed ſciendum eſt ꝙ impoſſibile eſt ſoꝛmã vniri materie quin ſit particularis ⁊ ꝙ ſequatur qnãtlias determinata per quem modum materia non eſt vltra cõ mnnicabilis alicui alteri foꝛme:qua hec quantitas cum alia foꝛma repermri non poteit cum eadem determinalio ne. Ideo materia non eſt cõmunicabilis Vm eandeʒ ratio nem ſitut eſt foꝛma. Ratio enim materie ſub foꝛma ala⸗ eſt alia a ratione ſua ſnb alia forma.quia certificatui.ratio
ſua per determinationem quantitatis que in diuerſa pꝛo
poꝛtione regritur ad dinerſas foꝛmas. Eſſentia tamẽ n terie non dierſificatur ſub diuerſis foꝛmis ſicut ſua ralio MRatio enim materie nõ eſt vna ⁊ cõmunis ſicut ſuaẽ eẽn tia. Ratio vero foꝛme in diuerſis materijs eſt vna: licet eſſentia ſit diuerſa· Et communitas que eſt ᷣm eſſenie⸗ tmñ que eſt ipſius materie ⁊ non vᷣm eandem rationeʒ:nð impedit materiam eſſe principium indiuiduationis. Vn⸗ de foꝛme ſubſtantiales indiniduantur per materiam pri⸗ mam que eſt earum ſjbiecium · hec ille foꝛmnaliter. TUbi ſupra in VMoctoꝛe Sancto. N„3r17 ie procedit · l⸗ S ſecundum hrwirn ſit principinʒ indiuidustionis per je ſufficiẽs · 8 am illud quod eſt principius indiuiduatio nis eſt poſt ſpeciem. Sed poſt ſpeciem non eſt reperire niſi indimdus. Ergo deſcenſus a ſpecie ad indiudua fit per tale principinm indiuiduationis quod pꝛincipium eſt canſa multiplicationis indiuiduoꝛum. Tale autem
principium eſt quantitas. Ergo opoꝛtet ꝙ quãntiids ſt principium
=
—
———
— nj* ſricm ſchinht ün iuinn unbeg juyini iiiins ſsſ n⸗ wüpna
—
.
ituien
uniyen wülin
ſcho iyichn wunim Adäne ſin kgu duui winn inmn dudhen inny tiichn Apoſt icd (conſd lonen ſuqod nuen
S—= —
—
——=
———
—
—
— —
——— — S—.
E—— 5—
——

. . S ₰
St
85 ,
—
— „
Queſtio
principiũ indiuidnationis materie. C;ᷓ ꝛo. Nlud en ðn
cipinʒ indiuiduatiõis: qð eſt pᷣncipinʒ deteriminãdi indi uidunum ad hic ⁊ nunc: cum hoe ſit de ratione indiuidui. Sed quãtitas eſt hniuſmodi. Jgitur xẽ. C 30. Indini
duũ eſt að eſt in ſe indiuiſum ⁊ diuiſum ⁊ quolibet alio.
Frgo illud eſt pꝛincipiũ idiuiduatiõis quod eſt pꝛincipiũ vntalis ⁊ diſtinctionis indiniduoꝝ adinuicẽ. Bed quanti
ts eſt hmõi. Igitur að. Matet minoꝛ qꝛ vnũquodqʒ di⸗
cilur vnñ ab vnitate. Et ſimir diſcretũ. ʒ vnitas eit p̃n cipiu numeri:⁊ numerus cauſat ex diuiſione cõtinui. Er
go quãtitas eſt pꝛincipiũ vnitatis ⁊ diſcretionis idiniduo
rũ·Cp 4Qnod ↄnenit alicni ꝑ ſe nõ cõuenit alteri niñ
ratiõe ipſius. Ged dinidere aliquid in partes eiuſdẽ ratio
nis per ſe conuenit quantitati.y.methaphyſice. Igit ⁊c. Cp Hic ignis differt ab alio igne. Jed nõ per mʒ neq; per foꝛmã.rgo per aliquod adduũ. uod non po
teſt poni niſi quantitas. Si vero dicatur ꝙ differt qꝛ hec
pars ignis nõ eſt illa.idẽ ſequit qꝛ illa diuiſio nõ eſt niſ ꝑ
quãtitatẽ. Igit᷑ ⁊c̃. CSed incõtrariũ arguit᷑. Ilud quod
eſt per ſe cõmune ⁊ cui per ſe cõuenit ratio pᷣdicabilis nõ pᷣteẽ ꝑ ſe pꝛincipiũ indiuiduationis. Sed quãtitas eſt hu⸗ iuſmodi. Jgitur ⁊c̃. C; s.mne acciis indiuiduatur ad indiuiduationẽ ſui jnbiecti:⁊ per ↄſequens nõ indiui⸗ duat ᷣm. Bed quantitas eſt accidens. Igit᷑ quantitas nõ eſt vꝛincipiũ indiniduationis. T P Illud quod eſt ꝑ
ſe natũ ſuſcipi in alio:non eſt pꝛincipii indiuiduatiõis.ſed qnãtitas eſt hmõi. Jgitur ⁊c̃. CP S. Nlud eſt pᷣncipiũ
indiniduatiõis: quod eſt pꝛincipiu indinicui. Sed quan⸗ titas nõ eſt pꝛincipium indiuidui.quia ſba nõ depẽdet in
eſſe ab accidente. CP 9o. Si ſic: ſequeret ꝙ ſeciuſa quã/ tuate: nulla penitus eſſent indiuidua de genere ſe. Sʒ cõ
ſequens eſt falſum vt ſupꝛs cõceſum x̃̃.
R dicenduʒ ꝙ Egidins de roma Reſpo N deo videt᷑ velle ꝙ quãtitas ſit ſuffi ciens pꝛincipium indiuiduationis pꝛopter rationes addu
ctas ante incõtrarium. Sed hec opiniorepugnat doctri⸗
ne. BPoc. an. ⁊ veritati. Nã de ratione indiuidui eſt ꝙ ſir hoc aligd incõicabile. Ged foꝛma nõ reddit᷑ incõicabi
lis. ꝓpter quãtitatẽ ſolũ.qꝛ quãtitas eſt cõis vᷣm rationeʒ
ad indiuidua plura ſub ſe:ſicut foꝛma ſßalis.iñ quanti⸗ tas nõ poteſt eſſe ſufficiens pꝛincipiũ indiniquatiõis:ſicut latius ꝓbant rationes adducte poſt incontrariũ. inde di⸗ cẽdum eſt ꝙ quantitas eſt pꝛincipiũ indiuiduationis vtʒꝓ bãt rationes in pꝛincipio articuli adducte ⁊ nihil aliud.iñ
nöõ eit ſufficiẽs pꝛincipinm indiuiduationis pꝑ ſe vt ꝓbant
rationes poſt ĩcontrariũ adducte. ¶ Pꝛo cuiꝰ maioꝛ de caratione conſiderãdum eſt ᷣm Poc. Sã.in tractatu de indiniduatione materie:ꝙ in indiniduo duo ſunt ↄſiderã da: vʒ illud quod cadit ſub ratione indiuiduali: ⁊ illud qð cadit ſub ſenſn exterioꝛi. Mlnd.n.gꝙ cadit ſub ratione indi niduali: eſt hoc aliquid ꝑ naturã materie. Sed illud quod cadit ſub ſenſu exterioꝛi:eſt hoc aliqd per quãtitateʒ. Qua liter autem hoc ſiat:clare pʒ per verba que ibideʒ addu⸗ cit ſie dicens. Jydiniduũ apud nos in duobꝰ conſiſtit. Eſt ennn indiuiduũ in ſenſibilibus ipſun vltimum in gene⸗ re ſbe quod de nullo alio pꝛedicatur. t ipſum eſt pꝛima ſa fm vhm ⁊ pꝛimũ fundamẽtum oium alioꝝ. Natura
autẽ foꝛme materialis cum non poſſit eſſe hoc aligd com
pletum in ſpẽ cuius eſt ſolũ eſſe incõicabile:eſt multis cõi cabilis qᷓ;tum eſt ad ipſam rationeʒ ſuam. Incõicabile ve
ro eſt ſolũ de ratione ſuppoſiti:qð eit hoc aligd comple
tum in ſpecie. Qnod tali foꝛme non ↄpetit. ſdeo quãtuʒ eſt de ratione ſua cõicabilis eſt vt dictum eſt · Aõicatio au tẽ ſun eſt ꝑhoc ꝙ recipitur in alijs. Ideo quãtũ eſt de nã tura ſua ſimul rẽcipitur in multis vm vnã rationem cum
Vna ſit ratio ſpeciei inoĩbus indiuiduis. Sed qꝛ ipſa eſſe
non bʒ vt dictum eit qꝛ eſſe ſoluʒ eſt ſuppoſiti:ſuppoſitũ
.
autẽ eſt incommunicabile:ideo ipſa foꝛma materialis di⸗
nerſificat᷑ vᷣm eſſe in multa incõicabilia manẽs vna m ra
tionẽ multis cõicata. Sua autẽ recepnio eſt in materia qꝛ ipſa materialis eſt. Ex quo pʒ ꝙ de natura ſua ſibi reling tur vnitas rationis in cõicatione ſua:⁊ ꝙ reddit᷑ incõica
bilis er eoꝙ recipit᷑ in materia ⁊ ꝑ receptionem ſuam in nateriã efficit᷑ indiuduũ: quod eſt pꝛimũ fundamenumn ingñe ſbe vt ↄpletũ ſm alioꝝ pꝛedicabiliũ. In via auteʒ Slationis ſemp incõpletuʒ pꝛins eñt ↄpleto. Id ergo qð eſt m pꝛimni oĩo in vta gfationis incõpletuʒ ꝙ de nuilo alio ins glis pꝛedicat᷑.ſ.materia neceſfrio eft pꝛimum pꝛmncipmũ incõicabilitatis qð eſt Ppꝛinz indiuidui. Iliud eſt in quo ſaluar᷑ natura idiuidui apud nos determinatio eius· vz ad certas partichlas tẽpoꝛis ⁊ loci. Et ſic ꝓpꝛũ eſt ſibi eẽ hic ⁊ nũc.t hoc determinatio debet ſibi ratio ne quantitatis deterininate. Ideo materia ſub quantitate terminata dicitur principiũ indiniuationis. Materia.n. ſola eſt pꝛimũ pꝛiocipiuʒ indiuiduatiõis quo ad illud in quo ſaluat᷑ ratio ptimi in gñe ſpe:quod tñ ĩpoſſibile eſt re periri ſine coꝛpe 7 quãtitate. Ideo quãtitas terminata di cit. Pꝛincipiũ indiuidnationis:nõ ꝙ aliquo modo ſit ÿm ſuũ quod eſt pꝛima iba ſed cus eam ↄcomitet᷑ inſeparabi liter determinat eã ad bic ⁊ nũc. lud ergo ꝙ cadit ſub ratlone ſingulari: eſt hoc aliqd per naturã materie. Puod autẽ cadit ſub ſenſn exterioꝛi: eſt tale per quãtitatẽ.hec il⸗ le foꝛ maliter ⁊ valde gloꝛioſe. Ex qbuſ elicit ꝙ foꝛma hʒ Pſt incõicab. lis ꝑ naturam materie. Et ꝙᷓ ſit talis foꝛma ſic determinata ad hic ⁊ nunc hʒ per quantitatẽ:nõ ꝙ ip̃a quãtitas ſit de ratione ipſfius forine aut indiuidui: ſee qꝛi ſeparabiliter eã ſegtur in materia. licit᷑ etiã qᷓ; vna for⸗ ma nõ differt ab alia ſub eadẽ ſpecie diſtinctione foꝛmali P duãtitatẽ: ſed ſolnʒ ꝑ eã tãq; ꝓ aliquod accis quod ei in ſeparabiliter ↄcomitat᷑ ſicut hõ per riſibile diceret᷑ accita liter differre ab aſino. Quali auteʒ intelligat ꝙ quantitas determinata ſit pꝛincipiuʒjindinicuationis:patebit ĩ alio articulo. C Gʒ cõſiderãdum eſt ꝙ ſi Egidius dicere vo⸗ luit ꝙ quantitas ſit principiuʒ ſuſjiciens indiuid nationis quãtuʒ ad ĩcõicabilitatẽ ⁊ quãtuʒ ad determinationeʒ ad eẽ hie ⁊ nunc ſiue quãtuʒ ad diſtinctiõeʒ:ſic ſua opiniò nõ eſt ꝓbabilis. Sed ſi velit dicere ꝙ quãtitas ſit de ſe pri⸗ muʒ indiuiduationis quãtuʒ ad determinationẽ ſine diſti ctioneʒ numeraleʒ quãtitatiuã plurinʒ idiuiduoꝝ ſub vna ſpecie ſie poſitio eiꝰ vitatẽ includit. t iſtoꝰ nõ diſcrepat a vera opinione Moct. Sancti.
ergo dðm ꝙ quãtitas eſt pᷣnci⸗ Acd pimum pinʒ guren ſpe⸗
cielad indiuidua. ⁊ per ↄnñs diſtuctiõis. Võ iñ eit cã in⸗ cõicabilitatis: cũ ipſa ſit ᷣm ſe cõicabilis.ñ argn bi cõ̃
cludit ꝙ quãtitas eſt pᷣnn idiudnatiõis:ſʒ nõ ꝙ ſit ſuffi⸗
ciens pᷣnn.Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad ꝛmn TAd zm. dömg quãtitas eſt Pnn vnitatis accntalis ĩdimduoꝝ ⁊ diſcretio nis eorundẽ. Bʒ nõ eit pᷣnn ĩcõicabilitatis vt dictum eſt. ¶Ad 4 dðm ꝙ argnn ↄcludit ꝙ quãtitas ſit pᷣnn indi uiduatiqis q;tuʒ dd diuiſionẽ matẽrie quãtitatiuã nõ autẽ qtnʒ ad icõicabititatẽ. Nerũt lʒ diuiſio q;titatina conue⸗ niat ꝑ ſe qnãtitati:tij diſtinctio foꝛmalis ĩtrinſeca ↄucnt i diuiduis ꝑ ſuas formas. C Ad.dðm gꝙ hic igns dif⸗ fert ab alio igne diſtinctione numerali foꝛmali p ſuã for⸗ mã ſbaleʒ. Sʒ diſtinctiòe qᷓ;titatina ⁊ numerali diſtingui tur ꝑ quãtitatẽ · Nnod autẽ ſit ponẽda d iſtinctio foꝛmalis
que nõ ſit ſpecifica ſʒ nõ numeralis: pʒ ꝑ oct. S. ᷣm ꝙ adductum eſt in pᷣma pte huius opis.li..q.ꝛ⁊9.ar.vlti.
vbi q̃rebat an q̃libet diſtinctio formalis faciat diſtinctio⸗ nẽ ſpeciicã. Sʒ qꝛ argumẽta icontrariũ adducta videntur
velle ↄcludere ꝙ quãtitas nulloꝰ ſit pᷣnn ĩdiuiduatiõis iõ
ab ea rñdere opʒ. ¶ Id primuʒ igit dõm ꝙ duplex eſt forma pluribꝰ cõicahilis. Mna q̃ ĩſuo ꝓprio gne non hʒ
pᷣnn ĩicõicabilitatis. Et talis nõ põt eſſe pᷣnmn indiuiduatio
nis nec q;tuʒ ad icicabilitatẽ nec q;tuʒ ad diſtinctionem quãtitatmã: ſʒ bñ põt eẽ pᷣnn cognoſcẽdi diſtinctionẽ indi uiduoꝝ vt dicit dpoc. P.ſup boetio de trinitate.q.. ar. 20. Alia eſt forma que ⁊ ĩ ſit cõis in ſe:tñ hʒ ꝓpꝛiã rationẽ idiniſionis ex ſeipſa.ſicut eſt quãtitas dimenſiua. Et talis bene eſt principium indiuiduationis quantum ad diſtin⸗
ctionem ⁊ determinationem mumeralem:licet non quan
tum ad incõmunicabilitatem. Vnde Poctor Sanctus
ſuper Woetio vbi ſupra adducẽs hoc argumẽtũ ſic dicn.

C ʒn dům ꝙ de ratiõe indiuidui eſt ꝙ ſiin ſe indiui fuʒ ⁊ a alijs vltima diniſiõe diuiſum· Mullũ aut aechs hy in ſe pꝛopꝛã ratiõem indiuiſiõis niſi quãtitas. ñ di⸗ mẽſiões ex ſe ipſis hit quãdã ratiõeʒ indiuiduatiois m ſ.determinatũ ſitũ ꝓnt ſitus eſt dria quãtitatis · Et ſic di mẽſio hʒ dupliceʒ ratiõem indiniduatiõis. Unã ex ſubie cto: ſicut ⁊ quodlibet aliud accũs. Et aliã ex ſeipſa inquã⸗ tũ hʒ ſitũ. Natiõe etiã cuiꝰ abſtrahit᷑ a miã ſenſibili. yma⸗ ginamur. n. hanc lineã: ⁊ hunc circulum. Et iõ recte mãte rie cõuenit indiuiduare oĩs alias foꝛmas ex boc g ſubdit ili foꝛme que ex ſeipſa hʒ indiuiduatuõis ratiõem: ita ꝙ etiam ipſe dimẽſiões terminate que fundant᷑ in ſbo iã cõ pleto:indiuiduant᷑ quodãmodo ex mã iaʒ indiuiduata ꝑ dimenſiões interminatas ſic pᷣintellectas in mã. hec ille· Ex quo habet᷑ qꝛ magis quãtitas dicit᷑ pꝛincipiũ indiui⸗ duatiõis qᷓ; alia accitia indiuidui:⁊ qualiter quãtitas idi⸗ niduat᷑ ꝑ ſÿm ⁊ etiã per aliqd ſui gůis ⁊ qualiter mã idi niduat᷑ per dimẽſiões interininatas. Ct per hoc patet folutio ad 2m. ⁊ zm. Ged ʒ pꝛedicta adduxit diſcipulus re
cum Icoti dicens. Nam ſi quãtitas eſſet pꝛincipiũ indi
niduationis: opoꝛteret ꝙ eſſet de ſe hec⁊ per ↄis diſtin⸗ cta ab alia. Et ſic ſi due quãtitares eſſent due foꝛme:ſeque rer ꝙ diſtinguerent᷑ ſpeciſice. Mel pꝛopoſitio Voct. S. nõ eſt vera.vʒ ꝙ ois diſtinctio foꝛmalis eſt ſpeciſica. Di⸗ cendum ꝙ quãtitas dimenſiua ex ꝓpꝛio ſuo gñe hʒ g ſit pec ⁊ nõ illa. Nec tñ ſeqtur ꝙ diſtinguat᷑ ſpẽ ab alia: quia vt ſepius adductũ eſt in pꝛima parte huins operis in.F. gq. ⁊9.ar. vlti. nõ oĩs diſtinctio duaꝝ foꝛmarũ eſt diſtinctio ſpecifica:ſed ſolũ illa que e vᷣm diuerſas ratiões foꝛmaꝝ Vnde argumẽtũ ſupponit falſuʒ: ex ꝓcedit er falſo intel⸗ lectu pꝛedicte pꝛopoſitiõis. ¶d n dicendũ ꝙ ſecinſa quãtitate: nulla ſunt indinidua de genere ſhe in eſſenume rali ⁊ in ſeniu cõpoſito ↄſiderata nõ qꝛ quãtitas eſſentiali ter ⁊ imrinſece ↄcurrat ad indinicuationẽ ſed qꝛ inſepara⸗ biliter cõcomitatur foꝛmã in mã ⁊ antecedit introductio nem foꝛmne:q̃ nõ p̃t recipi niſ in mã tali⁊ talr diſpoſita. ¶Vbi ſupꝛa unpertinenter.
int ſic ꝓcedit. Midetur ꝙ tei tum materia ſignata quãtita
te nõ ſit fufficiẽs pꝛincipiũj indiuiduatiõis.Mã
e ſeparate ſunt indinidue. Ettñ in ipis nõ eſt mã. Ergo mã nõ eſt pᷣncipiũ indiuiduatiõis aliquo mõ. Cp ꝛ0. lud qð de nã ſpeciei eſt cõicabile multis. Gʒ mã ent de nã ſpeciei vt ſupꝛa dictũ eſt. Ergo eſt cõicabilis multis. Sed illud qð eit cõicabile multis nõ eſt pncipiũ indiuiduatiõis: cñ de ratiõe indiuidui ſit ꝙ ſit incõicabile ergoe.CP zo. dmniũ gliabiliũ ⁊ coꝛruptibiliũ mate ria eſt vna. vrgo ſi mã ſit pꝛincipiũ indiuiduatiõis:ſeque
tur ꝙ oĩa gjabilia ⁊ coꝛruptihilia int vnũ indiuiduũ.ſed
ↄñs eſt ð ſenſuʒ. Igit᷑ vð. C P 4 · Indiuiduũ dr eẽ col lectio accntinʒ que in alio reperiri non põt. Ergo accñtia ſunt pꝛmcipiã indiuiduatiõis. Et ſie non requiitur inã. TP J. In indiiduo nibil reperit᷑ niſi mã foꝛma ⁊ ac cidẽtia. Sed ſoꝛma nõ diſtinguit numeraliter ſed ſpeci ce. Similr mã nõ diſtinguit numeralr iʒ facit differre ge
nere. Illud ergo ꝙ facit diſtinctionẽ numeralẽ ſub aliqus
ſpecie eit accñs. Cũ ergo de ratiõe idinidui ſit ꝙ ſit diſtiin ctũ a quolibet alio:relinquitur ꝙ accũtia ſint pꝛincipia idi niduatiõis ⁊ nõ mã. C õ· Si materia quõtitate ſigna ta eſſet pꝛincipiũ ndiuidnatiõis:ſequeret᷑ ꝙ ſoꝛtes ⁊ pla to nõ eſſent eiuſdẽ ſpẽi ſi ab eis ſepararent᷑ quantitates ⁊ alia acciitia. Bed hoc eſt falſum. Ergo ã. Patet ↄñtia. Vuia vbi nõ eit cã pluralitatis pluriũ ſub eadẽ ſpecie.ibi nõ pfit eẽ ꝓlnra eiuſdẽ ſpeciei. Et ſic eſſent diuerſaruʒ ſpe cierũ. N 7. Quantitas nõ põt eẽ cã vnitatis. Ergo nõ põt eſſe pꝛincipiũ indiniduatiõis pʒ accñis.qꝛ cũ res aite rius gñis nõ poſſit eẽ alicui pꝛincipiũ eẽndi.ſequit᷑ ꝙ quã
—
titas nõ poterit eſſe cã vnitatis idiuidui. NP ðꝰ. Subſtã
tia p̃cedit acciis a toto gie vt ſupꝛa exꝑꝛeſuin eſt. Ergo
añ qðcunqʒ accñs eſt indiuiduũ de giie ſbe. C 90. ã eſt pꝛioꝛ effectn · Si ergo quãtitas eſſet cã induniduatiõis ſoꝛme · ſequit᷑ ꝙ quantitas pcederet foꝛmã ſbalem.qð eſt
5 Doct. S.⁊ phm in pꝛincipio hhius ſepttmi. Igit᷑ ã. Leca.
Cð 1o. Actiones ſunt ſuppoſitoꝝ ⁊ indiuiduoꝝ. Sʒ ſa cauſat accñs.ſimitr ſubſtãtia eſt cã quãtitatis. Ergo indiui duũ de gñe ſe pꝛecedit quãtitatẽ. qꝛ cã effietens pꝛecedi fuñ effectũ. C Sed incõtrariũ arguit. Illa ſunt idem nu mero quoꝛũ imã.eſt eadẽ · ergo illa quo? materie ſunt di nerſe: differunt numero. Sed talis diuerſitãs materie nõ poteſt eſſe nifi per quantitatem.ergo materia cum quanti tate eſt pꝛincipium indiuiduauò is. Reſi ödeco dicendũ ꝙ mã ſignata quantitate
P dicit᷑ eſſe ſufficiens pꝛincipuʒ in dinidnatiõis. nod ſic pʒ · Qnia illud eſt pncipiũ indiu duatiõis qð poteſt reddere foꝛmã incõ̃icabilẽ: ⁊ materã
reddere hãc ⁊ diuiſaʒ ab alia mã. Sed mã ſignata quanti
tate ei hmõi. Igit᷑ ⁊c̃. CP ꝛ0 · Illnd eſt lufficiẽs pꝛinci pium indiuiduatiõis: a quò incidit actio inteliectus agen tis abſtrahentis a quãtitute particulari fᷣm ꝙ cadu ſub ali qua poꝰ cognitiua · Sed a m ſignata quantitate incipit ta lis actio. Jit᷑ ⁊c̃. C ꝛo cuius declaratiõe cõſiderãdũ eſt id qð dicit Voc. San.ſup boetio de trinilate. q. 4·. ꝛin coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Diuerſitatem in numero facit hec foꝛma ⁊ hec mã. Mulla autẽ foꝛma inqnãtũ hmõi eſthec ſe ipſa. Dico autẽ inquãi hmõi ꝓpter aĩam rationalem que quodãmodo ex leipſa eſt hoc aliqd:ſed nõ inquãtuʒ foꝛma. Intellectus vero quãlibet foꝛimnã quã poſſibile eſt recipi in aliquo ſicut in mã vel ſicut in ſbo naus eit autri⸗ Unde foꝛma ſit hec b hoc g recipitur in mã. Sedcũ mñ in ſe cõſiderata ſit indiſtinctà nõ põt eſe ꝙ foꝛmã in ſe re⸗ ceptã indiniduet niſi ᷣm ꝙg eſt diſtinguibilis.mõ.n. foꝛ⸗ ma indiuiduat᷑ per hoc ꝙ recipit᷑ in mã:niſi quatenus re cipit᷑ in hac materia veliila diſticta ⁊ determinata ad hic z nũc. Materia antẽ nõ eſt dmiſibilis niſi ꝑ quãtitatẽ. vñ phs dicit pꝰ phrſicoꝝ ꝙ ſubimota quãtitate remauet ſub ſtantia indiniſbilis. Et ideo materia efficit hec ⁊ ſignãti ßᷣm g eit ſub dimenſiõibꝰ non ꝗdẽ terminatis. Mã dimẽ ſiones terminate nõ pñt eſſe pꝛincipiũ indiuiduatiõis. cũ enim tales dimẽſiones varient᷑ freanẽter circa indiuidui ſequeret᷑ ꝙ indiuiduũ nõ ſemper remaßeret ideʒ nume ro. Sed ex diuẽſionbꝰ interminatis efficit᷑ mãterà hec x ſignata. Et ſic materia ialier ſignatã indiuiduat fonna Et ſic ex materia cauſat᷑ dinerſitas vᷣm nun erũ in eadem ſpecie. hec ile. N Sed hic oꝛit difficultas in Vocto · B. NMas in tractatu de indiuiduatione materie expꝛeſſe dicit oc. S. vt ex adductis pʒ ꝙ quãtitas terminatã eit pꝛn cipiũ indiuiduatiõis. Buper boetio vero de trinitate v iã adductũ eit dicit ꝙ quantitates ſiue dimenſiões inter minale ſunt pꝛincipiũ indiuidnationis. Et ſic videt ꝙ ſt ᷓdictio. C Picendũ ꝙ tris cõſiderãda ſunt in qualibʒ iai niduatiõe foꝛme marerialis que cũ alijs ↄuenienlãm bz in eadem ipecie ᷣm Voc. B. ſi dicta eils eſficaciter cõſi derent᷑. vʒ gꝙ foꝛms ſit determinata ad hec ⁊ nüci à ſit incõicabilis:⁊ ꝙ ſuſcipiat᷑ in determiniã parte maerie ⁊ nõ in alia.pᷣmũ hʒ a dimenſionibus terimn inatis ſimn introducunt᷑ cũ forina bali ſimultate tempoꝛis:licei no ſi mul ſimultate nature.am accipit ex hoc ꝙ recipit᷑ in můle ria ſignata. zm vero hʒ a dimenſionibꝰ interminatis pꝛece dẽtibus introductionem foꝛme ſi nbſtantialis. Dne coiru pũtur aduemiente ipſa foꝛma. Que dicunti interminate per reſpectũ ad foꝛmã introducendã lz realiter dicant ter minate per foꝛmã abijciendã vt ſupꝛa dictũ eſt cuʒ dẽ di mẽſionid interminatis agebat᷑ · Merbigià Ad hoc ꝙ ex ſemine ab aſino grante debeat gñari indiniduũ de genele ſte ⁊ ad hoc ꝙ foꝛma brunelli ganda vel inroducẽdà ſit indinidua: opʒ ꝙ talis materia ſeminis ſi diuiſas in teria alia in qna introducẽda eſt foꝛm Briſelli. Alin differẽter foꝛma cninſlibet introduceret᷑ in materi 2 autẽ diniſio fit per dim ẽſiones interminatas que un 1 foꝛmna feminie per reſpectũ tamẽ queʒ hnt ad foꝛma vl timaʒ introducendam · Deinde opʒ ꝙ illa fœꝛms aſin ge nerãdi introduecat᷑ in tali mã ſic dite Oua ütur predi iméſiones mer n niente co:rumpũtur predicte dimehones in equmnt
buere pluribus qð eſt 5 ratiõem eins qð eſt hoc algd.
yuu vow ðn ſiu imu uui niii imnt Suit bundi uns zipu ninui unitd uin vizudi ſüiim uiti uun niw kimm zin titimi isüt wimic clnic pnnt nun cut ſuttn intuin
ſope it Knq
un Suren du. kuünt
—— ₰ S—
— S——— ——=— S S S=—

Queſtio
ſequlitur dimenſiones terminate: que hahẽt determina⸗
re ilã foꝛmam ad hic ⁊ nũc: vt ſub ſenſu exterioꝛi cadat. Sic ergo quãtitates dimẽſine interminate: antecedenter ↄcurrit ad indiuiduationẽ foꝛme. ꝙt quãtitates dimen⸗ ſiue terminate:cõcomitãter ↄcurrũt. Wateria vero ma terialiter ⁊ intrinſece. Ipſa vero foꝛma foꝛmali ⁊ etiaʒ intrinſece. ¶ Sed dicebat diſcipulus. Eadẽ qᷓ;titas eſt pꝛincipiũ diſtinctionis ⁊ determinatiõis. Ergo ↄcoꝛdan tia nulla. C icendũ ꝙ lʒ ipſe dimẽſiones materie ſint determmationes einſdẽ materie ad hic ⁊ nũc:nõ ti ſunt pꝛincipia determinatiõis ad hie ⁊ nũc einſdẽ foꝛme itro·
ducende niſi diſpoſitine. ¶nde aliud eit aſignare pꝛinn determinationis foꝛme introducte:et aliud ipſiꝰmaterie in qua foꝛma debet ĩtroduci. Et hoe ſepius legẽdo diri
mus:ꝙ de indiuiduatiõe foꝛme poſſumus loqui dupli⸗ citer · Eno qᷓ;tum ad ipſuʒ indiniduari. Iſioo qᷓ;tuʒ ad ipſuʒ idiniduatũeſſe. Si pꝛimoo:ſic quãtitates dimenſi⸗ ne iterminate ↄcurrũt ad eius idiuiduationẽ. Si ſcðooꝛ ſic quãtitates ſequẽtes foꝛmã que dicunt᷑ terminate: cõ⸗ currũt ad eius idiuiduationẽ:ſicnt quoddã inſepabiliter cõcomitans: vt ſepins iam dictũ eſt. CCõſiderandũ eſt etiã: ꝙ aliud eſt loqui de idiuiduatione foꝛme materia⸗ lis ⁊ eins diſtictione abſolnte: ⁊ aliud de idiniduatione foꝛme materialis ⁊ eius diſtinctiõe ab alijs indiniduis ſub eadẽ ſpecie. Nã dimenſiðes interminate neceſſurio ↄcurrũt antecedẽter ad idiuiduationẽ q;tuʒ ad diniſionẽ
materie: vt fiat dinerſitas pluriũ indiuiduoꝛũ qub eadeʒ
—
ſpecie. Mõ autẽ requirũtur ad ipſaʒ indiuiduationẽ foꝛ⸗ me:neqʒ ad diuiſionẽ materie:i quia talis foꝛma ðbet re cipi vbi nõ ſunt plurs idiuidua ſunt eadẽ ſpecie. Mã hic ſol eſt indiuiduũ de genere ſubſtantie incõicabile: ⁊ hoe aliquid indiuiſuʒ in ſe: ⁊ a quolibet alio diuiſum:ex hoc tamẽ nõ opʒ ponere ad idiuiduationẽ ſolis:aliquas dimẽ
ſiones iterminatas antecedẽter:ſed ſolũ ↄſequẽter que cõ
ſequũtur ipſaʒ foꝛmã ſubſtãtialeʒ in mã: ꝑ quas determi nat᷑ ad hic ⁊ nũc:lʒ intelligant᷑ pꝛecedere foꝛmã qᷓ;tũ ad aliquos gradus ſpeciticolſ. Nʒ dicebat diſcipulus.ſoꝛ ma introducẽda dů introducit᷑: vnit materie nude. Ael ergo illa mã eſt ſignata vel nõ. Si nõ ſit ſignata:ſequitur ꝙ nõ requirit᷑ ſignatio materie:ad hoc ꝙ falis foꝛma idi nidnet᷑. Manifeſtũ eſt. n. ꝙ ex vnione foꝛme cũ materia reſultat ĩdiuiduũ:ſecluſa ẽtiã quacũqʒ opatiõe itellectꝰ. Si autẽ ſit ſignata:hoc nõ erit ꝑ qᷓ;titatem: qꝛ nullũ acci⸗ dẽs mediat iter foꝛmã ſubſtãtialẽ ⁊ materiã pꝛimã. Re⸗ linquit᷑ ergo ꝙ erit ſignata ꝑ ipſaʒ foꝛmã. Et ſic nõ regri tur quãtitas ad indiuiduationẽ foꝛme. CAd hoc ridet quidã recẽs:in quadã queſtione quã fecit de nã indiui
duationis materie:q̃ ſic terminat᷑ ⁊ ſinit.ſec ſunt dile⸗
ctiſſime frater:que l impeditus in pꝛepoſita q̃ſtione ad
pꝛeſens dicere valui:qꝛ pauca dicere volui: vt inde ꝑpẽ⸗
das qualis Voc. S. doctrine debeat eſſe vindemia: q mihi pꝛincipiãti:tales dedit racemos:qui lʒ minimi ſint machinas tamẽ achileas ſoloflatu euertumt. Vale. ¶ In hac igit queſtione quã ſic finire volnit:ad inſtãtiam pᷣdi⸗ ctã diſcipuli ſic rñdet. Sic eſt imaginaduʒ ꝙ cum foꝛma nõ ſiat niñ in mã diſpoſita vt pʒ ꝛ0. de anima: mã autem hec diſponit᷑ ⁊ eſt hec ꝑ qᷓ;titatem coꝛrũpendaʒ:⁊ in illo inſtãti vltimo introducit᷑ alia quãtitas einſdẽ rõnis.aʒ nõ eſt dare pꝛimũ inſtans foꝛme introducẽde:vt pʒ. o. phyſicox. Euod gloꝛioſe declarat a doc. S. de veritate ·23· ar.⁊. ad.10n. Et.IAzt. q.IIz. ar.7.ad. Fm. Et. 3*.ꝑte „q7· ar.7. ad pᷣm. teʒ in. 40ſentẽtiarnʒ di. I2.q. ar. Et ſi querat᷑. Cũ materia ãttingat᷑ nnda a foꝛma: ꝑ quid eſt boc · ico ꝙ per quãtitateʒ. Nã in illo inſtãti in quo at⸗ tingit᷑ a foꝛina:eſt ub quãtitate coꝛrũpenda:⁊ introduci tur alia quãtitas. Mnde nõ eſt imaginanduʒ ꝙ in aliquo inſtãti: foꝛma materiã nudã attingãt in quo nõ ſit ſub qᷓ;ti tate· Nã tunc eſſent duo inſtãtia:⁊ ꝑ ↄſequẽs tẽpus me⸗ diũ:qð eſt flin: ⁊ 3 phᷣm.Mõ n.eſt ſenſus ꝙ foꝛma ani⸗ gat materiã nudã q̃ ſit ſine qᷓ;titate:ſed nudã.i.inter quaʒ ⁊ foꝛmã nihil mediat: quo ad pꝛimũ gradũ quem reci⸗ pit · Hec ille de vbo ad vᷣbů. Sed ſi qʒ recte ↄſideret: vi
Vigeſimaſecunda
debit manifeſte ꝙ in pdicta vindemia adducti opinato ris cñ ſuis racemis:acmixta eſt peſſima lambꝛuſca. Et ſi glonoſus Doc. F. dulces tradidit ei racemos: ipſe tamẽ eos male accepit:dulcedinẽ eoꝝ in amaritudinẽ vertẽs. Nolens autẽ Poc. S. gloꝛificare: ad erroꝛẽ ⁊ peſimam falſitatẽ eũ ducere ſtuduit fub vmnbꝛa veri:volens nobis vendere fłm. Cõcedit.n.pꝛimo ꝙ eit dabile vltimnʒ
inſtãs foꝛme coꝛrũpende:cũ dicit ꝙ in illo vltĩo inſtanti
introducit᷑ alia quantitas eiuſdẽ rãtionis. C Picit ⁊0. ꝙ
nöõ eſt dare pꝛimuz inſtans foꝛme introducẽde: adducẽs
phyloſophũ.go. phyficoꝝ. ¶ DPicit zo.ꝙ tñ nephãdiſſi⸗
mũ eſt ꝙ Poc. S. hoc dicit.ſ.ꝙ non eſt dare pꝛimũ in⸗
ſtans foꝛme itroducẽde. Cicit 40.g in illo inſtãti in quo materia attingit᷑ a foꝛma:mã eſt ſub qnãtitate coꝛrũ penda: nõ obſtante ꝙ concedit ipſaʒ foꝛmã dum attingit mãʒ vniri materie nude:hoc modo.vʒ ꝙ inter materia ⁊ipſaʒ foꝛmã nõ mediat quantitas. C Nideamus ergo nũc ad recuperandi honoꝛẽ oc. S. an pꝛedicta qjttuoꝛ dicta:ſint racemi colligẽdi in vindemia doctrine doc. S. vel potius an ſint lambꝛuſce. Auod eniʒ nõ ſir dabile vl timũ inſtans foꝛme ant qᷓ;titatis coꝛrũpende:ſic pʒ. Naʒ qut illnd vltimũ inſtans.ſ.a eſt vltimũ iſtans nõ eſſe ipſiꝰ foꝛme coꝛrũpende:aut eſſe eius. Mõ pꝛimuʒ:qꝛ ſic poſt
illud inſtãs:foꝛma nõ poſſet nõ eſſe cũ eſſet vltimũ iſtãs
nõ eſſe eins. i vero ſit vltimũ inſtãs eſſe ipſius foꝛme coꝛrũpende:tůc in illo inſtanti illa foꝛma coꝛrũpenda ha bebit eſfe qꝛ ſi nõ̃ꝛeſſet in alio inftãti: ⁊ ſic illud inſtãs nõ
eſſet inſtãs eſſe ipſius foꝛme qð eſt 5 ypotheſim. Aut er
go in illo eodẽ inſtãti.ſ.a.erit foꝛma introducẽda:aut nõ. Si ſic:ſequit᷑ ꝙ in eodẽ inſtãti fimul erũt due foꝛme ſub ſtãtiales qð eit ð racemos doctrine Voc. S. i autẽ in illo inſtãti:a.nõ ſit foꝛma introducẽda:introducet᷑ in alio inſtanti.ſ.b. Et cũ inter illa duo inſtãtia.ſ.a.⁊. b.cadat tẽ pus mediũ ᷣm phm:vt idem vindemiatoꝛ ↄcedit: ſeqr ꝙ materia in aliquo tẽpoꝛe erit ſine foꝛma:qꝛ cum illud tẽpus mediũ ſit poſt vltimũ inſtãs foꝛme abijciende:ilia foꝛma coꝛrõpenda nõ erit in illo tẽpoꝛe.Ilias inſtans.. nõ eſſet vltimũ inſtãs eſſe eins qð eſt 3 ypotheſim.Et ſic nulloꝰ tanq; pꝛo racemo doctrine Poc. S.ↄcedendũ eſt ꝙ ſit dabile vltimũ inſtãs foꝛme coꝛrũpende:ſed bñ pꝛi mũ inſtãs nõ eſſe eius. uod vero ſit dabile pꝛimnʒ in⸗ ſtans eſſe foꝛme introducẽde ſic pʒ. Mã foꝛma ſubſtãtia⸗ lis ᷣm Poc. S.cũ nõ ſuſcipiat magis ⁊ minus vt etiam pꝛedictus vindemiatoꝛ ↄcedit introducit᷑ io mã in inſtã⸗ ti. Sit ergo illud inſtãs.b. Aut ergo. b.eſt pꝛimũ inſtans foꝛme ĩtroducẽde ant ante. b.eſt aliud. Si pꝛimũ habet᷑ intentũ. Ii ꝛnſit illud aliud inſtãs. a Aut ergo in.a. in⸗ troducet᷑ illa foꝛma ſubſtantialis aut nõ. Si ſic cũ foꝛma Palis ſimul introducat᷑ ꝗ ſit ĩtroducta vt dicit doc. S.n 20 ſentẽtiarnz di.1.q. I.ar:2. ſequit᷑ ꝙ illa foꝛma nõ intro ducitur in. b.qð eſt 3 ypotheſiʒ. Gi vo nõ: ſequit᷑ ꝙ. b. erat pꝛimũ inſtans eſſe fonne introducẽde. Qnod qdem inſtans eſt pꝛimũ inſtãs nõ eſſe foꝛme coꝛrumpende. Et hec duo ſic declarata ꝙ ſint racemi colligẽdi ex doctrina Ipoc. S. pʒ per eũ in quolibet.7.q. 4 · ar·⁊ ĩ coꝛpoꝛe vbi ſic ait. Ilteratio habet duos terminos. Annʒ ſui gſiis.ſ. vltimã diſpoſitionẽ que eſt neceſſitas ad foꝛmã. ꝑEt aliuʒ alterius generis que eſt foꝛms ſubſtantialis. Cninſlibet autẽ motus qui menſurat᷑ aliquo tẽpoꝛe opʒ ꝙ vltimus terminus ſit ĩ vltĩo inſtãti tẽpoꝛis. Vñ cum foꝛma ſubſtã tialis ſit quidã terminus alteratiõis opʒ ꝙ in vltĩo inſtã⸗ ti illius tẽpoꝛis ĩtroducat᷑ foꝛma ſubſtãtialis. Coꝛruptio autẽ ⁊ generatio ſimul currũt qꝛ generatio vnius eſt coꝛ ruptio alterius opʒ ꝙ in vltimo inſtãti illius tpis ſit ter⸗ minus coꝛruptionis vnins vt aeris ⁊ gnonis alterius vt ignis. Terminus autẽ coꝛruptionis eſt nõ eẽ. Opʒ ergo ꝙ in vltimo inſtãti illius tẽpoꝛis ſit pꝛio nõ aer ⁊ pꝛimo ignis. Sed ante vltimũ inſtãs alicuiꝰ tẽpoꝛis nõ põt ac⸗ cipi penultimũ qꝛ inter quelibet duo inſtãtia eſt tempns mediũ ᷣm phm.Et ſic nõ eſt aecipere vltimũ inſtans in quo ſit aer:ſed in toto tꝑe menſurãte motů alterationis erit aer ⁊ in vltio inſtãti illins tẽpoꝛis eſt pꝛimo ser

Lect.S⸗
Nec.6.
pꝛimo ignis. Similr rãſubſtantiatio eit terminlis cuiuſ
qã motus: qui cõſiſtit in ꝓlatiõe verboꝝ · Nnde in Vti⸗
mo inſtanti tꝑis menſurãtis illã ꝓbatonẽ verboꝝ eſt p
nõ pams ⁊ p coꝛpus x̃i· Et ſic nõ eit vltimũ inſtens in quo eſt panis ſed vltimũ tẽpus. Inter tẽpus aut ⁊ inſtãs nõ cadit mediũ:ſicut nec inier lineã ⁊ pũctuʒ· Et ſic non
opʒ ꝙ sliquando neqʒ ſit panis neqʒ coꝛphs xßi. Hec il
le de verbo ad verbuin. Eandẽ ſniaʒ pont doc. S.i. phyſicoꝛum. vbi ſic ait. Midetur antẽ ꝙ hic ↄcludit ha bere inſtantã in gñatione ⁊ coꝛruptione inter quaru ter⸗ minos nõ eſt aligd mediũ. i.n.inter nunc in quò eſt in termuno a quo ⁊ inter nune in quo eſt in termino ad queʒ ſt tp̃s mediũ ſequeret ꝙ alige ſit mediũ inter eſſe ⁊ nõ eſſe:qꝛ in illo mediotpe id qð mutat᷑ neqʒ eſt ens neqʒ nõ ens. Bed qꝛ rõ que hic ponit᷑ demõſtratiua eſt: op qð hic dñ aliquo modo etiã in gnatione ⁊ coꝛruptiõe ſal nari:ita tñ g aliquo mõð etiã huiꝰ mutatiões ſint momẽ⸗ tanee: ⁊ tñ nõ poſſit eſſe aliqð mediũ inter extrema eaꝝ· Eſt igit dõm ꝙ illud qð mutat de nõ eſſe in eẽ vel ecõ⸗ nerſo nõ eſt ſimul in nõ eſſe ⁊ eſſe. Sed ſicut in octauò di cit᷑ nõ eſt dare vltimũ inſtans in quo id qð gnat᷑ ſit non ens:ſʒ eſt dare pꝛimũ inſtans in quo eſt ens:ita ꝙ in toto tpe pꝛecedẽti iiud inſtans eſt nõ ens. Inter tps autẽ ⁊ In ſtans qð terminat motũ nõ eſt aliquod mediũ. Et ſic nõ opʒ ꝙ ſit mediũ inter eſſe ⁊ nõ eſe · Sed quia tempus qð pꝛecedit inſtans in quo pꝛimo eſt qð gůatur mẽſurat aliquẽ motũ ſegt᷑ ꝙ ſicut illud inſtãs in quo p eit qð ge
nerat᷑ eſt terminus pꝛecedentis tpis mẽſurãtis motũ: ita
mcipere eſſe ẽ terminns pꝛecedentis motus · Bi ergo ge⸗ neratio dicat᷑ ipfa inceptio eiendi:ſic eſt terminus moty. Et ſic eit in inſtãti qꝛ terminari motũ qð ẽ mutatum eſſe eſt in indiuiſibili tpis vt ſupꝛa oñſum eſt. Bi auteʒ gnia⸗ tio dicat᷑ ipſa inceptio eſſendi cuʒ toto motu pꝛecedente cuius eſt terminus:ſic nõ eſt in inſtanti ſʒ in tpeꝛ ita ꝙ ito to tꝑe pꝛecedenti eſt non ens illud qðᷓ gñat: ⁊ in vtumno inſtanti ẽ ens. Et ſimiliter dicendũ eſt de coꝛru ptiõe. hec ille. Et in quinto phyſicoꝝ ſic ait. Mihil pꝛohibet in vño
inſtanti tempoꝛis ad qð cõtinuantur partes eius termma ri vnũ motũ ⁊ incipere aliũ alterius generis vel ſpeciei.
Et ſic motus illi erunt habiti.ſed non continui. Meclle⸗ Sic go pʒ g eſt dabile pꝛnnũ inſtãs foꝛme introducẽde:
vltimũ inãs fo:me coꝛrũpẽde. Eãcẽ ſnĩaʒ ponit doc.
B. in qnolibeto 27.. 4 ar. vnco ⁊ i pleriſaʒ alijs locie: vt omnibus veris diſcipulis Ipoctoꝛis Sancti notũ eſt. Sed g zꝰ.dicit ꝙ octoꝛ San. gloꝛioſe declarat ꝙ non eſt dare pꝛimũ inſtãs foꝛme introducẽde ſed vltimũ in⸗ ſtans foꝛine coꝛrũpende:hoc eſt nullatenus tollerandum
cũ in illis paſſibus poc. S.quos in teſtimoniuʒ adduxit
doc. S. oppoſitũ õdictoꝛiũ dicat ⁊ declarat. Adduxit.n.
p. doe · S.in de yeritate. q.⁊y. ar· ⁊0.ad. ion. Sed mani Feſtů eſt ꝙ ibi oppoſieũ demõſtrat ⁊ declarat. Picit eniʒ
ibidẽ ſic. Et iõ aliter dicenduʒ eſt.i.ꝙ nõ eſt dare vltimũ
inſtans in quo peccatoꝛ habuit culpã jed vltimũ tps. Cõ
tingit autẽ dare pꝛimã inſtans in quo habuit gr̃as · uod adeʒ inſtans eſt termunus illius tẽpoꝛis in quo cuipã ha⸗
uit. Inter tß̃s autẽ ⁊ terminũ tpis nõ cadit mediũ. E nec opʒ dare tpᷣs aliquod vel inſtans in quo aligs nec cul pã nec gr̃am habeat. hoc autẽ pʒ. illã iniuſio gre cum ſit in inſtanti ẽ terminus alicuius motus cõtinui vtpote ali⸗
cuius meditationis per quã affectus diſpomt᷑ ad ge ſu⸗
ſceptionẽ.Et emſdeʒ motus terminus eſt remiſſio culpe qꝛ ex hoc ipſa culpa remit tt᷑ quo gratia infundit᷑ · In il⸗ lo ergo inſtantiẽ pꝛimo terminus remiſſiõis culpe ⁊ nõ habere culpã ⁊ infuſiõis gratie.ſ.habere gratiã. In toto ergo tpe pꝛetedenti quod terminatur ad hoc inſtãs ĩ quo tẽpoꝛe menſurabatur motus pꝛedicte meditationis fuit
peccatoꝛ hiñs culpã ⁊ nõ hñs gratiã niſi tñ mõ ĩ vltimo inſtanti vt dictuʒ eſt. Ged ante vltimũ inſtans huius tem poꝛis nõ eſt accipere aliud ĩmediate ꝓximũ.qꝛ quodcun
qʒ inſtans accipiat aliud ab vltimo:inter ipſuʒ ⁊ vltmũ erũt infinita inſtan· is media. Et ſic pʒ ꝙ nõ eſt accipe vl⸗ timi inſtãs in qno iuſtiñcatus ſit hñs culpã ⁊ nõ pabẽs
gratiã. Pſt antẽ accipere pꝛimũ inſtans in qno bʒ gratisʒ ⁊ nõ culpã. hec ille foꝛmaliter. Luʒ ergo remotio culpt ſic ſe hẽat ſicut foꝛma abijcienda ⁊ ĩtroductio g̃e ſicut foꝛ
ma introducenda: manifeſtũ ẽ ꝙ doc. S. ůictoꝛiũ dicit illins qð pᷣdictus vindemiatoꝛ ꝑ eũ adduxit. Similiter
Doc. S.in.127. q. I1ʒ. ar. yo. ad Fm.vbi eũ adduxit: dicit oppoſitũ dicti ipſius vindemiatoꝛis. Dicit.n.ibidem ſic In hijs autẽ que ſubiacẽt tẽpoꝛi nõ eſt vltimũ inſtans in quo pꝛioꝛ foꝛina ſubiecto ineſt · Eſt autẽ dare vltimũ tps ⁊ pꝛimuʒ inſtãs in quo foꝛma ſequens ineſt materie vel ſubiecto. Cuꝰ rõ eſt qꝛ in tꝑe nõ põt accipi añ vnũ inſtãs alind inſtãs pꝛecedens ĩmediate· eo ꝙ inſtantia ↄter ſe haberent:ſicut nec puncta in linea: vt ꝓbat in 60. phyſi⸗ coꝛuʒ. Sed tẽpus terminat᷑ ad inſtans. t ideo in toto tẽ poꝛe pꝛecedenti qua aliquid mouet᷑ ad vnã foꝛmã ſubeſt foꝛme oppoſite. Et in vltimo inſtanti illius tpis quod eſt pꝛincipinʒ inſtans ſequentis foꝛme habet foꝛmã que eſt terminus motus. hec ille. Ndẽ dicit in omnibus alijs pat ſibus allegatis a pꝛedicto vindemiatoꝛe.vt clariſime pa tetintuenti. Quod vero dicat 40vʒ ꝙ in illo inſtãti ĩ quo materia attingitur a foꝛma:ipſa materia eſt ſub quantita te coꝛrumpenda contradicit illi quod poſtea concedit. v ꝙ inter foꝛmaʒ que attingit materiaʒ ⁊ ipſaʒ materiã nõ cadit mediũ. NMã ſi quantitas coꝛrũpenda eſt in inateris: quando foꝛma ſubſtantialis attingit eam: neceſſuriũ ẽ di⸗ cere ꝙ inter materiam ⁊ foꝛmam mediat quantitas coĩ⸗ rũpenda.quia talis quantitas non ſequitur ipſaʒ fonmn introducendã que attingit materiaʒ. Sequitur etiꝙ cũ in illo inſtanti quo foꝛma attingit materi illã: ipſa foꝛina ſit in materia. Et cum quantitas coꝛrũpenda que ẽ etim in ulo inſtanti ſi materia non poſſit eſſe ſine foꝛma abiciẽ da:ſequitur ꝙ due foꝛme erunt in eodeʒ ſimul ⁊ ſemel. Pater ergo ex p edictis ꝙ predictus vinde miatoꝛ lam⸗ bꝛuſcas collegit pro racemis. Sed foꝛſitan quia iuuenis eſt:poſtea reuocabit. ¶ Picendũ eſt ergo ad argumeñ⸗ tuz diſcipuli ꝙ quando foꝛimna vnitur materie nude: la materia eſt ſignata actu per quantitateʒ que ſimul into⸗ ducitur cuz ipia foꝛmn ⁊ non per quantitatẽ corrũpendã vnde dictus eſt ꝙ quantitas terminata ccomitanror⸗ dine nature inſeparabiliter tamen cõcurrit ad indiuidua tioneʒ ipſius foꝛme:quantitates vero coꝛrũpende antece denter ⁊ diſpoſitine. Etꝙ forma vniatur materie nuce poc non eſt intelligendus per carentias cuinſcũqʒ accidẽ⸗ tis preexiſtentis in materia ante introduciionem forme.
Simnl eniz tẽpore cuʒ forma introducitur qusntilas ⸗
alia accñtia feqnẽtia diuerſos gradus forme in eodẽ ſbo. Acd pꝛimum krduenduʒqnhu⸗ P dicitur eſſe principins indiul⸗ duationis cuiuſlibet forme:ſed ſoluʒ forme ſuſceptibils
in materia qne non habet eſe per ſe ſubſiſtens. ¶ d ſe cundnʒ dicenduʒ ꝙ duplex eſt materia ſcilicet cõmunis ⁊ ſignata. Merũ eſt ꝙ materia cõᷣmnnis eſt de nanns ſpe ciei:non aute materia ſignata. Materis aũt eõmuns no ponitur principium indiuiduationis ſed materiã quanti⸗ tate ſignata vel falteʒ ſignabilis. ¶ Ac tertiu⸗ dicendum ꝙ omninʒ generabiliuʒ ⁊ corruptiblinʒ materia eſt vn ym eſſentieʒ ⁊ ᷣm potentias ſeu habitudineʒ ad formas Pamen non eſt vna ßᷣm actuʒ:quia ᷓᷣm actu eſt multipli cna ſub pluribns formis · inde nõ oporet ꝙ onmn ge nerabilia ſint eadeʒ numerd. quia ſolus illa dicunt eade⸗ numero:quoꝝ materia eſt actuata per vns formaʒ vt h per Doc. S.ſuper Poetio ð trinitate.q.4.ar. ⁊0. ad pᷣ muʒ vbi ſic ait. Illud qð dicit philoſophus numero ſunt vnnʒ euornʒ materia eſt vna intelligendum eſt de maie⸗ ria ſignata que ſubeſt dimenſionibus. Alias oporteret di cere ꝙ omnta generabilia ⁊ corruptibilia ſunt vnum nu meroꝛcuʒ eorus ſit materia vna· hec ille. ¶ A quartum
„„
dicenduʒ ꝙ accidentia que dicuntur principia indiuiuꝰ
tionis ſunt in duplici differenna. Maʒ quedam dicuntur
eſſſen principia indiuiduationis quia ſolum ſunt principiꝰ
cognoſcendi diſtinctioneʒ indiniduoruʒ. Alomodo N. ſunt principia diſtinctionis plurium induiduonn—
dshn nu ni Wynh Mumn iiynh nthhene nideſe ſiuupp ſtijiitu wieiip itü ſiinia usmm ginimit tiruu uiin
il
zuihn
huuin un un vhuis ohigne ſ
iupu
nn auct ip ſjomtn
ſuin
Be
—
— —
—=
—
— — S.
S—
— — = — —
—

Queſtio
negh eades ſpecie Et ſie hoe ſecundo modo ſoluʒ quãtitates pei un dimẽſiue dicũtur pᷣncipia indiuiduatiis. ʒ alia accidẽ 16 in tia pino modo dicũtur pᷣnn cognoſcẽdi dutinctionẽ que irt continent in iſto verſiculo.foꝛina figura locus ſtirps no
mẽ ꝓpꝛia tẽpus.Mãc ſniam̃ ĩnuit doc. S.ſuꝑ boetio vbi ſupꝛa in coꝛpoꝛe dicens: ꝙ alia accñtia a dimẽſiibus in⸗ terminatis nõ ſunt pᷣncipia indiuiduatiõis ſed ſunt pꝛinci pia cognoſcẽdi diſtinctionẽ indiuiduoꝝ.⁊ ꝑ hunc etiã mo dũ alijs accitibus indiniduatio attribuit᷑. hec ille. Licet tñ accijtia ſint Pncipia indiuiduatiõis nõ ti ꝑ ſe ſunt ſuf⸗ ciẽtia pncipia. Jdeo argumẽtũ non ↄcludit. ¶ Ad ym.di cẽduʒ ꝙ illud argumentũ ↄciudit ꝙ quãtitas ↄcurrit ad diſtinctionẽ indiuiduoꝛũ ſub vna ſpecie:nõ aũt ꝙ ſit ſufj ciens pncipiũ indiuiduatiõis ſine mã. Verũtamẽ foꝛms numeralis facit diſtincnonẽ foꝛmalẽ numeralẽ ⁊ nõ ſoluʒ ſpecificã: vt patet de aia rationali vt ſupꝛa dictů eſt. Nn/ de quãtitas ſolũ nõ facit diſtinctionẽ numeralẽ niſi quãti tatinã. anð intrinſecã vt infra patebit. ¶ Ad õn.dðʒ ꝙ ñſi P impoſſibile s Poꝛte ⁊ platone ſeparant᷑ quãritates cũ mã ⁊ cũ hoc oĩs habi ndo ad quantitates:ſic nõ remane rẽt einſdẽ ſpẽi. Nũc aũt nõ põt hoc remoueri ab eis. J5 argumẽtuʒ nullũ.Licet. n.due aie ſeparate ſint indinidue s ab eis ſeparet quãtitas actu: nſiq; tñ ab eis ſeparat᷑ ha⸗ bitudo ad mãʒ. Et ad quãtitates: vi infra dicetur. TAd 7m. dðm g duplex eit vnitas. Quedã eſt vnitrs eſſentia lis. Alia eſt vnitas accñtalis que eſt pᷣncipiũ numeri. Te rũ eſt ꝙ qnãtitas nõ põt eẽ pᷣncipiũ vnitatis eſſentialis in trinſece:lʒ bene diſpoſitiue ⁊ cõcomitanter aut antecedẽ ter. Tñ põt eſſe pᷣncipiũ vnitatis ⁊ dinerſitatis acciitalis qð ſufficit ad. ꝓpoſitũ. ¶ Ad s n.dðm ꝙ ipſaʒ ſbam gene
impfecte ⁊ ĩcõplete que antecedẽter ↄcurrunt ad indiuiꝰ
duationẽ:⁊ eã ſequũtur aliqua accñtia ꝑ accñs: vt ſcientia virtus ⁊ ſimilia ⁊ quedã ſimul ꝓducuut᷑ cũ ſba.ſ.dimen
ſiones terminate tanq; pfecte ⁊ cõplete que uñ ndliter ſe quũtur foꝛmã ſaleʒ in inã vt dictũ eſt vmn rẽ:lʒ pꝛeitel⸗ ligãtur pꝛecedere foꝛmã ſpaleʒ qᷓ;uʒ ad gradus determi naos ⁊ ꝑfectos. Et ſi dicat᷑ ꝙ ſba pꝛecedit tꝑe qðᷣcũqʒ ac cidẽs vt ſupꝛa cõceſiuʒ eſt in pꝛincipio huins ſeptimi. Er
tate tẽpoꝛis. ¶ Id hoc rñſum eit ſuperins.q.⁊.c.ſi.gx ſba nõ dicit᷑ ſic p̃cedere accidẽs tpe ita ꝙ ¶pa ꝓducatur in vno tꝑe ⁊ accñs in alio. Bed eſt prioꝛ tpe.i.gſatione: nõ ita ꝙ ſa generetur vna gñatione ⁊ quãtitus alia:ſʒ qnia
ue ſicut ꝓpꝛia paſſio cõcomitat᷑ ſubiectuʒ Et iſto etiam modo ſbm pꝛecedit pꝛopꝛiã paſſionẽ tẽpoꝛe vt ibideʒ de claratũ eſte C Ad vltimũ dðin ꝙ indiuiduũ eſt ca accñ tis pꝛopꝛij nõ per naturalẽ trãſmutationẽ ſʒ per inſepara⸗ bilein cõcomitantiã vt ſupꝛa dictũ eſt. Mñ rõ nõ ſequit. ¶Ubi ſuꝑza impertinenter.
Ppꝛietates caderẽt in difjnitiõe eins.ergo ⁊c̃. P ꝛ⸗. Indiuiduũ ſiue ſuppoſituʒ d iſtinguitur realiter in ſubſtã tijs materialibus contra naturã ᷣm doc. S pꝛopter hoc
vnl ꝙ indiuiduũ includit ꝑ ſe conditiões indiuiduales quas p non inclndit natura. Tunc ſic. Illud quod per ſe concur⸗ u0 e.. rit ad aliquod intrinſece pertinet ad ipſum. Mam per ſe p imediationẽ ſigniſicat: vt paret.y. huins caplo ᷣm quod min Sed ꝓpꝛietates indiniduales ꝑ ſe pertinent ad indiuidu
um.Igitur ⁊c̃. Cð zo. llud quod extrinſece connenit
whh⸗ alicut: poteſt ab eo ſeparari:ſicut albedo poreſt ſeparari a
nnn ipſis remanẽtibus diſtinctis vt patet per Poc · S. p· ſen m⸗ tentiarũ.di.is. ꝗ.p. ar.⁊ ad ⁊mn. Igitur ⁊c̃. ¶ Bed incõ trariũ argnit᷑· Ea enim que ſunt diuerſoꝛũ generũ vnum n mtrinlece non pertinet ad aliud:cũ vnũ ꝑ ſe remouenur
clul. pariete. Ged quãtitates nõ poſſunt ſeparari ub ĩdiuiduis
randã pᷣcedãt aliqua accijtia.ſ.dimẽſies ĩterminate tãq;
go indiuidua ſunt in genere ibe ante quãtitatẽ euã pꝛio:i
ſpa ꝑſe generatur accidentia vero ⁊ quãtitas cõcomitati⸗
— 7 ſic ꝓcedit. Midetur p
B quar quantitas intrinſece cõ currat ad indiuiduationẽ. Maʒ ilind quod ca
dit in diffinitiõe alicuius rei:intrinſece cõcur⸗
rit ad illud. Sẽd quãtitas eſt huiuſmodi reſpectu indiu dui. Sepius.n.cõcedit Doc. P. g ſi indiuidua diffinirẽt᷑
ldte
Vigeſimaſecunda
2b alio · Pad quãtitas ⁊ ſta ſunt hmõi. Igit 4c.
eſi po ndco dðm ꝙ indiuiduũ põt dupli⸗
4 citer ↄſiderari: Mnomodo ßʒ P eſt quoddã cõſtitutũ ex dinerſis naturis diuerſoꝝ pꝛe dicamẽtoꝝ vt.ſ.eſſe quãtũ quale in loco ⁊c̃. Et iſtomo⸗ do quãtitates ꝑtinent intrinfece ad indiuiduũ:ſicut aſbe⸗ do intrinſece ꝑtinet ad hoĩem albũ vt albus eſt. Sʒ quis iſtomodo indiuiduũ eſt ens per accñs ⁊ in nullo pꝛedica mẽto.ideo in pnti vt ſic de indiuiduo nõ eſt mentio. alio modo accipit᷑ indiuiduũ materialiter.l.pꝛo eo qð conſti⸗ tuit in eſſe exiſtentie ex vnione foꝛme ſalis cũ materia: ⁊ quod ſubſtat quãtitati ⁊ aliis accidentibus. Et iſtomo do quantitas nõ concurrit intrinſece ⁊ eſſentialiter ad in⸗ diuiduationẽ.ſed magis extrinſece ⁊ accidẽtaliter. Quod ſic pʒ qꝛ illa ſba per ipſum accis cõſtitui non põt vt dicit doc · S. in de potẽtia.q.vltima.ar. z. in corpoꝛe. Sʒ quã⸗ titas eſt accñis indiuidui. Ergo ndiuiduũ nõ cõſtituit᷑ in trinſece per quãtitatẽ. ¶P ꝛd. Idẽ patet per doc. Pã.in tractatu de dimenſiontbus interminatis.vbi dicit ꝙ ma⸗ teria ſub certis dimenſionibus menſuratur indiuiduum hic ⁊ nũc.ſicut ꝑ ſignũ pꝛopꝛiũ idundui.hec ille. CP 3⸗ Idẽ patet per doc. Pan.in de potẽtia.q..ar.po.ad Om̃. vbi ſic dicit. Accidentia nõ indinidnant᷑ niſi ex ſubiectis
ſuis. Bola autẽ ſubſtãtia per ſeipſam indiniduat ⁊ ꝑꝓ·
pꝛa pᷣncipia.hec ille. Cp 40.poc. S. in 20.ſentẽtiarũ. di.z. q.p?. ar.⁊. ad pn.dicit ꝙ foꝛma ꝑceptibilis in mate ria:nõ indiuiduat᷑ niſi ꝑ materiã in qua accipit eſſe deter minatũ.hec ille. Idẽ dicit in pꝰ parte.q.ʒ· ar.⁊0. Tidetur
ergo dicendũ ᷣm Voc. S. ꝙ ſolũ materia ⁊ foꝛina con“ currunt intrinſece ad indiuiduationẽ: a nõ quantitas ſʒ ſo
lũ antecedẽter ⁊ ↄcomitanter. ¶p V. Si quantitas in ⸗ trinſece cõcurreret ad indiuidnatiònẽ aut hoc eſſet qᷓ;tuʒ ad incõicabilitatẽ: vel qᷓ;tum ad diſcretionẽ. Mõ pꝛimuʒ vt ex ſupꝛadictis patet cũ quantitas de ſe ſit cõmnnicabi⸗ lis. Meqʒ 2n. vt patet per doc. G.in p?.per.q.4 ar.⁊0. vbi ſic ait. Ad hoc ꝙ aliqna duo diſtincta intelligatur: ne ceſſe eſt diſtinctionẽ eoꝝ mntelligi per aliquid intrinſecum
vtriqʒ ſicut in rebus creatis vel materiã vel foꝛmã. hec ille. ergo xc. ¶ 60. Ilud quod intrinſece ptinet ad ali quid nõ poteſt ſeparari ab eo. Sed remota quãtitate: ad⸗
huc remanent plura indiidua vt patet de anima rationa
i. Et licet ibi remaneat habitudo ad quãtitatẽ: tñ illa ha⸗
bitudo nõ eſt quãtitas.ergo ac̃. C Bed querebat diſcipn
lus· Cñ eniʒ duo ſint de ratione indiuidui. ſ. incᷓicabilitaſ diſtinctio ꝑ quid reddit᷑ foꝛmna hec incõicabilis ſimilt
4 mã⁊ ꝑqð diſtinguit᷑ ab alijs ſub eadẽ ſpecie. Ti⸗
cendũ ꝙ foꝛma reddit᷑ incõicabilis intrinſece ꝑ mãʒ. Ex
eo ·. ꝙ ſuſcipit᷑ ĩ mãꝛamplitudo eiꝰterminat᷑ ad h ⁊ nũc. Et mã ꝑ foꝛmã reddit. hec ex eoꝙ amplitudo mãe limi tat᷑ n hoc ꝙ ſuſcipit foꝛmã ad determinatã nãm.vt patet ꝑ doc. S.in pᷣꝰ.ꝑ.q.7. ar. ꝓo. vbi ſic ait· inã añq; recipiat fonmnã eſt in poꝰ ad multas foꝛmas. Sʒ cũ recipit vnã ſi nit᷑ ꝑ eã. foꝛma vo inqᷓ;tũ in ſe ↄſiderata eſt cõis ad mul
ta: ⁊ ꝑ hoc ꝙ recipit᷑ in mã ſit foꝛma determinata huins rei. hec ille · Ex quo pʒ ꝙ mũ reddit᷑ determinata ꝑ for⸗ mã in gie cauſe foꝛmãlis forma aũt xmãʒ in gñe cauſe mãlis. Gʒ ꝙ foꝛꝰ huiꝰ indiuidui nõ ſit alterꝰ alteriꝰ indi⸗ uidui:hoc hz foꝛmalr a ſeipſa · foꝛmaliter eniʒ hec foꝛꝰ ſe
ipſa nõ eſt illa: ⁊ nõ ꝑ aliqð aliud. Mã yo diſtinguit᷑ ab alia foꝛmalt ꝑ ipſaʒ foꝛmã in ea ſuſcęptã. Id hoc antẽ ꝙ effectiue agẽs introducat hãc foꝛmã in hac mã:regrit᷑ ꝙ talis mã ſit diniſa ꝑ quãtiratẽ:qꝛ foꝛ nõ in mã mñi diſpo⸗
ſita· Mñ quãtitas diſpoſitine ↄcurrit ad indiniduationẽ ⁊ non intrinſece. 8
— n igit᷑ dðᷣm ꝙ argum ꝓcedit de Qd pPpumum aunduo ſumpto. Et ſiꝓ
tes ponerent᷑ in diffinitiõe eiꝰ nõ qdẽ eẽntialr ⁊ intrinſe ce ſed ↄcomitatine ſicut riſibile reipectu hoĩis ſuo modo. CAd ꝛn dðm g illnd qð ꝑ ſe ↄueuit alicni:nõ opz ꝙ ſi
vi ↄueniat intrinſece niſi ſibi ↄueniat in pꝰ mõ dicẽdi per
ſe:ſicut riſibile ↄuenit homini ꝑ ſe ⁊ mñ nõ vine ad itrin⸗

Septim
ſeeã roneʒ eius.ñ ⁊ ↄceſſo ꝙ̃ ꝓpꝛietates indiuiduales p ſe ptinerẽt ad indiniduũ:nõ iñj opoꝛteret g eſſent de in trinfeca rõne eins. ¶ Ad ʒm. dðm ꝙ illud qð ↄuenit ali eni extrinſece ⁊ ꝑ accñs poſſit ab eò ſeparari:nõ tñ illud qð ↄuenit alicui ertrinſece tãq; cõſequẽs inſeparabiii ad ip̃m vt dictũ eſt.pe qua indiuiduatõe ⁊ pluralitate?ᷣm numeꝝ ⁊ dictũ eſt ſnpꝛa in Fhuius.q·ar· ·
Cbi ſupꝛa impertinenter.
— ſic ꝓcedit᷑ Aidet 8 qumtum ꝙ ſecluſa quantita
te p intellectũ:nõ remaneant plura indiidua
Ade genere ſe metha. loquẽdo · Vaz ad indi⸗ niduationẽ ſicut dictũ eſt regrit ꝙ vnũ indiuiduũ diſtin guat᷑ ab alio. Gʒ remota quãtitate ꝑ intellectũ ⁊ diuiſio⸗ nẽ mãe que eſt ꝑ quãtitatẽ:nõ remanerẽt indiuidus in ge nere ſue diſtincta: vt pʒ ꝑ doc. P. in pꝰ.ſnĩaꝝ. di. ⁊ß q. p?* ar.⁊.vbi ſic ait. Sicut in creaturis ſubtracta ꝑ inteliectum diuiſiõe me ⁊ quãtitatis nõ remanẽt vpoſtates diſticte: ita in diuinis ſubtracta oppoſitione relatiua. hec ile. Er/ go ⁊c̃. TCᷓ ꝛ0. Remoto pꝛioꝛi ꝑ intellectũ nõ remanet poſteriꝰ ſicut remoto aĩali nõ remanet hõ. Sed dimẽſio nes interminate a poꝛi ⁊ añcedẽter ↄcurrũt ad indiuidua tionẽ vt ſupꝛa ↄceſſum eſt. Jgitur ⁊c̃. ¶ ʒ0. Si ſecluſa quãtitste remaneãt indinidua diſtincta ab inuiceʒ aut di⸗ ſtinguerent᷑ ꝑ mãm aut ꝑ foꝛnnã. nõð ꝑ foꝛmam qꝛ diſtin ctio que eſt ꝑ ſolã foꝛmã eit diſtinctio ſpeciſca: vt ſepius adducit poc. S. ad ꝓbandũ ꝙ nõ piñt eſſe plures ange⸗
li nb eadẽ ſpecie. Neqʒ etiã pſĩt diſtingui ꝑ ſolã můʒq
diſtinctio ꝑ můãʒ ᷣm roneʒ mãe ſecluſa q;titate eſt diſtin ctio gſiica vt ad idẽ ꝓbandi adducit oc. S. ⁊ eſt phus
yo. huiꝰ.capld diuerſa gñe · Igit᷑ ad hoc ꝙ ſint plura indi
uidua ſub eadẽ ſpecie regrit᷑ quãtitas. ¶ ꝙ 4. Ad indi niduationẽ regrit᷑ ꝙ mã ſit hec:⁊ diuiſa ab alia ꝑie me Sʒ nõ põt intelligi ꝙ ſit hec ꝑ ſe ipſaʒ:cũ ᷣm rõneʒ eius amplitudo ſit cõis ad plures foꝛmas. Mec etiã põt intel ligi ꝙ ſii hec ꝑ foꝛmã:qꝛ foꝛma it hec ꝑ mãm.. Opoꝛtet
ergo ꝙ intelligat hec ꝑ quantitatẽ · t ſic idẽ quod pꝛiꝰ.
CP. Remoto pᷣncipio cõſtitutino:remonet cõſtitu⸗
tũ.ſicut reimota aĩa ab hoĩe:remonet᷑ hõ. Sed quantitas
eſt ᷣnc ipiſi ↄſtitutiuũ indiuiduatiõis: vt ſupꝛa cõceſum eſt. igit ⁊c. Cp õ Remoto inſeparabili accite ꝑ intel lectũ:nõ remanet ſbin:ſicut remoto riſibili:non remanet
bö. S qtitas inſeparabilr ↄſequitur indiuiduũ. igit xc. ¶Sed incõtrariũ arguit᷑· Mã plures aĩe ſeparate ratio nales remanẽt diſtincte ſub eadẽ ſpecie:ſecluſa quãtitate
⁊ tñ ſunt indiuidue ⁊ per ſe n— dm g vt ſupꝛa dictũ eſt: idi Reſpondeo nundbt dupliciter ↄſidera
ri.noo in ſenſu ↄpoſito ⁊ phyſice. vʒ ßᷣm ꝙ eſt quantuʒ
⁊ quale ⁊c̃ ꝑt iſtoꝰ ſecluſa quãtitate nõ remanet indiui⸗ niduũ:ſicut ſecluſa albedine ꝑ intellectũ nõ remanet ho⸗ mo albus inquãtũ hmõði. Alioꝰ põt ↄſiderari methaphy
ſice. vʒ ᷣm ꝙ eſt cõſtitutũ ex mã ⁊ foꝛma ðterminata in
quãtũ.ſ.eſt qð collocatũ in gñe ſbe ſub determinata ſpe⸗ cie. Et iſtoꝰ põt cõſiderari dupliciter. no pꝛo ĩdiuiduo qð ꝑ ſe ſubſiſtit ſubſiſtentia incõpleta ⁊ ĩpfecta. Et iſtoꝰ. ſecluſa quãtitate nõ ſolũ ꝑ intellectũ ſʒ etiã reatr: remanẽt plura indiuidua diſtincta ſub eadẽ ſpecie:ſicut plures aĩe rõnales ſeparate ſunt diſtinc te ab inuicẽ ⁊ incõicabilis ſe ipſis. Aia.n.ſeparata ſeipſa eſt diſtincta ab alia. ⁊ eſt bec ⁊ incõicabilis ex eo ꝙ eit ꝑ ſe ſubſiſtens. Ped qꝛ non eſt
ꝑ ſe ſubſiſtens ſubſiſtẽtia ↄpleta ſʒ icõpleta: ideo qᷓ;tuʒ ad hoc ponit᷑ habitudo eius ad ꝓpꝛiã quãtitatẽ eẽ ab aliqb? doctoꝛibꝰ pᷣneipiũ indiuiduatiõis eiꝰ. De quo latiꝰ infe⸗ rius reſtat diſcutiendũ. Alioo põt accipi indiuiduũ ꝓ in diuidue qð ſubſiſtit x ſe ſubſiſtẽtia ↄpleta. Vt iſtoꝰ põt cõ derari dupliciter. vnoꝰ quãtũ ad ip̃ʒ indiuiduari. Et ſie ſecluſa quãtitate ꝑ intellectũ:nõ erit idiuiduũ. Alioꝰ poſt indiuiduatũ eſſe· ꝙt iſtoꝰ põt intelligi dupliciter ſecluſa quãtitate indiuiduũ remanere. Mnoꝰ ſecluſa quãtitute: ⁊ etiã oĩ habitudine ad quantitatẽ. Et ſic etiã nõ remanent
ndinidua plura ſub eadẽ ſpecie:qꝛ ſic ſecluderet᷑ nã mãe
de cuins rõne determinata eſt habitudo ad determina
foꝛmã ⁊ ad accitia determinata ↄñtia nãliter illã foꝛmã.
Alioꝰ ſecluſa quantitate ꝑ intellectũ remanẽte ti habun⸗
dine ad quãtitatẽ aut ſignabilitate eius. Et ſic ſecluſa quan titate ꝑ intellectũ piñt remanere plura indiuidua de gſe
ſbe ditincta adinnicẽ ſub eadẽ ſpecie. Mã quãtitates que ad diuiſionẽ ↄcurrũt ſunt vel dimẽſiões inerminate p̃ce
dẽtes foꝛmã introducẽdaʒ: vel dimẽſiões terminate qne ſimul tꝑe introducũ ur cũ foꝛma ſbali. Sed mamſeſtum eſt ꝙ ſecluſis dimenſiõibus interminatis:remanent indi nicdua qꝛ ipſo facto ⁊ realr coꝛrũpunt in numero ꝑ aduẽ tũ foꝛme introducẽde. Simiir ſecluſis dimẽſionbus ter minatis ꝑ intellectum:adhuc remanẽt indinidua metha. loquẽdo qꝛ pꝛins non dependet a poſterioꝛi inquantum
hmõi. Sed indiiduũ pᷣcedit quãtitatẽ nã tpe ⁊ cognitio
ne:vt in p̃ncipio huiꝰ ſeptimi ꝓbatũ ẽ. Igit᷑ ac̃. ¶ Pꝛ. Foꝛma ſbalis p ius pꝛioꝛitate nãe ĩroducit᷑ in mãq; quã titas. Ergo in illo pꝛoꝛi eſt indiuiduũ methaph /ſicũ:ſe· cluſa quantitate ꝑ intellectuʒ. ꝓbatio ↄñitie. qꝛ ex vnione foꝛme determinate cũ mã determinata reſultat idiuiduũ vt pʒ in hoc 7. ¶Si dicat᷑ ꝙ in illo pꝛioꝛi illa foꝛma nõ eſt determinata neqʒ ipſa i ſed in determinata. Cð⸗ tra. Jlud qð reſultat ex vnione foꝛme indeterminate cũ
mã ideterinata aut cõi eſt nã ſpecifica.⁊ ſic pꝛius poꝛita/
te nãe gñetur ſpecies qᷓ; indiuiduũ ⁊ ſic ſpecies nõ gñare
tur aut coꝛrũperet᷑ ad gñationẽ aut coꝛruptionẽ cõpoſiti. Nõð eſt 5 phm ſuperiꝰ in hoc o.qꝛ pꝛiꝰ nõ gnat ad gña Lec·. tionẽ poſterioꝛis loquẽdo de eo qð eſt pꝛius p̃oꝛitate ꝑ⸗
fectiõis. N Sed inſtabat diſcipulus 3 ſcdaʒ ꝑtẽ cõcluſũ⸗ nis. Mã ji ſecluſis accitibus eſſet idiuiduũ de gne beꝛſe queret᷑ ꝙ idiuiduũ eẽt ꝑ ſe ens ⁊ pſe vnũ.⁊ ꝑↄñjsꝑiei telligibile. equerer᷑ etiã gꝙ eſſet diftinibile. Et ſequere⸗ tur g de eo eſſet ꝑ ſe ſcia. hec oĩa ſunt ꝑ ſe incõuenieniu. Igit᷑ ⁊c. CD icendũ negãdo ↄtiaʒ q mã ipedit intelle tionẽ:cũ ſit ens in potẽtia· nũquodqʒ.n· eit intelligibile m g eſt in actu · vnde argumentum nullum.
A d umü ergo dðm g ſecluſa quãtitate nen . P remanẽt idiuidua diſtincta diſtin ctiõe qᷓ;titatiua ⁊ extrinſeca. Remauẽt tij diſticta diſticuo ne actuali: foꝛmali: ⁊ extrinieca. Et kʒ diſtinctio qᷓ;uat⸗
ua regrat ad idinidua ſumpta in ſenſu ↄpoſito ſiue foꝛnmn
lter oõſiderata:no tñ regrit᷑ ad idiuduã mãlier ſumptã niſi aptitudinalis quã hit lecluſa quãtitate ey ipſa fingula
ritate aut habitudine ad quãtitatẽ. ¶ Ad ⁊n. dðm ꝙ du plex eſt pꝛius. Mã qðdã eſt pꝛius vᷣm oꝛdinẽ pncipmj for inalis eſſentialis.ſicut humanitas eſt pꝛioꝛ ſoꝛte. Alið eit
pꝛius vᷣm oꝛdinẽ p̃ncipij effectiniaut diſpoſitionis accñlã is. p ergo mõ remoto pꝛiore nõ remanet poſterius: ᷣ
bñ ⁊o ſicut remoto domificatoꝛe:remanet domus · Di
mẽſiones aũt interminate nõ cõcurrũt eẽnrialr ad iam indiuiduationẽ vt ſupꝛa dictũ eſt. Et ideo rõ nõ ſequit
¶CAcd zn dðm ꝙ talia idiuidua itelligunt᷑ eſſe diſtiela
joꝛmaliter ꝑ foꝛmas ſbaleſ. Mec tñ gis diſtictio foꝛmalis eſt ſpecitica. Alias due aĩe rõnales qͥ foꝛmali ſe iplis di ſtinguũtur diſtingueret᷑ ſpecie. Sʒ ſolů illa diſticto for malis dñ ſpeciſca q̃ eſt ꝑ dinerſas foꝛmas nuſlõ hites h bitudinẽ ad mãʒ ſicut ſunt foꝛme angelice vt ex adducis pʒ ex oc..in y. huiꝰvbi q̃rebat᷑ vtrů ois diſtinctio ſoꝛmalis ſit diſtinctio ſpecifica. ¶Ad ꝙ dõm ꝙ mã in telligit eiſe hec foꝛmalr ꝑ foꝛmaʒ ⁊ diſpoſitiue ꝑ habim dinẽ ud quãtitatẽ. Mec obſtat g foꝛma dr̃ eſſe hec pm qꝛ hoc eit in diuerſo gie cãrus. Nã foꝛma dr̃ eẽ hec per mãʒ mliter. Mã vᷣo ꝑ foꝛmã foꝛmalr. NAd dom g duplex eſt pᷣnn ↄſtitutinũ: vnñ eſt itrinecũ⸗ eẽntale. Rlið eſt extrinſecũ ⁊ accitale. Remoto go pn itrinſeco ʒſtitutiuo:remouet᷑ cõſtitutũ. nõ autẽ remoto extriſeco quãtitas autẽ vt dictũ eſt extrinſece cõcurrit ad idinidn tionẽ. ¶ Id vltimũ dðm ꝙ dupley eit accis inſepara le. mã qðdã eſt accñs iſeparabile qð ↄlegtur pẽm· u eſt accns ĩſeparabile qð ↄſegtur idiuiduuꝰ ſicut nigre
coꝛui.pᷣmo ergo mõ accite ſeparabili ꝑ itellectuʒ ſepn
to:nõ remanet ſbm. qʒ eſt repugnãtia ielecuũ
n ſun imn hu in aich uhm unn ritiy tuutte
ijeel unl tu dietg nhet iſſhrit khricls (hin
igſ vitti
dahu
nuuin
inin
ut uj uinin: ſum iütu
i
m nle ſete min n ihuitd Aure ulp un
10% üin
— — ——

S5
3 —
Queſtio
remoto accite iſeparabiliꝑ itellectũ· adhnc itelligi᷑ rema nere m. Loꝛnus.n.pj itelligi albus: ꝑ ſecũdã etiã opa
tionẽ intellectus dato ꝙ nigredo ſit ĩſeparabilis ab eo: vt
expꝛeſſe deducit doc. B in de ſpũalibus creaturis.ar.vl
tio.ad ym. vbi ſic ait. O uplex eit operatio intellectus: ſi⸗
cut d in z0. de aĩa. Vna que intelligit quod ꝗd eſt. Et ta 1i opatiõe intellectus inteiligi põt eẽntia rei ⁊ ſine ꝓpꝛio 4 ſine accidente:cũ neutrũ ingrediat᷑ eſſentiã. Alia ẽ ope⸗ ratio intellectus cõponentis ⁊ diuidentis. Et ſic põt ſub⸗ ſantia intelligi fine accidẽtgli pꝛedicato etiã ſi ᷣm rem ſit
accijs inſeparabile.ſicut põt intelligi coꝛnus eſſe albus. Mõ. n. eſt repugnãtia inte llectuũ:cũ oppoſituʒ pꝛedicati nõ dependeat ex pꝛincipijs ſpẽi que ſignat᷑ noie in ſßo po
lito· ac vero opatiõe nõ põt intelligi ſba ſine ꝓpꝛio. nõ eni põt intelligi ꝙ hõ nõ ſit riſibilis qꝛ ibi eſt repngnan⸗
tia intellectuũ cũ oppoſitum pꝛedicati depẽdeat a nã ſßi.
bec ille foœꝛmali. Cũ ergo quãtitas nõ ſit accñs ꝓpꝛi idi⸗ nidui mãliter ſumpti à ctuʒ a nã indinidua ea remota p intellectũ pñt indinidua mãiiter ſumpta intelligi diſtin⸗ cta abiuicẽ etiã ꝑ ſecundã opationẽ mtellectus:intellectu methaphyſico l nõ phyſico. Poſſuʒ.n. intelligere hanc niaʒ nõ eſſe illã ꝑ ſecundã opationẽ itellectus ſecluſa quã btate x intelectũ. Sumiir poſſuʒ intelligere ſoꝛtẽ nõ eſſe
platonẽ ſecluſa quacunqʒ quãtitate p intellectũ. ð ti cõ
cedẽdũ eſt ꝙ poſſiʒ inteiligere ꝑ ſecundã opationẽ intelle
ctus ſoꝛtẽ eẽ ⁊ platonẽ eſſe in rerũ nã ſecluſa quãtitate m rẽ ⁊ phyſice. Quis aũt ſit intellectus phyſicus ⁊ qs me⸗ thaphyſicus: ſatis declaratũ eſt ſupꝛa.li.ᷣv.q.
¶ Nbi ſupꝛa impertinenter.
F ſicpcedit᷑. Midet᷑ ꝙ aia 3 B ſertum rõnalis nõ ndn ꝑ mãʒ 7 quãtitatẽ. Nã vnũquodqʒ ᷣm ides hʒ eſſe ⁊ indiniduationẽ vr dicit ⁊oc. San.in de
ala.q. Vnica.ar. po. ad 2m. Sed aĩa humana non hzʒ eſſe a
mã:ſed ſuũ eſſe cõicat mãe qð hʒ per creationeʒ vt pʒ ꝑ
Doc · P. in de aĩa.q· vnica. ar. 14. ad Imn.Igit᷑ anima u mana nõ indiuiduat᷑ ꝑ materiã. ¶ P ꝛ0. Sl aĩa humana
indiuiduaret᷑ per coꝛpus:ſequeret᷑ ꝙ remoto coꝛpoꝛe re
moueret᷑ indiuiduatio: qꝛ remoto pnꝰ eẽndi ⁊ diſtinguẽ di:remouet᷑ diſtinctũ. ed ↄñs eſt falſuʒ vt pꝛ de aĩ ſe
parata. Igitur ⁊ð. ¶ Bed dicebat ꝙ aia indiniduat᷑ per habitudinẽ ad coꝛpus que remanet᷑ inſeparabiliter in aĩa CComtra. Ant illã habitudo eſt eadẽ cü ipſa aia: alind eſt aliquid aliud. Si pꝛimũ ſegtur ꝙ indiuiduat᷑ ꝑ ſe ipſam
nõ per coꝛpus. Bi m.aut eſt a vel acciis. Mõ ſpᷣa qꝛ
vel eſſet materia vel foꝛma vel totũ ↄpoſitũ. xon mate
ria:qꝛ aĩa ſeparata nõ hʒ mãm neqʒ in qua neqʒ ex qua.
Meqʒ etiã eſt totũ ↄpomn:vt de ſe pʒ. Neqʒ etlaʒ eſt ipſa foꝛma ᷣm vpotheſim:qꝛ ↄceſſum eit ꝙ eſt viqd alið ab nĩa. Si aũt dicat᷑ ꝙ eſt aceñs:querit᷑ qꝛ aut eſt ãccſis ab⸗
ſolutũ aut reſpectiuuʒ.Mõ p̃m.cũ habitudo reſpectũ im poꝛtet. Mõ poteſt etiã dici ſecunduʒ:qꝛ ſpa nõ indiuidua
tur per relationẽ in creaturis yt ſepe ↄcedit doct. S.ĩ de porẽtia. q.ð.9.⁊.10. Jgitur ⁊c̃. Cꝙ 30. Pꝛincipia indi niduãtia ſunt de eſſentia indiuidiu. Sʒ coꝛpus nõ eſt de eentia aĩe. Alias aĩa ſine coꝛpoꝛe eſſe nõ poſſet. Igit᷑ ⁊c̃. CP 4. Schm voc. Sã.in de po.q.ↄ.ar.. ad 13m. pꝛincipia indiniduãtia in creaturis duno hñt.ſ.ꝙ ſint pꝛin cipis ſubſiſtẽdi:⁊ ꝙ per ea ſuppoſita einſdẽ nature abin · nic diſtinguant᷑· Ped manifeſtũ eſt ꝙ aia nõ differt ab alia ꝑ coꝛpus ſed ſeipſa. Alias poſt ſeparationẽ nõ diſtin gueret᷑. Meqʒ etiã coꝛpus eſt pꝛincipiũ ſubſiſtẽdi aie ſed
ecõtra aia ſuũ eſſe coꝛpoꝛi cõicat: vt aſumptũ eſt igit᷑ ⁊c̃.
TP F. foꝛme per ſe ſubſiſtẽtes ſe ipſis indiuiduãtur.
Niliud qð eſt p ſe ſubſiſtẽs eſt incõicabile ⁊ diſtinctũ
ab alijs. ſed aĩa ronalis eſt per ſe ſubſiſtẽs: vt ꝓbat Poc. Sĩ de aĩa.q.vnica.ar·pꝰ.⁊ in pæ.ꝑ.q.7y· ar·⁊v.igit ⁊c̃. CSed in Zrinm arguit᷑. Nã ſicut foꝛma ſeparata indiui duat᷑ ꝑ hoc ꝙg nõ eſt nata recipi in atioꝛita foꝛma in mate ria indiniduat᷑ ꝑ hoe ꝙg eit in hoc.ſ.in hac materia vt di⸗
eit doc. S. in de ſpiritualibus creaturis.q.vnica· ar· ð ad
4 Sed aia ratiõalis eſt foꝛma in materia exñs · igit ⁊c̃.
Sigeſimaſecunda
Reſpondeo dicendũ ꝑanimãnationnẽ in
diuiduari ex coꝛpoꝛe põt intel ligi dupliciter. Vlnoꝰ quãtuʒ ad incõicabilitatẽ ⁊ diſtin⸗
ctionẽ ita.ſ.ꝙ aĩa rõnalis dicat hec ⁊ nõᷓ illa per coꝛphs.
qꝛ ex hoc ꝙ aĩa ratiõalis eit per ſe ſnbſiſtẽs: dicitur hec ſi ue incõicabilis:⁊ ipſa ſeipſa diſtinguit ab oibꝰ alijs crea turis. Ped qꝛ nõ ſubſiſtit ſubſiſtentia cõpleta ſed in per⸗ fectione ſue naiure depẽdet a coꝛpoꝛe qᷓ;tuʒ ad pᷣnn:ideo alioꝰ poteſt intelligi ipſam indiuiduari ex coꝛpoꝛe.ſ quã tũ ad cõpletioneʒ ꝓfectiõis ſue nature: Et hoc duplicitcr. Enoꝰ quãtum ad ſui pꝛincipiũ. Alioꝰ quantũ ad ſui fineʒ
Anima ergo nõ indiuiduat᷑ ym cõpletionẽ ſue nature quã tũ ad ſinẽ ex coꝛpoꝛe actualiter:ſed vᷣm habitudinẽ quaʒ
habet ad coꝛpus.Unantũ vero ad ſui pꝛincipiũ in perfe ctione ſue nature indiuiduatur actu ex coꝛpoꝛe. Cnius rõ eſt. Quia vnũquodqʒ indiiduatur eo mõ quo habet eẽ. Sed aia rationalis dependet a coꝛpoꝛe quãtũ ad ſui pun
cipiũ nõ anteʒ quantũ adſui finẽ: vt patet per doct. Sʒ.in
de potẽtia.q.ʒ. ar.io. ad 16 m.vbi ſic ait. Licet aia depen⸗ deat a coꝛpoꝛe qᷓ;tum ad ſui pꝛincipiũ in perfectione ſue
nature:tiñ quantũ ad ſui finẽ non depẽdet a coꝛpoꝛe vt rei
ſubſiſtenti. Ande deſtructo coꝛpoꝛe:nihilominns manet in ſuo eſſe lʒ nõ in ↄpletione ſue nature quaʒ hʒ in vnione ad coꝛpus.hec ille. Idẽ inuit doc. Sã. in de aĩa.q.vnica. ar· pꝰ.ad Iꝛn vbi ſic ait. Anima etiã aliquã dependẽtiam habet ad coꝛpus mquãtũ ſine coꝛpoꝛe nõ pertingit ad cõ plementum ſue ſpeciei. Mon tamẽ ſic depẽdet a coꝛpoꝛe quin ſine coꝛpoꝛe eſſe non poſſit.hec ille. Eandẽ ſentẽtiaʒ chrius ponit doc. P.in pꝛimo ſententiaruʒ.di.g.q.y.ar⸗ 20. ad 6 n.vbi ſic ait. Sed quãuis indiuiduatio animaruʒ dependeat a coꝛpoꝛe qᷓ;tum ad ſui pꝛincipium nõ tamen qᷓ;tum ad ſunm ſnem:ita.ſ.ꝙ ceſfantibus coꝛpoꝛibus ceſ ſet indiuiduatio animarum Cuins ratio eſt. Quia oĩs ꝑ⸗ fectio infunditur materie vᷣm capacitatem ſuam.Mã ani⸗ me infunduntur dinerſig coꝛpoꝛibus non vᷣm eandeʒ no⸗ bilitatem ⁊ puritatem. Vinde in vnoquoqʒ coꝛpoꝛe ani⸗ ma habet eſſe terminatum ᷣm menſuram coꝛpoꝛis.hoc autem eſſe terminatum qᷓ;uis acquiratur anime in coꝛpo re:non tamen ex coꝛpoꝛe nec per dependentiã ad coꝛpus
VUnde remotis coꝛpoꝛibꝰ adhuc remanebit vnicuiqʒ ani
me eſſe ſuuin terminatum ſᷣm affectiones vel diſpoſitio nes que conſecute ſunt ipſam ut fuit perfectio talis coꝛ
poꝛis. uod quidem poteſt manifeſtari per exemplum ſenſibile. Si enim aliquod vnum non retinens figuram: diſtinguatur per dinerſa vaſa ſicut aqua quando vaſa re⸗
monebuntur:non remanebunt pꝛopꝛie figure diſtincte. ſed remanebit vna tiñ aqua. Pt ita eſt de foꝛmis materia
libus que non retinent eſſe per ſe. Ji autem ſit aliquod
retinens ſigu ram quod diſtinguatur ſᷓʒ dinerſas figuras per dinerſa inſtrnmenta:etiam remotis illis remanebit diſtinctio figurarum: vt patet in cera.Et ita eſt de anms que retinet eſſe ſuum poſt coꝛpoꝛis deſtructioneꝰ:ꝙ etiã
manet in ipſa eſſe indiuiduatum ⁊ diſtinctum. Hec ille.
Ex quibus infertur ꝙ anima ſeparata actu indiuiduatur per ſe ipſam quantum ad eſſe hec ⁊ quantum ad eſſe di⸗
ſtinctum ab alijs foꝛmaliter:ex hoc ꝙ habet eſſe ꝑ ſe ſub
ſiſtens. Sed quia non ſubſiſtit vt ſie in completiõe ſue na ture actualiter:ſed ſolum habitudinem habet ad ſuũ per fectibile ſcilicet ad coꝛpus:ideo quantum ad hoc dicitur indiuiduari per coꝛpus. uod quidẽ coꝛpus non eſt ens actu:ſed in potenria ſicut ⁊ ipſa anima illo modo non eſt indiuiduata actu ſed aptitudinaliter tantuʒ. Et hoc eſt að ſolet dici ꝙ anima ſe parata indiuiduatur per habitudinẽ ad coꝛpus non ꝙg illa habitudo foꝛmaliter indiuiduet ani mam ſed quia anima habet habitudinem ad coꝛpus ſicut pꝛopꝛia perfectio ad pꝛopꝛium perfectibile. Que quideʒ habitudo ꝑficitur in actuali vnione ad coꝛpus. Ideo quã do actualiter vnitur: ipſa actnaliter idiuiduatur ex coꝛpo⸗ re. Anando vero eſt anima ſeparata ⁊ non iterum vñita coꝛpoꝛi:tunc habitualiter idiuiduatur per coꝛpus. Quod quidem ſignificare volumus ⁊ nihil aiiud quando dici⸗ mus ꝙ anima indiuiduatur per habitndineʒ ad 3
3

gBeptim
CSed inſtabat diſcipulus dicẽs ꝙ vns aia n diſtingui tur ab alia vt anima niſi ſint plures aĩe eiuſdẽ ſpẽi. nõõ põr eiſe pluralitas actualis. nnde doc. S. in pe·ſniaruð· vbi ſupꝛa dicit ꝙ ĩpomibilis eſt erroꝛ ponẽtiũ aĩas pꝛius creatas ⁊ poſteã incoꝛpoꝛatas:qꝛ nõ efficiũtur plures niſi ßm ꝙ inkundune pluribus coꝛpoꝛibus. hec ille. ¶Picẽ⸗ dũ ꝙ accidit indmiduatiõi ꝙ ſint plura indiuiduã ſub ea
dẽ ſpecie aut pauca: vel vnũ tm̃ · Uñ alud eſt loꝗ de mul
tiplicatione indiuiduoꝝ ſub vna ſpecie:⁊ de ipfa indiui⸗ duatiõe. Adã. n.ſi multo tꝑe fuiſſet creatus anie euã na⸗ mfeſtũ eſt ꝙ aĩa eius fuiſet indinidua.ſ.cõicabilis. 4 ab oĩ alio ente diſtincta. Et tñ nõ fuiſſet diſtincta ab alis ani⸗ mna eiuſdẽ ſpecieꝛ. Vnde diſtinctio vmꝰ indiuidui ab alio einſdẽ ſpeciei: accidit indiuiduatiõi. ¶ Merũtamẽ ad ar⸗ gumẽtũ dicendũ ꝙ duplex eit ndiniduũ.quoddã eſt ſub ſiſtens ꝑ ſe jubſiſtẽtia cõpleta qð depẽdet a mã jᷣm eẽ nõ ſolũ ðᷣm eſſe in:ſed etiã ᷣm eſſe ex. Unde ad talẽ plnrali⸗ tatẽ indiuidnoꝝ ⁊ actualẽ diſtinctionẽ eoꝛũdẽ ſub eadem ſpecie:regrit᷑ actualis multiplicatio coꝛpoꝝ: Aliud eſt in diuiduũ p ſe ſubſiſtẽs nõ tamẽ ſba cõpleta:qð·ſ.hʒ eſe ꝑ ſe ꝓnt ꝑ ſe ercludit eſſe ab alio: ſed nõ
alioꝛĩmo hʒ neceſario eſſe in coꝛpoꝛe in pᷣncipio ſui lʒ nõ
in ſuo fine ſicht ſunt anime rõnales. E tad talẽ actualẽ di⸗ j ſtinctõeʒ multoꝝ ſub eadẽ ſpecie nõ ſeinp requirit᷑ actus
lis multuudo coꝛpoꝝ.ſʒ ſuc̃cit habitudo ad diuerſa coꝛ⸗ poꝛa qᷓ;tũ ad finem:qꝛ tales anime ſeipſis foꝛmalr diſtin guũtur cũ habitudine tñ ad coꝛpus. Talis aũt diſtinctio foꝛmalis nõ eit ſpecifica: ſed mãlis vt ſupꝛa in pꝛima ꝑte ꝓbatũ eſt li.y.q.⁊9. ar. 4 · Hanc etiã niam inuit Voc⸗ Sã.in ꝛ0. ſententiaꝝ.di.I q.⁊. ar.⁊. ad 4n. vbi ſic dicit.
———
Znima qᷓ;ᷓuis nõ depẽdeat a coꝛpoꝛe qᷓ;tũ ad ſuũ eſſe vel
quantũ ad ſuũ finẽ: dependet tamẽ quodãmodo qᷓ;tũ ad
uũ pᷣncipiũ. Tuius rò eſt. Vuia cuʒ vlia nõ habeant eſſe
niſi in anma:opʒ ꝙ quicqd in eſſe ꝓducit᷑ ꝓducatur ᷣm hoc ꝙ indiuiduat᷑ ũ ergo anima indiuiduaũ eſſe babe re nð poſſit:niſi ᷣm ꝙ coniungit᷑ coꝛpoꝛi vt foꝛina eius: opʒ ꝙ nõ incipiat eſſe niſi in coꝛpoꝛe. Sʒ tamẽ in coꝛpo rè acgritur ſibi abſolutũ eſſe:nõ ad cpus · Et ideo etiã poſt deſtructionẽ coꝛpoꝛis rema net ᷣm ſuũ em indiuiduata ⁊ diſtincta ab alia aĩa. hec ille foꝛmaliter. N Bed inſtabat ⁊0.idẽ diſcipnlus. Mã Doc· S. in pᷣmo ſententiaꝝ vbi ſupꝛa expꝛeſſe dicit ꝙ aĩa non indiniduat᷑ niſ er coꝛpoꝛe · Idẽ dicit fecũdo ſentẽtiaꝝ di.
17.. pꝰ.ar.20. ad ſmuʒ. Midet᷑ ergo ꝙ anima rationalis
nð indiniduet᷑ aliquo modo per ſe ipſam. CAd hoc re⸗ ſpõſum eſt quia aia quãtuʒ ad ſui pᷣncipiũ actualiter indi
nidnatur ex co:poꝛe ßʒ ꝙ lx exꝛ dicithabitudinẽ cãe ma rerialis in qua ⁊ nõ ex qua. Nõ tamẽ quãtũ ad ſuũ fineʒ.
¶Cõtra. Picut aia ratiõalis q;tuʒ ad ſuũ finẽ habet eẽ ꝑ⸗ fectũ ⁊ cõpletus ita qᷓ;tum ad eius pᷣncipiũ. Ergo nõ mi⸗ nus regritur coꝛpus ad eius indiniduationẽ q;tum ad eiꝰ p̃ncipiũ qᷓ; quãtus ad ſuũ finem. ¶ Acd hoc dicẽdũ negã⸗ do cõſequẽtiã.cuins rõ eſt. qꝛ vt dicit doc. S.in ⁊. ſentẽ tiaꝝ.di. ʒꝛ.q.⁊7. ar. ⁊0.ad pᷣmũ. Anima rõnalis habet talẽ nãm: vt tali coꝛpoꝛi vniat᷑. Unde ſi tali coꝛpoꝛi nõ vnire tur: opoꝛteret vel ꝙ omnino aĩa nõ crearet᷑: vel ꝙ alteriꝰ
nature eſſet ⁊ hec nã nõ eſſet.hec ille. Si ergo de nã ani⸗ mne eſt: vt vᷣm ſui pᷣncipiũ ſuo ꝑfectibili vnat᷑ Mö autem yᷣm ſuũ ſinem cũ nõ habeat eſſe ligatũ coꝛpoꝛi. Vnde non
eſt ſimile. C Aliã rõnem aſſignat doc. G. in de poꝰ. q.x.
gr.i0. dicens: ꝙ res ereate a deo in ſua nãli pfectiõe. per fectũ.n.nãliter pᷣcedit ĩperfectũ m phm.. Vnde boetius
dicit ꝙ nã a pfectis ſumit exoꝛdiũ. Anims autẽ nõ hper fectiõᷣem ſue nãe ertra coꝛpus:cũ nõ ſit adepta ꝑ ſe ipᷣam cõpletã ſpeciẽ alicuius nãe ſed ſit ꝑs humane nature. als
opoꝛteret ꝙ ex aia ⁊ coꝛpoꝛe nõ fieret vnñ ꝑ ſe ſed ꝑ acci dẽs. vñ nõ decet aĩa; hãanã extra coꝛpꝰ creari. hec ille· igit᷑ dðm ꝙ aia lʒ nõ habeat eẽ Ad pPm 2 cporeben in coꝛpoꝛe quã tũ ad ſui pᷣncipiũ. vñ iſtoꝰ hʒ ꝑ ip̃ indiuiduari. N Ad ſe cũdũ dð in ꝙ remoto coꝛpoꝛe remouet indiuiduatio aĩe so mõ quo coꝛpus erat pᷣncipiũ indiuiduatiõis eiꝰ. Ma;
vt excludit eſſe in
depꝛeſſum vel obligatũ
vtdietus eſt:coꝛpꝰ eſt pneiplũ indiuiduatiõis ale qᷓ;tũ ad
cõpletiõem pfectðis nãe eius. O uod qdẽ nõ ↄuenit aĩe
geparute actu:ſed aptitudinaliter lm̃. Et ideo coꝛpus dr̃ pᷣneipiũ aptiudinale indiuiduatiõis aĩe ſcparate qᷓ;tum
ad talẽ cõpletiõem:quã iterũ aſiumit afumpto coꝛpore.
¶Ad tertiũ pʒ ſolutio ex dictis. Mã cũ d̃ ꝙ aia ſepara
ta indiuiduat᷑ ꝑ habitudinẽ ad coꝛpus nõ eſt intelligẽduʒ
ꝙ illa relatio rõnis ſit pᷣncipiũ indiuiduatiõis:ſed termi nus illius relatiõis eſt pᷣncipiũ.ſ.coꝛpus aptitudinalitee qdẽ ⁊ nõ actualiter ⁊ nõ qᷓ;tũ ad incõ̃icabilitatẽ aut diſtin ctiõeʒ. CAcd n dðm ꝙ aliqd põt dupliciter idiuiduas ri ꝑ aliud vt inuit doc. P. in ⁊0ſentẽtiaꝝ. diſt..q vbi ſupꝛa. Unoꝰ ꝑ aliqd qð eſt pars eſſentie ſue. Et iſto mo do aia nõ indiuiduat᷑ ꝑ coꝛpus. Et iſto modo quicqd eſt pᷣncipiũ indiuiduatiõis eſt pꝛincipiũ indiuidui. Alio mo do ꝑ aliqnid in quo indiuiduũ habet eſſe ſubſiſtens in ns
tura. Et iſtoꝰ coꝛpus eſt pꝛineipiũ indiuiduatiõis anime.
Et tale pꝛincipiũ indiuiduatiõis nõ dʒ eẽ pꝛincipiũj indi
nidui. C Ad duas alias rõnes patet ſolutio ex diciis. CVbi ſup:a impertinenter.
S ſep imum ꝙ hecherta ſi ᷣn
I cipiũ indiuiduatiõis ⁊t ſcotiſte volunt · Nam Muälibet entitateʒ ſeqtur quedã vnitas. Ergo
entitatẽ ſingularẽ ſequit vnitas Igit æc̃. CPꝛ. Mibil eſt deteriminate hoc ꝑ id quod eſt cõe pluribus. Sʒ ma“ teria ⁊ foꝛma ſunt cões pluribus. Ergo ꝑ mãm ⁊ fomã
nõ eſt aliquid hoc ſignatũ. Bed in ipſo indiuiduo pꝛeter
mãm ⁊ foꝛmã mhil eſt qð intrinſece cõcurrat qᷓ; hecheꝝ tas. Ergo hechevtas eſt pꝛincipiũ ſigniticatiõis vel idini⸗
duatiõis. Jed hecheytas eſt pꝛin ipiũ quo indiniduũ eſt
indiuduũ. Ergo idẽ quod pꝛius.pꝛobatio medie. Vuia vnũquodqʒ eſt ſignatũ p hoc quod eſt ſibi ſoli ꝓpꝛiun. ged heche ytas eſt huiuſmodi ſicut Foꝛteytas eſt ſibi.ſ. ſoꝛti ꝓpꝛiu. Igitur ⁊c̃. ¶ Ged incõtrarinʒ arguit᷑ · Nam
ꝑ illud quod eſt cõe multis: nihil ndiuiduat᷑ vt etia ad⸗
nerſarius aſſumit ꝓ ſe. Sed mamfeſtuʒ eſt g hechertas eſt cõis multis.ã hec ſoꝛteytas ẽ hechevtãs ⁊ hec ſoꝛ
teytas eſt hecheytas ⁊ ſic de alijs. Jgitur ⁊c.
.. dðm ꝙ ſicut heruens in uis Reſpondeo quolibetis quolibeto ·3. q.9.
opinio pon!tium hecheytatẽ eſſe pꝛincipiũ indinidua
tiõis nulla eſt. Quia ant nihil ponit aut coincidit realiter
—
cũ opmionibꝰ pꝛecedẽtibus ſolũ differens fᷣm vocẽ. Oð
ſic ꝓbat pꝛefatus Voc. Mã iſta hecheytas aut eſt aliquid
dulerſum a mã ⁊ foꝛma ſignatis aat nõ · S nõꝛergonon differt hec opinio ab opiniõe eoꝛuʒ qui dict ꝙ nã ⸗ foꝛ
ma ſignate ſunt pᷣncipiũ indiuidnaiiẽis. Si ſic aut erit ſi aut accũs aut nihil. Si nihil ergo opinio nulla. Bi ſubſtã tia aut eſt iba cõpoſita aut in aut foꝛma. Si ſit ſba cõpoſ
ta ſequit᷑ ꝙ ſba cõpoſita erit ſe ipſa indiuidua. quod eſt?
ipſum. Si mã ant foꝛma ſeanit᷑ ꝙ illa opinio coincidit cũ alijs ponentibus mdʒ ⁊ foꝛmã eſſe pꝛincipius indinidua
tiõis. i zũt ſit accñs aut eñt accidẽs reſpectiuũ aut abſo⸗ lutum. Mõ pꝛimuʒ quia accidens reſpcetiuum eſt poſtẽ
rius oĩ abſoiuto. Si vero abſolutũ ſequitur ꝙ potſime erit quãtitas. Et ſie ponere hecheytatẽ eſſe pꝛincipiu i diuiduationis eſt ponere quãtitatem eſſe pꝛincipiu eiuſ⸗ dẽ Et ſic coineidit cũ opiniõe egidij· Ex quo patet ꝙ het
opino aut nulla eſt aut nð differt ab opiniõᷣibꝰ pᷣaſſignæ tis mſi pᷣm vocẽ. ¶P 20. Quãdo pꝛedictus opinatot aſ⸗
ſumit ꝓ ſe illud quod eſt cõe multis nõ eſſe pꝛincipiũ in
diniduationis aut imelligit de eo quod eſt cͤe ßm rem⸗ vel m rationẽ· Si de eo qnod eſt cõe ᷣm rem: puta de eo quod eſt vere vnum in pluribns: ſic ratio ſua ante in cõtrarium adducta nulla eſt. Si aute; intelligat de eo að eit cõmnne ßᷣm rationemitunc hechertas eſt ita commn nis ſicut materia ⁊ foꝛma. C ed dicebat ꝙ hecheytas in cõmuni non eſt pꝛincipium indiuiduatioms: ſʒ hecheꝝ tas ſignata puta Boꝛteytas aut platoneytas· ¶ Lontraf cut heche ytas ſignata non eſt cõmnnis ſed pꝛoptiaiitã ⁊ mã⁊ foꝛmna ſignate· Et itã nõ plꝰ idiuiduabit beſen
4up R be
ſiiyuh rlh uim ihma wiſ ini ſhm ineju vMe ictt aufin tuuen uumi umin huhho unt Npüt I ſeho urnh umn ſuh duyn tnnn unhyni knune uunn timn iechm un igr unn
—

cepin kroyninit keciamin pinoniui dckihm Foni mm nwin nt fumcynn
iemi
in ns wot pi
mm
ſnenjn cennl⸗ uri bu mnün ihin nnit z
ku 3 —
S* ———
S
S
K. — ₰
— — —
£ SS.
—
AQueſtio
ſignata q; materia ſignata. Gʒ dicebat ꝙ ex eo g hechey
tas dicit ſignationem foꝛme ⁊ per ↄſequens ipiam ſigna tionem per quam aliquid eſt indiuiduum:ipſa magis in
diniduat qᷓ; materia ſignata. Nontra. Sicut foꝛma poteſt Acipi vt ↄmunis:ita ⁊ vt ſignata.vnde non datur maioꝛ ratio niſi quia placet quare hecheytas dicat ſignationem foꝛme pluſqᷓ; econuerſo. hec herueꝰvbi ſupra. N Dzo. Aut illa hecheytas eſt ↄmunis aut ſignata. i ↄmunis: tunc hin aduerſarium non poterit eſſe pᷣnmn indiuiduatio nis. Pi ſignata: aut eſt ſignata ꝑ ſeipſam: aut per aliquid alind. Si per ſeipſam.tunc Si vero per aliud:queritur ber quid. Detur illud quod cũqʒ ſit iliud: ſeqtur ꝙ hecheytas non erit ſufficiens pꝛin cpium indiniduationis. Mnde relinquitur ꝙ hecheytas non poſſit eſſe pꝛincipium indiniduatioris ſaliem alið ab eoquod ponitur ᷣm doc. S.⁊ vᷣm herueũ eſſe pꝛincipiũ
ndiuiduationis. Mꝛo cuius d eclarãtione notat heruens vbi ſupꝛa ꝙ aliquid plurificari ⁊ diſtingni:contingit du⸗
pliciter. Mnomodo intrinſece qꝛ.ſ.diſtinguitur per illud quod eſt intrinſecum ⁊ eſſentiaie eis. Alio modo extrinſe ce· Sicut etiam aliquid eſſe per intraneum ⁊ eſſentiale ei huta per eſſentiam.⁊ extrinſece puta per canſas extrinſe⸗ cas· Et dicitur extrinſecũ quod quidem eit diuerſum ab aliquo eſſentialiter. quantũcnmqʒ ſt idem ſubiecto cum ipſo. Extrinſece autem contingit aliquid diſtingui ab alio effectiue finaliter ſubiectiue ⁊ diſpoſitine. Toquendo er⸗
Sode eo quod eſt canſa effectiua pluralitatis rerum:ma/ nifeſtuʒ eſt ꝙ hec eſt cauſa efficiens: qᷓ;tum ad res htes
cauſas. jinaiiter vero dicitur eſſe caufa jinalis rei. Subie ctine utem materia. Piſpoſitine vero quantitas. Intrin ſece autem ipſa eſſentia rei ita ꝙ vnũquodqʒ indiuiduat᷑ foꝛmaliter ⁊ intrinſece diſtinguitur ab alio per ſuam eẽn
tiam.I ec omnia ille.⁊ plura alia que ad longum dedu⸗
cuntur vbi ſupꝛa. Et concoꝛdãt hijs que ſupꝛa dicta ſunt de indiniduatione.
L igitür dicendum ꝙ ab eadem ha Zd pAumu bet res ꝙ ſit ens 5 ꝑ ſit vnuz.Mn de ab eodẽ entitas rei dependet ⁊ eius vnitas. Sicut igi tur res habet ꝙ ſit hoc ens effectiue ab agente foꝛmaliter autem a foꝛma materialiter vero a materia ſicut dictum eſt ita habet ab eis g ſit vna. Argumentum enim non cõ cludit ꝙ vnitas ſit pꝛincipium idiuiduatiõis: ſed ꝙ vni⸗ tas numeralis ↄcomitatur entitatem numeralem. TAd ⁊m reſponſum eſt vᷣm doc..in tractatu de idiuiduatio⸗ ne materie ſupꝛa in pꝛeſenti.q.ar.poꝛad argm.in cõtrariũ
lcet enim materia vm eſſentiam ſit cõmunis non tamen eſt cõmunis ſᷣm eandem rationem quando iã ſignata eſt. Ande cõmunitas eius non impedit indiuiduationem vt bi dicebatur. ¶ Ad ʒn dicendum ꝙ ſi per hecheytates intelligatur materia ſignata cum foꝛma particulari:ſic cõ
cedendũ eſt ꝙ hecheytas eſt pꝛincipium indiniduatiõis
Si autem intelligatur aliquid alind:ſie neganda eſt mi⸗ noꝛ. Et ad pꝛobarionem dicendũ ꝙ illa hecheytas nõeſt
pꝛopꝛia Soꝛti: niſi ei appꝛopꝛietur per aliquid aliud. vn de argumentum nullũ
CQnueſtio.· xxiij. De diſtinctione partium ſpeciei ⁊ par⸗ tium indiuidui. 25
luperius facta de
cutione oꝛdine partiũ dif
1 knitionis ⁊ de cognoſcibilitate indiniduo
rum ac eoꝛundem pꝛincipijs:conſideran
dum reſtat de diſtinctione partium ſpe⸗ etei a partinm indiuidui. ¶irca quod querunt᷑ quattuoꝛ. C Nꝛimo ytrũ materia ſit pars ſpẽi. Secundo vtrum in compoſitis ex materia ⁊ foꝛmna:
natura realiter differat a ſuppoſito. ¶Tertio vtꝝ in ſub
Rantijs ſpiritualibus:natura ſᷣm reʒ differat a ſuppoſito. ¶uarto vtrũ hec ſit ↄcedẽda:h gabꝛiel eſt gabꝛielitas. C Sequitur in philoſopho ⁊ Docto. Ban.ibi. ubita it autem merio ⁊ eſt lec.I. 7
Aligeſimatertia
3 mn ſic pꝛocedit᷑. Nidetur — S PAimũ materia nõ ſit pars t Nt platonici voluerunt. Nam ſi materia eſſet pars ſpeciei: ſequeretur g vna ſpẽs nõ poſſet reperiri in materijs diuerſis ſᷣm ſpem. Sed ↄſequẽs eſt falſum. Jgitur ⁊c. falſitas cõſequentis patet. Nam cir⸗ culus inuenitur fieri in ere in lapide ⁊ in lgno:que diffe rũt ſpecie. Ergo lapis aut es nõ erit ꝑs circuli. Q Pꝛo. Materia eſt mater coꝛruptionis vt dicitur pꝛimo phyſi coꝛũ. Sed ſpecies eit incoꝛruptibilis:cum eius ſit ſciẽtia ⁊ diftinitio que ſunt ſempiternoꝛuʒ. Ergo materia nõ eſt pars ſpeciei. ¶ Pzꝰ. Materia eſt pincipium indiuidua tionis vt fupꝛã conceſſuʒ eſt.q.⁊2. Si ergo in eſt ps ſpe ciei tunc ſpẽs erit indiuiduũ. uod eſt falſum. Jgit ⁊c̃. ¶Sed cõtra eſt phᷣs in textu ibi. Pubitabit autem meri to que ſpeciei ſunt partes ⁊ que nõ ſed ſimnli ſumpti.hoc eniʒ nõ manifeſto exite nõ eſt diffimre vnũquodqʒ vlis n. ⁊ ſpẽi eſt diffinitio. ue igit᷑ ſunt partiũ ⁊ð. Reſpondeo dicendũ pꝛmo ꝙg platonici 5ʒ phm pꝑ pᷣmã rõnẽ añ oppoſi tũ adducta: voluerũt ꝙ mã neqʒ ſenfibilis neqʒ inteiligi bilis eſſet pars ſpeciei ſed ſolũ numeros poſuerũt eẽ ſpe cies rerũ vt patet in piti lectione. Sed contra hoc addn eit philoſophus tres rationes. Quarũ pꝛima eſt. Nam ñi ſoli numeri ſunt ſpẽs:oĩa ia que participãt vno numero participant vna ſpecie. Sed multa ⁊ diuerſa ſpecie ſunt: que participant vno numero. Ergo diuerſa ſpecie erunt vnum ſpecie. Mꝛobatio mediẽ Mam idem eſt nn⸗ merus in triãgulo pꝛopter tres lineas: ⁊ in ſilogiſmo
Lectic.Iÿ.
Pprer tresterininos ⁊ in coꝛpoꝛe pp tres dimenſiones. CP 0. Si carnes ⁊ oſſa non ſunt partes ſpẽi humane
neqʒ linee pares ſpẽi trianguli:pari ratione nulla mate
ria eſt pars ſpẽi. Sed ᷓᷣm piatonicos in numero dualitas attribnitur materie vnitas aũt ſpẽt. Sequit᷑ ergo ꝙ ſola vnitas ẽ ſpẽs: dualitas aũt ⁊ ꝑ conſequens oẽs alii nume ri tanq; materiam applicantes non erunt ſpecies. Et ſic vna tantũ erit ſpẽs oĩum rex. CP.ʒo. la ſunt vnum ſpecie:quoꝝ eſt ſpẽs vna. i ergò oĩum reꝝ ſpẽs ẽ vna: ſequit᷑ ꝙ oiĩa ſint vnum ſm ſpẽm.Ei ſic erit tiñ vna ſpe cies oœĩumn reꝝ vt concluſum ẽ per ſecũdaʒ rõnem. Ergo Oia ſunt vnum vᷣm ſpẽm quod ẽ maximuin incõneniens CPicenduʒ ꝛ0 gꝙ ÿᷣm phm materia tam ſenſibilis qᷓ; in telligibulis dicit pars ſpeciei:ſicut ſpẽs hoĩs non eſt foꝛ
ma aliqua ſine carnibns ⁊ oſſibꝰ. Similt circulus nõ ẽ
foꝛꝰ aliqua ſine lineis. Cæx quo infert phs ꝙꝙ parabola quam conſueuit dicere de ammali Pocratẽs Junioꝛ.ſ. Mlato nõ bene ſe habet:qꝛ fabulis aſſimilatur. Sed di ceret Mlato. Lontingit circuium eſſe ſine ere:ergo ↄtin git ẽt hoĩem eſſe ſine partibus materialibus ſ. ſine car nibus ⁊ ombus. ¶ Ad hoc reſpondet phus in textn m
doc · S. ꝙ nõ eit ſile ð circulo ⁊ hoĩe. Mõ.n.ſinir ſehʒ
hõ ad carnes ⁊ oſſaꝛſicut circulus ad es:qꝛ circulus nõẽ aliquid ſenſibile vᷣm ſuaʒ rònem.ſ. mathemtticaʒ. Moõt enim intelligi ſine materia ſenſibili. Vnde es ᷣm quod
eſt materia ſenſibilis:nonẽ pars ſpẽi circuli. Sed aial vn detur eſſe quoddam ſenſibile. Won n. põt diffniri ſine motu · Animal enim diſcernitur a non anmali:ſenſu ⁊
motu: vt patet in pꝛimo de anma.Et ideo nõ põt difñ⸗ niri aial ſine partibus coꝛpoꝛalibus habentibus ſe aliquo modo debito ad motum. Mon.n. manus eſt pars hoĩs quocũqʒ mõ ſe habens:ſed qñ eſt ſic diſpoſita ꝙ poſſet perficere opus manus. Quod nõ põt facere ſine anima
que eſt pᷣnn motus. Qnare opʒ ꝙ manus ſit pars hoĩis
ßᷣmn g eſt aiata. ᷣm vog eſt inaiata:non eſt pars. Sicnt manꝰ moꝛtua vel depicia. ij opʒ ꝙ tales partes q̃ ſunt neceſſarie ad perficiendum operationem ſpẽi pꝛopꝛiam ſint partes ſpẽi tam ille que ſunt eꝝ parte foꝛme qᷓ; q̃ ſunt
ex parte materie. Nec Doc. S. foꝛmaliter in lectione.
Verũtamen vt hic dicit phᷣus:licet circulus poſſit difji⸗
niri ſine ere ⁊ intelligi:non tamen põt difiniri neqʒ intel ligi ſine linea que eſt materia eius intelligibilis:ſicut ho mo non põt diffiniri ſine carnibus ⁊ oſſibus a ſũt ma
4

BGeptimi
eria ſenſibilis. De quo ſatis ſupꝛa diſyntatum z. CCs⸗
ſideranduim eſt aũt ᷣm phm in textu
ßm Doc. · ꝙ in
omm eo quod non eſt ipfa ſua ſpecies: ſed eſt aliquod indiuiduum demonſtratum in ſpecie: opoitet cſſe aliq̃s partes materie que non ſunt partes ſpeciei. Soꝛtes en; quia non eſt ipſa ſu humanitas ſed eſt habens human tatem:ideo habet in ſe partes materiales que non ſunt partes ſpecici:ſed q̃ ſunt partes huiꝰ materie indiuiduã jis:que eſt indiuiduationis pᷣncipiũ vt has carnes ⁊ hec oſſa· Et ſimilr in hoc circulo ſunt hee linee que non ſunt partes ſpẽi:ſʒ ſunt ꝑtes ſingulariũ eirculoꝝ. ꝛopter qð
ſemicircnli ficut ſupꝛs dictũ eſt nõ ponunt᷑ in diffinitione
circuli vlis:qꝛ ſunt partes ſingulariũ cirtuloꝝ ⁊ nð cch ſi vlis. Et hoc eſt verũ tã in mã ſenſibili qᷓ; intelligibili. bec doe· Sſonnalt. N Cõſiderãdũ eit erã fm enndeim ibidẽ ꝙ adhuc duo reſtãt determinãda. ꝛimũ eit virũ ſaruʒ mãliũ ⁊ ſenſibiliũ ſit aliqua alia ſba pꝛeter mãm
vʒ ydee aut numeri aut alique alie ſbe ĩmãles de quibus ꝓpꝛiũ eit huic ſcie cõſiderare. In hac ſcia enim determi⸗ natur de ſubſtãtijs ſenſibilibꝰ gratia ſubſtãtiarũ imãlü. Et conſiderat in ea de ipſis ſubitãtijs im jubus nõ ſolum inquãtũ ſunt ſubſtantie. Sed inquantũ ſunt tales ſubſtan tie. De ſenſibilibus vero nõ inquantum ſunt tales ſubſtã tie:ßʒ iquãtũ ſunt ſubſtãtie:aut enti iquãtuʒ.ſ.ꝑ eas ma nuducimur in cognitionẽ ſubſtãtiarũ imð huz. Mhyſicus vcro econuerſo determinat de ſubſtãtijs materialibꝰ non inquantũ ſunt ſbe:ſed inquantum ſunt tales ſbe.ſ. haben⸗
tttes in ſe pᷣncipiũ motus: ⁊ determinat de eis quantu ad xectio.⁊. ⁊ mãm ⁊ quantum ad foꝛmãqꝛ nã dicit de ⸗ foꝛma ·
CIZ
Lectio.T. z com11.
—
a magis de foꝛmna ð de mã: vt in 20. phyſicoꝛũ deducit᷑
„
Scðm vero qð reſtat determinãdũ eſt qualiterer ptibꝰ diffinitiõis fit vnũ ꝑ ſe. Et qual ille partes ſunt in actu aut in potẽtia· de quo in ſeqnẽti qõne diſpntabit᷑. hec oĩa doc. S.ilectiõe ſ ſnĩaʒ phy q pꝰ pᷣmiſſà recapitulat ea q̃ deã ſũt a pᷣnꝰ· huiꝰ ſeptimi ad hũc vt pʒ
m iit᷑ dðm ꝙ dupler e md. Que Ad prmu dã eit indtidnælis- Et talis nõ eſt pars ſpeciei. Alia eſt cõis. Et talis eſt dupl er. Onedam eit q̃ connenit ſpeciei nõ vm ꝙ eſt ſpecies ſedʒ accidens. Et talis etiã nõð eſt pars ſpeciei.dunde cum es lignumn: ⁊
lapis non conueniant circnlo ſᷣm ꝙ eſt circulus: ideo non
ſunt partes ſpeciei circuli.de qbꝰ ꝓcedebat argun. Alia
eſt mã cõmunis que cõuenit ſpẽi m g eſt ſpẽs. Et alis
ſemꝑ eſt pars ſpẽi: ⁊ extra illàs ſpẽs repiri non poteſt vt exẽpliſicatus eſt de hoie NEt ꝑ hoc patet riſio ad alia dno argumẽta q̃ ꝓcedũt de mã indiuiduali ⁊ nõ cõi. ¶ Seqtur in doc. F.ibi. Attendẽdũ eſt autẽ.
3[ ſic pꝛocedit᷑. vi⸗ 2— ſecundum det᷑ ꝙ in ſubſtã⸗ *2 tijs mãlibus nã ⁊ ſuppoſitũ nõ differant reali
ter. Mã in hijs que ſunt ꝑ ſe:ideʒ eſt qdditas
x id cuins eſt quidditas: vt patet per phm ſuperius 7.
pnins · Sed ba mãlis eſt ens ꝝ ſe vt patet ꝑ vm Fo. hu ins. Lũ ergo qdditas fit nã: ⁊ id cuius eſt: eſt ſuppoſituʒ. ſequit᷑ ꝙ in ſijs mãlibꝰ idẽ eſt realiter nã ⁊ ſuppoſitũ. T ꝛ0 lla nõ differũt realiter: quoꝝ vnñ lup alteruin nihi addit reale nec ecõuerſo. Sʒ nã ⁊ ſuppoſitũ ſunt hu
infmodi. Igitur vẽ Nꝛobatio medie. qꝛ ſi nppoſitũ ad⸗
deret aliqd ſupꝛa nãm aut ecõuerſo:illud additus aut eſt ſba vel acctis. Mð põt dici pᷣmũ:cũ ſup oſitũ ⁊ natura in
cindant eandẽ ſba cõpoſitã.ſ.ex mã ⁊ foꝛma. Meq; etiã
2m q tunc alterũ eoꝝ eſſet ens per accijs. Et ſi ꝑ ſe non
eſſet in pꝛedicamẽto. qð cõiter repntat falſum. ergo 4.
Cðʒ Si ſupoſinʒ differret realr a nã hoc eẽt qꝛ fm doc Fᷓ ſuppoſitũ addit aliqd reale ſupꝛa nãm. Sec pꝛo⸗
pter hoc nõ opʒ dicere ꝙ vifferãt realr. Alias ſpecies dif
ferret realiter à gnieꝛcũ fpẽs addat drium ſpecificaʒ ſupꝛa
rationẽ generis. Sed ↄſequens falſum eſt manifeſte · Igi
tur ⁊̃. CP o. Suverius phus declarauit ꝙ in ſubſtã. tijs qbn ennq; eſt idẽ qð quid eſt cũ eo cuins eſt. Sʒ nã ⁊ ſuppoſiuũ funt ſbe que hnt qð auid eſt vᷣm ſniam doct.
F in piti lectiõe.vt ſupꝛabatů eſt. Ergo idẽ qð ꝓꝛins.
CSed incõtrariũ eſt doc.;.in ſf dicẽs. Vñ nulla res ne ſi nãm habeat: eſt ipſum qð qd eſt: ſed eſt hñs Ulud
ſicut ſoꝛtes nõ eſt humanitas ſed eñ humanitatẽ hñs. hec ille. Et eſt ſententia philoſophi in textu· Reſpodeo dðm g ſic ſupꝛa dictũ eſt · ſuppo V ſitũ mãle qð dr̃ indiuiduum de gñe ſbe coꝛpoꝛee:põt cõſiderari dupliciter. Unoꝰ foꝛma ſiter ſeu in lenſu ↄpoſito: vt.ſ.eſt qðᷣdã ↄpoſitum ex mate ria ⁊ foꝛma:⁊ ex ↄditiõiꝰ idiuiduantivꝰ inquãtũ hmõi Et iſto modo ſuppoſitũ differt realiter a nã ᷣmphm.qꝛ ſuppoſitũ vt ſie ↄſideratũ eit ens ꝑ accñs. Alioꝰ põt cõſi⸗ derari realr ⁊ mãliter.ſ.vt eſt quoddã compoſitũ ex hac mã a hac foꝛmna. Et iſto modo dicunt qdã pꝛopter duas rõnes pᷣmas añ in riũ adductas ꝙ ſuppoſitũ ⁊ nã nõ di ferũt realiter in bijs mãhbꝰ. Quod ſic ꝓbar ſm eoſdeʒ ibidẽ tali rõne. Iila dno q̃ ſic ſe habẽt ꝙ vnñ addit aligd reale jupꝛa aliud: additiõe reali illa differũt realiter. Sʒ ſuppoſitũ in Wijs materialibus addit aliqd reale..mãm indtuidualẽ additione reali etiã accipiẽdò ſuppoſitũ ma⸗ terialiter ſiue methaphyſice. Igitur ⁊c̃. huius aut rauõis
ninoꝛẽ cũ eiuſdẽ declaratiõe langu Doc. Sin lectione: Lec. · vbi dicit. Sicut.n.ſuvꝛa dictũ eit quod quid erat eẽ: eſt
id quod ſignificat diffinitio · Diffinirio auẽ nõ aſſignat indiuiduis: ſed ſpeciebus· Et ideo mãteria indiuidualis q̃ eſt indiniduatiõis pᷣncipiũ:eſt pᷣter id qð eſt qð qd erat eſſe. Impoſſibile eſt zũt in rerũ nã eſſe ſpẽʒ:miñi in hoc in diuiduo. Uñ opʒ ꝙ quelibet res nãe:ſi hẽat mã que eſt pars ſpeciei que eñt pertinens ad qð auid erat eſſe ꝙ eti pabeat mãʒ idiuidualẽ que nõ ꝑtinet ad qð quid eſt. vñ nulla res nature ſi hẽat maʒꝛeſt ipſuʒ qð quid eſt: ſed eſt hñs illud. Sicut Soꝛtes nõ eſt humanitas ſed eſt habẽs humanitatem. hec ille foꝛmaliter. Eiuſdem ſententie eſt Foc. S. in pᷣma p. q.ʒ. ar. z.in coꝛpoꝛe. vbi ſic ait. Scien dũ eit ꝙ in rebus cõpoſitis ex materia ⁊ foꝛma neceſſe ẽ ꝙ diflerat natura ⁊ ſuppoſitũ · quia natura cõpꝛehendit in ſe tm̃ illa que cadũt in diffinitiòe ſpẽi ſicut hñanitas iclu⸗ dit tiñ in ſe ula q̃ cadũt ĩ diffinitõe hominis. Mijs eniʒ bo
mo eſt homo.Et hoc ſignificat humanitas.i.hoc quo ho
mo eſt homo · Sed materia indiuidualis cum omnbus accidentibus indiuiduantibus iplam non cadunr in diff⸗ nitione ſpecien inõ.n.in diffinitiõe hominis cadunt hee carnes ⁊ hec oſſa:aut albedo vel nigredo aut Aiquid hu inſmodi. Unde hee carnes ⁊ hec oſſa ⁊ accidẽtiã deſignã tia hancmateriam non includuntur in humanitate talnen inciuduntur in eo qui eſt homo · Unde ilnd quod eſt ho mo habet aliquid in ſe quod non habet humanitas. Bed pumanitas ſigniſicat᷑ vt pars foꝛmalis hominis: quia pᷣn cipia diffinientia habent ſe koꝛmaliter reſpectu materie ĩ⸗ diuiduantis. ec ille foꝛmaliter. Jdem innuit quolibe⸗ to.⁊0.q.⁊4. ar. vlti.⁊ in pleriſqʒ alijs locis. CSed dicta inſtabat diſcipulus. Mam Soꝛtẽs eſt ideʒ realiter
cum homine:cum ſit de intellectu quidditatino eins. Sʒ
pomo eit idem realiter cum human itate ſolũ differrens 5m modum ſignificãdi ſicut abſtractũ ⁊ cõcretum vt ſu pꝛa conceſſum eſt. homo enim ſignificat naturd humans; per reſpectũ ad indiuidua. Ndumnanitas vero ſignificat eã dem nim abſolute. Ergo ſoꝛtes eſt idem realiter huma⸗ nitati.ↄñtia pʒ pᷣm phʒ⁊0.pꝛioꝝ. vbi habetur ꝙ quando duo termini cõuertibiliter junt idẽ ſi vnus illoꝛũ conne⸗ niat cũ tertio ita ⁊ alter · Cum ergo hõ ⁊ humãnitãs ſint idẽ realr.⁊ hõ ↄueniat cñ ſoꝛte· v ꝙ etiã humanitas coh neniat ſoꝛti: vel ſit idẽ ſoꝛti. CP ꝛIlud qð pꝛedicatul de aliquo pꝛedicatiòe eſſentiali dicẽte hoc eẽ hoc eſt ides cũ eo· Sʒ hõ pꝛedicat eẽntialr de ſoꝛte. Ergo hõ eſt ideʒ cũ ſoꝛte realitẽr. Eů ergo homo ſit natura ſpecificaa ſoꝛ tes ſi indinicunm relinquitur ꝑ nã ⁊ ſuppoſiũ jmmat⸗ rialibus non differant realiter · CP 3 · Id idem à ud tur doc· S. in quolibetis qnolibetò ⁊.ꝗ.⁊ ar. ⁊. cireà 5 nẽ vbi ſic ait. ã dr̃ ↄſtituere ſuppoſitũ ẽt in opoſitis ex mã ⁊ foꝛma nõ qꝛ n ſit vna res ⁊ ſuppoſitũ ali res hoc eniz eſſet vm opinionẽ dicktiũ ꝙ nů ſpẽi ſi foꝛma i q q ſtituit nppoſitů ſicut ps totů:ſed qꝛ ꝰm moðiguhn*
n ſündl uunn vuns bno vlhn ol inbo tin thrwi mimm inn tihnöb wiust wicht imn ſmime bun mü mnin Iuui hime hiin liht luim fünii urdy biitan ionn ſwmeel ſun mi ſiren hiln iinii
uirz wmez
— ——
— —
—— =
. .
——
S
S S

—
₰
S S.
Eueſtio
natura ſignificatur ut pars ratione ſuperius dicta fuppo⸗ tum vo vt totum. Ideo natura ſigniſicat᷑ vt pars ↄſtitu⸗ ens: ſuppoſitum vero vt conſtitutum.Mec ille foꝛmali ter. Uidet ergo dicendum m Doc. F. ꝙ natura ⁊ ſup poſitum nõ differũt niſi ßᷣm modũ ſigniicandi: ſicut res
sre. CP · 40. Speẽs ſigniicat nãʒ. indiuidunʒ ſigniicat
ſuppoſitum · Ged ſpẽs nõ differt realiter ab indiuiduo vt cõiter ↄcedit᷑ ab oĩbus. Igit᷑ ⁊c̃. ¶aioꝛ ꝓbatur per Doc. S in de vnione verbi incarnati.q. vnica ar.⁊o. ad
6 mn vbi ſic ait. Nomen ſpẽi ſignificat naturam ſicut ⁊ no
men generis Vnde ſi vna ſpẽs eẽt in diuerſis generibus
ſequeret᷑ ꝙ vna natura eẽt due nature. Hec ille. Etẽſen tentia phy.y. huius capꝰ. Matura ſine natiuitas. Cdi
cenduin pꝰ. negando ↄſequentiaʒ abſolute loquẽdo. VM enim ſequit᷑. Mater in diuinis eñ icẽ realiter cum ecntia diuina ⁊ eſſentia dei eſt eadem realiter cum filio. Ergo
pater eſt idem realiter cum filio. Mec phus ibi loquit
de conuenientia reali:ſed de conuertibilitate predicatio nis. Si.n.duo termini ſic ſe habeãt ꝙ connertibiliter de ſe inuicem predicent ſi vnus illoꝛum ↄuertit᷑ cuʒ tertio ita ⁊ alter. Similiter maioꝛ ⁊ minoꝛ ſunt diſtinguende. Mam homo põt dupliciter ↄſiderari.no modo ꝓ eo quod eſt homoꝛſicut accipit᷑ a Doc. F. in pꝛima parte.
q ʒ arꝰ zo. Et iſto modo homo ⁊ ſortes ſunt idem rea⸗
kter ⁊ homo ⁊ humanitas differũt realiter. Alio modo
põt ↄſiderari homo ꝓ natura: vt ſignificat nãʒ ſpecificaʒ
Et hoc dupliciter. Qno mõ qᷓ;tum ad pᷣncipale ſigniũca⸗ tum ſuum tantum. Significat.n.de pꝛimaris ſigniũcato ſno ipſam naturam: ⁊ de cõnotato ipſum indiniduum.
Et iſto mõ homo ⁊ humonitas ſunt idem realiter:⁊ ho mo ⁊ ſoꝛtes differunt realiter nõ ſicut res rata ab alia: ſʒ
ſicut id qð ſe habet ex additione ad al ind. Alio mõ põt ↄñiderari quãtum ad ſunm cõnotatum cuʒ Pncipali ſigni ſicato fimul. Et ſic homo differt ẽt realiter pᷣdicto modo sb ł umanitate ⁊ eit idem cum ſoꝛte. CMicẽdum 20 ꝙ dupleꝝ eit pᷣdicatio eſſentialis. Quedam eſt cuius pꝛedi- catum cõtrahit᷑ ad ſubiectum ꝑ differentiam eſſentialẽ. Tale.n.p̃dicam eſt idem eſſentialiter ciun ibo. Aliaẽ pᷣdicatio eſſentialis cuius pꝛediratum cõtragit᷑ ad ſm ꝑ differẽtiam mãlem ſicut ſpẽs ad indiuiduum cõtrahi tur. Et in tali nõ opʒ ꝙ ſit ideʒ realiter cũ ſßo. Et ſimilr
ſolnit argn qð cõiter fit de upiori iferioꝛi ĩ recta lineas pdicamẽtali. ¶ Dicendũ.z0. ꝙ aliqua dicuntur differre
realiter dupliciter. Uno mõ ſicut res rata ab alias Fᷣm ꝙ res dicit᷑ a ratus rata ratum. Et iſto mõ Doc· S.ibideʒ vuit ꝙ natura ⁊ ſuppoſinʒ nõ differãt realiter. Alio mõ qꝛ vnum ſe habet ad aliud er additione:qꝛ icludit aliqd qð alterum nõ icludit. Et iſto mõ natura ⁊ ſuppoſitum differũt real in ↄpoſitis ex mã ⁊ foꝛꝰ. Micẽdũ v. ꝙ ſpe cies ↄfiderata vᷣm ꝙ ſignificat nãm inq nãtũ hmoi.differt reali ab indiuiduo eg modo—
— ergo p̃ncipale dðʒ ꝙ ſba dñ ens Ad pꝛimũ p 5 qꝛ nõ eit in alio ſicut accidẽs in tbo. Eñ nõ dñ ens p ſe ita g ſibi nihil accidere poſſit: qð eſt extra eẽntiã eiꝰ ⁊ ĩcludit ĩ rõne ſuppoſiti. vñ arg nõ ↄcludit. CAd ꝛn dðʒ ad ꝓbatiõeʒ ninoꝛis ꝙ ilð qð idiuiduũ foꝛmalr ſũptũ addi? jupꝛa nãʒ ſunt ↄditões idi uiduãtes. Et ſic ↄcedit᷑ ꝙ tale iciniduũ nõ eſt ꝑ ſe in vño p̃dicamẽto:qꝛ eſi ens ꝑ acciis inqnãtũ hmi. lð voqð iimdu mãliter ſumptũ addit ſup?a nãm: eſt hec mã⁊ pec fonnaq̃ nð ſunt de rõne nature ſine eẽntie. ñ vtrũ⸗ qʒ indiuiduũ ſiue ſuppoſitũ vtroqʒ mõ ↄñideratũ differt
realiter a nã. CAd zm dðm ꝙ̃ aliqd dr̃ addere aligd ſu
pꝛa aliud dupſiciter· vno adaitione rõnis. Etiſto ſpẽs addit uliqd ſnpꝛa genus. Alioꝰ additiqe reali. Et iſto mo
do ſuppoſitũ addit aligd ſupꝛa nim. lnd gnqð ſehʒ er additiõe 200differt reair ab alio:nõ aũt pᷣmo. Etlʒ illð
qð ſpẽs addit npꝛa genus ſit reale: nõtñ ilud addit addi
tiõe reali:ſʒ rõnis tm̃ ⁊ logyce· CAd 4n dðʒ vt dicitß doe. S. ꝙ lʒ hõ pꝛeter ſingnlaria nõ ſi in rerũ nã:eſt ñ ĩ rõne:qð ptinet ad logycã ↄſiderationẽ · Et ideo ſuperius vbi logyce ↄſiderauit de qð quid erat eẽ nõ excluſit ſub⸗
Aigeſimatertia
ſtãtias mãles. qꝛ in illis etiã idẽ en qð qd erat e:idcui
eſt. bö.n.cõis eit idẽ cũ ſno qð ꝗd eſt jogyce loquendo.
Nũc autẽ poſtc; deſcẽdit ad pncipia nãila qͥ ſunt materis
⁊ foꝛmai ⁊ onidit qũo diuerſimode ↄparant᷑ ad vlẽ ⁊ ꝑti culare qð ſubſiſtit in nã: excipit hoc ab eo qð ſupꝛa dixe⸗
——„—
rx.ſ.qð qdẽ eẽ idẽcũ vnoquoqʒ pꝛeter ſas materiales
in rerũ natura exiſtentes.lMec ille foꝛmaliter.ſicut etiam ſupꝛa partim adductum ent. ¶Ibi in oc. S. Relinquitur autem.
B tertii ie vercraeegt
ſtantijs immaterialibꝰ nõ ſint idem realiter ſuppoſitũ ⁊ natura. Mã illa . no que ſic ſe hit ꝙ vnũ eoꝝ aligd reale inclu dit realiter: quod ãlterũ nõ incindit:differũt reatr Fᷣmꝓꝛe
miſſa. Sed in ſubſtãtijs ĩmaterialibus ſuppoſitũ includit
aligd realr.ſ.eſſe· qð non includit᷑ in eſſentia. Ergo diffe
nit realiter. C 20. In hijs que ſᷣm accis dicunt non ſunt idem ſuppoſitũ ⁊ natura vt ſnpꝛa cõceſſit ps. Sed
in ſubſtãtiis ſeparatis aliqua ꝑ accidẽs dicũt᷑ ita ꝙ aliqus
ri ⁊ alterum non:illa diſtingnuntur realiter. Ged ſuppo⸗ ſitum non poteſt multiplicari natura vero de ſe eit multi
accidũt ſuppoſito q̃ nõ ſůt de rone ſpẽi igit idẽ qð ſupꝛa. CP 3o. Nla duo que ſic ſe hñt ꝙ vnũ poteſt multiplics
plicabilis. Igitur ⁊c̃. CP 4. lus differunt natura
ſupppſituni in creaturis q; in deò. Sed in deo differunt
ßm rationem. Ergo plus differunt q; fᷣm rationem inq⸗
buſcunqʒ creaturis. Lum mgitur illa differentia queẽ ma
ioꝛ diſtinctione ratiõis ſit diſtinctio realis:ſequit᷑ ꝙ diffe
runt realiter. C Sed incontrariũ arguitur per phm inte vtu ⁊ per doc. F.in lectiõe circa finẽ ſic dicentẽ. Reling autẽ ꝙ ille ſubſtantie que ſunt foꝛme tm̃ ſubſiſtentes: nõ habent aliquid per quod indiuidnentur quod ſit exra ra tionem rei vel ſpeciei ſignificantẽ quod quid eſt. Et ideo
in illis ſimpliciter verum eſt ꝙ quelibet earuʒ eſt ſuum
quod quid erat eſſe. hec ile fœmaliter. Reſpondeo dicendum ꝙ in ſubſtamis ſe
paratis a materia:nã ⁊ ſuppo
ſitum idem ſunt realiter vᷣm doc. G. vt patuit per iaʒ ad
ducta. Et eiuſdem ſententie eit octoꝛ Sanctus in pꝛi
map.q.3. ar.ʒ.in coꝛpoꝛe vbi ſic ait. In hijs que nõ ſunt compoſiia ex materia ⁊ foꝛma in quibus indiniduatio nõ eſt per materiam indiuidualem ⁊ per hanc materiã:ſed ipſe foꝛme per ſe indiniduãtur.opoꝛtet ꝙ ipſe foꝛme ſint ſuppoſita ſubſiſtentia. Mnde in eis nõ differnnt natura ⁊ ſuppoſitum Mec ille. Ex qũibus poteſt colligi talis ra tio. Illud enim quod eit per ſe ſubſiſtens: ẽ ſuppoſitum
quiã per ſe exiſtere eſt ipſius ſuppoſiti: vt ſupꝛa dictum
eſt. Sed natura in ſubſtantiis ſeparatis eſt foꝛma per ſe ſubſiſtens. Ergo in eis natura ẽ ſuppoſitum. Einſdẽ ſen⸗
tentie eſt idem in tract tu de eſſe ⁊ eſſentia. Et ex eiꝰ di⸗ ctis ividem colligitur talis ratio · Ad hoc ꝙ naura⁊ ſup
poſitum differant: opoꝛtet ꝙ ſuppoſitum in ſuo ſigniica⸗
to ineludat aliquid quod nõ includit natura. Sed hoc nõ
eſt in ſubſtantiis ſeparatis. Eſſe enim quod attribuitur ſuppoſito ſimiliter ⁊ cetera accidentia non includuntur in ſignificato ſuppoſiti. Alias non poſſet ſuppoſitum ſine
pijs inrelligi: quod falſum eſt. Moſſum eniʒ per pꝛi⸗
mam operationem intellectus intelligere Babꝛielem: non intelligendo ipſum eſſe. C Sed alterius opinionis
videtur eſſe Doc. Fan.in quolibetis quolibeto 2*. q.2.
ar. vitimo pꝛopter duas rationes. Quaruʒ pꝛima eſt. In
qualbet creatura natura conſtituit ſuppoſituʒ. Bed nihil conſtitui ſeipſum. Erco in nulla creatura eſt ideʒ ſuppo ſitũ ⁊ natura. Scða ratio. Cuicũqʒ pot aliqd accidere qð nõ ſit de rone ſue nature:in eo differt ſuppoſitũ ⁊ natura- Sed angeli ſunt hmõi. git᷑ natura ⁊ ſuppoſitũ differũt in angelis. nde ibidem in coꝛpoꝛe doc · an.ait ſic. In hiis que dicunt᷑ per accidens vt determinat ybᷣs 7.me⸗ tha.nõ eſt idem res ⁊ qð quid eſt rei. Res enim alba nõ eſt omnino idẽ ei quod quid eſt album.qð.ſ.ſigniſicatur noĩe albi. Na albũ nihil ſignificat niſi qnalitatẽ vt dicitur
inßdicamẽtis. res atalbã eſt ſba hs quaiinez in ho
Pectio. 3.
* 1„

Septimt
igit᷑ cuicũqʒ põt aligd accidere qð nõ ſi de rõne jue nãe in eo differt res ⁊ quod quid ẽ ſine ſuppoſitũ ⁊ natura ã in ſignificatiõe nature includit᷑ ſolũ id quod eſt de ra
tiõe ſpeciei. Suppoſitũ autẽ non ſolũ hʒ hoc qð pertinet ad rationẽ ſpẽi: ſed etiã alia que ei accidunt. Et poſitũ ſignificat vt totũ:⁊ nã vt ps. In ſolo autẽ deo non innenitur aliqð gccis pꝛeter eius eõitiã qꝛ ſuũ eẽ eſt ſua eſſentia vt dictũ eit. Et ideo in eo idẽ eſt ſuppoſitũ ⁊ nã. In angelo aũt nõ eſt oino idẽ.qꝛ aligd accidit ei pꝛeter id qð eſt de ratione ſue ſpeciei:qꝛ ⁊ ipſum eſſe angeli eſt pᷣ ter eſſentias eius ⁊ alia que ei accidunt que omnnia pert nent ad ſuppoſitũ:nõ autẽ ad naturã. hec ille foꝛmaliter.
Et ſubdit d pᷣmũ dicens ꝙ nõ ſolũ in ↄpoſitis ex mate⸗ ria ⁊ foꝛma inuenit᷑ aliqð accidẽs p̃ter eſſentia ſpẽi:ſed
etiã in piis ſpiritualibꝰ que non ↄponunt᷑ ex mã ⁊ foꝛma Et ideo in vtriſqʒ ſuppoſitũ nõ eſt omnino idẽ cũ natur
hec ille. Ex quibꝰ videt᷑ velle ꝙ ſient in ſijs mõlibꝰ nã
differt a ſuppoſito reatrita ⁊ iñ ſijs ſpiritualibꝰ. Et qñ di ꝙ eſſe nõ eſt de ratiõe ſuppoſiti nec alia accidentia vñ nõ opʒ ꝙ differãt ꝑꝑ hoc ꝙ eſſe attribuit᷑ ſuppoſito. Ad hoc rñdet ibidẽ ad ⁊m dicens ꝙ lʒ ip̃m eſſe non ſit de rõ⸗
ne ſuppoſiti:qꝛ tñ ꝑtinet ad ſuppoſitũ nõ eſt de ratione
nature: manifeſtũ eſt ꝙ nã ⁊ ſuppoſitũ nõ ſunt oĩino ide⸗ in qbꝰ res nõ eſt ſuũ eẽ. hec ille. N Mꝛo ↄcoꝛdãtia hox dicunt quidã ꝙ aliqua dicũt᷑ eſſe oĩnd idẽ qꝛ ſunt idẽ ᷣm
rẽ ⁊ rationẽ. Et qꝛ in angelis nã ⁊ ſuppoſitũ nõ ſunt ideꝰ Fm rationẽ: ideo dicũtur hic a doc. S.eſſe nõ oino idem.
Sed hoc nõ eit ᷣm intentionẽ doc. S. Mã in quolibetis
vbi ſupꝛa ↄcedit ꝙ in deo natura ⁊ ſuppoſitũ ſunt omni⸗
no idẽ. Sed manifeſtũ eſt ꝙ nã ⁊ ſuppoſitũ in deo diffe⸗ rũt ſᷣm rationẽ vt pʒ ꝑ doc. Sã. in pꝰ.ſnĩaꝝ. diſt.⁊.q.I. ar. 4.vbi ſic ait. Eſſentia ⁊ ſuppoſitũ in deo ſunt idẽ re: mhilominus tñ differũt rõne ſicut de attributis dictũ eſt Mñ dicit etiq comẽtatoꝛ ꝙ vita ⁊ vinẽs nõ ſignificãt idẽ in deo ſicnt noĩa ſynonima.hec ille. Pic ergo ꝑ omnino eſſe idẽ doc. S.nõ intelligit illa que ſunt idẽ ᷣm rẽ ⁊ ra⸗ tionẽ. Alias in deo nã ⁊ ſuppoſitũ nõ eſſent oĩno idẽ:qð eſt ð ſuã ↄcluſionẽ vbi ſupꝛa. Sed ↄſiderãdum eſt ꝙ̃
aliqua dicunt᷑ eſſe oĩno idẽ tripliciter. Anoꝰ q.ſ.ſunt idẽ Fm rẽ ⁊ rationẽ:ſicut tunica ⁊ indumentũ ſi tñ accipiãtur
ꝓ eodẽ.ſʒ ſi accipiat tunica ꝓ vno ⁊ ĩdumẽtũ ꝓ mãtelio: ſic non ſunt idẽ ſᷣm rẽ. Picut etiã totũ ⁊ pfectũ lʒ ſint idẽ
ſi ꝓ eodẽ accipiant᷑ tñ nõ̃ ſunt idẽ ſi accipiant᷑ ꝓ diuerſis:
vt pʒ ꝑ doc. S. in p?.ꝑ.q.jo.ar.i.ad ym.vbi ſicait. In tẽ poꝛe eſt duo cõſiderare.ſ.ip̃m tẽpus qð eſt ſucceſiuũ. ⁊ nñc tpis qð eſt impfectũ. Dicit ergo tota ſiniul ad remo nẽduʒ tẽpus:⁊ pfecta ad excludendũ nunc tꝑis. hec ille. Et iſto modo clarũ eſt ꝙ nã ⁊ ſuppoſituʒ in angelis non ſunt oĩno idẽ. Alioꝰ aliqua dicunt᷑ oĩno idẽ:qꝛ funt idem realr oĩbꝰ modis ꝗbꝰ aliqua ſolent dici eſſe eadẽ realiter Et iſto modo nã ⁊ ſuppoſitũ in angelis etiã nõ ſunt oĩno idẽ hoc eſt nõ ſunt idẽ oĩbꝰ modis ydẽptitatis realis. Mã aliqᷓ dicunt᷑ eſſe idẽ vnoĩ qñſic ſe hñt ꝙ vnũ nõ includit in ſuo ſignificato foꝛmali aligd determinatiuũ pᷣncipioꝝ
eſſentialiũ alterius qð alterũ nõ icludat. Tñ aliꝗd pᷣt acci
dere vni qð nõ eſt de eſſentia eius. E tper oppdſituʒ illa differũt real quoꝝ vnũ includit ac̃. qð eſt pꝛopꝛie differ re realr. Alioꝰ aliqua dicunt eſſe idẽ realr magis firicte
que.ſ.ſic ſe hit ꝙ mhil attribuit᷑ vni qð nõ cadat in eſſen
tia alterius. Et per oppoſitũ illa differũt que ſic ſe habẽt ꝙ aliqd attribuit᷑ vni lʒ nõ ſit de intellectu eiꝰ:qð non ca- dit in eſſentia alteriꝰ. Et qꝛ iſto mõ nã ⁊ ſuppoſitũ in an⸗ gelis nõ ſunt idẽ ſed ſolũ in deo ideo in quolibetis a doc. S.· dr ꝙ nõ ſunt oĩno idẽ hoc eſt vt deĩ eſt ꝙ nõ ſunt oĩ⸗ bus modis idẽ qbꝰ aliqua dicunt᷑ eſſe idẽ realr. ¶ Ter⸗ tioꝰ aliqua dicunt᷑ eſſe oĩno idẽ realr qꝛ nõ differũt realr ꝓpꝛie loquẽdo ⁊ itrinſece in angelis ſuppoſitũ ⁊ nã oĩno idẽ realr qꝛ nõ differũt reali ꝓpꝛie accipiẽtio diſtinctio⸗ nẽ realẽ: qꝛ ſuppoſitũ eius nõ icludit in ſuo ſignificato ali quid qð nõ includat᷑ in eſſentia eiꝰ lʒ enim ſuppoſito eiꝰ attribuat eiſe qð nõ eſt de eſſentia angeli.tñ ſuppoſitum eiꝰ nõ ſigniſicat eſſe neqʒ alia accitia. Nciẽdum tñj eſt:
tideo ſup
Metha. 5
ꝙ ſuppoſituʒ in angelis põt ↄſiderari dupliciter. vnoꝰ.in lenſu ↄpoſito ⁊ foꝛmalr vt.ſ.exiſtens aut vt ſciens vel vt intelligẽs. Et iſtoꝰ ſuppoſitũ in ipſis differt realr a nam raẽt diſtinctione ꝓpꝛie dicta Manifeſtů eſt.n.ꝙ hic ga bꝛiel vt intelligẽs aut vt exijs inquãtuʒ hmõi differt rea⸗ liter a gabꝛielitate. Et ſic dicunt qdã ꝙ doc. S. loquit in quolibetis vbi ſupꝛa. Alio modò accipitur ſuppoſitũ ma terialiter vt eſt de genere ſubſtantie incoꝛpoꝛee. Et iſtoꝰ ipſum diſtingui realiter a natura põt intelligi dupliciter Unoꝰ ꝓpꝛie vᷣm ꝙ cõiter a oc. S. accipitur.videlicʒ ꝓ diſtinctione qua aliqua diſtinguunt᷑ ſicut eſſe ab eſſentia: aut ſicut vna res rata ab alia re:ant ſicut ens a ñj ente ant ſicut aligd qð ſe hʒ ex additiõe reali ⁊ extrinſeca ad alið ita vt dictuʒ eſt ꝙ vnũ includat in ſuo pꝛopꝛio ſignificato aliquid quod alterum non includit.⁊ iſto modo in ange⸗ lis ſuppoſitum non differt realiter a natura: vt pꝛobatum eſt. Alio modo dicuntur aliqua diſtingun realiter cõiſſi⸗ me ⁊ extenſo nomine vltra cõmunem modũ loquẽdi. vʒ ꝙ illa dicantur diſtingui que ſic ſe habent g vni attribni tur aliquid quod nõ de eſſentia alterius lʒ tamen realiter
alteri conneniat. Et iſto modo ſuppoſitum in ſubſtantijs
ſeparatis creatis differt realiter a natura. Sed quis termi m accipiendi ſunt vt plures ꝙ phs dicit in elenchis:ideo ſimpliciter dicendum eſt ꝙ in angelis ſuppoſitum ⁊ na tura non differunt realiter ſed vᷣm ratiõem tm̃ · licet nõ cõ
neniant omnibus modis realitatis qð nõ eſt incõueniẽs
Midemus enim ꝙ aqus calida vt quattuoꝛ eſt realiter ſi
milis aque calide vt decem non tamen omnibus mo⸗ dis fimilitudinis. Sic etiam non eſt inconneniens ꝙ ali
qua dicantur idem realiter:licet non ſint idem omnibls
modis realitatis. Ad hoc autẽ quod dicebatur ꝙ natura
conſtituit ſuppoſitum:idẽ enim non conſtituit ſeipſuʒ: re ſpondet doc. S.in quolibetis vbi ſupꝛa circa finem arti⸗ culi. Mã natura non dicitur conſtituere ſuopoſitum ſicnt vna res aliam:ſed quia;ᷣm modũ ſignificandi differunt: dicitur ꝙ natura conſtituit ſuppoſitum.vel dicendum ꝙœ
hoc habet veritatem ſolum in ſubſtantijs materialibus:
in quibus natura poteſt ſignificari vt pars ꝙ.ſ.natura di catur conſtituere ſuppoſituʒ vt ſupꝛa pꝛobatũ eſt in quar⸗
to huius.q.z · ar. quarto.. —r z† igitur dicenduʒ ꝙ hec eſt vn Acd PRmum de rationib⸗ aanän quibꝰ?
ꝓ bat ⁊ tenet in ꝓpoſito ꝙ natura ⁊ ſuppoſitum non ſint icem realiter. Ideo dicendum ꝙ illa quoꝝ vnum inclu⸗ dit in ſuo ſignificato aliquid reaſe quod eſt determinati⸗ unm pꝛincipioꝝ eſſentialium quod alterum non includit
diſtinguuntur realiter. Mon autem illa quoꝛũ vnuz inclu
dit aligd extrinſece qð eſt extra eẽntiã alteriꝰſicut de ange lis dem̃ eſt.lʒ.n.ſuppoſito in angelis attribuat eẽ ⁊ accñ tia q̃ ſunt extra eẽntiã eoꝝ:tij illa nõ includũtur in ſignifi⸗ catiõe ſuppoſiti neqʒ ſunt determinatiua pᷣncipioꝝ eſſen tialiũ angeli vt pʒ ꝑ doc. S.in quolibetis vbi ſupꝛa adp mũ. vbi ſic ait duplicit᷑.n. aliqd accipit᷑ vt aceñs pᷣter eẽn tiã rei · vno qꝛ nõ cadit in diffinitiõe ſignificãte eſſentiam rei ſed tamẽ eſt determinatinũ alicnius eẽntialiũ pᷣncipio
rñ ſicut rationale accidit aiali vt pꝛeter eẽntiã eius erñs:
⁊ tñ eſt determinatiuũ eẽntie aĩalis. vnde ſit eẽntiale hõi ⁊ de eius eſſentia exiſtens. Aliomodoaccidit aliquid ali cui qð nee eſt in eiꝰ diffinitiõe nec eſt determinatiuũ ali⸗ cuins pᷣncipioꝝ eſſentialiuʒ rei ſieut albedo accidit hom ni.Ndijs igitur que ſunt cõpoſita ex materia ⁊ foꝛma acci dit aliquid pꝛeter rationẽ ſpeciei exiſtens vtroqʒ mõ u enim de ratione ſpeciei humane ſit ꝑ ↄponatur ex anin ⁊ coꝛpoꝛe:determinatio anime ⁊ cõꝛpoꝛis eſt p̃ter eſſen tiã ſpẽi:⁊ accidit hõi inquãtũ eſt homo g ſit ex hac ai hoc coꝛpoꝛe: Sed hoc conuenit ꝑ ſe huic homini de cu⸗ ins ratiõe eſſet ſi diffiniretur ꝙ eſſet ex hac materiaa hůc foꝛma preter rationeʒ ſpeciei:⁊ multa alia que non junt determinatiua eſſentialium pꝛincipioꝛuʒ. Subſtãtijs ve ro immẽlibus accidũt quedã aliqua p̃ter rõneʒ ſpecleiq nõ ſunt determinatiua eẽntialinʒ pꝛincipioꝛũ. Mon talne
ccidũt eis aliqua que ſint dererminatiua n n
ſüg hunn iuec ſnumi inidön wyare R ſn N —
.
indit höet jyinn dhh hinf vinpi
6
iutet
nre
ſipm umn üpe ie Mre 1igbr 0 unc iur duin ſüihe
——— —
— —
—
—— —
—
——— ————
——
— S—= —
— S
= — —
——
S—— ——
— — S
— — — —
—

F53 34 2 32
—
38 V
2 5
58 ½
—
3
eſtio
qꝝ iplani ſpecieinð indiniduatur:fed ꝑ fe iplam. ed qꝛ nõ eſt luũ eẽ:accidit ei aligd pᷣer rõneʒ ſpei.ſ.ipſuʒ eẽ
⁊ alia qͥ attribunntur ſuppoſio ⁊ nõ nature.ſidec ile. Ex
qnò patet ꝙ lʒ ĩ cõpoſitis ex inã ⁊ foꝛma al differãt ſup
poſitũ ⁊ nã qꝛ realr ⁊ ꝓpꝛie:in ſimplicibus ti differunt ym rationẽ tm̃: niſi foꝛte extẽſo noĩe ditinctiõis realis ſi⸗ cut dictũ eſt. C Sed querebat dcipulus qualr mtelligi tur ꝙ eẽ nõ attribuit nãeꝛcũ dictũ ſit in ꝓbatiõe ↄcluſio nis huius articuli ꝙ nã angelica eſt foꝛma ꝑ ſe jubſiſtẽs. Cicẽdum ꝙ eſſe aitribui nãe põt intelligi dupliciter. vnoo ita ꝙ eſſe attribuat᷑ realiter ipfi nature. Et hoc ↄtin git dupliciter. vel nature in rõne nature Et ſic eẽ nõ attri buit nature. vel nature vt ꝑ ſe ſubſiſtenti.Et ſic eſſe rea⸗ liter attribuit᷑ nature: qꝛ ipla nã eſt ipſuʒ ſuppoſitũ.alio⸗ mõ põt intelligi ꝙ eſſe attribuat᷑ alicni ᷣm modũ ſignñ
cãdi. Et iſtoꝰ eiſe nõ attribuit᷑ nature:ſed ſuppoſito:qꝛ l ſint idẽ realr differũt iñ ðᷣn rõnem. CAd ꝛin.patet ſolu⸗
tio ex dictis. ¶ Acd zm dðm ꝙ hec eſt alia rõ alexandri. Ideo negat maioꝛ qꝛ ſtat ꝙ aliqua ſolũ diſtinguant᷑ ᷣm
ratiõem:quoꝝ tii vnũ põt multiplicari ⁊ alterũ nõ vt pa
tet in diuinis. Maeſſentia eſt cõis tribus ſuppoſitis:⁊ tñ vnũ ſuppoſituʒ nõ eſt cõe pluribus vt patet ꝑ doc.S. in pꝛimo ſniarũ.di.⁊d.q.pꝰar.o. Vbi ſic ait ad ꝛmqꝛ ʒ rõ⸗ nẽ ſuppoſiti eſt ꝙ cõicetur pluribꝰmnõ ãũt ð rõnem eſſen tie:iõ vna eẽntia cõicatur pluribus ſuppoſitis nõ antem ſuppoſitũ qꝛ differunt ſolũ ſᷣm rõnem:iʒ ſint idẽ realter. Et ad minoꝛẽ dðm ꝙ lʒ nã̃ ſit de ſe cõicabilis nõ tñ talis nã.ſ.que eit ꝑ ſe exiſtẽs eſt cõicabilis. vtrũ aũt hoc poſſit ſeri ꝑ aliquã potentiã dininã inferius diſputabit᷑. TAd
vltimũ dðm ꝙ mter diſtinctiões rõnis reperiunt᷑ grad?
ita ꝙ inter ea que differũt ᷣm rõnem aliqua plus diffe⸗ rũt q; alia. nde argumẽtum nõ ſequiur. CTbi ſupꝛa impertinẽter.
N 11 ge peeqit. ⁊nidet 3 8 quartum ꝙ hec ꝓpoſitio hic
gabꝛiel eſt gabꝛielitas ſit concedẽda ßᷣn doct. S. Mã hec ꝓpoſitio ab eo admit it᷑ deus eſt
ſua deitãs v Mpꝛa cõceſuʒ eſt. Ergo ⁊ ita dʒ admiti ga iel eſt ſna gahꝛielitas. CP ꝛ. Illa que ſolũ differunt ßᷣin rònem vnũ põt de alio in recto pꝛedicari: vt adducit
doc. B. in de poꝰ.q.ð. ar.po. ed gabꝛiel ⁊ ſua gabꝛieli⸗ tas ſoiũ differũt ſᷣmn rõnem yt dictũ eſt qꝛ gabꝛiel accipi tur Fᷣm ꝙ ſignificat ſuppoſitũ ⁊ gabꝛielitas fᷣm ꝙ ſigniſi⸗ ſicat nãʒ ⁊ eſſentiã. Ergo ⁊c̃. ¶ Pʒꝰ. Ii gabꝛielitas nõ poſſet vere pᷣdicari de gabꝛiele hoc eẽt qꝛ ſigmicat᷑ per modũ partis. ſed hoc nõ. Qhia vt dicit doc: P in de eſſe ⁊ eſſentia in ſnbſtãtijs ſeparatis eẽntia nõ põt ſignificari xmodũ partis led bñ in ſubſtãtijs mãlibus. Igitur ⁊c̃. CP 4 Quoniã aliqua duo ſic ſe habent ꝙ ſit ideʒ ſ̃in rem ⁊ rõnem vnũ de alio põt pᷣdicari in abſtracio.ſʒ ga⸗ bꝛiel ⁊ gabꝛielitas ſunt idẽ ſᷣm rem ⁊ rõnem. Qnod ſic patet ꝑ ea que dicta ſunt ſupꝛa vbi dicebat ꝙ quodauid eſt ⁊ ipſum cuius eſt ſunt idẽ ſᷣm rem ⁊ rònem. Vũ ergo gabꝛielitas ⁊ gabꝛiel ſe habeãt ſicut quodqd eit ⁊ id cu⸗ ius eſt ſequit᷑ ꝙ ſint idẽ ᷣm rem ⁊ rationem. Igitur ⁊c̃.
¶ged incõtrariũ arguit᷑. Mã ad hoc ꝙ aliqq poſſit pꝛe
dicari de alio: opʒ ꝙ ſignificet ꝑ modũ totiꝰ. hůmanitas eniʒ lʒ ſit foꝛma totius:qꝛ tñ nõ deſignat᷑ ꝑ modũ totius
nõ pꝛedicat᷑ de hoĩe.hec.n.nõ admittit hõ eſt humani⸗
tas. Et hoc ideo qꝛ pars nõ pꝛedicat de ſuo toto. Sʒ ga⸗ bꝛielitas ſigniſicat᷑ ꝑ modũ ptis qꝛ abſtractine. Igit᷑ ⁊c̃. P ſp ndeo dðm g in hac nã videtur eẽ
E Po magna difficultas ĩ ſcola doc. S.ã itractatu de eẽ ⁊ eẽntia vñ velle ꝙ eẽntia angelo rũ qͥcũqʒmõ ðſignet᷑ ſiue ↄcretine ſine abſtractiue poſſit pdicari de ſuppoſito. icit.n.ibid em ſic ꝙ cẽntia ſubſtã tie ↄpoſite põt ſignificari vt totũ vel vt pars qð accidit ꝓ pter materie deſignationẽ. Nõ autem quolibet mõ pꝛe dicat eſſentia rei cõpoſite de ipſa re cõpoſita. Non enim poteſt dici ꝙ homo ſit ſua quidditas. Fed eẽntia rei ſim
plicis que eſt ſua foꝛmna non poteſt deſignari niſi vt totnʒ
cũ nihi ſit ibi pter foꝛmã q̃ſi loꝛmã recipiens. Et iðõ quo
natura ⁊ ſuppoſitum quo turis nã conſtituit ſuppoſitum. Ped nihil conſtituit ſeip̃ʒ
—————*„
Vigeſinatertia
cunqʒ modo ſumatur eſſentia ſubgãtie ſimplicis: de ipſa
Pdicatur. Unde Iuiẽ. dicit ꝙ qdditas ſimplicis eſt ipſu implex. qꝛ non eſt auiquid auud recipiens ipſam.hec ille foꝛmalter Mnde verioꝛis in queſtiõibus ſuis ſupꝑ eandẽ nin erpꝛeſſe ibidem dictt ꝙ eẽntia abſtractiue deſigna pꝛedicatur de ſuppoſito ſiue de re ⁊cuius eſt eſſentia:in ijs ſimplicibꝰ ſiue in mãlibus. Bed doc. S.in quolibe
tis qnolibeto 20..22. ar. vltiꝰ. videtur cõtrariuʒ innnere
ſoluendo argumẽtum ad pꝛobãdũ ꝙ in angelis differũt
—
ic arguitur. In ommbus crea
Ergo in nulla creatura eſt idem ſuppoſituʒ ⁊ natura. c
hoc ſic reſpondet. Matura dicitur conſtituere ſuppoſitum etam in compoſitis ex materia ⁊ foꝛma.qꝛ ᷣm modum
ſignificandi naturaiſigniticatur vt pars: ſuppoſitum aute
Ntotum. hec ille. Et loquitur ibi Poct. Bã.non ſolũ de ijs můlihus ſed etiam de œĩ creatura. Ilias arguin non olueret᷑. Lñ ergo pars nõ pᷣdicet᷑ ð totoꝛrelmquit dðm m enmn ꝙ eſſentia deſignata vt pars.ſ.abſtractiue nõ pᷣ⸗
dicet᷑ de fuppoſito: Pꝛo cuius dubij declaratione conñi
deranduʒ eſt pꝰ ꝙ vbicunqʒ reperit cõpoſitio:ibi repe⸗ ritur tolum ⁊ partes In ſbijs autẽ mãlibꝰ eſt multiple compoſitio. Vna eſt compoſitio ex ſubiecto ⁊ accidente. vt patet de pariete albo: nde reſpectu huius compoñi tionis aliquid fignificatur concretiue vt totum.ſ.album. ⁊ aliquid abſtractiue vt pars.ſ.albedo. Album enim de pꝛincipali ſigniſicato ſignificat a bedinẽ:⁊ connotat ſßm. Et ſic dicitur compꝛehendere in ſuo modo ſignificãdi to tum compoſitum ex ſubiecto ⁊ accidente.ſ.albedie. Al bedo vero ſolum ſignificat qualitatem cum pꝛeciſione ſu
biecti. Et fic ſigniſicat partem illius compoſitionis. Inde
eſt ꝙ hec eſt vera. Paries ſubſtans albedini eſt abus. bec eſt falſa. Paries albus eſt albedo.quia pars non po⸗ teſt pꝛedicari de ſuo toto neqʒ etiam illud quod ſianifica tur per modum partis.vʒ cum pꝛeciſione licet ſit foꝛma totius. Alia eſt cõpoſitio in talibus ſubſtantijs materiali bus ex materia ⁊ foꝛma in cõmuni: ex quibꝰ reſultat foꝛ⸗ ma totius ⁊ ex materia ⁊ foꝛma particularibus ex qub? fit ſuppoſitum. Ex eo enim ꝙ naꝛura cõmunis ſnſcipitur in materia indiu duali.reſultat quoddã totuʒ compoſitũ per ſe ſubſiſtens. Reſpectu huius ergo compoſtionis ick quod eſt principium actuale ilius cↄmpoſitionis poteſt deſignari vt totum ſiue concretiue:⁊ vt pars.ſ.abſtracti ⸗ ne.ſicut homo ſignificat illam natnram humanam cõcer nendo ſuppdſituin: ⁊ ſi ſignifcat eam per modum toti? ſicut de albo dictuʒ eſt. Inde eſt ꝙ hõ pꝛedicatur de ſup poſito vt dicendo. Poꝛtes eſt homo:humanitas vero ſi⸗ gnificat eandem naturam cum pꝛeciſione ſuppoſiti: ⁊ ſic ſignificat partem compoſitonis.nde non poteſt pꝛedi
cari de ſuppoſito: verã pꝛedicatione vt dicendo. Soꝛtes
eſt hu manitas:cum pars non poſſit pꝛedicari de ſuototo neqʒ aliquod totum per modum partis deſignatũ. Mꝛe
dictam ſententiam innuit Poc. Fan.in pꝛimo ſententia rum.di.⁊ʒ. q.pꝛima.ar.pꝛimo.vbi ſic ait. Et licet natur
ſubſtantiarum materialium dicat compoſituʒ ex materia
⁊ foꝛma:non tamnẽ ex hac materia ⁊ hac foꝛma determ
nata determinatis accidentibus ſubſtãte in qua indiuidua
tur foꝛꝰ. ec aũt mã determinata eit ſicut recipiẽs illam nãʒ cõeʒ. ⁊ i nĩ vel eſſentia ſigniticat᷑ dupliciter.ſ.vt ꝑa ßᷣm ꝙ nã cõis ſumit᷑ cũ pᷣciſõe cuiuſlibet pimnẽtis ad ſup voſitũ.ſient hoc nomẽ humantas. Et ſic nõ pᷣdicat nec eſt genus neqʒ ſpẽs:ſʒ ea foꝛmal denoiatur hõ. Ilioꝰ ſigni cat᷑ vt totũ ſᷣmn ꝙg ea q̃ ad nãʒ cõeʒ ꝑtinẽt ſine pꝛeciſiðe in telligunt. ic. ñ. includit᷑ in poꝛ ⁊ mnã determinata innð cõi. Et ſic ſignficat hoc noĩe hõ ⁊ ſigniſicat᷑ vt quod eſt. Et vtroqʒ mõ inuenit hoc nomẽ eſſentia.vt qñ dicimus Soꝛtem eſſe eſſentiam quandã: ⁊ quãdo dieimus ꝙ ecn tia Boꝛtis non eſt oꝛtes.hec ille. Alta vera eſt compoſi tio in pdictis ſßijs ex quo eſt ⁊ quod eſt. qꝛ vt dieit doct. IF! in in po.ſentẽnarum. di.g. q.vltima. ar. ⁊ In oibus illis in qbus eſt ↄpoſitio ex mã ⁊ foꝛmaꝛeſt etiam cõpoſi tio ex quo eſta qð eit. Sed in cõpoſitis ex mã ⁊ forma:

„
poteſt etiã dici quo eſt iple actus eſſendi.ſ.eſſe:ſicut illð
vt ipſe ibidẽ dicit ipſum quo eſt põt tripliciter dici. Do
teſt.n. dici quo eit ipſa foꝛma partis que dat eſſe materie
quo currit eſt actus currendi poteſt etiã dici quo eſt ipſa
—
natura que relinquitnr ex cõiũctione foꝛme cũ materia.ſi
cut humanitas. hec ille. Unde ratione huius ↄpoſitionis
„.
aliquid etiam poteſt ſigniſicari vt pars⁊ aliquid vt otũ
ſicnt ens ⁊ eſſe. ᷓoꝛtes.n. eſt ens. ſed ſoꝛtes nõ eſt ſuum eſſe. qꝛ eſſe ſigniſicat abſtractiue ⁊ per modũ partis ale rã partei totius compoſiti ex quo eſt ⁊ qð eſt ſine eſſe x eſſentia.bicũqʒ eniʒ reperitur compoſitio realis:ibi vt dictus eſt reperitur pars. ⁊ reperit aliquod quod po
teſt ſignificari vt pars ⁊ abſtractiue etiamn vᷣm rem ſigni catam.Et econtra ybi eſt pars in ratione partis:oporteẽt w ibi ſit cõpoſitů · Et qꝛ in deo nu lla eſt cõpoſitio in ipſo eęnim nõ eſt compoſitio ex materia? foꝛma neqʒ ex eẽ ⁊? eſſentia neqʒ ex natura ⁊ ſuppoſito neqʒ ex actu ⁊ polen⸗
tia neqʒ ex genere ⁊ dr̃ia neqʒ etiã ex ſubiecto ⁊ acciden
te: vt pꝛobat DPoc. P. in pꝛima per. q. z. quaſi per totam ideo in deo nihil poteſt ſigniicari vt pars ex parte rel ſi
gnificate. Tlnde in omnibus ⁊ vli loquendo abſtractũ in diumis verificat᷑ de cõcreto vt deus eſt ſua deitas ſua bo nitas ſua eſſentia ⁊c̃. nangelis verolicet nõ ſit ↄpoſitio ex materia ⁊ foꝛma.eſt tamẽ in eis cõpoſitio ex ſubiecto x accidẽte.Mnde ratione illius cõpoſitionis poteſt aliqd in eis vt pars ⁊ cũ pꝛeciſione · Et illud quod ſignificatur
in eis vt nõ poteſt vere pꝛedicari de toto:⁊ licʒ hec fit vera Pabꝛiel eſt ſciens:tamen hec eſt falſa gabꝛiel eſt ſua ſcientia vel ſua ſapientia ⁊c̃. Eſt etiam in angelis ↄpo
ſitio ex quo eit ⁊ quod eſt.ſ.ex eſſe ⁊ eſſentia: vt patet per oc. San.in pꝛimo ſententiarũ.di.g.q.vlt. ar.⁊o.vbi ſic ait. Si autẽ inneniamus aliquã quidditateʒ que nõ ſit cõ poſita ex materia ⁊ foꝛma.illa quidditas aut eſt eſſe ſunʒ
aut nõ. Si ſit eſſe ſuũ:tunc illa quidditas erit eẽntia ipſiꝰ dei que eſt ſuũ eſſe:⁊ erit omnino ſimplex. Pi autẽ non
ſit ipiuʒ eẽ:opʒ ꝙ habeat eſſe acquiſitum ab alio:ſicut eſt
omnis quidditãs creata· Et quia hec quidditas poſi eſt nõ ſubſiſtere in materia nõ acquiretur ſibi eſſe in altero
ſicnt ꝗdditatibus cõpoſitis:imo acgret᷑ſibi cẽ in ſe ⁊ ita
ipſa quidditas erit hoc quod eſt:⁊ ipſuʒ eſſe ſuũ erit quo
eſt. hec ille. ¶ Si dicatur angelus eſt foꝛma ſimplex er
go nõ eſt cõpoſita. CAd hoc reſpondet oc. S. ibidem
dicens. Ingelus enim vel anima poteſt dici quidditas:
vel natura vel foꝛꝰ ſimpler: inquatum eoꝝ ꝗdditas non
componitur ex dinerſis. Sed tamen aduenit ibi compo ſitio hoꝛũ dnoꝛum.ſ.quidditatis ⁊ eſſe. ec ile · Onia vero in angelis eſt compoſitio ex eſſe ⁊ eẽntia:aliquidpo terit ſignificari vt pars cuni pꝛeciſione alterius:⁊ aliquid vttomm.Et illud quod ſignificabitur vt pars: non vere pꝛedicabitur de toto. Sicut hec eſt vera Pabꝛiel eſt hnñs eſſe ſiue ena:tamen hec eſt falſa. Vabriel eſt ſuum eſſe ſi ne exiſtentia. Wicendũ eſt ergo ꝙ hic gabꝛiel ſiue ſuppo ſitum angelicum poteſt accipi dupliciter· no mꝙ ſi gnificat ſuppoſitũ. eſſentiam per ſe ſubſiſtentem abſolu te:⁊ nõ inquantũ eſt cõpoſitũ ex ſeipſo ⁊ eſſe. Et iſtomo do accipiendo ſuppoſitum eſſentia angeli ⁊ ſuppoſiti ſic conſiderati nõ poteſt deſignari niſi vt totum. Et qualiter cunqʒ deſignetur pꝛedicabitur de toto ſicut adductum eſt per doc. S.in tractatu de eſſe ⁊ eſſentia. nde iſtomodo hec ẽ concedenda. Pabꝛiel eſt ſua gabꝛielitaſ. Aliomodo poteſt conſiderari gabriel ᷣm ꝙ in eo eſt cõpoſitio ex eẽn tia ⁊ eſſe:inquantũ.ſ.eiſe attribuitur ſuppoſito ⁊ non na⸗ tura ſine eſſentie quantum ad rationem eius. Et iſtomo⸗ do in angelis eſſentia poteſt ſignificari vt pars:non quidẽ vt pars compoſitiõis partinm eſſentie:ſed vt pars cõpo ſitionis ex eſſentia ⁊ eſſe. Et eſſentia iſtomodo deſignata: non vere pꝛedicabitur de fuppoſito. Unde iſtomodo hec eſt falſa. hic gabꝛiel eſt gabꝛielitas. Sed dicebat diſcipulꝰ ſigniſicari vt pars eſt ſignificari abſtractiue Bed etiaʒ ae⸗ cipiẽdo ſuppoſitum angelicum pꝛimo modo eſſentia po teſt deſignari abſtractiue.vt dicendo gabꝛielitas. Ergo ẽt
pimo modo poteſt deſignari vt pars. Picendum ꝙ ali
Metha.
quid poteſt deſignari abſtractiue dnpliciter. vnomodo ſe
cũdũ vocem tĩ:⁊ non ᷣm rem ſigniſficatam. Et iſtomo/ do etiam in deo reperiuntur abſtracta. Et ſic gabꝛielitas etiam dicitur abſtractum ſᷣm vocem reſpectu ſuppoſiti. pꝛimo modo conſiderati. Aliomodo aliquid poteſt deſi⸗ gnari abſtractiue vᷣm rgn ſignificatam: ita ꝙ ſignificet ali quid cum pꝛeciſione allcuius a quo nõ pꝛeſcindit reliquũ ſicut albedo in ſuo modo ſigniicandi p̃ſcindit a ſubiecto:
aquo album non pꝛeſcindit. Et iſtomnodo gabꝛielitas nõ
dicitur abſtractũ qꝛ non ſignificat eſſentiarn cum pꝛeciſio ne alicuius quod reperiatur in eſſentia ↄcretiue deſigna⸗ ta reſpectu ſuppoſiti pꝛimo modo accepti. ¶Id tres igi tur pꝛimas rationes patet ſolutio ex dictis. CAd vltimũ dicendum g id cuius eſt quodquid eſt poteſt accipi du ⸗ pliciter. Tlnomodo pꝛo diffinito · Et iſtomodo id cuiꝰ eſt ⁊ ipſum quodquid eſt ſunt idem ᷓᷣm rem ⁊ rationem il⸗ lo modo ſuperius expoſito. Aliomodo accipitur pꝛo ſup poſito ſicut hic in pꝛopoſito. Et iſtomodo non ſunt idem
m rationem vt ſupꝛa pꝛobatum eſt.
CQneſtio.xxiiij. P e vnitate partium diffinitiõis. Qna
liter ·ſ.ex partibus diffinientibus poſſit fieri vnũ per ſe.
N Stendendum u
1 60 tium diffinitionis.qualiter.ſ.ex partibus 3 diffmientibꝰ poſſit feri vnũ ꝑ ſe. ¶ Lir⸗ ca quod queruntur ſex. CMꝛimo vtruʒ
— er genere ⁊ dr̃ia poſſit feri vnũ per ſe.
¶Secũdo vtrũ vnũ ⁊ idẽ poſſit eẽ genus diffiniti ⁊ ma
teria. N Tertio vtrũ ex pluribus differentijs poſit fieri vnũ per ſe. NMQurto vtrũ ꝓpter plurãlitateʒ drirum eiuſdẽ ſpẽi ſint ponende plures foꝛme ſubſtãtiales iã eo⸗
—
a cõpoſito. CMuinto vtrů differentia diuiſiua gñis ife rioꝛis includat foꝛmaliter dr̃iaʒ ſuperioꝛẽ. ¶ Sexto vtx
foꝛmalis diſtinctio oꝛganoꝝ partium aialis:ſit ꝑp plures foꝛmas ſubſtantiales ſiue ſ pecifice diſtinctas ¶ Sequitur in pho ⁊ oc. San.ibi. Munc autem dica mus.⁊ eſt lec.²: „ ſic ꝓcedit᷑. Nidetur ꝙ e 7 S Ppmu genere ⁊ differẽtia nõ poſ nit fieri vnũ per ſe. Nã vt arguit hic philoſo⸗ phus er duobꝰ quoꝛũ vnuʒ nõ ineſt alteri non
t vn. Albůn·qð nõ ineſt hõi ⁊ hõ nullo ſint vnũ fin
rem Sed genus ⁊ differentia ſic ſe habent ꝙ genus non ineſt differentie:qꝛ ſi ſic:tunc idem participaret duo con⸗ traria: cum diſferentie cõtrarientur.Et vnuʒ ⁊ idem cct ſimul in duobus cõtrarijs · quod eſt inconueniens Pidet
⸗
genus ⁊ differentia eſſent vnũ: hoc eſſet quiã nſunt vm⸗ f· vni ſpeciei. Bed hoc non eſt ſufficiens ratio · Aliãs om⸗ nia accidentia que inſunt vni fubſtantie:eſſent vnum per ſe: quod eſt mamfeſte falſum. Igitur ⁊c̃· EP zo. Ex ſu⸗ biecto ⁊ accidente non ſit vnum per ſe. Ergo nec ex gene re ⁊ dr̃ia poteſt fieri vnum per ſe · pãtet conſequentiã· dia accidit generi.Mõ · n. differentia eſt de eſſenn glils Alias genus nõ poſſet intelligi ſine differentia diuiſiuã quod eſt falſum igitur ⁊c̃. CP 4 · Bi genus ⁊ differen tia eſſent vnum per e:ſequeretur ꝙ vbicunqʒ reperiſe
genus reperiretur ⁊ differentia. quod eſt falſum vtde pʒ. igit ⁊c. ¶ Sʒ in ðᷣriũ eſt pbs in tertu ibi. nũc aũt dic mꝰ pᷣn iquãtũ in analeticis de diffinitiõe nõ dem̃ eſt ⁊c⸗
1 dðm ꝙ ex genere ⁊ dia ſie
Reſpo ndeo er bue diffnientibꝰ fit vn ꝑ ſe hoc eit dicũt vn mãm. Aued ſic pãtet duabꝰ ratiõi bus phi m Voc· San.in lectione· uarum pꝛiimna eſt⸗ Mam illud quod ſignificatur per pãrtes diffinitionis ſi⸗ ne per ipſam diffinitionem eſt ſubſtantia ſiue eſſentia rei⸗ Sed vmns rei eſt vnica ſubſtantia ſiue eẽntia· Ergꝙ opoꝛ tet ꝙ diffinitio ſit ratio ſignifcatiua vnius · ¶ P 20. Spe cies ſine diffinitum eſt quid vnum per ſe· Aliss non po⸗ neret᷑ ꝑ ſe in pꝛedicamẽto. Sed ſpeeies nihil Men
ergo ꝙ ex genere ⁊ differentia non ſiat vnũ. Pꝛ· Pi

AQueſtio Benns cumn aliqua df̃ia. homo n. nõ eſt alind q; aial rò nalet aut ꝙ ſha aiata ſenfibilis rõnalis. Ergo genus ⁊ dif ferẽtia dicunt vnum ꝑſe. Lõſiderãdum eſt autẽ pꝰ 5ʒ do ctoꝛẽ. B. in lectiõe ꝙ duplex eſt diffinitio. Quedã enim eit difjinitio que dat᷑ 5ᷣm diniſionẽ gniis in drias. Ilia eſt difnitio qͥ dat᷑ ꝑ aliqua accñiria. In piti autẽ loco intelli
gendũ eſt vt dicit de diftintiõibꝰ que dant m diniſiõeʒ
gſis in dfias. Ale.n.ſunt vere difnnitiões in qbus nõ en aliud q; pᷣmũ genus ⁊ drie. Dãtur.n.⁊ quedã diffinitio
nes ꝑ aliqua accſñtia vel ꝑ aliquas ꝓpꝛietates rerum: vel
etiã ꝑ aliquus cãs extrinfecas que nõ ſignificãt ſam rei. Et ideo hmõi diffinitiões nõ ſunt ad pꝛopoſitũ:cum hic atur de diffinitiõibus ad ſßas rerũ inneſtigandas. hec ile. Sed inſtabat diſcipulus. Mã aial rõnale dicit᷑ eẽ dif
Rnitio hois. Sed tñ in ea nõ ponit᷑ pumũ genus.ſ.ſubſtã ti. imo iila diffintio dicit a piuribus doctoꝛibꝰ inconue
niẽs que nõ dat ꝑ ꝓrimũ genus. Igit videt᷑ male dem̃ ꝙ in veris diffinitiõᷓbus nihil aliuc ponit᷑ q; pᷣmũ genꝰ
cũ drijs qbuſdã. d hoc ridet dpoc.Sibidẽ dicens. J5
anlẽ dico ꝙ in difinitiq̃e eſt pᷣmũ genus ci dr̃js: qꝛ ⁊ ſi aliqũ in difnnitionibꝰ ponant᷑ aliqua gna intermedia in ter genus pᷣmũ qð eſt genus gnaliſſimũ ⁊ ſpecies vitias que diffininnt᷑:ti illa gſia inter media nihil aliud ſunt qᷓ; genus pᷣmũ ⁊ drie ↄpꝛehẽſe in itellectu gniis medij:ſicut in difiniuõe hoĩs ſi ponat aial qð et genns intermediũ pʒ ꝙ aial mhil aliud eſt qᷓ; ſba:ꝙ eit genus pᷣmũ ci alig⸗ vꝰ dr̃ijs. Eſt. n. aial ſba aiata ſenñbilis. hec ille. Et eit ſen tẽtiair phᷣs in pñti paſſu.x quo infertur m phm ꝙ oĩs diffinitio reſoinit᷑ in pᷣmũ genns ⁊ aliquas drias. Etm⸗
hil refert vtrũ ſint plura intermedia aut dno vel vnñ in⸗
ter pᷣmũ genus ⁊ yltimã ſpẽʒ. CMõſideròdũ eſt viteriꝰ ꝙ ad ſciẽdũ modũ quo ex gnie ⁊ dr̃ia ſit vnuʒ m phm ⁊ Doc. S · in lectiõe opʒ ſcire ꝙ genns nõ eit pꝛeter ſpẽs.
Wö. n.inuenit᷑ aial qð non ſit aut hõ aut bos a. ꝑt hoc
iõ eſt quia foꝛme ſpecierum que ſunt drie: nõ ſunt alie a
foꝛma generis: ſed ſunt ſoꝛme giis ci determinatione: ſ cut patet ꝙ animal eſt qð hʒ aĩam ſenſitiuaʒ.homo vero
qhabet aiam ſenſiinã talẽ.ſ.cũ ròne. Leo autẽ qui habet
aiam ſenſitinẽ tta. ſ. cum habundãtia audacie. t ſi de alijs. Mnde cum d̃ia addit generi non additur ei quaſi
aliqua diuerſa eẽntia a genere: ſed quaſi in ge iplicite cõ tenta: ſicut determinatũ continet᷑ in indeterminãto. Mec Doc. Sin lectiõe. Ex qbus poſſet foꝛmari talis rõ adꝓ poſitã concluſioneʒ · Mã ex determinatiõe ⁊ determinã⸗
vili ſiue ex determinato ⁊ indetermimato ſit vnũ. Sed ge nus ⁊ differẽtia vtpote aĩal ⁊ rationale ſe habent ſicut de
terminatio ⁊ determinobile. Ergo ex genere ⁊ differen⸗
na fit vnum. Ft ſic elicitiue pꝛedicta concluſio pꝛobatur pic tribus rationibus.
„— er o dicenduʒ ſcut dict doc. Zd pꝛimum nn lectione ad pꝛobatio⸗
nem minoꝛis ꝙ nihil pꝛohibet idem genus in ſe contine
re dinerſas differentias:ſicut indetermimatuʒ continet in
ſe diuerſa determinata. dec ille. Sumiliter non eſt incõ⸗ nemens:ꝙ ideʒ ſit ſimul in diuerſis oppoſitis:ſicut coloꝛ eſt in albedine ⁊ ngredine. Mec eit inconneniens ꝙ op⸗ poſita ſint in eodem in potẽtia:ſicut homo ⁊ aſinus in ani
mali. ¶ Id ſecundum djcendum ꝙ ratio quare genꝰ et
differentia ſunt vnum ⁊ idem:eſt quia inſunt vni eſſentia liter ⁊ intrinſece nullã nouam eſſentiam ei addentes. Sʒ
ſic non eſt de accidentibus exiſtentibus in ſubſtãtia ſubie
ctiue. ¶ Ad tertium negatur conſequentia. quia differen tia non accidit generi:ſic ꝙ addat nouam eſſentiam. Sed accidens aduenit ſubiecio ſicut vnn eſſentia alteri. Dicit enim Doc. S in lectione ꝙ non aduenit hoc modo diffe rentia generi vt diuerſa eſſentia ab eo exiſtens ſicut adue
nit album homini.hec ille. C Ad vltimum dicenduʒ ꝙ
genus poteſt accipi dupliciter. Unomodo vt eſt contra⸗
ctum ad ſpeciem determinatam per differentiam vnam t ſic vbicunqʒ reperitur genus reperitur ⁊ differentia.
Zliomodo accipitur genus in ſua cõmunitate: vt.ſ.cõtra
bibile eit per allaʒ differentã ad aliã ſpẽʒ.̃t ſic vbicũqʒ
Shee
AVigeſimaquarta
eſt genus nõ eſt quelibet diia licet ſemꝑ ſit dĩia ʒhẽs ip̃⸗ genus vbicunqʒ eſt genus. Ibi in octoꝛe Bancto. Sciendum autes. ſſ ſic ꝓcedit᷑. Tlider 8 8 ſe ecundũ vnũ ⁊ idẽ ᷣm rẽ d3 ſit eſſe genus diffininõis ⁊ mã difiniti. iam AOpns eſt genus aialis ⁊ eſt vera materia eiꝰ
Igit᷑ vnũ ⁊ ide põt eſſe genns alicuiꝰ ⁊ inã e.CPꝛ*.
Vox eſt genus litterarũ: qꝛ dãie addite voœci faciunt ſpẽs vocũ litterarũ vt hic dicit phs in textu ⁊ eſt hec materia raruʒ: qꝛ ex voce fiunt fteꝛſicut aliqd ft ex mã.Igit᷑ idẽ vt ſupꝛa. ¶P z0. Loloꝛ eſt genus de pꝛedicam ento qua litatis:Et tñ eſt mã circa qnã verſatur viſus. Ergo idem poteſt eſſe genus ⁊ mã vera alicuius. ¶ Sed incõtrariũ argnit᷑. qꝛ ad hoc ꝙ aliꝗd ſi p̃dicabile requirit g ſit foꝛ⸗
ma vt ſupꝛa dictũ eſt.;ed mã non eſt foꝛma.ergo mate
na nõ põt eſſe pꝛedicabile. Cñ ergo genꝰ ſit vnũ de ꝗnqʒ
pꝛedicabilibus:relingtur ꝙ materia nõ poſſit eſſe genꝰ.
Reſpondeo dðm ſicut dicu Moc. G.in le
ctione ꝙ licet idẽ ſᷣm nomen: hoc eit vᷣm vocẽ pomit eiſe genus ⁊ materia: nõ tarnẽ idẽ eodẽ modo acceptũ. Ouod ſic patet ᷣm eundeʒ ibidem. PMꝛimo quo ad ſecũdã parẽ. Nã pars integraiis nð põt pᷣdicari de toto: vt pʒ per cõem regulã philoſophoꝛum. Sed mã eſt pars integralis rei. Ergo mã vere pꝛedica⸗ ri nõ poteſt de toto. NMõ eniʒ põt dici vere ꝙ homo ſit ca ro vel os. Ped ipſuʒ genus nõ eſt realr ipf mã igit ⁊c̃. Sed ꝙ idẽ nõ poſſtt dici mã ⁊ genus ſic declarat Doc. S. in lectione. Mã pꝛopter hoc ꝙ innoiata eſt puatio:ali⸗ quãdo ſimplici noĩe inde ſigniſicat mã cũ pꝛiuatiõe:ſicut es accipit pꝛo ere infigurato cũ dicumnus g ex ere t ſta⸗ tua. Et etiã quãdo foꝛma et innoiata ſimplici noĩe mate rie inteiligit᷑ cõpoſitũ ex mã ⁊ foꝛma nõ quidẽ determi⸗ nata ſed cõ̃i.⁊ ſic md accipit᷑ vt genus. Sicut. n.cõpoſitũ ex mã ⁊ foꝛna determimata eſt pẽs: ita cãpoſitũ er mã ⁊ foꝛma cõmuni eſt genns. Et hoc in pluribus pʒ. Coꝛpns enim põt accipi ⁊ vt mã ⁊ vt genus aialis. Bi. n.in intek lectu coꝛpoꝛis intelligat᷑ ſta cõpleta vltima foꝛma habẽs in ſe tres dimenſiones:ſic coꝛpus erit genus. Et ſpẽs eiꝰ ernnt ſubſtantie perfecte per has vltimas foꝛmas deter⸗ minatas ſicut per foꝛmã auri vel argẽti vel oliue vel po⸗ minis. Bi vo in itellectu coꝛpoꝛis nõ accipiatur niſi hoc quod eſt habens tres dimenſiones cũ aptitudine ad foꝛ⸗ mã vlterioꝛẽ: ſic coꝛpus eſt mã. Et ſimiliter eſt de voce. Si enim in intellectu vocis includat᷑ ipſa vocis foꝛmatio in cõi ᷣm foꝛmã que diſtinguit᷑ in dinerſas foꝛmas litte rarũ aut ſyllabarũ:ſic vox eſt genus. Si autem in intelle⸗ ctu vocis accipiatur ſolũ ſubſtantia ſoni cui poſſibile eſt aduenire pꝛedictã foꝛmationẽ:ſic vox erit materia littera rũ.Mec omnia ille foꝛmaliter. CSʒ inſtabat diſcpulus Mam ſupꝛa ſepius cõceſſum eit ꝙ cõpoſituʒ ex materia ⁊ foꝛma determinata eſt indiuiduũ: ⁊ cõpoſium ex ma⸗
teria ⁊ foꝛma còmnni eit ſpecies.& rgo inſufficienter hic
dicitur ꝙ cõpoſituʒ ex materia ⁊ foꝛma determmata eſt ſpecies:⁊ cõpoſitum ex materia ⁊ foꝛma cõmun eſt ge⸗ nus. ¶ Dicendum ꝙ duplex eſt determinatio. Ou?dã eſt determinatio foꝛmalis videlicet ꝑ differeniias ſoꝛma les. Alia eſt dererminatio materialis videlicet per diffe⸗ rentias materiales.foꝛma igitur ſpeciſica dicitur foꝛma determinata determinatiõe foꝛmali quia ſcilicet non eſt vlterius diuiſibilis per differentias foꝛmales. Mð tamẽ eſt determinata vltima determinatione materiali: ſed eſt diuiſibilis contrahibilis ⁊ determinabilis per differẽnas materiales ⁊ indiuiduales. Nic autem loquitur Poctoꝛ Sancius de determimatione foꝛmali. Superius vero de determinaione materiali ⁊ indiuiduali. Ad dnas gtur
pꝛimas rationes patet ſolutio ex dictis. ¶ Acd tertiuʒ di
cendum ꝙ duplex eit materia ſcilicet ex qua:⁊ circa quã Loloꝛ autem non eſt ex materia ex qua ipſius viſus: de
qua eſt hic ad pꝛopoſitum.ſed eſt materia circa quã que
non dicitur pars rei cuius eſt materia.Mnde nihil ad ꝓ⸗ poſitum.

Lectio.⁊.&
Septimi Ciin doe. S. D einde cũ dicitur. It vero opottet. N 5 tertium ſic ꝓcedit. Midetur ꝙ 3 multitudo differemia⸗ rũ impediat vnitateʒ diffinitiõis. Et pꝛimo àr guitur contra ſuppoſitũ Ma differentia ſumi tur a foꝛmã vt patet in o. huins. Bed vniꝰpeciet nõ poſ ſunt eiſe plures foꝛme vt dicit Voc. S.in preſenti lectio ne vᷣm ꝙ in ſequẽti articulo declarabitur. Ergo vniꝰ ſpe ⸗ ciei ſine diffiniti nõ ſunt plures differẽtie Et ſic queſtio ſupponit fün. CPꝛ. Eltima differẽtia eſt tota diffini⸗ tio vt dicit philoſophus in pꝛeſenti lectione ⁊ ad ideʒ eſt pic doc. B. Superfiue ergo ponuntur plures differen⸗ tie. Et ſic idẽ vt ſupꝛa. T ʒ · Arguitur contra pꝛopoſi⸗ tuʒ. Nam multitudo ſpecierũ dinerſarũ impedit vnta⸗ tẽ diffinitoꝝ per ſe. Ergo multitudò differentiarũ impe⸗ dit vnitateʒ diffinitionis per ſe. Accidens eſt mamfeſtuʒ de ſe patet conſequentia. Quia quelibet differentia cõſti tuit vnã ſpecieʒ vt dicit Voc. S.in lectione. Nñ tot erũt differentie. Igit᷑ ⁊c̃. N Sed incõtrariũ eſt philoſophus ibi. At vero ⁊ opʒ diuidi dr̃ie dria ẽ. * K dicendũ ꝙ ex pluribus diffe⸗ eſpondeo rẽtie ſi ꝑſe ſumã⸗ tur:fit vnñ. Mon autẽ ſi ſumantur per accidẽs Ouod ſic pꝛobari poteſt vm Woc · Ban. ex mente philoſophi. Mã ex determinatione ⁊ determinabili fit vnũ. ĩmo iliꝰ vni tatis nõ eſt querenda cauſa ſᷣm philoſophuʒ · Bed diffe⸗ rentiarũ ſuboꝛdinatarũ vna ſe haber ſicut determinatio: ⁊ glie ſicut determinabile. Igitur ⁊. M edia ſic deduci tur. Mam illud quod includit aliud ſicut ſpecialius vni⸗ nerſale: ſe habet ſicut determinatio reſpectu illius quodi cluditur:ſicut homo reſpectu animalis:ſe habet per ino⸗ duʒ determinatiõis. Similiter rationalc reipectu anima lis· ⁊ albedo reſpectu hominis · Sed diſferentiarũ ſuboꝛ dinatarũ vltima includit pꝛecedẽtes. uod ſic patet. iã ſi vltima nõ includeret pꝛecedentes: opoꝛteret in diffini⸗ tiõibus multotiens eadeʒ dicere. Mã duffinẽdo ammai: vt dicendo ꝙ aninnal eſt ſubſtantia animata ſenſibilis ſi il
la differentia ſenſibilis nõ includeret illaʒ differentiã ani
mata opoꝛteret ſic dicere. Animal eſt ſubſtantia ſenſibilis animata.Et ſic ideʒ inutiliter bis repeteretur:⁊ per con ſequens eſſet nugatio in diffinitionibus. quod eſt contra ea que dicuntur pꝛimo poſterioꝝ. Bequit᷑ ergo ꝙ h di ferentie plures per ſe ſumantur ꝙ pluralitas eax nõ im pedit vnitatẽ diffinitionis. Sed ſi tales differe ntie ſumã
tur per accidens:tunc tolletur vnitas · nam ſi quis dini⸗
dat per accidens habentẽ pedes:dicendo habentis pedet alind eſt albũ aliud nigrũ:tot erũt vltime ditferẽtie quot facte ſunt diuiſiones: quia vna earũ aliaʒ non includet. vn de pluralitas talinʒ diffe rentiaruʒ tollit vnitatẽ ditſinitio nis ſicut cõcludebat zm argumentũ ante incontrariuʒ ad ductum.quod etiaʒ poſſet adduci pꝛobatione iſtius par/ tis cõcluſionis. C Sed pꝛo declaratione pꝛecedentiũ cõ ſiderandũ eſt ᷣm philoſophnʒ in textu ꝙ in diffiitioni⸗ bus in quibus ſunt multe differentie:opoꝛtet nõ ſolũ di
nidi genus in differentiaʒ:ſed etiaʒ opoꝛtet diuidere dif
ferentiã pꝛimã in ſecundã:ſicut animalis differẽtia eſt pe dalitas ßᷣin quã animal dicitur habens pedes. Vue ꝗdeʒ
differentia multipliciter inuenitur. Ideo opoꝛtet ꝙ diui
datur dicendo animaliũ habeutiũ pedes aliud eſt habẽs pedes fixos:⁊ aliud nõ fixos. Et ita ſemper pꝛocedendũ eſt in diuiſione differẽtiarũ: donec diniſoꝛ deueniat vſqʒ ad vltimas differentias que nõ dinidunt᷑ vlterꝰ in dlias differentias vt clarius patet in linea pᷣdicamẽtali. CSed inſtabat diſcipulus. Maʒ diuiſuʒ debet pꝛedicari de mẽ⸗
bꝛis diuidentibus. Sed vna differentia non pꝛedicaiur
de alia vr in pꝛima parte huius operis dictuʒ eſt. Mõn.
ſubijcibile differentie et differentia:ſed ſpecies vt patet in pꝛedicabilibus. Ergo vna differentia nõ poteſt diuidi in aliaʒ differentiã. CP ꝛ0. Alatũ eſſe ⁊ nõ alatũ eẽ ſunt differentie habentis pedes. Et tamen habens pedes non diuiditur in illas differentias. Alias accidentia ponerent in diffinitione ſubſtantie. quod eſt cõtra ſupꝛadicta. Dicẽ
negãdo ↄñtiaʒ. t ad ꝓbatiõe
Metha.
dũ pꝛimo ꝙ differentia põt conſiderari dupliciter. Eino modo foꝛmaliter vt diſtinguit᷑ cõtrã ſpeciem quã conſti
tuit. Et ſic nõ pꝛedicatur de differentia. Aliomodo mate
rialiter vt includit in ſe ſpẽʒ. Et ſic diuiditur in alias dif ferentias ⁊ de eis pꝛedicatur. Micenduʒ ⁊0.ꝙ ille dif ferẽtie vt dicit hic doc. Snõ ſunt drie ꝑ ſe ſed ꝑ accidẽs eius qð eſt habere pedes. Vnde in diyinitiõibus non de bet fieri diuiſio drlarus in dr̃ias ꝑ accidens ſed in dr̃ias ꝑ ſe:niſi circũlocutiue ᷣm.ſ.ꝙ ꝑ tales diias per accñs cir cũ loqumur dr̃ias per ſe nobis innoiatas. hec oĩa doct. S. in lectiõe ſnialiter vᷣm philoſophũ wbidẽ. ¶Lõſiderã dũ eſt vlterius ᷣm phm ꝙ důũ multe ſunt dr̃ie vniꝰ ſpẽi dipmnibilis:nõ indierenter debẽt poni in diffinitiõe. ſed opʒ ꝙ magis cõis pᷣcedat minus cõemn· Alias eſſet nuga tio. Si.n.diꝝiniẽdo alal dicat ꝙ eſt ſba ſenſibilis anima ta ſupfina additur aĩata qꝛ illa dr̃ia ſenſibilis includit aĩa tũ eiſe. Et ſic implicite bis ideʒ diceret᷑ Ex quo pꝰ pʒꝙ vltima dia eſt tota difũnitio qꝛ cõtinet vutualiter oẽs p cedetes pticulas poſitas in diffinitiõe. Matet 20. g multe dr̃ie ad vnã diffini ionẽ cõcurrẽtes hit oꝛdinem mter ſe.
CBed inſtabat diſcipulus. Bi partes difſinitiõis habẽt
oꝛdinẽ inter ſe ſequeret᷑ ꝙ ꝑtes eẽntie haberẽt oꝛdinẽ in ter ſe. Et ſic ſpa rei nõ eſſet tota ſimul:⁊ ꝑ ↄñs eſſet diuiſ bilis. Patet ↄtia qꝛ ꝑtes diftinitiõis debẽt coꝛreſpõde re ꝑtibus diffiniti. CPꝰ· Si vnius diffinitionis eſſent muite ꝑtes ſeqᷓ̃rer ꝙ cuiuſſibet eſſentie eſſent multe ꝑtes
Vnod ti eſt falſuʒ. Sequeret᷑ etiã ꝙ nõ poſſent pᷣdicai
de diffinnto: cũ pars nõ pᷣdicet᷑ de toto. ¶ Picendũp ꝙ ꝑtes diffintiõis nõ ſigniñcãt ples eſſentie: ſed quelibʒ ſignificat totã cẽntiam vnaꝑmn ocũ determinabilis ⁊ viti ma p modũ determinantis. nde dicit doc. S. ilectio⸗ ne nõ dʒ mtelligi ꝙ in ſba rei ſit aligs oꝛdo. Mõ.n.poteſt dici ꝙ hoc ſbe ſit pꝛuus: ⁊ alind poſterius: q ſba eſt tota ſimnl: ⁊ nõ ꝑ ſueceſſionẽ:niſi in gbuſdaʒ defectinis: ſicnt ſunt motus ⁊ tẽpus. Añ pʒ ꝙ multe ꝑics diffimtõis nõ ſignificãt multas pres eſſentie ex qbus eentia cõſtituatur ſicut ex dinerſis. Sed cẽs ſignificant vnũ: quod determi nat vitima dia.hec ille· Etp hoc pʒ riſio ad ſcðaʒ inſtã tiã diſcipnli. Qnali añt ꝑtes diffinitiõis coꝛrñdeãt ꝑtbꝰ difñiniti: ſupꝛa declaratũ eſt.
„—— N igit dõm ꝙ lʒ dria ſumat a foꝛ t ₰ d Ppimu ma: nõ tñ pᷣlures diie vniꝰ? eiuſ qẽ ſpẽi ſignificãt dinerſas foꝛmas ſed diuerſos gradus p fectiõis eiuſcẽ foꝛme. Mõ iñ ſemp idẽ eit id a quo ſolne
ſponit᷑: ⁊ id ad qð ſigniicãdi ĩponit᷑ vt ſupꝛã dicwʒ eſt TCAd mn.dðm ꝙ vlia dr̃ia eſt tola diffinitio viriualier
qꝛ icludit oẽs pᷣcedẽtes. Mõ tñ eſt tota diffinitio foꝛmali
ter ji ſols ſumat᷑. vñ alie iõ ſapfiuũt. CIdʒn·dicenduʒ dðm ꝙ k q̃libet diid vili maᷓ vlteriꝰ nõ eſt diniſibilis diniſõe foꝛmali conſtituat
vnã ſpẽz ſpõliſſimã:nõ tñ illa dr̃ia q̃ eſt cõis ⁊ vlteriꝰ di uiſibilis.Et lʒ qᷓlibet illax cõſtiuat aliquã ſpẽm ſubalter
nã ille tñ ſpẽs fubalternatim ponunt᷑. Añ nõ ĩpediũt vñ tatẽ diffinitiõis: ſicut nec die conſtituentes eas.
CSequit᷑ jn Poc. B.ibi patet etiaʒ ex hoc.
4 6 quartum g vniꝰ ſpẽi aut idi nidui ſint plures foꝛme ſbales. Nã in bomie eſt aia rõnalis ⁊ humanitas que ſunt due for
e wales reait diſticte: q hũamtas icudit mãs n rai
rõalis. gö einſdẽ rei ſũt piures foꝛe ales. C P.Ald E eẽ alatij ⁊ alið eſt eẽ jenſibile. Als vbicũqʒ repiret vnů birepiret ⁊ reliquũ qð ẽ flʒ. Bʒ hõ hʒ eẽ aĩatuʒ ⁊ eẽ ſe
ſibie. Ergo bʒ diuerſa eẽ. ů go foꝛſit q dat eẽ ſegt
i hoie erũt plures foꝛmne ſpales. C p3“ Dü eraere ſit ignis itroducit᷑ foꝛn ignis ⁊ tñ nõ coꝛrũpi foꝛ aeris. g
xt. Qð aũt nõ coꝛrũpat᷑ foꝛꝰ aeris pʒ. Vã ſi coꝛrũpet er aut coꝛrũperet᷑ in alio iſtãti pcedẽte iſtãs ſtroduciiis foꝛ me ignis: aut ĩ illo eodẽ iſtãti in quo itroducit ſoꝛ igui Mõ ßn cũ inter q̃libet duo inſtãtia cadar ths mediũ ſeq ret᷑ ꝙ mã in illo tꝑe medio eſſet ſine foꝛ?qð eſt⸗ põm
Si ⁊m habet ꝓpoſitũ: qꝛ foꝛma quando defnt eh
ꝓcedit᷑. Midet
ſunn nng wien (h micte e inn ſlßn rh gin ſütq ni n wiit ul. ſin l ün um lit tinie.t Wtn nin nhn

Nueſtio
ſtatim poſten nõ eſt. Wene enim ſequitur caloꝛ deñnit
eẽ in aliquo. ergo calor eſt ⁊ ſtatiʒ nõ erit. Et ſic due for⸗
me erunt ſunul in eodeʒ.ſ.forma corrũpenda ⁊ forma introducenda. ¶ P 30. I materia inquantuʒ ſubſtat for⸗ me corporeytatis flunnt alie proprietates ⁊ aliter q; ſin ant ab ipſa m ꝙ ſubſtat forme humanitatis. Ergo opʒ eſſe aliam formãʒ realiter per quaʒ homo eſt homo.⁊ ꝑ quã homo eſt corpus. ater conſequẽtia. Qnia idèʒ in⸗ quãiũ ideʒ ſemp aptuʒ natuʒ eſt ꝓducere idẽ. CD*.
Homo eſt ens generatuʒ. Sed non dicitur ens genera⸗
tuʒ à Inateria cuʒ ipſa ſit ingenerabilis ⁊ incorruptibilis p. phyſicorũ. Mec etiã humo dicuur generatuʒ ens ab anima rationali: quia illa eſt ab extra creata ⁊ non educta de po materie. Ergo opʒ dare aliaʒ formaʒ ſubſtantia⸗ leʒ in homine ab anima rationali a qua poſſit dici ens ge neratuʒ · ⁊ ſie idem vt ſupra. Cꝙ 10. Nauſa priuatina nõ ponit effectuʒ poſitiunʒ. Ergo per ſolã inciſioneʒ que eſt quoddam priuari nõ poteſt introduci nous forma. Po
teſt auteʒ fieri corruptio hominis ey ſola inciſione. ⁊ con ſtat ꝙ ſeparata anima ratidnali nõ manet cadauer abſq
omni forma. Oporiet ergo ponere in corpore humano aliaʒ formã ab anima rationali. P n. Kemota anima rationali: accſitia que cõſequebant᷑ eſſe coꝛpoꝛeũ remanẽt vt eſſe quãtuʒ:fimii eedẽ cicatrices vt patet ad ſenſuʒ:ſi militer eadẽ figurs. ed accidentia cõſequentia aliquam foꝛmã nõ remanent niſ remaneat illa foꝛma. Ergo opoꝛ tet dicere ꝙ foꝛma coꝛpoꝛeytatis remaneat in cadauere: homie coꝛſupto.Et ſic erũt due foꝛme in illo cadanere.
TP u. omo nõ ſolũ inquantũ eſt homo ſed etiam in
quantũ eſt coꝛpus eſt cõpoſtus ex mã ⁊ foꝛma. Sed cõ⸗ poſituʒ ex iateria ⁊ foꝛma cõi eit foꝛma totins. Ergo in poie erunt due foꝛme ſ.coꝛpus ⁊ humanitas. N P 13. Mulla foꝛma põt eſſe coꝛpoꝛalis ⁊ ſpiritualis:cũ coꝛpo⸗ rale ⁊ ſpirituale plus qᷓ; genere differãt. Bed foꝛma per qnã aliquid eſt coꝛpus eſt natura coꝛpoꝛalis:⁊ foꝛma per quã aligd eſt homo eſt ſpiritualis. Ergo in hoiĩe ſunt due nature ſiue foꝛme quarũ vna eſt ſpiritualis ⁊ alia coꝛpo⸗ ralis. ¶ 14. De ratiõe pꝛincipalis agẽtis eſt nõ ſolum pꝛeparare materiã quia hoc pertinet ad agens inſtrumẽ⸗ tale ſed etiã eius eſt inducere vltimã foꝛmã qna introdu⸗ cta ceſſat eius operatio: vt pater in oĩbus agentibus natu⸗ ralibus pꝛineipalibus.Ergo homo cũ ſit generans pꝛinci pale nõ ſolũ diſponit materiã ſecl etiã inducit foꝛmã non anlẽ gĩam rationaleʒ:cuʒ ipſa a ſolo d eo creatur. rgo in ducit vnñ aliaʒ. Et ſic in hoie erunt dne foꝛme. TP1. Mnũquodqʒ tũc dicitur ꝑfectuʒ:quãdo põt pꝛoducere ſi bi ſimiie. Ergo ſi homo nõ inducit foꝛmã in mã ſed ſolũ diſponit:non per ſe pꝛoducit ſibi ſimile. Et ſic homo erit imperfectioꝛ quacungʒ planta. hoc auteʒ videtur incõue niens. Jgitur ⁊c̃. CP 16.ſdomo gſians virtute ſua diſ⸗ ponit mãð vltima diſpoſitione que vocat neceſſitas. E r⸗ go ipſa ſic diſpoſita de neceſſitate introducit᷑ foꝛma.Mð auiẽ anima rationalis. qꝛ ſic creatio neceſit ret qõ eit in ⸗ cõueniens. Igitur xc̃. Cꝙᷓ. Momo per aliud eſt coꝛ pus ⁊ per aliud eſt homo vt dicit Anſelmus.ꝗᷓed aliud dicit dinerſitatẽ eſſentialẽ. Ergo cũ illud per qxod aliqð eſt tale ſit foꝛma:ſequit ꝙ in homine erunt due foꝛme. Cᷓ 18. Scðm phm in lio.de naturalibus embꝛio pꝛiꝰ viuit vita animalis:qᷓ; vita hominis. Sed vinere in vinẽ tibus eſt eſſe ꝛ0. de anima. Eſſe autem eſt a foꝛma:Ergo embꝛio pꝛius eſt foꝛma animalis:q; ſub foꝛma hominis Vel ergo adueniente foꝛma hominis cedit foꝛma anima lis: vel nõ. Si ſcõᷣm haber intentũ. IMõ autẽ põt dici pꝛi nñ qʒ nihil naturaliter diſponit ad ſui coruptionẽ. Ped vita aniinalis in embꝛiõe eſt quedã diſpoſitio ad ſequẽtẽ foꝛmã.ſ.ad foꝛmã hominis. Igitur nõ cedit talis foꝛma.
Et ſic idẽ quod pꝛius. ᷓᷓ 1 Scðm phm in ꝛ0. de aia.
— alterũ genus anime ⁊ ſeparat᷑ ab alijs.ſ.a enſitiuo ſicut perpetuũ a coꝛruptibili. Sed ꝑpetuũ ⁊ coꝛ upibile nõ poſſunt dicere eandeʒ naturam. gitur ⁊c· CP ꝛo. Scõᷣm Jõmentatoꝛẽ pophyſicoꝝ oĩa que ſunt
Vigeſimaquarta ⁊ foꝛme copoſite. Itẽ ꝛo: uius dicit cõ mentatoꝛ ꝙ mate ri pꝛius recipit foꝛmas magis vles:deinde munus vni⸗ nerſales vſqʒ ad indiuidnales. Sed hoc nõ poſſet eſſe: ſi vna ſola foꝛma exiſteret in iñ.iguur xẽ. CP ꝛ1. Scðm comentatoꝛẽ in de ſubſtantia oꝛbis: dimenñes interm⸗ nate pꝛecedũt foꝛmã ſubſtãtialẽ in materia. Sed nullus Accidens põt perficere ſeu pꝛecedere foꝛmã ſubſtantꝛaleʒ introducendã mii ſequatur aliaʒ pꝛeexiſtenteʒ in materia. Ergo cũ ille dimenſiones interminate remaneant videt? P n ponende due foꝛme ſubſtantiales in mã. C Pz. Infuſio anime pꝛeſupponit coꝛpus oꝛganitũ vt patet per diffinitioneʒ anime. Oꝛgamʒatio autẽ de neceſitate pᷣſup ponit aliquã foꝛmã ſubſtantialẽ in virtute cuius kiat exten ſio mẽbꝛoꝛũ. Ergo in homine pꝛeter animã rationalẽ eſt ponere aliã ſoꝛmaʒ quã requirit Oꝛgamzatio. Bed dice⸗ bar ꝙ coꝛrumpitur illa oꝛganiʒatio:⁊ introducitur ala. Cõtra · Organtzatio nõ poteſt ſieri in inſtanti cum ſat cũ alteratione ⁊ motn locaii. Sed anima rationalis in in vanti introducit᷑ in materia. Ergo illa alia oꝛganiʒatio nõ introducitur cũ anima rationali:ſeq remanet vt videtur illa que pꝛius erat in materia. P 20. Omne coꝛpus cu ins foꝛma eſt ala:eſt coꝛpus mixtũ. Sed materia pꝛima ſola nõ poteſt dici coꝛpꝰ mixtũ. Ergo opʒ ponere foꝛmã mixtionis in coꝛpoꝛe humano aliam ab anima rutionali. CP. Omne coꝛpus oꝛganiʒatũ habet foꝛmã. Sʒ aĩa eſt actus coꝛꝑis oꝛganici phyſici. Ergo aĩa eſt foꝛma coꝛ poꝛis habẽtis foꝛmã. ⁊ ſic idẽ quod pꝛius. ¶P 4*.o mo eſt cõpoſitus ex coꝛpoꝛe ⁊ anima. Sed coꝛpus nõ eſt mã t⁊ cũ inã pꝛecedat genns ſubſtãtie ſicut pꝛimũ pꝛn⸗ cipiũ. Sed coꝛpus eſt poſterius ſubſtãtia. Ergo hõ ↄpo nitur ex mã cõpoſita cũ foꝛma coꝛpoꝛeytatis ⁊ aia ratio⸗ nali.⁊ ſic idẽ vt ſupꝛa: ¶ P F. Materia pꝛima neqʒ eſt grauis neqʒ leuis. Sed coꝛpus humanũ eſt graue. Aiias nõ moueret᷑ deoꝛſuʒ Mõ antẽ eſt grane ratione aie ratio nalis:ſed rõne elemẽti pꝛedominãtis in eo vt pʒ2.phy ſicox. Ergo pꝛeter foꝛmã ſpeciſicã: opʒ ponere foꝛmain aliã ad quã ſegtur grauitas. ¶ 6oPꝛopne operatio
nes foꝛmaꝝ elemẽtoꝝ imiyto remanẽt vt ad experiẽtiam
patet. Ergo ipſe foꝛmne elemẽtoꝝ remanent ĩmixto: quia mnhil deſtituitur a ſua pꝛopꝛia operatione: ſicut ignis nõ
ſeparatur a calefactione ceteris obſeruatis cõditionibꝰ
actioneʒ requiſitis. Cꝙ 7o.omo eñt monens ſeipſuʒ:
Bed omne mouens ſeipſuʒ opoꝛtet g diuidatur in par⸗
teʒ per ſe mouenteʒ ⁊ in partẽ per ſe inotã. Sed anima? pars per ſe monens. ¶Mĩ autẽ pᷣma nõ poteſt ꝑ ſe moue ri. Opoꝛtet ergo ꝙ mã cõpoſita cũ aliqua foꝛma ſit pars ꝑſe mota.⁊ ſic idẽ vt ſupꝛa. Mec pdicta ꝓ maioꝛi parte ſunt argumẽta K gidij in tractatu de pluralitate foꝛmarũ que ſumpta ſunt a Poc. San. in diuerſis varijſqʒ locis.
CPed incõtrariũ eſt Hoc. S.in lectiõe dicẽs:patet etiã ex hoc ꝙ eiuſdẽ ſpeciei eſt tñ vna foꝛma ſpalis: ſicut leo
nis vna eſt forma ꝑ quã eſt ſpa ⁊ ꝑquã eſt coꝛpus ⁊ aĩa⸗
tũ coꝛpus ⁊ animal ⁊ leo.hec ille.
eſi ondeo dickdũ relietis alijs opinioni⸗ P bꝰcirca hãc mãʒ ſunt qnqʒ opi niões cões vt adducit Merſoꝛis in po.de gnñonẽ. Quarũ vna fuit ꝙ elemẽta manẽt foꝛmalr ĩmixto nõ in eſſe be⸗ ro:ſed in eſſe ligato. Et ſic tales poſuerũt plures fo:mas Wales in eodẽ.i.foꝛmas ſpales elemẽtoꝛũ:⁊ formã ſpeci
ſicã mixti. Sed qꝛ de hoc inferius ſpecialis monẽdus et
articulus:ideo hec opinio ꝓ piti hic nõ diſcunet᷑. alij ve ro dixerunt ꝙ in quolibet vinẽte ſunt plures foꝛmne par⸗ nales ⁊ vnã lotalis.puta ipſi poſuerunt foꝛmaʒ carnis ⁊
foꝛmaʒ oſſs ⁊ nerui: ⁊ ſic de alijs: deinde animã que eſt forma totalis ·Cuius opinionis eſt Fcoius ⁊ Antonius
Andree circa finez huins ſeptimi.ie qua opiniòe in vl timo articule huius queſtionis videbitur. Ai vero ſicut Auicebrõ poſuerũtĩ vnoquoqʒ cõpoſito ſbali tot formas ſbales quot pᷣdicata eẽntialia de ipſo pᷣdicant᷑. Klij autẽ ſi cut diis albertus ⁊ uicẽna poſuerũt formã corporeyta tis ꝑ potẽtiaʒ materie prime ⁊ manere ſub vtroqʒ termi
w imer mʒ pꝛima ⁊ vltimã foꝛmaʒ ſunt materie cõpoſite⸗ noꝝ mutationis nlis.ſ.generationis à corpionis. xt

Lec.6.
Lec. 13
Lec.3. Lec.F. 4 co.zi.
Septim pꝛeter ilã poſuerũt foꝛmã ſpeciſicz· Ciij vero poſue runt ſpeciair in hoie eſſe plures aĩa.ſ.vegetatiuã ⁊ ſenfiti nã que educũtur ꝑ generationẽ ⁊ aĩam rõnalẽ que infun
dit᷑ ꝑ creauionẽ. C hẽs autẽ hee opiniones ↄueniũt ĩ hoc
gꝙ ponũt in vno ⁊ eodẽ cõpoſito plures foꝛmas ſubſtan⸗ tiales eſſentiatr diſtictas. N Sed hãc opinionẽ deſtruit oc. S. diterſis ronibus. Mã ſi eiuſdẽ eiſent plures foꝛ me fubſtãtiales ſequeret᷑ ꝙ tales foꝛme nõ poſſent ↄpꝛe hendi vnica differẽtia cũ diuerſarũ naturarũ ſint diuerſe dÿie. Sʒ ↄjjs eſt 3 phm in pñti paſſu. Igit᷑ ⁊c̃. CP Ex pluribꝰ foꝛmis ſpecie ⁊ eſſentialr diſtictis nõ põt cõ ſtitui vnnz ꝑ ſe. Si ergo einidẽ ſpeciei eſſent plures foꝛ mne illa ſpẽs nõ eſſet qd vnũ ꝑſe. Sed ↄñs eſt 5 phyloſo phũ. y. huins capld vnũ. Igit ⁊õ. CMas duas rõnes tangit Doc. S. in pñti lectione circa finẽ.Et ſpecialius
clarius ſcðam rõneʒ tangit Doc. S.in pꝛima pꝑte.q.76
ar. z. in coꝛpoꝛe. Vbi ſic ait. Whil. n. eſt fimpir vnũ miſi ꝑ foꝛmã vnã ꝑ quã res habet eſſe. Ab eodẽ enim hʒ res g ſit ens ⁊ gy ſit vna Pt ideo ea que denoĩant᷑ a diuerſis
foꝛmis nõ ſunt vnũ ſimplr ſicnt homo albus. Si igit ho
mo haberet ab alia foꝛma ꝙ ſit viuũ.ſ.ab anima vegeta
bili ⁊ ab alia foꝛma ꝙ ſit aĩal.ſ.ab aĩa ſenſibili ⁊ ab alia
ꝙ ſit homo.ſ.ab anina rõnali ſequererꝙ hõ nõ eẽt vnũ
ñmptr.ec ille foꝛmaliter. CEãdẽ rõneʒ tãgit doc. S.
in 2*. huius lectione quinta vt adductuʒ fuit ſupꝛa in ꝛ0.
hnins.q.4 ar.⁊.in coꝛpore. Et in. x· huins.q.19..3n. 1.Etf e Ande— eſſe animatũ ⁊ eſſe rõnale eſt vnũ ⁊ idẽ eſſe realiter · niſi
CEandeʒ rõneʒ tangit in de ſpũalibus creaturis.q.vni cã ar. 30.in corpore. CEandẽ etiã rõnẽ ponit in quolibe tis quolibeto primo.q.4. ar.i. CP 3.na opatio cuʒ ſit intenſa ĩpedit aliaʒ. nod nulloꝰ ↄtingeret niſi prinn. actionũ eſſet ꝑ eſſentiã vnũ · Relingtur ergo ꝙ in vno ſit vna forma ti. C Manc rõneʒ forinalr ponit Poc. B.ĩ prima pte vbi ĩimediate ſupra articulo eodeʒ. CP 4. NMnius rei eſt vnũ eſſe ſubitãtiale. Sed forma dat eẽ ſub ſtãtiale. Ergo vnius rei eſt tmñ̃ vna forma ſubtantialis. Anima autẽ eit forma ſubſtãtialis hoĩs. Ergo ipoſibile eſt ꝙ in hoie ſit aliqua alia foꝛmna ſubſtãtialis q; aĩa intel⸗ lectiua. CRdanc rõheʒ ponit doc. S.in pꝛima parte vbi imediate ſupꝛa ar.ꝗ.ibi. Ped 3. ¶ P ꝛ0. Cuiuſlibet foꝛ
me ſubſtãtialis eſt dare eſſe ſimplr. Si ergo slicuius rei
eſſent plures foꝛme ſubſtãtiales: pꝛima daret eſſe ſimpli citer:⁊ ꝑ ↄñs oẽs alie foꝛme eſſent accidẽtales: qꝛ foꝛma adueniẽs enti in actu eſt accidẽtalis cũ nõ det eſſe pꝛimuʒ ⁊ ſimptr:ſed det eſſe tne. Igit᷑ ⁊c̃. CMdanc rõneʒ ponit Doc. S.in pꝛima ꝑte vbi ĩmediate ſupꝛa in coꝛpoꝛe arti culi. Cdas etiã duas vltimas rõnes ponit Woc. S. in 20. ſententiarũ di.ig.q.i.ar.i.in coꝛpoꝛe. CP 30. Illaqᷓ attribuũtur alicni vᷣm diuerſas foꝛmas:ꝑ accidẽs pꝛedi- cant᷑ de eoꝛſicut albũ ⁊ dulce de lacte. Si ergo in eodeʒ
eſſent plures foꝛme ſubſtãtiales:pᷣdicata ſumpta ab illis
diuerſis foꝛmis pꝛedicarent᷑ ꝑ accidens ⁊ nõ ꝑſe. Pt ſic iſta eſſet p accidẽs:homo eit aĩal ⁊ hõ eſt coꝛpus qð eſt fun vt pʒ per phm pꝛimo poſterioxꝝ: CManc rõnẽ cum pꝛedictis oĩibus rõnibus ponit Poc. S. 3̃ gen. lib. ⁊d. ca⸗ pitulo.y7. CDicẽdũ eſt ergo ᷣm p̃dicta ꝙ eadẽ nume⸗ ro eſt aĩa in hoie nntritiua: ſenſitius ⁊ intellectina ⁊ ꝙ in vno ⁊ eodẽ cõpoſito nõ eſt ponẽda pluralitas foꝛmarum ſubſtãtialiũ. ¶· Pꝛo cuius declaratione ↄfideranduʒ eſt ðᷣm doc. S.in pꝛima pte.q.v6̃.ar.ʒ ·⁊ ĩ quolibetis qͥli beto pꝛimo.q.ꝗ.ar.i.ꝙ inueniũtur rerum ſpẽs ⁊ foꝛme differre ab innicẽ ÿᷣm ꝑfectius ⁊ minus pfectũ: ſicut in re ruʒ oꝛdine aĩata ſunt ꝑfectioꝛa ianimatis:⁊ aialia plantis ⁊ hoies aialibus bꝛutis. Et ĩ ſingulis hoꝝ generũ ſũt gra dus diuerſi.iEt ideo Ariſt. i.ðo. metha.aſſimilat ſpecies reruʒ numeris qui differũt ſpecie vᷣm additionẽ vel ſub/
traetionẽ vnitatis. Et in 20.de anima ↄparat diuerſas ani
mas ſpeciebꝰ figuraruʒ quaruʒ vna cõtinet aliaʒ:ſicut pẽ tagoni cõtinet tetragonũ ⁊ trigonũ ⁊ excedit. Sic ⁊ aĩa intellectiua ↄtinet in ſna virtute:ꝗcqd habet aĩa ſenſitiua bꝛutoꝝ ⁊ nutritina plãtarũ. Bicut ergo ſupficies que hʒ gurã pentagonã nõ pꝝ aliaʒ figurã eſt pẽtagona ⁊ ꝑ aliaʒ
tetragona ex quo tetragona in pentagona ↄtinet᷑:ita nec
Metha.
ꝑ aliã animã. Soꝛtes eſt homoꝛ⁊ per aliam Sottes eſt aĩaʒ:led per vnã ⁊ eãdeʒ · Nec ille foꝛmaliter. Et ſicut di ctũ eſt de aĩabus: ita dicẽdũ eſt de oĩbꝰ alijs foꝛmis ſub ſtantialibus. Er pꝛedictis põt inferri g in coꝛruptiõe ub ſtãtiali rerũ: eſt reſolutio vſqʒ ad mãn pꝛimaʒ ſᷣm hanc opimonẽ. Sed ſᷣm ponentes plures foꝛmas nõ erit relo luno vſqʒ ad mãʒ pᷣmã. Pe quo iferiꝰ foꝛſã diſpntabit᷑.
A giüur dicendũ ꝙ ponere foꝛmaʒ — d paimũ partis ⁊ foꝛmã lotius cõpoſitã e illa foꝛma partis cũ mã in eodẽ cõpoſito:nõ eit nconue
niens qꝛ foꝛma totius reſultat ex vnione foꝛmne partis cũ mã: Meqʒ dicũt diuerſas eẽntias eiuſdẽ ↄpoſiti. Sʒ dif ferunt ex hoc ꝙ vna ſe hʒ ex additione ad aliã. Monere autẽ plures foimnas totius ant plures foꝛmas partis adi⸗ uicẽ realiter diſtinctas in eodẽ cõpoſito eſt incõueniẽs vt declaratum eſt. CAd 2n.dicendmn ꝙ in vno ⁊ eodem nõ ſunt plures foꝛme ſubſtantiales niſi virtualr 5ʒ doct. San.in 2v.huins.lecteõt qnta.vbi ſic ait. Mon autẽ hoc
dicimus quaſi in vno ⁊ eodẽ indiuiduo multiplicent᷑ foœꝛ
me ꝰm numerũ gijuʒ ⁊ differentiarũ: vt.i.in hoĩe ſit ali⸗ qua foꝛma a qua eit hõꝛ ⁊ aliqua a qua eſt aial ⁊ hmõi:ſʒ
q neceiſe eſt ꝙ in rerũ nã tot gradus foꝛmax inneniant
quot inneniũtur gia oꝛdinata ⁊ dfie. Eſt eniʒ in rebꝰ in⸗ nenire aliquã foꝛmã que eſt ſpa ⁊ nõ eſt foꝛma coꝛpoꝛis
x aliquã que eſt foꝛma coꝛpoꝛis ſed nõ eſt foꝛma co:po
ris aĩati. Et ſic de aliis.N ec ille. Ande patet ꝙ in eodeʒ
accipiant᷑ ad ſignificanduʒ diuerſos gradus eſſendi euſ? dẽ eſſentie in eodẽ. In diuerſis tamen differunt ſicut vna
eadẽ anima dĩ vegetatina ſenſitiua ⁊ rationalis in vno
ʒ eodem. Tamen in diuerſis alia eſt anima vegetatina: ab anima ſenſitiue ⁊ rationali. NAd zn.dicenduʒ ꝙ dů ex aere ſit ignis: foꝛma aeris coꝛrũpitur in eodeʒ inſtanti tẽpoꝛis in quo introducitur foꝛma ignis. Et lʒ in foꝛmis accitalibus que per motũ introducuntur ⁊ ſucceſſiue ſit verũ ꝙ dum corrũpuntur ſunt:⁊ ſtatim poſtea non ſunt tameñ in foꝛmis ſubſtantialibus hoc vnnerſaliter veruʒ eſt ꝙ dum coꝛrumpumur non ſunt. Sed imediate antea fuerunt. Vnde nõ ſegtur in pꝛopoſito ꝙ in illo inſtãn foꝛ ma aeris eſt. Sed ſequitur ꝙʒ in illo mnitanti foꝛma aeris nõ eſt ſed antea fuit. Et ſic nòn opoꝛtet ponere duas for⸗ mas ſubſtantiales ſimul in materia. ¶ Ad 4n.dicendũ ꝙ ab eodem inquantum idem eſt non pꝛocedit mſi ide Tamen ab eodẽ m eſſentiam inquãtum eſt multiplex. m virtutẽ bene poſunt finere diuerſe ꝓpꝛietates. An⸗
de cum anims aut foꝛma ſubſtantialis ſpecifica cõtuneat in virtute omnes gradus perfectionis qui cõtinent in foꝛ
mis imperfectioꝛibus non eſt incõuemẽs ꝙ a foꝛma ſub ſtantiali ꝓcedant dinerſe ꝓpꝛietates ⁊ accidenia que ſe qunntur illã foꝛma vᷣm diuerſos gradus einſdẽ. ¶ Id
Fm reſpondet Poc. Sã · in de poꝰ.q.ʒ. ar. 9· àd 19n.vbi
ſic ait g licet aia rationalis non ſit a generãte: vnio tamne coꝛporis ad eam eſt quodãmodo a generante vt dictum eſt. Et ideo homo dicitur generari. Nec ille foꝛmalter. Txd 6n.dicendum ꝙ dõm aliquis interſicit alum u⸗ acoꝛruptio eſt violẽtã.⁊ illa inciño vel interfectio eſtc poſitina. Eſt. n. actio interficientis. Actio autez cauſe effi ciẽtis aliquid poſitiuũ eſt. nde argumentnm pꝛeſuppo nit fallum. CId y.dicenduʒ ꝙ ila accidẽtia que cõſe quũtur gradũ coꝛporertatis rem̃anẽt eadẽ fᷣm ſpẽʒ icoꝛ⸗ rupto que prius fuerant in genito. Mõ tamẽ remanẽt eà dẽ pᷣm nnmerũ vt infra diſputabit᷑ · ¶Ad b dicendum ꝙg corpus quod predicatur de homine eſt foꝛma totins etã per modũ totius deſignataſi accipiatur nomẽ c;luʒ ad id ad quod impoſitum eſt ad ſignificandum. Pamen nõ eſt foꝛima diſtincta realiter ab homine. Vñ arguimen tum nõ cõcludit g ſint plures forme adinuicem duſtin⸗ cte in eodem:lʒ eiuſdẽ ſint plura predicata eſſentialia di⸗ ſtincta ᷣm rationẽ que cõſequũtur eandem formam 5m dinerſos gradus perfectionis eius · Ad yn. dicendu— duplex ent foꝛma ſpiritualis · na que.ſ.nð eſt cõpoſita ex materia neqʒ etiam eit acins materie · Et
umn uicut lus uninn Foh ſtin uit ſw wini mhn
Mun
n duuy imn ſhel tm u 5 ſind

—
—
Eueſtio
oot eſſe coꝛpoꝛalis ſicut angelus. Alia eſt foꝛma ſpũalis: ue ⁊ ſi non ſit cõpoſita ex nateria: ẽ tñ actꝰ materie ⁊ re cipit᷑ in mãt ſicnt aĩa rationalis. Et talẽ foꝛmã eſſe coꝛpo ⸗ alem:põt intelligi duptr.Mno foꝛmaliter. Alioꝰvirtua
liter. Aʒ ergo aia rõnalis nð poſñt dici foꝛma materie cor poꝛalis foꝛmaliter ꝛrñ vtualiter eſt coꝛpoꝛalis qꝛ in vrute ſua cõtinet quicquid perfectiõis eſt ĩ foꝛma coꝛpoꝛali:ſiẽ tucoꝛbote articuli exempliſicatũ eſt de pentagono. ¶Ad 10. dõm ꝙ dupler eſt àgens pꝛincipale Mam quoddã eſt cuius foꝛma ſubſtantialis non ſupergreditur nãʒ ſuaʒ. Et talis agentis nõ folum eſt diſponere materiam:ſed ẽt introducere formam eſſentiaʒ eius attingendo. Ilind eſt aens ꝛincipale ⁊ vninocũ cuins foꝛma ſubſtantialis ſup
greditur facultatem ſuenatnre. Et talis agentis ſolum eſt
diſponere mãm ad vnionẽ foꝛme cũ materia diſpoſita. cñ ergo ãnima rationalis ſit foꝛma ſupergrediens facultatem cuuſſibetcreature coꝛpoꝛce ideo argumentũ non cõclu⸗ dit. CAd.im. dicendum ſicnt dicit tpoc. B. in de poten tia vbi ſupꝛa ad quintum ꝙ homo generans generat ſibi ſimile in ſpẽ per vtutem foꝛme ſue ſaie rõnalis:non ꝙ ipſa ſit imediatũ pꝛincipiũ in gnione humana agẽs: ſed qa vis generatiuà ĩ ea que unt in ſemine agũt ⁊ nõ diſ pone rent nãm vt fieret coꝛpus pfectibile ab aĩa rõnali: niſi 3ᷓ tenus agit vt inſtrumẽta quedã rõalis aie. Et tñ iſta actio nõ põt ptingere ad factionem aie rõnalis. Nec ille. Mec ſequit᷑ ꝙ homd erit impꝑfectioꝛ qᷓ; planta. Mam perfectiꝰ eſt diſponere mãm ad introductionẽ aie rõnalis q; per ſe inducere foꝛmã plãte aut aſini ⁊c̃. CAd.ixmdðm ꝙ mã diſpoſita vltima diſpoſitione:neceſario anima rationalis infundiur nõ neceſſitate coactionis: ſed neceſitate cõgrn entie: quia congruum eſt quod agens pꝛimũ qð eſt innini te bonitatis noñ ſubtrahat ſuam bonitatem in hijs que er ſua ordinatione ᷣm perfectionem nature aguntur CAd 13˙n. dicendum g ſi iy alind dicat diuerſitatem foꝛmaruʒ ſubſtantialium ꝛſic negandũ eſt aſſum ptum. Si vero di⸗ cat dinerſitatem graduũ perfectionis eiuſdem foꝛmeꝛ ſic per alind homo eſt co:pus ⁊ per aliud eſt homo. js n. maioꝛ eſſet ratio ponendi vnam foꝛmam per quã dicere tur coꝛus:q; vnam per quam dicerctur animal aut ſub⸗ ſtantia: vel ens ꝛcum oiĩa talia ſint pꝛedicata eſſentia diuer non quidẽ 5ᷣm eſſentiaʒ ſed ᷣm rõnem ti. CAd.iꝗ.n. dicendum ſicut dicit Moc..in pꝛima parte. q.76 ar.ʒ. ad tertium g pꝛius embꝛio hʒ aian que eſt ſenſitiua tĩ. Nua abiecta aduenit perfectiòꝛ anima que eſt ſimul ſenſi tiuã ⁊ intellectiua.ijHec ile. CEt lʒ nhil natura diſponat ad ſui coꝛruptionem per ſe:tñj bene diſponit per accidẽs
¶Acd.im. dicendum ſicut dicit Doc. S.in pꝛima parte
vbi imediate ſupꝛa ad pꝛimum:ꝙ aia ſenſitiua non habet incoꝛruptibilitatem ex hoe g eſt lenſitiua;ſed ex hoc ꝙpẽ intellecuua ei incoꝛruptibilitas debetur. Añ ergo anima eſt ſenſitiua trñ: eſt coꝛruptibilis. Cum vero cũ ſenſitiua ĩ tellectiuum habet:eſt incoꝛruptibilis. ¶ʒ enim ſenſitiuuʒ
incoꝛruptionẽ nõ det:tij coꝛruptionem intellectiuo cõfer
re non poteſt. Mec ille. Sed cõtra hoc replicat Hoc.
S · Ubi ſupꝛa. Mam ſi anima ſenſitiua in hoie eſſet incor ruptibilis.ſ.ex eo ꝙ eſſet itellectiua:ſequeretur ꝙ anima ſenſitiua in quo ⁊ anima ſenſitiua in hoie non eſſent eiuf⸗ dem generis. Et ſic animal non erit vnũ cõe genus homi
num ⁊ alioꝛum animaliũ. Q nod eſt inconueniens. Ma
tet conſequemia.quia coꝛruptibiie ⁊ incoꝛruptibile ylus qᷓ; genere differun. CAd hoc reſpondet Boc. S. vbi ſu pꝛa dicens ꝙ foꝛme non collocantur in genere vel ſ pecie ſed compoſita. Homo auteʒ coꝛruptibilis eſt ſicut ⁊ alia aialia. nde differentia que eſt m coꝛruptibile ⁊ incqꝛ⸗ ruptibile que eſt ex parte foꝛmaꝝ non facit hoĩem 5ʒ ge nus ab alijs animalibus differre.idec ille ꝛſic ergo quan do dicitur ꝙ coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile differunt gene
re. Intelligendum eſt de compoſitis:nõ aut em de par 53 nn 3 be b Ideret omnes precedentes: hoc ideo eſſet quia vltima di
tibus cõpoſiti. CAd. i m. dicendum ꝙ ſi cõmentatoꝛ in telligat per foꝛma compoſitam foꝛmaʒ que gradus diuer
ſos perfectionis includit:ſice cõcedende ſunt ſue auctoꝛita
tes. Si vero per foꝛmas compoſitas ⁊ medias intelligat
Vigeſimaquarta
dinerſas eſſentias foꝛmaꝝ einſdem rei:ſie non cõcedunt᷑ quia ſic iſtoꝰ vna res eſſet plures res ⁊ per conſequenſ nõ eſſet vna res. quod implicat. ¶d 1m.dicendum ſicut ſupra dictum eſt:qꝛ ille dimenſiones intermmnate coꝛrũ puntur per accidens adueniente foꝛma introducenda. Et ſic non remanent eedem in numero: zʒ remaneant eedem in ſpecie. Ad. im. dicendum ꝙ oꝛganiʒatio effectiue ⁊ diſpoſitine ſumpta:nõ poteſt fieri in inſtãti: ſed fit ante in troductionem vltime foꝛme:que quidem in numero cor rumbitur ad corruptionem ſui ſubiecti. Sed oꝛganiatio ſiue diſpoſitio formaliter ſumpta: poteſt itroduci in inſtã
ti· vnde oꝛganiʒatio effectine ſit ſub foꝛma ſubſtãtiali abij
cienda ſed formaliter ft per foꝛmam introducẽdã. ¶Et per hoc patet ſolutio ad.iqm.¶T Mro cuius maiori ðcla⸗
ratione cõſiderandum eſt ᷣm doc. S.in quolibetis quo libeto primo.q..ar. pᷣo ad ſchin anima cum aduenit
corpori nõ faci corpns eſſe effectiue ſed formaliter tãtũ. Pffectiue autem facit corpus eſſe illud quod dat corpo⸗
ri formam vt perñciens. Ext diſponens autem illud qð
preoperatur ad formam panlatiʒ in ordine quodam in ducendo mãm ad pꝛopinquioꝛeni formã aut, diſpõneʒ. Quan:o eniʒ ꝓpinquioꝛ fuerit foꝛma aut diſpõ:tãto mi⸗ nor erit reſiſtentis ad inquctionem forme vel diſpõniſ cõ plete. facilius eni fit ignis er aere qᷓ; ex aqua:qᷓ;uis vtra⸗ qʒ forma immediate ad ſit materie. Mec ille formaliter CEt per hoc ſoluitur argumentũ quo ſolet ſic argui. ne ceſſe eſt ꝙ aĩa ſit in corpore diſpoſito multis diſpoũtioni bus. Si igit᷑ adueniente aĩa oẽs forme ⁊ dilpõnes tollun tur ꝛſequitur ꝙ in inſtanti totũ corpus format᷑ qð videt᷑ eſſe ſolins der Cad.ꝛ0n.dðm ꝙ corpus humanũ dici tur corpns mixtum: non per formas miſcibilium que re maneant formali in mixtoꝛſed quia remanent virtualiter Manent enim vt dicit Poc. ꝙ.in prima parte vbi ſupra qualitates elorum proprie ſed remiſſe in quibus eſt vir tus formarum elariuʒ.Et huiuſmodi qualitas mixtionis eſt propria diſpoſitio ad formaʒ inbſtantialem corporis mirti: puta lapidis ant alicui?hmõi.ſdec ille. Ad.⁊1mn dðm ſicnt dicit Poc. S. in prima parte vbi ſupra ar.40 ad pn.ꝙ anima eſt actus non ſolum corporis fed eſt actꝰ? corporis phyſici organici potentia vitam habentis queg dem potentia non abijcit animam.Mnde manifeſtũ eſt ꝙ in eo cuius anima dicitur actus etiam anima icluditur: eo modo loquendi quo dicitur ꝙ calor eſt actus calidi ⁊ In men eſt actus lucidi:non quod ſeorſum ſit lnciduʒ ſine lu ce ſed qꝛ eſt lucidũ per lucem.Et ñmiliter dr̃ ꝙ animaẽ actus corporis organici ⁊ð.qꝛ ꝑ aĩaʒ ⁊ eſt coꝛpus ⁊ eſt or ganicũ ⁊ eſt potentia vitam habens ᷣm ꝙ actus primus dr poreſpectu actus ſcði g eſt operatio. Talis.n. poꝰ nõ eſt abijciens.i.nq ercludeñs aĩaʒ. Nec ille. ¶ Id.⁊2n di cendũ ꝙ hõ cõponitur ex corpore ⁊ anima non ꝙ iliud corpus dicat᷑ corpꝰper aliã formã:ſed per Riam Fin ali quem eius gradũ perfections vt ſepins dictũ eſt. N Ad ꝛ3m. dõm ꝙ corpus humanũ dÿ̃ eſſe graue: inquãtũ i eo eſt elemẽtũ grane predominans: non ita g forma ill vele menti formaliter ſit in tali corpoꝛe ſʒ virtualiter tñ vt di ctum eſt. De quo etiã inferius diſputandum eſt. TAd 24n. patet ſolutio ex dictis. ¶Ad vltim dicenduʒ ſicnt
dicit Woc. S. in prima parte vbi ſupra ad ſcðʒ ꝙ anims
non mouet corpus per ſuum eẽ m ꝙ vnitur corpori vt
forma ſed per potentiam motinam:cuius actus iam pre
ſupponit corpus effectũ in acin per animaʒ: vt ſic anima ßᷣm vim motiuam ſit pars mouens: ⁊ corpus animatum ſit pars mota. Mec ille. Oue diligenter ſunt ↄſiderãda.
CVbi ſupra in Poctore Sancto.
ris generis nõ includat differennam ſuperio⸗ jxis generis Mam ſi vltima differentia inclu/
ſerentia eſt tota ſubſtantia rei. Sed hoc non eit dicenduz quia eodem modo tractat hic phᷣus de diffimtione ſicut ⁊
in. So huius. Bed ibi dicitur ꝙ ponuntur duo in Lectio.y
ninj ſc procedit?. vñ ꝙ diſe quin tu rentia diuiſiua inferio ⸗

Septimi
tise vnũ ſicut mã⁊ alið ſicut foꝛma. Differẽtia aũt ſumi tur a foꝛma tñ. Ergo vltima differentia nõ dicit iorã ſub ſtãtz rei· C. Dis diff vel dat per gen hmũ a dif ferentias inter medias vfqʒ ad vltimã differẽtiã ſpeciicã ¶el per genꝰ pximus ⁊ x vitimã differẽtiã ſwecificã ſolũ Quocũqʒ mõ detur diffõ ſi vltima diia includat diias P cedentes:ſequitur ꝙ in diffõnbus erit nugatio. Oð ne phas. Igit᷑ ⁊c̃. ſoʒ fequela. Mã ſi oẽs diie itermedie po nant᷑ in diffõne ⁊ vltima includat eas idẽ bis diceret᷑. Si⸗ militer ſi ſolum vltima differentia ponat ⁊ gen Primnnʒ
cũ genꝰ ꝓximũ includat dẽiaʒ ſuã cũſtitutinã ſeu ſuperio-
rẽꝛfi vltina diia includat ſuperioꝛeſ diias ſeauit᷑ ẽt ꝙ idẽ bis diceretur. Et ſic eſſet nugatio: quod fuit pꝛobanduʒ.
Cv. In iubſtantia diffinibili eit oꝛdo. IMã oĩs ſubſtã
tia difnbilis cõponit ex quo eſt ⁊ quod eit·ſ.ex actu ⁊ po.Actus aũt eit pꝛior potentia. In diffõne aũt vnuz eſt yt potentia:⁊ alind vt actus. Relinquitur ergoꝙ ĩ diffõ ne ſt oꝛdo: ⁊ per ↄñs in ba diffinibili. Bed vbi eſt oꝛdo ibi en diſtinctio.Ergo diia vltima diſtinguit᷑ ab alis par te diffõnis. Et ſic dꝛia vltuna nõ dicit totã eſſentã diffini ⁊per conſequens nõ oẽs alie differentie inclucuntur ies CDꝰ.ilud quod includit aliquã diiaʒ actu ⁊ foꝛma
ſiter: eit ſpẽs va. ᷓi ergo vltima dẽia includeret pꝛececẽ
tes: ipſa eiſet vera ipẽs· Et ſic nõ cõſtitueret ſpẽm ſed con ſtitueret᷑. quod eſt cõtra poꝛphriũ. C P. Pi ſic: ſeq̃ retur ꝙ in differentijs eẽt pꝛocefus in infinitũ. Bed ↄñs eſt falſum.pʒ ↄſia. Nam ſi diie inferioꝛes includerent ſu perioꝛes eſſent differentes ab eis ꝑ alias dãias· Mam illa dr̃nt que habent diuerſas dẽias. Tunc queritur de illis alijs differentijs: an includant alias dĩias vel nõ. Bi non ſequitur ꝙ in nullo cõueniunt · Si ſic:tunc erit pꝛoceſſus in infiniti. C ged incõtrariũ arguit᷑ per phʒ in textu. nã yltima diia eſt tota ſubſtan·ia rei. Ergo includit omnes partes diffinitionis que indicant ſubſtantiam rei Neſi on d c0 dicendũ ꝙ Intonius Indree 2v& P 1* pꝛedictas rõnes ante icontra riũ adductas abſolute dicit eſſe veras ⁊ ſnſtinet ꝙ vltima diia non includit pꝛecedentem. N Sʒ ſi debite jue rõnes conſiderentur: nihil cõcludunt vt patebit in ſolutionbus earũdem. Et ſua poſitio abſolute loquendo eſt ↄtra phuʒ in pꝛeſenti paſſu. Picit enin phus in pñti paſſu palam eẽ ꝙ diffõ eſt ratio que eſt ex diſerentijs ⁊ harum ex finali ſubſtantia rei eit ſi diniſio fiat ſecundum rectum. Nec u⸗ le. ic ergo finalis differentia eſt tota ſubſtantia rei. Bed ſubſtantia rei includit omnes differentias pꝛioꝛes? gene⸗ ra. Ergo vltima differentia compꝛehendit pꝛecedentes. ¶CSed contra hanc rationeʒ pꝛedictus opinatoꝛ inſtat du pſiciter. lnoo arguendo dupliciter cõtra maioꝛeʒ rõnis pꝛedicte.ſ.impꝛobando g vltima differentia ſit tota ſub ſtantia rei. Scðo ſoluendo eam pꝛout ſibi apparet N Ar guit ergo ſic pꝛimo. Mam diffinitio indicat totàm ſubſtã tiam rei. Sed de ſubſtantia ipſius diffiniti non ſolum ſũt omnes diie ſed etiam genns · Vel ergo genus erit de in⸗ tellectu vltime dãie per ſe. Mel ſuperfine ponet᷑ indiff⸗ nitione ſpẽi. O.noꝛum vtrumq; eit inconueniens. ¶ PD 20. Omnis diffinitio habet partes. Et ſicut tota diffinitio expꝛimit totum diffinitum:ſic pars expꝛinit partem: ⁊ non totam ſubſtantiam rei. Cum ergo differentia ſit pars diſñnitionis: videtur ꝙ non ſigniſicet totam eſſentiaʒ rei. ¶TId rõnem autem dicit gꝙ phus non vult dicere ꝙ vlti
ma differentia ſit tota ſubſtantia rei:niſi completine:quia
ſ.complet totam diffinitionem: non ita ꝙ includat totam difnnitionem.ec omnia ille. C Sed manifeſtuʒ eſt ꝙ
pꝛedicte inſtantie tantum militant contra phyloſophum:
uantum eontra opinionem Poc. S. Tinde cum phylo⸗ ophus hanc veritatem teneai:non poſſunt eſſe vere ratio nes: ſed ſophyſtice. Ad pꝛimam ergo dicendum ꝙ ge
nus indicat totam naturam ⁊ eſſenriam diffiniti: Simi liter ⁊ differentia indicat totam naturam eſſentiam rei. Mon tamen in diffinitione eſt aliqua ſuperfluitas.quia di
uerſimode genus ñgniſicat totam eſſentiam ſpeciei ⁊ di⸗ nerſimode differentia. Mam genus ſigniicat eam confu/
ſe a per modum determinabilis ⁊ contrahibilis. Diffe⸗
rentia vero determinate ⁊ per modũ phentis ſine deter
mmantis. ¶ Picendum ad ſcõam rationem que eit falſit
ſima. Nlon enim pars diffinitionis ſignificat parteʒ eſſen tie diffiniti. Sed quelibʒ pars ſiguſicat totã eſſentiã: lʒ di nerſimode ſicut dicium eſt. Vnde fallum aſſiumit. Cqe inde 5 ſuam ſolutionem qua gloſat dictum phyꝛſic argui tur. Nam differentia vltima aut dicit totam eſſentiaʒ dil⸗ ſiniti aut partem. Si pnmum:habetur ꝙ non ſolum dif
ferentia vleima eſt tota diffimtio ↄpletine:ſed ẽt ꝙ incln
dat oĩa que ad diffõneʒ pertinent. Bi ſcm ſequitur ꝙ nõ pᷣdicabitur de diffinito in recto in pᷣmodicendi per ſe qð en ↄtra phm pꝛimo poſterioꝝ ⁊ ↄtra ꝓpꝛiũ opinatoꝛeʒ. Mʒ ſequela. qꝛ ꝑs rei nõ pꝛedicat᷑ de ſuo toto ẽt loquen⸗
Lec..
do de pꝑte eſſentiali. ſta emm eſt falſa hõ eſt aia aut hõ̃
mã:que tñ ſunt partès eſſentiales hois. Igit ſolutio nul la: ⁊ rones eius pueriles. CP 3ꝰ. Ad principale. Nam illud quod per ſe pꝛedicatur de aliquo in pꝛimo mõ dicẽ di per ſe incinditur foꝛmalit᷑ in illo. Bed differentia ge⸗
neris ſuperioꝛis per ſe pꝛedica ur de differẽtia vltimige
neris: vt patet per phm in iexiu cũ docet diuidere dãias: per diias per ſe:⁊ nõ per diias ꝑ accis. Igil idẽ qð pꝛi us.¶ Bed hanc rõnem ponit aduerſariuꝰ pꝛo pꝛio argu mento ſuo ⁊ nitit᷑ eaʒ ſoluere dicẽdo ꝙ minoꝛ eſt falſa. ⁊ ad auctoꝛitatẽ phᷣy rñdet: ꝙ intelligenda eſt nõ pꝛedicati⸗ ue ſed diuiſiue.Mõ eniʒ pius vult phus niſi g dãia ſupe⸗ rioꝛ diuidatur per dẽius inferioꝛes per ſe qꝛ nxio pedun diuidit hominis pedes per ſe:nõ ꝙ pedalitas pꝛedicet de fixione pedis per ſe · Iec ille. ¶ Lontra hoc arguit. Mam omne diuiſuʒ eodẽ modo inclndit᷑ in membꝛis di nidentibus: quomodo dinidit᷑:ſicut patet inducendo ꝑ dẽs modos diuiſiõis oecij. Si ergo differentia cõmu nis ſeu ſuperioꝛ diuiditur in diias vitimas per ſe:ipſs ꝑ ſe includetur in eis. Jigitur euaſio nulla. ¶ Item ſic ſcðʒ ſnĩam logycoꝛum diuiſum actu includitur in membris dinidentibus ·ſi ſit diuiſio magis cõmunis ⁊ minus com munia. E rgo ſi diia cõis dinidatur in d̃as vltimas. ſegt ꝙ actu includit᷑ in eis Unde euaſio nulla. ¶ Dicẽdũ eſt ergo ꝙ abſolute nõ eſt ↄcedẽdũ ꝙ dẽiavltima icludat foꝛ maliter differentias ſuperioꝛes:ñeqʒ abſolute neganduʒ: ſed diſtinguẽdũ: vt ſupꝛa tactum eſt. ¶ Mã dẽia vitimã poteſt conſiderari dupliciter. Elnomaterialiter? qua ti ad id quod eit. t iſtoꝰinciudit ſpẽm. Vlam rõnale iſto mõ nihil alind eit qᷓ; animal hñs rõnem · Et ſic intelligen dũ eſt ꝙ vltuma differentia includit pꝛecedẽtes. Zliomð võt cõſiderari foꝛmalr;ᷣm g eſt ↄſtituens ſpẽ⸗ ↄtrahẽs genus ⁊c̃. vt includit ſpeciein. Et ito modo d ii vltun nõ includit genus neqʒ alias drias:neqʒ vt ſic genus pre dicatur per ſe de dãia:neqʒ vna dãia de alia · Acd imü igit dicendũ ꝙ vltima differenti P eñt tota ſba rei virtualiterelʒ nð 63 omnem modũ cognoſcendi.Et lʒ aliquid ponatur i dil ſimtione rei vt mů.ſ.genus quod hʒ modũ materie⁊ Ai quid vt forins.ſ.dr̃iaꝛti queubet ps diffinitõls in recto collocata:eit foꝛma totins ⁊ hʒ ſe vt totůñ reſpectu diffin ti ⁊ nõ per modũ partis. Tinde argumẽtũ laboꝛat in eq noco ⁊ ſnpponit falſum.vʒ · ꝙ vna pars diftinitionis ſi vera mã.¶ Ad ſcðm dðm ꝙg qij magis cõe includit᷑ in minus cõi dũmodo magis cõe p̃cedat ⁊ minꝰcõe ſequat tunc ibi nulla eſt nugatio. Manifeſtum eſt enim g aial i cluditur actu in hoie· Et tamen dicendo · Aial homocur rit:ibi non eit nugatio. Similiter dato ꝙ rationale inclu dat ſenfibile dicendo ſenſibile rõnale currit: ibi nõ erit u gatio quia magis cõmune k includatur in inns cõmu ⸗
ni actu nõ tij econuerſo · ·Ad tertum dðm ꝙ ſubſtãtis
diffinibilis poteſt conſiderari dupliciter. Anoꝰ m ſuas partes. Et ſic in ea bñ eſt ordo. Alio ᷣm ꝙ ſigniſicat per partes diffinitiõis ita.ſ.ꝙ illud quod ſigniſicatu ꝑ vnam parteʒ difñnitionis precẽdat illud quod ſignificat ꝑ ala Et ſic in ſubſtãtia rei non eſt ordo ymo quelibet pars dif ſinitiõis ſicut dictum eſt ſignificat totã eſſe nri rei. N Ad q̃rtũ dðm g illnd qð inciudit alquã biſeremhn
—
„ —
inn m zn ſißi wils zpoi innyt ſuh uz um. whon tuni pils iimi an m
mn kenm ſmid n ſict ilh ſche ni ſimn viefn ühilch erdi is „ ſ ſt
ni
————— —
— = ——— =— —
=— —=—

Ritutð includit 2ſtituens?eſt vera ſpẽs on auts ls qð ncludit aliã differentiã per modũ ʒtrahentis genus ⁊ nõ
permodũ ↄſtituti. ¶Vel poſſet dici ꝙ ipſa dria reai ſit
—
ipſanã ſpecifica dris vᷣm rõnẽ ab ea: ꝓpter quã dʒiaʒ rõ⸗
nis põt eſſe p̃dicabile diſtinctum a fpẽ. Aial.n. ⁊ õ j dif fernnt eſſentat:⁊ tñ lunt duo pdicabilia diſtincta foĩalr ⁊ hin rõnẽ. CAd vltimũ negãda eſt ↄſequentia qꝛ deue
niendum eſt ad aliquas differentias q̃ nõ includunt ahias
⁊ que ſeipñs diſtinguuntur:ſicut ſunt differenuie quibꝰ
diniditur genus generaliſſimum.
CUbi ſupz impertinenter.
8 ſertũ ſic ꝓceditur. r̃ ꝙ foꝛma 1 5 23 lis diſtinctio oꝛganicarũ par kium aialis ſit pꝛopter ples foꝛmas ſubſtantia les reair ſiue ſpecitice diſtinctas. Mã vna foĩa
mirti numerð non videt᷑ poſſe infoꝛmare mãʒ diſpoſitaʒ
Nraris ⁊ repugnantibꝰmixtonbꝰ. Sed n coꝛpoꝛe aia
lis ſunt tales mixtiones: vt ex pꝛimo de aia pʒ.qꝛ cerebꝛũ
eit frigidũ:⁊ coꝛ calidum. Igitur ẽ. CPꝛ0. Pars ali
dus aialis põt ſeparari ab alali ſine gñoneꝛſed non manet n actu poſt ſeparationem per foꝛmam totius. Ergo per foꝛmam pꝛimam quã habebat pꝛius qꝛ non poteſt dici
ꝙ noua foꝛma generetur:cũ talis foꝛmia ſubito pꝛoduca tur. C P. z In generatiõe mixn nõ generat niſi vna foꝛ
ma mixti. Pequitur ergo ꝙ gelleratio aĩalis erit vnꝰmo tus pꝛolixus:⁊ ꝙ multe mutatiões cõſequenter ſe haben
tes ad vnẽ foꝛmã terminent᷑ Vuoꝝ vtrũqʒ eſt fallum er
go ⁊. CFed incõtrariũ arguit᷑. ꝛ in eodeʒ compoſito ſubſtantiali non ſunt ponende plures foꝛme:vt ſupꝛa pꝛo batum eſt. Ergo diuerſoꝛum oꝛganoꝛum eiuſdem com⸗
poſiti non ſunt diuerſe foꝛme ſubſtantiales.
»* p dicẽdũ ꝙ ſcotus ⁊ Intoniꝰ an Reſpo deo dree ꝓpter rõnes ante incon-
trariũ adductas circa finem huius ſeptimi dicunt ꝙ in q; libet vino pꝛeter foꝛmam animati eſt alia foꝛma coꝛpoꝛi
mixtl · Et pꝛeter has que ſunt cões toti animali ſũt alie foꝛme ptiales ſpẽ diſtincte tot quot oꝛgana diſtincta. hec ipſ. CEt ſuperaddit ſcotus q hec opinio eſt ſubtilisi: ⁊
illa opinio que ponit tĩ vnam foꝛmã ſubſtanttaleʒ in eo dẽ cõpoſito eſt groſſa:qꝛ ſenſui conſona. N Sed ſi diligen
ter conſideret᷑ pnis opinio ſcoti videbit᷑ non ſolum groſſa
ſed veritati ⁊ dictis ꝑhy repugnans. Mam ſi in eodeʒ cõ poſito eſſent plures foꝛme ales: aut eſſent oꝛdinate? aut
nõ. Si ſcõᷣm: ſequitur ꝙ ex ipſis non poterit eſſe vnum ꝑ ſe:qꝛ ex diuerſis foꝛmis nõ ſuboꝛdinatis nõ fit aliquid ꝑ
ſe: vt phus dicit.yx.yo. huins. i pꝛimũ ſequitur ꝙ in ſubſtãtia rei erit ordo:qð eſt ↄtra phum in pꝛeſenti lcõne
vbi dicit ꝙ oꝛdo non eſt in ſubſtantia rei. Ergo ponere
Lec.3. vlures foꝛmas repugnat dictis phy ⁊ per ↄñs veritati.
C0. MPhyloſophus arguit tertio huius ꝓtra platonẽ ponentem pluralitatem vdearũ:ꝙ ſi alia eſſet ydea aĩalis
alia bipedis:nõ eſſer ſimpliciter vnũ aial bipes. CæEtã phus in pꝛimo de anima ð ponentes dinerſas aĩas ĩ cor
poꝛe inquirit quid cõtineat illas ⁊ quid faciat ex eis vnũ.
Mon emm poteſt dici g vniantur per coꝛpoꝛis vnitatem q magis anima continet corpus ⁊ facit ipfum eſſe vnuʒ
q; econuerſo. Mnde pʒ ꝙ phus negat piuralitatem for⸗ marum qꝛ ex eis non fieret vnum per ſe. CAd ideʒ va
1ec.2. lent rationes adducte in. 4o.articulo huins queſtionis. ¶P·30. Phrloſophus dicit in ſcho de anmag man?
abſciſa ſiue mortua eſt manus equoce.Hoc autẽ nõ eẽt ſi manus haberet quãdam formã pꝛopꝛiam dum ſeparat᷑. CSed adhoc dicit aduerſarius ꝙ manus poteſt duplr conſiderari. Mel manus vt manus. Uel vt eſt oꝛganum officioſum ad exercitandũ opus vite ſicut eſt de ocnlo ⁊
alijs ſimiliter. i vᷣmoꝛſic dico g manus eſt vnnoce qᷓ; diu manet ſub foꝛma manns. Si ſcðoſic eſt manus equi noce:qꝛ ſine aĩa non poteſt exercere opus vite ſicut nec
oculus videre.Et ſic intelligitur dictuʒ phy. Sed nihil cõ
anos. Hec ille formatr. CContra · Ant manus conſi⸗ derata vᷣm ꝙ manus eſt in hoĩe vino ꝛaut non. Si nõtſe⸗ auitur g forma talis manns non eſt in hominevino.⁊ ꝑ
Aigeſimaquarta
cſequens nõ opʒ ponere plnralitatẽ foꝛmaꝝ illa rõne.ſi dicarur ꝙ ſit:ſequitur ꝙ homo eſt qðdã compoſituʒ ſub ſtantialiter ex diuerſis foꝛmis ſubſtantialibus genere di⸗ ſtinctis. Et per ↄſequens homo erit minus vn qᷓ; aial rõ nale 7 moꝛtale.pʒ ſequela.quia manus conſiderata ʒ ꝙ manuscontinetui ſub coꝛpoꝛe in anmato.qꝛ ſi continere tur ſub corpoꝛe animato: manns mortuo non eſſet manꝰ
m ꝙ manus. quod eſt cõtraaduerſarmũ. Manus vero
Fᷣm ꝙ eſt organum aie rõnalis:cõtinetur ſub animal r
nalt Mationale autem ⁊ inammatum non poſſunt conti⸗ neri ſub eodem genere pꝛoximo: vt de ſe manifeſtum eſt
⁊ per cõſequens differunt genere. Homo vo⁊ aſinꝰſunt
eiuſdem generis. Gequitur ergo ꝙ homo eſet minus vnus:; homo ⁊ aſinus ⁊ leo:que omnia ſunt euſdeʒ ge neris.quod eſt inconueniens. ¶ Matet ergo ex pꝛedicis ꝙꝙ pꝛedicia opinio adnerſarioꝛum non et nmiũ iubtiis.
ut ji ſit ſubtilis: eſt adeo ſubtiis g cõſundit ſeipſaʒꝛfal
uo ſemper honoꝛe opinatoris. Main ſi eadem foꝛm que eſt in manu hominis viuenns remantret in mann abſciſa manifeſtum eſt ꝙ in coꝛruptione rei non erit reioluto vi
qʒ ad materiam pꝛimam. Meqʒ materia pꝛima ſiue yle: erit ſubiectum generationis ſimpliciter· Quoruʒ vtrũqʒ eſt expreſſe ↄtra phum primo de generatione.
ni igütur vicendum g mixtiòeſ ſine Acd Pi mn ſpouthe Se in du⸗ plici differentia. Nam quedaʒ ſum cõmunes:que diſpo nunt materiã ad formam. Alie ſunt particulares ⁊ orga⸗ nice: que diſponunt ſubiectum ad operaticnem.vt in ocn lo eſt draphaneitas. Lʒ igitur diſpoſitiones duerſe ſiue
mirnones diſponentes materiam ad formã oꝛdinent ad
dinerſas formas ſubſtantiales:non tñ diſpoſitiões que di ſponunt ad operationem. In coꝛde auteʒ ⁊ in cerebꝛo ſũt diuerſe diſpõnes dinerſimode diſponentes ad dinerſas operatiões eiuſdem aĩe: non autemn diſponentes mãʒ ad diuerſas foꝛmas. Ende ratio nulla:ſed in equiuoco labo rxt. Sed diſcipulus cõtra hoc replicabat. Nam diuer ſe operationes diſtincte ᷣm ẽm:argunnt diuerlas jor⸗
mas in ſpecie. Nam Voc. S.in.1o.ethycoꝛum dicit · ꝙ motus qui fiunt per dinerſa organa.ditferunt ſpecie. ſẽ ambulatio ⁊ volatio in eodem animal. Si ergo ſunt di⸗ nerſe operationes ſpecie diſtincte dinerſarum partiuʒ gĩa
lis vinentis. videtur ꝙ in eo ſint ples forme ſpẽ diſticte. Cm gꝙ dinerſe opationes ordiãt᷑ ad diuerſa pn?
proxima ſ. ad diuerſas potentias aunmalis.non auteʒ ad diuerſa principia ſubſtantialia ⁊ remota. Sʒ omnes ope
rationes animalis procedunt ab vna eadem anima que
eſt vna ßm eſſentiam.dinerſa vero 5ᷣm veritatem ⁊ potẽ tias. Mncde motus ⁊ operationes dupliciter comparant᷑
ad inſtrumenta per que fiunt. Eno vt ad principla acn/
na pꝛoxma · Et ſic differunt ſpecie. Ilio modo vt ad ſub iecta. Et ſic non differunt ſpecie. Ex quo patet g lcet pn cipium pꝛoximum ipſarum opcrationum ſit diuerſuʒ ſpe
ciei in eodem aiali.t principium remotum eſt vnuz ſpe cie. Ande Poc. B. in prima parte.q.?6 ar.ʒ.in corpoꝛe
ſic ait. Tertio apparet hoc eſſe jnpoſibile ꝑ hoc ꝙ vna
operatio anime cum fuerit intenſa unpedit aliam quod
nullo modo contigeret niſi pꝛincipum actionum eſtet ꝑ eſſentiam vnum. Hec ille. Idem innnit ibidem. ar. 4 ac pꝛimum CAcd ſecundum dicendum ꝙ dum manꝰ ab⸗ ſcinditur a toto vinente fit reſolutio vſq; ad materiam p mam ⁊ introducitur noua forma. Mnde ratio ſuppenit falſum. CAd tertium dicendum ꝙ in generationbus animalis ſunt multe mutationes que terminantur ad di⸗ nerſas foꝛmas ſubſtantiales ſubordinatas:ita tamen ꝙ vna ſuperueniente altera coꝛrumpitur. Sicut embrio ñt
pꝛimo ſub forma ſenſitiua ⁊ poſten ſub anima rõnali. qua adueniente corrumpitur anuma fenſitiua vt ſupra dictum
eſt · C Mro cuins declaratione ſciendnm eſt m Vdc.
S. in de potentis q. ʒ. ar.o.ꝙꝙ in generatione aialis ↄppa
rrent diuerſe forme ſubſtantiales cuʒ primo appai eat foꝛ ma ſpermatis ⁊ poſtea ſanguiniſ ⁊ ſic demcepð iuouſqʒ
fit anima hbominis vel ammalis. Et ſic L ꝙ bmði
Leci0.⁊ cõmen.
Come.2.

generatio non ſit ſimplex ꝛſed continens in ſe plures gene rationes ⁊ coꝛruptiones. Non enim põt eſſe ꝙ vna ⁊ eu dem foꝛma ſubſtantialis gradatim educatur in actum: vt oſtenſum eſt. Gic ergo per virtutem formatiuã que eſt a pꝛincipio in ſemine abꝛecta foꝛma ſpermatis inducit᷑ alia foꝛma. Qua abiecta:iterum inducitur alia. Et ſie pꝛino in ducitur anima vegetabilis. Qua abiecta:inducitur vege⸗ tabilis ⁊ ſenſibilis ſimul. Peinde ea abiecta: inducitur nõ per virtutem pꝛedictam ſed a creante aĩa que eſt vegeta⸗ bilis fenſibilis ⁊ rõnalis ſimul · Hec ille foꝛmalr· CMnõ eit ergo boc incõueniẽs dicere ꝙ in generatiõe mirti ſint mnuite generationes que terminantur ad diuerſas foꝛmal ſicut dictum eſt.—
Cdõæ.cę ſuba per cõparationẽ ad particularis. cõſideratione de ſnbſtantia 3 nita ßʒ g ſubſtãtia di quod qd † ẽrat eſſe:ↄſequenter ↄſiderãdũ reſtat de ipſa ſubſtantia ᷣm ꝙ vninerſale a quibuſ
dam dicitur ſubſtantia. CLirca quod oc
turrit duplex cõſideratio C Mꝛima nů qʒ conſideratio erit de ſnbſtantis per comparationem ad
ſingularia. C Becunda erit de ſubſtantiaiitate vnuerſaliũ
etiam per comparationem ad ſingularia. ¶ Circa pꝛimũ duo querunt᷑. C Pꝛimo vtrum vniuerſalia ſint ſubſtan ⸗ tie rernum C ᷓechndo vtrum vniuerſalia ſint idem rea⸗ liter cum ſingnlaribus · T Sequitur in phyloſopho ⁊ Doc. S. Ibi quonia vᷣo ve ſubſtantia ⁊ eſt lec.z.„ S imü ſic pceditur. Videtur ꝙ vlia ſint ſubſtantie rerum Mam nã ⁊ quidditas idem ſunt: vt ſupꝛa di⸗ cum eſt. y. huius. Jed vniuerſalia ſunt qd gitates rerum:ſicut homo dicitur nainra ſine quidditas ſoꝛtis vt ſnpꝛa conceſſum eſt. Ergovmuerſalia debent di ci fubſtantie rerum. CP ·⁊0. Mlud quodeſt pars diffini tionis rei:et ſubſtantia rei:quia partes diffintionis ſigni ſicant totam ſubſtantiam reit vt dictum eſt. Bed vniuer falia ſunt partes diffinientes ſubſtantiaʒ rei.ergo ſunt ſub ſtantie rerum. Np3ꝰ. Quicquid ponitur directe in ge nere ſubſtantie:eſt ubſtãtia: ſed vniuerſalia ponuntur di recte in genere ſubſtantie ⁊ ẽt per ſe:ſicut animal coꝛpus ⁊ẽ. Igitůr idem vt ſupꝛa CP40. Homo eſt ammal. Qnimal eſt ſubſtãtia. Ergo homo eſt ſubſtantia: vt patet per pꝛimã regulam am epꝛedicamẽtaleʒ. Ped hõ eſt qð
dam vninerſale.ſ.ſpecies. E rgo vniucrſale eſt ſubſtantia.
CSed incõtrarium eſt phus ibi. Muoniam vero de ſub ſtantia perſerutatio eſt:iterum aũt redeamus dr̃ aũt ⁊c̃. Reſi ondeo dicendũ ſicut dicit. Poc. S.in
P pñti lcõne ꝙ vniuerſale dnplr põt accipi.Mnoꝰpꝛo ip̃a nãtura cui intellectus attribuitin tentionẽ vniuerſalitatis. Et/ſic vninerſalia vt generaæ⁊ ſpe cies rerum ſigniſicant ⁊ pꝛedicantur in quid. Inmal enĩ
ſignificat ſubſtantiam eius de quo pꝛedicatur. Pt homo ſimiliter Alioꝰpoteſt accipi vle inquãtũ eſt vle.i.ßᷣm ꝑꝙ
pꝛedicta marura ſubijcitur intentioni vniuerfalitatis: vt.ſ. nimal vel homo eſt vnum in multis. Et ſic poſuerunt
platonici animal ⁊ hominem in ſuavninerſalitate eſſe ſub
ſtantias rerum. ec ille. C Sed hanc ſecundam partem
impꝛobat phus dupliciter. Pꝛimoex ea parte qua vlia pꝛedicantur de multis. Jecundo modo ex es parte qus ipẽe ex vniuerſalibus componitur. Pꝛimoergo modo pꝛobat ꝙ vninerſalia non lunt ſubſtatie duabus rationi bus. Qiarum pꝛima eſt. Nam ſubſtantia vniuſcuiuſqʒ ẽ pꝛopꝛia ei cuius eſt ſubſtantia: ⁊ non ineſt alteri. Sedvłe in ratione vninerſalitatis ↄſideratũ:eſt cõmnne multis. Mã vle dĩ hoc quod aptum natum eſt eſſe in multis ⁊ ð multis pꝛedicari Ergo vninerſale non poteſt eſſe ſubſtã tia. Alias eadem eſſet ſubſtantia ⁊ natura diuerſoꝝ ſpẽ di ſinctoꝛnm. Circa hanc rõnem notat Poc. S. ꝙ ideo dieit phus ꝙ vle eſt quod natum eit pluribus ineie:non
Hetha.
ahtẽ qudd pluribus ineſt: qꝛ quedam vniuerſulia ſůt que non contineni ſub ſe mii vnum ſingulare:ſicut ſol ⁊ lnna. Bed hoc non eſt quin ipſa natura ſpeciei q;tuʒ eit de ſe ſit nata eſſe in plnribus: ſed eſt aliquid alind prohibens ſiẽ ꝙ tota mã ſpẽ cõpꝛehenditur in vno indiuduo ⁊ ꝙ non eſt neceſſarum multiplicari ᷣm numexꝝ ſpẽm que in vno indiuiduo poſſet eſſe perpetua. Nec ille foꝛmalr. C Se cũda rõ. Sba dr̃ que nõ eſt de ſubo. Sed vle ſemꝑ ð ali quo ſubo dr̃. Ergo vłe nõ eit ſba. CSed hãc roͤnẽ in⸗ ſtat ToaG. dicens. ̃. n.ꝙ hec rõ nõ valeat. ictũ eſt
enim in pꝛedicamentis ꝙ de rõne ſubſtantie eſt ꝙ non ſit
in ſubo: pꝛedicari vero de ſbᷣo nõ eſt ↄtra rõnẽ ſubſtantie. Uñ ⁊ ponuntur ibi ſcðe ſubſtantie q̃ pᷣdicant de ſᷣo:hec ille. CAd qð gloꝛioſe rũdet Doc. G. dicens. Sʒ ſciẽdũ ꝙ ᷣm logycũ ↄñderationẽ loqtur phus in pꝛedicamentiſ. Logycus aũt cõſiderat res pᷣm ꝙ ſunt in rõne.Et ið cõſi derat ſubſtantias ꝓut ᷓᷣm acceptiõeʒ intellectus ſub ſunt intentioni vlitatis. Et ideo quãtũ ad pꝛedicationẽ que eſt actus intellectus ſeu rõnis dicit ꝙ pᷣdicantur de ſubiecto ident de ſubſtãtia ſubſiſtente extra aĩñam. Sed phs primꝰ cõſiderat de rebus ſᷣm ꝙ ſunt entia. Et ideo apnd eius cõ ſiderationẽ non differt eſſe in ſubiecto ⁊ dici de ſbᷣo Mie enim accipit dictũ de fubo qð eſt in ſe aliqua res ⁊ meſt glicui ſto exiſtenti in actu. Et hoc impoſſibile eſt cẽ ſbam. Bic enim hr̃et eſſe in ſßᷣo qð eſt ↄtra rationem ſubſtantie yt ẽt in pꝛedicameniis hitum eſt. Mec ille. C Scðo ex ea parte qua.ſ.qua vle eſt pars eſſentie ſpẽi ꝓbat phs ꝙ vle nõ eſt ſuba qᷓttuor rõnibus. Vnarum pꝛima eſt iſta. NMam ſi vmuerſalia eſſent ſubſtantia maxime pꝛeter ſingu ſaria vt platonici poſuerunt:ſequeret᷑ ꝙ vlia nõ poſſẽt cõ ſtiuere ſingnlaria. Sed ↄns eſt ↄtra iplos. Igit ⁊c. M ſequela.qꝛ ex non ſubſtãtijs ⁊ ex hijs que nõ ſunt hoc ali quid non poteſt fieri ſuba ⁊ hoc aligd. Sʒ vlia ſi ſint que dã res pꝛeter ſingularia:nõ ſunt hoc aliquid ſed quale ꝗd vt dÿ̃ in pꝛedicamentis. Neqʒ ſunt ſubſtantie qꝛ Fᷣm me⸗ tha.cõſiderationem ſecluſa operatiòe intellectꝰnulla ſuba eſt pꝛeter ſas particulares. Igit᷑ ⁊c̃. Maioꝛ ꝓbatur · qa pᷣncipia ſunt pꝛioꝛa pꝛincipiatis. Sed non ſubſtantia non eſt pꝛioꝛ ſudſtantia:ſed ecõuerſo vt pꝛobatum eſt in prin⸗ cipio huiꝰ ſeptimi. Sha.n.eſt pꝛior nauuratꝑe ⁊ diffõne accidemibus:compꝛehendendo ſub tempoꝛe prio:iotatẽ generationis vt ſupra expoſitũ eſt.q.⁊..c.fi. vt hic dicit Noc. B. Igitur ex nõ fubſtãtijs nõ põt fieri ba. C Sed cõtra hanc rõnẽ inſtat poc. S.in lectiõe dicens. Sed vñ ꝙ hec ratio inconuenienter pꝛocedat. Mam ſcðe ſubſtau⸗ tie que ſunt generã ⁊ ſpecies in gůe ſubſtantie ⁊ ſi non ſ⸗ gniſicent hoc aliquid ſed qualequid:non tñ ſignificant hoc modo quale ſicut paſiones que ſignificant qualitatem ac cidentalem:ſed ſignificant qualitatem ſubſtantialeʒ. Ipſe
at ꝓcedit hic ac ſi ñignificarent qualitatem accidentaleʒ
Mec ille foꝛmaliter. ¶Ad hoc reſpondet dicens. Sed di
cendum ꝙ ſi vniuerſalia ſunt res quedam ſicut platonici
ponebani: opoꝛtebit dicere ꝙ nõ ſolum qualitateʒ ſubſtã tialẽ ſed accicẽtalẽ ſignſicent. is emʒ qualuas que ẽali res ab eo cuius eſt qualitas: eſt qualitas accidẽtalis ſic al bedo que eſt alia res a corpoꝛe cuus eſt qualitas eſt in eo cuꝰeſt qualitas ſicut in fubo ⁊ ideo eſt accidens. Si ergo vlia inquãtũ vlia ſunt res quedam:oʒ ꝙ ſint alie res à ſin gularibus que nõ ſunt vlia. Et ideo ſi ſignificãt qnalitate eoꝛũ: opʒ ꝙ inſint eis ſicut ſubiectis: ⁊ per conſequẽs ꝙ ſignificent qualitatẽ acccidentalẽ. Sed ponentibus ꝙ gl⸗ ⁊ ſpẽs nõ ſunt alia a ſingularibus ſed ipſamet ſingularis:
ſic ꝙ non eſt hõ qui nõ ſit hic homoꝛ nõ ſequit᷑ gꝑ ſcðe ſbe
ſigniicent accidentia vel paſõe. Idec ille. C Scðaro eſt talis Si vlia ſint ſpe:ſegrur ꝙ vnn ſba erit in duob'qðẽ incueniens:qꝛ ſicut dietũ eſt: vna ſuba eſt vniꝰſolumn pʒ ↄña. Quia ſi oia vninerſalia ſunt ſubſtantie:ſicut hõ eſt ba Focratis ita animal erit ſubſtãtia hoĩs 7 Pncratis· Et ſi
animal erit fubſtantia dnoxꝝ.ſ. hois ⁊ Socratis. ¶ Ter⸗
nia rõ eſt. Nam ſi vlia eſſent ſubſtãtie:equeretur ꝙ Opol
teret ponere vnů tertinʒ hoieʒ. Quod quidem põt erpo⸗
ni duplr vt hic dicit poc. S. noꝰvt pꝛeter duo hoies S ſingulares
ſnt riſg miun in nini in Aſpin iun ſhun üen iim din
.

—
ſingulãres qui ſunt ſoꝛtes ⁊ plato:ſit tertius homo qui eh cõmunis. Quod quidẽ nõ eſt incõueniens ſᷣm platonicoſ ponentes vdeas:lʒ pᷣm rei veritatẽ ſit incõueniens. Alioo vr pꝛeter hoĩem ſingularez ⁊ cõmunẽ ponatur tertius cũ quo còmunicẽt in noie ⁊ rone:ſicut ⁊ duo homines ſingu lares pꝛeter quos ponitur tertius homo cõis ꝓpter hoc ꝙ cõmuncant in noĩe ⁊ rõne. Cuarta rõ eſt talis. Ex duobꝰeriſtentibꝰin actu nõ põt fieri vnũ tertiũ. Si ergo vninerſalia ſunt ſubſtantie:erũt in actu. Et ſic ex eis nõ po terit ñieri ſingulare:qð eſt 3 plaronicos Igit ⁊c̃.Sed ex pꝛecedentibus dicit phus oꝛitur difficuitas. mã dictũ eſt ꝙ ex vtibus non poteſt eſſe aliqua ſba: propter hot ꝙ vle nõ ſignificat hoc aliquid ſed quale. tem dictũ eſt ꝙ ex ſubſtantijs in actu nõ põt fieri aliqua ſta. Et ſic vider ſequi ꝙ ſubſtantia nõ poſſit ↄponi neqʒ ex ſubſtãtijſ: neqʒ ex non ſubſtantijs. Ergo ſequitur ꝙ oĩs ſuba eit icõpoſi⸗ ta. Et ita cũ diffõnes non dent᷑ niſi de ſubſtãtijs ↄpoſitis: qð pʒ ex hoc ꝙ diffõ eſt rõ habens ꝑtes:ſ equit᷑ ꝙ nulliꝰ ſubſtantie ſit diffõ. NAd hãc difficultatẽ rñdet c · S. ßin mentẽ phᷣy in piti lõne circa fineʒ.ꝙ quodã modo ſß ſtantia eſt ex ſubſtantijs ſ.in potentia: ſed nõ in actu: vti fra in hoc caplo ⁊ in. ðhuius clarius patebit. ¶Ad argu menta aũt oĩa patet ſolutio per diſtinctionem poſitã in pᷣn cipio coꝛpoꝛis articuli.⁊in· zꝰ. huiꝰ.q.ß.⁊. ⁊. q.y.pᷣmo. CEibi Voc. S. Sciendũ eſt autem ⁊ð. P C m ſic ꝓcedit᷑. ̃ꝙœ 9 B ſecundum vlia ſint idem cũ ſingularibus realiter. Mam illud quod eſt ð 1 keſſentia alicuius:eſt idem realiter cum illo.ſ vninerſale eſt de eſſentia ſingularium Ergo eſt idem rea⸗ liter cũ ſingularibꝰ. NP;.ꝛ0. Doc. S. dicit ĩ leõne ꝙ vni
nerſalia non ſunt alie nãture a ſingularibꝰſed funt ipiamet
ſingnlaria· Igitur ⁊c̃. CPʒo. Si vniuerſalia non eſſent realiter idem cũ ſingularibꝰ: ſequ eretur ꝙ cum ſit i ſin gularibus g ernnt accidentia ⁊ non ſubſtantie. Et ſic ſecũ de ſubſtantia nõ erunt ſubſtãtie: quod implicat. atet cõ ſequentia per deductionẽ phᷣy in ſuis rõnibus. Igit᷑ ⁊ð. ¶ Sed incontrarium arguitur. Mam ſi vninerfatia eſſẽt idem cum ſingularibus ſequeretur ꝙ vnnerſalia eſſent ſubſtantie cum ſingularia ſint ſubſtantie. Sed conſequens eſt cõtra phm in pꝛeſenti paſu. Ergo x. oſ dm g vniuerſalia ſicut dictũ Reſp o5 deo eſt poſſunt duplr conſiderari. NMnoqᷓ;tuʒ ad intentionem vniuerſalitatis· Et hoc dupl Vel quantum ad pꝛoximũ eoꝛuz ſignificatũ. Et ſic nõ ſunt idem cum ſingularibus:quia yt ſit ſunt ſcðe intentio nes ſiue conceptiones intellectus. Uel quãtum ad funda mentum eoꝛũ remotũ. Et ſic ſunt idem cũ ſingularibus. Alio modo poſſunt ↄſiderari pꝛo natura ſignificata ꝑ hoc nomẽ vle. Et ſic ſunt in duplici differentia. Nã quedam ſunt vniuerſalia ſingularium immateriatiũ. Et talia ſunt idem realiter cum ſingularibus.Ilia ſunt vniuerſalia ſin⸗ gularmũ mãliũ. Et talia diſtingui realiter a ſingularibꝰpõᷓt intelligi dupłr. Anoſicut res nature ab alia re ſeparata. Et ſic non diſtinguũtur a ſingularibus vt vult hie phus ⁊ DPoc. S. Aliter opoꝛteret platoniʒare. Alioꝰꝙ diſtinguãt ↄ ſingularibus qꝛ.ſ.ſingularia realiter aliquid includunt ĩ ſua ratione quod non includunt vłia: ⁊ addunt additione reali aliquid ſupꝛa vniuerſalia:ficut ſupꝛa dictum eſt. Et ſic vniuerſalia diſtinguunt᷑ realiter a ſingularibus:qꝛ natu ra ⁊ ſuppoſitum ᷣm Voc. S.in ſubſtantijs materialibus differunt. Sed vniuerſalia ſignificãt nãm:ſingularia vero de genere ſubſtantie ſignificant fuppoſitũ. Igit᷑ ⁊c̃. Merũ tamen Antonellus archy.abſolute tenet in pꝛeſenti paſſu ꝙ vninerſalia ſunt idem cũ ſingularibꝰrealiter. Sed hoc nulla rõne pꝛobat:ne foꝛte eins rõnes ab aduerſario ſol⸗ verent᷑. ¶ Sed inſtabat diſcipulus:pꝛobando ꝙ natura vniuerſalis ſit alia res nature a ſingulari. Mam ſi homo ſit eadem res nature cũ ſoꝛte:fequeretur ꝙ aquocũqʒ ſicut res nature differret ſoꝛtes ab eodem differret realiter ho
Vigefimaſerta cõnmicant ſingularia.ſ.eſe cõmunicabile. Ergo vniner alia differnnt a ſingularibus. atet conſequentia. Duia vnduodqʒ ſicut ſe Pabet ad pꝛopꝛiam affirmationem: ita ſe habet ad pꝛopꝛiam entitatem. C P3*.Illa ſunt di nerſa realiter: que ſunt oppoſita. Sed vniueriale ⸗ ſingu lare ſunt huiuſmodi quia natura vninerſalis eſt plures? realiter c̃municabilis. Matura vero particularis eſt vna
⁊ incõnunicabilis. Jgitur ⁊ð. ¶Dicendũ pꝛuno negan do cõſequentiam: qʒ eſſentia diuina ⁊ pater ſunt idẽ rea⸗
liter: ⁊ tamen pater diſtingnitur realiter a tilio non tamẽ eſſentia. NTei dicendum ꝙ homo contractus ad ſoꝛtem differt realiter a quocũqʒ differt ſortes. Et iſto modo ho mo diciur idem cum ſoꝛte. ¶ Alia vero duo argumen⸗
ta pꝛobant ꝙ differunt vᷣm rãtionem aut resliter eo mo⸗ do quo eyxpoſitum eſt. Mon autem ſicut res rata ab alte⸗
ra re nature. C Similiter dicendum eſt ad argumẽta an te incõtrarium adducta. ¶ Inſuper querebat diſcipulus Ntrum vniuerſalia ſint in intellectu ſubiectiue aut in ſingu laribus. ¶ Sed quia hec dubitatio magis ad logicaʒ cõ
ſiderationem pertinet qᷓ; ad pꝛeſentem ſpeculationem.
Jdeo ad pꝛeſens relinquatur. CAd argumenta patet ſo tier dictib
COð.ꝛ60 Pe ſubſtantialitate vniuerſalium per cõpa⸗ rationem ad ſingularia.
e e . Eſtat nſuper conſiderandumi de 7—* ſtalitate vliũ per cõporatio n nem ad ſingularia ¶Circa qð querunt᷑ qnqʒ. C Mꝛimo vtrũ vlia ſint ſbe ſepa⸗ rate a ſingnlaribus. ¶ Scðo vtrũ id qð er ſe exutit poſit diffiniri.i·vtrũ ſuppo ſitoꝛum ſit diffinitiõ· ¶ Vertio vtrũ partes ex quibus cõ ponitur totũ:ſint actu in toto. ¶ Muarto vtruʒ elementa remaneant actu in mixto. N Mninto vtrũ ens ⁊ vnũ ſint ſubſtantie rerum. CIbi mn pho ⁊oc. S. N . 4— ſie pceditur.Ã ꝙ vlia — Prim ſint ſubſtantie ſeparate a ingularibus. Mã illud qð eſt per ſe exñis non
eriſtu in alio. Sed vlia de giie ſube ſunt enta per ſe exiſtentia. Alias nõ eſſent ſbe. Igit᷑ nõ ſunt in ſingn laribus. CP. Motis nobis: mouentur cĩia que ĩ no
Hanifeſtum eit autem ex eiſ⸗
bis ſunt. Si ergo vlia eſſent in ſingularibꝰſeq̃ret ꝙ eſſent mobilia. Et ꝑ ↄñs nõ eſſet de eis ſcia.qð eſt incõueniens
Igit ac. CP3. De rõne vnerſalis eſt ꝙ ſitvnũ ĩ mt tis: ſed vle nõ eſt vnũ in ſingularibꝰ plibus jed plura. Er goñ eſt ĩ ſingularibꝰ ſʒ extra ſingularia. C P Lognuũ eſt ĩ cognoſcẽte. Sʒ vle eſt cognutnʒ ab itellectu. Ergo ẽ ĩ intellectu. Et ꝑ ↄnis ñ eſt ĩ ſingularibꝰ. ¶ Bed in ↄnuẽ phus in textu ibi.Wamfeſtum eſt autem ex eiſdes ꝙ cue nit vdeas ponentibus ſubſtantias ſeparabileſ eſe ⁊ mut ſpeciem ex genere ñi o dicendũ g vniuerſalia poſiunt Reſpondeo Tino qᷓ;tum ad eoꝛñ eſſe eſſentie in ſe ⁊ abſolute. Et ſic vniuer ſalia habent eſſe extra ſingularia ⁊ extra omneʒ intellectũ tam creatum quã increatum. ¶Et ſi queratur. Abi ſunt. Reſpodet albertus ꝙ eſt faua queſtio: quia vt ſic nihil p̃ dicatur de eis: niſi ea que ſunt de intellectu quiddiuatiuo eoꝛum vt etiam dicit Doc. S.in tractatu de eſſe ⁊ eſſen ⸗ tia. Et vt ſic aliqui volentes defendere platonem dicunt ipſum poſuiſſe vniuerſalia eſſe ſaparata a ſingularibus ⁊ ab inteilectu Aliomodo poſſunt conſiderari quantuʒ ad exiſtere eoꝛum in rerum natura. Et ſic poſſunt dupliciter conſiderari. Mnomodo quantum ad intentionem vniuer ſalitatis. Et ſic ſunt in intellectu noſtro ſeparata a ſingnia⸗ ribus. Aliomodo poſſunt conſiderari qᷓũ ad nãm viem que ſubſtat intentioni vnuerſalitatis.Et iſtopoteſt dupii
m mo. Sed conſequens eit falſũ Ergo ⁊ antecedens. C;; citercõſiderari· no quãmʒ adeſte ydenle. Et ſic vniner . ꝛ0. Jpſa vniuerſalia hüt ꝓpꝛiam affirmatiõem in qua nõ lalia hñt eſſe in intellecru

foꝛmaliter eremplariter. Aliomodo poſſunt conſidra⸗ ri ſecundum eſſt foꝛmale ſeu acinale ⁊ foꝛmaliter · Et iſto modo foꝛmaliter habent eſſe in ſingularibus ⁊ obiectiuẽ in intellectu noſtro. Vnde vniuerſalia ſie conſidera non ſunt ſubſtantie ſeparate a ſingularibus vt voluit plato ſecũ dum ꝙ phyloſophus ſibi unpuit. C Quod pꝛobat hic phylolophus dupliciter · ¶ꝛimo comparando genuſ ad ſpecies · Secundo comparando genus ad indiuiduã. C Pꝛimomodo ſic pꝛobat: ſupponendo ꝙ vnumn genus eſt in pluribus ſpeciebus:ſicut animal in homnine ⁊ u Quo ſuppoſito ſic arguit. Si ſpecies vniuerſales ſint ſb ſtantie ſeparate: vt puta homo ⁊ aſinus: aut ipſum quod eſt animal: erit vnum in homine ⁊ equo aut alterum ipo mine ⁊ alterum in equo. kion poteſt dici pꝛimum Tü imo quia impoſſibiie eit aliquod vnum eſſe in plurib? eparatim exiſtentibus. Ergo animal non poteſt eſſe vnũ numero in homine ⁊ aſino vel equoꝛ cum ſecundum pla tonicos ſpecies ponantur ſubſtantie ſeparate ⁊ diſtincte a ſe umicem. Tuin ſecundo: quia ſi animal eſſet vnumn in homine ⁊ añno:ſequeretur ꝙ animal pari ratione eſſet fubſtantia ſeparata ab eis ſicut homo a ſingularibus ſecun dum platonem ponitur ſeparatus pꝛopter hoc quod ho mo eſt vnum pꝛedicatum de ſingularibus ſecundnʒ ean dem rationem. Sed conſequens eſt contra plaoneʒ Tũ terto quia differentie diuidentes genus ſunt contrarie ſ ergo animal eſſet ſubſtantia ſeparaia vnuz exiſtens in ſpe ciebus:ſequeretur ꝙ duo contraria eſſent in eodem exi⸗ Kente actu per ſe. Sed conſequens eſt falſum· Ergo ⁊c̃. Meqʒ etam poteſt dici ſecundum vʒ ꝙ non ſint vnuʒ ⁊ idem animal in diuerſis ſpeciebus. Tum pꝛimo quia ſic ſequeretur ꝙ ininitoꝛum eſſet eadem ſubſtantia. Quis ſi animal ſit aliud in homine ⁊ alind in quo cum animal ponatur ſubſtantia omnnium ſuorum inferioꝛum.ſequere tur ꝙ ipſuʒ ammal erit ſubſtantia quaſi infmitoꝛum quod eſt inconueniẽs. Tum ſecundo quia ſicut homo ⁊ aſnus ſunt multa animalia: pari ratione ſequeretur ꝙ ipſum ani mal ſit ſubſtantia cuiuſlibet ſpeciei ſub ipſa contente. Bi⸗ cut ergo ſpecies eius ſunt diuerſe:ia ipſum anunal erit multa ammalia. Eum tertio quia ſequeretur ꝙ omnia illa genera que pꝛedicantur de homine ſint vdee quod
eiſt contra poſitionem platonico:um. Lum quario qi hec poſitio implicat oppoſita. Mam opponere bomninem per
ſe exiſtenre ſeparatum ab animali:⁊ pſum anunal non ꝑ ſe exiſtere ſeparatum ab hommne eſt ponere homnmem es ſeparatum ab animali ⁊ non ſeparatum. Quod etiam eſt
inconuemens ¶ Sed per comparationeʒ generuʒ ad ſin
gularia ſenſibilia impꝛobat phyloſophus eandem poſitio nem dicens: ꝙ eadem inconuenientia ſequuntur ponenti bus genera eſſe ſubſtantias ſingularinm ſenſibilium:que accidunt ponentibus ea eſſe ſubſtantias ſpecierum:⁊ mul to plura ex ed ꝙ genera remotio;a lunt a ſenſibilibus q; a ſpeciebus inielligibilibus.
i ergo dicendum ꝙ aliquid dicitur Ad pmũü per ſe exiſtenſ dupliciter Mnomo do quia non exiſtit in alio ſicut accidens in ſubiecto. Et ſic ſecunde ſubſtantie junt per ſe exiſtentes · Aliomodo quia non eiſtit in alio ſicut ſuperius in ſuo inferioꝛi. Et ſic ſe cunde ſubſtantie non ſunt per ſe exiſtentes ſed ſunt in ſin⸗ gularibus. ¶ Ad ſecnndum dicendum ꝙ vniuerſaliã ſũt mobilia per accidens ad motionem ſ.ſingulariuʒ. nde vt ſic de eis non eſt ſcientia: ſed vt abſtrahunt a ſingulari⸗ bus ⁊ ab hic ⁊ nũc ⁊ ceteris conditionibus indiuiduanti hns. C Ad tertum dicendum ꝙ de ratione vniuerſalis ſunt duo. Wnnm foꝛmale:⁊ aliud materiale. foꝛmale eſt ꝙ ſit quid vnum. Materiale vero ꝙ ſit in multis. Mꝛi⸗ mum habet actualiter ab intellecm abſtrahente vmüerſa le a ſingularibus. Scðo vero habet ex natura ſua. Unde
argumentum non concludit ꝙ vniuerſale non ſit in ſingu⸗
laribus. ¶ Ad vitimum dicendum ꝙ vniuerſale eſt inlin tellectu ſicut cognitũ in cognoſcẽte ⁊ obiectiue.ſicnt lapis
eſt in intellectu obiectiue. Mõ aũt ẽ in eo ſcõm eſſe ſuum
reale ⁊ naturale ſed m eſſe immateniale. Nde hac au⸗
.
* 6 3
tem materia ydearum ſepius ſupꝛa diſputatnm eſt.j ad pꝛeſens bꝛeuiter diſcurrendum eſt. CIbi in pho neen vo ſubſtantia. ſe ſi ſic pcedit. ÿ̃ꝙ ilið S ecundũ qð per ſe qnhot diffiniri. Mã natura angelicaẽ per ſe ſubſiſtẽs 4 Acum nã eius ſit juppoſitũ ſuũ. Bed taliſnatura llud qð eit per ſe exiſtens eſt diffinibile. CP ꝛ0. Nllud qð hʒ genns ⁊ differentiã põt diffinin. Bed ſuppoſita ꝑ ſe exiſtentia habent genns? differentiam. Ergo piñt diffi niri.C 30. Perſona ⁊ indiniduũ diffiniuntur. v pʒꝑ Woeciũ ⁊ Poꝛphyriũ. Et ti indiuiduũ de gñe ſubſian⸗ ne eſt per ſe exiſtens. Igit ⁊c. C Sed incõtrariũ eſt pbᷣs in textu ibi. Qm̃ vero ſba altera: ⁊ quod ſimul ſotũ ⁊ rõ Dico aũt ꝙ hoc ꝗdem ſicut eſt ſba cũ mã cõcepta rõ.ila vero ratio totaliter ⁊. Beſt Oc cO didũg iið quod eſt per ſe exi P ſtens: non põt diffiniri uod ꝓ bat phus tribus rõnibus ⁊ a ſigno. C ꝛima ratio ſoluʒ pꝛobat de ſubſtantijs materialibus coꝛrupubib?.Eteſt talis. ma illud quod eſt per ſe ſubſiſtens in materialibus eſt ↄpoſitũ ex hac inã ⁊ ex hac foꝛma:⁊ per ↄñs oẽ tale ẽ coꝛruptibile. Sed diffinitio nõ eſt coꝛruptibilium ß em piternoꝝ.qꝛ ſicnt ſupꝛa dictum eſt:ipſins ſubſtantie queẽ rõ dicens quid:nõ eſt glatio neqʒ coꝛruptio. Igitur ⁊c̃. C Scða rõ. Si ſingulare diffiniret opoꝛteret in eus dif nnitione ponere plura noĩa que multis cõuemunt. Ergo diffõ ſingularis cuius diffõ queritur nõ cõueniret folum ſingulari iili.ſed alijs. qð rſt 5 veram rõnem diffinitionil· qꝛ diffõ ſoli diffinito conuenre dʒ. Mꝛobatio anteceden tis · quia ille qui hʒ reſoluere diffinitũ in ſua pꝛincipi nõ põt expꝛimere iliud per vnũ nomẽ explicite ⁊ qdditatiue cũ reſolutio ſit vniꝰin plurã. ñ in qualibet diffõne ðbẽt poni plura nomina ſicut expoſitum eſt. ⁊ ſi ponantur plu ra nomina:oportet ꝙ illa ſint cõia ⁊ ꝙ ↄueniant pluribus Sʒ enim eſſent pluia noĩa que cõnemreni vni ſoli ſingul ri:illa eſſent noĩa ſynonima. Et ſic nõ notifcarent diffintũ noticia cõpleta. Igit᷑ ⁊c̃. NTertia ratio. Bi ſingulariaẽt ſempiterna diffinirent᷑:aut in eoꝛum in diffiniione ſolum poneret᷑ genns ⁊ differentia foꝛmalis cõſtituens ſpecieʒ: aut aliquid alind. Si pꝛimũ ſequitur ꝙ illa diſtõ poterit alijs cõuenire a diffinito:ſicut ⁊ ipſa ſpẽs conſtituta per lů lem differentiã. Si vo ponatur aliquid alud: ſeqnit᷑ ꝙ iliud erit accidens: vel differentia mãlis. Mihil enim eſt qð ↄtrahat ſpẽm ad indiuidua niſi differẽtie aceñtales vel mãles. Et ſic in diffõne ſnbſtantie ponerentur accidentia. qð eſt abſurdum. Igitur ⁊c̃· Cæx quibus infertur ꝙſi ydee ponerent ſicnt platonici poluerunt:ſequeret᷑ ꝙ nn eſſent diffinbiles cum eſſent per ſe exiſtens. Et iñ pꝛopt faluationem diffinitionem ⁊ ſcientiaꝝ poſuerũt ydeas le⸗ paratas a ſingularibus· ¶ Ponũtur ẽt mulio vla in bac icõne de vdeis que cauſa bieuitatis hic omittuntcun in pꝛima pte hꝰ operis de eis ſufficient diſputatum fuerit. Ad imum igit dðm ꝙ lʒ natura angelic £ P 1i ſit ipſum ſuppoſitum Fᷣ rem differunt ti ſm rõnem. ñ lʒ natura ongelica poſſt difi niri enõ tñ opʒ ꝙ ſuppoſitum diffiniat · qꝛ talis diffõ nau re qᷓ;tũ eſt ex parte ſui poteſt aljs attribui à tali ſuppoſito ſi darent᷑ in reꝝ natura ſicut ẽt dictuʒ eſt de ſole. C Ad ſe⸗ cũdũ dðm ꝙ iůllð qð hʒ gennſ primũ ⁊ imediatũ ⁊ diffe rentiã foꝛmalẽ cõſtituentẽ ipſuʒ: põt diffinri Indiudui vo non habet genus pꝛoximum ⁊ ditfereniiam foꝛmaleʒ conſtituentem ipſum induiduũ. Unde ratio non ſequit᷑· ¶Acd tertium fepius reſponũ eſt:licetn. iudiniduuʒ a. ceptum pꝛo termino ſecunde intentiòis diffiniatur:nõt ſi accipiat᷑ pꝛo re ſubiecta illi intentioi abſolute ↄſidersta ¶C Pi in pho ⁊ Doc · S Wanifeſtum eſt autem. tertiũ ſic pꝛocedit· Vr̃ ꝙ ⸗ — er quibus cõponitur lub⸗ ſtantia ſint actu in ea ⁊ non ſolum in potelild.
nã tot dicit g hʒ partes · Ergo totů inun
vſt diffihibilis:cum habeat genus ⁊ differemiaz. Igitur
in guſn int iuh
wu ſiu uun mü uu ube welbo mn hin n wi d5 Fich irbi tunn umien st ticm inn ſmrt huin iunu uſuld ſnn hnw ſeſl Nim win z Mn in wtho ſuhbe Minp
wyn ſwne

ueſtio
dieitur qð habet partes in actu: qꝛ ſi haberet ſolum par⸗ tes in poletlã nõ diceretur totum niſi in potẽtia. Sequit᷑ ergo ꝙ partes ſunt actu in toto exiſtente actualiter in rerũ
naturã. ¶P · ⁊. Finũquodqʒ operatur m g eſt actn ¶
partes totius hait operatiões actuales.ſicut oculus ⁊ au
ris ⁊c. ergo ſunt actu in toto. C D. zo. Illud dicitur eſſe
actu: quod eſt ſub aliqua foꝛma. Bed omnes partes com poſiti ſunt ſub foꝛma cõpoſiti. Ergo ſunt actu· Et ſic ideʒ
quod prins. Bed contra eſt phns in tertu dicens. Mani
ſeſtum eſt autem ꝙ ſubſtantiarũ exiſtimataꝝ plurime po teſtate ſunt vt ipſe partes animaliuʒ.
. ſpon deo dicendum ꝙ partes eſſe actu ĩ
toto poteſt intelligi dupliciter
Vnoꝰ vt ly actu determinat hanc dictionem partes:⁊ ſic
partes actu ſunt in toto. Senſus eniʒ eſt ꝙ partes actu exi ſtentes partes actu ſunt in toto quia partes feparate a toto iam non ſunt partes actu: ſed potentia ſolum.Alio modo poteſt intelligi partes eſſe actu in toto ᷣm ꝙ jy actu deter
octn in toto ſub. ꝓpꝛijs foꝛmis. Et ſic partes non ſunt actu in totoꝛ ſed poteſtate ſolum vt hic dicit phᷣus. Quod pꝛo bat Doc. S. hic ᷣm phm. Mam omne quod eſt in actu opʒ eſſe ab alijs diuiſum ⁊ diſtinctum:qꝛ res vna dini⸗ ditur ab alia per ſuum actum ⁊ foꝛmaʒ. Sed nihil quod eſt de numero partium eit ſeparatum ſed omnes partes ſunt vnite in toto. Ergo nõ ſunt ĩ actu in toto.f.ſub ꝓpꝛijs
foꝛmis a qbꝰ actualitatẽ accipiunt · C xx gꝰh infert ꝙ a ſit ex non ſubſtãtijs actn ꝛſʒ ex ſubſtãtijs in po. ¶Cð
ſiderandum eſt ᷣm Poc. S.in lectione: ꝙ quando es q̃ ponuntur eſſe partes ſunt ſeparata ab inuiceʒ diſſoluto to to tunc ſunt quedam entia in actu:non quidem vt partes:
ſed vt materia exiſtens ſub pꝛiuatione foꝛme totins.ſi⸗ 3 cut patet de terra igne ⁊ aere que quãdo ſunt partes coꝛ
poꝛis inixti non ſunt actu eyittentia in mixto ſed potentia. Cum vero ſeparantur:tunc ſunt in actu exiſtentia ⁊ nõ par
tes. Mullum enim elementoꝝ antequã per aiterationem debitam veniat ad mixtionem ⁊ fiat vnum mixtuʒ:ex eis non ſit vnuin: niſi ſicut aceruus lapiduʒ eſt quid vnum 53 quid ⁊ nõ ſimpliciter. Nec ille foꝛmaliter:⁊ eſt ſententiq phx in textn ¶Lonſiderandum eſt vlterius 5ᷣm eunde bidem ꝙ partes animatoꝛum ſunt in potẽtia pꝛopinqua
actui. Et hoc ideoꝛquia coꝛpoꝛa animata ſunt coꝛpoꝛa oꝛ⸗ ganica habentia partes diſtinctas ᷣm foꝛmaʒ. Einde is xime ſunt pꝛopinque ad hoc ꝙ ſint actu. Et hoc id
habent pꝛincipia motus ab aliquo determinato pꝛincipio cum vna pars moueat aliam:ſicut patet in ihncturis in
quibus videtur eſſe motus alterius partinm coniunctarũ
ab altera cum contingat vnam moueri altera quieſcente. vt dicitur in libꝛo de inotibns animalinʒ. Et pꝛopter hoc etiam quia non ſolum partes coꝛpoꝛis ſunt in potentia ꝓ pinqua actui: ſed etiam partes anime:ideo quedam ani⸗ malia poſt diniſionem viuunt ſicut animalia anuloſa. qð ex hoc contingit quis in toto animali erat vna anima actu plures autem in potentia. Facta autem diniſione funt plu res anime in actu. Anod contingit pꝛopter imperfectionẽ talium animalium que requirunt modicam dinerſitatem in partibus:eo ꝙ habent animam imperfecte viriutis nõ valentem diuerſa operari:ad que ſit neceſſaria oꝛganoꝛũ multindo. Sed tamen quãuis iſte partes anime vel ani matoꝛumn ſint pꝛopinque actui: nihilominus ſunt omnia in potentia qᷓ;din totum fuerit vnum ⁊ continuum ꝑ na⸗ ram.Mon autem ſi fiat vnum per violentiam:ſicut ſi li gentur partes vnius animalis cum parubus alterius.aut per complantationeʒ:ſicnt accidit in plantis.lidec ille foꝛ maliter:⁊ eſt ſententia phyloſophi. CAd rationes auteʒ
pʒ ſolutio in pꝛincipio coꝛpoꝛis articuli.
Cbi ſupꝛa in Doctoꝛe Sancto pꝛecipue wi. Qnando
autem ⁊̃.
eo ga
Vigeñmaſerta —S quartum kxeenuuge
menta que ſunt partes coꝛpoꝛis miti remane
Alt actu ⁊ foꝛmaliter in mixto. Mam ilia ſunt
nctu in inixto: a quibus mixtum dependet intrinſece ⁊ in keri · Sed elementa ſunt huiſmodi Ergo ã. Pꝛoba⸗
tio medie per diffõnẽ elementi ſupꝛa. yo. huius vbi dici Lecio.s.
tur ꝙ elementum eſt ex quo componitur res pꝛimo ipſo
in exiſtente ſpecie indiniſibili in alteraʒ ſpẽm. Igitur ⁊c. CP. Si elementa non eſſent actu in miytoꝛ jequeret ꝙ ipſuʒ mixtũ non eſſet realiter mixtum ſed eſſet nõ ens. 3 Sed cᷓſequens eſt falſum. Igitur ⁊c̃. pꝛobatio cõſequen tie quia illud quod componitur ex non entibus: en non ens. Ergo ſi elementa non ſunt actu in mixto ſed ſunt cor
upta:tunc mixtum quod componitur ex elementis erit
—
non ens. Et ſic non erit realiter mixtuʒ. CP. z0. Aut ele
menta que ingrediuntur compoſitionem mixti coꝛrum⸗
puntur in illa compoſitione:aut remanent. Si fecundum minat hoc verbum eſſe vt ſit ſenſus: ꝙ partes ſunt actu in nent.Sit
toto. Et hoc modo poteſt intelligi dupliciter. Eno modo P partes exiſtãt actu in toto ſub foꝛma totius compoſiti. Et ſic partes ſunt actu in toto. Alio modo ꝙ parteſexiſtãt
babetur intenum. Bi pꝛimum:ſequitur ꝙ mixtum non comnponetur ex elemẽtis.quia.ſ.ex hijs que coꝛrupta ſũt
nihil componitur realiter cum coꝛruptum inquãtũ hniu
modi ſir non ens Igiur ac. CP. 40. hns pꝛimo de
generatione ſic ait. Non corrumpitur alterum: neqʒ am
bo · Saluatur enim virtus eorum. Si ergo non coꝛrum puntur: manent ſubſtantisliter. Igitur ⁊E. CP.y. In nixto manent qnalitates elementoꝝ ⁊ eoꝛum ꝓpꝛie opa
tiões. Bʒ opatio ⁊ paſſio nñi ſepant᷑ u ſa cuiꝰſt. Igit ⁊c̃.
Cð. s. Ibicẽ dr ĩ diffõne mixtiõis ꝙ mixtioeſt miſci
bilium alteratoꝛum vnid. Mon enim dicitur coꝛruptoꝛũ
Igitur ⁊c. CP.yo. Quanto forma eſt magis elenata:tã to requirit materiam magis elenatam. Sed forma mixti eſt magis eleuata qᷓ; foꝛma elementi. Sed talis elenatio neri non poteſt niſi per foꝛmas elementoꝛum que medi⸗ ant int inãʒ ⁊ foraʒ mixti. Igit ⁊c. TP.3o. Mixtũ mo net ðʒ nãm elementi in ipſ pᷣdiantis· Sed vnuz clemẽ
tuz non pꝛedominaret᷑ alteri niſi maneret foꝛmair ĩ mi⸗ xto. Igit᷑ ac. ¶ Sed cõ̃tra eſt Doc. S.in lcõne dicens:
ꝙ terra ignis ⁊ aer qñ ſunt partes coꝛpoꝛis mixtiꝛnõ ſunt actu exiſtentia in mixto ſed potentia. CAd idem eſt phs in tertu dicens partes compoſiti eſſe in compoſito pote⸗ ſtate:⁊ non actu
. o döm im dicit oc.S.ĩq Reſpo ndeo libetis n ad
quartum.ꝙ Auicẽna poſuit formas ſubſtantiales elem
toꝝ integras remanere in mixto: ⁊ mitionem fieri ſch&m
qualitates elementoꝝ reducuntur ad mediũ. ed hoc eſt impoſſibile:qꝛ dinerſe foꝛme elementoꝛuʒ
non poſſunt eſſe niſ in dincrſis partibus materie ad qjrus
dinerſitateʒ opʒ inrelligi dumenſiones ſine quibus mate ria diuiſibilis eſſe nõ põt. Materia antem diiſioni ſub⸗ iecta nõ inuenit᷑ eſſe: niſi in coꝛpoꝛe. Diuerſa autem cor⸗
poꝛa non poſſint eſſe in eodẽ loco. i ſequeret ꝙ elemẽ ta eſſeni in mixto diſtantia ᷣm ſitum. Et ita non erit vera mixtio que eſt ÿᷣm totum ſed mixtio ad ſenſum que eſt 3 minima iuxta ſe poſita. Mec ille. C Idem dicit in tracta
tu de n elementoxꝝ in mo. Abi ſtiperaddit vnam altã rõnem dicens. His foꝛmna ſubſtantialis ꝓpꝛiã requirit di
ſpoſitionẽ in mã ſine qua eſſe nõ põt.ij alteratio eſt vis
in generationẽ ⁊ coꝛruptionem. Impoſſibile eſt enim
igneʒ cõuenire in ꝓpꝛia diſpoſitione que regritur ad for⸗ ma aque:qꝛ vʒ hmõi diſpoſitiões ignis ⁊ ãqua ſũt ʒria. Sʒ ʒ̃ria impoſſibile eſt eiſe ſmul in eodeʒ. Impoſibile ⁊ ergo ꝙg in eadẽ parte mixti ſint foꝛme ſubſtantiales ignis ⁊ aque. Si ergo mixtuʒ fiat remanentibus formis ſimpli ciuʒ coꝛporum ſegtur g non fiat vera cõmixtio ſed cõmixtio ad ſenſuin:quaſi inxta ſe poſitis partibus inſenii
bilibus pꝛopter paruitatẽ.Iec ille foꝛmaliter. CAd iqẽ
põt ſie argui lð quod in ſe cõtinet diuerſas ſpecies ſpe ciſice diſtinctas:non eſt vnũ ſimpli. ¶Si ergo quattuar elemẽta manerent actu ⁊ foꝛmaiiter in mixto?ᷣm eoꝝ for mas iutegras: iam mixtũ cõtineret in ſe plures dineẽrſas ſpẽs foꝛmaliter diſtinctas. Et ſic nõ r r
—

ſed aggregatione ſolum.quod eſt contra phyloſophus in
puncipio hnius ſeprimi ⁊ in quinto huius E Lonſi⸗ erandum eſt autem ſecundum Doctoꝛem Sanct vbi
ſupꝛa ⁊ pꝛefertim in tractatu de natura elemeftorum in mipto ⁊ in pꝛima parte. q 6 articulo · 4 · ad quartumn ꝙ quidam pꝛedictas rationes vitare volentes in ms in⸗ conueniens inciderunt ſicut fuit Aueroys ⁊ ſui ſequaces
qui in tertio de celo ⁊ mundo vt multitudinem eiemen⸗
toꝛum ab eoꝛum coꝛruptione diſtinguerent: dixerunt foꝛ
mas ſubſtantiales elementorum aliqualiter remanere in
mnnto. C Sed rurſus ne cogerentur ponere mixtionem ad ſenſum ⁊ non ſecundum veritatem: poſuerunt ꝙ foꝛ⸗ me elementoꝝ nõ remanent n mixto ſecundum ſuum complementum:ſed in quoddam in edium reducunur. Dicunt enim ꝙ foꝛme elementorum pꝛohter ſni imper fectionem ſunt medie inter foꝛmnas ſubſtantiales à acci⸗
dentales. Et ſic recipiunt magis 7 minus ⁊ contrarieta
tem habent al inuicem.⁊ ver conſequens remittuntur in cõmirtione ⁊ ad mediũ reducunture ⁊ conflatur ex eis yna foꝛma. Mec ille ſ ententialiter. ¶ Sed hec opinio vt bidem dicit Poctoꝛ Banctus eſt impꝛobabilis ⁊ ina⸗ gis impoſſibilis q; pꝛecedens. Pꝛimo quidem ponere
uliquod medium inter ſubſtantiã ⁊ accñs eſt oino impo
ſivite qꝛ ſi ſie ſequeretur ꝙ eſſet mediũ inter affirmationẽ
a negationẽ. ⁊ ſic inter õdictoꝛia eſſet dare m ediũ.quod ẽ Lectio·iʒ. ↄtrã pßm.ꝗ huius. Mʒ cõſequentia. Nã ꝓpꝛiuʒ accidẽ cðmen.⁊. iis eit in ſubiecto eſſe:⁊ ꝓprium eſt ſube in ſbo nõ eſſe · ſi ergo inter ſubſtãtiã ⁊ accũs eſſet aliquod m ediũ: ſequere
tür g inter eſſe in ſbo a non eſſe in ſbo eſſet aliqð m edinʒ
⁊ per ↄſequens inter affirmationẽ ⁊ negationem · qð ẽ fal
ſuin. CP.*Ridiculuʒ eſt ponere mediũ inter ea que
nð ſunt vnꝰgeneris: qꝛ mediũ ⁊ extrema eiuſdem gene⸗ Tectio.io. ris eſſe opʒ vt ꝓbat 10. hniꝰ.Ergo nihil põt eſſe medinʒ inter ſubam ⁊ accñs. N Scðo impoſſibile eſt foꝛmas ſba
les elementoꝝ ſuſcipere magis ⁊ minꝰ. Mã phus dicit in
Lectio.. pꝛedicamentis anod ſnbſtantie mbil eſt ↄtrariũ neqʒ ſu⸗ 6. & banit phylofophus quarto huius. Ergo vnum ⁊ ens ſüt
ubſtamie rerum. ¶ p. Duicquid eſt in aliquo aut eſt
ſubſtantia ant accidens. Sed e
ctis pßy. T 30. Ois foꝛma ſuſcipiens magläut minꝰ
eſt diuiſibiſis per acciis: inquãtũ.ſ.ſubiectũ ea participa
re põt m magis aut minus. Scðᷣm aũt id quod eſt diui
ſibile ſiue per ſe ſiue per accñs õtingit eſe momm cõti
Zectio.3 · nuj: vt pꝛ.6e.pßvr. Gi igitur foꝛmne elementoꝝ ſuſcipiũt magis ⁊ minus:taʒ generatio quã co:ruptio eoꝝ erit mo
tus cõtinuns.qð eſt impoſſibile.Mã motꝰ cõtinuus non
eſt niſ in tribus giiihus ·I.quãtitate q̃litate ⁊ vbiꝛ vt ꝓha
1ectio. tur in Fphył. TP. 4*Dis differentia vᷣm foꝛmã fůb cõmen.is. ſtantialẽ variat ſpẽm. uod añt recipit magis ⁊ minus: diftert id qð eſt magis ab eo quod eſt minus: ⁊ quodam
modo eſt ſibi ↄtrariuʒ. vt magis album ⁊ minns albuʒ.
Si igitur foꝛma ignis magis ⁊ minns ſ uſcipiat: magis fa
cta vel minus facta ſpeciem variabit ⁊ non erit eadeʒ for
ma ſed alia:quod eſt inconu eniens. CP V.foꝛme ſub
1ectio.z. ſtantales ſuni ſicut numeri:vt pʒ· ð. huius. Bed in nu⸗ cõmen.io. meris quetibet ſubtractio aut additio variat ſpeciem. Er go in ſoꝛmis ſubſtantialibus magis ⁊ minus variant pe
ſcipit magis ⁊ minus Et ſic pꝛedicta poſitio repngnat di
ciem Et ſicidem qð pꝛins. ¶P · sꝰ. Illud cuins eſſe in
indiuiſibili cõſiſtit:non ſuſcipit magis ⁊ minus q ſuſcipe
re magis ⁊ minus eſt aliquid inrendi⁊ remitti in ſuo pꝛo pꝛio eſſe ſpeciũco. Ped eſſe ſubſtanttale cuiuſlibet rei in indiniſib li conñſtit. Aliter generatio ſubſtantialis cniꝰ ter minus eſt eſſe ſubſtantiale non fieret in inſtanti ſed ſucceſ⸗ Fo.lect ⁊. ſine. quod eſt cõtra phn 40phv. Igitur foꝛme ſubſtan tiales elementoꝛuʒ non poſſunt ſuſcipere magis ⁊ minꝰ. ſec omnia Pocioꝛ. S. vbi ſupꝛa. C icendum eſt er⸗
go vt dicit dpoc. S.in pꝛima parte. Abi ſupꝛa ꝙ ſecun⸗ dum phyloſophum in pꝛimo de generatione forme ele ⸗ mentoꝛum manent in mixto non actu ſed virtute. Ma⸗ nent enim elementoꝛum qualitates ſed remiſſe: in qui⸗ bus eſt virtus formarum clementarium. Et hmõi qua
litas mixtionis eſt propria diſpoſitio ad formam ſubſtan⸗
tialem corporis mirti Jec üle C Mꝛo cuins amplio⸗ ri noticia conſiderandum eſt ſecundum Poctoꝛem San
—
*
elememoꝛum aliqualiter a
Metha.
etum in tractatu pꝛedicto: ꝙ qualitates actine 4 pamue dinuicem ſunt contrurie ⁊ re⸗ cipiunt magis ⁊ ininus · Ex contrarijs autem qualta⸗
tibus magis ⁊ minus ſuſcipientibus poleſt conſtuui me
dia qualitas qu
e ſuſcipiet vtriuſqʒ extremi naturam.ſicut
palidum inter album ⁊ nigrum: ⁊ tepidum inter.cali⸗
dum ⁊ frigidum. Sic ergd remiſſis excellentijs preduts
rum qualitatum:conſtituitur ex eis quedam media qua-
litas que eſt pꝛopꝛia qu
alitas mixti. differens tamen in di
uerſis ſecundum diuerſa
hec quidem qualitas eſt pꝛopꝛia diſpoſitio ad foꝛmã cor voris mixti ſi qnalitas ſimplex ad formam coꝛporis ſim plicis. Sient ergo extrema inueniuntur in medio quod
m pꝛopoꝛtionis mixtionem · Et
participat naturaʒ vtriuſq;:
ſic qualitates corporum ſim⸗
plicium inueninntur in
qualitate coꝛ
poris mixti. Qnali⸗
tas autem corpoꝛis ſimp li ipſius. Agit tamen in v qumn caloꝛ
calefaceret tantun
licis eit alind a foꝛmna inbſtantia rtute foꝛine ſubſtantialis. Alio⸗
:non autem per eins virtu⸗
tein foꝛma ſubſtantialis educeretur in acun: cum nbil agat extra ſuaʒ ſpeciem. Sic igitur viutes foꝛmarum ſubſtantialium corporum ſimplicium jalnantur. Sunt er
actu ſed virtute.
go forme elementorum in mixtis non
Et hoc eit ꝙ phyloſophus dicit in pruno de generatio⸗
ne Mon remanent elementa actn in mixto neqʒ coꝛrum
pnntur etiam ambo neqʒ alterum Baluatur enim vir⸗
tus eoꝛum · Mec ile formaliter· C Et per hoc patet ſo⸗ lutio ad omma argumentã ante in contrarium adducta: que nihil alind probant quam quod elementa non cor⸗
rumpuntur totaiter: ſed manent in virtute. Non autem CEpi in phyloſopho Doctoꝛe Sancto · Vuoniaʒ ve
iomm ——— ſic proceditur. Vi/ /LA Me qum tun detur ꝙ vnn d ens — ſint ſubſtantie rerum. Mam vnumquodqʒ di⸗ citur vnum ſecundum ſuam ſubſtantiaʒ: vtꝓ⸗
tra eſt phyloſophus in textu dicens· noniam vero vnũ
dicitur ſicut ⁊ ens.⁊ ſubſtantia vniusvna:⁊ quorumn Vn numero ⁊ vnnz nnmero:palaʒ g nec vnum neq; ens co⸗
uinait ſubſtantiam eſſe rerum— „ dicendi ꝙ ens 7 vnn poliu Reſpon deO duliciter cõſerari. ino mo
do quantum ad naturam quã ſigniſicant. Et ſie ens ⁊ Vnu m ꝙ contracta ſunt ad ſubſtantias ſigniſicant ſubſtan196 rerum materialinʒ ſicnt ſupꝛa dictum fuit de vniuer bus Blio modo poſſunt conſiderari ßᷣm g ſunt vnum in
multis ⁊ ſecundum ꝙ ſubſtant intentioni vninerſalitatis. Et ſic non ſunt ſubſtantie rerum:licet hoc platonict volue
ſali⸗
rint. CDuod phyloſophus dnabus rationibus pꝛobal·
CMlarum pꝛima eſt ta is · Mam nullum cmnne ẽſu ſtantia: vt pꝛobatum eſt ſuperins · S d ens ⁊ vnnm ſunt
maxime cõia cum ſint vniuerſaliſima pꝛedicata de om⸗
* nibus. Ergo non ſunt ſubſtantie:cumn impoſſibile ſit ſub
ſtantiã Inius eiſe cõeʒ ſubſtãtiaʒ muliocũ ſubſtantia ſi
ppꝛia eins cuins eſt ſba vt dictu eſt. CPꝛo. Jilud að
ba aũt eſt
ns ⁊ vnum ſunt in ſubſtan⸗ tijs materialibus ⁊ non funt accidentia. Alias non eſſent de intellectu quidditatino ſubſtantiarum. Ergo ſunt ſub⸗ ſtantie. P zo. Bupra in prima parte huins operis cõ ceſſum eſt ꝙ maxime vninerſalia ſunt ngis ſubſtantie qᷓ; minus vninerſalia. Ged ens ⁊ vnnm ſunt manme vni nerſalia. Ergo ſunt maxime ſubſtantie. C S 4“. Ilnd eſt ſubſtantia quod eſt uſceptibule cõ̃trariorum: vt palet in pñtis. Bed ens eſt huiuſnodi: quia ens poteſt dici bo nuin ⁊ malum album vel nigrum· Igitur ⁊c· C Sed cò
—* ——
S ₰
eſt per ſe exiſtens nõ xõt reperiri in multis · Bl rgo non poteſt reperir in mult
ens per ſe exiſtens ·
Sed ens ⁊ vnñ reperiũtur in multis. Igit᷑ ideʒ qð pus.
Tõſiderãdũ eſt aũt pro Soc. S. in lectiõe ꝙ hoc n
declaratiõe huins vᷣm p do predicat de rebꝰvnum
pbm* ſicut
ſuni fine nen iudo ſiu ns boy w wi
Lectio(h NMi
ih

Queſtio
ſicut ⁊ ens cum ſint connertibilia. Et vnuß dicitur de ali
qure ⁊ ens propter ſubſtantiã eius. niꝰenĩ ẽ vna ſba.
Et illa ſunt vnum numero quoꝛum ſubſtantia ẽ vna. Si
ergo ens ⁊ vnum eſſent ſubſtantie: tunc diuerſoꝝ eiſet vna ſubſtanria. Tnde palam eſt ꝙ vnum ⁊ ens non ſunt ſubſtantie: ſod ſigniticant id quod cõnenit rei ratione ſub ſtantie · ¶ Sed inſtabat diſcipulus. Nam vnũquodqʒ dieitur ens ᷣm ꝙ habet eſſe. ᷓ ergo vnũquodqʒ dice⸗ reiur ens fᷣm ſuam ſubſtantiaʒ:ſequeret ꝙ vnũquodqʒ haberet eſſe ᷓᷣm ſuam ſubſtãtiã. Et per cõſequens nihii haberet eſſe ꝑ participationeʒ: quod ẽ falſuʒ ⁊ erronei. Et ſimiliter cõcludi põt ꝙ nihil eſſet vnum ꝑ participa
tionem. N Dicendum ꝙ aliquid dici ens vᷣm ſuaʒ eſſen
tiam põt intelligi dnpliciter. no modo qꝛ nõ habet ꝙ ſit ens ab aliquo alio in aliquo genere cauſe. Et ſic ſolns deus dacitur ens per ſuam eſſentiam. Et ſic ens creatus dicitur ens per participationeʒ. Alio modo aliquid põt dici ens per ſuam eẽntiam qʒ.ſ.habet eſſe per ſuam eſſen tiam ⁊ a nullo alio in genere cauſe foꝛmalis. Tamẽ ha⸗ bet illud eſſe ab alio effectiue.ſ.a deo aut ab aliquo alio.
Et iſto modo ens dicit᷑ ens per ſuã eſſentiã. Et ſimiliter
vnum. ¶Lonſiderandum eſt vlterius 5m phm circa j nem huius lectionis ꝙ Wlato bene dixit in hoc g po⸗
mit ſpẽs ydeales eſſe feparatas ex quo pofuit eas eẽ ſnb
ſtantias rerum ſingularium. Mam de ratione ſubſtãtie eſt ꝙ ſfit per ſe exiſtens. Si enim in aliquo ſingnlarinm
eſſet in aliis eſſe non poſſet. Nam id quod eſt vnnʒ ſub⸗
ſiſtens:in multis eſſe non põt vt dictum eſt. Sed in hoc recte non dixit ꝙ poſuit vna ſpecieʒ eſſe in multis. Mã iſta duo videntur oppoſita ꝙ aliquid ſit ſeparatum p ſe exiſtens ⁊ ꝙ habeat eſſe in multis. ¶ Ad rationes auteʒ omnes patet ſolutio per diſtinctionem poſitam in pꝛinci pio coꝛpoꝛis articuli quia pꝛocedunt de ente ⁊ vno pꝛĩo modo acceptis:⁊ non ſecundo modo de quo eſt hic ad pꝛopoſitum. Se
Cueſtio.yꝛ. Qaliter qð qd erat eſſe ſe habeat ad tionem pꝛincipij ⁊ cauſalitatis.
Amod 0 conſiderandum re
ſtat qualiter quod quid erat eſſe ſe habeai ad rationeʒ pᷣn cipij ⁊ cauſalitatis. ¶Lirca quod que
runtur tria. N Mꝛimo vtruʒ qð quid ẽ ſubſtantiarum materialiũ habeat ratio⸗
nem pꝛincipii ⁊ taule ſue · ¶ Secundo vtrum poſbile
ſit querere idem de ſe ipſo v queſtioneʒ ꝗd ẽ. ¶ Tertio vtrum totum integrale differat resliter a ſuis pnbus. ¶ Ibi in phyloſopho ⁊ Poctoꝛe Sancto. Quid auteʒ opoꝛtet ⁊c̃. ⁊ eſt Lectio.14. n — ic pcedit. Midet᷑ gꝙ — Ppamkm ipſum qð ꝗqd eſt non habeat rationes pꝛincipii ⁊ canſe jubſtantiaꝝ aterialiuʒ. Mam ois canſa vel eſt foꝛmalis vel materialis vel efficiens vel finalis. Sed ipſnm quod quid eit non pot eſſe cauſa foꝛmalis: qꝛ foꝛma eſt altera pars compoſiti:ſi ergo quod quid eſt eſſet cauſa forma⸗
lis:ſequeret᷑ ꝙ non poſſet pꝛedicari de re: eum pars nõ Fpꝛedicetur de toto. Neqʒ ẽt eſt cauſa materialis: ꝓp ean dem rationem. Meqʒ etiaʒ eſt efficiens aut finis:quia ta les cauſe ſunt extrinſece ⁊ nõ de intrinſeca ratione ⁊ ĩtel⸗ lectu rei. Jgitur ⁊c̃. CP ⁊0. Mihil eſt cauſa ſni ipſius⁊
per conſequens canſa diſtinguitur realiter ab eo cnius ẽ canſa. Sed ipſum quod quid eſt: eſt idem realiter. cum diffinito cuiꝰ eſt:vr ſupꝛa ↄceſſnʒ eſt. Igit ⁊c̃. NP 30. Voꝛꝛuptibilinuʒ effectunʒ:ſunt cauſe coꝛꝛuntibiles: quia
effectus ad canſam eſt aliqua pꝛopoꝛtio ꝛ0 phycoꝛnm.
Sed res mdles ſunt coꝛꝛuptibiles ⁊ quod quid eſt: eſt incoꝛꝛnptibile:cuʒ diffinitiones ⁊ ſcientie ſint neceiario rum ⁊ incoꝛꝛuptibilium.Igit᷑ ipſum quod quid eſt nõ poteſt eſſe cauſa ⁊ pꝛincipium rei materialis ⁊ coꝛꝛupti-
bilis. CSed contra eit phrlolopbus in textn ibi. Quid
e Mee e——
Vigeſmaſeptima
utem opoꝛtet dicere ⁊ qnale quid ſubſtantiam rerum
aliud velut pꝛincipium facientes dicamus. Foꝛſan enim
.
ex hijs erit palam:⁊ de ila ſubſtantia que eſt ſeparata a ſenſibilibus ſubſtantijs. Qnoniã ergo ſubſtantia ⁊ pꝛin⸗ cihium ⁊ cauſa quidem eſt:hinc eſt pꝛocedendum ⁊̃. Reſt pondeo dicendum ꝙ ſubſtatia que en . quod quid erat eſſe:eſt pꝛinci pium ⁊ cauſa ſubſtantiarum materiaiium. nod ſic pꝛo bat phyloſophns ᷣm Doctoꝛem Panctum.Mam ilud de quo non queritur per queſtionem pꝛopter quid:ſed in ipſum alia queſita reducuntur:opoꝛtet eſſe pꝛincipiuʒ ⁊ cauſam. Mam queſtio pꝛopter quid querit de cauſa. Sed ſubſtantia que eſt quod quid erai eſſe rei materiã⸗ ſis eſt huinſmodi. Mon enim queritur pꝛopter quid ho mo eſt homo:ſed pꝛopter quid homo eſt aliquid aliud. Et ſumiliter eſt in alijs. Ergo ſubſtantia rei materialis: que eſt quod quid erat eſſe:eſt pꝛincipium ⁊ cauſa.
¶Mꝛo cuins declaratione conſiderandum eſt pꝛimo
ßᷣm phyloſophum in textu vt deducitur hic oc. San. ꝙ querere pꝛopter quid ipſum ſit ipſum vt querere pꝛopter quid homo eſt homoꝛnihil eſt querere. Quod ſic patet Mam in oimnni queſtione qua queritur pꝛo⸗ pter quid: opoꝛtet aliquid eſſe manifeſtum ⁊ aliquid eſ⸗ ſe queſitum quod non eſt manifeſtum. Sed hoc non pa⸗ teſt eſſe quando queritur pꝛopter quid ipſuʒ ſit ipſnm.ſ. pꝛopter quid homno eſt homo. Mam ſcito ꝙ homo eſt homoꝛſcitur pꝛopter quid homo eſt homo:quia eſt vna cõmunis animi conceptio:in omnibus huiuſmodi: quã impoſſibile eſt aliquẽ ignoꝛare: vʒ ꝙ vnumquodqʒ eſt idem ſibi ipſi. Jdeo vnũquodqʒ pꝛedicat᷑ de ſeipſo. Igi tur querere ꝓpter quid homo eſt homo:ꝛ nihil eſt quere re:quia nihil eſt dubitatũ: ſcito ꝙ homo eſt homo. ADa
ioꝛ huius deductionis ſic declarat᷑. Mam quattuoꝛ ſunt queſtiones vere ſcibiles: vt pʒ.⁊0.poſterioꝝ: vʒ ſi eſt:qd
eſt: quia eſt:⁊ pꝛopter quid. Et due iſtaruin.ſ.quid eſt: 4 pꝛopter quid:coincidunt:vt ibidem pꝛobatur. Bicnt autem queſtio quid eſt:e habet ad queſtionem an cſt: ita ⁊ queſtio pꝛopter quid:ad queſtionem quis eſt. Sed
cum queritur de aliquo quid eſt: opoꝛtet eſſe aliquid
manifeſtum ſcilicet an eſt:⁊ aliquid queſituʒ.i.qud eſt. Si enim non eſſet manifeſtum an eſt:in vanum que⸗ reretur quid eſt. Ergo etiã dum queritur de aliquo pp
quid eſt: opoꝛtet eſſe manifeſtũ quia eſt.Pum eniʒ que⸗
ritur pꝛopter qnid luna eclypſatur: opoꝛtet eſſe manife⸗
ſtum ꝙ eclypſatur. Ergo in omni queſtione qua que⸗
ritur pꝛopter quid: cum pꝛopter quid coincidat cum quid eſt: ⁊ quid eſt: pꝛe ſupponat an eſt: in omni tali queſtione pꝛopter quid: opoꝛtet ꝙ ſint duo pꝛecogni⸗ ta tanq; manifeſta.ſ.an eſt: ⁊ qa eſt ⁊ vnũ dubitatum ſen queſuũ.ſ.pꝛopter quid. Qnod fuit ꝓbandũ. Pe quo in 2 poſterioꝝ eſt ꝓpꝛie diſputanduin atqʒ diſcutiendum. ¶ onſiderandum eſt ⁊0. ſᷣm phyloſophum in textu pꝛo declaratione minoꝛis pꝛecedentis diſcurſus:ꝙ inqueren do ꝑp ad idẽ de ſeipſoꝛnihil ẽ querere. Sʒ q̃rendo aliud de alioꝛaligd eſt querere. Et ſic querendo al quando q̃ri tur pꝛopter quid tonat. Reſpõdetur quia ſonus fit in nu⸗
bibus. Aliquando autem queritur cauſa ipſius foꝛme in
materia:que eſt efficiens vel finis. Efficiens quidem vt cum queritur pꝛopter quid lapides ⁊ ligna ſunt do⸗⸗ mus.oteſt reſponderi per cauſam efficientem: puta ppter domificatoꝛem.jmnis autem cuʒ ſic queritur põt reſponderi per eanſam finalem.ſ.yt defendamur a fri⸗ goꝛe ⁊ canmate. Sed hoc intereſt inter cauſam efficien/
tem 4 kinalem. Quia cauſa agens ſolum queritur in
ſieri ⁊ coꝛrumpi. Sed cauſa finalis non ſolum queri- tur in fieri ⁊ ceꝛrumpi: ſed etiam ineſſe. Et hoc ideo
eſt:quia agens eſt cauſa foꝛme in materia in tranſmn
tando materiam ad foꝛmaz. Onod ſit in generari⁊ coꝛ· rumpi.finis vero inquantũ mouet cauſam agentem ꝑ
intentionem eſt cauſa etiam in fieri ⁊ coꝛrumnpi. Inquã tum vero res per ſuam foꝛmam oꝛdiatur in finem: ett etiam cauſa ineſſendo. Nnde cum dicit ꝙ lapides ⁊
Lec.1.

ligna funt domus ꝑꝑ anem domificatiuam: intelligitur ꝙ ars domiſicatiua eit cauſa efficiens in ſieri ipſius do⸗ inus. Cum vo dicitur ꝙ lapides ⁊ ligna ſunt domus vt defendamur a frigoꝛe:põt intelligi gꝙ hoe ſit cauſai fieri ipſius domus ⁊ ẽ ꝙ ꝑp hoc eſſe domum ſit vtile. Mec phus ⁊ oc. S.in iectione. NBed contra pꝛedicta iſta ba diſcipnlus dupliciter.pꝰ ſic. Nam illud quod reſpõ detur ad qͥſtionem ꝑp qud:eſt ipſum quod quid eſt:vt ꝓbatur in concluſione ꝓpoſita. Si ergo cauſa efficiens ⁊ ſnisreſpõdean ur ad interrogationem pp quid: ſequit᷑ ꝙ cauſa efficiens ⁊ fins pertineant ad quidditatem rei. Bed conſequens eit falſum:cum non intrinſece ⁊ eſſen⸗ tialiter concurrant ad eſſentiam rei. Igitur ⁊c̃· ¶ P.⁊0. Duando ab eſſe etfectus ſequitur eſſe tauſe:illa cauſa nð ſolum eſt canſa rei in fieri: ſed etiam quãtum ad eſſe. Si⸗ cut bene ſequitur. Illuminatio aeris a ſole eſt:ergo ſolẽ. Ande ſol non ſolum eñ canſa fieri ipſius illuminationis
ſed etiam quãtum ad eſſe. Ged ab eſſe effectus ad eẽ di⸗
uini agentis ⁊ pꝛimi valet con equẽtia:vt pꝛobat Poc.
S.in p parte. q.⁊. ar. ⁊0. Wiur àgens non ſolum ẽcau⸗ ſa rei qnantum ad fieri: ſed ẽt quantũ ad eſſe. CReſpon
dendum de quidditate logice vel metha.cõſiderata.ðꝰ. hniꝰ.q.6.ar.⁊0. Id pꝛimũ 5 philoſophũ in textu: ꝙ cã efniciens ⁊ finis pertinent ad quidditatem rei logyca lo⸗ quendo:nõ autem phyſice aut metha.loquendo · Cuius rauonem aſſignat Doc. B. in lectione dicens. Nam lo⸗ gycus conſiderat modos pꝛedicandi ⁊ non eſſentiaʒ rei. Inde quicquid reſpõdetur ad quod quid eſt ſine illud ſit intrinſecum vt materia vel forina:ſiue extrinſecuʒ: vt agens vel finis: dicitur pertine ad quod quid ẽ. Et hoc logyce loquendo. Sed qui eſſentiam rerum querit:finẽ vei cauſam agentem cum ſint quedaʒ extrinſeca:nõ com pꝛehendit ſub quod quid erat eſſe. Unde ſi dicamus ꝙ domus eſt aliqnid pꝛohibens a frigoꝛe:logyca loquen⸗
do ſignificatur quod quid eſt: non autem ſᷣm conſidera⸗
tionem phy.ec ille foꝛmaliter. Næt addit ꝙ philoſo phus hic erempliic de artiſicialbus: quia in eis maxi meẽ manifeſtum ꝙ ſunt pꝛopter finem. Nuãuis autem naturalia ſint pꝛopter finem:tamen hoc fuit a quibuſdaʒ negatum. Ideo magis exemplificat in artiſicialibus q;ĩ
naturalibus. Nec ille. C Picenduʒ ad ꝛn ſicut dicit hic
Toc. B.ꝙ philoſopus loquitur hic de ſubſtantiis ſenſi⸗ bilibus. Unde in elligendum eſt hoc quod hic dicit᷑ de agente naturali quod agit per motum. Mam agens di⸗ uinum quod influit eſſe ſine motu: eſt cauſs non ſolum in ſieri:ſed etiam in eſſe. Mec ille.
—„jmnt isitur dieendum gꝙ dupley ẽ Acd pimum foꝛma.ſ.forma tolꝰ ⁊ foꝛma partis. Forma igitur partis eſt altera pars compoſiti:⁊ non pꝛedicatur de toto in recto ⁊ eſſentialiter. Sed foꝛ⸗
ma totius eſt actnalitas totius: ⁊ eſt quoddam totuʒ co⸗
poſituin ex materia ⁊ foꝛma cõmunivt ſupꝛa dicum eſt ioquendo de foꝛma totius ſubſtantiarum materialium. Ipſum autem quod quid ẽ rei:eſt foꝛma totius. nde non opoꝛtet ꝙ ſit altera pars compoſiti. Et ſic argumen⸗ tum non ſequitur. CAd ꝛmn dicendum ꝙ licet ipſuʒ qð
quid eſt ſit idem realiter cum diffinito:tamẽ differt rea⸗ hter a ſuppoſito cuiuſ eſt cauſa foꝛmalis in ſubſtãtis ma terialibus de quibns eſt ad pꝛopoſitum. NAd zmn dicẽ⸗
dum ꝙ quidditates rerum materialium coꝛꝛuptibilinʒ
licet ſint incoꝛruptibiles per ſe:tamẽ coꝛrumpuntur per
accicdens ad coꝛruptionem.ſ.ſingularum ſuppoſitoꝛuʒ.
Inter canſam ẽt ⁊ effectum non debet eſſe omnimoda
Rmilitudo ydemptitatis aut pꝛopoꝛtio equalitatis: alias
opoꝛteret eõcedere ꝙ cã eſſet effectus ⁊ ꝙ erfectus cau ſaret:⁊ ſice de ſimilib pᷣdicatis:ſed ſufficit ſimilitudo ſiue
ꝓpoꝛtio ĩequalitatis.nde rõ nõ ſequit᷑. ¶C Ibi in pho ⁊ Doc. S. Latet aũt ⁊c̃.
DB ſecundum rnn
ie ſit querere idem de ſe ipſo per queſtionem
Nquid en. am queritur cominuniter quid ẽ
Metha.
homo. Sed q̃rendo ꝗd eſt ho:q̃rit᷑ idẽ ð ſe ipſo. Ergs ꝑ q̃ſtionẽ quid eſt contingit idẽ q̃rere ð ſeipſo. CP ⁊. Per queſtionem quid eſt queritur diffinitio de dit⸗ jiinito. Bed diffimnitio ẽ realr idẽ cũ diffinito: vt ſupius conceſſum eſt:ergo idem vt pꝛius. ¶ Pz0. Si non con uementer quereretur idem de ſe ipſo per queſtioneʒ ꝗd eſt ſequereiur ꝙ in ſubſtantiis ſimplicibus non poſſet foꝛmari queſtio. Sed conſequens eſt falſum. Igitur ac̃. Conſequentia patet:quia ibi idem eſt ſuppoſium ⁊ ꝗd- ditas vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. Falſitas vero conſequentis ſic patet. Nam de qualibet ſubſtantia contenta ſub gene re generaliſſimo pꝛedicauur ſubſtantia in quid de omni⸗ bus contentis ſub ea directe ⁊ per ſe:quia genus pꝛedi⸗ catur in quid de omnibus: vt patet per Moꝛphyrium. Cum ergo ſubſtantie ſimplices cont neantur directe ſub ſubſtantia:ſequitur ꝙ de eis poſſit foꝛmari queſtio quid eſt. N Sed contra eſt philoſophus in textu ibi. Latet au tem maxime quod queritur pꝛopter quid ſimpliciter di ci:ſed non differre quia hoc eſt hoc. Sed opoꝛtet coꝛri⸗ gentes querere ſi autem non ⁊ac.
„
* dicendum ꝙ quando de ai Reſpondeo quo queritur quid eſt vt pu⸗
ta querendo quid eſt homo:poteſt dupliciter intelligi. Uno modo quia aliud eſt quod ſupponitur:⁊ aliud eſt quod queritur: vt ſit ſenſus:quid eſt homoꝛideſt ꝓpter quid. Soꝛtes qui ſupponitur homini:eſt homo⸗ Et ſic
bene per queſtionem quid poteſt queri idem de ſe ipſo non quidem ſᷣm rem ſed ym vocem. Alio modo poteſt intelligi qua idem eſt quod ſupponitur ⁊ idemẽ qnod
queruur.Et iſto modo per queſtionem quid eſt nõ con
tingit ideʒ querere de ſe ipſo. uod ſic ꝓbat᷑ m phm. Mam ſi per queſtionem quid eit quereretur aliquid icẽ
de ſe ip̃oꝛſequeretur ꝙ aliqua queſtio eſſet cõmunis ad aliquid querere ⁊ ad nihil querere. Sed cõſequens eſt
impoſſibile. Igit᷑ ⁊c̃. MPatet ↄſequẽtia: quia neceſſe eſt:
g ꝑ ã̃ſtionem pp qd q̃rat᷑ aliqd de alioꝛ⁊ nõ idem de ſe
ipfo vt ꝓbauum ẽ· Sed q̃ſtio qd coincidit cum q̃ſtione
pp qd. Ergo neceſſe eſt per q̃ſtionem qd qͥrere alud de alio. i ergo ꝓ eandem qͥſtionem ꝗd et q̃rat᷑ idem ð ſe ipſo qð nihil eſt q̃rere vt ẽt ſupꝛa ꝓbatum ẽ: ſcquitur g eadem q̃ſtio erit cõmunis ad q̃rendũ aligd de aliquo ⁊ ad nihil q̃rendum qð fuit ꝓbandũ. ¶Ei phoc pʒ reſpõ ſio ad dubitationẽ quã mouet hic phus:in qj q̃rit vtrum in ſimplicibus termins qñ q̃rit᷑ ꝗd eſt hoc vt qudẽ ho⸗ nio:neceſſe ſit ẽt q̃rere aliud de alo: ⁊ nõ ſit poſſibile qᷓ⸗
rere idem de ſe ipſo. CSed iſtat Voc. S.in lectione 5 adductionem huius dubitationis phyꝛſic dicẽs. Sed vi
detur ꝙ hec dubitatio nõ ſit ad ꝓpoſitum · Nam phus
ocutus fuerat ſuperius de q̃ſtione pꝝ qd eſt · Mon ergo
videtur hic ad pꝛopoſitum de queſtione quid eit. Cyd
poc rdet hic oc. S. dicens: ꝙ q̃ſtio quid a pp qd in idem quodãmodo comcidũt vi dictum eſt · Et ideo due nio qc eſt põt trãſmutari in q̃ſtionem ꝑp quid ẽ. One⸗
ſtio. n· quid ẽ querit de qdditate: p quam id de quo q̃ri tur qd eſt pꝛedicatur dẽ quolibet ſuoꝝ ſuppoſitoꝝ ⁊ cõ⸗
nenit partibus. Mꝛopter hoc eniz Fottes eſt homo:q connenit ei iq qð reipondetur ad queſtionem factã:qd
eſt homo. Idem ergo eſt querere quid eſt homoꝛ⸗ q̃re
re ꝓpter quid eſt homo · Mec ile foꝛmaliter. ¶ Lonſi⸗
derandum eſt aũt ꝙ ex pᷣdictis pbᷣus infert vnũ correla⸗
rium.vʒ.ꝙ ex quo in omnibus queſtionbꝰ q̃rit aligd
de alio ſcut de materia cauſa q̃ eſt foꝛmalis ⁊ cauſa foꝛ⸗
me que eſt in materia vt finis ⁊ agens:manifeſtum ẽgp in ſubſtantiis ſimplicibus que nõ unt comn poſite ex m
teria ⁊ foꝛma non eſt aliqua queſtio · Vuod ſie pʒ. Mam
in omni q̃ſtione vt dictum eſt opʒ aliquid eſſe notum? aliquid queri quod ignoꝛatur· Sed ſubſtãtie ſimplices vel tote cognoſcunturvel tote ignoꝛantur: v infra.y· hn ius dicetur. Ergo in eis non eſt queſtio · TCEr quo ſeg⸗ tur vlteriꝰꝙ pp pdicta de ſubſtantiis ſimplicib? ñ põt es
doctrina:ſieu ẽ in fubitãtiis ſenſibilibꝰ. Vuiꝰ rõ eQu doctrina eſt generatio ſciẽtie. Sciẽtia aũt kit in
in usn ſu. kki ſönn
min h uſn 6 ſich eh ſij ih Huun ſhr ſ piſ

Lec.z,
Queſtio
hoe ꝙ ſcimus pn qd ⁊ ẽt ſilogiſmi demoſtratini facien
tis ſcre medinm eit pp gd. Ergo de eis nõ eſt doctrina
Mec Doc.. Bed inſtabar diſcipulus dupliciter. Maʒ
n q̃ſtione an eſt:nõ eit aligd notum ⁊ aligd ignoꝛatum:
rum ſit q̃ſtio p ⁊ ſimpler. Ergo inſufficienter dictuʒ eſt in omn q̃ſtione eſt aliquid notum ⁊ aligd ignoꝛatum qð querit. CP.ꝛ0. i de ſubſtãtiis ſimplicibus nõ ſit doctrina neqʒ ſciẽtia: ſequit᷑ ꝙ hec metha.que tamẽ tra⸗
etat pᷣncipaliter de eis nõ ſit ſcientia. Sed ↄjequens eſtð
phm in po huins: vi ibidem diſputatum eſt. Igitur ⁊̃. Dicẽdum pꝰ negando aßs. Nnia in q̃ſtione an eſt opoꝛ⸗ tet eẽ notum quid nomins: vt expꝛeſſe dicit roc. g. in ppoſterioꝝ. Mullus. n.q̃reret an aliqd ſt in reꝝ nãꝛni⸗ ñ ſciret quid ꝑ nomen ſigniſicat. Et ſiein q̃ſtione an ẽ ali quid eſt notum:⁊ aliꝗd ignoꝛatum. Vel põt dici ꝙ phi⸗ loſopns loquitur de q̃ſtionibus complexis. Qneſſio aũt an eſt: eſt queſtio incomplexa.nde nihil ad ꝓpoſitum Pꝛima tamen ſolutio meiior eſ. Dicẽdum 20.ꝙ du⸗
plex eit ſcientia vʒ.ſcientia qꝛ eſt que habet a poſterioꝛi
de aliquo.vʒ. per effectus.Iliaẽ ſcientia pꝑ qd ⁊ a prio
ri. Pbns aũt hic nõ vult dicere ꝙ nõ habeamus de ſub
ſtantiis ſimplicibus aliquam ſciam qꝛẽ:ſed ꝙ nõ habe⸗ mus de eis ſciam ꝑp quid ⁊ a pꝛioꝛi. Ideo vrit᷑ nomine doctrine. Vnde ⁊ ſubiungit ĩ textn g alius ẽ modus qᷓ⸗ ſtionis ralium ſubſtantiaꝝ. In cogitationem.n.taliũ ſub⸗ ſtantiaꝝ vt deducit hic Dc. G.non Puenimus niſi ex ſubſtãtiis ſenſibilibus: quaꝝ ſubſtãtie ſimplices ſunt quo dãmodo cauſe. Et ideo vtimur ſubſtãtiis ſ enſibilibus vt notis: ⁊ ꝑ eas q̃rimus ſubſtãtias ſimplices ſicut phus i ⸗ fra in. Muius ꝑ motum inneſtigat lubſtatias imateria les. Et ideo in doctrinis ⁊ q̃ſtionibus de talibus ſubſtan tiis vtimur effectibus:q̃ſi medio ad ĩueſtigandum ſßas Rmplices quaꝝ quidditates ignoramuſ. Ex quo patet ꝙ ille e ſimplices comparant᷑ ad iſtas in via doctrine R⸗ cut foꝛma ⁊ alie cauſe ad mãʒ. Bicut. n. q̃rimus in ſub⸗
ſtantus mãlibus foꝛmã finem ⁊ agẽtem vt cauſas mate⸗ ne:ita drimns ſbas ſimplices vt cãs ſaꝝ mũlium. Hec
ile foꝛmalr. Ad rimũ igit Pncipale dicendum g q̃ſtio P qu ẽ põt duplr cõ̃ſiderari.inoꝰ x dõ ſimplex diſtictã a qõne ꝑpqd.Et ſic icẽ põt q̃ri ð ſe ipſo:nõgdẽ ia ꝙ idẽ ð;ʒ idẽ ſit ihi notũ ⁊ ignoꝛatũ: ſʒ nolumn ſit de aliquo ꝙ ſit in reꝝ nã: ⁊ ignoꝛatum ſit qd eſt. Aliomõ põt ↄſiderari vt coincidit cuʒ q̃ſtione pp ꝗd eſt.Et ſic idem nõ põt q̃eri ð ſe ipſo: Sed dum ſic q̃ritur opʒ q̃ſtionem ceꝛrigere vt dicit hic phus modo expoſi⸗ to. CEt ꝑ hocpʒ riſio ad.⁊m.Ad 3. dicẽdum ꝙ ꝗd põt accipi duptr. Qnomõ cõiter pꝛo di pᷣdicato ĩ qd. Pt iſtomõ põt foꝛmari q̃tio ꝗd ẽ de ſubſtantiis ſeparatis. Dieimus.n.cõiter gc eſt angelus. Et reſpõdemuſ Peſt ſa incoꝛpoꝛea. Alioimnõ accipit᷑ qd eit ꝓ diffinitionẽ qd ditatiua rei. Et iſtomõ ð ſubſtãtiis ſimplicibꝰnõ ẽ q̃ſtio
. qd eſt neqʒ ꝑꝑ quid vt expofitum eſt.
CIbiin philoſopho ⁊ doc. S. Quoniam uero ex ali⸗ quo componitur. ſie ꝓcedit. Midet᷑ ꝙœ
graliter nõ differat realt vel nõ dicat aliquaʒ Kealitetem diſtinctam a ſuis ꝑtibus. Mam vi
illa realitãs ſeu entitas totins eẽt ſba: vel accidẽs. ðᷓ 2m
qꝛ ſie nõ ĩcluderet᷑ in ĩtellectu totius Walis. Si vo pmn:
vel eẽt materia vel foꝛmavel totũ com poſitum. Mõ zm
q ſic vnum cõpoſituʒ eẽt duo compoſita. Si vo pmn ant ⁊nꝛſequitꝙ totum cõpoſitum nõ iclndat aiquã realita⸗ temPter ptes:cum mã ⁊ foꝛma ſint partes compoſiti. CP·⁊0. Si ſic:ſequeretur ꝙ illa ʒ. entitas ſeu realitas
Poneret in diffinitione totius. Sed manifeſtum ẽ ꝙ nðõ
pomt᷑ ſÿʒ ſolum ponit᷑ genus qð ſumit ab vna ꝑte cõpo⸗
ñti.ſ.a mãꝛ⁊ differẽtia q̃ ſumit᷑ ab altera ꝑte eius.ſ.a foꝛ
ma. Ergo cc̃. CP30. Si fic: aut illa entitas ſine reali⸗ s Pcederet vnionem foꝛme ꝑtis in mã:aut ſ equeretur Non pn qꝛ foꝛma partis vnit materie nude. Viec ẽt ⁊in
totum cõpoſitum ĩte⸗
Vigeſmaſeptima
illud qð aduenit materie iam ifoꝛmate:aduenit enti
actu: ⁊ ſic eſt accidẽs:qð ẽiconueniens. git ⁊c̃.¶ Sed cõtra eſt phius in textu.ibi. Qnoniam vd ex aliquo com poſitum ſic vt vnum ſit omne. Sillaba aũt nõẽ elemẽta nec idem.b.⁊a. Mec caro ignis ⁊ terra. Diſſolutis. n. hus hec adem adhuc nõ ſunt vt caro ⁊ ſillaba. E lemẽta vo lunt· vt ignis ⁊ terra:eit igit᷑ aligd ſillaba non ſolum elementa ⁊c̃. 3, Reſpo n dco dicẽdũg ptes tonꝰ cõpoſiti iegralis pñt dupir ↄſiderari Vno ſeoꝛſũ ſine diuiim.Et ſic mamnfeſtũ ꝙ totũ ite⸗ grale differat realiter a fins ptibꝰſ diiſiʒ ſumptis:qꝛ ĩ⸗ cludit aliquid realiter qð non includit pars. Sicut do⸗ Mns includit fundamentũ quod nõ i neludit ipſe paries. Vnde domus differt realiter a pariete. Aliomodo poſ. ſunt ↄſiderari ᷣm g ſunt ſimul ſumpte. Et ſic verſoꝛs dicitin p phyr: ꝙ totum integrale non differt realiter ab oĩbus partibus integralibus ſimul in mptis. C Sed hoc eit contra phum in pᷣſenti. Mbi pꝛobat gꝙ totum ite⸗ grale differt realiter ab oibus partibus ẽ ſůnul ſumptis tali rõne. Mam toto cOꝛ?npto:adhue remanere pñt etiã omnnes ptes integrales:licet nõ ſub foꝛma totius. Sicut crupio mixto: poſſunt remanere oĩa elementa vt di⸗ cit hic textus. Ergo totum differt realiter a ſuis partib? integralibus ẽt ſimul ſumptis:qꝛ idem realiter non põt coꝛrumpi ⁊ remanere in eſſe ſimul ⁊ ſemel. CAd hoc idem ꝓbandum põt adduci talis ratio. Mam quãdo ali quid includit aligd realiter ⁊ intrinſece ⁊ actu qð alterũ non includit inquãtum huiuſmodi illa diſtinguũtur rea⸗ liter ſicut illa quoꝛum vnum ſe habet ex additione ad al terum. Secd totum includit aliquid reale regliter.ſ.foꝛ⸗ mam totius quam non includunt partes integrales in⸗ quantum huinſmodi. Ergo totum ⁊ partes etiaʒ ſimul ſumpte diſtinguuntur realiter. ¶Conſiderandum eſt au tein pꝛimo ꝙ philoſophus in hoc paſſu innnit qnãdam dlſtinctionem compoſitionis alicuius ex multis: vt dicit hic Poc. S. Mam quandoqʒ ex multis fit compoſitio: 1à ꝙ totum compoſitum ex muitis eſt vnum quoddam ſicni domus componitur eꝝ ſu is parubus ⁊ muxtum ex elementis. Quandoqʒ vero ex muſtis ſit cõpoſitio:itaqʒ tolum compoſitum non eſt vnnm ſimpliciter:led ſoluʒ yᷣm quid:ſicut patet in cumulo ⁊ acernò lapidum: quia partes eius ſunt in acin cum non ſint continue. Unde ta⸗ le totum comnpoſitum ſunpliciter eſt multa: ſed ſolum ßᷣm quid eſt vnum pꝛout illa multa aſſociantur ſibi in lo co. Muius autem diuerſitatis ratio eſt. Muia compoſi⸗ tio quandoqʒ ſoꝛtitur ſpeciem ab aliquo vno quod ẽ vel foꝛma vt pater in coꝛpoꝛe mixto: vel compoſitio vt pa tet in domo: vel oꝛdo vt patet ĩ ſillaba a numero.Et tũc patet ꝙ totum compoſitum ſit vnum ſimpliciter. Ouan doqʒ vero compoſitio ſoꝛtitur ſpeciem ab ipſa multiu/ dine partium collecꝛarum: vt patet in aceruo ⁊ popnlo ⁊ allis huiuſmodi. Et in talibus totum compoſitum nõ eſt vnum ſimpliciter:ſed ſolum vᷣm quid.Iec œc. S. foꝛmaliter in lectione. Sed inſtabat diſcipulus contra concluſionem pꝛobatam. Mam foꝛmatotius omogenei eñt in qualibet parte eus. Muelibet enum pars aque eſt aqua:yt innuit Poc. S.in pꝛima parte. q.ij aro.x. ad ſecundum.vbi ſic ait. Vnplex eit totum noddam eſt omogeneum quod componitur ex ſimibus partibus. Qnoddam vero etherogeneum quod ex diſſimibus partibus componitur. In quolibet autem toto omoge⸗ neo fotum componitur ex partibus foꝛmaʒ totius: ſicut quelibet pas aque eſt aqua. Et talis eſt conſtitutio conti nui er ſuis partibus. In quolibet vero toto etheroge⸗ neo quelibet ars caret foꝛmna totius. Mulla enim pars domus eſt domus.⁊ nulla pars homins ẽ homo.iec ille· Qidetur ergo ꝙ totum omogeneum nihil iuclud at quod non includat quelibet paꝛs eius. Et per conie/⸗ quens non differt realiter a ſuis partibus. Dicendum ꝙ foꝛmam totius eſſe in qualibet parte poteſt mncliigi duplr. Mno g ſit tota ĩ qᷓlibʒ ꝑte vᷣin eẽntã. Et ſic foĩ⸗

eniuſlibet totius eſt in qualibet parte eius. Aliomodo CIneipiunt perutiles atqʒ pꝛeclare qu g ſit totaliter in qualibet parte eins. Et hoc põt intellig Pominici f—— n. ſnee modo Pä totaliter ⁊ actualiter·— Arito⸗ ſt oꝛina alicuius totins:nõ eſt in qualibet parte eins. Alio Dueſtio pᷣma. de mů gnn nl 3 modo S ſit ibi totaliter in ꝓxima potentiã põt E. P d nã due eſt bn male reꝝ ſeũbiliũ. i ci in actum per vnicum actum alicuius dinidentis iiu. 3 ſme totius eſt.— pte ℳ Eterm nata Inde eſt:ꝙ tale totuni pꝛe icatur de qualibet parte ei 1 1 w Ei ſic non eſt in toto neeneo Uleläramen in pꝛedi enenneoipn cto argumẽto eſt duplex ſenſus. Mam ille genitiuus to⸗ ae ogrcam ↄſid eratien ↄſce un tius:põt conſtrui vel cum illa dictione foꝛm̃a vel cum il randnʒ reſtat m hunſude la dictione omogenei. Si conſtruatur cum foꝛma: tun⸗ V ijs que ad ſbam eaꝝ ant h eit ſenſus ꝙ foꝛma totius ᷣm ꝙ diſtinguitur conirã foꝛ⸗ m methaphyſicã her⸗ m mam partis eſt in qualibet parte totiꝰ dmogenei. Si ve tionẽ Duegdem e o ro conſtruatur cum omogenei iunc eſt ſenſus ꝙ foꝛma eytbipartit. ¶ Mnmo 3 6zi compoſiti: quod quidem compoſuum eſt omogeneum ſiderãdũ eſt ð pᷣncipiis reꝝ ſenſibliũ. ¶Scðoð zn totum:eſt in qualibet porte eius. Et hic ſenſus eit ad x ne ſeu vnitate eoꝛũdem. CLirca pᷣmũ tripler occurrit imt poſitum dicti Doc. S.adducii in pꝛima parte vbi ſupꝛà ↄſideratio. C runa eſt de materia: que eſt önm. můle drs EConſiderandum. 2o. ꝙ philoſophns cirea fünen bu rex ſenſibilium. C cda erit de fonnaq̃ eſt pᷣnn jœma ins libri mouet vnam dubitationeimn. vʒ. Litrum quod je eax. CTertia ẽrit de hiis que ↄſideranda ſunt circa n qnid eſtſt elemenum.Etarguitꝙ ſi. am omneqð xũd; ¶reaßmũ qrãm ſeptẽ. TNꝛimo vrrũ os nt eit in iſtis inkerioꝛibus aut eſt eiementum aut eit ex bijs ſe ſenſbiles icludant mãm. C Scðo vtrũ materia reꝝ un elememis. Lum auteʒ quod ad eſt non ſit eoꝛpus mixtũ ſenſibiliumn ſit ſeparabilis ym eſſe a foœꝛma. ¶ Tenio un cuipꝛopꝛinm eſt eſeexelenientis· Ergoeſtelenenz n ſalts it ieparabilis ab eo ᷣm rõnem ⁊ jntejieciũ. un Fdborrewhonde breuiter phus: ꝑ ipſum qð quidẽ C Quartovtrũ mã ſit um generatiõis manẽs ideʒ ſub inn nõ eit elemẽtum. Duia elemẽt ꝑtinetad càmmãlem; vtrod terminoꝝtrãſinutatisis. N ninto vtrũ in mo⸗ nu Nam elemẽtum dicit ulnd in q aligd diniit inexi n alterationis maneat icem um emt ſub vtroqʒ ter⸗ Iu ecioʒ. ſens ſicutinmãmtin· ſehuine hahumn eſ. ut mino· ¶ Sexio vtrũ ad materi ſubiect generationi ſe⸗ iün goimqð quide ſit pᷣnin fonnale eſſendi nõpõt diet quant iie mutatiões ⁊ nõ ecõnerſo·& Beptimo vtrũ ii elemẽtumn: ꝓpꝛie accipiendo elemẽti· Id hoeaũt ð di materia dicat aliquã entitatem diſtinciã realr a foꝛma ti citur ꝙ omne qð eit in iſtis inferioꝛibus aut eſt elemẽt CSequitur in Poc. S. ⁊ philoſopho · ibi gr jictis b aut ex elemẽtis:intelligendũ eſt de ſubſtantiis mõlibus vtiqʒ ⁊c̃.⁊ eſt Tectio· pꝛima. mi compoſitis nõ aũt de pᷣncipiis foꝛmalibus. Unde aligd ſic ꝓcedit· idenn uin neeheedenee Primun 6 tertur ꝙ cum ip̃m qð q eſt ſi pnn intrinſecus: ꝙ nõ„— les icucãt mnateriã. Nam aia rõnalis eſt ſha canſa efficiens neqʒ; finalis· Cuin et no ſu elemẽtũnon ẽ ſenſibilis. Tum p. qꝛ ipſa eſt mobilisẽtpſe cauſa mãiis · Cuni ergo jnpꝛa ꝓbaum ſiꝙ eſt pnn ⁊ cã oſt ſeparationem dipe⸗p e uhn reinquit ꝙ it cð ſue pnforlnaleeſentrebus, ſanm rp̃ique deſcendit ad inferos. Tum 2o quiaipſa Ad imum dicẽdum ꝙ illa entitas ẽ foꝛ/ ſeſt per ſe ſcibilis:cum de es habeatur ſcientia in iibꝛis ð 1 ec.i inse foꝛnma partis. j anima. Scientia eniin oꝛtum habet a ſenſu: pꝛimo poſte Cd 2m. rfidet Antonius Andree dicẽs: ꝙ tota dilfini riorum. Sed conſtat ꝙ anima rationalis non includit iu no ðaligd aliud a jnis ptibus. Gʒ iſta riili eſt in rõna⸗ materiam:cum ſit foꝛma partis. Omne enim quod iclu 1 bilis: vi ſupꝛa dictũ eſt. Ania partes dufinitiõis nõ ſigni dit materiam: eſt totum compoſituʒ Igitur non omnes u ficant ꝑtes diffiniti. Alias nõ pdicarent᷑ in recto⁊ eſſen/ ſubſtãtie ſenſibiles ĩcludunt matenã. Tꝛ⸗ Cuicũc; ſ tialiter de diffinito· Sed qᷓlbet eax ſignilicat totũ diffini competit motus per ſereidem comp o aubſ itl tum. Cinde illa reſponſio falſum pᷣupponit· Similiter ts. Mihil enim monetur niſi coꝛpus: vt pꝛobatur. ſ. Lecn. ſut æxilla ſolutuðe fequit ꝙ homo a rõnꝛie differitrealter phyſicoꝛum. Oinne autem coꝛpus ẽ fenſiblle. Ged ſub/ üe Siniliter bomo ⁊ aiãl. Iylnde aliter riidet Antonellus ſtantiis immatertalibus competit motus localis per ſe: un Archiepiſcopus in penultimnaqſtione huius ubꝛi dices tam continuns qᷓ diſconnnunsevt ꝓbat Voc ot wint ꝙ illa foꝛma totius non eſtt m eſſentiale diffinti: qð ſo maparte..yʒ · ar. ⁊·⁊·ʒo· Ergo ſubſtantie eparate ſůt im jun habet poni indiffinioneſed ſe habet tanq;effecns ſenſibiles. Et tamen non componnntur ex materia ⁊ fo ideo nõ ponit᷑ ĩ diffinitiõe. Bedhec folutio nõ eſt minꝰ ma.inde vocantur ſubſtantie in materiales⁊ philoſo o ium in rationabilis c; pꝛedicta. Mã omne puncipium diffinn pho in. 1..buins Ergo icẽvt ſupꝛa. p3.Lur o. 110 ityn ihaneeſenttale an acciditie. õſtataltqꝙ formatotꝰ t ſpecies igueßmnhioipnnn eit coꝛpus ſeni⸗ Su — principium accidentale. Alias ſine foꝛma totins bile. Ergo lur eſt ſubſtãtia ſenſibilis· Sed conſtat ꝙ lur ü eiolume ſe Ergo eſt pꝛineipium eſſentiale:mo noncompomtunq& materia: cum ſit qualitas actiu con⸗ l qur umneteſſenintut ſepius philolophus dicit. Hicen ſequens formam ſolis vel alicuins allerins coꝛpoꝛis lu⸗ jn um eſt ergo g foꝛma totius ponttur in diffnitione to⸗ cidirſi quid tale fuerit: vt dicit Voc. S. in pꝛima pãſte· ih tius: vt cum dicitur ꝙ homo eſt animal rationale:poni q.õy. ar·3· Alias lux eſſet ſubſtantia compoſita. Jgitur in x i foꝛma totins cilicet huinanitas implucite tamẽ. 4 cẽtera. Cꝙ; 4. Jpſius coloꝛis ẽ interſecaria refleeti· ui S eſt animarationale nb homo aut ens ba ¶ Sed illa que reflectumur tunt coꝛpoꝛa. Ergo coloꝛ eſt 6 Cdʒi dicendum er vnone cowue ſenſibile. Bed coloꝛ non incjndit materiam? i ſonn maleria:reſultat foꝛma torus non ꝙ um ſit quedam qualitas: v dicit philoſophus inhre⸗ üt — ſoꝛmaperits inciudens materia? ſlle: vt patet ad ſenſum. Et iainen non ineludit ma⸗ bt ormna parts· Erſic nd acnenit enui teriameyt vult Commentatoꝛ in libꝛo de ſubſtantia oꝛ⸗ tu 2 2 dꝛmam. inde argn. falſum ſuppont his· Qnia illud quod icudit materiam eſt coꝛꝛuptibile. xc.6.a un aũt ſe hẽat foꝛma totius Dicit enim philoſophus o. huius ꝙ materia eit ilud; ꝙꝙm.n. tn eadue P.B der ratum eſt. q·19.ar.⁊. per quo aliquid poteſt eſſe ⁊ non eſſe. Ceium autem eſt in/ ſu . g— n veſu xbicui eſt laus coꝛꝛuptibile: vt ꝓbatur pꝛimo de celo ⁊ mundo nec?n i eh cu 4.4 t ſic exterminatur ſnia ſe⸗ terabile vrꝓbat ibidẽ rõne ⁊ tribus ſignis. Ergon o²8 ih, ptimi lbꝛi meꝛ dpbice ſe ſenñbiles icludũt materiã. N Sed ↄtraẽ— 8

Queſtio
bulus libꝛi dicks. Ex dictis vtiqʒ filogiʒare opoꝛtet ac.
Et poſtea ſubiũgit. Bubſtãtie qt ſenſibiles oẽs inãʒ hñt.
og dicendũ:ꝙ oẽs ſbe ſenſibiles in⸗ Reñ podeo cludũt mãm ₰ð pꝓbat doc.. tali rõne.ibi. Peide cum dicit. Sed ⁊ be fenſñbiles ⁊c. Mam gẽs ſbe ſenſibiles ſunt in motu. Sed motus nõ eſt
6*E. ſine md:cum nibil moueatniſi coꝛpꝰ.ʒo. ⁊.&. phyſicdꝝ
Ergo oẽs ſubſtãtie ſenſibiles icludut mãʒ; Hec ule.d idem põt ſic argui. Ois ſa creata ꝑ ſe ſubſiſtens: vel eſt foꝛma vel eſt qd compoſitum ex mã ⁊ foꝛma:qꝛ mã nð habet eẽ ꝑ ſe:cum ſit in pura potẽtia: ᷣm phm.y. 8o. ↄ· huius. Bed nulla ſubſtãtia ſenfibilis ſiue mãiiseẽ foꝛ maꝑ ſe ſubſiſtẽs: qꝛ ſic ſubſtãtia mãlis eẽt immaterialis ⁊pa ſenſibilis eẽt itelligibilis: qð abſurdũ eſt. it᷑ ⁊c̃. CSed ↄtra maioꝛẽ pᷣme rõnis ĩſtabat ſic diſcipuiꝰ. Mã celum empirenm ſᷣm ſui naturẽ eſt ſubſtãtia fenſibilis:
Et tamẽ nõ eſt in motu: ſed eſt penitus ĩmobile: vt dicit
Doc. S. in pᷣms pte.q.ũ6ar.ʒ. Ergo falſum eſt dicere ꝙ ẽs ſubſtãtie jenſibiies ſunt in motu. C Bed dicebat Adam rñdens:ꝙ celum empireũ lʒ nõ moueat᷑ motu lo cali: muer᷑ ti motu aliquo aiteratiõis qʒ ĩfluit aligd ince lum pꝛimũ mobile: vt Doc. S. ↄcedit in pꝛima pre vbi imediate ſupꝛa. Ideo arg'n.nullum. C Sed ↄtra hoc re plicabat idem diſcipulus. Naʒ motus localis ẽ pꝛimus oium motuũ vm phm.ðꝰ.phyſicoꝝ. Sed remoto p̃oꝛi remouet᷑ poſteriꝰ. Ergo ſi celũ empireũ nõ moneat᷑ mo tn locali:nõ mouebit᷑ aliquo motu. C Item: Si altera⸗
ret᷑ eẽt coꝛruptibile:vt ꝓbat phs in pꝛio de ceſo ⁊ mun
do. Igit ⁊c̃. C picendũ pꝰ.ꝙ ſbe ſenſibiles ſune dupli⸗
ci dꝛia. Mam q̃dam ſunt ꝓducte vᷣm ſtatũ pnitis vite: ad
multiplicationẽ.ſ.coꝛpoꝝ generabiliũ ſen ad ↄ eruatiõeʒ elemẽtoꝝ. Et oẽs tales be ſunt ĩ motu:de qbꝰ intelligit᷑
pdicta maioꝛ. Alia ẽ ſubſtãtis ſenſibilis vm̃ ſui nãm:q; ñ eſt ꝓducta ꝑg iſta iferioꝛa pꝛincipaliter: ſʒ ꝓꝑvitã ⁊ glo⸗ riã beatoꝝ ⁊ ſubſtãtiaꝝ ſeparataꝝ: Et talis ſpa ſenſibilis:
nullo mõ ↄſiſtit in motu: ꝑp diuerſitatẽ illaꝝ ſbaꝝ: ð qua
noõ itelligit᷑ maioꝛ pᷣdicta. N Dicendum.⁊0ꝙ nullo mð ↄcedẽdum eſt ꝙ celum empirenm moueat᷑ motn altera
tionis· pp replicas diſcipuli q̃ vexꝝ ↄcludunt yt ĩfra decla rabit᷑· nde eas ↄcedimns. Ped vtx celum empireum influat aliqd in pꝛimũ celum mobile: eſt difficultas ma⸗
gna. Mam DPoc. F. in. ⁊0. fniaꝝ di.⁊. q. vlti.aro.vltimo expꝛeſſe vult ꝙ nullã hẽt ĩfluentiã ſup alia coꝛpoꝛa.bi
ſic ait. Lelum empireum nullã ifluenriã h ſuꝑ alia coꝛ⸗ poꝛa. ð rõnabiliter poni põt. Mõᷓ.n. ponit᷑ aliqð coꝛ⸗
pus bẽre ifiuentiũ ſuꝑ aliud:niſi ꝑ motum. Quia vt in li bꝛo de canſis dẽ ẽt aĩa in hoc ab ĩtelligentia deficit:ꝙœ 5 impꝛimit in res niſi monẽdo eas: ⁊ multo minꝰ coꝛpꝰ.
Mullum.n.coꝛpus mouet niſ motum: vt a philo ophis ꝓbatum eſt. Telum. n. ꝑ motum ſuum caliſat generatio nem ⁊ coꝛruptionẽ ĩ iſtis iferioꝛibꝰ. Unde dieit· ð phy ſicoꝝ: ꝙ motus eins eſt ſicnt vita in exiſtentibꝰ omnibꝰ. Vnde dicit Rabi Moyſes ꝙ celum ẽ in umuerſo ſicut coꝛ in aiali:cnius motus ſi ad hoꝛã geſceret: coꝛpis vita
Rmirer. Unde cum celum empirenin ponat᷑ immobile:
nõ põt rõnabiliter poni influẽtiam ſup coꝛpoꝛa hẽre. Lð
ſtat. n. ꝙ nõ habet ĩfluẽtiam ſine motu ad modum erean
tis. Mec iñ negari põt qn deus potentiam influendi ſine motn ei ↄferre potuiſſet. Jed qꝛ nec hoc anctoꝛitate con
firmat᷑:neqʒ rne:ideo poſitio eoxq dicunt celum em⸗ pirenin ifluentiam hẽre ſup alia coꝛpoꝛa eadem ſacilita⸗
te cõtẽnit qua tenet᷑: ⁊ p̃eipue cum in talibus nõ q̃ratur qd deus facere poſſit: ſed qd nature rei cõgruit. vt dicit Angu.ꝛ0.ſuꝑ geñ. Mec ille foꝛmaliter. C Ped ↄtrariuʒ
videt᷑ velle in pꝛima ꝑte.q.&6 · aro.z. ad.⁊m.vbi ſic ait. Satis ꝓbabile eſt ꝙ celum empireum ßᷣin quoſdã enʒ
ſir oꝛdinatum ad ſtatum gloꝛie:nõ hẽat influentiam ĩin⸗ ferioꝛa coꝛpoꝛa:que ſunt ſub alio oꝛdine: vtputa oꝛdina
ta ad naturalem reꝝ curſuʒ. Mꝛobabilins tamẽ videtur dictdum g ſicut ſuppꝛemi angeli g aſiſtunt habẽt infin⸗
entiam ſup medios ⁊ vltimos ꝗ m̃ittunt᷑ qᷓ;uis ipñ non
mitant᷑ vᷣin Diony.ita celum empireum habet infinen
Pima
tiam ſuper coꝛpoꝛa que monent᷑:licet ip̃m nõ moneat.
Etpp hoc pũt dici ꝙ intiuit in pꝛimnni celumn qð mo⸗ net᷑. Mec ille foꝛmaliter. icendum ergo ꝙ ceium em⸗
pireum aliqnid inflnere in alia coꝛpoꝛa põt intelligi du⸗
pliciter. Unomodo ꝙ inflnat in ea aliquid trãſiens: ⁊ ad nehlens els per moluʒ. Et ſic non inflnit. Alio modo ꝙ infiuat in ea aliquid firum ⁊ ſtabile. Et iſto modo bene infiuit in ea: vt innuit Doc. B.in pꝛima parte vbi ſupꝛa ſubinngens g celum empireum influit in pꝛimum celũ quod mouet᷑ nõ aliqud tranſiens ſed aliquid fixum ⁊ ſtabile: puta vnrtutem continendi ⁊ cauſandi vel aliqnid huiuſmodi ad dignitatem pertin nens. idec ille. Vel aliter dicendum ⁊ melius ne per cõ coꝛdantias diſcipuloꝛum humanitas ⁊ veritas magiſtri vʒ. Doc. S.obumbꝛetur aut ſuppeditet᷑ ꝙ illud quod dicit in.⁊ſententiaꝝ per tempus ante doctoꝛatum ſunʒ pꝛobabiliter ſuſtinuit. Sed poſtea diligentius conſide⸗ rans. vilum eſt ei dicendum foꝛe ſicutdicit in pꝛima par te. Et ꝙ hoc ſit verum: patet per eum in quolibetis quo libeto.ð.q.vltuna.arꝰ.vnico vbi ſic ait. Zliqui poſue⸗ runt celum empireuʒ non habere inflentiam in reliqua coꝛpꝛa: qꝛ non eſt inſtitutum ad effectus naturales:fed ad hoe ꝙ ſit locus beatoꝛum.Et hoc quidem aliq mihi magis viſum eſt. Ged diligentius conſiderans conſide raui magis dicendũ ꝙ infiuat in coꝛpoꝛa ĩferioꝛa. Muia totum vniuerſum eſt vnum vnitate oꝛdinis: vt patet per philoſophuʒ.iio.metha. Hec aũt vnitas aitenditur ᷣm P duodam oꝛdine reguntur coꝛpoꝛalia per ſpiritualia: Inferioꝛa coꝛpoꝛa per ſuperioꝛa: vt Augu dicit.ʒꝰ. de trinitate. Mnde ſi celum empireum non influeret in coꝛ⸗ poꝛn inferioꝛa non contineretur ſub vnitate vniuerſi: qð eſt inconueniens. Uidetur aũt pꝛopꝛius effectus eins eẽ perpetuitas ⁊ permanſio in coꝛpoꝛibus iferioꝛibus.Mã m phm 1ꝛo.metha. in celo ſunt puncipaliter duo mot? quo?um vnus eſt ab oꝛente in occidentem:qui vocatur diurhus ⁊ eſt ſuper polos equinoctiales. Et qꝛ iſte motꝰ eſt vnifoꝛmis:cauſat perpemitatem in iſtis inferioꝛbus
quo mouetur ſol ⁊ alij planete:qui eit ſuper polos 30
aduemens per motũ
1 ectio. 3.
mobilibus. Alius añt eſt motus ab occidente in oꝛientẽ
diacos: per quẽ planete accedunt ⁊ recedũt a nobis. ñ
iſte motus pꝛopꝛie cauſat ditferentiam gene rationis: ⁊
ceteroꝛum motuum in iſtis inferioꝛibus. Et ſic continua
tur generatio ⁊ coꝛꝛuptio in iſtis unferioꝛibus quouſqʒ dens voluerit: Aue quidem qustum ad continuitatem cauſat a pꝛimo motu:quãtum autem ad contrarietatem a.0. Ficut autem vnifoꝛmitas motus ß̃cedit difoꝛmi⸗
tate m: ita ẽt vnitas quietis pꝛecedit vntatem motus:qꝛ
moueri eſt alter ſe habere nunc q; pꝛinſ.Et ſic quies ha bet puram vnitatem. Unifoꝛmitas autem motus habet vnitatem cum dmuerſitate. Et ideo pꝛimũ ceium.ſ.empi reum ſingulariter per ſuam quietem influit. Scðm añt celum quod dicitur aquenm: infiuit per ſuum motum vnifoꝛmẽ. Tertiũ autem celum.ſ.ſydereum mfluit per
ſuum motum diffoꝛmẽ. Joc autem eſt pꝛopꝛinum huic
coꝛpoꝛi quod influit ſine motu:inquãtum eſt ſuppꝛemũ atingens quodãmodo oꝛdinem ſpiritualium ſubſtãtia⸗ rum pꝛont Vony. dicit.⁊ocao. de di. nominibus ꝙ di⸗ uina ſapientia cõmungit pꝛineipia ſecundoꝛum finibus pꝛi
moꝛum.ildec ille.ct ſubiũgit ĩ ſolutiòe pꝛimi argumẽ
ti ꝙ celum empireũ magis influit in celum aqu eum:q́; iniferioꝛs coꝛpora: inquãtũ.ſ.celumn aqueum pins reci⸗ pit de influentia celi empirei:vi vnfoꝛmitas motus eiꝰ
oſtendit. Unde ⁊ magis conuemt cum celo empired
ratione ſue vnifoꝛmitatis:q; celum ſyderenm. Nec ille. CSed inſtabat diſcipulus pꝛobando ꝙ cejum empi⸗ reum ifluat etiam per motum. Mam illa que ſunt eiuſ⸗
dem nature:hñt imiles opationes. Ped celuʒ empireũ eſt ens nãle ſicnt ⁊ alia coꝛpoꝛa celeſtia. Ergo pari rõne debent moneri ⁊ p cõſequens infiuere per motum ſicut ⁊ alia. C Picẽdũ ꝙ aligd dẽ ens nature dupliciter vt di
cit Doc. S. in.⁊0 ſentẽtiarũ di.⁊0. q. vit. arꝰ.ao. ad. 4 n
Anomodoꝓut ens nãe diſtinguit ð ens in aia. Etſi dã

ens nẽle omne illud qð hʒ eſſe fxuʒ in n. Et iſtoꝰ celu empireũ ⁊ ẽt angeli dñr entia nãlia. Alio⸗ dicit᷑ ens na⸗ turale vᷣm ꝙ ens nãe diuidit᷑ ↄtra ens diuinũ qð abſtra/ pit a mã ⁊ à motu. Et ſic dicit᷑ nãle ſolum id qð mouet
⁊ qð eſt oꝛdinatũ ad gnãtionẽ ⁊ coꝛruptionẽ in iſtis infe
rioꝛibus · Et hoc modo celũ empirenʒ nõ eſt ens nãle ſʒ dininũ qð oꝛdinat᷑ ad gloꝛiã beatoꝝ · hec ille foꝛmaliter: CP 20. nſtabar diſcipulus ad ideʒ. Mam mã eſt pᷣnn
rex nãliuʒ que ſubijciunt moti ⁊ tranſimutationi: vt pʒ
de. Le.z.
in oibꝰ per ſe gnãbilibus coꝛruptibilibus. Ilia eſt que
ſalem.Et talis eſt in coꝛ
ßᷣo et.⁊v.pßyt. Jed ĩ celo empireo eſt materia. Ergo in flun per motũ ſicut et cetera coꝛpoꝛa nãlid. ¶D icendũ
ꝙ triplex eſt mã. Auedã eſt que ſubijcit qjntitati motui et pꝛuationi ad foꝛmã ſubſtãtialẽ. Et talis mã reperitur
ſubijcit qntitati et motui locali:nõ tñj pᷣuationi ad foꝛmã
tis. Alia eſt materia que eſt ſubiecta qntiiati: nõ tñ alicui
motui nec pᷣuationi ad foꝛmã ſbalem. xt talis mã reꝑit in celo empireo.lhec aũt mã nõ eſt pᷣnn reꝝx naturaliũ:
ſed illa que ſe extendit ad pꝛimã ⁊ ſcham acceptiões ma
—
terie pᷣaſignatas: vt pʒ. ¶Lõſiderandũ eit autẽ pᷣ phus
—
anteq; pᷣcedat ad pᷣdictã ↄcluſionẽ aliqua reſumit que ſn⸗ periꝰ dicta ſunt. vz g in hac ſcĩa querũtur pᷣncipalt canſe
Lectio ·z ·
et pᷣnn et elemẽta ſpãx. Cum. n. hec ſcia ↄſideret ens cõe
ſicut ꝓpꝛiũ ſßm qð quidẽ dundit per ſbam ⁊ nouẽ gnã
accidẽtiuʒ.accidẽtiuʒ vᷣo cognitio ex ſba dependeat: vt in
7o hniꝰ ꝓbatũ eſt:relinquit᷑ ꝙ Pᷣncipalis intentio huins
ſcie ſit circa ſbas. Et qʒ ſcire vnũqðqʒ nõ cõtingit niſico⸗ gnitis pᷣncipijs et cauſis eiꝰ:ſequit᷑ ꝙ ad hanc ſciaʒ ꝑtinet inquirere pᷣn cauſas et elemẽta ſbaꝝ pᷣncipalr. Vue qlit
differãt: dictũ eſt.y.huiꝰ. Peinde reſnmit modos qb?
ſpᷣa accipit᷑. Continuatẽt ſe ad pᷣcedentia dicens qd deter minatuʒ ſit: et qd reſtat determinaudum: vt pʒ in textu. ¶onñderandũ eſt 20 pꝛo maioꝛi declaratione ↄcluſio⸗ nis ꝙ ſba põt dici ſenſibilis dupir. Vno actine.ſ.illa q̃ aptã nata eſt ſentire. Et ſic ſolũ aial eſt ſpa ſenſibilis. Pʒ ſic non accipit hic in ꝓpoſito. Ilioꝰ paſſine.ſ.pꝛo ea que apta nata eit ſentiri: vel per ſe vel per accñs. Et hoc mõ põt dupir ↄſiderari. Mnoꝰ cõiter vt.ſ.diuidit ſa ĩmãʒ foꝛmã et totũ ↄpoſitũ:ſicut patuit.yꝰet.7o. huius. Etſic
nõ quelibet ba ſenſibilis includit mãm. Alioꝰ ſba accipi
tur ꝓpꝛie.ſ.pꝛo ſba cõpoſita: que per ſe ſubſiſtit in reruʒ nã ſubſiſtẽtia ↄpleta. Et ſic oĩs ſba ſenſibilis icludit mãʒ· He qua loquit᷑ phus hic in e 6. 1 ergo dõm ꝙ aiĩa rõnalis põt Ad pimum dupir ↄſiderari. Anoꝰ vt eſt vnita coꝛpoꝛi.Et ſic nõ eſt mobilis aut ſenſibilis per ſe tanq; ſᷣm motus:ſed per alteꝝ. Oð ſufficit ad hoc ꝙ de
ea habeat᷑ ſcia per ſe. õ. n. opʒ ꝙ illud de quo habet
per ſe ſca: ꝙ cadat per ſe et foꝛmãlr ſub ſenſu. Aliocõ⸗ ſiderat᷑ aĩa rõnalis: vt eſt ſeparata a coꝛpoꝛe. Et ſic nõ eſt
—
a ſenſibilis ꝓpꝛie dicta. Et qñ dicebat ꝙmouet᷑ mo⸗
tn locali. Dicendũ ꝙ duplex eſt motus localis: vt di cit Doc. S. in pᷣma parte.q.yʒ. ar.pᷣo. Muidaʒ. n.eſt qui
ſit de loco ad locũ per cõtactũ dimenſiue qntitatis. Et ta
lis dicit᷑ motus phyſicus qui ſoli coꝛpoꝛi debetur.. phytet nõ aie ſeparate. Alins eſt metꝰ localis qui.ſ. eſt de loco ad locũ per mediũ vel ſine medioper cõtactum
„
virtutis. Et talis motus uenit aĩe ſeparate et alijs ſub⸗ ſtantijs mãm nõ inclndentibus.Et lʒ aĩa ſeparata per ſe
ubſiſtat ſubſiſtentia incõpleta:nõ tñ ſubſiſtentia cõpleta:
Qnia eſt pars humane ſpeciei. Et ſempꝑ retinet nauram
vn bilitatis et cõmẽſurationẽ ad ꝓpꝛiuʒ coꝛpus: per quã indiuiduata remanetpoſt ſepararionẽ modo ſuperiꝰ.yd.
hnius expoſito cum de indiuiduatione/eius ageretur.
CEt per hoc pʒ ſolutio ad ⁊n.qꝛ motus cõpetit equoce
ſubſtantijs ĩmãlibꝰ et iſtis inferioꝛibus: vt declaratum eſt. CAd z döm ſicut dicit Poc. S.in pꝛima parte.q. 67.ar2. ꝙ phus vocat lumen ignem in ꝓpꝛia materia. Sicut.n. igms in materia aerea dicit᷑ fãma:et ĩ materia kerrea dicit᷑ carbo:ſic ignis in ꝓpꝛia mã dicitur lumen.
¶CAd ndðm ſicnt dicit Doc. S.vbi nc ſupꝛa ad vl⸗
¶Ibi in oc. S. Bed ſciendũ eſt.⁊c̃.
poꝛibꝰ celeſtibꝰcircularitermo
Metha.
timũ.ꝙ interſecari et refleeti methaphoꝛice aitribuitur
coloꝛi. Qꝛ.n.motus localis eſt pꝛimus omniũ motuuʒ: vt dr̃.ðo.phyſicoꝝ · ideo vtimur noœĩbꝰ ꝑtinẽtibꝰ ad mo⸗ tum localem in alteratione.ſicut hoc nomẽ diſtantie deri natum eſt a loco ad oĩa Zria: vt pʒ.Io.huiꝰ. ¶d vltun dðm gꝙ celum nõ includit mãm ſubiectã pᷣuationi ad foꝛ mam ſßalem:qꝛ omne tale eſt coꝛruptibile. Sed bij in⸗
cludit mãm ſubiectam foꝛme ſubſtantiali ſine ꝓꝛiuatione
2
alterius foꝛme ſubſtantialis. De quo infra diſputabitur. q.74.ar.poEt de celo empyreo. ar· ⁊.
ſic ꝓcedit᷑. Ni/
ſecundum detur ꝙ mã ſßa rum ſenſibiliũ ſit ſeparabilis a foꝛma ðᷣm eſſe 6 aturaliter loquendo. Mam ilud qð p̃cedit
aliud tempoꝛe eſt ſeparabile ab eo vᷣm eſſe: vt pʒpꝑ phm
accidens tempoꝛe:qꝛ.ſ.ſubſtantia eſt ſeparabilis ab acei dente. Sed materia pꝛecedit foꝛmaʒ tempoꝛe. Quod ſic
pʒ. Mam quicquid eſt pꝛius generatione: eſt pꝛius tpe: t eypꝛeſſe dicit Soc. S.yo. huins. Ec.iʒ.co·z. fi. Bed
materia pꝛecedit foꝛmam generatione: ſicut pᷣnmn eins ⁊ ſubiectũ. Ergo materia pꝛecedit foꝛmaʒ tempoꝛe. Etſic
Lec.14.
Jſupꝛa.yo. huius.q.⁊.1.o.vbi pꝛobat ſubſtantiam p̃cedere Lec..
eſt ſeparabilis ab ea ym eſſe. NPꝛ. Accidens nůliter
poteſt ſeparari a ſuo ſubiecto. Mam accidẽs eſt qð adeſt et abeſt preter ſubiecti coꝛruptioneʒ: vt pʒ per poꝛphyn et phm in topicis. Ergo materia põt ſeparari a fonna. pʒ ↄña. Onia ſicut maieria dependet à foꝛmaꝛita accñs a ſubiecto. QP 30 · Foꝛma ſubſtãtialis ᷣm eẽ eſt ſepabi
lis a materia: vt pʒ de anima rõnali. Ergo et ineria eſt ſepabilis ᷓᷣm eſſe a foꝛma. pʒ ↄña. Quia ſicut materia de pendet a foꝛma:ita ecõuerſo: vt expreſſe dicit phus.ᷓ⸗
puius.cao de cauſis. P4. In opationibus nature in
foꝛmitas tempoꝛe precedit foꝛinationẽ: vt pʒ ad ſeninʒ ·
Ergo et in creatione materie pꝛime infoꝛmitas eius tpe
p̃ceſſit eius foꝛmationeʒ:qꝛ operatio naiure ſequit᷑ opa⸗ tionem pꝛime canſe ſicut ſcða cauſa ſegtur pꝛimã. Ergo idem qd prius. CP F. Ilnd qð remanet altero coꝛ⸗ ruptoꝛeſt ſeparabile ab eo ÿᷣm eſſe. Bed materia rema⸗ net foꝛma coꝛrupta:enm materia remaneat ſub vtroq; terminoꝝ mutatiõis: vt hic dicit phus in hoc. d. Relin⸗ quitur ergo ꝙ materia ſit ſeparabilis ᷓᷣi eſe a foꝛma na turaliter. ¶ Bed ↄtra eſt phus in textu dicens. ecũdũ
rationem ſubſtantiaꝝ. hee ꝗdẽ ſepabiles ſunt. ille vo nõ.
Reſ On cdeo dicendum ꝙ materia fm eſſe P C nõ eſt nꝗᷓliter ſeparabilis a foꝛ ma. Qð ſic ꝓbatur ᷣm phm. Mam qð nõ eſt ens aliqð actu in ſe cõſideratus: ſed eſt ens in potentia lolũ:non eſt naturaliter feparabiie vm eſſe ab eo qð habet eſſe actu.
Secd materia nõ eſt ens aliqð actu vᷣm ſe cõſideratꝭ: ſed
Lecz.
Lec.I.
ſolum in potentia que habet eſſe actu per foꝛmaʒ. Ergo
materia nõ eſt a foꝛina ſeparabilis vᷣm eſſe. Ad ideʒ pot ſic argui. Mam ſicut ſe habet coꝛpus naturale ad diuel⸗ ſas figuras:ita ſe habet materia pᷣma ad diuerſas foĩas. Sed impoſſibile eit eſe aliqð coꝛpus naturale abſqʒ oi figura. Ergo impoſbile eit eſſe materiaʒ abſqʒ oĩ foĩa. Manc rõnes ponit Moc. S.in.⁊v. niaꝝ. di.i⁊.q. I. dr·4· ¶P ꝛv. Quicquid eſt per ſe:vel eſt actus: vel hls act⸗ Fed mã ᷓᷣm ſe ↄſiderata nõ eſt actꝰ cuʒ po et actus cõ⸗ dinidant᷑. Ergo mã ðm ſe eſſe nõ pt: niſi habeat actuj. Mõð aũt aliũ niſi foꝛmã. ergo ⁊. CP 3 Nlud dret e parabile ᷣm eẽ ⁊ ᷣm rem:ð ſubſiſtit ꝑ ſeip̃m:et no ad ſubſiſtentiã alteriꝰ. Sed mã ſubſiſtit ꝑ foꝛmã:cuʒ à foĩs accipiat ſuã actualitateʒ Enũqðqʒ. n.ſubſiſtit ſmg eſt actu·igit ⁊c. ¶ Lonſiderandũ eſt aũt ꝙ ex pho in pᷣſemti paſſu eliciunt due differentie inter materiam ⁊ foꝛmam et totũ ↄpoſitũ · Quaꝝ prima eſt. Nam mã nð dicit ſb⸗ quaſi ens actu exiſtens in ſe cõſiderata: ſed quaſi in po⸗ vt poſtea ſit aliquid actu cum alio. Ende eſe aligd actu vocatur hic a pßᷣo eſſe hoc aliquid. Foꝛma vero dicllur ſba quaſi ens aliquid actu. Mon tamen per ſe ſubſiſtẽs in ntũ hmõi. Mam foꝛmne reꝝ ſenſibiliũ nõ ſunt id qð 6
u vhl ſini ß
wa. ini ini ſuuc nun
3. ſine in
in
mg ſn ſly wb ſn hin güe pini bit piro uit — niten o ſn⸗ ſt

nſtit autunmn u Jrnn mnpi menmn n ui ſrit — S nb
Aec.13.
pot di
ſed quibns foꝛmaltrer aliauid eſt. Ged totum ↄpoſitum eſt ens ſimpl et per ſe ſubſiſtens. er ſe aũt dicit totuʒ 2poſitũ ſubſiſtere:nq̃ ita ꝙ ſubſtat ſine alio.ſ.ſine inð et foꝛma ⁊ accidẽtibꝰ: ſed q nõ ſubſiſtit ad ſubſiſtentiaʒ al⸗ terius: ſed potins econuerſo. Pcða df̃ia eſt: qꝛ foꝛma eſt ſeparabilis a mã ᷓᷣm rõneʒ:nõ tñ hm eſſe:qꝛ põt iteiligi fine ind indiuiduante:nõ iñ põt eſſe ſine mã loquẽdo de foꝛma mere naturali. Sed materia non eſt ſ eparabilis 3 foꝛma neqʒ ſᷣm eſſe neqʒ vᷣm rõnem:qꝛ materia nõ põt intelligi ſine foꝛma: vt in ſeqnenti articulo declarabitur. Totum vo ↄpoſituʒ eſt ſeparabile ÿm rem ab vtroqʒ: nõ quidẽ ꝙ exiſtere poſit ñine materia et foꝛma: ſed co modo quo dietuʒ eſt. qꝛ.ſ.per ſe exiſtit ⁊ nõ per alteruʒ. Eſſe. n.ſeparabile ab aiio vᷣm rem non eſt aluud in pᷣſenti paſſu:q; nõ exiſtere ad ſubſiſtentiã aiteriꝰſicut etiã ſupꝛa 7. huuus dictũ eſt. ꝙ ſubſtantia eſt ſeparabilis ab omni accidente:qꝛ.ſ.nõ ſubſiſtit ad ſubſiſtentiaʒ alicuiꝰaccitis. Acd pꝛimum igit dðm ꝙ aligd dicitur pꝛiꝰ alio tempoꝛe duplr p̃o li.o. bniꝰ.q.⁊.i.c.fi. Qnoꝰ duratione. qꝛ.ſ.ipſuʒ exiſtit altero nõ exiſtente · ſicut pner p̃cedit tẽpoꝛe ſeipſuʒ viruʒ. Alioꝰ aliquid dicit᷑ pꝛins altero tẽpoꝛe:nõ qꝛ pꝛius per ſe exi⸗ ſtit: ſed eſt pꝛiꝰ generatione:nõ g pꝛius tẽpoꝛe generet ante aliud:ſed uel qꝛ eſt pᷣnn illiꝰ qð generat᷑: vł eſt tm generationis.Et iſto modo mã dicit᷑ pꝛioꝛ tẽpoꝛe qᷓ; foꝛ ma. ed tamen nõ ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ materia ſit epa⸗ bilis hᷣm eſſe a foꝛma:qꝛ illud hʒ veritateʒ de pꝛioꝛitate tẽpoꝛis pᷣmo modo:⁊ nõ ſcʒᷣo modo. Picit.n. Poc. S. in.y.huiꝰ.ꝙ eſſe pꝛius gnãtione continet ſub eo qð eſt eſſe pꝛius tempoꝛe:ſed nõ ecõtra. Fa.n.que nõ hit oꝛdi nem ad generationeʒ alicuius:lʒ ſint pꝛioꝛa eo npee nõ tamen ſunt pꝛioꝛa eo gnãtione.ſicut equꝰ qui heri fin nõ eſt pꝛioꝛ leone hodie eriſtente gnctione: lʒ ſit pꝛioꝛ tẽ poꝛe. Phns etã nõ dicit ꝙ ꝗcꝗd pᷣcedit aliud tempoꝛe: eſt ſeparabile ᷣm eiſe. Ped ecõtra.ſ.ꝙ qeqd eſt ſepabile ab alio ſᷣm eſſe:eſt pꝛins tempoꝛe. ¶ Id ꝛmn dðm ꝙ ali⸗ quid eſſe ſeparabile ab alio poteſt intelligi dupł. no⸗ pꝛinatine. Et hoc duptr. Mel per coꝛruptioneʒ vtrin q;ʒ. Et ſic ꝓpꝛia paſſio dicit ſeparabilis a ſuo ſnbiecto. el per coꝛruptioneʒ vnius altero remanẽte. xt iſtoꝰ omne accidẽs cõe eſt ſeparabile a ſubiecto. Scðᷣo modo aligd ci ſeparabile ab alio poſitiue. Et hoc dupk. ndo ſitu ⁊ fignra.ſicut arboꝛ ab homine. Alioꝰ ex eo ꝙ per ſe eriſtit:et nõ ad exiſtenti alterius:ſẽd ecõnerſo. Et ſic to tnm ↄpoſitũ dicit᷑ ſeparabile a materia et foꝛma: nõ autẽ materia ⁊ foꝛma a toto cõpoſito. Et ſic accipit᷑ hic in ꝓ⸗ poſito: Et iſtoꝰ etiũ ſubſtantia dicit᷑ ſeparabilis ab acciite in. 7o. huius.accidẽtia aũt non ſunt ſeparabilia a ſuo ſto. CAd ʒ dicendũ negando ↄſequẽtiaʒ. Et ad ꝓbatione dicendũj ꝙ nõ dicit ibi ſimilitudinẽ ydemptitatis: ſed ꝓ⸗ poꝛtionis tiñ. Sicut.n.mã nõ hʒ eſſe niſi a foꝛma:ita foꝛ ma nõ habet eſſe niſ in mã loquendo pure naturali. ʒ tamen foꝛma nõ habet eſſe actu a materia: lʒ habeat eſſe in materia. Materia aũt habet eſſe actu a foꝛma. Vni nð eſt ſimile. Nerũtamen anima rõnalis põt ↄſiderari du⸗ pliciter. Tnoꝰ vt foꝛma. Ilioꝰ vt aĩa. Bi cõſideretur vt foꝛma:ſic nõ eſt ſeparabilis a materia vᷣm eſſe. Si vo cõ⸗ ſideretur vt aĩa: et vt talis foꝛma.ſic bene eſt ſeparabilis a materia Vᷣm eſſe. Bed vt ſic tranſcendit ↄſiderationem naturalem: vt pʒ.⁊.phyſicoꝝ. ¶ Ad n dðm etiam ne gando ↄſequẽtiã. Cnius rõneʒ Woc. B. aſſignat in pᷣma parte. q.ᷣ̃.ar.⁊.d ⁊ n.qꝛ natura ꝓducit effectuʒ in actn de ente in potentia Et ideo opoꝛtet ꝙ in eius oparione potentia tempoꝛe pᷣcedat actuʒ et ifoꝛmitas foꝛmationẽ· Hed pꝛima cauſa ꝓducit ens in actu ex nihilo. Et iõ pꝛo
ducere poteſt ſtatim rem perfectam:vᷣm magnitudinem
virtutis ſue. Ideo nõ eſt ſimile. ¶d yn dicendum
materiã eſſe ſeparabilem a foꝛma pot intelligi duplicit · Ano ꝙ ſit jepabilis ab hac foꝛma vel illa. Et ſic materia generabilus ⁊ coꝛruptibiliuʒ eſt ſaparabilis vᷣm eẽ a foꝛ
maqꝛ coꝛrupta vna foꝛma dum altera introducitur re⸗ manet neria. Alioꝰ poteit intelligi ꝙ ſit ſeparabilis ab
Pꝛima
omni foꝛma.ita ꝙ denudata ab omni foꝛma: habeat ee in reꝝ natura. Et ſic materia non eſt ſeparabnis vᷣm eſſe ⁊ foꝛmna. nde argnmentũ laboꝛabat in equiuoco.
CVbi ſupꝛa in Poc. S.et pho. ã ðᷣm rõnẽ ſpax.⁊c̃.
2 ſic ꝓcedit᷑. Midetur ꝙ A. D tertium materia ſit ſeparabilis a foꝛma ſᷣm rationeʒ et itellectũ. icit enim
c. B. in de vitate.q.ʒ.ar.ÿ.ad zm. p ma⸗ keriã pꝛima q;ui Pnſe ↄſiderata eſſe nõ poſſit: poteſt tñ
ßᷣm ſe cõſiderari. Et in de ſpũalibus creaturis.q.I.ar. pᷣ
dicit ꝙ illud cõiter materia pꝛima nominat: qð eit i ge nere ſubſtantje: vt potentia qnedam intellecta pᷣter oẽm ſpecieʒ ⁊ ſubiecrum ⁊ p̃ter pꝛinationem. Ergo materia pꝛima eſt ſeparabilis a foꝛma ᷣm intellectum. TPꝛ. Sicut ſe habet coꝛpꝰ naturale ad dinerſas figuras: ita ſe habet et materia prima ad dinerſas foꝛmas: vt patuit in pcedenti articulo. Ped coꝛpus naturale poteſt intelligi abſqʒ omni fignra:cum accidens nõ cadat in diffinitione ſubſtantie ſed ecõuerſo. Ergo ⁊c̃. CP ʒ. Qnando aliqᷓ duo ſunt diſtincta realiter: vnuʒ põt inteſligi ſine alio per articulum pariſyenſem: ſicut nos poſſumus intelligere album ſine dulcedine lactis:iʒ albedo ⁊ dulcedo ſint ſi⸗ mul in lacte. Sed materia et foꝛma diſtignũtur realiter:
vt pʒ per phm.. huius.igitur ac. CP 4o. Mꝛiꝰ põt Tectio.s.
intelligi ſine poſterioꝛi.ſicut animal poteſi intelligi non in tellecto homine. Bed materia eſt pꝛioꝛ foꝛma ſaltem ge neratione: vt pʒ. ↄo. huins. Relinquuur ergo ꝙ materia eſt ſeparabilis a foꝛma ᷓᷣm rationem. T Sed contra eſt phus in texiu dicens. Mam ſᷣm rationeʒ ſubſtantiaruʒ. hee quideʒ ſeparabiles ſunt:ille vo nõ. TP ꝛ. Phns in pᷣmo phyſicoꝝ dicit Lam eſſe itelligibilem ꝓer analo giam ad foꝛmam. C 30 Anguſtinus.1⁊. cõfeſionum dicit mãm de ſe nõ eſe inelligibilem neqʒ ſenſibilem. Mon intelligibilem quidem:qꝛ non eſt actus.neqʒ ſenſi⸗ bilem:q nõ eſt compoſita.—
dicendũ ꝙ materis nõ eit ſe⸗ Reip ondeo parabi* foꝛma m rõnem et intellectũ. Að ſic pꝛobatur ᷣm phm et Doc. P.in p̃⸗ ſenti paſſu. Vaʒ vnũqðqʒ eñt intelligibile ᷣm ꝙ eſt actu vt in ꝓhemio hniꝰ metha. dictuʒ eſt. Sed materia non eſt acuu niſi per foꝛmã: vt hic dicit phus ⁊. huiꝰ. Bi⸗ militer Auguſtinns.1ꝛ. cõfem̃onuʒ dicit ꝙ materia de ſe eſt quid pꝛiuatum actu:ct quid infoꝛme. Frgo materia nõ poteſt intelligi ſine foꝛma. T ꝛ. NMlud Fᷣm ſe non intelligitur: qð eſt indiſtinctum: vt dicit phᷣus.qꝰ. humns. Ideo cõcluño nõ ſcitur ĩ pꝛemiſis niſi poteſtate: vt vuit pkus pᷣmo poſterioꝝ. Ped materia de ſe eſt quid indi- ſtinctuʒ: vt pʒ per Ingiinũ vbi jupꝛa. dicentem mãm eſſe de ſe quid mdiſtinctnm. Et etiam idem pʒ per phm 10 huius. qui dicit ꝙ in fundamemo nature nihil eſt diſti ctum. Igi ur idem quod pꝛius. TP 3. M ateria de ſe nullã habet quidditatẽ:cum qdditas ſit actualitas q̃daʒ. Sed nihil per ſe intclligitur niſi ratiõe qdditatis ⁊ actua litatis eius. Igitur materia nõ eſt ſeparabilis ᷣm rõneʒ ab omni foꝛma:lʒ bñ ab hac vel illa. ¶P 40. Materia ßᷣm ã eſſentiã includit hab. tudinẽ ad foꝛmᷓꝛ ſicut perfe ctibile ad ꝓfectionẽ. Sed habitudo rei nõ põt itelligi ſi⸗ ne termino eius.ſicut neqʒ relatiuũ ſine ſuo coꝛrelatiuo.
Lectio.9.
Lectio.iʒ.
Ergo materia nõ põt intelligi ſine omni foꝛma. NCon
ſiderandũ eſt autẽ g pꝛedicta ꝓpoſitio phy.vʒ ꝙ ᷣm ra
tionẽ ſubſtantiaꝝ hee ſunt ſeparabiles ⁊c̃.põt exponi tri⸗
pliciter:vt elicit᷑ ex Poc. P.in preſentij lcõne. Pꝛimo vt ſit ſenſus. Bcðm rõnẽ ſubſtantiaꝝ.i.foꝛmaꝝ.hee qdẽ ſunt ſepabiles.ſ.ſbe ſeparate. Ale vo nõ.ſ.foꝛmne rerum ſenſibiluũ. Scðo vt ſit ſenſus. Scðm rõnẽ ſbaxꝝ.i.foꝛarũ
nõ.ſ.forme nãles. Peruo vt ſit fenſus. Subſtantiarum quedã ſunt ſepabiles m rõneʒ.ita ꝙ hec determinatio ßᷣm rõnem determinet illum noĩatiunm ſeparabiles: et nõ illũ genitiuuʒ ſpaꝝ:qꝛ forma eſt ſepabilis a materi: ſed materia nõ eit ſeparabilis a forma ᷣm rõnem. Met autem vltima expoſitio facit pro pᷣſenti articulo.
hee quidem ſunt ſeparabiles.ſ.forme metha. Ille vero

Octaui Ad pꝛimum igit dicendũ: vt dicit Egidiꝰ
in ſuis quolibetis · quolibeto 2.q.6. are3 · ad pᷣm.ꝙ aliquid per ie ↄſiderari: põt itelligi duplicuer. Uno modo qꝛ intelligit᷑ vt diſtinctũ ab alio. Et ſic materia põt vm ſe conſiderari. Alio modo qꝛ ali⸗ quid intelligit᷑ pm ſeꝛalteronõ intellecto. Et ſic n non põt intelligi ſeu ↄſiderari ᷣm ſe:ita ꝙ poſſit itelligi quo/ nis modo pfecte ſine imperfecte abſqʒ foꝛmaĩ cõmuni. Dicinʒ eſt enim ꝙ nihil intelligitur:miſi in ꝙ eſt actu. Materia aũt de ſe nullam actusalitatem hʒ:qꝛ alias mã ßᷣm ſe nõ eſſet pura potentia. Ideo nullatenus ↄcedendũ eſt ꝙ materia poſſit quouis modo intelligi ſine foꝛma. Verũti ꝙ materia iteiligatur abſqʒ foꝛma põt inteiligi duptr.noꝰ abſqʒ hoc ꝙ foꝛma intelligat᷑ ꝑfecte ⁊ de⸗ teriminate. Et ſic materia aliquo modo poteſt intelligi: abſqʒ hoc ꝙ foꝛma illo modo ielligatur. Alio modo ꝙ inteiligatur cõfuſe. Et ſic maeria nullo nodo põt intel⸗ ligi niñ intelligat᷑ aliquo modo foꝛma.ſicut etiam ſupꝛa in.yo. humus.q.i.ar. ꝓꝰ. dictum ett de accidente reſpectu ſubſtantie. Et ſi dicatur materia põt intelligi ſine foꝛma iſta vel illa:⁊ ſic de alijs. Ergo põt itelligi ſine omni foꝛ ma. Cicendũ ꝙ nõ valet ↄña·icut nõ valet. Boꝛtes põt eſſe nõ in iſto ĩoco vel illo.et ſic de alijs. Ergo poteſt nõ eſſe in loco. ·Ad ⁊n dðm negando ↄaʒ:qꝛ lʒ ſit ſile in hoc ꝙ ſicut coꝛpus naturale nõ põt eſſe abſqʒ omni ſi⸗ gura:iia materia nõ põt eſſe abſqʒ foꝛma:eſt tamen dil⸗ ſimilitudo in hoc:qꝛ coꝛpus naturale nõ hʒ eſſe in actu ⁊ ſubſtantial a figura:cuʒ figura ſit accidẽs de quarta ſpe⸗ cie qualitatis. Sed materia depẽdet a foꝛma ſubſtãtiali: ijntũ ad eſſe actuale et ſubſtantiale. Mnde argumentum nihil cõcludit. NAd zn dðm ꝙ maoꝛ illa hʒ veritateʒ ſolum in illis que nõ habent dependentiã adinuicẽ. Re⸗ latiuũ.n.coꝛrelatiuũ diſtinguuntur realiter:et tamen ne⸗ ceſſe eſt in vtriſqʒ vtroꝛũqʒ rõmbꝰ vti: vt dicit poꝛphy⸗ rius. M ateria aũt dependet in eſſe actuali a foꝛma: vt di ctum eſt. Vnde in hac parte maioꝛ nõ habet veritatem. CAcd n dðm ſicut ad zn. Et lʒ pꝛius inquantũ hmõi nõ dependeat a poſterioꝛi:tamen illud qð eſt pꝛius oꝛdi ne generationis: et poſterius oꝛdine pꝑfectionis: inqjntuʒ eſt poſterius oꝛdine ꝑfectionis dependet a poſterioꝛi oꝛ dine generationis:inqntũ illud qð eſt poſterius oꝛdine generationis eſt pꝛius alio oꝛdine perfectionis: vt dicit Lectio.s. pbus.oo.huius. Materia aũt lʒ pꝛecedat foꝛmã oꝛdine generationis:tamen foꝛmã pꝛecedit mãm rõne ⁊ perfe⸗ ctione. CEt ſi arguat᷑. Poc. F. ↄcedit hanc ꝓpoſiioneʒ in pᷣ phyſicoꝝ. Materia ſᷣm ſe ↄſiderata eſt ingnãbilis x incoꝛruptibilis. Ergo materia vᷣm ſe poteſt ↄſiderari. ¶P ꝛ. Auicquid poteſt per ſe ſignificari:põt per ſe in telligi: qꝛ noĩa inponimꝰ ad ſignificandũ res ᷣm ꝙ eas intelligimus. Sed materia per ſe ſigniicat᷑: cum habeat nomen diſtinctuʒ a nomine foꝛme.ergo materia poteſt
per ſe intelligi. C Micendũ ad iſta duo argumẽta ſiẽ ad
pn. 4 ahoꝛant. n.in equiuoco et parte huiꝰ termini ꝑ ſe. ¶CIbi in pho et Doc. S. Ariomã vo ſba eſt mã.⁊c̃.
N quartum ſic ꝓcedit᷑. Nidet᷑
ſubiectũ generationis manens idẽ ſub vtroqʒ
Lectio.g. terminoꝝ mutatiõis.p icit.n.phus pᷣ de ge⸗
env ſimplr.cum duudat ens: vt patuit. Fo..70. huins. Ergo materia nõ eſt ſubiectũ gnãtionis. NPꝛ Shm
motus eſt id qð mouet᷑.zꝰ.phyſicoꝝ. Ergo ibm genera
tionis eſt ic qð generat. Sed materia nõ eſt id qð gnã⸗ tur cum nõ ſi id qð eſt:vt patuit.y.huins. Ergo idem
qð pꝛius. ¶ D ʒ0. Illud eit ſubiectũ gnãtionis in qð re
ſoluitur comnpoſituʒ: et manet facta relolutione: vt pʒ p̃ de gnãtione. Bed elementũ eſt huiuſnodi. Mam vnũ⸗ qðqʒ; reſoluit᷑ in ea ex quibꝰ cõponit᷑ pᷣ phyſicoꝝ.et pᷣ?
Lectio.10.
ꝙ materia non ſit
neratione · ꝙ ſubiectuʒ gnãtionis eſt nõ ens ſimpl· cum gnãtio ſunplr ſit a nõ eſſe ſimpłr. Sed materia nõ eſt nõ
— rritur per generationem: vt pʒ. buins. et pᷣpbſicoꝝ. de gnãtione. Lompoſitũ aũt mãle componit᷑ ex qjttuo? elementis: vt pʒ · 4celi ⁊ mundi. Ergo elementuʒ eſt ſubiectũ gnãtionis ⁊ nõ mã. Cp 40. Shm cuiuſtibet
Metha.
motns pꝛecedit terminũ motus ſine mutatiois etiã tpe·
cuʒ motus nõ fiat in inſtani neqʒ mutatio inqntuʒ p̃ſup⸗ ponit alterationẽ. Mel ergo in illo pꝛioꝛi materia eſt ſub foꝛmaꝛ vel nõ. Si pᷣm:ſequitur ꝙ compoſitũ ex materia ⁊ foꝛma erit ſubiectũ generationis et non materia. Non põt dici ⁊n.qꝛ ſic materia eẽt abſqʒ omni foꝛma. Unod eſt ↄtra determinata. nia oſtenſum eſt ꝙ materia non poteſt eſſe abſqʒ omni foꝛma. CP Mꝛobat ꝙ non
maneat eadeʒ ſub vtroqʒ termino. MWateria.n.que ſtat
ſub foꝛma coꝛrumpenda:nõ hʒ idem eſſe qð hʒ ſub foĩn introducenda. Als materia que ſtat ſub foꝛma hominis
ſub foꝛma cadaueris eiuſdem haberent ideʒ eſſe. Dð
eſt abſurdũ:cuʒ homo ⁊ cadauer eius genere differant.
Ergo ſeqtur ꝙ materia non maneat eadem ſub vtroqʒ termino gnãtionis:cuʒ coꝛruptio ſit terminus gnãtionis
⁊ ecõuerſo. CPp ð v. Bicut ſe habet ſᷣm alterationis ad qjlitates Zrias: ita ſe habet materia ad omnes foꝛmas:vt
dicit hic Doc. B.et elicitur ex textu phv. Sed ſubiectuʒ
alterationis nõ manet idem numero ſub vtroq;termino qꝛ qi ex aere ſit ignis: aer alteratur:⁊ in termino illiꝰ al⸗
terationis introducit foꝛma ſubſtãtialis ignis. Ergo va
riatur ſubiectuʒ: cum idem ſubiectum numero nõ poſſit ſtare ſub diuerſis foꝛmis ſubſtantialibus ſpecie differen
tibus. Relinquit ergo ꝙ materia nõ manet eadem ſub
foꝛma et pꝛinatione. ¶ Bed contra eſt phus in textu di⸗
cens. Qnoniã vero ſubſtantia eſt materia palam. Mam
in oppoſitis mutationibus eſt aliquid qð ſubijcit᷑ muta⸗
tionibus.Et paulopoſt ſubiungit phus dicens. Similit
antem ⁊ m ſubſtantiã aligd eit.ſ.materia qð nůc qdeʒ eit in generatione. iteꝝ eſt in coꝛruptione. Et nüc quideʒ ð ſudijcit vt hoc aliquid:iteꝝ autẽ qð ſubijciturñt ᷣm ꝛiuationem. Mec ille. 3 dm g Auicebꝛon Anicẽna Reſpon deo Aber magnus et eoꝝ ſe⸗ quaces ponentes mům eſe creatã ſub foꝛma coꝛpoꝛerta tis ei coeterna dicunt compoſitus ex materia ⁊ illa foĩs coꝛpoꝛeytatis eſſe ſubiectũ pmn gnãtionis. Qð quidẽ ſÿm x ſi nõ ſit materia pᷣꝰ pꝛima.vʒ per carentiam cuinſcũqʒ foꝛme:eſt tamen materia ⁊o pᷣma. vʒ per carentiam foĩe ſpecifice introducende. Reſolutio etiam cumſcunqʒ cõ⸗ poſiti fit ad talem mãm ⁊ pꝛimã. ¶ Sed fnndamentuʒ iſtoꝝ repꝛobatuꝰ fuit.yo. huius.q.i7. ar. 4 ·et. y· cuʒ de inchoatione foꝛmaꝝ ageretur. Et etiam idem remouet bic Doc. S. dicens. Si.n.materia pꝛima de ſe haberet aliquã foꝛmã ꝓpꝛiam per eam eſſet aliquid actu. Et ſic cum ſupinduceret᷑ alia foꝛma:non ſimpii eſficeret ens: cum haberet eſſe. Ged fieret hoc vel illud ens. Et ſic ect generatio ᷣm quid et nõ ſunplr. Unde omnes ponentes pm ſm eſſe aliqð coꝛpus.vʒ aerem vel aquam: poſue runt generationẽ eſſe ideʒ alterationi. Nec ille. De quo ſatis fuperius diſputatum cſt. CPicendũ eſt ergo alit ꝙ materia ſimplt pꝛima eſt ſubiectum pᷣn generãtionis inaniens idem fnb vtroqʒ terminoꝝ. ð ſic ꝓbat rõne py. Mam in omni mutatione eſt aliquid qð ſubijciur mutationbus idem manens: vt pꝛobat inductine. Vuis in mutatione ᷣm locum eſt aliquid qð nũc eſt hic:⁊ itex alibi. Similiter ⁊ 5ᷣm argumentũ eſt hoc qð nůc eſt ms ius:⁊ iteꝝ minus. Et m alterationẽ eſt aliquid qð nunc eſt ſanum:et iteꝝ egrum.ꝑt ſic de alijs mutationibus. Lum ergo etiam in ſubſtantia ſit aliqua mutatio.ſ.gene⸗ ratio et coꝛruptio:relingtur ꝙ ſimiliter Vᷣm ſubſtantùm eſt aliquid idem qð nunc quidem eſt in generatone: et iteꝝ in coꝛruptione. Onod eſt inateriã: vt hic dicit phus · Ergo materia eit ſubiectum generãtonis:anens idem ſub vtroqʒ termino mutationis. ¶ P2. Oð materi ſit ſubiectum generationis põt multipliciter ꝓbari. Mam in omni fieri ſeu generatione rei eit aliquid qð generòt ⁊ aliquid qð ſubijcitur generationi:et aliquid qð acqui e et po de generatione· Illud ergo qð ſubijcit generation aut eſt ſubſtantia aut accidens. Mon ⁊nꝛq ſic foꝛma acci dentalis eſſet ſubiecium foꝛmne bltanialis ·q
im in imi ins. kiu kim ne wit ſh inni ſit it in güd nj m ziht ſin ſit ſ vied ſine ſudi

Nueſtio
e dicere:⁊ fuſuʒ. gi vero
foꝛma acqrit᷑ ꝑ gñonẽ: vt pʒ pꝛĩo de gñone ⁊ 70. huns. KRelingt ergo pꝛimũ eẽ dicenqũ.ſ.ꝙ mã t̃ ẽ ÿm gño nis. ¶ P z0· Mhyloſophus i pꝛio phyſicoꝝ dicit:ꝙ mqᷓ eſt ᷣm vnicniqʒ pꝛimũ: ex quo cõponit᷑ aliqd cũ inſit:⁊ 4 npir ĩhoc in pᷣo de glione ponens d iter gnonezʒ ſimplr ⸗ d: dici i.mã p? etm gichn—— ßm qd: dicit ꝙ yle.i.mã p
rubtibilis: vi pʒpᷣ⸗ phyſicoꝝ:cõclnder᷑ ꝙ manet eadem
Ced iſtabat diſcipulus.jã phns in pᷣo de gñone diẽ würi Pin gione ſimplr nihil manet: qꝛ totũ mutat᷑ in totum.
Ergomã nõ manet eadẽ ſub foꝛma ⁊ pꝛiuatione illiꝰ ſfoꝛ me· Alias totũ nõ mutaret in totũ. Cipicendũ ꝙ totu⸗ dicit nutari in totũt qꝛ mhil eſt in toto qð remaneat ᷣm idẽ eſſe ſub foꝛma acgſita:cũ foꝛma pꝛecedẽs coꝛrũpat᷑.
ris pꝛio phyſicoꝝ ꝙ mã põt tripir cõſiderari.TInoo ᷓᷣm eſſe qð hʒ in actu. Et ſie nõ manet eadem:adueniẽte alia fonma:qꝛ diuerfificara foꝛma ſubſtãtiali: variat᷑ mã ßʒ eẽ actu eius. Alioꝰ põt cõſiderari ſm ſuã potentiã ꝑquã eſt
ſuſcepriua oĩnm foꝛmaruʒ. Et ſi etiã nõ manet eadem. Tertioꝰ põt cõſiderari vᷣm ſnã eſſentiã. Et ſic manet ea⸗ dem nũero: nũeroſitate eſſentie lub vtroqʒ termino inn⸗ tationis. Mõð dico autẽ ꝙ mã habet eſſentiã ꝓpꝛie ioquẽ do: ſed accipiẽdo eſſenti cõmuniter pꝛo omntpte entis.
kz Et ſic manet eadẽ ſᷣm ſuã eſſentiã vt dictů eſt.ᷓEõ̃ſide e.10. rdum eſt vlterius: vt elicit ex pho pꝛimo de S ſe ꝙ ſubiectũ gnonis ⁊ alterationis differũt quadrupti.
ng hnnk CMꝛimoqꝛ ſᷣmn gñonis eſt ens in pura potẽtia. Sʒ ſůʒ —— alteratiis eſt ens jactu. NScho qꝛ ſʒgnonis acgrit hnm gnionẽ aligd nobiliꝰ eo.ſ.foꝛmã ſbaleʒ. Sed ſtm itera⸗
tionis nõ acgrit palteretionẽ aligd nohiliꝰ eo. Mã ſÿm alteratiõis pfectiꝰ eſt quacũqʒ foꝛma acciitali:ſimplr jo⸗
actuat ipſuʒ. ¶Tertio ſm Sed ſpᷣm alterationis eſt id gñonis eſt ingſabile ⁊ icoꝛruptibile:vt pʒ etiã pꝛĩo phy ſicòꝝ: ⁊ etiã.y.huius. Sed ſpm alterationis eſt coꝛrn⸗ ptibile: loquendo de ſbo alterationis coꝛruptiue. Secus autẽ eſt de ſubiecto —3 n igit dicendũ ꝙ ille terminus Ad pꝛimum ſimpl accipit᷑ quadruplicit᷑. Vnoꝰ vt idẽ eſt ꝙ vlr. Et ſic illud qð dicit᷑ nõ ens ſim⸗ pliciter:eſt nihil: vt ĩnuit Ang. in pꝛĩo libꝛo de doctrina xp̃iana dicens. Quod.n.nõ eſt res oĩo:nihil eſt. Scðᷣo⸗ accipit᷑ ſimplr vt idẽ eſt ꝙ abſolnte. Vt hoc modo illud dicit᷑ ſimpliciter ens qð nullo addito dicit᷑. Tertioꝰ ac⸗ eipit᷑ ſumplr: vt idẽ eſt ꝙ pꝛimo ⁊ pꝛincipalr. Et ſic ſub⸗ ſtãtia dicit᷑ ens ſimplr ⁊ accñs nõ ens ſimpir. Quartoꝰ accipit ſimplr: vt idẽ eſt ꝙ actualiter. Et ſie inð pꝛĩa di cit᷑ nõ ens ſimplr:qꝛ eſt ens in phra poꝰ.Et iſtoꝰ accipit᷑ nõ ens ſimplt in pꝛĩo de gnone. ¶Ad ꝛm.dðm ꝙ mo ⸗ tus denoĩat ſuũ ſßm moneri. Sed gñatio denoiat ſuum terminũ cõpletũ generari:⁊ nõ ſuũ ſubiectuʒ. Iuius ra⸗ tio eſt ſuperiꝰ aſignata. Quia ſßm gronis eit ens in pu⸗ ra potẽtia qð eſt a nobis minime cognoſcibile. Ideo no⸗ mẽ gnonis nõ fuit impoſitũ ad denoĩandũ mãm:ſed ad denoĩandũ totũ cõpoſitnʒ: eo ꝙ noĩa imponimus ᷣm ꝙ res cognoſcimus. Subiectũ autẽ motus eſt ens in actu· Ideo denoĩat᷑ moneri ꝑ motũ. ñ negãda eſt ↄtia ar⸗ argumẽti. ¶ Ad zm. dðm ꝙ illud eſt ᷣm gonis:in qð reſoluit᷑ cõpoſituʒ tanq; ĩ aiqd vltimũ ſimpli qð.ſ.facta reſolutione cõpoſiti:nõ eſt vñteriꝰ reſolubile aliqua reſo⸗ lutione. oc aũt ẽ mã pꝛĩa ⁊ nõ elin. ñ mã pꝛima eſt ſᷣm gonis ⁊ nð ela. ¶Ad ꝓn. dðm ꝙ in toto illo tpe pꝛioꝛi: nã eſt ſub foꝛma abijciẽda:que corrũpit in illoĩ ſanti eodẽ in quo introdueit᷑ foĩa ſequẽs. In qua quidẽ
gnonis nõ eſt id qð gſiatur.
ꝙ mã h eſt ĩgnabilis ⁊ ĩcoꝛ⸗
ſub vtroqʒ termino mutationis.ſ.ſub foꝛma ⁊ pꝛiuatõe.
õ antẽ ideo qꝛ nhil remaneat idẽ ſʒ eſſentiã TMꝛo. cnius declaratione cõñderandũ eſt pꝛĩo: vt dicit verſo⸗
eta falſn⸗ O pꝛimũ vel ergo talis ſubſtã tia eſt ns tm̃:vel foima tm̃: vel totũ cõpoſitũ ex vtraqʒ. 53qꝛ totũ cõpoſiũ ent id qð gnat. Meq; ⁊nꝛquia
*
quẽdo: vt patui.yo. huiꝰ in pᷣno. Mihil tñꝓhibet: foꝛmã accñtaleʒ Fm qd eẽ nobilioꝛem ſpoꝛ: inq;tuʒ f.infoꝛmat ⁊
qð alterat᷑. CQuarto ſEm
coꝛruptiõe:fit reſolutio tebit. Nec ti ſegiur ꝙ erpoſitũ eſt yo. huiꝰ.qᷓ.⁊4.ar. 4. CAd m
vſqʒ ad mðʒ pꝛimã: vt inßᷣa pa⸗ due foꝛme ſint in eodeʒ: vt ſupꝛa pʒ ſolutio in
ſolutione pꝛie inſtãtie diſcmpuli in coꝛpoꝛe articuli. Nerũ
tamẽ aligd dicit᷑ eſſe idẽ nilero dupli.inoe nñero: nũe remanet eadẽ nũero.ꝗlio
modo nñero:nũeroſitate eſſentie. Et ſic remanet mãᷓ ea⸗
dẽ nũero: modo iã expoſito. C Acd vltimũ dðm ꝙp aliud ⁊ aliud de coꝛuptiõe aeris: 0 iati i ex aere gſiat᷑ ignis: tunc aer nõ eſt ſbm illiꝰ mutatiõis:ſed mã pꝛima vt dictũ eſt⸗ que manet eadẽ in coꝛruptione aeris:⁊ in gnione ignis.
roſitate ſuppoſiti. Et ſie mã nõ
eſt log de alteratione aerig: quãdo ex eo gſiat ignis. ã
Sed quãdo aer alterat: in toro tpe alteratiõis manet idẽ aer ſm ſpam ꝗ variat᷑ Vᷣm eẽ vt pʒꝑphm ꝓꝰ.phyſicoꝝ.
Cbi ſupꝛa in Soc. S.⁊ phrioſopho. Mam in omni⸗ ſic ꝓcedir. xiet
bus oppoſitis ⁊c̃.
E 41 B quintum ꝙ in motu altera⸗ 6 k tionis nõ maneat idẽ ſm ſimpir ſub vtroqʒ
ret᷑ foꝛma ignis. Ergo opʒ ꝙ terminet᷑ in aliquo inſtãti.
Aut ergo terminabit᷑ ad inſtãs: in quo ĩtroducit᷑ foꝛma ignis:aut in aliquo alio inſtãti ante illud inſtãs. Si detur pꝛimũ:hahet᷑ ꝓpoſitũ:qꝛ tũc eſt ignis ⁊ nõ aqua qᷓ fuit
ſbᷣm alteratiõis in termino a quo. Si vero det᷑⁊mn.ci iter
quelibet duo inſtãtia ſit tẽpus mediũ:ſegt ꝙ in illo tpe
intermedio: cũ ceſſat illa alteratio:nõ mãgis erit diſpoſi ta mã aque: ad foꝛmã ignis qᷓ; in pꝛicipio. Quod eſt incã neniẽs:qꝛ tũc fruſtra fuiſſet illa alteratio. Sed dicebat ꝙ mãet diſpõ iducta ꝑ alterationẽ: lʒ alteſatio illa ceſſet. ¶CCõtra:qꝛ ſi maneret illa diſpoſitio: ſequeret g ſtatim introduceret᷑ foꝛma ignis:cũ ibi ſit inã vitimo diſpoſita. Alias fruſtra poneret᷑ illnd tẽpus intermediũ.& Sed dicebat ꝙ illa alteratio terminat᷑ in illo inſtãti in quo inei
pit eſſe ignis:⁊ in eodẽ inſtãti deſinit eſſe aqua. nia nõ
eſt incõueniens in codẽ inſtãti vnã foꝛmã coꝛrũpi: ⁊ aliã introduci. ¶ Lõ̃tra. Duia alterabile in termino alteratio nis nõ deſinit eſſe ſimplłr ſed deſinit eſſe tale. Mias mo ⸗ bile in termino ad quẽ motus nõ quieſceret qð eſt cõtra phm 50phyſicox. Sʒ ꝙĩ eodẽ inſtãti idẽ ſit ſimul aqua ⁊ ignis eſt ipoſſibile. Ergo ã. ¶P ꝛꝰ.ad pꝛincipale ite rum arguit᷑. Mã quãdo aqus alterat᷑ fit cõtinua depdi⸗ tio ⁊ reſolutio ſubſtãtie aque ita ꝙ maioꝛ eſt depditio in termino b q; in termino a. Ergd nõ manet ſbm ſimpli idẽ ſub vtroqʒ termmo alterationis. ¶ Sed 3 eſt phus ĩ textu dicẽs.Mã in oĩibus oppoſitis mutatiombꝰeſt aliqd idem qð ſubijcit᷑ mutationib?ꝰ ⁊. Et paulo poſt ſubdit dicks. Et fʒ alterationẽ qð nũc ꝗdeʒ ẽ fanũ: iteꝝ laboꝛat. Reſi pond cO dicendnʒ ꝙ Anto· and. inpꝛi MN. ma.q. huius octaui ꝑp ratio⸗ nes adductas ante incõtrariũ quas foꝛmalł ponit:vult ꝙ eſt dabilis aliqua alteratio:cuius ſũm nõ manet idẽ ᷓᷣm ſßam ſub vtroqʒ termino:a quo.ſ.æ ad quẽ. ¶ꝛo cu⸗ ius declaratione notat ipſe:ꝙ duplex eſt alteratio. Que⸗ dam eſt pura:cui.ſ.non eſt admiyta gñatio ſimpir: puta
cum paries mutat᷑ de nigredine in albedineʒ ſine aliqua
coꝛruptione ſue ſubſtãtie. nedã vero eſt aiteratio non pura:cui.ſ.annexa eſt giatio ſimpir: vt quãdo alterato duponit materiũ ad introductionẽ foꝛme ſubſtãtialis. Et ſic dicimus ꝙ generatio ẽ terminus alteratiõis. In pꝓꝛi⸗ ma ergo alteratione manet idẽ ſpm ſub vtroqʒ termino rũ. Ft ſic logt᷑ phus hic: ⁊ ĩp̃de gñone. Sʒ ĩ20 altatiõe nõ manet idẽ ſbm ſinplr ſub vtroqʒ terininoꝝ. Sʒ hoc accidit alterationi vt alteratio eſt. Et ideo phus vbiqʒ lo quẽs ſimpliciter de alteratione:⁊ de hijs que p ſe ſibi cõ nemũt nõ curans de hijs que ei accidũt:cõcedit ſimplici ter ꝙ in alteratione manet ideʒ ſbʒ ſub vtroqʒ termino: ʒ quãdoqʒ nõ maneat idẽ:ratione gñonis annexe. ec ile. Et ſubiũgit. nde dico ꝙ alteratio que ẽ calefactio dum ex aqua it ignis:nõ terininat᷑ ad caloꝛẽ ſʒ ad
ermino alteratiõis. Mã qñ ex aqua generat ignis:pcedit alteratio in mã tanq; diſpoſitio ad foꝛmam ignis. Iſta antẽ alteratio eſt finita. Alias nũq; introduce⸗
Lec.14.
Lec·I

3 ℳ„
—
2—
Octaui
ealoꝛem ignis: ita ꝙ terminus a quo illius calelactionis eiſt in aqua et termmus ad ques eſt in igne generato. hec le· Et quando arguitur. Vel accidens migrabit de ſub⸗ iecto in fubiectum vel gradus foꝛme acquiſitus in pꝛin⸗ cipio alterationis nõ erit idem numero euʒ foꝛms termi nante alterationem. ¶Reſpondet ad hoc dicens ſcða pars diſtinctionis vera eſt. Mec reputo inconneniens in
ali caſu ꝙ gradus pꝛecedens nõ ſi idem nnmerocu⸗
ma terminante alterationeʒ. Mec omnia ille foꝛmaliter- ¶Er quibus manifeſte pʒ ꝙ pꝛedictus opinatoꝛ vult ꝑœ cefactio quando ex aqua ſi ignis nõ terminatur ad ali⸗ quem caloꝛem qni eſt in aqua:ſed ad caloꝛem qui eſt in gne · Et ſic calefactibile nõ manet idem ßᷣm ſubſtantiam · qi pᷣmo.ſ.in termino a qᷓ ſtabat ſub foœĩa aque. Et poſtea
J. in termino ad quem ſtat ſub foꝛma ignis. CSed hec
poſitio falia eſt: et dictis phoꝝ repugnans. Licet tamẽ di ſtinctio opinaroꝛis adducta ſit vera:ſed male applicatur· Non enim eſt aliqua doctrina adeo falſa:que nõ habeat aiiquã veritatẽ admixtã. nod autem pꝛedicta poſitio ſit falſa ſic ꝓʒ · Mam cuinſlibet motus eſt dabilis terminus
ad ques intrinſecus et imediatus. el ergo pꝛedicta cale ſactio terminatur ad caloꝛem ignis jmediatius qᷓ; ad foꝛ⸗ mam ſubſtantialeʒ ignis: vel pꝛius terminatur ad foꝛmã
ubſtantialem ignis q; ad ipfuʒ caloꝛem ignis. Si ſcðm: ſequitur ꝙ caloꝛ ignis non eſt terminus ĩmnediatus illius calefactionis. Si vero pᷣmũ:ſequitur ꝙ foꝛma accidenta lis ſ.caloꝛ precedat ſaltem natura introductioneim foꝛme ¶alis ignis. Nð eſt ↄtra omnes pos. Mon ergo poteſt
terminari imediate ad caloꝛem ignis. ¶ P 20. Secũduʒ
phm vr enã aduerſarius cõcedit in ſuis rationibus addu⸗
rtie: generatio eſt terminus alterationis · Ergo generatio ignis eſt terminns illins pꝛedictè calefactionis. Sed ge
neratio ignis terminatur ad foꝛmamn ſubſtantialeʒ ignis: uã ſequitur caloꝛ eiꝰ. Wrgo impoſſibile eſt dicere ꝙ ca⸗
oꝛ ignis ſit imediatus terminꝰ calefactionis aque · C
Zo. Beneratio vel eſt terminns imediatus ⁊ intrinſecus alterationis:vel mediatis et extrinſecus. Si ſchm: ſegt foꝛtioꝛi ꝙ caloꝛ qui ſequitur aturaliter generationem ignis ſit terminus mediatus et remotꝰ. C Si vero det᷑ pꝛimũ:ſequitur ꝙ motus imediate terminabitur ad mo tum ⁊ ꝙ alteratio terminabitur ad foꝛmã ſubſtantialem tanqᷓ; aditerminũ intrinſecum eins · Onod eſt ↄtra phm quaſi vbiqʒ. CP 4la ealefactio qua aqua alteratur
a quarto gradu vſqʒ; ad decimũ gradũ qui eſt terminus ad quem per reſpectus ad quariũ gradũ: vel eſt eadẽ cuʒ calefactione qua vlterius alteratur vſqʒ ad introducto⸗ nem foꝛme ignis: vel eſt alia. Si dicatur ꝙ ſit eadem:tũc ſequitur ꝙ terminns eins.ſ.caloꝛ qui eſt in igne:ſit idem nnmero cum caloꝛe in decimo gradu qui eſt in aqua:cuʒ Diſtinctio numeralis terminoꝝ ad quos cauſet diſtinctio
nem numeralem motuũ. Sed ↄſequẽs eſt impoſſibile.
Mnia ſic accidens migraret de ſubi ecto in ſubiectum. Si vero dicatur ꝙ nõ ſit eadem cal efactio numero:tũc que⸗ ritur de termino vltimo illius calefactionis: et ꝓcedetur
ſient ratio pꝛima aduerſarij pꝛocedit · Et ſic ſi aduerſariꝰ
panc raionem ſoluit: eadem ſolutione ſolnet etiaʒ ratio
nem ſuam. Et per ↄſequẽs ipſemet oſtendet ꝙ ſua ratio non ↄcludit: ſed ꝙ ſophyſtica eſt. Gp F. Scðm aduer ſarium in preſenti paſſu alterabile in termino alteratiõis nõ deſinit eſſe: ſed eſſe tale. Als mobile nõ quieſceret in termino motus. Nnod eſt ↄra phm. Mec ille. Sed con ſtat ꝙ aqna que alterabilis eſt per calefactionem dumex ipſa fit ignis deſinir eſſe quãdo eit ealoꝛ ignis geniti. Als ſimul ⁊ ſemel ides eſſet aqna et ignis. Ergo caloꝛ qui eſt
„
in igne genito non põt eſſe terminns calefactionis aque.
Mirabile enim eſt dicere ꝙ inter terminnʒ a quo vnns
generationis ſeu mutationis et terminũ ad quem eiuſdes mutatiõis mediet altera mutatio ſpecie diſtincta ab ea.ſ.
generatio. C Dicendum eſt ergo ꝓpter pꝛedictas ratio
nes ꝙ alteratio diſponens ad introductionem foꝛmne ſub ſtantialis: poteſt dupliciter cõſiderari. Vno modo poteſt
cipipꝛo aggregato ey ipla alteratione et generatione ſi⸗
mul. Et iſto modo ſubiectum nõ manet idem ßin ſban. ſub vtroqʒ termino alterationis ⁊ generationis ſinul. iſi Alio modo poteſt ↄſiderari illa alteratio fᷣm ꝙ diſtingni v tur ↄtra generationẽ cuins eſt diſpoſitio. Et ſic ſubiectũm im eins manet ideʒ ſnb vtroqʒ terminoꝝ iliiꝰ alterationis. mn Qna ceſſante:introducitur foꝛma ſubſtantialis ignis. Dꝛ un iſla alteratio in termino ad quem dicitur diſpoſitio vlti⸗ m ma que dicitur neceſitas. n Ad pꝛimum gůur dicendum negando vlti jw mm ſequelam:quã nõ ꝓbat. nin Mam in tempoꝛe illo intermedio:aqua ſtat ſub diſpoſi tione introducta per ignem⸗ Et adueniente foꝛma ignis coꝛrumpit᷑ illa diſpoſitio per accidens: vt ſupra declara⸗ tum eſt cum de inchoatione foꝛmaꝝ ageret᷑· liꝰ.7o. huiꝰ 3 y q. V.ar. 4·et.· KAd 2n dicendũg alterationẽ ceſſure iun poteſt intelligi dupliciter. Vno modo q̃ninʒ ad alterare. mie Etſic ceſſat in ilio inſtani pregedenti inſtans imroductio ub nis foꝛme ignis · Alio modo q̃ntum ad alteraium eſſe. wi Et iſto modo non ceſſat: ſed in toto tempoꝛe precedente in iſtans foꝛme ſubſtantialis introducende eſt illa alteratio 1 in aqua. Et in illo inſtanti in quo introducitur ſubſtantia⸗ un lis foꝛma ignis coꝛrumpitur per accidens ad coꝛruptio⸗— nem ſui ſnbiecii. Mec tamen fruſtra eſt ilnd tempus in u termediũ: q datur ꝓpter hoe gꝙ nð eſt dabile vllimũ in ſtans ſed bene vltimũ tempus · ſicut etiam ſupra declara⸗ iß inm eſt.7 hnius⸗ q.ꝛ2.ar.3. CTertiũ argumentũ con⸗ cedimus. ¶ Ad rtũ dicenduʒ ꝙ ſubieciuʒ alterationis wn manere idem ſimpl: poteſt intelligi dupliciter. Nno⸗ ꝙœ ⸗ maneat ideʒ ſimpir. i.totaliter et oinnivus modis ideʒ. vi Et iſto modo nõ manet idem ſubiectus alterationis ſub nt vtroqʒ terminoꝛvt argumentũ noluit · Alio modoꝙ m 3 .
neat idem ſimpliciter. i.acu. Etiſto modo manet idem: vin
vt declaratum eſt. Catet ergoꝙ predicte rationes il lins opinatoꝛis falſum aſſumnnt et nihil cõcludunt. unh ¶CIbi in pß̃o et doc. S. Et ſ Lte 8 forr ic ꝓceditur. Videtur 2 1 8 ſertum materiam ſubiecta tüc k nerationi ⁊ coꝛxuptioni nõ ſeqnatur alteratio mün 1 etloci mutatio: ſed potins ecõuerſo. Mam cu n inſlibet coꝛporis finiti virtꝰeſt finita: vt pʒ. ðel. y phr Lec. M ſicoꝝ. Sed celum eſt coꝛpns finitum:yt ꝓbatur pᷣmo de umi celo. Ergo celum eſt finite virtutis. Sed nulla virtus ſi⸗ mb nita eſt infnite duratiomst et per cõſequens eſtcoꝛrupii⸗ du bile. Sed tamen celum nõ eit alterabile: v probat pbus nuin ßᷣo de celo. ratione ⁊ tribns ñgnis. Eygo nõ omne gene⸗ Lec. h rabie ⁊ coꝛruptibile eſt alterabile. Etſic ad maeris ſub iectam generationi ⁊ coꝛruptioni:nõ ſequitur alteratio. un CP ꝛ Si materia que ſubijcuur generationi jubijce⸗ in, retur alterationi: fequeretur g materia eſſet fubiecum vint alterationis. Sed hoc eſt falſum:q: ſubiectum alteratio/ Gn nis eit ens ſimpliciter in actu: v dicitur in pᷣmo de ene. ⁊ecv. iun ratione· Wareria autem eit poteſtate ene nonacun u ec ſum dicit phᷣus in pᷣnꝰ huius octani. Igitur ac. CPʒ Ar⸗ Au gnitur pꝛobando g qcqd eit alterabile eſt coꝛruptibile. MPꝛobat enim phus hᷣmo de celo. ꝙ celum non eſtale. S radile:qʒ ſi eiſet alterabile eſſet corruptibile. ed ergo i g qcqd eſt alterabile eſt coꝛruptibile ¶ 40. Onicqd— inciudit materiam · admirtas priuationi eſt coꝛruptibile: 1ecu Ru eum pꝛiuatio laboꝛet ad maleficium pᷣ phrſicox. Sed 2 omne alterabile eit bnihſmodi: cum per alterationẽ acq⸗ i ratur aliqua qualitas.gitur z̃̃.¶ed ↄtra eſt phus in i tertu dicens · Et hanc. Igenerationem ⁊ coꝛruptionẽ ſe⸗ 68 quũtur alie mutationes. Aliaꝝ vero ant vnam aut dnas· pec non ſequitnr. Mon enim intereſt ſi quid materiã hã⸗ kin pbear localem hoc ⁊ generabilem ⁊ coꝛruptibilem hfe. An Reſpondeo dicendum ꝙ materiam exiſtẽ H KMNP tem ſubiectam generationi et im coꝛruptioni: ſequũtur alie mutationes. Sequitur en ꝙ ſi quid ſit generabile ⁊ coꝛruptibile:ꝙ etiaz ſit alterabile in et m locum mutabile · Quod ſic pꝛobari poteſt. Mam u prins femper ſequitur ad poſterius:lʒ non ſemper econ⸗ it nerio · Sed omnes alie mntationes pꝛecedunt enerei uf

Pꝛima nem ⁊ coꝛruptionem. Ergo ad generationem ſequuntur mueria que eſt ſubiectum alterationis: aliquo modo ge
alie mutationes ſicut pꝛius ad poſterius. Mꝛobatio me/ neretur. ¶ Keſponſun eit ad hoc ſuperius. Mam ym die. Mam alteratio eſt pꝛioꝛ generatione ⁊ augmẽtatiõe. Cõmẽtatoꝛẽ uliquid triplr dicitur generari. Uno modo
3
Qnia foꝛina ſubſtantialis nõ introducit᷑ per generationẽ: ſubiectiue. t ſic materia generatur Aio modotermina 3 iin— niſi in materia diſpoſita. Sed talis diſpoſitio nõ ſit niip tue. Er ſit foꝛma generatur. Tertio modo completiue. vh alterationeʒ · Ergo alteratio pꝛecedit gnãtioneʒ. Jugmẽ ¶ Et ſi totum cõpoſitum generatur.
tttatio etiaʒ fit adueniente nutrimẽto:qð pꝛiꝰ eſt dimimile „P.. 4 ↄtrarinʒ nutrito:vt ꝓbatur.⁊0.de anima.et pᷣo de gene ratione:et poſtea efficitur ei ſimile per decoctionem.qð
nõ poteſt fieri niſi per alterationeʒ. Et ſic alteratio pᷣcedit angmẽtationem. Similiter motus localis eſt pꝛioꝛ gene
Acd pꝛimum igitur dicendũ ꝙ nulla virtus ſinita inqntũ eſt finita ſe exten⸗ dit ad durationeʒ infinitaʒ. Sed tamen inqjntuʒ pᷣſnppo⸗ nit ſempiternum influxnʒ a pꝛimo agente: cuiuſmodi eſt
3
—
iſn oc ne coꝛpus celeſte yᷣm phos:poteſt ſe extendere ad duratio⸗ inn ratione:qʒ eit pꝛioꝛ alteratione. Wam in omni alteratiõe nem infinitã. E ſſe eniʒ per ſe cõſequit᷑ foꝛmã rei create: requiritur alterans qð facit potentia quale actu quale: vt ſuppoſito tamen influxu pꝛimi et vniuerſalis agentis.ſi⸗
8
ratio ſunpir: qua. ſ.introducitur foꝛma ſubſtãtialis. Ilia diſtine foꝛmar — CSn eſt generatio ᷣm quid:qna introducitur foꝛma accidenꝰ/ ſic poteſt pꝛobari elicitiue ᷣm phm hic ⁊ in alijs locis. — m⸗ talis. eneratio vero ſimplr poteſt dupliciter accipi. Mam id quod ſubijcitur generationi ⁊ actioni generan wmi vino modo ꝓpꝛ ie.vʒ pro introductione foꝛme ſubſtan⸗ tis:eſt ens aliud ab eo að per generationem acquiritur. mi tialis vltinnã in materi. Et ſic vocatur mutatio inſtanta¶ Sed materia ſubijcit᷑ generationi: vt hic phus dicit·et ĩ mi, nea ⁊ non mot us. Et iſto modo non includit alterationẽ? pmode generatione. foꝛma vero per generàtionemim 2 ectic mm ſed ab es diſt inguitur.de qua loquitur hic phus. Alio troducitur. vt pʒ.7 huius. Igit mã eſt ens:⁊ diſtinsui un tur realiter a foꝛma. NP ꝛ0 Si iind qð ſubiſcit gene⸗ 8
W
pʒ pᷣ de generarione. Sed tale alterans nõ ſemper eſt in eadem ꝓpinquitate ad id qð alteratur. Alias ſemp eodẽ modo alteraret.qð falſum eſt. Ergo efficitur qũqʒ ꝓpin ⸗
quius ⁊ qñqʒ iongius. Sed hoc non poteſt fieri niſi per motum localeʒ. Ergo motus localis eſt pꝛioꝛ alteratiõe:
et per ↄſequẽs generatione. Relinquitur ergo g genera tionẽ ſequjtur alie mutationes:er nõ ecõtra. Et ſic ad ma teriam ſubiectã generationi ⁊ coꝛruptioni: ſequũtur oẽs alie mutationes. Sed tamen ipſa materia ſubiecta gene· rationi nõ ſequitur ad omnes alias mutationes: et pꝛeci⸗
pue ad illam que eſt loci mutatio. Mon enim ſequitur ꝙ
ſi aliquid habeat materiã per quã eſt in potentia ad vbit
ꝙ habeat materiam ſubiectaʒ generationi ⁊ coꝛruptioni.
Mam coꝛpoꝛaceleſtia mouent᷑ ſᷣm locuʒ:nð tamen ſunt generabilia ⁊ coꝛruptibilia. In coꝛpoꝛibus etiam celeſti bns eſt aliqualis alteratio vᷣmi illuminationẽ ⁊ obſcuratio nem:non tamen in eis eſt generatio ⁊ coꝛruptio. Vnde pkus hic in rextu dicit vnam ꝓpter loci mutationeʒ: vel duas ꝓpter talem alterationẽ.que tamen nõ eſt vere mo tus:ſed terminus motus. C Secd inſtabat diſcipulus tri⸗ pliciter · Mꝛimo nam poſterius ſequitur ad pꝛius:⁊ non ecõuerſo · Si ergo motus localis ſit pꝛioꝛ qᷓ; generatio:ſe quitur ꝙ generatio ſequitur ad motnʒ localeʒ ⁊ nõ ecõ ⸗
uerſo. ¶T P ꝛ. Motus oꝛdinant᷑ ſᷣm oꝛdinem termino⸗
rum ad quos. Sed foꝛma ſubſtantialis que eſt terminus genermionis precedit foꝛmas accidentales ad quas ter⸗ minant᷑ alie mutationes. Vrgo generatio nõ eſt poſterioꝛ: ceteris:ſed pꝛioꝛ. QP ʒ. Weneratio includit alteratio⸗ nem. Ergo ſiælteratio eſt pꝛioꝛ gnã̃tione: ſequitur ꝙ id eʒ eſt pꝛius ſeipſo · qð eſt falſum. ¶ Dicenduz pᷣmo ꝙ ali⸗ quid ſequitur ad aliud dupliciter. Tno modo ſᷣm eſſe.
Alio modo pᷣm ↄſequẽtiaʒ. Poſterius igitur ſequit ad
prius 5ᷣm eſſe. Sed prius ſequitur ad ponerius ᷣm cõ⸗ ſequentiam ſient poſito homine de neceſſitate ponit aia ᷓᷣm ↄñam. Et iſto modo intelligitur hic ꝙ ad generatio⸗ nem ſequitur loci mutatio. H icendũ ſcðo ꝙ termini
motuũ poſſũt dupliciter ↄſicerari. Nno modo abſolute.
Et ſic terminus generationis qui eſt foꝛmna ſubſtantialis precedit terminum motus localis. Et per ↄſequẽs gene ratio precedit alios motus vᷣm nobilitatem ⁊ oꝛdinẽ ter⸗ minoꝝ ad quos ᷣm quos motus oꝛdinãtur. Alio modo ↄſiderantur vᷣm eſſe qð habent in mouentibus ⁊ mobili bus quoꝝ ſunt motus. Pt ſic terminus alicuius motus localis.ſ.celi:eſt pꝛioꝛ termino cuiuſlibet generationis ⁊ coꝛruptionis: qꝛ motus celi eſt cauſa generationis ⁊ coꝛ⸗ ruptionis iſtoꝝ inferioꝝ: vt pʒ ·⁊0. phyſicoꝝ · vbi dicit᷑ ꝙœ ſol ⁊ homo generant hominem:et in de celo ⁊ mundo. CDicendũ.zꝰ.ꝙ du plex eſt generatio. Quedã eſt gene
poteſt accipi cõit er.ſ.pꝛo diſpoſitiombus preuijs ſimul cum ipſa intr oductione foꝛme ſubſtãtialis:Et iſto modo
Reſpondeo
cut iumen per ſe cõſequitur dyaphanitatẽ aeris:ſuppofi⸗
to tamen influxu ſolis. Inde eſt ꝙ eſſe cuuſlibet rei ma⸗
gis dependet ab illo agente qð ab ea põt ſubtrahere ſuuʒ
influxum:qᷓ; a foꝛma vel materia m theologos ⁊ fidẽ.
Et ls ſit infinite durationis:nõ tamen ſequitur ꝙ ſit coꝛru ptibile:qꝛ poteſt anmhilari. CAd ⁊n vicendũ ꝙ duplex eſt ſubiectum alteratienis. Mam qðdam eſt ſubiectum
pꝛimũ ⁊ mediatum. Et tale eſt materia. Quia qualitates
actine ⁊ paſſiue inter quas eſt alteratio:non inſunt ſubſtã tie niſi ratione materie:que eſt ᷣncipiuʒ omnis tranſmu tarionis ſi ſit admixta pꝛiuationi ad foꝛmã ſubſtantialeʒ. Alind eſt ſnbiectum ꝓpꝛium ⁊ ĩmediatum.ſ.id qð alte
ratur. Bt tale ſubiectuʒ alterationis nõ eſt materia:ſed eſt
ens actu ⁊ ſimpli exiſtens. CAcd z dicendũ ꝙ duplex eſt alteratio. vʒ coꝛruptiua ſicut calefactio. Alia eſt perfe⸗ ctiua:qhe eſt ſolum alteratio vᷣm modum.ſicut illumina tio dicit ſolum receptionem luminis ⁊ abiectioneʒ tene⸗ bꝛe que nõ eſt foꝛma ſed pꝛiuatio t. Ohicquid ergo eſt
alterabile pᷣmo modoꝛeſt coꝛruptibile:nõ tamen ſecũdo
modo. Lelum autem eſt alterabile ſcðo modo:non autẽ
pmo modo. Tnde argnmẽtũ nõ ſequitur. NAd q̃rtum
dicendũ ꝙ duplex eſt pꝛinatio. nedaʒ eſt pꝛinatio foꝛ⸗ me ſubſtantialis. Alia eſt pꝛiuatio ipfius vbi. Merum eſt ergo ꝙ vbicũqʒ eſt materia admiyta ßᷣuationi ad foꝛmã ſubſtantialem:ibi poteſt eſſe coꝛruptio ⁊ generatio. Mõ autem vbi eſt materia admixta pꝛiuationi ad vbi. In ce⸗
o antem nõ eſt materia admirta pꝛinationi ad ſoꝛmam
ſubſtantialem:ſed ad vbi tmñ nde ratio nõ ſequitur. ¶CRbi ſupra in Moctoꝛe Sancto. ſic pꝛoceditur. Ai
5 B ſep timum detun ꝙ mã nõ di cat aliquã entitatem realiter diſtinctam a foꝛ⸗ na⸗ Wam ſi materia diceret aliquã entitatem
diſtinctam reaſiter a foꝛmaꝛſequeretur g in fundamẽto
nature eſſet aliquid diſtinctuʒ. Dð eſt ↄira Cõmẽtatoꝛeʒ 4* huius. Jgitur materia nõ dicit entitatem diſtinctam realiter a foꝛma. ¶ P 20. Si materia diſtingueret a foꝛ⸗ ma:ſequeretur ꝙ materia includeret actum alium a foꝛ ma. Quia omnis diſtinctio fit per actum. Fed ↄſequens eſt falſum. Quia ſic materia poſſet ĩtelligi ſine foꝛma.qð eſt ↄtra ſuperius pꝛobata. Igitur ⁊c̃. P 3⸗. D nicquid
dat eſſe eſt aciꝰ. Sed materia dat eſſe:vt pʒ pᷣ phyſicoꝝ. x
Nrgo materia eſt actus. Et per cõſequens nõ differt rea
liter per aliquã entitatem a foꝛma. ¶ Sed in cõtrarium
arguitur per phm in pꝛeſenti lectione. Mam materia eſt ſba.nõ quidem ens actn:ſed poteſtate. foꝛma vero actu ens. Ergo materia dicit entitatem aliam a foꝛma.
dicendum ꝙ materia eſt ens diſtinctum ⁊ foꝛma realr. Qð
rationi nõ ſit ens realiter diſtinctuʒ a foꝛma: ſequerct᷑ g
we j fit ſucceſſ iue ⁊ nõ in inſtãti. Et iſto modo includit altera gnãtio fiẽt ex nihilo: ñẽ ⁊ ereatio. Sʒ ↄñs ẽ flm· igit᷑ ⁊c· egen tionem. C Muerebat inſuper idem diſcipulus. Titrum CP z· Si materia non eſſet ens bm
W
—

Bctaut
fequeret᷑ ꝙ foꝛma non eſſet actus eiꝰ. Quia aut feꝛma eẽt actus nõ entis: aut eſſet actus luiipſins. Sed ↄſequẽs eſt falſum. Jgitur ⁊c̃. C 4. Si materia eſſet foꝛma: ſe⸗ queret ꝙ materia opponeret᷑ pꝛinationi:qꝛ foꝛma oppo nitur pꝛiuationi. Sed ↄſequẽsieſt falſum. Duia pꝛiuatio in materia fundatur. ¶ ed inſtabat diſcipulus. Si ma⸗ teria eſſet ens reale:aut eſſet ſubſtantia aut accidẽs. Mon accidens:qꝛ ſic nõ eſſet pars eſſentialis rei ↄpoſite. Iec etiam eſt ſbᷣa:qꝛ ſba aut genus eſt foꝛma totius. Sed foꝛ ma totius nõ poteſt predicari in recto de parte eins. Si⸗ cut iſta eſt falſa coꝛpus oꝛganicum eſt animal. Ergo etiã
hec eſt falſa. Materia eit a in recto. N Picendũ ꝙ ſßa
poteſt dupliciter ↄſiderari. Uno modo poteſt accipi pꝛo foꝛma totius que eſt genus generaliſimũ. Et ſic nõ põt predicari in recto de materia:ſed bene in obliquo. Aſioꝰ vt dicit oꝛdinem omnium illoꝝ que ponuntur in genere ſbſtantie per ſe vel reductiue. Et ſic ſubſtãtia pꝛedicat in recto de materia..—
i igitur dicendum ꝙ aliquid di U pRmum citur diſtingui realiter ab alio tripliciter. Uno modo ſicnt nõ ens ab ente.Et iſto modo materia nõ diſtingnit᷑ realiter a foꝛma. Alio modo ſicut ens actu ab ente actu. Er iſto etiam modo non diſtinguit materia a foꝛma. Tertio modo ſicut ens in potentia ab ente inactu. Et iſto modo materia realiter diſtingnitur a foꝛma.Et quando dicitur ꝙ in fundamẽto nature nõ eſt diſtinctio:hoc intelligendum eſt de diſtinctione foꝛmali ⁊ ſpeciſica. Ct per hoc pʒ ſolutio ad ꝛm. TAd zm di⸗ cendum ꝙ aliquid dat eſſe alteri dupliciter. Vno iodo extrinſece. Et ſic etficiens ⁊ finis dant eſſe. Alio modo in trinſece. Et ſic foꝛma ⁊ materia dant eſſe largo modo ac ripiendo dare eſſe.vʒ pꝛo omni eo ꝙ eſſentialiter ↄcur rit ad eſſe rei.⁊ icet ergo illud qð dat eſſe fonnalr et eſfe ctiue ſic actu:non tamen illud qð dat.i.ↄcurrit materialt nd eſſe rei eſt actu ſed in potẽtia. Nlerũtamen pꝛopꝛie joquendo iſta nõ eſt cõcedenda ꝙ materia dat eſſe:ſʒ qð materia recipit eſſe:lʒ cõcurrat materia ad ꝓductionem eſſe ipſius compoſiti:ſicut jupꝛa in.yo. huiꝰdiſputatũ eſt.
¶Queſtio.⁊. De p̃ncipio foꝛmali reꝝ ſenſibiuum.
Eſtat inſupꝑ ↄſideranduʒ de pᷣnci
18 pio foꝛmali reꝝ ſenſibilinʒ. ¶ Uirca qð querumtur tria. C·ꝛimo vtruʒ res ſenſibiles per ſuas foꝛmas dif
ferant ⁊ cõſtituantur ineſſe. ¶¶ Secundo
X vtrum vltima differentia que ſumitur a
foꝛma ſit foꝛmali tota diffinitio reꝝ ſenſibiliũ. ¶Tertio
vtrum diuerſaꝝ materieꝝ ſint dinerſe foꝛme. ¶Ibi in Doc. S. et ph̃o. Sed quoniã autẽ ⁊ que ꝗdeʒ. Et eſt lectio·⁊“. 6*
8 1 1 ſic ꝓceditur. lidet a S pꝛimum ꝙ ſubſtantie ſenſibi⸗
es per ſuas foꝛmas nõ differant:neqʒ conſti⸗
½ nantur in eſſe per eas. Maʒ phus dicit in pꝛe ſenti lectionẽ. ꝙ quedam ſubſtantie differunt ſenſibilinʒ paſſionibus: quedam vero ſitu: quedam tempoꝛe. Sed
hec nõ ſunt foꝛme ↄſtitutiue ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ:cũ ſint
accidentia. Nam foꝛma eſt de intrinſeca ↄftüntione eius
cuius eſt foꝛma.ð non cõpetit accidenti. Ergo ſubſtan
tie ſenſibiles nõ differũt per ſuas foꝛmas neqʒ ↄſtituunt᷑
in eſſe. CP ꝛ0. Onedã ſubſtantie ſenſibiles differũt ᷣm
dinerſum modum cõpoſitionis partinm materialium:
ant ᷣm mixtionẽ vel ligationẽ: vt dicit hic phus. Bed
P̃dirta nõ jnnt foꝛmne ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ:cuʒ ſint acci⸗
dentia ↄſequẽtia eas. Igit ⁊c̃. TP ʒo. Differentia pꝛe 44dicatur de eo cuins eſt:vt pʒ per poꝛphyrium in libꝛo Lecion. Pdirabiliũ.er per pßm.⁊chuius. chedfoꝛme ſubſtãtar ſenſibilium nõ predicant᷑ de eis:cum ſint partes earum. Mars enim nõ predicatur de teto: vt dicit Doct. S.in
pꝛelenti lectione· Igitur ⁊c̃. C o. Omnes ſubſtantie
fenſibiles cõueniũt in vna foꝛmã ᷣm eandem rationem:
phyrio differentia cõmunis.
Metha.
cum vniuocent᷑ in ſubſtantia. Ergo nõ differunt per foꝛ⸗ mas qꝛ idẽ nõ poteſt eſſe ᷣncipiũ ↄueniẽtie ⁊ differẽtie.
CP. Lõſtituens pᷣcedit cõſtuntũ:ſicut cauſa effecrũ.
Sed foꝛma nõ pꝛecedit totum compoſitum: cuʒ foꝛma
nõ ſubſiſtat niſi ad ſubſiſtenriã totiꝰ compoſiti. Ergo foœꝛ⸗
me nõ cõſtituunt ſubſtantias ſenſibiles in eſſe. Ned cð
tra eſt phus in texin dicens. Sed quoniã quedã vt ſta
et vt materia ſba cõfeſſa eſt. ec autẽ que poteſtate reli quuʒ eam que vt actum ſubſtantiã ſenſibiliũ dicere que
eſt ⁊ẽ. Et poſtea ſubiũgit. Malam vtiqʒ eſt hijs g ſi ſba cauſa eſſendi vnũqðᷣqʒ ꝙ in hijs querendũ que eſt cauſa
eſſendi hoꝛum vnũquodqʒ. Reſi on deo dicendum ꝙ lubſtantie ſenſ⸗ 3 P biles differunt eſſentialit per ſuas foꝛmas ſubſtantiales: et ↄſtituuntur in eſſe per eas. Quod ſic deducitur. Mam illud quo aliquid eſt ſoꝛma⸗ liter eſt pᷣncipiũ eſſendi eius:et per ↄſequẽs diſtinguẽdi: qꝛ eadem ſunt pᷣncipia eſſendi et diſtingnendi. Sed foœĩa eſt qua ſubſtantia ſenſibilis eſt foꝛmaliter:cum ſit actus: xt patuit. x.et.y.et in pᷣnꝰ huiꝰ octaui.Ergo foꝛma eſt 3o. x pᷣneipiũ eſſendi fubſtantiaꝝ ſenſibilium et diſtinguendi.
CP ꝛ. Omne illud qð fit ad hoc ſit: vt ſit. Eſt. n. fieri
ſeu generari per ſe loquẽdo via i eſſe. mon eſt ergo foꝛ
ma terminns generationis niſ qꝛ foꝛma dat eſſe. Ergo
foꝛma ſubſtãtialis eſt terminus generationis:qꝛ facit eẽ.
Si.n. foꝛma nõ daret eſſe:illud nõ diceretur generariqð acgreret taleʒ foꝛmam:ut dicit Doc. S. ↄtra gen. pᷣ cao.
26 Ergo foꝛma ſubſtantialis eſt pᷣncipiũ eſſendi ſubſtan
tiarũ ſenſibiliũ:et per ↄñs diſtinguendi. N 30. Doct.
S.ð gen. vbi ĩmediate ſupꝛa dicit g res ꝓpter hoc diffe
rũt:qi habẽt dinerſas foꝛmas ⁊ nãs quibus acgrit eẽ di nerſimode · Relingtur ergo ꝙ ſubitãrie ſenſibiles diffe⸗
runt per ſuas foꝛmãs ⁊ ↄſtituũtur in eẽ per eas. CMon⸗
ſiderandum eſt autem ᷣm phm in pꝛeſenti paſſu: vt dicit Soc. S. in hac lectione ꝙ Democritus ponens pᷣncipia
rerum nůlium eſſe coꝛpoꝛa indiuiſibilia: dicebat omnes
res differre aut poſitione ᷓᷣm ſurſum vel deoꝛſum at ſ⸗
gnra.ſ.pᷣm rectum vel curuum aut oꝛdine.ſ fᷣm pꝛius yl poſterius. ¶ Sed hanc opinionẽ repꝛobat phus in pnti
lectione. Quia muite ſunt differentie rerum que ad pᷣdi⸗ ctas nõ reducunt᷑. Mam quedam differunt ᷣm diuerſuʒ
modũ cõpoſitionis partiũ mãlium. vʒ per modũ mixtio
nis: ſicut mellicratũ. Quedã vero per modũ alligationis eo ꝙ partes ligant᷑ adinuicem: vel vinculo:ſicui ligaturꝰ capitis mulieris:vel viſco vel adunatione. uedã vero differunt ſitu:ſicut luminare mains.ſ.ſol:et luminare in nus.ſ.luna. Ael ðm alios ſicut luminare ſuperius ⁊ infe⸗ rius. Quedam vero differunt tẽpore:ſicut cena et pꝛan⸗ dium. Quedam vero locoꝛſicut ſpũs.i.venti: vt ↄquilo et auſter. Quedam antem differnnt ſenſibilium paſſioni bus: vt duricie ⁊ mollicie. Quedam vero differunt per ſuperabundantiam et defectum. Mec omnia Doc · S·in lectione. ¶œx quibns eliciuntur.Iꝛ. modi differentiaru accidentalium. ¶ ꝛimns eſt ꝙ quedam differunt po⸗
itione. N Secundus quedaʒ figura. Tertius quedaʒ
oꝛdine. uartus compoſione per moduim mixto⸗ nis. CQnintus compoſitione per modum alligationis per viculum. N Sextus compoſitione per modum all⸗
gationis per viſcum. C Septimns cõpoſitione per mo 3 dum alligationis per adunationem. C Octanus quedi;
ſitu per modum maioꝛis ⁊ minoꝛis. ¶ Monus quedi tempoꝛe. ¶ Decimus quedã differunt loco. ¶Einde⸗ cimus qnedaʒ differunt lenſibiliũ paſiombus. NMuo⸗ decimus quedã differunt per ſupabundantiã ⁊ defectũ.
.„ igitur dicendum ꝙ duple eſt dit Ad pamU ſSrentn. Nuedaʒ eſt eſſentialis?
ime propria. Alia eſt accidentalis que dicitur à po? nhet Mhns een hec exempli ficat de differentijs accidentalibus. Et hoe ideo:qꝛ foꝛ⸗ me et differentie ſubſtantiales ſunt nobis incognite:hedʒ eis ſunt nomins impoſita. Accidentia autem magnã pãr
vrnt nohis ad cognoſe nau nid eſt à iem conenmninobi ad conoltendum dyol uent
— —
— —
— =—

E
7
— ——
3 8
55
1 * 25 6
E
—
Queſtio
poſteriori tamẽ: vt dicitur in ꝓhemio de aĩa. Ideo phi joſophus hic erenmlcat de differentiis ⁊ foꝛmis acci⸗ dentaibns: que pꝛoportionabiliter ſe habent ad foꝛmas x ðiferentias ſubſtantiales: nã differentie ſbe vt dicit hic
oc. S. que pdicat᷑ ð genere:aduenit generi ad ↄſtitnẽ dnmn ſpẽm ⁊ cõparat᷑ ad ipſum vt actus ⁊ forma:ita eſtĩ aliis foꝛmis ⁊ differẽtiis accidẽtalibus: que cõparant᷑ ad m ſicut actus ad potẽtiam inquãtũ huius. Sicut ergo ſoꝛme accidẽtales dant eẽ accidẽtale ⁊ ʒ ꝗʒd ⁊ faciũt dif ferre accidẽtalr:ita ⁊ foꝛme ſales dant eẽ ſimptr.ſ.eſſe
ſubſtqtiale ⁊ faciunt differre eſſentialr ⁊ ſᷣm eſſe qut᷑aã⸗ modũ ſunt dẽie ⁊ foꝛme ſpeciſice· Ilnde reliquit᷑ ꝙ ſiali qua habeãt dinerſas foꝛmas ⁊ diffinitões ſeu dãias eſſen
tiales: ꝙ differãt eſſenraliter ⁊ ſᷣm eẽ. Totiens.n. dĩ eẽ quotiens dãie vt dicit hic phᷣus. Vuius rationem aſſignat
Doc. S qꝛ dẽie complent diffinitionem. Sed diffinitio
ſignficat eẽ rei. Qnod ẽt ꝓbat hic pbus inductine. Ideo pʒ q̃re phus cõuemẽter adduxit diias accidẽtales. T ꝑEt ꝑ hoc patet ſolntio ad ſecũdũ. ¶ Ad tertiũ ſepius reſpõ⸗
fum eſt. vʒ ꝙ duplex eſt foꝛma ſpalis. Nnedam eſt foꝛ⸗
ma pariis que.ſ.eſt altera pars totius compoſiti. Et illa
non pᷣdicat᷑ in recto de toto:ficut aĩa nõ pᷣdicat᷑ in recto ð
giali. Que licet non ſit dẽia ᷣm rem ⁊ modũ ſimul: facit
tamen differre pᷣm rein:licet non ĩmediate ſed mediante foꝛma totins.omo.nꝑ aĩam rationaleʒ differt ſpecie ab equo. Ilia eſt foꝛma totins. Et illa eſt dnplex. Qne⸗ dam.n.eſt foꝛmna totins ꝑ modũ tamen partis deſignata id eſt abſtractine ſicut humanitas. Et talis ẽt non pdicat de toro in recto: yꝛedicatum.n ·in reeto debet habere ra⸗
tionem totins non ſolum ᷣm rem:ſed ẽt ᷣm modum ſi⸗
gnificandi:eo ꝙ modus pᷣdicandi fundatoꝛ ſup mõ intel⸗
ſigendi mediante modo ſignificandi ut ſuperius ſepins
dictum eſt. Et inde eſt ꝙ het eſt falſa pᷣdicatio homo eſt humanitas. lia eſt foꝛmna totins ꝑ modum totins.i.cõᷓ cretiue deſignata:ſicut homo reſpectn ſoꝛtis. Et talie foꝛ⸗ ma pd catur in recto de eo cuius eſt. Aqua ĩimediate ſu⸗
mitur dãia:a qua ẽt ĩimediate finit eſſe torins compoſiti. Et licet in genere ſpe non ſint concreta reſpectu ubiecti: cum ſubſtantie non ſint accidentia:ſunt tamen ibi cõcreta reſpectu inferioꝝ. Picet ergo foꝛma partis non pꝛedicet in recto de ſuo toto:tñ foꝛma totins ꝑ modum totins.i. concretiue deſignata bene pᷣdicatur in recto de ſuo toto ſicut homo de ſoꝛte. ¶ Ad quartum dicẽduʒ ꝙ licet om nes ſße ſenſibiles conueniant in vna forma totius ⁊ cõi ßm rationem ſ.logice loquendo:non tamen conuemunt in vna foꝛma ſpecifica methaphyſice loquẽdo. ¶ Ad vl⸗ timnm dicendum ꝙ foꝛma oꝛdine nature precedit ſicnt
pars totum compoſitum. Et licet ſubſiſtut ad ſubfiſten tiam compoſiti ſubiectiue:tamen foꝛmaliter compoſituʒ ſubſiſtit ꝓ foꝛmam vt ſupꝛa declaratum eſt. CIbi in Voc. S. Mon—— n
3 ecun U ꝙ ðĩia que ſumitur a foꝛma ſit tota diffinitio foꝛmaliter ſbaꝝ ſen⸗ ſibilium. Et pꝛimo arguit᷑ cõtra ſuppoſitum.
Mam ia que dem ſignificant:ab eodem imponuntur
ad ſignificandum:qꝛ vi in pluribus idem eſt illnd a quo
nomen imponitur:⁊ ad quod imponit᷑ ad fignificandus.
Sed genus ⁊ dãa idem ſigniſicãt. Venus aůt nõ ſumit᷑
z foꝛma ſed a materia. Ergo ẽt diia non ſumit᷑ a foꝛma.
CP ꝛ0. Arguit᷑ cõtra ꝓpoſitum. Mam de ratione difti⸗ nitionis vt pamit. yo.huius: eſt ꝙ pᷣdicetur inquit de di ſnito ⁊ conhertibiliter ⁊ ꝙ indicet tomm eẽ diffiniti: ⁊ ꝙ diffimtum differat per eam ab omni alio · Sed omnia ſta cõ̃ueniunt die ſpecifice: vt patet ð rationali reſpectu pominis. Ergo diiaẽ tota diffinirio foꝛmaliter ipſius rei ſenſibilis. CP ʒo. Ouod qd eſt ipſiꝰ rei ſenſibilis ẽ ſim⸗ pler ⁊ indiuiũbile. Ergo ⁊ diffinitio eins debet eẽ indi⸗ niſibilis nullas habens partes:qꝛ ſignus debet coꝛreſpo⸗ dere ſignnoꝛ vt patet.y. huius. Sed genus nõ pol et dif ſinitio rei:cum pluribus ſpeciehns conueniat ⁊ non vnt
ſoli. Relinquitur ergo g diia ſit tota difnitio rei foꝛms
Secunda
⁊ vna eit diia que ſubſtantam diffinti cõpꝛehendit. Ei detur ergo ꝙ vltima diia ſit tota diffinitio non ſoluʒ vir⸗ tualiter:ſed ẽt foꝛmaliter. ¶ Sed cõtra eſt phᷣus ĩ textu:
g laudat ulos ꝗ diffimunt ſbas ſenſibiles ꝑ mãm ⁊ foꝛ⸗
mam ſimul. Sed genus ſumitur a mãteria:⁊ dẽia a foꝛ⸗ ma. Vrgo tota diffinitio rei conſtituit᷑ ex genere ⁊ diia: ⁊ non ex dẽia ſolum.
liter. C P 4*.Phus.7. hniꝰdiẽ ꝙ quãuis in diffinitiõe rei ponat᷑ genus:tñ diffinitio eit ratio ex differentis t
A dicendum g diia non eſt tota Reſpon deo diffinitio maliter? ex⸗
preſa licet virtualiter ⁊ implicite ſisnificet totam ſnbſtã tiam rei:ſicnt ſupꝛa in. yo. huins declaratum eſt. Ende philoſophus in textu recitat ꝙ aliqui diffinientes reʒ ſen
ſibilem: diffinierunt eam ꝑ materiam tantum: vt diffiniẽ
tes domus per regumẽtum lateres ⁊ ligna. Sed hij im⸗
perfecte diffinierunt: qꝛ tales diffinitiones nen indicant diffinitum:niſi in potẽtia tantum. Alij vo diffinierũt per foꝛmaʒ tm̃: vt difjimentes domuʒ per cooperturam pe cuniarum ⁊ coꝛpoꝛum. Mij ẽt imperfecte diffinierũt:cũñ
taes diftinitiones non indicent totum eſſe diffiniti. Alij añt diffñinierunt ꝓ vtrũqʒ vt dicentes domum eẽ cooper turam ſen coopimentum corpoꝛum compoſitum ex li⸗
gnis ⁊ lapidibꝰ ⁊c̃. uos appꝛobat phyloſophꝰĩ textn. Sed cõſtat ꝙ hoc non põt fieri ꝑ diiam ſolumicum dif ferentia ſumatur ab eo quod eſt foꝛmale in re. Relinqui tur ergo dicendum ꝙ differẽtia nõ eit tota diffinitio rei. TCP ꝛo. Diſfinitio eſt ratio indicatina eẽ rei a pꝛima po tentia nſqʒ ad vltimum actum eius complete ⁊ explicite
vt dictuʒ eſt.y. huins. Sed hoc non poteſt fieri per ter minum ſimplicem. Ergo vnus terminus ſimplex vtẽt pꝛobatum eſt ſupꝛa:non poteſt eſſe diffinito: vt diffini⸗
—
tio ſi ratio partes habensvt pꝛobatur.y huiꝰ. ¶P3⸗. Lectio.io.
In diffininone rei vnum comparat ad aliud ſicut actus ad potentiam. Vum ergo diis comparari non poſſit ad ſe
ipſam ſicut actus ad potentiam · num emm ⁊ idem nõ poteſt eſſe actus ⁊ potentia. Igitur ides vt ſu pꝛa. Et hec ratio tangitur ĩ textu. CP 40· Sicnt diffinitio coꝛreſpõ det diffinitoꝛita partes diffinitionis debent coꝛreſponde re partibus diffiniti.y. huus. Sed quelhet ſubſtantia
ſenſibilis includit materiam ⁊ foꝛmam: vt ſupꝛa dictum
eit. Ergo diffinitio ſubſtãtie ſenſibulis debet habere par
tes quarum vns repitet materiam ⁊ alia foꝛmam. Be nus uutem ſumitur a materia ⁊ differẽtia a forma. Lom para ur enim differentia ad genns ſicut actus ad poten⸗ tiam: vt dicit᷑ hic in textu. Igitur differentis non eæſt toia diffiniio foꝛmaliter ⁊ expreſſa ipſiꝰ rei ſenſibilis. C S ad ſciendum qnaliter genns ſumatur a potentia ⁊ differẽ tia a foꝛma: ↄſiderandum eſt illnd qð Woc. Shic notat
dicens. Mon enim eſt intelligendum ꝙ differentia ſit foꝛ
mã aut genus ſit materia:cum genus ⁊ differentie pꝛedi centur de ſpecie: materia autem ⁊ foꝛma nõ pꝛedicentur
de compoſito. Sed hoc diciur:quia genus ſumitur ab eo qð eſt materiale in re: differentia vero ab eo quod eſt
ſoꝛma in re.ſicut genus hominis eſt animal: qð ſignificat
aligd habens nauram ſenſitiuam:que quidem materis⸗ lter ſe habet ad naturam intellectinã a qua ſumitur ratio nale que eſt differentia hommis. Rõnale vero ſignificat aliquid habens naturam intellectiuã. Et inde eſt ꝙ gen? habet differentias poteſtate:⁊ ꝙ genus ⁊ differentia pꝛo
poꝛtionãtur materie ⁊ foꝛme: vt poꝛphyriꝰ dicit. Ei ꝑꝑ f hoc etiam hic dicitur a phoꝛg in ſubſtantijs actus.i.dif⸗
ferentia predicatur de materla.i.de genere. Mec ille foꝛ
maliter. De quo ſuperius ſatis diſputatum eſt. CSed
dicebat diſcipulus. Superius determmatũ eſt ꝙ differẽ tia nõ predicatur de genere. Ergo videtur ↄtradictio in
dictis. ¶ Dcendum g differentiã predicari de genere poteſt mtelligi duyliciter. no modo per accidẽs. Et ſic
bene predicatur de eo · Alio modo per ſe. Et hoc dupli⸗
citer. ino modo methaphyſice loquendo. Et ſic bene differentia predicatur de genere: quia genus nullum eſt methaphyſce loquendo qð nð ſit ↄtractum ad ſo eciem
—

Lectio.y.
Dctaui
de quo difterentis per ſe predicatur. Rationale eniʒ pꝛe⸗
dicatur per ſe de animali contracto ad hominem. Ilio⸗ poteſt hoe intelligi logyce loanendo. Et iſto modo diffe rentia non poteſt per ſe predicari de genere propter ra⸗ tiones in tertio libꝛo adductas. Sd imum iguur dicendum ꝙ ſicut dictũ P 11 ½ eſt tam genns qᷓ; differentia ſu muntur a foꝛma totius vᷣm reʒ. Tamen ilia foꝛma a qua ſumitur genus habet modum potentie ⁊ materie: per comparationem ad foꝛmam a qua ſumitur nomen diffe rentie et eciei. Mec etiam ſemper verum eſt ꝙ ab eo⸗ dem ſumatur nomen a quo imponitur:⁊ ad quod impo nitur ad ſignificaudum ſicut ſupꝛa expoſitum eſt.ſicut ia⸗ pis imponitur a leſione pedis:et tamen nõ ſignificat leſio nem pedis. ¶ Ad ſecundum dicenduʒ ꝙ differentia ſpe ciſica lʒ totum eſſe diffiniti ſignificet implicite:⁊ ᷣm ali⸗ quem modum eſſendi.ſ.per modum determinantis vel cõtrahentis vel qualiſicantis: non ramen explicite ⁊ com plete:⁊ ᷣm omnem modum eſſendi eſſentialem. Quod tamen requiritur ad perfectam ⁊ quidditatiuã diffinitio nem. Mnde ratio non ſequitur. CAd tertium dicendum ꝙ ſimplex tripliciter accipitur in pꝛopoſito. no modo vt dicit carentiam cuiuſcunqʒ cõpeſitionis. Et ſic ſolus dens eſt ſimpiex. Alio modo vt picit pꝛinationem com- poſitionis ex materia et foꝛma. Et ſic ſnbſtantie ſeparate dicunt ſimplices. Tertio modo per carentiam compoſi tionis partium qjntitatinaꝝ et partium indiuidualiuʒ. Et iſto modo qudditates rerum ſenſibiliũ dicuntur ſim pli⸗ ces ⁊ non dnobns primis modis. Ged componuntur ex materia ⁊ foꝛma cõmuni: vt ſupꝛa dictum eſt. Dnaliter nutem partes diffinitionis debeant coꝛreſpondere parti⸗ bus diffiniti:etiam ſupꝛa expꝛeſſe declaratum eſt. TAd quartum dicendum g illnd dictum phy et Doct. ſancti intelligendũ eſt:ꝙ differentia vltima virtualiter ⁊ impli
cite ſiue ĩcõplete ẽ tota diffnitio rei:⁊ nõ expᷣſſavt dem̃ẽ.
Abi ſupꝛa ⁊ pꝛecipue in pbo ien— 1 ic proceditur. Mide
8 8 tertium ꝙ dinerſaꝝ materierũ
nõ ſint diuerſe foꝛme. Nam phyloſophus in
penultimo capitulo huins octaui dicit:ꝙ vniꝰ
ſunt plurẽs m̃aterie ſicut flengmatis ſũt pingue ⁊ duce.
Ergo non ſemper diuerſaꝝ materieꝝ ſunt diuerſi actus
et foꝛme. CP ꝛv. Omnium foꝛmaꝝ generabilius ⁊ coꝛ⸗
ruptibilinʒ: eſt vna materia: vt infra dirit pßus. Ergo et
omnnium materieꝝ foꝛma eſt vna. pʒ ↄa:qꝛ materia di⸗
citur vna ab vnitate foꝛme:cum ab eodem res habeat ꝙ
ſit ⁊ ꝙ ſit vna. Si ergo materia eſt vna: foꝛma etiam erit
vn onnium generabilinʒ. C P ʒo. In homine ſunt plt res materie diſtincte. Partes ẽnim hominis ſunt foꝛina liter diſtincte. Nuod pʒ er hoc:ꝙ habent dinerſas opera tiones pꝛopꝛias: ſicut ocnlus videt ⁊c̃. Sed tamen in ho⸗ mine nõ ſunt diuerſe foꝛme cum in vno ⁊ eodeʒ compo/ ſito non ſint ponẽde plures foꝛme ſubſtantiales: vt ſupꝛa probatum eſt. Igit ⁊c̃. CSed ↄtra eit phus in textu di⸗ cens. Malam itaqʒ ex hijstqꝛ actus alius alterus mate⸗ rie:⁊ ratio. Alioꝝ eniʒ conpoſitio alioꝝ mixtio ⁊c̃. Reſt pondeo dicendum g dinerſaꝝ mate⸗ 1N rieꝝ ſunt diuerſi actꝰ ⁊ foꝛme. Mam quelibet potentia ex ſui ratione oꝛdinatur ad actũ: v probatur.oo.huins. Ens ergo in potentia eſt diuerſuʒ 2b aliꝗ ex hoc ꝙ ordinatur ad dinerſum actuʒ:ſicut dicit Doc. S.in prina parte.q.&6.ar.ꝛ. Nliſus enim differt ab anditu: qi viſus oꝛdinatur ad videre: auditus vero ad audire. Sed materig de ſe eſt poteſtate ens: ⁊ non actu: vt ſubra dictum eſt. Ergo dinerſitas foꝛmalis materierũ Puenit ex dinerfitate actuum. Si igitur ſunt diuerſe ma terie. opoꝛtet ꝙ etiam ſint diuerſe foꝛme. CP ꝛ20. Ideʒ eſt pncipium eſſendi ⁊ diſtinguendi: vt patuit in pᷣcedẽti
articulo. Fed materia nõhabet eſſe actu niſi a foꝛma: cuʒ
de ſe ſitin pura potẽtia. Ergo dinerſitas materie eſt a foꝛ ma. Et ſic idem quod pꝛius. T dem probat pkus in⸗
ductiue in texiu. Mam aliorum compoſitio alioꝝ mixtio
Metha.
alioꝝ vero alind quid ſic dictoꝝ.ergo at̃ ¶CConſideran dum eſt autem p̃mo · ꝙ duplex eſt dinerſitaãs. Mam q̃dʒ eſt diuerſitas logyca ſine ſᷣm rationeʒ. Alia eſt diuerſitas methaphyſica que eſt in rebus ſecluſa quacũqʒ operatio⸗ ne intellectus. Mon autem omnia que cõueniunt logyce
cðueninnt methapbhyſice. Mꝛopter quod dicit phus.yo ꝓeʒet phrſicoꝝ.ꝙ in genere latent multa.i.multe equinocitio comz.
nes methaphyſice aut phyſice loquendo. Plures enim ſpecies dinerſe cõueniunt in vno genere logyco:que ta⸗ men nõ ↄueniunt in genere mechaphyſice loquẽdo. Sie ergo lz diuerſax materiex poſſit eſſe vna foꝛma logyce loquẽdo.ſ.ſoꝛma coꝛporeytatis:qꝛ omnes ſubſtantie len ſibiles vniuocãtur in coꝛpoꝛe m logycos:nullatenus ta⸗ men realiter loquendo conueniunt in aliquo ſ eparato ab eis. onſideranduʒ eſt etiam ſecũdo.ſicut ſupra dictũ eſt · ꝙ materia poteſt conſiderari dupliciter. Tino modo ſm ſuam eſſentiam. Et ſic in ea nulla eſt diuerſitas actua- lis. Alio modo ᷣm ſuum eſſe quod habet a fonna.Et ſc mhil prohibet plures et dinerſas eſſe materias. Naʒ ſoꝛ ma ipecifica non poteſt in roduci in materia niſi diſpoſi⸗ tà et dinerſa per quantitatẽ:ſicut ſupra dictum eſt. CSʒ inſtabat diſcipnlus. Mam materia ⁊ foꝛma ꝓpoꝛiionabi liter dicuntur:qꝛ ſicnt foꝛma poteſt dare eſſe: ita et mate ria poteſt ſuſcipere eſſe. Sed vna et eadem materia po⸗ teſt ſuſcipere eſſe a dinerfis foꝛmis:cum maneat eadem ſub vtroqʒ terminoꝝ mutationis: vt probatnʒ eit ſupiꝰ. Ergo ⁊ vna foꝛma poterit dare eſſe pluribꝰ materiebꝰ. t per cõſequens diuerſaꝝ materieꝝ non ſemper ſunt di nerſe foꝛme. CPicendum m oe. B.in zd.ſententia rum. di.i.q. ar.pᷣo.in ſolutione tertij argumenti.ꝙ ꝓ⸗ portio eſt duplex. Auedam eſt proportio que eſt certitu do cõmenſurationum duaꝝ quantitatũ. Et iſts ſolum eñ duoꝝ finitoꝝ. Alia eſt proportio ordinis que poteſt eſſe inter ſinitum et infinitum. Et iſto modo inter materiam et formam eſt proportio.Et lʒ materia prima eadeʒ exi ſtens ᷣm eſſentiam poſſit ſucceſſiue ſtare ſub diuerſis foꝛ
mis:non tamen concedendum eſt ꝙ vna materia ðᷣm eẽ
conſiderata poſſit ſtare ſub diuerũs formis ſᷣm idem eẽ. Qnod autem materia iſtorum inferiorum ßm eſſentiaʒ conſiderata poteſt ſnſcipere eſſe a diuerſis foꝛmis ſubſtã tialibus ſucceſſiue et ꝙ vna forma non poteſt dare eſſe to taliter ipſi materie:ratio huius eſt: quia forme generabi lium ⁊ coꝛruptibilium ſunt partcnlares in operando. Ideo non poſſunt ſaciare totum appetium materie: ſed ſemper manet materia ſub priuatione ad aliam foꝛmnaʒ. Secus autem eſt de materia coꝛporum celeſtiuʒ.
win igit᷑ dicendum gʒ phus ibideʒ di⸗ Ad Pamu cit.Foꝛme mn ſunt plnres ma ⸗
terie dũmodo vna eſt materia alterins. Vbi enim vnuʒ
Pꝓpter alterum:ibitantum vnum. Sic ergo vnius foꝛ me non ſunt plures materie penitus diuerſe ⁊ non ſub⸗ ordinate:licet dicantur plures accidentaliter. ¶Ad ſecũ dum dicendum ꝙ ommium formarum generabilium ⁊ coꝛruptibilium.materia prima eſt vna 7̃m eſſentia⸗ con· ſiderata. Tamnen egrũdem ſunt diuerſe materie proprie et ᷣm eſſe conſiderate: vt dictum eſt. NAd tertium dicẽ dum ꝙ lʒ partes hominis diſtinguantur inter ſe partiali ter propter dinerſas formas accidentales que ordinan tur ad dinerſas operationes:nõ tamen diſtinguunt eſſen tialiter ⁊ ſpeciſice:cuʒ infoꝛmentur vna foꝛma ſubſtan ⸗ tiali ſpecifica ſᷣm virtutes plures eiuſdem foꝛme. Non enim eſt incõueniens ꝙ ab eadem foꝛma que eſt vna ʒ eſſentiam.plures tamen ᷣm virtutempꝛocedant plures
dinerſe potẽtie a opatiðes: vt ſupra ad longũ ðᷣclaratũ ẽ.
Cõ.z. De hijs q̃ ↄfderãda reſtant circa pᷣnn foiale.
conſiderandum eſt de 1 U ſuper hijs que conſideranda ſ reſtant circa vᷣncipium materiale ⁊ foꝛ/
male ſubſtantiaruʒ ſenſibilium. CCirca qð duo ↄderanda ſunt. ¶
til ſiun
ſuu
pfunm ſunt lig ſu Sügt isdh mit Vn nmmn inie
ioi
un in. nnm ob meh um
yni

Queſtio
hijs que reſtant ↄſideranda circa pꝛincipiũi foꝛmale rerũ ſenſibilium. C Secũdo de hijs que conſideranda reſtãt circa pꝛincipium mãle ip̃ax.¶Lirca pumũ duplex oc⸗ currit ↄſideratio. ¶ ꝛuma eſt ð foꝛmis ꝓ comparatio nem ad ydeas ĩtrodictas a Mlatone. ¶ecũda erit de foꝛmis ꝑ comparationem ad numeros. ¶ irca pꝛimũ q̃runt · 4. ¶ Mꝛimo vtrum noia ſpẽꝝ ſignificãtia foꝛmã
cum materia. ¶ Scðo vtrum oĩa nomina ſignicent ſub
antiam cum qᷓlitate. Tertio vtrũ foꝛma ſit aliquid p
ter partes materie. ¶ Qnarto vtꝝ foꝛme ſint ſeparate a
ſenſibilibns ᷓᷣm rõnem ⁊ nõ m rem. CSequit᷑ in pho ⁊ Doc. S. ibi. Oportet aũt nõ igno. xeſt Lec.3à, 8
— ſic pceditur. Ilidetur ꝙ g 8 pDimũ noĩa ſpẽt non hewic
foꝛmã cuʒ inã.Mã q̃łibʒ foꝛma receptaĩ mã Veſt. incõicabilis cuʒ materia ſit pᷣncipiũ idini⸗
Si ergo nomen ſpẽi ſignificaret foꝛmã cum mã:ſequere⸗ tur g ſpẽs nõ eſſet cõicabilis: qð eſt ↄtra rõnem ſpẽi cũ ſit qðᷣdaʒ pᷣdicabile de muitis: igit᷑ noĩa ſpẽꝝ nõ ſignificãt materiam ⁊ foꝛmã. NP ꝛ. Jilud qð ſignificat mãm ⁊
nere ſubſtãtie fignificat hoc aliqd: ergo ſi ſpẽs ſignificaret mõʒ ⁊ foꝛinã ſignificaret hoc djiꝗd ⁊ non quale quid qð eſt ↄtra phm in pᷣntis. Ittit᷑ ⁊c̃.¶¶P ʒo. Aia rõnalis eit pẽs diuidens aĩam: vt patet in ⁊0 de aia:⁊ tamen non ſi⸗
gnificat mãʒ cum nõ cõponat᷑ er mã ſed ſit aetus purus
igit᷑ ⁊c̃ ¶q;ed cõtra eſt phns in ſr̃a dicẽs: ꝙ aniumal ſi⸗
gniicat vtrũqʒ. ſ.actũ in materia· Bed actꝰ dicit᷑ feꝛma
ergo noĩa ſpẽxꝝ ſignificant foꝛmã cum „ dicẽdum ꝙ Plato ponẽs ſpe Reſpon deo cies rex ſenbiinm eẽ ſepara tas ᷣm rem a materia coactus eſt ponere ꝙ noĩa ſpẽruʒ ſparnm ſenſibiliuʒ ſignificãt ſolam foꝛmã. Quẽ ſequunt᷑ illi q dicũ: foꝛmaʒ totins ⁊ foꝛmã partis nõ differre rea liter ſed ſolum ſᷣm rõneʒꝛſicut Abertus ⁊ ſui ſequaces. Sed quia hoc eſt cotra mentem phi in pᷣſenti paſſu volẽ tis deſtrnere poſitionem pdictam ·Platonis.ꝙᷓt ẽt eſt cõ tra wõmentatorẽ expꝛeſſe in p̃ſenti. go.libe. cõmento.. Iit dicẽdũ eſt ꝙ noa ſpẽꝝ aꝝ ſenſibiliũ ſignificãt foꝛ mam enm materia. Qnod ꝓhat doc. S. dnabus ratio⸗ nibus q̃ eicinnt᷑ hic à phᷣo. Mam quod quid erar eſſe eſt id qð diffinitio ſignificat. ꝓ hunꝰ. Pʒ difñnitio ſigniſicat naturam ſpẽi: ergo natura peciei ⁊ quod quid erat efſe idem ſunt. Sed quidditas non ſolum dicit foꝛmã ſed ẽ̃t materiam in ſubſtantiis materialibus compꝛehendit: vt in.7o.pꝛobatum eſt:ergo nomina ſpẽrum ſignificant ma teriam ⁊ foꝛmã. ¶P ꝛ. Si nomen ſpẽi ſignificaret foꝛ mam tantum ſequeretur ꝙ ideʒ eſſet res ſenſibilis ⁊ ip⸗ ſum quod quid eſt eius:ſicut idem eſt anima ⁊ anime eẽ vt dicit phus in. 8o. humns. Fed conſequens eſt falſum: vt pꝛobatnin eſt ẽt.yo hnius ad longum: vt etiaʒ hic de· ducit Poc. S. Mam ſi aliqua eit res que ſit cõpoſita ex materia ⁊ foꝛma opoꝛtet gꝙ in illa re etiã ſit aliquid pᷣter naturam ſpẽi. Jum enim materia ſit indiniduationis ÿᷣn ⸗ cipium opoꝛtet ꝙ in quolibet cõpoſito ex materia ⁊ foꝛ⸗ ma ſint pꝛincipia indimiduantia que ſunt pꝛeter naturam ſpẽi. Vnde huiufmodi res tota non eſt quidditas:ſed ali quid habet pꝛeter hoc. Si uero res aliqua eſt que ſit foꝛ ma tantum non habet pꝛincipia indiuiduantia que ſint p̃⸗ ter naturam ſpeciei cum ipſa foꝛma ꝑ ſe exiſtens per ſe ipſas indiuiduetur.Et ideo talis res nihil aliud eſt q; qð quic eſt eius. Sic ergo vatet qnod ſi nomẽ ſpeciei ſigni⸗ ſicet foꝛmam tantum cuiuſſibet rei idem eſt quod qnid erat eſſe ſuum ⁊ ipſa res ſicht homo eſt quod quid eſt eẽ ſuum ⁊ equns ⁊ anima ⁊ hninſmodi:hec ille Tꝙ; ʒ. Ad idem põt ſie argni. Momen ſpeciei fignficat ipſam naturam ſpeciticam. Aut ergo illa natura eſt forma par⸗
tis aut foꝛma totius. Mon pꝛimũ. Tum pꝛimo q ſi nõ pꝛedicaretur de ſuis inferioꝛihns qꝛ pars nõ pꝛedicatur
de toto. Tum ꝛ qꝛ ſie homo nihil alind eſſet q; aia ratio
nalis. Relinquitur ergo ꝙ ſit foꝛma totins. Sed foꝛmsg. torins comprebendit materiam ⁊ foꝛmaʒ in jubſtantiis ſenſibilibus: vt ẽt ſupꝛa pꝛobatum ẽ.igitur xc. CP. Quod eit pꝛincipiuʒ intrinſecũ eſſendi pertinet ad enen ⸗ tiam rei cum eſſe fiuat ab eſſentia:ſicut a pꝛincipio imnmn ſeco eſſendi rei. ed materia concurrit ad eſſe rei mate⸗
rialis intrinſece ⁊ per ſe: vt patet pꝛimo phrſicoꝛum.igit᷑ Lectio.i.
materia pertiner ad eſſentiam rei: ſed nomen ſpeciei ſigni ſicat eſſentiaʒ rei ſicut dictum eſt. igitur idem quod pꝛiꝰ. ¶Sed diceret aliquis ꝙ aliqua nomina ſpecierum ſen
ſibilium ſignificant foꝛmam tantum ⁊ aliqua non. Hanc
autem cauilationem remouet philoſophus in lra. Mam ſi aliqua nomina ſpecierum animalis ſignficarent fœꝛmã tantum:? aliqua foꝛmam cuʒ materia: ſequeretur ꝙ ani mal non pꝛedicaretur vniuoce: ſed analogyce ð ſuis ſpe⸗ ciebus. Sed conſequens eſt inconneniens: igit᷑ ⁊c̃. Pa⸗
Incöle tet conſequentia:qꝛ animal per pꝛus diceretur de illo dnatiõis: vr dicit phᷣus.yo huiꝰx oc. S.ĩ pſiti lectiõe
nomine ſpeciei qnod ſignificaret foꝛmam tamũ ⁊ per po ſterius de nomine quod ſignificaret foœꝛmam cum mate ria:quia ſimplicioꝛa ſunt pꝛiora. ¶ Vonſiderandũ eſt añt
pro declaratione nꝛecedentiuʒ ꝙ omne ens habẽs eſſen 1— 5 ſi tiam uel eſt habens eſſe omnino per ſe ſubſiſtens ⁊ nullo foꝛmã eſt totum cõpoſitum. ed totũ cõpoſitum de ge
modo receptum in alio:⁊ ſic eſt pꝛima cauſa: vel habʒ eẽ
receptum in aliquo. Et hoc dupliciter. Nel habet cẽ ſo lum in alio: vel habet eſſe ẽt ꝑ ſe. Si ſcðᷣm ſie eit accidẽs. Si pꝛimũ hoc eſt dupliciter: vel illud eſſe eſt receptum
in eſſemia tiñ:⁊ non in materia: ⁊ ſic ſunt ſubſtamie ĩma⸗
teriaies. Vel habet eſſe in materia vera ſuſceptũ. Ithoc eſt dupliciter. el habet eẽ receptũ in materia admita
pꝛinationi acᷓ vbitñ̃t⁊ nõ ad foꝛmas ſubſtantiales ſicnt ſunt ſubſtantie mãles incoꝛruptibiles ſient ſunt coꝛpoꝛa ce
leſtia. Mel habet eſſe receptũ in materia admitam pꝛi⸗ nuationi ad foꝛmã ſubſtantialem.t ſic ſunt ſnbſtante ms teriales de quibus potiſime eſt h ad ꝓpoſuũ. ¶ Aduer tendũ eſt vlterius ꝙ nomina ſpecieꝝ: vt ſupꝛa ſepius d
ctum eſt poſſunt dupliciter deſignari. Vnoꝰ abſtractiue: vt humanitas. It talia ſignfican cum p̃eiſione inferioꝝ. Et inde eſt ꝙ nõ poſſunt predicari de ſuis inferioꝛbus. Alioꝰ cõcretiue:⁊ per modũ totius vt homo. Et talia Iʒ
nõ ſigniticenaſua inferioꝛa determinate.ſignificant tamẽ naturã ſpecific cuʒ habitudine ad inferioꝛa. Pt inde eſt
ꝙ p̃dicantur de ianſenenb
igit᷑ dicendũ ꝙ duplert᷑ isteria. Ad Ppmi Nuedã eſt materia deſignata qjnti tate que eſt pᷣncipinʒ indiniduationis. Nt talis reddit foꝛ maʒ incõicabilẽ. Alia eſt materia cõis que eſt altera pars eſſemie rei ſenſibilis:vt in.yo.q.I;. ar.⁊. declsratum eſt. Et talis nõ reddit foꝛmã incõicabilẽ. uã qdeʒ materiã ſignificat nomẽ ſpẽi ⁊ nõ primã.ſ.de ſignatã niſi in aptun dine. CFt per hoc pʒ ſolutio ad ſcõᷣm qð etiã ꝓcedit de materia ᷣmoꝰ accepta ⁊ nõ de cõi que eſt ad ꝓpoſitum. ¶¶ Acd zm dicendũꝰꝙ aia rõnalis nõ eſt nomẽ ſpeciei cõ
plete: ſed eit pars ſpeciei. Tt lʒ per ſe ſubſiſtat ſubſiſtẽtia
incompleta:nõ tamen pfecie:vt ſupra dictum eſt. O nalꝛ auteʒ aĩa rõnalis ponat᷑ per ſe in pᷣdicamento:⁊ qualiter reductine ſupra declaratum eſt. ¶ Sed inſtabat diſcipn lus. Mam noĩa ſbaꝝ ĩmãlinʒ nõ ſigniſicãt foꝛmã cuʒz ma teria.ergo pari ratione neqʒ noĩa ſpecieꝝ jenſibilium.pʒ ↄa:qꝛ vtrobiq; noĩa ſpecieꝝ ↄſtituunt᷑ ex genere ⁊ dif⸗ ferentia. Henns aũt ſumitur a materia.differentia vero a foꝛma. ¶icendũ negando ↄñam:qꝛ noĩa ſpecieꝝ ñ⸗ gnificant eſſentiã rex. Sed eſſentia ſhaꝝ ſeparataꝝ nõ cð
ponunt᷑ ex materia ⁊ forma:cuʒ ſint ſnbſtãtie ſimplices.
iait᷑ nõ opoꝛtet ꝙ talia noĩa ſiniſicent materiã ⁊ foꝛmã. E ſſentia veroſaꝝ materialiũ eſt cãpoſita ex meteria er forma: vt iaʒ dictũ eſt.igit᷑ nõ eſt ſimile. Vt lʒ vtrobiqʒ ſit genus ⁊ differẽtia:tamẽ non eodẽ mdo ſumnntur in eis: vt pʒ per Doc. S.in pᷣma parte.q·vᷣœ.arꝰ.⁊. ad pᷣm vbi ſic ait. Differentia eñ que cõſtiuit ſpeciem. Mnum qnodqʒ añt cõſtitnit᷑ in ſpẽ ſᷣm ꝙ determinat᷑ ad alicnẽ
ſpecialem gradũ in entibns:qꝛ ſpẽs rerum ſum ſicut nn meri qui differunt per additionẽ ⁊ ſ vnitatis:
4
l

— S—— —=———————.
——
dieit in. do.metha. In rebns autẽ materialibus aliud eſt determinans ad ſpecialeʒ graduʒ.ſ.foꝛmaꝛ:⁊ aliud qð determmat᷑.ſ.materia. Nnce in eis ab alio ſumitur gen? x ab alio differentia. Sed in rebus ĩmãlibus nõ eſt alið determinans ⁊ aliud determinatus · Sed vnaqueqʒ eax tenet vᷣm ſeipſaʒ determinatũ graduʒ in entibus. Et ideo genus ⁊ differẽtia in eis nõ accipiunt᷑ ᷣm aliud ⁊ aliud: jed ᷣm vnum ⁊ idem.qð tamen differt ᷣm ↄſideratio⸗ nem noſtraʒ. Inquantũ eniʒ intellectus noſter conſiderat illam rem: vt indeterminate accipit᷑ in eis ratio generis. Inquantũ vero cõſiderat᷑: vt determinate accipitur ratio differentie.ihec ille. Nnde ratio non procedebat. Cbi ſupra in Poc. S. elicitine.—— ic ꝓcedit. Aide⸗ 2 8 ſecundum tur ꝙ non omnia nomina ſpecieꝝ ſignificent ſpam cũ qualitate· S Mam illud qð nomen ſignificat eſt ipſum qð huid eſt rei ſiue eſſentia: vt dicit᷑ in.. huins. Sed qua iitas nõ eſt de eſſentia aut de diffinitione ſubſtantie.ergo ſaltem nomina ſpecieꝝ ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ nõ ſigniſicãt ſubſtantiã cnʒ qualitate. P ꝛ0. Qnalitas eſt nomẽ. Si ergo omnia nomina ſpecieꝝ ſignñicarent ſubſtantiã cum qualitate:ſequeret᷑ ꝙ qualitas ſignificaret ſubſtantiã cnʒ qualitate.Et iteꝝ cuin illa qualitas eſſet nomen ſigniſica⸗ ret:æ ſie ꝓcedendo in infinitũ qð eſt ncõueniẽs.igit᷑ ac. ¶P 3. Momen nõ pot itelligi ſine eo qð ſignificat · Si ergo qualitas includeretur in ſignificatione nommnum de genere ſubſtantie:ſequeret᷑ ꝙ ſpẽs de genere ſubſtantie nõ poſſet intelligi ſine qualitate · Sed cõſequẽs eſt faiſnʒ. Mꝛins enim põt intelligi ſine poſterioꝛi.igit ⁊c̃. ¶Sʒ Ztra eſt pßᷣus elicitiue in littera. Mam animal vt dicit ſi⸗ gnißcat actũ cuʒ materia. Sed qualitas eſt actus:⁊ mate⸗ ria eſt ſubſtãtia.igit᷑ aĩal ſignificat Bam cum qualitate. Reſpondeo dicendũ ꝙ duplex eſt qjlitas. Quedaʒ eſt eſſentialis que re peritur in omni p̃dicamento:⁊ eſt modus eſſentialis rei ꝓprius: aut diffe rẽtia ↄſtituens ſpẽm ſine illa ſpẽs ſit de genere accidentis ſiue de genere ſubſtantie. Semp eniʒ differentia pᷣdicatur in quale eſſentialiter de ſpecie quam ↄſtituit. Ilia eſt qualitas accidentalis: vt albuz nigrũ ac̃. qne cðparata ad am ſunt accidẽtia cõia. Similiter ſub⸗ Ranria pot accipi duptr. noꝰ ꝓpꝛie pꝛo eo qð ponit᷑ in genere ſnbſtantie. Et ſie in accidentibus nõ eſt ſubſtãtia. Alioꝰ accipit᷑ pro pᷣmo pᷣdicato eſſentiali.ſ.pro ente: et dicit᷑ ᷣm grãmaticos illud cui nomen imponit ad ſigni⸗ ſicandũ. nalitas vero pᷣmo modo accepta dicit illud a quo nomen imponit᷑ ex parte rei impoſite. Si ergo acci piatur qᷓlitas ſcðᷣo modo:⁊ ſubſtãtia pᷣmo modo ſic non omne nomen ſigniſcat ſubſtantiam eum qualitate. Sed ſi accipiat᷑ qualitas pᷣmo modo ⁊ ſubſtantia ſcðo modo. ſie non ſolum nomẽ ſpecieꝝ:ſʒ vninerſaliter onmne nomẽ ſignifieat ſubſtantiam cum qualitate. Qð ſic pʒ · Mam in quolibet nomine eit id cui nomen imponit ad ſignifican cum: ⁊ id a quo impoſitũ eſt nomen ad ſigniſcandum. Sed id eni imponit᷑ dicit ſubſtantia:⁊ id a quo imponit᷑ dicit᷑ qualitas.ergo omne nomen ſignificat ſubſtantiam cum qualitate. ¶P ꝛo. Ratio quaʒ nomen ſignificat eſt diffinitio in habẽtibꝰ diffinitionẽ. Sed diffinitio includit inbſtantiã.ſ.genus:⁊ qualituxẽ.ſ.dfiam.igit᷑ aẽ · ¶ Sed inſtabat diſcipulus. Maʒ illa qualitas a qua lapis impo⸗ nitur eſt leſio pedis:⁊ tamen lapis nõ ſignificat illã leſio
nem:ſed ſubſtantiã lapidis.igit᷑ nõ eſt verus ꝙ qualitas
a qua nomen imponit᷑ ſignificat ꝑ nomen. CP· Ens
cum ſit tranſcendens nõ ſignificat aliquã compoſitionem ccidentis cum ſubiecto:aut generis ⁊ differẽtie vel act? ⁊ potentie:ſed eſt ſupra omnem compoſitionẽ.ergo hoc
nomen ens nõ ſignifcat ſubſtãtiã cuʒ qualitate. P 4. Moc nomen deus eſt nomen ſup omne nomen. Et tamẽ
non ſigniſicat ſubſtantiã cnʒ qualitate. Alias in deo eſſet
poſitio qð eſt ↄtra Poc. S.in pꝛima parte.q·ʒ. ꝑ totã. igie c̃· ¶ Micendum ꝙ vt ſupꝛa dictũ eſt. dnplr aliqð nomen imponit᷑ ad ſigniſicãdũ ab aliquo · Vno modo eꝝ
etha.
parte imponentis. Et ſe ilind a quo nomen imponit᷑ nz
ſignificat per nomen:ſed aliud eſt a quo ⁊ cui:⁊ ad qð imponit᷑ nomen ad ſigniſicandum. Alio modo ex parte rei impoſite. Et iſto modo illud a quo nomen imponit: eſt cõplementũ ſue eſſentie.ſ.vltimus actus eius foꝛma⸗ lis. Et iſto modo illud a quo nomen imponit᷑ ſignifirat per nomen:qꝛ illud eſt pars diffin tionis in habentibus diffinitioneʒ. C pꝛo cuius declaratione ↄſiderandũ eſt ꝙ noĩa imponimus m ꝙ res cognoſcimus. Moces. n. repꝛeſemant res mediantibus cõceptibus: vt dicit phus
in pᷣ ꝑhiermenias. Subſtantiã auteʒ rei: vt dicit Doc. Lec..
S.in pꝛims parte q.iʒ. ar.ðꝰ.in coꝛpoꝛe.aliq cognoſei ⸗ mus per ꝓpꝛietates vel opationes:ſicut ſubſtantium ſeu qdditateʒ lapidis cognoſcimus per actioneʒ eins que eſt ſedere pedem lʒ a poſterioꝛi. Quandoqʒ vero nõ cogno ſeimus rem ijntũ ad eins ſubſtantiam per ſuas ꝓpꝛieta ⸗
tes ⁊ opationes:ſed ſolum q̃ntum ad qꝛ eſt: ⁊ per viam
cauſalitatis aut eminẽtie vel remotionis.ſicur deꝰ cogno ſcitur a nobis · Omnibus enim predictis rebꝰ que cogno ſcunt᷑ per ſuas ꝓpꝛietates vel opatiões:ſiue pᷣmo modo ſine ſcðo modo imponimus noia denoĩando eas ab eaꝝ ꝓpꝛietativns ſicut impoſitũ eſt hoc nomen lapis ab hoe
qð eit ledere pedem. Et hoc nomen dens ab vniuerſali
reruʒ ꝓnidentia. Et ſic in talibus illud a quo nomnen in⸗ ponitur eſt ꝓpꝛietas · Et id cui impont᷑ eſt ſubſtãtia rei. Unde pʒ ꝙ in pdictis nõ eſt ideʒ id a quo nomen impo nitur: ⁊ id ad qð imponit᷑ nomen ad ſigniſicandum.La⸗ pis enim nõ ſignificat illam actionem que eſt ledere pe⸗ dem:ſed ſigniſicat ſubſtantiã lapidis ſiue diffininonẽ ei per quã ſeimus quid eit lapis. Similiter hoc nomẽ deꝰ nõ eſt impoſituʒ ad ſignifcandi reꝝ ꝓnidentã:ſed ad ſi⸗ gniſicandum aliquid ſuper omnia exiſtens. vʒ diuinam naturam: vt dicit Doc. Sin pᷣma parte vbi ſupꝛa. ue dam vero ſunt res que ſunt nobis note Vᷣm ſe:vt caloꝛ ⁊ frigus ⁊ ſimilia. Et in talibus imponnnt᷑ nomina non ab extrinſeco ſed a qjlitate eſſentiali rei. Vnde in eis eſt ideʒ id a quo nomen imponitur:⁊ id ad qð impomt᷑ ad ſigni ſicandũ. Sicut rationale a quo iunponitur hoc nomẽ ho⸗ mo.eſt idem cum animali rationali qð ſigniicat h nomẽ homo. Cum ergo in quolibet nomine ſi id a quo nomẽ imponitur.ſ.qualitas: ⁊ id eni imponitur.ſ.ſubſtantia. ſequitur ꝙ qðlibet nomen ſignificat ſubſtantiaʒ cu qus⸗
litate. CEð adhue clarius probat Elbertus magnus in
hoc.3otractatu.cao.ßv.Mrobat eniʒ inductiue. Maʒ in nominibus ſpecieꝝ actus vltimus eſt id a quo nomen imponitur ſi talis actus fuerit nobis noins. lud vero
cui nomen ſpeciei imponit eſt cõpoſuũ ex genere? dif⸗
ferentia. In nominibus aũt indiniduoꝝ ſuppoſuũ ſubſt tie eſt cui nomen imponitur:⁊ collectio accidentium eſt id a quo nomen imponitur. In nominibus vero geneÿ ſubaſternoꝝ ſimile eſt ſicut in nominibus ſpeciey cuʒ ta⸗ iia genera componãtur ex genere ⁊ differẽtia. Sed inno minibus generaliſſimoꝝ k ibi nõ ſit compoſitio generis ⁊ differẽtie:tamen natura pᷣdicamẽtalis eit id cui nomen imponitur:⁊ modus illius pᷣdicamẽti eit illud à quo in⸗ ponit᷑. Similiter hoc nomen ens: lʒ ſt fimpler pᷣmn rem⸗ iij modi eiꝰſũt ples.ſit creatũ ⁊ icreaũ ꝑ ſe ⁊ ꝑ accũs · abꝰmodis ĩponit᷑ ß nomẽ ens ad ſignificandi entituem abſolute. Et ſic de alijs noibꝰ.ergo in quolibet noieẽ id a quo nomẽ ĩponit᷑:⁊ id cui iponit · Cñ ergo grãmaticalt id a q̃ nomẽ ĩponit᷑ ſit q̃litas:⁊ id cui ipoit ſit a reliqt ꝙ oẽ nomẽ ſigniſicat ſbaʒ cũ q̃litãte· CEtꝑ hoc pz rñſio ad alias dnas Sequit᷑ in pho et Doc. Sibi. Mõ videt᷑ vtlq; c
— B tertiũ ſie ꝓcedit. Midet ꝙ foi
3 7E ſ ſit aligd p̃ter ꝑtes mãt⸗
—
„— ä ilð að ponit᷑ ĩ diffinitõe alicuiꝰẽ eẽntialr
Mides cũ eo: vt in pᷣno ſeptimi ↄe⸗ ſſus eſt · Mam
Jilund qð ponit᷑ in diffinitiõe alicui? p̃dicat ꝑſe ⁊ eẽntialt de eo: vt ibidẽ patuit. Sʒ mã põit ĩ diffinie fole⸗vtpʒ vec ppßm i.⁊o.ð aia. ꝗdiffinit aiaʒ ꝑ coꝛpꝰ. igit foĩia ñẽ aliã
zmã. CP ꝛ· Si ſc;ſeq̃ret ꝙ ex duobꝰ realr
— — —
— — —
S—
—————

Wucn Zec.1r. acnu ſieret vnů terti. Sed ↄñs enʒ pÿmn in ine ſeptini Tecti ergo ⁊c̃. Nʒ cõſequentia qt ex mã⁊ foꝛma it tom cõpo
Lect.1
Lec.1x. * etz⸗
ſitũ vtꝓbatũ eſt pꝛimo de griatione. CP zo. Foꝛma vel eſt elin yel eſt er elementis. Mõ eſt ex eiemeñtis cü non cõponat᷑ ex mã ⁊ quatuoꝛ elemẽtis ergo eſt ei. Sʒ mã dr̃ ełm: vt patuit ĩ.y huiꝰ.ergo fofa t mã. CSʒ ẽ pbs in lra dicens. Mõ vñ vtiqʒ querentibus ſilaba er elemẽ tis eins ⁊ cõpoſitione:nec domus lateres ⁊ cõpõ ⁊E.
Reſi po ndeo dðm ꝙ foꝛma no eſt aliqᷓ pars
„
mãlis ſed eſt aligd pꝛeter par⸗ tẽ materie. Ouod ꝓbat phus duplr auctoꝛitate.ſ.⁊ rõne. Auctoꝛitate ꝗdẽ platonis.NMã platonicis vñ ꝙ ſillaba nõ nt ex elis ⁊ cpoſitiõe ita ꝙ cõpoſitio qne ẽ foꝛma ſillabe fit pars mãlis fillabe ſicut ela ſunt pꝑtes mãles eiꝰ. Sʒ pla tonici in vere dicebant: vt dicit hic phs.ergo foĩa nõ ẽ aliqj pars ſillabe. CnRõne vo ſic ꝓbat᷑. ã ſi fofa eẽt vna de partibꝰmaterie ipſa dependeret a mã. Sed hocẽ füm qꝛ comnpoſitio a mixtio que ſunt pᷣnafoꝛmalia nõ cõſtituũ tur ex hijs que cõponũtur aut miſcentur ſicut nec aliquid slind foꝛmale conſtituitur ey ſua mã ſed econnerſo: ergo foꝛma eſt aliquid aliud a mã. C Ged inſtabat 3 hoc diſci pulus. Mã mãẽ ex quo ſit aligd cũ inſit vt dicit pßus in pꝛimo phyſicoꝛum ¶ Sed foꝛma eſt huiuſmodi· Mam ex foꝛma cum materia cõſtituitur ſpa ſenſibilis: vt pʒ.7. huius. Igit᷑ for̃a eſt mã.pʒ cõſequentia per locũ a diffõ⸗ ne ad diffinitum. Mam qndꝛů diſj eit eadẽ iſla ſunt ea⸗ dem. C P. ꝛ0. Qnũ oppoſitoꝝ nõ̃ pꝛedicat᷑ de reliq; uliaſ vnũ oppoſitoꝝ eſſet in alio cũ dici deꝛpꝛeſnpponat eſſe in Sed foꝛma pdicatur de mã.qꝛ pkus ſupꝛa dicit ꝙ actus pꝛedicatur de materia. Actus autem eſt foꝛma.igitur ac̃. W Vicendũ pꝛimo g ilia pꝛepoſitio ex voteſt accipi du⸗ pliciter. Mnovt dicit hitudinẽ cauſe materialis tñ.⁊ ſic intelligitur in diffõne materie ꝙ ex materia fit aliquid cũ inſir rãq; ex pꝛeexiſtenti in potẽtia.Nõ ait iſto ex foꝛms Rt aliquid. Iliopot accipi vt dieit habitudinem cauſe in trinſece ſiue illa ſit cauſa materialis ſiue foꝛmalis. Et iſto modo ex foꝛma ſit aliquid. dnde argumentũ laboꝛabat in equinoco. C Dicendũ ſcðᷣo ꝙ oppoſita ſunt in duplici differentia. Wam quedam ſunt foꝛmaliter oppoſita quo rum.ſ.vnum non eſt perfectio alterius ſed dicunt diuer/ ſas res oĩno ſeparatas. Et iſto modo vnnʒ oppoſitoꝛũ nõ poteſt pꝛedicari de reliquo neqʒ in abſtracto neqʒ in con⸗ creto · Alia ſunt oppoſita quoꝛi vnñũ eſt aliqualiter deter⸗ minatio alterius:ſicut ſubſtantia ⁊ accidens opponũtur a actus ⁊ potentia. Et hoc modovnus pꝛed icari de reliquo põt itelligi duplr vnooĩ abſtracto ⁊ ſic vnñ ñ pᷣdicat ð re liq· vñ iſta eſt falſa. homo eſt albedo ⁊ potentia eſt actuſ. Ilio in concreto ⁊ denoiatine. Et ſic niil pꝛohibet vnũ de alio pꝛedicari.ſicnt ſubſtantia eſt alba. Et iſto modo in telligitur ꝙ actus pꝛedicatur de materia. ec enim pꝛo⸗ poſitio eſt vera. Materia eſt infoꝛmata lʒ iſta ſit falſa ma teria eſt foꝛma. NConſderandum eſt autem ßᷣm phʒ ꝙ forme rerum ſenſibilium ſun ingenerabiles ⁊ incoru⸗ pnbiles per ſe. Sunt tumen generabiles ⁊ coꝛrnptibiles per accidens. Quod autem non generentur ant coꝛrũpan tur per ſe declarat phus. Qnia omnne quod fit fit ex mate ni vt ſupꝛa in ſeptimo ꝓbatum eſt. Sed particulare eſt compoſitum ex materia ⁊ foꝛma.ergo id quod ſit per ſe ⁊ pꝛopꝛie eſt particulare.foꝛma aũt non jit niſi per acci dens de quo ſatis ſupꝛa diſputatum eſt. d mi igitur dicendum ꝑꝙ aliquid ponif Q pmũ in diffõne alicuius dupliciter. vno modo eſſentialiter. de qud pꝛocedebat argnm enum. Et ſie materianõ ponitur in diffintõe foꝛme· Alio ſiẽ iq qð teriat depẽdẽti altiꝰ. ⁊ ſie mã põit᷑ ĩ diffõne foꝛe. ¶Sʒ Ara hoe iſtabat diſcipnlus dupiiciter pꝛimo. Mm; forma non dependet a matẽria cum perfecum ab imperfecto non accipiat eſſe. ergo materia non ponitur in diffinitione
oꝛme tãquã terminans dependentiam erꝰ. Cp ⁊o.For
ma ponitur in diffinitione materie tãquã terminans de⸗ pendentiam ⁊ determinabilitatem eius · ergo non econ ⸗ verſo CDicendum pꝛimoꝙ foꝛma poteſt dupliciter
o conceſſum eſt: igitur
————
Quarta
conſderari· inomodo vt foꝛina. Et ſcnullo moo Spe det a materia.qꝛ alias quelibet forma dependeret a ma⸗ keria qðẽ flin Alioꝰvt eſt talis fora.ſ naturalis. Et taleʒ dependere a materia põt intelligi dupti.Tnoeqꝛ hẽat es à materia. Et ſic nulla foia dependet a materia ſed econ nerſo vt volnit argn. Alioqꝛ hʒ eſſe in mã lʒ non a m. t iſto oẽs foꝛme pure nʒles dependent a mã. C Et ꝑ hoe pʒ ſoluno ad ſcbam inſtantiam diſeipuli qꝛ aliter de⸗ pendet mã a foꝛma⁊ aliter foꝛma a materia. ¶ Zd ſcð; dðm g k mã ⁊ foꝛma realiter diſtinguantur tñ qꝛ vnum ſe habet vt pPotentia ⁊ alterum vt actus ⸗ vnnm vt deter minabile ⁊ alterum vt determmans ið ex eis poteſt ſieri vnũ per ſe. ¶Ad tertiũ reſponſum eſt ſuperius in jine ſe pumi. Mã illud quod eſt ꝓpꝛie loqnendo aut eſt elz ant ex elementis. foꝛma autem naturalis non pꝛopꝛie dicit᷑ id quod eſt: ſed ſicut id quo aliquid eſt. Cel dðʒ ꝙ foꝛ ma eit elementum capiendo elementum in ſui cõitate 5ʒ ꝙ ſe extendit ad œẽs ſnas acceptiones vt patuit ſupꝛa in quinto huins. 8 T Sequitur in phyloſopho ⁊ Doc.S.ibi. Sed ſi ſunt coꝛ ¹ Pceditur. Er̃
ruptibilinm jnbſtantie. — ic 3 8 quartum ꝙ foꝛme ſint ſepa rabiles ßᷣm eſſe a materia ſenſibili ⁊ non ſecun d rõnem tm̃. Mã illa que ſunt diſtincta realt er diſtinguuntur 5m eſſe ita ꝙ eſſe vnins non eſt eſſe alte rius. Sed mã ⁊ foꝛma ſunt diſtincta realiter vt ex pꝛece⸗ denti articulo conciuditur ꝛergo ſunt diſtincta vᷣm ene:⁊ per conſequens ſunt ſeparata quia diſtinctio duoꝛum non eſt niſi ſeparatio vnins ab altero. C; ꝛ0. ncoꝛruptibi⸗ le eſt ſeparatũ m eſſe a corruptibii. Sed foꝛms eſt icoꝛ ruptibilis ⁊ perpetua vt in pꝛecedenti afticulo cõceſum eſt.⁊ totũ cõpoſitum fenſibile eſt coꝛruptibile.ergo ſaltẽ foꝛma eſt ſeparab lis ſᷣm eſe atoto compoſito ſenſibili ſi cut platonici voluerũt. ¶ ʒo. Irguitur ꝙ foꝛma nõ ſit ſeparabiiis vᷣm rõnẽ a mã. am dependens non poteſt intelligi ſine termino dependentie. Sed foꝛma nathralis eſt dependens a materia: vt iam dictũ eſt.ergo foma na turalis non poteſt inteſligi ſine mã. Et ſic non eſt ab ea ſe⸗ parabilis Fᷣm rõnẽ. NP. Diffinitum non põt intelli⸗ gi ſine partibns diffinentibus qhalitercunqʒ diffiniet᷑.ſʒ mã ponitur in diffinitione foꝛme vt ex pꝛecedenti articu idem quod pꝛius. ¶ Sed 3 eg phns pꝛo pꝛima parte in litera ibi Pr antẽ ſunt coꝛrup⸗ tibilium ſubſtantie ſeparabiles nunduʒ palaʒ ⁊c̃. pꝛo ſe⸗ cunda vero parte incontrarium eſt pßus in pꝛincipio hu Tectio.i. ins octaui.vbi dicit ꝙ foꝛma ſeparabilis quidẽ ẽ rõne ⁊ non Fᷣm eſſe: vt ex pꝛedictis patet. Reſt on deo dõm pꝛimo ꝙ foœꝛma natura⸗ P 1⁵ lis non eſt ſeparabiis ᷓᷣm eẽ g materia ſenſibili vt ſepius ſupꝛa pꝛobatnm eſt. Dnod ẽr hic pꝛobat phyloſophus duplici ratiõe. Mam ſicut ſe ha bet for̃a artificiqlis ad ſuam mãm ita ſe hʒ foꝛma nůlis ad mãʒ ſenſibiẽ. Sed cõſtat ꝙ foꝛma artiſicialis vtpnta foꝛ ma domns aut vaſis nõ põt eie ſine mã ſug. ergo ⁊ foĩa nãlis nõ põt eſſe ſine imᷓ ſenſibili TCP27. Id quod ẽ ſe parabile a mã yᷣm eſſe eit per ſe ſubſiſtens. Sed id quod eſt ꝑ ſe ſubſiſtẽs eſt hoc aligd ⁊ ſingulare.qð nõ põt diffi niri vt in. 7o. ꝓbatuzʒ eſt:ſi ergo foĩa eſſet ſeparata ᷓᷓʒ eſſe a materia non poſſet diffiniri. quod eſt contra platonicos qui poſuerunt foꝛmaʒ ſeparataʒ a mã vt poſſet diffiniri 5 quo vt dictum eſt ſatis ſuperins diſputatum eſt. CSed vtrũ foꝛma ſit ſeparabilis a mᷓ ðm intellectum vel rònẽ mioꝛ eſt difficultas. ¶Ende pꝛo illiꝰ dubij deciſiõe cõ ſiderandus eſt ꝙ foꝛma ſenſibilis de qua eſt ad pꝛopoſitũ eſt duplex.vʒ. foꝛma totius ⁊ for̃a pris.Foĩa totiꝰnõ pot itelligi ſine mã cõi qꝛ includit mãm cõeʒ ⁊ foaʒ partisvt ſupꝛa dictũ eſt.pht tñ intelligi ſine foꝛma partis.qia ẽ foꝛ ma ptis. Et illa p̃t dnplr ↄſiderari.vnooĩ rõe for̃e abſoln te:⁊ ſic põt itelligi ſine mã Alioop̃t ↄſiderari inq;mẽ můt Ntvz. bz eẽi mã. Et iſoenõ ptitelligi ine mã vt volunt duo arg vltꝛa incõtrarij adqucia. ¶Et licʒ materia po

Betaui
natur in difẽne foꝛme nãlis vt mãlis eſt ᷣm ꝙ hʒ eſſe in
mã nõ tñ ponitur vt pars eſſentialis eiꝰ. Vnde põt inteli
gi ſine mã · ¶ Sed dicebat diſcipulꝰ. Iccidens nõ poteſt
mtelligi ſine fubſtanta qꝛ ſa ponitur in diffõne eius licet
nõ ponat᷑ vt pars eſſentialis eius.ergo ⁊ foꝛma naturalis
nõ poteit intelligi ſine mã qꝛ mã ponitur in viffõne eiꝰʒ
non ponatur vt pars eſſentalis eins. ¶ Picendum negã
do ↄſequentiaʒ. Non enim eſt ſimile de accidente per re ſpectum ad ſubſtantias ⁊ de foꝛma naturali per reſpectũ ad materiaʒ quia accidens non ſolum habeteſſe in ſubſtã
tia ſed etiam habet eſſe a ſubſtantia · Foꝛma vero naurd⸗
lis licet habeat eſſe in materia non tamẽ habet eſſe a mã·
Vnde non eit ſimile. ¶ Id rationes autem patet ſolu ⸗
tio ex dictis.
Cipõ.4*. De foꝛmis rerum ſenſibilium per compara tionẽ ad numeros.
B ſi b er conſiderandum reſtat
P de foꝛmis per com⸗
1 pakationem ad numeros. CCirca quod
dnernntur.. E Mꝛimo vtrum numert
ſint foꝛme rerum C Secundo vtrũ nu
3 merus dicatur foꝛmaliter vnꝰ ab vltima
vnitate. ¶ Tertio vrum foꝛme alique voſſint ſuſcipere
magis ⁊ minus. ¶Muarto vtruʒ ſint ponẽdi plures gr
dus foꝛmarum ſubſtantialiũ. C ninto vtrũ cã ſuſceptio nis magis ⁊ minus ſit acceſſus vel receſus ⁊ contrario.
¶Serto vtrũ quecũqʒ ſuſcipiũt magis poſũnt ſuſcipere
minns. ¶ Septimo vtrum alique forme in abſtracto dẽ ſignate poſſint ſuſcipere magis ⁊ minus. ¶Ibi in pho⁊ Doc. S. Palam atqʒ ſi ſint. 8 imũü ſie pꝛoceditur. Videt᷑ ꝙ o P numeri ſint foꝛme ⁊ ſße rerum vt platonici voluerunt. Mam ens ſigni icat ſubſtantiam oĩnm rerum. Sed vnum eſt
Lectio.⁊. idem realiter cũin ente vt pꝛobatum eſta phyloſopho in
quarto huins. ergo vnum ſigniticat ſubſtantiam re rnʒ ſ vnum eſt pꝛincipium numeri ·ergo numerus eſt ſ ubſtan tia ⁊ foꝛma reꝝ. QP ·⁊0. Mumerus diniditur in plures partes. Diuiditur etlam in indiniſibilia. Bed diffõ queſi gniſicat fubſtantiam rerum eſt huiuſmodi vt dñ̃ in textu: igitur idẽ qð pꝛiuſ. C.zo. Si in numeris aliquid adda
„
tur vel ſubtrahatur variatur ſpecies · Sed ſunile eit ĩ dif ſinitionibus aut foꝛmis rerum: vt dicit phus in littera er go videtur ꝙ numeriſint foꝛme ⁊ ſubſtantie rerũ· C Pꝛ 5 eſt phns in l̃a dicens. Malam atq; ſi ſint numeri aliqᷓ iiter ſubſtantie ſi ſunt: vt non* ipienn 4*. 3 dðm ſicut dicit Voc. S. in Eᷣms Reſ ödeo parte.a.u.ar.pᷣmo ad pꝛimũ. ꝙ quidam putantes eſe idem vnũ anod conuertitur cuʒ en te ⁊ vnum quod eſt principium numeri ſicut pithagoras ⁊ plato quia vnum quod cõuertitur cũ ente non addit ali quam rem uper ens ſed ſignificat ſubſtantiam entis pꝛo⸗ nt eſt indiuiſa exiſtimanerũt ſie ſe habere de vno quodẽ pꝛincipiuʒ numeri. Et quia numerus componitur ex vni tatibus crediderunt ꝙ numeri eſſent ſubſtantie ium re⸗ rum.¶ Sed cõtra hanc opinionem dicit hic phus ꝙ nu meri vnitatum non ſunt ſubſtãtie rerum ſicut platonici po ſuerunt ſed bene habent aſſimilationem ad ſubſtantias ⁊ ditfõnes reruʒ. ¶ Pꝛimam partem huius concluſionis pus relinquit pꝛobatam ex hijs que in pꝛimo⁊ 7. huiꝰ declarata ſunt. Eripoſſet ꝓbari tali ratidne quã tãgit Do. S. in pꝛeſenti lectione. Vam numerus vnitatum d̃ nu/ merus ſimpler ⁊ abſolutus · Et numerns applicatus ad res dicit numerns rexꝝ. Sed cõſtat ꝙ ſubſtantie ⁊ foꝛmie rerum non ſunt abſtracte ⁊ abſolue a rebus quarum ſunt ſubſtantie· ergo numeri vnitatuʒ non ſunt ſubſtãtie ⁊ for me rerum vr ipſi volebant. C Secundas partem eiuſdẽ concluſionis pꝛobat phus ponendo.4 · aſimilationes nu⸗ meroꝛum ad diffinitiones. Quarum pꝛima eſt. mã diffi nitio eſt diuiſibilis in duo quoꝛuʒ vnn ſe habet vt foꝛma
qetha.
alind vt materia vt ſupꝛa dictum eſt · Er iterũ eñ diniſbi
ls in indiuibilia. Nam diuiſio diffinitioniſ opʒ ꝙ ad ali
qua indiuiſibilia terminetur:alias diffinitio pꝛocederet in ininitum ⁊ per conſequens in cauſis materialibus ⁊ foĩa libns eſſet pꝛocedere in infinitum quod ſuperius in ſecun
do hulus ipꝛobatum eſt. g. 4· ar·⁊· Et ſic diuiſio diffini⸗ tioniſ non aſſimilatur diuiſioni quantitatis continue queẽ
diuiſibilis in ſemper diniſibilia ſed aſimilatur diniſioni numeri qui eſt diuiſibilis in indiniſibilia. ¶ Secunda al⸗ milatio eſt. Maʒ ſi aliquid addatur vel ſubtrahatur alicui numero etiaʒ ſi ſit minimum non erit idem numerus 63 ſpẽm. Mam miimũ in numcris eſt vnitas. que ſi addat
vtputa trinario ſurget quaternarius que eſt alia ſpẽs nn
meri. Si vero ſubtrahatur ab eodem remanet trinarius qui eſt etiaʒ alia ſpẽs numeri. Et hoc ideo eſt qꝛ vlt? vni⸗ tas dat ſpeciem numero. Et ſimiliter eſt ĩ diffinitiõbꝰaĩ quodquid erat eſſe quod ſignificat diffinitio. Maʒ quocũ ⸗ qʒ addito vel ablato eſt alia diffinitio ⁊ aliamatura ſpeciei
Si enim ſubſtantie animate ſenſibili ũ quod eſt diffini⸗
tio animalis addas rationale tunc conſtitues ſpeciem ho“
minis. Si antem ab eadem diffõne animalis ſubtrabs ſenſibile conſtitues ſpeciemplante. Et hec ẽt ideo eſt qꝛ
hec vltima differentia dat ſpeciem rei C Tertia aſimi⸗
latioeſt. Mamnumerus eſtiper ſe vnus mquantũ vltina
vnitas dat ſpeciem numero ⁊ vnitatem.ſicut etiã in rebꝰ
compoſitis ex materia ⁊ foꝛma per ipſam foꝛmam ẽali⸗ quid vnum ⁊ vnitatem ⁊ ſpeciem per eam ſoꝛtitur. Silt diffõ eſt vna per ſe ipſaʒ· Mec pot aſſignari aliauid aliud per quod ſit vna. Quod ait numerus ſit vnus per ſe ðdu cit ſie pßus. Maʒ numerus aut eſtvnus fimpliciter aut ñ.
i detur ſchm.vz. ꝙ non eſt vnꝰ ſimpłr ſed g vnitates c5
gregantur in eo ber modum coaceruationis que non fa⸗
cit ſimpit vnũ jequitur ꝙ non erit ens in aliaus ſpẽ con ·
ſtitutũ wt ſice numerns non erit aliqua ſpecies quãtitatis
Si vo dicatur ꝙ eſt vnus ſimplicit er:aut ergo eſt vnꝰ 6ʒ ſeipſum aut per aliquid aliud · Si pꝛimum habetur pꝛo⸗ poſitum. Si vo ſcðm detur illud. Mon enim eſt aſſigna⸗ re aliquid a quo dicatur vnus ſim pliciter.ergo eſt vnts per ſeipſum. CMnarta aſſimilatio eſt. Ma ſicut nume⸗ rus non ſuſcipit magis ⁊ minns ita neqʒ ſubſtãtia que di
ßm ſpẽʒ. Sicut eni ratio numeri in aliquo determinato
conſiſtit cni non eſt addere vel ſubtrahere ita ⁊ rõ foꝛme Sed magis ⁊ minns cõtngit ex hoc ꝙ materiã perfecn? vel minns perfecte foꝛmã participat. Iunde ẽt albedo nõ ſuſcipit magis vel minus ſed albũ. hec oĩa Doc. S. quaſi foralter ⁊ phus ſnialr in re Sn S 7 ig dðz ꝙ lʒ vnũqð ẽ trãſcende
Zd P mU nõ e poſitiuũ ſupꝛa ens vt ſupꝛa ꝓbatũ ẽ in. 4ehij vnñ qð ẽ pꝛinnnũeri addit aliquaʒ naturaʒ ſupꝛa ens ⁊ ſupꝛs ſubſtantia rei cus ſit ð giie quãtitatis · Tnde nõ opʒ ꝙ ſignificet ſubſtantiã rei ſi
ent vnů qð eſt tranſcẽdens. C Ad ſchm dðm ꝙ numer?
bñ aſſimilat᷑ ſubſtantie ⁊ diffõni ſigniſicãti ba rex nõm̃ pn hoc ſeqtur ꝙ nũerꝰſit ſba rerũ.⁊ ꝑ hoc pʒ ſoload vlm.
Eibi ſupꝛa o. S.⁊ phᷣo. Et quẽ̃ad nec nũerꝰ ã.
.—
(6 ſic ꝓcedit᷑ · Er̃ ꝙ nu⸗ s— B ſecundũ merus nõ dicat᷑ vnuſ ſimplr ab vltima vnitate vt uolnit Do. S. in kertia aſimilatione pꝛedicta. Wã ſi num erꝰeſſy
tate mutata mutaret᷑ ba numeri · Sed ↄñs eſt euidemer falſũ. Tũ pᷣoqꝛ eſt 3 phʒ in. v huiꝰvbi vult ꝙ poſitio nõ facit driaʒ in ſba. Tů ſcðo qꝛ per ſolã rlonis oꝛdinis muta
tionẽ fieret alið ⁊ alið abſointũ. qð eſt incnenienſ. CP
ꝛeẽs vnitatel ↄſtituẽteſ numeꝝ pñt eẽ eqpᷣmenã ⁊ he pnta ſi mlta ididua eiuſdẽ nũeri ſil cãrent᷑. Si gonũerꝰ di ceret᷑ vnſimpir ab unitate ultia ſequerer ꝙ eſſet dabilis nũerua qui non eſſet vnꝰ nũerus · Nʒ ↄña· qꝛ in pꝛediciò caſu nõ eſt dabilisvltia vnitas euʒ oẽs untates ſimll fint· Mec ẽt põt diei ꝙ accipiatur illa ultina unitas à nñerãte qꝛaligs põt accipe ecõuerſo ⁊ erit ðq̃ fuit ultia. NP
foĩa eit foĩaliter in mã alioqn nõ ſeret unũ per ſe et 2
pmſim̃pliciter ab vltima vnitate ſequeret᷑ ꝙ vltimavni⸗
nns
n
niMn nhie kuum iulane nn mapn e ſlui uci umim nil iunn ſeist ſümmi imin iuhgw ſimm um ſmi
in
— — —
— = —— —
— —
—
—
—— ——
—— —— — —
——— —— 8
S——— ——
——

MAMueſtio ſed nltima unitas nõ eſt foꝛmali in alijs ſed funt diſtincte eparate· ergo ultima unitas nõ eſt foꝛma aliarũ. CP. 40 Nlud a quo aliquid dicitur unum ber ſe eſt· forma eius aut pᷣncipinʒ formale. Sed nũerꝰ cnz ſit for̃z acciitat nõ hʒ foꝛmã slias foœꝛme eſet foꝛmna.quod eit incõueniẽs ergo idem qð pꝛins CP.yo. Si vnitates pꝛecedentes vltimam eſſent materia numeri ⁊ vltima vnitas eſſet foꝛ ma eius ſequeretur ꝙ numerus eſſet cõpoſitus ex mã ⁊ foꝛma ⁊ ex rebꝰnmeratis? vitima vnitate.⁊ ſc nõ eſet foꝛma ſimplex nec eſſetvnũ per ſe:ſed per accis: qð ẽt eſt incõueniens. Isitur idẽ qð pꝛiꝰ. CSed in riũ arguit P phuz in tertiã aſimilatione numeri ad foꝛmã ⁊ diffõnẽ vbi dicit ꝙ in numeris ſublata ant addita vna vnitate va riotur ſpecies numeri Sed ilud a quo dependet natura ſecifica eſt id a quo illa natura dicitur vna. ergo ab vnita te nnmerus dicitur vnus ſimpliciter ⁊ per ſe. * eſpon O vctdũ m Pbe. S. in ßſenti lectione ꝙ numerus eſt vnus ver ſe ipſů inquãtũ vltima vnitas důt numero ſpẽm ⁊vni tatem.ſicut ⁊ in rebus cõpoſieis ex mã ⁊ foꝛmaꝑ foꝛmã eſt aliqd vnũ ⁊ per eã vnſtatẽ ⁊ ſ beciem ſoꝛtitur. Quod ſic pʒ· Mam numerus dicitur vnꝰab aliqua vnitate vtpn ts numerus quaternarius dicit vnus ab aliqua vnitate. lias phus nihil argueret cõtra platonẽ ſupꝛa in tertia aſ milatione. Mel ergo dñ̃ vnꝰ pꝛima vnitaie vel ſcða vel teriia vel quarta.nð pꝛimũ:qi ſola vnitas nõ facit nume rum. Nnũ enim nõ eſi numerus. Meqʒ ſcõm qʒ ſcda vni tas cauſat numerũ binariũ. Meqʒ ẽt tertiũ.qꝛ tertia vnitaſ addita ſecunde cãt numerum trinariũ qui differt ſpẽ a bi nario. Relinquitur ergo ꝙ d̃ vnꝰa. 40 vnitate que eſtvl tima. ergo nuinerus d̃ vnus ab vſtina vnitate. Bʒqᷓ⸗ liter hoc intelligendũ ſit cõſiderandũ eñ P vnitas eſt du⸗ plex. Quedam eſt materialis.ſres humerata. Et de illa nihil eit ad pꝛopoſitũ qꝛ ſic illa queẽ pꝛima poteſt eẽ me⸗ dia ⁊ vltima ⁊ ecõuerſo ⁊ poſſunt ẽt eẽ ſiuuul. Alia eſt vni tas foꝛmalis.ſ.qua menſurat res nnmersta. Et talẽ es foꝛ mã numeri põt inte ligi dnplr. Mnoeg ſit foꝛma vera nu meri ⁊ alie res numerate ſint vera materia mumeri. Et ſic vltima vnitas non eſt foꝛma. Alias vt obijciebat᷑ ante in⸗ cõ̃trariũ numerus non em aliquid vnſ per ſe. Ilioꝰ vt ſit illud a quo ſnmitur id qð eſt foꝛmaje in numero. Et iſtoꝰ vltima vnitas dicit᷑ foꝛma numeri.ſ.a qna accipit vnitats ⁊ entitatem · Bicut enim vltima fœꝛina perfecta includit in ſe virtnaliter oẽs perfec iones formarum pꝛioꝛũ l nõ foꝛmalr ſicut ani ma rõnalis includit in ſe aĩatum ſ enſitinũ ⁊ vegetatiuũ ſil numerus quaternarius includit in ſe vir tualiter numerus trinarii⸗ binariũ. Ende ſicut aĩa ſenſi⸗ tiua ſe hz ad animam rõnalem ſicut materiale ad foꝛmale ⁊ ab anima rõali ſumitur foꝛmale in homine ſ.ronale et ab anima ſiue natura ſenſibili ſumitur id quod eſt mate⸗ riaie in hoĩe. vʒ genus ⁊ diffinitio hominis vnitatem hʒ ab vltima differentia ita id quod eſt foꝛmale in nnmcro q ternario ſumitur a quarta vnitate ⁊ iiud quod en mate⸗ riale ſumitur ab alijs vnitatibus virtualiter eriſtentibꝰ in illa vitima vnitate ſicut ⁊ alh pꝛecedentes numeri continẽ tur virtualiter in quaternario. Ei vltra ſicht natura ſenſi⸗ bulis non poteſt remoueri ab homine remanente natura rõnali nec natura vegetatina remanente natura ſenſibili: aut rõnali ſed bene ecõtra.ita. 3* vnitas non poteſt remo⸗ heri a quaternario remanente 4* nec ſcda remanẽte. 88* ſed bene ecotra. Tnde à quocũqʒ numero remouet᷑ vni tas qualiſcũqʒ ſemper illa vnitas eſt vltima At remanet penultima vt foꝛmgle ſpẽm dans. Nerbig̃a Sicut. 4. hoies ſ.ſoꝛ. plato Socrates ⁊ Cicero ſine remoueat ſoꝛ. ſine cicero ⁊ð.ſemper remouebitur 4 · vnitas ⁊ vltima. Qnod ſic declaratur.qꝛ ſi remoueaturvna vnitas qualiſcñi qʒ tilla materialiter umpta remanebit nnnerus trina⸗ rins« per cõᷓſequens.zu. vnitas. ergo illa que fuit ablata kuit. 4a vnitas foꝛmalt oquendo. Similiter ñi a nume⸗ rotrinario remoueatur vna ſ ola vnitas illa erit.zi.ꝓ vlti⸗ q remanebit numerus binarius:⁊a per cõſequens rema⸗ hebit pꝛima ⁊ ſcda ynitas. Et ſic illa que abiata ſuit ꝛfuit
tertia. t ſe de dleitur vltima ſita penultima y
remplis Et ſtendi. Mã po/ a ſed bene econ⸗ onitur natura rò ð exẽplificari pof indree circa pꝛinm dicens ꝙ a quodam b vltims vnitate ita Ola aũt vltimaẽ for⸗ diffõ eſt vna ab vltia vnus ab vltima vnita nituur deſtruere per tas quas foꝛmaliter ad ludunt vt ex dictis pa⸗ B. non intellerit. g2 vntas materialis ſit foꝛma ⁊ cidens compo
qꝛ non cõuertitur
Pomtur vltim ta naunra ſenſit õuerſo.ſicut ẽt 1
ſt ꝙ Antonꝰ An
ſet. CSed atten octani adducit expoſitoꝛe dici ꝙ oẽs alie ſunt par malis ⁊ cõpletiua differentia ſpecij te.jldec ille. Cth
P numerus eſt vn tes materiales. S oĩum aliaꝝ.vt ſic ſie numerus ſit anc opinionem
niliter opinionet B. non vult gꝙ vltima materia numeri. nitur ex materia ⁊ foꝛm vltima vnitas foꝛm rate ſint vera materis. S ſumatur foꝛmale
bi ſupꝛa in Doc. S.⁊ phyloſopho.
Stertium pere magis ⁊ minns.& contingens ſimpli Patet per auctoꝛem ſer pit magis ⁊ minuf it magis ⁊ minus. cut numeri ⁊ut dicitur in littera
mns.qꝛ ſola ad
ſic ꝓcedit᷑. ꝙ le forme poſnt ſuſci⸗ am foꝛma eſt compo riabili eſſen ⸗
illud quod ſuſc la foꝛma ſuſcip Foꝛme ſunt ſi Sed numerus non ſuſci⸗ pit magis ⁊ mn ditione uel ſubtract cła uariatur ſpecies eins.
ratio conſiſtit in indiniſibi
dit ꝓhus. Igitur 4c. CP. 4 ü in qualibet parte ſu ſcipi gis 7 minns. Ged quelibet fo teria tota introducitur in mñ generatio ſit in inſtãti.e qʒ minus. P.y. per cõſequens oꝛdo. cit phus. huius.er foꝛma intendi po ipſa foꝛma intenſa tur ꝙ duo termi ſnbiecio.i ſeci ſpeciei ſint in eodem ſubi CP. Si aliqua parte pꝛioꝛe aut non remanente um ut a ſapientibus conceditur. lbedo eſſei in fundam palet conſequenti
od totum in toto n inſtanti nõ ſuſcipit na ma dů introducit ? in qjhbet parte e go nulla forma ſu bicũqʒ eſt intenſio Sed in eſſentia rein O in ea non en intẽſio. Aut eſſet eadem foꝛma in n ⁊ remiſſa:aut non ompatibiles ſint in quitur ꝙ duo accidenti ecto. quod eſt
cipit magis ne bi eſt graduf ⁊
6. Sj e.IZ.= umero come.43.
nperius impꝛo aut hoc eſt re Mon poteſt di Si pꝛimum ſe⸗ ento perfectionis quod eſt im poſſi a.quia ſignata ung albedine que excedat ſinita ⁊ cum in eade: partem ſequetur qu ctionis cum nigredi diuidua diner o. Si forma eodem puncto medij po conſequens eſt impoſſib tiẽ. Mam ſit. a.coꝛpus l c.d.e.x̃.inſtantia
ercedat aliquam ſui od aliqua abled quod eſt impom rum non poſſunt e poſſer intendi ſeq ffet eſſe ininitum ile. IJgüur x̃̃. uminoſum:x. ⁊ pꝛoducat.a. ⁊ continne ipſum.a.n c arguitur ſic. I ducit tantum lumen in. b.ſi cum omnia iſta lnum ꝙ in ſine in. b. erit! do inſtantia ſi tempꝰmedi
ſſe eque per⸗ neretur ꝙ in lumen. Beck Matet conſequen pnnctum medij O inſtanti.c.Iumẽ PpPropinquan
in quolibet inſtanti poſi.c. in t indnucit in inſtanti.c. Sed neant in nuncto · b.ſequetur finitum intenſiue cum inter ñ ⁊ in quolibʒ tẽpore hnt ĩn⸗

Pctau etha. nila inſtantia. ¶P. · Fi ſic ſequeret᷑ ꝙ agẽs poſſʒ idu yʒ per phm ſuperiꝰin. yo. huins vbl dicit ꝙ inoĩ eo quod cere caliditatẽ vt. io· qð põt inducere vt. 4. Sʒ cõſequẽs ſit neceſſe eſt zliquid pꝛeexiſtere in mã ⁊ aliquid introdu cere. Et ſic foꝛma hʒ partem poſt partem.Et per ↄñs di
eſt falſum pʒ cõſequentia:q? paſſum lemp eſſet magis dilpoſitũ. Cꝙ 0. Mulla foꝛma ſubſtãtialis ſuſcipit i uiſibulis eſt. Et ſi idẽ qð bꝛi ¶ icẽdũ ꝙ ꝓpter pꝛedi gis ⁊ minns: vt pʒ ꝑ phn in bᷣdicamẽtis · Silr neqʒ quã ctãs rones Suridaniſte volũt ꝙ fode Wales ſuſcipiãt ma titas neqʒ rlano: ergo vr ꝙ nuli forma ſuſcipiat magis gis? minus. Dicũt. n. ꝙ aliquid põt ſuſcivere magis a x minus cũ nõ videat᷑ maioꝛ rò devna qᷓ; de alia.Mec ar minꝰtriplr. Vnoqꝛ vñ ps foꝛme alteri parti adduur.⁊ gumenta ⁊ pla alia adducit hic Antonellus Archtepus in iſtoovt ipſi volunt forma ſubſtãtialis fuſcipit magis a mi piiti paſſu eodẽ titulo · GC Sed⸗ eſt Hoc· · in la. qui di nus CAlioqꝛ vna pars addit alteri in eadẽ parte ſubie cit ꝙ albũ ſuſcipit magis ⁊ ninus:lʒ nõ albedo. Lũ ergo cti ita ꝙ a foꝛma ſit intẽſioꝛ ĩ eadẽ parte ibi: ſicut albedo albů ſit quedã foꝛma:fequit᷑ ꝙ aliduã ſonna ſuſcipit ma/ in eadẽ parte ſi aliqũ eſt magis intenſa ⁊ aliqũ minꝰ inẽ is ⁊ minns. ¶ Acd idẽ eſt vhᷣus in pꝛedicamentis Etau na. Et iſto mõ qualitates ſuſcipiunt magis ⁊ minus ⁊ nul ctoꝛ ſex vꝛincipicꝛum· Witur ⁊c. lo mõ forme ſbales · ¶ Tertoraliquid dr ſuſcipere ma⸗
— g foꝛma Dnedaʒẽ gis ⁊ minꝰ qꝛ pꝛedicatur ci itis aduerbijs inagis a ini
Reipõdeo nenene. P alis ßin quã ſuſcipiẽs ipᷣʒ ſoꝛti ins. gi hoc dupſr. Eno reſpeeru einſdeʒ demonſtrati. tur ſpẽm ·Et talis nõ ſuſcipit magis nec minus: neqʒ 3 Alioreſpectu dinerſoxꝝ. Et tooeti ſubſtantis poteſt ſu⸗ eiſe neqʒ vᷣm eſſentiã: vt ſupꝛa dictũ eſt· qꝛ eſe eiꝰ in indi ſeipere magis ⁊ minns: vt pʒin pꝛedicamentis.qꝛ pᷣ ſpa nifibili cõſiſtit ſicut ⁊ numerus Alia eſt foĩa accidentalis eſt magis ſpa q; ſcðᷣa ⁊ inter ſecundas ſpẽs eſt mãgis ba z talis eſt dnpler. Quedã eſt de cuius rõne eſt indiuiibi qᷓ; genus · ¶ Sed hec poſitio ſtare noh põt. Tum pꝛimo ſiras ſicut ſpẽs numeri⁊ ipẽs qnãtitatis ↄrinne ſůpte aſpẽ qʒ ſicad fubſtantiã eſſe per ſe motus phyſicus. ſ.alteratio bus numeroꝝ ſicut bicubuũ ⁊ ticubitũ ⁊ talis ẽt nõ ſuci Tũ ſcðoqꝛ forma ſubſtantialis eſs diuiſibilis ⁊ nõ eſſet pit magis neqʒ minus. hier eandẽ rõnẽ neqʒ ᷣm eẽiſto foꝛma ſimpler. Tũ tertio qꝛ à foꝛma ſubſtãtiali ipſa ſuba neqʒ vm eſſentiã. qꝛ h ſuſcipiens ipſaʒ non ſoꝛtiat ſpẽʒ ᷣð non ſontiret᷑ ſpẽm cnm ud a quo aliquid ſoꝛtitur ſpẽm eaʒ tñ de rõne eieſt ꝙ cðſiſtat in indiuiſibili· põ nõ pʒt ſe hẽat idiniſibiliter ſicnt numerusvt hic dicit phs. ue ſuſcipere magis vel minns q ſcipere magis vel min? oia ſunt incõuemientia. d e quo clarius ſupꝛa determina⸗ eſt aliqd itẽdi vel remitti in ſuo ꝓpꝛio eſſe pecifico. Alia tũ eſt· C Dicendũ ergo ÿᷣmo ꝙ foꝛma ſubſtantialẽ intro Io eit foĩa accidẽtalis de cuiꝰrõne nõ eſt indiniſibilitas: duci cum motn poteſt inteiligi dupir Tno modo quan⸗ ſed põt acquiri in ðo ÿm eſſe iperfectũ ⁊ poſtea m eẽp um ad ſuam eſſentiam ita ꝙ foꝛmns ſubſtãtialis fit termi fectũ per aliquẽ motũ:ſicut caloꝛ albedo ⁊ ſiles. Et talem nus per ſe pꝛopꝛius?⁊ immediatus ipſius motns phyſi⸗ uſcipere magis ⁊ minus põt duplr intelligi Lmo m ci. Alio modo quãtũ ad diſpoſitiones pꝛenias ita ꝙ ulte eſſe qð hʒ in iðᷣo. Et ſic alique foꝛme pit ſuſcipere magis ratio terminet᷑ ad ilas diſpoſitiões pꝛimo ⁊ mediantibꝰ ⁊ mihus n ſolũ ertenſiue ſed ẽt intenſiue:vt vult phᷣs in llis ad foꝛmam ſubſtantialem· Mꝛimo modo foꝛmaſb⸗ pꝛedicamentis. Alio ᷣm eſſenttã. Et hoc duplr qꝛ velta lis non introducitur cum motu phyſico pront motus di⸗ ſis forma ſortitur ſpẽ per aligd ſui intrinſece ſicut albe ſtinguitur contra mutationem inſtantaneam:ſed in inſtã do caloꝛ ⁊ hinði· Et ſic talis foĩa nõ ſuſcipit magis vrmi ti per generationem totã introducitur. Secundo autem nus ſᷣm ſuã eſſentiã neqʒ intenfiue neqʒ extẽſiue per ſe lo modo bene acquiritur per motũ phyſicum. ¶ D icendũ quendo.qꝛ lʒ albedo ſit maioꝛ in vno ſpo qᷓ; in alio hoc ñi ſcðo ꝙ l agens nãle diſponat pꝛins vnã partem qᷓ; alu eſt rõne jue eſſentie ſed rõne qꝛ eſt in o. qꝛ illuci 4 quo nõ m pꝛius introducit formã ſubſtãtialem in vnapted i aliquid ſoꝛtit᷑ ſpẽm eſt aliquid ſtans firmũ quaſi indi uii alia ꝛqꝛ agens naturale non diſponit vltima diſpõne ꝓpin bile ſicut numerus Vũ q aliquid aningit ad ipſũ hzr uãptem anteq; vltima ſit diſpoſita eadem diſpoſiion: cdẽdo variat᷑ ſpẽs ſicut pʒ de nũeris.vñ Doc. Si Ira dié foꝛma ſubſtãtialis ¶ Sed iſtud videbatur diſcipulo dif ꝙ albũ ſuſcipit magis? minust ãt albedo: vel talis foꝛ ſicile· WMã ponathr qᷓ partes materie in quibꝰ introduct mna ſoꝛtit ſpeʒ ab aiiquo ernĩeco·vz · ab aliq obo· ſẽ ſcit da eit foꝛma ſubſtannalis ſint.a. b. c. ⁊ ꝙ vltims diſpoſitio tie accipiũt ſpẽm ab obis. Gt talẽ foꝛmnã ſuſcipere magis earũ que dicitur neceſſitas ſit vt·⁊c. Pꝛiꝰergo agens n vel minus põt intelligi duplr:qꝛ vel intenſiue. Vt ſie non turale vt conceſſin eſt diſponet partemn pꝛopinquã.a. quã fuſcipit magis vel miſꝛqꝛ ꝙ aligs int⸗ nſiꝰcognoſcat vnñ tũ ad aliquos gradus in aliquo tpe. Sint igit ili gradus cõcluſionẽ q; aliꝰhoc cõtingit rõne ſubiecti nõ rõne ein vt..⁊ tempus ſit. d. Tunc ſic. In tempoꝛe.d. pꝛima ps tie· Cel extenſiue Et iſtooſcia ſuſcipit magis ⁊ mim etiã.a.eſt diſpoſita: vt.y· in quo quideʒ tpe ſcða pars · ·b· ym eſſentiã. icit᷑ enim vna ſcia alicnins maioꝛ qua co dũ eit diſpoſita vt. y· Signetnr ergo tpᷣs in quo ipſa pars gnoſcit.ꝛ0.cõcluſiʒes qᷓ; illa qua cognoſcit.io. quod eſt ſu b.ſit diſpoſita vt.⁊ ſit d.f. Tunc queritur. In illotpe
ſeipere magis ertẽſiue ·ec omnia elicitiue ex Soc· S. d.f.an ipſa pꝛima pars ſit diſpoſita ad viterioremn gradu
in. e. queſtione?ar⸗ pꝛimo ſi dicta eins cumn ponde/ qᷓ; vt· Fvel non Si detur lecundum ſequemr ꝙ agens Leio. 7. re coniderentur. Icẽ Doc· S.ſupſertũ phyſicon nßno nturale aget in iecundam partem nibil agendo i pror⸗ ʒ cõmẽ ſic it. Diniſo albi ꝝ accñs põt eſſe dnplr. noohm ptes mam partenn eciantem quod eit impoſſbile cuʒag⸗ quan itatiuas:ſicut ſi fnperſicies alba dinidat᷑ in duai par plus infiuat in pꝛorimum quãm in diſtans. Si vero de
tes albũ per accis dimũ erit. Alioꝰpᷣm intẽſionẽ ⁊ remiſ tur pꝛimum ſequetur ſemper equaliter pꝛocedendo ꝙp
ſionẽ. Qð.n.vna ⁊ eacẽ pars ſit magis vel minus albañ ma pars erit diſpoſita vltima diſpoſitione. ſ.vt· 0 · qni ſe
eſt ex ipſu rõne albedinis q fi eſſet eparatanõ diceretur cundam partem ⁊ ſimiliter fecunda anue tertiam. Et
ſecunduʒ magis ⁊ minus ſicut neque ſubſtantia jnſcipit pꝛins introducetur foꝛma ſubſtantialis in pꝛima parte q
magis ⁊ minus: ſed eſt ex dinerſo nodo participandi al inſ ecunda. Et per conſequens reſponſio nulla· C Picen bedines ex parte ſubiecti diuiſibilis Mec ille. C Sedin⸗ dum ꝙ ſupercreſcente viriute agentis vᷣm pꝛopoꝛtionemn ſtabat diſcipulus. Illud qð acquirit᷑ per veꝝ motũ ſuſci diminuitur temmpu⸗ in quo ſit actio ita ꝙ agens maioris pit magis ⁊ minns. Sed foĩa Walis acgrit per veꝝ mo virtutis producit enndem effectum in minor tempo tũ: vt pʒ per cõmẽ.in. ʒ.celi ⁊ mũdi qui dicit ꝙ᷑ for̃e elou ᷓ; agens minoris virtutis aut etiam maioꝛem eflecun acqurũt᷑ per vexꝝ moſumn ſiẽ ⁊ qualitates eꝝ. it ⁊c̃ in eodem temvore · v paret 6..7. phyſicorum. e CP Dẽ agens nãle i diſponendo ſbm ad ſuſceptio feſtum eſt autem ꝙ quando pars propinauã eſt diſpo n ſhꝛne pꝛius diſponit ptẽ pꝛopinquã ⁊ per ↄñs pꝛius v. Triplũagen⸗ naturale eſt maioꝛis virtutis ad dipon inroducit foꝛmã in parteʒ ꝓpinquã diſpoſitã qᷓ; in aliam dum fecundam partem qᷓ; quando nð eſt diſpoſiu q— a ſe viniſibilr il foꝛmã xducit ergo idẽ qð pꝛi· Eð. vinns ſcepta in parte pꝛopinqns coadiuua ad ee lnd qð acgrit per gradus jnſeipit mngis vt minns. lonem alterins partis · inde tam creſcirvirinꝰ agenn el ſonn ſubſtäualis eſt buiulmodi. Igit᷑ ac. Mind: naturalis ꝙ diſponit partes remois in minoꝛitpe
—1

1 —
—. 3„ .*. S6 8. Ue 3
q; pꝛimaʒ partẽ· Et ſic in equalitpe ſuper creſcente virtutè agentis agẽs nãle oẽs partes ſiunul diiponit vltima diſpõ ne lʒ nõ diſponat ſimul quãtũ ad gradus pꝛecedentes vlti mã diſpoſitionẽ. ¶ Vel poſſet facilius dici.vʒ. dato ꝙ p̃ pars eſſet diſpoſita pꝛius vjtima diſpoſitiõe qᷓ; ſcda ⁊ ſecũ da qᷓ; vltima tñ foꝛma ſubalis nõ introducitur pꝛiꝰin pꝛĩa q; in ſcda qꝛ requirit non ſol diſpõneʒ vltimã vnius par ts ſed totiꝰmaterie · Qnelibet n.foꝛma mãlis requirit ð terminatã materiã. Eſic rõ nõ ſequitur. ¶ Dicẽdũ ʒ. foꝛma ſbalis nõ acquirit᷑ per gradus qᷓ; ad eiꝰeſſentiã aut eſſe ſed ſolum quãtũ ad diſpones pꝛecedẽtes que ſunt qᷓ litates ſuſcipientes magis ⁊ minns. ¶Et lʒ aliquid foĩe pꝛeexiſtat in materia.vʒ.eſſe in potentia nõ tñ p̃exiſtit ali qua pars actu: vt ſupꝛa declaratũ eſt in.y hnius. Ad pꝛimum igit pꝛincipale dicẽdũ ꝙ aligd 4* di inuariabile dupti. Tnooqa nõ mutatur ſicut ſů in mutatiõis. Ft iſtooquelibet foꝛma eſt innariabilis. Alio qꝛ ſʒ ip̃ʒ ĩ p̃t fieri variatio. Et iſto q̃ls foĩañẽ inariabil. Nel dicẽduʒ ꝙ iʒ quelibet foꝛma que ſumit ſpẽm per aliquid ſui ᷣm eſfentiã ſit innariabiliſ tñ aliqua pᷣin eſſelin ſubiecto eſt variabilis. NEt perhoc pʒ ſolutio ad.⁊n.zin. n.x. Fm. Ad.6 m. dðʒ ꝙ foꝛma itenſa ⁊ remiſſa ineodẽ ſubo ẽ eadẽ foꝛma ĩ numero quã tũ ad eſſentiã variata ſolũ vᷣm eſſe imperfectũ ⁊ perfectũ ficut idẽ caloꝛ in numero qui habet eſſe imperfectũ in aq̃ tepida poſtea habet eſſe perfectũ remanente eadem eſſen tia calo:is. ¶d ſeptimũ dicendũ negando ſuppoſitum. q foꝛma non hʒ partem poſt partẽ. ſed tota introducitur in inſtanti in mã diſpoſita ſed non ᷣm oẽm modũ eſſendi ſi it accidentalis intenſibilis ⁊ remiſibilis. Et dato etiaʒ ꝙ fieret intenſio remanente parte pꝛecedente non ſequit᷑
tñ ꝙ vnnm indiuiduuʒ vnius ſpẽi ſit eque perfectũ ſicut
indiuiduũ alterius ſpeciei loquendo de perfectiõe ſpeci Rca ⁊ eſſentiali. Sechs de perfectiòe accidẽtali quod nõ eſt inconueniens. Ad octauũ dðõm ꝙ lʒ in quolibet tẽ⸗ poꝛe ſint infinita inſtantia in potentia nõ tamẽ actn. Tinde non ſequitur q ðin eadeʒ ꝑte medij ſint infinita lumina ac tu NAcd nonũ dicendũ negãdo ſequelam.qꝛ lʒ paſſuʒ ef ſiciatur ſemper magis diſpoſitum tiĩ non pꝛopter hoc ſeq tur ꝙ agens aget in ipſum. Requiritur eniʒ ad rõnẽ actio
nis ꝙ hit aliqua contrarietas ⁊ reſiſtẽtia inter agens ⁊ pa⸗ tiens. Qnde rõ non ſequitur vt dicit Antonellꝰarchiepᷣuſ.
CAd vltimum dicendũ negando cõſequentiã. Alia eniʒ eſt rõ de formis fubſtantialibns ⁊ accidentalibus. ⁊ ali eſt rõ de quantitate relatione ⁊ qᷓlitatibus vt patuit in pᷣn cipio coꝛpoꝛis. Vnde argumentũ nõ ſequitur.
CEbi ſupꝛa in Hoc. S.
ſic ꝓceditur. idet᷑. ꝙ 3 S quartũ foꝛnne accfitaleſi abſtr⸗ cto deſignate poſint ſuſcipere magis vel minꝰ
ã Hnitas d̃ maior vłl minoꝛ ẽt in abſtracto.
Siſ ſcia vnins dicit maioꝛ vel minoꝛ qᷓ; ſcientia alterius
ergo foꝛme in abſtracto ðſignate poſſunt ſuſcipere magis vel minus. CP ⁊. Quanta eſt ſuperficies tantaʒ albedi nem foꝛe dices: vt pʒ per phm in pᷣdicamentis. Sed ali⸗ qua ſuperficies eſt maiꝛ vel minor.ergo aliquaẽ albedo maior vel minoꝛ ⁊ ſic ideʒ qð pꝛius. ¶Pzd. Foꝛma ac cidentaiis in abſtracto deſignata vtputa caloꝛ acquiriur ꝑ motum ⁊ mouetur de imperfecto ad perfectumergo vt inſcipit magis vel minns. Ced ↄtra eſt HocS. in lit tera qui dicit ꝙ albedonon ſuſcipit magis neqʒ mins ſe bene album. 3 eol dicendum ꝙ abſtractum ⁊ c
Reſpo ndeo cretuʒ orniter loqutd dif ferunt in hoc ꝙ abſtractũ ſignificat formam accidentalem ßm ſeipſam ſine concretione ad ſubiectũ ſicut albedo. xð
cretum vo ſigniſicat eandem foꝛmam ᷣm ꝙ eſt in ſubo · Vñ querere an alique foꝛme accidentales jnſcipiãt magiſ
⁊ minus in abſtracto nihil aliud eſt querere qᷓ; vtrũ ſuſci
piant magis ⁊ minꝰᷣm ſuas eſſentias ᷣm ſe cõſideratas. CCuins riiſio pʒ ex pꝛecedenti articnlo. Mã foꝛe poſſůt dupliciter cõſiderari vt elicitur ex Doc. S.in.Iꝛc.q. xx.
Quarta
ar.5mo. no'ßm eipfam. Aliooßmn eſſe quod bʒ in ſub
lecto. Si pmohoc eſt dupt.qꝛ vel eſt foꝛms que ſortit
pec leð per sliquid ſui. t talis ĩ abſtracto nõ ſuſcipit ma
Sis nedʒ iinus vt albedo:ſed bñ in cõcreto:vt albũ dicj tur mnagis vel minus albũ. Vlel eſt foꝛma que ſoꝛtitur ſpe
clein ab aliquo extrinſeco ſicut ſcia ⁊ habitus. Et talis ſu⸗ ſcipit mais ⁊ minus etiaʒ in abſtracto extenſiue 5ʒ ꝙ ſe ertendit ad plura vel paucioꝛa obiecta.⁊ in cõcreto inten ſine fm ꝙ magis vel ininus intenſe habet eſſe in ubiecto vt ſcia. C Si verotalis foꝛma cõſideret᷑ ßʒ eẽ qð hʒ ĩ ſßo hoc ẽ dupl: qꝛ velẽ foꝛma vʒ quã ſuſcipiẽs recipit ſpẽm ſicut mã recipit ſpẽm per foꝛinã ſ ubſtantialeʒ. Et talis nõ ſuſcipit magisvel minns neqʒ in abſtracio cum cõſiſtat in indiuiſibili neqʒ in cõcreto. Nel ent foꝛma m quã ſuſci⸗ piens ipſam non ſoꝛtitur ſpẽm. Et hoc eſt duptr. qꝛ vł de rone eius eſt indiuiſibilitas. Et talis etiã non ſuſcipit ma· gis vel minus in abſtracto neqʒ in cõcreto. ſicut numeri. Vel de rõne eins non eſt indiniſbilitas ſᷣm eſſe in ſubo.⁊ talis foꝛma ſi acquiratur per motũ phyſicum ſuſcipit ma gis vel minus in cõcreto tñ ſi ſpẽm ſoꝛtiat᷑ per aligd ſuu ſicut diciũ eſt de albo. ¶ Sed dicebat diſcipulꝰ.nme⸗ rus dicitur maioꝛvel minoꝛ ſicut numerꝰ qᷓternariꝰ ð ma ioꝛ q; irmarius ergo extenſiue numerꝰpõt ſuſcipere ma gis ⁊ minus ſicut ⁊ ſcia ⁊ ſanitas in abſtracto. ¶ P.ꝛ⁊0 Si aliqua foꝛma ſuſciperet magis vel minus in abſtracto ſequeret᷑ ꝙ ſecundum ſuam eſſentiam itenderet᷑ ⁊ remit
teretur.⁊ per ↄiſ in eſſentia eiß graduſ⁊ x ↄñs diniſibili tas · D icendum pꝛimo ꝙ vna ⁊ eadeʒ ſcia in numero poteſt dici maioꝛ vel minct. ſᷣm.n.ꝙ pᷣmo ſe extendit ad o. cluſiones dicitur minoz · Et ſecũdum ꝙ poſtea ſe ex tendit ad.ꝛ0.dicitur maioꝛ. Anus auteʒ ⁊ ideʒ numerus
in numero neque etiam ſecundum ſpeciem dicitur ahjn do minoꝛvel aliquãdo maioꝛ.ſicut numerus quaternariꝰ non poteſt ſe extendere ad plura vel paucioꝛa quã ad.ꝗ. Ideo ratio non concludit. ¶ Cbntra. Mumerꝰ qᷓternariꝰ dicitur maioꝛ binario: ⁊ minoꝛ qnario ergo vnns ⁊ idã numerus dicitur maioꝛ ⁊ minoꝛ. Dicenduʒ ꝙ k vnus
nnmerus reſpectu dinerſoꝝ dicatur maioꝛ velminoꝛ nõ tñ in ſe ↄſideratus vnus dicitur maioꝛ vel minoꝛ in vno tempoꝛe quam in alio. In nllo.n.tempoꝛe numerꝰ qjter nariꝰ poteſt ſe extenderẽ ad plures vłpancioꝛes vnitates quam ad. 4. Scientia vero in ſe conſiderata põt dici mi noꝛ vel maioꝛ in vno tempoꝛe quam in alio. ¶ icendũ
ſecundo ꝙ ſuſcipe magis vel minus poteſt accipi dupir.
Vnomodo pꝛopꝛie.ſ.ſecũdum g eſt aliquid intendi vel remitti in proprio ſuo eſſe ſpecifico qð eſt ſucipe magis vel minus iutenſine.t ſic verum eſt ꝙ nulla forma n abſtracto delgnata poteſt ſuſcipe magis vel minꝰ. Alias oportẽt ponere gradus in eſſentig.qð interius mproba⸗ birur. Aliomodo poteſt aceipi cõit᷑ nt eſt aliquid angeri vel diminui per comparationeʒad aligd extrinſecuʒ qðð magis ſuſcipere maiꝰ ⁊ minꝰ extenſine q; ſuſcipere ma⸗ gis ⁊ minꝰ. Et iſto mõ aliqua forꝰĩ abſtracto dr̃ ſuſcipe magiſ vł minꝰ.ſicnt ſcia dr̃ maior vl minor ſicut dictũ eſt m ꝙ ſe extendit ad ples vl pauciores ↄcluſiones. Dð g deʒ põt fieri abſque hoc ꝙ Pätn Srheh eſem „„inm ig p ſolꝰex dictis. verũtñ ſcia Qd pꝛimum gofuſtpe magisvł minꝰ ex hoc ꝙ ſcia vniꝰ ẽ maior qᷓ; ſcia altiꝰ. Alias oporteret ponẽ ĩ forinis balibꝰſuſceptionẽ magis ⁊ minꝰ cũ for̃a vniꝰſit pfectior qᷓ; forma alteriꝰ. ſ dñ ſciẽtia ex hoc ſuſcipere ma gis uel minꝰ quia ſcĩa uniꝰ ẽ minor ĩ vno tpe uel maor; in alio. CAd ſcðm dðm ꝙ albedo extẽdit᷑ ꝑ accñs.ſ.ʒ ꝙ ẽ in ſbo hñte maioꝛẽ vel minoꝛẽ ſupficiẽ. Eñ nõ oʒ ꝙĩ
abſtracto ſumpta ſiue deſignats ſuſcipiat magis vel minꝰ ſed m ꝙ eſt in boꝛniſi foꝛte x accidẽs.qð mihil eſt ad ꝓ poſitũ. CAd tertiũ dðʒ ꝙ lʒ aliqᷓ foꝛmãᷣabſtracto deſ gnata acquiratur per motũ nõ tñ inquãti abſtractiue cõſi
derat᷑ ſed iqustũ hʒ eſſe in ibo. Albedo.n.eſt in ſßo lʒ nðõ
ſignificet vtõ in io. vñ nõ opʒ pp hoc g ſuſcipit mãgis
vel nunꝰ in abſtracto.ſʒ bij in cõcreto vt dem̃ eſt-· CEbi ſupꝛa impertenter- S

gis ⁊ minus non participando aliquid de vitio cõtrario.
L ectio.1*.
Pctaut
rij a contrario non ſit cã ſuſceptionis magis ⁊ inus. Mam ſi ſic ſequeretur ꝙ vbi nullum eet cõtrariuʒ ibñon eſſet ſuſceptio magis ⁊ minus · S ↄſequens eſt manifeſte falum flã lumen in medio põt juſcipere magis ⁊ minus ꝛ⁊ tñ in medio nõ habet cõtra⸗
rinʒ · Etiam eandem virtutem diuerſi participant ßʒ ma
¶TEtiam in pꝛedicamento habitus non eſt cõtrarium ſed
—
bene ſuſceptio magis ⁊ minus. NP ·⁊0. Accipiatur albe do permixtioꝛ ⁊ ſiat intẽſioꝛ ⁊ perfectioꝛ ⁊ tollatur nigre⸗ do· Tunc ſic. Aut illa albedo intenditur per aduentuʒ ali cuius poſitiui vel tñ̃ per remotionem nigredinis · Si ð mum habetur pꝛopoſitum. Mon autem põt dici ſecundũ quia nullins eſfectus poſitiui poteſt eſſe canſa pꝛinatiua.ſ
intendi eſt effectus poſitiuus. Remotio autem nigredi-
nis eſt tiñ canſa pꝛiuatiua.ergo illa remotio non poteſt eẽ canſa intenſionis ¶ P z. Omnis motus denominat᷑ a termino ad quem: vt pater ex.v.pkvłſed iſta intenſio al bedinis eſt dealbatio vt ibidem dicitur · ergo terminꝰeiꝰ eſt albedo ⁊ per conſequens non illa remotio nigredinis ab albedine. N Sed in Zrium arguitur. Waz illnd quo remoto non ſit effectus eſt cauſa illius etfectus. Sed ſi nõ ſat talis ſeparatio non ſiet intenſio.igitur ⁊c̃.—
P. eſp on deo dicendũ ꝙ Antonins Indree etas rationes abſolute concludit nullomodo eſſe dicendũ talem depurationem contrarij a contrario foꝛe cãm ſuſce
ptionis magis ⁊ minus. CSed conſideranduʒ eſt ꝙ de
pnr ationem contrarij a contrario eſſe canſam ſuſceptio⸗
nis magis vel minus hoc poteſt intelligi dupliciter · vno
modo vninerſaliter.ſ.in omnibus que ſnſcipiunt magis ⁊ minꝰ.t ſic ðᷣpuratio talis non eſt cauſa ſuſceptiòis ma gis ⁊ minns. vt vnlt Poc. S.in pᷣꝰ ſnĩaꝝ di.INq·⁊. àr ⁊· ad tertiũ.vbi ſic ait. Mon enim eſt de ratione intenſioms alicuius qualitatis ꝙ ſit per remotionem a contrario. P hoe accidit qualitati ßᷣʒ ꝙ eſt i ibᷣo participãte comtrariũ.
Rcut patet de dvaphano in quo nihil eſt cõtrariũ luci ᷣm g poteſt lumen intendi ᷣm crementum virtutis illumi⸗
nantis. hec ille t per hoc patet ſolutio ad pꝛimum
argumentum aduerſarij · NAlio modo poteſt intelligi ð purationem pꝛedittam eſſe cauſam ſuſceptionis magis
⁊ minus in foꝛmiſ habentibus contrarium. Et boc dupli citer · Eno modo ꝙ ſit totalis cauſa. Vt ſic etiam non eſt cauſa intenſionis quia requiritur diſpoſitio ſubiecti ⁊ ra
dicatio foꝛme in nnateriaRequiritur etiam actio agentis
vt infra oſtendetur Eᷣm Doc. S. Et per hoc patct ſointio ad ſecundũ argnmentum aduerſarij. CAlio modo ꝙ ſit concauſa ⁊ non totalis cauſa illins intenſionis. Et ſic de⸗ puratio contrarij a contrario eſt cã ſuſceptiõi magis ⁊ mi nus: vt vult them iſtiꝰi ↄmẽto pꝛedicamentoꝛũ. C Oð ſic patet. Qnuia illa fo:ma que eſt acquiſibilis per motuʒ intendit᷑ ᷣm ꝙ magis ac magis accedit ad terminum ad quẽ. Sed nõ põt magis ac magiſ accedere ad termiuʒ ad quem niſi recedat magis ⁊ magis a termino a quo. Sed recedere a termino a quo eſt recedere ⁊ ðᷣpurari a ſuo cõ trario cum motus phyſicus ſit inter terminos contrarios
Ergo receſſus a contrario eſt aliqualis canſa ſuſceptionis
magis ⁊ minus in habentibus contrarium. CEt ꝑ hoe
patet ſolutio dd vltimam rationem aduerſarij que magis pꝛobat pꝛopoſitum qᷓ; oppoſitum · Mam ex hoc ꝙ mot?
habet denominari a termino ad quein magis habet de⸗ noiari ym ꝙ magis accedit ad terminum ad quem. Bʒ hoe non poteſt fieri niſi ßᷣm ꝙ magis recedit a termino a
quo quod eſt depurari a ſuo contrario. Ided argumen⸗
tum cõclndit ꝙ lis depnratio eſt cauſa ſuſceptionis ma⸗ gis ⁊ minus. Et ſie pꝛobat pꝛopoſitum noſtruʒ ⁊ non op poſitum Ex quo patet.ꝙ pꝛedicta opinio abſolute loquẽ do eſtcontra veritatem ⁊ contra ſeipſam. Matet etiaʒ ꝙ rõnes opinatoꝛis nihil coneludunt vᷣm intentionem eius. CChnſiderandum eſtvlterius ꝙ foꝛne ſuſcipientes ma
1* ſic peeditur. Nidet quintum ꝙ depuratio cõtra
in pꝛeſenti paſſu pꝛopter pꝛedi
Metha.
gis ⁊ minns aut habent contrarium ant non. Fi pꝛimnʒ ſic cãtur ſuſceptio magis ⁊ minns ex depuratiõe cõtrarij
a ↄtrario. Si vero non habent contrarinm hoc eſt dupli citer. quia vel ſoꝛtinntur ſpeciem per aliquid ſui.&t ſic ſnſcipiunt magis vel minus ſecũdũ maioꝛem vel minoꝛẽ diſpoſitionem ſubiecti. ſicut lnmen in aere. Nel ſoꝛtiunur ſpeciem ab aliquo extrinſeco · t ſic ſuſcipiunt magis vel minus ᷣm maioꝛem vel minoꝛem acceſſum ad terminũ vere nature.i.ÿᷣm maoꝛem vel minoꝛem acceſſum adi lnd a quo ſuſcipiunt ſpeciem.ſicut ſcientia vt dictum eſt ſu pꝛa. Meutrum tamen pꝛedictoꝛum vᷣm ſe ſumpti eſt uf fictẽs eã ſuſceptiis magiſ ⁊ minꝰvt clariꝰinfra ðᷣclarabit᷑. ¶bi ſupꝛa impertinenter.
— r ſic ꝓceditur ꝙ nulla foꝛma — ſextũ ſuſcipiat magis ⁊ minꝰ ᷣm dipoſitioneʒ ſbi vel ſᷣm eſſe in ſubiecto. aut fʒ
dinerſam̃ radicationem forme in materia remanente een
tia forme inuariata ⁊ immutata. Mam illud eſſe formeĩi ſubiecto aurilla diſpoſitio ſnbiecti vel eſt idem cum eſſen tia foꝛme vel non. Si pꝛimum habetur pꝛopoſituʒ qꝛ cũ illa diſppſitio ſit maioꝛ vel minor ipſa eſſentia foꝛme cui ponitur illa diſpoſitio eſſe eadem erit maior vel minor. Si vo ſcðm quero de illo vtrũ vᷣm ſui nãʒ ſuſcipiat ma/ Sis ⁊ minus vel nõ. Si ſie habetur ꝓpoſitũ · i vero nõ tũc erit ꝓcedere in infinitũ. quod eſt incõueniens. ¶N P· 2o. Mabito termino vᷣm rationem qua terminus eſt ceſſat motus er pꝛimo de generatione. ed per te in pꝛncipio calefactiõ is habet᷑ caliditas vᷣm rõnẽ qua eſt terminus ca lefactionis.ergo in pꝛinoceſſabit ille motus.qð eſt abſur⸗ di Pꝛobatio minoꝛis.qꝛ in pꝛincipio eſt bi eſſentia ca loris. Ii ergo eſſentia caloris nõ̃ ſuſcipit magis vel mi⸗ nus in pᷣnverit perfectiſimꝰcaloꝛ vᷣm quẽ modũ eſt termi nus motus. ergo ⁊c. C Sed dicebat ꝙ caloꝛ nõ ẽtermi nus motus ſᷣm̃ perfectionẽ eſſenrie ſed vᷣm pfectionẽ eſſe m ſubo. Lõtra ſi motꝰeſt ad eiſe pfectů in ſbo illud eẽi ſubiecto aut eſt idẽ cũ eſrentia caloꝛis ant aliuã. Ii idẽ ſe quet᷑ ſi ulud eſſe nõ eſt perfectũ ꝙ illa eſſentia erit ꝑfecta. Et ſic habetur ꝓpoſitũ. Si vo eſt alind ⁊ eſt accſis cũ illð ſuſcipiat magis ⁊ minus ſequetur ꝙ illa alia foĩa ſnſcipit magis ⁊ minꝰᷣm ſuã eſſentiã. Et ſic habetur ꝓpoſitum · ¶ð 3. Inter caloꝛẽ maioꝛẽ ⁊ minoꝛẽ eſt per ſe motus ex. yo.pßyr. Sed calor maior ⁊ minor ſůt q̃dã foꝛme de gnie qjlitatis. ergo foĩa de ge qᷓlitatis eſt per ſe terminus motus.⁊ ꝑ ↄñs illa foĩa ßʒ ſe ſuſcipit magis ⁊ min ⁊ nõ ßm diſponẽ ſubi aut ðʒ eſſe qð hʒ in ſubo · CP 4. Ef ꝙ radicatio foꝛme maioꝛ vei minoꝛ in ſubiecio nõ ſit cau fa ſuſcipiendi magis vel minꝰ. Qꝛ vel illa radicatio? ali⸗ quid diſtinctũ a foꝛma radicata vel non · Si nõ hẽtur pꝛo poſitũ. Si ſic vel ergo eſt forma abſoluta vel reſpectina. Duodcũqʒ iſtoꝝ detur habetur ꝓpoſitũ. vz · ꝙ aliqud for ma ſuſcipit magis ⁊ minus ðᷣm ſe ⁊ nõ ᷣm illa radicatio nez. CF.V. Si ſic ſequeretur ꝙ vbi talis foꝛmaẽ ma⸗ gis radicata ꝙ ſubiectũ erit magis tale. Sed cõſe quens e falſum. Maʒ ᷣm medicos febꝛig ethica eſt magis radica⸗ ta qᷓ; tertiana. Eñ qꝛ tertiana eſt ĩtenſior iõ tertionariꝰ dr
magis febꝛicitans. Silr verecũdꝰqiiqʒ eſt rubicũdior qᷓ;
ille qui eſt rubeꝰnqliter tñ ruboꝛ eſt in eomn inꝰradicatꝰ. igit᷑ ⁊ẽ. N Sed ʒ eſt phus in pꝛeſenti paſſu · vbi ſic ait. ⁊ quẽadmodũ nec numerus habet magis aut minus nec d ſcðᷣm ſpẽʒ ſuba:ſed ſi quidem cum materi Mec ille · MFM ſ d dðʒ ꝙ Antoniꝰ Andree in pre E pon 60 ſenti paſſu pꝛopter pᷣ dictãs 10 nes quas adducit de vᷣbo ad verbũ credẽs ſe demöſtral ſe cõcludit abſolute ꝙ nulla forma ſuſcipit magis ⁊ nn⸗ nus ſcm diſpoſitionẽ ſubiecti velſchm eſſe in ſuboneq; 5ʒ dinerſã radicationẽ forme in bo remanẽte eẽntia foĩe i mutata ⁊ innariata· ¶ Sʒ pꝛedicta opio repugnat Vltat Meqʒ etiã rõneſcõcindunt. Mã glibeteffecins depẽdetà ſuis eauſis. Sed itendi ⁊ remitti eſt effectus ſůt agẽs ⁊ recipiẽs g depẽdet ab vtroqʒ Mꝛocut h ratiõe ↄnderãdũ eſt ꝙ foꝛme ſueipiẽtes mgis minꝰ
iĩduplici dria. ã q̃dã ſunt pꝛie ſiẽ ſůt qlitates impltet
Lec.4
u zun ion nm ſl nit iin jiß ſun uu ſ vin
kic
ſihe
iut
nin wu tnin iron uyni inüt ped wiß mm ſiu win uni ſ i unp nun un np hi wili v

Mueſtio
Quedaʒðo ſunt fecũde ſcut qnalitates compoſie. ſorme
igitur cõãpoſite ſiue ſecunde intendũtur ſᷣm intenſionẽ for⸗ marũ pꝛimarhm.ſicut ſapoꝛ ⁊ ſanitas ſʒ intenſionem hu moꝛis ⁊ ſiccitatis caloris ⁊ frigoꝛis. Sed foꝛme ſimpli⸗ ces ⁊ pꝛime intenduntur ex cauſis ſuis.i.ab agente effecti ne ⁊ a potentialitate ſubiecti recipiẽtis materialiter ⁊ ſub iectine ab ipſavero radicatione foꝛme concomitatine. qð enim foꝛmne intendantur effectine ab agente ſic patet. Mã de neceſſitate intenſionis alicuius foꝛme eſt ꝙ educatur ð imperfecto ad perfectum. Sed talis eductiò eſt ab agen ·
te. Qnod ſic patet Mam illud quod eſt in potẽtia ad ali⸗
quem actum reducitur de potentia ad actum per aliquid in actu quod eſt agens. Sed ſicut non calidũ eſt potentia
calidum ita minus calidũ eſt potentia magis calidum er
go ſicut non calidum ſit actu calidum per actionem agen⸗ tis ita minus calidum quod eſt potentia magis calidum
kit actn magis calidum per actionem ipſius egentis vel ca
lefacientis ⁊ per ↄſequens foꝛmne intenduntur effectine ex agente. Sed ꝙ foꝛme intendant ſudiectine ex par⸗ te potentialitatis ipſius recipientis:ſic patet. Maʒ vt dem̃ eſt de neceſſitate intenſionis eſt ꝙ foꝛma educatur de im perfecto ad perfectum ad maioꝛem.ſ.aſſimilarionem agẽ tis cũ agens itẽdat ꝓducere patiẽs ĩ actũ ſue ſilitudis inq;
tů pᷣt. Sʒ tal eductio. ſine plectio foĩe ẽ eꝝ potẽtialitate ip
ſins materie que ſubijcitur actui Nam ꝙ agens non im
mediate pꝛoducat foꝛmamn in eſſe perfecto in materia hoc
eſt quia agens in pꝛineipio actionis eſt diſimile patienti. Dð ãt agẽs ſit diſſimile patiẽti hoc ẽ qꝛ recipiẽsẽ in po⸗ ſe habens ad multa.ipſů vero agens eſt determinatuʒ ad
vnñj. Secũdũ ergo ꝙ illa confuſio potentialitatis magis
ac magis ſubijcitur actui perfectioꝛ efficitur actus ⁊ ipſuʒ perfectum efficitur magis vnus ⁊ magis aſſimilatur p̃n⸗ cipio agenti. Et ſic intenſio foꝛme ab imperfecto ad perfe
citur foꝛme. CNt quiaad perfectins ſubijci actui ſequi⸗ tur perfectioꝛ radicatio foꝛme ideo concomitatineyt dem̃
eſt radicatio foune in materia eſt cauſa intẽſionis foꝛme.
HMec omnia Voc. S.in pꝛimo ſententiaꝝ. di.i7. q.⁊. ar. 2. vbi ſie ait. Sicnt phus dicit in. 4. phyłꝙ aliquid efficia
tur magis album vel magis calidũ non eſt per additionẽ icuins albedinis vel caloꝛis:ſed qꝛ illa qualitas que pꝛi
ns inerat intenditur ᷣm pꝛopinquitatem ad terminũ.hec
autem intenſio contingit diuerſimode in quslitatibus ſim plicibus ⁊ compoſitis pꝛimis ⁊ ſecundis. Nualitates.n. ð compoſite vel ſecunde intenduntur ᷣm intenſionem qua
litatum pꝛimarum: ſicut ſanitas ⁊ ſapoꝛ ⁊ alia huiuſiodi m intenſionem caloꝛis frigoꝛis hůũoꝛis ⁊ ſiccitatis. ua litates autem pꝛime ⁊ ſimplices intendũtur ex cauſis ſuiſ J. agente ⁊ recipiente. Agens enim intendit reducere pa tiens de potentia in acium ſue fimilitudinis quãtũcunqʒ poteſt. Sicut autem non calidum eſt potentia caliduʒ ita minus calidum eſt potentia reſpectu magis calidi. Unde
ſicut per actionem magis calidi efficitur de non caiido ca
lidum.non ꝙ ponatur ibi aliquis caloꝛ ſed qꝛ caloꝛ qui ẽ in potentia educitũr in actu ita etiam efficitur magis cali⸗ dum per actionem calidi inquantum educitur caloꝛ qui erat vt actus ĩperfectus in maioꝛem perfectionem ⁊ ms
ioꝛem aſſimilationem agentis. Et hoc contingit Fm ꝙ po
tentia ſubiecta aetui que quidem inquantum in ſe eſt ad multa ſe habet magis ac magis terminatur ſub actu illo. vel qꝛ augetur virtus agẽtis ſicut ex ↄiunctione plurium jnmimariũ intenditur illuminatio. Mel ex parte ipfius ma terie vᷣm g efficitur ſnſceptibilioꝛ illius aetus.ſicut aer ejn do plus attenuatur fit ſnſceptibilioꝛ luminis.dec ille for
mair. Tæt ſubinngit idẽ ad tertium dicens ꝙ de rõne in
tenſionis alicuius qualitatis eſt ꝙ educatur de imperfecto
ad perfectũ. Mec aũt eductio ſiue perfectio eit ex potẽtia
litate ipfius materie que ſubijcitur perfectioni ⁊ actu. cũ enim omnis potentia receptiua ad multa ſe habeat ðʒ iſtã
multiplicitatein ipſius diſimilis eſt pꝛincipio agenti qð ẽ eſt! nz m ſed ſi quidem cum materia vt hic dicit pbus hoc eſt ſcð⸗ dinerſam diſpoſitionem materie.
terminatum ad actuʒ vnum. Et ſᷣm ꝙ iſts confuſio porẽ tialitatis magis ſubijcitur actui perfectioꝛ efficitur àctns
⁊ ipſum perfectũ magis efficiur vnũ ⁊ magis aſimilatũ pꝛincipio agenti Mec autem confuſio potentialitatis eſt in qualibet natura creata m e quod nundum eſt perſe⸗ ctum per actum.Mec ille foꝛmalter. ʒ ergo ex pꝛedi⸗ ctis ꝙ 5ᷣm ꝙ materia eſt magis vel minus diſpoſita ad ſn ſceptionem foꝛme ᷣm hoc foꝛma ſuſeipit magis ⁊ minus 4 ſic ſᷣm eſſe quod habet in ſubiecto ſuſcipit intenſionem remiſſionem.
e 2 igitur dicendum ſubiectum Ad pꝛimum quod magisvel hn ſubijci
tur actui dr̃ magis vel minus diſpoſitum nen quidem ꝑ
ipſam eſſentiam foꝛme abſolute:ſed per hoc gꝙ ab agente
confuſio potentialitsris eius determinatur ac vnnʒ aetuʒ agentis. Et talis diſpoſitio nõ eſt ipſa eſſentia forme neqʒ
ſuſcipit magis vel minus ſicut id quod intẽditur ſʒẽ ida quo habet foꝛma ꝙ intendatur vt dictum eſt. Unde non eſt pꝛocedere in ininitum. Mõ eniʒ valet conſequentia.il
la diſpoſitio non intenditur ergo per eam fo:ma non inten
ditur. Sicut non ſequitur. Foꝛma ſubſtantialis non eſt ic quod eſt ergo per foꝛmã ſubſtantialem non hʒ aliquid ꝙ
ſit vt er ſupꝛadictis pʒ N Ad ſcm dðm negando mino rẽ. Et ad pꝛobationem minoris negat ↄña. Eñ enim va
let ↄña illa. Caloꝛ ᷓᷣm eſſentiã ſuã eſt in aqua tepida ergo eſt ibi perfectiſime. Sic ergo ↄña nulla ⁊ argumemum
inntile. ¶ Ad tertiũ dðm ꝙ illud eſſe nõ eſt eſſentia foĩe
qð quidẽ eſſe nõ eſt id qð ſuſcipit magis ⁊ minꝰſed eit ic
ſecnndum quod forma ſuſcipit magis ⁊ minus vt dictuʒ
eſt. Mñ rõ puerilis eſt. ¶Id q̃rtũ dðõm ꝙ caloꝛ maioꝛ ⁊ minoꝛ non ſunt due foꝛme eſſentialiter diſtincte ſed ẽ vna foꝛma differens ſolũ ᷣm modũ eſſendi· Unde nõ opʒ ꝙ foꝛma illa ſnſcipiat magis ⁊ minus ᷓᷣm eſſentiam ſed ſo⸗ lũ ᷣm modũ eſſendi in ſubiecto. De quo clariꝰ inferius
ſct me ab imperfecto ad perfe diſputabitur. CAd qntum dõm ꝙ illa radicatio paſiu ctum cauſatur ex hoc ꝙ materis magis ⁊ perfectius ſubi
ſumpta eſt diſtincta ã foꝛma nee ipſa ſuſcipit magis vłmi
nus ſed per eam aliquid ſuſcipit magis vel minns ſit al⸗
bedo non eſt alba ſed tñ per albedinem paries eſt albus · TAd vltimum dðm ꝙ ↄſequens eſt verũ loquendo de foꝛmis euſdem ſpeciei. Febꝛis autem ethyca ⁊ tertiana
non ſunt einſdem ſpeciei. Jõ argumentũ nullum.
*— xi ſic ꝓcedit r ꝙ int 4—— ſep timũ ponendi gradus foĩa⸗ rũ in eaꝝ eſſentia ita ꝙ foꝛme ſuſcipiãt magis minns vᷣm eaxꝝ eſſentias ⁊ nõ ſolũ 7ᷣʒ modũ eſfendi ſiue ᷣm diſpoſitionẽ ſubiecti ſicut dictũ eſt. Mam depuratio contrarij a contrario non eſt canſs ſuſceptionis magis ⁊ minns:neqʒ diuerſa diſpoſiti ſubiecti· Meqʒ
radicatio forme in materia vt aſſumit Antonius Andree
ergo forme intenduntur ſecundum gradus in eſſentia exi ſtentes T0. Si tantum foꝛma intendtretur ſecun⸗
dum diſpoſitionem ſubiecti ſequeretur quod forma non diceretur intendi fed aliquid aliud ſcilicet ilia diſpoſitio. Sed conſequens eſt inconneniens. Igitur ⁊c̃. ¶ P. 39
Taritas intenditur eſſentialiter vt concedit Hoctor San⸗ ctus in primo lententiarnm̃ di.i. q·⁊. ar.primo. ergo grd dus ſunt ponendi in eſſentia ſecundum quos forma eſſen tialiter intendatur. CP. 40. Vradns foꝛmarum nihil aliud eſt qᷓ; propoꝛtio perfectionalis foꝛme ſpecifice ex⸗
tra eius quidditatis tõceptum eriſtens ipſam foꝛmaʒ ſpe ciſicam infra ſuum conceptum eſſennaliter includens in⸗
cluſa realiter intra conceptum indiuidui vt dicit Antoniꝰ Indree· ergo ille gradus eſt de eſſentia indinidui cum ſit de intellectu quidditatino einſ. CP Impoſſibile eſt
oꝛmam participari ſchm magis ⁊ minus niſi in ſe ſit ali
qualiter ilimitata. Sed non poteſt eſſe illimitata niſi in ſe includat gradus. ergo ſuſceptio magis ⁊ minns eit ſecnũ dum gradus in eſſentia foꝛme eriſtentes. N Bed incon trarinm arguitur ſecundum phyloſophuʒ in littera 5 ſicut in numeris non eſt magis ⁊ minus ita nec in formis que ſunt ſecundum ſpeciem hoc eſt ſecundum eſſentiain

.— 5 e——
Pctaui
ofn dicendnʒ ꝙ antonius ⁊nãree Reſpon deo pꝛopter nn quartuʒ ⁊ An
tum argnmentum addueta ante in contrarium concludit ꝙ pꝛeciſa ratio ſuſcipiendi magis ⁊ minꝰ eſt latitudo gra duum in eſſentia foꝛme ſiue quedam illunitatio foꝛme q participatur ·Et adducit ñimplicium ſuper libꝛum pꝛedi camentoꝛum qui dicit ꝙ qualitas quia quandam intelligi vilitatem participat ideo ſecundum rationem eius eſt ꝙ
ſuſcipit magis ⁊ minus ⁊ non ex participantibus C Si
militer Antonellus Archyepiſcopns quaſi a ſomno enigi lans idei dicit. Quod ſic pꝛobat · Nam ſi non eſſet lati⸗ tudo graduum in eſſentia foꝛme ſequerentur multa incõ ⸗ nementia ergo ⁊c̃.CæEt ipſe ad nullum inconueniens de ducit nec illa inconuenientia enumerat foꝛſitan quia ſunt ſibi innumerabilia quoniam nullum eſt. Omnis eniʒ nu⸗ meratio requirit multitudineʒ. ¶ Similiter gratiadeus in pꝛedicamentis etiam eſt einſdem opinionis abſolute. qui ſcotiʒando ſnam poſitionemſic pꝛobat. NMam pꝛe⸗ ter eſſe quod eſt actualis exiſtentia non datur aliud niſi eẽ quod eſt in ipſa eſſentia. Sed qualitas non dat eſſe actua⸗ hs exiſtentie ſed ipſum pꝛeſupponit ergo ponere latitudi nem in eſſe accidentis eſt ponere latitudinem in eſſentia. Et ſic ſecunduʒ eſſentiam foꝛma ſuſcipit magis ⁊ minus. ¶ Sed rationes pꝛedictoꝛum doctoꝛum nihil concludũt yt in earum ſolutionibus patebit Moſitio etiam eoꝛum veritati repugnat. N ſdꝛo cuius declaratione conſideran dum eſt ꝙ latitudineni gradunm eẽ in eſſentia foꝛme po teſt intelligi dupliciter. no modo foꝛmaliter ſiue eſſen tialiter. Aliomodo cõcomitatine. Et hoc dupliciter. Nno modo loquendo de foꝛma ſubſtantiali. Alio modo loqnẽ do de foꝛma accidẽtali.Et hoc dupliciter. Vel de foꝛma nccidentali que non intenditur velremittitur · Nel de foꝛ ma accidentali que intenditur ⁊ remittitur. Et hoc dupli citer. Mel ꝙ tales gradus cõcomitantur foꝛmam illaʒ ab ſolute conſideratam. Vel ſecundum eſſe quod habet in ſubiecto. Si ergo loquamur de foꝛmis ſubſtantialibus aut accidentalibus non ſuſcipientibus magiſ⁊ minns ma nifeſtum eſt ꝙ non opoꝛtet ponere in eis latitudinem for marnʒ vᷣm eſſentiam qnia alias poſſent ſuſcipere magis ⁊ minus quod eſt implicare. Sed ſi loquamur de foꝛmie accidentalibus ſuſcipientibus magis ⁊ minus que pꝛodu cuntur in ſubiecto ab imperfecto ad perfectum quãtũ ad
eſſe quod habẽt in ſubiecto ſic concomitatiue in eis poni
tur latitudo graduum ſicut accidens pꝛopꝛium in ſubiec⸗ cto. Ilios non ſuſciperent magis ⁊ minus. Mon antẽ po⸗ nitur foꝛmaliter ⁊ eſſentialiter. Qnod ſic patet. Mã ſecũ dum eſſentiam quelibet foꝛma certificatur vt ſic id quod eſt.ſicut albedo eſt id quod eſt ⁊ nõ alind per ſuam eſſen tiam. Sed certiñicatio ſemper conſiſtit in eodem ᷓᷣm mi⸗ nimum. Vnde.io.hnins dicitur ꝙ omnia menſurant᷑ mi nimo ſni generis. Et ideo in minimno ⁊ in ratione pnn ⸗
ctali conſiſtit ratio eſſentie. Et ſic quocunqʒ minimo ab
ſtracto vel addito variatur ſpecies:vt vult phus in pñti paſſu P.. Quelibet eſſentia foꝛme in indiuiſibiſi cõ ſiſtit ſicut numerus: vt dicit hic phus. Bed vbi eſt latitu/ do graduum:ibi eſt diuiſio 5ᷣin perfectũ ⁊ imperfectum. ergo in eſſentijs foꝛmarũ nõ ſunt ponẽdi tales gradꝰ eſſen tialiter Sed dicebat ad hoc aduerſariꝰ ſcotiſta vt dicit Antonius Andree ꝙ foꝛma ſpecifica eſt indiuiſibilis quã tuʒ ad gradus ſpeciſicos diniſibilis tñ quãtum ad gradꝰ pfectionales. De quibus eſt hic ad pꝛopoſitum qui ꝗdẽ non ſunt infra cõceptũ ſpeciicũ ſed infra conceptum indi niduoꝝ.hec ipſi. CCõtra. vel iſti gradꝰ ſunt eſſentialiter ⁊ realiter idem ꝙ ipſa eſſentia ſpeciũica vel non. Ji der pꝛimnʒ ſequitur ꝙ ſicut foꝛma eſt indiuiſibilis vᷣm gradꝰ ſpeciſicos ita ⁊ vᷣm gradus perfectionales aut pꝛopoꝛtio⸗ nales. Si vo detur ſcõᷣm ſegtur ꝙ illa foꝛma ſpecifica non intendetur neqʒ remittetur ſed ſoluʒ illi gradus dicentur intendi vt ipſi demonſtrare credentes nos argnerunt vt ex ſupꝛadictis patet. t ſic album non ſuſcipiet magis vel minus ſed ſolum illi gradus. C Sed dicebat aduerſariꝰ
etha.
diuidui: vt puta huius albedinis. ¶ Contra ſitales gra⸗ dus eſſent de imellectu indinidui ſequeretur ꝙ indiui⸗ duum tale non poſſet intelligi ſine illis gradibus. Sed c ſequens eſt falſum. Wam poſſum intelligere hunc calo ⸗ rem ſine quinto aut ſexto gradu caloꝛis. Etiam ſi ſic hec albedo non poſſet ſeparari ab vno gradu ⁊ ſic non ſuſcipe ret magis ⁊ minus. ¶ Sed dicere volnit ꝙ vna albedo indiuicdualis eſt indeterminato gradu in ſubiecto ⁊ ala in alio ſubiecto a quo gradu non poſſunt ſeparari. Con tra. Si ſic ſequeretur ꝙ hec aqua calida in quinto gradu non poſſet eſſe calida in quarto gradu vel econtra quod ẽ manifeſte falſum ¶N Similiter ſuſcipere magis ⁊ minꝰ eſt vnam foꝛmam intendi ⁊ remitti in eodem ſubiecto: ita quod pꝛius habet eſſe imperfectum ⁊ poſtea eſſe per fectum. Mon autem ſemper in oinerſis ſubiectis.
CPꝛꝰ. Illud non eſt totalis ⁊ pꝛeciſa ratio ſuſcipiendi magis ⁊ minus quo poſito ⁊ circumſcriptis omnibꝰ alijs non poteſt poni ſuſceptio magis ⁊ minns foꝛme. Sed po ſita latitudine foꝛmarum ⁊ circumſeriptis omnibus alijs ab ipſa latitudine ipſa foꝛma non ſuſcipiet magis ⁊ mi nus cum non pꝛocedet ab imperfecio ad perfectum qð tamen eſt de ratione intenſionis ⁊ remiſſionis igitur talis latitudo non eſt pꝛeciſa canſa ſuſceptionis magis ⁊ minus vt aduerſarius voluit. CP.zo. Si non requireretur di ſpoſitio ſubiecti ſequeretur ꝙ agens in inſtãti pꝛoduceret foꝛmam in ſubiecto perfecte ſicut ſol in inſtanti pꝛoducit lumen in aere dvaphano. Sed foꝛme ſuſcipientes magis ⁊ minus non poſſunt produci ineſſe perfecto in ſubiecto in inſtanti ſed pꝛocedunt ab imperfecto ad perfectum ſi cut patet ad ſenſum Igitur idem vt ſupra. CSic er go ex predictis patet ꝙ pꝛeciſa cauſa ſuſceptionis magis ⁊ minus non eſt latitudo graduum. ¶¶ Matet etiaʒ quod non eſt ponẽda latitudo graduũ in eſſentia foꝛmax eſſen tialr ⁊ abſolute ſed ᷣm eſſe qð hůt in ſto magis vel minꝰ diſpoſito. ¶ Sed ꝙ rõnes Antonij andree nihil ↄcludãt patebit in rñſiõᷣibꝰad oba. CRõð aũt Antonelli archiep̃y nõ valet qꝛ ↄña nulla eſt. Vñ ſoluit᷑ negãdo ↄriaʒ. ¶MRð aũt gr̃adei falſuʒ aſſumit.Mã pꝛeter eſſe actualis exiſtẽtie ſale dat᷑ aliud eſſe exiſtẽtie accidẽtale ſiẽ eẽ calidũ nõ eſt eſſentia caloꝛis neqʒ eſt eſſe exiſtẽtie ſimpli ⁊ ſale ſed eſt eẽ tale. vñ rõ̃ nulla. Cᷓʒ ĩſtabat diſcipulꝰfoꝛtiꝰq; aduer ſarij. Mã accñtis eſſe eit ineſſe ergo ponere latiudinem graduũ i foꝛmis ſʒ eſſe qð hñt in ſo eſt ponere latitudi⸗ nẽ graduũ in eſſentia. Et ſic pᷣdicta poſitio deſtruit ſeipſaʒ vt expᷣſſe pʒ per Doc. S.in.⁊ꝛc.q.24.ar. 4 · vbi ſic ait.ꝗ dã.n.dixerũt taritatẽ nõ angeri ᷓᷣm ſuã eſſentiã ß ſolũ m
radicationẽ ĩ ſbo. Sed hij ꝓpꝛiã vocẽ ignorauerũt· Iũ n.
ſit accidẽs eiꝰeſſe eſt ineſe. i nihil eſt alið ipſã vᷣʒ eſſen tiã augeri qᷓ; eñ magis ieſſe ſto qð ẽ magis radicarii ᷣo. Silr ⁊ ipa eſſential eſt virtꝰ oꝛdiata ad actũ Eñ idẽẽ ip ſã angeri vᷣm eẽntiã ⁊ ipſã hr̃e efficaciã ad ꝓducẽdũ feruẽ tioꝛis dilectiõis actũ. Auget᷑ ergo eſſentiair ita ꝙ magis i ſo eſſe ineipiat Mec ille foꝛmalr. Dicẽdũ ꝙ caritatẽ angeri ſine itendi ÿm eſſentiã eiꝰpõt ĩrelligi dupir. Tno⸗ ꝙ angeat᷑ ſiue itẽdat᷑ ĩ eſſentia eiꝰ. Et ſic nulloꝰcõcedendu eſt g caritas ſine q̃cũqʒ foꝛma augeat᷑ ant ĩtendat ſicut ſu pꝛa dictũ eſt. Alioꝰvt talis for̃a angeat ſiue itẽdat᷑ jʒ eſſen tiã qꝛ.ſ.illa eſſentia eſt q̃ intendit᷑ nõ quidẽ in ſe ſed fᷣmꝙ̃ eſt in ſubo.Et iſtoꝰfoꝛme accidẽtales aliqne augent᷑ ⁊ itẽ dũtur vᷣm eſſe.ſicut pʒ p Doc. S. in quolibetis quolibe
to 9.q.6. ar.ᷣovbi ſic ait. N Sciendũ eſt ꝙ hec p̃poſitio
ßm iter alias varias hitudines qjs ipoꝛtat qiĩqʒ vᷣnotat ſpʒ vt cũ d̃ iſte eſt albꝰᷣm pedẽ qꝛ pes eſt ſᷣm albedis. Oñ qʒ denotat ſoꝛmã.vt eũ dr̃. Iſteeſt coloratꝰ ᷓᷓʒ albedinẽ. Vi ergo dr̃ aligd m hoc moneri põt itelligi vel ſubʒvel foĩa. ñ eniʒ dr̃ iſte mouet᷑ ſʒ manũ notat᷑ ſÿm motns. Lũ vo dʒ iſte monet᷑ ᷣm locũ notat ibi id qð foꝛmalier
ſpeciſicat motũ. Sie ergo cum dieimus earitatẽ Vᷣm eſſen tiã angeri denotat᷑ ibi ſnbiectum augmẽti vt ſit ſenſus eſſentia caritatis auget᷑· ſient cũ dicimꝰ. Albũ auget m eſſentiã. Mõ aũt deſignat foꝛma ſpeeificãs motũvt ſit ſen
us.ngetur ſecũdum eſſenismi.augmentum eius eit
ꝙ illi gradus ſunt de eſſentia ⁊ intellectu quidditatiuo in motu
—————= —— —————.

2
§28 5%
§. S2
——
3
. 5 5
FS
3 .
mentatio fit per additionem none quantitatis: ergo inten
moꝛus in eſſentia vel in eſſe. Ndec ille formaliter. T œx quibꝰ pʒ ꝙ nõ eſt ponẽda latitudo graduũ in eſſentia foꝛ me lʒ ſit ponenda latitudo graduũ ᷣm eẽntiã exñtem in o. Mñ ibidẽ ſubiũgit ꝙ oĩs foꝛma ſuſcepta ĩ aliquo ſo: terminationẽ recipit ᷣm capacitatẽ recipiẽtis. Mñ quãto m alicuius foꝛme magis diſponit᷑ ad ſuſceptiõeʒ foꝛme
tanto magis participat illã foꝛmã. hec ille. Ex quo patet
ꝙ illa latitudo graduũ nõ cõſequit᷑ eſſentiã foꝛme abſolu
te ſed cõſegtur eã 5ᷣm ꝙ eſt in o. ¶ Sed inſtabat diſci⸗
⸗
pulus 5 hanc ſolutionẽ. ã doc. S.in po.ſentẽtiaꝝ diſt.
. q.⁊. ar. pꝰ.ad zn dicit ꝙ caritas no dicit᷑ angeri quaſi
m augmẽti cũ ſit accñs:ſed qꝛ vᷣm ipſam attendit aug ⸗ mentũ:ſicnt etiã qualitas augeri dicit᷑ ⁊ albedo variari: quãdo aligd per albedinẽ variat᷑· hec ille foꝛmaliter. ꝓñ ergo doc. S. dixit ꝙ cũ d̃ ꝙ caritas 5ᷣm eẽ̃ntiam auget denotat᷑ ſpᷣm augmẽti videt᷑ ſibi ipſi cõtradicere: qð eſt abſurdũ. N P icendũ ꝙ eſſentiã foꝛine eſſe ᷣm augmẽ⸗ ti põt intelligi dupliciter. noꝰ g ſit ſᷣm augmẽtiĩ quo ſit motus. Et ſic eſſentia foꝛme nõ eſt ſßᷣm augmẽti cũ ſit accidens: vt vnlt doc. S.in pꝰ.ſnĩaruʒ vbi iã ſupꝛa. Alio modo ꝙ ſit ſᷣm angmenti q;tum acd aliqd ↄiũctuʒ eẽn ⸗ tie ᷣm ꝙ ſit augmẽtuʒ.Et iſtoꝰ effentia foꝛme eſt ſubie⸗ ctũ angmẽti: vt volnit doc. Pan. in quolibetis vhi ſupꝛa. Bradus.n.foꝛmarũ vm quos ſit augm entatio ſine inten ſio ſunt ↄiuncti ipſi eſſentie anime. Ende dicimꝰ ſoꝛmas ßᷣm eſſentiam augeri vel intendi.i.ᷣm aliqd coniunctum eſſentie. Et hec eſt ſententia doc. S.in p. nĩarũ.vbi irn/ mediate ſupꝛa: vbi ſic ait. icitur.n.aliqd vᷣm ſuã eſſen tiã moheri dupliciter. Mel qꝛ eẽntia eſt per ſe terminus motus. Et ſic moueri per eſſentiã: eſt eſſentiaʒ amittere. Mel qꝛ eſt motus 5ᷣm aliqd cõiunctũ eſſentie qð eit per ſe
terminus motus:ſicut dicitur aliqd moueri eſſentialiter:
cũ ᷣm locũ mouer᷑ qð ᷓᷣm ſuã eſſentiã in loco eſt. Et ſic eſſentiale augmentũ dicit qð eſt ᷣm quantitatẽ eſſentiaʒ cõſequenteʒ manẽte vna ⁊ eadẽ eſſentia ſub dinerſa quan titate. hec ille foꝛmalr: ¶ Sed dicebat diſcipulus. Anid ad ꝓpoſitũ de angmẽto foꝛmne cũ hic fiat mẽtio de inten ⸗
nione foꝛmarũ. Iugmentũ.n ⁊ intenſio diſtingnũtur: ſi⸗
cut angmentatio ⁊ alteratio. Dicendum ꝙ angeri ni hil aliud eſt q; ſumere maioꝛem quantitatẽ. Mnde 5ʒ ꝙ
aliꝗd ſe habet ad quãtitatẽ:ita ſe hʒ ad augmẽtuʒ. Quan
titas.n.d dupliciter. Quedã.n.eſt virtualis. Quedã ve ro dimẽſiua. Angmẽtuʒ igit᷑ ᷣm quantitatẽ virtutis non ptinet ad ſpẽm motus que augmẽtuʒ dr̃:ſʒ magis eſt ᷣm alterationẽ. Et hoc modo angent᷑ qualitates ⁊ cetere foꝛ me ſuſcipientes magis ⁊ minns. Vnde foꝛmas augeri ni hil aliud eſt qᷓ; ipſas intendi ᷣm ꝓpinquitatẽ ad terminũ ſicut dictũ eſt. hec doc. S. vbi ſupꝛa: Ex quo pʒ ꝙ loqui de augmento foꝛme eſt ad ꝓpoſitũ ⁊ eſt maxime declara tiuũ materie pꝛeſentis. Ad imü ergo dðm ꝙ depu tatio p̃rij a con P trario eſt cã ſuſceptionis magis ⁊ minus in hitibus Zriũ. Similiter diſpoſitio ſbi ⁊ radica
tio foꝛme ſunt cauſe ſuſceptionis magis ⁊ minus vt ex ſu
pꝛadictis patet Ey quo patet ꝙ aſſumptum eſt falſum. TCAd?n dðm ꝙ foꝛma illa dicitnr intendi ᷓᷣm aligd cõ⸗ ihnetů eſſentie comitãs ipſaʒ ᷣm eſſe qð hʒ in ſᷣo ſic vel ſic diſpoſito. ñ nð opʒ ꝙ illud intẽdat᷑ per quod foꝛma dicit᷑ intendi:ſicut nð ꝙ riſibilitas ſit riſibilis per quã tñ hõ dicit᷑ riſibilis. NId ʒn.patet ſolutio ex dictis. CAd 4n. negat᷑ aſſumptũ. Quid autẽ fint illi gradus patebit in ſequentibus. C Ad yn.dicendum ꝙ ille foꝛme inclu⸗ dunt gradus in ſe non eſſentialiter:ſed comitatiue vt di⸗ etum eſt. Tinde argumentum nullum. ¶Vbi ſupꝛa ĩ Doc. F.impertinenter.
— ſic pꝛocedit Midet 3 Octauum ꝙ intenſio foꝛma⸗ rum ſat per addtionem Mam foꝛmam in⸗ rendi:eſt ipſam angeri vt dictũ eſt. Ped aug
ſio foꝛmarum ſit per additionem. V P ꝛv foꝛmanõ po teſt intendi vel augeri niſi ꝑactionẽ agẽtis diſponẽtis[6
Huarta
vt ex fnpꝛadictis patet. Sed agens agedo ſemp aligd de
nouo facit. Alias non ageret:ergo tale augmentũ eſt p ad ditionẽ. ¶P ʒo. Sicut non catiicũ eſt potentia calliqum a nnus calidum eſt potẽtia magis calidũ: vt ſupꝛa cõ
ceſſum eſt. Sed non caiidũ nõ põt ñieri calidũ: mſi p m⸗
troductionẽ noue foꝛme: ergo minus calidũ nõ poteit ſe ri magis calidũ mſi ꝑ additonẽ alicuius. ¶ꝙp 40. Quã⸗ do ex callido in yo.gradu fit magis callidũ aut addit᷑ ali⸗
qs gradus caloꝛis aut non. Si nõ ſequit᷑ ꝙ nõ intenditur
59 maneat in illo y. gradu. Si pꝛimũ pabet᷑ intentuʒ. itur ⁊c̃. C Ged inrinʒ arguit᷑. mã ſimplex addituʒ ſimplici nõ facit ipſum maius vt pꝛobat phs. ed queli bet foꝛ eſt ſimplex im eius eſſentiam vt conceſſum eſt. gitur per additionem foꝛne ad foꝛmam non efficit᷑ foꝛ
mamaio: neqʒ intenſioꝛ. 5 dðm ꝙ intenſionẽ foꝛme ſeri Reſpondeo ꝑ additionẽ põt intelligi dupli citer. no modo ꝙ fiat additio ex parte eſſentie ipſiꝰ foꝛ me. Alioꝰey parte alicnius qð eſſentie ↄiungit᷑. Pꝛimoꝰ ipoſſibile eſt fieri intenſionẽ foꝛme ꝑ additionẽ. Mã vt di cit doc. B.in pꝛimo ſententiaꝝ.diſt.y.q.⁊.ar.⁊.in omni additione opʒ cõſiderare duo dinerſa quoꝛũ vnuʒ alteri additur. Si autẽ intelligant᷑ due foꝛme dñ foꝛma intẽdit aut intelliguntur diuerſe Fᷣm ſpẽm aut ᷣm nmerü. Con⸗ ſtat autẽ ꝙ nõ ᷣm ſpeciẽ. Alias idẽ in ſpecie nõ intendere tur. P iuerſitas autẽ ᷣm numerũ eſt ex diuerſitate mate ⸗ rie:ſicut hec albedo differt numero ab illa que eſt in alio ſubiecto. ñ nõ põt qualitas addi qualitati niſi ꝑ hoc ꝙ ſm ſubiecto additur. Pʒ qualitas qne poteſt addi:nũcq; fuit in aliquo ſbo antea q; in iſto. Et ᷣm ꝙ eſt in iſto:non differt numero ab alia qualitate in eodẽ exiſtente vt pꝛo ⸗ batů eſt.igitur foꝛma nõ poteſt augeri aut intendi per ad ditionẽ que fiat ex parte eſſentie ipſins foꝛme.hec ille qjñ foꝛmaliter. Eandem ſententiã clarius inuit idẽ doc. S.in 22e. q.24. ar. F.⁊ in p?ꝛ.q.yꝛ.ar.⁊.vbi ſic ait. Augmen tum ⁊ diminntio in foꝛmis que intendunt᷑ ⁊ remittũtur accidit vnoꝰ non ex parte ipſius foꝛme in ſe conſiderate: ſed ex diuerſa participatione ſbi. Et ideo hmõi angmen · tũ taliũ foꝛmaꝝ nõ ht ꝑ additionẽ foꝛme ad foꝛmã:ſed fit ꝑ hoe ꝙ ſpm magis vel minus ꝑticipat vnã ⁊ eãdem foꝛ mã. Et ſicut per agens quod eſt actu ſit aliqd actu callidũ quaſi de nouo incipiens participare foꝛmã nõ ꝙ fiat ipſa foꝛma vt pꝛobat᷑. Eo.methaphyſice ita etiã per actionem intenſaʒ ipſius agentis. ñit magis callidũ tãq; perfectiꝰ ꝑ⸗ ticipans foꝛmã nõ tãqᷓ; foꝛme aliqd addatur. Si eniʒ ꝑ additionẽ intelligeret᷑ huinſmodi augmentũ ſine intenſio in foꝛmis hoc nõ poſſet eſſe niſi ex parte ipſius foꝛme vel ex parte bi. Si autẽ er parte ipfins foime:tune talis ad⸗ ditio ſpeciem variaret ficut variatur ſpecies coloꝛis quan do de palido fir albũ. Si vero hniuſmodi additio intelli gatur ex parte ſi hoc nõ poteſt eẽ niſ vel quia aliqua ꝓs ſßi recipit foꝛmã que pꝛius eã̃ non habebat: vt ſi dicat᷑ cre ſcere frigus in hoĩe qui pꝛins frigebat in vna parte quan do iã in pluribus partibus friget: Mel qꝛ aliquod alind
ſßm additur participans eandẽ foꝛmã:ſient ſi calidũ adiũ
gat calido. Bed ᷣm vtrũqʒ modoꝝ nihil dicitur magis calidũ ſed maius. Sed qꝛ quedã accidẽtia augent᷑ m ſe ipſa: vt ſupꝛa dict eſt in quibhſdã hoꝛñ põt fleri augmẽ tum ꝑ additionẽ. Angetur.n. motus ꝑ hoc ꝙ ei aligd ad ditur vel ᷣm tẽpus in quo eſt vel ᷣm viã ꝑquã eſt ⁊ tñ manet eadẽ ſpecies pꝛopter vnitatẽ termii. Simiir ſciẽ tia anget᷑ per additionẽ cõcluſionũ remanẽte eadeʒ eſſen/ tia pꝛopter vnitatẽ foꝛ malẽ obiecti.hec ille. Sed ᷣm hoc tales foꝛme nõ dicũtur ſuſcipere magis ⁊ minus ꝓpꝛie:
me aut ſi. Sed ſi loquamur de eo qð adiungit᷑ eſſentie ſic foꝛꝰ põt ſuſcipe magis ⁊ minns ꝑ additionẽ ᷓᷣm·ſ.ad ditiõeʒ gradus ad gradi. Alias foꝛãq̃ eẽt in ſbo vt.I nð poſſet itroduei in eodẽ ſbo vt 5 Que ꝗdẽ additio fit ᷣm maioꝛẽ vel minoꝛẽ diſpoſitoneʒ ſbi. Eyoc.n.ꝙ ſpʒ ma
gis vel minus diſponit᷑ ad ſuſceptione foꝛme* hoc foꝛ
L ectio.2*.
ied potius maius ⁊ minus. Vnde vniuerſaliter concedẽ duʒ eſt g intenſio nõ fit per additionẽ ex parte ipſins foꝛ

Setaui
ma hʒ pfectius vel impfectiꝰ eſfe in o:qð ent intẽdi vel
remiiti pᷣm gradus diuerſos. Mã gradus nihil aliud ſunt qᷓ; diuerſi modi eẽndi alicuiꝰ foꝛme in ᷣoꝛqui ſequũtur ſoꝛmã ßᷣin ꝙ eit ĩ ſtoꝛſicut ꝓpꝛia paſſio ſuũ ſʒ · Vui adẽ modi nõ ſunt de itcllectu qãditatiuo ipſiꝰ foꝛme ſpeciſice neqʒ indiuidalis. Fed q̃rebat diſcipulus · Atruʒ iſti gra dus dr̃ant realr ab ipſa eẽntia foꝛme. Si dicat ꝙ nõ: ſeq tur ꝙ ſicut ſᷣm eſſentiã abſolnte ↄſideratãnð fit intenſio:
ita neqʒ ᷣm gradus vt ſupꝛa argutũ eſt. Bi autẽ detur ꝑœ
ſic:hoc videt᷑ eẽ ↄtra poec · S in pꝛimo ſentẽtiarũ di.i· q.⁊. ar. pꝛimo vhi ſic ãit. Et ſic eſſentiale augmentũ dici tur:qð eſt ßᷣm qᷓ;titateʒ eẽntiã ↄñtẽ: manẽte vna ⁊ eadem eſſentia ſub diuerſa quãtitate:ſiue qᷓ;titas ſit ipſa eſſenia
rei: ficn qᷓtitas vtutis eſt ideʒ cũ ipſa vtute:⁊ tñ monet᷑ p ſe loquendo ᷣm quãtitateʒ: ᷣm maioꝛem ⁊ minoꝛes ꝑ fectioneʒ vᷣmntis:nec tñ ꝑ ſe ᷣm eſſentiã mouet᷑:quia eſſe
ſuũ retinet. ec ille. Dicit ergo oc. G.ibi ꝙ qᷓtitas virtutis ÿᷣm quã ſit intenſio foꝛmeꝛeſt eadẽ cum eſſeniia. Et tũc quãtitas illa fit maioꝛ vel minoꝛ:cũ pfectio virtu⸗ tis ſit idẽ cum eſſentia: ⁊ ꝑ ↄſequẽs gradus foꝛme:qꝛ gra dus foꝛme nihil aliud eſt:q; maioꝛ vel minoꝛ pfectio foꝛ me: vel vtutis. Cicendũ ꝙ gradus foꝛmarũ dfnt res liter ab ipfis foꝛmis ⁊ nãliter ſequũtur foꝛmã m eẽ qð hʒ in ſbo. Sicut.n.modus rei nõ ẽ ipſa res:ita modi eẽn di ipfius accitis in ſpo nõ ſunt ipſnʒ accñs abſolute ↄſi⸗ deratũ. Pt quãdo adducit᷑ ꝙ quũtitas virtutis eſt eadeʒ cũ eſſentia. Cicendi ꝙ illa quãtitas põt dupir ↄſide. rari.no' põt accipi pꝛo eoqð xſficit de impfecto ad ꝑ fectũ. Et iſtoꝰ eſt eadeʒ cũ eſſentia foꝛme. Alioꝰ pꝛo m eſſendi.ſ.pfecto vel impfecto in ſbo. Et iſtoꝰ non eſt ea deʒ cum eſſentia foꝛme:ſed naturaliter ſequit eam: vt ſe pius dictum eſt. Ad umũ igit dðm ꝙ duplex eſt quãtitas. — P M nedã eſt qᷓ;titaſ dimẽſiua. Que dã verd vᷣtntis: vt dictũ eſt. Augmẽtatio ergo que fit m quãtitatem dimenſiuã:ſit y additionẽ: nõ autẽ illa que fit ym qᷓtitateʒ virtutis:de qua eſt hic ad ꝓpoſitum. CAd 2m. dicendũ ſicut dicit Voc. S · in.Iꝛc.q.Fxar.⁊. ꝙ cau⸗ ſa agẽs foꝛmã:facit qnidẽ ſemp aliqd i ſßoꝛ nõ autẽ nouã foꝛmã:ſed facit ꝙ ſbmn pfectiꝰ participat foꝛmã pꝛeexiſtẽ tem:aut ꝙ ampſiꝰ ſe extẽdat. Nec ille. ¶ Ad znn. dicẽdũ ſient dicit Voc. S.vbi ĩmediate ſupꝛa:ꝙ id qð nõdum eſt calidũ: eſt in potẽtia ad foꝛmã ipſaʒ tanq; nõduʒ hñs ipſas foꝛmã. Et ideo agẽs canſat nouã foꝛmã ĩ ſßᷣo. Bʒ id qð en m inus calidũ nõ eſt in potẽtia ad foꝛmã: eſt ĩ po tẽtia ad pfectioꝛẽ participationis modũi⁊ hoc cõſequit᷑ ꝑ actionẽ agẽtis Nec ille foꝛmalr. ¶ Ad ꝙndðm ꝙ dũ foꝛma intendit᷑:fit additio gradus ad gradũ:nõ autẽ foꝛ⸗ me ad foꝛmaʒ:ſicut declaratum eſt. nia modi eſſendi non ſunt ipſa eſſentia foꝛme.
CMueſtio.. De pꝛincipio materiali:per reſpectũ ad ea que fiunt ex materia. ↄideratis que ad
* hi us pꝛinmn foꝛmale ſpe o etabãt:ſequẽter cõſiderandi reſtat de
hiis qu e ptinent ad pꝛincipiũ materiale.
CCirca qð triplex occurrit ↄññideratio-
¶CPꝛima erit de pꝛinꝰ mõli:p reſpe⸗ ctuʒ ad eaqᷓ funt vel ſiñt ex materia. ¶ Scða erit de mð p reſpectũ ad alias cauſas. ¶ Tertia erit de mã ꝑ reſpe ctus ad trãſinuationẽ.ſ.generationem ⁊ coꝛruptionem. ¶Circa pꝛimũ dno querũtur. C Pꝛimo vtrũ omninz generabiliũ ⁊ coꝛruptibilinʒ ſit vnz materia. ¶ Becũdo vtruʒ in generatione ⁊ co:ru ptione rerũ naturalium:fiat
reſolutio vlqʒ ad materiam pꝛimam. CIbi in pho ⁊ Doc S. De mãli añt a: ⁊ eſt xec.4.
N ſic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙ nðõ 3 B pꝛimũ dium gabiliuʒ ⁊ coꝛrn ptibiliuʒ ſit vna ⁊ eadeʒ materia.Mã cũ potẽ
Aiaoꝛdinet᷑ ad actuʒ ens in potẽtia eſt dinerſuʒ
. etha.
er hoe ipſo ꝙ oꝛdinat᷑ ad diuerſuʒ actũ ſiclit vilus ad vi dere ⁊ ſonus ad audire vt expꝛeſſe dicit Poc. G.in pꝛia pte. q.66 ar.2. ad vltimũ. Ged manifeſtũ eſt ꝙ nõ oinʒ generabiliuʒ ⁊ coꝛruptibiliuʒ eſt vnus act? ſiue vna for̃a vt ſupꝛa ꝓbatuʒ eſt. Ergo ⁊ eoꝝ nõ eſt vna mã queẽi po tentia ad illas dinerſas foꝛmas. CPꝛ. Mnecũqʒ cõue
niunt in mã ſunt trãſmutabilia adinuicẽ vt dicit phus in pꝛimo de gñatione. Sʒ nõ oĩa gfiabilia ⁊ coꝛruptibilia
junt trãſmntabilia ad innicẽ. Mã homo nõ põt fieri aſinꝰ neqʒ ecõnerſo. Ergo nõ oĩum talinʒ eſt vna ⁊ eadẽ mã.
CP ʒ. inerſus actus ſit ĩ dinerſa potẽtia. Ců ergo ta liuʒ ſint dinerſi actus. Segtur ꝙ eoꝝ ſint diuerſe mate⸗
rie vt ſupꝛa ꝓbatũ eit in hoc eodẽ libꝛo. Ergo ⁊c̃ · CPʒ
ↄtra eſt phus in pniti paſſu dicẽs. De mãli autẽ ſbã opʒ nõ latere qꝛ ſi ex eodẽ oĩa pꝛio aut eiſdeʒ aut pꝛimis aut eadeʒ mã vt pꝛincipiuʒ hijs que fiũt ⁊ð.
Reſpondeo vinenen giabiinz
coꝛruptibilinʒ eſſe vnã ⁊ ean
deʒ mãʒ põt intelligi dupl. Vnoo ꝙ talis in ſit vna ⁊ eadeʒ ſᷣm analogiã. Et ſic nõ ſoluʒ oĩuʒ gfabiliũ ⁊ coꝛru
ptibiinʒ ſed etiã oĩnʒ coꝛpoꝛaliũ tam coꝛruptibiliuʒ qᷓ; ĩ coꝛruptibilins eſt vna ⁊ eadeʒ mã vt ↄcedit Voc. B.in pꝛima pte.q.õ6 ar.ꝛ.⁊ in ⁊0.ſentẽtiaruʒ di.I⁊.q.pꝛima. ar· pꝛimo. ad vltimuʒ.⁊ilioꝰ ꝙ ſit vna ⁊ eade;ʒ ᷓᷣm eẽ ad qð eit in potẽtia. Et hoc põt duplr intelligi. Unoꝰ ioquẽ do de mãꝓpꝛia ⁊ determinata que dũ vna vnitate acmus liꝑ foꝛmã naturalẽ. Et ſtoꝰ nõ oĩum gñ̃abilinʒ ⁊ coꝛru⸗ ptibiliũ eſt materta vna ſed dinerſarus foꝛmaruʒ ſunt di nerſe materie ꝓpꝛie ſicnt ꝓbat phus pꝑ exempla vt vo⸗ lnerũt pꝛimũ ⁊ zm. argumẽta ante in contrariũ adducta. Alioꝰ loquẽdo de materia pꝛima indeterminata que eſt imediatuʒ ſßm generatiõis vt dicit pkus in pꝛimo de ge neratione. Et iſtoꝰ oĩum generabilinʒ ⁊ coꝛruptibilium eſt materia vna ⁊ eadeʒ vt vnlt hic pus. uod ſi pʒ. Mã omnia gñabilia ⁊ coꝛruptibilia ſunt adinnicẽ tranl⸗
mutabilia qꝛ materia qne ſtat ſub foꝛma vnius eſt in po tentia ad ſtandnʒ ſub fomñs alterius Sed oĩium adinui
cem trãſmutabiliũ eſt materia vna vt dicit᷑ primo de ge neratione. Ergo gium generabilinʒ ⁊ coꝛruptibiliũ eſt materia vns. CP ꝛ. Ad quãcunqʒ foꝛmã eſt in potẽtia materia vnius generabiliuz ad eãdem eſt in potẽtia mů alterius. Ergo mã eſt vna m eſſe ad qð eſt in potentia nöõ auteʒ m eſſe determinatnʒ ⁊ ſpecificuʒ vt vult doe. San. Egidius vero vhlt ꝙ talis materia dicat᷑ vna ꝑ in differentiã ⁊ careniũ d iſtinguentis quia ið ſecluſa om ⸗ ni forma ⁊ omni di poſitiõe ad formã idifferenter ſe hů ad omnes formas generabiliuʒ ⁊ coꝛruptibiliuʒ. ¶Ex pꝛedictis igit pʒ ꝙ lʒ omnia ſint ex eodem pꝛimo mate riali pꝛincipio qð eſt materia pꝛima de ſe nulaʒ habens foꝛmam aut ex eiſdem pꝛincipijs materialibꝰ vt pꝛimis .ex elementis vt ſunt mixta:tamen cuiuſlibet rei eñ ali qua materia ꝓpꝛia vt phyloſophus hic exempliſicat de fleugmste ⁊ colera. Sed inſtabat diſcipulus. Mã mate ria que ſtat ſub foꝛmna pfectioꝛi non eit in potentia ad foꝛ mã imperfectioꝛeʒ. Alias aliquid appeteret ſuã imperfe etioneʒ. Sʒ materia qne ſtat ſub anima rationali ſtat ſub forma pfectiſſima inter omnes formas generabilium ⁊ coꝛruptibiliuʒ. Ergo talis materia nõ eſt in potentia ad formã cadaueris. ¶p ʒ. Oculns hominis moꝛtui no dicit oculus niſi equoce vt dicit᷑ in ⁊0. de anima. Et hoc ꝓpter dinerſitateʒ foꝛme. Ergo ſequit᷑ ꝙ materia q̃ ſtat ſub vna forma ⁊ poſtea ſtat ſub alia remota ꝓꝛima:nõ di citur materia niſi equinoce. Et ſie materia nõ debet dici vna:cũ ĩ equocis nõ ſit vnitas niſi vm voceʒ. N Dicen⸗ dum pꝛimo ſicut dicit Moc. S. in pꝛima parte.q.&ð · àn 2. in corpoꝛe ꝙ nõ refert ſvna foꝛmaruz ſit perfectior ⁊ cõtinens in ſe alias formas virtute:qꝛ potentia q;tum eſt de ſe:ſe habet ⁊ ad perfectuʒ ⁊ impfectum · Ande ſi⸗ cut qnãdo eſt ſub forma impfecta eſt in potentia ad for⸗ mã pfectaʒ:ita ⁊ ecõuerſo.ee ille. CMec ꝓpter hoe materia dicit᷑ appetere ſuã impfectioneʒ: quis appetitus eius nõ poteſt ſatizri vnica forma quãtumcũqʒ
mul Uen vut ſwril ſinr um iinn itnu vn
L ec4 ſhi
—-— — — —
——
—
—
— — —
—
— —— —— —.——
—— ——. —
—
S S— ———=————
—— — —
—
——

S
5
—
—
—
7
— —
= ₰
22 F.
SS
—
3
5
— S .
— —
— —
L21* S..
22— 22
NQueſtio
Vnde nõ poteſt perpetuari jnb illa foꝛma: inde eſt ꝙ ap
perit aiiamuſiue perfectam ſiue imperfectam: vt.ſ.remo ta vna:ſtet ſub ala. ¶ Picendum? ꝙ fiat mentio de materia diſpoſita ⁊ determinata: ſic materia hoĩs quan do ſtat ſub foꝛma cadaueris: non dicitur materia homi⸗ mis niſi equiuoce · Sed tamen loquamur de materia pꝛi⸗ ma que de ſe nullam habet foꝛmam: neq ſpeciẽ ad foꝛ/ mam:illa non dicitur materia equiuoce. Et licet materia hominis non ſit in potentia pꝛopmnqua vt ſtet ſub foꝛma aſini:eſt tamen in potentia remota ⁊ oꝛdine quodaʒ. De quo clarius in phyſicalibus diſputatum eſt. Et per hoc etiam palet ſolutio ad ⁊n argumentum ante in contrariũ adducum. ¶ Vonſiderandum eſt auteʒ pꝛmo ᷣm phy/ loſophum in textu ꝙ eiuſdem rationis ſiue foꝛme ſunt plures materie: quando ſunt ſuboꝛdinate videlicet quan do vyna earnʒ eſt materia alterius:ſicut materie fleugma tis ſunt pingue ⁊ dulce. Mingue enim eſt ex dulci.quia medij ſapoꝛes ſunt ex extremis. Sed pinguis ſapoꝛ iter medios ſapoꝛes computatur. Igitur pingue fit ex dulci
potiſime cum pingne ſit pꝛoximins dulci. hec DPoc. S.
foꝛmaliter in lectione. ¶ Vonſiderandum eſt ſcðo 63 phʒ in textu ꝙ ey colera dicitur aliquid ieri per reſolutionem colere in mãm pꝛimam.Et econuerſo colera fit ex mate/ ria pꝛima. Quia dupliciter aliquid ſit ex aliquo.aut quia illud ex quo aliquid ſir eſt ei pꝛimum na uraliter in vi ge nerationis ficut materiale pꝛincipium. ut quia factio eñt ipſins reſoluti in pꝛincipiũ materiale: ita ſcilicet ꝙ ex cõ⸗
poſito per reſolutionem dicitur ñeri materiale pꝛncipmũ.
Fit.n.coꝛpus mixtum ex elements per compoſitionem. Et elementa finnt ex mixto per reſolutionem. hec. Poc.
S.· foꝛmaliter in lectione ſicut ſupꝛa dictum eſt. CAd ar
gumentã autem patet ſolutio ex dictis. Cbi ſupꝛa impertinenter. w z ſic pꝛoceditur. vi 3 ſecundum detur ꝙ in coꝛru ptione rerum naturaliũ non jiat reſoiutio vſqʒ ad materiamn pꝛimaʒ Mam ſi ſic ſequeretur
ꝙ materia daretur abſqʒ omni forma. Bed conſequens eſt inconueniens. Igitur ⁊c̃. Pꝛobatio conſequẽtie. Mã
iillo ĩſtanti in quo fit terminus reſolutionis vel materia? ſine foꝛma vel cum foꝛma. Si pꝛimum:habetur intentũ
eſ. ꝙ dabitur materia ſine foꝛma. Si vero ſecundum ſeg tur ꝙ non it reſolutio vſqʒ ad materiam pꝛimam:ſʒ vf⸗ qʒ ad materiam foꝛmatam. ¶P⁊0. Si ſic: vel in eodem inttãti eſſet in materiu foꝛma geniti ⁊ foꝛma coꝛrupti:vel in alio ⁊ in alio. Si pꝛimum ergo in eodem mnſtanti crũt due foꝛme ſubſtantiales in eadem materia:quod eit incõ neniens. Si vero ſecundum ſequitur cum inter duo iſtan tia ſit ẽpus medium:ꝙ materia in illo tẽpoꝛe erit abſqʒ omm foꝛma: quod eſt incõueniens. Igitur ⁊c. ¶P 3d. Ibi manent eadem accidentia in coꝛrupto que fuerunt in vino: vt pʒ de dimenſionibus ⁊ cicatrice. Ergo ibi ma⸗ net aliqua foꝛma ſubſtãtialis.it per cõſequens ſequitur idem quod pꝛius. ¶ Sed cõtra eſt phs in textu qui vult ꝙ ex mõ pꝛima t compoſitum per viam compoſitionis
⁊ ex compoſito fit materia pꝛima per reſolutionem ſiue p
viaʒ reſolutionis. Ergo in generatiõe ⁊ coꝛruptione reꝝ nauralum fit reſolutio vſqʒ ad dicendum ꝙ albertiſte ad hãc Reſpo. deo queſtionem reſpondent per di ſtinctionem. Mam materia dicitur pꝛima dupliciter: vno modo pꝛimo pᷣma Ilio modo ſcðo pꝛima. Materia an tem pꝛimo pꝛima dicitur illque caret omni foꝛma ſpe⸗ cialiæ⁊ completa:ſtat tamen ſub foꝛma coꝛpoꝛeitatis que eſt materie coeterna vᷣm Albertũ: vt ex pꝛedictis pʒ. Pi cũt ergo iſti ꝙ in omni generatione ⁊ coꝛruptione:fit re⸗ ſolutio vſqʒ ad mãm ꝛ0.pꝛimã:nõ auteʒ vſqʒ ad mãm pꝛimo pꝛimã. ¶ Sed vt ex p̃dictis pʒ· nõ eſt ponẽda foꝛ ma coꝛpoꝛeitatis in mã. Ideo hec poſitio falſum pᷣſup⸗ ponit. Et eadẽ ratione impꝛobat᷑: qua impꝛobatuʒ eſt ju pꝛa nõ eſſe foꝛmã coꝛporeitatis in inã. Sed Nnto. and. in pꝛeſenti locoꝛaliter reſpõdet dicẽs ꝙ in omnni genera⸗
Serta
tione ⁊ coꝛruptione: ſimplr opʒ jeri reſolutiont vſqʒ ad materiã pꝛumã. Et hoc tanneins ſtatim Pe 42 deʒ in habẽtibus vnã foꝛmã tmñ. ſtatim autẽ in ha bẽtibus plures foꝛmas vt ſepata vltma foꝛma ſpeciſica in coꝛruplione hois remanet inã ſub foꝛma incompleta coꝛhoꝛis que nõ eſt in aliqua ſpecie ſpecialiima:ſed eſt in cõtinuo fluxu vſqʒ ad mãm pꝛimã. CEt quãdo ſibi arguit: generatio vñits eſt coꝛruptio alteriꝰa ecõuerſo. Ied homo in moꝛte coꝛrũpit. rgo aliquid generatur ſtatim. ¶Reſpõder ad hoc dicẽs ꝙ homo in moꝛte coꝛ rüpitur ſed nõ coꝛruptiõe vltima.fqᷓ;tuʒ ad omne iiluc qð eſt aliqnid eiꝰ:quia adhuc remanet foꝛma aliqua qᷓ̃ opʒ tantũ expectare. Immo coꝛrupto aere:ſtatum gene⸗ rat᷑ ignis:ñi ex aere dẽbeat gnari ignis. Nec ile. C Sed ſimiliter hec poſitio pꝛeſuppõit faſſuʒ. NMec pᷣdicta re⸗ ſpõſio euacuat argumentũ. Mꝛobatũ eſt.n.ſuperius in 7.d.24. ar. 4 gꝙ nõ ſunt ponẽde plnres foꝛme ſabſtan⸗ tiales in eodẽ compoſito. Igit poſitio nulla. ¶ Dicereẽt ꝙ in reſolutione ſen coꝛruptione hoĩs nõ jit rerolutio ſta⸗ tim vſqʒ ad mãʒ pꝛimã:eſt ponere coꝛruptionẽ fieri non in inſtãti: fed ſucceſſine etiã accipiẽdo coꝛruptionẽ abſoli te ſecludẽdo alterationẽ. C Dicere etiã ꝙ in coꝛruptiõe
fuit de eſlentia hoĩs. Sed in hitibus vnã foꝛmã tm̃: nõ
hoĩs nõ ſit reſolutio vſqʒ ad mãm pꝛimã imediate pꝛo
pter pluralitatẽ foꝛmarũ:⁊ tñj in reſolntise ſen coꝛruptio ne aeris eſt ĩmediata reſolutio: videt implicare. Ouia ſi cut in hoĩe ponit᷑ ᷣm eũ foꝛma coꝛpoꝛis impfecta: ita ⁊ ĩ aere ponit foꝛma ſpecifica eius ⁊ foꝛma coꝛpoꝛis impfe cta: cum aer ſit corpus. Mõ enim eſt aſſignãca ro quare in homine magis debeat poni foꝛma coꝛporis qᷓ; ĩ aere. Cicendum eſt ergo ꝙ in coꝛrnptione rerũ naturaliuʒ fit reſolutio vſqʒ ad maferiã pꝛimã ĩmediate que eit ſub
iectuʒ generationis ⁊ coꝛruptionis. Vnuia in vno ⁊ eodẽ
cõpoſito nõ ſunt ponẽde plures foꝛme ſubſtãtiales. Vna
igitur remota:remanet materia pꝛima nuda ꝑ carentiaʒ foꝛmarũ pꝛecedenriuʒ que erant in genito. Ipſa tñ mate⸗
ria ſtat ſub foꝛma introducta dum foꝛma pꝛecedẽs abijci
tur vt ſatis ſupꝛa in. hniꝰ.q.⁊ꝛ.ar.z. declaratũ eſt.
—* igitur dicendum ꝙ dum ſit reſo. Id pmũ lutio vſqʒ ad materiã pꝛimã ĩcoꝛ ruptione rei naturalis in illo eodem inſtanti in quo foꝛ⸗ ma illins remonuetur:introducit᷑ alia in materia illa.n⸗
de talis materia ſtat ſub foꝛma introducẽda. ¶Mec opʒ
dicere vt dicit hic Nnto.and. ꝙ in illo inſtanti in materia ſunt due foꝛme cõtrarie. Ped ꝙ vna foꝛma in eodẽ inci pit ⁊ alia deſinit. Nnia in hijs que introducũtur in inſtã ti ſemper ſequitur. Moc coꝛrumpitur: ergo non eſt. Pt hoc generatur:ergo eſt: vt etiam ſupꝛa declaratũ eſt: vbi ſupꝛa. Unde nõ opoꝛtet dare materiam abſqʒ omni foꝛ⸗ maꝛneqʒ ponere dnas cõtrarias foꝛmas in eodẽ inſtanti in mã. ¶ Ad ꝛm.dðm negando ſuppoſituʒ. Quia nõ eſt dare vltimuʒ inſtans eſſe foꝛme coꝛrũpende:ſed pꝛimuʒ inſtans nõ eſſe eius. Mnde in eodeʒ inſtanti remouet᷑ ſoꝛ ma pꝛecedẽs:⁊ introducitur foꝛma ſequẽs.In quo qui⸗ dem intanti illa foꝛma que remouetur dum remouetur nõ eſt. ¶ Id vltimũ dicendũ ꝙ lʒ maneãt eadem accidẽ tia ᷣm ſpeciẽ:nõ tamẽ in numero. Unde rõ nõ ſequitur.
CAneſtio 6?.dpe pꝛinꝰ mãli ꝑ reſpectuʒ ad alias can
ſas: ym ꝙ materia eſt pꝛinn fiendi ⁊ cogndſcendi.
conſideratione de pꝛinci 6*. Ibita pio materiali per cõpara eioneʒ ad ea que funt ex materia: cõſide rãduʒ reſtat de pꝛincipio materiali ꝑcõ F parationeʒ ad alias cauſas. ¶irca qð vriplex occurrit cõſideratio. ¶Mꝛimo
h
enim coſiderandiiʒ vMt de materia per reſpectuʒ ad alias
canſas ſᷣm ꝙ materia eſt pꝛincipiuʒ fiendi ⁊ cognoſcẽdi. ¶ Secundo cõſiderandus eſt de materia vᷣm ꝙ reperit in coꝛpoꝛibus celeſtibus. ¶ Tertio de materia fm gpre peritur in accidentibus. ¶Circa pꝛimuʒ W

Pctaui
CPrimo vtrum materia ſit ſola cauſa diſtinctionis ⁊ diuerſitas reruʒ. C Secũdo vtrum ad cognitioneʒ eius qnod quid eſt de aliquo habendam oporteat cognoſcere omnes cauſas. 8 3 CIpi in phyloſopho ⁊ Poc · S · Lõ̃tingit auteʒ ac·
— imü ſic ꝓceditur. Midetur ꝙ P materia ſit cauſa dinerſi tatis reruʒ ⁊ non cauſa efficiena. Mã quodli
— het non eſt natum ſieri ex quolibet ſed vnum enodq; fit ex determiata materia: vt pʒ pꝛimo phyſico
3
rum. VNidet᷑ ergo ꝙ materia ſit cauſa diuerſitatis reruʒ.
C ꝛ. Pi cauſa eſriciens eſſet cauſa dinerſitatis reruʒ Vel hoc eſſet verum de vna canſa efficiente vel de pluri bus.Mõ poteſt dici primũ. Quia ab eodeʒ nõ eſt aptuʒ ꝓcedere niſi ideʒ · Meqʒ etiaʒ poteſt dici ⁊m. Quia cum iite cauſe eſſent dinerſe ĩter ſe:tunc quereret᷑de canſa di nerſitatis illaru cauſarnʒ. Mõ eniʒ eſt ꝓcedere in infini tuʒ. Igitur nulla cauſa efficiens poteſt eſſe caufa diuerſi tatis reruʒ. CP z0. Quelibet cauſa efficiens intendit fa cere effectuʒ ſimilem ſibi. Si ergo ſit dinerſitas in effecti bus videtur ꝙ proueniat a caſu: vt antiqui voluerunt ⁊ nõ a cauſa efficiente. ¶ Bed contra eſt phyloſophus in textu dicens. Cõtingit antem vna exiſtente materia ieri diuerſa propter mouenteʒ cahſaʒ: vtputa ex ligno archa
⁊ lectum ⁊c. Reſ ondeo dicendum ꝙ pꝛincipaliter di⸗ P nerſitas in rebus contingit ꝑpꝑ ranſam efficienteʒ: aut qnia eſt alia canſa efficiens aut qꝛ eadem cauſa monens ſe habet ad operandum dinerſa. Dnuod ſic probat phyloſophus. Mam ſicut ſe habet in ar tiicialibus:ita ⁊ in naturalibus. Sed diuerſitas in artifi⸗ cialibus pꝛouenit ꝓpter artiũicem qui diuerſas foꝛmas qnas apud ſe habet pꝛoducit in materia. Ergo ita debet ęſſe in naturalibus. Quod etiam patet a ſigno. Quia vna materia exiſtente cõtingit fieri diuerſa pꝛopter mouen tem. Ergo monens eſt cauſa diuerſitatis reruʒ. Sʒ quia licet omniũ generabilinʒ ⁊ coꝛruptibiliuʒ ſit eadem ma teria cõmunis:tamẽ diherioꝛuʒ ſunt diuerſe materie pꝛo pꝛie:ideo aliqualiter materia cõcurrit ad dinerſitateʒ re·
ruʒ. mõ enim quodlibet aptum natum eit fieri ex quali Mam ad cognoſcenduʒ quod quid eſt rei: ſufficit cogno⸗
bet materia:ſicut ſerra nõ ſit ex ligno. Mec eſt in poteſta te artificis vt hoc faciat. Nnde patet ꝙ dinerſitas reruin eſt ex efficiente pꝛincipaliter:ex materia vero aliquo mo
do. x quo infertur ꝙ ſi cõtingat aliquod ideʒ ᷣm ſpẽm
Reri ex alia ⁊ alia materia:ficut fialam ex argẽto ⁊ auro: manifeſtuʒ eſt ꝙ pꝛincipiũ mouens opoꝛtet eſſe idem.ſ. arteʒ. Ii eniʒ materis eſſet diuerſa ⁊ mouens dinerſuʒ: neceſſe eſſet quod factuʒ eſſet dinerſum. dec oĩa Poc. Ban.in lectione. ¶ Sed pꝛo amplioꝛi declaratione huiꝰ articuli:cõſiderãduʒ eſt ᷣm Docto. Pan. cõtra gen. lib. *20 a capꝰ.ʒ5 vſqʒ ad capn.2. ꝙ quidas antiquo:ũ phy loſophoꝛuʒ qui poſuerunt vnuʒ pꝛincipiuʒ materiale:di xerunt diſtinctioneʒ in rebus a caſu pꝛouenire. Sed vt ẽt hic dicit Voc. S.hoe nõ poteſt eſſe pꝛeſertim vniuerla⸗ liter. Muia ea que fiunt de neceſſitate:non poſſunt fieri a
caſu. Sed multa fiunt de neceſſitate in quoꝛnʒ natura nõ
eſt pomibilitas ad nõ eſſe. Ergo talia nõ fiunt a caſu. Etp cõſequens diſtinetio in eis nõ eſt a caſu:ſed ſunt diſtincta per ſuas foꝛmas. ¶ P ꝛ0. Id quod eſt bonuʒ ⁊ optimũ vniuerſi:cõſiſtit in oꝛdine partiuʒ ipſius. ui ſine diſtin ctione eſſe nõ poteſt. Igitur ⁊c̃. ¶ Alij vero dixerunt ꝙ materia eſſet pꝛima cauſa diſtinctiõis rerũ: ſicut fnit Ana ragoꝛas ⁊ ſui ſequaces. Fed hoc etiam eſſe nõ poteſt vt victuz eſt. Quia ex materia tanq́; ex pꝛima cauſa diuerſi tatis: nihil poteſt determinate f̃eri: eo ꝙ materia eſt poſ ſibilis ad multa. Ergo materia nõ poteſt eſſe pꝛima cau ſa diſtinctionis reruʒ. ¶ lij vere ſicut Pmpedocles ⁊ WMartiani dixerunt ꝙ dinerſitas in rebus pꝛouenit pꝛo⸗ pter contrarietate in pꝛincipioꝛuʒ agentiuʒ. ¶ Fed hoc etiam nõ poteſt eſſe. Auia a dinerſis cauſis nõ oꝛdinatis non procedunt effectus ordinati:niſi forte per accidens. Bed res diſtincte inueniunt᷑ habere ordinem adinuicẽ.
etha.
Impoſſibile eſt ergo ꝙ diſtinctio rerum proueniat pre pter cõtrarietatem agentinm nõ oꝛdinatoꝛuʒ: preſertim cũ talia agentia habeant cauſaʒ ſue diſtinctionis. Neqʒ etiam pꝛopter diuerſitatem agentiuʒ oꝛdinatoꝛũ. Quia multa nõ ſunt oꝛdinata ⁊ vnita: niſi per aliquid vnmn. Igitur ⁊cẽ.¶ Ilij vero ſicut Iuicenna ⁊ Symon m⸗ gus: dixerunt cauſam pꝛedicte diſtinctionis eſſe oꝛdinẽ ſecundoꝛuʒ agentinm. C Sed hoc etiam eſſe nõ poteſ. NMuia id quod eſt optimuʒ in rebus creatis reducitur vt in pꝛimam cauſam in id quod eſt optimum ſimplicier. Sed optimũ in omnibus rebꝰ creatis eſt oꝛdo vniuerſi. Opoꝛtet ergo talem oꝛdinem reducere in deum ſunt in pꝛimas cauſam. Cum ergo talis oꝛdo nõ ſit abſqʒ diſtin ctione: dens erit pꝛima cauſa diſtinctionis:⁊ nõ oꝛdo ſe⸗ cundoꝛuʒ agentinʒ. ¶ Ilij auteʒ dicunt cauſam pꝛediete diſtinctionis eſſe aliquod ſecundoꝛuʒ agentiuʒ ꝓducens in materia diuerſas foꝛmas. ¶ Sed hoc etiam eſſe non poteſt. Mam ſicut eſſe eſt pꝛimus effectus in rebus: ita reſpondet pꝛime canſe vt ꝓpꝛius effectus. Eſſe auteʒ eſt per foꝛmaʒ ⁊ non per materiaʒ. Ergo pꝛima cauſalitas foꝛmaruʒ maxune eſt pꝛime cauſe attribuenda: ⁊ nõ ſe⸗ cundo agenti. ¶Alij vero dixerunt merituʒ ⁊ demeri⸗ tum eſſe cauſam dinerſitatis rerum:ſicut fuit Oꝛigenes. ¶ Sed hoc etiam ſtare non poteſt. nia ea que merita cõſequuntur:poſſunt in melius vel peins tranſmutari. Bed nõ omnia que ſunt diſtincta: poſſunt in melius vel peius mutari: vt de ſe patet. Igitur ⁊c̃. ¶ Patet igitur ex pꝛedictis ꝙ ſolus dens eſt pꝛima cauſa diſtinctionis rerum: ⁊ nõ aliquod pꝛedictoꝛum:lʒ poſſit eſſe cauſa ſe⸗ cundaria. Quelibet enim cauſa intendit manifeſtare ſuã ſimilitudinem in ſuis effectibus. Sed ſimilitudo cauſe cnius virtutem nullus effectus adequat:nõ poteſt mani feſtari in vno ſed in pluribus. Cum igitur deus ſit talis canſa:relinquitur ꝙ deus ſit pꝛima cauſa diſtinctionis re rum. CAd argumenta autẽ pʒ ſolutio ex dictis. ¶Ibi in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Bãcto. Anãdo itaq; aliquis queſierit ⁊c̃. 3 ——, ic pꝛocedit᷑. i ₰ E ſecun dum ꝙ ad ha⸗ bendam cognitionem eins quod quid eſt de ket non opoꝛteat cognoſcere omnes canſas.
ſcere omnia illa que pertinent ad quidditateʒ eins · Sd nõ omnes cauſe à quibus res dependet: ſunt de quiddi⸗ tate eius. Jgitur ⁊c̃. Minoꝛ pꝛobatur. Quia nec cauſaj nalis nec cauſa efficiens ptinent ad quidditatem rei:c nõ pꝛedicentur in recto de re in eo qð quid eſt. Hec eni non eſt vera pꝛedicatio. Homo eſt beati udo aut homo eſt ceium. ꝑrgo ac̃. CP ꝛ. Mer diffinitionem rei hů⸗ betur cognitio ipſius quod quid eſt de re. Bed diffini tio nõ datur per omnes cauſus: ſed ſoluʒ per intrinſecas: vt erpꝛeſſe dicit phyloſophus ſupꝛa 7o huins. Igit᷑ ac. Cp3.·Siſic: ſequeretur ꝙ de nullo poſſemus habe⸗ re cdgnitioneʒ eius quod quid eſt in pꝛeſemi yita. Sed conſequens eñt fallum. Igitur ⁊c̃. Patet conſequentiꝭ. Qnia impoſſibile eſt in pꝛeſenti vita cognoſcere pꝛim cauſam. Tum pꝛimo:quia eius nõ eſt ecies intelligi⸗ bilis. Tum ſecũdo:quia eius nõ ſunt fantaſmata· Tumn tertio: quia nõ cadit inb ſenſu. i ergo opoꝛtet coanolce re omnes cauſas ad cognoſcenduʒ quod quid eſt dere ſequit᷑ ꝙ impoſſbile erit aliquid cognoſcere quod erat pꝛobanduʒ. D4. Si ſic:ſequeretur ꝙ no poſſemus habere cognitiones quiddikatiuaʒ de accidẽtẽ:cum no poſimus cognoſcere materiam ex qua dependet. 8 tur ⁊c̃. ¶ Bed cõtra eſt phyloſophus in tertu ibi. Quã do itaqʒ aliquis queſierit quid cauſa qm̃ pluribus mo⸗ dis dicuntur cauſe:opoꝛtet dicere cauſas contingentes vt hominis que cauia vt materis equidem menſtrus Duid autem mouens · quidem ſperma. Quid v ſpe⸗ cſes. Duod quid erat eſſe· uid vt cuins cauſa. fins· foꝛ ſan autem bec ambo idem. Opoꝛtet antem cauſas pꝛoyi
— nõ igneʒ aut terrã ſedꝓpꝛiam. mas dicer auemãn gneð aut terr Reſpondeo
— —
.
———
———— ——
—
———
——
———
—

2ec.1.
Nueſtio Reſpondeo vxnnng—
gnitionem ipñins quod quid eſt eius: poteſt intelligi du
pliciter. Uno modo de cauſis per ſe ⁊ per accidens ſi⸗ mul. Alio mode de cauſis per ſe tm̃. Bi pꝛimo modo:
nõ opoꝛtet cognoſcere omnes can ſas: quia vnins rei poſſunt eſſe infinite canfe per accidens. Infinita autem nõ eſt ꝑtranſire ᷣm itellectũ. Si vero ſecũdo modo hoc eſt dupliciter. Tei loquendo de cognitione confuſa rei: vel determinata. Si pꝛimo modo:ſic etiam nð opoꝛtet cognoſcere omnes cauſas:cum ad cognitioneʒ cõfuſam de aliqua re habenda ſufficiat cognitio alicuins accidẽ⸗
tis vel effectus vt habetur pꝛimo de anima in ꝓhemio vbi dici:ur ꝙ accidentia magnas partem conferunt ade
cognoſcendũ quod quid eſt. Si vero ſecũdo modo hoc iteruʒ eſt du pliciter. el logyce loquendo de cognitio ne determiata ꝗdditatis rei: vel methaphyſice. Sipꝛi⸗ mo modo:ſic opottet omnes cauſas cognoſcere. Auia vt ſupꝛadictum eſt in 7. huius.q 7.dr. pꝛimo. ad pꝛi⸗
octoꝛeʒ Banctuʒ. Si vero ſecũdo modo hoc ſterum eſt dupliciter.lel loquendo de cognitione rer perfecta: vel perfectiſima. Si pꝛime modo:ſic opoꝛtet cognoſce⸗ re omnes cauſas rei intrinſecas cognitione determina⸗ fa: ⁊ cauſas extrinſecas ⁊ cõmnnes cognitione confuſa. Si vero ſecũdo modo:ſic opoꝛtet omnes cauſas cogno ſcere ram cõmunes pꝛopꝛias:ᷣm ꝙ pom̃bile eſt eas cognoſcere in pꝛeſenti Quia ad c oſcenduʒ quod quid eſt rei opoꝛtet cogno ſcere omnes iilas cauſas due reſponderi debent ad in⸗ terrogationem factam per queſtionem vere ſcibijem. Sed ſi queratur canſa de aliqua re: opoꝛtet omnes cau hus aſſignare ex quibus res dependet: vt dicit hic phylo ſophus. E
ſtrua. Canſa vero inonens: eſt ſperma in quo eſt virtus Actiua. Lanſa vero foꝛmalis eſt quod quid erat eſſe: qð ſignificatur per diffinitionem Sed ſinis eñn cuius cauſa Rt. finis autem ⁊ foꝛma coincidut ⁊ foꝛte ſunt idem: vt dicit hic phyloſophus. Qnod quideʒ dicit: quis duplex eſt finis: vʒ finis generationis.⁊ finis rei generate.finis enim generationis hominis eſt anima:que eſt idein cũ foꝛma. Sed ſinis rei generate: vʒ hominis: ð beatitudo que tamen nõ eſt eadem cum foꝛma. ed ꝙ nõ opoꝛ⸗ teat ſolum cognoſcere cauſas pꝛimas ⁊ vninerſales ſed etiaʒ pꝛoximas:oſtendit phyloſophus. Qnia per cau- ſas pꝛimas ſolnʒ habetur cognitio in vniuerſaſi imp⸗ fecta. Sed per canſas pꝛorimas habetur cognitio perfe c de re. Ende ad habendam cognitioneʒ perfectam: Opoꝛtet aſſignare omnes cauſas pꝛoximas:⁊ nõ ſolum pꝛimas: vt ſi quis querat canſam materialem hom inis: nõ debet ufignari pꝛo cauſa: ignis:aut terra que ſunt ma teria cõmnnis omniuʒ generabilium= coꝛruptibilium. Sed debet aſignari pꝛopꝛia materia: vt caro ⁊ os ⁊c. Mec ſententialiter phyloſophus ⁊ doctoꝛ Sanctus in pꝛeſenti lectione. Ad 2 mum igiur dicendum ꝑ lʒ nõ om⸗ . P 1** nes cauſe pertineant ad quid ditatem rei eſſentialiterrpertinent tamẽ cauſaliter. uia igitur eadem ſunt pꝛincipia eſſendi ⁊ cognoſcendi:ideo ooꝛtet cognoſcere omnes canſag a quibus res depen⸗ det ad habendam cognitionem perfectam de re. QAd 2.patet lutio ex dictis. Td teruum dicendum ꝙ licet in pꝛelenti vita nõ poſſimus cognoſcere pꝛimaʒ can ſam quidditatiue:poſumus tamen eam cognoſcere vt canſa eſt omninʒ rerum ⁊ quantum ad eſſe ⁊ quantum ad conſeruari ineſſe. Qnod ſufficit ad cognitioneʒ quid⸗ ditatis creature ſenſibilis habendam. Ve qua hic eſt ad pꝛopoſitum bꝛincipaliter. ¶d vltimuʒ dicendum
Jen
ſtatu. Cnius ratio phyloſophi eſt·
hel
Septima
negando conſequentiam. Quia accidens nõ habet can⸗
ſam materialeʒ ex qua:ut infra diſputabitur. ·Et quã 0 dicitur ꝙ opoꝛtet cognoſcere omnes cauſas: inteili⸗
genduz eſt de hijs que habent omnes cauſas ex qui⸗ us dependent.
CQueſtio 7. pe pꝛincipio materiali&m g reperitur mCcoꝛpoꝛibus celeſtibus.
† modo conſiderandum re ſtat de peino mate 2 riali: ᷣm ꝙ reperitur in coꝛpoꝛibus ce⸗ leſtibus.Circa quod querũtur quat tuoꝛ. ¶ Mꝛimo vtrum in celo ſit vera 5 Hnateria. C Secundo vtrum in celo em pireo ſit verꝭ materia. ¶ Eertio vrum materia coꝛpo um celeſtium ⁊ coꝛpoꝛum inferioꝛum ſit vna materia. CAuarto vtrum ceium ſit animatum. ¶ Ibi in phrloſopho ⁊ Ioc. S. 3n— —— pꝛoceditur. Mice 3— Pimum tur ꝙ in celo non ſit vera materia. Mam phyloſophus dicit hic in 5 Aeru:g non omnis rei eſt materia: ſed quoꝛũ generatio ⁊ trãnſinutatio ad innicem. Sed coꝛpoꝛa ce leſtia nõ poſſunt tranſinutari adiuicem:enm ſint incoꝛ⸗ nptibilia. Igitur in eis non eſt vera 5 Oinnis poĩentia paſſua materie eſt potẽtia cõtradietio⸗ Sed neqʒ celum: neqʒ aliquid aliud in celo eſt in potentia cõtradictionis:cum celnʒ ſit Ergo in celo non eſt vera materia. Cᷓ 3. Si in celo eſſet vera mnateria: ſequeretur ꝙ celuʒ n⸗ turaliter eſſet coꝛruptibile. SBed cõſequens en falſum. Igit᷑ ⁊c̃. Patet conſequentia. Qnia materie eſt amexa pꝛinatio que ſemper inclinat ad maleficiuʒ: ut pʒ pꝛimo phyſicoꝛum. gitur in quocũqʒ eſt materia:iliud eß coꝛ bile. CBed dicebat ꝙ in celo nõ eſt materis einſ⸗
materia eſt pꝛincipium coꝛruptionis. ¶Lõtra. Si hoc eſſet vernʒ:ſequeret ꝙ eſſent due pꝛime materie. Sed conſequens eſt falſum:quia ſicnt non ſunt due pꝛime can ſe efficrentes vel duo fines pꝛimi:ita nec die pꝛime ms terie. Jgitur ⁊c̃. Cᷓ ꝛ0. gi in celo eſſet materia cum materia ſine foꝛma eſſe nõ poſſit: vel illa foꝛma eius eſ⸗ ſet anima: vel Aiquid aliud. Mon anima:cum anima ſit actus coꝛpoꝛis oꝛganici:⁊ ſic ſequeretur ꝙ eſſet coꝛru-
ptibile. IMeqʒ etiam eſt al iquid aliud:nt videtur. Igi⸗ tur ⁊c. C ʒ. Si in celo eſſet materiat: ſequererr ꝙœ celum cõmnnicaret cum iſtis inferioꝛibus. Sed conſe⸗
Lec.io.
Le. 1y.
quens eſt falſum:cum plns qᷓ; genere differant⸗ vt patet Tec.0
. huins. gitur zc. Cp 4*. Mmnperfectiſimum non videtur eſſe de conſtitutione illius quod eſt perfectifſi⸗ mum. Sed materia eſt quid imperfectiſimuʒ. Celum vero eſt quid perfecti ſimum in genere ſubſtantiarum coꝛpoꝛalinm. Igitur ⁊ẽ.PH IMateria nnnq́; ſepa ratur a pꝛinatione:vt dicitui pꝛimo phrficoꝛnm. Sed in celo nulla eſt pꝛinatio. Alias eſſet coꝛrnptibile. Igi turac̃. C s0. Mbi non reperiuntur pꝛopꝛietates ina terie:ibi non reperitur materia. Sed in celo non repe riuntur pꝛopꝛietates materie Mam pꝛopꝛietas mate riei eſt ſuſcipere foꝛmas. Celum autem non eſt ſuſcepti bile foꝛmarum. Jgitur ⁊ẽ. CP 7o. Materis naturali ter oꝛdinatur ad generationem:cum ſit ſubiectum ge nerationis ut ex ſupꝛadictis patet· Bed celuan non eñt generabile:ut pꝛobat phyloſophus in de celo ⁊ mun do. itur in celo nen eſt vera materia. ¶P 8o. Wate ria eſt in potentia ad foꝛmas cõtrarias: vt pꝛobat phrlo ſophus in fine hnins octani. Sed celum nõ eſt in poten tia ad foꝛmas contrarias. Alias eſſet coꝛruptibile. Igi tur ⁊c̃. CSed incõtrarium argnitur. Mam omnis jub ſtantia coꝛpoꝛea veram materias habet:cum coꝛpus ſit
3
duoddam materiale. Sed celnm copo
1 e.Iy.

Octau etha. rea. Igitur ⁊c. Nð 9o. Illud quod ſnbijcitur àc iden“ tiones methaphrſicaʒ· Mitur neceſſe eſt in celo ponere ſ tibus materialibns:habet in ſe vera materias · Sed ce veraʒ materiam que ſübſtat certis dimenſionibus ⁊ juʒ eſt huinſmodi:cũ ſit magnuʒ ⁊ figuratũ· Igitur in ce qualitatibus a quibus ſenſibilbus: vʒ lumini ⁊ magni leeſt vera materia. Sed querebat ducipulus. Cũ in celo ſit vera v Peſi On deo dicenduʒ ꝙ Intonihs and. materia ut conceſſum eſt: quãre ergo phyloſophus du P in pꝛeſenti paſſu ꝙ pler gnq; bitatine loqulur in hac materia dicens. In naturalibus m pꝛimas rationes in cõtrarinm adductas vult ꝙ mph quide; empiternis ſubſtantijs alia ratio foꝛſan quidem iſ ſoſophnʒ ſit dicendum:ꝙ in celo non ſit vera materia- quedas nõ habent mãʒ ut nõ talem: ſed ſoluʒ ᷣm locũ. i CSed hec opinio ßm dicta phyloſophi ſtare non po⸗ Cicendũ ꝙ qꝛ in rebus giabilibus ⁊ coꝛruptibilibꝰ wur teſt:neqʒ etiam rationes eius aliquid ↄcludunt: ſed pec generatio ⁊ coꝛruptio nos induxerunt in cognitionẽ ma m Cant ut ñbi moꝛis eſt ᷣm fallaciaʒ equiuocationis rã terie ⁊ hoc ideo quia in generatione ⁊ coꝛruptione opʒ uni tione huins termini materia. Pꝛo cuius manifeſtatio eſſe vnuʒ ſubiectum cõmune ad pꝛiuationeʒ ⁊ foꝛm elu ne cõſiderandus eſt: ꝙ materia poteſt accipi tripliciter- ⁊ in coꝛhoꝛe celeſti nõ eſt potentia ad pꝛiuationem fot 1 uwu Ino modo cõmuniter pꝛo omnieo quodẽ potẽtia vel me ſed ſolnʒ ad diuerſa loca: ideo phyloſophus dicit zu al eſe vel ad foꝛmaʒ vel ud vbi. Et iſto modo in celo be celuʒ dut nõ habet materiaʒ vel nõ habet talem: ſed ſo zuin ne eit vera materia:cum celuʒ nõ ſit purus actus: ⁊ cuʒ ſnm 5ᷣm locuʒ.Et kz in celo ſit materia:nõ tamen ꝓpter mui fubijciatur motui locali ad vbi. Alio modo accipit ma/ hoc opoꝛtet ponere duas pꝛimas materias ut aduerſa ib teria pꝛopꝛijſſine: vʒ pꝛo potentia admixtã pꝛiuationi rins vult: quiã materia iſtoꝛuʒ inferioꝝ ſe habet ad ma tuni ad foꝛmazʒ ſubſtantialeʒ. Et iſto modo in celo nð eſt ma“ teriaz celeſtes 7m analogiaʒ pꝛopoꝛtionis: ut infra pate umi teria: ut rationes Intonij andree cõcludũt ⁊ nihil aliud. bit · Nec etias opoꝛtet ꝙ foꝛma illius materie ſit anima. nh Tertio modo accipitur materia pꝛopꝛie:vʒ pꝛo poten Sed foꝛma eius eſt alqua foꝛma ſubſtantialis que no mii tia apta nat infoꝛmari aliqua foꝛmd ſubſtantiali que ta bis eſt incognita: ſicut ⁊ materia celi empyrei ut vnlt nmni men nõ habet pꝛiuationemn admixtam ad foꝛma ſub poc. S. in ſecũdo ſententiarũ di.ꝛ.q.⁊. ar.⁊.⁊3. CId t ſtantialeʒ:ſed ad ubi tmñ. Et iſto modo neceſſe eſt etias rationes auteʒ omnes patet ſolutio per diſtinctionẽ po ini ÿm viaʒ phyloſophi in celo eſſe veraʒ materiam. Mã ſitas in pꝛincipio coꝛpoꝛis articuli ſi debite ↄſideret. vnin impoſſibile eſt ponere aliquod ens actu quin vel ipſus Cbi ſupꝛa impertinenter ut totuʒ ſit actus ⁊ foꝛmna: vel pabeat actum ſeu fonna·— 4— D ſecundũ ſic pꝛoceditur. Uide ſihnbl Sedͥ coꝛpns celeſte non eſt ßm ſe totum actus. Ergo ℳ* 1— tur ꝙ in celo empx⸗ unhib eſt habens foꝛma actum. Bed habens foꝛma quod— reo nõ ſit vera materia. Nam illud quod ba iMn nõ eſt foꝛmna nñ eſt compoſitum ex materia ⁊ foꝛma.— bet materiaʒ eſt ſenſibile potiſſime ſenſu vi⸗ wide Ergo in celo eſt vera materia. CP ꝛ. Omnis ſubſtã“ ſus:iĩ innuit Poc. Sin ſecundo ſententiàruʒ di.⁊.q.⁊⸗ ſie ſia ſenſibilis: ant eſt materia:aut fomaꝛaut totuʒ cõpo ar. pꝛimo · Sed celum empyreusʒ nõ eſt viſibile ſed ſpi ſitu J. Lec.⁊. ſituʒ ex vtroqʒ: ur dicit phvlolophns 7.4 F0huius rituale:ut dicit magiſter in ſecundo ſententiaruʒ. Ergo mynnt ed celus nõ ent materia tĩ:neqʒ foꝛma im̃. Ergo/ in celo empyreo nõ eſt vera materia · CP. Ad mã hann eſt cõpoſitum ex materia à foꝛma: cum ſit ſubſtantia teriam ſequitur aliquis motus: ut dicit phyloſophus Jeu lcn ſenſibilis. ¶ð 3?· Materia ſub certis dimenſionibus 7o.puins. Bed celum emprrenz nõ eſt mobile:ut pꝛo ſenn eſt obiectum ſenſus. Ergo omne ſenſibile habet mate⸗ bat Doc. S.in ſecũdo ſententiaruʒ ubi ĩmediate ſupꝛa· min riaʒ. Sed celumn eſt ſennbile. Ergo habet materiam. Igitur vc. CPzKelus empyreusz eſt locus cõtem ſunzu
D 4*. In omni 0 quod monetur: neceſſe eſt eſſe plationis que abſtrahit a materialibus. Prgo in celo wahn wateriaʒ ᷣm phyloſo hum.6o.phyſicoꝝ ⁊.70. huius· empireo nõ eſt materia. CP 40. Si in tali celo eſſet nnhi Sed ceinʒ mouetur· ro xẽ. C Bed ad hoc dicit ad? verã materia: vel eſſet apta natà ſuſcipere lumen:vel dhih nerſarius ꝙ in celo nõ eſt materia que eſt in potentia nõ. Si dicatur pꝛimuʒ:ſequitur g eſſet viſibile ſicut ⁊ untt ad foꝛmaꝛſed ſolum materia què eſt in potẽtia ad ubi. alia coĩpoĩ celeſtia. Ouod tamen eſt falſum. Si vero un Vue quideʒ materia nð eſt altera pars cõpoſiti: ſed cõ detur zntſecqnitur g talis materia nõ erit pꝛopoꝛtion vu paratur ad ubi ſicut ſubiectus ad dccidẽs. Mec ile.Et ta foꝛme illius celu: quia oꝛdinatuʒ eſt ad glotiaʒ bes⸗ ann dem dicit Doe · S· in lectione. C Contra vbicũqʒ ſunt toꝛum ad quam marxime pertinet lumen. Igitur ⁊c̃. cenpi differentie poſitionuʒ:ibi ſunt dimenſiones. Sed in ce⸗ CP y. Si in tali celo eſſet materia:ſequeretur ꝙ foꝛ nhn ſien
ali materia eriſtens per ſuam actionem poſſet in
o ſunt differentie poſitonuʒ: ut pꝛobat phylòſophus in ma int
ſecũdo de celo etiã ex naturã rei diſtincte. Ergo r ſunt fuere in infericꝛa coꝛpoꝛa celeſtia. Sed tale celuʒ non mnit dimenſiones · Sed ubi ſunt dimnẽſiones:ibi eñ vera ma infinit in ea· Alias aliquo motu moneretur:cum om⸗ ul teria. Ergo in celo eſt vers materia. NConfirmat᷑· Maʒ ne agens naturale in agendo repatiaur ᷣm phylolophũ iyn
ulud ſnbiectuʒ in porentis ad vbiꝛàut eſt foꝛma nñ: aut in pꝛimo de generatione. Nit zẽ. CP 5. Fi ſic aut u eit materia cũ foꝛma. Mon foꝛma tñ. Vuna ülnd qð talis materia eſſet rara: aut denſa. ið pꝛimu: quia ſe eſt foꝛma tm̃: eſt ſubſtantia per ſe nbſiſtens ⁊ ſpiritua“ celum empireu nõ eſſet lucidum:cum ad receptionẽ lis⸗Ergo eſt cõpoſitus ex materia« foꝛma. ᷣt ſic ide; luminis requiratur denſitas. Meqꝰ etiam 2mnꝛquia alias pe. Lk.19. quod pꝛius. CP 2 Ad pꝛincipale. Mam m phylo cpod gloꝛificata nõ poſſent ilud celum penetrare: 1. ſophum in deceio a mundo: etiani 6o..7ouius. quia duo coꝛpora ſolida nõ poſmt ſimul eſſe in eodeʒ Mui dicit celuʒ: dicit foꝛmaʒ tm̃:⁊ qui dicit hot celũ: loco. Igitur ac̃. C Bed in cðtrarium arguit · Mam de u n dicit foꝛmã in inateria. Igitur in celo eſt materia · N; ſimilius ſimile eſt indicinʒ. Sed in alijs coꝛpoꝛbus wä ʒoFoꝛna celi eſt indinidua. Vlel ergo eſt indiuidua'p celeſtibus eſt vera materiant pꝛobatnʒ eſt. Ergo ſim u eipſas: vel per materiaʒ. Mð pꝛimus:quia ſic fuppoſiꝰ lirer in celo empired eſt vera materia. ie
m ⁊ natura eſent idem realiter in ſubſtantijs ſenfibi⸗ Reſi on d 0 dicenduʒ ꝙ tripler eſt mate⸗ 6 libus: quod eſt ſuperius impꝛobatuʒ· Relinquit᷑ erg P 1* O ria. Dnedas eſt qne eſt ſnbie daun materia ſit pꝛincipinʒ indiniduationis eius · Et ſie in ce cta generationi 7 coꝛruptioni:ſicut eft materiã iſtoum nn 1 eſt vera materia. C 4fonis imaterialis nõ eſt inferioꝛu. t tali materia nõ reperitur in celoemb t ſuſceptibilis qualitatis viſibilis:cum foꝛma immateria reo:cum ſit ingenerabile ⁊ incoꝛruptibile · Alia eſt m 6 uit lis non cadat ſub ſenſu. Sed celum eit ſuſceptinum lun teria que nö eſt ſubiecta generatiom ant coꝛruptioni minis: ut patet ad ſenſum. Ergo celuʒ non eit foꝛmaim ſed tamẽ eſt oꝛdinara ad generationeʒ ⁊ coꝛruptionem wüe materialis ſed materialis · Et ſic ideʒ nt ſupꝛa. CP T. iſtoꝛu⸗ inferioꝛus per moinʒ localem infinentiam ſi vi mne coꝛpus naturale eſt cõpoſituz ex materia⁊ foꝛ cuti eſt materia coꝛpoꝛnʒ celeſtium mobilinʒ · Et talis iu maꝛut pʒ per phyloſophus pꝛimo 4.6phyſicox. Sed etiaz materia nõ reperitur in celo empireo: ci ſit im u Alis ent materia que hon eit ſubiects 6m i
„
Lec. J. celnʒ eſt coꝛpus naturale. Alias pertineret ad conſidera bile⸗

—
— — —
8
W 8
SLL +
—
W
*—
Queſtio
neqʒ eſt oꝛdinata ad generationeʒ iſtoꝛum inferioꝛum: lʒ ſit oꝛdinata ad perpetuitatem ⁊ permanſionẽ in coꝛpo
ribus inferioꝛibus: ſed eit a deo oꝛdinata ad gloꝛiaʒ bea
toꝛuʒ. Et ralis materia eſt in celo empireo. Duod qui⸗ dem ratione naturali iueſtigari nõ poteſt: vt dicit Voc. Fan · in ſecũdo ſentantiaruʒ vbi ſupꝛa. Tũ pꝛimo:qꝛ ni⸗
hil de coꝛpoꝛibus celeſtibus rõne naturali cognoſcimns
niſi ſᷣm ꝙ ſubiacent viſui ⁊ motni. Sed ceium empireũ
nõ ſubiacet viſui neqʒ motui. Tum ſecũdo: quia talece lum eſt oꝛdinatuʒ ad gloꝛiaʒ beatoꝝ:que quidem gloꝛia
rationem humanã tranſcendit.nde pꝛobari nõ poteſt neqʒ demõſtrari ratione naturali in ceio empireo eẽ ms
teriaʒ. ¶erũtamen quia celũ empireuʒ eſt ens natu⸗
rale:ens auteʒ naturale includit materiaʒ ⁊ foꝛmã: ideo ꝓbabiliter cõcludi poteſt ꝙ in celo em pirẽo eſt materia nõ quidem oꝛdinata ad motum:ſed ad ſuũ ſinem:lʒ. n.
abſtrahat a motu ⁊ materia ſubiecta motui nõ tamen abſtrahit ab omni mãeſicut neqʒ mathematica. T Sed inſtabat diſcipulns. ã omne ens namrale eſt mobile:
cum naturaſit pꝛincipiuʒ mouendi ⁊ quieſcendi: vt pa⸗ tet 2. phyſicoꝝ. Sed celum empirenʒ eſt ens naturale: cum no ſi fabꝛicatum ab anima ⁊ hãbeat veram mate⸗
riam vt dictuʒ eſt. Ergo eſt mobile. Nꝙ ꝛ0. Omne coꝛ pus luciduʒ quod nõ viſu percipit᷑: ant pᷣoc eſt pꝛopter nimiam diſtantiam rei vife ab oculo videntis: aut pꝛo⸗ pter excellentias rei viſe aut certe pꝛopter defectum vi demis. Sed celum empireũ eñ coꝛpus lucidum. Ergo ſi nõ ſit viſibile a nobis: erit pꝛopter aliqnam cauſaʒ pꝛe dictam. Sed hoc nõ. Alias ſimili ratione firmamentum nõ poſſet videria nobis. gitur ⁊c. C Dicendũ pꝛimo ſicut dicit Moc. G.in ſecũdo ſententiarũ vbi ſupꝛa ar.⁊. ꝙ aliquod ens dicitur naturale dupliciter. Vno medo dicitur ens naturale quod habet eſſe fxum in rerum na tura: vʒ vt diſtinguitur cõtra ens in anima.Et iſto mo ⸗ do celum empireus eit ens naturale:nec opoꝛtet ꝙ om⸗ ne tale ens naturale moueatur:ſed ſolum quod ſubiacet motui ⁊ tranſinutationi mouetur. Alio modo dicit᷑ ens naturale: vt diſtinguitur cõtra ens dininnʒ ⁊ methaphy ſicum quod abſtrabit a materia ⁊ motu. Et iſto modo ce lum empireum nõ dicit ens naturale:quia nõ habet ma teriam ordinatam ad moum:ſed ad finem tĩ: vt dicrũ eſt· Ande lʒ nõ abſtrahat ab omni materia:abſtrahit ta men a motu ⁊ a materia ſubiecta motui. Vnde nõ opoꝛ tet ꝙ moueatur. ¶ O icendum ſecundo g aliquod coꝛ pus dicitur luciduʒ dupliciter. no modo in ſe:⁊ ad ex tra emittens.ſ.radios viſuales ad viſum. Et iſto modo celum empireuʒ nõ dicitur lucidum ſicut neqʒ ignis in pꝛopꝛia ſpera. Alio modo aliquid dicitur lncidum in ſe: ſed nõ ad ertra emittẽs radios. Et iſto modo ceiũ em⸗ pireum dicit lucidnʒ. Unde ratio nõ ſequitur.
— 1 igitur dicendũ ꝙ aliquid di Ad pꝛimum non viſbile dupliciter. Vno modo quod non eſt viſibile vᷣm ſe:neqʒ a nobis:ſi⸗
cut angelus. Alio modo gliquid dicitur nõ viſibile qð nõ eſt viſibile a nobis: eſt tamẽ viſibile in ſe. Celum au⸗
tem empirenʒ ᷣm Doctoꝛem Sanctũ in ſecũdo ſenten
tiaruʒ vbi ſupꝛa:lʒ dicatur intellectuale ⁊ non viſibile: quia.ſ.noſtris viſibus nõ ſubiacet ſed intellectui tiñi:ta/ men eſt viſibile ⁊ ſenſibile in ſe. CAd ſecundũ dicen⸗ dum ꝙ ʒ ad materiam que oꝛdinat᷑ ad generationeʒ ⁊ coꝛruptioneʒ: ſequatur aliquis motus:nõ tamen ad ma/ teriaʒ que oꝛdinatur ad gloꝛiam beatoꝛuʒ que ponit in celo empireo: vt dictuʒ eſt. CAd tertiũ dicenduʒ ꝙ ce lum empireuz dicitur locus cõtemplationis quantũ ad cõgruitatem:nð autem quantũ ad neceſſitatem: vt dicit Doc. S. in ſecũdo vbi ſupꝛa. nde ratio non ſequitur. CAd quartuʒ patet ſolutio ex dictis. Ad quintuʒ di cenduʒ ꝙ Doc. ̃.in ſecũdo ſententiaruʒ vbi ſupꝛa ar. vltimo dicit ꝙ celuʒ empireũ nullo modo infiuit in coꝛ poꝛa inferiota. Cuius rationeʒ aſſignat· Quia nihil po⸗ teſt influere in alind:niſi per ſuũ motum. Sed celũ em pirenm eſt imobile. Ergo nõ influtt. Et lʒ illuminet
„ 12
vinoꝛum inferioꝛiʒ ſit vna. Iã quecunq;
Beptima
non tamen illuminat radios emittendo vt dicum eſ. CSed cõtrarium videtur velle in pꝛima parte..6.
àr. z. ſicut etiã ſupꝛa in hoc octãuo.q.pꝛima.ar.pꝛimo ad
ductũ eſt. Qbi dicit ꝙ ꝓbabilius videtur eſſe dicẽdum
ſicut ſupꝛemi angeli qui aſſiſtunt:habent intiuentiam ſuper medios ⁊ vltimos qui mittuntur q;uis ipñ non
mittantur:ita celũ empineũ habet influentiam ſuꝑ coꝛ⸗
poꝛa que mouentur:lʒ ipſum non moneatur. Mec ille.
¶ Sed hnins cõcoꝛdantia innuit Doc. S. vbi ſupꝛa i
ma parte cü ſubdit. Pꝛopter hoc ergo poteſt dici gꝙ celum empireus nõ infiuit in pꝛimũ celum quod mo⸗ netur aliquid tranſiens 4 adueni ens per motũ: vt vult
in⁊0 ſententiarũ: ſed aligd fixus ⁊ ſtabile: puta virtuteʒ
cõtinendi ⁊ cauſandi vel aliquid hmõt ad dignitatem ꝑ tinens. Mee ille. Cdde qua cõcoꝛdantia dietũ eſt etiam
diffiſe. ¶Ad vltimũ dicenduʒ ꝙ celum empirenʒ eſt olidum coꝛpus ⁊ dyaphanum quod lumen nõ impedit vt dicit Doc..in pꝛima parte vbi ſupꝛa. Et habet lu/ cænnõ cõdenſatam vt radios emittat: ſed magis ſubtilẽ.
upꝛa in hoc octauo.q.pꝛima ar.pꝛimo in coꝛpoꝛe ſatis
CEt ſi in eo ſi raritas aut denſitas:nõ tamen eiuſdeʒ ra
tionis ſicut in iſtis inferioribus.
Cebt ſupra in Voe. Gan. ⁊ ppyloſopho. foꝛſan enz uedam nõ babent aß.
rorriſ ſie pꝛoceditur Vider ꝙ S tertiũ materia coꝛpotceleſti
cõᷓneniunt in vno genere: ↄneninnt in vna mã
teria etiã vᷣm eandem rationem cũ genus ſumatur a ma
teria:⁊ dicat᷑ ᷣm eandem rationẽ de ſuis inferioꝛibus. Bed coꝛpoꝛa celeſtia ⁊ iſta inferioꝛa conueniunt in eo⸗ deʒ genere.ſ.in coꝛpoꝛe. Igitur xE. CP ꝛ. Qnoꝛũ eſt
vna foꝛma eoxꝝ eſt vna ⁊ cadem materiã. Sed omnium
cdꝛpoꝛũ eſt vna foꝛm.ſ.coꝛpoꝛeitas a qua materia nõ poteſt denudari. Igitur omnium coꝛpoꝛuʒ eſt vna mã.
CP ʒ? Si coꝛpoꝛum celeſtiũ ⁊ itoꝝ inferioꝝ nõ eſſet vna materia:hoc eſſet:quia talis materia oꝛdinat ad di nerſos actus. Sed ꝓpter hoc nõ opoꝛtet ponere mate⸗
riã alterius rationis in coꝛpoꝛibus celeſtibus ⁊ coꝛpo ⸗
ribus coꝛruptibilibus. Alias etia nõ omnũ gene rabi⸗ lium eſſet materia vna:cum etiã illa oꝛdinẽtur ad diner⸗
ſos actus. Qnod tamẽ ſuperins eñt impꝛobatũ. Jgit ⁊c. CS 40. In fundamento nature. ſ.materia nuſia eſtd
ſtinctio:cum omnis diſtinctio ſi per foꝛmã Ergo mate ria ᷣm ſe cõſiderata eſt vna omniuʒ rerum coꝛpoꝛalinʒ.
¶Sed cõtra eſt phyloſophus in textu dicens. Foꝛſan enim quedam nõ habent materiã vel nõ talem: fed ſo⸗
lum ßm motum localem.
3 o dicenduz g in co:poꝛibus ce Reſpondeo leſibus* iſtis uſenond⸗ eſſe materiam vnahn: poteſt intelligi dupliciter. Mno modo ꝙ ſit vna vnitate pꝛopoꝛtionis. Et ſic nihil ꝓhi⸗ bet eſſe omniuʒ coꝛpoꝝ materiam vnam: vʒ ᷣm quandã
analògiaʒ: quta ſicut ſe habet materia iſtoꝛum inferioꝛũ ad motuʒ generationis:ita ſe habet materia co:poxꝝ ce⸗ leſtium ad motuz localem. Alio modo poteſt intelligi g omnium coꝛpoꝛum ſit materia vna Fᷣm eſſentiam:⁊ vna vnitate vniuocationis. Et hoc dupliciter. Vel loquẽ do de vniuocatione logyca. Et ſic etiam nihil pꝛohibet
omniũ coꝛpoꝛuʒ eſſe meteriam vnaʒ vt voluit pꝛimuʒ
argumentuz ante in oppoſituʒ adductum. Vel loquẽcò
de vnuocatione naturali ⁊ phyſica ſiue mewaphyſica. Et iſto modo coꝛpoꝝ ſuperioꝛum ⁊ inferioꝝ non po⸗
teſt eſſe vna materia. Quod ſic patet. Mam ila quoꝛuʒ
materia eſt vna: ſunt tranſmutabilia adinuicem vt dicit᷑
pꝛimo de generatione. Sed coꝛpoꝛa teleſtia ⁊ iſta infe
rioꝛa nõ ſunt tranſmutabilia adinnicem. Igitur eoꝛum
nõ eſt materia vna. ¶P 2o. Quoꝛum m̃dtns natura⸗
les ſunt dinerſi:neceſſe eſt pꝛincipia illoꝝ dinerſoꝛũ mo
tuuz eſſe diuerſarũ rationũ. Sed motus naturalis coꝛ⸗
po:um celeſtium qui eit circuluris:ꝰ inotus iſtoꝝ infe
rioꝛum ſunt dinerſi. Nam motus circularis caret ↄtra⸗

Octaui
rietate. Igitur materia que eſt pꝛincipinʒ motus eſt alia in coꝛpotibus celeſtibus ⁊ in iſtis inferioꝛibus. CPz· Wateria ſᷣm id quod eſt:eſt in potentia ad foꝛmã · Er/ go mareria vᷣm ſe cõſiderata eſt in potẽtia ad foꝛmatio⸗ nem iloꝝ quoꝛuʒ eſt materia cõmunis.i ergo eẽt vna materia cõmunis coꝛpoꝛuʒ ſuperioꝛũ ⁊ inferioꝛum:ſe⸗ queretur ꝙ illa materia que eſt ſub foꝛma celi eſſetĩ po tentia ad foꝛmanonẽ iſtaruʒ foꝛmaruʒ coꝛpoꝛnm inferio rum.t ſic celum eſſet coꝛruptibile. Mnod eſt falſum.
Igir ⁊c̃. CH 4o. Nla materia cuius appetitus totali
ter ſaciatur per vnaʒ foꝛmaʒ:ſi ſemper illa foꝛma rems⸗ net ad infoꝛmationem: eſt alia a materia cuius appetitus nõ poteſt ſaciari per vnam foꝛmaʒ:ſi ſemper remanet ap petitus ad infoꝛmationeʒ alterius foꝛme. Sed materia coꝛpoꝛnʒ celeſtium eſt ſaciata per vnã foꝛmã totaliter: ita ꝙ nõ poteſt vlterins ſtare ſub alia. Et materia iſtoꝛuʒ in ferioꝛnʒ ſemper appetit infoꝛmari alia ⁊ alia foꝛma. gi tur ⁊ẽ. ¶ꝙ v le materie ſunt eiuſdẽ rõnis:que ſie ſe habent ꝙ àd quãcunqʒ foꝛmã eſt in potentia vna earuʒ: ita ⁊ alia. Sed materia coꝛpoꝛuʒ celeſtiũ ⁊ iſtoꝛnʒ infe· rioꝛuʒ nõ ſunt hniuſmodi. Ergo nõ ſunt einſdem rõnis. Et ſic eoꝛum nõ eſt vna materia.
* 2 ð
— F igitur dicendũ ſicut dicit doc. Ad pmum Pan.ĩp.ma parte.q.66.ar.
ſecũdo ad ꝛm. g ſi genus cõſideretur phyſice:coꝛruptibi lia ⁊ incoꝛruptibilia nõ ſunt in eodeʒ genere pꝛopter di⸗
nerſum modũ potẽtie in eis: vt dicitur in. io.methaph ſice. Scðm auteʒ logycã cõſiderationem eſt vnũ genus
omnium coꝛpoꝝ pꝛopter vnam rationem coꝛpoꝛeitatis. Mec ille. ¶ Ad 2mn.dicendum ſicut ibidem Woc. San.
dicit ꝙ coꝛpoꝛeitas nõ eſt vna foꝛma in omnibus coꝛpo ribus:cnm nõ ſit alia a foꝛmis quibus coꝛpoꝛa diſtinguũ tur.Mec ille. foꝛme autem quibus coꝛpoꝛa diſtingnũ⸗ tur ſunt diuerſe. Nnde nõ omnia coꝛpoꝛa conueniunt in vna foꝛma phyſice loquẽdo. Fecus eſt logyce loquen⸗ do ſicut dictũ eſt. CAd tertiuꝰ dicendũ ꝙ materia coꝛ⸗ poꝛnm celeſtiũ eſt alia a materia iſtoꝛuʒ inferioꝛnʒ: quia oꝛdinatur ad aliaʒ foꝛmã:ad quam materia iſtoꝝ · inferio
rum nõ eſt in potentia. Alias vt dictuʒ eſt:coꝛpoꝛa cele⸗
ſtia eſſent coꝛruptibilia. Materia vero iſtoꝝ inferioꝛuʒ: licet oꝛdinetur ad dinerſos acius ⁊ foꝛmas:tamẽ illa ma teria que ſtat ſub vna foꝛma eſt in potentia ⁊ poteſt ſtare
ub alia quacũqʒ foꝛma rerum generabilium ⁊ coꝛrupti
bilinm. Iine eſt:ꝙ generatio vnins eſt coꝛruptio alte/ rius. Mnde nõ eſt ſimilis ratio. ¶ Ad vltimũ dicendum ꝙ in fundamẽto narure.ſ.in materia nõ eſt aliqua diuer ſitas abſolute ſumpta. Sed vt dicit poc. S.ĩ pꝛima par te vbi ſupꝛa:ex hoc ipſa materia cum ſit ens in potentia
eſt diuerſa:quia oꝛdinatur ad diuerſum actũ: ſicut viſus
ad coloꝛem ⁊ auditus ad ſonum. nde ex hoc ipſa mate rria celeſtis eſt alia a materis elementari:quia nõ eſt in po
tentia ad foꝛmã elementi. ſdec ile. ¶bi ſupꝛa impertinenter.
N ſie ꝓceditur. U idet — D quartu foꝛma coꝛpoꝛum Srn ſtium ſit anima:⁊ per ↄſequens ꝙ celum ſit LCcoꝛphs ammatũ. Wam potẽtie ad actuʒ debet
eſſe ꝓpoꝛtid: Perfectiſime ergo potẽtie:debet attribui
perfectiſimus actus. Sed materia coꝛpoꝝ celeſtium eſt perfectiſſima. Et cõſtat ꝙ anima rationalis eſt perfecti ma foꝛmaruʒ materialiuʒ. Sequitur ergo ꝙ foꝛma ce⸗
li ſit animg. Et per cõſequens celum eſt foꝛinaliter ani matum. CPꝛo. Omne mouens ſeipſum diniditur in partem per ſe motam ⁊ in partem per ſe mouentem. Sed celum eſt monens ſeipſum cũ nihil alind moneat ipſum per cõtactuʒ:quia extra celuʒ nihil eſt. Ergo diui
ditur in partem per ſe motaʒ ·ſ.in coꝛpus celeſte ⁊ in par tem per ſe monenteʒ que eit anma.Et ſi ideʒ qð pꝛiꝰ. CP3ꝰ. MPꝛopter qð vnumquodqʒ eſt:⁊ illud magis. Sed iſta inferioꝛa ſunt animata per coꝛpoꝛa celeſtia: qꝛ
ſol ⁊ homo generant homineʒ: vt pʒ ſecũdo phyſicoꝛ.
Ergo coꝛpoꝛa celeſtia ſunt animata. ¶ 4o. Omnis oꝛina aut eſt coꝛpoꝛalis aut ſpiritualis. Si ſit coꝛpoꝛalis
aut eſt foꝛma miyti: aut elementaris quarum neutra po teſt attribui materie celeſti vt ex dictis patet. Si vero ſit
ſpiritualis: aut eſt foꝛma angelica aut anima.foꝛmna autẽ angelica nõ attribuitur materie celeſti. Alias ſuſciperet
in materia. Relinquitur ergo g foꝛma celi ſit anima:cuʒ nõ ſit dabilis alia. ¶ Bed incõtrarium argnit.mã ñ ce lum eſſet animatuʒ: vel eſſet animatũ anma vegetatina
vel ſenſitiua vel rationali. Sed neutrum iſtoꝛum eſt di cendum. Jgitur 4cẽ.
Reſpon deo dicendu⸗ ꝙ celum ſᷣm Poc. 1Nit Banctũ in pꝛima parte.q.6s. ar. vltimo:poteſt accipi tripliciter. Nno modo metha
phoꝛice ꝓpter aliquam eminentiam in eo repertam.Et ſic quandoqʒ ipſa lancta trinitas dicitur celum: ꝓpter ei
ſpiritualeʒ ſubtilitateʒ. Sic etiaʒ ſpiritualia bona in qui bus eſt ſanctoꝝ remuneratio: ꝓpter eoꝝ eminentias celi
nominantur. Sic etiam quãdoqʒ tria genera ſuper natu raliuʒ viſionum ·ſ.coꝛpoꝛalis imaginaria ⁊ intellectualis
tres celi nominantur.Gic etiam Maulus ſᷣm Iugu. fer
tur fuiſſe raptus vſqʒ ad tertiuʒ celum. Iſto etiã modo homo poſſet dici celuʒ: ꝓpter eminentiã quã habet ad irrõnales creaturas.Mnde a phyloſopho vocatur minoꝛ mundus. Et ſic accipiendo celũ:nihil refert ipſuʒ eſſe ani matuʒ. Alio modo dicit᷑ celum per participationẽ alicu ius ꝓpꝛietatis celeſtis.ſ.lnminoſitatis aciu vel potenns. Et ſic totuʒ ſpatiuʒ qð eſt ab aquis vſqʒ ad oꝛbem lune:
dicitur celuʒ. Et ſic etiã vocatur celũ inundus a phylofo pho: vt pʒ in pꝛĩcipio methauroꝛuʒ vbi phyloſophus di eca.
cit:ꝙ neceſſe eſt hunc mũdum inferioꝛem lationibus ſu perioꝛibus eſſe cõtiguum: vt tota virtus eius inde guber netur. Tertio modo accipitur celuʒ ꝓpꝛie ⁊ naturaliter. Et ſic celum dicitur coꝛpus aliquod ſublime ⁊ lumino ſum actu vel potentia ⁊ incoꝛruptibile ᷓᷣm naturã. Et ʒ hoc ponũtur tres celi. Pꝛimũ totaliter lucidũ: qð voca turcelum empireũ. Scðm totaliter dyaphanuʒ: qð vo catur celum aqu eũ vel criſtallinũ. Tertium partim dya phanũ ⁊ partim lucidũ actu: quod vocat᷑ celũ ſyderenʒ Et iſto modo loquimur hic de celo. ¶Quod quideʒ ce lum eſſe animatum poteſt intelligi dupliciter. Mno mo do accipiendo celum pꝛo toto aggregato ex motoꝛe? ex ipſa ſubſtantia celi. Et ſic mhil refert ipſum eſſe anm tuʒ aliquo mode:lʒ impꝛopꝛie. Alio modo accipit᷑ celuʒ pꝛo ipſo coꝛpoꝛe celeſti:ſecluſo motoꝛe. Et iſto modo ꝑꝙ ſit an matuʒ poteſt intelligi dupliciter. Vno modo ꝙ ſit animatuʒ anima aſſiſtente:vt nanta naui:ita ⁊ intelligen tia aſſiſtat celo. Et iſto etiam modo nihil refert ipſuʒ eſſe animatum:lʒ impꝛopꝛie. Aliomodo ꝙ ſit ammatũ an ma infoꝛmante ⁊ inherente ſicnt foꝛm̃a materie. Et ſi impoſſibile eſt ꝙ celum ſit animatũ. Qnuod ſice manifeſta ri poteſt. Nam anima eſt actus coꝛporis oꝛganici phyſi ci potentia vitam habentis. Sed celum non eſt corpus organicum. Meqʒ etiam habet vitam vegetatiuam: ch nõ ſit angmentabile. Meqʒ fenſitiuam:cum nõ ſentiit⸗ Meqʒ intellectiuam:cum nõð intelligat. Jgitur nõ habet animaʒ. CP ꝛ0. Materia eſt ꝓpter formam:⁊ no for ma ꝓpter materiam. Munq; enim animu vnitur mle rie:niſi ꝓpter intellectualem operationem exercendam Sed talis operatio nõ attribuitur alicui niſi vbi ſunt fin taſmata que nõ poſſunt eſſe in celo:cum talis complerio organica nõ ſit de perfectione celi. Igitur talis animã nò debet vniri corpori celeſti:niſi ſicut motoꝛ mobili. NEt licet aliquando a phyloſopho aliqua corpora celeſtia di cantur anmata methaphorice loquendo: non tamen pꝛoprie debent dici animata niſi eo medo ſicut expo⸗ Acd rimũ igitur dicendum g licet celum —— P ſit ꝑfectius ⁊ nobillus qᷓ; homo
—
—
—
S S 2
— —
—— — 4——
=
— S
—
— ——
—

Mueſtio
eytenſiue: tamen intenſiue homo eſt nobilior corpore
celeſti.Et ſic etiam licet anima rationalis ſit nobilior quã
tum ad intelligibiles orationes qᷓ; forma celi: tamẽ for
ma celi quantum ad hoc quod eſt ſaciare appetitũ mate rie eſt nobilior qᷓ; anima rationalis.ilnde ratio non ſe quitur. ¶ Acd ſecundũ dicendũ g celum acceptuʒ pro a8gregato ex moore ⁊ corpore celeſti eſt mouens feip ſum per cõtactum tñ virtutis ⁊ nõ mollis. nð autem accipiendo celum pꝛo cõpoſito ex materia ⁊ foꝛma ſub Kantiali ſicnt dictum eſt. CAd tertium dicendum P iſta pꝛopoſitio pꝛopter quod vnumquodq;ʒ tale ⁊ illud eſt magis:debet ſic intelligi. Pꝛopter qð vnñquodqʒ eſt tale:illnd erit tale aut magis ꝙ tale. Coꝛpoꝛn auteʒ celeſtia ⁊ ſi nð fit animata foꝛmaliter ſunt tamen ma⸗ gis q; animats:quia virtute ſe extendũt ad plura qᷓ; ad animata. ¶ Ad vltimuʒ dicendum ꝙ foꝛma ſubſttia⸗
lis celi eſt nobis occulta ⁊ imanifeſta.nde nõ en nomi
Cneſtio. 3e. de
nata· Que autem ſit illa:ſit a vel b. Moc enim nihil ent ad pꝛopoſitum. Eſt enim talis foꝛma que eſt pꝛncipiũ motus circularis:vt dicitur in de celo ⁊ mundo.
Cou pꝛincipio materiali vm ꝙ reperit in accidentbns. hijs que pertinent ad
tatis pꝛincipium materiale
n ßᷣmꝙ materia reperitur in coꝛpoꝛibus celeſtibus:cõſiderandum reſtat de eodẽ
ꝛincipio materiali ᷣm ꝙ reperitur in ac
cidẽtibus. CCirca quod querunt᷑ duo. CMꝛimo vtrui accidentis ſit materia aliqua. C Secũ
8 do vtrum idem accidens in numero maneat in materia
geniti qð fuit in coꝛrupto. CIbi in phyloſopho a Doctoꝛe Bancto. Neqʒ que//
cunqʒ; ⁊c. ₰ mrĩ ſic ꝓceditur.lidetur ꝙ P 8 primũ accidentis ſit aliqua ma teria. Nam omne generabile ⁊ coꝛruptibile Pabet materiã:cum materia ſit potentia ad eſ⸗ le ⁊ non eſſe. Bed accidentia ſunt generabilta ⁊ coꝛru⸗ ptibilia. Mitur ⁊c Cᷓ ſecundo. Pe ratione foꝛme naturalis eſt infoꝛmare materiam aliquam Sed acci
dentia ſunt foꝛme naturales: ſicut ſunt quattuoꝛ qualita
tes pꝛime. Ergo ſequitur ꝙ habent materiam. Cᷓ tertio. Omnis foꝛma aut eſt per ſe iubſiſtens: ant eſi in aliqua materia quã infoꝛmat. Sed foꝛma accidẽtalis nð eſt per ſe ſubſiſtens. Ergo infoꝛmat aliquã materiaʒ. Et ſc idem quod pꝛius. CP 4v. Quantocũqʒ aliquid eſt ſimplicius:tanto eſt perfẽctius vt elicitur ex Poc. G. in pꝛima parte. q.ʒ. per totuʒ. Si ergo accidens nõ ſit cõpo ſitum ex materia ⁊ foꝛma ſequit᷑ ꝙ accidens eſt ꝓfectius qᷓ; ſubſtantia. Sed cõſequens eſt cõtra phyloſophuʒ.yo.
huins: vt ex ſupꝛadictis pʒ. Igitur ⁊c̃. TH y. Benns
ſumitur a materia ⁊ differeniia a foꝛma. ed accidentis eñ genns ⁊ differentia. rgo eius eſt cõpoſitio ex mate⸗ ria ⁊ foꝛma. NP 6v.Illa que habent trãſmutationẽ ad
inuiceʒ:cõueninnt in vna materia. Sed accidẽtia ſunt hn
inſmodi ſicnt caliditas ⁊ frigiditaſcoꝛrũpuntur adinuicẽ. Igitur ideʒ qð pꝛius. CSed cõtra eſt phyloſophus in
tertu dicens · Meqʒ quecũqʒ itaqʒ natura ꝗdeʒ ſubſtãtia nõ eſt hijs materia:ſed quod ſubicitur ſubſtantia. Puta
que cauſa eclypſis ⁊t. n dicendum gꝙ trip mate Reſpondeo ria: vʒ circa Au iqua ex qua.
Accidens autem bene habet materiam circa quam ver
ſatum ſicut potentia viſiua habet coloꝛem tanq; materiã circs quam. Et methaphyſica habet ens inquantuʒ ens
pꝛO materia circa quam. Et ſimiliter accidẽs habet ma⸗
teriam in qua eit ſubiectiue: ſicut albedo eſt in pariete
icut in materia in qua eſt. Jed accidens non habet ma
pio intrinſeco.
Bctaua
teriam ex qua componatur tanq; ex matertali pꝛinci⸗ Mam illud quod componitur ex ma/⸗ keria a foꝛmanõ conſiſtit in indiuiſibili ᷣm eſſentiam. Sed foꝛma accidentalis cõſiſtit in indiuiſibiu m eſſen tiam: yt patet per diffinitionem foꝛme Igitur ⁊c̃. TP 2. i accidens cõponeretur: vel ex ineria foꝛmia ſubſtantiali cõponeretur: vel ex materia ⁊ foꝛma Accidẽ tali. Si pꝛimuʒ: ſequitur ꝙ accidẽs erit ſubſtãtia. Quod implicat. Si ⁊mꝛ ſequitur ꝙ foꝛmu accidentalis erit quid compoſitum ex partibus diuerſoꝛum generum. Et ſic erit ens per accidens ⁊ nõ per ſe in genere. Tinde relin- quitur ꝙ nõ componitur ex materia ¶Cõſideranduʒ tamen eſt vᷣm phyloſophum ⁊ m octoꝛem Sanci in lectione· ꝙ ſubiectum accidentis comparatur ad ac cidens quociammodo ſicut materia ad foꝛmam. Tamẽ ſubiectum nõ eſt vers materia accidentis. Nain ſicut materia eſt ſuſceptina foꝛme ſubſtantialis:ila ſubiectus eſt ſuſceptinum accidentis.nde ſubiectum habet ali⸗ quid ſimile materie. Pifferunt tamen in hoc. Quia ma teriã nõ habet actu eſſe niſ per foꝛmaʒ ſubſtantialem. Subiectum autem nõ conſtituitur ineſſe per accidens. xquo infertur ꝙ ſi queratur que ſit cauſa:non en aſſignare que ſit eins materia:ſed qnid eñt ſubiectuʒ pa tiens talem paſonem. Cauſa autem mouens que inter nmnpit lnmen eſt terra interpoſita dyametraliter inter ſolem 4 lunam. Canſam vero ſinalem eins: foꝛſitan nõ eſt aſſignare: quia ea que ad defectum pertinẽt:non ſunt bꝛopter finem:ſed magis pꝛoueniunt ex neceſtate ma terie vel cauſe agentis. Cauſa vero foꝛmalis eclypſis et diffinitio eins: vʒ pꝛinatio luminis in lnna pꝛopter ter⸗ ramn in medio obiectam inter ſolem ⁊ lunam dyame⸗ traliter. Mec ille. C Simililer exemplißicat᷑ hie de ſom⸗ no. CEx quibus datur intelligi g accidentia bene pol⸗ ſunt habere cauſum foꝛmalem efficientem ⁊ fnalem: ſed non habent canſam materiaiem ey qua: ſed in qua tantũ ant circa quam: vt dictum eſt. C Matet ergo ex pꝛedictis:ꝙ in accidentibus nõ eſt compoſitio ex ma⸗ teria ⁊ foꝛma. ¶ltrum autem in eis ſit compoſitio er quo eſt ⁊ quod eſt:aut cõpoſitio ex eſe ⁊ eſſentia:nõ eit pꝛeſentis ſpeculationis.
Acd 2im iur dicendum ꝙ aliquid eſt ge
P nerabile 4 coꝛruptibile duplici⸗ ter. dno modo per ſe: ⁊ tanqᷓ; id quod coꝛrumpitur. Alio modo per accidens. Licet igitur ulud quod eſt ge nerabile ⁊ coꝛruptibile per ſe ⁊ tanqᷓ; id quod genera tur ⁊ coꝛrumpitur: habeat materiam ex qua:nõ tamen illud quod generatur ⁊ coꝛrumpitur per accidens. Ae⸗ cidentia auteim generantur ⁊ coꝛrumpuntur non tanq; id quod generatur ⁊ coꝛrumpitur ⁊ per ſe: ſed tanq; quo aliquid generatur ⁊ coꝛrumpitur aut per accidẽs. ¶Ad ſecundi dicendum ꝙ quattuoꝛ qualitates pꝛime nõ dicuntur foꝛme ſubſtantiales elementoꝛum.Et licet dicantur foꝛme naturales: quia diſponunt ad introductio nem foꝛme naturalis:tamẽ nõ pꝛopter hoc ſ equitur ꝙ ha beant materiam ex qua:ſed in qua ſcilicet fnbiectiue in⸗ ſeipiuntur ⁊ quam accidentaliter infoꝛmant.¶Ad ter⸗ tium dicendum ꝙ licet accidentia ſint foꝛme in mate⸗ ria exiſtentes ⁊ eam accidentaliter infoꝛmantes:non ta⸗ men ſunt ex materia compoſite. Mnde ratio non ſequi tur. C Ad quartum dicendum ꝙ quanto aliqnid eit ſim plicius inquantum huinſmodi eſt perfectius: dum mo do cetera ſint paria: non tamen opoꝛtet ꝙ ſimpliciter ſit perfectius. Licet igitur foꝛma accidentalis ſit ſim⸗ plicioꝛ qᷓ; ſubſtantia compoſita:⁊ pꝛopter hoc aliquo mo do ſit perfectioꝛ:tamen non eſt ſimpliciter perfectioꝛ ea. Quia ſubſtantia eſt per ſe ſubſiſtens: accidens vero ſub ſiſtit in alio. Merfectius eſt enʒ ſimpliciter per ſe ſubſi⸗ ſtere vt compoſitum: q; non per ſe ſubſiſtere vt ſim⸗⸗ plex. CAd quintum dicendum ꝙ genus non ſumitur ab eo quod eſt vera materia: ſed ab eo quod habet

* Ec-₰.
po. Le. II.
Lee.Iz.
1L ee.IF 5
Lec.F.
Octaui modum materie:vʒ modum cõ̃trahibilis ⁊ cõᷣmnnica? bilis vt ſupꝛadictum eſt · CEt licet genus in acciden⸗ tibus aliquando ſumatur a ſubſtantiã tunc hoc eſt ex parte intelligentis. CAd vltimum dicendum ſicut ad pꝛimum.
CCibi ſupꝛa impertinenter.
B ſecundum
4 ids accidens in numero ingenito: quod pꝛins
Muit incoꝛrupto. Mam ſi nõ ſequit᷑ ꝙ in habẽ
tibus ſymbolũ vt ſunt elementa nõ erit facilio? trãſitus.
Sed ↄſequens eſt ↄtra ppᷣm.⁊0.de generatione· Matet ſequela. Nam ſi nõ manet qualitas ſymbola in generato que pꝛus fuit in coꝛrupto:tunc in habẽtibus ſym bolu opʒ duas qualitates pꝛimas coꝛrũpere ſicut in nõ haben tibus ſymbolũ. Et p ↄſequens tranſitus nõ erit facilio: i habentibus ſymbolũ qᷓ; in non habentibus. CHꝛ. Ea dem cicatrix manet in generato que pꝛins fuit ĩ coꝛrupto: xt pʒ ad ſenſum. Ergo ⁊c. CP z0. Fruſtra ſit per plura
qð eque bene põt ſeri per pancioꝛa:cũ non ſit ponenda
pluralitas ſine neceſſitate ÿᷣm phm.ðo.phyſicoꝝ. Sʒ; oĩa
poſſunt ſaluari etiã ponendo ꝙ maneat eadem qualitas.
Ergo fruſtra ponitur alia in generato ⁊ alia in coꝛrupto·
TP 4o. i ſcꝛſequeretur ꝙ aliquid coꝛrüperet:⁊ iñ
a nuilo coꝛrũperet᷑. Sed ↄſequens eſt falſum. Igit᷑ ⁊c.
atet ſequela. Quia in generatione geris ex aqua cum
nõ ſit in aere humiditas aque:querit vnde illa bumidi
tas aque coꝛrũpitur. Mõ ab aere: quia nõ trariatur ei·
Meqʒ ab aqna: quia eſt ſibi naturalis. IMeqʒ apparet qd
alind coꝛrũpat eam. Igit xẽ. CP F. Albedo que ma⸗ net in cadauere:fuit pꝛius ĩ homine. Ergo ⁊. Matet al⸗
ſumptũ. Qnia ſi nõ fnit: eſt generata. Quod eſt ĩpoſibi
je. Quia omne qð generat᷑:generat᷑ ex cõtrario tanqᷓ; ex
termino a quo: vt albũ ex nõ alboꝛ ex pꝛimo phſicoꝛuʒ Modo manifeſtus eſt ꝙ talis albedo in cadauere nõ eſt
generata ex nõ albo: eo ꝙ equalis gradus albedinis ap⸗
paret in generato:que apparebar i coꝛrupto. Igitur ⁊c̃. TGimiiter argueret᷑ de figura cadaueris:⁊ de multis alijs. Cꝙ 60 i qualitas ſymbola in elemẽtis coꝛrũpi⸗ tur: vel coꝛrũpitur a ſuo ↄtrario: vel per modum ſequele ad coꝛruptionẽ ſui ſubiecti. Nõ pꝛimũ:cũ nõ habeat cõ⸗
trariũ: ex eo g eſt qualitas ſymbola. Neqʒ ⁊quia ſm talis qualitatis eſt nã pꝛima que eſt ingenerabilis ⁊ coꝛ
ruptibilis pꝛimo phyſicoꝝ. C 7o. Phryloſophus n repntat incõueniens in pꝛimo phyſicoꝝc
nbꝰ ſi mãnet aliqua paſſioĩ generato ⁊ coꝛrupto 4ẽ. Er⸗ go nõ eit incõnemens ponere eandẽ qualitates in genera
to ⁊ coꝛrupto. C Sed incõtrariũ arguit᷑ per phmn pꝛimo
de generatione dicenteʒ ꝙ generatio eſt mutatio huius
totiꝰ ĩ hoc totũ:nullo ſenſibili manẽte eodẽ. CP ꝛ0. Si ſicꝛſequeret᷑ ꝙ eſſet eadeʒ calefactio ↄtinua coꝛrupti ⁊ ge niti. Sed ↄſequẽs eſt cõtra phm. Fo. phyſicoꝝ. Quia ad motů cõtinnnʒ requirit᷑ vnitas mobilis. Matet ↄſequẽ⸗
tia. Nuia caliditas que pꝛius intẽderet᷑ ĩ cotrupto: poſtes
eadeʒ intenderet᷑ in generato · Ergo ⁊c.
Reſpondeo
eadeʒ nccidentia in nñero re⸗
manere in genito: que pꝛiꝰ fuerũt in coꝛrupto. Clerũ tamen dicũt ꝙ ſunt duplicia accñtia ↄñtia mãm. Duedã
eniʒ ſunt q̃ cõſequũtur mům röne foꝛme generalis:vtpu ta rõne foꝛme coꝛpoꝛeitatis: vt quãtitas figura coloꝛes ⁊ hmõi· Alia ſunt accitia que ↄſequũtur foꝛmã ſpeciſicaʒ: ſicut riſibilitas ↄſequit᷑ foꝛmã ſpeciiicã hominis. Accſitia
igit vm eos que ↄſequũtur mãʒ ratione foꝛme genera⸗ lis:remanẽt eadeꝛ in genito que fuerũt in coꝛrupio:ᷓ nõ accñtia ↄſequẽtiã foꝛmã ſpeciſicaʒ: quia manẽte eadẽ can ſa:manet idẽ effectus. ů igit᷑ remaneat eadẽ foꝛma coꝛ poꝛeitatis in generato ⁊ coꝛrupto:ſequit᷑ ꝙ illa accidẽtia
que ↄſequũtur talẽ foꝛmaʒ generaleʒ remaneãt eadeʒ nn
mero. CEt huins etiam opinionis eſt marſilius pꝛimo
de generatione: ꝓpter rõnes ante in cõtrariuʒ adductas.
ſic ꝓcedit᷑. ide tur ꝙ remaneat
diſponentes ipſum ad ſuſceptionem noue ille. CContra. Mam in vnoquoqʒ oꝛdine ſuhm moꝛremonentur omnia illa que ſunt illius oꝛdinis vtpa LEc ʒz
maneat eade;
paſſio in generato ⁊ coꝛrupto. Dicit.n. In tranſinutatio
dicendũ ꝙ Albertiſte dicunt
ne idem in ſpecie.
In nõ habentibus vero
Metha.
CSed hec opimo pꝛeſupponit falſum. Pꝛeſupponit
enim ꝙ in eodem cõpoſito ſint ponende plures foꝛme
ſubſtãtiales quarũ vna remanet coeterna materie. Duod ſuperius impꝛobatũ eit · C Pꝛopoſitũ etiaʒ huius opi⸗
nionis nõ eſt validum. Mã dccidens numerat ꝑ ſunm ſubiectum. Sed genitum ⁊ coꝛruptum ſunt plura ſubie
cta. Ergo accidẽtia que ſunt in generato ⁊ coꝛrupto ſunt piurã numero Cp 20Si ſic: ſequeretur ꝙ in coꝛru/ ptione foꝛme ſubſtantialis nõ eſſet reſolutio rei vſq; ad
materiaʒ pꝛimaʒ. Ouod eſt etiam ſuperius impꝛobatũ.
CP 30 Fi ſic:ſequeretur ꝙ accidens migraret de ſub⸗ iecto in ſubiectum. Sed cõſequens eſt impoſſibile. Igi⸗ tur xc. Patet ſequela. Quia genituʒ ⁊ coruptum ſunt dinerſa ſubiecta numero ⁊ ſpecie diſtincta. ¶ Bed ad hanc rationeʒ reſpõdet Marſilius vbi ſupꝛa dicens:ꝙœ accidens tranſit de ſubiecto d enominationis in ſubiectũ denominationis. Mec hoc eit incõueniens. Sed de ſub/ iecto inheſionis nõ tranſit:cum hoc ſubiectnʒ ſit ſola ma teria. Et ſie manet eadeʒ qualitas in generato que fuit in coꝛrupto. Iec ile. CEõtra. Mam impoſſibile eſt foꝛ/ maʒ accidentalem eſſe ſubiectiue in materia: niſi mediã te foꝛma ſubſtantiali. Quia cõpoſitio ſecũda pꝛeſuppo⸗
nit cõpoſitioneim pꝛimaʒ. Ergo ſubiectus alicuius qua⸗ litatis nõ poteſt eiſe ſola matẽria:ſed cõpoſitum ex ma⸗
teria ⁊ foꝛma. Et ſic ſtat ꝙ accidens migrabit deſubie⸗ cto inheſionis ad ſublectuʒ. CCõfirmatur:quia ᷣm ip⸗
ſum manet idem coloꝛ in numero in vtroqʒ · Sed con, ſtat ꝙ coloꝛ nõ eſt in ſola materia tand; in ſubiecto:ſed in toto cõpoſito. Ergo reſpõſio nulla. CP ⁊. Ad pꝛin
cipale· Si ſic: ſequeretur ꝙ ſubiectus generationis eſtet
ens in actu. Jed cõſequens eſt cõtra phyloſophuʒ pꝛi
mo de generatione. Ergo ⁊c̃ · ¶ Sed ad hanc rationeʒ
nititur reſpõdere idem Warſilius dicensꝙ ſubiectuʒ generatioms nõ eſt ens actu per foꝛmã ſubſtantialem:
vt voluit phyloſophus: led tamen eſt ens actu:actu quã
lificatiuo ⁊ accidentali per diſpoſitiones in eo exiſtẽtes foꝛme. Nec
ſubmoto pꝛi
tet per phyloſophum ſecũdo huins. Sed eſſe ſubſtãtia
le eſt pꝛins qᷓ; eſſe aceidentale. Ergo remoto cſſe ſubſã tiali materie que eſt ſubiectũ generationis: nõ remanet
eſſe accidẽtale ⁊ qualificatiunʒ. Bed ergo tale ſubiectum
nöð ſit ens actu ſubſtantiali:nõ erit ens actu accidentali.
ECõfirmatur. Quia impoſſibile eſt qualitates dilponẽ
tes diſponere materiam ad introductionem nouè foꝛme
ſubſtantialis in virtute ꝓpꝛia: ſed in virtute foꝛme ſubſtã
tialis ſubiecti. Alias agerent vltra ꝓpꝛiam ſpecieʒ. poꝛ tet ergo ponere foꝛmã ſubſtantialeʒ in tali ſubiecto:ſi po nantur qualitates diſponentes ad introductionẽ noue foꝛ
me.· Et ſic ſi tale ſubiectum ſit ens actu qualificatiuo: erit
etiam ens acin ſubſtãtiali: quod eſt cõtra phyloſophumn
⁊ cõtra aduerfarium. CP ꝛ0. Deſtructis pꝛimis ſubſtã
tijs:impoſſibile eſt aliqnid accidentiuʒ remanere: vt pꝛo
bat phyloſophus in pꝛedicamẽtis. Loꝛrupto ergo homi ne:impoſſibile eſt ꝙ remaneat aliquod accidens quod
poſtea ſit in cadauere idem in numero · Relinquiurer go dicendum m Doctoꝛem Sanctumn ꝙ nð remanet idem accidens in numero ingenito ⁊ coꝛrupto:ſed be⸗
„ igitur dicendum g facilitas pamum tranſitus que pꝛouenit er ele mentis habentibus ſymbolum nõ attenditur penes boe ſed quia paucioꝛa accidentia per ſe cœꝛrũpuntur · Vnde
licet in habentibus ſymbolum due qualitates coꝛrun⸗
pantur ſicut in nõ habentibus: tamẽ vna ſola coꝛrumbi tur per ſe ⁊ alia ex cõſequenti ⁊ per modum ſequele ſymbolum:nbe coꝛrumbun tur per ſe. Et inde eſt ꝙ difficilioꝛ eſt in eis tranſitus:
qᷓ in habẽtibus ſymboium. CAd 2n · dicẽdun ꝙ eade cicatrix manet vᷣin ſpeciem: nõ autem eadem m nu
merum. C Mec etium illa cicatriy per ſe coꝛrumpilur — ant generatur
ſhin ſmn vüntn upni nnp
(hunh
= öſa nihnt Wi wht
Lec.0.
uinn min mtin in n ſu k0 uts jihn mun wir iiz ih tc
—
S— — —

ndmun
S
B
4 W
Eueſtio
ant generaturꝛſed per accidẽs. CNee etiã opʒ omne qð
coꝛrũpitur habere ↄtrariũ a quo coꝛrũpat᷑:ſed ſolũ hoc habet veritateʒ in hijs que ꝑ ſe ⁊ directe coꝛrumpũtur. CAd 3n.dicenduʒ negando minoꝛeʒ:imo cõtradictio nem implicat ideʒ accidens numero eſſe in dinerſis ſub iectis ſimul aut ſucceſſiue:cum ad pluralitateʒ ſubiecto rum ſequatur pluralitas numeralis accidentiuʒ:ut ſupꝛa dictum eſt. Ponere ergo vnum accidens in numero in diuerſis ſubiectis:eſt ponere ipſuʒ eſſe vnum nume ro ⁊ nõ vnum numero. Mnod implicat. CAd 4m.di cenduʒ ꝙ illa humiditas coꝛrũpitur per alterũ ex conſe quenti: vʒ ad coꝛruptionem ſui ſubiecti quod eſt totuʒ compoſituʒ.ſ.aqua:⁊ nõ ſolum mã ſola ſine foꝛma ſub ſtanuali. CAd alias tres rõnes pʒ ſolutio ex dietis.
CQueſtio.y. De pꝛincipio materiali per reſp ectũ ad tranſmutationeʒ generationis ⁊ coꝛruptionis.
Einde cõſiderandum reſtat de
pꝛincipio materiali ꝑ re⸗ d ſpectuz ad tranſmutationem generatio
nis ⁊ coꝛruptionis:poſtqᷓ; conſideratus
eſt de eodes pꝛincipio materiali ꝑ re
ſpectum ad cauſas rerum tam coꝛrupti
biles qᷓ; incoꝛruptibiles. Circa qnod querũtur dno.
¶Mꝛimo vtruʒ omnia tranſmutabilia que tranſmutã
tur adinnicem: habeant materiaʒ. C Secundo vtrũ ma teria generabilium ⁊ coꝛruptibiliuʒ ſit in potentia ad
foꝛmnas oppoſitas ⁊ contrarias.
CIbi in phyloſopho S— 4— ic pꝛoceditur. Mide
3— pAmum tur ꝙ nõ omnia que tranſmutantur adinuicem: habeant materiaʒ.
Mam contraria tranſmutantur adinniceʒ:cũ fiant e aiterutrið: ut patet pꝛimo phyſicoꝝ. Sed cõtra ria nõ habent materias ex qua cum ut ſic ſint accidẽtia vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. Jgitur nõ omnia adinniceʒ trãſ⸗ mutabilia habent materiaʒ. Cſ ꝛ0. Si omnia trãſmn⸗ tabilia adinuicem haberent materiaʒ: aut haberent ma⸗ teriam vnaʒ aut diuerſam.Mõ pꝛimuʒ:quia quoꝝ ma teria eſt vna:illa ſunt vnnʒ numero. Ped cõſtat ꝙ non omnia trãſmutabilia adinuices ſunt vnũ numero. Neqʒ etiam 2mn:quia ſic nõ eſſent adinniceʒ tranſmutabilia pa⸗ ri ratione ſicut nec coꝛpoꝛa celeſtia cum iſtis inferioꝛi⸗ bus. ¶ᷓ 3o. i ſic. Aut illa materia eſt vna rõne po⸗ tentialitãtis eius: aut ratione eſſentie:aut rõne eſſe eius. MWõ pꝛimuʒ:quia nõ eſt vna ratio potentialitatis om⸗ ninm tranſmutabilinʒ:cum quodlbet nõ ſit in potentia ad quodlibet:ut ſperma equi nõ eſt in potentia ad ge⸗ nerationeʒ leonis. Meqʒ etiam 2mnꝛquia diuerſoꝛum ge nerabiliuʒ ſunt diuerſe eſſentie ut equi ⁊ leonis. Meqʒ etiam zmꝛquia materia nõ habet eſſe niſi jub foꝛma. S cõſtat ꝙ nõ omnium tranſmutabilium adinnicẽ eſt vnz fonna. Ergo neqʒ ideʒ eſſe. Et ſic videtur ꝙ nõ pabeãt materiã vnam.¶ Sed incontrarium arguitur. uia ſi
tranſmutabilia adinuicem nõð haberent materiq ſequere tur ꝙ nõ poſſet ñeri tranſmutatio:cum quelibet tranſ mutatio requirat ſubieetum idem manens ſub vtre terminoꝛum tranſmutationis: ut ſupꝛa conceſſum eſt·
Ergo ⁊c.
4 dicendum ꝙꝙ eaque generan P Reſpondeo tur ⁊ utantur ſunt in
duplici differẽtia: vt innuit hic phyloſophus ⁊ Poc · S. Mam quidam ſunt que per ſe nõ generantur neqʒ trãl⸗ mutantur per ſeꝛſicut puncta ⁊ vniuerſaliter omnes foꝛ⸗ me ſiue ſint ſubſtantiaies ſine accidentales · Mõ enĩ albů
loquene ſed lignum album Cuins ratie eſt. q. per ſe loquendo ſit:ſed lignum albumCuiu tem quoꝛum materia cõmunis ⁊ pꝛima eſt vna · nde
ratio nõ ſequitur. ¶Ad tertium dicendum ꝑꝙ materis
Nnia omne qð jit per ſeꝛit ex aliquo · ſ.ex materia: ⁊ it aliquod.ſ.ad qð terminatur generatio qð eſt foꝛma.
Et ſimiliter omne qð ſit per ſeꝛeſt cõpoſitum ex mate ria ⁊ foꝛma.iyrnde ea que ſunt foꝛme tmñ̃: per ſe ferinõ poſſunt. WMnuedam vero ſunt: que per ſe generantur ⁊
b vtroq;
tranſmntantur adinuicem:ſicut cõpoſta. Illa igiur que quandoqʒ ſunt ⁊ quandoq; nõ ſunt ſine hoc ꝙ trãſmu
tentur per ſe:ita ſe habent ꝙ eoꝛum nõ eſt materia ex qua ſunt: ſed habent ſubiectum in quo ſunt pꝛo iateris vt dictum eſt ſupꝛa de accidentibus. Illa autem que ꝑ
ſe generantur ⁊ tranſmntantur:neceſſẽ eñt ponere in eis
materiam ex qua fiunt:cum materia ſit ſubiectum gene⸗
rationis ⁊ tranſmutationis manens eadeʒ ſub vtroqʒ ter minoꝛum tranſnmntationis. ¶ Sed ad ſciendum quali⸗ ter eoꝛuʒ que per ſe tranſmutantur adinuiceʒ ſit vna ma
teria:cõſiderandum eſt pꝛimo: ꝙ quidam venerabiles
ſophyſte logyce loquentes:direrunt iſtam eſſe cõceden dam omniuʒ habentiuʒ tranſmutationem adinuiceʒ: eſt eadem materia. Quia cum ibi materis ſequatur ſignuʒ vniuerſale diſtributiun; affirmatinum: ſupponit con⸗ fuſe. Bed ðm eos hec non eſt concedenda materia eſt vna omnium habentium tranſmutationem adinuicem. Muia cum ibi materia pꝛecedat ſignum vniuerſale:ſup ponit determinate ⁊ reddit locutionem veram pꝛo ali⸗ quo determinato ſuppoſio. Modo nulla eſt determi⸗ nata materia omnium generabilium ac̃. ¶ Bed hec re ſolutio nullius eſt valoꝛis:cum nõ enacuet difficuitatẽ. Siue enim pꝛeponatur ſignum vninerſale ſiue nõ ma⸗ net dubitatio: vtrum eoꝛum que tranſmutantur adinui cem ſit vna materia. ¶ Mꝛo cnius manifeſtatione me thaphyſice loquendo conſiderandum eit ſecundo vt etiã
e eue Re le a
ſepius ſupꝛadictum eſt: ꝙ materia poteſt dupliciter cõ M„/—0
ſiderari. Vno modo pꝛout ab omni foꝛma denuda tur ⁊ ab omni diſpoſitione ad foꝛmam. Et ſic dict᷑ ma teria pꝛima. Alio modo cõſideratur materia vt eſt diſpo ſita ⁊ pꝛoxima ad ſuſceptionem foꝛme cõtracta per actio nem agentis naturalis · Et iſto modo diciur materiaꝛ. Nue quidem nõ differt a pꝛima vm eſſentiaʒ ſed an⸗ be dicunt eandem eſſentiam: acceptam tamen ſub di⸗ nerſis eſſe. Quibus ſuppoſitis:dicendum ꝙ omniũ ha bentium tranſmutationem adinuiceʒ materia pꝛima eſt vna⁊ nõ materia ſecunda. Cuins pꝛima pars ſic patet. Mam in quolibet genere cauſarum eſt deuenire ad vnõ pꝛimaʒ: vt patet ſecũdo hnius. ¶ Item tranſmutabilia adinnicem tranſmutantur. Mel ergo hoc eſt ratione fo: me:vel ratione materie.Mqᷓ ratione foꝛme: quia illa nõ manet. Ergo ratione materie. Et ſic materia eſt ea dem. C Secũda pars ſic patet. Nam diuerſi actus:re quirunt diuerſam materiaʒ diſpoſitam. Alias indifferẽ
ter quelibet foꝛma in qualibet materia poſſet introduci. Ergo diuerſoꝛum aciunʒ: diuerſa eſt materia diſpoſita
què dicitur materia ſecũda vt ex dictis patet. N Matet ergo ex pꝛedictis ꝙ omnia illa que per ſe tranſmutãtur pabent materiaʒ.⁊ cõueniuni in vna materia pꝛima que
dicitur vna per indifferentiam ⁊ carentiam diſtinguen tis. WMateria enim vna nõ dieitur diuerſa ab alia niſiꝑ
foꝛmaʒ vᷣm ſe ergo indiuiſa eit:⁊ per conſequens vna· Dnia vnumquodqʒ dicitur vnum:eo modo quo eſt in
5—. igitur dicendum ꝙ cõtraria Ad Ppamum S ſe non tranf ad
diniſum: vt patet.o. huius cap de vno. Lec·s
innicem. Vnde nõ opotꝛtet ꝙ habeant materiam ex quas ſed in qua Merumtamen vt dicit hic phvioſophns ⁊
Doc. San. cum dicitur ꝙ cõtraris fiunt ey ſe inucem: diuerſimode intelligenduʒ eſt in ſimplicibus ⁊ incom oſitis. Zliter enim it albus homo ex nigro bomimne:⁊ gliter nigrum ex albo. Pnia albus homo ſignificat alt quid cõpoſitum: ideo per ſe poteſt feri er nigro homi ne. Sed album ſignificat fonmnaʒ m̃. Ande nõ nit niſi
per accidens er nigro. ec Doc. S. in lectione. ¶ Ad
ſecũdum dicendum ꝙ illa dicuntur eadem numero: uoꝛum materia aſſignata ⁊ diſpoſita eſt vna. Mõ an
pꝛima poteſt dici vnã:ratione potentialitatis. CEt licet
Fm potentiam pꝛopinquam non quodlibet eſt in potẽ tia ad quodlibetitj bene eſt ᷣm potẽtiam cõem:⁊ hot
Lec.2.

Octaut
ci vna vᷣm eſſentiam: hoc eſt ſᷣm ſuam potentiam in ſe conſideratam per indifferentiam ⁊ carentiam diſtingnẽ tis: t ſupꝛadictum eſt. Moteſt etiam dici vna quan ⸗ tum ad eſſe:non quidem quantum ad eſſe quod habet ſub foꝛmis: ſed quantum ad eſſe quod habet in po/⸗ tentia.. ¶pi in phyloſopho a doctoꝛe Sancto. Mabet auteʒ dubitationem. 3 ic pꝛoceditur. I B ſecundum krnn rabilium ⁊ coꝛruptibilium non ſit in potentia Tad oppoſitas ⁊ contrarias foꝛmas. Naʒ ſi ma teria eſſet in potentia ad foꝛmas contrarias:tunc non ma⸗ gis apta nata eſſe ſuſcipere vnam qᷓ; aliam. Sed cõſequẽſ eſt cõtra experientiam. gitur ⁊c. ¶Pp ·⁊0. Bi materia eſſet in potentia ad vtrumqʒ contrarioꝛum: aut ergo eo⸗ dem oꝛdine aut per pꝛius eſſet in potentia ad vnum qᷓ; ad reliquum. Mon pꝛimum quia alias vt dictum eſt indiffe renter in eam introduceretur vtraqʒ foꝛma. Neqʒ etiam ſecundum:quia non videtur ratio quare magis ⁊ pꝛꝰ eẽt in potentis ad unamq; ad reliquam. Cꝙᷓʒ. Si mate⸗ ria eſſet in potentia ſimnl ad duas foꝛmas contrarias:ſeq̃
locuendo in tranſmutationibus per ſe. Moteſt etiaʒ di
retur ꝙ materia poſſet ſtare ſub duabus f
mis cõtrarijs
ſimul. Bed conſequens eſt impoſſibile.
Igitur ⁊c᷑.
Pa⸗
tet conſequentia. quia materia eo modo quo eſt in poten/ tia:poteſt reduci in actum. Gi ergo eſt in potentia ſimul ad duas foꝛmas contrarias. Fequitur ꝙ poſit habere ſi mnl duas foꝛmas centrarias. ¶ p 4oSi ſic ꝙ a pꝛiua⸗ tione qualibet poſſet fieri regreſſus in habitu m. Sed con lequens eſt contra phyloſophum in pꝛeſenti paſſu. Ma⸗ tet conſequentia. quia vnumcontrarioꝛum habet ratio/
nem pꝛiuationis reſp
ectu alterius. Si ergo materia ſit in
potentis ad ambo cont
raria ſicut dum ſtat ſnb vno poteſt
Nare ſub alioꝛita ⁊ econuerſo:⁊ ſic ſemper ſit rogreſſus. Sed contra videtur eſſe phus in textu dicens. jdabet autem dubitationeʒ quomodo ad ↄtraria materia vninſ⸗ cuiuſqʒ ſe habet vt ſi coꝛpus potentia ſanum contrarium vero infirmitas ſanitati:tunc ambo potentia aqua poten tia vinum ⁊ acetum. Aut huius quidem ſecundum ha⸗ bitum ⁊ ſecundum ſpeciem materia.Illins vero ſecun⸗ dumn pꝛinationem ⁊ coꝛruptionem ⁊ pꝛeter naturam. Reſpondeo dicenduʒ ꝙ materia tranſmn⸗ tabilium adinnicem:eſt in po⸗ tentia ad contraria:non quidem ſemper equaliter ⁊ eodẽ ordine.ſed per pꝛius ad vnnʒ qᷓ; ad reliquum. uod ſic pꝛobat phyloſophus. Nam quando vnum eſt in poten ⸗ tia ad duo quoꝛum vnum eſt vt habitus ⁊ alteruʒ vt pꝛi uatio ⁊ ad vnum ordinatur mediante alio:tunc illud nõ eodem oꝛdine ⁊ equaliter eſt in potentia ad vtrumqʒ.ſʒ materia eſt huiuſmodi reſpectu duarum foꝛmaruʒ cõtra riarum: vt patet de forma vini ⁊ aceti. Nam foꝛm̃a vi⸗ ni eſt vt habitus quidaʒ ⁊ ſpecies Foꝛma autem aceti eſt ut pꝛinatio ⁊ coꝛruptio vini. Igitur᷑ materia per pꝛius ſe habet in potentia ad vinuʒ ſicut ad habitum: ⁊ per poſtè⸗ rius ad acetum ſicut ad prinationẽ vini:⁊ ita materia nõ
blioꝛi declaratione pᷣcedentium:mouet hic phᷣus vnam Aliam dubitationẽ que talis eſt. Cuʒ eniʒ illnd ex quo ſit aliquid ſit materia: vt dictuʒ eſt:ſicut er elementis fiunt mixta ⁊ ſun materie eoꝛuʒ: quare etiã vinuʒ non dicitur
conparat ad aceteniſi mediante vino · ·ed pꝛoam
hnins. S
materia aceti:cuʒ
er vino fiat acetum.Et vitum nõ dicit᷑
materia moꝛtni ꝙ aligd dicit᷑ j
¶CAd qð reſpondendum eſt m phm:
ri er alio dupliciter. Mn
ſitio er dicit hab
e oꝰ vt ly hec p̃po
itudinẽ cauſe. Pt ſic ex materia dieit ali⸗
quid fieri ⁊ nõ ex vino acetuʒ
Ilioꝰ vt dicit oꝛdinẽ ſicut
cnʒ ex mane fit meridies.i.
poſt mane. Et iſtoex vino ſit
moꝛtuũ: ⁊ ex vino acetuʒ: qꝛ acetuʒ eſt coꝛruptio vinitet moꝛtuũ viui. Vnde vinum nõ eſt materia aceti. gt inde eſt ꝙ ab aceto nõ fit tranſis ad vinuʒ:neqʒ a moꝛtto ad viuuzʒ niſi per reſolutionẽ vſqʒ ad materiaʒ pꝛimã: vt di cit phus in textn. ¶ ꝛo cuius declaratione ↄderandũ
Metha.
eſt· vt dicit Doc. S.in lectione.gꝑ quecunqʒ ſic ranjm tantur adinuiceʒ:ſicut cuʒ ex vinõſt acetuʒ:⁊ ex animali moꝛtuuʒ nõ fit cõuerſio tranſmutationis: niſi redeatur ad pꝛimaʒ materiaʒ. Sicut ſi ex moꝛtuo debest fieri animal vinũ opoꝛtet ꝙ ðmo redeat᷑ ad mãm pꝛimã:inquantum coꝛpus moꝛtuũ reſoluitur in elementa. Et ex elemenns iterum oꝛdine debito venitur ad cõſtitutioneʒ animalis. Et ſimiliter de aceto ad vinuʒ. Luiꝰ ratio eſt. nia que/ cunqʒ materia ſe habet ad dinerſa vᷣm oꝛdinem: non põt ex poſterioꝛi redire ad id quod pᷣcedit m oꝛdinem:ſicyt in generatiõe animalis ex cibo ſit ſanguis:et ex ſanguine ſemen et menſtrunʒ:ex quibus generatur animal. on poteſt autem mutari oꝛdo.ſ.vt ex ſemine fiat ſanguis aut ex ſanguine cibus:niſi per reſolutionem in pꝛimã mãm: ex eo ꝙ cniuſlibet rei eſt determinatus modus genera tionis. Et ſimiliter qꝛ materia vini nõ comparatur ad ace tum niſi per vinnʒ:inquãtũ.ſ.acetuʒ eſt coꝛruptiuũ vini. Et ſimiliter eſt de moꝛtuo ⁊ vino vidente ⁊ ceco ⁊ cete⸗ ris ſimilibus. Et ideo a talibus priuationibus non ſit re⸗ ditus ad habitus:niſi per reſolutioneʒ in primã materiã. Si autem ſit aliqua prinatio: ad quaʒ materia imediate Oꝛdinatur: que.ſ.nihil aliud ſigmficet miſi negationeʒ ſoꝛ⸗ me in materia ſine oꝛdine ad foꝛmã:tũc a taji pꝛiuatione poteſt fieri reditus ad habituʒ. ſicut a tenebꝛis ad lucem que nihil aliud ſunt niſi abſentia lucis in dyaphano. Nec omnia Poc. P in lectione foꝛmaliter. CæEx quibus pʒ ꝙ dupley eſt prinatio. nedam eſt que prinat foꝛmam et oꝛdinem pᷣncipioꝝ ad foꝛmam.Et a taii pᷣuatione non fit regreſſus in habituʒ. Alia eſt que prinat forma abſqʒ aliquo oꝛdine. Et a tali priuatione bene põt fieri regreſ ſus: vt dictuʒ eſt. S Acd imum igitur dicendum ꝙ materia P eſt duplex. Quedam eſt pꝛi⸗ ma:ut dictum eſt. Et talis materia indifferenter eit in potentia ad omnes foꝛmas ⁊ non magis ad vnamqᷓ; ad aliam. Alia eſt materia ſecũda ſine diſpoſita. Et ila eſt in potentia ad fœꝛmas cõtrarias oꝛdine tamen quodam: nt dictum eſt. Ande ratio nõ ſequitur. ¶CEt per hoc patet ſolutio ad ꝛm̃.⁊ ʒm. C Sequitur vltima pars huius octaui.
COnoſtio 10ꝛ. Qnaliter ex materia ⁊ foꝛma poſit je⸗
5 ultim g pere huius octa. b vui m pꝛemiſſaco iderandum reſtat qualiter ex materia 3 ⁊ foꝛma poſſit fieri vnum. ¶Circa qð queruntur duo. Mamo vtrum ex — materia ⁊ foꝛma conſtitnatur ꝑ ſe vn. CSecundo vtrum materia per quãcnnqʒ potentiam poſſit eſſe ſine foꝛma quacũqʒ ſubſtantiali. CIbi in ⁊octoꝛe Fancto · De dubi⸗ tatione autem ⁊ eſt Lec.r. N ſm ſic pꝛoceditur. Nidet ꝑ Pmð ex materia ⁊ forma non poſſit fieri vnum per ſe. Mam ex duobus Reriſtentibus in actu:non ſit vnum per ſe7 TLec.z. ed materia ⁊ foꝛms ſunt duo entia in actu itur ex eis non poteſt fieri vnum per ſe. yꝛobatio medie. Mam foꝛma de ſe eſt ens actu cum ſit actus qui dam:ut patet 7. huius. Similiter materis eſt ens actu entitatino. Alias materia nullo modo poſſit creari in⸗
umis qnod eſt ctrs theologos. Igitur ac. C a que maxime diſtant:nõ ſunt apta nata facere vnů ·
Sed materia ⁊ foꝛma marime diſtãt ex oppoſito tanq;
8.K inime facere potentia ⁊ actus. Ergo ſunt minime apta nata facere vnum. Ee ſic idem quod pꝛins. ¶P 3ꝰ.Ex ſubiecto
⁊ accidente non poteſt f̃eri vnumn per ſe.Ergo neqʒ ex mauteris ⁊ foꝛma. Matet ↄſequẽtia. Quia ſicnt m eſti potẽtia ſuſceptiua ad foꝛmã accidẽtaleʒ ut ex dietis pʒꝛi materia eſt in potentia ad foꝛmã.—

Mueſtio Secima
¶ ed contra eſt ppyloſoppus in texu ibi. de dubits ſtantie ſeparate ſalteʒ quedaʒ earuʒ t cauſam ſub
tra eſt p u. ntie ſe uʒ habeant cauſam ſüb⸗ none autem dicta circa diffintiones ⁊ numeros que cau ſtituentẽ ſine motu ſubſtantiaruʒ eruʒ:nõ tamẽ habent ſa Lel vnum omnium——— ſicut in generabilibus que ꝑp motuʒ ſ nz hteria? foꝛ ſunt. Ped ſtatim vnumqnod ʒ eſt ens ⁊ aiiquid vnun
8 E Pondeo ma fit vnum per ſe. Mam ex vt dictum eſt.
po⸗ppꝛia ⁊ actn ⁊ ex determinabili ⁊ determinatiõe fit nm igitur dicendus erd vnũ ꝑ ſe. Ged mã eſt ꝓpꝛia po⁊ ꝓpꝛiũ determinabile Ad pꝛim um eneennereere foꝛme:ipla vero foꝛma eſt ꝓpꝛins actus 1ptopila deter actu ſuntnõ ſit vnuz tertium per ſe. Bed ex duobus exi minatio marerie. Nit᷑ ex eis fit vnuʒ per ſe. Ex quo ifer ſtẽtibus in actu quoꝛũ vnuʒ tamẽ ſe hʒ in potẽtia ad reii⸗ InPerpanhus diffinentibns ft vnum perſe. Quia qunstpot jer vnt per ſe:ſicut ex genere ⁊ differentia ſit vnharsſe habet vt potentia. ·genus: alja vero vrzetns ynuʒ per ſe· r ertatnen minoꝛ eſt falſa: vʒ ꝙ mãẽ ens oſia vſupa declaratuʒ eſt. C Bed duium eſt:quid actu au foꝛmali aut entimtiuo. Veqʒ matẽria fuit vnq; eltilluc quoder eis facualiquod vnnʒ. Elel eniʒ er ma creatain cnn⸗ ꝑ carentiã cuinſſibet foꝛme: vt jfra pate teria ⁊ foꝛma ft vnů per ſe ſeipſis: vel per aliquid alind. bit ui articulo ſequẽti. CAd ꝛmn. dicenduʒ g iilaq̃ mari Mõ ſeipſis: quia vnũquodqʒ ſicut ſe habet ad eſſe actu: me diſtant quoꝛii vtrüqʒ eſt ens actu: non funt apta nata ita ſe habet ad eſſe vnuʒ. Sed potẽtia ſeipfa non jit actu. ſieri vnuz. Bed illa que plurimnʒ diſtant quoꝛnʒ vnnm Ergo ſeipſa nõ ſit aliquod vnum. Si autem per aliquid eſt determinatio ꝓpꝛia alterins ⁊ quoꝛũ vnnm ent vt po aind- queritur per quid. Cicenduʒ iᷣm phyloſophũ tentia ⁊ alterũ vt actus: ex eis bene poteſt ſieri vnus ꝑſe ⁊ doc· S. in pꝛeſenti lectione:ꝙ Mlatonici poſuerũt par ſicut eſt in ꝓpoſito. ¶ Id ʒm̃. dicenduʒ negando ↄſequẽ ticipationẽ qua inferioꝛa participãt ſuperioꝛa: eſſe cauſaʒ tiam:quia materia de fe nõ pabet aliquod eſſe:niſi ꝑ foꝛ ilius vnitatis. C Alij vero dicebãt vnioneʒ foꝛmne cum maʒ ſubſtanttalem. Ideo de ſe eñ in pura potẽtia. Jed materia eſſe cauſam vnitatis ſicut 1 vcofron poſuit ſcien ſubiectũ eſt ens actu nõ ſimpliciter:ſed per foꝛmã accidẽ tiam eſie medinʒ per quod coniungitur anima coꝛpoꝛi. talem.inde nõ eſt ſimile ſicut ſatis ſupꝛa declaratuʒ en Sic ergo iſti pojuerunt quoddã mediuʒ inter materiam in pꝛima parte huins ſumme. 5
⁊ foꝛmaʒ eſſe cauſaʒ vnitatis. ¶ed hoc repꝛobat phy Cbi ſupꝛa impertinenter. loſophus. Mãſi eſſet veruʒ ꝙ eſſetaliquod mediũ illuc ſecun dum ſic ꝓcedit᷑.ide eſſet cauſa vnionis. Sed hoc eſt manileſte falſum: qnia 111 1M turg mã poſſit
Oboteret ponere trigonũ eſſe mediuʒ quoddaʒ compo⸗ eſſe per creationeʒ abſqʒ omni foꝛma ſubſtan ali. Nã illnd quod nõ implicat cõtradictio
nens trigonũ: ⁊ eſſe albuʒ quoddaʒ medinʒ eomponẽs slbedinem ſuperficiei: quod eſt manifeſte falſum. t hec nem:poteſt fieria deo:cum deus ſit oĩpoꝛens: vt deduciʒ falſitas pꝛonenit ex falſa imaginatiõe. Onia pꝛedicti phy poc. B in de potentia.q.pꝛima ar. z. Bed materiaʒ eẽ loſophi inquirebant cauſan vnionis foꝛme cum mate⸗ ſine omni foꝛma ſubſtãtiali non implicat cõtradictioneʒ. ria:ſicut cauſaʒ vnionis eoꝛuʒ que ſunt dinerſa m aciũ Mam pꝛedicatum non repugnat ſubiecto vt videtur. Er Sed hoc n opoꝛtet: quia iam dictũ eñ P materia eſt in go a deo poteſt fieri ꝙ materia ſit abſqʒ omni foꝛma.
potentia ⁊ foꝛma eſt in actu.nde falſum pꝛeſuppoſue⸗ TPꝛe.Nlud quod eſt pꝛius tempoꝛe:poteſt ſieri ſine runt. ¶ Dicendũ eſt ergo aliter ᷣm phvloſophuz ꝙ in lio in illa pꝛioꝛitate tẽpoꝛis. Sed materia pꝛecedit foꝛ⸗ naturalibus cõpoſitis ex materia ⁊ foꝛma:cauſa vnitatis maʒ tempoꝛe. Patet:quia pꝛecedit foꝛmam generatio effectina eſt agens quod facit id quod eſt in potentia eſe ne:ergo tenpoꝛe:quis ᷣm Pocto. Sanctuʒ ſupꝛa in. actu. Et ſimiliter eſt in mathemati cis:quia vtrobiqʒ alte pnius quecũqʒ pꝛecedunt generatione: pꝛecedunt tẽpo
v4z ra pars ſubſtãtie eſt materia:⁊ altera vt foꝛma:kʒ in ina/ re. CP zꝰ. Anicquid deus poteſt cum rauſa ſecunda: W. thematicis nõ ſit agens ſicut in naturalibus. Sed in ſub⸗ poteſt hoc facere ſine cauſa ſecunda: vt pꝛobatur de ſacra
ſtantijs ſeparatis nõ habentibus materis neq; ſenſibile; mento altaris in. 40ſententiarum. Sed dens poteſt face umbn nec; inelligibileʒ: ſtatim vnumquodq; eoꝛuʒ eit vnu; re materian eiẽ cum forma. ꝙrgo poteſt eam facere eẽ
ſeipſo:quia nõ eſt in eis ponere aquid quocũqʒ oꝛdine ſine forma:ſicut deus poteſt facere accidens mediame pꝛins quod expectat vnitateʒ a foꝛma. Quod quideʒ de/ ſubiecto. Ergo poteſt facere accidẽs ſine ſubiecto. ¶ H
mmt clarat phyloſophus per exẽplum ſicut adducit hic doc. 4 uicquid intellectus humanus poteſt intelligere 0 ujn vi San. Mam cũ decem pꝛedicamenta nõ hoc modo ſe ha deus poteſt facere ⁊ aliquid amplins. Sed intellectus n qn beant ex additone ad ens ſicut ecies ſe habent ex addi humanns poteſt intelligere materiam ſine foꝛma:quia nmnll tione differentiarũ ad genns:ſed ad ens inqnantum eng: poteſt intelligere prius ſine poſteriori. Ergo ⁊̃̃. CP w hoc ipſuʒ quod eſt ens nõ expectat aliquod additum:ad Fo. Fecũdum articnjum pariſien e quecunqʒ ſunt reali nm hoc ꝙ fiat inbſtantia vel quantũ vel quale. Bed imedia⸗ ter diſtincta deus poteſt ea ſeparare ⁊ ſ eparatim preſer m w te ⁊ a pꝛincipio eſt ſubſtãtia vel quantitas vel qualitas. nare. Bed materia ⁊ forma realier diſtingunntur vt ſu — Et hec eit cauſa qjre in diffinitionibꝰ reruʒ nõ ponit᷑ ens pra conceſſum eſt. Jsitur c̃. CP 60. Materia pꝛima w Nn Aut vnnz vt genus: quia opoꝛteret ꝙ vnuʒ ⁊ ens ſe habe ᷓm theologos fuit creata iformis: vt patet per Auguſti rent vt materia ad differẽtias per euaruʒ additioneʒ ens num ⸗ alios Doctores. Ergo materia poteſt eſſe ſine nhu ſeret ant ſubſtãtia aut quantitas. Sim iliter eſt in ſubſtã forma per vtutezʒ creantis. CPp Dens poteſt face
m tijs ſeparatis. Mom ſeparatuʒ a materia qnod eſt ſuum re materiaʒ ſine eo quod non eſt eins cauſa. Bed forms nn⸗ quod qnid erat eſſe ſtatim eſt vnnʒ:ſicut ſtalim en ens. nõ eſt cauſa formalis materie ſed compoſit. Ergo dens t. m Mõð enim eſt in eo materia expectans foꝛmam a qua ha poteſt facere materiam ſine forma.¶¶ P 3. Fllnd qð —„ bet vnitateʒ ⁊ eſſe. ꝑt ideo in talibus nõ eſt aliqua cauſa creatur immediate a deo non dependet ineſſe ab alio qᷓ; . we mouens ad hoc ꝙ ſint: vel ad hoc ꝙ ſint vnuz. Mec ille a deo quia creatio ſoli deo attribuitur ⁊ non olicui crea npek 6. foꝛmaliter. NSed dicebat diſcipulns. Bicut entia natu ture · Sed materia eſt creata imediate a deo:vt patet in min ralis dependent effectiue ab aliquo agente:ita ⁊ ſubſtan/ operibus dierumn m theologos. Ergo ſolum depẽdet ma k 1d 8— ßG ſe ſeclnſo ano nMn i tie ſeparate. Ergo ſicut agens in naturalibus eſt cauſa vni ineſſe a deo ⁊ non ahelio. t ſic poreſt eſſe ſeelnſo quo po u taris effectiua ecꝛñ que fiunt ex materia ⁊ foꝛma: ita ⁊ in cunqʒ alioa deo. CP. lud quod precedit aliud or wil, ſubſtantijs ſeparatis. CDicendũ ꝙ er materia ⁊ forma dine nature illud poteſt feri a deo ſine alio. Bʒ materis unm eſſentialiter ⁊ intrinſece fit vnuz ſeipſis:tamẽ effectine fit precedit formaʒ ordine natnre: vt pʒ ber Anguſtinũ1ʒ · ncw uʒ ex eis ab agente nõ quidem imediate:ſed opoꝛtet confeſionum vbi dicit materiam eſſe de nihilo factam ꝙ pꝛins materia diſponat᷑ ad foꝛmas in tempoꝛe. Inſub ſed ſpeciem.i.formam mundi eſſe factã ex vi formatina. 5 i ſtantijs vero ſeparatis fit vnuʒ ab agente effectiue nõ in Et ſic ordine nature m3 pᷣcedit formã. CH 10 d wn tẽpoꝛe: ſed ĩimediate:qnia nõ prꝛocedunt de potẽtia paſſi depẽder accidens u ſba ineſſe q; materia vt videtur a for . ua od actuʒ: ſed de potentia actiua creãtis. icet ergo ſub ma cum accidentis eſſe ſit ineſe ⁊ diffinitio accidentis

Lec.g.*
Octaui
dirur per eſſe in ſublegeo vt pʒ in antepꝛedicamẽtis.;⸗ accidẽs põt eſe ſine ſubiecto ꝑ virtutẽ diuinã:ergo ⁊ in ſine foꝛma. C uꝰ. eus eſt cipotens. Sed oipotẽtis
eit omnia poſſe facere. D eus ergo põt oia facere · Et per
ↄſequẽs põt facere materiã ſine fœꝛma. N Sed incõtra
.
riuʒ arguit᷑· Nã omne qð põt habere eſe:⁊ nõ poteſt eẽ
ſutis eſſeꝛopoꝛtei ꝙ vel ſit per ſe ſubſiſtens vel cõpoſitus ex materia ⁊ foꝛnia. Sed mã ſi habet eſſe nõ põt eð ſuns eſe:quia hoc ꝓpꝛiũ dei eſt. Ergo ſi mã habet eſſe:opoꝛ ter ꝙ vel ſit ꝑ ſe ſubſiſtẽs: quod eſt abſurdũ:vel ꝙ ſit cõ⸗ poſitũ. Gʒ nõ ex eſſe ⁊ eſſentia:cũ eſſentia ſit foꝛmna. Er⸗ go ex materia ⁊ foꝛma. Et ſic mã erit id qð eſt:⁊ erit to⸗
tum cõpoſitum:quod eſt cõtra phm 7o. huius. Reſt on deo dicenduʒ ꝙ Scotiſte dicnnt: N P materiã poſſe eſſe actu x virtn teʒ creãtis ſine foꝛma. Et dicũt ꝙ dupliciter põt intelligi materii eſſe actu:vz vel actu entitatiuo vel actu foꝛmali ⁊ ſpeciſico. Materia autẽ vm eos nõ poteſt eẽ actu actu foꝛnali ⁊ ſpeciſico ſine foꝛma: bene ti põt eſſe ens aciu: actu entitatino ſine foꝛma quacunq; · CPed hec opinio mente capi võ põt:lʒ ab aliquibus voce expꝛimat᷑. Naʒ ſi materia poſſet eſſe actu ſine foꝛma:quocũqʒ modo per creationẽ: ant illa materia per ſe crearet᷑: aut per alteram ſiue ꝑ accidens. Mõ pꝛimũ: qui ſic ſequeretur ꝙ creatio per le terminareiur ad alteram partẽ totius compoſiti: ⁊ nð ad totum compoſitum:quod eſt inconneniens: uia id quod per ſe creatur: eſt id quod eſt. Auod cõnenit to⸗ ti compoſito ᷣm phyloſophuʒ 7 huius: vel ſubſtantie per ſe ſubſiſtenti. Si vero dicatur g eſt creata ad creatio nem alterius:tunc opoꝛtet ꝙ ſit creata ad creationem to⸗ tius compoſiti. Et ſic nõ erit fine foꝛma. CP?. Si ma teria eſſet ens actu abſqʒ foꝛma fecluſa quacunqʒ opera- tione intellectus creati: vel eſſet ens ſub aliqus ſpecie: vel non· Si dicatur ⁊m; ſequitur ꝙ aliquid erit in gene⸗ re quod non erit in aliquo indiniduo alicuius ſpeciei:⁊ ſc opoꝛtebit Mlatoniʒare. Si vero detur pꝛimuʒ:ſequi tur ꝙ habebit foꝛmam ſpecificam:quia omne cohtentu ſub aliqua ſpecie participat eſſentiam ⁊ foꝛmam ſpeciei. Et ſic erit ens actu: actu foꝛmali ⁊ ſpecifico ſine foꝛma: quod implicat etiam ᷣm aduerſarios. C ʒo. hilibet actus eſſentialiter eſt foꝛma:vt pʒ per phyloſophũ v.x Johuins. Fi ergo materia eſt ens actu ſine foꝛmaꝛ erit ens actn ſine actn: quod implicat. Ergo hoc nõ poteſt fie ria deocum nõ habeat rationem poſſibilis ⁊ factibilis. CPD 40. Mnlla res poteſt eſſe in reruʒ natura quacũqʒ virtute ſinẽ actu: vt arguit eruens quo aliquid ſimpli⸗ citer eſt ens actn:quia nhil eſt actu:ſine actu: ſicut nilhil eſt albuʒ ſine albedine. ed materia nõ poteſt eſſe illud quo aliquid ſunpliciter eit ens actu: quia oppoſitũ actus cõuenit materie ſm eſſentiaʒ: vʒ eſſe in potẽtia. Igit᷑ ma teria nõ poteſt eſſe quacũqʒ virtute ſine foꝛma.P foꝛma materialis non poteſt fieri ſine materia: vt aliqui eriaʒ aduerſarioꝛuʒ cõcedunt. Ergo etiã materia nõ põt fieri ſine foꝛma quia plus depẽdet ineſſe mã a foꝛma qᷓ; ecõnerſo. Cᷓ 6õ. Impoſſibile eit eẽ aliquod ens actu: abſqʒ omni opatione: vt etiã ipſi aduerſarij cõiter conce⸗ dunt. Ged inq ſine fonmna nõ poſſet hr̃e aliquã opationẽ: cum foꝛma ſit pꝛinmn opationis. Igit᷑ ideʒ vt ſupꝛa. CP 7. Bieut ſe habet quãtitas ad figuras: ita ſe habet mate⸗ ria ad foꝛmas. Sed quãtitas nõ põt eſſe ꝑquãcunqʒ vir⸗ tuteʒ abſqʒ omni figura· Alias eſſet illimitata actu ⁊ inſi⸗ nita · Ergo ⁊ mã non põt eſſe ꝑ quãcunqʒ vᷣtutem abſaʒ omni fofa· ð ðo. Si mã haberet eſſe ſine ꝙĩ foꝛma:vl illnd eſſe: eſſet eẽ ſbale vel accitale. Mõ.n.põt dici ꝙ ab ſtrahat ab vtroqʒ ſeckuſa quacunqʒ opatione intellectus. Alias iter ſubſtantiã a accidẽs eſſet medinʒ Nnod eſt 5 phm in huius. õ põt dici ꝙ ſit eſſe accidẽtãle: quia etiã ſᷣm eos eſſe aceidẽtale pꝛeſupponit eſſe ſbale i eodẽ · Si vero detur ꝙ ſit eſſe ſale:ſequit᷑ ꝙ habebit foꝛmaʒ ſubſtantialẽ: quia ſicut nihil denoiatur habere eſſe acci⸗ dentale niſ ꝑ foꝛmã accidentalẽ vtputa eſſe nigruʒ ſine ni gredine:ita nihil põt habere eſſe ſubſtãtiale niñ ꝑ foꝛmã
Metha.
ſubſtãtialẽ: vtputa eſſe animatũ ſine aia:⁊ eſſe coꝛpoꝛeuʒ
ſine coꝛpoꝛe. Igit᷑ impoſſibile eſt mãʒ eſſe ine quacũq; foꝛma. Duod cõcedimns: vt etiõ ſuperiꝰ tactũ fuit in. huins.q.3.ar.ʒ. Et in hoc octauo.q. pꝛims. ar. 20. 4.g. 3*. ar. 4 · ad longum. T d Amum igit᷑ dicendũ negando mino⸗
P reʒ. Implicat.n.ↄtradictionẽ
materiã eſſe actu ſine foꝛmaꝛquia iplicat materiã eẽ actu
ſine actu. Sʒ quiliber actus eſſentialiter eſt foꝛnavt pʒ Fo.a 7ohnius · Ergo implicat materiaʒ eſſe ſine foꝛma vt dednctumn eit. C Ad ꝛm. dicendũ galiquid dicit eſe pꝛins tẽpoꝛe alio du pliciter. Ino duratione. Ilioꝰ ge⸗ neratione. Verũ eit ꝙ illud qð eſt pꝛius altero tempoe duratione ſic ꝙ eſt in vno tpe altero non exiſtente: deus
põt illud ꝓducere ſine alio. Mõ autẽ illud qð eſt pꝛiꝰtẽ⸗
poꝛe ⁊ generatione:?ᷣm ꝙ ᷣm generationis pꝛecedit ter minũ generationis. Et iñoo nõ opʒ ꝙ deus poſſit ꝓduce re illud qð eſt pꝛius: pꝛeſertim dũmodo illud pꝛius de⸗ pẽdet ĩeſſe actuali a poſterioꝛi in illo oꝛdine: vt ſupꝛs in 7ohuiꝰ..⁊. ar. I.c.fi. dictũ ẽ. NAd ʒm. dicendũ ꝙ qcqd deus põt ců cauſa ⁊.põt ſine cauſa ⁊ dũmodo effecius nð depẽdeat a cã ⁊0.ineſſe foꝛmali ⁊ actuali. Mã autem dependet a foꝛma ineſſe actuali ⁊ etiã entitatiuo. Accis vero nõ dependet foꝛmaliter a ſubiecto. Unde dens po teſt facere accidens ſine ſubiecto nõ tamen inateriaʒ ſine foꝛma. Sicut.n.nõ poteit facere aliquid eſſe ſine hoc ꝙ habeat eſſe:ſic nõ poteſt facere aliquid habere eſſe acu ſine actu: qui qdẽ actus eſt foꝛma eſſentialiter: vł dictũẽ. CAd quartiin dicendum ꝙ nullus intellectus creatus poteſt intelligere materiã eſſe ſine foꝛma quodcunqʒ in⸗ telligatur ſᷣm ꝙ eſt actu. Vnde argumentũ falſam mino rem aſſumit. Vec poteſt intelligi pꝛius ſine poſteroꝛi ſi dependeat ineſſe actuali ab eo ſicnt dictum eſt. Ande mi noꝛ etiam eſt ↄtra phm ðᷣꝰ phyſicoꝝ · CId quintum ſe⸗ pius reſponſum eſt:qꝛ ille articulus pariſienſis intelligit de hijs que nõ habent neceſſariam habitudinem ⁊ depẽ dentiam adinuicem. Unde lʒ ſubiectum ⁊ pꝛopꝛlã paſſio realiter diſtingnanur:tamen dens nõ poteſt facere ſubie ctum ſine ꝓpꝛia paſione. Similiter kʒ ſubſtantia creata ⁊ eſfe eins realiter diſtinguantur: vt ex ſupꝛadictis pꝛtamẽ denus non poteſt facere ſubſtantiam eſſe ſine eſſe eius:qꝛ ↄtradictioneʒ implicat.& Id ſextum dicendum ꝙ ina⸗ teriam fuiſſe creatam infoꝛmnẽ poteſt intelligi dupliciter· Lino modo per carentiam cuiuſlibet foꝛme ſubſtãtialis⸗ Et ſi implicatcontraditionem materiam eſſe creatã in foꝛmem · Alio modo per carentiam debite ordinstionis ſub foꝛmis determinatis. Et ſic materia pꝛima fuit creaia infoꝛmis. Ande ratio non ſequitur · CAd ſeptimumn di cendum ꝙ licet foꝛma non ſit canſa foꝛmalis materie ex qua materia componatur: eſt tamen cauſu foꝛmalis toti⸗ us compoſiti cui competit per ſe eſſe. Et eſt etiam foꝛma cauſa foꝛmalis materie actuans eas ⁊ infoꝛmans ad acius litatem. CAd octauum dicendus ꝙ deus imediãte cre⸗ at materiam pꝛimam per creantiam alterius creantis: ta men non creat eam imediate per carentiam foꝛmeaquã pabet eſſe actu. Sicut enim dens nihil creat ſine ec dcn: ita nihil creatſine foꝛma. nde ratio illa pꝛocedit eꝝ fal⸗ ſa imagine. CAd nonum dicendum negando mai?es x mindꝛem Iicet enim ſubiectum pꝛecedat pꝛopꝛlamn paſionẽ oꝛdine nature:nõ tñ opoꝛtet ꝙ deus poſſit ꝓdu cere ſßm ſine ꝓpꝛia paſſiõe. Similt vingu. nõ vnlt dice⸗ re ꝙ mã ſit creata ante foꝛmã quãcũqʒ: ſed ſolũ quãtũ ad debitʒ determinationẽ creaturarũ. De quoclarius infe⸗ riꝰ diſputabit᷑. CAd decimũ dicẽdũ negãdo aſumptũ. Oꝛ ſicut dicit Voc. S. in pᷣma parte · q· ßß ·ar. pino& ʒn. accidẽs c ſit foꝛeꝛẽ actus · Materia añt m id qð eſt: ꝛſt ens in po. Iñ magis repußnat mãe eẽ inãciu ſine foꝛ ma:qᷓ; accidẽti eẽ actu jine ſbo. pec ille Vũ negat alimn ptũ. Oꝛ plus depẽdet mã in eẽa foꝛ ſbali: qᷓ; dccidens a ſbo vt patet. Uñ rõ nõ ſegk · Deo igit᷑ lans glia· Imẽ·
Cærpici liber octauns metpaphrſice.
Leclz⸗
inli ſihm i(hn iMhnuh ſumio mitn itwin umth ſjn ninin ii ſiwn in vüſt uiin imn niin
— —,— —
—
S—
— — —
———
—
——
——— —
—— — — —
—— —

Cneſtiones magiſtri Vommnici de flndria ſuper li⸗
bium nonum methaphy. Ariſto. vt ſuper ſcriptu Thome de Zquino. rſripmn ſancti
CIncipit liber nonns metha. in quo phus determinat de ente ym qð diiditur per actũ ⁊ potentiã ibi. De pꝛi mo quidem igitur ente ⁊ẽ.
S im epöde pꝛime lectioni dpo⸗ ncii in pꝛeſenti libꝛo:intiinlatur de ſius potentie. 3 tur d ip⸗
CIncipit pꝛologus.
₰ Vnſideratiòe ſperins habita de ente fʒ ꝙ dinidit in decẽ pꝛedicamẽta: 5 ⁊ hoc in duobꝰlibꝛis pꝛecedẽ 3 tibus:cõſequẽter in hoc nono
lbꝛoꝛ m pꝛemiſſa cõſideran⸗ ₰ dum reſtat de ente vm ꝙP di⸗ nidi p actum ⁊ potentiam.
CODne quidem conſideratio erit triplex. Cnã pꝛimo conſiderandũ eſt de potentia. Icðo de actu. Et hoc in ſexta lectione Moctoꝛis Sz cti:bi. Cuoniã vero potẽtia ⁊c̃. ¶ Tertio ↄſiderãdi eſt de cõparatione potẽtie ad actũ. Et hoc in. ga.lectione einſcẽ Doctoꝛis Vancti:ibi. Qm̃ antem de potẽtia ac̃. Ratio antẽ oꝛdinis pꝛedictarũ ↄſiderationũ eñ mani feſta. Mã abſolutũ pꝛecedit reſpectiuũ:ſicut pfectũ imp⸗ fecũ. Ergo cõᷣnementer due pꝛime cõñderationes pce⸗ dunt tertiã. Et lʒ in dinerfis ſimptractus pꝛecedat poten tiã:tij in eodẽ qð educit᷑ de potẽtia ad actũ:ipſa potentia pꝛecedit actũ: vt infra in hoc nono ſibꝛo ðᷣclarabit Ideo pꝛĩa ↄſideratio cõneniẽter pᷣcedit ſcham. CQnantuʒ ad pꝛimũ duo oeccurrũt cõſideranda. ¶ Pꝛio ↄñderindũ eſt· quot modis dicit᷑ potẽtia: ⁊ de dria eoꝝ ſ modoꝝ ad imnnic. ¶ Pcðo vero ↄderãdũ eſt: qualr potẽtia ⁊ actꝰ ſe habẽt in eodem ſubiecto. Et hoe in tertia lectione:ibi. Bunt anteʒ quidam ⁊c̃. CMnantũ ad pꝛimũ duplex oc currit cõſideratio vᷣm duas pꝛimas lectiones Tyoctoꝛis Sancti· N Mam pꝛimo cõſiderandum eſt de potẽtia ab ſolute. C Secũdo vero comparatiue.ſ.cõparando potẽ⸗ tias adinuicem. Et hoc in ſecũda lectione dpoctoꝛis Sã. cti: ibi. CQuoniã auteʒ alie in animatis ⁊c̃. CLirca pꝛi mũ queruntur.6. C Mꝛimo vtrum ad in ethaphyſicuʒ pertineat cõſiderare ens:ᷣm ꝙg dinidit᷑ per potentiam ⁊ actum. C Fecũdo vtrũ ens cõnenienter diuidatur ꝑ po tentiã ⁊ acuʒ · C Tertio vtrů potentia dicat᷑ de ſus mo dis vniuoce: aut eguoce:aut analogice. Muarto vtruʒ potentia aciina ⁊ paſſiua ſint vna ⁊ eadẽ potẽtia: vel due. CQninto vtrů aliquid poſſit pati a ſeipſo ꝑ ſe. C Ser⸗ to vtrũ impoꝰ ſit ʒria potẽtie: vel pꝛiuatiue ſibi oppõat᷑. C Ibi in phyloſopho ⁊ Docto. Sancto. De pꝛimo qui dem igitur ente ⁊c.⁊ eſt Legio pꝛima. D imü ſic pcedit. Midet ꝙ ad —* methaphyſicũ nõ ꝑtineat ↄſiderare de ente: ſed ꝙ diuidit᷑ ꝑ potentiã ⁊ actũ. Mã potentia ⁊ actus dicnntur vt pluri mũ in hijs que ſunt in motu:cũ motus ſit act? exiſtentis in potẽtia ey.zo.phyſicoꝝ. Sed ↄſideratio me⸗ tha. abſtrahit a motu ⁊ a mã: vt ĩ pꝛia pte lib.5.q.y. ar. pꝛimo habitũ eſt. Igit᷑ ad methaphyſicũ nõ ꝑtinet ↄſide rare ens: hᷣm ꝙ diuidit᷑ ꝑ potentiã ⁊ actũ. ¶ p ꝛ0. No tentia maxie ꝓpꝛie dicit᷑:que eit in rebꝰ mobiſibꝰ: t cõ cedit hic Doc. S. Bed mobilia nõ pertinent ad cõſide⸗
rationẽ pꝛime vhyloſophie. Ergo idẽ qð pꝛinſ. T; z.
In tertio phyſicoꝝ determinat pßus de ente m ꝙ dimn dit᷑ ꝑ potenrã ⁊ actũ. Ergo nõᷓ deberet hie in metha. de terminare:cũ methaphyſica g̃ſideratio multũ aliena ſit ãcõſideratione naturali. C. Potentia m pbm n
CP
Prima
pꝛeſenti paſſiu: ⁊ in qnto huius: eſt pꝛinntranſinutationis in aliud: vel ab alio· Sed ↄſiderati metha.allena onn tranſinutatione. Igit᷑ ⁊c̃. C D T. Phyloſophus dicit hici lra:ꝙ po⸗ nõ eſt vtilis ad piteʒ ↄnderationeʒ. Mõ. n. eſt vtiis ad id qð volumꝰ nůc dicit textus. Ergo ad methaphyſicum non pertinet conſiderare ens m
.
diuiditur per potẽtiam ⁊ actum. ¶ Fed contra eſt phy
loſophns in pꝛmncipio huius nom libꝛi dicens. de pꝛi
moquidem igitur ente 6. 302 dðm g ad pꝛimũ phm pꝑtiet cõ J ſp ode 0 ſiderare de poĩ ⁊ actu. nod ſic
pʒ · Pꝛimo rõne Lomẽtatoꝛis hic comento po:q̃ fundat
hic ĩtertu. Mã ars q̃ hʒ cõſiderare aliqð ſÿm: neceſſario hz ↄſiderare ptes ei ſubiectinas:i quas eẽntiair diuidit. Sʒ pꝛimꝰ phus hʒ ↄſiderare ens inchtũ ens: vt ex ſupꝛs dictis pʒꝛqð dinicit eẽntialr vt dicit 5 Comẽtatoꝛ ꝑ po⸗ tentiã ⁊ actũ. NMoꝰ.n.⁊ actꝰ diuidũt ens: ⁊ qðlibet gen? entis. Ergo pꝛimꝰ pus hʒ cõſiderare potentiã ⁊ actuʒ. ad pꝛimũ phm pꝑtinet ↄſiderare illa qᷓ ↄſequũt
—
ens inc;tũ ens:cũ ens inc;tũ ens ſit ſm huiꝰſcie. Sꝛ po tentia ⁊ actꝰ cõſequũt᷑ ens iquãtũ ens· vt innit ß doc. S.
—
⁊ cõmtatoꝛ. Ergo idẽ qð pꝛiꝰ.T ʒ. Ad pꝛimũ pm ꝑtinet ↄſiderare pꝛinꝰ veri entis.i.ſubſtãtie- vr i.7o. huiꝰ? decharatũ eſt.q.4.ar. 4. Sed potẽtia ⁊ actꝰ ſunt pᷣn? ſub ſtãtie. Quelibet.n.ſa creata ieludit potentiã ⁊ actũ:vtĩ
—
fra patebit. Jgit ⁊c. CD. ubſtãria nõ finit ex ſuis bncipijs niſi ereũdo de potẽtia ad actũ. Cũ go ad pꝛimnʒ phm ptineat ↄſiderare de ſpa ⁊ de pᷣncipijs eiꝰ:neceſſe ẽ ipſuʒ determinare de potitia ⁊ actu. Nee jnnt rõnes Al berti magni in hoc nono libꝛo caplo pꝛimo. Ex quo pʒ re ſponſio ad queſituʒ: vʒ ꝙ ad methaphyſichʒ pertinet ↄñ⸗ derare ens: 5ᷣm ꝙ diuidit per potentiã ⁊ acium. Cõñ⸗ ſiderandũ eſt autem hic vᷣm Tocto. S.in capite huius li bꝛi⁊ 5ᷣm Albertuʒ magnum:ꝙ pꝛincipalis intẽtio huiꝰ
doctrineꝛnõ eſt de potentia ⁊ actu ᷓᷣm ꝙ ſunt in rebꝰ mo bilibus ſoluʒ: ſed vᷣm ꝙ cõſequũtur ens cõmnne. Unde etiã in rebus imobilibus inuenit᷑ potentia ⁊ acius:ſicut ĩ rebus intellectualibus inuenit᷑. Sed quia ſenſibilia que ſunt in mom ſunt nobis manifeſta:magis ꝑ ea deuenire
poterimus in cognitionen ſubſtantiarũ reruʒ ĩmobiliũ.
e notioꝛibus autem nobis pꝛioꝛ debet eſſe ſpeculatio. Ideo pꝛius determinat phyloſophus de potẽtia que eſt in rebus mobilibus: ⁊ de act ei coꝛreſpodẽte:poſtea ve ro determinat de potentia ⁊ actu fᷣm ꝙ ſunt in rebus in tellectualibus: que pertinẽt ad ſubſtãtias ſeparatas. Von ergo: vt cõcludit hic Doc..cõſideratio huins ſcientie verſat circa potentiã m ꝙ eſt in rebus mobilibns ⁊ in trãſmutatione pꝛincipalitẽr: ſed incidẽtaliter ſoluʒ inquã⸗ tum: vʒ per eam incognitionem aliaruʒ potentiarus de⸗ nemre poſſumꝰ. ¶Et ꝑ hoc pʒ ſolntio argumẽtoꝝ tituli CFequitur vbi ſupꝛa in phyloſopho ⁊ doc. S.
ſic pcedit᷑. Uidet ꝙœ
Ione diuiſionis debẽt eſſe oppoſita. Sed po⸗
entia ⁊ actus nð ſint oppoſta. Tũ pꝛnno qʒ ĩmul innt
in eodẽ: vt infra dicit phyloſophus ꝙ ſimul ⁊ ſemel ali⸗ quis habet potentiã editicandi:⁊ actun ẽdiſicãdi. Tũ ſe cundo:qꝛ ex oppoſitis nõ fit vnum ꝑ ſe Sed er votẽtia ⁊ actu fit vnum per ſe. Tum tertio:quis quedã eſt potẽ tia nõ abiſciens àctum: vt phyloſophus dicit in ſecundo de anima. Bed vnũ oppoſitoꝛum abijeit ⁊ deſtruit reli qunm. Ergo potẽtia ⁊ actus nõ ſunt membꝛa oppoſita. Et per ↄſequens pꝛedicta diniſio eſt inſufficiẽs. EPꝛ⸗ Vnum mẽbꝛum diuſſionis nõ poteſt pꝛedicari de rel quo · Sed actus pꝛedicat de poꝰ aliqua: vʒ nã̃lis poten tia cum ſit qnalitas: eſt foꝛma quedam:⁊ per cõſequens actus:cũ q̃libet foꝛmna ſit actus. Igit ⁊c̃ ¶P 3 ·Eadtz mẽbꝛa nõ poſſunt cõnenienter diuidere minꝰ cõmune ⁊ magis cõmune:qꝛ aut illa membꝛa excederẽt minns cõ mune:aut excederentur a diuiſo magis rõmnni. noꝛũ vtrũaʒ eſt incõueniens. Iʒ potẽtia ⁊ aciꝰ diuidũt quod⸗
dinidatur in potentiaʒ ⁊ actũ. Mamn membꝛa

zi
4 —
nom
ſbet genus entis. Ergo non conuenienter dinidit ens- ¶; 4. Ens excedit potẽtiã ⁊ actũ.go diniſio ẽ ĩſufficiẽſ pꝛobatio antecedentis. Nã aligd eſt ens:qð nõ eſt actus neqʒ poꝰ.vʒ totũ ↄpoſitũ · hõ ·n. neqʒ eſt coꝛpus neqʒ aia ʒ virũ includat. Vit id qð pꝛins. P o· Si potẽtia ⁊ acrꝰ eſſent mẽbꝛa oppoſita:aut opponerẽt prie aut pꝛiuã tiue anut relatiue aut ʒdictoꝛie. Mõ pꝛimũ cũ nõ ſempꝑ po nant᷑ in eodẽ gñe. Motẽtia n.calefactina eſt de gne quali tatis. Et calefactio actio eſt de genere actionis. eqʒ ⁊mn Zlas mã que eſt potẽtia eſſet pꝛiuatio · Meqʒ 3. Tũ pꝛi mo qʒꝛ relatiua ſunt ſimul nã ⁊ tpe. Sed potẽtia pꝛecedit
actuʒ: vt infra cõcedit phs. Nũ 2 quia ſichð qui cõponi
tur ex potẽtia ⁊ actu:cõponeret᷑ ex relationibꝰ. ð vide tur inconneniens.neqʒ ꝓnꝛcuʒ vrrũqʒ ſit quid poſitiuuʒ igitur actus ⁊ potentia nõ opponunt᷑ · Et per ↄñs diuiſio eit inſufſiciens. Cð 60. In perpetuis nõ differũt eſſe ⁊ poſſe m phʒ in ʒ0· phyſicoꝝ. See qdã actꝰ ĩimo actua jitas oĩum actunʒ ergo actus ⁊ potentiã nõ opponuntur. ¶P. Deus qui eſt purus actus eſt ſua potẽtia ß̃ʒ ſco lã theoloꝛũ.ergo icẽ quod pus. CP 30. Si pꝛedicta di uiſio eſt ſufficiens: maxime eſſet diuiſio analogiin ſua ana logata aut vninoci in ſus vninocata · non pumũ qꝛ ens nõ ꝑ pꝛius dicitur de potẽtia qᷓ; de actu: cũ actus ſit ꝑfectiꝰ ens qᷓ; po. NMeqʒ ꝑ pnꝰ d de aetu qᷓ; de poꝛ cu⸗ actus p̃ſupponat potentiã ſicut operatio pᷣn ſuũ. Meqʒ 2mn. cũ inter potentiã ⁊ actum ſit oꝛdo nature.igitur diuiſio eſt ĩ ſuſficiens. N Sed incontrariũ arguit ꝑ pm comẽtato
rẽ ⁊ dẽs erpoſitoꝛes phy in capite hnius libꝛi.
Meſi ondeo dicendum g ens reale creatũ P H qð dinidit᷑ in decẽ pꝛedicamẽ ta cõuenienter diuidit᷑ per potẽtiã ⁊ actuʒ ſeu op eratiões a qua derinatũ eſt nomen actus vt infra declarabitur. nã mẽbꝛa illins diuiſionis.vʒ potentia ⁊ actus ſunt oppoſita ʒ euacuãt totuʒ poſſe diuiſi. vʒ ipſins entis ⁊ ſimul ſum pta connertunt cum diuiſo · nam dmne ens reale aut eit ĩ potentia ant eſt in actu. Et potentia nõ eſt actus Vmꝙ hu inſmedi.ergo diuiſio eit ſufficiens. ¶õſiderandum eſt autẽ pꝛimo vᷣm dñʒ antonelluʒ archyeß̃m neapolitanmmn ndducentẽ hic comẽtatoꝛẽ ⁊ alexandruʒ: ꝙ potẽtia ⁊ actꝰ? opponuntur relatine. nde ſub rõmbus foꝛmalibus ſuis opponunt᷑ ſicut pfectibile ⁊ pfectio · Tñ pᷣm din erſa reci piũt᷑ ĩ eodẽ:ſicmã ⁊ foꝛꝰ ſũt ĩ eodẽ: qꝛ adueniẽte foꝛ mã remanetpotẽtia ſubiectiua mãe:ſ poꝰ reſpectiua deſtruit vt quidã doc. dicunt. nod intelligendu eſt de reſpectn qui fundatur in materia.vt patet in potentia cuʒ pꝛiuatio ne foꝛme:qma nullus intelligens diceret ꝙ in cõpoſito non ſit habitudo ſiue reſpectus materie ad foꝛmam quaʒ habet: ſicut perfecti ad foꝛmã perſicientẽ abſqʒ tamen p patione. dti po paſſiua mãe vt alerander notat. põt acci pi duplicit᷑. Einoꝰ ſimplr vt dicit rõnẽ ꝑfectibilis.⁊vt dicit rarionẽ perfectibilis cum carentia pfectiõis.ſ· ᷣmo modo accipiatur:ſic non repugnat ſibi ꝙ ſtet cum pfecto ne. Sed ꝛ modo ſibi repugnat. Et hot modo itelligitun
comẽtatoꝛ in pꝛimo phyſicoꝝ: vbi dicit ꝙ polẽtia deſtrui
tur in adu entu foꝛme. hec omnia pᷣdictus opinatoꝛ ĩ hoc libꝛo.q. ʒa.in pꝛima conclnſione. T Conſideranduʒ eſt vl terins ꝛ.g ſi pꝛedictus doctoꝛ intelligat vt ſus verba vi dentur ſonare ꝙ potẽtia ⁊ actus ſint ſicut relatiue oppoſi ta: ita ꝙ ſint reiatina vᷣm eſſe: cõtradicit doetrine doc. B. qui exbꝛeſſe in pluribus locis dicit potentiã eſſe qd reſpe ctinũ vᷣm dici: vt pʒ in pꝛimo ſenẽtiarũ di.j.q. pꝛimãar. .in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. Quidã direrũt ꝙ potẽtia ſimpii eiter eſt ad alind: nõ tiñ ey parte actus: ſed etã ex ꝑte ip ſins potẽtie. otẽia.n. dieit relationẽ pꝛincipij. Sʒ hoc nihil eſt: quia potẽtia nõ eſt relatiuũ vᷣm eſſe:ſed ſolũ ᷣm
dici: ĩmo potẽtia ſignificat etiã id qð ẽ pꝛinmn: ⁊ nõ tm̃ re⸗
lationem pꝛincipij. Nec ille. Idẽ inuit bꝛenius in queſtio nibus de potẽtia. q.pꝛima ar.pꝛimo.ad zm.vbi ſic ait: ꝙ potẽtia dicit pꝛinn: nõ qʒ ſit ipſa relatio quã ſignificat no mẽ pꝛincipij: ſed quia eſt id qð eſt pꝛinn.ſlnec ille foꝛmna liter. CCõſideranduʒ vlterius eſt tertio:ÿᷣm Doc · S in q. de potẽtia: vbi ſupꝛa in coꝛpoꝛe articuli: ꝙ potẽtia dif
ſe dicit Hoc. F.in de potẽtia.q.I.ar.I.ad
fert ab actn. Actus autẽ eſt duplex.ſ. pꝛimus qui eſt foy ma:⁊ ſecũdus qni eſt operatio. Et ſicut videt᷑ ex cõmu/ mi hoiuʒ itellectu:nomẽ actus pꝛimo fuit atributũ ope · rationi· Sic. n. quaſi oẽs intelligũt actũ. Scðo autẽ exin⸗ de fuit tranſlatũ ad foꝛmã: inqᷓ;tum foꝛma eſt pꝛncipiuʒ operatiõis ⁊ ſinis. Mnde ſimiliter duplex ẽ potẽtia. Ana actiua:cui coꝛreſpõdet actus ſecũdus qui dicit᷑ operatio. Et huic pꝛimo nomẽ potẽtie videt᷑ fuiſſe auributũ. Alia eſt potẽtia paſſiua:cui reſpõdet getus pꝛimus:qui eſt foꝛ ma Ad quã ſimiliter videt᷑ ſecũdario fuiſſe nomẽ poten tie deuolntũ. Sicut auteʒ nihil patit᷑ niſi rõne paſſine:it nihil agit:niſi ratione actus pꝛimi qui eſt foꝛma. Ndec ille foꝛmaſiter. CCõſiderandum eſt ꝓꝰ. ᷣm oc. Ban. ſu⸗ per ſecundũ de anima ꝙ actus dicitur dupliciter. Uno Inodo ſicut eit actus. Iliò modo ſicut cõſiderare eſt ac;ꝰ t differẽtia hoꝛũ actuũ ex potẽtijs ꝑpendi põt. Miciur n.aliqs in potẽtia gramaticus añq; acqrat habitũ grama tice diſcẽdo vel ineniẽdo. Que qdẽ porẽtia in actũ redu⸗ citur: quãdo iã aliquis habet habitũ ſcientie. Sed tñc ite rum eſt in potẽtia ad vſum habitus: cũ nõ cſiderat in ac tu. Et de hac potẽtia in actum reducit᷑ cũ in aciu cõſide⸗ rat. Nec ille foꝛnmaliter· ʒ igit᷑ dicenduʒ ꝙ quando dicit: d pꝛimũ mẽbꝛa dinſionis debẽt eſſe ſita:nõ eit intelligendũ de oppoſitione ꝓpꝛie dictaeſ.ᷣm ꝙ diuidit᷑ in poſt pdicamẽtis:cũ aliquãdo fiat diiſio:nõ per oppoſitas res:ſed ꝑ oppoſitas rationes. Sed intelli⸗ gendu eſt de oppoſitione cõmuniter ſumpta: vʒ pꝛo om ni repugnãtia foꝛmali. Bufficit.n.ꝙ mẽbꝛs diuiſionis ba beãt rationes foꝛmales repugnãtes. Potẽtia autẽ actꝰ habent dinerſas rationes foꝛmales. Conſtat. n· ꝙ alia eſt ratio potẽtie:⁊ alia eit ratio actus. Ideo ſunt mẽbꝛa op⸗ poſita. Et lʒ ex potentia ⁊ actu:ſi materialiter ſnmantur: ſiat vnũ per ſeꝛtamẽ ſi foꝛmaliter ſumãtur nunqᷓ; er ipſis ſit vnnʒ. Meqʒ ſunt in eodem ſm idem inq;tuʒ opponũ tur. Secus autẽ ſi materialiter ſumãtnr. C Ad ꝛm· dicen dum ꝙ actus ſecũdus.ſ.operatio: qui opponit᷑ potentie naturali:nõ pꝛedicat᷑ de ipſa potẽtia. Nam potẽtia natu ralis nõ eſt operatio: ſed bene eſt actus pꝛimus. Poten tia enim actiua:⁊ actus qui dicit foꝛma:nõ repugnãt: vt dicit Poc.; ĩ pꝛima parte.q.⁊.àr pumo· Immo po tentia pꝛima fundat᷑ in aetu: quia vnũquodqʒ agit ßnꝙ eſt in actu. ¶ Id ʒnꝛ dicẽduʒ ꝙ potẽtia eſt actus poſſunt dupliciter cõſiderari. Vno modo tranſcẽdenter:ſiue i eo rus cõmunitate. Et ſic diuidũt ens. Alio modo fm ꝙco trahunt᷑ ad determinatus genus entis. Et ſic dinidũt qð libet genus entis. Tlnde ratio laboꝛat ĩequiuoco. CE 4m. dicendũ ꝙ lʒ totum cõpoſituʒ nõ ſit actus: eſt tamen in actn ꝑ foꝛmã. Mel poteſt dici ꝙ cðpoſituʒ eſt poteniꝰ x actus:nõ ſᷣm ſe totũ:ſed vᷣm dinerſas eius partes· 5 idem vm idem nõ erit actus ⁊ potẽtia · CAdynpʒ ſo⸗ lutio ex dietis inſecũdo notabili. ¶Ad6 m.dicendus ꝙ illa anctoꝛitas debet intelligi de potẽtia paſſiua:vt erb 6m. Potẽti autem paſſiuã ⁊ eſſe:nõ differre in perpetnis:põt inelli gi dupliciter. Anoꝰ ᷓm realitatem. vlioꝰ ᷣm duralione· terum eſt ꝙ eſſe ⁊ poſſe:in ppetuis nõ differũt ꝙtum ad durationẽ. Differunt tamen realiter? foꝛmalr. ¶ Id Im dicendus ꝙ ens qð hic diniditur:eſt ens reale qed tum qð diuiditur per potentiã creatã ⁊ aciu⸗ creatũ · Vn de pꝛeſens diuiſio nõ ſe extendit ad potenriã dininʒ que eſt increta:niſi Fm quãdam ꝓpoꝛtionem · Attribuilur x. poꝛ actiua deoꝛquia pfectionẽ dicit ĩ creaturis Ouicqd enim in creaturis perfectione⸗ dicit: maxime deo debet attribni: vt infra patebit. CAd vltimn dðz ꝙ ßᷣdicta diui ſioꝛ eſt diuiſio analogi in ſua analogata. er pꝛins.n. en⸗ dieitur de potentia q; de actn:oꝛdine generationis. Oꝛ 1 ne vero perfections per pꝛius dicitur de ãcin; de pole tia: vt infra patebit in articnlo ſequenti. ¶TSequitur in Mhyloſopho ⁊ Voctoꝛe Bancto l. Inoq quidem igutur ⁊c̃. In cõmentaoꝛe cõmento?⸗ bi. Qnoniam autem potentia àgert vc⸗ ʒatertium
uun hin umn uin nun viht un U S Swet nu tnen an n uin

5
£ —
S ½5
———
82 32½ 22
—*
rerri ſic ꝓceditur.vł ꝙ po nð
2 B tertiũ nõ dicat anioge de ſuis modis qui aſſignatur in textu. Wam dicu hic bs Marum autem quccüqʒ dñr equiuoce potentie pimittantur. Videt᷑ ergo ꝙ potentia dicat᷑ equi noce dehis acceptionibꝰ.⁊ per cõfequens non analogice ¶P. lud quod dicit᷑ de vno ꝓpꝛie ⁊ de alio ſititu dinarie non dicitur de eis analogice fed mere equiuoce: vt patet de cane reſpectu ſuoꝛũ ſigniicatoꝛum vᷣm g de claratum eſt in expoſitione fallaciaꝝ. Sed potentia dicit᷑ de aliquo ꝓpꝛie ⁊ de alio ſimilitudinarie:vt expꝛeſſe dr̃ bic intextn phi⁊ in cõmentatoꝛe. Ergo ⁊c̃. CP·ʒo. bi eſt analogia ibi eſt reductio oĩum membꝛoꝝ eius ad vnũ pꝛimum. Sed nõ oẽs modi potentie hit reductioneʒ ad vni. Mam aliquid dicitur hr̃e potẽtiaʒ ſecũdũ quã nõ p̃t pati traſmntationem in deterius: vt dicitur intextu. It tñ cõſtat ꝙ talis potentia nõ reducitur ad potentias actiuaʒ ad quã oẽs al modi videntur h̃e reductionem. Poten tia enim actina eſt pꝛincipium tranſmutationis in alio in⸗
quantuin eit aliud. Ergo potentia ðᷣm quam non contin
git tranſmutari aliquid non reducitur ad eam. Ergo vide tur ꝙ potentia non dicitur analogice de omnibus modis potentie. N Sed contra eſt pbus in textu:ibi. Auod qui dem igitur potentia dĩ multipliciter. Reſpòdeo dicendũ ꝙ potentia vt patuit.y. hnius.q.13. ar.z. dicitur de qui⸗ buſdam ſimilitudinarie:de quibuſdaʒ vero dicitur ꝓꝛo⸗ pꝛie. Mam quedaʒ ſunt poſſibilia vel potentia non pꝛopt᷑ aliquod pꝛincipium quod in ſeipſis habeãt:ſed pꝛopter ſi militudinem quãdam:ſicut patet in geometricis ⁊ logi⸗ cis. In geometricis enim dicitur ꝙ linea poteſt in ſuũ qj dratuʒ: ⁊ ꝙ nimerus trinarius poteſt in nonenariuʒ qui eſt quadratuʒ eius. Mam ter tria faciunt nouem. Vnde radix quadrati habet ſimilitudineʒ aliquaʒ cũ materia ex qua fit res · Et pꝛopter hoc per quãdã ſimilitudinẽ dr̃ po tens in quadratum:ſicut materia dicitur potẽs in reʒ. In logicis aũt dicuntur aliqua poſſibilia eſſe vel impoſſibiia non pꝛopter aliquã potẽtiã:ſed ex eo qꝙʒ aliquo modo ſt aut non ſunt. Wicuntur enim poſſibilia quoꝛum oppoſita conringit eſſe vera Impoſſibilia vero quoꝝ oppoſita nõ contingit eſſe vera. Et hec diuerſitas eſt pꝛopter ſuam ha bitudinem pꝛedicati ad ſubiectuʒ. qð quandoqʒ eſt repn gnans ſubiecto:ſicut in impoſſibilibꝰ:quandoqʒ vo non ſicut in poſbilibus. Motentia ergo de huiuimodi ino/ dis de quibus dieitur non pꝛopꝛe ſed ᷣm quãdam ſimi litudineʒ dicit᷑ equinoce ⁊ nõ analogice: vt innnit hic phs Cuins rõ eſt:qꝛ potentia dicitur de illis modis ᷣm diuer ſas rationes:quarum vna non babet reductionem ad alte ram: vt ex ſe patet. Ergo de eis dicitur potentia equiuo⸗ ce ⁊ non analogice:qꝛ vbi eſt analogia:ibi eſt oꝛdo ue dam vo dicuntur poſſibilia vel potentia pꝛopꝛie eo ꝙ ha bent aliquod pꝛincipium in ſeipſis:⁊ hoc ᷓʒ multos mo dos ſᷣm quos oẽs de illis dicitur potentia nõ equmoce: ſed analogice. uod ſic pʒ qꝛ potentia dicit᷑ de illis mo⸗ dis fecundũ prins ⁊ poſterius ⁊ omnes habẽt reductio nẽ ad vnũ pÿᷣn modũ po.ergo poꝰdr̃ analogice ð illis mo dis ⁊ non mere equinoce. Conſequentia pʒ per locuma deſcriptione. Q ſdꝛo declaratiõe minoꝛis cõſiderandũ e hic ᷣm phm ⁊ Doc. S. ꝙ omnes potentie ꝓpꝛie di
cte cõuemunt in hoc ꝙ quelibet earum eſt pꝛinnquoddã
Et reducuntur ad aliquod pꝛimũ ex quo omnes alie po tentie dicuntur. Mam quedam eſt potentia que eſt prin⸗ cipium actiuũ ⁊ quod eſt principinʒ tranſinutatiõis ĩ alio inquãtũ aliud.Et talis dicitur poactiua. Picitur auteʒ in quantum aliud:qꝛ poſſibile eſt ꝙ pꝛincipium actinum ſit ſimul in ipſo paſio:ſicnt cum aliquid mouet ſeipſum · nõ
tamen vᷣm idem eſt mouens ⁊ motũ agens ⁊ patiẽs. Ad
iſtud autem pꝛincipium quod dicitur potentia actiua:re
ducuntur alij modi potentie. Secundo enim modo dici⸗
tur potentia paſſiua que eſt pꝛineipium tranſinntationis quo aliquid mouetur ab alio inquantum eſt alind Et di citur notanter inquantũ eſt alind: qꝛſi idem patatur a ſe⸗
Pꝛima ipſoꝛnon patitur m ꝙ aliud. Hec antem potentia requ/ citur ad pꝛimam:qꝛ paſſio ab agente cauſatur. Ideo potẽ ta paſſiua reducitur ad actinaʒ. Alioꝰ dã potentia quidaʒ habitus impaſſibilitatis eius quod eſt in deterius:hoc eſt in coꝛruptionem ab zlio inquantũ aliud.ſ.a pꝛincipio trãſ mutatiuo quod eſt pꝛincipium actiuum. Manifeſtũ eſt enim g etiam iſte modus potentie dicitur per com para
tionen ad aliquod principium efficiens in nobis paſſio
nem. Ende ſicnt in ſecundo modo dicitur potentia propt᷑ pꝛincipium quo aliquid poteſt pati:ita in iſto dicitur po tentia pꝛopter pꝛincipium quo aliquid nõ poteſt pati. vn de cuʒ paſſio dependeat ab actione: opʒ g in diffõne vtri uſqʒ iſtoꝛum duoꝝ modoꝛum ponatur diffinitio pꝛime potentie.ſ. actiue. t its iſte due potentie reducuntur ad pꝛimam.ſ. actiuã. Alioꝰdicuntur potentie non ſolum per oꝛdinem ad facere ⁊ pati:ſed per oꝛdinem ad hoc: quod eſt bene facere ⁊ bene pati. Bicut dicimus aliquem po⸗ tentem ambulare non quia poſſit ambulare quoquo imo do:ſed eo ꝙ poſſit ambulare bene ⁊ faciliter. Et econuer ſo dicimus de claudicante ꝙ nõ poteſt ambulare. Mani feſtum eſt autem ꝙ ſicnt in bene agere includitur agere: ⁊ in bene pati includitur pati:ita in ratione harum poten tiarum. CEx quo patet ꝙ omnes iſti modi potentiarnʒ reducuntur ad vnum pꝛimumi.ſ.ad potentiam actiuaʒ.⁊
per cõſequens talis multiplicitas potentie non eſt ᷣm eg
uocationem:ſed ſᷣm analogiam. Pec omnia Woc. S. iß lectione ᷣm phm in pꝛeſenti paſſu. N Sed inſtabat diſci pulus. Mam quicquid pꝛedicatur de aliquo aut predica tur equinoce vel vninoce vel denciatiue:vt pʒ per pm in antepꝛedicamentis. Sed potentia de pꝛedictis modis non pꝛedicatur denoĩatiue neqʒ vninoce:vt ex predictis pʒ. Ergo pᷣdicat eguoce. Et per ↄñs talis multiplicitas ẽ multiplicitas ᷣm equiuocationẽ. Cicendũ ꝙ predi catio equiuoca poteſt ad preſens ſumi duplr:vt in pꝛima parte huius operis declaratũ eſt li.·q.⁊. ar. 4.vʒ.cõiter proprie.Lõmuniter ſumitur ᷣm ꝙ diſtinguitur cqtra vniuoce predicari ⁊ denominatine. Er ſic ſe extendit?ad analogice predicari. Ende analogum vocatur equiuocuʒ g conſilio: vt patet in pꝛedicamentis. Et iſto mõ potentia predicatur eqniuoce de predictis modis. Sed proprie ſumitur pꝛedicatio equuoca ſᷣm ꝙ diſtinguitur contra p̃ dicationem analogicam:que dicitur ᷣm Doc. S. predi catio mere equiuoca. Et iſto modo potentia non predi⸗ catnr equiuoce de illis modis ſed analogice: vt ex addu⸗ ctis pʒ. ¶Acd argumẽta igit᷑ pʒ ſolꝰex dictis. CBegtur in pho ⁊ Do. B. ibi palam igit᷑ gdem.
9 ſic pceditur. TBquartum entn
niua ſint vna ⁊ eadẽ poꝰ. Mã aliqs dr̃ he po
a tẽtiã patiẽdi eo ꝙ hʒ potẽtiã vt alið patiat ab
ipſo: vt dr in piiti lectione. Fed ex eo ꝙ aliqs habet potẽ tiam actinã habet potentiaʒ vt aliud pãtiatur. ab ipſo· Er go potentia paſſiua eſt eadeʒ realiter cũ potentia actiua: cũ potentia patiendi ſit potentia paſiua. ¶P.·⁊. Ms dicit in textu. Manifeſtum quidem eſt ꝙ ſuht vna poten ta faciendi ⁊ patiendi. Ergo idẽ ꝙ pꝛius. CP30. Duo
accideutia einſdem generis ſpecie diſtincta nõ poſſunt eẽ
in eodem ſbo ſimul. Sed potentia actina ⁊ paſſiua poſſũt eſſe ſimul in eodẽ:vt pʒ de medico ſeipſum ſanante. Er⸗ go cũ potentia actina ⁊ paſſiua ſint einſdem generis. vʒ. qusalitatis: relinquitur ꝙ non differant ſaltẽ ſpecie. Sʒ in cõtrarium arguitur. Waʒ idem nõ ordinatur ad ſeißm Sed potentia paſſina ordinatur ad actiuaʒ vt ex dictis ꝑa tet. Ergo potentia actina eſt alia a potentia paſina. ¶P· 4o. Si eadem eſſet potentia actiua ⁊ paſiua: fequeretur ꝙ idem vᷣm idem ageret ⁊ pateretur:⁊ m idem aliqð eſſet ſimul in actu ⁊ in potentia. Onod eſt inconueniens Igitur ⁊c. C In contrarium eſt. us— . r dicenduʒ ꝙ aliquid dicitni Reſpohdeo bere e Uauend duph⸗ citer. Tino modo communiter ex eo.vʒ · ꝙ habet po⸗ tentiam vt alind patiatur ab ipſo. Et iſto modo—
.
1 . 3 ½ 6 6 3 3 3 * .

nom
paſſiua eit idem realiter cum potẽtia actiua: yt probat pri munm arguinentuin. Ex eo enim ꝙ aliquid habet poten tiam actinam: habet potentiam vt aliquid patiatur ab ipſo. Alio modo aliquis poteſt dici habere potentiã pa tiendi pꝛopꝛie. vʒ ·qꝛ ipſum habet per ſe potentiaʒ vt pa tiatur. Bt iſto modo ſunt quodammodovna ⁊ quodãmo do non · Sunt enim vna potentia vnitate oꝛdinis: cũ vna oꝛdinetur ad alteram. Mon tamen ſunt vna potentia rea⸗ liter · uod pꝛobatur per phm · Qꝛ potẽtia actiua ⁊ paſ ſiua ſunt in diuerſis ſubiectis. Mam potentia paſſiua eſt in patiente quia patiens patitur ꝓpter aliquod pꝛincipiũ in ipſo exiſtens. Et hniuſmodi eſt mã:que dicitur poten tia paſſiua. Mihil enim aliud eſt potentia paſſiua q; pꝛin cipium patiendi ab alio: vtiex dictis patet. Sed potentia actina eſt in agente vt caloꝛ in calefactino ⁊ ars edificato ria ĩ edificatoꝛe. Irgo potentia actiua ⁊ paſſiua realit dif ferunt. ¶ Sed inſtabat diſcipulus contra gliqua adducta NMam po paſſiua vt dicit hic oc. S.⁊ Uõmẽ.ᷣm phm eſt ipſa materia. Sed mã no eſt in aliquo ſubiecto:cũ nõ ſit accñs. Solũ enim accidentis eſt eſe in ſbo. Ergo ma⸗ le dictum eſt ꝙ potentia actina ⁊ paſſiua ſunt in dinerſis ſubiectis CP ꝛ0. potentia intellectina eſt potẽtia paſ ſina. Et tamen non eſt materia · Ergo male dictum eſt ꝙ potentia paſſiua eſt materia. CP ·30. foꝛma ſubſtan⸗ tialis: vt patet de anima rationali non eſt ſua potentia: vt pꝛobat Doc. S. in pꝛima parte.q.7y. articulo pꝛimo ⁊ in pleriſqʒ alijs locis. Ergo a foꝛtioꝛi foꝛma accidenta lis calefactini non eſt potentia calefactiui. Ergo male di⸗ ctum eſt ꝙ caloꝛ eſt potentia actina exiſtens in calefacti⸗ no. CPp·4Iirs edifcatoꝛia eſt habitus quidam. Vrgo non eſt potentia cum potentia ⁊ habitus diſtingnantur· Inſufficienter ergo de hoc dicitur ꝙ ars edificatoꝛia eſt potentia actina exiſtens in edificatoꝛe. Dicendum eſt ad pꝛimnum ꝙ ſubiectum quantum ad pꝛeſens poteſt ac cipi dupliciter. Qno modo pꝛo ſubiecto accidẽtis: in quo uccidens ⁊ ſubiectine. Alio modo accipitur ꝓꝛo ſuppoſi to ſine compoſito. In pꝛopoſito autem ſum tur ſubiectũ ſecundo modo ⁊ non pꝛimo modo. THicendum ad ſe undum g dupley eſt potentia paſſiua. Qnedam eſt que eſt pꝛincipium patiendi ab alio paſſione coꝛruptiua. Et talis potentia dicitur materia.Alia eſt potentia paſſiua: gue eſt pꝛincipium patiendi ab alio paſſione perfectina icut potentia intellectiua. Ettalis potentia non ſemper eſt materia niſi foꝛſan materia in qua. N Dicendun ad tertium negando conſequentiam Mamn vt dicit Poctor S. in pꝛima parte.q.y.ar pꝛimo. ad tertium actio eſt ipſiꝰ compoſiti ſicht ⁊ ipſum eſſe. xiſtentis eniʒ eſt age re·Mmpoſitum autem per fonmam ſubſtantialem ha⸗
bet eſſe ſubſtantialier. der virtutem autem que conſe⸗
quitur foꝛmam ſubſtantialem operatur. Unde ſicut ſe ha
bet foꝛma accidentalis actiua ad foꝛmam ſubſtantialeʒ ip Rins agentis vt caloꝛ ad foꝛmam ignis:ſic ſe habet poten tia anime ad ipſam animam. Mec ille formaliter. 1 icet igitur forma ſubſtantialis ſit implicior quam forma acci dentalis ⁊ non intendatur neqʒ re mittatur:tamen nõ po
teſt eiſe immediatum pꝛincipium operationis:cum ope
ratio ſit de genere accidentis ſicnt ⁊ principiui eins: ⁊ non forma ſubſtantialis. Mꝛincipium autem immedia- tum alicnins operationis ⁊ ipſa operatio debent eẽ einſ⸗
dem generis entis hoc eſt ſi vnum ſit ſubſtantia:ita ⁊ al⸗
terũ. Et ſi vnumn ſit accidens: ita ⁊ reliqunm: vt patet ꝑ Doc. S.in de anima. q. vnica ar.iʒ. vbi ſie ait. De poten tia vero paſſina manifeſtum eſt ꝙ potentia paſſina que eſt ad actum ſ ubſtantialem: eſt in genere ſubſtantie:⁊ qᷓ eſt ad actum Accidentaleʒ eſt in genere accidentis per re ductionem ſicnt pꝛincipium:a non ſicut ſpecies comple⸗ ta quiã vnumnquodqʒ genus diuiditur per potentiam ⁊ actum. nde potentia homo eſt in genere ſubftantie:= potentia album eſt in genere qualitatis. Nec ille. Et ſnb dit ibidẽ ad. u.dicens ꝙ ipſa anima eſt in potentia ad fo: mas intelligibiles. Sed iſta potentia nen eſt eſſentia an me:ſicnt nec potentia ad ſtatuam que eſt in ere eſ eſen⸗
tia eris. Eſſe enim actu ⁊ potentia non ſunt de eſſentia rei quando actus non eit eſſentialis. Materia vero pꝛima ʒ in potentia ad actum ſubſtantialeʒ qu eſt forma. Et ideo ipſa potentia materie eit ipſa eſſentia eius. Nec ille for
maliter. Ex quibus patet ꝙ dupley eſt potentia paſiua. Quedam eſt que eſt ad actum ſubſtantialem Ettalis eſt
in genere ſubſtantie ⁊ non differt ab eſſentia: ſed eſt ſia
eſſentia. Alia eſt que eſt ad actum accidentalem. Et talis eſt in genere accidentis:⁊ differt ab eſſentia. Et lʒ anims
ſit in potentia etiam ad ſuas potentias: non tamen eſt in
potentia ad illas per potentiam diſtinctam ab eſſenta eius · CUnde anims eſt pꝛincipium mediatum opera⸗
tionis.foꝛma vero accidentalis poteſt eſſe pꝛincipium immediatum ipſius operationis. Mnde non eſt ſimile. De hijs etiam ſupꝛa dictum eit in pꝛima parie huiꝰ ope ris.lib. y. q.·iʒ. ar.pꝛimo ⁊.q.iy. ar.⁊. ¶ Picendum ad quartum ꝙ non accipitur hic potentia ſtricte vt diſtingui tur contra habitum: ſed communiter pꝛo omni illo quod poteſt eſſe aliquod pꝛincipium alicuius operationis vel paſſionis.—
7 igitur ⁊ ſecundum paet ſolu ⸗ Ad pꝛimum tio ex dictis. CAcd tertium di cendum negando ſuppoſitum:quia potentia paſſiua que
dicitur materia non eſt accidens:neqʒ de genere quaiita tis. ¶ Meqʒ etiam potentia actina ⁊ paſſiua ſunt in eodẽ
per ſe ⁊ ᷣm idem ſed per accidens. CSequt᷑ in Doc. S ibi. Et qꝛ poꝰ actina ⁊ paſſiua. quin tum ſie pꝛoceditur. V — 2 ꝙ aliquid poſſit pa 7 tia ſe Mam aliquid monetur a leipſo:vt pa⸗ tet de animali quod monet. Ergo aliquid po teſt pati a ſeipſo:cum moueri ſit quoddam pati.N pᷓ· 2. M edicus ſanat ſeipſum. Ergo patitur a ſeipſo ⁊ je idem quod pꝛins. CGed dicebat ꝙ medicus non ſanat ſeipſum per ſe ſed per accidens:quia per ſe loquendo cui ineſt pꝛincipium agendi: ei non ineſt pꝛincipium patien/ di ꝛlicet ei inſit per accidens. Contra. Dicit enim phs in pꝛohemio pꝛimi libri huius dinine phye ꝙ medicus per ſe ſanat ⁊ non per alios. llud enim quod conuenit medico fᷣm artem medicine:per ſe ei connenit. Ergo q̃ do ſanat ſeipſum pᷣm artem medicine: per ſe ſanat ⁊ non per accidens. C.⁊0. Watura eſt pꝛincipium mouendi eihs in quo eſt per ſe ⁊ non hᷣm accidens: vt patet ſecũdo pßvr. Wrgo illud quod mouetur a ſe:monet᷑ etiã per ſ. Et per cõſequens aliquid patitur a ſe ⁊ etiam pſe. W 30. Iqus calefacta frigefacit ſeipſam. Ergo patitur a ſeip ſa. CP · ꝓ. Semen ſeipſum alterat effectiue: vt dicit ſco tus ⁊ Antonius Andree. Ergo aliquid poteſt pati a ſeip ſo. CP y. Subiectum cauſat in ſe paſſionem effectine ergo patitur a ſeipſo. CP ·6ꝰ. Bꝛaue mouetur deoꝛſuʒ generante coꝛrupto.ergo non mouetur a generante:cum generans non ſit. ergo monetur a ſeipſo.⁊ ſic idem quod pꝛins. NP.. Si nihil poſſet agere in ſeipſum aut pa⸗ ti a ſeipſo:hoc eſſet quia requiritur diſtantia ſitus int mo toꝛem ⁊ motum ſiue inter agens ⁊ patiens · Sed hoc eſt falſum: vt patet de angelo monente celum ⁊ de igne cõ burente ligna. Vrgovidetur ꝙ aliquid poſſit pati a ſeiß̃o. Sed contra eſt phus in textu dicens ꝙ nilhil patitur
idem a ſeipſo. ¶ In contrarium etiam eſt phs in. phy Lecti.i
ſicoꝛum CSimiliter octoꝛ Sanctus ⁊ Albertus ma gnus ⁊ c̃mentatoꝛ in pꝛeſenti paſu. P ſi ond 0 dicenduʒ vt deducit hic Do. E P 14 E S. m phyloſophum ꝙ quis potentia actiua ⁊ paſſia ſunt in dinerſis· manifeſtuʒ ẽꝙ per ſe nihil a ſeipſo: inquantum aliquid aptuʒ na tum eſt agere ant pati. er accidens autem contingit ali quid pati a ſeipſo:ſicut medicus ſanat eipſum non vt me dicũ: ſed vt infirmũ. Ideoãt non patitur aligd a ſeipſoꝝ ſe:qꝛ per ſe loquẽdocui ineſt bᷣnnagẽdi ñ ieſt ei pꝛincipjũ patiendi:niſi vm accidens vt dictum eſt. Hec ile. ¶Lõð ſiderandum eſt auteʒ pꝛimo ſecundum Doctoꝛẽ ſanctuʒĩ pꝛincipio ſeptimi phyſicorum:ubi hec v
Lec..
—
—
— — —
— ——
4
— — —
S—= ———
S
—
—— —— ——
ſn ninh mim win n minh mir. imh ſul ſwiut whg unun ns in in m m . n inn mn him nt mt
—
—— =——
— 8
—
—

¶Mueſtio
pertractatur ſecundum Doctoꝛes naturales:ꝙ per ſe po teſt accipi dupliciter. Ano modocõmuniter vm ꝙ oppo nirur eitantum ꝙ eſt per accidens Et iſto modo ilið qð mouetur vᷣin partem dicitur moueri per ſe. lio modo pꝛopꝛie ſumitur m w opponit᷑ ei quod en per accidens ⁊ elð eit ᷣm partem. Et hoc dĩ ꝑ ſe pꝛimo. Licet ergo aliquid moueat᷑ aut patiat a ſe ꝑſe pᷣmomodo.i.per aite
unnihil ti mouetur ant patitur a ſe ꝑſe. Scðo modo
hoc eſt ꝑ ſe pꝛioꝛ vt Pbat phus yo.phyſicoꝛhm. Duia il lud quod quieſcitad quietem alterius: non põt monere
ſeipſum per fe pᷣmo. Sed omne mouens ſeipſum geſcit
ad quietem alterius. Toinm enim quieſcit parte quie- ſcente: vt deducit philoſophus.y. phyſicoꝝ. Ergo nihil mouet᷑ a ſe ꝑ ſe po. CConſiderãdum eſt vlterius 2“ ꝙ ꝑ accidens põᷓt accipi dupliciter. Tlno modo cõiter ᷣm ꝙ opponit iñ ei qð eſt per je po.ꝙt iſto moqo qð mouet a ſeipſo ſᷣm partem: dicit᷑ moneri ꝑ accidens ⁊ non p ſe: vt vult hic philoſophus ⁊ Doc. B. Vlio modo accipit᷑ Ppꝛie vᷣmn ꝙ diſtingnit ↄtra id qð eſtper ſe pᷣmo ⁊ ↄtra
id qð eſt ꝑ ſe 20.i.per aterum. Et iſto modo qð patitur ſed ꝑ partem: dicit ꝑ ie mo⸗
ant monet a ſeipſo non p⸗ nert: ⁊ non ſemp mere ꝑaccidens. W Conſiderandum ẽ vlterius.ʒo ꝙ Antonins Indree in hᷣma q̃ſtione huins li bꝛi ᷣm ſniam Fcoti cõcludit:ꝙ altquid põt mouere ſe⸗ ipſum per ſe p. Etad auctoriatem pßi.7. ꝓhyſicorum vbi concludit ꝙ nihil poteſt monere ſeipſus. pꝛimo dicit ꝙ equiuocat de pꝛimo. Mam pꝛimo vt ipſe dicit duplici
ter ſumitur. Tno modo vt diniditur contra per partem
Et quod ſic ineſt pꝛimo:remonetur ab eo cui ineſt ſire⸗ monetur ab eo quod eſt aliquid eins. Et ideo nihil ſicpꝰ mouetur:ſi aliqua eins pars quieſcat. Alio modo ſumit pꝛimo vt dicit pꝛeciſionem ⁊ adequationeʒ cauſe: eo mo do quo triangulus habet tres pꝛimo. Qnod autẽ ſic ineſt elichi pꝛimo: nõ remouetur ab eo ſi remouetur ab eo qð eſt uliquid eins. Mazʒ triangulus nihilominus habet tres licet pars trianguli puta vnus angulus non hobeat tres. Eit ergo intentio phyloſophi ibi ꝙ nihil mouet ſeipſum pꝛimo vtraqʒ pꝛimitatetquia ſequeretur contradigtio.ſ. ꝑ quieſceret ad quietem partis ⁊ non quieſcereti Mam
quieſcente parte non poſſet moueri pꝛimo pꝛimiratepꝛi
ma. Et tamen non repugnaret ſibi moueri pꝛimo ſecun/ da pꝛimitate: vt patet ex pꝛedictis. Sed ex hoc nihil mali ſequitur contra nos:quia poterit aliquid moueria ſeipſo ſecunda pꝛimitate tantum: vtputa quia habet in ſe virtu· tem qua poteſt ſe monere effectiue ⁊ equinoce. ð eniʒ ſic mouetur u ſe pꝛimo non opoꝛtet ꝙ quieſcat ad quieteʒ partis que eſt aliquid eius. Mec ille foꝛmaliter. ¶Sed contra hanc opinionem ſic arguitur. Nam quando aliqd mouetur a ſe pꝛimo:aut accipitur pꝛimo vt idem eſt qð odequate:ſecundum ꝙ diſtinguitur contra per alterum vt accipit phus pꝛimo poſterioꝛum. vel accipitur pri⸗ mo abuſiue vʒ. ſᷣm g ſe extendit ad per alterum:ita pil lud quod conuenit aiicui per alterum dicatur ſibi conne
nire pꝛimo. Bed hoc eſt abuti termino. Si antem acci/ piatur ſecundo modo:ſic aliquid poteſt moueri aſe pꝛi⸗ moꝛprimo ideſt per alterum: glola oꝛltanenſis optimus latro i.peſimus: niſi foꝛte trãumptiue:nã vt dicit Do. I.ſupꝛa in quinto huius: bonum trãſumptiue dicitur ẽt in malis:ſicut dicitur bonus latro. Mec ille.& Mec di⸗ Kinctio huins opinatoꝛis de pꝛimo diſcrepat niſi in voce adiſtinctione Woc. B. ð ꝑ ſe vt dicit hic Antonellus ar⸗
chiepiſcopus. Bi vero accipiatur pꝛimo modo ly pꝛimo
ſic impoſſibile eſt ꝙ aliquid poſſit a ſe moneri per ſe pri⸗
mo. Quod ſic patet. Nam quando aliquid mohetur a ſe⸗
ipſo:aut patitur a feipſo:idem erit monens ⁊ motum.
Vel ergo illnd idem ſecundum ſe totum erit mouens ⁊
motumꝛant ſecundum vnam partem erit mouens ⁊ ſe⸗ cnndum alteram motum. Non poteſt dici primum: ga ſic idem ſecnndum idem eſſet in actu in potentia: quia vnumquodqʒ mouet ſeu agit ſecundum quod eit in actu ⁊ ſecundum ꝙ mouetur ſen patitur eſt in potentia: qnod ẽ incòͥueniens maximum ſecũdum phyloſophum in pre
Pꝛima
ſenti libro. Si vero dicatur ſecundum:ſequitur de necef⸗ ſitate ꝙ non mouet ſe:neqʒ mouetur a ſe pꝛimo: ſed per alterum.i.per partem. Beq ad hane rationem reſpon det predictus opinator dicens ꝙ quando dicitur idem ſe cundum idem eſt impoſbile ſunnl eſſe in actu ⁊ in po⸗ tentia concedo iſtum accipiendo potentiam ⁊ Acthin vn foꝛmiter ſi foꝛmaliter foꝛmnaliter· ſi xi rtnaliter virtnali ter Punc falſum eſt quod ſubſumitur in pꝛopoſito. Iã quando aliquid monet ſe cus ſit actio equiuoca ⁊ nõ vni⸗ noca:non poteſt dici ꝙ ſit in actu foꝛmali. Sed eſt in actu Virtuali ⁊ in potentia foꝛmali j Et iſta non repugnant. Vnde reputo impoſſibile idem eſſe in actu ⁊ in poten tia vnifoꝛmiter acceptis. Mec ille. Bed contra vnum quodqʒ agens agit per ſuam formam. Sed per foꝛmam unduodqʒ eſt actu foꝛmaliter. Ergo vnumquodque agens ſiue equinocum ſine vninocum agit ſecundum
eſt inactu foꝛmaliter ¶ Licet antem agens equmocuʒ non ſit actu tale:qualis eñ effectus ſuus foꝛmaliter. Sed virtualiter ſolum vt ſol non dicitur calidus formaliter ſi cut der cale faerus per ſolem ſed virtualiter onm:tamen pꝛoducit effectum ſuum nemcunqʒ inquantum eſt for maliter in actu per ſuam foꝛmã. Et ſic euaſio nulla D 2*. Lonfirmatur propoſitum alia ratione. Mam due rea les relationes oppoſite realiter non poſſunt fimul eſſe in eodem ſecundum idem virtute illius maxime.videlicet quod oppoſita non poſſunt fimul eife in eodem ſecunduʒ idem.cum vnum deſtruat reliquum Bed ipſins moti ni ad id quod mouetur ⁊ econuerſo ſunt due reales rela tiones realiter oppoſite. Ergo non poſſunt eſſe in eodem fecundum idem. Qnod tñj ſequeretur ſi idem moueretur ſeip̃o vła ſeipſo pateretur per ſe pꝛimo. Ergo hoc eẽ eſt impoſſibile. videlicet ꝙ aliquid moneatnr per ſe primo accipiendo primo vt phyloſophus accipit ficut deductnʒ eſt. N Ped hanc rationem ſoluere nitnur pꝛefatus opi⸗ nator dicens:ꝙ non eſt inconueniens relatiões reales op poſitas fundari in eodem fundamento non ſimpliciter ſed aliqualiter illimitato. Ebi nota ꝙ quedam ſunt relatiões
oppoſite reales que ſunt incompoſibiles in eadem natu
ra ⁊ ſuppoſito:vt ſunt relationes canſe ⁊ cauſati. Huins ratio eſt: quia cauſatum realiter dependet a cauſa. Idem autem non poteſt a ſeipſo realiter dependeree Dnedam vero ſunt relariones oppoſite reales aue ſunt icõpoſibi les in eodem ſuppoſito.nontamen in eadem naturs ili⸗ mitata: vt ſunt relationes pꝛodncentis= pꝛoducti in diui nis. Ratio hnius incompoſſibilitatis eſi quia pꝛoducens eſt vꝛins origine pꝛoducto. Idem autem ſuppoſitum nã poteſt eſſe pꝛins origine ſeipſo. Qnedam vero ſunt rela tiones oppoſite que neutro modo ſũt incompoſſibiles.ſiẽ relationes mouentis ⁊ mobilis. Cuins ratio eſt. Hꝛ om nis incõpoſſibilitas talis relationum realium reducenda eſt ad aliquam prioreʒ. t vbi ilia pꝛoꝛ non innenit:ibi nec iſta poſterior induditur. Mnnc antem incõpoſi ibili⸗ tas in pꝛimis duobus membris reducitur ad oꝛdinẽ ſeu dependentiaʒ eſſentialem vel oꝛiginis. Ged in iſte tertio membro reducitur dependentia taliuʒ relationuʒ ad de pendentiaʒ accidentaleʒ. Mon eſt auteʒ inconneniens idẽ ſuppoſitũ dependere a ſe accidentaliter. HAd foꝛmam dicenduz ꝙ fundamentnʒ relationuʒ mouentis ⁊ mobi lis quando aliquid mouet ſe lʒ non ſit ſimpliciter illimita tum.eſt tamen ſecundũ quid aliqualiter illimitatuʒ. quia idem ſe habet in ratione mouentis ⁊ mobilis: licet aliter ⁊ aliter. Hec ille foꝛmaliter. ¶ Bed hec reſpõſio nõ eug cuat argumentuʒ.quia duo realiter oppoſita ſecundum idem eſſe in eodem eſt omnino impoſſibile ſecundũ phy loſophnm. Ad quam auctoritatem non eſt reſponſum. Ende ſiue ſit oꝛdo accidentalis ſiue eſſentialis: iſta aucto ritas habet veritatem. Ergo ĩpoſſibile eſt dicere ꝙ due relationes reales oppoſite fundentur in eodem ſuppoſi to ſuper eodem fundamento proximo.enʒ dinerfitas rea lis ipſarum relationum requirat diuerſitatem fundamen torum. K Si autem dicatur g aliter ⁊ aliter ſunt cõpoſji biles in eodem ſuppoſito quia ſecunduʒ aliud 6

Hon
4 feeundum alind eſt motum: habetur intentũs · vʒ· ꝙ nõ per ſe pꝛimo idem mouet ſeipſum ſed per alterum vt dẽ claratum eſt. Conſiderandum etiamn eſt quartoch mnP dicta ſolutione opinatoꝛis ponuntur aliqua ex du bus ſe⸗ quitur contradictio in dietis ſuis in queſtione pꝛima huiꝰ bu· mam bic dicit g relationes cauſe ⁊ cauſati ſunt in⸗ rompoſſibiles in eo dem ſuppoljto ⁊ natura: qt mhil rea liter poteſt dependere a ſeipſo. Lauſatum autem realiter dependet s cauſavt dicit: ᷣmꝙ ex adductis pʒ · Superiꝰ vero in eadem queſtione dicit ꝙ ſubiectum cauſat in ſeꝙ pꝛiam paſſionem quia omnnis potentia pure paſiua eſt i potentia contradictionis: vt dicitur in hoc nono infra. Sʒ ſubiectum non eſt in potentia contradictionis ad paſſionẽ aliter ineſſet ſibi contingenter:⁊ per conſequens non eſð ſcibile per demonſtrationem. Urgo ⁊ẽ̃ · Habet elgo ſub iectum aliquam poteniam actiuam reſpectu paſſionis. ec ile foꝛmaliter. Ex quo habetur ꝙ ſubiectum cau⸗ ſat aetiue ⁊ effectiue ſuam paſſionem in eodem ſuppoſi to. Quo pꝛeſuppoſito ſic arguitur. Idem non poteſt eſſe cauſa ſui ipſins vt hic dicit:cum nihil realiter dependeat a ſeipſo · Fed ſubiectum ⁊ pꝛopꝛla paſſio ſecundum ſco lam coti ⁊ pꝛedicti opinatoꝛis ſunt idem realiter · Er go ſubiectum non eſt cauſa actiua ſue paſſionis. Et per conſequens fubiectum non habet virtutem actiuam rr⸗ ſpectu paſſionis cuius oppoſituni dicit: vt er pꝛedictis patet. Conſiderandum eſt vlterius quinto ꝙ pꝛedictus opinator concludit vbi ſupꝛa g graui ⁊ leuia mouẽt ſe ad vbi effectine. ¶ᷓed iſtud ſtare non poteſt. quia ſi gra uia ⁊ lenia mouerent ſe:aut vna pars integralis moue⸗ ret aliam: vel foꝛma moueret materiam. Mon pꝛimum quia ſunt coꝛpoꝛa homogenea. Meqʒ ſecundum qnia tali foꝛme non competit agere ſine coꝛpoꝛeꝛcuʒ actiones ſint ſuppoſitoꝛum ſecundum phyloſophum in pꝛohemio hu ius methaphyſice. Mon ergo mouentur a ſeipſis ſed a ge nerante ꝛquod cum dat foꝛmam dat ⁊ per ſe cõſequentia ad foꝛmam. ¶ P·ʒ Accipiatur minimum illius grauis. Irguitur ſic. ſoc inonet le:⁊ mouetura ſe. rgo idem jecundum idem erit monens ⁊ motum ꝛ⁊ per cõſequẽs in acu ſimul ⁊ in potentia ᷣm idem · Unod eſt inconue⸗ niens · CSi autem dicatur ꝙ foꝛma mouet ⁊ materia mouetur: vnde nõ ſequitur ꝙ ſecundum idem aliquid ſit mouens ⁊ motum Cõtra. Si foꝛma moueret: ſeque retur ꝙ haberet per ſe operationem:⁊ per coſequens ha beret eſſe per ſe ſubſiſtens:cum actiones ſint fubſiſtentiũ. Et ſic foꝛtna lapidis eſſet per ſe ſubfiſtens. Ouod eſt con
Lectio.7. tia phyloſophum ſeptimo huins. Mon ergo grania ha⸗
—
bent in ſe pꝛincipium acunũ ideſt effectiuumlicet habe ant in ſe pꝛincipium actiium ideſt foꝛmale ·vt in ſecũdo phyſicoꝛum diſputatum eſt. Acd pꝛimum igitur dicendum ꝙ animalia lʒ 1 moneant ſe per ſe quia non me re per aecidens:non tamen mouent ſe per ſe pꝛimotſed per alterum:cum omne mouens ſeipſum ſecundum phy ioſophum diuidatur in partem per ſe mouentem par tem per ſe motam. CAd ſecundum reſponſum eſt in obijciendo.& Ad tertium dicendum ꝙ licet medicus ꝑ ſe ſanet inrmum: non tamen per ſe ſanat m edicnʒ. Ande ratio non ſequitur. N Id quartum dicendum g licet en tia naturalia moneantur per ſe:non tamen mouentur a ſe vt declaratum eſt. NAd quintum dicendum ꝙ aqud cà lefacta non frigefacit ſe per ſeꝛſed per accidens· C Ad ſe xtum dicendi ꝙ ſemẽ non alterat ſe per ſe pᷣ ſed per al terum · Eßid ſeptimum dicendum g ſubiectum per foꝛ mam effectiue pꝛoducit ſuam paſſionem non per realem tranſmuta:ioneʒ: ſed per naturalem c̃comitantiã. Vnde quia ſubiectum effectiue pꝛodueit in ſt pafionem vt In tonins Andree hic pꝛobat: neceſſario ſequitur ꝙ fuhiectũ non ſit idem realiter cuʒ ipſa paſſione vt dictũ eſt. C Ad octauum dicendum ꝙ licet grauia moueantur generante ſubſtantialiter coꝛrupto ⁊remanet tamen in eis virtus in⸗ dits a generante: ratione cuius dicuntur moueri a generã terd vltimum dicendum ꝙ aliquid non poſſe age ⸗
Metha.
re in ſeipſum ꝛnð patitur pꝛopter indiſtantiaʒ ſitualem:ßʒ
quia idem non poteſt eſſe in actu? in potentia ſecunduʒ idem: vt dictum eſt.
Cequitur in phyloſopbo ⁊ Poc · F. ibi · t in poten tia. Ntr cõmentatoꝛ cõmento 30.pꝛiuatio autem dici/
tur multipliciter.
ſic pꝛoceditur.vider 1 ſertum in potentia nõ pnuati opponatur potentie. Mau phus dicit in textu Aq impotentia potentie cõtrari eſt. Ergo non
opponitur ei pꝛiuatiue. GP·⁊0· Pꝛinatiue oppoſitaba
bent heri circa idem: vt patet in poſt pꝛedicamentis. Er⸗ go ſi impotentia ⁊ potenti pꝛiuatine opponantur: cuicũ qʒ conuenit potentia ei peteſt conuenire impotentia. ᷓʒ conſecuens eſt falſum. Mam potemtia attribnitur deo⁊ nullo modo impotentia · Igitur zc.CP3?. Impoſibi le en poininem eſe aſinum pꝛopter aliquam impoten⸗ tiam Ht tamen talis impotentia nulli potentie opponi⸗ tur pꝛiuatiue:cum non ſit dabilis aliqua potentia ſecun/
dum quam poſſibile ſit hominem eſſe aſinum. Ergo im potentia non opponitur pꝛinatiue. ¶ Sed contra eſt phy
loſophus in tertu dicens · Et npotentia ⁊ impoſbile puiuſmodi potentie contraria pꝛiuatio eſt. M uare eiuſdeʒ ⁊ ſᷣm idem ois potentia ⁊ impotentia eſt. Mꝛiuatio autẽ dicitur multipliciter ⁊c· eſi n deo dicendum ſᷣm dpoe ·;. in pre “ ſemti lectiõe ꝙ hic phrloſophꝰ determinat de impotentia dicens ꝙ impotentiã que eſt cõtraria dicte potentie ⁊ impoſibile qð dicitur ſecunduʒ puinſmodi potentiam eſt pꝛiuatio potentie · Moc autem dicit ad differentias imp ſbiis quod ſigniſicãt aliquem modum falſtatis ꝛquod̃ nõ dicitur fecundum aliquaʒ im potentiam:ſicut nec poſſibile ßᷣm aliquam potentiam.Et quia pꝛiuatio ⁊ habitus ſunt eiuſdem ⁊ ſecundum idẽ ne ceſfe eſt ꝙ potentia ⁊ impotentia ſint eiuſdem? ſecundũ idem Nt ideo quot modis dicitur potentia tot modis di citur pꝛiuatio ei oppoſita. ¶ Conſfiderandum eſt autem primo ꝙ pꝛinatio multipliciter diciur Uno enim mo⸗ do quicquid nõ habet aliquid ſine ſit aptumn nainin ha⸗ bere illud ſine non poteſt dici pꝛiuatum. icut ſi dicam? lapidem prinatum viſuꝛeo ꝙ nõ babet viſũ· Alio dicit pꝛiuatũ ſolũ qð eſt aptum naãtuʒ habere aliquid ⁊ nõ hʒ· Eꝛ hoc dupłr. Vnoevniuerſaliter quãdocũq; nõ hz· Ple ſi dicatur canis pꝛiuatus viſu quandocũq; nõ habet viſũ. Allioſi nõ habet quando aptus natus eſt habere. Ande canis ante nonum diem nõ dicitur pꝛiualus viſu. Et hoc iteruʒ diuerſifieatur. Mam vnoogliquis dicitur pꝛiuatus
eo ꝙ nõ habet aliquid aliquo determinato mõ ſcilicet ꝑ
fecte ⁊ bene. Ficut cum vocamns cecnʒ eum quinò vi⸗ det bene. Iliooquãdonõ habet oĩno · Sicut dicimns pr natum viſn eum qui oĩno viſum nõð habet · vero in ratione pꝛinationis includitur violentiã. Nnde qͥ dam dicũtur pꝛinari: quando per violentiam amitrũt eà que nata ſunt habere. Ndec omnia Doc. B.foꝛmaliter in pꝛeſenti lectiõe circa finem ⁊ phus ſententialiter in tern CCp̃ſideraudum vlterins eit ſcðo ꝙ illud qð dicrab tuʒ natum habere aliquid: eſt in duplici differentia. qðᷣdam eſt qð aptũ natũ eſt habere nõ ſchʒ ſpẽm ſed ᷣm genus tiñ. Sicut talpa quia eſt aial aptã natd eſt habere viſum.nõ autem inqnãtũ talpa. lind eſt qð taptumn⸗ tum habere aliquid ᷣm pꝛopꝛiam ſpecien Sicut canis dicitur aptus natus habere viſum nõ ſemper ſed in tem⸗
poꝛe determinato a natura vt dictuʒ eſt. Matet g ex pre
dictis ꝙ impotentia eſt priuatio poichtie potiſime illiis potentie que dicitur potentia actiua à foꝛma pꝛincipiuin pabens: vt hic dicit albertus magnꝰcapitulo tertio Mec autem dia vt ides dicit ibideʒ planiſime oſtenſa ſunt in qnto libꝛo huius ſapientie vbi de natura diſtinctiõe p?
iationis dictuʒ eſt. Ad pum dupliciter· lnoꝰ pꝛopꝛle· vt di⸗ ſtinguitur contra pꝛinationeʒ · Ilio cõiter· vʒ hr⸗ quo
6— cũqʒ oppoſilo
ergo dicendũ ꝙ contrarinʒ accipit
Quandod?
min lind ui mu um m(⸗ uiy n lim
ſinan

Mueſtio
cũq; oppoſito. Contrariũ auteʒ accipitur hie in textu ſcto modo ⁊ non pꝛimo modo. vnde cõſequentia non valet: CAd ſecundum dicendum m Poc. S.in de potentia.
q. pin ar · Pmo ad.i7. ꝙ potentie dicitur eſſe cõtraria pꝛi natio·i.impotentia. Mon tamen de cõtrarietate facienda eſt circa deum mentio:qꝛ nihil quod eſt in deo habet con
trarium:cum non ſit in genere. Mec ille. CAd tertinʒ pʒ
ſolutio ex dictis:quia argumentum pꝛocedit de impoſi bili quod non dicitur ſᷣm aliquam impotentiam:ſed ſcðʒ diſcoherentiam terminoꝛum. Ende maioꝛ eſt falſa ⁊ ar⸗
Bumentum non concludit.
CQueſtio ſcha. De comperatione potentiaꝝ adinuicem ſecundum differentiam earum. Que coꝛr eſpondet ſecun de lectioni oc. S. Et cõmẽ.cõmen · ꝗ bi ⁊ ſcientia eſt potentis.
— „ Ein de conſiderandũ eſt compara * 2 tiue de potentia:poſt abſo ntam eins conſiderationeʒ comparando v · potentias adinuicem Circa quod duplex occurit conſideratio. Maʒ pꝛimo * conſiderandum eſt de differentia poten⸗ tiarum adinuicem:ᷣm differentiam eoꝛum in quibꝰ ſũt. ¶Secundo conſiderandum eſt quomodo potẽtia ⁊ actꝰ ſunt ſimul vel non ſunt ſimul in ſubiecto:ibi· Sunt autem
duidam ⁊c̃. ¶ Circa pꝛimum queruntur tria. C·ꝛimo vtrum diuiſio potentie hic poſita a phyloſopho ſit ſuffici⸗
ens. vʒ · potentiarum quedam eſt rationalis ⁊ quedam ir rationalis. C Becundo vtrum potentie rationales eedeʒ
ſe habeant ad oppoſita. N Tertio vtrum potentie irrõna⸗
les non poſſint ſe habere ad oppoſita.
¶ Sequitur in phᷣo ⁊ WMoc. S.ibi. Muoniaʒ autem hec
quidem in inanimatis ⁊c̃.⁊ eſt lec.⁊.
„ ſic pꝛoceditur. idet᷑ 3 wimum P diuiſio potẽtie qua
5 diniditur per potentiam rõnalem ⁊ irrationa⸗
lem poſita hic a phyloſopho non ſit ſufficiens
Mam tam potentia rationalis quã irrationalis eſt pꝛinci⸗ pium tranſmutandi in aliud inquantuʒ eſt aliud vt expꝛeſ ſe dicit hic phus in textu. Sed non omnis potentia eſi hu iuſmodi quia potentia materie ad foꝛmaʒ nõ eſt pꝛincipiũ tranſmutaneli in alind ᷣm ꝙ alind eſt.Et tamen eſt poten tia. Ergo talis diuiſio potentie eit inſufficiens: quia dini ſum excedit membꝛa diuidentia. Quod eſt contra pßum in ſco poſterioꝛum ⁊ contra Woetium in libꝛo diuiſio⸗ num. CP ꝛ⁊ Vmnis potentia eſt irrõnalis. Ergo nulla potentia eſt rationalis:conſequentia patet per locnʒ ab op poſitis. Antecedens pꝛobatur:qꝛ potentia irrationalis di citur potentia naturalis. SHed quelibet potentia eſt nãlis. Ergo quelibet potentia eſt irratiõaliſ.dꝛobatio medie. Mam omnis ratio natura quedam eſt:cuʒ non ſit aliquid cõtra naturam ipſius ratiocinantis. Ergo potentis rationa lis dicitur potentia naturalis. quod fuit pꝛobandũ. C D 3.Vliqua eſt potẽtia etiam actiua que reperitur in aliquo quod nec eſt rationale nec irrationale: vt patet de deo de angelis ⁊ de celo pꝛoprie loquendo. Ergo illa diuiſio nõ vacuat totam naturam diuiſi ⁊ per conſequens nõ eſt bo⸗ na. ¶ Sed cõtra eſt phus in textu ibi. Qnoniam antem
alie inanimatis inſunt ⁊ alie animatis ⁊c̃. Et paulo poſt
ſubiungit. AManifeſtum eſt aũt quoniam ⁊ potentiaꝝ alie quidem erunt irrationabiles: alie vo cum ratione ⁊c̃. Reſi on deo dicendum ꝙ potentiarũ que⸗ P dam eſt actiua:quedam vero paſſiua.vt ex dictis patet. Poientia autem actiua que eſt pꝛincipium tranſinntationis in aliud inquantum eſt aliud cõuenienter diniditur per potentiam rationalem ⁊ irra⸗ tionalem. V. uod pꝛobatur tali ratione phi. Mam ois po tentia actina vna ⁊ eadem exiſtẽs vel poteſt ſehabere ad oppoſita: vel eſt determinata ad vnum effectum. Si pri mum ꝛſic eſt potentia rationalis · Si ſecundũ:ſic eſt poten iã trrationalis Ars enim medicine que eſt potentia acti
Seccunda
ka vt patet per diffinitionem potentie actiue ſe habet ad oppoſita.ſ.ad infirmitatem curandam ⁊ ad ſanitatem faci endã. Bed caleꝛ qui eſt potentia irrationalis: ſolum cale⸗ facu per ſe loquendo:qᷓ;uis per accidens ponit eſſe cauſa frigiditatis: inquantum aperiendo poꝛos facit exalare in termus calidum vel materiam humoꝛis calidi conſumen⸗
do ipſum calidum deſtruit ⁊ per conſequens infrigidat.
Q ue antem ſint potentie rationales exponit phus dicens
ꝙ omnes artes factiue vt fabꝛiles ⁊ editicatiue ⁊ cetere huiuſmodi quarum actiones in materiaʒ exterioꝛeʒ tran ſeunt ⁊ etiam oẽs ſcientie que.ſ.non habent operationeʒ n materiam exterioꝛem tranſeuntem:ſicnt moꝛales ſcien tie ⁊ logice omnes huiuſmodi artes potentie quedaʒ ſunt qꝛ ſunt pꝛincipia tranſmutationis in aliud inquantũ aliud Vuod eſt diffinitio potentie actine. NEx quibuſpatet g non accipitur hic potentia a phyloſopho ſtricte · vʒ. ÿm qꝙ potentia diſtinguitur contra habitum:ſed accipitur com⸗
muniter · vz · vt ſe ertendit ad habitus ⁊ ad omne quod
poreſt eſſe pꝛincipium operationis. NConſiderandum ẽ
autem pꝛimo ſecundum phyloſophum hic ⁊ ſecundum
Voc. S. ꝙ cum potentie ſint principia agendi ⁊ patien ⸗ dique quidem pꝛincipia ſunt tam in animatis qᷓ; in inani matis:potentiarum quedam ſunt in inanimans:⁊ quedã ſuntun animatis ⁊ in anima ⁊ anime intentionem ſiue rõ nem habente Ex quo concludit ꝓhus pꝛedictam diuiſio
neim potentie vʒ · ꝙ potentiaruʒ quedam ſunt irrationa⸗
les: alie vero cum ratione. ¶Conſideranduʒ vlterius eſt ſecundo ſcᷣm Doc. S. hic ꝙ quia animata componũtur ex coꝛpoꝛe ⁊ anima Pꝛincipia autem agendi ⁊ patiendi que ſunt in coꝛpoꝛe animato nõ differunt ab hijs que ſũt in inanimatis. Ideo phyloſophus poſtqᷓ; dixit ꝙ quedaʒ potemie ſunt in animatis: addit ⁊ in anima:qꝛ vʒ.pꝛinci⸗
pia agendi ⁊ patiendi que ſunt in anima manifeſte diffe⸗
runt ab hijs qne ſunt in rebus inanimatis. Et iterum par tes anime plures ſunt: quarum quedam non multum dif ferunt in agendo ⁊ patiẽdo a rebus inanimatis que vi na ture operantur. Mam partes anime nutritiue ⁊ ſenſitiue impulſu nature operanturi Sola autem pars rationalis domina eſt ſui actus:in quo differt a rebus alijs anims⸗ tis ⁊ inanimatis. Et ideo poſtq; phyloſophus dixit in ani
ma:addit ⁊ anime rationem habente:quia.ſ.illa pꝛinci⸗
pia animatoꝛnm a pꝛincipijs inanimatoꝛu ſpecialiter di ferunt que ſunt in parte anime rationalis. Hec ille.
3„ m gitur patet ſolutie ex dictis: Ad pimum quia hic diniditur potẽtia acti⸗
na· Vnde ratio non ſequitur. NAd ſecundum dicendum
ſicut etiam dictum eſt ſupꝛa in primo huius q.⁊.i.⁊m. zm ꝙ naturale poteſt accipi dupliciter. Vnoꝰ vt diſtinguitur contra violentum. Et ſic potentia rationalis dicitur potẽ
tia naturalis. Et illo modo ratio natura quedam eſt. ⁊ ſie
non omnis potentia naturalis eſt irrationalis. Alio mo/⸗ do accipitur naturale vt diſtingnitur cõtra rationale. Et illo modo omnis potentia naturalis eſt irrationalis. Nᷓ autem pꝛimo modo.Mnde ratio laboꝛat in equiuoco. CAId tertinmn dicendum ꝙ potẽtia que atribuitur deo ⁊ angelis poteſt dici rationalis.Et licet in eis non ſit ra⸗ tio accipiendo pꝛopꝛie rationem.vʒ.ſecundum ꝙ diſtin⸗ guitur contra intellectum:cum pꝛopꝛium ipfius raticuis ſit diſcurrere: tamen in eis eſt ratio ſecundum g ratio accipitur pꝛo intellectu ⁊ vt patet per Moc. S.i pꝛimo ſen tentiarum di.⁊v.q.pꝛima ar. pꝛimo ad quartum: vbi ſic ait Rationale accipitur dupliciter. Ouandoqʒ eniʒ ſumi tur ſtricte ⁊ pꝛopꝛie:ſecundum ꝙ ratio dicit quandam obumbꝛationem intellectualis nature vt dicit IJſaac ꝙ ra tio oꝛitur in vmbꝛa intelligentie. Vuod patet ex hoc ꝙ ſta tim non offertur ſibi veritas:ſed per inquiſitionem diſcur rendo innenit Er ſic rationaie eſt differentia animalis: ⁊ deo non conuenit nec angelis. Vuandoqʒ vero ſumint communiter pꝛo qualibet cognitione virtutis non umpꝛel ſe in materia · Et ſic connenit communiter deo ⁊ angelis ⁊ hominibus. Mec ille. Et in prohemio libꝛi poſterioꝛũ ſic ait Dno pꝛimi actus ſunt ipfius rationis
— *

ꝙ ratio eit intellecius quidam. pec ille. N Potentia au
tem que eit in celo ñ comparetur ad angelum monentem
ipſum poteſt dici rationalis. Ti ſi comparetur ad coꝛpꝰ
releſte eſt irrationalis.
EFeqnitur in phyloſopho ⁊ Ipoc. S.ibi. Cauſa vero
quia rato eſt ſcientia ⁊c.
aſiqũis ſmpoſſet agere oppoſita. Sed cõſequens ẽ falſum: vt dicit infra phus. Ergo ⁊c̃. Matet ſequela: qꝛ tà
— ſie ꝓcedii. Tĩ ꝙ ſecundum rõnales I non poſſint ſe habere ad oppoſita. Mam ſi po⸗ tentia rationalis ſe habẽt ad oppñ:a: ſequeret᷑
lis potentia nõ magis determinatur ad vnũ oppoſitũ q;
ad reliquum. C Pꝛꝰ. Scðʒ phm in etbycis qualis vnnſ
quiſqʒ eſt talis finis videtur ei. Ergo voluntas noñ poeſt in oppoſita:cum non poſſit velle niſ bonũ. ¶P ·30 · Mo
tentie ſenſibiles dicuntur potentie rationales ᷣmn phyloſo
Lect.20
phum pꝛimo ethycox. Et tamen ipſe non polſunt ad op⸗ poſita. ᷣrgo non eſt vniuerſaliter verũ ꝙ potentie ratiõ ies poſint ad oppoſita. P. Potentia rationalis nõ
põtſimul ad oppoſita. Ergò opoꝛtet ꝙ determinetur.
potentia determinata nõ videtur eſſẽ niſi vnius oppoſiti. Wotentia ergo rõnalis inquantum potentia eſt vnius op poſiti t. ¶P ·v. Peus ⁊ angeli habent potentism rõ⸗ halem vt dictum eſt. It tamen non poſſunt non velle bo⸗
nnm. Ergo idem quod pꝛins. C Ped contra eit phus in
textu vbi ſupꝛa. Et cõmentatoꝛ cõmẽto.ꝓ.
*„ dicendũ ꝙ potẽtia rõnalis po Reſpondeo teſt ſe ad oppoſita. Að ſic declarat ⁊poc.. hic fᷣm phm. Mam ſcia que eſt po⸗ tentia rationalis: eſt quedam rario rei ſcite. Sed eadeʒ rõ manifeſtat rem ⁊ eius pꝛitationẽ:lʒ nõ ſimiliter:qꝛ pᷣmo manifeſtat ipſam remꝛſed per poſterius eins pꝛinationẽ ſicut per rõnem viſns per ſe cognoſcitur pꝛimo ipſa viſi/ us potentia:⁊ ex conſequenti cognoſcitur cecitas que N⸗
hil alind eſt qᷓ; carentia viſionis in ſubiecto apto nato.¶ꝛ
igitur ſcientia eſt quedam ratio rei ſcite in aia:veceſſe ẽ ꝙ eadem ſit ſcientia Zriorum:vnins quideʒ per pꝛius ⁊ 5 ſe:alterius vero per poſterins. Sicut medicina per pꝛiꝰ
eſt cognitiua ⁊ factiua ſanitatis: per poſterius autem infi
mitatis. De ratjone enim rei in anima eſt ꝙ eſt vnius op poſitoꝝ ſchᷣm ſe:⁊ alterius ᷓᷣm accidens. t ſicut dictuʒ ẽ de pꝛinatione:eadem ratio eſt de cõtrario. Sicht eniʒ ab latio viſus manifeſtat cecitatemt ita per ablationem vniꝰ cõtrarioꝛum manifeſtatur alterum cõtrarium. Gium enĩ cõtrarioꝛum vnum eſt ſicut perfectum:⁊ alteruʒ ſicut im perfectum ⁊ pꝛiuatio alterius. Migrum enim eſt quaſi p natio albi. t frigidum eſt quaſi pꝛiuatio calidi. Patet er go g eadem ſcientia ſe habet ad eõtraria. Ei cum ſcientia it potentia rationglis: ſequitur ꝙ potentia ratiõalis ſe ha bet ad contraria. IMec omma oc. S. in lectione ſecũdũ ſententias phi. hoc idem adducit. Doc. S.ſuper pꝛimo libꝛo de aia lectiõe antepenultima 5ᷣm ſententiam phi in ine vbi ſic ait. O.ð cognitio habeatur per paucioꝛa patet:
qꝛ cuʒ compoſitum cõſtet ex aliquo perfecto ⁊ imperfe⸗
cto:rõ cognoſcendi imperfectum eſt perfectum. Et cum cõtraria reducantur in pꝛinationem ⁊ habitum:ſufficiens eſt altera pars.illa que ſe habet per modum habitus ⁊ perfecti ad cognoſcendum ſeipſam ⁊ alteram parteʒ q̃ eſt per modum prinationis ⁊ imperfecti. Nam per rectum diiudicamus ⁊ cognoſcimus ipſum rectum ⁊ etiam ob liquum. Jantio enim ideſt regula eſt illud per quod ha betur iudicium de vtroqʒ. Mer obliquum vero nec ip ſum cognoſcimus nec rectum. Mon ergo fuit neceſſe ani mam facere.i.dam componere ex omnibus elementis:ſʒ ex duobus.ſ.ex igne et terra:⁊ per hec cognoſceret ⁊ ſeip ſam ⁊ contraria:icut per ignem cognoſceret calida ⁊ fri⸗ gida ⁊ per terram ſicca ⁊ humida.ſjdec ille. Choc ideʒ adducit in.iz.q. 100.ar.6 ad ſecundum. N Sed inſta⸗ ſtabat diſcipulus. Mam ſi potentia rationalis libere ſe ha beat ad oppoſita: aut talis libertas eſſet ab intellectu: vel a yoluntate. Mon pꝛimum:quia ſic ſequeretur ꝙ intelle
45 etha.
ctus eſſet liberioꝛ voluntate Auod eſt falſum. ieqʒ ſe⸗ cundum:quia ratio rei ſcite nõ eſt in aninna ratiohe volun tatis: ſed ratione intellectus.¶icendum ſecunduʒ egi diũ quolibeto quarto queſtione vltima articulo vtꝙ vo
luntas comparata ad eſſentiam ⁊ naturam anime raiona lis habet ꝙ ſit libera radicaliter ⁊ pꝛimoꝛdialiter. Lom parata verò ad intellectum habet ꝙ ſit libera ex pꝛoximo Sed ipſa comparata ad ſeipſam habet ꝙ ſit libers foꝛma liter. ¶ dꝛo cuius declaratiõe conſiderandum eſt pꝛio ſecundum eundem ibidem ꝛg radicaliter libertas agen/
di competit rebus ex immaterialitate ſue eſſentie vel na
ture.quia talia poſſunt ſe ſupꝛs ſe conuertere:⁊ poſſunt ſe ipſu in aliquid oꝛdinare vel non oꝛdinare:⁊ per cõſequẽs poſſunt libere agere vel non agere. Sed ex fonma appꝛe benſa per intellectum:habet voluntas huiuſmodi liberta tem ex pꝛoximo. Mam intellectus conuertẽs ſe ſupꝛs ſpe ciem albi intelligit album ⁊ oppoſitum albi. Ratio ergo
quare potentie rationales ſe habent ad oppoſita ⁊ quare
habentes rationem ſunt liberi in agendoꝛeſt quia per ean dem ſpeciem intelligibilem intelligunt hoc ⁊ oppoſiuʒ · Nt ideo nos ſumus liberi ad agendum hoc ⁊ oppoſium
vel non agendum hoc ⁊ oppoſituʒ · N Ped querebat di ſcipulus rationem:quare per eandem ſpeciem intelligibi
lem intelligimus hoc ⁊ oppoſitum eius:cum oppoſitoꝝ diuerſe ſint forme. ¶Ad quod reſpondet egidius vbi ſu pꝛa dicens:ꝙʒ ratio huiꝰ eſt:quia taiis foꝛma ſiue ſpecies recipitur in re immateriali potẽte ſe conuertere ſupꝛa ſe ipſam x qua conuerſione foꝛmat ſibi diffinitionem conceptum quo intelligit hoc ⁊ oppoſium: quia qui be ne diffinit:contraria conſignat:vt dicitur in.õ. topicorus Hominium igitur actus vt poſſimus hoc ⁊ oppoſitum: reducitur in foꝛmam appꝛehenſam repꝛeſentantem hoc ⁊ oppoſitum. Sed foꝛma appꝛehenſa ꝙ poſſit pꝛopꝛie repꝛeſentare hoc ⁊ oppoſitum reducitur in ĩmaterialitatẽ eſſentie vel nature:per quam poſſumus nos conuertere in huinſmodi foꝛmam: vt poſſimus intelligere hoc ⁊ op poſitum.Inare libertas actionis ex pꝛoximo ꝛeit ex for ma apprehenſa per intellectum per quam poſſumus in⸗ telligere hoc ⁊ oppoſitum Ged radicaliter ⁊ primoꝛdia liter tzlis libertas prouenit ex immaterialitate nature ſen eſſentie:per quam potentia eſt conuerſiua ſupra formaʒ appꝛehenſamt: vt poſſimus per eam intelligere hoc ⁊ Oh poſitum. Ct ſi arguatur. Ipſe intellectus de ſe eſt im⸗ materialis · Ergo totam libertatem habet volnnts ab in tellectu C Dicenqum ꝙ immaterialitas potentie redu citur in immaterialitem eſſentie. Maʒ potentia ideo dici tur immaterislis. quia recipitur in ſubiecto immateriali. Ihntellectus enim quia non eſt virtus organicꝭ Nec; v tus in coꝛpoꝛe eyſtens tanquam in ſubiecio: ſed eſt iip ſa eſſentia anime que caret materia: dicitur iminteriã⸗ lis. Conſiderandum vlterius eſt ſecundo ſecundum eũ dem ibidem quod peſtquam intelligimus naturam im⸗ materialem ⁊ potentiam cognitinam ſupra ſeipſam con nerſiuam appꝛehendentem foꝛmam per quam poteſt 60 gnoſcere hoc ⁊ oppoſitum ꝛſi non plus pꝛocedimnus ralis natnra ſic eyiſtens erit indeterminata ad agendum. Me igitur ponamus in natura aliquid ocioſuʒ opoꝛtet n0ð da re pꝛeter duo pꝛedicta videlicet.pꝛeter naturam anime ⁊ intellectnm aliquam potentiam per quam naturzmi⸗ poſſit ſe determinare vt agat hoc vel oppoſium. Mui inodi autem potentia eſt voluntas. Nnde ipſi vojnntti ineſt libertas ex immaterialitate naure in qua fundat 1 dicaliter ⁊ pꝛimoꝛdialiter: ſed ex foꝛma abpze pꝛoximoꝛ⁊ ex ſe ipſa foꝛmaliter. C Ex quo patet olu tio ad inſtantiam diſcipuli: quia non ſequitur ꝙ intellect ſit iberioꝛ quam voluntas · ſed ꝙ eſt indeterminatior⸗ Mon enim ineſt libertas voluntati ex intellectu vel c foꝛms appꝛehenſa ſecundum omnem m odum:— dictis patet. CUonſiderandum eſt vlterius R dum Intoninm ndree quod voluntas alicuius repe. ctu obiecti poteſt necemitari· Quia capiend rationen
formalem obiecti non poteſt ipluʒ non yelle. Vict eum
Francileus
—
——
S— —,———
—

Queſtio
Franciſcns in primo ſententiarum ꝙ ſi ipſa volunitas ca piatur vt paſſina ⁊ receptina: ſic poleſt neceſſitaris Sed ſ accipiatur vt actiua ⁊ pꝛoductiua:ſic non poteſt neceſ⸗ itariꝛled libere ſe habet ad oppoſita. ¶ Mtrum autem li bertas que ponitur in potentia rationali ſi in ſuſcipiendo sctũ vel eliciendo tantum. De quo etiam agit ad longuʒ Heruens in pꝛimo magno quolibeto queſtione pꝛima urticulo pꝛimo. MConſiderandum vlterius eſt quarto ſecundum Egidium dommum Tntonellum ⁊ Antoniũ Andree g hec diſtinctio de potentia rationali ⁊ irratio⸗ nali reducitur ad illam diſtinctionem que eſt inter natu⸗ ram ⁊ voluntatem:quia intellectus ⁊ voluntas poſſunt rombarari ad actus pꝛopꝛios: vel ad actus aliarum po/ tentiarum inferioꝛum Comparando ergo ad actus alia⸗ rum potentiarum intellectus dicitur rationalis. Lompa⸗ rando autem ad actus pꝛopꝛios ꝛintellectus cadit ſub na⸗ 1ura⁊ non habet in poteſtate ſna intelligere ⁊ non intel/ ligere. Soluntas vero oppoſito modo ſe habet ad actuʒ pꝛopꝛium eliciendum. vnde pꝛoductio in diuinis qᷓ eſt per modum nature eſt illa cuins pꝛincipium eſt intelle⸗ dus Eonſiderandum vlterius eß quinto ſecundum Zlexandrum quod potentie rationales ſe habent ad mul
ta:⁊ non ſunt determinate ad vnum. Onod patet · pꝛimo
rõe nãe ipſins intellectus qui eſt potens omnia facere ⁊ Reri vt patet tertio de anima. Becundo eꝝ natura diffini tionis:quia qui bene diffinit:contraria aſſignat: vt patet in ſexto topicoꝛum Ratio enim agit per conceptum.Et Nnus concepius dat intelligere rem ⁊ ſuum oppoſitum. Tertio patet ex natura contrarietatis: quia licet dus con ⸗ aria non poſſint ſñimul eſſe in eodem effectu: poſſunt ta men ſimul eſſe in eodem conceptu. Et ideo agẽs per cõ ceptum poteſt ſimul plura agere ſecunduʒ ꝙ ly ſimul de terminat hoc verbum agere. C Conſiderandum vlteriꝰ eſt ſexto g aliqua potentia dicitur rationalis dupliciter: Nt patet in pꝛimo ethycoꝛum. Uno modo per eſſentiam. Alio modo per participationem. Per eſſentiam autem dicitur aliqua potentia rationalis dupliciter. Vno modo pꝛopꝛie. Et ſic ſolns intellectus eſt potẽtia rationalis per eſſentiam:⁊ voluntas eſt potentia tationslis per partici pationem. Aliter volnntas eſſet idem quod intellectus eſſentialiter. Quod eſt falſum: vt patet per Doctoꝛem Sanctum in pꝛima ſecunde queſtione quinquageſima ſerta articulo ſexto ad ſecundum. Et queſtione quinqua⸗ geſimanona articulo quarto ſecundum: vbi dicit: ꝙ vo⸗ luntas eſt rationale per participationem. Et. q.6o.in coꝛpoꝛe in fine Er.q.̃r.ar.⁊.in coꝛpore in fine. Et ad ſe⸗
cũdũvbi dicit ꝙ rationale per participationeʒ diuiditurĩ
tria.ſ. in volunfatem inconcupiſcibilem: ⁊ in iraſcibieʒ. Dicitur enim voluntas potentia rationalis per participa tionem quo ad ſimilitudineʒ actus cum concupiſcibili ⁊ iraſcibili: qꝛ.ſ.in actu ſuo fertur ad eytra: ⁊ dirigutur a ra tione. Blioꝰ d̃ aliqua potentia rõnalis per eſſentiã acci piẽdo rõnale ꝑ eſſẽtiã cõiter.ſ.pꝛo oĩ eo quod eſtvt poten tia in parte intellectiua vt diſlinguitur a parte ſenſitina.
Et ſic potentia rationalis per eſſentiam eſt voluntas ⁊ in
eilectus ⁊ potentia rationalis per participationeʒ eſt ap petitus ſenſitiuus: qui regitur a potentia rationali per ei⸗ ſentiam..ab intellectu ⁊ voluntate: que unt in parte ra⸗ tionali:ſicnt potentia iraſcibilis ⁊ cõcupiſcibilis:que ſunt nate obedire rationi:dicũtur potentie rationales per par ticipationem. Qnando ergo dicitur ꝙ potentia rationa lis ſe habet ad oppoſita: intelligendum eit de potentiis que communiter dicuntur rationales per eſſentiam.ſ.de hüs que ſunt in parte rationali videlicet de intellectn ⁊ voluntate: ⁊ non de hijs que ſunt in parte ſenſitiua: que dicuntur rationales per participationem tantum.
mi igitur ⁊ ad omnia alia argumenta E imü 2u ſolutio ex dictis.
CSeqnitur in philoſoppo ⁊ Hoc. S. Cinoniam ve rocontraria.
cundo modo intelli
Gecunda
8 t ertium ſic pꝛoceditur. Cider
2* ꝙ potentia irrationa lis poſſit ſe habere ad oppoſita. Mam appeti Auus bruti eſt potentiar irrationalis:ſine natura
ls.Ettamen ratione ipſius iraſcibilis ⁊ concupiſcibilis: ita poteſt appetere ſicut non appetere. Ergo potentia ir rationalis ſe habet ud oppoſta. CPꝛv. Potentia ſolis
eſt potentia irrationalis. Et tam enpoteſt in oppoſita: qꝛ
per vnuni ⁊ eundem caloꝛem diſſolnut glaciem: ⁊ con⸗ tringit lutum. Ergo idem quod pꝛius. Cᷓ 30. Poten
tia frigefactiua non ſolum per ſe frigefacit:ſed poteſt eſſe cauſs caloꝛis. Cp In rebus etiam naturalibus da⸗ mr Ontingens od vtrumlibet. Ergo potentia irrationa⸗ lis poteſt je habere ad oppoſita. CSed contra eſt phy⸗ loſophns in textu:potinime ibi. Qnoniam vero contra⸗
rria 4c.
Reſpondeo ꝙ dupler eſt poten
Onalis. D nedam eſt paſſina: vt materia. Et talis habet potentiã ſimul ad plu res foꝛmas: de quꝰ potentia non eſt hic ad pꝛopoſium: vt dictnʒ eſt in pꝛimo articulo pꝛeſentis queſtionis. lia eſt potentia irrationalis actiua. Pt talis vt dicit hic phy⸗ loſophus: eſt ad vnum tantum determinata. Manifenũ eſt eniʒ vt deducit hic Doc. S.ꝙ res natnrales operan/ tur per foꝛmas ſibi inherentes. Non autem poſſunt ei⸗ dem ineſſe foꝛme contrarie. Einde impoſſibile eſt ꝙ ea
dem res naturalis faciat contraria: per potentiam natura
lem que hic irrationalis dicitur. N es ergo naturales fa cinnt vnum tantum:ſicut ſalubre facit ſolum ſanitatem: calefactiunm facit ſolum caliditatem: ⁊ infrigidatinum facit ſolum frigiditatem per ſe loquendo: vt jnpꝛa dictuʒ eit · Ex quo patet ꝙ potentie rationales oppoſitum faci/ unt potentiis irrationabilibus: qꝛ potentia rationaiis fa
cit oppoſits: qꝛ pꝛincipia oppoſitoꝛum continentur in ra
tione ſcientiali. Sed potentia irrationalis non facit oppo ſita: ſed vnnm tantum. CLonſiderandum antem eſt hic pꝛimo ſecundum? Voc..g ſicut actio naturalis pꝛoce⸗ dit ad effectum qnaſi copulata ad foꝛmam que eñt pꝛinci pium actionis cuius ſimilitudo relinquitur in effectu: ta anima mouet per ſnam operationem ad ambo oppoſita ab eodem pꝛincipio ideſt a ratione: que eſt vna duoꝛum oppoſitoꝛum: inquantum ſimilitudo illins pꝛincipij in Ntroqʒ oppoſitoꝛum in eſſe pꝛoductoꝛũ ſaluatur. Con ſideranduim vlterius eſt hic ſecundo ſecundum phyloſo
phum vt dicit hic Woc. S.ꝙʒ aliquid dicitur habere po enriam actiuam vel paſſinam quandoqʒ quidem ex hoc
ſolum ꝙ poteſt agere vel pati. Auandoqʒ vero ex hoe gꝙ poteſt bene agere vei pati. Id potentiam autem bene faciendi vel patiendi ſequitur potentia faciendi vel pa⸗ tiendi. Ged nen econuerſo. Sequitur enim g ſ aliquis benefaciat: ꝙ faciat. Sed non econuerſo. C Tonñderan
dum viterius eſt tertio ꝙ potentiam irrationalem non
poſſe ſe babere ad oppoſita: poteſt intelligi dupliciter. Vno modo obiectiue: ita g non poſſit in oppoſita obie⸗ cta. Alio modo effectine: ita ꝙ non poſſit in oppoſitas
actiones. ꝛuno modo poteſtintelligi dupliciter· Ano modo ꝙ nõ poſſit ſe habere ad oppoſita obiecta adequs ta abſolute. Et ſic potentia irrationalis non poteſt ſe ha-
bere ad oppoſita: vt viſus cuins obiectum eſt coleꝛ non poteſt per ſe loquendo in oppofitum eins. Alio medo poteſt intelligi ꝙ non poteſt ſe habere ad oppoſita con/ tenta ſub obiecto adequato. Et ſic potentia talis poteſt ſe
habere ad oppoſita: vt viſus poteſt in album ⁊ nigrum:
⁊ per conſequens in album ⁊ non album. Si antem ſe⸗ gatur videlicet ꝙ non poſſit in op⸗ voſitas actiones: hoc poteſt intelligi dupliciter. Nno mo do per accidens. Ĩt ſic poteſt in oppoſitas actiones: vt volnit tertium argumentum lio modo per ſe.Et hoc dupliciter. Vno modo poteſt intelligi ꝙ poſſit in opPpo⸗ ſitas actiones oppoſitione diſperata. Et ſic 6 irr

Mon
tionalis poteſt ie habere ad oppoſita: vt voluit ſecundum argumentnm Alio imodo poteſt intelligi ꝙ poſſit ſe ha⸗ pere ad actiones oppoſitas oppoſitione aftirmatiõis ⁊ ne ationis ·Et iſto modo potentia irrationalis non poteſt ſe pabere ad oppoſita · Sed hoc pꝛopꝛium eſt potentia ratio naliꝛ vt patet per Poc. S.in de veritate queſtione.ꝛ6. M ticulo tertio. ¶ Lonſiderandum vlterius eſt quarto ſecũ dum Poctoꝛein Sanctum in.ꝛc. queſtione ſecunda ar ticulo pꝛimo ad ſecundum: ꝙ potentia rationalis nõ ſe ha pet ad quelibet oppoſita pꝛoſequenda: ſed ad ea que ſub ſuo connenienti obiecto continentur. Wam nullã potẽn⸗ tia pꝛoſequitur niſi ſunm conueniens obiectum. Obiectũ autemvoluntatis eſt bonum. nde ad illa oppoßita pꝛoſe quenda ſe babet voluntas:que ſub bono compꝛehendun tur ꝛſicut ad moueri ⁊ quieſcere:loqui ⁊ tãcere ⁊ ad alia puiuſmodi. Ip vtrunq; enim hoꝛum fertur voluntãs ratione boni · Idec ille foꝛmaliter. Tt dicit ibidem in ſolntione ad pꝛimum g eadem potemtia eſt oppoſitoꝛuʒ· ſed non eodem modo ſe habet ad vtrũqʒ; Noluntas eniʒ ſe habet ⁊ ad bonum ⁊ ad malum:ſed ad bonum àppe⸗ tendo ipſum: ad malum vero fugiendo illud. Mec ille. ¶TEt ſubdit ibidem in ſolutione ad tertium quod illud quod non eſt ens in rerum natlra: accipitur vt ens in ra/ tione. ⁊lnde negationes ⁊ pꝛiuationeſ dicunt᷑ entia. Mer quem etiam modum futura pꝛout appꝛehenduntur ſunt
entia. Inquautum igitur huiuimodi ſunt entia:appꝛehen
duntut᷑ ſnb ratione boni. Et ſic voluntas in ea tendit· Vn de philoſophus dicit in quinto ethycoꝛũ quod carere ma lo habet rationem boni.lidec ille · ¶ Conſiderandum vl teriũs eſt quinto ſecundum Poctoꝛemi Sanctu in de ve
ritate queſtione ·⁊6 articulotertioad ſeptimum poten ta rationalis ſe habet ad contraria aliquo modo ſibi pꝛo
pꝛioꝛ⁊ aliquo modo ſibi communia omnibus al ijs.
Nnod enim potentia rationalis ſit ſubiectum accidentiuʒ contrarioꝛum:hoc ſibi ⁊ alijs commune eſt: quia omniũ contrarioꝛum idem eſt ſubiectum. Sed ꝙ ſe habeat ad contrarias actiones: iſtud eit ſibi pꝛopnum. Maturales enim potentie ſunt determinate ad vnum · Et ſic loquitur
phyloſophus nono methaphyſice cum dicit ꝙ rationa
jes potẽtie ſunt ad oppoſita. Mec ille foꝛmaliter ⁊ qᷓ; glo tur ad actum pꝛimum accidentalem: non eſt fruſtra. Un
de Doctoꝛ Banctns in de veritate queſtione oœtana arti culo quarto ad.iʒn ſic ail · Si aliqua potẽtia ad duas per
riole. CConſiderandum vlterins eſt ſexto ſecundum Doctoꝛem Sanctum in ſecundo contra gentiles capitu⸗ lo.⁊⁊. quartumi ꝙ omni potentie paſſiue reſpondet poten tia actina. otẽntia enim pꝛopter actum eſt ſicut materiã pꝛopter foꝛmam. Mon poteſt autem ens in potentia con ſequiq ſit aetu: niſ per virtutem alicuius exiſtentis in actu. Ocioſa igitur eſſet potentia niſi eſſet virtus agentis que eam in actum reducere poſſet· cum tamen nihil ocio ſum ſit in rebus nature.ec ille. Et in de veritate queſtio ne ig. articulo ſecundo in coꝛpoꝛe: quod in nullo genere potentia paſſina extendit ſe niſi ad illa ad que ſe extẽdit po tentia actiua. Et ideo dieit commentator noh methaphy ſice ꝙ non eit aliqua potentia paſſiua in natura:cui non re ſpondet potentia actius Mec ille.& Vonſiderandum vl⸗ terius eſt ſeptimo ꝙ quando commentatoꝛ dicit in pmo
de celo ⁊ mundo ꝙ fruſtra eſt potentia que non reducitur ad actum: hoc quadrupliciter exponitur ſecundum ꝓpo⸗
ctoꝛem Sanctum. ꝛimo ꝙ illa potentia naturalis que
non redueitur àd actum eit imperfecta:non autem poten tia obedientialis. nde octoꝛ anctus in de veritate.
queſtione.3. articulo quarto ad.iʒ · ic ait· Aliquid ẽ in po tentia ad alterum dupliciter · no modo in potentia na
turali. Et ſic intellectus creatus eſt in potentis ad omnnis
illa cogndſcenda que ſnolumine naturali manifeſtari pol ſunt. Duedam vero potentia eſt obedientie tantum:ſicut
dieitur aliquis eſſe in potentia ad ila que deus in eo po⸗
teſt facere. Et ſi talis potentia non reducatur ad actume
nonẽ potẽtia imperfecta. Nt ideo intellectus angeli beati non eit imperfectus:ſi non cognoſcat omnia que deus ei
Metha. 3
poteſt reuelare. Mec ille. Idem innnit in de anima que/ ſtione vnica artichlo 16.ad.ſextum vbi ſic ait. Intelligbi lia non ſunt pꝛopter intellectus imelligentes ipla:ſed ia⸗ gis intelligibilia ſunt ſines ⁊ perfectiones intellectuum. Unde non ſequitur Si eſſet aliqua ſubſtantia intelligibi lis nõ intellecta ab aliq intelleciu alio: qð pp hoc eſſet fru ſtra. Mã fruſtra d de eo qð eſt ad fineʒ: quem nõ pertin git. Mec ille. Secũdo ſic exponitur quod illa potemia paſ ñiua cui non coꝛreſpondet aliqua potentia actina que illam poſt reducere ad actum: eſt fruſtra: vt patet per Docto/ rem Sanctum in de veritate queſtione.18.articulo ſecun do in coꝛpoꝛe: vt in pꝛecedenti notabili adductum eſt. Pertio ſic exponitui: quia illa potentia que non reducit ſaltem ad actum pꝛimumn eſt fruſtra · Sed non ſi non redu catur ad actum ſecundum. Tnde Doctoꝛ Banctus in q̃r
ſß to ſententiarum di.44 · queſtione pꝛima articulo ſecun
do queſtione pꝛima ad pꝛimum ſic ait. M embꝛa poſſunt dupliciter conſiderari in comparatione ad animam. Tel ſecundum hab itudinem materie ad foꝛmmn Vel ſccun⸗ dum habitudinem inſtrumenti ad agentem. Eadeʒ enim eſt comparatio totius coꝛpoꝛis ad totam animam ⁊ par⸗ tium ad partes vt dicitur in ſecundo de anima. Si ergo membꝛum accipiatur ſecundum comparationem pnimã finis eius non eit operatio ſed magis perfectum eſſe ſpe⸗ ciei: quod poſtreſurrectionem requiretur Si autem ac cipiatur ſecundum comparationem ſecundaʒ:ſic linis eiꝰ eſt operatio. Mec tamen ſequitur quod quando deſicit
operatio:fruſtra ſit inſtrumentum: quia inſtrumentum
nõð ſolnm ſernit ad exequendum operationem agentis:ſʒ ad oſtendendam virtutem ipſius ſcilicet ſapientiam ems. Vinde opoꝛtebit vt virtus potentisrum anime inſtrumen tis coꝛpoꝛeis demonſtretur ⁊ ſinunquam in actum pꝛo ⸗
deant ⁊ ex hoc commendetur dei ſapientia. Hec ille. xx
quibus patet quod licet in reſurrectione non ſit potentia in dentibns ⁊ genitalibus ⁊ inteſtinis 7 huinſmodi ad actum ſecundum qui eſt comedere ⁊c̃. Eſt tamen ibi po tentia ad actum pꝛimum qui eit percere naturam homi nis: a ad commendationem ſapientie diu ni artificis. idẽ dicix in tertio ſententiarum di.iꝛ. queſtione tertia articulo pumo queſtione pꝛima. · Si etiam potentia non reduca
fectiones oꝛdinatur quarum pꝛims ſit pꝛopter ſecundam non erit imperfecta potentia ſi habeat ſecundam ſine pri ma:ſicut ſi habeat ſanitatem ſine admmiculis medicine d ſanitatem faciunt. ec ille. Sicut etiam intellectus agẽs poteſt eſſe in beatis ſine abſtractione nec lãmen eſt fru yt patet de intellectu completo per omnes ſpecies ſicnt nunc eſt intellectus chriſti:quia intellectùs agenð habet alias operationes ſcilicet cauſare noticiã pꝛimoꝛum prn cipioꝛnm ⁊ foꝛtificare ſen coꝛroboꝛare operationem intel lectus poſibilis aſſiſtendo ei vt educat in actum en que virtnaliter continentur in pꝛimis pꝛincipijs: vt pꝛeſnppo nit Doctoꝛ Sanctus in tertio ſententiarum dl. Iœ⸗ articn⸗ lo tertio queſtione qninta tertium quando dicit quod in chꝛiſto non fuit ſcientia acquiſua per ſpecies acquiſitas p operationem intellectus agentis eius. Et ideo intellecius agens concurrit in omni intellectione cooperando intelle ctui poſſibili: vt dicit Poctor Janctus in de veritate queſtione decnmna articulo octauo · Et ſecundo ſenenie⸗ rum diſtinctinone 24. qeſtione ſecnndã ar.⁊. ad pꝛimuʒ· Eg quibus patet g potentia non eſt imperfecta ſi non re ducatur ad actum pꝛimum qui eſt pꝛopter actlm ſecun dum quem aliquis habet · Quarto ſic exponitur ꝙ ſuffi⸗ cit ꝙ ad hoc ꝙ potentia naturalis vel ad hoc ꝙliqna p tentia paſſiua non ſit fruſtra ꝙ reducatur ſᷣm genus vel
Fßm ſpeciem ad actum ßm aliquod indiuidunʒ eins: licet
non reducatur ᷣm quodlibet indiuiduum illius pe
„ .„

— —
Queſtio
quia pꝛima capacitas · ſcilicet potentie naturalis ſemper
impletur pᷣm genus:et non ᷓᷣm indiuiduum. Secunda
vero ſcilicet potentie obedientialis neutro modoꝛ vt pa ⸗ tet per Doctoꝛem Sanctum.ſecũdo diſtinctione prima queſtione pꝛima.ʒ· ſecundum.t. z0.diſtinctione pꝛima queſtione pꝛima. z. quartum. Et iñ tertia parte queſtio⸗ ne pꝛima. z. tertium. Et vi. queſtione vigeſimanona.ʒ. tertinm. Idem innuit in de anima queſtione vnica.arti⸗ culo decimoſexto ad ſextuʒ.vbi ſic ait. Et ſi ſubſtantieiſe⸗ parate non intelligantur ab intellectn noſtro ſecundum
ꝙ eſt co:poꝛi vnitus: intelliguntur tamen a ſubſtantijs
ſeparatis · Iec ille. vt patet a ſimili etiam per Po
ctorem Banctuʒ primo diſtinctione quadrageſimaſexta 1.0.et prima queſtione decimanona ſeyto primum. xt queſtione vigeſimatertia quarto tertium.et tertio diſtin ctione decimaſeptima. articulo ſecundo queſtione pri
ma. ⁊n· Gt diſtinctione trigeſimaſecunda.⁊.c.et ad quar⸗ tum.et vi. queſtione vigeſimatertis.ꝛ.0. ¶ Similiter erponitur illud phrloſophi in ſecundo phyſicoꝝ.Fruſtra dicitur quod eſt ad finem: quem non indncit: vt patet per
Soctorem Sanctum in primo ſententiarum. diſtinctiõe
— 5. S pumum tur ꝙ nihil ſit poſſibi 2 E leꝛniſi quande eſt actu. Nam omnia eꝝ nece ſitate eueniunt. Ergo ea que non eneniunt non
q̃drageſimatertia queſtione pᷣma articulo pumo aq́·3m. Pt in quarto ſententiarum. diſtinctione qjdrageſimẽjrta queſtione prima articulo ſecundo queſtione pᷣma ad pm. ſicut ſupra in iſto notabili adductum eſt. Et in prima par tę queſtione vigeſimaquinta.articulo ſecundo ad ſecũdũ. Et in tertia parte queſtione vndecima.articulo quinto ad
lecundum. Et in ſecundo methaphyñce. cõmẽ.4. Ee in
ſecundo phyſicox.cõmẽ.x. ꝙEt in de anima.queſtiont᷑ vni
ca · articulo decimoſexto.ad ſextum. ¶¶Vonſiderandum
vlterius eſt octauo ᷣm Poctoꝛem BSanctuiu in de potẽ⸗ tia queſtione prima articuloprimo ad deci mũrertiuʒ.ꝙ quando phrloſophus dicit ꝙ omnis potentia ſiue pote⸗ ſtas eſt propter alind eligendum.videlicet pꝛopter ſuos effectus: intelligit hoc de potentijs actiuis que ſunt in re⸗
bus urtificialibus et in rebus humanis. In rebus enim
naturalibns non eſt verum ꝙ potentia actiua ſit ſemper propter ſues effectus. Ridiculoſum enim eſt dicere ꝙ potentia ſolis ſit propter vermes qui virtute eius gene⸗ rantur. Multo minns virtns diuina eſt propter ſuos ef⸗ fectus. Nec üle. Et in prima parte queſtione vigeſima quinta. articulo ſecundo ad ſecundum ſic att. Ntiaʒ ſi nul/ lum effectum produceret non eſſet dei potentia fruſtra: quia fruſtra eſt quod oꝛdinatur ad finem quem non attin git Potentia autem dei non oꝛdinatur ad effectum ſicut ad finem: ſed magis ipſa eſt finis ſui effectus. Npec ille. ¶Lonſiderandum vlterius eſt nono ꝙ potentia pamiua non eſt etiam imperfecta ſi non reducatur ad actum: niſi res per eum habeat ſuum complementum. Vinde Do⸗ ctoꝛ Sancius in de potentia queſtione quinta articulo.y. ad ſeptimum ſic ait. Res nõ dicitur eſſe imperfecta qua- cunq; potentia in ipſa non reducta ad actum: ſed ſolum quando per reductionem in actum res ſuum conſequi tr comnplementum. Mon enim homo qui eſt in poten⸗ tia vt ſit in india: imperfectus erit ſi ibi non fuerit · Sed imperfectus diqtur ſi ſcientia vel virtute careat qua na⸗ tus eſt perfici.Mec ille.
— 5 itur et ad omnia alia argn⸗ Ad pimum patet ſolutio ex dictis ſ
debite conſiderentur et applicentur.
¶Qneſtio tertia. Pe falſitate opinionis illoꝛum qui di⸗
cebant ꝙ nihil babet potentium ad agenduʒ: niſi quando etuag
Onſequenter xn
2
c qnaliter potentia et actus ſe habent in eo dem ſubiecto:poſtquã viſum eſt de cõ⸗
tunc ſolum eſt aliquid in p
Tertia
hiratlone potẽtiari adiuicẽ. ¶Circa qð duyler occiris
ↄſideratio. Maʒ pᷣ ꝓſiderandũ eſt de qbuſdã opinionbꝰ
44
falſis quas phyloſophus eyciudit. Cecundo conſide,
randum eſt de veritate que eſt contraria jilis opmnion⸗ bus.ibi. Onmnibus autem potentijs vc̃. ¶ irca pꝛumuʒ
duo ſunt conſideranda ſcõin ꝙ phvloſophus dnas hic
excudit falſas opiniones. ¶ drimo enim conſiderandũ
eſt de falſitate opinionis iioꝛhm qui dicebant ꝙ mpil eſt poſſibile niſi quod eſt actu. Et hoc in preſenti lectiõe. ecundo conſiderandum eſt de falſitate opinionis il⸗ lõrtim qui dicebant contrarium.videlicet ꝙ omnia ſunt
poſſibilia.ibi. ᷓi autem eſt quod dictum eſt ac. TCir⸗
ca primum queruntur duo. rimo vtrum nihil ſit poſſibrle:niſi quando eſt actu. Secundo vtrum poſſi bile diffiniatur cum dicitur.oſſibile eſt iiud quo po⸗ ſito in eſſe:nullum ſequiur impoſibile.
CSeguur in phylolopho et Doctoꝛe Sancto.ſbi. Sůt autem quidam.et eſt Lec.z.
„
poſſibile eſt ea eſſe. Intecedens patet. am omma ſub⸗ duntur diuine pronidentie:fecundũ omnes theologos. Sed ſecundum eos et fdem diuina prouidentia eſt in ⸗ fallibilis et certa. Irgo omnia que eueniunt: neceſſrio eueniunt. Qnod fuit probandum. Cᷓᷓ ꝛ0. Scientia eſt neceſſariorum: vt patet primo poſteriotum. Sed de oĩ
ente poteſt eſſe ſcientia:cum hec ſcientia conſideret om⸗
ma entia: vt ex ſupradictis patet. Grgo omnia entia ſunt nece ſſiria. Meceſſarium autem ſeinper eſt:cum impoſ⸗ ſibile ſit ipſum non eſſe:vt ſupra patuit in quinto hnius. Ergo omnia entia ſunt actu. Et ſic idem quod prius. CP 3. npoſſibile dicitur illud quod neceſſe eſt ipm non eſſe. Ged poſſibile et impoſſibile contradicunt: vt patet ſecundo peryermenias. Ergo qnicquid eſt poſſibi le: eſt neceſſe ipſum eſſe. Et per conſequens nihil eſt pot ſibile niſi quod eſt ens actu. ¶ꝙð 4. Omne quod eſt quando eſt neceſſe eſt eſſe. Ergo omne quod eſt neceſſe eſt eſſe. Patet conſequentia per locum ã parte in modo. ¶. Anuſquiſqʒ prouiſoꝛ confirmat et ſtabilit uuʒ
opus inquantum poteſt. Sed potentia dei eſt infinita: vt
patet duodecimo huius.Nrgo omnia entia ſunt jirmiter ſtabilita:cum omnia ſub pꝛoniſione dei cadant. Et ſic nul
Lectio..
Lectio.C.
Leciio..
la ſunt contingentia:ſed omnia ſunt neceſſaria. ꝙt percõ
ſequens nulla ſunt emia poſſibilia: niſi ſint neceſſaria: et
que ſint actu. ¶¶ Sed contra eſt phyloſophus in preſenti lectione:vbi dicit. Sunt autem quidam qui dicunt quã do operatur ſoluʒ poſſe:a quando non operatur nõ pol⸗ ſe: vt non ediſicantem non poſſe ediſcare. 53
„ dicenduʒ ꝙ vt refert hic phy Reſpondeo loſophus: quidam dixerůt ꝙ otentia: quando eſt in actu: vt pnta ꝙ ille qui non edificat actu: non poteſt ediſicare. Sʒ tunc ſolum poleſt:quandò actu edificat. Vᷣt ſimiliter di⸗
cunt de alijs. Et ratio huius poſitionis eſſe videtur: vt di cit hic Doctoꝛ Sanctus. Opinabantur eni ꝙ omnia ex
neceiſitate cõtingerent ſecundum aliquam cõnexionem canſarum. Et ſic ſi omnia ex neceſſitate eneninnt:ſequitur
9 ea que non eueniunt non poſſihile eſt eſe. De quo ſu⸗
perius ad longum in ſexto huius.queſtione vndecima et
duodecima diſputatum eſt: cum de fato ⁊ contingenu⸗
bus ageretur. ¶ Sed contra hane opinioneʒ innuit phy
loſophus vnam concluſionem reſponſiuam ad queſituʒ.

Lec.6⸗
Nont
vdelicet. ꝙꝛaliquid nõ eſſe poſſibile niſi qð ẽ actnꝛeſt fal ſum. Quam pꝛobat phyloſophus quattuòꝛ rationibus
ducentibns ad inconuenientia. Anarum pꝛima talis eſt. Zi nulius eſt potens facere niſi quando actn facit:nõ erit
aliquis editicatoꝛ:niſi quando actu edificat: quia edifica. toꝛem eſſe eit eſſe potentem edificare. Et ſimiliter erit ð alijs artibus. Mam omnes artes ſunt quedam potentie:
vt ex ſupꝛadictis patet. Sequitur ergo ꝙ nullus habeat artem aliquam: nifi quando ᷓᷣm eaʒ actu operatur. Sed hoc eſt manifeſtum mconueniens. Vnod patet duopꝛe
ſupponendo. Quoꝛum pꝛimũ eſt ꝙ ille qui pꝛins nõ ha
„
buit aliquam artem:impoſſibile eſt ꝙ iam habeat poſt
modum:niſi adiſcat eam: vel aliquo modo accipiat eam per inuentionem. videlicet. aut alio modo. Becundũ eſt
ſi aliquis habuit aliquam artem:impoſſibile eſt euʒ poſt modum non habere artem eandem niſi eam aliquo ino do abijciat: videlicet per obliuionemvel per aliquam in firmitatem aut per longitudinem tempoꝛis in quo aliqs
ßua arte non vtitur.ec eniʒ ſunt cauie obliuionis. Qui
bus ſuppoſitis ſic arguit phyloſophus. Si aliquis nõ ha pet artem niſi quando ea vtitur:tunc quando ea ineipit
vti de nouo habet artem. Opoꝛtet ergo ꝙ adiſcat eaʒ vl
qualitercunqʒ acquirat eam:vt patet per pꝛimus ſuppo⸗ ſitum. Similiter quando deſinit vti arte:ſequitur parte
careat.Et ita amittet artent quam pꝛins habebat vel per
oblinienem aut paſſione aut longitudine tempoꝛis: vt pa tet per ſecundum pꝛeſuppoſitum. Bed vtrumqʒ; hoꝛuʒ paret ad ſenſum manifeſte eſſe falſum. Won igitur veruʒ eſt ꝙ tunc ſolum aliquis habet potentiam quando actu operatur. Sed ſi dicatur ꝙ contingit aliquando ꝙ vera cognitio amittitur ipſa re mutata: vt cum quis opinatur vere ſoꝛtem ſedere:eo ſurgente perit eins vera opinio. Videtur ergo ꝙʒ ars non amittatur ſolum tribus pꝛedi- ctis modis. T Ad hoc reſpondet phyloſophus in textu dicens ꝙ hoc non poteſt dici circa artem. Mam ars non eſt cognitio eins quod eſt:ſed eins quod fiendum eſt. Et ita quãdin durat materia ex qua ars poteſt aliquid face/ re:ſemper res artis eit. Ande non poteſt ars amitti: re coꝛꝛnpta. Mec omnia octoꝛ Gãctus in lectiõe. ¶ Se cũda ratio pꝛocedit in potentijs irrationalibus: que ſunt in rebus inanimatis ſcilicet caliduʒ frigidũ dulce ⁊ ama rum ⁊ alis hniuſmodi:qᷓ ſunt pꝛincipia actiua ĩimutatiua ſenſunʒ:⁊ ita ſunt quedam potentie. Qne quidem ratio poteſt ſic foꝛmari. Si potentia non ineſt alicui niſi quãdo actu agit:ſentitur immutans ſenſum. Moc autem eſt ma
nfeſte falſum. Aliter opinio Pithagoꝛe eẽ vera que di
cebat omnnes pꝛopꝛietates ⁊ naturas rerum conſiſtere ſo lum in ſentiri ⁊ opinari. Ex quo vt in quarto huiꝰ patuit
cum diuerſi circa idem contradictoꝛia opinentur:ſeque⸗
batur duo contradictoꝛia ſimul eſſe vera. Vnod eſt ma⸗
ximnm inconueniens.Falſum igitur eſt ꝙ potentia non
ett ſine actu. Mec ratio tangitur bi. Et inanimata ſimili⸗ ter. C Tertia ratio que tangitur ibi. At vero neqʒ ſenſuʒ ſic poteſt foꝛmari. Mam ſi potentia non poteſt eſſe abſqʒ actu: ſequitur ꝙ aliquis non habet ſenſum niſi quando actu ſentit:cum ſenſus ſit potentis quedam. Sic ergo il⸗ le non habet viſnm: niſi qni actu videt:neqʒ audituʒ niſi qui actn andit. Sed ille qui non habet viſum cum ſit na⸗ tus habere eſt cecus:⁊ qui non habet audituʒ cum ſit na tus habere eſt ſurdus. Pie igitur hijdem erunt ſepe ceci in die ⁊ ſurdi. Duod manifeſte eſt falſum. Mam qui eſt cecus:non eſt poſtea videns:neqʒ ſurdus andiens: cum a pꝛiuatione ad habitum non ſit regreſſus. Quarta ra tio que tangitur ibi. Amplins ſi impoſſibile ⁊c̃.eſt talis Mon illud impoſſibile eſt agere quod caret potẽtia. Si igitur aliquis non habet potentiam niſi quando agit: ſeg tur ꝙ quando aliquis non agit:impoſſibile ſit ipſum age re · Sed qnicunqʒ dicit aliquid eſſe aut futuruʒ eẽ quod impoſſibile eſt f̃eri:falſum dicu. Qnod patet ex ipſa ſi⸗ gnificatione huius nominis impoſſibile:quia impoſſihi⸗
le dicitur falſum quod non poteſt contingere. Sequitur
ergo ꝙ illud quod non eſt nullo modo poſſet fieri.Et ſic iſta poſitio tollit motum ⁊ generationem:quia ſtans ſta/ bit ſemper. Si enim aliquis ſedet nunquã poſtea ſtabit: quia dum non ſtat ſᷣm iſtam poſitionem non habet potẽ tiam ſtandi. Et ita non poſſibile eſt enm ſtare. Et per cõ ſequens impoſſibile eſt eum ſurgere. Et ſimiliter quod non eſt album:impoſſibile erit eſſe album.Et ita non po terit dealbari. Et ſimiliter ita eſt in omnibus alijs ſimili bus. Quod manifeſte eſt contra ſenſum ⁊ experimemuʒ
¶Conſideranduʒ autem eſt hic pꝛimo m phyloſophů
concludentem in hac re ſuam intentionem:ꝙ qnia pꝛedi
cta inconnenientia: ⁊ alia que ex fupꝛadicta poſitione ſe⸗
cuntur non poſſunt rationabiliter concedi vᷣm veritatem manifeſtum eſt ꝙ potentia ⁊ actus diuerſificantur etiam ᷓᷣm oꝛdinem pꝛioritatis ⁊ poſterioꝛitatis vt infra pate ·
bit. Bed illi qui ponum poſitionem pꝛedictaʒ faciunt po
tentiam ⁊ actum eẽ idem: in eo ꝙ dicunt tunc ſolum ali quid eſſe in potentia quando eſt actu. Ex quo manifeſte apparet ꝙ ſimiles opinatoꝛes non paruum quid u natu ra deſtruere intendunt:quis tollunt motum ⁊ generatio nem:vt ex pꝛedictis patet. Cum igitur hoc non poſſit ſu
ſtineri: manifeſtum eſt ꝙ aliquid eſt poſſibile eiſe quod tamen non eſt ⁊ aliquid eſt poſſibile non eſſe quod tamẽ
eſt. Et ſimiliter eſt in omnibus alijs pꝛedicamentalibus pꝛedicatiombus: vt inductiue patet diſcurrẽti. Mncuſqʒ phyloſophns ⁊ Doctoꝛ Sanetus · C Lonſideranduʒ vl terius eſt ſecundo ꝙ duplex eit potentia actiua. Naʒ que dam eſt coniuncta actui:vt potentia actiua ignis calefaciẽ tis cum actu calefacit eſt coniuncta actui.Et de tali poten tia poteſt dici ꝙ nihil eſt in potentia ad agendum:niſiil⸗ lnd qnod actu agit. Alia eſt potentis actina que eſt diſtãs ab actu:ſicut edificatoꝛ habet potentiam actiuam ad edi⸗ ſicandum anteq́; actu incipiat edicare. Et de tali poten tia loquendo non eſt nerum dicere ꝙ nihil habet poten tiam ad agendum:niſi illud quod eſt actu agens: vt ex di ctis ſatis mnamfeſtum eſt. C Ponſiderandumvlterius ẽ: tertio ꝙ aliquid dicitur eſſe neceſſariuʒ dupliciter. Vno
modo ᷓᷣm ſe abſqʒ comparatione ad aliquid aliud. Et ſic
non omnia ſunt neceſſaria:ſed aliqua neceſſe eſt eſſe con⸗ tingentia:vt ſupꝛa in ſexto huius.q.. ⁊.Ia. declsratum eſt. Alio modo dici ur aliquis neceſſarium non vᷣm le: in comparatione ad aliquid aliud.videlicet. ad diuinam potentiam que infallibiiiter ad omnia entia pꝛeteria pᷣ⸗ ſentia ⁊ futura ſe extendit. Et uto modo non eſt inconue niens concedere omnia entia eſſe neceſſaria: non quideʒ in ſe:ſed ᷣm g ſunt pꝛeuiſa a deo. CAd pꝛimum igiur dicendum negando antecedens.Et ad eius pꝛobationeʒ
dicendum concedendo ꝙ omnia fubduntur diumne pꝛo
nidentie: que infallibilis eſt. Et dum infenur ergo om⸗ nia que eueniunt de neceſſitate eneniunt: verum eſt eo modo quo pꝛeuiſa ſunt a deo enenire. t dum infertur ergo omnia ſunt in ſe neceſſaria:non valet conſequentiu: quia pꝛouidentia dinina non ſolum ſe extendit ad necel⸗ ſaria: ſed etiam neceſſario ſe extendit ad contingeniiꝰ: N ſupꝛa ſexto huins.q.i⁊ ar.⁊. declaratum eſt. C Ac ſecũ
dum dicendum ꝙ ſcientiam eſſe neceſriorum poteſt
intelligi dupliciter. Vno modo per ſe pꝛimo · videlicet ꝙ concluſiones quarum eſt ſeientis ꝑ demõſtrationẽ de⸗ quiſita funt neceſrie. Et ſie concediur ꝙ ſcientia ẽ dun⸗ tarat neceſſarioꝛnm. Alio modo per ſe non pꝛimo.ſed ꝑ alterum. Et ſic non eit neceſſe ꝙ ſcientia ſemper ſit ne⸗ ceſſarioꝛum. Subiectum enim concluſionis ipſins de⸗ monſtrationis poteſt eſe in ſe contingens· licet habitudo eins ad pꝛopꝛiam ſuam paſſionem quaʒ cõcluſo cõſign ſicat ſit neceſſaria. Mibil enim ẽ adeo ↄtingens quod nòõ includat aliquid neceſſitatis v ſupꝛa adductum eſt fmn
oc. F in ſeyto huius.q..⁊.I. Ft cum dicitur ꝙ ne
ceſſarinui femper eſt ⁊ perpetuum. C Dicendumn g ali quid ẽ neceſurium qð nõ habet canſaʒ ſui eẽ icn
imu nn ſom ſinn un ſun n (% i i ſinn min ſt une 2 nn nn wie e hi aut
— —

Wt tale neceſarium eſt ſemper. liquid autem en ne⸗ reſrium quod habet canſam ſui eſe: non tamen habet pꝛincipium neqʒ inem ſue durationis:ſicnt ſunt coꝛpo ⸗ ra celeſtia:et ſubſtantie ſeparate m opinionem Ariſto.
n poluit mundi eternitatem: vt patet octauo phyſicoꝝ.
Ettale neceſſarium etiam ſemper eſt. Almd verd eſtne ce ſſarium quod habet cauſam ſui eſſe ⁊ ſne durationis:
ſicut ſunt multe concluſiones deinonſtrationis: vt homo
eſt riſibilis: vel triangulus habet tres ⁊c̃. Et tale neceſſa
rium non ſemper eſt in actn actualitate exiſtentie: lʒ ſem⸗
per ſit in actu quantum ad habitudinem terminoꝛum: et
in mente diuina. Mon eſt enim dabile aliquod tempus
in quo verum eſſet dicere:hominem non eſſe riſibilem: cum ſit propoſitio de omni poſterioꝛiſtico: vt in pꝛimo voſterioꝛum queſtione decmaquarta. articulo pꝛimo declaratum eſt. Cd tertium dicendum ꝙ impoſſibi/ le dicitur ilnd quod neceſſe eſt ipſum non poſſe eſſe. Unde dum infertur ꝙ nihil eſt poſibile niſi quod eſt
ctutegatur. Ji nibhil eſt poſſibile miñ quod poteſt eſſe Actue vt vis. vocabuli ſonat. XId quartum dicendum
negando cõſequentiam:quia ibĩ cð mittitur fallacia a ᷣm
quid ad fimpliciter: vt patnit circa finem pꝛimi peryer⸗ menas. ᷣm Poctoꝛem San. Cꝗ vltimum dicendũ
ſicut ad pꝛimum.— ¶ Sequitur in hyloſopho et Doctoꝛe Sancto:ibi Eſt autem poſſibile ãẽe.
ſoenn ſic ꝓceditur. Ni⸗
A. E ſecundu detur ꝙ diffinitio
ipſiꝰ poſſibilis in qua dieitur poſbile eñ quo ꝑoſito in eſſe nullum:ſequitur impeſſibileenõ
ntbeñe ãgnaepic a phrloſopho. Mam vt patet ſcho
peryermenias. poſbile et cõtingens cõuertuntur. Sed—
in pꝛimo pꝛioꝛnʒ in diffinitione cõtingentis ponitur par ticula vna que non ponitur hie in diffinitione poſibilis. Dicitur enim pꝛimo pnoꝛum ꝙꝙ cõtingens eſt quo non eyiſtente ⁊ neceſurio nõ ponitur:et quo poſito in eſſe nul lum ſequitur impoſibile.Mec autem particula quo non
exiſtente neceſſario nõ ponitur hic non ponitur in hae dif
Rnitione poſiblis. Ergo non eſt connenienter aſſignata. ¶ᷓ ꝛ0. Poſſibile eſt cõtinuum dinidi.Ponatur in eẽ. Bequitur ꝙ erit infintum in actu. Qnoqͥ eſt impoſſibi⸗ le: vt ſupꝛa.⁊ꝰ.huius declaratũ eſt.q. 4 articulo.z. Ergo poſſibili poſito in eſſe: ſequitur aliquod impoſſibile. Et per conſequens diffinitio eſt incõneniens. Qp 3o. Se⸗ dentem ſtare eſt poſſibile. Gi ponatur in eſſe: ſeqnitur ꝙ ſedens aciu ſtabit. uod eſt impoſibile. ergo ⁊c ꝙ P 4 Album eſſe nigrum eſt ponibile. Si ponatur in eſſe: ſequitur ꝙ album ſit actu nigruʒ.nod eſt impoſſibile.
ergo ⁊c̃.TP F. Te eſſe et non eſſe eſt impoſſibile.
ſi ponatur in eſſe ſequitur ꝙ tu ſimul eris ⁊ non eris. Oð implicat eontradictionem. Ergo idem quod pꝛins. VP 60Moſſibile eſt futuram circulationem ſolis eſſe. Mo⸗ natur nunc ineſſe. Sequitur g due eircnlationes ſolis erunt ſimul. Vnod implicat. Ergo idem quod pꝛins.
C y. Poſſibile eit mundum fniſſe ab eterno etiam ßᷣm ſententiam Poctoꝛis Sancti. Monatur in eſſe. Se quitur ꝙ poſſibile eſt fuiſſe inf̃nitas cirenlationes. Mo⸗ natur in eſſe. Seqnitur ꝙ poſſibile fuiſſet denm ereare vnum hominem in quaſibet circulatione. Qno poſito in eſſe·ſequitur ꝙ infinite fuerunt anime create: ⁊ per conſe
duens g eſt dabile infinitum in actu. Anod eſt impoſſi⸗
bile: vt deducit phyloſophus in. 3o. phyſicoꝛũ. ergo ⁊ c. C 8. Ad impoſſibile ſequitur aquodlibet per maxi⸗ mam ſophyſticoꝝ. Sed te eie aſinum eſt impoſſibile.
Ergo te eſſe vnam beſtiam eſt poſſibile Ouo poſito in eſſe: ſequitur ꝙ tu actu es vna beſtia. Duod eſt inconue⸗ niens: niñ foꝛſitan tu velis coniteri te eſſe vnam beſtiam. uod tamen non eſt. Igitur pꝛefata diffinitio poſſibilis ndn eſt ſufficiens. Sed contra eſt phrloſophus in pꝛe ſenti paſſu vbi dicit. Eſt antem poſſibile ⁊ů̃.
pO dicendũ ꝙ phyloſophus po⸗ Reſpondeo ſurnuignrolepnnen⸗
Tertia nionis oſtendit quid ſit ene in potentia:et quid ſit ene in actu. It pꝛimo quid ſt eſſe in potentia innendo diffinitio nem poſñbilis dicẽs:ꝙ illud diciur eſe poſſibile:quod ſi ponatur in eſſe nihi ſequitur impoſibne: vt ſi dicatur aliquem ſedere eſſe poſſibile ſi ponatur pſum ſedere:nõ accidit aliquod impoſibile. Nt ſimie eſt de mouere et moneri: ⁊ de alijs huinſinodi DPicit eniʒ phyloſophus.
Eſt autem poſſibile hoc cui ſi extiterit actus cuius dicit᷑
habere potentiam: nihil erit impomibile. Dico auteʒ pu ta ſi hnic poſſibile eſt ſedere:ſi meſt ei ſedere:nihil efi im poſſibile. et aut mouere aut moueri:aut ſtatni aut ſtatue/ re aut non eſſe aut eſſe: ant fieri aut non ſieri ſimiiter. x quo concluditur diffinitio poſibilis. videlicet poſſibile eſt iliud quo poſito in eſſe nulum ſequitur impoſibile. Mue diffinitio eſt bene aſſignata. Unod poteſt pꝛobari per tres conditiones bone diffinitionis ſpoteſt etinn iliter pꝛobari. Mam impoſſibile eſt quod non poteſt eẽ. Ergo poſſibile eit quod poteñ eſſe. Mnde ipſo poſito in eſſe: nullum ſequitur impom̃bile. ¶ Conſideranduʒ aũt eſt pꝛimo ꝙ phyloſophus hic vlterins oſtendit quid eſt eſſe in actu dicens: ꝙ hoc nomen actus quod imponitur ad ſignificandum endelichiam ⁊ perfectionem ⁊ foꝛmã et aliu huiuſmodi ſicut ſunt quecunqʒ operationes maxi⸗ me ex motibus quantuʒ ad vim vocabuli traxit oꝛiginẽ. Cnins rationem aſſignat Doctoꝛ Janctus dicens. Jum enim noniina ſint ſigna intellectualium cõceptionum:il lis pꝛimo imponimus nomma que pꝛimo intelligimus.
Liret ſint poſterioꝛa ÿᷣm oꝛdineʒ nature. Inter alios aũt
actus mayme eſt nobis notus et apparens ipſe motus qui ſimpliciter a nobis videtur.Et ideo ei pꝛimo impo ſitum fuit nomen actus. Et a motu ad alia derihatuʒ eſt. Onod patet er hoc ꝙ ipſum moneri non attribnitur nõ
eriſtentibns⸗licet quedam alia pꝛedictoꝛum non exiſten
tibus attribuantur. D icimus enim non entia eſſe intel li⸗ gibilia vel opinabilia ant etiam eſſe concupiſcibilia. Sed non dicimns ea eſſe mota:quia cum moneri ſigniſicet eẽ actu: ſequeretur ꝙ non entia effent actu. Anod patet eſſe falſum. Et ſi quedam entia ſint poſiibilia:non tamen ideo dicuntur eſſe:quia non ſunt endelichia.i.actu: vt dicitur in textu. ¶ Vonſickerandum vlterins eſt ſco ꝙ cõtingẽs poteſt accipi dupliciter. Mno modo pꝛo cõtingenti aſto: vt videlicet ſe extendit ad cõtingens neceſarium et non ecearium. t ſic conuertitur cum poſbili: quia iſto modo dicitur contingens omne uind quod non eſt im. poſſibile. lio nodo accipitur contingens: vt diſtingni tur contra neteſſarinʒ. Er iſto modo non conuertitur cuʒ poſlibili: quta poſſibile ſe extendit ad omn entia: ſiue ſint neceſſaria ſiue non nece ſſaria: actu vei potentia. Ino autem modo diffinitur contungens pꝛimo pꝛioꝛum: nõ pꝛimo modo. Vnde patet ſolutio ad pꝛimum. C Id ſe⸗ cundum dicenduʒ ꝙ poſſibili poſito in eſfe eo modo quo debet poni nullum ſequitur impoſſibile. Fontinuuz aũt eſt pombile dinidi in infinitum ᷣm ſucceſionem diuiſio nis et in potentia. nde ſi ponatur iſto modo in eſſe:nõ ſequitur ꝙ erit actn infinitum: ſed bene in potẽtia. TAd tertihim dicendum ꝙ ſedentem ſtare eſt poſſbile in jen⸗ ſu diniſo. videlicet ꝙ ille qui nunc ſedet: poſſbile eit ip⸗
ſumn poſtea ſtare. Sed in ſenſn compoſito impoſſibile eſt
ſedentem inquantum eit ſedens ſtare. Vinde in ilo argu⸗ memo cõmittitur fallaciu compoſitionis. arguendo ʒ ſen ſu diuiſo vero ad ſenſum compoſitum falſum. CEt ſi⸗
militer dicendum eſt ad quartum et ad quintum. CAd ſextum dicendum ſicut ad ſecundin. ¶d feptimum
dicendum cõcedendo aſſumptum.videſicet g deus po⸗
tniſſet mundum pꝛoduxiſſe ab eterno. Conceditur etiam
ꝙ poſſibile eſt fuiſſe infinitas circulationes. Et quando poſtea infertur ꝙ in qualibet circulatione dens potniſſet pꝛoducere vnum ant plures homines:negatur ex parte
rei producibilis: qꝛ ſtante hipotheſi: nõ eſt dabilis que⸗
hbet circulatio. iter non eſſent infinite:cum intellectus infinita tranſire nõ poſſit. Ex parte tamen ipſius dei ꝓdu centis nõ eſt repugnantia. Multa eniʒ deus ꝑ ſuã oipo⸗
——
——
3 1 1

Boni
tentiam poteſt ex parte ſui: qne tamen ſieri non poſfunt
ex parte rei factibilis: vt ſupꝛa ſatis deductum eſt in.20.
Lectio.s.
huius.q.ꝗ ·ar.z. Nnde ratio nõ cõcludit. C Ad octaun dicendum negando aſſumptum. Falſiſſimum eſt eniʒ di
cere ꝙ ad impoſſibile ſequitur quodlibet: quia aliter
vnnmi contradicioꝛioꝛum ſequeretur ad reliquum. Maʒ poſſibile ⁊ impoſſibile contraciicunt ym phyloſophum
ſcðo ꝑhiermenias. Si ergo ad impoſſibile ſequitur qð⸗
libet:ad impoſſibile ſequetur poſſibile:cum poſibile ſit
aliquid. Et ſic vnum ↄtradictoꝛioꝝ ſequetur ad reliquũ.
Quod eſt nefandiſſimum in ſcolis theologoꝝ phylolo phoꝝ. Pꝛofecto te eiſe lapideʒ eit impoſſibile. Sl ergo
d impoſſibile ſequitur quodlibet: de neceſſitare ſequet
ꝙ tu es vnns lapis et inſenſibilis. Dnod concedimus:ſi banc falſitatem iuſtinere p̃ſumas. De quo in libꝛis pꝛio⸗
.
um ſatis diſputatuʒ eſt. vlnde ratio preſupponit falſuʒ:
Lectio.5.
et ſic nihil concludit. Cueſtio.4a. De falſitate opinionis iſtoꝝ qui dicebãt ꝙ omnia ſunt poſſibilia.
— conſiderandum reſtat de Einde opinione illoꝛum qui di⸗ d cebant omnia eẽ poſſibilia. ¶ Lirca qð queruntur duo. MPꝛimo vtrum verũ ſit ꝙ omnia ſunt poſſibilia. ¶ Becundo — vtrum hi alicnins ↄditionalis antecedens ent poſſibile:neceiſe ſit cõſequens eſſe poſibile. CSegtur in phyloſopho et Doctoꝛe Bancto. Si autẽ eit qð dictũ eſt ⁊c̃.et *„— ic ꝓceditur. Vide g 2 wimum ꝙ omnia ſint poſſibi⸗ lia. Mam omnia ſunt entia cum nihil ſit quod rationem entis ſubterfugere poſſit. Ergo oia funt poſſibilia cuʒ omne ens ſit poſſibile. ¶P ꝛ. Oia ef ſe impoſſibilia eſt falſuʒ. Ergo omnia eſſe poſſibilia eſtve rum. Patet conſequentia: quia poſſibile et impoſſibile contradicunt vt patet ſecundo peryer · per legem contra⸗ dictoꝛiarum. ¶ Bed in contrarium eſt philoſophus in te rtu. Et cõmentatoꝛ cõmẽto octauo ibi.ſi igitur hoc quod
dictum eſt ſit poſſibile et neceſſariuʒ: manifeſtũ eſt quod
Keiſp eſt vt ſi ſermo verus xc.
dicendum quod poſtqᷓ; philoſo⸗ . eſpodeo phus remouet opmionem illoꝛũ qui dicebant quod mhil eſt poſſibile niſi quod eſt actu:cõ
ſequenter remonet uloꝛum qui dixerunt om nia eſſe poſſibilia: deferminando quandam veritatem cir
ca conſequentias poſſibilinm. Picit enim phyloſophus
quod ſi verum eſt quod aliquid dicatur eſſe poſſibile ex eo quod aliquid ſequatur ᷣm quod dictum eſt quod poſ
ſibile eſt quod ſi ponatur in eſſe non ſequitur impoſſibile
manifeſtum eſt quod non poteſt eſſe verum ꝙ vnñqðqʒ t poſſibile etiam ſi nunquam futurum ſit:quia per panc poſitionem tolluntur impoſſibilia.vt ſi aliquis dicat dya metrum quadrati poſſe eſſe cõmenſuratum coſte ſiue la⸗ teriꝛſed tamen nõ cõmẽſurabitur. Et qꝛ non tinget dya metrum cõmenſurari:ergo eſt impoſſibile. Ergo id qð
eſt poſibile põt aliquando eſſe: vt ex ſupꝛadictis patet.
nde illud quod nõ habet potẽtiam vt ſit:ẽ impoſũbile. C Comiderandum autem eſt bic pꝛimo ſecundum phy loſophum et Lõ̃mentatoꝛem cõmento octano: vt hic de ducit Doc. S. quod ponentes pꝛedictam poſitionẽ qntũ
ad aliqd dicũt vexꝛ⁊ ijntů ad aliꝗd dicũt falſũ. Bũt aũt
aliqua de quibus nihil pꝛohibet dicere quod ſunt poſſi⸗ bulia eſſe aut fieri: cum tamẽ nunqᷓ; kint futura neqʒ vnq; hant. Sed hoc nõ põt dici de omnibus. Sed per ea que dicta ſunt opoꝛtet pᷣſupponere illa ſolũ poſſibilia eſſe aut ſeri licet non ſint. quibus poſitis non ſequitur aliquid im poſſibile. Gʒ poſito ꝙ dyametrũ cõmenſuretur:ſequitur aliquid impoſſibile.vʒ ꝙ illud qð nõ habet potentiaʒ ad menſuram ſicut coſta qð cõmenſuretur. Duod eſt impoſ ſbile. Ergo non ſolum falſum ſʒ impoſſibile eſt dyame
Wetha.
trum cõmenſurari coſte:quia quando cõſequens eſt im ⸗ poſſibile:antecedẽs ex quo ſequitur eſt impoſſibile:quia ſicut ex vero non ſequitur niſi verum:ita ex poſſibili non poten ſequi mii poſſibile vt in ſequenti articulo patebit. Conſiderandum vlterius eſt ſcðo ᷣm eundem ibideʒ
ꝙ quedam ſunt falſa tĩ:ſed non impoſſibilia. Jicut ſo!
tem ſedere eo ſtante. Won enim idem eſt eſſe falſum et eſſe impoſſibile. Omne enim impoſſibile eſt falſum: ſed non omne falſum eſt impoſſibile. Hicut te ſedente te ſta⸗ re:tunc eſt falſum: ſed non eſt impoſſibile:qꝛ te ſtare põt eſſe verum. Alia vero ſunt falſa et impoſſibilia. Picut te eſſe lapidem:quia tu habes impotentiam vt ſis lapis. Patet ergo ꝙ predicta poſitio quantum ad aliqua vera eit:qnia quedam ſunt poſſibilia jʒ ſint falſa. Mon autem eſt vera quantum ad omnia:quia quedaʒ ſunt falſa ⁊ im ⸗ poſſibilia. vt ex dictis pʒ: 2 igitur dicendum ꝙ omnia en Zcd pUm tia ſunt poſſibilia. Mon tamen ſequitur ꝙ omnia ſunt poſſibilia:cum aliqua ſint impoſ⸗ ſibilia. Vlnde ratio non ſequitur. C Acd ſecundum dicen ⸗ dum ꝙ licet poſſibile ⁊ impoſſibile cõtradicant reſpeciu eiuſdem dicti:non tamen ille due ꝓpoſitiones contradi⸗ cunt.videlicet omnia eſſe impoſſibilia eſt falſum:et om⸗ nia eſſe poſſibilia eſt verum: vt ad longnʒ in tractatu mo dalium declaratum eſt. ¶¶Gequiur in phyloſopho et Moctoꝛe Bancto.ibi. Si mul antem palamn. Et Võmentatoꝛ· cõmento..ibi· Et cum hoc manifeſtum eſt ⁊c.
ſ ſic ꝓceditur. Vi B ſecundum renn⸗ Sius conditionalis antecedens eſt poſſibile:nõ
it neceſſe conſequens eſſe poſſibile. Maʒ iſta
en vna conditiðnalis. Pi tu ſedes:tu es lapis. Ettamen
antecedens eſt pofibile et non ↄſequens. ergo ac̃. CP 20Mec eſt vna cõditionalis vera. Gi oꝛtes ſedet: Soꝛ tes eſt homo.Et tamen antecedens eſt poſſibile. Mõ aũt conſequens:ſed eit neceſarium:cum non poſſit non eſſe. Poſſibile vero dicitur quod poteſt eſſe vel non eſſe· Ergo cuiuſlibet conditionalis ſi antecedens eſt poſſibile conlequens non erit pomibile. N Ged contra eſt phylo⸗ ſophus.ibi. Gimul autem palam.ſi.a. ente neceſſe eſt. b. eſſe et poſſibile a. 7„ dicendum ꝙp h alicuius condi Reſpondeo tionalis verantecedensẽpo ſibile:neceſſe eſt conſequens eſſe poſſibile:vt ſi poſſibile eſt eſſe. a. pombile eſt eſſe. b. Quod ſic patet: pꝛeſupponẽ do diffinitionem poſſibilis ſuperius adductam qeʒ · àr⁊⸗ Betur enim conditionalis vera: vt puta.ſi.a.eſt. b. eft. Et detur antecedens.ſ.a.ee poſſibile. Aut igitur neceſſe eſſe.b.eſſe pomibile aut non. Ii ſic:habetur pꝛopoſium· Si vero non eſt neceſſe:nihil pꝛohibet dare oppoſitum: quia quodlibet cum qnolibet vel eius oppoſitum ſtat ꝑ regulam pꝛioꝛiſticam. Metur igitur oppoſium.ſ.b.non eſe poſſibile. Bed hoe non poteſt ſtare. Ma quando· a. ponitur eſſe poſſibile ſimul ponitur ꝙ nihil ſequitur er eo impoſbile:vt patet per diffinitionem poſſibilis. Sie enim ſuperius diffinitum eſt poſſibile. ſ·polſibile eſt ad quod nihil ſequitur impoſſibile. Sed.b. ſequitur ad.a. vt conceſſum eit:et. b. ponebatur eſſe impoſſibile. Mam idem eit eſſe impoſſibile qð non eſſe poſſibile. Jitur· a. non erit poſſibile:ſi ſequitur ad ipſum. b. quod impoſſibile. Frit ergo pꝛimnm ⁊ ſecund umpoſſibile· · a.et. b. quod eſt contra hipotheſim ¶Conſiderandum autem eſt hic pꝛimo ᷣm Doctoꝛem Banctum ꝙ fequitur ſi conequens eſt impoſſibile: ꝙ antecedene i impoſibile: non tamen econnerſo. Mibi enim prolne er impoſſibili ſequi aliquod neceſſarium: vt in hae— ditionali. Si homo eſt aſinus:homo eſt anmal⸗ Vn. non ſic intelligendum eſt quod hic phyloſophns 5 pꝛimum erat impoſ ſbile. ideſt antecedens:vt 2 fantꝛet ſecundum erit impoſſibile. conſequens· Be
m
debet intelligi· Si pꝛimuʒ · i.cõſequens erdt ſhr
— —
———£ — S— ——— ———
ih lum tum whh
po und um
—
———
—
— —
—
—

8
MQueſtio
ſcðm.i.antecedens erat impoſſibile. Vonſequens eniʒ habet rationem finis reſpectu antecedentis.finis autem
in intentione precedit ea que ſunt ad finem. Matet ergo ex predictis ꝙ ſi antecedens eſt pom̃bile:neceſſe eſt con ⸗
ſequens eſſe poſſibile:ita tamen vt dicit hic Woctoꝛ San
ctus ꝙ quando et eo modo ſit poſſibile conſequens eſſe quando ⁊ quomodo eſt poſſibile antecedens eſſe. Mon
enim poſſibile eſt vt ſit quocunqʒ tempoꝛe ⁊ quocunqʒ
modo. CLonſiderandum vlterius eſt hic ſecundo m eundeʒ ꝙ poſſibile dupliciter accipitur. no modo ᷣm ꝙ diniditur cohtra neceſſe. Sicut dicimus illa poſſibilia que cõtingit eſſe ⁊ non eſſe. Et iſto modo ſi alicuius con/ ditionalis antecedens eſt poſibile:non eſt neceſſe conſe⸗
quens eſſe poſſibile. Sed poteſt eſſe neceſarium. Sicut
patet in hac cõditionali. Si ſoꝛtes ridet: eſt homo. Alio? poſſibile accipitur vᷣm ꝙ eit cõ̃mnne ad ea que ſunt neceſ ſaria: ⁊ ad ea que cõtingit eſſe ⁊ nõ eſſe: qnod vocat poſ
ſbile altum:pꝛont vʒ poſſibile ↄtra impoſſivile dinidit᷑.
Et ſic loquitur hic phyloſophus de poſſibili dicẽs: ꝙ ne ceſſe eſt cõſequens eſſe poſſibile:ſi antecedens fuerit poſ ſibile. Et per hoc patet ſolutio ad argumenta.
Cueſtio quinta. Qualiter potentiaʒ precedit actus in
— conſiderã
„ nſequenter duʒ reſtat
1 e ualiter potentiam p̃cedit actus in ſubie cꝑ: ⁊ qualiter potentia precedens actuʒ
reneatur ad actum. ¶ Lirca qð querũ
tur duo. N Pꝛumno vtrum potentiã pꝛe cedsat attus in eodẽ ſubiecto. ¶ Pecundo vtrum ad hoc ꝙ potentia actiua exeat in actum ſufficist appꝛoximatio
paſſini. ¶Sequitur in phyloſopho WMoc. S.ibi. Omnibꝰ aũt eiſtentibus.et Võmẽtatoꝛe cᷓmẽto.io.ibi.et c fuerint. B imü ſic ꝓceditur. Midetur ꝙ P actus non precedat potẽ⸗ tiaʒ. Mam ſenſus ineſt omni animali: vt ſupꝛa habitum eſt in pꝛohemio pꝛimi libꝛi. Penſus
antem eſt potenia: vt dicitur hic in textu. Ergo ſenſuʒ ſi⸗
ne potentiam non precedit aliquis actus ſine operatio.
¶ P ꝛ.Potentia nutritiua ⁊ augmintatina eſt votẽtia.
t tamen eam nullus actus precedit. Ergo idem quod pꝛius. ¶ Bed ↄtra eſt hic phyloſophus cum ſuts expoſi toꝛibus.ibi. Omnibus auteʒ potentijs exiſtentibus pijs
quidam innatis: vt ſenſus itht P 8— öicendum ſm phyloſophumet Reſpödeo Lõmẽtatoꝛem cõmento.10.vtẽt hic dedncit Doc. S.ꝙ potentiaꝝ quedã ſunt ↄnate.i.in dite ſiue innate a natura hijs quoꝛum ſunt potentie. Si⸗ cut ſenſus ineſt naturaliter animalibus:vt volnerũt duo argumenta adducta. Quedaʒ vero ſunt potentie que per cõſuetudinem acquirhntur. Sicnti ars tubicinandi ⁊ alie huiuſmodi artes operatiue. Alie auteʒ ſunt potentie que acquiruntur per ſcientiam ⁊ doctrinam ſiue diſciplinaʒ. Sicut medicina ⁊ alie hniuſmodi artes. TNuãdo ergo
queritur vtrum actus precedant potentias dicendnʒ eſt
cum diſtinctione:quia dupler eſt actus. Mam quidaʒ eſt actus pꝛimus.vʒ foꝛma ſubſtantialis. t talis actus pre⸗ cedit quãlibet potentiaʒtſicut ſubſtãtia precedit accidẽs. lius eſt actus ſecundus qui dicitur operatio cõſequens foꝛmam. Nt talem actum precedere potentiam poteſt in telligi dupliciter. Eno modo loquẽdo de potentijs nain raliter inditis. Et tales actus fecũdi non precedunt tales potemtias. Sicut pʒ de viſu. Mon enim aliquis videndo acquirit ſenſuʒ viins. Sed econuerſo ex hoc ꝙ habet po⸗
tentiam viſiuaʒ: fit actu videns. Alio modo poſſumus lo
qui de potentia que per cõſuetudinem ant per ſcientiam ⁊ doctrinam nobis inſunt. Et tales potentias neceſſario precedunt actus. Meceſſe eſt enim pꝛimo preagere ⁊ pᷣ⸗ exercitari in earuʒ actibns anteqᷓ; acquirantur ſimiles po
l At e
Quinta
tentie · Sicut tubicinando aliquis efficitur tubicinatoꝛ: et cithariʒando cithariſta: ⁊ cõſiderando vel cõſiciendo me dicinalia fit aliquis medicus. Meceſſe eſt enim pꝛincipis Alicuius precedere id cuius ſunt pꝛincipia: vt de ſe mani⸗ feſtum eſt. In aliquibus ergo actns precedit potentiam: in aliquibus vero non: vt declaratum eſt. CAd argumẽ ta igitur pʒ ſolutio ex dictis.. PSegtur in phyloſopho et poctoꝛe Sancto ibi. uo⸗ mam auteʒ poſſibile. Et ĩ Lõ̃mentatoꝛe.cõmento.i0.ibi. Et cum poſſibile eit aliquid.
S ſecundum khrrru, potentia actina reducatur ad actum: non ſuf⸗ cit appꝛoximatio paſſiui.am edificatoꝛ nõ ſemper edificat quãdo ſibi materia appꝛopinquat. Ergo tals appꝛorimatio non ſufficit: vt potentia actina exeat in ctum. ¶P 2o. Pi combuſtibile aquoſum apponatur gniꝛnon eſt neceſſe ꝙ ignis comburat ipſum. Ergo ideʒ quod pꝛins. ¶P z. Si ſic:ſequeretur ꝙ potentia ratio⸗ nalis ſimul faceret contraria. Quod eſt inpoſubile. ¶Ma tet fequela: quia potentia rationalis vt ſnpꝛa conceſum eſt · q·⁊.ar.pᷣo.ſe habet ad oppoſita. Poteſt ergo eſſe ap⸗ pꝛoximatio cõtrarioꝛum ad illam potentiam. t ſic ſi ta⸗ lis appꝛoxiunatio ſufficiat: vt potentia exeat in actum po⸗ terit ſimul facere contraria. ¶ Sed contra eſt phyloſo⸗ phus in textu ibi. Unoniam auteʒ poſſibile ⁊c̃. Et panlo poſt. Tales quidem potentias neceſſe quãdo vt poſſunt aciuum et paſſiunm appꝛopinquant:hoc quideʒ facere: ilud vero pati ⁊̃. Reſpondeo dicendum ꝙ potentiarũ que⸗ v* dam ſunt irrationales quedaʒ vero rationales:vt ſupꝛa declaratum eſt.q.⁊.aro.pᷣo. In potentijs igitur irrationalibꝰ neceſſe eſt quando paſiuu appꝛopinquat actmuo in illa dipoſitione qua paſiuns po⸗ teſt pati ⁊ actiuum poteſt agere:ꝙ vnnʒ patiatur ⁊ aliud agat.vt quãdo combuſtibile appſicatur igni in tali diſpo ſitione neceſſe eſt ꝙ ignis agat et combuſtibile patiatur. In potentijs autem rationalibns hoc non eſt neceſarinʒ. Mon enimn neceſſe eit edificatoꝛem ediſicare quantũcũqʒ
materia ſibi appꝛopinquet. Ratio pꝛimi eſt: qnia poſſi⸗
biie irrationales ita ſe haben ꝙ vna eſt factiua im̃ vnius. Et ideo preſente paſſiuo neceſſe eſt ꝙ factat illnud vnum cuius eſt factina. atio ſecundi eſt:quia vna et eades po tentia rationalis eſt factina cõãtrarioꝛuʒ: vt ſupra habituʒ
eſt. Si igitur neceſſe eſſet ꝙ pᷣſente paſſiuo faceret illud
cuins eſt factina:ſequeretur ꝙ ſimul faceret contraria.
Quod eſt impoſſibile. Sicut medicus ſimul induceret ſantatem ⁊ egritudinem. Cnſiderandum autem eſt hic pꝛi fᷣm phyloſophum ⁊ Morto. Sanctũ· ꝙ in ra tione poſbꝛlis opoꝛtet multa conſiacrare. Mon enim di cimr poſſibile reſpectu cuiu cunqʒ:ſed reſpectu alicnins determinati. Tnde vt dicit texins opoꝛtet poſſibile eſſe alquod poſſibile: vtpnta ambulare ſedere vel ſtare. Si⸗ militer etiam quod poteit aliquid facere vel pati non po teſt illnd quocũqʒ tempoꝛe facere vel pati. Sicut arboꝛ non poteſt quolibet tempoꝛe fructificare:ſed tempoꝛe de terminato. Jum ergo dicitur aliquid eſſe poſſibile opeꝛ tet determinare quãdo ſit poſſibile. Similiter etiã opoꝛ tet determinare quomodo ſit poſſibile. Mon enim quo⸗ cunqʒ modo poteſt aliquis agere aliquid vel pati. Sicut aliquis poteſt ſic ambulare.ſ.tarde:non autem velociter. Et ſimile eſt de alijs circũſtantijs que conſueuerunt de⸗ terminari in diffinitionibus rerum.ſ.quo inſtrumento qno loco et huiuſmodi. ¶ Conſiderandum vlterius eſt ſcðᷣo vᷣm phyloſophum ⁊ Bocto. San.ibidem ꝙ que⸗ dam ſunt poſſibilia mouere ᷓm rationem: ⁊ potentie ho rum poſbilium dicuntur rationales. nedaʒ vero ſunt poſſibilia mouere non ſᷣm ratienem. Et hoꝛum poten⸗ tie dicuntur irrationales. otentie vero rationales non poſſunt eſſe niſ in rebus animatis. Sed potentie irratio- nales ſunt in ambobus. vʒ in rebus aiatis ⁊ in rebꝰ inis tis:et nõ lolů in plãtis et brutis alalibꝰq̃ rõne carent:ſʒ ẽt

in ipſis hominib?ꝰ: in quibus inueniuntur quedam pꝛinci
pia acrionum ⁊ paſſionum que ſunt ſine ratiõe vt ſunt po tentia nutritina⁊ augmentatiua'⁊ generatiua ⁊ alia hu
inſmodi. ¶ Conſiderandum vlterius eſt:tertio Fᷣm enun
dem ibidem ꝙ cum potentia rationalis ſe habeat com muniter ad duo contraria: ⁊ a cauſa cõmuni non ꝓcedat effectus determinatus: niſi ſit aliquod pꝛopꝛium quod cauſam communem ad hunc effecum determinet ma gis qᷓ; ad illum: neceſſe eſt preter potentiam rationalem que eſt cõmnnis ad duo ʒria poni aliqd qð appꝛopꝛier eam ad alterum facienduʒ ad hoc ꝙ exeat in actuʒ. Hoc
autem eſt appetitus qui pertinet ad iraſcibilem aut con·
cupiſcibilem:ſine pꝛohereſis. i.electio que ptinet ad ra⸗ tionem. ð enim aliquis deſiderat hoc facit:ita tamen ñi exiſtat in tali diſpoſitione qua potens eſt agere: ⁊ ſi paſſi⸗ num ſihi adſit cuʒ ceteris circũſtantijs. Ande ſicut potẽs potentia irrationali neceſſario agit paſſiuo appꝛopinquã⸗ te:ita omne potens agere vᷣm rõnem neceſſe eſt ꝙ faciat quando deſiderat illud cnius habet potentiã:⁊ eo modo quo habet. Mabet auteʒ potentiam faciendi:cuʒ paſſuũ preſens fuerit:et ita ſe habet ꝙ poſſit pati: ats facere non poſſet. ¶Et ſi arguatur. Potens agere ᷓᷣm rationeʒ põt impediri ab aliquo exterioꝛi ꝓhibente. Ergo non omne potens agere ᷣm roneʒ quando deſiderat neceſſarid agit. CAd hoc reſpondet pbus dicens ꝙ tale potẽs agere 5ʒ
rationem paſſo preſente quãdo deſiderat neceſſario agit:
ſi vt dictum eſt habeat potentiam que fů ſufficiẽs ad agẽ⸗ dum. Bed hoc nõ eſt quolibet modoꝛ vt ex adductis pʒ. Slnde per circũſtantias iam poſitas excluduntur es que eyterins prohibent. Mam ea que exterius prohibent:re mouent aliquas circũſtantias earuʒ que poſite funt ſupiꝰ in determinatione poſibilis. q.ʒ. ar.⁊.vt.ſ.ꝙʒ vel non ſit poſſibile nũc vel non ſit pom̃bile hoc modoò: vel aliquid oliud huinſmodi. Iec omnia Doc. S. ᷓᷣm iniam phy⸗ loſophi ⁊ Lõmẽtatoꝛis. 3 Ad wimum igitur dicendum q; argum en⸗ tum illud pꝛocedit de potẽtia rationali que non neceſſario exit in actũ appꝛopinquante paſſiuo niſi determinetur ꝑ deſiderium vel pꝛohereſim vt dictum eſt:⁊ hoc ẽt mõ ſupius hic expoſio. N Idm patet ſolntio ex dictis. qꝛ tale paſſiunm non eſt potens:⁊ ſufficiens: vt aptum natum it pati ab igne:qꝛ eſt indiſpo ſitum · eficit. n. aliqna circũſtantiarum que ad factionẽ requiruntur:quemadmodum declaratum eſt. Acd ter tium dicendum m philoſophum ⁊ cmentatoꝛẽ ĩ textu ꝙ non ſeqhitur ꝙʒ ſi neceſſe eit ꝙ faciat potentia rationa⸗ ks quod deſiderat dato etiam ꝙ aliqui ſimul velint aut cupiant ſᷣm appetituʒ ſenſitiuuin facere duo diuerſa aut contraria g pꝛopter hoc faciant. Mon enim ſic habẽt po teutiam contrarioꝝ ꝙ ſimtl ↄtraria faciant. Sed hoc fa · ciunt ſicut hůjt porẽtiam vt dictum eſt.
CMQuettio.is Anid ſit ꝓpꝛie actus. Ein de conſiderandum reſtat de — ipſo actu:poſtq; viſuʒ eſt d de ipſa potentia. ¶ Lirca quod duo oc⸗ currunt conſideranda. ¶ Wam pꝛimo
conſiderandnuʒ eſt ꝗd ſit actus. Secũ
—, do quãdo ⁊ in quaii diſpoſitione exiſtẽs aliquid Sicatur eſſe in potentia ad actum ibi. Cnomã aũt potẽna eſt vnũquodqʒ ⁊c̃. CQnẽrum ad pꝛimum ̃rnntur dno. CMꝛio virum manifeſtatio phyloſohpi qua manifeſtat quid ſit actus ſit cõneniens. ¶ Secundo vftrum actus diſtinguat᷑ a potentia Cequitur in philoſopho ⁊ Doe. S.ibi. Qnoniã añt de potentia:⁊ in cõmentatore cõmẽto.xx.ibi ⁊ cum di
ctuneſt zc. Et eſt Lec.y.
rimn ſic pꝛocedit. xtidet — 8 pmum ꝙ philoſophus ma⸗
le manifeſtat quid ſit actus. Nam ipſum qð quid eſt debet notiſcari ꝑ diffinitionem: cuʒ
—* Eetha⸗
ſigniſicatum diffinitionis ſitipſum qð quid eſt. Seq phi loſophus nõ manifeſtat qd ſit actus ꝑ diffinitionem. i cit enim ꝙ actus eſt exiſtere rem. Ergo talis manifeſta tio non eſt ſufficiens. KP ꝛ0. Hoc nomen actus a motu oꝛiginem ſumpſit: vt ſupꝛa conceſſuʒ eſt. Ergo actus de⸗ beret manifeſtari per motum:ſicut minus notum ꝑma⸗ gis notuʒ. Bed ſie phus ipſum nõ manifeſtauit: ergo ac̃. ¶ Sed ↄtra eſt pkus in textu.ibi. Vuoniam aũt de potẽ tia ⁊c̃.paulo poſt.ibi. Eſt aũt actus exiſtere rem: non itꝛ
dicimus ſicut potentia ⁊̃.
t„ Picendum ꝙʒ actus ᷣm phm
Reſp Odeo quãdo res eſt. Nec ta ita 3 ſicut qñ aligd eit in potentia: dicimus.n.in ligno vmagi nem eſſe mercurij potẽtia ⁊ non actu: ante qᷓ; lignuʒ ſcul⸗ patur. Sed ſolum cum ſculptum eſt:iunc dicimus yma ginem talem eſſe in ligno actn. Et ſimiliter in aliquo to⸗ to continno pars eius. Mars.n.puta medietas eit in po tentia: inquãtum poſſibile eſtvt pars illa auferatur a toto per diuiſionem totius. Sed diniſo toto iam pars illa erit in actu. Et hoc in ſenſu diuiſo. Secus auteʒ in ſenſu com poſito· Et ſimiliter ſciens ⁊ non ſpeculans eſt potens ſpe culari ſiue ↄſideraf· Bed hoc eſt eſſe ĩ actu:cũ actu ↄſide
rat. ¶ Conſideranduʒ aũt eſt hic pꝛimo vᷣm phyloſophũ
ꝙ poſtquã determinatum eſt:quid eſt potentia: opottet determinare quid eſt actus:⁊ qualiter ſe habeat ad po⸗
tentiam:quia per hoc ſimul manifeſtum erit de potentia
cum diuiſerimus actum a potentia. Actus enim nð ſoluʒ inuenitur in rebus mobilibus:ſed etiam in rebus immo bilibus. Potentia vero cum dicatur ad actum:poſſibile vel potens non ſolum dicitur quod natů eſt mouere ali⸗ quid actine aut moueri ab alio paſſine aut ſimpliciter ʒᷣʒ ꝙ dicitur potentia reſpectu actionis ant paſſionis cõmu⸗ niter:aut modo quodam ᷣm g potentia dicitur reſpectu eius quod eſt bene agere aut bene pati: ſed etiaʒ dicitur Aiter poſſibile vel potens ᷣm oꝛdinem ad actum:qui ẽ ſine motu.⁊A icet eni hoc nomen actus: vt dicit hic Voc. B. a motu oꝛiginem ſumpſerit vt ſupꝛa dictum eſt: non tamen ſolus imotus dicitur actus. Unde nec dicitur ſolũ poſſibile in oꝛdine ad motum.Et ideo opoꝛtet inquiren do de hijstractare. Et per hoc patet reſponſio ad ſecun⸗ dum. ELonſiderandũ vlterius eſt hic fecundo ym com mentatoꝛeʒ cõmento x.ꝙ nihil aliud ſignificat actus qᷓ; hoc.ſ.quod eſt in diſpoſitione eſſe:in quã non eſt enʒ fue rit in potentia. Et ſimiliter aliquid eſſe in potentia ſigniñ cat ꝙ eſt in diſpoſitione oppoſita diſpofitioni quaẽ iactu Et quia vt dicit actus ⁊ potentia ſũt contraria relatina: vtrũqʒ autem relatiuoꝛum accipitur in diffinitione alte/ rius: ideo actus diffinitur per potentiam ⁊ ecòuerſo. Ne ceſſe eſt enim vt dicit Poꝛphirius in vtriuſqʒ difſnitio⸗ nibus vtriuſqʒ ratiombus vti. Et inpꝛedicamentis dicit ꝙ qui diffnite cognonerit vnum relatiuoꝛum: difinite cognoſcit ⁊ reliquum. ¶ Conſiderandum vlterius eſt tertio vᷣm philoſophum vt hic deducit Doc. S. ꝙ indu cendo in ſingulis per exempla manifeſtari poteſt: quid eſt actus. Et nõ opʒ cuinſlibet rei querere terminum.i. diffinitionem. Mam pꝛima ſimplicia diffiniri nõ poſunt
cum non ſit abire in infinitum in diffinitiõibns. Actus au
tem eſt de pꝛimis ſimplicibus. Ende diffiniri nõ poteſt diffnitione quidditatiua. Mon enim eodem modo opoꝛ tet in ſingulis querere diffinitionem: vt dicit hic Cõmen tatoꝛ. Diffintiones enim rerum nõ relatinarum debent eſſe alio modo a diffinitiombus reruʒ relatiuarũ. Vnde cum potentia ⁊ actus relatine ſe habeant:per pꝛopoꝛtio nem aliquoꝛum duoꝛum ad inuicem poteſt videri quid eſt actus:vt ſi accipiamus pꝛopoꝛtionem edificantis ad edificatoꝛem: vigilantis ad doꝛmientem: ⁊ eins qui videt ad eum qui habet oculos clanſos cum habeat po⸗ tentiam viſinam.Et ita ꝓpoꝛtionabiliter ex particulari/ vus exemplis poſſumus vemre ad cognoſcendum quid ſit actus ⁊ potentia. Pt per hoc patet ſolutio ad pi⸗ mum. ¶Conſiderandum vlterius eſt quarto ſecundum
philoſophũ in textu ꝙxna dinerſitas actuum eſt Wau
ke.I.
Lec..
——— S—
—————— ———
—— ———
—
——
—
— —

AQueſtio Septima
dicit vel actꝰ vel opatio. t hec diuerſitas ↄſiderari põt ponitur in predicamẽto nalitatis: operatio vero in pi ber diuerlis vpottiones. Poteſ enimvno modo ſie ac camen cuon Bt potentia n— 2— cbipꝛopoꝛtioꝛ ſicu hoc in hoc: vtptta ſicut viſus eſtin neris entis:nõ tamen opʒ ꝙ ſint eiuſdem generis predi oculotita auditus in aure. Nt per hunc modum Ppoꝛtio camentalis in ſpeciali: vt ſupra deciaratum eſt in pᷣncipio tionis accipit comparatio ſubſtantie.i.foꝛme ad materiã. huius noni libꝛi.1. ar. ʒ· Ens enim reale creatum diui Mam foꝛma dicit᷑ eſſe in materia. Alins modus ꝓpoꝛ/ duur im ediate in fubſtantiam ⁊ accidens. Quod quideʒ
6
örpz —
5.
v tionis eſt: vt di— liundi
s eſt: vt dicamns ꝙ ſicut ſe hʒ hor ad hoc: ita ⁊ hoc accidens poſtea ſubdiuiditur in no
n P Poradt ea ſubdi mn nouem genera acciden-
. N ad hoc: puta ſicut ſe hʒ viſus ad videndũ: ita auditus ad tium. Subſtantia ergo et accidens dicuntur duo genera audiendũ. Vt per hunc modũ Phoꝛtionis accipit᷑ cõpa entis tranſcendentis· Vnd e ſi potentia ſit in genere accidẽ
ratio motꝰ ad potẽtiã motinã: vel cuinſcũqʒ opatiõis ad tis:bene opoꝛtet ꝙ actus ſibi coꝛreſpondens ſit in e potẽtiã opatiuã. CCõſiderandũ vlteriꝰ eſi. Fßmphm accidentis. Ged— opoꝛtet ſi— ſit in 1 in textu.ꝙ alia dinerſitas actus eſt ꝙ infinitum ⁊ inane ⁊ accidentis.vʒ qualitatis ꝙ actus ſibi coꝛreſpondens ſit in Vacuuʒ ⁊ quecunqʒ huiuſmodi ſumnnt᷑ Aliter dicunt᷑ eẽà eodem genere. CLonſiderandum autez eſt pꝛimo ꝙ ea in hotentia ⁊ actu:qᷓ; multa alia entia: vt puta q; vidẽs« qne ſunt realter diſtincta ſunt in duplici differentia. Vaʒ viſibile. Huiuſinodi aut ↄtingit aliquando ſimpliciter eẽ quedam ſunt que neceſſariam habent habitudineʒ ⁊ de· vel in potẽtia tm̃ vel in actu tññ. Sicut viſibile dicitur in pendentiam adinuicem:ſicut ſubiectum ⁊ propꝛia paſſio aclu tiñ quando videtur: ⁊ in potentia tñ quando poteſt ⁊ relatiunʒ ad coꝛrelatinuʒ ⁊ ꝑfectio et pfectibile: loquẽ⸗ videri ⁊ nõ videt᷑. Sed infinituʒ non ita dicit᷑ in potẽtia do de pfectione eſſentiali.Alis ſunt realiter diſtincta que vt duandoqʒ ſit ſeparatuʒ in actu tm̃. Sed in infinito act? non habent neceſſariam dependentiam adinuicem: ſicut et potentia diſtinguũtur rõne ⁊ cognitione. Verbi gratia album⁊ nigrum. homo ⁊ aſinus:⁊ ſic de ſimilibus. Et in infinito ᷣm diuiſionẽ dicit eſſe actus cum porentia ſi tale poteſt deus abinnicem ſeparare:⁊ ſeparatim preſer⸗ mul:eo ꝙ nunqᷓ; deſicit potentia diuidendi. Duando.n. nare. Mon antem prima. Non enim poreſt fieri a deo gœ diuiditur in actu:adhuc vlterius eſt diuiſibile in potẽtia. homo ſit in rerum natura: qui non ſit riſibilis:ᷣm Soct. Mnnq; enim pot eſſe totum diuiſum in actn: vt nõ ſit vl⸗ S.ꝛc. q.10. 4. 4m. Articulus vero pariſienſis intelligi terins diuiſibile. Tlnde in eo nunq; ſeparat actus ⁊ potẽ kur de bijs que ſunt realiter diſtincta ſecundoꝛet non pn tia. t ſimiliter eſt ↄſiderare in vacuo. Nam poſſibile eſt mo modo. t per hoc patet ſolutio aq pꝛimum argumẽ/ locum enacuari ab hoc coꝛpoꝛe:n tamen ita ꝙ ſit totalr tum. ¶onſiderandum viterins eſt ſcðo ðᷣm oct. S. vacnũ. Remanet eniʒ plenum alio coꝛpoꝛe. Et ſic adhuc in·⁊ꝛc.q.⁊6. ar.y. g acum opoꝛtet Ppoꝛtionari ⁊ obie⸗ eſt in potentia vacuũ. Et ſic in vacno ſemp remanet potẽ cto ⁊ potentie ſine virtuti agentis. ᷓed ab obiecto ſpeciẽ tia cõiũcta actni. Et ſimiſe eſt de motu ⁊ tempoꝛe ⁊ alijs haber:a virute vero vel potentia agentis habet moduʒ huiuſmodi que nõ habent eſſe vfectũ. Iec omnia Doc. intenſionis. Potentia autem vt dicit idem Moct. S. in S.· ſᷣm ſniaʒ phyloſophi ⁊ Cõmẽtatoꝛis. Picit.n. Lõmẽ quarto ſententiaꝝ. di.ꝗ 9. q.I.aro.⁊ eſt principium actus tatoꝛ circa finem huius cõmenti.. PReceſſe eſt. vt potẽ quo ad ſubſtantiam actus. Sed pabitus quo ad foꝛmam kia ſit in iſtis rebus nõ ſeparata nedʒ deficiens:ne res inñ et perfectionem actus dieitur eſſe pꝛincipiuʒ actus. Qui nita reuertatur finita: quoniã potentia qua diniditur men quidem acius vniuerſaliter ioquendo habitui Pꝓpoꝛtio⸗ ſura.ſi finiret᷑:tunc finiret diuiſio. Quod eſt impoſibile. nabiliter intenſus anget enm vei ag eum diponit. NMon ¶Icd argnmenta pʒ ſolutio ex dictis. 4autem remiſſus: Np per Doc. F. in. 1eg. Fx. aro 30. C Sequitur vbi ſupra impertinenter. Ptin. 4niar dill. u. q.⁊·ar· t vriple dicit in de 8 ſecundum ſic peeditur. li veri.q·. aro.pᷣw.ex actibus infuſi habitus generant vel — detur ꝙ actꝰet po augent habitus acquiſitos:Iʒ oppoſitum videgtur inu ere tentia nõ realiter diſtinguantur. Maʒ per arti⸗ in 2..71. ar. 4.4d. zm. De quo in moꝛalibus latius n que ſunt realiter diſtin diſputatum eſt. Gieterd cta dens poteſt ſeparare ⁊ ſeparati pᷣſeruare. Sed po⸗ m erso pʒ ſolutio ex dictis in pꝛimo kentia nõ põt ſeparari ab actn vnuerftier loquẽdhs Ad pmũ notabili. Ad ſecundũ dicenduʒ eni poteſt materia ſeparari a foꝛma. Aliter aliquid eſſet ꝙ k naturalis potentia ſit actus.i.ſoma non tamen eſt actu ſine actu. Oð implicat. Ergo acius ⁊ potentia nõ di actus.i.operatio cuius eſt potentia ſine Pᷣncipinʒ. Vnde ſtinguũtur realiter. CP ꝛo. Quando aliqna diſtinguunt ratio laboꝛat in equinoco. N Id tertium dicendum ꝙ in realiter vnnʒ nõ poteſt predicari de altero in recto ⁊ ab⸗ hijs que relatiue dicũtur:ſine in habitudine ad aliud: nõ ſtractine fin cõem ſnĩam phoꝝ. Sed actus ſie pdicat de eſt incõueniens ipſa ſpeciem ſoꝛtiri ab aliquo extrinſeco potentia. Mam hec eſt vera ßdicatio. Maturalis potẽtia m naturam:quod tamen eſt intrinſecum q̃ntum ad intẽ eſt actus: qꝛ cum naturalis potentia ſit quedã ſpecies qᷓli⸗ tionem ⁊ rationem mouendi. Motenta autem ⁊ actn tatis:eſt foœꝛma:qꝛ nõ eſt materia neqʒ totum cõpoſium. relatiue ſe habent. Vnde potentie mhil ſubeſt ſine actui
ergo ⁊c̃. CP ʒo. Mihil ſoꝛtitur ſpeciem ab eo qð eſt ſibi el habitui niſi mediante ratione fonmnali obiecti· vt dicit exinecun alienj. Sed potentia coꝛtitur pciem ab oe. S.in. Ieꝛt. q..ar. p̃o. Et in. ꝛ. q.I.gr.zo. T ua⸗ actu. Mam vt ſupra cõceſſum eſt. potentie diſtinguuntur liter autem potentie diſtinguantur per acius: ⁊ acius per her actus ⁊ actus per obiecta. Cadeʒ. n. ſunt principia di⸗ obiecta: determinat Doetoꝛ Sancins in pꝛimo ſententia üinguendiaprioꝛi ⁊ cõſtiuendi. vrgo potentia ⁊ actns rum. d iſtin.1.g..articulo q̃rio. t ĩpꝛina parte. q.y. nõ realiter inter ſe diſtinguũtur. Ned in cõtrarinm or articuloz. Et in de veri. q.⁊.articuio.⁊. vt etiam viſuin Suiturn per phm ⁊ Cõmẽtatoꝛẽ ſnpꝛa. nia poxentia pre jfuit ſupꝛa in quinto huius.q.iʒ. articulo.ꝛ. cedit actum. Mihil autem precedit feipſum. Ergo reali⸗ ter potentia ⁊ actus diſtinguunt᷑. eſti ſeptima. Dnaliter aliquid dicitur eſe in po⸗ Reſpondeo dicẽdnʒ bꝛeniter ꝙ duplex eſt tentia ad gcun;⁊ qualiter non. S . potentia: vt ſupra deductũ eſt.„5 N q6rar. ho. Muedam eſt potentia ad actum primum: vt N O nfiderato quid eſt act iuluen neotentiaad ſotms lubſtaaie· Etde ee tali manifeſtum eſt g diſtinguit᷑ ab actu realiter ꝛqꝛ talis en potentia actuatur a foꝛma ⁊ foꝛmaliter pcitur per actũ: ſ Vueruntur duo. Mꝛimo vtrum aligd
etfacit alind genus canfe.ſ.cauſe materialis: vt in ſns ⁊ n qunto huius. et ſimiliter in.ꝛ0. phyſicoꝝ patuit. Aliaẽ K. ſſit vic botentia ad actum ſcðᷣm:que dicit᷑ operatio. Et talis etis quanddennqʒ ⁊ qualitercnnqʒ ſit diſpoſitum poſſt dici realiter diſtinguitur ab aetu: cum ſit hncipiũ ⁊ canſa opa eſe in potentia ad ic auo ſitereo CSecuie u
tionis:cum etiam ſit alterius pᷣdicamenti. Mam potentia materia ex qua ñt miytum predicetur de minto in qui—

—
.
—
—
163 5 6 6 1 3 ſ 3 4 1 6 3 6 3 k ½ 3 ** 8 3 4 13 1½ 5 1 3 1 11 3 4
Mon
CSequit᷑ in pbo et Poc.. ibi. Qnando aũt potẽti: et in Lõmẽtatoꝛe ibi. Kingnen i6e 2. ẽ——— 7 i ic ꝓcedit Videt 5 PmUm g nũaðq; aichas et q̃litercũqʒ ſit diſpoſitũ: dicat eſſe in po ad id qð ex eo ſieri poteſt. Mam materia pꝛim eit in potentiã ad omnes foꝛmas in ea ⁊ ex eà introducẽ⸗ das:iʒ oꝛdine quodam: vt pʒ in pᷣ phyſicoꝝ· Ergo a foꝛ tioꝛi quecunqʒ alia materi jecũda ex qua aligd fir dicit eſſe in potentia ad ipſuʒ. N P 20. Gi aliqd nõ eſſet in po ad id qð ex ea ſit maxime eſſet verum de terra: vt dicit hic phus ꝙ terra non eſt in votentiã homo. Sed hoc eſt fallum:quia eꝝ terra põt fieri ſperma⁊ ex ſperimate coꝛ pns humanũ · Ergo terra eſt in potenti homo. CPz“. Clel ex terra poteit feri homo vel non Bip̃nꝛergo ter⸗ ra eit in potentia ad hominẽ. Si ꝛꝛſequitur g impoſſi⸗ bile eſt ex terra fieri hominẽ. Quodẽ falſuʒ:cuʒ ex limo terre foꝛmatus ſi homo. CP 40. lud de quo aliquid yere pᷣdicatur: eſt tale vel poteſt eſſe tale. Sed terra pꝛe⸗ qicatur de homine vere. icunus.n. vere ꝙ homo eſt terrenus. Ergo terra eſt in potentia ad homineʒ: lʒ terrà nõ ſit diſpoſita vltuma diſpoſitione ad generationẽ hois · ¶N Sed ↄtra eſt phus in textu ibi. Quando aũt potentia eſ vnũquodqʒ ⁊ quando non: determinandu⸗ eſt. Won enim qicunqʒ ⁊ quslitercũqʒ: vt terra ⁊c· Reſi öde dicenduʒ ꝙʒ aligd poteſt dici eſſe P B in potentia ad aliud loquendo de potentia diſtante ab actu duplr · Vlno in potentia remo⸗ ta: quando.ſ.per vnam opationeʒ agentis talis potentia nõ poteſt reduci ad actum· Et iſto modo vnliqðᷣqʒ eſt in potentia illud qð ey eo ſieri poteſt qũcũqʒ ⁊ qjlitercũqʒ · Alioꝰ aligd dicit᷑ eſſe in potentia ꝓpinqua· vʒ quando t iis potentia põi reduci ad actuʒ per vnicaʒ opationẽ agẽ⸗ tis · Et iſto modo illud ex quo ſit aligd eſt in potẽtia tale xt hoc potiſſime loquendo de potẽtia ex qua ſit aliquid. Secus eſt de potentia ad quã vel ᷣm quã fit aligd ab⸗ ſtractiue loquendo. Ignis enim per ſuaʒ potentiã actiuã calefaciendi aqus nõ eſt in potentia vt ſit aqua aut vt ſt caloꝛ ꝓductus in aqua:lʒ ſit in potentia vt calefaciat aquã in ea ꝓducendo caloꝛem · CLonſiderandũ aũt eſt pmo pꝛo declaratione huins vᷣm phmꝛvt ſupꝛa in.7v. huiꝰ.q- .arꝰ.p̃o habitum eſt· ꝙ quarũdam artinz effectus non poſſunt educi in actũ niſi per artemʒſicut domus nõ põt ſeri ſine arte. Natura enim non põt ꝓducere domum. Quarũdam vero artiuʒ effectus poſſunt educi in actum hine arte.ſ.per naturã:ſicut ſanitas aliquando ſit ſine arte medicine ex ſola operatione nature. CConſiderandum vlterius eſt hic ſcðᷣo ᷣm Woc· S. ꝙ l illud qð fit a natu ranõ ſit foꝛtuitum neqʒ caſuale eo ꝙ natura: vt pʒ in.20. phryſicoꝝ.eſt cauſa agens per ſe:ſʒ foꝛtuna⁊ caſus eſt cõ agens per accidens: vt pʒ per eox diſfinitiones:tamen ex eo g ille qui ſanat per nům ſanatur preter intentionẽ ar; tis dicit᷑ ſanari a foꝛtuna. Mihil enim ꝓhibet eſſe aliquid nõ foꝛtuituʒ in ſe: qð tamen dicit foꝛtuitũ per compara⸗ tionem ad aliquẽ qui cauſam per ſe talis effectus nen cõ⸗ ſiderat. C Conſiderandũ vlterius eſt hic.z0. ÿᷣm phm et ſuos expoſitoꝛes: ꝙ nõ qjcunqʒ vel inquacunqʒ diſpoſi tione eyiſtens aliquis ſanatur vel ab arte vel a foꝛtuna.i. a natura. Jed ad hoc ꝙ aliquid ſit poſbile: neceſſe eſt vt ſit in determinata dilpoſitione: vt ſanetur vel a nã vel
ab arte. Qnibuſſibet enim actiuis reſpondent determina ta paſſiua. CLonſiderandũ vlterius eſt. 4 · ᷣm eundem hic:ꝙ illud dicit᷑ in potentia factuʒ ſi fiat ab intellectu vł
ab arte:quando ſtatim cum vult artifex facit illud actu ſi
nihil exterins ꝓhibeat. Bic aũt in artificialibus dicit ali⸗ quid in potentiã factum. Sed in illis que ſanant᷑ per nãʒ dicit᷑ eſſe aliquid in potentia factum:quando nõ eſt inte⸗ rius aliquid ꝓhibens ſanitatem:qð vʒ opoꝛteat moueri aut tranſmutari pꝛiuſq; intrinſeca virtus ſanatiua effectuʒ
habeat in ſanando. CLonſiderandũ vlterins eſt.yſᷣm eundem ꝙ ſicut dictuʒ eſt de ſanatione que fit ab arte:ita poteſt dici de alijs que per artem unt. Mam tunc ma⸗
Metha.
teria eſt in potentis domus quando nihil eoꝝ que ſunt in
materia ꝓhibet domũ fieri ſtatim vnica actione. Rec eſt aligd qð opoꝛteat addi vel auferri aut mutari anteqᷓ; ma
teria foꝛmetur in domum:ſicut lutum opoꝛtet tranimu⸗ tari anteqᷓ; ex eo fiant lateres. Et ex arboꝛibus põt aligd auferri per dolationem:et ẽt aligd addi per compagina tionem ad hoc qð componat domus: Vnde lutuʒ etar⸗ boꝛes nõ ſunt potentia domus:niſi quando ſunt ſie diſpo ſita vt per vnicã opationeʒ agẽtis poſit fieri domus. Et ſimiliter eſt in alijs ſiue habeant pᷣncipinʒ ſue ꝑfectioms ab extra ſicuti ſunt artiſicialia:ſiue ab intra ſicut ſunt natu
ralia. Semper.n.ſunt in potentia ad actuʒ: quando nullo
exterius vei interius ꝓhibente ꝑer ꝓpꝛiuʒ pᷣncipiũ acti⸗ uum poſſunt reduci in actum. Tale autẽ nũduʒ eſt ſper⸗ maꝛſed opʒ ꝙ mediantibus permutationibus multis ex eo fiat animal.inde nõ eſt petentia homoꝛet hoc vt di⸗ ctum eſt loquendo de potentia ꝓximã actui. Sed quãdo iam per ꝓprium pᷣncipiũ actiuũ põt fieri tale.ſ.actu exi⸗ ſens:tunc iam eſt in potentia. Sed illa que opʒ iraſimn/ tari anteq; ſtatim ſint reducibilia in actuʒ indigẽt alio pn⸗ actiuo.ſ.pᷣparante mãm qð interdu⸗ eſt aliud a pficieute qð inducit vlumã foꝛmã:ſed pʒ ꝙ terra nñdum eñt i po tentia ſtatua. Mon enim vna actione nec vno agente reãn citur in actum. Sed pꝛius per nãm trãſmutatur ⁊ſit es. Et poſtea per arteʒ fit ſtatua. CAd argumentaant pʒ ſo lutio ex dictis:qꝛ ꝓcedunt de potẽtia remol diſtante ab
actn:nõ aũt de potẽtia ꝓpinqua de qud dictũ phyloſophi
hic intelligitur. Vualiter autẽ materis p̃dicat de eo cuiꝰ eſt materia: in ſequẽti articulo declarabi᷑ Egequit᷑ in pho et Doc.· S. ibi. Videtur aũt qð diei⸗ mus ⁊c̃.Et in Lõ̃mẽtatoꝛe eodem cõmẽto ibi. Videtur autem ⁊ quod dicit ⁊c. gr par. ue 3 ſecundum tur ꝙ materia ex 3 qua fit mixtum nõ predicet᷑ de eo · Maʒapꝛi M ma ſubſtantia nulla eſt pdicatio: vt pʒ p phm in pikaicainentis Ergoa foꝛtioꝛi ãb ipſa materia nul⸗ ls eſt predicatio. ʒ ↄſeqnẽlia: qꝛ materi minns eſt in actu qᷓ; prima ſubſtantia. Predicatio enim ſumit ab eo qð habet rationeʒ actus:chʒ predicatũ habeat rationem actꝰ reſpectu ſubiecti: vt in pᷣmo ꝑhiermenias declarãt. ergo ã. Cᷓ̃ꝛ. Ier ⁊ cetera elementa ſunt mã miru. Ettñ nõ pᷣdicant᷑ vere de mixto. Pec enim eſt fall ve⸗ qicatio. IM ixtum eit aer aut ignis · ergo a. CPzEx ere it ſtalua. Et tamẽ iſta eſt flſa predicatio. Platua eſt es. Ergo mzteria ex qus aligd fit:nõ predigat de eo qð ex es fi. C Sed ↄtra eſt phus in terrn.ibi. idet autem qð dicimꝰeẽ nõ hoc ſʒ illiniʒ: vt archa nõ lignů ßᷓ lignea⸗ nec lignũ terra ſed terreum ⁊c dicendũ ꝙ duplex eſt predica
Reſpondeo tio. vʒ cauſalis ⁊ foꝛmalis · j
quendo quidem de p̃dicatione caufali inã nõ ſolum— pᷣdicari de eo cuius eſt materia in cõcreto: ſcd etiaʒ inãb⸗ ſracto. Mam ſicut iſta eſt vęra ſtatua eſt erea:ita et iſtã. vera ſtatua eit es. i.ex ere · Mredicatio vero foꝛmalis e e duplex. Nam quedam eſt abſtractinã: uã· v Aig pr cicatur de glio in abſtracto: ſicut in hac pᷣdicatiõe deus eſt deitas · Er iſto modo materia nõ põt pᷣdicari ð mirto
ſiue de eo cuins eſt materia. Mon eniʒ dicimus vere ꝙ archa eſt lignũ foꝛmaliter:ſed lignea: vt dicit textus. Ali eſt pᷣdicatio ↄcretiua ſiue denominatiua: qua. v pᷣdicatur de ãlio in ↄcreto. Kt iſto modo materiʒ põt pre cari de eo cuius eit · v iſta eſt vera p̃dicatio. Archd ignea:l nõ ſit lignũ niſ mãliter predicando. Vnde. ppᷣm materia non predicat de mixto pᷣdicatione poc eſſe illud:ſed hoe eſſe illinuʒ. Accipit᷑ aũt ibi 2. minus illinns pro ↄcretoꝛlʒ vpnd larinos no ſt v vtpʒ. Eonſiderandi aũt eſt hic bᷣmopn 4 g teria eſt in duplici differentia. Mam quedas 3 3 que non eſt in potentia ad mixtum. t talis i„. cari de mixto neqʒ in abſtracto neqʒ* tn cut terra nõ eit in po ad archam. Ande archa no&
— — —.
———— — —
—
—
—
— —
——
— „—
— S
5—

terra neaʒ terrea. Alia eſt materia que eſt in potẽtis pꝛo pinqua ad mixtuʒ. Et talis pꝛedicat᷑ de mixto denomi natine: vt ex dictis pʒ. ¶ Lõſideranduʒ vlterius eſt ſcho Fm pbmt:vt hic deduci Doc. P. ꝙ ſi ſit aliqð pumum qð nõ habet aliquid ex quo fit qð de eo denoĩatiue pꝛe⸗ dicetur erit pꝛima mã:ſi ft hoc aligd exiſtẽs. icut ſi mã
terre ſit aer: pꝛedicabit᷑ de terra denoiatine dicẽde ter
ra eſt aerea.t ji ignis ſit materia aeris:dicet ꝙ aer eſt 1gneus. Jchis uhtem ſi denoiatur ab aliqua pꝛioꝛi mate
ria: erit inã puma fm poſitionẽ eracyti:ſi ſit hoc aliquid
ſubſiſtens. uod dicit᷑ ad differentiã vniuerſalis. iam vniuerſale ⁊ pꝛimũ pꝛedicat᷑ de alijs ⁊ alia nõ pꝛedicãt᷑ de eo. ð tamẽ eſt mã:cum nõ ſit Aiquid ſubſiſtẽs. ni nerſale. h. ⁊ ſubiectũ paſionũ differũt ꝑ hoc ꝙ ſubieciuʒ eſt hoc aliquid:nõ auteʒ vniuerſale. Nſderandũ vlte rius eſt tertio ꝙ phus aſimilat pꝛedicationẽ pꝛedictam pꝛedicationi qua paſſiones ⁊ accidentia pꝛedicant᷑ de ſub iecto · Mam ſient ſubiectũ recipit denoiatinaʒ pꝛedicatio neʒ accidentiũ:ita ⁊ qð eſt ex materia recipit denominati uam pꝛedicationẽ materie. Dicit᷑ auteʒ ſubiectũ cui ad nenit muſiqa nõ eſſe muſica in abſtracto: ſed mnſicũ deno⸗ minatine. Et hõ nõ dicitur albedo: ſed abꝰ. Meqʒ hõ di citur ambulatio aut motus abſtractiue:ſed ambulãs aut motũ vt illinũ.i.vt denoĩiatiunʒ. t eſt talis ſimniudo i hoc: ꝙ ſicut vltimũ qð ſuſtẽtat accidẽtia eſt ſubſtãtia ſiue ſpm p qð determinat᷑ ilud qð de eo pꝛedicat᷑: ita illnd qð eſt vltimũ in pꝛedicationibus quibꝰ materia pꝛedica tur de eo cuius eſt: qð alia ſuſtẽtat: dicit᷑ materia ſiue ſub ſtantia mãlis. Cxi lʒ vtrũqʒ ſit indeterminatũꝛvʒ acci- dens qð denoĩatiue pꝛedicat᷑ ⁊ materia:tamẽ accidẽs ha bet determiari ⁊ diffimri per ſtm. Mgteria vero habet determinari ꝑ id ad qð eſt in potẽtia. Pec oia Voc. S. m ſentẽtiam phyloſophi ⁊ cõmentatoꝛis. Ad umñ igit dicendũ ꝙ ʒa pꝛima ſubſtã
P tia nulla ſit pꝛedicatio eſſen:ialis ⁊ Oꝛdinata: que: vʒ eſt vᷣm oꝛdineʒ alicuius qumnqʒ pꝛedi cabiliuʒ:ab eo tamẽ poteſt eſſe pꝛedicatio idemptica:⁊ ẽ̃t denoiatina. Mec etiam accipit᷑ hic materia pꝛo materia pꝛima que eſt pura potentia: ſed accipiur mã pꝛo ſubſtã tia materiali:ex qua fit aliquid mixtũ vel sliqð tertium. ¶Ad alia duo argumẽta pʒ ſolutio ex dictis.
TMneſtioða.ꝙualiter actus pꝛioꝛ en potentia ratione Itemnpoꝛe.
1 z† ſuperiꝰphy potẽtia ⁊ actu vᷣm ſe:hic cõſequẽter cõſi e derãdã eſt de cõparatione eoꝝ adiuicẽ. ¶irca qð triplex occurrit cõſideratio. Mã pꝛimo ↄſiderandũ eſt de cõpara tione eox adinuiceʒ ßᷣm pꝛius ⁊ poſterius. ¶ Fecundo Vero de ↄparatione ipſoꝝ ᷓᷣm bonũ ⁊ malũ: bi nod autemn a melius ⁊ honoꝛabilius eſt ⁊̃) ¶ Tertio ↄſide randũ eſt de cõparatione ipſoꝝ quantũ ad cognitionẽ ve ri⁊ falſi:ibi Vuoniã vero dicit ⁊ nõ ens)¶ Tirca pꝛi⸗ mũ ſunt duo cõſideranda. Nam pꝛimo ↄñderanduʒ eſt qualiter actus eſt pꝛioꝛ potẽtia rõne ⁊ tẽpoꝛe. C Fecun⸗ doↄſderandi eſt qualiter actns ſit pꝛioꝛ poẽtia m ſub ſtantiã:ibi¶ It vero eſt ſubſtãtia pꝛima) Anuantũ ad pꝛi⸗ muʒ querũtur duo. ¶ ꝛimo vtruʒ actus ſit ꝓꝛioꝛ po⸗ tentia ratione. TSecũdo truʒ actus ſit pꝛioꝛ po⸗ tpe. CSequit in pho⁊ Doc. F.ibi. Qm̃ autẽ ipſuʒ pꝛimũs ⁊ cõmẽtatoꝛe cõmẽto.iʒ.ibi: dictũ S Er. uuer . ic pceditur. Midet Mimum Pactus non ſit pꝛioꝛ ipſa potentia. Nm id per qð alterũ diffinit: Keſt pꝛius eo rõne vt dicitur in textu: cũ ratio ſit diffinitio: vt patuit. ꝓo. hnius. Jed actus diffinit per potentiãt vt pʒ de ipſa anima.ã ànima eit actus coꝛpo ris ⁊c. Brgo potẽtia pꝛecedit actuʒ rõne ⁊ diffinitione.
Se dicebat diſcipulus: ꝙ etiã potẽtia diflimt᷑ ꝑactũ
Mm ratio potentialis in hoc cõſiit ꝙ cãpetit ſibi poſe eſſe in actu. Vrgo argumentũ nuilũ. CVõtra. Gi poten ⸗ tia diffiniat᷑ per nctũ: ⁊ actus diffiniaft per potentiã: erit circulatio in diffinitionibus. Anod eñ incõuemẽs: vt p
—
pꝛimo poſteriox. rgo ⁊c. C P ꝛ0. Mla que ſintſimht Tec.s.
natnrali intelligentia vni no pꝛẽcedit aliud rõne: vt ex ſenſu vocabuloꝛũ pʒ. ed potẽtia ⁊ adus ſic ſe habẽt:ꝙ ſunt ſimun narurali intelligẽtia. Sunt.n.coꝛrelatiua: vt pʒ per phm ⁊ cõmẽtatoꝛẽ ex ſupꝛadictis pʒ. Welatiua antẽ ſunt ſimuj nã.i.naturali intelligentia: vt pʒ in pꝛedica/⸗ mentis.Ergo actus nõ pꝛecedit potentiz rõne. CPpzo. Pꝛincipiũ pꝛecedit pꝛincipiatũ etiã rõne:cum pumn po narur in diffinitione pꝛincipiati. Aliter diffinitio nõ noti⸗ ficaret diffiniti a pꝛuma potẽtia vſqʒ ad vltimũ actũ eiꝰ.
„
Quod eſt cq̃tra pꝛincipẽ phoꝝ in. 7o. huius. Sed poten
eia eſt pꝛinn actus: vt patnit.. hutus. Potẽtia.n.calefa Tec.ix.
ctiua ignis eſt pꝛinn ꝓductiuũ caloꝛis in qua. Vrgo potẽ tis pꝛecedit actũ rõne ⁊ nõ ec̃tra. Nᷣ 4.Potẽtia ac tiua ipſins dei pꝛecedit etiã rõne actũ ꝓductionis creatn rarũ:cũ creatura nõ ſit de rõne ipſiꝰ creatoꝛis. Ergo vlr nõ eſt verũ ꝙ actus pꝛecedat potẽtiã ratione. T Sed di cebat diſcipulus ꝙ ꝓpoſitio phyloſophi hʒ veritatem in creaturis: nq anteʒ in diuinis. CLõ̃tra. Flind qð põt in⸗ relligi ⁊ rõne cõcipi altero nõ ↄceptoꝛillud tale pꝛecedit aliud rõne: ſicut dicit᷑ hic in textu. mam qꝛ anima põtẽ telligi fine hoĩe: dicit᷑ pꝛecedere hoĩem rõne. Ped potẽ⸗ tia actiua põt intelligi abſqʒ hoc ꝙ intelligat actus. Po⸗ teſt emʒ aliquis intelligere caloꝛẽ ignis nõ intelligẽdo ca⸗ lefac: ionẽ. rgo etiã vniuerſaliter loqnẽdo ſolũ in crea⸗ turis no eſt verum ꝙ actus pꝛecedat potentiaʒ ratione. ced cõtra eit hic phus in tertu cñ ſnis expoſitoꝛibus: ibi. Qm̃ auteʒ ipſuʒ pꝛius ac̃. Pt in alia littera cõmẽiato ris:ibi. Pictũ eſt igit quãdo opʒ dicere potentiã ⁊ quã⸗ do nõ. Et cũ diſtinciũ eſt quot modis dicit actus: mani⸗ feſtũ eſt ꝙ actus eſt ante 4ẽ. ½ dicenduʒ ꝙ actus pꝛecedit po Reſpondeo tentiam e ſic pꝛo bat phyloſopus tali ratione. Mam id per qð opʒ alterũ diffiniri eſt pꝛins ea rõne. Sicut animai eſt pꝛius homi⸗ ne ratione:⁊ ſubiecti accidente. Sed potentia nõ poteſt diffiniri niſi ꝑ actũ. Vrgo necenriũ en ꝙ ratio actus pꝛe cedat rationeʒ potentie ⁊ noticia actus noriciam potentie. ꝛobatio medie. Mam tota ratio potentie ñue pom̃bi⸗ lis in hoc cõſiſtit ꝙ cõtingit ipſum poſſe agere vel eſſe in actu. Jicut edificatoꝛ dicitur qni põt editicare: ⁊ ſpecu latoꝛ qui põt ſpeculari. At vifibile dicitur alicuid quod poteſt videri:⁊ ſic in alijs. Ergo minoꝛ eſt vera. CLõſi derandum auteʒ eſt hic pꝛimo ſm phyloſophũ ⁊ cõmen tutoꝛem cõmẽto.iʒ. vt gdducit hic poc. ꝙ potẽtia po teſt accipi duplr. Nnoꝰ ſpecialiter: vz pꝛo eo qð en piin cipiũ motus in alio inquantum eſt aiind: quẽadmodum ſperius diffinita eſt potẽtia actiua. t iſtoꝰnõ ſumit᷑ hic. Ilioꝰ poteſt accipi vninerſaliter:pꝛo omni pꝛincipio ſiue ſit pꝛincipiũ motiuũi: ſine imobilitatis ⁊ quietis: aut ope rationis abſqʒ motu exiſtentis:cuiuſmodi eſt intelligere: quia à natura ad ideʒ ꝑtinere videtur cũ potentia. ꝙſt.n. natura in eodeʒ genere cũ ipſa potentia: quia vtrunqʒ eſt pꝛincipiũ motus.icet natnura nõ ſit pꝛincipiũ motus in
alioꝛſed in eo in quo eſt inquantum huinſmodi: vt pʒ ꝛ0. Nec.i.
phrſicoꝝ. Ft tamẽ natura nõ ſolum eſt pꝛincipium mot⸗ ſed ⁊ quietis ut ibidẽ pamit.it ꝓpter hoe hic potentia ĩ telligenda eit nõ ſolũ pꝛincipiũ mous:ſed etiã pʒincipiũ imntabilitatis. Et hoc modo accipit᷑ hic potẽtia. Et ſic oĩ tali potentia actus eſt pꝛioꝛ rõne tẽpoꝛe ⁊ ſubſtantia quo dãmodo:alioꝰ nõ. ¶ Lõſiderandũ vlterius eſt ⁊0. ꝙ ga noticia actus pꝛecdit noticiam potẽtie:ideo ſuperiꝰꝓriſt. manfeſtauit potentiã diffiniẽdo per actũ. Aetj autem nõ petuit x aliquid glind diffinire:fed ſolũ inductione mam feſtauit. Nõðſiderandũ vlterius eſt 30.ꝙ ratio pꝛo pfti accipit᷑ quinqʒ modis qui cõnnent᷑ in hijs verũbus. Eſt ratio diffi. virns: oꝛatio: foꝛma.E ſt mcdiũ ratio per qð ↄcludit᷑ ergo. Mnde pꝛimoꝰ accipit᷑ rõ pꝛo oMn

Lec.z⸗
L er4 ²
Lec.IF.
Lec20.
LecI.
Honi
Linde in. 40. hnius dicitur: ꝙ ratio quam ſignificat no⸗
men:eit diffinitio. Jecũdo miodo accipitur ratiò pꝛo vil ture ine potentia rõnali ipfus anime intellectine. Ende pomo dicit᷑ ſubſtantia rationalis:angelus vero ſ ubſtan⸗ tia intellectualis. Tertio modo accipit᷑ ratio pꝛ Oꝛatio⸗ ne. Tinde oꝛatio vicitur quaſi oꝛis ratio. Dnartoꝰ accipit᷑ ratio pꝛo foꝛmaꝛ vt patet ⁊0· phyſicoꝝ ⁊ pꝛimo⁊ quimo huius capitulo de cauſa. Nuintoꝰ accipitur ratio pꝛome dio ipfius ſyllogiſmi. Tlnde dicit᷑ cõmuniter ꝙ rõ nõ vã let: qñ argumentũ nõ debite ↄcludit. Mꝛmo autẽ mo do accipitur hic ratio quando dicitur actum ratione pꝛe⸗ cedere potentiam.* gciina ber 5 N igitur dicendũ ꝙ illud pera Ad pmum eni diuu a pꝛioꝛi: pꝛe cedit ipſum ratione: nõ autẽ ilind per qð aliquid diffint᷑
a poſterioꝛi.Actus autem diffinitur hic 3 poſterioꝛi:po⸗
tentia vero per actũ tanqᷓ; a pnoꝛi. Ande nõ opoter cõ⸗ mittere circulationeʒ in pijs diffinitionibus. Et ꝑ hoc p reſpõſio ad ⁊n. CId ʒm. dicendum ꝙ potẽtia ⁊ act? nõ ſunt relatiua vᷣm eſſe:ſed ſolũ ᷣm dici. nde ro nõ ſequi tur: pꝛeſertim qꝛ hic accipiũtur potẽtia ⁊ actus fundamẽ taliter ⁊ nõ relatine:quia lʒ relatiua ↄſiderata ſub foꝛma
relationis vnũ nõ pꝛecedat aliud: tñ ñi conſiderent᷑ ʒ ꝙ
vnñ dependet ad aiterũ: ſic vnum diffiit per reliquuʒ e iam actu tempoꝛe mã qua erat potẽtia hõ qᷓ; foꝛma qna iã eſt aciu
Wanifeitum eſt. n. ꝙ pater diffiniri habet ꝑ ſilinʒ ⁊ ecõ tra: vt ſatis declaratũ eit in pꝛedicamẽtis. ¶ Ad quartuʒ dicendũ g lʒ pꝛincipiũ formale ⁊ eſſentiale pꝛecedat ra⸗ tione illud cius eſt pꝛincipiũ· nõ tamen pꝛinn potentia⸗ le ⁊ eſffectinũ pꝛecedit rone id cnius eſt pꝛinn. Mnde ar⸗ gumentũ laboꝛat in equinoco. C Ad quintũ admittit᷑ ſo intio diſcipuli in obiectionibus adducta.N Ad ſ extũ di⸗ cendũ ꝙ potẽtis actina inquantũ actiua nõ poteſt mtelle⸗ ctu cõcipi diffinitiue niñ per actũ. cum ꝑ actũ diffiniatur. Vnde minoꝛ eſt falſa. ¶ Sequit in phvloſopho Doc. S. ibi. Pempoꝛe ve tꝑ pꝛins ⁊c̃. Et in po ⁊ cõmentatoꝛe vbi iupꝛa.
NS lecundum 4.3
ſit pꝛioꝛ ipſa potẽtis tempoꝛe. Nam illnd qð
dſt ingenerabile pꝛecedit tẽpoꝛe illud qð itẽ
poꝛe genetrvi de ſe manifeſtũ eſt. Sed materia eſt in generabilis vt dicit pꝛinceps ⁊ ꝓbat in fine pꝛimi phyſi⸗ coꝛum.foꝛma vero ecducit de potẽtia materie ꝑ genera tionem naturalẽ vt pʒ per eñidem in pꝛimo de generatio ne. Lum ergo materia ſit potẽtia ⁊ foꝛma ſit actns: ſequi⸗ tur ꝙ potentia pꝛecedit actum tẽpoꝛe: ⁊ per conſequens actus nõ pꝛecedit potentiã tẽpoꝛe. ¶ ꝛ. Omne agẽs per naturalẽ tranſmutationẽ ⁊ ſucceſſiuã pꝛecedit tempo re ſuum effectum: vt pamit in. V huius · Cũ ergo opera tio phyſica ſit effectus agenris naturalis qð nõ agir niſi ꝑ ſnam potentiam actiuã: ſequitur g potentia pꝛecedit ac⸗
tũ tempoꝛe ⁊ nð ecõnerſo. Cð ʒꝰ Motentia naturalis
ineſt agẽti a natura: vt potentia actina generandi ineſt ani
mali a natnra. Bed actio talis potentie adnenit in tempo
re tali agenti: vt de ſe patet · Iↄõ enim in infantia nõ gene
rat: ſed ſõge poſt. Sequitur ergo idem qð pꝛius. Cœ 4*. Subſtantia pꝛecedit accidens natura tempoꝛe? dif⸗
ſnitione: vt pꝛobat phyloſophus..hhius. Sed ſubſtã
tia habet rationem potentie in oꝛdine ad accidens: cuin ſubijciarur accidenti ⁊ ipſum ſuſcipiat.Ergo ideʒ quod
pꝛins. Cꝙ L. lud qð põt eſſe altero nõ exiſtente na⸗ turaliter ⁊ nõ ecõuerſoꝛpꝛecedit tẽpoꝛe aliud. Bed po⸗ tentia actina agentis põt eſſe ſine actione ſua ⁊ nõ econ
nerſo vt ad ſenſum patet. Igit᷑ ac. Cᷓ 60. Secũdum Doc. S. ſeptimo metha.cap.iʒ· quicquid eſt pꝛius ge⸗
neratione: eſt pꝛius tempoꝛe ⁊ nõ ecõterſo · Sed cõſtat
ꝙ potẽtia eſt pꝛins generatione qᷓ; actus. Ergo ⁊c̃. CS
Secundũ Doc. S.Ix. q.iy· ar.⁊0. ad ſecundnʒ re⸗ moto pꝛioꝛi remouetur poſterius. Sed remoio actu nõ
eſt neceſſe remoueri potentiam vt de ſe patet loquendo
tam de potentia actiua qᷓ; de paſſina. Ergo ⁊c̃· P 3o
Secundum Doc. Sin ſecundo ſententiaruʒ di· pꝛima.
in eo qð monetur de potenti
Metha.
queſtione pꝛima ar. F.qð meſt alicui per ſe:pꝛins eſt q́; id qð habetur ab alo. Sed potentia ↄuenit agenti ex ſe:
nõ autem operatio eius. Ergo idem vt ſupꝛa· ¶p ↄ. Secundũ pꝛincipem in.V· huius ⁊ ᷣm Voc. S.in de xecu.
virtutibꝰ in cõmum.q.4. ar ʒ ĩ coꝛpoꝛe ⁊ quolibeto.y. q.10.pꝛius eſt qð eſt ꝓpinquius alicui pꝛincipio. Sed cõſtat ꝙ potentia eſt ꝓpinquio: pꝛincipio: v agentiq; actus. Ergo ⁊c̃.¶P 10. Secundnʒ Poc. S.in pꝛima parte.q.4ꝛ. ar.⁊. n coꝛpoꝛe ⁊ ſuper Johannẽ Lectione za.omne pꝛincipiũ eit pꝛius tpe pnncipiato duplr:vʒ ex parte actionis ſucceſſiue vel agentis impfecti vel eligen/ tis ẽpus. Sed de ſe pʒ ꝙ potẽtia actiua eſt pꝛincipiũ ſui actus vel ſue operationis. Ergo potẽtia pꝛecedit actũ tẽ⸗ poꝛe ⁊ nõ actus potentiã. ¶ Sed ↄtra eſt phus in textu dicẽs. Tẽpoꝛe vero idẽ ſpecie agẽs pꝛius eſt ⁊. Reſpon dco dicendum ꝙ vt ſupꝛadictum eſt duplex eſt potẽtia: vʒ paſſi na ⁊ actiua. Loquẽdo igitur de potentia paſſiua:ſic aciuʒ tẽpoꝛe eam pꝛecedere põt intelligi duplr. Vnd in vno x eodem numero qð mouetur de potẽua ad actũ. Alio
loquendo in dinerſis ᷣm numerũ. Pꝛimo igit᷑ mõ po⸗
tentia pꝛecedit acinʒ tẽpoꝛe ⁊ nõ ecõuerſo. uod ſic ma mfeſtat ſm phm ⁊ cõmentaioꝛeʒ ⁊ Moc. B. Mãſi acci piamus hůc hoĩeʒ qun eſt iam actu homo:pꝛius eo erãt
homo. Et ſimiliter pꝛius tẽpoꝛe fuit ſemẽ eius qð potẽ tia eſt frumentũ:q; ipſuʒ frumentũ actu ſimiliter viſiuuʒ ideſt habẽs potentiã viſina pꝛ us eſt qᷓ; videns actu. In
vno ergo ⁊ eodẽ numero qð mouer de poẽtiaad acfũ pꝛioꝛ eſt potẽtia tempoꝛe qᷓ; actus. Et notanter dictu eſt
a ad actũj: ꝓpter potentum dei:que lʒ pꝛecedat tẽpoꝛe effectus tẽpoꝛales:nð tamen
pꝛecedit ſuam oꝑationem neqʒ tẽpoꝛe neq; nã: cum e
opatio ſit ſua eſſentia realiter: vt pʒ per oc. S.in de po
tentia.q.pꝛima.ar. pꝛimd. Si vero loquamur ſimplici
ter in diuerſis ᷣm numerum:neceſſe eſt dicere aciuimn tẽ
poꝛe potentiã pꝛecedere. Quod ſic pʒ ᷣm phyloſophuz. Semp enim opʒ ꝙ id qð eſt in potẽtia ens fiat actu ens ab agente qð eſt actu. Viihil enim põt ſeipſum reducere de potẽtia paſſina ad actum. vinde hõ in potẽtia fit actu põ ab homine generãte qui eit in actu. Silr muſicuʒ in
potentia fit muſicus in actu adiſcendo a magiſtro qui eſt
muſicus in actu. Sic ergo ſemꝑ eo qð eſt inpotẽtis öali quid pꝛius qð mohet. Monens autẽ eſt actn. Vnũqðq;
enim mouet ⁊ agit ᷣn qð eit in actu · nde relinquiur ꝙ k idem nnmero pꝛius tẽpoꝛe ſit in potẽtia q; in aclu: tamẽ aliqð ens in actn etiã idem ſpecie eſt pꝛius lemnpo re qᷓ; ens in potentiaẼt lʒ generans equiuocum von ſit idem ſpecie cnm genitoꝛtamẽ eins op aliqua eſſe imi litudinem ad genitnʒ: vt in.yo. hnius oſtenum eſt. ib.
ar.pꝛimo. 1 oquenco vero de potentia actiua ſubdiſtin guendum eſt: qꝛ dupley eſi potentia actina. VNam queds eſt que acquirit᷑ in aliquo ꝑ opationem ſicut ſunt ſcẽte ⁊ potentie artificiales aut moꝛales ſine voluntariẽ⸗ Alie
vero ſunt potentie naturales: que.ſ.nð acquirunt ꝑ al quam operationem ſed naturaliter ꝓducunur⸗ Si igit loquamur de potentia actina pꝛimoꝰ:tune nece ſſe eſt di
cere qꝙʒ actus pꝛecedit potentiã tempoꝛe· V nod ſie mmi feſtat᷑ ᷣm phm ⁊ expoſitoꝛes eins. Nã illud exquo effe
ctine aliquid ꝓducitur ſncceſſiur: pꝛecedit illnd teinpo
re:quia ſucceſſio nõ ſit in ĩſtãti. Sed potẽtie ſine habilns artijiciales atqʒ moꝛales generant᷑ ex actibus ſucceſiue· Ergo ⁊c̃. Pꝛobatio medie ᷣm phyloſophuz inductiuẽ. Impoſſibile enim videt ꝙ aliquis fiat edificatoꝛ Anon
pꝛius edificauerit actn: aut ꝙ aliquis fiat cytharedus qu nõ pꝛins cythariʒauerit. Ergo media eſt verd Fi vero loquamur dẽ potentia naturali: que vʒ nõ acquiritunn actum ant exercitium:talis potentia pꝛecedit ᷣcium tem poꝛe ⁊ nõ ecõnerſo: vt non nulla arguments voluerunt· Cõſiderandus autem eit hic pꝛimo fᷣm phm⸗ Spoc. Fan.g ſupꝛadictum eſt: qualiter potentiã muſicum fit
ſicuʒ a muſico in actu: inquanti vʒ ah eo adicc. actu muſicuʒ a muſico in actu:inq 5 tmilter
——

Nueſtio
Et ſimdliter eſt in alijs artibus. Idiſcere auteʒ nullus po teſt talem arteʒ que hic vocat᷑ potẽtia: niſi exercitando ſe adiſcat: quemadmodũ citariſta erercitando ſe adiſcit cy⸗ thariʒare: vt ad ſenſuʒ pʒ. Et ſimiliter eſt in alijs artibꝰ. Vnde manifeſtũ eit ꝙ impombie eſt hr̃i huiuſmodi po tentias niſi pꝛius inſint actiones earũ ⁊ in eodẽ ᷣm nume rum. ¶ Bed cõtra hoc vt inuit hic phus poſſet aliquis cauillatoꝛ dicere ſophyſtice:tñ vt dicit bic pꝛinceps i tex tn· Ram adiſcens artem operat᷑ actionẽ artis. Sed adi ſcens artem nõ habet adhuc arteʒ. Ergo videt᷑ repugna re veritati ꝙ in ſimilibus actus pꝛecedat potentiaʒ: quia opatio non ꝓcedit ab aliquo niſi potentia pꝛeſuppoſita. CAd hoc reſpõdet phᷣus adducendo vnnʒ qð ꝓbaue⸗ rat in. ß v.phyſicoꝛum: vʒ P ante omne moueri pꝛecedit motum eſſe ꝓpter diuſionem motus dicens ꝙ nõ eſt in cõueniens ꝙ iile qui adiſcit aliquam artem faclat Aiquaʒ operationem illius artis impfecte tamẽ.Mõ autẽ pfecte: ſicut ille qui habet arteʒ perfecte:quia ⁊ in ipſa rõne pꝛe⸗ ſunt quedaʒ pꝛincipia ⁊ ſemina ſcientiarũ artiuʒ ⁊ pabi⸗ inũ virture quoꝛũ põt homo aliqualiter exire in ſcientie ⁊ virtutis actum anteq; habeat habitũ ſcientie vel virtu tis. Quo adepto perfecte operat:pꝛius vero impfecte. Mec omnia Doc. S. quaſi foꝛmaliter. NLõſideranduʒ vlterius eſt hic 20. 5m phyloſophus ꝙ quicquid fit: iam quantuʒ ad aliquid factum eſt. t hoc loquendo de hijs que ſiunt ſucceſſine. De bijs vero que fiunt in inſtãti ⁊ nð ſucceſſine:nõ eſt verum dicere ꝙ id qð ſit quantũ ad aliquid iam factum eſt: ſicut patet de eo qð generat᷑ ge ⸗ neratione ſubſtãtiali.Terum eſt tamẽ vt dicit hic Doc. San.ꝙ ſi accipiatur generatio ſubſtãtialis ſᷣm ꝙ pꝛeſup ponit alterationem 4 diſpoſitioneʒ materie aqᷓ introdu ctionem foꝛme iubſtantiaſis: etiam illo modo põt cõtedi P illud qð ſit: quantuʒ ad aliquid iam factum eſt: vt eriz ſatis deciaratum eſt in pꝛimo peryermenias lectione.1. 4 1n.7v.huius. ¶ Ad omnia argumenta patet ſolutio ex hijs que dicta ſint in coꝛpoꝛe articuli.
CQneſtio, g?. pe pꝛioꝛitate actus ad potentiam rone coꝛruptibilium que quãdoqʒ ſunt ⁊ ſunt.
Ein d E eðſiderandum reſta qua
— liter actus pꝛecedit poten
d tiam vᷣm ſubſtantiam. ¶ rca qð du⸗
plex occurrit conſideratid. ¶ Wam pꝛi⸗
mo cõſiderandnm eſt:qualiter actus pꝛe
cedit potentiam vᷣm ſubſtantiam rationi
bus ſumptis ex ipſis coꝛruptibilibus:que quãdoqʒ ſunt
quandoqʒ nõ ſunt. ¶ Secundo cõ ſiderandum eſt idem
per comnparationem ſempiternoꝛuʒ ad coꝛruptibilia: ibi.
¶At vero magis ꝓpꝛie ⁊c̃. CMnantum ad pꝛimũ que
runtur dno. ¶Mꝛimo vtrum̃ actus pꝛecedat potentiaʒ
m ſubſtantiam ⁊ perfectionem. ¶ Secundo vtrů actio
pꝛeter quam eſt res operata ſit ſubiectiue in facto ⁊ non in agente.
C Sequitur in phyloſopho Doc. B.ihi. t vero ⁊
ſubſtantia:⁊ in cõmentatoꝛe cõmento. F. ibi. Et rectum
etaEz en Lec. 8.* 5— n
ic Pceditur. Ei
3 8 Pm actus nõ pꝛecedat poten
riam 5m ſubſtantiam ſiue perfectionẽ. Mam
Em Doc. S. in pꝛima parte.q.ꝛ.ar.ʒ. ad ſe
cunduʒ pꝛincipiũ ᷣm id qð en naturaliter eſt pꝛius pꝛin
cipiato. Sed potentia actina eſt pꝛincipiuʒ ſui acius. Pr.
8o talis potentia pꝛecedit actum. Fed nq ratione aut tem
poꝛe · Ergo ßᷣm ſubſtantiam:cũ hic a phᷣo nõ ennmeret
alius modus pꝛioꝛis. Cp 2. Fecũdum enndeʒ in pꝛi⸗
ma parte.q.ʒ3. ar.pꝛimo ad zm. 4 in de potẽtla.q.I.ar.I.
ad.Iomn.pꝛincipiũ ſumit᷑ a pꝛioꝛitate. N rgo ꝑpꝛinn pꝛꝰ eſt
eo cuius eſt pꝛinn. Et ſie idem qð pꝛins. ð 3. Mꝛin
cipiũ inquantũ huius eſt nobilius eo cuius eſt pꝛincipiũ.
mne.n. agens pꝛeſtantius eſt ⁊ nobilius ſuo effectu: vt
patet in phyſicis. Irgo potẽtia actiua pꝛecedit m ſubſtã
Mona
tiam ſunm actũ:qꝛ eſt eius pꝛinn. Pꝛecedere antẽ 5 3 ſubſtantiz vt dicit hic Doc. I eſt pꝛecedere vᷣm pfectid nem. C 4. Abſolutů eſt pfectius ⁊ nobilins qᷓ; reſpe ctinũ pᷣm omnes phyloſophos. Ped potẽtia eſt de gene re abſolutoꝛuʒ: actio vero inciuqit relationeʒ. Ergo idem qð pꝛius. ¶ yo. Aliquarũ potentiaruʒ pꝛeter opatio⸗ nem ſinis eit res operata: vt pʒ in arte domicatoꝛia. Et talis finis eſt nobilloꝛ operatione: vt pʒ per phm puimo Actus nõ ſemp pꝛecedit potentiã vᷣm ſub ſtantã ſine ꝑ ectioneʒ. ¶Sed ↄtra eſt phus in textn:ibi. At vero ⁊ ſubſtãtin pꝛimũ quidẽ:qꝛ que generatione po ſterioꝛa:ſpecie ⁊ ſubſtãtia pꝛioꝛa ſunt: vt vir puero ⁊ ho mo ſpermate ⁊c̃.j. Reſi Odco dicendũ nõ ſolnʒ actus eſt pꝛioꝛ P potentia rõne ⁊ tempoꝛe:ſed ẽt eſt pꝛioꝛ ſubſtãtia.i. pfectione. Moie enim ſubſtãtie ↄſne nit foꝛma aſſignari per quã Aiquid eſt pfectum Merfe ctio autẽ attribuit᷑ dnabus cauſis ſ.foꝛme ⁊ fin. Whylo ſophus igitur ꝓbat P actus pꝛecedit potentiaʒ perfectio ne duabꝰ rõnibus. uarũ pꝛima ſum it᷑ ex parte foꝛme. Secunea vero ſumit᷑ ex parte finis. ¶ ꝛima ratio eſt talis. Mã ea que ſunt poſterioꝛa in generatione ſunt pꝛio ra ÿm ſubſtantã ⁊ ſpeciẽ ſine ꝑfectionem: quia generatio ſemp ꝓcedit ab imperfecto ad Pfeciuʒ:ſicut vir eſt poſte rioꝛ generatione q; puer:⁊ homo qᷓ; ſperma. Fx puero enim ſit vir: ⁊ ex ſpermate fi homd. Et hoc ideo qꝛ vir ⁊homo habent ſpeciẽ perfectam:puer antẽ ⁊ ſperma nũ dum. Sed in vno ⁊ eodẽ ᷣm numerũ actus generatione ⁊tempoꝛe eſt poſterioꝛ ipſa potẽtia: vt ſupꝛa declaratuʒ eſt in queſtione pꝛecedẽti ar.⁊v. Ergo actus eſt pꝛioꝛ po? Fᷣm ſubſtantiã ⁊ ſpẽm ⁊ pfectioneʒ. Jecũda ratio eſt talis. Sinne qð fit ꝓpter aliquẽ fiem vadit ad qðcũqʒ pꝛincipiũ. Mã finis cuins cauſa fit aliquid eſt quoddam pꝛincipiuʒ:quod eſt pꝛius in intẽtione agentis: quia eius canuſa fit generatio:⁊ m pfectioneʒ pꝛius eſt hijs q̃ ſunt ad finem. Sed actus eſt ſinis potẽtie. Ergo zc̃. CRpi⸗ noꝛ patet quadrupliciter. dumo in potẽtijs actiuis natn ralibus. Mã animalia nõ vident vt habeãt potentiã viſi uam: ſed magis habẽt potentiã viſiuã vt videãt. h anife ſtuʒ eſt.n.ꝙ potẽtia eſt ꝓpter actũ ⁊ nð ecõuerſo. CGe cundo idem pʒ in potẽtijs actiuis rõnalibus. Mñ̃ hoies
ad hoc habẽt potentiam editicãdi vt edificent. Mõð auteʒ
edificant: vt habeant potentiã edificãdi. Sim niter hoies habẽt ſcientiã ſpeculatiuã vt ſ peculen᷑. mõ autẽ ſpeculã tur: vt habeant ſciam ſpeculatinã. ¶t 3 adiſcentes ſpe culent ea q̃ ſunt ſciõtie ſpeculatiue vt eam acgran: nõ tñ pfecte ſpecnlant᷑:ſʒ quodãmodo impfecte:vt er ſupꝛadi ctis pʒ · Ipeculari.n. pfecte nõ eſt ppter indigentiam ali quã:qꝛ ſcientia eſt iam habita. t etiã ſcientia ſpeculatua ꝓpter ſeipſam querit᷑: vt in pꝛimo ⁊ ſecũdo hus habi tuʒ eit · Sed adiſcentiũ impfecta ſpeculatio eſt qꝛ indiget acquirere ſciam. C Tertio idem pʒ in potẽtijs paſſinis. Mã materis eit in potẽtia: donec perueniat virute sgen tis ad foꝛmã vel ſpeciem.ᷣt tũc pꝛimo eſt in actu:quan do hʒ foꝛmã. Et ſic eſt in oĩbus aljs. Watura.n.ꝑtingit ad finẽ:quãdo ↄſequit᷑ act:ſicut docentes putãt ſe ad fi nem ptingere: quãdo demõſtrant diſcipulũ quem iſtrn xeruut operanteʒ ea que ſunt ſue atis. Snde manifeſtũ eſt ꝙ acius eſt finis potentiarum in omni motu naturali. Quarto idẽ ꝓbat pkus ducendo ad incõueniens. Waz ſi jnis ⁊ pfectio nõ cõſiſterent in actu: tůc nõ videret᷑ eſſe differẽtia aliqua inter al iqnẽ ſapientẽ ⁊ aliquẽ inſipientẽ. Rã v actũ ſcie mãifeſtat᷑ aligs eſſe ſciẽs:⁊ nõ ꝑ potẽtis. Dyntio· weſt fints ſcie· Opatio antẽ eſt acus qãaʒ. Nꝛo pter qð vt dictũ eſt nomẽ actus dicit ab opatione xt ice deriuatũ eſt ad foꝛmẽ:q̃ dicit᷑ endelichia ſine perfectio. Mec oia Doc. S.ᷓᷣm phm x qᷣmentatoꝛẽ cõmẽto.ÿ. ⁊.16. EPed iſtabat diſcipulus 5 pꝛimã rõneʒ. Mã ſub ſtãti pꝛioꝛ eſt generatione accte. Iccñs vero poſterins eſt generatione. Sed gecñs pꝛecedit ßam ᷣm ſbam ⁊p fectionẽ· Mamfeſtũ eſt.n. ꝙ ſha cũ habeat eſſe ꝑ ſe: eſt x fectioꝛ accijte qð hʒ eẽ in aſio. Ergo ea q̃ ſunt

Hon
oꝛdine generationis nõ ſunt pꝛio?à oꝛdine pfectionis. Et ſic Ula rotio pꝛima falſum aſſumit. CP. Momo geni tus poſterioꝛ eſt generatione qᷓ; bomo generans⸗ vt de ſe patet · Sed tamẽ cõſtat ꝙ homno genüus nõ eſt perfe ctioꝛ homine generante:quia ꝓpter quod vnũquodqʒ ta le eſt ⁊ illud magis vt pʒ pꝛimo poſteriox ⁊ ſecũdo hu ius· Ergo idem qð pꝛins. C 4 · Ců generatur puer ſimul habet potentiã audiendi ⁊ actũ àuditus. xro po tentia nõ pꝛecedit generatione actuʒ. Auod eſt cõtra eꝛ que dicta ſunt in ſecũda rõne. ¶ Dicendũ ꝙ aliquã que ſunt poſterioꝛa ᷣm generationeʒ eſſe pꝛioꝛã oꝛdine per⸗ fectionis poteit inteſiigi dnpliciter · Vno modo in diuer⸗ ſis numero diſtinctis. Et ſic illa auctoꝛitas no ſemꝑ ha⸗ bet veritatem. Alio modo in vno ⁊ eodem qð ꝓcedit de imperfecto ad perfectuʒ. Et hoc dupliciter · Ano aligd pꝛecedit alind generatione: quia generatur in aliquo tẽ⸗ poꝛe pꝛioꝛi:⁊ aliud in tẽpoꝛe poſterioꝛi:ſicut hoimno ge⸗ nitus ⁊ accidentia que ſibi cõtingenter adueniunt Alioꝰ quia vnũ generat᷑ ad generationẽ alterius: ſicut pꝛopꝛla paſſio ad generationeʒ ſubiecti:ut in.y.hnins.q.⁊rar.⁊⸗
c. deductũ eſt. Et vtroqʒ mado põt intelligi dupliciter-
Vno aliquid generat᷑ ad generationeʒ alterius vel poſt eius generationem quod nõ eſt inis vel perfectio eius a qus ſpeciẽ ſoꝛtit᷑ · Et iſto modo pꝛedicta auctoꝛitas etiam nõ habet veritatem. Alioꝰ aliquid generat ad generatio
nem alterius vel etias poſt eius generationeʒ quod qui
des eſt finis ⁊ perfectio eius ſicut actus eſt finis ⁊ perfe⸗ ctiò potentie ut ꝓbatnʒ eſt. Et iſto modo ills que ſunt vl tima oꝛdine generationis ſunt pꝛioꝛa oꝛdine perfectio⸗ nis Et per hoc patet ſolutio ad inſtantias diſcipuli.
TCõñderandus eſt auteʒ pꝛo amplioꝛi declaratione pᷣce dentinʒ ꝙ pꝛincipiuʒ pꝛecedit pꝛincipiatũ oꝛdine nature.
Fed duplex eſt oꝛdo nature yt ſepius ſupꝛn in. y.huius queſtione.ix.ar· pꝛimo ⁊ ſecũdo deductũ eſt ᷣm Wocio rem Sanctũ: videlicet oꝛdo nature generationis: ⁊ oꝛdo nature perfectionis. Pꝛincipiũ igitur pꝛecedit pꝛmncipia
tuʒ oꝛdine nature generationis:nõ aute⸗ ſemp oꝛdine ns
ture perfectionis:niſi loquendo de pꝛincipio completo:
quod habet omnia que requirttur ad ꝓductionem effe⸗
ctus. Potentia auteʒ oꝛdinatur ad actum: ſicut ad ſnaʒ ꝑ fectioneʒ ⁊ ineʒ. Mec potentia eſt cõpletũ ⁊ totale pꝛin⸗ cipiuʒ ipſins actus ſiue opationis Et per hoc pʒ ſolutio ad quattuoꝛ pꝛima argumenta. N Ad quintu reſpondet phyloſophus hic in textu:quia licet ſit aliqua actio ſine operatio pꝛeter quã non eit res operata ⁊ aliqua pꝛeter quam eſt res aliqua operata:tam en hec differentia non facit aliquid ad hoc ꝙ actus nõ ſit finis ⁊ perfectio ipſiꝰ potentie:quia talis operatio tranſiens ſimul eſt cũ re ope rata. vnde ſemper eſt finis potentie. C Sequitur in phyloſopho ⁊ Moc. San. ibi. Deinde cum dicit. CM uoniam autem ⁊ hoꝛum c· Et in cõmẽ tatoꝛe cõmento.iõ.ibi. Ergo erit ⁊t. 6. 5 ſic pceditur. Ai⸗ 3 8 ſecundum ne ꝙ actio tran ſiens ſit in patiente ſubiectiue. Mam phyloſo 6 phns hic ⁊ Woc. San · expꝛeſſe dicunt ꝙ edi ſicatio ẽñt in ediſcato a nõ in ediſicante: ⁊ eſt perkectio eius cum ſit operatie tranſiens · Ergo talis actio eſt in operato ſubiectiue. CW 20. Actio ⁊ paſſio ſunt vnus no tus ᷣm remiut pʒ in. zo. phyſicox. Ergo actio ⁊ molus
ſunt in eodẽ ſubiectiue. C Sed incõtrãrius arguit᷑ · Va5
perfectio eſt fubiectiue in eo cuius eſt perfectio:cum ſit ꝑ fectio accidentalis. Sed actio eſt perfectio ipſius agẽtis. Vnũquodqʒ. n. agens dicit᷑ perfectũ quando pfecte ope rat᷑. Ergo talis actio eſt in agẽte ſubiectine. C; 3· foꝛ ma accidentalis denoiat illud in quo eſt ſubiectine:ſicut al bedo denoiat illnd in quo eſt eſſe albuʒ· Sed actio nõ de nominat patiens:ſed agens. Matiens enim inquantum pniuſmodi nõ dicitur àgere. Bed ipſum agens denomi natur ⁊ dicitur agere. Ergo idẽ qð pꝛius. CP 4ꝰfun⸗ damentũ ⁊ relatio ſunt in eodem ſubiectine. Sed ↄſtat
etha.
⁊ actio tranſiens ſuper qua fundat᷑ relatio eſt ſubiectiue. ₰ dicenduʒ ut ad lõgum dec laratũ Reſpodeo eſt in. yꝰ.hunus eodem uler 22.articulo.⁊0. ⁊.30. Et ſimiliter in ſex pꝛncipijs ꝙ ꝓctio ↄſiderari.dinoꝰ pꝛo eo quod Et ſic actio eſt ſubiectiue in oloquitur hic phyloſophus. Alio modo actione pꝛedicamental: e foꝛme que foꝛma ab eo introductioneʒ ſuſcipitur in patiẽte. Et ſit perfectio agentis ipſum denominens te ᷣm Doctoꝛeʒ Banctuʒ vt ad lõ meeſt. vlnde hic nõ debet pꝛetra ia. CCõſideranduʒ tamen eſt hie Anto. Andree ꝙ actio poteſt tri⸗ derari: videlicet duobus modis ſupꝛa aſigna tis. Tertio modo põt accipi pꝛo re ad tranſmutatum:ᷣm ꝙ actio diffin cipioꝛumꝛvidelicet ꝙ actio eſt cit᷑ agere dicunt᷑· Et hec pꝛie dicta de genere acti que foꝛmaliter e cipiũ qð eſt potẽtis acti in hoc nono queſt Si actio pꝛedicamenta ctus:ſequere eſſet pꝛedicam CAd hoc re
tranſiens poteſt dupliciter ab agente ꝓduc patiente. Et iſto cõſiderat᷑ ⁊ accipitur actio pꝛo videlicet pꝛo ip agente per illan talis actio:cum eſt ſubiectiue in agen gum vbi ſupꝛa ꝓbatu pi ſermo de hac matei ßm Scotum?
ſa introduction
ſpectu tranſmutantis it᷑ ab actoꝛe ſex pꝛin ⸗ uam in id qð ſubij⸗ ut ipſi dicũt eſt actio pꝛo⸗ onis que eſt pꝛedicamentũ ꝑſe: reſpectus fundatus ſuper pꝛin ⸗ ua.Idec pꝛefatus Anto · Andree ltima. CEt quãdo obijcitur ei. lis ſolum foꝛmaliter eſſet reipe, t ſpecies relarionis. t ſic nõ amẽto relationis. us eſt duplex in alius extriuſecns trinſecus adue ⸗ vo extrema poſits in ere relatiõis.vlo entem qui nõ ↄſe ꝛetiaʒ ambo ſimul poſta in ac. bꝛo cadũt ſex vltima pꝛincipia: de qui ſex pꝛincipioꝛum. No
᷑ ꝙ actio eſſe entuʒ diſtineinʒ a pꝛedic ſpõdet dicens ꝙ reſpect genere. Vnus intrinſecns adueniens: adneniens. Vtoco dicit ipſe reſpec nientem: cni neceſſario ſequit᷑ am actu. Et talis reſpectus tanũ eit de gen co autem reſpectum extrin quitur neceſſario e tu. Snb quo mem bus loquit᷑ auctoꝛe de actione ⁊ paſſione. Eſt enim etiam appꝛoximata: a tumen nõ ſecilicet ꝙ agens ſit illud a quo tran illud qð ab ipſo tranſmutat᷑:p actionem. Et pꝛo tanto iſta ſex pꝛincipi relationis: quia relatio dicit reſp nientes. Sex vero pꝛincipia dicun aduenientes. Nec ille foꝛmaliter. guitur. Mam ſi actio pꝛedicamen ſicato foꝛmali diceret reſpectum: ued eſt cõtra omnes p t etiam ꝙ talis relatio eſſe
iui uu
habere iſtum reſpectuʒ ſmutat᷑:nec paſſuʒ ſit ſit nliquod imnpediẽs a nõ ſunt ſpecies ntrinſecus adue t reſpectus extrinlecns CGed contra hoc Ar⸗ ralis ſolum de eſſet pꝛedicamentũ me re reſpectiuũ hyloſophantes ·
CPꝛ. Sequere eſſe·Et per cõſequens aliqus re dicamento ad gliqui tis. CP 30. Mat
d. Duod eſt ↄtra pii⸗ ernitas fundat nò rimo fundamen n ſilio hodie no⸗ ſo ſit potẽtia act⸗ n. Sequit᷑ ergo
poneret᷑ in pꝛe cipem in pꝛedicamen ſuper potẽtia generandi:tanqᷓ; ſu to ÿᷣm ipſum:led ſuper genuiſſe to eſſet paternitas foꝛmaliter:cun in ip od eſt etiã contra ipſui ſolum foꝛmaliter dicit relationem: ſ jundamentũ relationis:vt expꝛeſſe in. yo ſtotiles. Cicendum eſt ergo dicit de ſuo ſignificato foꝛmali neceſſario ſequitur quidas reſp lationis vt diffuſe declaratum e auctoꝛe ſex pꝛincipioꝛum.q·3 · E videatis. CCõſiderandum vlterius e nus Antonellus adducit h Mayronis iferens ꝙ quia multum enacnat di ducit quia acti ne in agente. V ſubiectine. C Sed ls veru tamen falſum eſt ꝙ actio p ſigniicato foꝛmali iolum repec
edicamentalis
—— —— S ———— —
ectus realis de genere re⸗ ſt in queſtionibus ſuber placet diligentet ſecũdo ꝙ doimn⸗ Franeiſcum de Andree valida?
—
—
—
ſcHerueum?
—
—
fficultatem di ndaʒ reſpectum quie nde cõcludit ꝙ omni
— —
—
libet actio ſit in àge edicamentalis
— — —
ꝙ relatio agentis ad patiens eit ubiectiue in agẽte· Ergo dicat de ſuo
wi ſii ain ſin
—
5 z
im vin
un mi
ſun u
vin in un
—
— —— ——

coꝛdans cum Antonio Andree aſſerit·m ꝙ ad lõgum declaratum eſt in. yo.huius vbi ſupꝛa: ⁊ in queſtionibꝰ
ſuper ſex pꝛincipia vbi ſupꝛa. CAd argumenta autem
pꝛo vtraqʒ parte adducta: patet ſolutio ex dictis.
¶Queſtio.10?. de pꝛioꝛitate actus ad potentiã quãtus ad cõparationeʒ ſempiternaꝛũ ad coꝛruptibilia.
Snſequenter&aen
dum re/
at de pꝛioꝛitate actns ad potentiaʒ ᷓᷣm coparationeʒ ſempiternoꝛuʒ ad coꝛrupti
bilia que quãdoqʒ ſunt ⁊ quandoqʒ nõð unt. Virca qð querunt᷑ duo. ¶ Mmo
vtrum in hijs que ſunt ſempiterna ſit aliqua potentia.
¶ Becũdo impertinenter vtruʒ actus rectus ⁊ actus re fexus ſint vnus actus numero.. 8 E Sequitur in phrloſopho ⁊ Doc. S.ibi. At vero ma gis. Etĩ cõmentatoꝛe cõmento.iy.ibi. Manifeſtum at̃.
ſie pceditur.dider ꝙ in 2 8 Mun ſempiternis ſit aliqnã po tentia. Mam deus eſt ſempiternus nõð ſolum
Fm ſidem:ſed etiam ᷣm phyloſophũ.ꝛ.hn⸗
/ ins ⁊ octano plvyſicoꝝ. Jed in deo eſt potẽtia nõ qualiſ⸗
—
cunqʒ ſed ininita: vt dicit phus vbi ſupꝛa: ⁊ Docto. S.
ꝓbat in queſtiombus de potẽtia.q.pꝛima.ar.⁊0. ꝑ totuʒ.
Ergo xẽ̃· NP ꝛ0. In perpetuis eſt eſſe: vt de ſe pʒ. Sʒ in perpetuis nõ differunt eſſe ⁊ poſſe vᷣm pꝛincipem. ʒo.
phyſcoxꝝ. Ergo in perpetuis eſt porẽtia.ꝗ Sed dicebat
ſicut Do. F. dicit ĩ de potẽtia.q.pꝛima.ar. pꝛimo ad. m ꝙ illa auctoꝛitas habet intelligi de potẽtia paſſiua:q̃ non habet locũ in perpetnis. Cõtra:quia vt aſſumptũ eſt in xpeinis eſt eſſe potiſſime in deo cuins eſſentia eſt ſunʒ eſſe: vt infra patebit in.Iꝛ. huius.q.s.ar. vꝛimo. Si ergo illa anctoꝛitas intelligit᷑ de potentia paſina: ſequit᷑ ꝙ in deo eſt potentia paſiua:⁊ nõ ſolum actiua. ¶ P ꝛ. In⸗ telligentia monet vltimaʒ ſperam. Mð auteʒ monet ſine aliqua potentia. Ergo cuʒ angeli ſint ꝑpetui: ſequit ꝙ in ſempiternis eit potẽtia. N Fed dicebat ꝙ in ſempiternis bene eſt potẽtia actiua:nõ anteʒ paſſina.T Lõtra:quia in angelis eſt intelleetus vt de ſe pʒ:cum ſint ſubſtãtie intel lectuales:ſed intellectus eſt potẽtia paſſiua: vt pʒ.30. de animsa. Ergo in eis eſt potentia paſina. Cꝙ ꝛ. Ingeli mouent celuz per volũtatem. Sed volũtas eſt potentia paſſiua ſicut ⁊ intellectus: vt pꝛ per phm nbi ĩmediate ſu pꝛa · rgo idem qð pꝛius. Cꝙ ʒꝰ. Quicqd eſt in creatu ra: eminẽtioꝛi modo eſt in creatoꝛe. Sed potẽtia paſſiua reperit᷑ in creaturis. Ergo ⁊ in creatoꝛe qui eſt ens ſum me ſempiternũ. C. Loꝛpoꝛa celeſtia ſunt ppetua ᷣm phm. Ped in ipſis reperit᷑ materia. M antẽ eſt po⸗ paſſiha. Ergo in ppetuis reperit᷑ poꝰ paſſina. Sed cõ traeſt phus in pſenti caplo:ibi. It vero magis ⁊ĩ. Meſi ondeo dicendũ ꝙ in ſempiternis eſſe P potentiaʒ põt intelligi duplr. Vnov loquẽdo de potẽtia actina. Et ſit in eis bene eſt po tentia:vt argumẽta adducta pꝛo maioꝛi parte voluerunt. Alioꝰ loquendo de potẽtia paſſiua. Et hoc dupir. Ino loquẽdo de potentia paſſiua pꝛo paſſione pfectina. t ſie euã in ſempiternis eſt potẽtia. Alioꝰ loquendo de poten tia paſſina: paſſione coꝛruptina. Et hoe dupir. Vno mo do loquendo de potẽtia paſſiua que eſt pꝛinn coꝛruptio nis accidentalis fiue ÿᷣm quid.t ſic etiã in ſi empiternis ꝑ participationeʒ eſt potẽtia paſſiua. Manifeſtũ eſt.n.ꝙ ſel exiſtens in onente eſt in potẽtia ad eſſe in occidente:⁊ aliqnãdo eſt actu ibidẽ.lioo loquendo de potẽtia paſi ua que eſt pꝛincipiſi coꝛruptionis ſimplicier: vʒ potẽtia qua aliquid põt eſſe ⁊ nõ eſſe ſimpliciter. iyt iſto in ſem piternis nõ eſt potẽtia. Anod ꝓbat ᷣm phm qutadmò dum deducit hic oc. S. Mam oiĩs talis potentia ſimnl eſt coͤtradictions: qꝛ ym eam aliquid eſt poſſibile eſſe ⁊ nõ eſſe vel ſimpliciter vel ᷣm quid. Mã qð nõ eſt poſſi
ecima
bile eſſeꝛeſt impoſbile eſe: a ꝑ ↄſequens en necem nõ eſſe. Id auteʒ qð poſbile ent eſſetcõtingit ⁊ nõ eſſe in ac tu. Et ſic potẽtia ſinul ↄtradictionis eſt:qꝛ idem eſt i po tentia ad eſſe ⁊ nõ ad eſe. Onod autẽ põt nõ eſſe:cõtingit nõ eſſe:per regulã equipollentiarũ. Vnod autẽ cõtingit nð eſſeꝛeſt coꝛruptibie. K elinqut᷑ ergo P ilud inquo eſt talis potẽtia eſt coꝛruptibile. Sed ea que ſunt ſempi terna ſunt icoꝛruptibꝛlia. Ergo in eis nõ eſt talis potẽtia. Ct licet in eis ſit potentia ad nõ eſe ᷣm quid: in tali: Vdelicet vel tali vbi abſolute loquẽdo: nõ tamẽ ↄſiderẽ tur ſempiterna vt ſempiterna ſunt. Sed inquantũ huinf modi ſunt in actu. CEy hac ꝓbatione infert᷑ vna Pꝓbatio qnaꝓbatur ꝙ actus pꝛecedit potentiã ſubſtãtia ⁊ pfectio ne. Que ranò talis eſt. mã ſempiterna ſunt pꝛioꝛa coꝛru ptibilibus ſubſtãtia ⁊ perfectiõe. Sed ſempiterna cõpa rant ad coꝛrupubilia ſicut actus ad potentiaʒ:quia vt di ctuʒ eſt: ſempiterna inquantũ huiuſmodi ns ſunt in potẽ tia ſed ſoluʒ in actu. Loꝛruptibiis vero ſunt in potentia. Ergo xt̃. Cer hanc vero rationẽ dicit hyloſophus ꝙ euiden:ins eſt magis ꝓpꝛie oſtendit᷑ ꝓpoſitum: vz ꝙꝙ Actus pꝛecedit potentiã quia hic nõ aſſumit᷑ actus ⁊ potẽ tia in eodeʒ:ſed in dinerñs. Qnod facit magis ad eudẽ tiaʒ rõnis. CEx pꝛedictis duo ifert phus. Pꝛimo ꝙ ſi omne qð eſt in potentia eſt coꝛruptibile:ſequit ꝙ nulluʒ incoꝛruptibile ſimplr põt ñeri ens in poꝰ ſimpi: vt acci piamus. Dicit Doc. F.incoꝛruptibile fimpir ⁊ ens in potẽtia ſimpli ᷣm ſßam. Mihil umẽ ꝓhibet id qð eſt in coꝛruptibile ſimpli: eſſe ens in potẽtia 5ʒ qd: vt m qua e aut vbiꝛ vt luna eſt in potentis vt ſit illuſtrata a ſole. It ſol ent in potẽtia enʒ eſt in oꝛiẽte vt ſit in occidẽte. ꝙx qui bus pʒ ꝙ oĩa ſempiterna inquantum hmõi:ſunt in actu. ¶ Secũdo ifert phus g lʒ in ipſis rebus coꝛruptibilibꝰ ſint aliqua neceſſaria vt hoiem eẽ aĩal ⁊ omne iotũ eẽ ma ius ſua ꝑte:tñ ficnt dietũ eſt de ſempnernis: ita nec aligd eoꝝ que ſunt er neceſſitate eſt in potẽtia. Aue.n. neceſfa ria ſunt ſemp ſunt in actu:⁊ nõ poſſunt eſſe ⁊ nõ eſſe. Sʒ ſunt pꝛima iter omnia:qꝛ eis ablatis nihil remãet alioꝝ: vpote ſi tollerent᷑ eſentialia pᷣdicata que neceſſario pᷣdi cantnõ poſſent ineſſe in actu p̃dicata accidẽtalia:que cõ⸗ tingit in eſſe ⁊ nõ in eſſe. Mec oĩa Voc. J. hic fᷣm phm. ¶ Matet ergo ꝙ nõ ſolũ rõne ſempiternoꝛuʒ: ſed etiam rone neceſarioꝝ ꝓbat᷑ actuʒ pꝛioꝛem eſſe potẽtia. Tõ ſiderandũ autẽ eſt hic pꝛimo ᷣm phkm vt foꝛmalr hic de ducit Poc. S.ꝙ ideʒ ↄcludendũ eſt de motu ſempiter⸗ no qð cõcluſum eſt de ſnbſtannjs ſepatis ⁊ ſempiternis quia ſi aliquis mous eit ſempiternus ille motus nõ eſt in potẽtia neqʒ id qð ſic mouet᷑ eſt in poẽ̃tia ad motum. Fed bene eſt in potẽtia vt ab hoc ĩ illud tranſeat. Iñ.n. motus ſit actus exiſtẽtis in potẽtia opʒ oẽ qð mouet᷑ eſſe in potẽtia ad terminuʒ motus. Nõᷓ autẽ ad ipſum moue ri ſed ad aliqð vbi quo tẽdit ꝑ ipſum motũ. Et qꝛ id qð mouetur opoꝛtet hahere mãm:nihil pꝛohibet id quod mouet᷑ motu ſeimpiterno habere mãʒ:qꝛ lʒ nõ ſit in po⸗ ad moueri: eſt tñ in poꝰ ad hoc vel ad ilind vbi. ¶Mon/ ſideranduʒ vlterius eſt hic ſcho vᷣm phᷣm:ꝙ qꝛ nihil qð mouet motu ſempiterno eit in poꝰ ad ip̃m moneri: vt di cium eſt motus ãt celi eſt ſempiternꝰ ᷣm̃ ꝙ ad longum deducit᷑ et declarat᷑.go.phyſicoꝝ.ſequit᷑ ꝙ ſol et aſtra ⁊ totů celũ ſemp agnnt. emp.n.mouent᷑: ⁊ ꝑ motũ ſunʒ agunt. Wnde nõ eſt tenendũ: vr aliqui nůles dixerunt gꝙ ꝓpter litẽ aut amicitiã aliqũ motꝰſtet:ſicut fuit Empedo cles et fequaces eiꝰ:qꝛ ꝓpter motũ eoꝝ nõ laboꝛant:cuʒ vt diciũ eſt in eis nõ ſit poꝰ ʒdictionis vt moueant᷑ et nõ moueant᷑ ſicnt accidit in rebꝰcoꝛruptbilibꝰ quẽadmodũ declarat᷑ in libꝛo de celo et mundo. Nð autẽ hie dicit᷑ de motu celi et de perpetuitate eins debet intelligi: vt dicit hic Poc· J.ßᷣm ↄuenientiã nãleʒ coꝛpoꝛis ccleſtis quaʒ experti ſumꝰ.nde hoc nõ pꝛeiudicat diuine volũtati a qua dependet motus celi et eſſe eius. NLonſiderandu⸗ vlteriꝰ eſt hic.⁊v.ᷓᷣm phm ꝙ co:poꝛa cotruptibilia quoꝝ vʒ eſſe eit in trãſmutatione iinitant᷑ coꝛpoꝛs incoꝛruptibi⸗ ia in hoc ꝙ lemp agumt ſicut ignis qui ym ſe ſemr W

Roni
facit:et terra que m ſe ſemper facit ꝓpꝛias operationes
naturales. Et hoc ideo eit quia habent moiũ ⁊ operatio nem ſuam ꝓpꝛiain ðᷣm ſe ⁊ m eis: inquantuʒ.ſ.foꝛme eo rum ſunt pꝛincipia talium motuũ ⁊ operatuonum· CLõ ſideranduin vlterius eit quarto ꝙ potẽtie rationales ſunt cõtradictionis ex eo ꝙ poſſunt agere ſiue maueri ſic aut nõ ſic vt ſuperius declaratum eſt. q.⁊.ar.⁊. Ved polentie rrationales operantur vno modo tantũ. Bed⁊ iple om nes ſunt cõtradictionis ꝑ hoc g poſſunt ad eſſe ⁊ non etꝛ ſicut animal põt amittere potentiã viſiuam Mec onn Doc. S. in lectione foꝛmaliter vᷣm ſentẽtiaʒ phyloſophi xcõᷣmentatoꝛis. ¶Cõſideranduʒ finaliter eit hic. · pᷣm eundẽ ꝙ ·Plato poſuit foꝛmas ſeparatas quas maxime dicebat eſie actu:ſicut poſuit ſcientiã ſeparatam quam vo cabat ꝑ ſe ſcientiã. Et dicebat vt recitat hic phyloſophns g hoc erat pꝛincipaliſſimũ in genere ſcibiliũ: ⁊ ſimiliter per ſe motů in genere mobiliũ. ¶ Bed ſi hec eſſent ve⸗ ra:ſequeret᷑ fm pꝛemiſſa ꝙ aliquid erit pꝛimo in gene⸗ re ſcibilium qᷓ; ꝙ per ſe ſciatur vel qᷓ; ꝙ ſit ſcientia · Oſtẽ ſum eſt enim ꝙʒ actus pꝛioꝛ eſt perfectione qᷓ; potentia. Scientia autẽ ipſa eſt quedam potẽtia. Ande cõſideraiio
que eſt actus eius erit ea pꝛioꝛ ⁊ pœtioꝛ C ed iſta ca⸗
nillatio phyloſophi contra Mlatonẽ nõ militata: vt lias ſatis deductum eſt in pꝛimo.q.ix.ar.⁊. C Ad argumẽta autẽ omnia in capite articnli adducta pʒ ſolutio ex dictis. CSequitur in Poc. P. vbi fupꝛa impertinẽter tamen.
„ ſic ꝓceditur. Vi⸗ 3 15 1 ecundum 3 ꝙ actus di
rectus ⁊ actus refiexus eiuſdem potentie ſint
ynus actus numero. Naʒ Voc. B. in pꝛimo ſententiarũ di.pꝛima.q.⁊. ar.pꝛimo ad ſecundũ ſic ait cir ca finem illius ſolutionis. Eadeʒ operatione intelligo in telligibile ⁊ intelligo ine intelligere. Mec ille. Sed act? quo intellectus intelligit uũ obiectũ ſiue intelligibile eſt actus rectus vt de ſe patet. Acius vero quo intelligit ſunʒ intelligere inteiligendo ſuum obiectũ eſt actus reflexus. Ergo idẽ numero eit actus rectus ⁊ reflexus ᷣm Doc. Sanctũ. CD ſecũdo. In pꝛuno ſententiarũ di.io.ar.ʒ. ad ſecunduʒ circa pꝛincipius ſic ait:ꝙ in inferioꝛibus alio actu potentia nõ fert᷑ in obiectũ ⁊ aſio actu ad actuʒ ſuũ.
Kodem.n.actu intellectus intelligit ſe ⁊ intelligit ſunʒ in
telligere · ec ille. Bequit᷑ ergo idem qð pꝛius vᷣm pꝛe miſſaʒ ſuppoſitionẽ: vʒ ꝙ actus rectus eſt idem sumeròo cum actu reflexo. CP tertio. vt ſupꝛa cõceſſum eit idẽ actus numero ipſius intellectus eſt abſtrahere aliquid a fantaſmatibus: ⁊ cõuertere ie ad fantaſmata. Sed acins pꝛimns eſt rectus ců intellectus refert᷑ ad obiectũ. Alius vero eſt reflexus cum ꝑ ſupꝛa cõceſſa in.yo. huius fantaſ mata aut fingularia nðintelligantur niſi reflexe. Ergo idẽ qð puus. ¶ Sed in ↄtrarinʒ argnit᷑. Mihil enim pꝛius eſt ſeipſo. Ged actus rectus eſt pꝛioꝛ actu reflexo:ſicut li nea recta pꝛioꝛ eit linea curua. Ergo impoſſibile eſt dice re ꝙ ideʒ actus numero ſit actus rectus ⁊ reflexus CP ſecũdo. Ides vult Doc. S.in pꝛima parte · q.s7. ar.ʒ in ſolutione ad ſecundũ vbi ſic ait. Ipſuʒ intelligere huma⸗ nuzʒ nõ eſt actus ⁊ perfectio nature mãlis intellecte:vt ſic poſſit vno actu intelligi natura rei materialis ⁊ ipſuʒ ĩtel⸗ ligere:ſicut vno actu intelligit᷑ res cũ ſua ꝑfectione. Nn⸗ de alins eſt actus quo itellectus intelligit lapiciẽ:a alius eſtactus quo intelligit ſe inteiligere lapidẽ. Mec ille. Et tamẽ ꝓpter hoe nõ ſequit᷑ ꝙ in itellectu nõ eſt ire in inñ nituʒ in actu ſed in potẽtia iñ. Quod nõ eſt incõueniens. equit᷑ ergo ꝙ alins eſt actus rectus ipſius intellectus
⁊ alius reflexus ᷣm ipſum. CP tertio. Intellectus co⸗ gnoſcit ſuũ obiectũ pꝛimo. Sed lʒ poſſit intelligere ſunʒ actum nõ tamẽ pꝛimo:ci actus nõ ſit obiectum eius. Er go alius eſt actus quo intellectus intelligit ſuũ obiectũ:⁊ alins quo intelligit ſunʒ imelligere. Qnod vero nõ poſſit intelligere fuũ actum pꝛimo patet ꝑ Doc. S.in pꝛĩa par
te vbi ĩmediate ſupꝛa in ſolutione ad pꝛimũ: vbi ſic ait
Obiectum intellectus eſt quoddã cõmnne.ſ.ens ⁊ verũ ſub quo cõpꝛehenditur iple actus intelligendi. Vnde in⸗
etha.
ellectus poteſt ſuuʒ actum cognoſcere?ſed nõ pꝛimo:qꝛ
nec pꝛimum obiectuʒ intellectus noſtri ᷣm pꝛeſenteʒ ſt⸗
tum eſt quodlibet ens ⁊ verum:ſed ens ⁊ verum ꝓſide
ratum in rebus materialibls:ex quo in cognitionẽ oiuʒ alioꝛum deuenit. Mec ille foꝛmaliter. CH quarto. Idẽ
vult Doc. San · vbi ĩmediate ſupꝛa in coꝛpoꝛe. ici.n.
wi. Et ſi alind ſit in angelo fᷣm rationem qð intelligat ſe intelligere ⁊ ꝙ intelligat ſuam eſſentiain:tamen ſimul in
vno actu vtrüũqʒ intelligit:quia hoc qð eſt intelligere ſui
eſſentiam eſt ꝓpꝛia perfectio ſue eſſentie. Sumul autẽ ⁊
vno actu intelligit᷑ res cum ſua perfectione. Sed id qð pꝛimo cognoſcit᷑ ab intellectu humano eſt obiectũ eius:
yidelicet natura rei materialis. Et ſecũdario cognoſcit eins actus quo cognoſcit᷑ obiectuʒ · Et per actum cogno ſcitur ipſe intellectus:cuins eit pfectio ipſum intelligere. hec ille. Ergo idem quod pꝛius. CP quinto Phylo ſophus dicit tertio de anima ꝙʒ ab intellectu obiecta pꝛe cognoſcuntur actibus ⁊ actus potentijs: vt etiam addu cit Doc. San. vbi ĩimediate ſupꝛa. Ergo nõ eſt idẽ actus numero quo intelligit directe ſuum obiectum ⁊ indire cte ſnum actuʒ:quia idem in numero nõ eſt pꝛins ſeipſo ⁊ poſterius vt adductum eſt. C ſexto. Einſdem ſen tentie eſt Voc. San.in pꝛima parte.q.⁊8. articulo vlti. ad ſecundum vbi ſic ait. Mationes intelligibiles hominis in infinitum multiplicantur: quia alio actu intelligit ho mo lapidem:⁊ alio uctu intelligit ſe inelligere:⁊ ſic in infinituʒ. Nec ille foꝛmaliter· Ergo ⁊c. Cᷓ ſeptumno. Idem innnit Doc. Ban. in 1220. q.pꝛims articulo. 4.ad vltimum: quantum ad ipſam reflexionem. Dicit enim idem ſic. Illa multiplicatio actuum voluntatis reflexe ſupꝛa ſeipſam per accidens ſe habet ad oꝛdinem fininʒ. Quod patet ex hoc ꝙ circa vnum ⁊ eundem finem in differenter ſemel vel pluries ſupꝛa ſeipſam voluntas re flectitur. Idem innuit in alijs pluribus locis:que nimiũ eſſet pꝛolixum ⁊ inutile narrare:cum omnia vnica ſolu tione ſolnantur. Reſ öceo dicendum ꝙ ꝓpter dicta Voc. P Ban. ad vtranqʒ partem addu⸗ cta nõnulli neſcio auo ſpiritu ſibi imponere volunt ꝙ ipſe in ſuis dictis ſibiipſi cõtradicit. Quod nephas eſt di cere. Si enim quis dicta doc. Banc. diligenter abſqʒ
emulatione conſiderare velit: nullam in dictis ſuis con
tradictionem reperiet:conſiderando cõditiones omnnes requiſitas ad veram contradictionem. IMnde conſideran duin eſt pꝛo concoꝛdia eoꝛum que aſſumpia ſunt in ob iectionibus g ſicut imago vel ſpecies alicuius homs poteſt ↄſiderari dupliciter:ita ⁊ actus ipſfius intellecius. vlno enim modo poteſt conſiderari ſpecies alicuius in quantum eſt ſimilitude eius. Et ſic eodem actu numeſo intelligitur res ipſa ⁊ eius ſpecies. Alio modo poteſt cõ ſiderari ſpecies ſiue imago rei vᷣm ꝙ eit res quedam.? nõ inquantum eſt ſimilitudo alicuius rei cuins eſt ſpes. Et iſto modo alio actu ⁊ alia conuerſione intellectus cõ nertitur ad intelligibile:⁊ alia ad ſpeciem ipſam· Bimi liter intelligendum eſt de actu ſpecie habitu? potẽti intellectus ⁊ eſſentia anime intellectine. Nanc ſententiaʒ innuit Woc. San.in pꝛimo ſententiarum di· 27. queſtio · ſecunda articulo tertio in coꝛpoꝛe: vbi ſic ait. In ſpeciem vel imaginem contingit feri connerſionem dupliclter. vel m g eſt ſpecies talis rei · Et tunc eadem eſt con nerſio in ſpeciem rei ⁊ rem ipſam. Vel ſecundumn ꝙ eſt res quedam. Et ſic non opoꝛtet ꝙ eadem cõuerſione cð uertatur quis per intellectum in ſpeciem rei? rẽm ſicut
quando aliquis cõſiderat imaginem inquatum eſt coꝛ
pus lapideuin:⁊ inquantũ eit ſoꝛtis ſimilttudo vel P tonis Mec ille Et ſimiliter ſentiendum eſt de dclu⸗ CIdem tangit ipſe vbi imediate ſupꝛa in ſolutionẽ quartum vbi ſic ait. Artifer poteſt cõuerti ad ſpeci? quẽ apud ipfum eſt tripliciter · Sel ᷣm ꝙ eſt ñm— ſende per ipſnm· vlel abſolure cõuertitur in rem aln ciatam nullã cõſiderationem habens de are ſua. Mel in
ſpecieʒ artis vᷣm eſe quod babet in anuns eins.& tſic elt
abſolutà
S—
— —-—
— —
— —
— —
—
— —
— — —
—

Mueſtio
abfoluta conſideratio ipſins ſpeciei ſecundum ꝙ eſt res
quedam. Mec tunc aliqnid de re artificiata conſiderat ant comparando vnum ad aliud. Hec ille. C Simile in diciuin eſt de intellectu ſpeculatiuo per reſpectum ad ſpeciem ⁊ ad obiectum vt declaratum eit ſupꝛa in ſexto huius queſtione ſecunda articulo ſecundo ⁊ tertio. Et in quolibetis illo quolibeto an methaphyſica ſit ſcientia ſpe culatiua vel pꝛactica. Si placet ibi vide. ¶ Idem inuit ipſe in pꝛimo ſententiarnʒ diſtinctio.iy. queſtione pꝛima
articulo quinto ad quartuʒ quia actus rectus poteſt cõſi
derari dupliciter. no modo vt ratio qua potentia fer⸗ tur in ſuum obiectum. Et ſic actus recius quo potentia reſpicit obiectum ⁊ actus reflexus quo potentia fertur
ſuper actu ſunz ſunt idem actus numero. Aho modo
ſecundnʒ ꝙ actus rectus accipitur vt quoddaʒ obiectuʒ einſceʒ potentie. Er ſic nõ ſunt idem actus nuiero.n de ibidem ſic aut. Actus dilectionis ſecunduʒ ꝙ tendit in alterum cõſtat ꝙ differt numero ab aetn dilectionis qui in alio diligitur ſiue diligatur vt obiectuʒ ſine vt ra tio diligendi. Sed quia animã ſuaʒ etiã poteſt aliquis ex caritate diligere:poteſt etiaʒ ex caritate actuʒ ſue carita tis diligere. Ft tunc diſtingnendum eſt. Quia vel dile⸗ ctio fertur in actum dilectionis pꝛopꝛinʒ ficut in ratio/ nein dilectionis tantuʒ. Et ſic cõſtat ꝙ eodeʒ actu nu⸗ mero duigitur diligens ⁊ actus eins. Nt ſic ideʒ actus diligitur per actnʒ qui eſt ipſe. Eel diligitur vt obiectũ dilectionis. Et ſic eſt alius actus dilectionis in numero qui diligitur ⁊ quo diligit:ſicut patet pienius in actu intellectus. Lum enim actus diſtingnantur per obiecta: opoꝛtet dicere dinerſos actus qui terminantur ad obie cta dinerſa. Tnde ſicut ſunt dinerſi actus quibus intel⸗ lectus intelligit equnʒ ⁊ homineʒꝛita jnnt dinerſi actus in numero quo intelligit equnʒ ⁊ quo intelligit actum ilmus. Ped ſub ratione actus nõ eſt incõueniens ꝙ in actibus snime eatur in intinitum in potentia: dũmodo actus nõ ſint inniti in actu. Hec ille. TAd rationes igi tur vtriuſqʒ partis patet ſolutio ex dictis in hoc articn/ loꝛ⁊ etiaʒ ex hijs que dicta ſunt in ſecundo methaphyſi⸗ ce queſtione tertis articulo pꝛimo ad quartuʒ ⁊ in quar⸗ to methaphyſice queſtione ſeptima articulo fecundo vbi etiam de hac materia tractatum eſt ad aliud ꝓpoſitum.
CQueſtio.. De comparatione actus ad potentiam
ſecundum bonum« malum.
Einude cõſideranduʒ reſtat de cõ paratione actus ad poten · d tiaʒ quantnʒ ad eoꝛum obiecta. Cir⸗
ca quod duplex occurrit conſideratio.
¶¶ Mam pꝛimo cõſderandnʒ eſt de cõ
paratione actus ad potentiaʒ ſecunduʒ
bonnʒ ⁊ maluʒ. ¶ Secundo de cõpsratione eoꝛũdem ſecundum verum ⁊ falſum:ibi. Inueniuntur auteʒ ꝙ ya grãmata ⁊c̃. ¶ rca pꝛimuʒ queruntur duo. CPꝛi⸗
mo vtruz in bonis melioꝛ ſiue pꝛioꝛ ſit actus qᷓ; potẽtia. ¶ Hecundo vtruʒ in malis actus ſit poſterioꝛ potentia.
Cequitur in phrloſopbo⁊ Wocto. Rian.ibi. Auo⸗ niam autem actus melioꝛ ⁊c̃x eſt Aectio.10.
ſic pꝛoceditur. Nidetur 3 8 pmi pꝛimo gꝙ in bonis nõ ſit actus pꝛioꝛ potentia. Mã pꝛincipiuʒ ſemper
Pꝛecedit pꝛincipiatuʒ. Sed potentia eit pꝛin⸗
eipiuʒ ipfins actus etiaʒ in bonis. Vrgo potentia in bo·
nis pꝛecedit actuʒ ⁊ nõ econuerſo. CP ſecundo · Sicut potentia eſt cõtrarioꝛum:ita ⁊ actus. Aliter actus non coꝛreſponderet potẽtie. Irgo pꝛopter hanc rationẽ quã adducit hic phyloſophns actus nõ potius pꝛecedit po⸗
tentiamq; ecõnuerſo. C Sed cõtra eſt phyloſophus ĩ tex
tuꝛibi. Nnoniaʒ auteʒ actus melioꝛ eſt ⁊ nobilioꝛ potẽtia nobili:manifeſtuʒ eſt ex hijs ſermonibus ⁊c̃.
* dicendum ꝙ poſtqᷓ; vhrioro⸗ Reſpo ndeo pbus in upenouba deterni
——
Sndecima
nanit de actu ⁊ potentia ſecunduʒ pꝛius ⁊ poſterins cõ⸗
parando actum ad potentiam multis modis: hic ↄſequẽ ter comparat actuʒ ad potentiaʒ ſecnnduʒ bonnʒ ⁊ ma.
lum. De quoꝛum ſecnnda comparatione in ſequenti ar
ticnlo videbitur. C Pꝛima ergo cõcluſio eſt talis que
eſt reſponſiua ad queſitum: videlicet ꝙ in bonis actus
melioꝛ ⁊ pꝛioꝛ potenta.&ne cõcluſio ſic pꝛobatur ſecũ
dum phyloſophuz vt deducit pic Doc. S. Wam illud
quod eſt fimpliciter ⁊ per ſe bonuʒ:eſt melius eo quod eſt ſecundnʒ quid bonum: videlicet bonum coniunctum maio: vt de ſe patet ex libꝛis ethycoꝝ. Fed id quod eſt bonum in actn eſt tantuʒ ſimpliciter ⁊ per ſe bonuʒ. Il lud vero quod eit in potentia bonus ſe habet ſimiliterad vtrülibet tam videlicet ad bonũ qᷓ; ad maluʒ: ⁊ vtrũqʒ habet ſecunduʒ quid:neutruʒ vero ſimpliciter babet:qð eſt eſſe in actu. Sequitur ergo ꝙ actus eſt melioꝛ ⁊ per cõſequens pꝛioꝛ ipſa potentia. ecluratio medie eſt ta⸗
lis. Wam id quod eſt in potentia idem eſt exiſtens in po
tentis ad cõtraria ſimul:ficut id quod poteſt cõualeſcere: hoc idẽ poteit inñrmari ⁊ ſimul en in petẽtia ad vtrũqʒ. Et hoc ideo quia eadem eſt potentia eiuſdeʒ vt connale⸗ ſcendi ⁊ laboꝛandi quieſcendi ⁊ mouendi ⁊ alioꝛnʒ hu⸗ iuſmodi oppoſitoꝛnʒ. Ex quo patet g aliquid imnl po⸗ teſt cõtraria. Sed cõtraria nõ poſunt ſimul eſſe actu vt Pbatum eſt ſupꝛa in quinto huius.q 9.ar.y. Lõtrarioꝛũ igitur vtrůqʒ ſeoꝛſuʒ eſt. Moc quideʒ eſt bonuʒ vt ſannʒ: allud vero eſt malum vt infirmuʒ. Wam ſemper in cõ trarijs vnum eſt vt deſiciens:quod ad malum pertinet: aliud vero vt non deficiens:quod ad bonum pernnet. KRelinquitur ergo g id quod eſt bonum in actu: eſt tan tum bonuʒ. Ped id quod eſt in potentia bonnʒ:ſimul ſe habet ad vtrũqʒ:⁊ eit bonuz ſecundũ quid:quod eſt eñe in poten:ia. Mabet autem neutruʒ ſimpliciter: quod eſt eſſe in actu. Qnod fuit declaranduʒ ex parte minoꝛis ip⸗ ſius pꝛobatioms cõrluſionis. CVx quo ſequitur ꝙ ĩ bo nis actus eſt pꝛioꝛ potentia. Mam ea que ſunt melioꝛa
⁊ dignioꝛa: ſunt pꝛioꝛa vt patuit in poſt pꝛedicaments ⁊ Lec.it.
in libꝛo de quotiens: videlicet in quinto huins capitulo pꝛius. Sed vt deductuʒ eſt actus in bonis eſt melioꝛ po tentia. Argo coꝛrelariuʒ eſt vernʒ. ¶Cõſideranduʒ eſt autem ꝙ hic nõ accipitur potentia pꝛo potentia actiua: ſed pꝛo potentia paſſiua ad actuʒ ſecundum:⁊ nõ ad ac⸗ tum pꝛimns. Mec etiaʒ accipitur hie malum pꝛo malo moꝛali: fimiliter neqʒ bonnʒꝛſed accipitur hic malnʒ pꝛo omni defectu ſiue moꝛis ſine emis. ¶xt cum dicebatur in declaratione medie ꝙ id quod eñ in potentia eſt ideʒ exiſtens in potentia ſimul ad ↄtraria vel ꝙ aliquid ſimui poteſt cõtraria:ly ſimul nõ habet determinare ly comtra ria ſed habet determinare hoc verbuʒ poteſt ſeu hoc eſt idem in potentia exiſtens. Vnde ibi ſi argneret᷑:cõmnit⸗ teretur fallacia compoſitionis. CId argumenta vero patet ſolutio ex dictis. 1* Cequitur in phyloſopho ⁊ Docto. San.ibi. Meceſ⸗ ſe autem ac· t in gõmentatoꝛe c̃mento.i9.circafneʒ — ſecundũ ſic pꝛoceditur. Vide — tur g ecõuerſo in ma 8 lis actus non ſit pꝛioꝛ ⁊ poſterioꝛ potentia. 5 Mam ſicut potentia ad malum poteſt ſe habe re etiam ad bonum:ita ⁊ actus molns vnus in numero poteſt eſſe bonus. Mam occidere eſt malum ſecunduʒ ſe. Et tamen eſt bonum ſi fiat ratione completionis in⸗ ſtitie. Ergo non eſt maioꝛ ratio quare in malis potentia
it melioꝛ actu qᷓ; econuerſo. CP ſecundo. it dicit hic
phyloſophus malum non eſt natura quedam pꝛeter res illas que ſecundum ſuam naturam ſunt bone. Ergo ſi actus in bonis vt pꝛobatum eſt in pꝛecedenti articuio ſit melioꝛ potentia ſequitur g etias ita erit in malis. ¶ꝙ tertio. Wihil pꝛius debet denominari tale quo ad digni tatem a ſno poſterioꝛi. Sed vt dicit hic phylofophus ⁊ Cõmentatoꝛ ⁊ Doc. San. malum ſecundũ naturam eſt poſterius q; potentia.Ergo ratione mali petentia nõ de
bet dici melioꝛ q; ocius. ¶ Sed cõtra eſt pprloſophus
L 4

2. e.. ——— 2—— 2—
—— —
Roni
in texrn ibi. eceſſe eſt in rebus malis vt acus ⁊ cõ
plementuʒ ſit peius potentia. Idem enm xc̃. Reſ onde 0 dicenduʒ ecunduʒ phyloſo⸗ 3 P* phum g in malis actus pe ioꝛ eſt potentia:⁊ per cõſequens poſterioꝛ. Mue cõclu ſio pꝛobatur ſecunduʒ phyloſophnʒ tali ratione. Mã id quod eſt ſinpliciter maluʒ ⁊ nõ ſecundum quid ſe ha⸗ bens ad maluʒ ⁊ nõ eſt in potentia exiſtens ad bonũꝛ eſt peius eo quod eſt maluʒ ſecunduʒ quid ⁊ auod ſe habet indiſerenter ad maluʒ ⁊ ad bonum vt de ſe patet. Bed actus malus eſt quoddã maluʒ ſimplici er:cum ſit actua liter malnʒ quoddaʒ. Potentia vero ad malnz nũdum habet maluʒ niſi ſecundũ quid: videlicet poientialiter:⁊ eadem ſe habet ad bonuʒ ⁊ ad maluʒ. Wã eadem eſt po tentia que eit ſimul ad contraria. Relinquitur ergo ꝙ actus malus eſt peio: potentia ad maluʒ. Qnod claruʒ eſt.omo enim actu malus peioꝛ eſt homine qui eit in potentia malus:⁊ hoc ceteris paribus. Mnod notanter dicitur pꝛopter ea que declarata ſunt in libꝛis ethyco⸗ rum. CEx pꝛedictis infert phyloſophus duo coꝛrela⸗
ria. Q noꝛum pꝛimus eſt:ꝙ ipſum maluʒ nõ eſt quedã
natura pꝛeter res ipſas:que ſecunduʒ naturam ſuã ſunt pone. Mam vt dicit Moc. Ban.ipſuʒ malum eſt poſte⸗ rius ſecundũ natursʒ q; ipſa potẽtia:qnia eius peius ea: ⁊ maluʒ eſt magis elongatuʒ a perfectione nature qᷓ; ip ſa potentia. Vnde cum potentia non poſſit eſſe aliquid pꝛeter res: multo minus ipſus maluʒ. C Fecunduʒ coꝛ relarinʒ eſt ꝙ qnia maluʒ nõ eſt niſi pꝛopter ꝑotentiaʒ:
potentia anteʒ non reperitur in rebus ſempiternis: vt
ſupꝛa oſtenſum eſt:ſegt᷑ ꝙ in eis nõ erit aliqð malũ neqʒ peccatũ neq; aliqua coꝛruptio. ã coꝛruptio quoddaʒ malũ eſt. Quod itelligenduʒ eſt vt dicit Doc. San. de ſempiternis inquantuʒ ſunt ſempiterna ⁊ incoꝛrupt bi⸗ lia. Mam ſecundum quid nihil ꝓhibet in eis eſſe coꝛru ptioneʒ: vt ſecundũ vbi:aut ſecundũ aliquid buuſmodi: yt ſupꝛa declaratum eſt.q.io.I.o. Ad pꝛimũ gitur dicendum ꝙ licet occidere hominẽ ratione vindicte:ant rõne juſtitie ſit ideʒ actus ſecundũ ſpecieʒ nature: eſt tñ alius
⁊ alius actus ſecundũ ſpeciem moꝛis: vt expꝛeſſe decla rat Doc. Ban.in i⁊q.pꝛima articulo tertio ad tertiũ.
¶Acd ſecundũ dicenduʒ ꝙ licet maluʒ ſumptus pꝛo eo
quod eſt maluʒ nõ dicat aliaʒ rem ab ea que eſt bona ᷣm
ſuas naturaʒ: dicit tamẽ defoꝛmitateʒ nature ſicut dedu cu Doc. Ban. in queſtionibus de malo.q.pꝛima ar. pꝛi mo ⁊ ad longũ declaratũ eſt in quolibetis. ¶ Id tertiuʒ dicendus ꝙ licet pꝛins nõ denominetur a poſterioꝛi eſ ſentialiter:poteſt tamẽ ab eo denominari accidentaliter. Vnde ratio nõ ſequitur.
tum ad ipſum intelligere.
NVMnſequenter&n⸗ 1 dum re⸗ c ſtat de comparatione potentie ⁊ actus quantuʒ ad intelligentiam veri⁊ falſi. CLirca qued duo occurrunt cõſiderã dC PMꝛimo de cõparatione ipſius ac tns ad potentiaʒ: quantuʒ ad ipſuʒ intelligere. C Secũ do de cõparatione eoꝛũdem quantum ad veritatem ⁊ falſitatem. CQuantum ad pꝛimnʒ qneritur vtruʒ quan tum ad ipſum mtelligere actus ſit poſterioꝛ potentia tẽ poꝛe 4 generatione. S C Bequitur in phyloſopho ⁊ octo. San. Et in L mentatoꝛe cõmento.⁊0.ibi. Inneniuntur autem ⁊ Dya grãmgta c. 5 quod ſic pꝛoceditur. Videtur g potentia nõ pꝛecedat actũ quantuʒ ad ipſum intelligere. Mam intellige re eſt perfectio potentie intellectiue. Sed per
CAQueſtio.rꝛ. dde comparatione potentie ad actũ quã
Kec.16⸗ fectio pꝛecedit perfectibile:vt patet quinto huius. Ergo
Hetha.
actus pꝛecedit potentiam ⁊ nõ econuerſo· Cð; ſecũdo. Ex multis intellectionibus generatur habitus intelligẽ
di: vt patet ſecũdo ethycoꝝ. Mabitus auteʒ potentia que TLeca
daʒ eſt: vt ᷣm phm ex ſupꝛadictis patet. Ergo ideem qð pꝛius. C Sed ↄtra eſt phyloſophus ⁊ Doc. Fan. ⁊ Lð mentatoꝛ in textu:ibi. Inneniũtur auteʒ ⁊ dd yagrãmata actn. Mã diuid entes inueniũt. Si vero eſſent diuiſa:ma nifeſta vtiqʒ eſſent. Nunc autem inſunt potentia pꝛopter quid dus recti ⁊c̃. 3 Reſi ödco dicenduʒ ꝙ potentiaʒ pꝛecedere — actuʒ quantuʒ ad intelligere:po teſt intelligi dupliciter. Vno modo in diuerſis ſecunduʒ numeruʒ. Et ſic nõ eſt neceſſe potentiaʒ pꝛecedere actũ. Immo ſimpliciter vt dictuʒ eſt ſuperius actus pꝛecedit potentiam. Alio modo in vno ⁊ eodem. Et hoc duplici ter. Elno modo loquẽdo de oꝛdine pfectionis · Et ſie po tentia nõ pꝛecedit actuʒ loquendo de potẽtia ſuſceptina: de qua nũc eſt ad ꝓpoſitum:ſed ecõuerſo. Alio modo lo quendo de oꝛdine generationis ipſius actus intelligendi. Er hoc iteruʒ dupliciter. Sno modo loquendo de cogni tione determinata. Et iſto modo actus pꝛecedit potẽtias etiaʒ quantuʒ ad intelligere.vt dicit! ic Voc. San.ſecun dum ſentẽtiaʒ phyloſophi. Intellectus emʒ actus ꝗdaʒ eſt. Et ideo ea que intelligunt᷑:opʒ eſſe actu dum intelli gunt. Mꝛopter quod ex actu cognoſcit potentia. Vnde facientes aliquid actu ipſum cognoſcunt. Nec ille. Alioꝰ loquẽdo de cognitione indeterminata. Et iſto mode po tentia pꝛecedit actum quanum ad intelligere: hoc eſt ꝙ vnũquodqʒ eſt in potentia vt intelligatur anteq; actn in telligatur. Ouod ſic patet ſecundũ phyloſophuz vt dedu cit bic Doc. Gan. Mã geometre intelligunt veruʒ diu dendo lineas ⁊ ſuperficies. iniſio autẽ reducit in actũ: quod erat in potẽtia. Mam partes cõtinui ſunt in poten
nia in toro ante diniſioneʒ. Si autes omnia eſſent actu di
uiſa:ſecunduʒ ꝙ requirit veritatis intentio: cõcluſiones queſite eſſent msnifeſte. Sed quia in pꝛima ꝓtractione fignraruʒ ſunt in potentia huiuſmodi diniſiones: ideo nõ ſtatim ſit manifeſtum quod queritur. In ſumma inin ventione veritatis anteqᷓ; ille qui querit eam poſſt in nenire illam:eſt in potentia pnus vt intelligat eam c; actu. Qnod autem hoc ſit verum: ꝓbat phyloſophus ꝑ duo exempla geometricalia. Quoꝛum pꝛimnm eſt. Sit queſitum quare triangulus habet tres angulos equales dnobns rectis. Noc quidem ſie demõſtratur. Fit trian gulus a b g. Et ꝓtrahatur baſis a g in continuum? directum. Mec baſis ꝓtracta faciet cum latere triangu li b g angulum in puneto gQui quidem angulus ex tra exiſtens equalis eſt duobus angulis interioꝛibhs ſibi oppoſitis ſcilicet anguii a b g ⁊ angulo b 48.40* nifeſtum eſt autem ꝙ duo anguli cõſiſtentes circa pul ctum g quoꝛumi vnus eſt extra triangulum ⁊ alius in tra: ſunt equales dnobus rectis. Supponitur enim eſſe demonſtratum ꝙ linea recia cadẽs ſup aliã line rectã qualitercunqʒ facit angnlos duos rectos vel equales duobus rectis. Relinquitur ergo ꝙ angulus interio? in puncto g cõſtitutus cum alijs duobus qui ſunt equs les angulo exterioꝛi omnes: videlicet tres ſunt equales duobus rectis. Sic ergo ꝓbatur trianguñ babere dlos rectos:quia duo anguii qui ſunt circa vnuʒ punciuʒ: pů⸗ ta circa punctuʒ g quoꝛnm vnns eſt exterio? ⁊ alius in terioꝛ ſunt equales duobus rects. t ideo quãdo pꝛo
ducitur angnius ertrinſecus ꝓducio vno latere trianðu
li ſtatim manifeſtum ſit videnti diſpoſitione⸗ figure P triangulus habet tres angulos equales duobus rectis⸗ Vnod autem angulus ejtra puncuʒ g exiſtens lis ſit dnobus angulis interioꝛibus ſibi oppoſitis ſui cet angnlo a b g ⁊ angulo b a gpobatur in iohn clidis per lineam ductam paralelam a b linec ad ctum g ⁊ per interſecationem linee a b cum g in puncto b. Mam vt ibidem dicitur vna regula— ꝙꝙ paralele cadentes ſuper ſant angulos equales. Alia regula eſt: ꝙ teneczntes
pn vun um Uus in ini vun in
———
——
S— 8
—
—— ——— —— — — — ——
—

Queſtio
terſecãtes eanlant angulos oppoſitos ſibi eqnales Pꝛo
trahaur ergo linea lateris pꝛedicti trianguli a h in di rectum ad punctum c ⁊ a pnncto a pꝛotrahatur linea paralela vſq; ad punctum d angulus linee g d caden tis ſuper baſim in puncto g erit equalis angulo linee a c in puncto a per pꝛimam regulam iam adductam. PMꝛotrahatur inſuper linea g b alterius lateris trian⸗ guli in directum ad punctum e hinea a c ⁊ linea ge
erunt ſe interſecantes in puncto b. Ergo per aliam re
gulam angulus exterioꝛ erit equalis angulo interioꝛi ſbi oppoſito in eodem puncto. Bed angulus linee g d in puncto g equalis angnlo linee a bec linea be ſunt linee paralele cadentes ſuper lineam rectam g b e Sequitur ergo ꝙ angulns pꝛedicti triunguli extra exi ſtens in puncto g ſit equalis angulis dnobnus interio/ ribus ſibi oppoſitis ſcilicet angulis a b g⁊ bagqð fuit in demonſtratione hic pꝛeſuppoſitum. N Becũduʒ vero exemplnin phrloſophi eſt tale. Sit queſituʒ qua re omnis angulus qui eit in ſemicirculo deſcriptus eſt rectus. Qnod quidem ſic demonſtratur ſecundũ phylo⸗ ſophum vt hic deducit Hoc. San. Sit ſemicirculus a b g. Er in puncto b qnalitercũqʒ cadat cõſtituatur an gulus. Lui ſubtendatur baſis a g que eſt dyameter cir culi. Dico ergo ꝙ angulus b eit rectus. Cuius pꝛoba tio eſt talis. Quia cum linea a g ſit dyameter circhil: opoꝛtet ꝙ tranſeat per centrum. Dinidatur ergo per medinm in puncto d ⁊ perducatur linea d b. ic er⸗ go linea d b eſt equalis linee d a ⁊ ſimiliter linee d g quia ſunt pꝛotracte a centro ad circũferentiam eiuſdẽ rculi co:reſpondentis ſemicirculo iam dato. Omnes enim linee in eirculo pꝛotracte s centro ad eircũferen⸗ tiam ſunt equales per regulam Fuclidis. Sunt autem in tali tigura duo triangli: videlicet a b g⁊bgd. In triangulo autem a b d equalis ent angnlus b ipñ angulo a quia vt dicit alia regula cuinſlibet trianguli cnius duo latera ſunt equalia anguli qui ſunt baſes ſunt equales. uo ergo anguli a ⁊ b ſunt duplnm ſolius anguli b cum ⁊ b ſint equales. Ged angulus b d g cum ſit exterioꝛ:eſt equalis a ⁊ b partiali: vt iam dedu ctum eſt cires ſinem pꝛimi exempli. Ergo angulus b d g eſt duplus anguli b partialis. Et ſimiliter pꝛoba⸗ tur ꝙ angulus c eſt equalis angulo b tringuli b g d ed ꝙ duo latera d b ⁊ d g ſunt equalia:cum ſint pꝛo⸗ tracta a centro ad circũferentiam ⁊ angulus exterioꝛ.ſ. a d b eſt equalis vtriqʒ. Ergo eſt duplus ad anguluʒ b partialem anguli g b d. Fic ergo duo angull a d b ⁊ b d g ſunt duplum totius anguli a b g. Bed duo anguli a d b ⁊ b d g ſunt ant recti aut equales duo⸗ bus rectis:quia linea d b cadit ſuper lineam a g. Er⸗ go angulus a b g qui eſt in ſemicirculo eſt rectus. Ft hoc eſt quod phyloſophus dicit: ꝙ ideo demonſtrat cadens in ſemicirculo eſſe rectus: quia tres linee ſunt equales ſcilicet due in quas diuiditur baſis: videlicet d a 2dg xtertia que ex medio iſtarum duarum ꝓtra/ cta ſuperſtat vtriqʒ.ſ.d b. Mec oĩia foꝛmaliter Doc. Ban.in lectione. Vult ergo phyloſophus innuere a ni hil aliud: videlicet ꝙ pꝛins ſumus in potentia ad actuʒ intelligendi veritatem:q; ꝙ actu intelligamus: quia vt ex dictis patet queſitum verum vel falſum non cogno ſcimus actu ante pꝛotractionem linearum ⁊ diniſioneʒ: ſed in potentia tantum. Ande oꝛdine generatienis ⁊ etiã tempoꝛis quantum ad ipſum intelligere potentia pꝛe⸗ cedit actum modo expoſito.
Ad pꝛimũ
hic non accipitur potentia pꝛo habitu ant pꝛincipio ſu⸗
igitur paret ſolutio ex dictis.
ſceptino illius habitus: ſed pꝛo potentia abijciente ac ⸗ tum: quemadmodum dicimus ꝙ antichꝛiſtus eſt in po
tentia:niſi extẽſo nomine potentie vt ſupꝛa declaratũ eſt.
Cueſtio.iʒ. De comparatione actus ad potentium
CAd ſecundum dicendum ꝙ
.——————
Becimatertia
auantum ad veritatem ⁊ falſitatem.
m conſiderandum reſat de Ptimo cõparatione actus ad po
—
& falſitatem: poſtq; viſum eit de cõpa⸗
tlone eoꝛũdem quantum ad ipfum in
— teltigere ſine cognoſcere queſitum verũ
vel falſum. KCirca quoò querũturtria.& Mꝛmo vtrũ
actus connenienter dicatur pꝛioꝛ ipſa potentia: quantuʒ
ad veritatem ⁊ falſitatem. T Secundo vtrum de ſub⸗
ſtantijs ſeparatis a materia poſſit eſſe falſum ſiue dece⸗
ptio in inellecin noſtro · C Tertie vtrum ſubitantie ſepa rate ſint ſemper actu entes: ⁊ nunq; in potentia.
C Sequitur in phyloſopho ⁊ Zpocto. San ſimiliter in
cõmentatoꝛe cmento.⁊.ibi. Quoniam igitur dicit᷑ ens
⁊ hon ens:⁊ eſt Lectio.iʒ. ſic pꝛoceditur. Nidetur ** pZmũ ꝙ quantum ad verum ⁊ falſum actus nõ conuenienter dicatur pꝛece⸗ Here potentiam. Mam verum eſt obiectum
intellectus: vt conceſſum eſt ſecundum phyloſophnʒ ⁊
tentiam quantum ad ipſam veritatem
Docto. Gan. in ſexto huins. Sed quantum ad intellige
re potentia pꝛecedit actum vt in alia queſtione Pbatuʒ eſt. Ergo quantum ad verum vel falſum actus non pꝛe cedit potentiam. Matet conſequentia: quia intelligere eit actus ipſins intellectus. Qualis autem eſt oꝛdo actuum ⁊ potentiaruʒ: talis eſt ⁊ oꝛdo obiectoꝛuʒ: vt ſupꝛa quin
to huius conceſſum eſt. Cꝙ ſecundo. Mꝛopoſitio ali⸗
dqua pꝛeſertim in contingentibus eſt pꝛius vera in poten tia:q; in actu: videlicet ſoꝛte nunc ſedente hec pꝛopoſi⸗ tio ſoꝛtes ſedet eſt in potentia vera ⁊ non actu:quia po⸗ teſt eſſe vera. Ergo quantum ad eſſe verum non ſemp actus pꝛecedit potentiam. ¶ P tertio. Vlerum ⁊ falſuʒ ſunt in mente:vt patnit ſexto hhins Ponum vero ⁊ ing lum ſunt in ipſa re. Mon ergo ab eo g res eſt actu:ali quid dicitur vcrum:ſed ex eo ꝙ eſt in intellectu. Tum
Lec.4.
ergo quantum ad ipſam intellectionem ſiue intelligere
potentia pꝛecedat actum: ſequetur idem quod pꝛius. ¶ Fed in contrarium arguitur per phyloſophum in vl timo capitulo huius nonit ⁊ per Lõmentatoꝛem cõmen to vltimo cum dicit. Ium igitur dicitur ens:⁊ non eſt hoc verum ſecundum ſiguras cathegoꝛiarum: alia litte ra pꝛedicamentoꝛum:aliud vero ſecundum potentiam ⁊ actum: ant hoꝛum contraria. Noc autem maxime pꝛo pium aut verum ant falſum xc̃. Reſi on deo dicendum ꝙ comparãdo po P. tentiam ad actum vel actũ ad potentiam ſecundum vcritatem aut falſitatem:actus pꝛe cedit potentiam. nod pꝛobatur ſecunduʒ phyloſophũ tali ratione. Nam hoc quod dicitur eſſe in actu: maxime pꝛopꝛie dicitur aut verum aut falſum. Ergo quantum ad verum vel falſum actus pꝛecedit potentiam. Antece⸗ dens pꝛobat phyloſophus tripliciter. Pꝛimo in ſubſtã tijs compoſitis ⁊ materialibus. Nam in ſimilibus ſub ſtantijs nihil aliud eſt eſſe verum aut falſum:q; compo ni ⁊ diuidi. Ande qui putat dinidi quod eſt diuiſum in rebus: verus eſt in ſua opinione: vt qui putat bominem non eſſe aſinum dicens ꝙ homo non eſt aſinus dicit ve rum. Et ſimiliter qui putat componi quod eſt compo ⸗ ſitum in rebus: verus eſt in ſua opinione: vt qui putat ho minem eſſe animal. Bed ille falſus eſt in ſua opinione qui econuerſo habet res aliter in ſua opinione qᷓ; res ſint in ſua natura: vt qui putat hominem eſſe aſinnmn: vel ho minem non eſſe animal:quia vt dicitur pꝛimo peryer⸗ menias qui dicit aliquid eſſe qnod eſt vel aliquid non eſſe quod non eſt: dicit verum. ui vero dicit eſſe quod nõ eſt vel nõ eſſe qð eſt:dicit falſus. Et hoc ideo ẽ: qꝛ vt
dicit pßus ex eo ꝙ aliqd eſt aut nõ eſt: dicit᷑ veruʒ vel fal
ſuʒ. Mã tu nõ es vere albus qꝛ extimamus verete e al⸗ bũ. Sʒ qꝛ iu vere es albus:exſtimamꝰ vere te eſſe albũ⸗
Lec. I4.

Pꝛopter enim noſtrum affirmare vel negarenihil min nt᷑ in re. Wanifeſtuʒ eſt. n.ꝙ diſpoſitio rei eſt canſs veri tatis aut falſitatis in oꝛationẽ ⁊ opinione · Mam ab eo ꝙ res eſt vel non eſt: oꝛatio vel opinio dicitur vera vel Falſa. Eſſe autem actum dicit: ⁊ non eſſe pꝛiuationem
actus impoꝛtat. Ergo quod dicitur eſſe in actu:maxi⸗
me dicitur verum Vnod autem verum vel falſum in opinione vel oꝛatione nihil aliud ſit q; componi aut diui di:declarat Doctoꝛ Sanctus ſecundũ mentem phylo⸗
ſophi ⁊ Lõmentatoꝛis quia opoꝛtet veritatem ant falſi⸗ tatem que eſt in oꝛatione vel opinione reduci ad diſpo
ſitionem rei ſicuti ad cauſam. Aum autem intellecius
compoſitionem foꝛmat accipit duo: quoꝛum vnn ſe ha
bet vt foꝛmale reſpectu alterius. Inde ⁊ accipit illud yt in alio exiſtens. ꝛopter anod pꝛedicata tenent᷑ foꝛ- maliter. Et ideo ſi talis compoſitio intellectus ad rem debeat reduci ſicut ad canſam:opoꝛtet ꝙ in ſubſtantijs cõpoſitis ipſa compoſitio foꝛme ad materiaʒ aut compo
ſitio eſſentie ad eſſe quod ſe habet per modum foꝛme: ut etiam compoſirio accidentis ad ſubiectum reſpon⸗
deat quaſi fundamentum ⁊ cauſa veritatis ipñi compo
Rtioni quam intellectus interius foꝛmat ⁊ per vocem ex
pꝛimit:ſicut cum dico ſoꝛtes eſt homoꝛ veritas hnius enunciationis cauſatur ex compoſitione foꝛme humane
ad materiam indiuidualem per quam ſoꝛtes eſt hic ho mo.. Et cum dico homd eſt albus: cauſa veritatis illius
eſt compoſitio albedinis ad hominem. Er ſimile iudi⸗
cium eſt de diniſione. Ct licet buius pꝛopoſitionis ve
re deus eſt ſapiens nõ ſit aliqua compoſitio realis foꝛ⸗ maliter aut eſſentialiter loquendo:tamẽ compoſitio fun
damentalis eſt cauſa veritatis einſdem pꝛopoſitionis.
Simplicitas enim dei eſt fundamentum compoſitionis ipſoꝛum cõceptunm ſine rationum attributalium quam compoſitionem mntellectus noſter pꝛopter debilitatem virtutis eius ⁊ pꝛopter excellentiam ſimplicitatis diui⸗ ne eſſentie balbuciendo de deo foꝛmat. Que quides cõ poſitio in deo nõ eſt foꝛmaliter ſed in intellectu noſtro tantuʒ: quemadmodum in.Iꝛ.hnius ad longum decla⸗ rabitur cum de attributis ⁊ appꝛopꝛiatis agetur. Merũ⸗ tamen qne ſit cauſa veritaris pꝛopoſitionum in ſimplici bus ſtatim patebit in ſequenti articulo. C Ex pꝛediciis infert phyloſophus ⁊ Poctoꝛ an · ⁊ Ommentatoꝛ ꝙ quia cõpoſitio ⁊ diuiſio rei eſt cauſa veritatis ⁊ falſita
tis in opinione ⁊ oꝛatione:neceſſe eſt ꝙ ſecundum diſfe
rentiam ⁊ varietatem compoſitionis ⁊ diniſionis que eſt in rebus:ſit differentia veritatis ⁊ falſitatis que eſt in opi nione ⁊ oꝛatione. Manifeſtum eſt enm ꝙ in rebus ta lis differentia innenitur eſſe ſecundum compoſtionem ⁊ diuiſionem ꝙ quedam ſic ſemper componũtur ꝙ im⸗
poſſibile eſt ea dinidi. Sicut anime rationali ſemp con jungitur anima ſenſitina:⁊ impoſſibile eſt ꝙ dinidat᷑ ab
ea accipiendo animam ſenſitiuam pꝛo virtute ſenſitina. Sic enim ab anima ratienali dinidi nq̃ poteſt: ita vide⸗ licet ꝙ anima rationalis ſit ſine virtute ſenſitiua:licet ecò
nerſo anima ſenſitina poſlit eſſe ſine ratione ſiue anima
rationali.Mic antem fit mentio de ſubſtantijs materia⸗ hbns compoſitis:⁊ per cõſequens de anima rationali cõiuncta coꝛpoꝛi. In anima enim rationali a coꝛpoꝛe ſe parata nõ ſunt foꝛmaluer ⁊ ſubiectiue vires ſenſitiue oꝛ ganice:cum totum oꝛganicum ſit coꝛruptum in quo erãt ſubiectiue. Sunt tamen in ea radicaliter ⁊ fundamenta liter. CEltrum antem vires ſenſitiue que erunt in ani⸗ ma que nunc eſt ſeparata quando vnietur ceꝛpoꝛi fint
eedem in numero:ꝛalias locum habebit. CAnedaʒ ve
ro ſunt ſic diuiſa ſemper ꝙ impoſſibile eſt ea compo⸗ ni. Sicut album nigro in ſenſu compoſito: ⁊ foꝛmam
ſini homini. Cinedem vero ſe habent ad contraria:
que pofſunt:videlicet componi ⁊ dinidi:ſicut ea que cðõ tingenter ſe habent:ſicnt homo ⁊ albuʒ: ſoꝛtes ⁊ ſedẽs: Kudens:aut currens:⁊ ſic de ſimilibus. Quia ergo eſſe in quo conſiſtit compoſitio noſtri intellectus aut affir⸗ mationis quandam compoſitionem ⁊ vnionem ſigniſ⸗
Metha.
cat quam ſine ertremis impoſſibile eſt intelligere v pꝛ
tet pꝛimo perermenias nõ eſſe vero quod deſignatne 1ec 1
gatio ſiue pꝛopoſitio negatius tollit compoſitionem ⁊
deſignat diuiſionem ⁊ plnralitatem ſine diuerſitatem: manifeſtum eſt ex hijs ꝙ in hijs que contingit compo ni ⁊ dinidi: vna ⁊ eadem oꝛatio vel opinio poteſt eſſe vera ⁊ falſa: quandoqʒ quidem vera ⁊ quandoqʒ falſa. Sicut hec oꝛatio ſoꝛtes ſedet eſt vera eo ſedente: ⁊ ea⸗ dem eſt falſa ipſo ſurgente. Qꝛatio enim eadem exiſtẽs
eſt ſuſceptina cõtrarioꝛum nõ ſecundum ſui mutationẽ: ſed ſecundum mutktionem rei: vt declaratum eſt in pꝛe
dicamento ſubſtantie pirca finem. Idem eſt dicendum de opinione. Et ſicut dictum eſt de iſta pꝛopoſitione ſoꝛ tes ſedet:idem eſt iudicium de ceteris contingenribug. Que pꝛopoſitiones ſi ſint de verbis pꝛeſentis iempoꝛis ⁊ ſint vere:ſunt determinate veritatis: quia omne quod eſt quando eſt neceſſe eſt eſſe. CVtrum vero pꝛopoſi⸗ tiones de futuro contingenti que ſemel erunt vere ſint determinate veritatis: non paruum eſt dubium: vr pa ⸗
tet in libꝛe pꝛimo peryermenias ſecundum varios do xec ctoꝛes. Qnod quidem in quolibeto ad longum quo ad
partem vtranqʒ pꝛo poſſe diſcuſſum eſt. ¶ ged in hijs que nõ poſſunt aliter ſe habere vt ſunt neceſſaria: que ſcilicet ſemper componuntur aut ſemper dinidnntur nõ
eſt poſibile ꝙ eadem oꝛatio ſiue opinio: quandoqʒ ſit vera ⁊ quandoqʒ falſa. N Motent hoc pauliſte ⁊ verba
les qni dicunt hanc pꝛopoſitionem nõ eſſe veram ho ⸗
mo eit animal:niſi homine exiſtente. Vnde ſi ſecunduʒ eos a tertio adiacente ad ſecundum ſemper valet con⸗
ſequentia:videant hic phyleſophum qui ſic ait. Lirca impoſſibilia vero aliter ſe habere:non ſit aliquando ve rum aliquando falſum:led ſemper hec vera eſt hec an tem falſa. Mec ille foꝛmaliter.Hec ergo pꝛopoſitio:ho mo eſt animal eſt ſemper vera ⁊ nunqᷓ; falſa. Iſta vero homo eſt non eſt ſemper vera:cum ſit de pꝛedicato co⸗ tingenti. Mõ ergo ſequitur homo eſt animal: ergo ho mo eſt. Aliter in tempoꝛe aliquo dato ex vero ſequere tur falſum. Qnod etiam ipſi habent pꝛo inconuenienti. ¶Tlicitur ergo ex textu pꝛincipis ꝙ in hijs que impol⸗ ſibilia ſunt aliter ſe habere pꝛopoſitio que eit vcra ſem per eſt vera:⁊ que eſt falſa ſemper eſt falſa:vt hec ſem
per eſt vera homo eſt animal ⁊ hec ſemper eſt falſa ho
mo eit afinus. Inde eit g cõmuniter dicitur a veris lo gycis ⁊ omnes pꝛopoſitiones affirmatiue de materia neceſſaria ſine naturali ſemper ſunt vere:⁊ neganue ſem per ſunt falſe. Omnes vero pꝛopoſitiones que ſunt de materia remoia ſine impoſſibili ſi ſint affirmatiue ſem per ſunt falſe⸗ſi vero negatine:ſemper ſunt vere: vt ho
mo eſt aſinus homo nöõ eſt aſinus. Sed pꝛopoſitiones
de materia contingenti ſiue affirinatine ſiue negatine: quandoqʒ poſſunt eſſe vere ⁊ quandoq;ʒ falle. Pic ergo
in ſubſtantijs compoſitis maxime aliquid dicitur verũ
aut falſum:ſecundum ꝙ eſt acmu. Auod fuit pꝛobandũ. CMnaliter auteʒ veritas ⁊ falſitas fint in re ſicut in eau ſa ⁊ in oꝛatione ſicut in ſigno in intellectu vero ſicut in ſubiecto ⁊ in qua operatione intellectus: ad longum de ductum eſt in ſecunda parte pꝛime partis huius operis
libꝛo ſerto circa finem queſtione.iʒ · articulo pꝛimo ſecĩ do ⁊ tertio. ¶ Secundo pꝛobat phyloſophus pꝛopoſi
tum in ſubſtantijs immaterialibns. WMam in hijs mai
me eſt veritas in quibus nõ eſt falſum vt de ſe patet.
Sed in ſubſtantijs ſimplicibus ſine ſubſtantijs imate rialibus que dicuntur ſimplices per earentiam compo ſitionis ex materia ⁊ foꝛmã ſemper eſt veritas ⁊ nunq; falſitas. Et hoc ideo quia ſemper ſunt acru entes ⁊nð
quandoq; in porentia · Ergo ſecundum actum ⁊ nõſe cundum potentiam maxime dicitur aliquid verum. Et
cum verum ⁊ falſum opponantur ſecundum idem: vide lieet ᷣm actum:aliquid debet dici falſuʒ circa qð ↄtingit intellectum noſtrum decipi. CTertio idem pꝛobatur ſimpliciter. Mam vt dicitur fecundo huius vnñquodqʒ
ſicut ſe babet ad eſſe:ita ⁊ ad veritatem. Sed eſt ac⸗
alitas
₰
— —
—
—
—
—
—

Queſtio tnalitas cuiuſlibet foꝛme. vinde maxime aliquid diei tur verum ſecundum ꝙ eſt actu Secundum vero ꝙ eſt in potentia: a cognoſcibilitate ſiue veritate recedit. Inde eſt ꝙ materia pꝛima minime eſt cognoſcibilis:
„
vt ſupꝛa ſatis declaratum eſt. Relinquitur ergo ex pꝛe⸗
dictis ꝙ actus pꝛecedit potentiam quantum ad rationẽ veri ⁊ falfi.— 5 Ad pꝛimum ergo dicendum g qᷓ;uis ſecun dum intelligere queſituʒ verñ oꝛdine generationis potentia pꝛecedat actum verum:⁊ etiam ſit pꝛius in potentia obiectiuali qᷓ; in actu intelle⸗ ctionis:ſimpliciter tamen actus pꝛecedit po⸗ tentiam ratione veritatis aut falſitatis oꝛiginaliter ⁊ quã um ad denominationem modo iam expoſito. CErp
hoc patet reſponſio ad ſecunduʒ ⁊ tertium argumentuz.
CSequitur in phyloſopho ⁊ Docto. Sancto:ibi. Iir⸗ ca incompoſita ⁊c̃. Et in cõmentatoꝛe:ibi. Qne autem hon habent compoſitionem. 8 7 ſic pꝛoceditur. Vide 2 8 ſecund tur ꝙ de ſubſtantijs ſimplicibus in intellectu noſtro poſit eſſe fal⸗ 3 ſum ⁊ erroꝛe ſiue deceptio. Mam vt ꝓbatum eſt in pꝛima parte libꝛo ſecũdo hnius.q.pꝛima arti.4. intellectus noſter pꝛo pꝛeſenti ſtatn nõ poteſt cognoſce re quidditates ſubſtantiarũ ſimplicium. Ergo eas igno rat. Ged vbi eſt ignoꝛantia ibi poteſt eſſe falſum ⁊ erroꝛ ſiue deceptio vt videtur:cum erroꝛ ex ignoꝛantia pꝛoce dat. Ergo ⁊c̃. Cꝙ ſecundo. Intellectus pꝛimi angeli in no lapſu grauiſſime errauit vt theologi diſputãt. Ergo a foꝛtioꝛi intellectus noſter eirca cognitionem dei ⁊ ſub ſtantiarum ſeparatarum poteſt errare. Cð tertio. Nnã do ſunt dno quoꝛum vnus dicit vnam partem cõ̃tradi⸗ ctionis eſſe veram alter vero dicit eandem eſſe falſaʒ ⁊ oppoſitam eins partem eſſe veram:neceſſe eit ꝙ vnus illoꝛum dicat falſutn: ⁊ per cõſequens errat:cum cõtra dictoꝛia non ſint neqʒ poſſint fimul eſſe vera aut falſa: vt ꝓbatum eſt in pꝛima parte pꝛime partis libꝛo quarto hu ins queſtione octaua articnlo pꝛimo. Sed thomiſta ve⸗ re affirmat dicendo intellectuʒ noſtrùm pꝛo pꝛeſenti ſta tn intelligere quidditates ſubſtantiarum ſimplicium eſſe impoſſibile: Scotiſta vero hoc idem negat dppoſitnʒ af ñrmando: videlicet ꝙ poſſibile eſt eas ſie nos hic intelli gere poſſe. Moſſibile vero ⁊ impoſſibile cõtradicimus: vt patet ſecundo peryermenias. Ergo intellectus vnius oꝛum circa quod quid eſt ſubſtantiarum imaterialin⸗ errat. CPH quarto. Nam aliquis dicit ipſum quod ꝗd eſt:⁊ id cuins eſt in ſubſtantijs ſeparatis realiter nõ dif⸗ ferre. Aliquis vero dicit oppoſitum cõtradictoꝛium cre dens ſe verum dicere. Ergo idem quod pꝛius. C Quinto. In ſubſtantijs ſeparatis eit compoſitio ex eſſe ⁊ eſſentia ex quo eit ⁊ quod eſt ex naura ⁊ ſuppoſito ex genere ⁊ differentis ex potentia ⁊ actu ⁊ ſimiliter ex nb iecto ⁊ accidente. Ergo cõtingit intellectum circa eas
errare dicendo ea que in eis ſunt compoſita. Cꝙᷓ ſexr⸗
to · We ſubſtantijs ſeparatis foꝛmamus pꝛopoſitiones ⁊ diſcurſus. Ergo idem quod pꝛius:quia de ipſis cõtin⸗ git bene vel male ſyllogiʒare. Cp ſeptimo. Circa qð quid eſt ſubſtantie materialis quod eſt pꝛopꝛium obie ⸗ ctum intellectus cõiuncti poteit intellectus errare:vt cõ cedit hic Doc. Jan.⁊ Lõmentatoꝛ. Ergo a foꝛtioꝛi circa quod quid eſt ſubſtantiarum ſeparatæruʒ:cum tale quod quid eſt noſtrum excedat intellectuʒ. C ᷓ octauo. Ani dicit plures angelos eſſe eiuſdem ſpeciei ſub eadeʒ na⸗ rura:ſpeciſicat erroꝛem in ſe ᷓᷣm ſcolam veram Thomi ſtarum. Sed multi reperinntur qui hoc aſſerunt:quem admoduʒ ſunt Egidijſte. Ergo ⁊c̃. CSed ↄtra eſt phy⸗ loſophus in textu:ibi.Circa incompoſita verum ⁊ falſuʒ nõ ita · Et paulopoſt. Decipi enim circa quod quid eſt non eſt ⁊c.
oſhanen dicendum ꝙ in ſimplieibus Reſpondeo ſeri errotei ſue deceptionẽ
ecimatertia
noſtri intellectus poteſt intelligi dupliciter. xino modo
quãntum ad pꝛedicata accidentalia. Et ſic intellectus no ſter circa tales ſubſtantias decipi poteſt. Alio modo po
teſt intelligi quantum ad pꝛedicata eſſentialia:ſiue qnid⸗
ditatua. Et hoc duplicuer. ino modo per accidens. Et ſic eriam intellectus noſter circa eas poteſt decipi. Alio modo per ſe. Et iſto modo nõ poteſt decipi:lʒ eas poſ⸗ ſit penitus ignoꝛare. nod pãtet per phyloſophum m Woctoꝛem Banctum. Nam ant per imellectuʒ aliquis auingit quod quid eſt rei. Et tunc vere cognoſcit quid eſt res · Aut nõ attingit. t tunc nõ appꝛehendit rem illam. ncde circa eam nõ falſicatur intellectus aut decipi tur. Mꝛopter qð dicit phyloſophus in tertio de anima
ꝙ ſicut ſenſus circs pꝛopꝛium obiectum ſemper verus ⁊cetio.y.
eſt: ita intellectus circa quod quid eſt quaſi cinca pꝛo⸗ cõmen.1.
pꝛium obiectuʒ nõ decipitur. Et ꝙ intellectus noſter cir ca ipſum quod quid eſt nõ decipitur nõ ſolum nõ deci pitur in ſubſtantijs ſimplicibns:ſed etiam in ſubſtantijs compoſitis:hoc verum eſt. Et cum vt dictum eſt ſepti⸗ mo ⁊ octauo huius iu ſubſtantijs ſimplicibus idem ſit res ⁊ quod quid eit eius: idem eſt iudicium de cognitio de ſubſtantie ſimplicis: et de cognitione quod quid eſt eins. Lum ergo circa quod quid eſt inteliectus no⸗ ſter nõ decipiatur vt dictum eſt: relinquitur ꝙ in cogni tone ſubſtantiarum ſimplicinm nõ decipitur neqʒ er⸗ rat. C P ſecundo. Pꝛobatur ſecundum phyloſophum tali ratione. Quia ſubſtantie ſimplices nõ ſunt in poten tiaſed ſemper ſunt actu entes: vt infra pꝛobabitur in ſe
quenti articulo. Ergo nõ poteſt fieri circa eas deceptio.
Manc conſequentiam deducit Alexander vt recitat hic dominus Vntonius Archiepiſcopus:quia deceptie cir⸗ ca rem poteſt fieri duobus modis: videlicet ex parte rei:aut ex parte noſtri imellectus.Ex parte rei circs eas nõ poteſt fieri deceptio:quia ſemper actu ſunt ⁊ non in potentia. Meqʒ etiam talis deceptio fit ex parte noſtra. AQnia aut a nobis toraliter appꝛehenduntur: ant totali⸗ ter neſciuntur: vt dicit hic textus. Ergo circa ſubſtantias ſumplices intellectus noſter nõ decipitur: chm vt dicit idem Alexander fint actus puri. Quod intelligendum eſt accipiendo ly purum: vt exciudit compoſitionem foꝛ me cum materia: nõ antem ſecundum ꝙ excludit om⸗ nem compoſitionem:quia vt ſic ſolus deus dicitur ac⸗ tus pnrus:nullo modo compoſitus: vt.i⁊.huius pꝛoba bitur queſtione quinta articulo ſecundo. ¶Tonſideran ⸗ dum autem eſt hic pꝛimo pꝛo amplioꝛi declaratione huius ſecundum phyloſophum„ ommentatoꝛem ⁊ oc. Ban. in pꝛeſenti paſſu:ꝙ nõ ſimiiter eſt verum ⁊ falſum in ſimplicibus ⁊ compoſiis. Mam circs incom
poſita: videlicet circa ſimplicia cuiuſmodi ſunt ſubſtan⸗ tie imateriales nõ eſt verum ant falſum per compoſ⸗ tionem que ſit in rebus aut diuiſionem:ſed per hoc ꝙœ cognoſcitur quod quid eſt ant nõ cognoſcirur. Cum eni attingimus ad cognoſcenduʒ qnod quid eſt alicuius ſim
plicis:tunc intellectus noſter eſt verus· Jum autem nõ attingimus ad cognoſcendum quod quid eſt:ſed aliquid aliud ei attribuitur quod nõ eſt attribuendum:tunc in
tellectus noſter eſt falſus. Mon enim in ſimplicibus eſt
compoſitio vt poſſit dici gꝙ quando componitur res:tũc intellectus componens ſit verus: vel quando diuiditur in rei quod intellectus componit:tunc inellectus ſit fal ſus. Taliter autem in ſimplicibus non eſt compoſitio: ita ꝙ cum dicitur de eo ꝙg ſit affirmatine ſignificet᷑ eius compoſitio:⁊ cum dicitur de eo ꝙ nõ eſt:negatine ſigni ſicetur eius diuiſioꝛſicnt in rebus compoſitis cum dicit ꝙ lignum ſit album ſignificatur eius compoſitio que eſt
accidentis cum ſubſtantia aut cum dicuur ꝙ Pprameter
nõ ſit cõmenſprabilis coſte:ſigniũicatur eins diuiſio. Fx quo patet ꝙ verum ⁊ falſum non ſuniliter inneniuntur in compoſitis ⁊ ſimplicibus.t hoc ideo eſt: quia etiam eſſe nõ reperitur ſimiliter in vtriſqʒ:qꝛ eſſe cõpoſtoꝛum furgit ex componentibus: non autem eſſe ſimplicium.

Noni
erum antẽ conſequitur ens:quia ſient in ſecundo huins
habitũ eſt. q.I.ar.i. Fadem eſt diſpoſitio rerum ineſſe ⁊ in veritate. nde illa que non ſunt ſimilia in eſſe:nõ ſunt ſimilia in veritate. Hec Voctoꝛ Sanctus foꝛmaliter in lectione. Conſiderandum viterius eſt ſecundo ſecundũ Doctoꝛem Fanctum ⁊ phyloſophum g in fimplici⸗ bus attingere mentem ad ipſum ſimplex vt ſcilicet ap⸗
pꝛehendalur quid eſt ⁊ dicere ideſt voce ſigniſicare ip⸗ ſum ſimplex:hoc eit verum ꝙ eſt in ſimplicibus. Sed
tquia dicere quandoqʒ ſumitur pꝛo pꝛedicare pꝛedica⸗ ione affirmatina que nt cũ cõpoſitione que nõ reperit᷑ in ſimplicibus inquãtũ huiuſmodi:iõ hãc cauillationẽ phᷣus remouens dicit g non eſt idem affirmatio ⁊ dictio:qꝛ af⸗ ſirmatio fit ꝑ hoc ꝙ aliquid affirmatiue dicitur de aliquo quod fit cum compoſitione. Dictio antem ſimplicem ꝓ lationem impoꝛtat. Jic ergouttingere ⁊ dicere in ſimpli cibus eſt verum. Sed non attingere mente ipſa ſimplicia eſt ea penitus ignoꝛare Nuicunqʒ autem non attingit að quid eſt rei ſimplicis:penitus ipſum ignoꝛat:quia non po teſt aliquid eius ſcire ⁊ aliquid ignoꝛare:ex quo non ẽ cõ poſitum CLonſiderandum vlterius eſt tertio ſecũdum Doc. S.in littera ꝙ nullus decipitur circa quodquid eſt niſi componendo aut diuidendo. Anod quidem in ſubſtã
tijs compoſitis contingit dupliciter. Vno modo per cõ⸗
poſitionem diffinitionis ad rem diffinitam aut per diuiſio nem: vt ſi aliquis diceret aſinum eſſe animal rationale ⁊ moꝛtale:aut hoĩem non eſſe animal rationale ⁊ mortale: vtrobiqʒ eſſet falſum. Alio modo ᷣm g diffinitio conſti tuitur ex partibus que non ſunt adinuicem componibiles vt ſi quis affirmet hanc eſſe diffinitionem hominis homo eſt animal inſenſibile Pꝛimo ergo modo diffinitio dici tur falſa:quia non eſt huius. Becundo modo dicitur fal⸗
ſa ſm ſe.In ſimplicibus vero ſubſtantijs non poteſt eſſe deceptio circa earum quodquid eſt etiam per accidẽs pꝛi
moꝰ. Won.n. earum quod quid eſt dicitur compoſitum
ex pluribus circa quoꝛum compoſitionem poſſit accide⸗ re falſum: Sed bene ſecundo modo: vt ſi quis dicat ſub⸗ ſtantiam immaterialem eſſe ſubſtantiam coꝛpoꝛeam quã titati ubiectam. ¶ Vonſiderandum vlterius eſt quarto Fᷣm phm: vt patet in littera Doc. S.g vt ex pꝛedictis cõ clhditur deceptio aut falſiras intellectus noſtri non eſt cir ca ſubſtantias ſimplices modo expoſito ſed bene ignoꝛan tia:quia ſi non attingat quodquid eſt earum penitus ſiue totaliter eas ignoꝛat. In compoſitis autem intellectus no Rer poteſt vnum ſcire ⁊ circa alias pꝛopꝛietates decipi. Ignoꝛantisa vero qua intellectus noſter ſubſtantias fimpli ces ignoꝛat non eſt talis pꝛinatio ſicut eſt cecitas: nam ceci tas eſt pꝛinatio potentie viſiue. Vnde illa ignoꝛantia ſimi lis eſt cecitati ſi aliquis non haberet vim intellectinam ad attingendum ſubſtantias ſimplices x quo patet quod ßm ſententiam phy humanus intellẽctus poteſt attingere ad intelligendum ſubſtantias ſimplices quantum ad quid eſt. uod videtur ſub dubio reliquiſſe ĩ tertio de anima Ndec etiam hic foꝛmaliter Poc. S. Qanifeſtum eſt an ⸗ tem g hic philoſophus loquitur de intellectione qua in⸗ tellecius intelligit ſubſtantias ſeparatas in pꝛeſenti ſtatu. Vnde m ipſum ⁊ Doc. S.in pꝛeſenti loco dicere opoꝛ tet ꝙ intellectus noſter coꝛpoꝛi ↄiũctus põt cognoſcere qð quid eſt ſubſtantiarũ ſeparatarũ. Mec tamẽ hoc dice⸗ re eſt ſcoteyʒare:quia talis intellectus nõ poteſt aliquo modo peruenire ad attingenduʒ qð quid eſt ipſarũ quid ditatiue: vt ipſi ſcotiſte volũt. Et hoc àccipiẽdo cognitio⸗ nem quidditatiuam ꝓpꝛie: vʒ pꝛo es qua aliquis cogno · ſeit rem quantũ ad ꝓpꝛium genus ⁊ ꝓpꝛiam differẽtiaʒ eſſentialem ſine quidditatiuã m p ad longum diſputa- tum eſt in pꝛima parte pꝛime pariis huins operis libꝛo 2*..1.4r. z0. 40..7. CLõſideranduʒ vlterins eſt.yo. ꝙ vt h ð poſterioꝝ: triplex ẽ ignoꝛãtia: vt adducit hic Arehyepiſcopus. Quedam eit ignoꝛantia pure negatio nis. Vlia eſt ignoꝛantia pꝛinationis. Tertia vero ei igno rantia diſpoſitionis cõtrarie vel deceptionis. Pꝛimã op ponit ſcie cõ tradictoꝛie · Secũda pꝛiuatiue. Tertia vero
Metha.
cõtrarie:vt ipſe dicit. Nt quando dicit᷑ ꝙ in ſimplici⸗ bus aut totũ cognoſcimꝰ aut totuʒ ignoꝛamꝰ:ſolet diſtin⸗ ui de ly toto: vt dicit hic dominns Intonius archyepi/ copus:qꝛ totũ capit᷑ dupłꝛ.vʒ cathegereumatice et ſinca thegerenmatice. Si capiatur cathegoreumatice:ſic con ⸗ ceditur ꝙ in ſimplicibns totũ cognoſcimus:qꝛ tunc ideʒ eſt totum qð aliquod ens perfectum. Si vero accipiatur ſincathegoreumatice:ſic idẽ eſt dicere qð quelibet pars. Et ſic falſum eit dicere ꝙ in ſimplicibus totum cognoſci muscuʒ non habeant partes. Ende ſophiſte concedunt ꝙ in ſimplicibus totum cognoicimus: et tamen non co/ gnoſcimus totum. C Sed remanet difficultas hic quali ter debet intelligi ꝙ in ſimplicibus tornm cognoſcimus totaliter:aut totũ ignoꝛamus totaliter. ¶ Nnde dicendũ eſt ᷣm Poctoꝛem Panctum: vt.⁊ꝰhuius adductum eſt q.i.ar.1.ꝙ iſta ꝓpoſitio ipſum ſimpleꝝ totaliter cognoſci mus aut totaliter ignoꝛamus eſt duplex:quia ly totaliter poteſt determinare actũ cognoſcẽdi ex parie rei cognite: vel ex parte cognoſcentis. Si pꝛimo modo:ſic concedit᷑ illa pꝛopoſitio:quia in tali intellectione mihil rei cognite remanet incognitum:cum non habeat partes. Ji vero ſecundo modo:ſic non eſt cõcedenda:quia tunc ſenſns eſt ꝙ quando cognoſcimus ſimplex totaliter cognoſcimus ideſt omnibꝰ modis quibus cognoſci poteſt: vel totali⸗ ter ignoꝛamus ideſt omnibus modis. Nuod falſuʒ eſt: quia poſſumus de eadem ſubſtantia ſimplici foꝛmare conceptus cõmunes ⁊ ignoꝛare conceptus ſpeciales vt hic dicunt expoſitoꝛes. — 17 igitur patet ſolutio ex dictis · Ad Pnnn 15 nn dicenduʒ ꝙ intellecium etiam angeli nõ eſt inconueniens errare in hijs que ſupernaturaliter fiunt. Et etiam poſſunt decipi circa quod quid eſt rei per accidens: vt expꝛeſſe dedu ⸗ cit Woc. San.in pꝛima parte queſtione.yg. ar. quinto· in coꝛpoꝛe. ¶Ad alia argumenta clare patet ſolutio ex dictis:quia pꝛocedunt de hijs que angelis attribuũtur: nõ autem de quidditate ipſoꝛum.NMulla enum in eis eſt compoſitio partium eſſentie niſi foꝛſitã cõpoſitio logycs· ¶Abi ſupꝛa in phyloſopho ⁊ Mocto. Pan⁊ cõmnenta
ſie pꝛoceditur. Nidetur ꝙ ſubſtantie imateriales nõ ſint ſemper aciu entes: ſed aliquando ſint in potentia. Mam quicquid habet eſſe poſt nõ Lſſe aliquando eſt in potẽtia ⁊ nõ ſemper acin ens. Sed quelibet ſubſtantia materialis circa pꝛimum ens habet eiſe poſt nõ eſſe: cum quelibet creatura depei eſſe a deo. rgo ſubſtantie imateriales aliquan in potentia. ¶ P ſecundo. Ii na quando nõ fuſſent in potentia nunqᷓ; potuiſſent ci in eſſe:quia nhil pꝛoducitur i rit in potentia:quia ꝓductio ꝓce tales ſubſtantie omnes ſunt pꝛoducte a pꝛimã eſt vninerſalis omnum rerum pꝛima cauſa. Irgo ãc⸗ P tertio. Qnicquid in ſe includit id quod per le mo⸗ uetur eit in potentia etiam pꝛopꝛie dicta:cum actus exiſtentis in potentia ſecũdum ꝙ hui angelus eſt huinſmodi: quia ſecundum p omne monens ſeipſum diniditur in partem per ſe mo⸗ nentem ⁊ partem per ſe motam. ſeipſum de loco ad locum. Ergo ⁊c quod eſt actus purus nõ habens in ſe potentiam: bet cauſam ſui eſſe: vt dicit phyloſophus ſeptimo ⁊ O tauo huius. Sed ſubſtantie imateriales ſicut ſunt ange⸗ jni eſſe. ᷓrgo nõ ſpſunt acu. T uie qd põt non eſſe: eſt in potentia ad nõ e ſus poteit nõ eſſe cum poſſit annihilari. E nod eſt in potentia ad nõ eſſe: ſerto. Onicquid poteſt eſſe nnnc vbi am ꝓpꝛie dicta: quia lo⸗ d angelns pot eſe in ſuh men nunc non eſt ibi
Oꝛe. Et omnes ſunt actu.
S S tertiũ
n eſſe ab aliquo miſi fue⸗ dit a nõ eſſe ad eſſe. Sʒ
ged angelus mouet ¶TCP quarto. Mlud
Ergo nõ ſemꝑ
eſt actu ens: quiaq temia ad eſſe. Nd Quic pꝛius nõ erat: eſt in potenti eti cus nõ debetur niſi coꝛpoꝛi. e ſicie connexa celi empyrei. Et ta
md vn cit unp
mn niun tutph hnin ning
un
iuh himt .

CSed cõtra eſt phyloſophus in textu vbi dicit. Ft om
nes ſunt actu ⁊ nõ potentia. B enerarentur vtiqʒ ⁊ coꝛ⸗ rumperentur. Munc autem ens ipſum non generatur neqʒ coꝛrumpitur. Ex aliquo enim vtiqʒ generaret᷑ ã. Feſt pondeo dicenduʒ ꝙ ſubſtantias ĩmate vN riales aliquando eſſe in poten tia põt intelligi quadrupliciter. Wno põt itelligi de po tentia actiua ꝓducentis ipſas. Alioꝰ de potentia obediẽ/ tiali. Tertio modo de potentia obiectinali. Q.uarto mo⸗ do de poẽtia ſubiectinali. Pꝛimoꝰ angeli aliquando fue runt in potẽtia: vt ꝓbant duo pꝛima argumẽta adducta. Secundo modo angeli fuerũt in potẽtia ⁊ ipſo facto nñc ſunt yt vult quintum argumentuʒ Tertioꝰ etiaʒ angeli ſunt in potentia aliquãdo:cum in eis ſit intellectus poſñ⸗ bilis:qui põt infoꝛmari aliquo obiecto:quo pꝛius nõ in⸗ foꝛmabat: pꝛeſertirn loquendo de ſuꝑnaturaliter cogni⸗ tis: vt cedit oc. S. in pꝛima parte.q.ᷓs.ar.y. Si ve ro loquamur quartoꝰ: poteſt intelligi dupliciter.&noꝰlo quendo de potẽtia ſubiectina:per reſpectũ ad foꝛmã ſub ſtantialeʒ: que dat eſſe ſubſtantiale. Ilioꝰ loquẽdo de po tentia ſubiectiua reſpectu foꝛme accidentalis. Si igit᷑ lo⸗ quamur ſecũdo modo:ſic in angelis eſt potentia: cuʒ ſint compoſiti ex ſubſtantia ⁊ accidente. Si vero pꝛimo mo⸗ do:hot iteruʒ poteſt intelligi dupliciter. Vnoꝰ accipien do potentiã cõmuniter: vʒ pꝛo omnni eo qð habet modũ potentie. Et ſic in eis eſt potẽtia ſubiectiua per reſpectũ ʒd eſſe ſubſtantiale ipſoꝛuʒ. Lõponuntur enim ex eſſentia eſſe:vt theologi aſſernnt. E fſentia autẽ ↄparata ad eſſe: habet moduʒ potentie:lʒ realiter fit vera foꝛma ⁊ verus actus. Alio modo acccipiendo potentiaʒ ꝓpꝛie:que dici tur potentia ↄtradictionis:ᷓᷣm quã: vʒ aliquid poteſt eſ⸗ ſe a nõ eſſe. Et hoc modo ut hic phyioſophus loqnitur ſubſtantie ĩmateriales ſempꝑ ſunt acn entes: ⁊ nunq; ĩ po tenria. uod ſic ꝓbatur ᷣm phyloſophusʒ: ut hic dedu
cit Doc. S.quia ſi quandoqʒ eſſent in actu ⁊ quandoq;
in potentia:generarentur ⁊ coꝛrũperenr. Sed hoc nõ poteſt eſſe:nt oſtenſuʒ eſt.yv.huins:quia ſunt foꝛme tan tum. Ergo ſunt ᷣm ſe entes. Sed ens ſᷣm ſeipſum nõ ge neratur neqʒ coꝛrũpitur:quia omne quod generatur ex aliquo generatur. Ens auteʒ ſimpliciter inquantum ens nõ poteſt ex aliquo generari. Nõ enim eſt aliquid extra ens:ſed bene extra tale ens:vtputa extra hoĩem eſt ali⸗ quod ens. Vinde poteſt hoc ens generari ſᷣm quid: ſʒ nõ extra ens ſimpliciter. Illud ergo quod eſt ens vᷣm ſe:per
hoc ꝙ ipſummet eſt foꝛma ad quẽ ſequitur eſſe:nõ eſt
generabile. Vnde nõ eſt quandoqʒ in potẽ̃tia ⁊ quũdoqʒ in actu:ſed eſt ſemper in actu. Lñj igitur ſubſtantie ĩimate riales ſint huinſmodi:ſequitur ꝙ ſemper ſint actu entes. x quo infert phyloſophus ꝙ circa huiuſmodi ſubſtan/ tias ĩmobiles ſiue ĩmateriales nõ eſt deceptio intellectus vᷣm quando:ſed ſoluʒ in cõtingentibus que poſſunt quã⸗ doqʒ eſſe ⁊ quandoqʒ nõ eſſe eſt deceptio ᷣm quando. Tales autẽ ſubſtantie ſemper ſunt ⁊ nõ aliquando: ut de claratuʒ eſt. Ende in eis nõ eſt deceptio ᷣm quando. Et cũ ipſuʒ ſuppoſituʒ ſir vnum numerd in ſe indiuiſum ⁊ diuiſuʒ a quolibet alio: vnñ auteʒ numero ſemper equa liter ſe habet:inde eſt: ꝙ neqʒ etiaʒ in ĩmobilibus eſt de ceptio ᷣm ſuppoſituʒ: ita ꝙ aliquis de eo qð eit vnuʒ ⁊ ideʒ numero inquantuʒ huiuſmodi poſſit putare aliquã do ipſuʒ ſic ſe habere aliqnãdo nõ ſic. C Bed inſtabat di ſcipulus cõtra vnnʒ quod dicit hic phyloſophus: videli
cet ꝙ ens nõ eſt generabile neqʒ coꝛruptibile: ſed bene
hoc ens. Mam coꝛruptis nobis coꝛrũpuntur omnis que in nobis ſunt. Similiter ⁊ ꝓductis nobis ꝓducunt᷑ om⸗ nia que in nobis neceſſario ſunt. Sed ens in cõi eſt etiam neceſſario in quolibet ente particulari quod generatur ⁊ eoꝛrũpitur ut eõceſſuʒ eſt. Ergo ens inquantũ ens põt ge nerari ⁊ coꝛrũpi. Krhicendũ bꝛeuiter ꝙ ſi ly inquantũ accipiat᷑ redupiicatiue:ſic ens inquantũ ens no põt gene
rari. Aliter omne ens poſſet generari. Nuod eſt falſuʒ de
deo. Si vero accipiutur ſpeciſicatiue:ſie nõ põt generari
ecimatertia
per fe pꝛimo ſicut id að:ſec bene ey cõſequenti quantus ad hoc vel illud eſſe exiſtẽtie qð habet in hoc vel in ilo uppoſito. ¶Et ſi dicar: ens in cõi nhil pꝛeſupponiicuʒ
ſit pꝛimuʒ ⁊ vniuerſaliimum pꝛedicatũ. Ergo ſit milo pꝛeſuppoſito:⁊ per ↄſequens creat᷑. Vnde actoꝛ libꝛi de
cahſis dicit ꝙ pꝛimnʒ rernʒ creataruʒ eſt eſſe:cum eſſe ni
hil pꝛeſupponat. Creatio auteʒ ſit nulio pꝛeſuppoſito ſᷣm
theologos. C Dicendũ ꝙ ſi accipiat᷑ creatio cõiter: vʒ ꝓ
omni ꝓductione qua aliquid ꝓducit᷑ nullo pꝛeſuppoñto
ex parte ꝓducti tñi:ſic ens ſiue eſe ſimpłr loquẽdo crea⸗
tur. Bed ſi accipiat creatio ꝓpꝛie: vʒ pꝛo ꝓductione vt aliquid ꝓducitur nullo pꝛeſuppoſito ex parte ꝓducẽtis: ſic ens ſine eſſe nõ dicitur creari:ſed per actionẽ agentis
naturalis ꝓducitur. lias creatio neceſſitaret᷑:vt ad lon·
guʒ deductum eſt ſuperius libꝛo quarto.q.ʒ.ar.6. dum querebat vtruʒ eſſe ſit per creatoneʒ: ⁊ etiaʒ tactum fuit in ſeptimo huius queſtio.i⁊. articulo.. duin querebat
vtruz dens operetur in omm operatione ſiue generatio⸗
ne naturali. S „ jmn igitur ⁊ ad ſecundũ pʒ ſolutio ex
Ad pmu dictis. C Acd zm. dicendũ ꝙ illud
argumentnʒ pꝛocedit loquendo de motu phyſico. Ange
lus auteʒ nõ ſic mouetur cũ non ſit coꝛpus. Neqʒ eſtĩ lo co circũſeriptiue:licet ſit ĩ loco diffinitiue Cerũtamẽ
ongelus ſeipſuz monens:licet nõ ſe moueat phyſice:di⸗ niditur tamẽ in parteʒ per ſe monentem: que dicit vir⸗
tus motiha ſine operatiua eius:⁊ in parteʒ per ſe motã: que dicitur natura ipſa angelica: que realiter eñt ipſum ſuppoſituʒ ꝑ ſe ſubſiſtens: vt. yo. huius diſpntatuʒ eſt.q. 23.4r. 3.3m. Wirtus autem qua angelus agit: realiter eſt ipſa voluntas:quia fm octo. San.in quolihetis qno libeto.sq.⁊a.ar.pꝛimo angelus nihil agit niſi per ipe rium voluntatis: quia angelns dum agit: nece ſſario agit Fᷣm aliquaʒ virtutem · Sed in angelo non eſt alia virtus qᷓ; intellectus ⁊ volnntas. Intellectus antem nõ agit niſi per voluntateʒ. Ergo quicquid angelus agit:hoc facit ꝑ imperiuʒ voluntatis. Duod ſic ibidem deducit. Mam omnis actio cuinſlibet rei eſt per foꝛmaʒ nature iꝰ rei. Mam ⁊ ſi ſint alique foꝛme accidentales pꝛincipia actio nus alicuius rei: opoꝛtet ꝙ huiuſmodi actiones reducan tur ſicnt in pꝛimus pꝛincipinʒ in foꝛmaʒ ſpecificaʒ ullius rei agentis:ſicht actio caloꝛis ignis reducitur ſicut in pꝛi muʒ pꝛincipinʒ in foꝛmaʒ ſubſtantialeʒ eius:que etiã eſt pꝛincipium omninʒ actunʒ pꝛopꝛioꝛum ipſius ignis. Et ideo opoꝛtet aliter ſe habere in actionibus alicuius rei ha bentis naturaʒ ſimpliceʒ:⁊ in actionibus rei habentis na turam cõpoſitaʒ. Gi enim ſfnerit aliquid habẽs naturam ſimpticẽ:omnis actio eins erit ᷣm ꝓpꝛietateʒ ⁊ modum illius natnre:qð nõ cõtingit ſi habeat naturaʒ cõpoſitam. Onmis eniʒ actio ignis eſt ſᷣm pꝛopꝛietateʒ nature eius. In cultello auteʒ ignito eſt qnedã actic nõ pertinens ad ꝓpꝛietateʒ ignis.ſ.inciſio. Et hoc etiã cõſiderandũ eſt in ſubſtantijs ſpiritualbus. Anima.n.humana nõ eſt tota liter intellectus:ſed participat intellectualitatẽ. vnde eſt in ea aliqua virtus ⁊ actio que nõ pertinet ad intellectua
leʒ naturã ſicnt pʒ de hijs que pertinẽt ad partẽ vegetati
nam in hoĩe. Sed angelus eſt totaliter intellectualis nã.
Vnde opʒ ꝙ oĩs eins actio ſi vᷣm itellectũ. vnde dio⸗
nyſius dicit quarto capitulo de di.no.ꝙ angeli habẽt ſub ſtãtias virtutes ⁊ operationes intellectnales. Intellectus autem nõ agit niſi mediante volũtate:quia motus volun tatis eit inclinatio ſeqnens foꝛinaʒ intellectam.ñ opoꝛ tet ꝙ quicquid angelus agit: agat per imperiuʒ volunta tis. Sed tamen cõſiderandum eſt ꝙ cũ virtus ſit medis inter eſſentiaʒ ⁊ operationeʒ:opoꝛtet ꝙ virtus ⁊ opera tio cuiuſlibet rei ꝓpoꝛtionetur eſſentie illins rei. Vnde ſuperioꝛis angeli cumus eſſentia eſt nobilioꝛ: virtus eins eſt etficacioꝛ ſicut ad intelligenduʒ:ꝛita etiam ad operun/ dũ in res exterioꝛes.t ᷣm hoc actio angeli limitatur ad aliquem effectuʒ:quia nec virtutem nec eſſentiam habet
infinitã.Mec ille foꝛmaliter. Que omnia adducta ſunt nõ ſine cauſa vt infra patebit in.Iꝛ. queſtione.7 arti.I⸗

Lec3.
Cæxt dunm arguitur. Tloluntas equaliter ſe habet ad pꝛopinqua ⁊ remota. S ergo angelus ſolum ageret
per imperium voluntatis ſequeretur ꝙ non differret ad hoc ꝙ angelus ageret aliquid quod eſſet pꝛopin⸗⸗ quum vel remoinm illud in quo agit · Et ſic nunqᷓ; opoꝛ teret g de celo ad terras deſcenderet ad aliquid hic agendum. Dnod eſt contra ſacram ſcripturam. CAd hoc reſpondet Doc. S. ibidem dicens ꝙ actio volun tatis angelice radicat᷑ in eſſentia eius: a qua ꝓcedit vtus eins ⁊ opatio. Opʒ autẽ mouens ſimul eſſe cum mobili qð ab eo mouet: vt habet᷑.yo.phyſicoꝝ. Et ideo opoꝛ⸗ tet fubſtantiã angeli aliqualiter cõiungi rebus quas mo⸗ net. Ndec ille. CErx quo clare pʒ ꝙ p̃m dpoc. Sĩ dicto quolibeto dicendũ eit in angelis nõ eſſe niſi duas poten
tlas realiter: vʒ intellectũ ⁊ volũtateʒ. ¶Et ſi arguatur.
Volũtas eſt potẽtia paſſiua:⁊ vtus opatiua eſt potentia netiua. Sed eadẽ potẽtia realiter nõ põt eſſe actina ⁊ pal ſina. Ergo virtus actina ipſius angeli nõ eſt realiter eadẽ cũ ſua voluntate. iicendũ pꝛo nũc ꝙ eadem potẽtia ad diuerſa cõparata põt dici actina ⁊ paſſiua:potiſime ĩ ſubſtantijs ſimplicibus mere intellectualibus. Wolũtas enim angeli comparata ad ſuũ obiectum dicitur potentia paſſiua:paſſione tamen perfectiua. Eadem vero volũtas comparata ad res ab ea ꝓducibilis: dicitur potentia acti ka. C Ad quartuʒ dicendũ ſicut dicit Poc. J.in pꝛima parte.q.1·ar.pꝛimo ad ſecũdum ꝙ ſubſtantie que ſunt foꝛme ſubſiſtentes nõ habent canſam aliquam aliam foꝛ⸗ malem ſui eſſe ⁊ ſue vnitatis. Meqʒ habent cauſam agẽ⸗ tem per tranſinutationẽ naturalẽ materie de potentia ad actũ · Sed habẽt cãm ꝓducenteʒ totam ſßam. Hec ille. ¶ Ad quintuʒ patet ſolurio ex dictis. CAcd ſextũ dicẽdi ßᷣm Doc. S.in quolibetis quolibeto.ß.q.ꝛ.ar.⁊.ꝙ in ſu perßcie cõueya poteſt eſſe non ſolũj angelns:ſed etiam ⁊ coꝛpus gloꝛioſum:quia ſi ibidem nõð poſſet eſſe ꝛaut hoc eſſet quia nõ poteſt ibi aſcendere:aut quia nõ poteũ pene trare pꝛofunditatem celi empyrei:aut quis indiget loco cõtinente:aut qꝛ indiget aliquo cõſeruante. Jed omnia hec fuut remota a perfectione coꝛpoꝛis gloꝛioſi:⁊ multo magis a perfectione angeloꝝ. Ergo coꝛpus gloꝛioſuʒ ⁊ angeli poſſunt eſſe in cõuexo celi empyrei. Cinde cõſi derandi eit ÿᷣm eũdem ibidem ꝙ locus eſt ſuperfcies coꝛpoꝛis cõtinentis nõ qdem inquantum eſt huius coꝛ⸗ poꝛis qð imediate cõtinet: alioquin ſequeretur ꝙ quie⸗ ſcens nõ ſemper eſſet in eodem loco ſed mutaretur de loco ad locũ:puta ſi homo ſtaret in flnuio per cuius diſ⸗ curſum cõtinna renouarentur dinerſe ſuperſcies partia les aque circa ipſum. Sed ſuperſicies coꝛpoꝛis ĩimedia. te cõtinentis habet ꝙ ſit locus in oꝛdine ad pꝛimũ conti· nẽs. Nt pꝛopter hoc locns eſt imobilis pᷣn phyloſophũ. Meceſſitas ergo eſendi in loco cõuenit coꝛpoꝛi exhoc ꝙ dependet a coꝛpoꝛe cõtinente pꝛimo. Et pꝛopter hoc pꝛi mum cõtinens nõ eit in loco niſi per accidens ⁊ ðᷣm par· tes: vt dicitur.ꝓ vphyſicoꝛum. Angelus autem nõ depẽ det a pꝛimo ↄtinente:nec etiam coꝛpus gloꝛioſum quod perſicitur per animaʒ ex diuins fruitione beatificataʒ. t ideo nulla neceſſitas eſt ꝙ coꝛpus gloꝛificatum aut ange lus ab aliquo locali coꝛpoꝛe ambiatur. Et pꝛopter hoc nihil pꝛohibet coꝛpus gloꝛioſum vel etiam angelum in cõᷣuexu celi empyrei eije. Hec ille ibidem foꝛmaliter. Que multum valẽt ad ea que ſupꝛadicta ſunt libꝛo quin⸗ r capitulo quantũ queſtiohe.i articulo.io.⁊.I. Ac auctoꝛitatem Anſelm dicentis ꝙ in mhilo nihil eſſe põt: reſpondet Doc S.in quolibetis ibidem ꝙ intelligenda eit in vi affirmationis. Mð enim poſſibile eit ꝙ aliquid ſit in nihilo tanqᷓ; in continente. gjed ille intellectus vt di cit non eſt ad pꝛopoſitum. Txt licet omne coꝛpus depẽ
dens a continente pꝛimo neceſſe ſit in loco eſſe tanq; in
continentetnõ tamen coꝛpus quod ab eo nð dependet vt
dictum eſt de coꝛpoꝛe gloꝛificato. Et ſic eit finis libꝛi
noni:⁊ cõmenti noni.
CExplicit liber nonns methaphyſice.
¶ Ineipit hic liber decimus methaphyſice:in quo phy loſophus determinat de ente vᷣm ꝙ diuiditur ꝑ vnum ⁊ multa ibi. Mnum vero quia multis modis ⁊c̃.¶lia littera. CPictum eſt pꝛins ꝙ vnnm dicitur ⁊c̃.
¶Queſtio pꝛima de modis vnius ⁊ reductione eoꝛuʒ ad modum pꝛincipalem.
Wi g ſuperius phyloſo/ — phns quarto huiꝰ dicebat ꝙ iſta ſcientia habet pꝛo obiecto ipſuʒ ens a vnũ quod cum ente conuertitur: q ideo poſtq; viſum eſt de en ⸗ te per accidens in libꝛo ⁊ de ente quod ſignicat verita⸗ N tem pꝛopoſitionis in libꝛo ſex W to:⁊ de ente per ſe quod di⸗ niditu per decem pꝛedica/ menta in ſeptimo ⁊ octauo li bꝛis ⁊ ſecnndum ꝙ diuiditur per potentiam ⁊ actum ⁊ hoc in pꝛecedenti libꝛo nono: conſequenter in hoc decimo libꝛo ſecundum pꝛemiſſa reſtet conſideranduʒ de ente ſecundum g diniditur per vnum ⁊ multa a de bijs que conſequuntur ad vnum. CCirca quod du/⸗ plex occurrit conſideratio ſecundum duos tractatus hu ius libꝛi: vt patet per diuiſionem Docto. Fan. Cã ꝑꝛima conſideratio eſt abſoluta: videlicet de vno ſecun ⸗ dum ſe. C Pecunda conſideratio erit de vno per com/ parationem ad multa: ⁊ de hijs que conſequnntur ad ea ibi( Opponnntur autem vnum ⁊ multa ⁊c)¶ Vir ca pꝛimum quattuoꝛ conſideranda ſunt ſecundum g in pꝛumo tractatu quattuoꝛ ſunt capitula coꝛreſpondentia quættuoꝛ lectiombus Docto. Jan. ¶ Mam pꝛimo con ſiderandum eſt de modis vnius ⁊ de reductione eoꝛn ad vnum modum pꝛincipalem CBecundo conſide⸗ randum eſt de quadam pꝛopꝛietate vnius:qualiter: vi⸗ delicet habet rationem menſure. Et in hoc in ſecundo capitulo ſiue in ſecunda lectione Pocto. San. ibi Ma xime vero in eo g eſt metrum ⁊c) ¶ Tertio conſideran dum eſt qualiter vnum ſecundum rationem menſure eſt de gencre quantitatis:⁊ ex eo deriuatur ad alia ge⸗ nera. Et hoc in tertio capitulo ſiue in tertia lectione Ho cidꝛis Jan ibi MWon ſemper autem numero vnum me trum ⁊ð) Cuarto conſiderandum eſt qualiter vnum ſe habeat ad ſubſtantiam: vtrum ſcilicet vnum ſit ſubſtã⸗ tia rerum que eſt omnium menſura. Bt hoc ig quarto capitulo ſiue in quarta lectione octoꝛis Fan.ibi¶ Se⸗ cundum ſubſtantiam vero ⁊ naturam ⁊c) ¶ Lirca pꝛi⸗ mum queruntur duo. ¶ Pꝛimo vtrum modi vnius hic a phyloſopho conuenienter adducanrur. C Secun do vtrum vnum pꝛius intelligatur qᷓ; illud cui attribui tur aut q́; illud cni opponitur. t 3 Lectio bitn 3 ic pꝛoceditur. Vi D pꝛimnm Kehete hic non connenienter aſſignat modos vnius ·
Mam phyloſophus in quinto huius capitulo Lec.5.
vnumn enumerat modos vnius per accidens ⁊ modos
logycos ipfius. e quibus hic non facit mentionem.
Ergo non ſufficienter hic eos ennmerat. Cꝙ ſecundo.
Modi vnius ſufficienter in quinto hnins 3 phrloſopho Lec.
enumerati ſunt. Ergo ſuperflue hic adducuntnr. CP tertio. MPunctus eſt vnus: quia nihil eſt de quo vñnum non pꝛedicetur cum ſit tranſcendens ⁊ eonuertatur cum ente quantum ad ſuppoſita. Sed punctus non eſt vnns continuitate:cum non ſit actu aut potentia diuiſibilis. Meqʒ eſt vnus totalitate:cũ nõ rabeat ptes. Meqʒ etia dicit qðdã vnũ vninerſalitate:cũ nõ ſit genus neqʒ ſpẽs · Et ꝑ ↄſequens neqʒ eſt:eſt vnus ſingularitate: qꝛ omne
ſingulare
nan man mimix iimung nnncm net mmN ſhlim z inmAw
5
tn wung
mnene

Queſtio
ſngulare eit alicuiꝰſpẽi ꝑ regulã topic. Ergo modi vni⸗
etiã haturaliter loquẽdo iſufficiẽter hic a pho adducunt᷑.
CF 4. dens eſt maxie vnus: vt ꝓbat᷑.i⁊. huiꝰ. Et ta men non eſt vnus aliquo illoꝛum modoꝝ qui hic enume rãntnr vt patet clare. Ergo ⁊c̃. CP.T. Vnum non po nit in numerum cõtra multitudinem ſine pluralitatẽ. Alio quin in diuinis eſſet quaternitas: quod eſt alienuʒ a ñde. Sed phns non adducit hic modos multitudins. Ergo etiam non deberet adducere modos vnius pꝛeſertim cuʒ pꝛiuationes habeant cognoiti per habitum. C Secd con⸗ tra eſt philoſophns in textu: qui hic modos vnins addu cit ibi cnm dicit: vnum quod dicitur multis modis diui⸗ ſis de quotiens dictum eſt pꝛius. AMultipliciter vero di cio capitales ſunt quattuoꝛ pꝛimoꝛum ⁊ ſecundum ſe di⸗ ctoꝛum ſed non fecundum accideus õtinuum ⁊̃.
Reſi pon deo ditendum ꝙ philoophi hoe decimo libꝛo determinando 5 ente Fmn ꝙ diuiditur per vnum ⁊ multa ⁊ de hijs que ip ſa conſequuntur in hoc pꝛimo capitulo huius pꝛimi tracta tus phᷣus repetendo adducit quattuoꝛ modos capitales vnus qui pꝛopꝛie valent ad methaphyſicã cõſiderationẽ. NMuoꝛũ pꝛimus modus eſt talis.ã aliqua dicũtur vnũ cõtinuitate:ſicut illnd quod eſt cõnnuũ dicitur vnum: vt linea. Ct lʒ continuũ ſit potentia diniſibile in ſemper di hiſibilia:tamen actn en indiniſibile. Aliter non ei vnum cum ratio vnius in indiuiſibilitate conſiſtat quãtũ ad ratio nem pꝛopꝛiam qua diſtinguitur ab alijs tranſcendentibus qnia vnuʒ impoꝛtat rationem indiuiſionis tantum: vt ait Do. S. in pꝛima parte.q.&. ar. z · ad pꝛimũ:lʒ non impor tet rationem indiniſionis tm̃ quantũ ad rõnem totaleʒ:qa Rc dicit ens indiuſum. C Aliquid vero dicitur vnum:qꝛ continuum. nod poteſt intelligi dupliciter aut vninerſa liter: vt · vʒ. quocunqʒ modo aliquid ſit continnuʒ: dicat᷑ vnum. Aut vero dicatur vnum continuitate ſolum: quod Fᷣm naturam eſt cõtinnũ:quod maxime eſt continunʒ Et non quod eſt continuum per violentiam aut artem:neqʒ per aliquem modum contactus:ſicut pꝛtet in conſtructu ris lignoꝛum · Meqʒ; per aliquam contiguationeʒ:ſicut in hijs que contiguantur vel ligant᷑ clano vel viſco vel alio quocunqʒ vinculo. Lõtinuum autem 5ᷣm naturam dicit dupliciter. Snoꝰ.vʒ · quod eſt totum vnifoꝛme: vt linea
rrecta aut circularis Alioꝰquod eſt cõtinuůj diffoꝛme ſicut
due linee cõſtunentes angulum. noꝛnm quidem conti⸗ nuoꝛuʒ hoc intereſt. Nam opoꝛtet ꝙ linea recta aut cireu laris habeat vnum motũ. Mon enim poteſt eſſe ꝙ vna pars eins moueat᷑ ⁊ alia quie ſcat:nec ꝙ vna pars ſic mo ⸗ neatur:alis vo aliter. Sed tota ſimul vno motu mouet: oquendo pꝛeſertim de motu locali. Jed in duabus li⸗ neis cõtiſtuentibus angulum: hoc non neceſſario ſemper contingit. Moſſumus enim imaginari g vna linea quie ſcat: ⁊ altera moueatur ei appꝛopinq nans ⁊ minoꝛeʒ an⸗ Sulum cöſtituat:aut ab ea elongata cõſtituat ongulum maioꝛem. el etiã ꝙœ vtraqʒ moueat᷑ vᷣm diuerſas par⸗ tes. Vnde phus dicit ꝙ illud cõtinuuʒ dicit᷑ magis vnnʒ cuius motns eſt indiuiſibile ⁊ magis fimplex. Et hoc ac tualiter loquẽdo. ¶C Secũdus modus vnins eſt Fm quẽ aliquid dicit vnum totaliter.i.foꝛmalitate vt ita loquar: ſicut aliquid dicitur vnũ: quia eſt quoddã totum habens
aliquam vnam foꝛmaʒ ſiue ſpeciem:ſicut animal eſt vnñ
⁊ ſuperſcies triangularis eſt vna. Vnde ſuꝑ vnum vni⸗
tate cõtinuitatis ſine quantitatis:addidit pus vnitatem
aue eſt ex foꝛma:ᷣm quã aliquid eſt tetum ⁊ ſpeciẽ ha⸗ bens. Tale vero vnum dicit dupliciter:ſicut ⁊ ipſum to tum. Mam aliquid eſt totum per naturam Iliud vero eſt totum per artem ſiue artif̃ciale: Illud autem totum maxime dicitur vnum qð eit ᷣm naturam:⁊ nõ vᷣm ar⸗
tem: aut violentiam:ſicut per violentiã ad aliquod totuʒ
cõſtitnendum cõiunguntur quecũqʒ vniunt clauo aut vi
ſco: ant aliqua tali cõiunctione. Illnd autem að eſt ↄiun ctum aut compoſitũ vᷣm naturaʒ eſt magis vnum: quod
eſt fibiipſi cauſa ꝙ eſt cõtinunm:quia ꝑ naturã ſuam eſt
tale. CCõñderandum autem eſt hic pꝛimo fm phm vt
—
¶Pima
deducit hie Voe. G. ꝙ phus oſtendens rnem vnitatis
in pꝛedictis duobus modis dicit ꝙ aliquid eſt cõtinunʒ ⁊vnum ⁊ etium totale:eo ꝙ moius eius eſt vnus ⁊ inqi niſibilis loco ⁊ tempoꝛe. oco quidem quia verſus quã cudꝰ partem mouet᷑ vna pars cõtinni:ita ⁊ alia monet᷑. Tempoꝛe autem:quia qusdo monetur vna pars tunc ⁊ alia etiaʒ monetur. CEx quo coꝛrelarie inſcit phyloſo⸗ pbus g quia aliquod cõtinunʒ ⁊ totum per naturã dicit Vnuin qui moms eins eſt vnus: ſequit ꝙ ſi aliquod cõ unu ⁊ totum habet in ſe pꝛincipia pꝛimi motus hoe erit pꝛimuʒ vnnm in magnitudine Mam ſicut inter motus pꝛimus moins eſt motus localis ⁊ inter motus locales
iner coꝛpoꝛa que mouentur motu circnlari aliquod ſit quod habet pꝛincipium totalis motus.ſ.coꝛpus quod re uoluit᷑ ⁊ renoluit alia coꝛpoꝛs motu diumo. Qnare ma nfeſtum eſt ꝙ hec eſt pꝛima magniudo vna:que haber in ſe pꝛimuʒ pꝛincipiuʒ motus pꝛimi. Sunt ergo duo modi vnitatis. Aut cnim ſicut cotinunʒ dicitur vnnʒ: aut ſicnt totum. Nec omnia Voc. San. in pꝛeſenti lectione. Verũtamen nõ vtitur illo termino.ſ.foꝛmalitate. T S5 dicebat diſcipulus. Fubiectum nõ accipit vnitateʒ neqʒ denominatur vnumn ab accidente:ſed ecõuerſoꝛ vt.ÿvhů
ius cõceſſum eſt. Ergo aliquod totum nõ dicitur vuum quia motus eius eſt vnius · Bed motus pꝛimus dicitur ec.22.
vnus at vnifoꝛmis:quia pꝛimuʒ mobile eſt tale: vt pʒ. 3* phyſicoꝛnm. C Dicendum ꝙ pꝛedicta habent intelligi de denominatione a poſterioꝛi ⁊ quo ad nos: nõ auteʒ a Pꝛioꝛt ⁊ m naturam. nde ratio laboꝛat in equiuoco CTertius modus vnius eſt ᷣm quem aliqua dicñtur vnum quoꝛum ratio eſt vna: quoꝛum.ſ.intelligentia eſt vna:que.ſ. eque vnica appꝛehenſione appꝛehenduntur ab anima. Dicuntur antem vna appꝛehenſione ab anima appꝛehendi illa quoꝛum eſt vna intelligentia ſine appꝛe⸗ henſio indiuiſibilis. Vnod quidem cotingit dupliciter. Ex quo innuitur quartus modus vnins. Int quia appꝛe
henſio indiniſibilis eſt eins quod eſt vnum ſpecie. Int
eius quod eſt vnum numero. Indiuifibile enm vnum numero dicitur ſingulare:quod nõ poteſt pꝛedicari de mnitis pꝛedicatione vninoca ⁊ directa. pecie vero ali quid eſt indiuiſibile: quod eſt vnum ßm ſcientiam ⁊ noti ciam. Nõ enim in diuerſis ſingularibus eſt vna natura numero que poſſit dici ſpecies. Sed intellectus eam appꝛehendit vt vnum per abſtractionem m pumam eius operationem:non autem per ſecundam.illud in quo omnia inferioꝛa non cõneniunt. Et ſic in appꝛehen⸗ ſione intellectus ſpecies ſit indiuiſibilis que realiter eſt diuerſa in diuerſis indiuiduis. Et quia ſubſtantia pꝛioꝛ
pꝛmus eſt circularis vt ꝓbatur.So.phyſicoꝝ: ita opzʒ ꝙ Lec.i9⸗
eſt ratione omnibus alijs generibus: vt patuit.yꝰ.hu/ Lec.i.
ius cum vnum dicatur hijs duobus modis ꝓpter ra- tionem vnam: ſequiur ꝙ pꝛimum vnum m eos mo⸗ dos ſit vnnm ſubſtantia:que ſcilicet eſt ſubiantialis can ſu vnitatis: ſicut Vm duos pꝛimos modos pꝛimumn vnũ erat magnitudo circnlariter mota. ¶ Lõſideranduʒ vl⸗ terins eſt hic ſecundo Vm phyloſophum ꝙ omnia que dicuntur vnum aut cõtiuitate ᷣm materiam aut totali
tate Fm foꝛmam aut ſicut ſingulare aut ſicut vniuerſa⸗
le:omnia hec vniuherſaliter dicuntur vnum ꝓpter ratio nem vnam: videlicet ꝓpter hoc qnod eſt eſſe indiuiſibi⸗ le. Mam pꝛopꝛie vnum eſt ens indiuiſibile. Vnde vnũ m rationem totalem ⁊ completam nõ ignifcat ſolum indiuiſibilitatem:ſed hoc totum quod eſt ens indiuiſi⸗ bile:licet quantum ad rationem ꝓpꝛiam qua diſtinguit᷑ ab alijs tranſcendentibus vnum imnpeꝛtet rationem in diuiſionis tantuʒ vt dietum eſt in pꝛincipio huius articn li. In pꝛimis enim duobus modis dicitur aliquid vnũ: quia motus eius eſt indiuiſibilis. In alijs autem duo
bus modis dicit᷑ aliquid vnũ: qua intelligẽtia eins ant nõ eſt indiniſibilis: vt ſub hoc compꝛehendat appꝛehen
ſio rei particularis. Vnũ ergo dicit᷑ de pꝛedictis modis ßᷣm vnã rõnem cõem nõ tamen eqnaliter participatam:
ſed vm pꝛius ⁊ poſterius vt ſtatim patebit. Mnde de eis

VLeecz
Becimi
vieit᷑ analogyce vt etiã declarat᷑.yo. huins: vbi vnũ pꝛi⸗ ma ſui diuiũõe diuidit᷑ in vnũ per ſe ⁊ in vnů ꝑ accidẽs. nũ vero ꝑ ſe dicit᷑ duplr. Nnoꝰ logyce: alioꝰ naturali ter. Aogyce quidẽ dicit quadruptr · Da aliqua dicunt vnũ numero: alia ſpecie:quedã genere:quedã vero pꝛo⸗ poꝛtione. Maturalr vero dicit᷑ aligd vnñ quinaʒ modis in ſpeciali: vt ibigẽ pʒ cũ modoꝛũ ſufficiẽtia.ſ.in. vœ. huiꝰ „. 6. ar.pꝛimo. Mic vero ſolũ enumerant modi vniꝰ ꝑ ſe capitales vt dicit tertus:incidẽter tñ ⁊ nõ pꝛicipaliter: cũ hoc ꝑtineat ad libꝛũ de quotiens. Rt ꝑ hoc pʒ ſolutio od duo pꝛargumẽta articuli. CCõſiderãdũ vlteriſeſt 3 · ðm phm ꝙ nõ eit ſilr ſumere vnũ cum aliquã nã dicitur vna: ⁊ c m̃ dicit᷑ qð quid eſt vnum qð eſt ratio vnitatis. Moc enim modo etiã lignuʒ nõ dicitur album:ſed quia album accidit ei.uelibet autẽ res dicit vna:qnia ei ĩeſt aliquis pꝛedictoꝛũ modoꝛũ vnius: puta cõtinuũ vel totũ vel vniuerſale vel particulare:methaphyſice tamẽ termi
nos accipiẽdo. Sed hoc ipſuʒ quideʒ vnũ eſſe quãdoqʒ
accipit᷑ ᷣm ꝙ meſt alicui dictoꝛũ modoꝛũ puta vt dicaʒ g vnũ ᷣm ꝙ cõtinuuʒ vnnʒ eſt. Et ſimiliter eſt de alijs: qm̃ hoc ipſum qð eſt vnñ eſſe attribuitur ei qð eſt ma⸗ gis ꝓpinquũ nomen vnius:ſicut eit indiuiſibile: qð qdeʒ poteſtate continet omnes pꝛedictos modos. Mam m
motum ipſum continunum dicitur indiuiſibile. Pimili⸗
ter ⁊ totũ ᷣm foꝛmam. Jingnulare vero ⁊ vninerſale di⸗ citur idiuiſibile ᷣm rationem. Ad pꝛedicta adducit phy
loſophus exemplũ de elemẽto. Mam ignis eſt elemẽtũ.
Et tamen ignis nõ eñt hoc ipſum qð eſt elementum.i.id qð eit diuiſe loquendo non eſt elemeninz in ſenſu com⸗ poſito. Igni enim eſſe nõ eſt elemẽti eſſe. Mam alia eſt ratio ignis ⁊ alia eſt ratio ipſius elemẽti. Mam elemẽtuʒ eſt ex quo pꝛimo fit aliquid ꝑ ſe enz inſit: vt patuit.ÿ.hu ius:capituio elementũ. Et tamẽ hec nõ eſt ꝓpꝛia ratio ſi⸗ ne diffinitio ipſius ignis: vt de ſe pʒ. Sic ĩ ꝓpoſito id qð eſt vnnzʒ vt linea nõ eit ipſnʒ qð quid eſt vnñ̃:cum alia ſit ratio vnins: vʒ ratio indiuiſibilitatis a rõne linee. Ini.n. eſſe vt dicit hic phyloſophus eſt indiuiſibile eſſe modo Ad pꝛimũ igitur ⁊ ad ſecundũ pʒ ſolutio er
3 adductis ſicut dictum eſt in ſecun do notabili. Ad tertium dieendum ꝙ punctus dicitur vnus tertio modo:quia ratio eius ſiue intelligentia ẽ vna ex parte rei intelligibilis ſen cõceptibilis ſiue rõcinabi⸗ lis loquendo de rõne perfecta rei. Picitur etiaʒ pũctus vnns cõtinuitate. Et lʒ nõ ſit actu quoddam cõtinuũ: eſt tamen pꝛincipium cõtinui. CEt per hoc patet ſolutio ad quartum. P eus enim eſt in ſe maxime vnus ᷣm inelli⸗ gentiam:cũ ſit maximne indiniſibilis ⁊ in fine ſimplicita⸗ tis ſimplex: vt.iꝛ. hhius diſputabit᷑.q.6.ar.⁊. Accipitur antem hic ratio nõ pꝛo cõceptu aut pꝛo diffinitione voca linſed pꝛo eſſentia rei: quam diffinitio mediãte rõne ſiue cõceptu repꝛeſentat. ¶ Ad quintum dicenduʒ ꝙ ls vnñ tranſcendẽter loquendo nõ ponat in numerũ cõtra multi tudinem ſiue pluralitatem ſᷣi rem:tamẽ ponit in nume rum ſᷓm rõneʒꝛ vt declarat Hoc. S.in quolibetis quoli⸗ beto.6.q.pꝛima.ar.vnico vbi querit. An vnitas eſſentie ponat in numerum cõtra pluralitatem. Hicit.n.ibidem
in coꝛpoꝛe ſic foꝛmaliter ꝙ vnñquodqʒ inquãtum ẽ vnñ in tantum eſt ens. nde ens ⁊ vnum conuertuntur. Eſt autem vnũquodqʒ ens per ſuam foꝛmam. Ande vnum
quodqʒ per ſuam foꝛmam habet vnitatem. Et inde eſt ꝙ que eſt comparatio foꝛme ad foꝛmaʒ:talis eſt eompa ratio vnitatis ad vnitatem. Deus autem foꝛmaliter eſt dens per ſuam eſſentiam. Pꝛopꝛietas vero perſonalis eſt quaſi foꝛma conſtituens perſonam. Que quidem ꝓ⸗ pter relatiuam oppoſitioneʒ realiter diſtinguitur ab alia
perſona. Sed non diſtinguitur realiter ab eſſentia. liter
in deo eſſet compoſitio. Piſtinguitur tamen ab ea m modum intelligendi ⁊ ſignificandi.nde vnitas eſſentie non ponit in numerum contra vnitatem perſone ᷣm rem
ſed ratione tantum. Pec ille. Que inultum valent d ea
que in ſequentibus declaranda ſunt. Tranſcendenter er⸗
go loquendo. vnum non ponit in numerum ᷣm rem es
tra ic quod dicitur vnum:neqʒ etiam contra pluralitatẽ:
ita ꝙ realiter diſtinguat᷑ ab hijs q̃ dicunt᷑ eẽ plura. Se⸗ cus vero eẽt loquẽdo pᷣdieamentaliter. CIn dpoc. S.⁊ pho vbi ſupꝛa imptinẽter tamen.
“„ ſic ꝓceditur. Mi S ecundum nl⸗
intelligatur qᷓ; id quod dicitur vnum. Nam dindiuiſibile pꝛius intelligitür diniſibili. Fed
vntim eſt indiuiſibile:cum vt dictum eſt: vni eẽ ſit indi
niſibile eſſe. Ergo ⁊c̃. Pꝛobatio maioꝛis. Mam vnum eſt pꝛincipium conſtituèns numerum ſiue multitudineʒ. Sed pꝛimo phyſicoꝛum pꝛincipia ⁊ cauſe pꝛius a nobis cognoſcuntur qᷓ; pꝛincipiata. Mã ex eoꝛuʒ cognitiõe de⸗ uenimus in cognitionem alioꝝ: vt ii dicitur. Vrgo vnũ pꝛius intelligitur qᷓ; multitudo. C ꝛ20. Mer maximã
topycam diffinitio pꝛocedit ex pnoꝛibus ⁊ nobis notio/ ribus: vt etiam patet per Woc. S. pꝛimo pbyſicorum. Sed numerus diffinitur per vnum: vt patet in hoc.10. numerus.n. eſt multitudo menſurata per vnũ. Irgo. ¶CP ʒVonceptus entis eſt cõceptus vnus: ⁊ ſic ↄceptꝰ
entis ẽ ↄceptꝰvniꝰ. Ergo vnñ ens nõ pꝛiꝰ ↄcipit᷑ qᷓ; vnũ. Ft per conſequens nec ecõuerſo. Pꝛobatio antecedẽtis. Mam conceptus entis ẽ in ſe indiuiſus:⁊ a quolibet alio gonceptu diuiſus: Ergo cõceptus entis eſt ↄceptus vni?. Fx hoc enim aliquid dicit᷑ vnum:quia eñt in ſe indiniſuʒ ⁊ diuiſnʒ a quolibet alio. ¶ Sʒ in contrariũ argut᷑. hã vnum pꝛiuationem quãdam impoꝛtat. Sed pꝛiuatio ꝑ
—
poſterius cognoſcitur. Argo ⁊c̃. PBeſi ponceo dicendum gꝙ cum ratio vnins 6 vt dictum eſt conſiſtat in rõne indiuiſibilitatis:eodem modo ſentiendum eſt de oꝛdine cognitionis vnius ⁊ ipſius indiuiſibilis. Nualiter autem indiniſibile cognoſcatur deducit Poc. S.in pꝛins parte queſtione.ð.ar.vltimo: vbi querit:vtrum intellectꝰno ſter per pꝛius cognoſcat indiuiſibile qᷓ; diuiſibile. Cñ cõſiderandum eſt ſᷣm ipſum bidem in coꝛpoꝛe:ꝙ obie ctum intellectus noſtri Fm pꝛeſentem ſtatum eſt quiddi tas rei materialis:qᷓ; a fantaſmatibus abſtrahit. Et quia id quod eſt pꝛimo ⁊ ꝑ ſe cognitum a virtute cognoſcitiua eſt pꝛopꝛium eins obiectũ:cõſiderari poteſt quo oꝛdine indiuiſibile ⁊ per cõſequens vnum intelligat᷑ a nobis:ex eius: vʒ habitudine ad huiuſmodi quidditatem. Diciur
vln z
mn mvuln
injn 5
mnn
mmn iinnit mmt uſhit uan mihmmn ſnkin ſuichcin hnnn vmtn um Füm
Lec.9.
am
antem indiniſibile tripliciter: vt dicitur in z0. de anima. Lec. I dom .
Vno modo ſicut cõtinnnum. Anod quidem eſt indiuiſuʒ in actu:aliter nõ eſſet vnum:licet ſit diniſibile in potenia vt dictum eſt. Ft huius indiuiſibile eſt pꝛius cognituʒ a nobis qᷓ; eins diuiſio que eſt in partes:quia cognitid cõ⸗ fuſa pꝛecedit diſtinctam ⁊ determinatã: vt pʒ ex pꝛimo phyſicoꝛum. Alio modo dicitur indiuiſibile ᷣm ſpecieʒ⸗ Bicut ratio hominis eſt quoddam indiniſibile· Et hoc modo indiuiſibile eſt pꝛins intellectum qᷓ; diuiſio eins in partes rationis.⁊ iterum qᷓ; intellectus componat ⁊ diui dat affirmando vel negando. Et huuns rato eſt⸗ quiatà le indiuiſibile intellectus ᷣm ſe intelligit ſient ꝓpꝛinʒ ob/ iectum. Tertio modo aliquid dicitur indiuiſibile auod videlicet eſt omnino indiuiſibile ⁊ actu ⁊ potentia ſicut pũctus ⁊ vnitas. Et tale idiuiſibile per poſt erius coßᷣno ſcitur: per pꝛiuationẽ: vʒ diuiſibilis · Chm ergo 7ð vhß ſit g ſit quoddam indiniſibile:relinquitur ꝙ poſteriꝰ ab
intellectu appꝛehenditur. Tuins rationem ibidẽ aſignst
Doc. S. Wam tale indiuiſibile habet quandam oppoſi tionem ad rem coꝛpoꝛalem:cuins quidditatem pꝛimo? per ſe intellectus accipit. Secus eſt ᷣm platonicos qui poſuerunt ꝙ intellectus noſter intelligit per participãtio nem indiniſibilium ſeparatoꝛum. ¶ Vt lz pꝛincipia oꝛdi ne reſolutionis ſcientie pꝛecedant pꝛincipiata: vt ibi dicit Doc. S. ad pꝛimũ:nõ tamen oꝛdine generationis ⁊ Acd ſitionis. Tlnum etiam nõ ponitur in diffinitione multiu- dinis ſiue numeri quidditatiue: ſed magis vt pꝛius qu ad nos:quia eſt eius menſura. CEt per hoc pʒ ſolutio ad dno pꝛima argumnenta in puncipio articuli adduct ¶Ad tertium
lie indte hn—

ℳ
S
—
55 £
Nueſtio
EAcd tertium dicendum g argumentum bene.pꝛobat ꝙ conceptus entis eft bene conceptus vnus. Nontamen P
bat g conceptus entis:ſit cõceptus ipſius vnius:ſed com
mittitur ibi fallacia figure dictionis aguendo a recto ad
obliquũ:ſicut hic. Iſte eſt Martim Ergo eſt Martinꝰ.
CQueſtio ſecunda. e qnadam ꝓpꝛietate vnius.vʒ. qð
babet rationem menſure.
„ dam pꝛopꝛietate vnins. vʒ, qualiter pa 1* bet rationem nenſure. Circa qð que⸗ runtur duo · ¶ Mꝛimo vtrum vnum p 2 ut ratio menſurè ei conuenit ſit pꝛimo in qnutitate. Jecundo vtrum ſit pꝛimo in quantitate dil cet vel continua— ¶Sequitur in philoſopho ⁊ Vpoctore. S. ibi. Maxi me vero in eo ac. ꝙt in cõmentatoꝛe cõmemto ſcdo ii 4
—
idee eſt magis qᷓ; aliud að.
— 3 1i ic pꝛoceditur. Flide⸗ 2 8 pamum turꝙ vnum ſechndũ ranonem menſure conſiderdtum: non pꝛimo reperiatur in quantitate. Mam ſubſtantia pꝛe⸗
edit quantitatem: vt patet ſeptimo huius. ꝙrgo vnum uod facit idem in ſupſtantia pꝛecedit vnum quod facit
eduale in quantitate. Et ſic non pꝛimo reperitur vnum in quantitate. ¶ Ped dicebat ꝙ tranſcendẽter de vno loquẽ do: vnum pꝛins dicitur de ſubſtanti quam de quantitate non tamen ſi in ratione menſure pꝛedicamentalis conſide retur. ¶ ontra Effectus pꝛns pꝛeexiſtit in ſna canſa: qᷓ; in ſeipſoꝛpꝛeſeriim in hijs que tempoꝛe menſurantur. Hed ſubſtantia eſt canſa menſure vnitatis de genere quan titatis. Pᷣrgo in ratione menſure etiam vnum pꝛius repe ritur in fubſtantia. C P. Hnumquodq; dicitur menſu ra alicuius ſecundus ꝙ certitudmaliter cognoſcitur: vt di eitur hie in textu. Sed maxime ipſa ſubſtantis eſt certitu
⸗
dinaliter cognoſcibilis. ꝙrgo maxime in ea reperitur ra⸗ tio menſure etiam omnia alia ab ea pꝛeſcindendo. Fʒ
contra eſt philoſophus in texiu ibi.¶Marime vero in eo
quod eſt metrum eſſe piimum vnuſcniuſqʒ generis:
maxime pꝛopꝛje quantitatis. ¶ Alia tranſlatio in commẽ to ſecundo. CEt ideo vnum eſt magis quam aliud pꝛi⸗ ma menſurã cuinſlibet generis. Pt qugntitates ſunt valde domine. Et ex hoc eſt in alijs rebus. Wẽſura enim eſt ꝑ
anod gognoſcitur quantitas aut per vnum ꝛaut per nume
rum. Et omnes numeri cognoſcuntur per vnum. Prgo omnis quantitas ſecundum g eſt quantitas cognoſcitur per vnum Et illud per quod pꝛimo cognoſcitur eſtvnũ. Ideoqʒ vnim eſt pꝛincipiuʒ numeri non numerus. Nec teytus foꝛmaliter ⁊ non ſine cauſa.
ꝑO dicenduʒ ꝙ ratio menſure pꝛi Reſpon deo mo ⁊ per ſe cõpetit vni de ge
nere quantitatis. noc ſic patet ſecund um philoſophuʒ. Mam cum ratio vnius vt dictum eſt ſit indiuiſibile eſſe ⁊ i quod eit alique modo indiuiſibile reperiatur in quo⸗ libet genere maxime menſura dicetur ſecundum hoc qð eſt eſſe menſuram cuiuſlibet generis. Et hoc maxime in⸗
henitur in quantitate pꝛopꝛie ſoquendo Et inde deriua tur ad alia genera ipſa ratio menſure. MMenſura autem ni
hil aliud eſt quã id quo rei quãtitas cognoſcitur. Sʒ quã titas rei cognoſcitur per vnum aut numerum quèndaʒ. ſicut cum ſunt tres pedes vel tria ſtadia. Tlterius antem omnis numerns cognoſcit per vnum: eo ꝙ vpitas aliquo tiens ſumpta quemſibet numerum reddit. nde rehng tur ꝙ omnis quantitas cognoſcitur per vnuz:⁊ hoc inquã tum quantitas. ꝛopꝛietates enim ⁊ accidentia quanti tatum alio modo cognoſcuntur · Hec Poc.. ſecundum tertum philoſophi ⁊ ſententiam cõmẽtatoꝛis.¶ Poteſt
ergo ſic bꝛeuiter foœꝛmari ratio ad pꝛopoſitum. Ibenin⸗
„—
ra nihil aliud eſtqᷓ; id qno rei quantitas cognoſciiur. ʒ
vnum eſt huinſwodi. ijrgo vnum maxime habet ratio
Qnſicerandum
Secunda nem menſure reſpectu quantitatis.
Acd pdim Ujm giur admittatur ſojutioi obꝛj
ciendo tradita. CId ſecundũ
dicendum ꝙ licet eflecius pꝛeexiſtat virtuqter in ſia can
efficiente:non tamen eſſentiaiter ſiue foꝛmaliter. inde ratio nulla. ¶ id teruuʒ dicendun g licet ſubſtantia in ratione ſubffantie conſiderata ſit ſecunqum ſuam naturam maxime cognoſcibilis:non tamen quo ad nos:⁊ hoc in ra
tione menſurati.
BSequitur in po Poc. S.ibi.y quo pꝛimo cogno ſtitur ⁊c. Ft in commetatoꝛe com mento.⁊v. 4.30. ibi. Et ex hoc dicitur menſura in aiijs rebus.
m ſic pꝛeceditur. vi —* ſecundum vnum* menſmñoñ reperiantur pꝛimo ⁊ per ſe in ð⸗ A ſpecie qnantitatis Vʒ.in quantitate diſcreta.nã quantitas rei maxime cognoſcitur ſuis dimenſiòibuſ.vʒ.
lõgitudine latiudine ⁊ pꝛofunditate: vt patet per geome tras. irgo vnum ⁊ menſura maxime reperiuntur in quã titare continus. C.ꝛ0. num ſm ꝙ ſupꝛa conceſſuʒ eſt cognoſcitur tãquam ens pꝛiuatinum per res coꝛpoꝛaleſ. rgo res coꝛpoꝛales que quãtitate menſurantur: tempꝰ ehim eſt menfura rerum coꝛpoꝛaliũ: vt patet quarto phi ſicoꝛum:non maxime cognoſcuntur per vnu m. Nuod pa tet per deſcriptionem menſure. ꝓ enſura enimvt iam di
etum eſt mhii gliud en quã id quò rei qnantitas cognoſci
tur. CP3*. i vnum eſſet pꝛima menſura omnium: ſe⸗
eretur g ab eo deriuaretur ratio menſnre in alijs ſpe⸗
ciebus quantitatis.ꝗ pꝛimo enim in quolibet genere ꝓ cedunt omnia illius generis. Sed hoc eſt falſum:quia ſic ſequeretur ꝙ vnum eſſet menfura cõmunis ad alias mẽ⸗
ſuras. Et ſic inenſure eſet menſura. uod eſt inconnem⸗ ens · ¶ Ped contra en philoſophus pic cum ſuis expeſito
ribus in hoc ſecundo capitulo.ibi. x xquo pꝛimo cogno/
ſcitur: hoc ipſum vnum eſt. Quapꝛopten vnum numeri
pꝛincipium ſecnndum ꝙ numerus c̃. ¶Alia tranſlatio
circa finem cõmenti ſecũdi. Et id perqudd pꝛimo cogno ſcitur eſt vnum ⁊̃. Et paulo poſt ibi vbi incipit commen tum tertium. Et ex hoc dicitur mẽſura in alijs rebus per quam ⁊c̃. S 5 Reſpon deò dicenduʒ ꝙ ratio menſure pr 2 moreperitur in quantitate diſ creta que eſt numerus. Auod ſic patet ſecundum ꝓhilo ſophum. Mam id quo cognoſcitur pꝛimo rei quantitas ã ipſum vnuln ſine vnitas que eſt pricipiuʒ numeri:⁊ nõ econuerſo. Unum enim in alijs ſpeciebus non eſt pſum vnum ſiue vnitas:ſed en aliquid cui vnum. Bi⸗ cuti dicimus vnam lineam vnum ins um aut maghitu dinem vnam. nde ſequitur gꝙ vnitas ſiue ipſum vnnm quod eſt menſurs pꝛims ſit pꝛincipmum numeri ſecundũ quod eſt res numerata Fx numero vero vno quod eſt pꝛincipium numeri deriuatur menſura in alijs ſpeciebus quantitatis ⁊ in alijs quãtitatibns: quia id quo pꝛimoò co gnoſcitur vnumquodqʒ talium:eſt menſura ipſorum. Sed vnum ⁊ numerus ſunt huiuſ modi:yt patet in di⸗ menſionibus que ſunt tres Vʒ longitudo latitudo ⁊ pꝛo
funditas Patet etiam in granitate ideſt in ponderibuſ.
Ft in velocitate hoc eſt in motibns que omnia ad quan⸗ titatem pertinent. ¶ Lonſideranduʒ autem eſt hic pnmo ſecundum philoſophum ꝙ grauitas ⁊ lenitas habent ali quid cõmune in contraris quia. vʒ.in vño contrarioꝛum
nenitur alterum. Mam graue eſt aliquo modo lene ⁊
econuerſo.vt patet in quurto de celo ⁊ m undo ſicut aqua dicitur grauis reſpectu aeris ⁊ leuus reſpectu terre. Vin⸗ de aer ⁊ aqua ðicuntur elementa grania in reſpectn:⁊ le uia in reſpectu. Ignis vero diciur lenis ſimpliciter:⁊ ter ra grauis ſimpliciter de elementis loquendo. ¶ Vonſide randum vlterius eſt ſecundo ſecundũ philoſophum hic ĩ tertu:c grane ⁊ velox poſſunt accipi dupliciter. no mo do abſolnte vt graue inquantũ habet inclinatiohem vt feratur deoꝛſum ſiue ad medium abſqʒ hoc ꝙ conſidere
2 ee
3
*
—
Lectic.i.
Zectio.ʒ.
tur quantum habeat de tali grauitate ſine 33

dicamentum pertinent⸗ id cõparationem:ſecundum ꝙ inpoꝛtant exceſſumn in graui
Becimi
velor inquantunm habet motum quecundʒ abſqʒ conſide ratione gradunin velocitatis. Et tſto modo eis non com etit menſurari ſiue ratio menſure:ſed magis ad aliud p Alio modo poſſunt conſiderari ꝑ
tate vel velocitate:graue · vʒ· ᷓᷣm ꝙ excedii alterum in in⸗ elinatione pꝛedicta: ⁊ velor ſecundum ꝙ; excedit alterum in velocitate. Vit ſi dicamus ꝙ terra eſt grauio? aqua: ⁊ piũvum eſt grauins lignoꝛ⁊ ſi dicamus ꝙ motus pꝛimi teli eſt velocioꝛ qᷓ; motus vlimi celi. Ratione alt huiuſ⸗ modi exceſſus inuenitur in eis aliqua rãtio quantitatis ⁊ menſure. CEt per hoc patet ſolutio vnius taciti argumẽ ti cauſa bꝛeuitatis. CLonſiderandum vlterius eſt tertio Fm phin ⁊ Woc. Sã. ⁊ cõmentatoꝛẽ cõmẽto. z0.ꝙ actio menſure i alijs rebus eſt cõſimilis actioni menſure inu mero ⁊ in vnitade numerali:qm̃ Ricut vnu numerale eit pꝛima menlura in numeris facit vnum namerũ ſeiri cognoſci ſimiliter vnũquodq; vnumn quod eſt menſura in alijs rebus facit cognitionem de rebus ſui generis. vñ ratio menſure quantum ad hoc in alijs deriuatur ab vno numero qui eit ſpecies quantitatis diſcrete. C Conſide randum vlterius eit quarto ᷣm phm intextu ꝙ hoc mo⸗ do deriuatur ratio mẽſure a numero ad alias quantitates qꝛ ſicut vnum qð eſt menſura nnmeri eſt quoddã indiui ſibileꝛita in omnibus generibus ſiue ſpeciebꝰ quantitatis aliqð vnũ indiuiſibile eſt menſura ⁊ pꝛincipium eoꝛu ſůt illoꝝ generũ · Quod patet indictiue vt in menſuratio ne linearum vtuntur homines quaſi indiuiſivil menſura vnius pedis. Vbiqʒ enim queritur pꝛo menſura aliquo indmiſibile quod eit aliquod ſimplex zut ſecundum qu litatem aut ᷣm quantitarem. Secundũ qualitatem quidẽ yt album in coloꝛibus: quod quoddãmo eit menſura in coloꝛibus: vt nunc ſupponuur· Secundumn quõtitstem veroꝛ vt vnitas in numero:⁊ menſura pedalis in lineis Ratio autem quare opoꝛtet menſuram eſſe aliquid indi⸗ uiſible vel ſimpliciter vel auo ad nos: eſt quia hoc dicit eſe certa menſura:a qua non poteſt aliquid auferri vłl ad
di Et ideo vnum in numeris eft certiſſima menſura: qda
vnum quod eſt pꝛincipium numeri eſt omnino indiuiſibi jeꝛ ⁊ nullam additionem aut ſubtractionẽ ſuſcipiens ma⸗ net vnum. AM enſure vero alioꝛum generuimn quantitatis imitantur hoc vnum quod eſt omnino indiuiſibile accipi entes ᷣm ꝙ eſt poſſibile aliquid minimuʒ pꝛo menſura: quia ſi acciperetur aliquid magnum vtpote ſtadium in 1õ gitudimbus ⁊ talentum in ponderibus lateret ſi aliquod modicum ſubtraheretur ⁊ magis in maioꝛi qᷓ; in minoꝛi. Et ideo vniuerſaliter omnes accipiunt hoc pꝛo menſura: quod pꝛimo innenitur tale:vt ab eo non poſſit aliquid au
ferri ſenſibile vel addi quod lateat putantes ſe cognoſcere
rei quantitatem certitudinaliter quando cognoſcunt eam per huiuſmodi minimam menſuram. C Conſideranduʒ vlterius eſt qnto ſecundum phm ꝙ etiam hoc veritatem habet in velocitate motuum. Mam in aſtrologia accipiũt motum ad menſurandum hoꝛas:qui quidem notus eſt vnfoꝛmis ⁊ velociſimus minimum habens de tempo⸗ re. Accipiunt enim motuʒ pꝛimi celi. vʒ. motum diurnũ qui eſt regularis ⁊ velociſſimus ᷓᷣm quem indicant ⁊ mẽ ſurant oĩs alios motus. Et quia ex velocitate ⁊ tarditate
motunm attenditur granitas ⁊ acuitas in ſonis vt pꝛoba⸗
tur in muſica:ideo philoſophus pꝛo maioꝛi explanatione
adducit exemplum: vt in muſica dyeſis ideſt diniſio duo rum ſemitonoꝛumn eſt pꝛima menſura in muſica. Mꝛo⸗ batur etiam a Woetio in muſica quod tonns diuiditur in dno ſemitona etiam equalia · Similiter in voce menſura pꝛima eſt elementum · Wꝛeuiras etiam x longitudo vo⸗ cis conſequuntur velocitatem ⁊ tarditatem motus. CEx quibus patet quod omnes menſure ſunt aliquid vnum. Mon tamen ita ꝙ aliquid vnum ſit menſura communis omnibus ꝛniſi foꝛſitan communis communitate pꝛopor tionis: ſed ſolum quia quelibet menſura eſt in ſe aliquid vnum. KEt ſi arguarur · Tempus menlurat motuʒ pri
mi mobilis. Ergo a motu illo non menſuratur. Aliter idẽ
₰
eſt vna menſura. ¶
MHetha. 3
eſſet meyiura ⁊ menſuratum pꝛius? poſterius. Mnod eſt inconueniens. C dicendum quod non eſt inconueni
ens idem eſſe menſuram ⁊ menſuratum reſpectn etiam
einſdem: diuerfimode tamen. Teimpus vero menſurat motum a poſterioꝛi: cum tempus ſit in eo ſubiectiue. ſed
motus menſurat tempus a pꝛioꝛi: modo tamẽ quo expo⸗
ſitum eſt in phiſicis. CAd argumenta autem patet ſolu⸗
tio ex dictis·
Cueſtio tertia De quibuſdam pꝛopꝛietatibus men ⸗
ſure.
Einde conſiderandum eſt in hoe — teriio capitulo quod cor⸗ d reſpondet tertie lectioni Doc. S. de qui
buſdam pꝛopꝛietatibus menſuraruʒ que ¹ menſure attribuuntur inquantum menſu
— raeſt. CCirca quod queruntur duo. Cꝛimo vtrum omnium rerũ ſit vna menſura. C Se cundo vtrum menſura ſit einſdem generis cũ mẽſurato. CSequitur in pho ⁊ Voc. S.ibi. Mon ſemper gutem numerò vnum ⁊̃. Et in commentatoꝛe paulo poſt pꝛin⸗
cipinm.. N ic pꝛocedittr videtur ꝙ
A 2 umU omnium rerus pꝛeſertiʒ coꝛpoꝛalium ſit vna menſura · Mam motus p Mmi mobilis maxime eſt vnus · Et tamen om⸗
nia coꝛpoꝛalia menſurantur ipſo. Ergo omninm eoꝛum P.⁊o. Qnod per ſuperabundantium
dicitur vni ſoli conuenit. Ergo tantum eſt vnnʒ minimũ. Sed id quod eſt metrum ſiue menſura eit minimuʒ qð dann: vt hic dicitur. Ergo tantum eſt vna menſura om⸗ nium Sed contra eſt phioſophus in textu ibi. Mon
ſolum autem numero vnuʒ: verum aliquando plura vt
dyeſis«5. Reſi pon deo dicendum ꝙ ex predictis vhi⸗ 6 QE ſoſophus hic aſſignat quaſdaʒ pꝛopꝛietates menſure. Quarum pꝛima eſt ꝙ non eſt om nium rerum vna menſura numero:neqʒ etiam omninm
rerum coꝛpoꝛalium eſt vna menſurs numerò:nec adhuc
omnium magnitudinum eſt eadem numerom enſura. nod deducit philoſophus in multis In muſicis eniʒ ſunt due dyeſes ideſt duo ſemitona que pꝛopter paruita⸗ tem non diſcernuntur per auditum Senſus enim non
percipit differentiam aut diuiſionem valde parnoꝛnz· Sʒ
eorum differentia percipitur ſecundum diuerſas ratio/ nes pꝛopoꝛtionum:quia ex din erſis numeralibꝰ pꝛopor tionbus cauſantur.· Pimiles enim voces quibus alias voces menſfuramus ſunt plures · Quantitas enm vnins meri vel vnins pedis metri ex diuerſis ſillabis menſu⸗ ratur: quarum alie ſunt bꝛeues alie longe Sillaba enim longa habet duo tempoꝛa in quibus pꝛofertur · verd bꝛeuis vnum tantum. Bimiliter etiam dyameter circuli quadrati ⁊ latus quadrati menſuratur Sn
Mon enim innenitur quantitas ignota: vt patet per Eu⸗
cidem: niſi per duas quantitates nobis notas · CEx qui bus etiam habetur quod vnum eſt menſura omnilm· Cuins ratio eſt quia vnum eſt ad quod termi
ſio eoꝛum ex quibus eſt rei ſubſtantia · Ea vero ex qui eſt vninſcuiuſqʒ ſubſtantia cognoſcuntur pẽr diuiſionem ſiue ſint partes
ſine reſolutionem totius in componentiã in ſecundum quantitatem ſine ſecundum ſpecieʒ vt materi ⁊ foꝛma ſiue elementa mixtoꝛu Et ideo opoꝛtet quod id quod eſt per ſe vnum eſſe indiniſibile:cum ſit menſu“ ra qua cognoſcitur res: quia quod in ſingulis eſt pꝛimu in compoſitione ⁊ vltimum in reſolutione eſt indiuiſibi⸗
le Ei per hoc cognoſcitur res ut declaraum eſt. Ck 3
quo elicitur ſ ecunda pꝛopꝛietas menſure videlicet. quò
vnum quod eſt menſura in vnoquoq; ger dem modo ineliniſibile. ¶ Tertia pꝛopꝛietãs eius eſt ꝙ vnum quod eſt menſura in vnoduoqʒ genere:
Sillaba
natur diui⸗
genere ꝛnon eſt e0
non eſt eo⸗
6 .
ummn wümsl ſmnmd nmint iumqu tijininn wrnan nion tandn belmn
ſen
ningn nunn
hnisno
—
dem modo indiuifibile. Mam quedam ſunt non eun 3
indiu
——— —
——

nnnri 6 m mwon
e.
iec. 13
EQueſtio
indiuiſibilia:ſed ſunt indiuiſipilia ſecundum perceptioneʒ ſenſus ſecundum ꝙ voluit anctoꝛitas inſtituentium ta⸗ le aliquid pꝛo menſura:ſicuti eſt menſura pedalis:que ꝗg dem indiuiſibilis eſt pꝛopoꝛtioneꝛſed nõ natura:quia em⸗
nis magnitudo continua reſolubilis eſt ad aliquod indiui
ſibile; quod nõ eſt vltetius diuiſibile naturaliter loquen ⸗ do pabilis enim eſt minima caro: vt patet pꝛimo phiſi coꝛum. Mathematice vero loquendo omne continnum eſt diuiſibile in infinitum. Sic ergo cijca pꝛimuʒ quod in hoc libꝛo conſiderandum eſtvt dicit Poctoꝛ Banctus cir c vnum in ratione menſure ⁊ etiam circa qudcunqʒ men ſuram tres phns innuit pꝛopꝛietates. ¶pe quarta ve r0 pꝛopꝛietate ipſins quẽ tangetur in eò quod ſecundo conſiderandum reſtat circa menſuras: videbitur in ſequẽ
ti articnlo.. + 3 dicendum quod omnium cor⸗ Ad B imum poꝛalium mobilium bene en vna menſura communis: vt argumentum voluit. Mon autem omnium eoꝛum eſt vna menſura ſpecialis:de qua nunt eſt ad pꝛopoſitum.¶q ſecundum dicenduʒ quod illud quod per ſuperabindantiam dicitur in aliquo ge⸗ nere: dicitur eſſe vnus ſolum in illo genere. Pamen pof⸗ ſunt eſſe plura minima dinerſo: um generum: ſicut patet de decem generaliſimis generibus que omnia dicuntur generaliſſima:non quia ſint omnibus ſin pliciter genera lioꝛa. Pecd in ſuo genere quodlibet dicitur generaliſ⸗ mum.̃t ſic plura funt minima in diuerſis generibus:li ret in vno genere menſurabilium ſit tantum vnum mi- nimum.
Jequitur in philoſopho ⁊ Doctoꝛe Sancto ibi. Sã
per enim cognatum eſt metrum.cEt in cõ mentatoꝛe com weo quarto. ibi. Et menſnra ſemper 1.
. ic pꝛoceditur.vi
8 ſecundum detur ꝙ menſura
non ſit vnigenea ſiue einſdem generis: aut na
. ture cum menſurato. Mam motns pꝛimi ce⸗
k eſt menſura mobilis: vt omnes philoſophi concedunt.
Bed conſtat ꝙ motus celi ⁊ ipſum celum non ſunt eiuſ⸗
dem generis:cum celum ſit de genere ſubſtantie ⁊ mo⸗
tus eius cum ſit localis ſit de genere ipſius vbi. Ergo
menſura ⁊ menſuratum non ſunt eiuſdem generis. EpP 2. Puantitas eſt pꝛopꝛia menſnra ſubſtantie:vt patet in
pꝛedicamentis ⁊ in quinto huius. Sed quantitas ⁊ ſub⸗ ſtantia non ſunt einſdem nature aut ein dem generis. Er go idem quod pꝛins. P3o. Id quod eſt menſura in qnolibet genere:et vnhn vł iam̃ ſepe conceſſum eſt. B vnum non eſt eiuſdem nature cum omnibus hijs que menſurantur:cum non omna ſint de genere quantitatis diſcrete. Vnum enim eit pꝛincipium numeri:que eſt ſpe cies quantitatis diſcrete: vt etiam conceſſum eſt. Prgo xc̃. Cp. 4o. i menſura eſſet einſdem generis cum mẽ ſurato:fequeretur quod deus collocaretur in genere. Sʒ conſequens eft falſum lecundum ſcolam Ipoctoꝛis San cti: vt patet in gꝛima parte queſtione tertia articulo quin to · Ergo ⁊c̃. patet ſequela:quia dens ponitur a theolo⸗ gis menſura omnnis creature. ¶ Fᷓ. vo ingeli menſurãt euiternitate. Sed cum angeli ſint ſbe per ſe exiſtentes: ꝑ tinent ad genns ſubſtantie. Kuiternitas vero cym ſit men ſura:pertinet ad genus quantitatis. Ergo ⁊c̃. ¶ ed con tra eſt philoſophus in textu ibi. Semper enim cognatum eſt metrum Alia tranſlatio. Semder menſuraei vnige e. dum ꝙ metrum ſie mẽ dicendu m Rhet Reſpondeo ſura ſe e ebet eſſe einſdeʒ nãture cum menſurato. Auod pꝛobat philoſophus exem plariter. Ham menſura magnitudinum eſt magnitudo. Et non ſufficit quod menſurs conueniat cum menſurato iñ natura communi:ſicut omnes magnitudines conneni. unt:ſed opoꝛtet eſſe connenientiam ipius menſure ad mẽ ſpratum in natura peciali ſecundumvnumquodqʒ gen Hicut quod longitudinis menſura ſit longitudo latitudi his latitudo: vox vdcis:grauitas grauitatis:⁊ vnitatuʒ vni
Tertia tas:⁊ ipfius numerinumers. yn quotamen en difficul tas. õſiderandum ergo eſt pumog poſſibile eſt ali⸗
⸗
duo modo ꝙ numerus ſit meniura numeri:nõ tamen ita Pnumerus menſurans ſit vnius ſpeciei:⁊ numerus mẽ ſuratus ſit alterius ſpeciei: ſed ita ꝙ vnitates vnius nume ri ſcilicet numeri minoꝛis ſint menſurantes vnitates alte⸗
rius numeri ſcilicet numeri maio is · In hoc enim eſt vni eneitàs ⁊ pꝛopꝛie menſura. Meceſſe eſt enim cuz nume
rus menſurat numerum ⁊ menſuratio peruenit ad nume
rum ꝙ menſuretur per menſuram vnitatum: ſicut pateꝛ
de binario ꝙ talis numerus menſuratus eſt vnitates nen
vnitas:cum omnis numerus ſit pluralitas ſiue multitudo
vnitatum. ¶Et ſi arguatur Punctus in continnis nð po
teſt habere rationeʒ menſure. E rgo pari ratione vnitas in
diſcretis non poterit habere rationein menſure. Tp 1. cendum negando ſequelam quia non eſt ſimle. MNam cõ
tinuum non poteſt eſe ex punctis ſicut numerus ſine diſ⸗ cretuimn poteſt eſſe ex vnitatbns. nius ratio eß: quia vnitates ſunt adinnicem diſcrete naturam diſcreti haben⸗ teß.it ideo vnum diſcrerum ex illis poteſt componi.
Muhcta autem continna non ſuntnec naturam continui tatis habent adinnicem licet alia continuent: vt ex ſexto
„
phiſicoꝛujn patet. Juare continnum e punctis eſſe non xectio. x.
poteſt. ¶ onſiderandum vlterius egt f ecundo ſecundu: philoſophnum ⁊ commentatorem commento quinto quẽ admodum adducit hic Poctor Sanctus quod etiam mẽ ſura tranſtertur ad aliqus alia: non quidem pꝛopꝛie ſed ſi militudinarie:quia cum ita ſit vt dictum eſt quod menſu
ra dicitur illud quo quantitas rei cognoſcitur:dicere poſ
ſumꝰ ſcientiam eſſe menſuram reruin ſcibilium:⁊ ipſuʒ
ſenſum eſſe menſuramn rerum ſenſibilin mꝛquia videlicet pſis aliquid cognoſcimus:per ſenſum ſcilicet ſenſibilia:⁊
per ſcientiam ſcibilia. Montamen eodem modo ſicut per menſuram. Mam per inenſuram cognoſcimus aliqnid ſi cut per pꝛincipium cognoſcendi. Per ſenfũ vero ⁊ ſcien tiam tanquam per potentiam cogioſcitiuam aut habituʒ
ognoſcitiuum. Sie ergo ſimilitudinarie dicnntur men⸗
ſure ⁊ non pꝛopꝛie:quia ſecundum rei veritatem magis
menſurantur quam menſurent. Mon enim quia nos ali
quid ſentimus ant ſcnnus ideo ſic eſt in rerum natura. Sed quia ſic eſt in rerum natura ꝛideo vere nos gliquid ſentimus aut ſcimns: vt in nono declaratum eſt.Pᷣr acci⸗ dit nobis quoq in ſentiendo ⁊ ſciendo menſnrentur res qᷓ extra nos ſunt. Et hoc loquendo de ſcientia ſpeculatius. Sed ſi eſt aliqna alia ſcientia in nobis videlicet pꝛactica: que eſt cauſa rei ſcite: opoꝛtet gꝙ ſit rei ſcite menſura: ſicut
ſcientia artiſicis eſt menſura artiſiciatoꝛum: quia vnum⸗
quodqʒ artificiatum ſecnndum hoc quod perfectum ent accedit ad ſimilitudinem arns ⁊ econuerſo. Ft hoc mo do ſe habet ſcientia dei reſpectu omninm rerum creata- rum.p vthagoꝛici tamen dicebam hominem per ſenſuʒ ⁊ intellecʒum eſſe menſnram omnium ſenſibilium ⁊ ſc bilium. Pixerunt enim vt patuit in quarto huins queſtio ne ſeptima articulo nono. quoq res ſunt tales quia ſic eas ſentimus vel ymaginamnnr. Mec omnia ſecundum de ductionem poctoꝛis Pancti. Et mhil alind hic com/ mentator. Ad imn igitur dicendum quod duplex P eſt menſura Quedam eſt pꝛo pria ⁊ immediata. Et iſto modo motus eſt menſura mo⸗ tus: ⁊ tempus iphius tempoꝛis:de qua hic eſt ad pꝛopo ſitum. lia eſt menſura non pꝛima ideſt pꝛoxim: ſed ali qualiter remota. Et ſic motus eſt menſura celi.TEr i⸗ cet celum ſecundum naturam phyſicam non ſit bnſdem nature cumn motuꝛeſttamen einſdem natnre commenſu rationis. NEt licet etium non ſint einſdem generis pꝛe dicamentalis: ſunt tamen einſdem generis mẽſurationis. Pt per hoc patet ſolutio ad ſecundum ⁊ tertium. ¶ Ed quartum dicendum quod duplex eſt menſura. Quèẽdãm eſt excedens. t tals eſt diffoꝛmis ſecundum pꝛopꝛiam naturam:qualis menſura eſt deus.Ili eſt menſura pro pria ⁊ vnifoꝛmnis. Et talis eit einſdem 4

tem eſſe de genere quantitatis? eſſe menſuram reali⸗
tem habeat deo duce in.iꝛ.huins declarabitur.
¶Secimt
generis modo expoſito terminis acceptis. QAd quintũʒ
vicendum ſicnt dictum eſt. quod angelus ⁊ euiternitas ant eiuſdem nature ⁊ generis menlurationis: licet non
pꝛedicamentalis ſecundum aliquos ponentes euiternita
ter ab angelis diſtinctam. C Mualiter ꝰutem hot verita
Cueſtio quarta. Qualiter menſura ſe habeat ad ipſa
ubſtantiam rerum. 2 onſideran e hoc quarto capitulo eiuſdem pꝛimi tra⸗
ſctatus:qualiter ratio menſure ſe habeat ad ipſamn ſubſtantiam rerum: poſt conſi⸗ erationem eoꝛum que ad rationem mẽ⸗
ſure pẽntinem Firca quod queruntur duo. C Pꝛimo
vtrumn vnum ſit ſubſtantia rei:que dicitur vnum per ſe fubſiſtens. C Secundo vtrum ens ⁊ vnum idem ſigni⸗ ſicent. CSequitur in philoſopho ⁊ Woctoꝛe Gancto.ibi. Se⸗ cundum vero ſubſtantiam ⁊ naturam · CEt in commen tatoꝛe commento ſexto · ⁊ eſt lectio r 16 ic pꝛoceditur. Side 22 pmum tur quod vnum ſit ſub ſtantia rernm: ⁊ per conlequens numerus: vt ꝑythagoꝛicia platonici eos ſequentes dixerũt. am vtcõneeſſum eſt menſura eſt eiuſdem nature cum menſurato. Sed vnum eſt omnium menſura: vt etiam ꝓ patum eſt. Ergo vnum eſt natura rei: ⁊ per conſequens eſt ſða rei que dĩ vna: cum vt in libꝛo de quotiens dici⸗ tur: nã ſit quedam ſubſtantia: ſicut natura humana dici⸗ tur ſubſtantia. Cp 20. Pꝛobat in hoc capitulo philoſo⸗ phus g ens ⁊ vnum eandem naturam ſigniſicant Sed ens eſt de ſubſtantia ⁊ natura cninſlibet rei. Mihil enim dicitur ens per aliquid ſuperadditum. Aliter eſſet pꝛoce dere in inſinitum: vi hic deducit philoſophus. Ergo xk̃. CP30· Mic etiam pꝛobat philo ophus quod nihil dici tur vnum per aliquam naturam ſuperadditam: quia illa natura ſuperaddita diceretur vns. Et ſic etiam eſſet pꝛoce dere in infinitum:quia non eſt maioꝛ ratio ꝙ ills natura in peraddita dicatur vna per ſe ⁊ nonper aliquid ſuperaddi tum:quam illa natura cui ſuperadditur. C P4*. Unus tranſcendenter loquendo non ſigniſicat accidens ſuverad ditum ſubſtantie rei Ergo ſignißicat ipſam ſubſtantiam rei. Sed ſubſtania quecunque ſit illa ſimiliter ⁊ queli⸗ bet res extra animam eit res ſubſiſtens Ergo vnum ſi⸗ gnificat naturam ſine ſubſtantiam rei ſubſiſtentem. CSʒ contra eſt philoſophus in tertu in boc quarto capinlo hn ius pꝛimi tractatus.ibi. Secundum vero ſubſtantiam ⁊
naturam perſcrutandum eſt quomodo eſt ⁊c̃.
Reſpondeo dicendum quod philoſophns Ne mouens hanc queſtionem in hoc capitulo: que etiam ab eo fuit mota in tertio huius cõ
tra platonicos nunt ſoluit eam.videlicet. quod vnum non ſigniſficat ſnbſtantiam rei ſubſiſtentem vt ipſi poſuernnt.
Vuod pꝛobat dupliciter.videlicet.ratione ⁊ ſimilitudi
ne Mꝛimo pꝛobat hoc tali ratione. Mam vt pꝛobatur ſe⸗ ptimo hnins nullum vninerſale poteſt eſſe ſubſtantia que ſit per ſe ſubſiſtens. Sed vnum cum ſit tranſcendens eſt vninerſale ⁊ quoddam commune in multis. N Exiſtens enim eſt quod rationem vnins ſicut neqʒ rationem entis ſubterfugere non poteſt:cum de omnibus pꝛedicentur.
Ergo vnum non eit ſubſtantia ſuſiſtens. Qnod verd nul⸗
lum vniuerſale pofit eſſe ſubſtantia ſnbſiſtens: patet quia ſi ſic:opoꝛteret ꝙ eſſet vnum pꝛeter multa.t ita non eiſʒ commune ſed ſingulare in ſe. Et hoc loquendo de com/ munitate vninerſalitatis ſine pꝛedicationis: licet poſſit eẽ tommune communitate cauſalitatis. Sed alia eſt com⸗ munitas ipſius vninerſalis ⁊ cauſe. Nam canſa non pꝛe/
dicatur de ſuis effectibus cum non ſit cauſa ſui ipſius
hooloquendo de pꝛedicatione foꝛmali. Secus eſt lo⸗
quendo de pꝛedicatione cauſali · niuerſele autem eſt cõ mune quaſi aliquid pꝛedicatum de multis · Et ſic opoꝛ⸗
tet quod ſit vnum cum multis ⁊ in multis ⁊ non ſeo:ꝛſum
ſubſiſtens ab eis. ddici enĩ de pꝛeſupponit eſſe in. C Ex
quibus infertur quod nulla genera ſunt alique nature ⁊ ſubſtantie per ſe ſubſiſtentes quaſi ſeparabiles ab hijs de quibus pꝛedicantur. Duod etiam fnit in tertio huius in⸗
ter queſtiones ibi motas dubitatum. CEtquamuisvnũ
ſit commune pꝛedicatum de multis etiam ſpeciebus ⁊ in
quid:non tamen eſt genns: quia eadem ratione vnum nõ potent eſſe genus qna nec ens:quia non vniuoce pꝛedica
tur de eis:⁊ pꝛopter alia que ſuperius in tertio huiꝰ que ſtione ſexta articulo tertio adducta ex eadem ratione quod vnum non poteſt eſſe ſubſtanti⸗
ſunt. Sequitur etiam
fubſiſtens. Secundo pꝛobat idem ex qugdam ſimilitudi⸗ ne ad ens Mam opoꝛtet quod vnum equaliter fe habe gt in omnibns generibus ſicut ⁊ ens:quia ens ⁊ vnum equaliter pꝛedicatur de omnibus generibus · Sʒ in alijs generibus queritur aliquid quod eſt vnum quod eis at tribnitur: quaſi ipſa vnitas non ſit ipſfa natura que dicitur yna ꝛſicut patet in qualitatibus ⁊ quantitatibus. Unde nõ eſt conneniens dicere quod in omnibus generibus hoc ip ſum quod eſt vnnm ſit natura ipſfius cui vnu attribuitur. Sed opoꝛtet querere quid ſit quod dicitur vnum. Sicut in coloꝛibus querimus aliquid quod eſt vnum: ſi cut album quod eſt quid pꝛimum inter coloꝛes. Vnde ſi in quolibet genere vt conceſſum eſt fit vnum id quod eſt pꝛimum in tali genere:opoꝛtet ꝙ album ſit vnum in ge nere coloꝛnm ⁊ quaſi menſura alioꝛum. Vnuſquiſque enim coloꝛ tanto perfectioꝛ eſt quanto magis accedit ad al bum Qnod autem album ſit pꝛimum in coloꝛibus pa⸗ tet:quia coloꝛes medij generantur ex illo albo ⁊ nigro. Et ideo ipſi ſunt poſterioꝛes albo. Migrum etiam eſt eo poſterins: quia eſt pꝛiuatio albi ſicut tenebꝛe lucis: non quod ly ſicnt dicat omnimodam ſimilitudinem: quia ni grum non eſt pura pꝛinatio albi ſicut tenebꝛa lucis cuʒ ni grum ſit ſpecies coloꝛis quandam realem nãuram ſigni ſicans ꝛſed hoc pꝛo tanto dictum eſt quia in nigro eſt mi nimum de luce que facit coloꝛes actu: vt patet in libꝛo de ſenſn ⁊ ſenſato · Et ſic comparatur ad album ſicut defectꝰ lucis ad lncem. inde dicitur quod nigrum eit defectus albi ſeu pꝛiuatio albi. Et quia in coloꝛibus queritur ali
quid quod poſſit dici pꝛimum ⁊ vnum ſcilicet albuʒ:ma
nifeſtum eſt quod ſi omnia entia eſſent coloꝛes haberent quidem vnum aliquem nymerum non tantum ita quod nnmerus eſſet ipſe res ſnbſiſtentes ſed etiam numers ſiue menſura aliquarum rerum ſabſiſtentium ſcilicet co loꝛnm. Et per conſequens eſſet aliquid quod ſubiſcere tur ipfi vni ſcilicet album. Et ſimiliter eſſet ſi omui en tia eſſent melodie: ⁊ ſie in omnibus aljs: vt deducir phi loſophus in textu. Lum ergo ita ſi in omnibus genert bus accidentium ꝙ vnum ⁊ hunerus non ſunt ſubſtantie eoꝛum de quibus dicuntur ſed numerus dicitur de qu bnſdam rebus ⁊ vnum requirit aliquod ſubiectuʒ quod dicitur vnum neceſſe eſt quod ſimiliter ſe habeat in ſub ſtantijs ꝛquia ens ⁊ vnum ſimiliter pꝛedicantur de amnn bus · MManifeſtum eſt igitur quod in auolibet genere eſt aliqua natura: de qua dicitur vnum ꝛnon tam en ita quo hoc ipſum vnum ſit ipſa natura. C Mualiter dutein hoc intelligaiur ꝛin ſeqenti articulo declarabitur Ced in ſtabat diſcipulus contra vnum nunc dictum· videlicet. ꝙ
ens ⁊ vnum equaliter pꝛedicantur de omnibus. Nam
illud quodᷓ predicatur de multis equaliter pꝛedicatur in
uoce. Si ergo ens ⁊ vnnm pꝛedicantur equaliter de On nibus generibus ſequitur quod vninoce de eis pꝛedics buntur nod tamen in hac eadem parte lectionis neg
tum eſt. Ergo ac. CDicendum quòd illa pꝛopoſitio ens
x vnum pꝛedicatur æ̃̃.eſt dupler. N lam illa coniunciiò
⁊ poteſt coniungere inter pꝛopoſitiones. vt ſit ſenſus ens pꝛedicatur equaliter de omnibꝰa vnum pꝛedicatur equs iter de omnibus. Ei ſic quia ambe ille propoſiiõer un 3

weſtio Quarta
falſe: ideo tota copnlatiua eſt falſa. Ilio modo poteſt con vnhn res ad non eſſe reducuntu r. Clpec omnia tangumn iungere inter terminos: vt ſit ſenſus ens ⁊ vnnnr pꝛedicã tur in quarto huiuſ queſtione tertia articulo pꝛimo ⁊ octa tur equaliter de ommbus. Er ſic iterum en duplex: quia no. C omra hanc determinationeʒ adducit hoctoꝛ Bãj illa determinatio equaliter poteſt determinare hoc ver⸗ ctus inſtantiam. am hic vdetur phꝛ loſophus eſſe con⸗ bnm pꝛedicantur t ſic eſt vera. Eſt enim ſenſus P ens trarius ſibi ipñ. Nam pꝛimo in hoc eodem capitulo pꝛo⸗ ⁊ vnum pꝛedicantur equaliter ideſt eodem modo pꝛedi bauit ratione ⁊ ſimilitudine quod vnum ⁊ ens non ſunt cantur de omnjbus:ita quod ſi vnum pꝛedicatur vnino ſubſtantia eoꝛũ de quibus pꝛedicantur. Mic autem dicit cę:⁊ alterum Si vnum non vniuoce:neqʒ ⁊ alterum. ens? vnnm non pꝛedicant aliquam aliam naturam ab Alio modo poteſt determinare illam particulam de om hijs de quibus pzedicantur. ¶q quam inſtantiam re- nibus. vt ſit ſenſus. Ens ⁊ vnnum pꝛedicantur de omni/ ſpondens dicit. Scienqum eſt ergo quod ſubſtantia dici bus equaliter: quia non per pꝛius de vno quam de reli⸗ tur dupliciter. fino modo ſuppoſitum in genere jubſtan quo. t ſic eſt faiſa.lnde ibi committitur fallacia diuiſio tie quod dicitur ſubſtantia pꝛima ⁊ ypotãſis: cnius pꝛo⸗ nis:ſicut etiam ſupꝛã adductui eit jn quarto huius que/ pꝛie eſt ſubſiſtere. lio modo ipſumn quodquid eſt:etiam ſtione tertia.zo.duodecimum.¶t ſi arguatur. Ens non dÿ̃ natura ſiue ſubſlantia rei. Pecundũ igitur opinionem pꝛedicatur equaliter de omnibus:⁊ vnum non bꝛedica, platonis: cũ vniuerſalia eẽnt jnbſiſtẽtia ſigniſicabant ſub/ ectio 1ʒ tur edusaliter de omnibus. Prgo ens ⁊ vnum non pꝛedi ſtantiam non ſolum ſecundo modo:ſed etiam pꝛimo mo cantur equaliter de omnibus. C picendum quoq ibi do. Ariſtotiles vero pꝛobauit in ſeptimo huius ꝙ vniuer committitur fallacia figure dictionis mutando ſingulare ſalia non ſubſiſtant. nde ſequitur ꝙ vniuerſalia non ſunt in vninerſale Nommittitur etiam fallacia accidẽtis vt de ſubſtantie pꝛimo modo:ſed i ecundo modo tantnum. Un ſe patet. de dicitur in pꝛedicamentis: ꝙ ſecunde ſubſtantie que Acd Mimum igitur ⁊ ſimiliter ad alia eſt di⸗ ſunt genera ⁊ ſpecies non ſigniſicant hoc aliquid:ſed qua⸗ cendum quod vnnzʒ ſicut ⁊ ens je quid ideſt naturam quandaʒ de genere ſubſtantie. Hic ſignificat benematuram: ſed non fignificat naturam pꝛo/ igitur phyloſe ophus ſupꝛa pꝛobanit in hac lectione ꝙœ pꝛie ſubſiſtentem de pꝛimario ſuo ſigniſicato: quia vt in⸗· vnnm ⁊ ens non ſignificant ſubſtantiam que eſt hoc ali⸗ fra patebit illud quod pꝛopꝛie ſubſiſtit ſignificat hoc ali quid. Ped opoꝛtet querere aliquid quod ſit vnum vel quid. Quod non competit vni:cum ſit commune qnod⸗ ens:ſicut queritur aliquid quod ſit homo vel animal ſi⸗ dam in multis vt declaratum eſt in quarto queſtione ter cut ſoꝛtes vel plate. Moſtmodum vero in hac pãrte le⸗ tia articulo pꝛimo ⁊ ſeptimo. cctionis oſtendit ꝙ ens ⁊ vnum ſignificant naturam eo⸗ rum de qubus dicuntur: ⁊ non aliquid ſuperaddutum: ¶Pequitur in philoſopho ⁊ Poctoꝛe Jãcte.ibi. Quia ſieut accidentia ſignificant naturam ſuperadditam. Tt verdidem fignificant aligualiter vnum ⁊ ens. Et in com ſiargnatur· Accidentia unt communia ⁊ vmiuerſalia: ſ⸗ mentatoꝛe commento octauo Ilia tranſlatio ibi. Dno cut ens a nim. Ergo ſi accidens dicit aliquam naturam niam antem intentio vnius eſt eadem quoquo moacnʒ ſuperadditam: pari ratione ⁊ vnum cum tota vis ratio- intentione entis. ns vhyloſophi contra platonem:conſiſtat in hoc: qꝛ vnnʒ n eſt e pꝛedicatum ſicut ipfů — N ſic pꝛoceditur vi ens Ld hoc reſpondet hic octoꝛ Panctus dicens. 7 6 8 ſecundum ui quod vnuz ¶ In boc enim differunt commuina ab accidentibus Fuis ⁊ ens non idem ſigniſicent. Mam pꝛopꝛia paſ⸗ commnne ſit vtriſqʒ non eſſe hoc aliquid: quia commn⸗ ſio ⁊ eins ſubiectumn non idem ſignficant li nia ſignificant iplam naturam ſuppofitomnm. on antem „ ter idem demonſtraretur de ſeipſo. Ped vnum eſt bio, gccidentia ſignificant aliquam naturam ſupetaddttam. Lec. pꝛietas entis: vt quarto huins conceſſuin eſt. ꝙrgo vnnʒ oc autem non conſiderans Juicenna poſuit ꝙ vnum ⁊ ⁊ ens non vnum ſignificant. C ·⁊0. Conceptus entis en chs ſunt pꝛedicata accidentalia?⁊ ꝙ ſignificant naturam ſu pꝛioꝛ conceptu vnins vt ſupꝛã cohceſſum sft. Ergoens peradditam hijs de quibus pꝛedicantur Peceprus eniʒ unnohnbenbenndemconceptum. ¶z.jnum jut per equuocationem huins termin vnne ns— quandam indiuiſibilitatem ſignificat. Nam ehs vnm di jecnndum Peſt pꝛincipium unmeri habens ratibnẽ men citur ens indiniſum. Ergo non idem ſigniſcat cum ente: ſure in genere quantitatis ſignificat quandam naturam ſn cum hꝛinatio diſtingnatur ab ente poſitino. ¶ Sed con peradditam hijs de quibus vꝛedicatur: cnʒ ſit de genere tra eſt philoſophus in fine huins capituli bi. Quia ve accidentisꝭ ed vnum qnod conn ertitur cum ente de ridem ſigniſicant aliqualiter vnum ⁊ ens ã. quo nune ft ſermoꝛcircuit omna entia· inde non ſigni eñ on e 0 dicendum ꝙ ens ⁊ vnum ſunt qat Aliquam naturam determinatam ad aliquod genus. P idem aliqualiter licet nõ ommi Iliter non eſſet trnſcendens. eceptus etiam fuit ex eg bus modis· uod erponens Lpocior Bancus dicit ꝙ ocatione emis· Nm ens qud ignilicat compoſitionez ſunt idem ſubiecto:ſed differunt ratione. TSecũda pars pꝛopoſitionis eſt predicatum accidentale:quia compoſi⸗ hniug concluſionis patet per argnmenta ianj addutta. o pꝛopoſitonis ſt peſineliectum fecunduʒ aliauod de C imam pzrtem pꝛobat phlloſophus tribus rationn terminatum tempns ſſe autem jn hoc rempene vei in bus ſecnndum Poctoꝛem Sanctum. Quarum pꝛimata illo eñt accidentale pꝛedicatum Ied ens quod diuidit᷑ lis eſt. Mam ſi vnum dicerẽt aliquam aliam naturaʒ ab per decem pꝛedicamenta ſigniſicat ipſas natuꝝas decem eo quod eſt vnum: fequeretur ꝙ eſſet pꝛocedere in infini generum ſecxndum g ſunt actu vel potentia. Mec em⸗ tum:quia illa natura etiam diccreturvnnm ſient ⁊ ensꝛcii nin fpoct. Sancrꝰ inpꝛeſenti lectione. Oue etilm ens? vnum conuertibiliter pꝛedicentur. tſi dicatur ꝙ terigi in qnanto huins vt iidem ciare patet aueſtiõe ter illa natura ſuperaddita—— ⁊ non tia articulo pꝛimo ⁊.. 582. er aliam naturam ſuperadditam ſed per ſeipſam: pari ra 2 rie illa res que dicitur vnum erit vnum per ſeipſam ⁊? 4 q pamum hncihali ſuo ſigificato impor⸗ non per aliam naturam ſuperadditam. Secunda ratio tat indiuiſibilitatem quãtũ ad rationem pꝛopꝛiam qus di eſt. Mam hoc ipſum quod eſt vnns homno non pꝛedicar ſtinguitur ab alijs tranſcendẽtibus: quã non impoꝛtat hoc alian naturam ab homine:⁊ ſic de alijs: ſicut hoc ipſum nomen ens:qui indiniſibile non dicit poſitine aliquam quod eſt ens non pꝛedicat aliquam aliam naturam? de/ naturam:ſed potius pꝛiuatine. dnde ens ⁊ vnum idem cem pꝛedicamentis. ¶ Pertia ratio eſt quia ideʒ eſt vnũñ ſunt ſubiecto:fed diſferunt ratione quamunm ad rationem eſſe ⁊ ens eſſe ·quia vuinquodqʒ vicitur vnum inquan ptopꝛiã vtrinſqʒ ⁊ quantum ad modum intelligendi ⁊ ſi tum eſt ens. Vnde per iplam diuiſionem cui repugnat gniſicandi vt argnmentum volnit:vt etiam

DBecim
ne pꝛima articulo pꝛimo declaratum eſt. ¶& Similiter di cendum eit ad ſecundum ⁊ tertum. Nðltrum vero vnh dicat aliquam aliam naturam ab ente:⁊ vtrum vnnʒ trã ſeendens differat realiter abvno quod eſt pꝛincipiuim nu⸗ meri ⁊ de genere qnantitatis: vtrũ etiam vnum tranſcen dens ſigniticet aliquam foꝛmalitatem poſitinam diſtinctã a ſoꝛmalitate entis ad longum in quarto libꝛo ſuperius queſtione tertia articulo pꝛimo⁊ ſeptimo ⁊ octauo aper⸗ te diſputatum eſt. Quare hec tantum volni hic in medi⸗
um afferre.
CQnueſtio quinta. De vno ⁊ multo comparatiue ⁊ de pijs que ipſa conſequuntur in commumnt
abſolutam conſiderationeʒ · vʒ.
t de vno ſecundum ſe:conſe equẽ
p ter in hoc tractatu conſiderandum reſtat de vno comparatine. videlicet. de vno per comparationem ad mults. ¶CCirca
quod nouern occurrunt conſideranda ſe⸗ cundum̃ qᷓ pꝛeſens tractatus nouem continet capituiꝰ ſe⸗ cundum nouem lectiones octoꝛis Sancti. N Pꝛimo enim conſiderandum eit de oppoſitione vnius ad multa x de hijs que ea ſequuntur in communi. Secundo ve ro conſiderandum eſt de diffinitione contrarietatis in ſpe ciali:in ſecundo capitulo.ibi. CQnoniam vero differre contingit ⁊c̃. CTertio conſiderandum eſt de contrarie tate per reſpectum ad alias ſpecies oppoſitionis · Et hoc in tertio capitulo.ibi. Mꝛima vo ↄtrarietas æ̃. CMuar to conſiderandum eſt qualiter ſe habeat equale ad magnũ ⁊ paruum Et hoc in quarto capitulo.ibi. ¶C Dnoniam vero vni vnum contrarium eſt ⁊c̃. Cninio conſideran dqum eſt qualiter ſe habet vnum ad multa ⁊ pauca. NEt poc in quinto capitulo ibi. C Similiter autem ⁊ ð vno
x de multis ⁊c̃. C Seyto conũderandum eſt de medijs
contrarioꝛum. Et hoc in ſexto.ibi. CAuoniam vero cõ⸗ trarioꝛum contingit aliquod medium eſſe ac. C Septi⸗ mo conſiderandum eſt que ſunt contraria que faciunt dif⸗ ferre ſecundum ſpeciem.At hoc in ſeptimo capitulo.ibi · CDinerſum ſpecie ⁊c̃. CSctauo confiderandum ẽqua liter aliqua ſunt contraria que non facinnt differre ſecun⸗ dum ſpeciem Et hoc in octano capitulo · ibi · CMubita, bit antem aliquis aẽ. C Mono vero conſiderandum eſt que ſunt illa contraria que faciunt differre ſecundum ge⸗ nus. Et hoc in nono capitulo.ibi. CMuoniam vero con⸗ tria ⁊̃ẽ̃. TCircs pꝛimum queruntur duo. Pꝛimo vtruʒ vnum opponatur multitudini ↄtrarie C Secundo vtrũ
philoſophus conuenienter hic determinet de hijs que cõ ſequuntur vnum ⁊ multa. 3
CGequitur in philoſopho ⁊ Noctoꝛe Sancto · Et in cõ mentatoꝛe cõmento nono ibi. Opponuntur autem vnum x multa ⁊c̃.⁊ eſt lectio·ſ.
— 3 ſic pꝛoceditur. Vide⸗ W pꝛimum Aunnondpe natur multitudini contrarie Mam vnnm Op⸗ ponit᷑ muititudini ſicut indiniſibile diniſibili⸗
v dicit hic philoſophns · Sed indiniſibile opponitur di⸗ uiſibili pꝛiuatiue. Indiuiſibile enim quandam impoꝛtat pꝛinationem · Ergo non opponitur ei contrarie. C 422. Si vnum contrarie opponeretur multitudini: fequeret᷑. ꝙ vnum diceret quandam naturam:cum vt conceſſum ẽ in lectione pꝛecedenti contraria ſint ſpecies particjpantes
naturam ſui generis: vt etiam int᷑ra latius declarabitur.
Sed conſequens eſt falſum cum vnnm dicat indiniſionẽ tantum de ſuo pꝛineipali ſigniſicato. Ergo idem quod pꝛius. CP · zo · Lontraria ſunt que jum in eodem genere.
etha.
ged vnnm non eſt in genere cum ſit tranſcendens vt hie
loquiturplꝰiloſophus Ergo nulli contrarie opponitur. C 40Vnum contrarioꝛum nõ conſtituit reliquum:
ſed potius ipſum coꝛrumpit. Sed vnum conſtituit mul
titudinem: vt arguit ⁊ ꝓbat hic Voc. J. Ergo ⁊c. Cpᷓ
Fo. Slnum contrarioꝛum non pꝛedicatur de reliquo in re
cto ⁊ pꝛedieatione foꝛmali: vmo ſecundum regulam to⸗ pycam ab vno contrario:um affirmatiue valet conſequen tia ad negationem alterius:vi hoc eſt album Ergo non eſt nigrum:per locum a contrarijs. Bed vnum pꝛedica tur de muiltis in recto ⁊ etiam foꝛmaliter:ſi ſubſtantiue ſu matur quemadmodũ ⁊ ens ſi nonunaliter ſumatur. Pi⸗ cuti enim hec eſt vera multitudo eſt quoddam ens:ità ⁊
iſta multitudo eſt quoddam vnum. Ergo x. Cpᷓ.6.
Ennm opponitur multo ſicnt menſura menſurato. Sed menſura opponitur menſurato relatiue:⁊ per conſequẽs non contrarie. C.yo. Vnum vni opponitur: vt infra ꝓ bac philoſophus. Bed vnum opponitur pauco: vt etiam infra concedit philoſophns. Ergo vnum non opponitur
multo. CP.s*. Ficut ſe habet punctus ad lineam:ita ſe
pabet vnitas ad multitudinem. Sed punctus ⁊ linea non opponuntur contrarie. Ergo vnum ⁊c̃. CP.v. Vnum contrarioꝛum ſe habet vt imperfectum reſpectu alterius: ſicut ſupꝛa conceſſum eſt de nigro reſpectu albi. Si ergo vnum ⁊ multitudo opponerentur cõtrarie:opoꝛteret aut ꝙ vnum diceret imperfectionem reſpectu multitudinis vel multitudo reſpectu vnihs. Won pꝛimum:quia vni diffinit multitudinem. Ergo vnum non dicit imperfectio nem reſpectu multitudinis. Meqʒ ſecundũ:quia ſic mul titudo que eſt vt quoddam diniſibile eſſet vt pꝛiuatio: ⁊ vnum quod eſt vt quoddam indiuiſibile eſſet vt habitus hnod eſt falſum. Ergo ac̃· CP ·0ꝰ. Si vnum ⁊ multa opponerentur contrarie:vł erge multitudo eſſet pꝛior ra tione quam vnum: vel econuerſo: vel vtrumq; · Sipn⸗ mum ſequeretur quod vnum eſſet poſterius multitudi ne: quod eſt contra ſenſum:⁊ ſic ſegt᷑ quod vnnʒ haberet diffimri per multitudinem cum tamen pꝛius habeat dif ſiniri per vnum.Et per conſequens indiuiſibile pꝛius co gnoſceretur per intellectum noſtrum quam diuiſibile · Nuod eſt contra determinata. Si ſecnndum ſequitur ꝙ
pꝛiuatio erit pꝛior habituꝛcum vnumn habeat rationem
pꝛinationis reſpectu dihiſionis que faluatur in multitudi ne. C Si dicatur vtrunqʒ:ſequitur ꝙ in diffinitionibus erit circulatio: vt deducit hic octoꝛ Banetns arguendo Ergo ⁊c̃. C Sed contra eſt philoſophus in hoc pꝛeſenti capitulo huins ſecundi tractatus ibi. Opponuntur autem vnum ⁊ multa ⁊c̃
dicendum licet vnnʒ 7 mul Reſpondeo ta modis opponantur
tamen pꝛincipaliter opponũtur ſicut diniſibile ⁊ indiuiſ
bile. Et nen opponuntur cont· adictoꝛie:aut relatiue:ne⸗
pꝛiuatiue. E rgo opponuntur contrarie: vt hic concin⸗ dit philoſophns per locum a jufficienti diuiſione. Wnod vero pꝛincipaliter ⁊ pꝛopꝛie opponanttr ſicnt diuiſibile ⁊ indiuiſibile: patet. Nuia ille modus oppoſitionis con⸗ nenit pꝛincipaliter his que opponuntur qui eis conuenit ſecundum eoꝛum pꝛopꝛiam rationem. Sed ratio vnius
conſiſtit in hoc ꝙ eſt eſſe ens indiniſibile. Ratio vero mł
titudinis vt dicit hic textus cõſiſtit in hoc quod eſt eſſe di
niſa adinuicem aut diuiſibilia. Ergo ⁊c̃. Dicit autem tex
tns diniſa aut diuiſibilia: diniſa vt dicit hic o. S. px es actn adinnicẽ ſeparata ſunt: ⁊ pp hoc dicuntur multa. Diuiſibilia vero pꝛopter ea que non ſunt actu ſeparata:ſᷓ ſunt pꝛopinqua ſeparationi:ſicut humida: vt ner ⁊ aquã ⁊ alia bhuinſmodi. Dicitur enim multa aqua ⁊ multus aer· Vinde etiam ratio vnins totalis ⁊ completa cõſiſtit ĩ hoc ꝙ eſt eiſe ens indiniſibile: ant non eſſe diuiſum⸗ Dieitur enim continnum vnum ꝛquia non eſt actu diuiſum:licet ſit diniſibile. Qnod vero non opponantur contradictorie patet · Ana neutrum eoꝛum veriſicatur de von eue

F
—
— — 3
MQueſtio
non ens neque eſt vnum:neque multa. Oportet autem alteram partem contradictionis verificari tam deente quain de non ente. De quolibet enim eſt affirmatio vel negatio vera: vt vult pꝛimum pꝛincipium ¶ Similiter etiam quod non opponantur relatine:maniſeſtum eſt.
MWam vnumn ⁊ multitudo dicuntur abſolute: vt patet in ptedicamento quantitatis. Meqʒ etiam pꝛiuatine pꝛo ⸗ pꝛle opponuntur: quia alterum pꝛiuatine oppoſitoꝛum puramn dicit pꝛinationem. Sed vnum non ſignifcat pu/
ram pꝛnuationem · Mon enim ſignificat ipſam indiniſio⸗
nem tantum ſecundum ſuam totãlem ⁊ completam ratio nem ꝛſed ſignificat hoc totum quod eſt eiſe ens indiuium Vnde vnumn ⁊ multitudo non opponuntur pꝛiuatue.
Welinquitur ergo cum opponantur realiter: quod oppo nantur contrarie. Qnod ſic poteſt perſuaderi vt hic dedu cit Poctoꝛ Sanctus. Mam oppoſitio que eſt ſ ecunduʒ pꝛinationem ⁊ habitum eſt pꝛincipium oppoſitionis que eſt ſecundum contrarietatem: vt infra patebit. Semper enim alterum contrarioꝛum eſt pꝛinatio: ſed non eſt pꝛi⸗ uatio pura. ¶ Sic enim non participaret naturam gene⸗ ris: opʒ igit᷑ ꝙ vtrũqʒ õrioꝝ ſit nã qͥdã:lʒ alteꝝ eoꝝ ptici pet nãʒ generis cũ quodã defectu:ſie nig ſe hʒ ad albũ. Vum ergo vt dictum eſt vnum non ſigniũcet pꝛinationem puram: vnnm ſe babebit ad multitudinem ſicut nigrum ad album. Et per conſequens vnum ⁊ multitudo oppo⸗ nuntur contrarie. Ced contra vnnm verbum quod di citur in pꝛincipio articuli adducit Poctoꝛ Ganctus quan dam inſtantiam:quam philoſophus tacite hic ſoluit.⁊pi⸗ ctum eſt enim quod vnum ſe habet ad multitudinem ſi⸗ cut indiniſiile ad diuiſibile. Indiniſibile autem videtur eſſe pꝛiuatio ipſius diuiſibilis. Cum ergo pꝛiuatio ſit po⸗
ſterioꝛ habitu ⁊ foꝛma: videtur ſequi quod vnum ſit po
ſterius multuudine. Et tamen philoſophus ſupꝛa dixit quod vnum eſt pꝛincipiuʒ multitudinis ⁊ illud quo mu titudo agnoſeitur. t ſic videtur contradictio in dictis ꝓhi loſophi C Ad hoc Doctoꝛ Panctus ſic ait. Ad hnius obiectionis ſolutionem videndam conſiderandum eſt ꝙ ea que ſunt pꝛioꝛa ⁊ magis nota ſecundum naturam:fre quenter ſunt poſterioꝛa ⁊ iinus nota quo ad nos eo ꝙ re rum noticiam per ſenſum accipimns. Nompoſita autem ⁊ confuſa pꝛius cadunt in ſenſu: vt dicitur pꝛimo phyſico rum Inde eſt quod compoſita pꝛius cadunt in cognitio/ ne noſtra. Simplicia autem que ſunt pꝛioꝛa ⁊ notioꝛa ſe⸗ cundum naturam ꝛcadunt per poſterius in cognitione no ſtra · Inde eſt quod rerum pꝛincipia non diffinimus: niſi per negationem poſterſoꝛis ſicut dicimus quod punctus eſt cuius pars non eſt. Et deum cognoſcimus per negatio nem inquantum dicimns deum eſſe incoꝛpoꝛeum immo bilem incompoſitum ⁊ infinitum. Sic igitur licet vnum ſecundum naiuram pꝛius ſit mhltitudine:tamen ſecunduʒ cognitionem noſtram diffinitur ⁊ nominatur ex pꝛiuatio⸗ ne diuiſionis. Unde philoſophus dicit: quod ratione pꝛi oꝛ eſt multitudo ipſo vno indiuiſibili pꝛopter ſenſum qui eſt pꝛincipium noſtre cognitionis:non autem ſecundum oꝛdinem nature. ¶THec omnia Doctoꝛ Banctus.
Ndie foꝛmaliter. ¶ Sed contra pꝛedictam ſolutionem
hic Voctoꝛ Sanctus quam replicam tangit in ſecunda dubitatione quam hic adducit Mam ſi vnum eit poſteri us ratione quam multitudo ſequitur quod in ratione vn us et multitudinis erit quiddam circulus:vt tactum eſt etiã in vltimo argumento huius articuli: ita quod neceſſe ſit per multitudinem intelligi vnitatem:⁊ vnitatem per multitudinem. Jirculus autem in rationibus ſiue diffi⸗ nitionibus non ſuſcipitur nec conceditur: quia ſic idem reſpectu eiuſdem eſſet notius minns notuʒ pꝛius ⁊ po ſterius. Quod eſt impoſbile · Ergo ⁊c̃. ¶ Dicendum eſt quemadmodum dicit hic Doctoꝛ Sanctus quod ni⸗ hil pꝛohibet aliquid eſſe pꝛius ⁊ poſterius notius ⁊ igno tius eodem ratione:fecundum diherſa in eo conſiderata. In multitudine autem poſſunt conſiderari duo · videlicet.
Muinta
ipſum qnod eſt multitudo: ⁊ ipfa diuiſio. Ratione ergo diuiſionis multitudo pꝛioꝛ eſt ſecundum rationem quam vnum Mam vnum eſt quod non diuiditur. Sed fecun- dum id quod eſt multitudo poſterioꝛ eſi ſecundum ratio nein quain vnum:cum mulritudo dicatur aggregatio vni tatum. Miuiſio autem que pꝛopꝛie ſupponitur ad ratio⸗
nem vnius ſecundum quod conuertitur cum ente:non eſt
diniſio quantitatis continne que pꝛeintelligitur vni quod eſt pꝛincipium numeri de genere quantitatis. Sed eſt di uiſio quam cauſat contradictio pꝛout hoc ens ⁊ illud di⸗ cuntur diniſa ey eo ꝙ hoc non eſt illud. Sic ergo in intel lectu noftro pꝛimo cadit ens: deinde diuiño poſt hec vnũ quod diuiſionem pꝛiuat:⁊ vltimo multitudo que ex vni tatibus conſtituitur. Naʒ licet ea que ſint diniſa ſint mul tã · Mon tamen habent rationem multoꝛum niſi poſt/⸗ quam huic ⁊ illi attribuitur quod ſit vnnm.hec octoꝛ Sancius foꝛmaliter hic. N· Sed lucidius hoc declarat in queſtionbus de potẽtia queſtione nona articulo eptimo in ſolutione ad decimumquintuʒ: vt etiam adductum eſt foꝛmaliter ſupꝛa in pꝛima pꝛime libꝛo quarto queſtione quayta articulo vltimo eodem titulo. ¶ ed ⁊ Entoni⸗
us Andree conſirmans per omnia in hac lectione dicta
Doctoꝛis Sancti dicit quod in pꝛimo ſigno intellectus noſter appꝛehendit ens. In ſecundo diuiſionem. In tertio vnum.In quarto ipſam inulttudinem que ex vnitatibus aggregatur. Qbi enim nos ponimns inſtantia plura intel lectioni ꝛipſe ponit plura ſigna: quod ſecundum rem in idem vertitur:licet aliqui in ſcola ſcotiſtarum non exerci tati: huiuſmodi ſigna intellectionis ignoꝛent. ¶ Cõnſiderã
dum eſt autem ſecundum Doctoꝛem Sancium in pꝛi
mo ſententiarum diſtinctione vigeſimaquarta queſtione pꝛima articnlo tertio ad quartum ſecundum quod etiam
foꝛmaliter adductum eſt in libꝛo quarto. vbi ſupꝛa ⁊ ad
ducit hic domnnns Antonellus archyepiſcopus qð vnnʒ dicitur dupliciter ſcilicet quod eit pꝛincipium numeri:⁊ quod conuertitur cũm ente. ⁊oquendo de vno quod eſt
pꝛincipium numeri:addit aliquiqͥ ſupꝛa ens quod dicitur
vnum ſcilicet rationem menſure. nde tale vnum poteſt dupliciter conſiderari. Jut ſecundum id quod eſt. ut ſecundum id quod conſequitur ad intellectum eius.vide licet relationem quandam. Si ſecundo modoa ſie opponi tur multitudini numerali relatiue ſicut pꝛincipium ad ÿn cipiatum: ⁊ punctus ad lineam:⁊ ſicut pars ad totum: ⁊ magis pꝛopꝛie ſicut menſura ad menſuratum. Si pꝛimo modo hoc eſt dupliciter. Vno modo vel conſideratur ip ſum vnum cuʒ pꝛeciſione ſecundum. videlicet quod eſt tantum vnitas. Vt ſic habebit diſperatam oppoſitionem menſure ad alios numeros. uiibet enim numerus ha bet ſecundum quidditatem ſne ſpeciei ſpecialem rationeʒ menſure:ſicut ſpecies oppoſite ſunt diſperate. Et talis op poſitio reducitur ad contrarietatem ſicut ad pꝛincipium: quia ſpecies diſperate diſtinguuntur differentijs contra
rijs quibus pꝛimo diuidiur genus.Mel quia conſiders
tur ſine pꝛeciſione. Et ſic vnitas nullam oppofitionem ha bet ad numerum:ſed eſt conſtituens ipſum. Si autem lo quamur de vno quod conuertitur cum ente:ſic vnum ha bet ratione pꝛinatiõis reſpectu diniſionis que ſaluatur in multitudine Et iſtoꝰ opponitur multitudini ſicut prina⸗ tio habitui. Unde etiam equale opponitur magno ⁊ par uo ſicut pꝛiuatio. Mec vnum eſt pꝛinatio illius multitu
dinis quam cõſtitnit: ſed diuiſionis que negatur. Iec il
le. NEx quibus verbis dicit pꝛedictus dominus Anto nellus elicitur ſecundum mentem Poc. San. quod vn dicit pꝛuationem pꝛopter indiuiſionem:cum tamen ipſa indiuiſio in rei veritate magis dicat poſitionem ſecunduʒ rem quam pꝛiuationem:licet ſecundum voceʒ dicat pri nationem. Mec ille. T Sed cum eius benigna ſupporta tione mere fingit contra intentionem Doc. S.⁊ nihil pꝛo bat. MWanifeſtum eſt enim ꝙ Soc. Sᷓ in preſenti lectio ne ⁊ in primo ſententiarum vbi ſupra ⁊ in

Becimi
æ in de potentia vbi ſupra ⁊ in pleriſaʒ alijs locis erpꝛe ſe dicit g vnum non ſigniſicat pꝛiuãtionem tantum. Mon enim vt inquit ſignificat indiuiſionem: ſed ens indiniſum ſcilicet ſecundum ſuam totalem ⁊ completam rationem.
liter non poſſet opponi aliquo modo contrarie multitu dini ¶ Mec verum eſt quod indiuiſio dicat quid poſiti⸗ num ſecundum ſuam rationem ſiguſicandi. Mam lvin aut accipitur negatiue. t ſic clarum eſt ꝙ nibil ponit. aut accipitur pꝛiuatiue. Et ſic nibil aliud ponit niſi ſubiectum in quo fundatur: vt indiuiſum ſit quaſi ens non diuiluʒ. Lnde ſine cauſa pꝛedicta verba Woctoꝛis Fancti Mic foꝛmaliter adducit:cum non fuerit in alijs locis ſua con⸗ ſuetudo adducere dicta Toctoꝛis Sancti foꝛmaliter.
¶xt licet WDoctoꝛ Banctus dicat in pꝛima parte queſtio ne ſexta articulo tertio ad pꝛimum ꝙ vnun impoꝛtat ra⸗ tionem indiuiſionis tantum:hoc tamen intelligendum eſt quantum ad rationem pꝛopꝛiaʒ qna diſtinguitur ab zlijs tranſcendentibus: ⁊ non quantum ad ſuam rationem tota lem ⁊ completam:quia ſic dicit ens indiuiſum: vt etiam ſupꝛa dictum eſt queſtione pꝛima huius decimi libꝛi arti cuio pꝛimo. Ande in pꝛima parte vbi ſupꝛa ſic ait. Anuð non impoꝛtat rationem perfectionis: ſed indiniſionis tan tum que vnicuiqʒ rei competit ſecundum ſuam eſſentiaʒ. MHec ille. Titrum autem vnum tranſcendens dicat aliquã aliam naturam poſitiuam ab ente: ⁊ vtrum ſigniſicet ali⸗ quam foꝛmalitatem poſitiuam diſtinctaʒ a foꝛmalitate en tis ꝛad longum deduximus ſupra libꝛo quarto queſtione tertia articulo pꝛimo ⁊ articulo octauo. Ad imum igitur ⁊ ſecunduʒ patet ſolutio
P àb ex dictis CAd tertium dicen dum ꝙ contraria pꝛo nunc ſunt in duplici differentia.nas
quedam ſunt contraria pꝛopꝛijſſime dicta vt infra patebit que. videlicet ſunt due foꝛme ſpeciales ſub eodem gene re poſite eidem ſubiecto viciſſim inherentes ab eodeʒ ſe mutuo expellentes: niſi altera ipſarum ei inſit a natura.et ifſto modo vnum contrarioꝛum non conſtituit reliquum: neque etiam vnum de altero pꝛedicatur. Ft iſto modo argumentum pꝛocedit. Alia ſunt contraria non pꝛopꝛijſſi⸗ me dicta ſed communiter dieta:ſecundum ꝙ duo entia aliquam naturam impoꝛtantia: quoꝛum vnum remouet alterum inquantum huiuſmodi. Ft ſic vnum ⁊ multa op ponuntur contrarie potiſſime reductine modo expoſito.
¶Ad quartum quod adducit Doctoꝛ Sanctus pꝛo pꝛi⸗ ma ſua dubitatione reſpondet idem dicens Sciendum igitur eſt quod cum contraria differant ſecundum foꝛmã vt infra dicetur quando dicimus aliqua eſſe contraria ac⸗ cipiendum eſtvtrunqʒ eorum ſecundum quod habet foꝛ imam:non autem ſecundum quod eſt pars habentis for/ mam. Loꝛpus enim ſecundum quod abſqʒ anima accipi tur vt foꝛmam habens opponitur animali: vt inanima⸗ tum anmato. Secundum vero ꝙ aceipitur vt quaſi un⸗ perfectum non foꝛmatum: ſic non opponitur animali: ſed eſt pars materialis ipſius: ſicut etiam videmus in numeris. Mam binarius ſecundum quod eſt quoddam totum ſpeciem ⁊ foꝛmam determinatam habens eſt diui
ſus ſpecie a trinario:⁊ ſic ei opponitur. Si vero conſide
retur abſqʒ hoc quod ſit perfectus per formam: eſt pars trinarij. Sic igitur ⁊ ipſum vnum ſecundum ꝙ conſide⸗ ratur in ſe foꝛmam ⁊ ſpeciem quandam habens opponi⸗ tur multtudini: quia quod eſt vnnm nõ eſt multa nec ecõ nerſo. Mꝛont vero conſideratur vt non completum ſecũ dum ſpeciem ⁊ formam:ſic non opponitur multitudini:
ſed eſt pars eius. Mec ille. Sieut etiaʒ dicit in pꝛima par
te. q. articulo ſecundo eodem titulo. CAd quintũ vo a ſextum patnit ſolutio ex dictis. ¶¶Ad ſeptimum dicen
dum quod vnum opponitur multo ⁊ panco diuerſimo⸗
de:vt infra patebit iſto eodem libꝛo queſtione nona arti⸗ culo pꝛimo. Mon enim eſt inconueniens ꝙ idem oppo ⸗ natur pluribus diuerſis rationibus TMnitum enim op⸗ ponitur vni abſolute conſideratum Secundum vero ꝙ
dicit exceſſum: opponitur pauco vt pancum eſt qu odda
multũ. Et hoc ratione diuiſionis vt declaratuʒ eſt. C Ad octauum dicendum negando cõſequentiam quia punctꝰ non habet aliquam oppoſitionem ad lineam miſi relatiuã. Ft hoc etiam multum large loquende de oppoſitione re latiua. ¶ Acd alia duo argumenta patet ſolutio ex dictis Doctoꝛis Sancti adductis. Id hoc aut em quod ſiat cir/ culus in demonſtratiombus aut diffiniti onibus: opoꝛtet g termini teneantur eodem modo pꝛogredie ndo ab vno in alium ⁊ ecõuerſo. Anuod eſt impoſſibile vt argumentũ vltimum voluit:ſecundum ꝙ etiam declaratum eſt ad longum in pꝛimo poſteriorumn.ibi. Circulo vero ⁊c̃.
¶ Sequitur in philoſopho ⁊ Woctoꝛe Sancto. ibi. Eſt aut vnius ⁊̃· Et in commentatoꝛe commento i0. Alia tranſlatio. t ſicut deſcripſimus.
„ x ſic pꝛoceditur. Ni ſecundum detur ꝙ philoſo ⸗ phus non conuenienter hic determmet de bis que conſequuntur ad vnum ⁊ multa. videlicet de ſimili ⁊ diſſimili: eodem ⁊ dinerſo: ⁊ ſic de alijs. Mã in quinto huius poſuit modos omnium eom que con⸗ ſequuntur ad vnum ⁊ muita: vt ibidem patuit. Ergo ſu⸗ perflue hic eos philoſophus adducit. NP·⁊0. Idem di
nm
citur pluribus modis quã tribus: vt in quinto huins pꝛ Lec. inniu tuit. Vᷣrgo philoſophus duminnte adducit hic ſoluʒ tres ⁊.o. umi modos ydemptitatis ¶ 30. Linee recte equales non Ac
nimnu
ſunt ſubſtantie:cum ſint de genere quantitatis. Ergo ma
le dicit hic philoſophus quod ſunt idem:cum idem dica tur de hijs que ſunt ſubſtantie. Anum enim in ſubſtanta facit idem vt hic dicitur P· 4ꝰ Philoſophus hic nõ diſtingnit equale. Vrgo pari ratione non deberet ponere diſtinctionem ſimilitudinis ⁊ ydemptitatis. j CP.? Tot modis dicitur vnum oppoſito:um quot modis di citur ⁊ reliquum per maximam topicam. Ergo poſita di ſtinctione einſdem ⁊ ſimilis non erat neceſſe adducere di ſinctionem diuerſi. CP.&. Phloſophus hic non di ſtinguit diſimile. Ergo pari ratione non deberet. diſtin gnere diuerſum quod opponitur ipſi eidem. CP· · Lũ idẽ ſequatur vnitatem ſubſtãtie ⁊ dinerſitas pluralita tem ſubſtantie: diuerſum ſolum reperitur in genere ſub ſtantie. Ergo male hic dicitur quod idem ⁊ diuerſum re periuntur in ommbus generibus entis. C 8. Deus ⁊ creatura non generantur adinuicem: vt de ſe patet. Et tamen non ſunt dinerſa genere:cum non contineanur ſub dinerſis generibꝰneqʒ ſint ipſamet diuerſa genera · Deus enim necque eſt genus neqʒ in genere continetur per ſe ne que etiam reductiue ſicut aliquid coliocatum in genere·
Tranſcendit enim omne genus vt ſupꝛa declaralum eſt · Ergo hic male dieitur ꝙ illa ſunt dinerſa genere:quoruʒ non eſt generatio adinnicem. CP.. Ex albo genera⸗
tur nigrum. Dicitur enim pꝛiinò phiſicoruʒ ⁊ pꝛnno de generatiõe ꝙ ex non nigro ſt nigrum non ex quocuque
fed ex ſibi oppoſito.videlicet. ex albo vel exaliquo alio medio colore. quod idem eſt in propoſio. Et tamen ſub diuerſo genere proximo continentur quia ſu b eodem ge nere proximo non poſſunt poni niſi due ſpecies imedi te duabus differentiis conititute. Ergo idem quod priꝰ. ¶p.ioo.piuerſitas ſpecifica eſt reiatio realis cum ha beat extrema realia realiter diſtincta ⁊ referibilia. Pi ergo dinerſitas proprie reperiretur in genereẽ ſubſtantie: vt hic dicitur ſequeretur quod ſuper ſubſtantiam imme
thie dici— nen Doctor San in diate poſſet fundari relatio · nod tamen Voct 14. nin
ctus improbat in tertio phiſicorum Et etiam eſt contra philoſophum in quinto hnius:qui vult quod relatio pre dicamentalis quelibet fundatur aut ſuper quantitatẽ aut qualitate aut actione ⁊ paſſione ¶ Relinquitur ergo
quod ea que hic a phyloſopho adducuntur de hijs con/
ſequuntur ad vnum et multa:non ſunt incitmerxælu
n ube uhionobt mum unuen ztumn

Mueſtio NSed contra eſt phyloſophus in ſecunda parte pꝛinci⸗ pali huius capituli.ibi· Eſt aurem vnius quidein ſicut et in diuiſione contrarioꝛum deſcripſimus idem ſimile et equale. Mlnralitatis vero diuerſum diſimile ⁊= inequa le. Et multum habet dinerium diſſimile et incquale ⁊. vbi incipit cõmentumdecimum. dicendum quod in hac parte Reſj LO ndeo huius capituli adducit phylo⸗ ſophus ea que conſequuntur ad vnum et multa: que iaʒ enumerata ſunt ponendo modos aliquoꝛum. Rt pꝛimo
determinat de hijs que conſequnniur ad vnuʒ. Peinde
vero de hijs que conſequuntur ad multa.ibi.(Muare palam quod ⁊c̃.) Pe his vero que cõſequuntur ad vnũ que ſunt idem et equale pꝛimo oſtendit quot modis di⸗ citur idem. Deinde quot modis dicitur ſimile.ibi.¶ Fi⸗ mile vero). Sed non diſtinguit equale:quia vt dicit hic Doctoꝛ Sanctus equale non dicitur multipliciter: niſi foꝛte ſecundum diuerſas ſpecies quantitatis. Cꝙt x hoc patet ſolutio ad quartum. C Lonſiderandum antem eſt bic pꝛimo ſecundum phyloſophum quod ipſe hic ponit tres modos quibus dicitur idem. Vum enim idem ſit vnum in ſubſtantia: ſubſtantia autem dupliciter dicitur. videlicet ipſum ſuppoſitum et ipſa natura ſiue ſpecies eius:idem tripliciter dicitur. Ael ſecundum ſuppoſituʒ ſolum:ſicut aliqua dicuntur eadeʒ numero ydemptitate ſuppoſiti tanum:ſicut hoc album:et hoc muſicum: ſi ſoꝛ tes ſit albus et muſicus. Mnde album et muſicum dicun ⸗ tur idem numero vdemptitate ſubiecti. Nel idem dici⸗ tur ſolum ſecundum naturam ſuppoſiti aut rationem aut ſpeciem eins. Sicut Soꝛtes et Plato ſunt idem in hn ⸗ manitate. Et iſto modo dicuntur aliqua eſſe eadem ſpe⸗ cie vel genere. Unde ſub hoc modo cõtinentur duo mo di vdemptitatis:adiungendo tertium quo aliqua dicun ⸗ tur idem pꝛopoꝛtione: vt ſupra libꝛo quinto queſtione no na articulo pꝛimo dictum eſt. Rel idem dicitur ſecunduʒ vtrunqʒ · videlicet ratione ſuppoſiti et nature. vt Soes dicitur idem ſibiipſi. Mnde dicit littera m tu es tibi ipſi idem materia ⁊ ſpecie:vt materia referatur ad ſuppoſitũ quia materia eit pꝛincipium indiuiduationis. Matet er⸗ So g tres ſunt modi eiuſdem in genere: licet ſint plures modi in ſpeciali. C Per quod patet ſolutio ad ſecundũ. CQuod autem phyloſophus exemplificat hic in ſecũ do modo ydemptitatis in quantitatibus: hoc non facit ſe⸗ cundum pꝛopꝛiam opinionem: vt dicit hic Poctoꝛ San ctus ſed ſecundum opinionem eoꝛum qui ponebant qn · titates eſſe ſubſtantias rerum. Secundum quam quideʒ opinionem plures linee recte ſunt ſicut plura ſuppoſita in genere ſubſtãtie. ¶Et per hoc patet ſolutio ad tertiũ.
¶ Mec etiam phyloſophus aſſignat hic modos ydem
ptitatis aut alioꝛum que conſequuntur ad vnum et mul⸗
t pꝛincipaliter:ſed ſolum incidenter ad maioꝛem ⁊ fa⸗ cilioꝛem cognitionem habendam de his que dicẽda ſunt in ſequentibus. C Per quod patet ſolutio ad pꝛimum. Conſiderandum vlterins eſt ſecundo quod phyloſo⸗ phus adducit in genere quattuo: modos ſimilitudinis. noꝛum pꝛimus coꝛreſpondet tertio modo cuo aliqua dicuntur ſimilia. C Mam pꝛimo modo aliqua dicuntur ſimilia:quia conueniunt in vna foꝛma:non tamen ſecũdũ eandem rationem et eundem modum eſſendi. Et iſta di enntur ſimilia ſimilitudine pꝛopoꝛtionis. Et iſto modo album et nigrum poſſunt dici ſimilia. N Secnndo mo ⸗ do aliqua dicuntur fimilia que conuemunt in eadem foꝛ⸗ ma ſpeciſica fecundum eandem rationem et ſecnndum eundem modum eſſendi licet talis foꝛma poſſit intendi et remitti. Et iſte modo duo eqnaliter alba dicuntur ſi⸗ miilia. Gt vocatur ꝓpꝛie ſimilituco vdẽptitatis. ¶ Ter⸗ tio modo aliqua dicuntur ſimilia que conueniunt in ali⸗ qua foꝛmna ſpeciſica:nõ tamen vᷣm eundẽ moduʒ eſſendi. ſicut duo alba quoꝝ vnũ eſt magis albũ altero. CMnar
to modo aliqua dicunt ſimilia nõ ꝓpter vnð qualitatem
Muinta
tm̃ꝛ ſed ᷣm ↄnenientiã multoꝝ:ſicut dicunt ila ene ſimi⸗ lia que in pluribusqualitatibus cõueniunt qᷓ; differunt.
Et hoc duplieter. Mel ſimpliciter. Vel quantum ad ea
que in pꝛomptu apparent. Ficut ſtagnum dieitur ſimile
argento et ignis auro et crocus coloꝛi rubeo: quia in mul tis conuenium. Mec omnia ſuperins libꝛo qumto que⸗
ſtione decima articulo pnmo et ſecundo. ¶Tonſideran⸗ dum vlterius eit tertio quod phyloſophus inſuper de⸗ terminat hic de modis eoꝛum que conſequnntur mul⸗
um. Pmittit tamen multiplicitatem diſimilis: quia vt
dicit Voctoꝛ Janctusfacile apparet qualiter modi eiꝰ Acelpiantur per oppoſitum ſimilis. NKt per hoc patet
ſolutio ad ſextum. Ct licet vnum oppoſitoꝛum poſſit
de facili cognoſci per reliquum per ſe joquendo: quis
tamen dinerſum quod opponitur eidem habet quandas
repugnantiam cuz differenti:ideo phyloſophus iicet nõ recitet modos ipſius diſimilis:recitat tamẽ modos ipſiꝰ diuerſi in genere:quoꝛum pꝛimus eſt quod diuerſuʒ di⸗ citur omne illud quod eſt alind per oppoſitum ad ideʒ. Sicut enim idem dicebatur id quod eit ipſuʒ qð quidẽ eſt relatiuum vdemptitatis: ita diuerſum dicitur eſſe ali ud quod eſt relatinum dinerſitatis. Pꝛopter quod vnũ quodqʒ ad alind comparatum ant eit ideʒ aut dinerſuʒ. Zlius modus ipſius diuerſi eſt quando non eſt eoꝛum vna materia et vna ratio:ſicut tu et pꝛopinquus tibi eſtis dinerſi. ¶ Et per hoc patet ſolutio ad quintum. N Ter tins modus ipſius diuerſi eſt modus ſimilitudinarius: ſicut in mathematicis: vt ſic dicantur linee inequales eẽ diuerſe. Ct per hoc patet ſolutio ad tertium. ¶onſi derandum vlterius eſt quarto ſecundũ dpoctoꝛem San ctum de mente phyloſophi quod quia phyloſophus di rerat ꝙ omne ad quodcunqʒ comparatum idem eſt aut diuerſum:ne quis credat hoc eſſe verum tam in entibus quã in non entibus:remonet phyloſophus hoc dicens. SOmne ad quodcunqʒ comparatum dicitur eſſe aut idem aut dinerſum in his que dicuntur vnum et ens:non autẽ in non entibus. Tuins ratio eſt: quia idem et dinerſum non opponuntur vt contradictoꝛia: quoꝛum alterum ne ceſſe eſt eſſe verum de quolibet ente:cum inter ea nullũ cadat medinm neqʒ per participationem neqʒ per abne gationem: vt ſupꝛa quarto libꝛo huius queſtione octana articulo ſecundo declaratum eſt. Ped idem et diuerſum opponuntur vt contraria: que non verificantur niſi de en te: quia quandam naturam impoꝛtant: vt dictum eſt ſu perius libꝛo quinto queſtione vndecima articulo pumo ettertio. It ideo diuerſum non dicutur de non entibus. SFed bene non idem: quod contradictoꝛie opponitur ei dem: dicitur etiam de non entibus. Bed in omnibus en tibus dicitur idem aut diuerſum. Omne enim quod eit ens et vnum in ſe:comparatum slteri aut eſt vnum ei.. Et ſic eſt ei idem. Aut non eſt vnum aptum natum tamẽ eſſe vnum. Et ſic eit diuerſum. Sic igitur idem et dmer ſumn opponuntur vt cõtraria:et reperiuntur in omnibus entibus. C Et licet pꝛimo et pꝛincipaliter ideʒ ſequatur vnitatem ſubſtantie et dinerſum eius pluralitatem:tamẽ quia ſubſtantia eſt radix omnium alioꝛum generuʒ:illud quod eſt pꝛopꝛium ipſius ſubſtantie: tranifertur ad om⸗ nia alia genera: ſicut phyloſophus ſuperius declarauit de eo quod auid eſt in ſeptimo huins queſtione decima CEt per hoc pʒ ſolutio ad ſeptimuʒ CMonſideranduʒ vlterius eſt quinto ᷣm phm: vt deducit hic Poctoꝛ. S. ꝙ aliud eſt dinerſitas:et aliud differentia. uo n.quoꝝ vnum eſt diuerſum ab altero:non eſt neceſſe ea per alij alia eſſe diuerſa. Woſſunt enim eſſe diuerſa ſeipſis:vt di citur de decem predicamentis.Et etiam due differentie cõſtituentes ſpecies differentes non differunt inter ſe pꝛo pe loquendo: ſed ſunt diuerſe et diſtincte ſeipſis · Ater eſſet pꝛocedere in infinitun: vt ſatis notum eſt. Differẽs autem ab alio opoꝛtet quod ſit aliqu o alio differens: et
gambo in aliquo conueniant quod eſt idem in eis 3

3*.1 ec.j.
Ihoe antem quod eſt iqem in pluribus differentibus: vel eſt genus vel ſpẽs. Unde omne ꝓpꝛie differens aut differt gñe:aut ſpẽ:et hoc ſtricte et ꝓpe termis acceptis. Illa vero quoꝛum non eſt vna materia: differunt gene⸗ re. Dictum eſt enim in ſeptimo et octauo huius. quod li cet materia non ſit genus:tamen ab eo quod eſt materia le ſine habens modum materie in re ſumitur rario gene ris. Sicut natura ſenſibilis in homine eſt materialis ſiue potentialis reſpeciu nature rationalis. t ideo illud qð
non cõmnnicat in natura ſenſibili cum homineꝛ eſt alteriꝰ generis. Et quia que non cõmunicant in materia non ge⸗ jeranur ex ſeinuicem:ſequitur genere eſſe diuerſa quo⸗
rum generatio non eſt adinhicem. Et hoc vt dici. hic do
ctoꝛ Fanctus neceſſe eſt addere pꝛopter ea que non ha⸗
bent materiam:ſicut ſunt accidentia que ſunt genere di⸗ nerſa quecunqʒ ſunt in diuerſis pꝛedicamentis: vt linea et albedo quoꝛum vnum non ſit ex altero. Specie vero differre dicuntur quoꝛum eſt idem genus quod predi⸗
catur de dnobus ſubſtantia ſiue ſpecie differẽtibus: ſicut animal de homine et equo · Nontraria etiam differunt:qꝛ contrarietas quedam differentia eſt. vt infra patebit.q.ſe
quenti articulo pꝛimo. ¶Ad argumenta igitur ſeptem pꝛima patet ſolutio ex dictis. CAd octaunm dicendum
g licet in creaturis pꝛopꝛie etiam loquendo illa que ſunt diuerſa genere ſint aut diuerſa genera aut ſub diuer⸗ ſis generibus coutineantur: vninerſaliter tamen loquen
do hoc nan eſt neceſſe. Jreatura enim et deus ſunt entia
genere diuerſa:et tamen nõ pꝛopꝛie differunt. C Deus
autem licet per ſe et directe non ponatur in genere:poni
tur tamen reductiue in quolibet genere non tanquã pꝛin⸗ cipium eſfectiuum pꝛopꝛium pꝛoximnm adequatuʒ de⸗
terminstum ſiue limitatum intrinſecum et non tranſcen⸗ dens: vt vult Woctoꝛ Banctus in pꝛima parte queſtione tertia articulo quinto.et articulo tertio tertium. Vt que⸗ ſtione octuageſimaoctaua articulo ſecundo ad quartum. Sed tanquam pꝛincipium cõmnne remotum inadequa tum indeterminatum ſiue illimitatum et eytrinſecum:et omne genus excedens ſiue tranſcendens: vt ideʒ dicit in de potentia queſtione nona articulo tertio ad tertiumet queſtione ſeptima articulo octauo ad ſecundum.quẽad. modum ſuperius in tertio huius queſtione ſexts artienlo tertio nonum declaratum eſt. ¶ Id nonum dicendum ꝙ hie non dicitur quod iſta non ſint genere diuerſa quo⸗ rum generatio eſt adinuicem: ſed quod illa ſunt genere diuerſa quoꝛum non eſt ſubſtantia vna. Nnde ibi com/ mittitur fallacia conſequentis. CAd vltinum dicenduʒ quod vt ſupꝛa in quinto huius queſtione decimaſexta ar ticulo. declaratum eſt.nulla relatio fundatur immedia te ſuper ſubſtantia per modum ſubſtantie conſiderata: lo quendo de relatione predicamentali. Super ea tamen bene fundatur talis relatio per modum quantitatis ant alicuius alterius predicamenti conſiderata: vt ibidem in capitulo ad aliquid ad longum diſputatum eſt.
CQueſtio ſexta. De diſffinitione contrarietatis et qui buſdam cot:relarijs.
jne conſiderandum eſt in hoc
Einde ſecundo capitulo huius ſe
d cundi tractatus de diffinitione contrarie
taris: et de quibuſdam coꝛrelarijs phy⸗
loſophi.¶ irca quod quernntur duo.
CPꝛimo vtrum contrarietas ſit maxi⸗
ma differentia rernm. ¶ Secundo vtrum vni ſit tantum vnum contrarium.
Cequitur in Phrloſopho et Poaoꝛe Sango.ihi. NMndniam vero differre contingit adinnicem. Et in Lõ⸗
Metha.
mentatoꝛe eõmento decimotertio non in pꝛincipio ſʒ ibi.
t cuni poſibile eſt vt. et eſt Lec.y.
— ſic pꝛoceditur. Nide F pimum tur ꝙ cõtrarietãs nõ ſit maxima differentia rerum. Wam maximo mon eſt dare mains. Fed aliqua ſunt que ma⸗
kis differunt q; cõntraria: vt ſunt contradictoꝛia. Jontra⸗ dictio enim eſt maioꝛ repngnantia q; contrarietas: vt pa tuit in quinto huins. Irgo contrarietas non eſt maxima Let.io. mil
differentia rerum. ¶P ꝛ⁊0. U aioꝛ eſt differentia eſſen ⸗ tialis quam differentia accidentalis: quia pꝛima facit aliud et alterum ſimnl: ſecunda vero alterum tantum: vt patet per poꝛphyrium. Sed contraria cum ſint foꝛ- me accidentales poſite ſub eodem genere faciunt differ⸗ re accidentaliter. Ergo non faciunt maxime differre: et per conſequens contrarietas non eſt maxima differentia
rerum. CPzꝰ. Quecunqʒ differunt genere: differunt
etiam ſpẽciè et non econuerſo: vt in quinto huins conceſ⸗ Tec. 4 nin
ſum eſt. Ergo differentia generica eſt maioꝛ quam ſpeci ſica. Sed contrarietas eſt differentia ſpecierum ſub eoꝛũ genere poſitarum: vt hic conceditur. Ergo contrarietas non eſt maxima differentia reruʒ. Sed contra eſt phy
loſophus in textu.ibi. noniam vero differre contingit
adinuicem differentia plus et minus eſt aliqua et ma ⸗ xima differentia eſt. Et hanc dico contrarietatem. Nuia vero eſt maxima differentia. palam eſt er indu ⸗ ctigne. Reſpon deo dicenduʒ quod contrarietas eſt maxma reruʒ differentia. Nnod ſic patet. Mamidabilis eſt maxima differentia. Secd talis non eſt alia quam contrarietas. Ergo centra⸗ rietas eſt maxima differentia rerum. Aaioꝛ probatur hic ſecundum phyloſophum. Mam in quibuſcunqʒ eſt innenire maius et minus:ibi eſt innenire maximus: euz non ſit procedere in infinitum. Sec contingit aliquid ab altero differre magis et minus. Ergo contingit aliqua duo maxime differre. Et per conſequens eſt dabilis ma xima differentia rerum. Mrobatio minoꝛis. videlicet ꝙ talis differentia non ſit alia quam contrarietas. Et hoe inductiue ſecundum ꝓhyloſophum. am quecunqʒ dif ferunt aut differunt genere:aut differunt ſpecie. Sed illa que differunt genere non maxime differnnt. Ergo que differunt ſpecie maxime differnnt. Qhntraria autem ſunt ſpecies ſub eodem genere maxime differentes. Ergo cõ traria maxime differunt. Vt ſic contrarietas eſt maxima differentia rerum. uod autem illa que genere differũt non maxime differant:ſic patet. Mam in hijs que dicun⸗ tur maxime differre:opoꝛtet inuenire viam tranſmuta⸗ tionis ſecundum quam pꝛius minus differant deinde magis: donec veniatur ad maximum. Sed in hijs que differunt genere:non poteſt inueniri talis via tranſmuta tionis vnius ad alterum:cum vt dictum eſt eoꝛum non ſit vna materia. Opoꝛtet enim materiam eandem mane re ſub vtroqʒ termino tranſmutationis:vt ſupra in ſepti mo huins declaratum eſt. Vnde in hijs que differunt genere non eſt accipere magis et minus differre: et per conſeqnens neqʒ maxime differre. Et ſic in hijs que ge nere differunt non eſt maxima differentia. Quod vero in hijs que differũt ſpecie opoꝛteat maximã eſſe differẽ⸗ tiam que eſt inter contraria.patet:quia generationes mu tue fiunt ex contrarijs:ſicut ex contrarijs vltimis genera tur quid medium vel ex medio: vt palidum ex nigro vel ex rubeo:vt nunc preſupponitur. Mon tamen huiui modi generationes ſunt ex duobus quaſi ex vltimis:qꝛ quando generatio ex nigro procedit ad palidum: adhut vlterius poteſt procedère ad aliquid magis differens à nigro. Nt ſic ibi non eſt ſtatus ſicut in vltimo termino· Nuod dicit phyloſophus quia generationes finnt ex cõ trarijs ſicut ex vltimis. Sed manifeſtum eſt quod di⸗
ſtantia vltimoꝛum ſemper eſt maxima e

Mueſtio
ergo ꝙ inter ea que differunt ſpecie maxime contraria differunt. Sed ea que differunt genere non maxims dif ferunt: vt pꝛobatum eſt/ Queqnnqʒ autem differunt aut genere aut ſpecie differunt fRelinquitur ergo qð
contrarietas eſt maxima differentia reruʒ. Cæx predi
ctis infert phyloſophus hic duo coꝛelaria. uoꝛum pꝛi mum eſt: ꝙ cõtrarietas eſt perfecta differentia. Secũdũ coꝛrelarium eſt ꝙ vni tm vnum eſt contrarium. de quo in ſequenti articulo videbitur. Pꝛimum coꝛrelariuʒ ſic pꝛobatur a phyloſopho pᷣm deductionem Docto. San. Mam maximum in vnoquoqʒ genere eſt id quod perfe ctum eſt. Sed vt pꝛobatum eſt contrarietas eſt maxima differentia rerum. Ergo eſt differenia perfecta. Maioꝛ ſic declaratur. Mam maximnʒ eſt quod non exceditur.
Et perfectum eſt extra quod non eſt aliud ſumi. Patet: quia cõmuniter omnia dicuntur perfecta eo ꝙ deueniũt ad finem. Vnde maxima topyca. Luins finis bonus eſt:
pſum quoqʒ bohum eſt. Wonum enim et perfectum
idem ſunt: vt patet pᷣmo de celo. Extra finem anteʒ nihil eſt: quia in qualibet re finis eſt quod eſt vltimum in exe: chtione et continet rem. Unde nihil eſt extra fineʒ. Mec
id quod perfectum eſt indiget aliquo exterioꝛi: ſed totn
cõtinetur ſub ſua perfectione.̃t ſic patet ꝙ perfecta dit᷑ ferentia eſt que peruenit ad finem ſicut maxima differen tia. Tum ergo contrarietas fit maxima differentia rernʒ: ipia eſt differentia perfecta. CLonſiderandum auteʒ eſt hic pꝛimo Vᷣm phyloſophum.ꝙ quia comtraria dicuntur multipliciter: vt infra.q.y.articulo pᷣmo.et.q.Iʒ. articulo ſecundo oſtendetur:non omnia contraris dicumur equa⸗ liter eſſe perfecte differentia. Sed ita qnelibet contraria dicuntur perfecte differre:ſicut competit eis eſſe contra ⸗ ria.videlicet quibuſdam pꝛimo et quiquſdaʒ ſecũdario · Vnde alia tranſlatio in pꝛincipio cõmenti decimiquarti habet. Et cum contraria dicuntur multis modis:accidit eis vt ſint completa hoc modo ᷣm ꝙ eſt eis exiſtentia vt ſint contraria. CConſideranduʒ vlterius eſt.⁊2. ᷓm Il⸗ bertum in hoc libꝛe tractatu ſecũdo capitnio tertio ꝙ ex predictis elicitur talis diffinitio contrarietatis · videlicet contrarietas eſt duoꝛum ſub vno genere differentium maxima et perfecta diſtantia. Et hoc maxime verus eſt: xt dicit de pura et pꝛima contrarietate. Qnia vero diſtã⸗ tia in ſpacio loci per ſe eſt maxima:pꝛopter hoc contra⸗ rietas que eſt in locis eſt cauſa contrarietatis in alijs. Et ideo ponitur diſtantia vt canſa ſiue genus in diffinitione contrarioꝛum. CEt dum arguitur. Pꝛimuz genns qð eſt ſubiectum et cauſa omnium alioꝛum eſt ſubſtantia. rgo videtur ꝙ cõtrarietas eins ſit pꝛuma et ꝙ ſit caula aliarum contrarietatum. Et ſic non videtur eſſe veruʒ ꝙ pꝛima contrarietas eſt illa que eſt ſcðᷣm ſitum et locum. CAd hoc dicit Albertus in eodem tractatn capitulo quarto.ꝙ hec et ſimilia argumenta non eſt difficile folue re:quia cum dicimns locum eſſe generationis pꝛincipiũ et contrarietatem que eſt in loco eſſe canſam aliarum cõ trarietatum:non accipimus locum vt ſpacinʒ mathema⸗ ticum:ſed potins coꝛpoꝛa que ſunt locus locans alia coꝛ poꝛa phyſica.Et ſic ſunt ſubſtantie quedam locantes qua jitates actinas et paſſiuas dantes coꝛpoꝛibus in ipſis lo⸗ eatis. Et ideo ſecundum rationem accepta prima contra⸗ rietas eſt quidem pꝛimi generis quod eſt ſubſtantia. Si autem ſecundum eſſe accipiatur:tunc pꝛima eſt contra⸗ rietas loci ſuperieꝛis et inferioꝛis ſecundum differentias ſitus. Mec ille foꝛmaliter. CQnaliter autem hec intelli
genda ſint: infra patebit. ¶Konſiderandum vlterius eſt
tertio quod dum ſupꝛa dictum eſt vbicunq; eſt dare ma ins et minns ibi eſt dare maximum: hoc intelligendum eſt in poſitiuis:non autem in pꝛinatiuis · Aliter cuʒ ſit da⸗ bile maius malum et minus malum:eſſet dabile maxi⸗ mumꝛet per cõſequens fũmum malum:ſicut et ſůmum bonum. Et ſic duò pꝛincipia ſimplieiter pꝛima. uod eſt contra theologos:quis ſapit hereſim · CAnod etim
„ *
Serta
dicebatur quod generatio eit inter contrarios terminos: hoc non eſt intelligendum de generatione ſubſtantiali ac cipiendo eam ſecundum quod diſtinguitur contra altera tionem: ſed potius ſecundum quod includit in ſe altera-
tionem pꝛeuiam: vt ſeptimo huius queſtione duodeci
ma articulo ſecundo declaratum eſt. CEt cuʒ etiam di citur quod contrarioꝛum mayima diſtantia eit in eodem ſuſceptibili:hic vt dicit Albertus vbi ĩmediate ſupꝛa ac cipiuntur ambo contraria in eodem ſuſceptibili:vt actus puri educti de potentia ipſius ſuſceptibilis quod mediũ eſt inter ea et equaliter ſe habens ad vtrunqʒ quantum in ſe eſt in quo ſunt ſimul in potentia ad reliquum mate⸗ rialiter loquendo: vt etiam ſupꝛa declaratum eſt in qnto huius.q.9.ar.. 3
7— igitur dicendum ꝙ licet con⸗ Ad Pamum tradictoꝛia differant
ſimpliciter:tamen contraria maxime differunt ſub eode
genere in eodem ſuſceptibili. Vnde ratio non eſt adpꝛo⸗ poſitum. CAd ſecundum dicenum quod licet foꝛme ac cidentales faciãt differre accidentaliter eoꝛum ſubiecta: differunt tamen eſſentialiter inter ſe:maxime ſi in abſtra cto deſignentur. C Ad tertium dicendum negando con/ ſequentiam:quia licet concedi poſſit quod differentia ge nerica ſit maioꝛ extenſine qᷓ; ſpecifica: non tamen intenſi⸗
ue:pꝛopter rationem phyloſophi adduetam. Cðlerum
tamen ratio magis concludit oppoſitum quam pꝛopoſi⸗ tnm. Ex eo enim quod quecunqʒ differunt genere diffe⸗ runt ſpecie et non econuerſo. ſequitur quod differentia
ſpecifica ſit maioꝛ differentia qᷓ; differentia generica: quis
plura requiruntur ad differentiam ſpecificam qᷓ; ad diffe rentiam genericam: vt ex predictis patet.
ſSequitur in hyloſopho et octoꝛe Sancto.ibi. Mijs autem entibus palam ⁊c̃. Et in Lõmentatoꝛe com mento octauo paulo poſt pꝛincipium commenti ibi. In
alia tranſlatione. Et cum contraria ita ſint manifeſtum
en xc.
*2 DB ſecundum Kccdnn
poſſint eſſe plura oppoſita oppoſitione contra
rietatis. Mam vt arguit hic Albertus vnum quod eſt voluntarium: vt patet per phyloſophum inter tio et quarto ethycoꝛum.opponitur dnobus innolunta⸗ rijs. vni quidem per ignoꝛantiam dicto alteri vero per violentiam. Ergo vnum centrariatur dnobus: et econ ⸗ nerſo plura opponuntur vni contrarie:cum vt ibideʒ ha betur voluntarium et inuoluntarium contrarie opponã⸗ tur. TD ꝛv. Migro contrariatur album et fuſcum: vt pa tet in libꝛo de ſenſu et ſenſato. Ergo vni plura contrarian tur. CP 30. Virtus contrariatur duobus extremis: vt patet in libꝛis echycoꝛum. Ergo idem qð pꝛius. K Sed contra eſt phyloſophus in texin.ibi. ijs auteʒ entibus palam ⁊c̃. 3 Peſi ondeco dieendum quod vt in alio ar⸗ P ticulo precedenti dietum eſt. phyloſophus ex determinatis inferebat ſecundum coꝛ⸗ relarium. videlicet quod non contingit plura eſſe vni cõ⸗ traria. Auod dupliciter pꝛobatur a phyloſopbo ſecundũ quod hic deducit ⁊octoꝛ Sanctus. C ꝛimo quia cõ
Lectio.1y.
20.Zcc. 2.
trarietas eſt maxima et perfecta quaſi vltimoꝛum diſtan
tia: vt ex precedenti articnlo patet. Jed vnius diſtantie non poffunt eſſe plura extrema quam duo. Weqʒ etiam vltimo eſt dare aliquid vlterms. Unde impoſſibile eſt cum vna contrarietas ſit vna diſtantia: quod vni contra⸗ rioꝛum contrarientur aliqua duo ex equo quaſi vltima. Et ſi vnum contrarioꝛum contrariaretur magis et alte⸗ rum minns: illud quod contrariaretur vt minns non eſſet quid vltimum ſimpliciter: ſed haberet aliquid vl terius. C Et per hoc patet ſolutio ad ſecundum.

Secunde ideʒ pꝛobatur alio modo ᷣm phylolophũ· Mam contrarietaseſt differentia quedam. Omnis au⸗ tem differentia eit aliquoꝛum duoꝛum vlimoꝛum:ſi ſit
differentia perfecta et maxima. Ergo cum contrarietas ſit maxima et perfecta differentia rerum ſequitur ꝙ eſt
tm̃ duoꝛum extremoꝝ. Et ſic vnnʒ vni tmñ̃ eſt contrariũ. CAlio modo prelertim vocaliter probat idem Alexan
der per viam Auicenne in ſua methaphyſica. Wam ſi ſit poſſibile quod vnum contrarietur duobus ponatur quod.a.contrarietur.b.et.c. Et tunc queritur ab ad nerſario.vtrum.a.contrarietur illis duobus ſecundum eandem rationem: ant ſecundum piuerſas.Si pꝛimum: ſic vnum vni tantum oppqnitur. Sicut ſi nigredo contra rietur albedini Metri et I artini. Mon enim pꝛopter
hoc dicendum eit g nigredo contrariatur duobus. Si
autem dicatur ꝙ · a· contrariatur.b.et.c. ᷣm diuerſas ra⸗ tiones:ita ꝙ ſecundum vnam rationeʒ opponitur ipſi.b.
et ſecundum aliam rationem ipſi.c. ſequitur quod ſunt
due contrarietates et non vng. Conſiderandum auteʒ eſt hic pꝛimo ᷣm dominum ntonium archyepiſcopuʒ: ꝙ cum contraria habeant fieri circa idem:ſequitur ꝙ ni⸗ gredo Joãnis non contrariatur albedini Martini inq̃n⸗ tum talis niſi foꝛſitan inquantum albedo: quia nigredo que eſt in vno ſubiecto:non poteſt eſſe in altero ſubiecto indinidualiter loquendo. Ilias eſſet migratio accidentis de ſubiecto in ſubiectum. Tt ſi arguas. aliditas hniꝰ ſubiecti poteſi agere in frigiditatem alterius ſubiecti: vt
de ſe patet · Mec enim aqua calida poteſt calefacere ma
num ab ea remouendo frigiditatem. Actionis auteʒ ſunt contrarioꝛnm ergo ⁊c̃. d hoc reſpondet dicens: ꝙ̃ hec nigredo contrariatur illi albedini:non vt eſt hec: ſed vt eſt albedo:niſi foꝛtaſſe quis dicat ꝙ ſint in eodem ſub⸗ iecto in ſpecie: licet non in numero.¶el ſaltem eis nõ re⸗ pugnat.⁊ hoc ſufficit. ¶ onſiderandum vlterins eſt ſe⸗ cundo quod vni tantum̃ vnum poſſe contrariari poteſt intelligi tripliciter. no modq de contrarietate tam cõ⸗ muniter ſumpta qᷓ; pꝛopꝛie Et iſto modo vnum poteſt eſſe pluribus contrarium, Ilio modo loquendo de con⸗ trarietate pꝛopꝛie dicta.jt hoc etiam modo vnuʒ poteſt
pluribus contrariari:ſicut voluit ſecundum argumentũ.
Mon tamen ſecundum eandem rationem:ſed ſecundum dinerſas. Certio modo loquendo de contrarietate pꝛo⸗ prijſſime ſumpta.Pt iſo modo vni non poſſunt multa contrariari. C Ped arguebat diſcipulus nouellus. Maʒ ſupꝛa conceſſum eſt quod multa et vnnʒ opponuntui nõ ſolum pꝛiuatine: ſed potius contrarie etiam ſecundum eandẽ rationem.irgo vni multa ſunt contraria. CHicẽ dum quod ibi com mittitur fallacia figure djctionis inn· tando numerum ſingnlarem in pluralem. Mnlta enim
ant multitudo contrariatur vni. Ergo multa contrarian
tur vni. non valet. Pmittitur etiam ibi fallacia diniſio⸗ nis:quia licet multã ſimpl ſumpta contrarientur vni:non tamen diiſim ſumpta. Cõmittitur etiã ibi fallacia equi/ nocationis:quia vnum quod eſt pꝛincipium multitudi nis opponitur multis.ideſt multitudini. Sed vnum acce ptum pꝛo re vna non opponitur multitudini. Tnde etiã hec volni apponere: ad oſtendendum illi diſcipulo no⸗ nello quod aliqualis ſophyſta eſt:ſed nunduʒ methaphy ſicus. ¶ onſiderandum vlterins eſt tertio ſecundum phvloſophum hic in textu quod omnes diffinitiones da ⸗ te de contrarietate ab alijs ſecundum predictam diffini/ tionem verificantur. Mnidam enim diffiniunt contraria
dicentes quod contraria ſunt que plurimum differunt.
lij vero dicunt ꝙ cœntraria ſunt que maxime differunt ſub eodem genere. Ilij dicunt quod contraria ſunt que plnrimum pifferunt in eodem ſuſceptibili. Ilij autes ſic diffiniunt. Conirgria ſunt que plurimum differunt ſub eadem potentia. ¶nod autem predicte diffinitiones veriũcentur per eqm que data eſt a phyloſopho: patet· pꝛimo de anima. am dictum eſt quod contrarietas eſt
Metha.
maxima et perkecta differentia rerum:que facit plurimũ
diſerre. Manifeſtum eſt eniʒ ex predictis quog in hijs
que differunt genere non eit accipere quod magis eit dif ferens hijs que differũt ſpecie:quia ud ea que junt extra genus non eſt differentia:vt dictum eſt modo expoſito. Foꝛum vero que differunt ſpecie maxima differentia eſt differentia contrarioꝛnʒ. It ſic ſequitur ꝙ contraria ſunt que plurimũ differunt:que fuit pꝛima diffinitio. Cge.
cundo hoc patet de ſecunda diffinitione. Mam contrarie/
tas vt dictum eſt: eſt maxima differentia rerum et perfe cta. Sed maxima et peyfecta differentia eſt eoꝛum que ſunt in eodem genere. Mnde relinquitur quod contraria ſunt que maxime differunt ſub eodem genere. Que fuit
ſecunda diffuntio. C Pertio hoc patet de tertia: quia ea⸗ dem eſt materia cohtrzrioꝛum:cum ex ſeinnicem gene⸗
rentur: vt dictum eſt. Nrgo contraria ſunt que plurimnʒ differunt in eodem ſuſceptibili. Que fnit tertia diffinitio. EMuarto hoc patet etiam de quarta. Mam vt in nono huius dictum eſt.ſcientia eſt potentia rationalis.qnde ſe habet ad oppoſita: et vna ſcientia eſt circa vnum genns. Lum ergo contraria ſint ſub eodem genere: opoꝛtet ꝙ ſint ſub eadem potentia ſiue ſcientia.it quia contrarietas eſt perfecta differentia eoꝛum que ſut ſub eodem gene ⸗ re:ſequitur ꝙ contraria ſunt que plurimum differunt ſub eadęem potentia ideſt ſcientia. ne fuit qnarta diffini tio. Patet ergo qualiter omnes diffinitiones contra rioꝛum ab alijs date verificantur per eam que traditur
hic a phyloſopho: et per ea que tradidit phyloſophus
hic de contrarietate. Cx quibus omnibns poteſt colli
gitalis completa diffinitio contrarioꝛum.videlicet. Con traria ſunt que plurimum ⁊ perfecte tanquam vltima ab
innicem piſtant ſub eodem genere in eodem viciſim ſu ⸗ ſceptibili ſecundum eandem poteſtatem Contrgrietas vero eſt duoꝛum extremoꝛum vltimoꝛnm ſub epdem genere in eodem ſuſceptibili m eandem potentiam ma
yima et perfecta diſtantia.
igitur dicendum ſecunduʒ ꝙ Ad pꝛimum dicit Alberius hic tractatu ſe⸗ cundo capitulo quarto vbi hoc argumentum adducit: ꝙ in veritate per maximam diſtantiam non opponitur vnũ niſi vni. Sed quia duo in ſe continet voluntariuʒ.omnis enim volnntas eſt appetitus in ratione exiſtens:ideo per foꝛmam rationis opponitur inuoluntario per ignoꝛantiã ⁊ per foꝛmã appetitus opponitur inuoluntario per vio ⸗ lentiam. Et ſic inrer quattuoꝛ foꝛmas. videlicet rationis et ignorati appetitus et violenti ſunt due diſtantie maxi⸗ me. Et in vtraqʒ opponitur vnum vn tantum. Mec ille foꝛmaliter. CLatrabat hic pᷣfatus diſcipulus nonellus. Quia vnum yni ydemptificatur. Ergo vnum vni nõ c trariatur. ¶ Audini et tacni:eo ꝙ ad hoc reſponſum eſt ſupra in declaratiombus. ¶Ad ſecundum et tertium pa tet ſolutio ex dictis in ſecnũdoò notabili. ¶ Merum ad ter tium reſpondet hic dominns Intonius archyepiſcopus dicens:ꝙ auaricia opponitur liberalitati ſicut vitium vir tuti: et opponitur pꝛodigalitati ſicut vitiuʒ vitio. ¶ Sed hoc non euacuat argumentum:quia liberalitas contrariã tur auaritie et pꝛodigalitati.rgo vnum pluribns con ⸗ trariatur:et per conſequens econnerſo. Mnde dicenduʒ ꝙ liberalitas non opponitur illis dnobus ſecunduʒ ean⸗
dem rationẽ:ſed dinerſis rationibus: vt quarto eihrcoꝝ patet clarins.
Fpuenio ſeptima. pe comparatione contrarietatis ad dlias ſpecies opppſitionis.
nt õſide⸗ eſt de contrarietate per comparatio⸗
neʒ ad alias ſpecies oppoſitionis poſt W abiolntam eins conſiderationen · N ¶Tirca
nmrn wNn myär ent nuune tnn in nutcny vimmn. iuni mn
belhen
n
ſnu Aunn
1
SS* S
— —
— —
—— ———
— —
—

Mueſtio
Ccirca quod queruntur duo. Cpꝛimo vtrum eontr rietas ſit vt pꝛinatio et habitus: ſine oppoſitio prinatina.
¶TgFecundo vtrum ſit poſſibilis tranſitus a priuatione
ad habitum. CSegtur in phyloſopho et Doctoꝛe ancto · bi.¶ꝛi⸗ ma vero ↄtrarietas. Et in Lõmẽtatoꝛe cõmentũ decimũ
quintum.et eſt Lec.6A.
„„ ſic pꝛoceditur. Aide⸗ 4 S pPumum tur ꝙ cõtrarietas nõ ſit prinatiua oppoſitio. Wam vnnm diſpera? Koꝛhim non verificatur in recto de reliquo:im⸗ mo ad affirmationeʒ vnius diſperati:ſequitur negatio al terius per maximamn topycam. Wene enim ſequuur. Goꝛtes eſt homo. Ergo Foꝛtes non eſt aſinus. Sed cõ trarietas et prinatina oppoſitio ſunt diſperate ſpecies op poſitionis et adinuicem diſtincte: vt patet in poſtpredica mentis. Ergo contrarietas non eſt pꝛinatiua oppoſitio. CC 20. Contrarietas eſt contradictio. Ergo cõtrarietas non eſt prinatio:intelligendo per priuationem pꝛiuatiuã oppoſitionem. Matet cõſequentia per locũ a diſperatis. Antecedens patet. Mam album et nigrum cõtrariantur. Sed nigrum eſt non album. Album auteʒ et non album contradicunt. Ergo album ⁊ nigrum contradicunt. Et ꝑ conſeqnens contrurietas eſt contradictio. Cð; ʒ · Si cõ trarietas eſſet priuatio: hoc eſſet quia contraria includunt priuatiue oppoſita. Sed manifeſtum eſt ꝙ contrarietas etiam includit contradictioneʒ. Ergo pari ratione quacõ trarietas eſſet priuatio: etiam eſſet contradictio. Vuod ta men phyloſophus hic repꝛobat· ergo ⁊c̃. C Sed contra eit hic phyloſophus in textu.ibi. rima vero cõtrarie⸗ tas habitus et pꝛinatio eſt: ſed nõ omnis priuatio. Mul tipliciter enim dicitur pꝛinatio ⁊c. 1 Reſt 0 ndeo dicendum ꝙ prima contrarie P N tas eſt priuatio et habitus: qꝛ ſ.in ommi contrarietate priuatio includitur et habitus. C Dꝛo cuius declaratione conſideranduʒ eſt pꝛimoÿm pbyloſophum ꝙ ad manifeſtandum non idem eſſe oppo ni ßm pꝛinationem et habitum et opponi vᷣm contrarie⸗ tatem phyloſophns ſubiungit: ꝙ non omnis pꝛiustio eſt contrarietas: quia vt ex ſuperioꝛibus patet prinatio mul tipliciter dicitur. Mam ↄliquando in eo dicitur eſſe pꝛiua
tio quod quocunqʒ modo non habet id quod natum eſt
paberi:licet ab eo non ſit natum haberi. Sed talis pꝛina⸗ tio non eſt contrarium:quia non ponit aliquam naturam oppoſitam habitui: licet aliquando ſupponat ſubiectum determinatum quando. vʒ aliquid non habet illud quod natus eſt habere · Sed illa pꝛiuatio dicitur eſſe contrariũ que vt dicit hic Albertus eit finalis ᷣm maximam diſtã tiam.ſec enim ſupponit viam eſſe inter extrema. Mꝛi uatio enim vt dicit hic Doctoꝛ Sanctus vᷣm id quod nõ eſt recipit magis aut minus. Ideo non poteſt dici pꝛina⸗ tio cõtrarium:niſi ratione alicnius nature que perfectam diſtantiam habet ad habitum.ſicut non omnis pꝛiuatio albi eſt contrarium alboꝛſed pꝛinatio maxime diſtans ab albo: quam opoꝛtet fundari in aliqua natura einſdem ge⸗ neris maxime diſtante ab albo.Et ſic hoc dicimus ꝙ ni⸗ grum quod eſt pꝛiuatio albi eſt contrarinʒ albo · Con⸗ ñderandum vlterins eſt hie ſcðᷣo ᷣm Albertũ ꝙ in quo⸗ libet genere pꝛima contrarietas eſt habitus et pꝛinatio i. repugnantia habitus et pꝛiuationis. uius rationem aſſi gnat:quia in omni genere prima principia eorum que funt in genere ſunt potentia et actus. Motentia auteʒ ſub priuatione exiſtens nominatur prinatio. Vnoꝛũcunqʒn. contrarioꝛum alternm eſt vilius et minns nobile hoc ðʒ priuationis modum denominꝭtur:ſicut frigidum per re pectum ad calidum priuatio dicit arꝛet nigrum compa⸗
ratum ad album.hec ille. CLonſiderandum vlterius
eſt.3o. m phyloſophum ꝙ omnia alia contraria que cõ⸗
trarietatis nomen ⁊ rationẽm participant;m habitum ⁊ prinationem: vocantur contraria per aliquam analogia; ad ipfa: dinerſimode tamen. Main quedam dicuntur cõ
traria in eo ꝙ habent inle incluſam priuationem ⁊ habi⸗
Septima
tum:ſicut album et nigrum. calidum et frigidum. Alia
vero dicuntur contraria: quia componuntur ex cõtrarijs
ſicut medij coloꝛes. Alia vero quia facinnt pꝛinationem et habituʒ:ſicut ſunt calefaciens ⁊ infrigidans. Ilia vero ſunt contraria:quia ſunt in virtute actiua ſiue productius prinationis aut habitus:ficut calefactuum et infrigidati⸗ uum.Ilia vero ſunt contraria:quia ſunt acceptiones eo/ rum:ſicut caliefieri et infrigidari. Alia vero ſunt contra ria: quis ſunt abiectiones eoꝛum:ſicut coꝛruptio calidita⸗ tis et frigiditatis: Et non ſolum hijs modis dicuntur cõ⸗ traria: ſed etiam ex eo.videlicet ꝙ habent habitudines eaſdem ad contraria ſequentia:ſicut ſi dicamus ꝙ ignis et aqua ſunt contraria: quia habent calidum et frigidum: que etiam dicebantur contraria per hoc ꝙ includunt pꝛi nationem et habitum ¶Lonſiderandum vlterius eſt quarto ſecundum phyloſophum: ꝙ contrarietas non eſt contradictio. Quod ſic pꝛobat phyioſophus. Mam in cõ tradictione non eſt aliquod medium. Sed in contrarieta te eſt aliquod medium. Ergo contrarietas non eſt con⸗ tradictio. Pꝛima patet: quia neceſſe eſt de eodem aut af firmare aut negare:de nullo vero ſimul: vt patuit quarto
Eectio.Iʒ⸗
hnius per firmitatem primi principij. vnde dicitur pri ecot ·I⸗
mo poſterioꝛum ꝙ contradictio eſt enius ſecundũ ſe non eſt dare medium. Media patet. Mam omnia contraris aut ſunt mediata aut ĩmediata. Si pꝛuimum:ſic manifeſtũ eſt ꝙ inter ea cadit medium etiam per participationem
extremoꝛum ſicut album et nigrum. Siſecundum: ſic ẽt inter ea cadit medium et ſi non per participationem ra⸗
tione cuius dicuntur contraria unmediata:inter ea tàmẽ cadit medium per abnegationem: vt lapis nec eit inſtus neqʒ ininſtus nec ſanus aut eger. CConſiderandum vl⸗ terius eſt quinto ſecundum enndem ibidem ꝙ quattuo? modis aliqua alicui opponuntur. Pꝛimo modo vt con⸗ tradictio:ſicut ſedens non ſedenti. Alio modo vt prina⸗ tio:ſicut cecus videnti. Tertio modo vt contrarietas: ſi⸗ cut nigrum albo. Quarto modo vt ad aliquid:ſicut pater ſilio. Inter iſta autem quattuoꝛ genera oppoſitionis· pri- mum eſt contradictio:vt dicit hic phyloſophus. Luius rationem aſignat hic Doctoꝛ Sanctus. quia contradi⸗ ctie includitur in omnibns alijs tanquaʒ prins ⁊ ſimpli⸗ cius in er omma genera oppoſitionis: vt etilam ad lon⸗ gum declaratum eſt quarto huius queſtione octaus arti⸗ culo primo. Oppoſita enim ſcõm quodcunqʒ oppoſitio⸗ nis genns. unpoſſbile eſt ſimnl exiſtere in eodem ſubie cto. Duod quidem contingit ex hoc ꝙ alterum oppoſi⸗ tum habet in ſe:et includit negationem alterius: ficut de ratione ceci eſt ꝙ ſit non videns: et de ratione nigri eſt ꝙ ſit non album:et de ratione ſlij eſt ꝙ ſit non pater. Ey quo patet:quod cont radictio eſt primum genns oppoſi⸗ tionis. CConſiderandum vlterius eſt ſexto ſecundum eundem ibidem quod pꝛiuatio: vt qumlo et nOn huius declaratum eſt dicitur mults modis. ddicitur enim pꝛi⸗ uatio vno modo quando aliquid non habet quod nuilo modo aptum natum eſt habere: vt ſi diceremus ꝙ lapis pꝛinatur viſu: quia non habet viſum neqʒ dptus natus eſt habere. Alio modo dicitur pꝛiuatio ſecunduim quam aliquid dicitur priuari quando non pabet quod natuʒ eſt pabere aut ſecundum genus aur ſecundum ſpeciem:ſicut animal ſi non habeat viſun dicitur priuari viſu. Et hoc conringit dupliciter. Vno modo analitercunqʒ non ha⸗ beat ilind. Alio modo ſi non habeat cum aliquã deter⸗ minatione: vt patet de claudoet de cstnlo ante nonumn di em:et ſic de ſimilibus. CEx quibus concludit phyloſo phns quod pꝛiuauo eſt aliqualis ſine quedam contradi⸗
ctio non abſolute fine ſimpliciter dicta. Quod autem pꝛi
natio ſit comradictio quedam: patet ex eo quod aliquid
dicitur priuatum ex hoc non habet illud. Sed quod non
ſit contradictio abſoluta: patet: quia contradictiò abſoin
ta de ſui ratione non requirit neq; aptitudinem in ſub⸗ iecto neqʒ exiſtentiam aiicnius ſubiecti A E erifi catur enim tam de ente quam de non ente· iſcimns enm
quod animal non videt lignum non videt: chymera
—

.
SBecimi
non videt·et ꝙ ndn ens non yidet. ed priuatio de ne⸗ ceſſitate requirit aliquod ſubjectum:et quandoqʒ requi
rit aptitudinem in ſubiecto. Quod enim eſt omnino non
ens non dicitur priuatum. Ninde ſubuůgit phyloſophus ꝙ priuatio eſt indeterminata potentia.ſ.cum aptitudine ad habitum: aut ſaltem eſt concepta cuʒ ſuſceptiuo.ideſt cum ſubiecto:licet non habente aptitudinem ad habi⸗ tum:ſicut cum dicimus vocem inniſibilem: vel lapideʒ rem motiuam et huiuſmodi. ¶onſiderandum vlteri ns eſt ſeptimo ſecundum phyloſophum quod contra ⸗ dictio non poteſt habere medium. Pꝛinatio vero ali⸗
qu¶o modo habet medium. Meceiſe eſt enim omne equale eſſe:ſiue ſit ens ſiue non ens. Jed non eſt neceſe
ꝙ omne ſit equale aut inequale:ſed ſolum hoc neceſſe eſt in ſuſceptiuo equalitatis. Hic igitur oppoſitio contradi⸗ ctjonis omnino eſt imediata in determinato ſuſceptino. Mon auteʒ eſt ĩmediata ſimpliciter. Tnde pꝛnatiua op⸗ poſitio non eſt contradictio abſoluta:ſed tantuʒ quedam ſue aliqualis. Ex quo patet ꝙ contrarietas que eſt nata habere mediuʒ:pꝛopinquioꝛ eſt pꝛinationi q; contradi⸗ ctioni. nde ſi pꝛinatio non eſt contradictio abſoluta: vt dedyctuʒ eſt:neqʒ etiam contrarietas erit contradictio. ¶onſiderandum vlterius eſt octauo 5ᷣm phyloſophuʒ ꝙ duplex eſt generatio. videlicet generatio ſimpliciter: et generatio ſcõm quid. Peneratur enim aliqnid ſimpli⸗ citer in genere ſubſtantie!⁊ ſcdꝛn quid in genere acciden
tium: vt pʒ in pꝛimo de generatione. Wenerationeg autẽ
vt ibidem dicitur fiunt ex contrarijs in materia. Tx quo infertur pꝛobztio concluſionis reſponſalis poſite in
principio articnli. uam phyloſophus pꝛobat duplici⸗ ter. videlicet ſillogiſmo et inductione. Sillogiſmo pro⸗
bat iſto modo. Nam alterum extremoꝝ eſt prinatio vel
habitus in qualibet generatione:quia omne illud ex quo
ſit generatio aut eſt ſpecies ſiue quicũqʒ habitus ſpeciei: aut eſt priuatio ſpeciei ſiue cuiuſcũqʒ foꝛme Sed vtrũqʒ contrarioꝛũ eſt extremum generationis:quia vt dictum eſt generationes fiunt ex contrarijs. Penerantur enim contraria ex ſeinuicem ſient albuʒ ex nigro:et nigrum er
albo. Meceſſe eſt ergo ꝙ alteruʒ contrarioꝝ ſit pᷣrinatio.
t per conſequens jeqiitur ꝙ contrarietas ſit oppoſitio habitus et pꝛjuationis. Mue fuit concluſio reſponſiua ad queſitum. N Eandem vero concluſiones probat phylo⸗
ſophus inductiue dupliciter. ꝛimo ſic. Nam inequali
tas eſt hᷣuatio equalitatis: et diſſimilitudo ſimilitudinis. malitis vero virtutis: et ſie de omnibus alijs contrarijs.
Semper enim vnum contrarioꝛum eſt priuatio aiteriꝰ:
ei per cõſequens contrarietas eſt priuatio.i.pringtiua op poſitio ſiue repugnantia habitus ⁊ priuationis. ¶ ᷓcðo idem probat reducendo omni contraria ad pꝛima! que ſunt vnum et multa. Mam omnia contraria reducuntur
ad vnum et multa:ſicut equale et inequale.ſimile ⁊ diſſi⸗
mile idem et diuerſum· Pifferunt autem. Muedaʒ eniʒ diuerſitas eſt: et quedam contrarietas eſt:et quedaʒ diffe
rentia eſt:et ſic de alijs contrarijs. VMnde omnia contra
ria reducuntur ad vnuz et multa. Ped ynnʒ et multa op ponuntur vt indiniſibile et diuiſibile. Relinquitur ergo P omnia contrarie oppoſita includunt prinationem. Et fic contrarietas eſt priuatio. Conſiderandum vlterius eſt nono ᷣmn phyloſophun ꝙ non omnis prinatio eſt cõ trarietas. Vuius ratio eſt. Quia contingit prinatum mul tipliciter prinari: vt iam ſepe dictum eſt. nocũq; eniʒ nodo id quod natuʒ eſt habere aliquam foꝛmam ñ non Pabeat jllam:dici poteſt eſſe prinatum: ſine vt dicit hic
DPoc. P.ſit in diſpoſitione pꝛopinqua ad foꝛmam illam:
ſiue in diſpoſitione remota. Sed contrarium ſ emper eſt
in diſpoſitione remota:quia contraria ſunt ex quibꝰ fiunt
permutationes ſicut er extremis maxime diſtantibus: vt ex ſupradictis patet.lliquid enim dicitur pꝛinari albedi
ne i non ſit albuʒſiue ſit palidum ſiue quocunqʒ alio co⸗ lore coloꝛatum · Sed non dicitur eſſe contrarium niſi qñ
eſt maxime diſtans ab albo.ſ.quando ent nigrum. Mnde manifeſtum eſt ꝙ non omnis prinatio eſt contrarietas.
Metha.
¶Tonſiderandum vlterins eſt hic decimo ðm Pocto⸗ rem· Janctum g ex dictis phyloſophi manifeſtuʒ eſt
cum priuatio nihil aliud requirat niſi abſentiam foꝛme ſuppoſita tantum aptitudine in ſubiecto ſiue hoc ꝙ deter
minet aliquam diſpoſitionem in ſubiecto per quam ſub/
ectum ſit propinquuʒ foꝛme vel diſtans ab ea: cum in
differenter ad propinquum et diſtans ſe habeat ſequitur ꝙ priuatio non ſignificat aliquam naturam in ſubiecto:
ſed preſupponit ſubiectum cum aptitudine ad aliquam foꝛmam. Lontrarium vero quia requirit determinatam
diſpoſitionem ſubiecti lecunduʒ quaʒ mayime diffen a foꝛma abſente:de neceſſitate aliquaʒ naturaʒ ſignificat in
ſubiecto que eit eiuſdem generis cum foꝛma abſente.ſi⸗ cut ignis eſt einſdem generis cum albo. Hec Poctoꝛ Sanctus. ¶ Erx quo patet ꝙ nulla eſt neceſſitas ponere inchoationem foꝛmaruʒ ratione priuationis que eſt co ⸗
eterna materie:cuʒ priuatio ex ſe nullaʒ foꝛmam ponat
in materia neqʒ preſupponat ſicnt Albertiſte volunt: vt in feptimo huiꝰ queſtione decimaſeptuma articulo qjrto diſputatum eſt. Conſideranduʒ vlterins eſt hic vnde⸗ cimo ſecundũ phyloſophuʒ et eius expoſitoꝛes ꝙ diuer⸗ imode vnum contrarioꝛnʒ eſt priuatio alterins. Onod
quidem contingit dinerſimode ſecundũ diherſaʒ ratio/
nem priuationis. P ne quidem dinerſitas attenditur du·
pliciter. ¶no modo ex hoc ꝙ priuatio poteſt dici: quia
aliquid eſt priuatũ ſoluʒ in aliquo tempoꝛe:vel in aliqua parte determinata coꝛpoꝛis. In tempoꝛe quideʒ: vt ſi ali quid ſit pꝛiuatuʒ in aliqua etate. Sicut aliquis dicitur in ⸗ ſenſatus ſi in etate perfecta diſcrẽtione careat:non autem ſi in puerili etate. In parte anteʒ coꝛporis determinata: vt ſi aliquid ſit priuatuʒ in aliqua parte principali. Bicut
aliquis dicitur nudus ſi partes eius pꝛincipales non ſint
eooperte et nõ aliter. xx qua diuerſitate priuationis que
in contradictione includitur pronenit ꝙ qugꝛũdam con trarioꝛum eſt mediu⸗: ⁊ quoꝛũdam non. Inter bonum enim et maluʒ cadit mediuʒ ſalteʒ per abnegationeʒ. Eſt
enim aliquis homo neqʒ bonus neqʒ malus. Tuins ra⸗ tio eſt:quia dicitur homo bonus ſcðm virtutem. irtus
autenn eſt que habenteʒ perficit:et opus eins bonũ red⸗
dit. Von auteʒ omnis qui caret virtute eſt malus. Mam puer caret virtute: et tamen moꝛaliter loquendo non di⸗
citur malns. Ped ſi in etate in qua virtuteʒ debet habere vlrtute careat: malus dicitur. Nel etiaʒ ſi aliquis virtute
careat quantuʒ ad actus minimos et quaſi indifferentes
ad virtuteʒ: non dicitur malus:ſed ſolus ſi virtute careat
quantum ag actus principales et neceſarios ad vitam virtuoſaʒ. Sed par et impar in numeris non habent me
diuʒ: quia numerus dicitur impar ex hoc ꝙ qhocunq; modo imparitate caret. C Secunda vero diuerſitas pꝛi
nationis eſt ꝙ pꝛiuationũ quedam determinant ſibi ſub⸗ lectum:quedam vero non. Dictum eſt etiam ſuperius ꝙ illud quod caret aliquo etim ſi non ſit natum illud ha bere:quhandoq; dicitur pꝛinatum. Ex hac autem pri⸗ nationis dinerſitate poteſt contingere in aliquibus contra rijs ꝙ habeant medium: vel ꝙ non habeant medium: ſicut ſi dicamus ꝙ cum homo dicatur bonus ſecundum
virtutes polyticas:ſi malum quod includit priuationem
boni requirat determinatus ſubiectum:ruſticus qui non participat conuerſationem ciulem neqʒ bonus neqʒ ma lus dicetur bonitate vel malitia cinili. TEx quibus om
nibus patet ꝙ vnum contrarioꝛuʒ dicitur ſecnndumpri
nationem. Ad pꝛimum igitur dicendum ꝙ contrarie tas poteſt accipi dupliciter. Mno modo in ſenſu compoſito · videlicet pꝛo oppoſitio⸗ ne contraria inquantum eſt contraria. Et ſic contrarietas non eſt ꝑriuatiua oppoſitio:ſed ab ea foꝛmaliter diſtin⸗ guitur. nde vt ſic foꝛmaliter de ea nõ predicatur. Nlio imodo accipitur contrarietas materialiter ⁊ in ſenſu dini ſo. videlicet pro illa oppoſitione que dicitur contraria: et non inquantum contraria. Et ſic bene contingit vnum de altero predicari etiam in àbſtracto: cum non diſtin⸗ guantur
ilp imnna tunic jthmr wt yuto ſnnihn
ſten

2 2 E
.
—
ℳ
guantur ᷣm oppoſitas res: ſed vᷣm oppoſitas rationes:ſi⸗ cut ſupra in primo huius queſtione octaua ariiculo pᷣmo Fmn conceſſum eſt de ſapientia et ſcientia:que licet ſint ha bitus abinuicem diſtincu ᷣm oppoſitas rationes:non ta men pᷣm oppoſitas res. Vnde vnum de altero predica⸗ tur. Mec enim eſt veriſſima quelibet ſapientia eſt ſcien⸗ tia:licet quelibet ſcientia non fit ſapientia. ¶Ad ſecundũ dicendum ꝙ contrarietas non eſt contradictio niſi redu⸗
ctiue ſolum. CEt licet ad nigrum ſequatur non album:
non tamen propter hoc ſequitur ꝙ album et nigrum cõ
tradicant Aliter opoꝛteret concedere ꝙ inter contra
dictoꝛia daretur medinm. Sed ibi committitur fallacia accidentis: vt de ſe manifeſtum eit. Ac ſi argueretur. Homo eſt riſibilis. Sed homo eſt per ſe ſubſiſtens. Ergo riſibile eſt per ſe ſubſiſtens. C Ad tertium patet ſolutio ex dictis.
Cibi ſupꝛa. Sed ÿſertim ibi in Doc. S. CLonſide/ randum eſt.⁊ð.
ſic procedir vi 2 ſecundum detur ꝙ ñ ſit pol ſibilis tranſitus de pꝛinatione ad habitũ. Ma
dicitur in poſt pᷣdicamenns ꝙ impoſſibile eſt
ſeri regreſſum a pꝛiuatione in habitum naturaliter loquẽ
do. Bed impoſſibile ⁊ poſibile ↄtradicunt: vt patet.⁊0. pervermenias. Ergo nõ eſt poſſibilis tranſitus de pꝛiua⸗ tione in habitum. P ꝛꝰ. Fecns nõ poteſt ñeri videns
neqʒ moꝛtuns vinens naturaliter loquendo: vt nunc lo⸗ quimur. Fed cecitas opponitur pꝛiuatiue viſui:⁊ mo:s
vite · ergo ⁊c̃. Cꝙ z⸗. Si poſſibilis eſſet talis tranſitus: aut hoc eſſet veruin in omnibus: aut ſolum in aliquibus. Mon pꝛimũ: vt cõcedunt hic doctoꝛes ſicut pʒ de cecia⸗
te. Meqʒ ſcõᷣm:qi nõ eſt maioꝛ ratio de aliquibus qᷓ; de alijs. ¶P 4. Omnis tranſitus qui fit cum aliqua muta
tione fit a termino a quo ad terminum ad quẽ: vt ꝑʒ · y. phyſicoꝝ. Sed pꝛiuatio no põt eſſe terminꝰ a quo reſpe- et ipſius habitus:cum terminus a qno pꝛecedat termi num ad queʒ: pꝛiuatio autem non pꝛecedit habitum:ſed ſequitur ipſum: vt ſupꝛa conceſſuʒ eſt.ergo ⁊̃. CP.
Omnis tranſitus ſine tranſinutatatio eſt de contrario in
cõtrarium: vt in hoc capitulo cõcedit pᷣus. Sed prina⸗ tio nõ eſt vnum cõtrarioꝝ:enʒ nõ dicat namuram in ſubie cto: vt etiam hic cõceſſuʒ eſt.ergo ⁊c̃. C Sed in cõtrariũ arguutur ᷣm phm in preſenti capitulo:qui dicitꝙ gene⸗ rationes fiunt non ſolum ex foꝛms ſen habitu foꝛme ad
pꝛiuationem:ſed eiiaʒ econuerſo ex pꝛiuatione foꝛme ad
habitum. Ergo a pꝛinatione ad habituʒ poſlibilis eſt trã⸗
ſitus:cum habitus pꝛo foꝛma hic accipiatur. icit enim
textus. Benerationes ipſi materie ex contrarijs ſunt: qꝛ ant ex ſpecie aut ſpecie habitn aut ex pꝛiuatiõe aliqua ſpe ciei et foꝛme.⁊ẽ̃. Alia tranſlatio in pꝛincipio cõmenti.iũ.
Et ſi generationes in materia ſunt ex contrarijs et gene
ratur ex foꝛma et habitu foꝛmeꝛaut ex pᷣuatione foĩe⁊c. Ergo ex puuatione ſit tranſitus ad foꝛmam ſiue habitũ. Unde dicuur in. vᷣ.phyſicoꝝ.ꝙ eſt aliqua mutatio de non ſubiecto in ſubiectum · i.de prinatione in habituʒ: vt ibidem exponunt doctoꝛes.“
„
N dicendum ᷣm Doccto. Sin Reſpondeo preſenti lectiõe. ꝙ duplex eſt
pꝛinatio. Mam quedam eſt que habet imediatum oꝛdi⸗ nem ad ſnbiectum foꝛme:ſicut tenebꝛa habet ĩmediatuʒ oꝛdinem ad dyaphanum quod eſt ſubiectum luminis. Et inter hninſmodi pꝛinationem et habitum ſiue foꝛmã
ei oppoſitaʒ eit mutua tranſmutatio. Aer enim de lucido
ſit tenebꝛoſus ⁊ de tenebꝛoſo fit lucidus: vt volunt inſtan tie in cõtrarium adducte. Alia eſt pꝛiuatio que nõ habet imediatuʒ oꝛdinem ad ſubiectum foꝛme: ſed ad ipium non comparatur niſi mediante foꝛma:tum ſit quedaʒ coꝛ ruptio eins ſicut cecitas eſt coꝛruptio viſus: et moꝛs eſt coꝛruptio vite· Et in talibus non eſt mutna tranſmutatio. Cnm igitur phvloſophus hic oſtenderit contrãrietatem eſſe prinationem ex mutua tranimutatione que eſt in cõ trarijs ex pꝛiuatione et foꝛma:manifeſtum eſt g non dici
mognum et paruum.—
g
Mctaua
tur iſta priuatio eſſe cõtrarietas que eſt coꝛruptio foꝛme: ſed que habet imediaius oꝛdinem ad ſnbiectum foꝛme. Et ſic ceſſat illa differentia que ponitur in predicamẽtis. videlicet ꝙ a pꝛiuatione in habitum non ſit reuerſio. Cõ⸗ traria antem tranſimutantur adinnicem. Mec Doct. F.
foꝛmaliter. CConſiderandum eſt autem ꝙ preter diſti⸗
cionem Doctoꝛis Bancti iam poſitam Antonins An ⸗ dree qui eam adducit hic.q.4. ponit duas alias diſtin ⸗ ctiones. Nuarum prima eſt ꝙ duplex eſt motus. videli⸗ cet quidam acquſitiuus ⁊ alis deperditinus. Acquiſiti⸗ nus vero dicitur ille per quem poſitine aliqd acquirit᷑. Deperditiuus autem dicitur ille per quemaliquid abij
citur et nihil acquiritur poſitiue. Qne diſtinctio non eſt aliaq; ꝙ duplex eſt mutatio. Quedam eſt generatio: et
alia eſt coꝛruptioꝛaccipiendo generanonem ⁊ coꝛruptio ⸗ nem vt ſe extendunt ad generationem ſimpliciter que ter minatur ad ſubſtantiam:et ad generationeʒ ᷣm quid que
terminatur ad preniam alterationem accidentalem: ſimi liter loquendo de coꝛruptione. ¶ Alia ſus diſtinctio eſt
P termini motus ſunt in duplici differentia. Wam qui⸗ dum ſunt pꝛimi:quidam vero ſunt cõcomitantes pᷣmos. primi termini ſunt priuatio et habitus:ſecundi vero nõ.
Et hoc eſt quod in quinto phyſicoꝝ dicitur ꝙ quidam Lectio ʒ ſunt termini motus unmediati: quidam vero mediati.
CAcd argumenta igitur pʒ clare ſolutio ex dictis.
Cueſtio octana. De ſolutione cuinſdam queſtionis
mote a phyloſopho in textu. De oppoſitione equalis ad
B ſuper in hoc quarto capitulo 1 huins ſecundi tractatꝰ 1 conſiderandum eit de oppoſitione equa lis ad magnum et parnum. ¶Circa qð queruntur dno. C Mrimo vtrum equa le opponatur contrarie magno ⁊ paruo.
¶ Secundo vtrum eis opponatur vt negatio prinatina.
q Sequitur in phyloſopho et Moctoꝛe Vancto. Et cõ⸗
mẽtatore cõmẽto.i.ibi. Quoniam auteʒ vni eſt contra Linm. et en Lec.
1 ſic pꝛoceditur. Uide
— 32 MMUMl ur ꝙ equale oppo⸗ natur contrarie magno et paruo. Et boc trihꝰ rationbus phyloſophi · Mam in oppotis in⸗ terrogantes ſolum et lemper vtimur iſto interrogatiuòo vtrum. Sed illa particnla vtimur interrogantes de equa
magno et paruo. Qnerimus enim vtrum hoc ſi illo
maius aut minus aut equale. Ergo aliqua eſt oppoſitio equalis ad magnum et parnum. Sed non poteſt dici ꝙ
equale alteri iſtoꝛum ſit contrarium tantũ. videlicet ꝙ ſit
contrarium magno aut paruo tantũ: quia nulla ratio eſt quare equale magis ſit contrarium magno q; parno. Er⸗
go vtriqʒ eſt contrarium. C Sed dicebat ꝙ ᷓᷣm ea que
dicta ſunt ambobus equale non eſt contrarium:qꝛ vnnʒ vni eſt contrarium. NContra. Wam equale eſt contra⸗ rium inequali. Sed inequale ſignificat aliquid ineſſe am
bobus.ſ.magno et paruo. Igitur equale eſt contrarium
ambobus. C ꝛ0. Equale opponitur inequali. Sed in equale ſecundi pythagoꝛicos comperit dualitati.Ergo
inequale eſt contrarium duobus. Sed non niſi magno ⁊
paruo. Igitur ꝓ̃. N Sed in cõtrariuʒ argnitur duabus
rationibus phyloſophi. Mam magnum et parnum ſunt duo. Fi ergo equale ſit contrarium magno et parno: vnnum erit contrarium duobus. Quod quidem eſt im⸗ poſibile: vt ſupra oſtenſum eſt. CM 20 Won eſt contra
rietas medij ad extrema. nod quidem ſm ſeipſum pa
tet. Et ex diffinitione contrarietatis mamfeftatur· Wem contrarietas eſt maxima et perfecta diſtantia vltimoꝛu⸗
Sed id quod eit medium aliquoꝝ non eſt perfecte di ſtans ab altero eorum:quia extrema magis differunt sb nnicem qᷓ; media ab extremis · Et ſic rel inquitur qued
contrarietas nen eit mediorum ad extrema· Sed ↄrittss
—
—

Dẽcimł magis eſt eoꝝ que habent aliqð mediuʒ. Equale autem
videtur eſſe mediũ magni ⁊ parui. Ergo equale non eſt rarium magno et paruo. 3 Reſpondeo dõm g equale opponit ma⸗ * gno ⁊ paruo:alio tamen mo⸗ do qᷓ; vᷣm ↄtrarietateʒ. Nð enim equale opponatur ma⸗ gno ⁊ paruo:pʒ per tres rationes ante in cõtrariũ addu/ ctas.yð vero eis nõ opponat᷑ ᷣm ↄtrarietatem:pʒ per duas rationes poſt in cõtrariũ adductas. x quo ifert phus ꝙ cuʒ equale opponat᷑ magno et paruo: ⁊ non eis opponat᷑ ↄtrarie:neqʒ etiaʒ relatiue:ſicut equale opponi tur inequali.qð ſatis notuʒ eſt ex deſcriptiõe relatiue op poſitoꝝ:ſequit᷑ ꝙ equale opponat᷑ magno ⁊ paruo: aut ſicut negatio:aut ſicut pꝛiuatio etiã vtriqʒ et nõ alteri tĩ · Dð pꝛobat phus dnplꝛ. Pꝛimo quidem qꝛ nõ eſt ma ⸗ idꝛ ratio quare equale ſit inggis negatio aut pꝛuatio ina⸗ gniqᷓ; parui aut ecõuerſo.iinde opʒ ꝙ ſit negatio aut pꝛi natio amboꝝ. Scðo idẽ oſtendit phᷣus per hoc ꝙ inter⸗ rogantes de equali per compationẽ ad ambo et nõ ad al terũ tm̃: vtimur iſto interrogatiuo vtruʒ. Non eniʒ que⸗ rimus.vtruʒ hoc illo ſit magis equale ant ininus equale: ſed ſemper ponimns tria.ſ.vtrus ſit maius aut minꝰ ant equale. Igit᷑ ⁊c̃. C õſiderandũ aũt eſt hic ᷣm pkm: vt adducit etiaʒ hic Poc..ꝙ hoc iterrogatiuo vtrũ ſemꝑ vtimur in oppoſitis.vt cuʒ querimus vtrũ aligd ſit albũ anut nigruʒ que ſunt oppoſita pᷣm ꝓtrarietateʒ: et vtruʒ ſit albnʒ aut nõ albuʒ que ſunt oppoſita ᷣm ↄtradictionem. Sed vtrũ aligd ſit homo aut albnʒ:nõ dicimus querẽdo ni ex hac luppoſitione ꝙ nõ poſit eſſe aligd albnʒ ⁊ hõ. Et ſic querimꝰ vtruʒ ſit albũ vel homod. icut querimꝰ
veniũt.ic aũt modus querendi in hijs que in nullo ge nere oppoſitionis ſunt oppoſita: nõ eſt ex neceſitate:ſʒ ſo⸗ lum ſᷣm ſuppoſitionẽ. ꝑt hoc i eſt:qꝛ hoc interrogatino
ſuppoſitione tñ· qꝛ ſola oppoſitaex ſua natura nõ poſſunt ſimul exiſtere in eodem. Cd argumenta igitur pʒ ſo⸗ lutio ex dictis: vt iam declardtum eſt:qʒ tria pꝛima bene
no ↄtrarie. Anoꝝ vtrůqʒ concedimpus.
er neceſſitate ⁊c̃. Et in cõmẽtatoꝛe [ ic pceditur. Vi⸗ —, S ſecundum* ꝙ equale nõ
opponat᷑ magno ⁊ paruo tanqᷓ; negatio pꝛina⸗
CPꝛ. Ilnum tm̃ vni opponit᷑: vt dicit hic pßus. ᷓrgo
rrelatiuum. rgo opponitur relatiue eicii opponitur:et nö priuatine. ¶ H 4 Subiectũ alicuius extremoꝝ op poſitionis nõ põt ẽſſe oppoſitnʒ illins. Subiectum enim
phy. F.I1. de generatione.Pt ſimile eſt de alijs oppoſitis. Pʒ eq̃le eſt ſubiectus magni et parni.ergo ⁊c̃. Minoꝛ pꝛobatur. Muia ſᷣm phm bic in textu equale eſt qð non eſt mains
aut minus:aptuʒ natuʒ eſſe magnũ ⁊ parnũ. ¶ Sed cõ⸗
tur ambobnus vt negatio prinatiua. Alia tranſlatio. it op
ponitur ambobus ᷣm pꝛiuationem. Reſpondeo dõm ꝙ eqnale opponitur ma
tam magnoq; parno:cum in eis vtamur hoc interroga⸗ tiuo vtruʒ. Ped nõ opponit᷑ eis relatine neqʒ contrarie: vt ꝓbatum eſt:neqʒ vt negatio ↄtradictoꝛia: vt ꝓbabit᷑. Irgo eis opponitur vt negatio priuatina. onſequentia
vtrnʒ venit Lleon aut Pocrates:ſupponẽtes ꝙ nõ ambo
ytruʒ vtimur ex neceſſitate in oppoſitis:in alijs autem ex
ꝓbant ꝙ equale opponit᷑ aljquo modo oppoſitionis ma gno ⁊ parno ⁊ nihil aliud. pne vero rationes in cõtra rium adducte. ꝓbãt ꝙ equale nõ opponit᷑ magno ⁊ par
CPequitur in phjo et Soc. B.ibi.jon pꝛiuatio autem
—tina. Mam equale eſtterminns poſitiuus qui pponit᷑ inequali. rgo equale nõ eſt negatio pꝛinatiua. t ſic equgle nõ opponit magno ⁊ paruo tanq; negatio.
equale nõ opponit᷑ magno ⁊ parno aliquo mqdo.⁊ per cõſequens nõ eis opponit᷑ pꝛiuatine. ¶ P 3o. Equale eſt
d5trarioꝝ nulli eſt ↄtrariũ: vt habet᷑ in pᷣo phyſicoꝝ.et ð0
tra eſt phus in tertu ibi. Eſt itaqʒ equale qð neqʒ magnũ neqʒ paruũ:aptũ natũ magnũ aut parnũ eſſe. t opponi
gno et parno: vt negatio priua tiua. Nð ſic pʒ ᷣm phm. Mam equale opponitur vtriqʒ
Hetha.
pʒ ver loenʒ a ſufficienti diuiſione per maximaʒ topycaʒ: qſi diuiſuʒ alicui aſignatur ineſſe: neceſſe eſt aliqð mẽ⸗
bꝛoꝝ diuidentiũ ei ineſſe. ð aũt eis nõ opponat tanq; negatio ↄtradictoꝛia ſic pꝛobat ᷣm phm. um illa par ticula nõ que includit᷑ in hoc ꝙ dicimus eqͥuale eſt quod nõ eit maius neqʒ minus nõ eſt negatio ſunplr. Ergo nõ eſt negatio que dicitur negatio ʒdictoꝛia. ntecedẽès pʒ. Mam negato ſimpk ſiue abſoluta de quolibet dicit cui
nõ ineſt ſua oppoſita affirmatio: vt pʒ ꝑ pꝛimũ pᷣncipiuʒ.
Negatio aut ſimplex et abſoluta nõ eſt hic in pꝛopoſio. NMon enim dicimus omne illud eſſe equale qð abſolute t ſimpl nõ eſt mains aut minꝰꝛſed ſolũ hoc dicimus in illis in qnibus aligd aptũ natũ eſt eſſe maius ant minus.
Mec eit ratio ipſius equalis:vt dictum eſt. Mam equale
eſt qð neqʒ magnũ neqʒ paruũ eſt aprũ natů eſſe magnũ
aut paruũ: ſicut et alie pꝛiuationes diffiniũtur. Hicimus enim ꝙ punctus eſt cuius pars nõ eſt:ſcõm tamen ꝙ ly
ſicut dicit ſimilitudinẽ aliquã ꝓpoꝛtionis:⁊ nõ yqẽptita
tis. Relingtur ergo gꝙ nõ opponit᷑ eis vt negatio ʒdicto
ria:ſed vt negatio pꝛiuatina. ¶ ed inſtabat diſcipulus.
Nam pꝛiuatio eſt extremũ oppoſitionis pꝛinatiue: ſicut ckcuas eſt vnũ extremũ oppoſitum pꝛinatiue viſui.Sed equãle nõ eſt extremũ:ſed mediũ inter magnũ ⁊ paruũ
eſt ipſuʒ equale: vt pꝛobat hic phus. Prgo nõ opponitur eis pꝛiuatiue. ¶ icendũ ꝙ equale põt accipi duplicit. no modo in jenſu diuiſo.videlicet pꝛo eo qð ẽ equale. Et ſic eſt ſubiectũ ⁊ mediũ inter magnũ ⁊ paruũ: vt etij voluit argumentũ vitimũ ſuperiꝰadductũ.t iſto modo itelligit hic dictũ phyloſophi. Alio modo accipit᷑ eqnale in ſenſu cempoſito. videlicet vᷣm rnem eqᷓltatis inqᷓntů equale eſt. Et ſic nõ mediat inter magnuʒ ⁊ paruumꝛniſi foꝛſitan per ahnegationẽ:qꝛ equale vt ſic neq; magnũ eſt
neqʒ paruũ. Neqʒ etiaʒ aptuʒ natuz eſt eſſe alteꝝ illoꝛũ
ſi cõſideret᷑ injntũ eſt equale.ſ.ſub rone eqjlitatis. Nerũ etiã ſi magnũ ⁊ paruũ ↄſiderent in rõne extremoꝝ bppo ſitionis pꝛiuatiue:ſic etiõ equale nõ mediat:ſed eſt alterũ extremoꝝ pꝛiuatiue oppoſitionis. naliter aũt a pꝛina tione ad habitůj ſit tranſitus et qualiter nõ:pʒ ex ſupꝛadi ctis in pᷣeedenti queſtione.ar.⁊0. Mon eniz eſt incõuemẽs materialiter loquendo per remotioneʒ alicnins ab eo qð eſt magnũ fieri tranſitũ ad equale et ecõnerſo. ¶ Cnñi derandũ aũt eſt hic ᷣm phm ꝙ equale eſt medinm inter magnũ ⁊ paruũ: vt pʒ per deſcriptionẽ ipfius equalis da tam. icut et qð neqʒ malum neqʒ bonum eſt opponit᷑ ambobus: ⁊ eſt mediũ inter bonũ ⁊ malum. Tum ergo equale ſit illud qð neqʒ eſt magnũ neqʒ parunʒ:ſequitur g eſt mediũ inter ea. ed hec eſt differentia inter ea:qꝛ qð neqʒ; magnũ eſt neq;ʒ paruũ: eſt nobis noĩatuʒ et dicit᷑ equale. Sed id qð neqʒ bonũ eſt neqʒ malum:eſt nobis
innoiatuʒ. Juius ratio phi eſt talis:qꝛ qũqʒ ambe pꝛiua
tiones duoꝝ ↄtrarioꝝ cadũt ſuper aliquod vnũ determi⸗ natum. Et tunc eſt vnuʒ tñ mediũ:et poteſt de facili no/ minari ſicht equale. Exꝝ eo enim eſt aliquid neqʒ maius neqʒ minus qð habet vnaʒ ⁊ eandeʒ qntitatẽ. Sed qñqʒ illud ſuper qð cadunt due pꝛiuationes cõtrariòꝝ dicimr multipliciter:et nõ eſt vnum tm̃ ſuſceptiuũ vtrinſqʒ pꝛi nationis. Et tune nõ habet vnů nomen. Sed vel omnino remanet inoĩatum:ſicut neqʒ bonũ neqʒ maluʒ eſt quod
multipliciter contingit. el habet diuerſa nomipa: ſicnt hoc qð dicimus qð neqʒ eſt album neqʒ nigrũ. Ioc.n.
nõ eſt aliquid vnnm:ſed ſunt quidam determinai colo⸗ res in quibus predicta negatio pꝛinatiua dicit᷑. Meceſſe eſt enim id qð neqʒ album eſt neqʒ nigrum:eſſe aut pali
dum aut croceuz ant aliquid tale. Mon tamen pari rone vt aliqui voluernnt poſſet aſſignari mediũ inter quecũqʒ
vt dicit hic phus:qꝛ mediũ dicit᷑ eſſe oppoſitoꝝ que ſůt
in vna diſtantia quaſi extrema vnus generis. Sed illoꝛũ
de quibns illi antiqui ſicut calcei et manns nq ei talis op poſitio ſiue differẽtia ꝙ ſint in vna diſtanti: qꝛ ſuntĩ alio genere quoꝝ negationes ſimul accipiunt. Nnde non eſt
aliqd vnum qð ſubijciat᷑ hmõi negationibꝰ. t ſic inter
talia nõ eſt accipere medium preſertim medium ctOnis
—
* —
—
—=

Nueſtio
etionis:ficnt eit aeciperè medium inter bonum x malhmn
magnum ⁊ paruum:⁊ ſic de ſimlibus.* Z d pꝛimum igitur dicendum ꝙ ſecundum ſubiantiam vocis equaleẽ ter
minus poſitiuus cui opponit᷑ inequale. ed ſi conſidere⸗
tur quantum ad rem ſignificatam ipſum equale eſſe poſi⸗
tiunm poteſt intelligi dupliciter. Uno modo quantuʒ ad noſtrum modum intelligendi ſeu cognoſcẽdi. Et ſic equa le dicit pꝛiuationem vt patet ꝑ diffinitionem eius a philo ſopho hic adductam. Alioꝰquantũ ad rẽ ſignificataʒ in ſe. Et ſic non dicit meram pꝛiuationẽ:qꝛ aliter non poſfet po ni equalitas indiuinis. Muod eſt contra Boctores theo logos: ⁊ pꝛeſertim 5 Doc. J. in pꝛima parte q.4⁊.ar. pꝛimo in coꝛpoꝛe: vbi dicit ꝙ equaledicit per negationẽ
maioꝛis ⁊ minoꝛis. n diuinis aũt non poſſumus ponere
maius neqʒ minns vt ariani volunt at. Cqht ſi arguatur. In deo non eſt quantitas. Ergo ibi non eſt equalitas:cuʒ vnum in quantitate faciat equale:ſicut vnum in ſubſtantia facit idem:⁊ vnum in qualitate facit ſimile vt ſup a i.y. huins dictũ eſt. D icẽdũ ꝙ in deo lʒ nõ ſit quãtitas mo lis: eſt tñ in eo quantitas virtutis vt ibidẽ declarat Poc. S. in ſolutione ad pumum.. ¶ Sed inſtabat diſcipulus.
Mam pxuat ue oppoſita ſunt que habent fieri circa idem ſubiectium oꝛdine irregreſſibili ⁊ tpe determinato a natu ra: vt dicitur in poſt pꝛedicamentis. Ergo vbicũqʒ reperi tur vnũ pꝛiuatiue oppoſitoꝝ põt reperiri ⁊ reliquũ: ñicut vbicunqꝛ põt eſſe cecitas põt eſſe viſus ⁊ econuerſo. Pʒ ſic non eſt de equali ⁊ magno ⁊ paruo.qꝛ vt conceſſuʒ eſt equale reperitur in deo:nõᷓ autem magnũ ⁊ paruũ. In ipſo enim nulla eſt maioꝛitas vel minoꝛitas: vt Voc. P. deducit in pꝛima parte vbi ĩmediate ſupꝛa. Ergo equãle
non opponit᷑ pꝛinatiue magne ⁊ paruo. T Picenduʒ ꝙ
illud dictũ phᷣy in poſt pꝛedicamentis habet intelligi de pꝛinatiue oppoſitis ſpecialibus:nõ autem tranſcendenter loquendo. In deo autem eit ſũms vnitas eſſentie in quo
nulla eit eſſentie pluralitas. Unde ratio laboꝛat in equino
co Ad ſecundum dicendum ꝙ licet vnum tm̃ vni op ponatur ſcõm vnam ⁊ eandem rationem: poteſt tamẽ plu ribus opponi pᷣm dinerſas oppoſitiones:⁊ ẽt ᷣm eãdem oppoſitionem diherſis rationibus: vt ſupꝛa.q.6 ·ar.⁊.de⸗ claratum eſt. MWagnũ aũt opponitur equali ᷣm ꝙ equale impoꝛtat exceſſum. MParuũ vero opponit᷑ equali ᷣm ꝙ impoꝛtãt receſſum. TEt per hoc patet ſolutio ad tertinʒ. ¶CConſiderandum eſt iñ ᷣm oc. S.in pꝛima parte vbi ſupꝛa ad ſcðᷣm ꝙ vbi attenditur equalitas ᷓᷣm quantitatẽ virtualem ibi equalitas includit ſimilitudinem ⁊ aliquid plus qꝛ excludit eyceſſuʒ. Muecunqʒ enim cõmunicãt in vna foꝛma: poſſunt dici ſimilis ẽt ſi inequaliter illam for⸗ mam participent: vt patuit ſuperius cũ de modis ſimili tudinis ageretur in hoc libꝛo.q.y·ar.⁊. notabili.⁊v. Et in qnto huius.q.io.ar.pᷣmo. Bicut ſi aer dicatur ſimilis igni in caloꝛe. Sed nõ poſſunt dici equalia:ſi vnů illoꝛum al/ tero foꝛmain illaʒ perfectigꝛi modo participet · Mnde nõ valet hoc argumentum. Simile non opponitur illi quod eſt ſimile pꝛiuatiue: ergo equale non opponitur pꝛinatiue magno ⁊ paruo. Merũtamen hic accipit pꝛiuatiua oppo ſitio largo modo ⁊ non pꝛopꝛie. C Ad quartum patet ſo⸗ lutio ex ſupꝛadictis.
¶MQueſtio nona. de queſtiõe mota a philoſopho de op ꝑoſitione vnins ad multa.
Einde poſitione vnius ad multa
poſtqᷓ; conſideratum eſt de oppoſitione equalis ad magnum ⁊ paruum. C irca quod queruntur duo. ¶ Pꝛino vtrus vnum ⁊ muita opponãtur. Secundo ſi ſic virũñ opponantur relatiue.
¶ Sequitur in pho ⁊ Doc. P.ibi. Similiter autẽ ⁊ de vno ⁊ de multis. Alia trãſlatio.cõmento⁊0. Muerenda
eſt etiam hec queſtio.⁊ eſt lectio.ð.
cõſiderandum en de op/
Mona
. ſie ꝓceditur. Midetur q * B primũ vnũ ⁊ multa nõ tur. Et hoc duabus rationbus phy. Mã mul⸗ ta opponuntur panco: vt ſtatim patebit. Sed vnum vni tautũ eſt cõtrarium vt dictum eſt ſuperius Er go multa non opponuntur vni. Wiſi foꝛte dicatur ꝙ vnũ ſit paucij vel pauca. Puod eſt impofbile:vt ſtatim pꝛo ⸗ babitur. CP ·. Ipſa duo ſunt multaeqꝛ ßᷣm ari ſmetri cum ipſum puplex eſt multiplex. Sed multa opponun⸗ tur paucis. Ergo ipſa duo opponuntur paucis. Si ergo multa opponant᷑ vni: ſequitur idem quod pꝛins.vʒ. ꝙ vnũ ſit paucum vel pauca. Quod eſt impoſſibile. nod ſic pꝛobatur. Mam ita ſe habent vnũ ⁊ paucũ ad plurali tatem ſine muititudinẽ: ſicut pꝛoductũ ⁊ bꝛene ad longitu dineʒ. Mtraqʒ enim vtriuſqʒ; ꝓpꝛie ſunt paſiones. Sed omne bꝛeue ẽ iongitudo quedaʒ. Ergo oẽ paucũ eſt pln ralitas quedam. Gi ergo vnum eſt paucum quod neceſſe eſt dicere:ſi duo ſunt multa:ſequit᷑ ꝙ vnũ kit quedaʒ plu ralitas. Pt ita vnum erit non ſolum multũ:ſed ẽt muita.
MWam oẽ multum eſt etiam multa.¶¶ Sed cõtra eſt phs
in pꝛeſenti capitulo.yꝰ huius ſecandi tractatus: in quo ꝓ bat ꝙ vnum ⁊ multa opponuntur:ibi. Similiter autem
4 de vno ⁊ de multis.⁊c̃.
Reſpond
0 dicendũ ꝙ multa opponuntur paucis ⁊ vni Auod ſic pʒ.na
illa que habent diuerſas rationes inter ſe opponunt᷑ aliq; modo qppoſitiõis. Sed multũ vnum ⁊ paucũ ſunt huiuſ
modi. Ergo ⁊Ẽ. ¶ Pꝛo declaratiõe huuus eſt hic pꝛimo ſciendum ᷣm phm: vt hic deducit Doc. S. ad longuʒ ꝙ multa accipiuntur dupliciter. Ano quideʒ modo vt ſigni ſicant pluralitatem excedenteʒ.ᷓt hoc duptr. Mel ſimpli citer: vel per reſpectum ad aliqd. Fimplr quidem ſicut cum dicimns aliqua eſſe multa eo ꝙ excedunt pluralitatẽ que ſolet cõmnniter reperiri in rebus ſui generis. vt ſi di camus multam eſſe pluuiã: quando vltra cõem curſum pluit. Jed per reſpectum ad aliquid: vt ſi dicamns decẽ hoiĩes eſſe multos in comparatione ad tres. Et iſtoꝰ mul tũ opponitur pauco:qꝛ pancum dñ̃ pluralitas deſficiens a pluralitate excedente. Alioꝰdicitur multũ abſolute. Piẽ numerus quilibet dicit᷑ quedã multtudo. Et ſie multuʒ ſolum opponitur vni ⁊ non pauco. Nam muita ſecunduʒ panc ſignihcationem ſunt quaſi plnrale eiꝰquod dr̃ vnũ: vt ita dicamus vnũ ⁊ multa ac ñ diceremusvnum⁊ vna plnraliter: ſicut dicimus albuʒ ⁊ alba. Et ſic vnũ cõparat ad multa ſicnt menſura ad menſurabile. Mam multa mẽ ſurantur per vnum.Et ᷣm hanc ſignificarionẽ a multis di cuntur multiplicia. Manifeſtum eſt enim ꝙ vᷣm quemli bet numerũ dicit᷑ aliqð multiplex:ſicur a binario duplũ x a trinario triplum ⁊ ſic de alijs. Anuſquiſqʒ enis nume rus eſt multa hoc modo:qꝛ refertur ad vnum ⁊ etiam qꝛ quilibet eſt menſurabilis vno. Pt hoc modo multa oppo nuntur vni:⁊ nõ ᷣm ꝙ opponũtur pauco. CConſiderã⸗ dum vlterius eſt ſcho ꝙ duo qʒ ſunt numerus quidã ſunt multa ʒ ꝙ multa opponũtur vni. ¶ Sed ᷣm ꝙ multa ſignificant pluralitatem excedẽtẽ: duo non ſunt multa ſed ſunt pauca. Mihil enim eſt paucius duobus. Mnũ enim non eſt paucum vt pꝛobatum eſt quia paucitas eſt plura litas habens defectum. Pꝛima vero pluralitas habens defectum.i.que eſt deficiens a multitudine excedente eſt dualitas. Bequitur ergo ꝙ ipſa dualitas eſt pꝛima pau⸗ citas ¶̃t per hoc patet ſolutio ad argumenta in pꝛinci
pio articuli adducta. ¶ Poc adducit Voc.· ᷓ.in plibꝰlo⸗
cis ſue theologie:⁊ pꝛeſertim in pꝛima parte.q.II.ar. p⸗ ⁊ ar.⁊. ad tertium · Et de potentia.q..ar.ÿ.ad ſeptimũ. Et in pꝛima ꝑte.q ⁊ʒ · ar. 7· ad tertium. Et quol.4.q·I⁊· ar.I.ad nonum. CConſiderandũvlterius eſt hic tertio ᷣ pum ꝙ Inaxagoꝛas qni poſuit generationes reruʒ omn nium fieri per extractionem iteliectus a quodam confu⸗ ſo mixto dicebat ꝙ ante talem extractione u res erunt mfi nite ⁊ pluralitate ⁊ parnitate· Auod quidem recte dicit qꝛ in quantitatibus cõtinuis inuenitur infinium per dini ſionem Qnam quidem infmtatem ſignificabat

———
ras per pnnitatem. In quantitatibus autem diſcretis in⸗
uenitur ininitum per additionem:quaʒ ſigniicsuit ꝑ plu
rralitatẽ. Sed tamen cun in hoc recte dixiſſet: deſtitit a ve rritate · Miſum enim eſt ei poſt modum ꝙ vbi poſuit par uitatem ꝙ debuiſſet etiam ponere paucitatem Quodq
em vr dicit hic phus non eſtirecte dictum: quia res non
ſunt infinite pancitata. Eſt autem vt pꝛobaturn eſt inueni
re pꝛimum paucum.ſ.duo:non autem vnum. VUbi autẽ
eit inuenire aliquod pꝛimum: non pꝛoceditur in infinituʒ. Si enim ante vnum eſſet paucum:opoꝛteret in inñnitũꝓ
cedere. Et ſic ſequeretur ꝙ vnuz eſſet multa qꝛ omne pan
eum eſt multa: vt declaraium eſt. Si aũt vnum eſſet mul ta:opoꝛteret aliqnid eſſe minus eo:ꝙ etiaʒ eſſet paucum
4ind iterum eſſet multum. Et ſic in infinitum abi retur.IPec omnia Soc. S.in lectione foꝛmalr. ¶ Ad ar
gumenta ergo patet ſolutio ex dictis.
CSequitur in po Moc. S.ibi. Opponitur itaqʒ vnñ ultis ⸗Et cõmentato: cõtuento.⁊1.
ſic pꝛoceditur. Nir
— ſecundum ꝙ vnum non op⸗ ponatur multo relatine. ã ſuperius ꝓbatuʒ eſt ꝙ vnũ opponitur multitudim contrarie: x
3 1
nõ relatinẽ aut pꝛinatine. Ergo ⁊c̃. CP.ꝛ⁊0. Relatiue op
poſita ſunt de genere ad aliquid: vt paiet in pꝛedicanen/ tis. Sed vnum cum ſit tranſcendens non ponitur in aliqᷓ genere. Ergo vnum non opponitur alicui relatine. CP.
3ꝰ. Si vnum opponeretur relatiue multo: videretur ſe⸗
ui ꝙ vnum eſſet minus multo. Sed id quod eſt minns
multo dicitur eſſe paucum. Nrgo ⁊c̃. Sed cõtra ẽ phs
in ſecunda parte huius capituli ibi. Opponitur itaqʒ vnũ multis: vt metrum menſurabili. Moc anteʒ vt que ad ali quid. Diniſum eſt autem a nobis in alijs ac̃.
. dicendum ꝙ xnnm opponitur Reſpondeo multis rehenend ſic pꝛo⸗
batur ſecundum philoſophumj. Mam vnnmn opponitur
multis ſicut menſura menſurabili. Aultitudo enim mẽ ſuratur per vnuʒ. Jed menſura ⁊ menſurabile opponũt relatine. Ergo ac̃. Lonſiderandum aũt eſt hic pꝛimo ſcðʒ
phm ꝙ vnnm ⁊ multa non ſunt de numero eoꝛnʒ que di
cuntur ᷣm ſe ad aliqnid. Wam vt dictum eſt in jibꝛo qn to huius.q.iõ dupliciter dicuntur aliqua eẽ ad aliquid. Mam quedam ſunt que referuntur adinuicem ex cqno:ſi cut dominus ⁊ ſeruus pater ⁊ filius magnum ⁊ paruuʒ. Et hec dicuntur eſſe ad aliquid ex equo ⁊ ſunt ad aliquid ſecundum ſeipſa: quia vtrunqʒ eoꝛum ſecundum hoc ipſum quod eſt ad alterum dicitur. Relatiolantem que ẽ inter talia relatina ſi ſint realia ⁊ realiter diſtincta ⁊ referi bilia eſt relatio realis in vtroqʒ extremoꝛum:ſicut vt cre⸗ do ſatis pꝛolixe declaratum eſt in libꝛo quinto huins ope ris capitnlo ad aliquid.q.i6. ar.. Alia vero ſunt ⁊ dicun tur ad aliquid non ex equo:ſed vnum eoꝛnʒ dicitur ad ali qnid:non qnia ipſum referatur ad aliquid ſed quia aligd nliud refertur ad ipſum.ſicut de ſcientia ⁊ ſcibiji patet. ſci bile enim dicitur relatine non quia ipſum referatur ad ſci
entiam: ſed quia ſcientia refertur ad ipſum.nde eſt rela
tio realis in vtroqʒ extremoꝛũ. Patet igitur ꝙ huiuſmo
di non ſunt relatiua fecundum ſe:quia ſeibile non ſecun⸗ dum hoc ipſum quod eit ad alterum dicitur. C Conſide⸗
randum vlterius eit ecundo ſecundum Doc. S.in pre⸗ ſenti lectione ꝙ multitudo ſiue piuralitas que opponitur vni quod conuertitur cum ente eſt quaſi genus numeri: quiã numerus nihil alind eſt quã pluralitas ſiue multitu do menſurabilis vno. Sicut igitur vnum quod dicitur ſimpliciter ens indiniſibile connertitur cum ente: ſecũduʒ autem g accipit rationem menſure ſic determinatur ad
aliquod genus determinatum ſcilicet ad genus quantita⸗
tis in qua pꝛopꝛie innenitur ratio mẽſure:ita ſimiliter pln ralitas vel multitudo ſᷣm ꝙ ſignificat entia diuiſs non de terminatur ad aliquod genus. Secundus autem ꝙ ſigni ficat aliquid menſuratuin: determinatur ad genis qnanti
tis:cuius ſpecies eſt numerus. Ideo dicit hic pbus ꝙ
numerus ei multitudo menſuratvno. CLonſiderandũ
adetha.
vtterius eſt tertio ᷣm Ihoc. G. vbi ſupꝛa quod pßus dt⸗
cit ic quod pluralitas eſt quaſi genns numeri. Mon aũt
dicit quod ſit implicuer genus:quia ſicut ens non eſt ge
nus pꝛopꝛie loquendo vt ſupꝛa pꝛobanit philoſophus.ʒ.
huius: ita nec vnum ꝙ conuertitur cum ente neqʒ multi⸗
tndo ſinè piuralitas ei oppoſita. Sedtamen pluralitas ⁊
quaſi genus: quia habet aliquid de ratione generis: inquã
tum.vʒ.ẽ ad plures pluralitates commnnis. CLonſide randum vlterius eſt quario ſecundum Poc. San. vbi ſu pra ꝙ vt elicitur ex pꝛedictis vnum quod eſt principiuʒ numeri vt habet rationem menſure ⁊ accipiendo nume⸗ rum qui eſt ſpecies quantitatis menſurato vno:ſic oppo⸗ nuntur vnum ⁊ multa non vt contraria ſᷣm ꝙ dictum eſt ſupꝛa de vno quod conuertitur cum ente ⁊ de pluralitate ſibi oppoſita: ſed opponuntur relatine:non quidem indif ferenter ſecundum omnia relatiua:ſed ſicut aliqua eoꝛuʒ que ſunt ad aliquid: quoꝛũ.ſ. vnum dicitur relatiue quia alterum refertur ad ipſum. Conſiderandum vlterus ẽ quinto vt hic dicit Doc. P. quia ſic opponuntur vnum a multa ſicut pꝛedicta relatiua de quibus facta eſt mentio: inquantum tamen vnum eſt menſura ⁊ numerus men/ ſurabilis per vnum Et quia eſt talis natura ſimilium re
latiuorum ꝙ vnum poteſt eſſe ſine altero ſed non econ⸗ nerſo:ideo hoc inuenitur in vno ⁊ nimero:quia ſi eſ u⸗ merus: opoꝛtet ꝙ ſit vnum:ſed non oportet ꝙ vbicnnq eſt vnum:ꝙ bi ſit numerns:quia ſieſt aliquoòd indiuiſbi
le vt punctus:ibi eſt vnum ⁊ non numerus. In alijs aũt relatiuis in quibus vtrũqʒ ſecundum ſe ⁊ m id quod ẽ
dicitur ad alind:neutrum eſt ſine reliquo. Mon eniʒ ſine ſeruo eſt dominus:neqʒ ſeruus ſine domino. Talia nam
qʒ poſita ſe ponunt: ⁊ perempta ſe perimunt: vt patuitin pꝛedicamentis. C Fed eſt hie difficultas circa hoe ꝙ hie
dicit Voc. S. vʒ. ꝙ vnum comparatur ad multitudinem
ſicut ſcientia ad ſcibile. Waʒ ſcientia non menſurat ſeibile ſed potius econuerſo:cum ſcibile ſit cauſa ſcientie pꝛeſer⸗
tim ſpeculatiue:vt dicit Doc. S.in pꝛimo peryermeniaſ
lectione tertia. Ergo vnum non cqparatur debite ad mul titudinem ſicut ſcientia ad ſcibile. Dicendum gꝙ illa di ctio ſicut non denotat ibi omnimodam ſimilitudineʒ ydẽ⸗
ptitatis. Alias nulia eſſet ibi ſimilitudo:cuʒ ſimilitudo ſit
rerum differentium eadem qualitas. Sed ibi denotat sli qualem ſimilitudinem pꝛopoꝛtiõis.vʒ. ꝙ ſicut relatio ſci entie ad ſcibile eſt relatio pꝛopꝛie dicta in vno extremoꝝ ita etiam relatio menſure ad menſurabile. Sed in poc eſt diuerſitas Wam ſi eſt ſcientia:opoꝛtet ſcibile eſſe in ratio ne ſcibilis ⁊ non tamen quantum ad eſſe exiſtentie. j ve ro ſcibile fit:non eſt neceſſe quod ſit ſcientia:niſi foꝛſan eõ ſiderando ſcibile ſecundum rationem pꝛopnam relatio/ nis ⁊ ſcibilitatis. Wconnerſo vero ſi vnum ſit vt dictum eſt non eſt neceſſe numerum eſſe:ſed bene econnerſo. vn de non eſt ibi omnimoda ſimilitudovt dicmm eſt. Cxx pꝛedictis infert philoſophus ꝙ muſtitudo abſoluta oppo mtur pabco:⁊ non vni cum vnnm non ſit paucum: yt pꝛo batum eſt in pꝛecedenti artieulo.
igitur dicendum quod vt iam Tq pimum dictum eſt vnum quod eſt pᷓn
cipium numeri de genere quantitatis:opponitur relati⸗ ue. Bed vnumn quod connertitur cnm ente:opponit᷑ mł to contrarie. ¶ Jed contra hõc videtur eſſe Boc. S. in prima parte queitione.ii.articulo pꝛimo in corpore. vbi ſic ait quod vnum quod connertitur cum ente opponitur multitudini per modum pꝛinationis:ſicnt indiniſum di⸗ niſo · Ergo vt ſic non opponitur ei contrarie: licet ſuperiꝰ conceſſum ſi ſecundum philoſophum in iſto eodem li⸗ bꝛo ꝙ contrarie ei opponatur ⁊ non vt negatio pꝛinatiua CDicendum quod non ſine eauſa dicit ibi Doc. S.in paſſu allegatoquod vnum quod conuertitur cuʒ ente op ponitur muntitudiui per modum pꝛiuationis. Won enim dicit ꝙ opponatur ei pꝛiuatiue:ſed ꝙ opponitur eipmo dum pꝛinationis. nde ex dictis ſupꝛa in iſto libꝛo ſatis
colligitur ꝙ pꝛinatio poteſt accipi duplicier. Vno mo⸗
do pꝛopꝛie.vʒ. ᷣm gdicit negationem alicuius forme in ſubiecto

Nueſtio
ſubiecto apto nato:nullam foꝛmam ſiue naturam ir ſus ſi gnihcatione includens. Pt iſto modo vnni etiam tranſcẽ denter loquendo opponitur puuatiue multitudini:cũ vt Doc. B. ſepius dicit vnum quami ad ſuã rõnem totaleʒ ⁊ completam non ſignificet ſolam indiuiſioneʒ:ſed ens in diuiſum:licet quantum ad rationem pꝛopꝛiaʒ qua diſtin gnitur ab alijs tranſcendentibus impoꝛtet indiuiſioneʒ tã tůj: vt pſemet dicit in pꝛima parte.q 6.ar.ʒ.ad pꝛimũvbi ſic ait · Vnum non impoꝛtat rõnem perfectionis: ſed indi niſionis tantũ qne vnicuiq; rei comnpetit ᷣm ſuam eſſen⸗ tiam.Idec ille foꝛmaliter.&t hoc etiã ſuperius adductuʒ eit in iſto libꝛo q. ÿ. ar.p̃o. Alio modo accipitur pꝛuuatio largo modo.vʒ. ꝓ omm negatione que aliquid negat in ſubiecto apto natoꝛſiue ponat aliquid in eo ſine nõ. Et iſto modo vnum tranſcendenter acceptum opponitur multo pꝛiuatiue: non obſtante g ei opponatur cõtrarie modo tñ ſuperius expoſito. q.y.ar.pᷣmo Cd ſecũdũ ꝓʒ ſolntio in vltimo ⁊ penultimo notabili. C Mualiter autem nulla pꝛiuatio quocũqʒ modo accipiatur tòllat totaliter eſſe cnʒ ſit negatio in ſubiecto apto nato loquendo in creaturiſ ⁊ qᷓ
liter hoc habeat veritatem in terminis communibus ſiue
tranſcendentibuſ: patet per Poc. P.in prima parte.q.i. ar.⁊. in ſolutione ad pꝛinum:ſecũdum ꝙ etiam adductnʒ eſt foꝛmaliter ſuperius pꝛeſertim in quarto libꝛo huiꝰope ris.q.z · ar. 8. ¶ Id tertium dicendum g licet vnum ſit minus q; duo:ndn tamen vt dicit hic phᷣus ſequit᷑ quod vnnm ſit paucum l de ratione pauci ſit ꝙ ſit minus:quia oĩs paucitas pluralitas quedam et.
¶Mueſtio deeima. Pe medijs contrarioꝛum quantum sd eoꝛum compoſitionem.
Wror conſiderandum reſtat
v Lterius de medijs contrarioꝝ
⁊ pꝛeſertim de eotum cõpoſitione poſt
quã viſum eſt de ipſis contrarijs. ¶ Lir
ca quod queruntur duo. ¶ Pꝛimo vtx
3 media ſint einſdẽ generis cum extremis
que qldem media repermuntur inter contrarie oppoſita. ¶ Secundo vtrum media contrarioꝛum componantur
ex extremis.vʒ. ex contrari)s.
¶equitur in pho Poc. S.ibi. noniam vero contra rioꝛum ⁊t.t in commentatoꝛe commentum.⁊2n. Alia tranſlatio. Jontraria vero piit. m ſic ꝓcediur. Midetur ꝙ
— Pprimu media non ſint eiuſdeʒ ge neris cum extremis. Wam equale mediat iter
magnum ⁊ paruum vt ſupꝛa conceſſum ẽ. Sʒ
conſtat ꝙ equalc cum ſit rclatiuum nõ ſit eiuſdem generiſ cum magno ⁊ paruo que non ſunt de genere relationis vt pꝛobarur in pꝛedicamentis capitulo quantitas. Ergo ac̃. CP. Lapis non eſt videns neqʒ cecus. Ergo lapis mediat inter viſum ⁊ cecitateʒ · Et tamen lapis non ẽ einſ dem generis cum illis extremis vt de ſe patet. Ergo ⁊c̃· CP 3*. Inter magnum ⁊ paruum mediat equale:vt etiam nũc aſſumptũ eſt. Sed magnũ ⁊ paruũ nõ ſunt cõ traria: cũ in genere quantitatis non ſit cõtrarietas: vt phs deducit in pꝛedicamentis. Ergo media non ſolum ſunt in ter contraria. C Sed contra eſt phs in hoc capitulo ſexto hnius ſecundi tractatus.ibi. Qhoniam vero contingit gli⸗ quod medium eſſe omnia nãqʒ media in eodem ſunt ĩge nere quoꝛum ſunt media. M edia enim hec dic mus ⁊c · M. ſ d dicendum pꝛimo ꝙ media ſũt N P ondeO endem generis cus extremis Quod ſic pʒ ſecundum phᷣum:quia per deſcriptionẽ me dioꝛnm media ſunt in que pꝛius venit illud quod mula⸗ tur de vno extremoꝛum quam in alrerum extremum. er go media ſunt einſdem generis cum exiremis. Antece⸗ dens pꝛobat philoſophus per duo exempla. Puorum pꝛimum eſt in ſonis. ecundum muſicos enim quidain ſunt ſoni graues ⁊ quidam acuti⁊⁊ quidam medii Be⸗ cnndam diſpoſitionem ſonoꝛum diſponuntur coꝛde à mu
* 3
Becima
ſicis in eoꝛum inſtrumentis muſicalibus. Mam ille coꝛde que reddunt graues ſonos vocantur ypate: qnaſi pꝛincipa les. le vero que reddũt ſonos acutos: dicuntur nite. Si igitur muſicus a graubꝰpaulatim ad acues accedere ve lit:neceſe eſt ꝙ pꝛins veniat ad ſonos medics.¶¶ Secun duin vero exe mplum pontt in coloꝛibus Si enim aliqd mutatur ab albo in migrum: opoꝛtet quod pꝛimo vemat ad medios colqꝛes:quam ad extremos. Et ſimile eſt n aluis mediis. ¶ Vonſequentia vero pꝛobatur ſecundmn philoſophum:quis de medis fit tranſmutatio ad extre ma:⁊ econuerſo. Bed de his que ſunt in diuerſis generi bus non fit tranſinutatio inuicem per ſe:niſi foꝛſan per ac cidens:ſicut patet de coloꝛe ⁊ hgura. Mon enim mutatur. aliquid de coloꝛe in figuram:ſcd de figura in figuram.vñ neceſſe eſt quod medium ⁊ extrema ſint in eodem genere
preſertimn genere phyſico. C Picendum ſecundo ꝙ ta⸗
lia media ſunt pꝛopꝛie inter contraria. uoc ſic pꝛobatur
ſecundum philoſophum. Mam media pꝛopꝛie non ſunt
niſi oppofitorum. Sed media non ſunt pꝛopꝛie inter alia
quam inter contraria. Ergo ⁊c̃. Maioꝛ ſic deducitur. nã. ſolum ex oppoſitis fiunt mutationes vt ꝓhatur pumo phi Tec:io. R.
ſicoꝛum. Ex nigro enim ht aliquid albũ. Bed media ſunt
er quibus ⁊ per que eſt mutua tranſmutatio: vt per de⸗ ſcriptionem medioꝛum iam datam patet. Impoſſibile ẽ ergo quod media ſint niſi oppoſitoꝛum. Iliter ſequeret᷑ ꝙ eſſet mutatio ⁊ non ex oppoſitis. Minoꝛ vero ſic de ducitur. Niam inter oppoſita contradictoꝛie nullo modo poteſt eſſe medium tale. Contradictio enim eſt cuius alte ra pars ex neceſſitate adeſt cnicunqʒ ſubiecto an ſit ens aut non ens. De quoliber emm ente vel non ente neceſſe ẽ di cere ꝙ ſedet vel non ſedet. Et ſic patet quod contradictio nullum habet medium. Relatine vero oppoſia que non ex equo referuntur vt ſcientia ⁊ ſcibile non habent mediũ quia meda iſta ⁊ extrema non ſunt in eodem genere refe ribilitatis:cum vnum ſecundum ſe referatur vt ſcientia: non autem alind vt ſcibile fecundum quod declaratuʒ eſt circa illa relatine oppoſita que non ex equo referuntur in pꝛecedenti articulo ⁊ in quinto huius queſtione 16.articu lo ſexto. ¶¶ Illa vero re latiue oppoſita que ex eqao refe/ runtur ⁊ ſimiliter pꝛmnatiue oppoſita ſe habent vt contra ria. Inter que ſi cadit aliquod medium: hoc eſt vt quo⸗ dammodo participant rationem contrario:ꝛum. Relin⸗ quitur ergo quod medium pꝛeſertim tranmutationis ſo lum reperitur inter contrarie oppoſita. Et hoc loquendo de mutatione ſine motu phiſico.vʒ. ſucceſſiuo a de me⸗ dio per participationem. 52*
— 3 igitur dicendum quod ma⸗ Ad pmUm n ⁊ paruum poſſunt du pliciter conſiderari. Uno modo materialiter aut funda⸗ mentaliter. Alio modo foꝛmnaliter ſecundum formam re
lationis:inquantum habent rationeʒ equalitatis ⁊ inequa litatis. Mꝛimo modo non ſunt einſdem generis cnʒ equa li: ſed bene. Secundo modo. ¶ Id ſecundum patet ſolu tio ex dictis: quia hie potiſime tit mentio de medio extre moꝛnm in quod pꝛius peruemt id quod tranſmutatur qᷓ;
in extremum vt dictum eſt. ¶ Ad tertium dicendum ꝙ
ʒ magnum ⁊ parnum non ſint vere contraria logyce lo⸗
quendo: ſunt tamen contraria contrarietate phyfica: que
videlicet ſufficiens eſt ad motum. Eugmentatio enim que termmatur ad magnum ⁊ diminutio que termina⸗ tur ad parunmn:ſunt motus phyſici. Omms autem mo
tus phiſicus eſt de contrario in contrarium. Weneratio vero ⁊ coꝛruptio non ſunt motus phyſici: ſed ſunt muta tienes inſtantanee vt infra patebit:⁊ vt latius in phyſicis duputatum eſt. 5 ¶ Bequitur in philoſopho ⁊ Tpoctoꝛe Bancte ·ibi. Si vero ſunt in eodem genere ⁊ cetera. Et in commentato re cõmemnm. 23m.
ſic pꝛoceditur.vi —B ſecundum Kryn nt compoſita ex extremis. Mam ex duobꝰ en Libns in actu non poteſt ñeri vnum im P

Becimi
regnlam phyloſophream. Sed due ſpecies extreme v
pnta album ⁊ nigruʒ ſunt entia in actu. Ergo ex eis non
poteſt fieri tertis ſpecies media. CP ꝛ0.Ffoꝛma eü com
poſitioni cõtingens ſimplici ⁊ inuariabili eſſentia ↄſiſtẽs
ᷓm actoꝛem ſex pꝛincipioꝛnʒ · Ergo foꝛma media nõ po teſt eſſe ex extremis compoſita. CP 3ꝰ. Tepiditas me⸗
diuʒ quoddam eſt inter caliduʒ ⁊ frigiduʒ.Et tamen nõ
componit᷑ ex calido ⁊ frigido. Aqua·n.tepida nõ eſt cali
da neqʒ frigida: vt cõmnniter ↄcedit᷑. Ergo idem quod
pꝛus. C P 4. Si mediuʒ eſſet compoſitũ ex extreiis
ſequeret᷑ ꝙ eſſet foꝛma ab eis diſtincta. Et ſic motus qui eſſet de nigro in album ꝑ rubeuʒ nõ eſſet vnus motꝰ nu⸗ mero aut ſpecie:cũ ad dinerſas foꝛmas numero ⁊ ſpecie diſtinctas terminaret᷑. Nuod eſt falſum. Dũ enim aqua calefit: pꝛimo exiſtens frigida poſtea fit tepida ⁊ poſtea calida:dicit᷑ calefactio yna in ſpecie ⁊ etiã in numero ᷣm
phrloſophos. Ergo ⁊c̃. C F. Wartes conponentes
bec.I.
Lec. 14.
phyſiceꝝ.
Lec.iz.
Pe.e. 12
actu ſunt in cõpoſitoꝛquia cõpoſituʒ actu exiſtens nõ cõ ⸗ ponit᷑ ex partibus imaginarijs aut ex partibus in poten⸗ tia exiſtẽtibus. Si ergo medius coloꝛ cõponeret ex er⸗
tremis:ſequeret᷑ ꝙ due foꝛme eſſentiales ſpecie diſtin?
cte einſdeʒ generis eſſent actu in eodeʒ.Et ſic oppoſita ſi mul actu eſſent in eodẽ.doc auteʒ eſt incõueniens. gi⸗ tur ae. CPõꝰ. Omne cõpoſitum vel eſt quantuas cõ⸗ tinna vel habens quantitateʒ ↄtinuam: vt patet pꝛimo de generatiòc. Sed foꝛme medie nõ ſunt huiuſmodi: quia quantitati nihil eſt cõtrariũ: vt dicit᷑ in pꝛedicamẽtis.Er go foꝛme medie cõtrarioꝛnʒ nõ ſunt cõpoſite. CP Extrema cõtrarietatis reſpectu medioꝛnʒ nõ ſe habẽt ſi cut genns ⁊ differẽtia:cũ ſint ſpecies. Ergo media ex eis nõ componũitur tali cõpoſitione que eit ex genere ⁊ diſfe rentia. Meqʒ etiaʒ ſe habent ſicut mã ⁊ foꝛmna: quia foꝛ⸗ ma accidentalis nõ habet materiã ex qua:lʒ habeat mate viã in qua. Ergo etiã tali cõpoſitione ex eis nõ componũ tur. Meqʒ etiã ſe habent ſicut natura ⁊ fuppoſitũ: cuʒ nõ ſint de genere ſubflãtie. Meqʒ vt eſſe ⁊ eſſentia. Meqʒ ſi cut ſublectũ ⁊ accidens · Meqʒ; vt fundamentũ a relatio. Meqʒ vt potentia ⁊ actus:cum ſint foꝛme actuales ⁊ ſpe cifice. Et ſic de alijs componentibus. Ergo media nullo modo cõponunt᷑ ex extremis:pꝛeſertun actualiter. CP Bo. Omne cõpoſitum ex contrarijs eſt coꝛruptibile etiaʒ per ſe icut id quod coꝛrũpit᷑. Immo neceſſe eſt quodli⸗ bet tale eſſe coꝛruptibile. Sed mediũ cõtrarioꝝ cũ ſit foe ma accidẽtalis nõ ẽ illo mõ coꝛruptibilis.ſ.per ſe: vt pa
tuit in.yꝰ.huius: pꝛeſertim cum in ſe nõ includat materiã
ex qua pꝛiuationi admirtã: que eſt mater coꝛruptiõis: vt ibide; declaratů eſt. Ergo ⁊c. CP o.nüquodqʒ re⸗
ſoluit in ea ex quibns cõponit᷑: vt patet pꝛimop yſicox pꝛimo de generatione. Sed foꝛme medie nõ reſoluũt᷑ in ipfa extrema ſalteʒ in ipſa remanentia facta reſo utio⸗
ne. Ergo ex eis nõ componũtur. CP 100. Si ſpẽs me⸗ die componerent᷑ ex extremis pari rõne differentie me⸗ die componerent᷑ ex differentijs extremis: vt etiam ↄce dit hic phyloſophus. Sed hoc eſt impoſibile: qꝛ aliter pſius differ entie eſſet differẽtia:⁊ differentia eſſet cõpo
ſita ex genere ⁊ differentia: ⁊ ſic differẽtia eſſet ſpẽs ⁊ nõ
differentia. Que omnia ſunt incõueniẽtia. Relinquir er⸗ gog ſpecies medie nõ cõponunt er extremis. ¶ Sʒ cõ
tra eſt vhyloſophns in pꝛeſenti capitulo.s ꝰ. huius ſecnn⸗ di tractatus:ibi. Si vero ſint in eodẽ genere ⁊c̃. Alia trã
latio vbi incipit cõmentũnꝛzm. Si igit᷑ media ſunt in eo dem genere ſieut declaratũ eſt ⁊ cõtraria habent media: neceſſe eſt vt media ſint cõpoſita ex iſtis ↄtrarijs:quoniã aut habebit aliquod idẽ genusꝛant nõ habebũt ⁊c̃. Tp 2*.Ad idem eſt phyloſophus in libꝛo de ſenſu ⁊ ſenſato in tractatu de coloꝛibus. Et ſimiliter ad idem eſt in pꝛĩo
phyſicoruʒ ⁊ pꝛimo de generatiõe vbi expꝛeſſe vult me dia componi ex extremis. ¶ zꝰ.Ad ideʒ arguit᷑ ratio ne. Ma id qð participat aliqua hm magis ⁊ minus: eſt
compoſitũ ex illis. ed media ↄtrarioꝛuʒ ſunt humnſmo di: vt patet de coloꝛe griſeo ⁊ celeſti. E
Oe grieo ⁊ celeſti. Ergo tales medij goloꝛes comnponũtur ex exremis. C;. Bi nõꝛſequi
Metha.
tur g poſſit eie motus ad tepidũ tanq; ad foꝛmã tertize
nõ erit motus ad calidum aut frigidum. uod eſt in⸗
conueniens. Ergo ⁊c̃. CP r. Si non:ſequeret ꝙ me dia eſſent eque perfecta ſicut ertrema:qꝛ eque ſimplicia ſum. Sed hoc etiam a phyloſophis inconuemens reputa
tur. Ergo c.TP 6. Que ſunt ſimplicia in aliquo ge
nere:unt pꝛimo componẽtia alioꝛum in illo genere. Sʒ extrema cõtrarioꝛum ſunt ſimplicia in ſuo genere. Ergo ſunt per ſe componentia alioꝛuʒ eiuſdẽ generis. Sed me
dia vt ꝓbatum eſt in pꝛecedẽti articulo ſunt eiuſdeʒ gene
ris cum ſnis extremis. Ergo ex eis componũtur. Vuod autem extrema cõtrarioꝛum ſint ſimplicia: patet. Mam
talia extrema nõ ſunt compoſita ex ſe inuicem:cũ vnů cõ
poſitoꝛuʒ nõ componat᷑ ex reliquo. Meqʒ etiam ſunt cõ poſita ex medijs:quia ſic nõ maxime diſtarẽt ſub ſuo ge nere Quod eſt contra determinata ſuperius. Ergo ⁊c̃. ¶F 7. Aut omnia media ſunt compoſita ex extremis: ant nullum: quia qua ratione nõ vnum:nec aliud Sʒ ali quod eſt medium qð eſt compoſituʒ ex ertremis. Igit ⁊ omnia. ꝛobatio medie. Mam aliquis eſt medius co loꝛ qui plus habet de vno extremo qᷓ; de alio: vt de ſepa tet. Igitur talis coloꝛ extrema participat:⁊ per ↄſequẽs er eis componitur. ¶ 80.Pꝛioꝛa in vnoquoqʒ gene re ſunt componentia poſterioꝛuʒ:cum ipſa poſterioꝛa re ſoluantur in ipſa pꝛioꝛa. Sed extrema contrarioꝛum ſunt pꝛioꝛa in ſuo genere. Ergo idem quod pꝛius. CPpo.
Aliqua ſunt contraria mediata que a contrarijs imedia⸗ tis diſtingnũtmur:quia participant aliquid de vtroqʒ ex
tremoꝛum. Nnde dicuntur eſſe oppoſita inter que cadit meduum per participationem. Ah edia ergo talium con trarioꝛum participant extrema in eoꝛuimn entitate. Ergo ex eis componuntur. C 100. Mon eſt querenda cau⸗ ſa quare ex potentia ⁊ actu ſit vnnm: vt diciur in nono
bnius ⁊ in ſecundo de anima. Sed vnum cxtremo:um
ſe habet in potentia reſpectu alterius in oꝛdine ad me⸗
dium:ſicut nigrum ſe habet in potentia ad album. Irgo
er nigro ⁊ albo poteſt fieri aliquod tertium: videlicet fu ſcnm.Et ſic medium componitur ex extremis: vt etiam vnlt cõmentatoꝛ hic cõmento.⁊ ⁊ vt etiam volunt ex⸗ poſitoꝛes phloſophi.
3 dicendum ꝙ phyloſoppus ifen Reſpõdeo ex dictis ꝙ ſi media ſint eiſdeʒ
generis cum extremis vt dictum eſt: ⁊ ſi media ſolumn ſunt imer contrarie oppoſita vt etiam oſtenſum eſt:ne⸗ ceſſe eſt media ex puiuſmodi extremis eſſe compoſita. CMonſiderandum igiur eſt pꝛimo pꝛo declaratione hu ius ſecundum phyloſophum in textu:g contrarie ſpe⸗
eies habent pꝛioꝛa contraria ex quibus conſtüuuntur.
Mam opoꝛtet ꝙ contrarioꝛum ſit aliquod idem genus ant nullum. Si ergo nullum eſſet idem genus contra⸗
rioꝛnum:tunc contraria nõ haberent medium:quia me⸗
dium vt ſupꝛa declaratum eſt non eſt miſi eo:um que ſunt vnins generis. Sed ſi contrarioꝛum quoꝛum poni tur aliquod medium ſit aliquod idem genus pꝛius ip⸗
ſis contrarijs:neceſſe eſt g ſint differentie contrarie pꝛio
res ſpeciebns contrarijs:que faciant ð conſtituant ſpe ⸗ cies contrarias ex ipſo genere vno · Species enim ex ge nere ⁊ differentijs conſtituuntur. Sicut ſi album ⁊ ni⸗ grum ſint contrarie ſpecies: ⁊ habeant vnum genns qð eſt coloꝛ: neceſſe eſt ꝙ habeant aliquas differentias con
itntinas:ita ꝙ album ſit coloꝛ diſgregatinus viſus:ni⸗
grum vero it colo congregatiuus viſus. Et ſic iſte diffe
rentie congregatiuum ⁊ diſßregatiuum viſus ſunt pꝛio res albo ⁊ nigro. nde cuin vtrobiqʒ ſit contrarietas: manifeſtum eſt ꝙ contraria ſunt ſe inuicem pꝛioꝛa. Lon
trarie enim differentie ſunt pꝛioꝛes contrarijs ſpecibus Et ſunt etium magis contraria: quia funt cauſa contrarie
tatis in ipſis ſpeciebns. ¶ Conſideranduʒ lamen eit hic
ſecundo vt dicit hic Poc. Sanꝙ congregatiuum⁊ dil⸗ gregatinum viſus non ſunt vere differentie conſtitutiue
ngri ⁊ albiſed magis effectus eoꝛum. Monuntur enin
loco differentiarum nobis incognitarum ſigna esrum
ſicut interdum
mpm zhmn mirmsn
vV. E.U nnſhf
miriuhes vunbs po mmlin itunſhn aminwm mnsmnun
3.

ſicut interdum per aceidentia deſignãtur differentie ⁊ for me ſubſtantiales diſgregatio enim viſus pꝛouenit ex con⸗ uenientia lucis:cuius plenitudo albedinem conſtituit. Sʒ congregatio viſus contingit ex cauſa contraria. ¶ onſide randum vlterius eſt tertio ſecundum phyloſophum: qð non ſolum ſpecies contrarie que hic vocantur ſpecies ex treme ſicut album ⁊ nigrum ſed etiam ſpecies medie ha bent pꝛioꝛa contraria ex quibus conſtituuntur. Mam enʒ media ſint ſpecies einſdeʒ generis ⁊ omnes ſpecies ex ge nere ⁊ differentia conſtituantur: neceſſe eſt etiam ꝙ me⸗ die ſpecies ex genere ⁊ differentijs conſtuuantur. Picut quicunqʒ coloꝛes ſunt medij inter album ⁊ nigrum opoꝛ tet eos conſtitui ⁊ diffinri ex genere qnod eſt coloꝛ:⁊ ex quibuſdam differentijs. Bed tales differentie ex quibus conſtituuntur medij coloꝛes non poſſunt eſſe pꝛima con traria ideſt differentie ille contrarie que conſtituebant cõ trarias ſiue extremas ſpecies ſcilicet album ⁊ nigrum. Ili ter opoꝛteret quod quilibet coloꝛ medius eſſet albus aut niger:⁊ ſic medins coloꝛ non eſſet medius ſed extremꝰ. Coloꝛ enim diſgregatinus eſt coloꝛ aibus. Lolor vero cõ gregatiuus eſt coloꝛ niger vt dictum eſt. Oportet ergo ꝙ differentie conſtitutiue medioꝛum ſint alie a differenujs illis contrarijs que ſunt conititutiue ſpecierum contraria rum pꝛmarum ſiue extremarum.Et quia ſicut ſe habent ſpecies ad ſpecies ita ⁊ differentie ad differentias per re gulam topicam:ideo opoꝛtet ꝙ ſicut medij coloꝛes ſunt ſpecies medie inter ſpecies pꝛimas contrarias ita ⁊ diffe/ rentie conſtitutiue earum ſint medie inter differentias cõ trarias: que dicuntur pꝛima gontraria in pꝛopoſito · Mec omnia Voc. S. foꝛmaliter · Cic ergo patet ꝙ ſpecies medie hahent differentias medias ex quibus cum pꝛo⸗
pꝛio genere conſtituuntur. Lonſiderandum vlterꝰeſt
quario ſecundum phyloſophum quod media componũ tur ex extremis ſiue ſint ſpecies ſiue differentie. Puod ꝓ patur tribus rationibus phyloſophi elicitiue ſecundum viam commentatoꝛis. CMuarũ pꝛima ratio taliter po⸗ teſt extrahi ex dictis phyloſophi ⁊ comm entatoꝛis. Maʒ contraria extrema ſunt aggregata ex genere ⁊ differentijs pꝛimis ⁊ extremis: que quidem differentie ſunt ante dif ferentias conſtituentes contraria media:ita quod tam con traria extrema quaʒ media componuntur ex genere x ali quibus differentijs · Bed differentie conſtituentes extre ma contraria ſunt magis contraria quam differentie con⸗ ſtituentes contraria media: vt patuit per pꝛimum notabi⸗ le. Ergo differentie conſtituentes cõtraria media ſunt ali quo modo contrarie. Patet conſequentia argu endo a cõ paratiuo ad ſuum poſitiuum. ed differentie conſtiruen tes contraria media non ſunt penitus eedem cum differẽ tiis primis conſtituentibus contraria extrema nec peni⸗ tus diuerſe ab illis. Ergo differentie conſtituentes media contraria ey illis pꝛimis differentiis ſunt compoſite:ſicut contraria media quo:um ſunt differentie compoſits ſũt er contrariis extremis: quoꝛum ſunt pꝛime ille differẽtie. vt ita videtur ꝙ contraria media ſint compoſita ex contra riis extremis quoꝛum illa ſunt media: que fuit concluſio reſponſalis ad queſitum in pꝛincipio articuli ¶ ecun⸗ da ratio eſt ſextum argumentum poſt in contrarium ad q̃uctum. ¶ Tertia ratio eſt ſeptimum argumentum ibi⸗ dem poſt incontrarium adductum ¶ Lonſiderandum vlterius eſt quinto ſecundum phvloſophum quod omnia contraria media compoſita ex extremis contrsriis ſpecie⸗ bus plus habent de vno extremo ⁊ minus de reliquo · im poſſibile eſt enim ꝙ equaliler participent de vtroqʒ ex⸗ tremo. Cum ergo omne tale ſit medium inter extrems ſequitur ꝙ media ſint compoſita ex extremis contrariis:
quod omne compoſitum ex contrariis ſit medium inter
contraria.Et vniuerſaliter dicit textus omnia media ⁊ omnia que ſunt ſub medus ⁊ vniuerſaliter omnia coltrs. ria niſi prima ſunt compoſita ex contariis pꝛimis. C Cõ ſiderandum vlterins eſt ſexto wbidem ſecundum commẽ
Becima
tatoꝛem commento· ⁊3.circa finem quod impoſſibile e quod in eodem compoſito ſint due partes equales com⸗ ponentes ipſum. Bed altera debet eſſe dominans cui at⸗ tribuitur foꝛma:⁊ altera cui foꝛma dominatur.ſ.materia. Et pꝛopter hoc vt dicit impoſſibile eſt inuenire comple xionem mediam in extremis contrariis. Nuod tamen di cit Walienus eſſe poſſibile. Et ꝙ hoc ſir impoſſibile pꝛo bat per hoc ꝙ ſitalis compleyio poſſet inueniri: comple rionatum taſi complexione eſſet incoꝛruptibile:cum nul⸗ lum miſcibilium in ipſo dominaretur ſuper alterum. hoc autem eſt falſum: quia quodlibet miytum cum it ex con trariis compoſitum eſt coꝛruptibile. ¶ Idem confirma tur. Si enim inneniretur complexio media ita.vʒ · ꝙ me dium equaliter participaret extrema eſſent talia equaliter ſecundum ſuas virtutes in medio Et ſecundum hoc neu trum eſſet materiale reſpectu alterius: ſed vrrumq; eſſet in actu Et ſic impoſſibile eſſet ex eis fieri aliquid ĩ actu Sic igitur non eſt poſſibile: vt miſcibilia equaliter ſint in mixto: vt extrema in medio:imo in eo plus erit de vnd minus de altero. Et hoc non ſimpliciter dicit hic com mentator:ſed aliquo ideſt in potentia ⁊ non actu. Mar/ tes enim compoſiti vt ipſe dicit ſunt in compoſito in potẽ tia ⁊ non in actu. Et ideo compoſitum eſt vnum in actu per formam ⁊ per partem dommantem. Aliter non eſſet vnum in actu. Pec commentatoꝛ. Ex quibua omnib? patet ꝙ ſpecies medie ⁊ differentie medie ſunt compoſi te ex extremis. Et hoc accipiendo differentias medias cõ ſtituentes ſpecies medias non foꝛmaliter prout differen⸗ tie diſtingnuntur pꝛedicabiliter contra ſpecies zſed ſecun dum quod ydemptificantur cum ſpeciebus conſtitutis. CConſiderandum vlterius eſt ſeptimo ſecundum Anto nium Indree ⁊ Pominum Antonium archyepiſcopum ꝙ in pꝛopoſito triplex ſolet aſignari diſtinctio compoſitio nis: ⁊ per oppoſitum triplex diſtinctio ſimplicitatis· qus rum pꝛima eſt. Mam compoſitionum quedam eſt eſſen tialis realis ⁊ totalis · Sicut homo componitur ex animn ⁊ coꝛpore · Quedam vero eſt partialis · icut homo cõ ponitur ex carnibus ⁊ oſſibus:que non componunt ho⸗ minem niſi ſecundum partem eius vʒ.ſecunduʒ corpꝰ. FSecunda diſtinctio que eſt ſub diſtinctio pꝛumi mem bꝛi pꝛedicte diuiſionis eſt talis. Nam compoſitio tolalis eit duplex. Duedam eit eſſentialis totalis ex partibns re liter ⁊ eſſentialiter diſtinctis:ſicut eſt compoſiuo ſubſtan⸗ tie ex materia ⁊ foꝛma · Alia eſt compoſitio eſſentialis to talis tantuʒ ey partibus formalibus formalięr diſtinctis ſicu eſt compoſitio ex genere ⁊ differentia. CTertia di ſtinctio eſt quod dupleꝝ eſt compoſitio partulis. Duedã homogenea:ſicut compoſitio carnis ex partibꝰ ſuis · Alis eit etherogenes. Et hoc vel ex partibus diſtinctis forma ⁊ ſitu ꝛſicut eſt compoſitid manus hominis ex oſbus 2 neruis viel ex parubus diſtincuis foꝛma ⁊ non ſiu⸗ficnt ſunt elementa in mixto ſecundum opinionem eoꝛum qu ponunt ea manere in mixto formgliter ⁊ actualiter qus tamen non diſtingnumur ſiu. Ct ſimiliter dicendum eſt de ſimplicitate: quia vt dicitur in pꝛimò topicoꝛum? tot modis dicitur vnum oppoſitoꝛum ſicut ⁊ reliquuin⸗ ¶Lonſiderandum vlterius eſt octauo vt etiam patuit in ſeptima obiectione ante in contrarium adduct quod ſecũ dum dominum Intonium archyepiſcopum in quolibet accidente etiam nluitipler eſt compoſitio.Ilam in eo eſt compoſitio generalis que dicitur compoſitio ex potentis z acin:licet ipſum non ſit ſubſiſtens:quia tamen depen⸗
det a creatoꝛe:in eo eſt aliqua potentialitas. Aliter eſſet
actus ſimpliciter purus:qui ſoli deo attribuitur. Ilia eſt
in eo compoſitio generis ⁊ differentie. CPerria eſt in eo compoſitio graduum ſecundum pſum. CMhariã eſt
compoſitio partium quantitatiuarum:ſicuti in quantitate x in àccidentibus extenſis. C Quinta poteſt dici in ei⸗ co poſitio ꝛ quia funt componiia cum altero: quod repn⸗ gnat vere ſimplicitati. ¶ Mec obſtat ſi dicat pᷣn
.— 3
8

Indecimt
eipioꝛum gꝙ dnplex addituin ſimplici non facit ipſuʒ ma
ius · Et ſic qjuantitas ⁊ forme extenſe non erunt in ſimnpli
ci eſſentia: quia lʒ pars continua addatur quantitati conti⸗ nue vel alicui foꝛme extenſe in quantitate ſecundum quar tamn compoſitionem in accidente aſignatam: non ꝓpter hoc debet fieri maioꝛ ipſa foꝛma: ſed maius ſubiectum ſub illa foꝛma.ec ille. CConſiderandum vlterius eſt nono quod media non componuntur compoſitione eſſen tiali totali: quia non componuntur ex materia et foꝛma. Mon etiam componuntur ex extremis actualiter in eis exiſtentibus:quia aliter duo contraria ſimul eſſent in eo⸗ dein ſecundum idem in actu. Won ergo media compo⸗ nnntur ex extremis foꝛmaliter etactualiter ſed virtuali⸗ ter tantum: vt dicit domiuus Intonius archyepiſcopus in tertia ſua concluſiõne. icut verbi gratia ex eiſdeʒ cau ſis ex quibus pꝛoducuntur coloꝛes extremi producun/ tur et medij coloꝛes ſecundum eſſe remiſſum. verbi gra tia ex opacitate et dyaphanitate producitur albedo ⁊ ni⸗ gredo: vt patet per phyloſophum in libꝛo de ſenſ ⁊ ſen ſatoꝛſie etiam ex eiſdem intali q tanto gradu diſpoſitis ji⸗ unt coloꝛes medij. Ipec ille. TEt licet medij coloꝛes componantur ex genere et difterẽtia compoſitione eſſen⸗ tiali etiam actuali tanq; ex partibus ſecundum rationem diſtinctis:non tamen componuntur actualiter ex extre mis:ſed virtualiter tantum. Ic ſi diceremus ꝙ celum ingreditur compoſitionem iſtoꝛum inferioꝛum: non qui dem foꝛmaliter: ſed virtualiter et effectine: licet non ſit omnimoda ſimilitudo. CConſiderandum vlterius eſt decimo quod media componi ex extremis poteſt intel/ ligi dupliciter. Uno modo ita quod vnum medinʒ com Ponatur ex vno extremo et alterum ex altero: vt rubedo
ex nigro tanquã ex genere circumlocutiue loquendo et er ſua pꝛopꝛia differentia. Gimiliter celeſtis coloꝛ ex al⸗ bo tanquã ex genere ⁊ ex ſua pꝛopꝛia differentia. Et hoc ſicut dixi circumlocutine loquendo. mpoſſibile eſt eniʒ quod ſint plures ſpecies contente immediate ſub pꝛo ⸗ pꝛio genere quã due:que conſtituuntur per duas diffe⸗ rentias foꝛm aliter oppoſitasi. NM edij ergo coloꝛes non poſſunt eſſe unmediate ſpecies coloꝛis:ſed opoꝛtet quod habeant aliquod aliud genus immediatum nobis inno⸗ minatum. Et iſto modo ſententia eſt clara. Alio modo poteſt intelligi ita.videlicet quod vnus medins coloꝛ cõ
ponatur ex duobus coloꝛibus extremis: et ſimiliter de
alijs medijs. Ft ito modo loquendo de compoſitione Virtuali ſic concedendum eſt quod in edia componuntur ex extremis: vt volunt argumenta poſt incontrarium ad⸗
ducta:non autem loquendo de compoſitione actuali et
eſſentiali ſecundum quod declaratum eſt: vt volunt ar⸗ umnenta ante incontrarium adducta. Cd argumenta ergo omnia quantum ad vtranqʒ partem patet ſolutio ex dictis. N Merumtamen dicit hic dominus Antonius Archvepiſcopus quod ipſe non vidit adhuc hominem, bene reſpondentem ad argumentum tertium et quartuʒ duia dum aqua caleſit.pꝛimo eit tepida:et poſtea calida et per conſequens talis calefactio non eſt vnus motus in numeroꝛcum tepiditas non ſit eadem numero aut ſpe⸗ cie cum caliditate. Cxt adducit Franciſcum de mayro/ nis in pꝛimo ſententlarum:qui ad hoc reſpondens dicit Ptepiditas non eſt foꝛma ſpecie diſtincta a caliditate. Ande talis calefactio eſt vnns motus. ue quidem re⸗ onſio ſiue ſolutio ſibi non ſatiffacit: quia vt ipſe dicit pᷣ⸗ fatus Franciſcns negat medium ſoꝛme inter contraria:
contrã phyloſophum in pꝛedicamentis. ¶ Ped ſecun⸗ dum communnem viam in aqua tepida eſt totus caloꝛ to
talitate eſſentie:non tamen ſecundum eſſe perfectum: et ſecundum omnem modum eſſendi: vt etiam ſupꝛa de⸗ claratum eſt in quinto huius queſtione nona articulo ſe⸗ ptimo · Unde tepiditas et caliditas non ſunt due foꝛme reiliter et ſpecifice diſtincte. Duod autem talis aqua nõ
„
denominatur calida ſed tepida:hoc non eſt quia ibi non
60 ſit realiter caliditas: ſed ſolum quia caloꝛ non habet in ta⸗ li ſubiecto eſſe perfectuʒ: quod tamen requiritur ad hoc quod aliqua foꝛma accidentalis perfecte poſſit denomi⸗ nare ſnum ſubiectum tale. Quod quidem etiam non ſuf ſicit ſed opoꝛtet etiam quod habeat nomen impoſium: ſecundum quod eſt in tali ſubiecto: vt patuit in pꝛedica⸗ mnentis capitulo quale. Cmec eſt concedendum: vt ali qui concedunt quod in aqua tepida eſt frigiditas eodeʒ modo ſicut caliditas.videlicet ſecundum eſſe remiſſum et foꝛmaliter. Et hoc ideo dicunt quia ceſſante actione cz lefacientis aqua reuertitur immediate ad frigiditatem. Sed hoc non eſt ideo quia ibi ſit foꝛmaliter frigiditas: ſed pꝛopter naturalem habilitatem ipſius aque ad frigi ditatem. Que quidem habilitas nunquas poteſt ab aqua ſeparari: ea remanente ineſſe:quia ſequitur naturam ip ſius: vt patet per Doctoꝛem Sanctum in pꝛima parte
queſtiõe quadrageſimaoctaua articulo quarto vbi ſice ait.
Anoddam vero eſt bonum quod diminuitur quidem per malum: ſed non totaliter tollitur. Et hoc bonum eſt habilitas ſubiecti ad actum. Diminntio autem huius bo ni non eſt accipienda per ſubtractionem.ſicnt eſt diminu tio in quantitatibus: ſed per remiſſionem ſicut eſt dim nutio in qualitatibus et foꝛmis. Remiſſio autem huint
modi habilitatis eit accipienda econtrario intenſioni ipñ
us. Intenditur enim huinſmodi habilitas per diſpoſitio
nes quibus materia preparatur ad actum: que quanto
magis multiplicantur in ſubiecto tanto habilius eſt ad
recipiendum perfectionem et foꝛmam xt econtrario re mittitur per diſpoſitiones contrarias:que quanto magis
multiplicate ſunt in materia et magis intenſe: tanto ina
gis remititur potentia ad actum.Si igitur contrarie dil poſitiones in infinituʒ multiplicari et iñtendi non poſſunt
ſed vſqʒ ad certum terminum: neqʒ habilitas pꝛedicta in infinitum diminutio: vel remittitur:ſicut patet in qua litatibus actiuis et paſiuis elementoꝛum. Frigiditas.n. et humiditas per que diminuitur ſine remittitur habili tas materie ad foꝛmam ignis non poſſunt multiplicari in infintum ⁊c̃. Mec ille. Ft multa pulchꝛa dicit bideʒ: vbi clare loquitur de intenſione et remiſſione huiuſmodi habilitatis. Cmeqʒ etiam eñ ſimile dem edijs coloꝛi bus ſicut eſt de tepiditate: quia medius coloꝛ habet eſe perfectum in ſubiecto:non autem tepiditas. Ilnde ſicut non valet iſte eſt rubeus ex verecũdia:ergo eit rubeus: ita non valet:iſta aqua eſt tepida:ergo eſt calida. alet tamen conſequentia iſte eſt coloꝛatus coloꝛe medio: er go eſt coloꝛatus.Tel iſte eſt coloꝛatus paledine: ergo eſt palidus: vt in pꝛedicamentis diſputatum eſt.
CQueſtio vndecima. Aualiter differenta que facit dif ſerfẽ ſecundum ſpeciem pertneat ad contrarietatem.
8
Vnſequenter gn fe terius qualiter differentia que facit dif⸗ I ferre ſecundum ſpeciem:pertineat ad cõ — trarietatem:poſtquam viſum eſt quod contrarietas eſt differentia quedam. DMednm enim differentia eſt ſecundum ſpeciem: vdi ctum eſt. Circa quod querũtur duo. C Dꝛimo vtri differentia que ſacit differre ſpecie ſit per ſe differenti ipſius generis: quaſi ipſam naturam generis in diuerſas pecies per ſe diuidens. C Fecundo vtrum talis diffe⸗ rentia genus ſic diuerſiſicans ſit contrarietas. CBeqnitur in pßo et Doc. S.ibi. Tinerſum ſpecie. Et in Lõmẽtatoꝛe cõmentum.⁊4 n. Alia tranſlatio.+e Claratum eſt igitur.«ẽ.et eſt lec.io.
n ſic pꝛoceditnr. ide „ 8 P AmUm nn ꝙ differentia que
acit differre ſpecie non ſit per ſe differentia Apſius generis:quaſi ipſam naturam generis in diuerſas
₰
— —
SS 1—
S
—— —— 8 8 8 S—8
— —
iunul ium n(un nndurin ſyoeo uſzoe iit deha pjnnom welnbt

ſe conuenit alicui: aut eſt de diffinitione eius? vel econ tra vel eit hoc aliquid:vel eſt per ſe cauſa: vt patet per T. E.I7. quattuoꝛ modos perſeytatis in quinto huius ⁊ in pumo Cuug Si.. 0. poſterioꝛum a phyloſopho aſſignatos. Sed differen⸗ tia reſpectn generis nullo iſtoꝛum modoꝛum ſe habet vt patet inducenti per ſingulos modos.Mon enim differẽ⸗ tia eſt de diffinitione generis neqʒ econuerſoꝛ vt patuit Zec.3. in tertio huius. Meq; eſt hoc aliquid cum non ſit indi⸗ niduum. Meqʒ per ſe eſt cauſa alicuius actionis: cum sctiones ſint ſuppoſitoꝛum: vt in pꝛohemio huius me⸗ thaphyſice patuit. Ergo ⁊c̃. Cᷓ. ꝛ. Wenus pꝛedica tur vniuoce de ſpeciebus · loquendo de vero genere ⁊ de pꝛedicatione vniuoca non phyſica: ſed logyca. Er⸗ go genus conuenit pluribus ſpeciebus ᷣm vnam natu/ ram ⁊ rationem. Et per conſequens differentia aduem⸗ ens per ſe generi non duuerſiticat per ſe naturam ipſius generis. C30. ifferentia ſpecifica conſtituens ſo⸗ lem: non diuerſificat naturam generis ipſius ſolis. Ali ter eſſent plures vt ita loquar ſoles ſub eodem genere. Vuod eſt contra omnes phyloſophantes Ergo idem quod pꝛius. CFed contra eſt phyloſophus in pꝛefen⸗ ti capitulo ibi. Diuerſum ſpecie ⁊c̃.
eſpondeo u differre ſpecie eit per ſe
dicendum ꝙœ differentia ipſius generis ipſam naturam generis diuer⸗ hſicans. Quod ſic deducit Poctoꝛ.ſan. ſᷣm ſententiam phyloſophi. Mam in omni diuerſitate ſᷣm ſpecieʒ opoꝛ tet duo accipere.ſ.vt hoc ſit diuerſum ab aliquo: ⁊ vt aliquid diuerſificatũ ſiue diuiſuʒ per hec duo. Qð ꝗdeʒ diuerſiſicatũ opʒ ineſſe ambobus. Picut aial eſt diuerſifi catum in diuerſas ſpecies.ſ.in hommem ⁊ equuʒ ᷣm di nerſas differẽtigs. Kt opoꝛtet ꝙ ambo. vʒ homo ⁊ equ us ſint aialia. Igitur neceſſe eit ea que differunt ſpecie adinuicem eſſe in eodem genere. Sed id vocatur genus
— —
—
3 — S
—
non ſᷣm accidens de vtroqʒ pꝛedicatum: neqʒ ᷣᷣm acci⸗ dens diuerſificatum ſiue diuiſum invtrunqʒ. Ergo opoꝛ tet ꝙ habeat differentiam non m accidens: ſiue genus ponatur ens quaſi materia:ſiue qualitercunqʒ aliter. Et Rc differentia que facit differre ſpecie eſt per ſe differen tia ipſius generis. Et ſic patet pꝛima pars articuli. CCõ
ꝙ aliter diuerſificatur materia per foꝛmas:⁊ aliter genꝰ per differentias. Voꝛma enum non eſt hoc ipſum quod eſt materia: ſed facit compoſitionem cum ea. Unde ma⸗ teria non eſt ipſum compoſitum: ſed aliquid eins. Dif᷑
Ferentiavero additur generi nõ quaſi pars parti ſed qu ſitotum toti. Vnde genus eſt hoc ipſum quod eſt ſpect u inwe es ⁊ non ſolum aliquid eins Si autem eſſet pars⸗ non me n⸗ pꝛedicaretur de eo: loquendo de parte integrali aut etiã de parte eſſentialiter conſtituente. C Lonſiderandum vl ni terius eit ſecundo ꝙ totum poteſt denominari ab vna ſo la ſua parte. vt ñi homo denominetur habens caput vej rdlmnn pabens manus: contingit ipſum compoſitum e mate nbem ria denominari ⁊ ex foꝛma It nomen quidem quo ali cn 4u quoc totuʒ denominatur ab eo quod eſt materiale in ip 3 dima ſo eit nomen generis. Women autem quoaliquid deno mnmn⸗ minatur a pꝛincipio foꝛmali⁊ nomen differẽtie. Sicut — homo nominatur animal a natura ſenſibili: rationale ve — znl ro a natura intellectina. Matura autem ſenſibilis compa nn ratur ad naturam rationalem ſicut materiale ad foꝛmale — vt leptimo hnius declaratum eſt. Gicut ergo habens — manum competit toti licet manns ſit pars: ita genns ⁊ differentia conneniunt toti licet jumantur a partibus. n ¶ Lonſiderandum vlterins eſt tertio ᷣm Poctoꝛeʒ ſan 4 14 ctum ꝙ ſi conſideretur in genere ⁊ differẽtia illuda quo v. vtrunqʒ ſumitur: hoc modo genus ſe habet ad differen i tias: ſicut materia ad foꝛmas. Ii autem conſiderentur i Im gꝙ nominant totum:ſic aliter ſe habent. hoc tamevcõ ih
in diuerſas ſpecies diuerſiicans. Mam illud quòd per
differentia que
quod eſtvnum ⁊ idem ambobus.⁊ non idem ambobꝰ.
ñderandum autem eſt hic pꝛimno vt dicit hic Ipoci.ſan.
h a keer r
NVnqdecima
mdne eſtytrobiqʒ vt ſicut eſſentia materte dinerſficatur per foꝛmas: ita ipſa natura generis dinerſiicatur per differentias. Sed hoc vtrobiqʒ diſtat: qꝛ materia eſt qui
dem in vtroqʒ diuerſoꝛum non tamen eſt vtrunqʒ eoꝛũ
qꝛ materia nominat partem genns vero totum. TNon
fiderandum vlterius eſt quarto ᷣm Doctoꝛem ſanctuʒ ex ſententia phyloſophi ꝙ non ſolum opoꝛtet genus eſ ſe commune duobus diſſerentibus 5ᷣm ſpeciem ſicut ꝙ homo 4 bꝛutum ſit animal ſicut aliquid indiniſum eſt commnune diuerſis vt eadem domus aut poſſeſſio: ſed
oboꝛtet ꝙ hoc ipſum quod eſt animal eſe alterum in
Vtroqʒ: ita ꝙ hoc animal ſit homo ⁊ hoc animal ſit bꝛu
tum. Quod eſt contra platonicos qui ponebant commu nia eſſe quedam ſeparata quaſi natura communis non diuerſificaretur ita ꝙ natura ſpeciei eſſet aliquid pꝛeter naturam generis. Bed qꝛ hoc ipſum quod eſt commn
ne dinerſificatur ᷣm ſpeciem: opoꝛtet ꝙ commune vt animal ðᷣm ſe ſit hoc tale vᷣm vnam differentiam ⁊ illuc
tale ᷣm aliam differentiam ſicut ꝙ hoc ſit equus ⁊ illud
bomo. Et ita ſequitur ꝙ ſi animai ſm ſe ſit hoc tale ⁊ il⸗ lud tale per dinerſas differentias: ꝙ differentia faciens
differre ſpecie ſit quedam dinerſitas generis: que ipſaʒ
naturamn generis diuerſificat. Ex quo patet declaratio ſe cunde partis articuli. CLonſiderandum vlterius eſt qn to Em Woctoꝛem ſanctum g ex pꝛedictis non ſolum ex
cluditur opinio platonis ponentis commune vnum ⁊
idem per ſe exitere: ſed etiam excluditur opinio illoꝛuʒ qui dicunt ꝙ illud quod pertinet ad naturam generis non differt ſpecie in ſpeciebus diuerſis: ſicut ꝙ anima
ſenſibilis non differt ſpecie in homine ⁊ equo ⁊ aino.
igitur dicendum ꝙ differen/
Ad pꝛimum
tia non dicitur per ſe ipſi? ge
neris quaſi per ſe pꝛedicatum ·ſed dicitur per ſe qꝛ eſen tialiter ⁊ non per accidens diuidit genus ⁊ conſtituit ſpoe
ciem faciens ſpeciem cõſtitutam eſfentialiter differre ab
alia: vt patet in pꝛedicabilibus Idoꝛphyrij· ¶Ad ſecũ dum dicendum ꝙ licet logyce loquendo genus dicat na turam communem vnam per abſtractionem quod ſuffi cit ad pꝛedicationem vniuocam ſi talis natura equaliter
conueniat his quibus attribnitur: tamen phyſice loquẽ
do genus non dicit ynam naturam vniuoce · Unde com muniter dicitur ꝙ in genere latent multa vt infra decls
rabitur. Ct per hoc patet ſolutio ad tertium.
CSeaquitur in phrloſopho ⁊ Doero. ſan ·ibi. õtrarie tas igitur ⁊c̃. Et in Lõmentatoꝛe cõmentum.⁊n.
S
— ſic pꝛoceditur S ſecnndum KpAnr
erentia que facit differre ſpecie: non ſitcõ trarietas. Mam differentia que facit differ re ſpecie: contrariatur alteri differentie ſi⸗ cut rationale irrationali vt dictum eſt ſupe
rius:⁊ etiam hic conceditur. Sed contrarietas ꝙ difter
re: vt hic etiam phyloſophus concedit. Welinquitur er go ꝙ differentia ſpecifica non eſt contrarietas. Cp·20. Si ſic: ſequeretur ꝙ in genere ſubſtantie eſſet contrarie tas: cum ibi ſit perfecta differentia ſpeciica. Vuod eſt contra phyloſophũ in pꝛedicamentis. Ergo ⁊c̃. ¶ Sed contra eſt phyloſophus in ſecunda parte huius capituli- ibi. Lontrarietas igitur erit hoc. ¶alam autem eſt ex
inductione ⁊c. Eoſ dicenduʒ ꝙ di diner Reſp on deo ſiicans vᷣm̃ ſe genus modo p dicto. vʒ differentia ſpecifica eſt cõtrarietas · uod pꝛo bat phyloſophus pꝛimo ex inductione. Wam opoilet S aliquod cõmune ſolum oppoſitis dinidatur. Ergo om
nia genera diuidũtur per oppoſita. Wamn E ſunt
Lec.7.

dentiũ foꝛmalr idem genus. ¶onſiderandum aũt eſt
Becmi Aetha. eppoſita:poſſunt ſimul exiſtere in eodeʒ · Vnde talia nð loqnendo:licet ab eis genere diffẽ rant. Vontrarietas ait
poſſunt eſſe diuerſa ᷓᷣm ſpeciem:cum non ex neceſitate eſt differẽtia ſine diuerſitas qua aliqua differunt ſpecie: ſint in diuerſis. Aliter oppoſita actu poſſet eſſe in eodem vt oſtenſum eſt non: ꝙ ipſa Zꝛietas differentiarum diffe
mnia erge genera diniduntur per oppoſita. Bed diui rat ſpecie:licet contrariu differant ſpecie. Et qꝛ contrarie
ſio generis per oppoſitas ſpecies non poteſt fieri per alia tas eit ſqlum in hijs que ſunt einſdem generis:relinqu oppoſita qᷓ; cõtrarie oppoſita. Ergo talis differentia ſiue tur ꝙ differentia ſpecie non ſunt pꝛopꝛie in hijs que junt diuerſitas— cõtrarietas M dictũ alterius generis.
iductine. Mam talis diniſio nõ põt fieri per cõtrãdictoꝰ i igitur dicendũ ꝙ hie no dici ria:qꝛ ʒdictoꝛie oppoſita nõ ſunt in eodem genere: cum Ad pumum 6 negatio ſimpliciter nihil ponat. Et ſimile eſt de pꝛiuati ferre:lʒ dicat᷑ ꝙ contrarietas nõ differat ſpecie a differẽ ne oppoſitis: cuʒ pꝛiuatio non ſit niſi negatio in ſubiecto tijs. Tleruʒ dãia poteſt accipi dupliciter. Tno modo cõ apto nato. Relatine etiam oppoſita vt ſupꝛa habitu eſt cretiue. vʒ pꝛo illa dẽia que facit differre· ſicut rationale non ſunt eiuſdem generis:niſi illa que ᷣm ſe adinuicem facit differre hominem ab aſino. t ſic dãia ſpeciſica non reteruntur que quodammodo ſunt cõtraria vt ex ſupꝛa eſt contrarietas:ſed vnum pᷓꝛium extenſo nomine cõtra- dictis patet. Et ſic per inductioneʒ relinquitur ꝙ ſolacõ rij· Alio modo accipitur dia abſtractiue.vʒ pꝛo dinerſi traria faciunt differre ea que ſunt eiuſdem generis. Re/ tate ſpecifica. Et iſto modo dẽia ſpeciica eſt ꝛietas. Un linquit᷑ ergo ꝙ talis dinerſitas eſt contrarietas. C Secũ de ratio laboꝛabat in equiuoco. Ad ſecundum pʒ ſoln do pꝛobat phyloſophns idem ratione. Mam ad differẽ tio ex dictis in 20 notabili:qꝛ licet in genere ſubſtante nõ tiam ſᷣm ſpeciem requiritur ydemptitas generis: ⁊ di ſit contrarietas ſpecierum:eſt tamen ʒꝛietas dĩiarum di nerſiſicatio generis per diuerſas ſpecies. Sed vtrunq; nidentium genns. Et hoc accipiendo contrarietatem cõ hoꝛum reperitur in pꝛietate. Oitenſum eſt eniʒ ſupꝛaꝑ muniter vt ſe extendit ad tres gradus contrarietatis d ʒꝛia ſunt in eodẽ genere: ⁊ ꝙ cõtrarietas eſt maximna⁊ quibus ſtatim infra patebit.q.iʒ.ar.ꝛz. perfecta differentia. Fequitur ergo ꝙ diia ſiue diuerſi tas ᷣm ſpeciem ſit cõtrarietas. Et hoc accipiendo cõtra Mueſtio.Iꝛ.dde cõtrarijs que non faciũt dilferre ᷣm rietatem pꝛo repugnantia duarum differentiarum diui⸗ Pecieuula ſunt in eadem ſpecie.
Einde conſiin
hic pꝛimo m phm ꝙ omnia contraris ſunt eiuſdeʒ pꝛe
dicamenti. Et hoc loquendo de cõtrarijs que faciunt dif
ferre ſpecie tñi ⁊ non genere: qꝛ coꝛruptibile ⁊ incoꝛrn trarijs que non faciũt differre vm ptibile differũt genereꝛ vt infra pꝛobat phyloſophus. t„ d ſpeciem ſed ſunt in eadem ſpecie: quia hoc eſſe aliqua eſſe diuerſa ᷣm ſpecieʒ exiſtentia in voſtquam viſum eſt de differemis
eodem genere habere contrarietatem differentiarũ.qꝑe ᷣᷣm ſpeciem quomodo eſt contra⸗ quidem ſpecies ſi ſint ſpecialiſſine:ſunt indiuidua.i. kõ rietas. ¶ Virca quod querit᷑. tx vlteriꝰ diniſa in ſpẽs. Spẽs enim dicunt᷑ idiuidua per 6 vir ⁊ mulier differãt ſpẽ · ⁊ẽ le.- carentiam diuiſionis foꝛmalis:qꝛ non vlterius dinidun᷑ Tgequitur in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe ſancto ibi. Du⸗ diuiſione foꝛmali ſiue per differentias foꝛmales foꝛmali Pitatur aũt vtiqʒ ⁊c̃. Et in Lõᷣmentatoꝛe cõmentũ.ayn. ter oppoſitas. Marticularia vo dicunt᷑ indiidua jnquã Alis tranſlatio. Vnerendum eſt quare mulier.
tum neqʒ foꝛmaliter neqʒ materialiter vlterius diuidun 5 no d ſic pꝛoceditur. Vide tur. CConſiderandum vlterius eſt ⁊* vm phyloſophus„ tur ꝙ vir ⁊ muler gP ſicut diuerſa ſpecie ſunt que habent contrarietatem:ita differant ſpecie„MWam maſculinnʒ x fe
tes enim fiunt in diniſione non ſoluʒ in ſupꝛemis generi Kxt iam ſupꝛa oſtenſum eſt. Ergo vir t
bus:ſed etiam in medijs pꝛiuſq; perueniat ad indiuidua mnlier differunt ſpecie. ¶ ⁊0. Ipſa natura generis vt
i.ad vltimas ſpecies. Sic igitur manifeſtum eit glicer⸗ etiam ſupꝛa oſtenſum eſt diuerfificatur in diuerſas pe⸗
non in omni genere ſit contrarietas ſpecierumitammin cies per dãias: que etiaʒ ſunt per ſe differentie illius ge omni genere eſt contrarietas dãiarum diuidentium ge neris. Sed maſculinum ⁊ femininum ſunt diie per ſe ⁊
nus. Iec omnia Doct.ſan. m ſententiam phyloſophi non per accidens ipſius animalisdꝛedicantur eniʒ de in textu. CEy quibus apparet ꝙ quelibet differẽtia foꝛ animali inqᷓ;tuʒ eſt animal. Sicut enm par ⁊ impar pꝛe
malis facit differre ſpecie. Wnaiiter autem hoc vitatem dicantur de numero ⁊ in eoꝛum ditfinitionibus ponitur habeat: in pꝛima parte huius operis in quinto huius.ꝙ numerus:ita etiam in difñnitione viri ⁊ mulieris ponit 29.ar. 4. declaratum eſt. CQuot modis etiam accipiat animal. Ergo idem quod pꝛius. Cᷓed contra eſt phy⸗ indiuiduum: ſuperins in.y.huius.q.⁊. ar.i. declaratũ eit jloſophus in pꝛeſenti capitulo.s. huins ſecundi tractatus CLonſiderandum vlterins eſt zo vᷣm phyloſophum ꝙ bi. Dubitabit autem vtiqʒ ⁊̃. Et cõmentatoꝛ cõmento ex pꝛedictis infertur coꝛrelarie:ꝙ nihi eoꝛnm que ſunt 2. cum ſnis expoſitoꝛibus.ꝙrgo ⁊c̃. in genere ſicut ſpecies generis dicit idem ſpecie neq; di R eſ on d eo dicendum ꝙ vir ⁊ mulier nõ nerſum ſpecie ad genus: quia illud ad quod aliquid dic! 1 differunt ym ſpeciem. Cxð
tur ſpecie idem: habet vnam ⁊ eandem differentiaʒ I ſderandum igitur eſt hic pꝛimo pꝛo huius declaratione lud autem ad qð aliquid dicitur diuerſum ſpecie:habet ym phyloſophum ꝙ ratio quare aliqua contrarietas fa
oppoſitam differentiam. Si igitur aliqua ſpecierum di cit differre vᷣm ſpeciem ⁊ aliqua non aſſignatur talis: qꝛ ceretur idem ſpecie vel diuerſum ad genus ſequeretur quedam contraria ſunt pꝛopꝛie paſſiones generis:⁊ quẽ ꝙ genns haberet in ſui ratione aliquaʒ dãiam. Muod fal ſunt minus pꝛopꝛie. Vuia eniʒ genera a materia ſu inm eſt:ſi in ratione generis cõſideretur. Ouod ſie patet muntur materia aũt per ſe habet foꝛmam: ile pꝛopꝛie ¶Materia enim oſtendit negatione.i.natura materie in-· ſunt důie generis que ſumunt᷑ a diuerſis foꝛmis perſciẽ teiligitur quaſi per negationem oĩum foꝛmarũ. Wenus tibus materiam. Sed qꝛ foꝛma ſpeciei iterum multipli aũt eſt quodãmodo materia: vt ſupꝛa expoſitum eſt. Un catur in diuerſa vᷣm materiam ſignatam que eſt ſubiectꝰ de genns in ſui ratione nõ includit aliquam dãam. Bic indiuidualibus pꝛopꝛietatibus: inde eſt ꝙœ contrarietus ergo pʒ ꝙ nulla ſpecies a ſuo genere differt ſpecie:neq; accidentium indinidualium minus pꝛopꝛie ſe habet ad etiam cuin eo eſt idem ſpecie. Bimiliter alqua nõ diffe ¶ genus:qᷓ; contrarietas differentiarum foꝛmaliuʒ. CM runt ſpecie ab illis que non ſunt in eodem genere ꝓpꝛie Kderandum vlterius eſt ⁊0 gꝙ qꝛ in pꝛopoſito eſt e foꝛm
tur ꝙ ↄtrarietas nõ faciat di᷑
riſ imcnicn nklinimd nuris nu nnyuicm unnndiun mnmite dumnmi kMnbehowy mm innibun miriheb nuecn mnhecia
—

Queſtio
forma hor autem eſt ratio.i.foꝛma que conſtiuit ſpe⸗
ciem: hoc vero eſt materia que eit indiuicuationis pꝛin cipiuimn:ideo contrarietas quecunqʒ ſe tenet ex parte foꝛ me facit difterre ðᷣm ſpeciem. Vontrarietates vero que lunt ex parte materie que ſunt pꝛopꝛie indiuidui non fa⸗ cinnt differre m ſpeciem. Pꝛopter quod albedo ⁊ m⸗ gredo non faciunt differre vᷣm ſpeciem homines Mon
enim homo albus ⁊ homo niger differunt ſpecie: quia
homo particularis cui connenit albů aut nigrum eſt qua
ſi materia. mon enim dicitur ꝙ homo ſi albus: ſed ꝙ hic homo eſt albus. Et ſic homo particularis eſt conce⸗ ptus cum materia:⁊ materia non facit dĩiam ᷣm ſpeciẽ ſequitur ꝙ hic homo ⁊ ille homo non differunt ʒm ſpe ciem: Et hoc ideo:qꝛ plures homines non ſunt plures: niſi pꝛopter dinerſitatem materie: qꝛ.ſ.ſunt dinerſe car⸗ nes ⁊ diuerſa oſſa ex quibus eſt hic homo ⁊ ille. NLon ſiderandum vlterius eſt tertio ꝙ indiniduuʒ ex materia ⁊ foꝛma indiuiduali compoſitum licet ab aitero non dif ferat ᷣm ſpeciem:tamen ab eo diu erſificatur:qꝛ qᷓ;ᷓnis in diuerſis indiuiduis eiuſdem ſpeciei non ſit contrarietas ex parte foꝛme:eſt tamen mãlis dinerſitas particulariuʒ indiuiduoꝝ:quia aliquod particulare nõ ſolnʒ eſt foꝛma neqʒ ſolũ foꝛma cuʒ mã cõmuni:ſed eſt foꝛma cũ mate⸗ ria indiuiduata. t ita ſicut dinerſitas foꝛme facit diiam ecierum:ita diuerſitas materialis indiuiduoꝝ facit di⸗ nerſitatẽ indiniduoꝝ. Conſiderandum vlterins eſt q̃r to ꝙ qꝛ album non pꝛedicatur de homine niſi ratione in diuidui: non enim vt dictum eſt homo dicitur albus niſi qꝛ aliquis homo dicitur albus:ideo homo per accidens dicitur albus:qꝛ non inquantũ homo dicitur albus.ho no autem dicitur hic homo pꝛopter materiam ſignataʒ Nnde album ⁊ nigrum non partinent ad differentiam foꝛmalem hominis:ſed ſolum ad materialem. Et pꝛo⸗ pter hoc non differũt ſpecie homo albꝰ ⸗⁊ homo niger: ſicut nec circulus ereus ⁊ circulus lignens differnnt ſpe cie Differentia enim ſpeciſca non eſt pꝛopter materiaʒ: ſed pꝛopter foꝛmam tm̃. Gicut triangulus ereus ⁊ cir⸗ culus lignens differunt ſpecie nõ pꝛopter materiam ſed pꝛopter dinerſitatem foꝛme. Dꝛ igitur maſculinun⁊ fe mininum licet ſint paſſiones animalis etiam pꝛopꝛie cum animal ponatur in difnitione vtrinſqʒ: qꝛ tamen
non conueninnt animali yᷣm ſubſtantiam ⁊ foꝛmam ſed ſolum ex parte materie ⁊ coꝛpoꝛis:ideo ſequitur ꝙ ma⸗ ſculus ⁊ femina ſine vir ⁊ mulier non differunt ßm foꝛ⸗
mam ⁊ per conſequens neqʒ ᷣm ſpeciem eſſentialem: licet poſſet concedi ꝙ differant ſpecie accidentali. TCEx quo patet pꝛobatio reſponſionis ad queſitum. TLonſi⸗
derandumvlterius eſt quinto ꝙ ex eodem ſpermate po
teſt fieri maſculus ⁊ femina ᷣm ꝙ diuerſimode patitur aliquam paſſionem:qꝛ cum calot agens fuerit foꝛtis: fi⸗ et maſculus. uʒ autem fuerit debilis: fiet femina. Moc autem non poſſet eſſe aut contingere ſi maſculus ⁊ femi⸗ na different ſpecie. Mon enim ex vno ſemine dinerſa m ſpeciem pꝛoducuntur qꝛ in ſemine eſt vis agẽs. Om he autem agens naturale agit ad determinatam ſpeciem qꝛ agit ſibi ſimile. Quapꝛopter maſculinum ⁊ femininũ conueniunt animali ex parte materie ⁊ coꝛpoꝛis. Ouod aſumebatur in ratione pꝛecedentis notabiis. Nonñ⸗ derandum vlterius eſt ſexto vt dicit hic Poctoꝛ fanctus ꝙ aliquis poſſet querere vtruʒ materia aliquo modo ja ciat differre ſpecie. Nt videtur ꝙ ſic: qꝛ hic equns diuer ſus eſt ſpecie ab hoc homine. Et tamen manifeſtum eſt ꝙ ratio vtrinſaʒ eſt cum materia indiuiduali. Et ſic vide tur ꝙ materia aliqualiter faciat differre ſecie. Ced manifeſtum eſt g hoc non contingit pꝛopter diuerſitateʒ materie:ſed qꝛ cõtrarietas eit ex parte foꝛme. Sicut pa tet ꝙœ homo albus ⁊ equns niger differunt ſpecie. Sed hoc non eſt pꝛopter album ⁊ nigrum. Vuod ex hoc ap paret· Vꝛ ſi ambo eſſent albi au ambo nigri: adhuc dif ferent ſpecie. Vnde apparet g contrarietas que eñt ex
Tertiadecima
parte foꝛme facit differre ſpecie: non autem illa que eſt
parte materie. Lum ergo diuerſitas que eſt inter ma
ſculum ⁊ feminam ſit ex parte materie: relinquitur ap er te ꝙ non differunt ſpecie. Duplex ergo eſt differentia. Quedam eſt materialis. Etalis nõ facit differre ſpecie. Alia eſt differentia foꝛmalis. Nt hec eſt duplex. uedaʒ eit accidentalis que facit differre ſpecie accidẽtali.vt mz ſculmumn ⁊ feminium: que tamen ſe tenet ex parte dif ferentie materialis vt dictum eſt. Zlia eſt differentia foꝛ malis eſſentialis. Et hec eit dupler. Quedam eſt ſoꝛma lis ineindens enam materialem. quod notanter dicit qꝛ anlna petri foꝛmaliter differt ab anima. Jude non per foꝛmam ſumnpliciter:ſed per foꝛmam que eſt apta nota in foꝛmare tale coꝛpus. Et talis nõ facit differre ſpecie:ſed nuiero tññ· Alia eſt foꝛmalis que eſt ſolnʒ formalis nõ includens naturalem. Et talis differentia formalis eſſen tialis facit differre ſpecie: vt ſupꝛs in quinto huiꝰ.q.ꝛ9. ar. 4 m Doctoꝛem ſanctum ad longum diſputatũ eñ. Vtrum autem materia ſit pꝛincipinʒ indiniduationis cum quantitate aut ipſa ſola vel ipſa heche ytas in ſi epti⸗
mo huius.q.⁊2. ar.I.z.⁊.y. etiam declaratum eſt.
CMueſtio.iz ⁊ vltima De contrarijs que facinnt diſ⸗ ferre genere. 2
Ltimo con ſiderãdũ eſt in hoc nono capitulo huius ſecundi tra ctatus de contrarijs que faciunt differre
v Fim genus. Circa quod querũtur duo.
C Hꝛimo vtrum coꝛruptibile ⁊ incoꝛru ptibiledifferant genere. Becundovtrũ inter foꝛmas ſubſtantiales ſit vera ⁊ pꝛo⸗
pꝛia contrarietas. 6
CSequitur in phyloſopho ⁊ Docto. Sãcto.ibi. m̃
Vo contraria dineria ſpecie. Et in Lõmentatoꝛe cõmen⸗ tum.⁊6 v. AIlia tranſlatio dictum eſt igitur.⁊ eſt lec.iꝛ.
ſic pꝛoceditur. dide —— pꝛimum z coꝛruptibile ⁊
coꝛruptibile non differant genere. Mam ani ma rationalis ẽ incoꝛruptibilis. Momo vo cum ſit quoddam compoſituʒ ex contrarijs: eſt coꝛrnptibilis.t tamẽ nõ differũt genere. Ergo ⁊c̃. CP. Qnantitas celi ⁊ quantitas iſtoꝛum inferioꝛnʒ ſunt de genere quantitatis. Et tamen vna eſt coꝛruptibi lis altera vo non. Irgo ⁊c̃. Cp zo. Momo ante reſur rectionem generalem ⁊ homo poſt illam ſunt einſdẽ ge neris: ymo eiuſdem ſpeciei ⁊ numeri. Et tamen homo ante reſurrectionem eſt coꝛruptbilis ⁊ poſt eam vo erit incoꝛruptibilis: vt ñdes chꝛiſtiana ᷣm veritatem tenet. Ergo ⁊̃. CSed contra eſt phyloſophus invltimo capi tulo huins ſecunditractatus ibi. Qñ autem cõtraria di uerſa ſpecie. Coꝛruptibile autẽ ⁊ incoꝛruptibile 3ꝛia a. Reſi Ondeo dicendum ꝙ coꝛruptibile ⁊ P incoꝛruptibile differnnt gene re ⁊ non ſolum ſpecie. Quod ſic patet Vm phyloſophuʒ Wam ſicut foꝛma ⁊ actus pertinentad ſpeciem vt fupꝛa dictum eſt in. 8.huins.q.ꝛ. ar.I.z ita materia ⁊ foꝛma pertinent ad genus. Ergo ſicut contrarietas ſiue repugnã tia que hic contrarietas nominatur que eſt vᷣm foꝛmnas ⁊ actus facit differennam ᷣm ſpecieʒ:ita contrarietas que eſt vᷣm potentiam ⁊ materiai facit differentiam ßm ge⸗ nus ſiue generis diuerſitatem. Sed coꝛruptibile ⁊ incoꝛ ruptibile opponnntur ᷣᷣm potentiam ⁊ 5m eins oppoſi tum. vʒ impotentiã. Ergo differũt differentijs cõtrarijs que faciunt differre genere. CConſiderandum autein
eſt hic pꝛimo pꝛo declaratione huiꝰᷣm phyloſophuʒ vt FLec. Iꝛ.
deducit hic ioc. S. ꝙ ĩpooppoſita deteriiate potẽtie

Becim
eit quedam pꝛinatio vt qnto ⁊ nono huius habitum ef· Mꝛlnatio aũt eſt pꝛincipiuʒ cõtrarietatis: vt ſupꝛa iñ hoc ibꝛo declaratũ eſt. Vnde ſequitur ꝙ impotentia ſit con trariũ potentie. Toꝛruptibile igitur ⁊ incoꝛruptibile op⸗ pomntur ᷣm potentiã ⁊ impotentiaʒ: ſed diuerſimode · Mam ſi accipiatur potẽtia cõmuniter vᷣm ꝙ ſe habet ad poſſe agere vel poſẽ pati quodcunqʒ ſit illud: ſic coꝛru⸗ ptibile dicet᷑ vᷣm potentiam incoꝛruptibile vo ᷣm unpo tentiã. Sed ſi accipiatur potentia vᷣm quã aliquid nõ eſt poſſe pati deterius aliquid: ſic econuerſo incoꝛruptibile dicit᷑ vᷣm potentiã:coꝛruptibile vo pᷣm ipotentiã · CLõ ſiderandiũ vlterius eit ꝛ0 ꝙ cõtrarioꝛum quedam ſunt in his de quibus dicuntur: vt albũ ⁊ nigruʒꝛin quibus ve⸗ rum eit dicere ꝙ poſſunt eſſe fimnl in eadẽ ſpecie:⁊ ſuc⸗ ceſiue in eodem üngulari. Aliavo ſunt cõtraria in quibꝰ? poc eit impoſſibile: de quoꝝ numero ſunt coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile. Won enim coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile ſunt per accidẽs in his de ꝗbus pꝛedicant: qꝛ qð eſt m accidens cõtingit nõ eſſe. Sed coꝛruptibile ex neceſſitate ineſt hijs quibus ineſt:⁊ ſimiliter incoꝛruptibile. Aliter ſequeret᷑ ꝙ vnum ⁊ idem eſſet qqʒ coꝛruptibile ⁊ qñ qʒ mncoꝛruptibile: quod eſt impoſſibile ſᷣm naturã: licet virtus diuina poſſit aliqua ᷣm ſuam naturam coꝛruptibi lia incoꝛruptibiliter conſernare · ic ergo cotruptibile 4 icoꝛruptibile opponnunt ſicut ᷣm ſe p̃dicata:que.ſ.pꝛe⸗ dicant᷑ de aliquo inqᷓ;tum huiuſmodi. Ex quo ſequit ex neceſſitate ꝙ coꝛruptibile ⁊ ĩcoꝛruptibile ſuyt genere di nerla. C Wſiderandum vlteriꝰ eſt z0 m oc. ſan. ꝙ 5 ria que ſunt in eodem genere nõ ſunt de lubſtantia illius
. 6„ 3„
generis. õ enim rõnale ⁊ irrationale ſunt de ſubſtãtiã
animalis. Sed aial eſt potentia vrũqʒ Dnodcũqʒ vutẽ genus acceptum opoꝛtet ꝙ coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile ſint de intellectu eins. Ande impoſſibile eſt ꝙ cõmuni⸗
cent in aliquo genere. CAnod ſic cõfirmat᷑:qꝛ coꝛrupti
bilium ⁊ icoꝛruptibiliũ nõ poteſt eſſe vna materia. Sed genus phyſice loquendo ſumitur a materia:⁊ nõ ſolnm ab eo quod habet modum materie. Unde ſupꝛa dictum eſt ꝙ ea que nð cõmunicãt in materia ſunt genere diner⸗ ſa. Ande phyſica loquendo coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibi⸗ le nõ habent conuenientiã in aliquo vno genere. Sed lo gyce loquendo nihil pꝛohibet ꝙ conuemãt in genere:in q;tum. vz cõueniunt in vna ratione cõmuni vel ſubſtan⸗ tie vel qualitatis vel alichius huiuſmodi. ¶ Ex quibus pʒ falſitas opinionis illoꝝ qui dicebant ꝙ ſicut vnum ⁊ icem ſingulare poteſt eſſe nunc album ⁊ poſtea nõ albuʒ ipſo in eſſe remanente:ꝙ ſimiliter idem ſingulare poteſt eſſe pᷣno coꝛruptibile ᷣin ſuã naturã ⁊ poſtea incoꝛrupti bile.CLõñiderandum vlterius eſt 4 ᷣm phylolophuʒ g ex pꝛedictis ſequit᷑ 5 platonicos ꝙ nõ poſſunt eſſe ſpe cies ſeparate.qꝛ ipſi ponuni illas ſpecies ſiue vdeas ſepa ratas eſſe eiuſdẽ ſpeciei cum ſinguiaribus: que de eis nõ equiuoce pꝛedicantur: cum tamen coꝛruptibile ⁊ in⸗ coꝛruptibile genere dr̃ant ⁊ ea que ſunt diuerſa gene⸗
re plus dr̃ant quam ea que differunt ſpecie· ¶on⸗
ſiderandum vlterius eſt v vt hic diciti Woc.ſan. ꝙ phy lolophus hic oſtendit ꝙ quedam 5ꝛia non faciunt differ re ſpecie:⁊ hoc ſi fiat cõparatio cõtrarioꝝ ad aliquod de terminatum genus. Mam album ⁊ nigrum licet non fa ciant differre ſpecie in genere aĩalis: faciunt tamẽ differ re ſpecie in genere coloꝛis:⁊ maſculinum ⁊ femininũ fa cinnt differre ſpecie in genere ſexus. Inimatum etiaʒ ⁊ ⁊ inanimatum licet faciant differre genere quantũ ad infi mas ſpecies:tamen quantũ ad genus quod per ſe dinidi tur per aiatuʒ ⁊ inaĩatum faciũt differre ſpecie tñ. Maʒ omnes differentie generis ſunt conſtitutiue ſpecieꝝ qua rũdam:licet ille ſpecies poſſint differre genere. Koꝛru⸗ ptibile aũt ⁊ incoꝛruptibile diuidit ens per ſe: qꝛ coꝛru⸗ ptibile eſt qð poteſt nõ eſſe:incoꝛruptibiie aũt quod non poteſt nõ eſſe. nde qꝛ ens non põt eẽ genus vt ſupꝛa ꝓ
bamm eſt:non eſt mirũ ſi coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile
qetha.
nð conueniunt in aliqũo vno genere. Mucuſqʒ ois Doc. ſan. ᷣm ſententiam phyloſophi ⁊ Nõmentatoꝛis. ¶ Von ſiderandum vlterius eſt ꝰ vt declarauimus in fine pꝛi⸗ mi phyſicoꝛuʒ ⁊ etiam in y huins ꝙ a materia ſumuur genus phyſicum. Aue ergo non cõmunicant in materia eiuſdem rationis:nõ conueniũt genere phyſico:ficut coꝛ pus celeſte ⁊ coꝛpoꝛa iſta inferioꝛa. icet. n.cõueniant in materia:qꝛ tamẽ illa mã nõ eſt einſdem rõnis in vtroqʒ ideo differunt genere phyſico. ateria.n.que ſtat ſub foꝛma celi nunqᷓ; põt ſtare ſub foꝛma alicuiꝰ coꝛpis coꝛ ruptibilis nãliter jlequendo. Meqʒ etiam materia lapi⸗ dis vel alicuiꝰalteriꝰcoꝛpoꝛis coꝛruptibilis põt ſtare ſub foꝛma celi. Ande mã celi ⁊ coꝛpoꝝ coꝛruptibiliumẽ al terins rõnis:⁊ per cõſequens differunt genere phrloſo phyco:licet conueniant genere logyco. Ad primum igit᷑ dicendum 7ᷣm Doct. ſan. . in pꝛima pte.q.y6 · ar·z·in ſo⸗ lutione ad ⁊mn ꝙ foꝛme non collocant᷑ in genere vel ſpe⸗ cie loquendo de foʒma ꝑtis directe. Sed cõpoſita col locant in genere. Nbomo aũt eſt coꝛruptibilis ſicut ⁊ alia gialia. Vnde diia ᷓᷣm coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptbile que eſt ex ꝑte foꝛmaꝝ non facit homineʒ ym genus differre ab alijs ſpeciebus aialis ¶Acd ⁊m dicendum ſimiliter. Et lʒ huius quãtitates ſint einſdem generis logrci:diffe runt tamẽ genere phyſico:cõcomitatiue loquẽdo. CAd zm dicenduʒ ꝙ hic phyloſophus loquit᷑ de hus que ba bent curlum vᷣm naturã:nõ autem de diuina potentia vt dictum eſt ſupꝛa in.y. huius ·q.I7.II.ca. fi. ¶ Vbi ſupꝛa in phyloſopho ⁊ doct.ſan · impertinẽter.
J ſie ꝓceditur. Midet SB ſecundũ foꝛmas ſubſtã
*5 tiales ſit vera prietas. am vt hic argut In
tonius Indree omne quod coꝛrũpitur:a ſuo xceli.
pꝛio coꝛrumpitur: vt pʒ pꝛimo de celo ⁊ pꝛino de gene 4ec.
üupee ir ium gan vumnsu ninnenin 05dt
ARnn Auduun
inn 6. de n
ratione. Sed in genere ſubſtantie eſt vera coꝛruptio: vt Lec.g⸗ thetnhn etiam pʒ pꝛimo de generatione. Ergo ibi eſt veraↄ⸗ imangt tas ⁊ nõ ni inter foꝛmas ſubſtantialẽs. Argo ac· C P. wſgwrn 20. Lum foꝛma coꝛrumpenda a materia expellit: ab ali inmn quo expellit. Mõ aũt expellitur a ſe aut ab aliquo ſibi ſ tinan„ mili. Nrgo relinquit᷑ ꝙ expellit a ſuo cõtrario · GPz·· xec unn rimo phyſicoꝛum dicit᷑ ꝙ in genere ſubſtãie eſt vna ſmiien pꝛima ʒꝛietas:ad quaʒ omnes alie reducunt᷑ Argo t⸗ tuniten CP·4. Juperius in hoc libꝛo pꝛobabat ꝙ cõgregn niſine tiuum ⁊ diſgregatiuus viſus magis contrariantu q; al wiſt 81 bum ⁊ nigrum:⁊ hoc ideo q junt cauſa ⁊ pꝛincipiuinꝰ— rietatis que eit inter albedinẽ ⁊ nigredinem. Vum ergo nng i ſubſtantia ſit cauſa ʒꝛietatis etiaʒ ꝓpꝛie ⁊ ſtricte acceple? ut ſecnitur ꝙ in genere jubſtãtie eſt Zꝛietas ſtricte acceplã 1ec innt CPV. dhyloſophus in 20 de generatione dycit mix bwbin tuni eſſe compoſitum ey elementis quattuoꝛ tanq; ex co un wetn trarijs · Sed elementa ſunt de genere ſubſtantte Ergo n tin idem quod pꝛius. CP. õꝰ· In hoc libꝛo dicit phyloſo Lecj ninh phus ꝙ differentia vᷣm̃ ſpeciem eſt differentis ↄꝛletans ilng Ied ianifeſtum eſt g maxime in genere ſubſtantie eſt Ace differẽtia vᷣm ſpeciem. Ergo ibi maxime eſt ↄtrarietas— in C 7. Vne foꝛme ſubſtanttales opponunt᷑ cumnon ihe ſint idem. Ergo aliqua ſpecie oppeſitionis opponũtur⸗ mn qi per regulam topycam nipil eſt in genere quod nõt N n in aliqua ipecie eius· Sed foꝛmne lubſtantiales non op— ponuntur contradictoꝛie cum ambe ſint entia poſitina. iw 0 Et eadem ratione neqʒ pꝛinatiue · Mon etiam opponun in n tur relatine. Ergo opponnntur contrarie. CH. · 4 tunn c trarioꝝ motuum ſunt contrarij termin: vpð phyſi⸗ dinn
coꝛũ. Sed generatio ⁊ coꝛruptio ſunt motꝰ contrrijt etiam ibidem pʒ · Ergo habẽt rerminos cõtrarios. Sed
—
tales motus terininant᷑ ad foꝛmas ſubſtãtiales. hgir foꝛ 16
„„— 4.. e me ſubſiãtiales hꝛiant· C. · Ex ꝛ de generation habetur ꝙ 3ꝛioꝛnz cauſe ſunt ꝗꝛie. Vnde ibidem dicitur ꝙ contrarietas in effectibus arguit contrarietatem in cau
ſis. Sed caloꝛ frigus contrariantur. Ergo⸗
——
—

— nnemp
. bodunen
3. P.3.
eſt per locum ab anctoꝛitate. CP.
equitur ⁊c. T.60. db
piatur medinin motus:
ignis. Sed hec ſunt inconueniẽtia. Igitur ⁊c.
„
weſtio.
le que funt fonne ubſtantiales contrariantur. gt ſic ideʒ EP. 1ov. dhyloſophus ſuperius in hoc libꝛo habet ꝙ ignis ⁊ Aqua ſunt contraria. de genere ſubſtantie. Ergo ⁊c̃. CSed incõtrarium ar⸗ Fhitur. Wam in ntrarijs ab extremo per medium per nenitur ad extremũ per motum. Bed in genere ſubſtan
Vec.z. tie nõ eſt motus per ſe:quia vt pꝛobatur. Fphyſicoꝛuʒ
ſolnʒ ad tria pꝛedicamenta eſt per ſe motus. Ergo in ge nere ſubſtantie nõ eſt contrarietas. CP. 20. U bicunqʒ
eſt contrarietas ibi eſt uſceptio ipñiꝰ magis ⁊ minus.cuʒ
nſceptio ipſius magis ⁊ minus cauſetur ex depuratiòe 2 vel ex permirtione vnihs cum alte⸗ 0 cõtrario: vt patet per Nctoꝛem ſex pꝛincipioꝛuʒ Sed foꝛme ſubſtantiales non luſcipinnt magis ⁊ minus: cum aruin eſſe in indiniſibili conſiſtat: ⁊ etiam ſint ſicut nu⸗ eri: vt patuit.ð. ⁊.9 huins. Ergo foꝛme ſubſtantiales non cõtrariantur. CP. 3“ Dicit phyloſophus in pꝛe⸗ cicamentis 9 ſubſtantie mhil eſt contrarium. Ergo ita 40 Ad contrarium peruenitur a cõtrario per mecium ſubiecto permanen 5
te· Sed ſic non poteſt eſſe de foꝛmis ſubſtãtialibus. ꝙr⸗ go.
CP. yꝰ. Ex.2o. de generatione habetur g ñ ex igne fiat aqua non opoꝛtet tranſire per media elementa. Lum ergo in contrarijs fiat tranſitus ab vno extremo ad Aiud per medium: vt ſupꝛa in hoc libꝛo pꝛobatum eſt: icũqʒ eſt contrarietas ibi po⸗ teſt eſſe motus vt patet per phyloſophum in. F.phyſi⸗ coꝛun ⁊ in. ⁊v.de generatione. Sed in ſubſtantia nõ po⸗ teſt eiſe motus pꝛopꝛie dictus de quo intelligitur maioꝛ aſſumpta. Ergo ⁊c̃ ꝛobatio minoꝛis. ain ſi ſic acci⸗ tunc in tali medio erit aliquod cdꝛphs quod non eſt in aliqua ſpecie dererminata: p ſi ex igne fieret aer ber motum in medio punctali ma⸗ teria tantum haberet de foꝛma ignis quantum de foꝛma aeris. Sequereiur etiam ꝙ ſpſum nõ eſſet ipſum: vʒ ꝙ in tali puncto aſignato aer non eſſet aer neqʒ eſſet cõtraria habent fieri cica ideʒ. Woñ enim ille ee foꝛmam hominis poteſt habere foꝛmas aſini. E rgo ⁊c̃.
*
CP6o. Jõtraria ſunt foꝛme accidentales mutuo ſ eex
pellentes ab eodem ſubiecto: vt etiam ſupꝛa pꝛobatum
et· Sed foꝛme ſubſtãtiales nõ ſunt ubiectine in aliquo ſubiecto:cum nõ ſint accidentia. Ergo ⁊c̃.
c. CSecd dice· bat ꝙ ſub ambabus foꝛmis ſubſtantialibus manetvna ⁊ eadem materia que eſt ſubiectum generationis. ¶ Lon
ra. Wã materia ſub dinerſis foꝛmis habet dinerſa eſſe:
cum cuiuſlibet foꝛme ſubſtantialis ſit dare eſſe im plici- ter. Ergo talis materia non eſt vna ⁊ eadem ſimpliciter: ſed eſt altera ⁊ altera. Et inde eſt ꝙ vna foꝛma ſubſtãtia lis non poteſt introduci niſi in hac parte materie ab alte⸗
ra diuiſa. CP.20. dꝛimo phyſñicoꝛum dicitur ꝙ ſub⸗ iecto contrarioꝛum nihil eſt contrarium. Sd ſubſtantia
vt de ſe patet eit ſubiectum cõtrarioꝛum x rgo ſubſtan⸗ tie nihil eſt contrarium: ⁊ per conſequens inter foꝛmas ſuhſtantiales nõ eſt vera cõtrarietas.
Reſi de dicendum gꝙtriplex eſt gra⸗ Po 0 dus contrarietatis. Pꝛimus eſt repugnantia habitus ⁊ pꝛinationis. Et iſto modo in
quolibet genere eſt vna pꝛima cõtrarietas. Alius gradꝰ
t repngnantia duarum differentiarum foꝛmalitet diui dentium vnum genns ⁊ conſtituentium ſpecies. Et iſto
modo etiam in quolibet genere pꝛedicamentali eſt con/
trarietas. vz repugnantia duarum differentiarũ:licet vt
dictum eſt in quolibet genere nõ ſit contrarietas ſpecieꝝ Tertius gradus contrarietatis en repugnantia duarum foꝛmarum accidentalium poſitinarum ſub eodem gene re maxime ⁊ perfecte diſtantium in eodẽ ſuſceptibiii vi
ciſſim exiſtentium niſi altera earnʒ inſit tali ſubiecto ana tura. Et iſto modo contrarietas non reperitur in quolibʒ Benere. CVonſiderandum eſt autem ꝙ contrarietas po
ſe extendit ad omnnes tres grad Sed hec ſunt
Lertiacecima
teſt accipi dupliciter. Tinomodo commnniter. vʒ.ßin
us cõtrarietatis. Et ſic in ter foꝛmas ſubſtantiales bene eſt contrarietas: vt volunt Agumenta ante in contrurium adducta. Aliomodo acci
pitur contrarietas pꝛopꝛie ⁊ ſtricte. vʒ.ſolum ßᷣm tertiũ
foꝛmas ſubſtantiales nõ eit vera contrarietas: m ant argumenta in contrarium adducta. Ad talem clrartetatem illo m odo acceptam
minus Intonius archiepiſcopus. WMꝛima eſt ꝙ contra rietas eſt oppoſitio diſtinctarum pecierum ſub eodem genere.ſecunda eſt ꝙ contrrietas eſt diſtantia extremo
Ia eſt g in contrarijs habentibus medinm non perne⸗ pertranſenndo per medium. Vnde contraria in poſt pꝛedicamentis ſic ſolẽt ab expoſitoꝛibus diſftimri. Tontraria ſunt foꝛme po ſitine ⁊ abſolute que ſub eodem genere poſite maximea ſe in nicem diſtant: ab eodem ſuſceptibili viciſim mutuo ſe expellentes: niſ altera earum inſit ei determinate anam ra. Iſto ergo modo vt dictuz eſt in genere ſubſtantie nul la eſt contrarietas. ¶d argumẽta ergo pꝛo vtraqʒ par te ſatis patet ſolutio ex dictis..
2 tamen dicendum coꝛruptio * d Pmum ſubſtantie nõ er eſſe mñicũ Ateratione pꝛenia aut concomitante. Que quidem altera tio eſt inter foꝛmas actiuas ⁊ paſſiuas de genere qualita tis:que adinuicem contrariantur. Tnde ratio non ſ equi.⸗ tur. ¶Ad ſecundum dicendum ſimiliter ꝙ talis foꝛma expellitur a pꝛiuatione ſibi contraria acciptendo contrari etatem largo modo: vt patuit pꝛimo phyſicoꝛuʒ ¶TAd tertium dicendum ꝙ hoc argumentum pꝛocedit de con trarietate largo modo ſi umpta. ¶ Similiter dicendum eſt ad quartum. Cd quintum dicendum ꝙ elementa contrarietatem habent vt ſupꝛa dictum eſt⸗qꝛ habent in ſe foꝛmas contrarias:⁊ non qꝛ foꝛme ſubſtantiales eoꝛũ ſint contrarie. Ct licet petrus hyſpanns in poſt pꝛedi camentis dicat ꝙ caliditas eſt foꝛma ſubſtantialis ignis: accipit ibi ignem̃ inqᷓ;tum calidus eſt vel vt eſt pꝛimum pꝛincipium actiunm operationis reſpectu alioꝛuʒ coꝛpo rum generabilium ⁊ coꝛruptibilium. Et accipit ibi foꝛ⸗ mam ſubſtantialẽ largo modo ⁊ non ꝑꝛopꝛie vt eſt pars
eſſentialis dans eſſe Eſſentiale ipſi igni:qꝛ Opꝛte accipiẽ do eam cãliditas non potent eſe eenc ali⸗ cuius. Iuod enim vni vera eſt ſubſtantia: nulli poteſt eſſe accidens nec econtra: vt patet pꝛimo phyſicoꝛum. Vnde licet calefactio ſiue caloꝛ Accidat igni conſiderato Fm ſe. l. vt ignis eſt ſubſtantia t̃ ⁊ in ſenſu diniſo: non tamen caloꝛ ſibi accidit vt calefaciens vel vt calidu s eſt:
in ſenſu compoſito. Ccel dicendum ⁊ facilius ꝙ iſta
pꝛedicatio ignis calefacit non eſt pꝛedicatio per ſe. Et li⸗ cet calefactio per ſe conneniat igni quantum ad canſalita- tem in quarto modo:non tamen ſibi conuenit per ſe quã tum ad pꝛedicationem:qꝛ ille quãrtus modus per ſe eſt modus per ſe cauſalitatis ⁊ non modus per ſe pꝛedic ati onis: vt in pꝛimo poſterioꝛum deciaratum eſt. CAd ſe⸗ xtumn dicendum ſicut ad tertium. CId ſ eptimum dicẽ⸗ dum g foꝛme ſubſtantiales non opponuntur pꝛopꝛie lo quendo: ſed bene repugnant tanq; foꝛme diſperate.
C Ad octanum dicendum ſicut ad pꝛimum t hoc ar
gumentuz pꝛocedit de motn phyſico ⁊ ſucceſſiuo:⁊ nõ de mutatione inſtantanea. Ende laboꝛat in equiuoco.
70
32
—
ulJ.—6 ℳ 7—5 2

Vndecimi. etha.
d nõnum dicendum ꝙ contrarietàs in effectibus ar conſideratur in aliqua ſcientia ſunt contraria: eo ꝙ vnum
guit contrarietatem in cauſis virtualem:non auteʒ fonna contrarioꝛum eſt rato ad cognoſcendum alterum. Qua jem. T Id decimum dicenduin ſicnt dictum eſi ad quin re videntur ſub vna arte cadere⸗ SBed pꝛincipia rerum
tum. Cltrum autem fonne fubſantiales elemenoꝛuʒ que ſunt plura non ſunt contraria cum non poſſint cadere foꝛmitèr maneant in mirto vel non declaratum eſt ſu ſub vno comimum genere: quiã genus eſt pꝛincipium contrario:uʒ ſub eo contentoꝛum vi ſuperius patuit. Er⸗
perius in libro ſeptimo qucſtione aniculo· Et ſic finitur rio:t ſiber decimus. go ſapientia que huuſiodi pꝛincipi⸗ conſiderat:non po⸗ 2 teit eiſe ſcientia vna:ſed plures. C Sed cõtra arguit phy Chic incipiunt queſtiones articulate ſuper vndecimo joſophus · jlam ſi ſapientia que pꝛemanibus habetur ſit ſꝛo methaphyſice. plures ſciehtie:⁊ non vna:non eſt iſtas ꝓlures ſcientias al ſignare. Uel ſi ſic: aſſignentur.& H 20.Midet ſecũdo g
talis ſapientia non habeat conſiderare pꝛima pꝛincipia
o demonſtrationis vt arguit phyloſophus Mam on mes
Cotioprima. De dubitgtionibus giꝝca conſideratio demo arguit phVoſe ſcientie vtuntur pꝛimis pꝛincipiis demonſtrationum
nem huins ſeienle⸗.— — ₰ prgo non eſt maioꝛ ratio quod iſta ſcientia habeat ea cõ
8 ſſicerandũ ſiderare quam aliqua altarum. CSed contra arguit phł
loſophus · nia ſinon iſtius ſcientie ſed alterius ſit eg c
4 eſt vlterius in hoc vndecimo ſiderare diffcile erit eaʒ dſignare. C P ʒo. ¶Midet tertio
S ſibꝛo de his que phyloſophꝰ ꝑœbec ſcientia que ſapientia dr non hãbeat ↄſiderare ali
recolligit quantum ad ea que quãs bas tãtuʒ ⁊ nõ oẽs: vt arguit phᷣus. Mã ſi nõ hʒ cõ⸗
dicta ſunt tam in iſto libꝛo q; ſiderare de o mnibus ſubſtantiis difficile crit aſſignare de
6 in ibꝛis phyſicoꝛum de enti quibus bijs hʒ cõſiderare ⁊ de qbus non: videt᷑ ergo ꝙ
pabeat de omnibus conſiderare. C Sed cõtra arguitur-
bus imperfectis · In duodeci mo vero libꝛo phyloſophus recolligit ea que dicta ſunt de ente ſimpliciter. vʒ · de ſubſtan tia:tãirin ſepᷣtihr edtano huius: qᷓ; in libꝛis phyſicoꝛũ addendo id quod eſt ad complendam conſiderationem de ſubſtantis. Mui lber incipit m Doc. S.ibi.( De ſubſtantia quidem theoꝛica ⁊c̃· yMMt ibidem deo ducẽ pã tebit. CEt quia phyloſophus in pꝛeſenti libꝛo recol⸗ ligit ea que ſemel pertractãta ſunt:ideo etiaʒ bꝛeuiter ſtu debimns pertranſire videlicet circa quamlibet lectioneʒ oc. S. faciendo ſpecialem queſtioneʒ quemadmodum in ſuperioꝛibus libꝛis actum eſt. Et de qualibet queſtio⸗ ne foꝛmabuntur articuli bꝛeuioꝛes ⁊ hoc ideo ne pluries eadem materia in medium deducatur. CCirca eã ergo que in hoc libꝛo tractantur tria ſunt pꝛincipaliter conſide randa:ſecundum ꝙ huius libꝛi tres ſunt pꝛincipales tra⸗ ctatus. Mam pꝛimo conſiderandum eſt de recolle⸗ ctione quarundam dubitationum motarum in tertio li⸗ 0C Secundo conſiderandum eſt de recollectione eo rum que pertinent ad conſiderationem puius ſcientie de quibus habitum eſt in quartò huins. Nt hoc erit in ſecun do tractatu. ibi. ¶ noniam autem phyloſophi ſcientia 4ẽ̃.) ¶ Fertio cõnñderandũ eſt de his que recolligun⸗ tur q̃nantum ad ea que dicta ſunt tàm in ſexto libꝛo huius ſcientie quam in libꝛis phyſicoꝛum de ente unperfecto.
Et hoc erit in tractatu.ibi. ¶ Vvoniam autem ſimplici⸗
ter ens ſecundum plures dicitur modos ⁊c Mirca pꝛi⸗ mum:conſideranda ſunt duoꝛſecundumꝙ ſunt duo capi tula phyloſophi:ſiue due lectiones in Voeroꝛe Sůncto.
Main pꝛimo conſiderandum eſt de dubitationibus circa conſiderationem huius ſcientie. ¶ Secundo conſideran⸗ dum eſt de dubitatiombus circa res que in hac ſcienia munia ingrediuntur vicelicet vtrum cuiullibet ſubſtan⸗ conſiderautur: ſiue ſint ſubſtãtie:ſine pꝛncipia.ibi· ¶ Id tie ſit demonſtratioꝛ vel ſolius accidentis. ¶ All quarum pnc autem ⁊c. ꝑirca pꝛimum querunturtria. NNꝛi⸗ queſtionum deciarationem phyloſophus a vtraſqʒ per mo de queſtionibus communibus conſiderationi huius tes arguit vnico medioꝛvt in obiiciendo patuit TCKonſi
i vimo ſecundum octoꝛem
ſcientie.& Secundo de quibuſdam queſtionibus ſpecia derandum autem eſt hic pꝛimo! no d phyloſophus bic recolligit aliqua e0
NMam vna ſcientia eſtvniꝰgeneris. Ergo vna ſcientia non pabet diuerſa conſiderare: niſi illa ſint contraria · Sed plu res ſubſtanrie ſunt diuerſe ſubſtantie genere differentes. Ergo ⁊c̃.¶ P · 4· Uidetur quarnto quod demonſtratio non ſit circã ſubſtantias Vuiu ad demonſtrationem penti net concludere per ſe accidentia de ſubſtantiis. Ergo de ſubſtantiis nulla eſt demonſtratio. ¶ Sed conr arguit phyloſophus. Quia ſi aliqua ſit demonſtratio circa acci⸗ dentiavt pꝛobatum eſt:non poteſt dici quod aliqua ſit ſci entia demonſtratiua de accidentibus ⁊ aliquꝭ de ſubſtan
digna nomine ſapientie. Reſpondeo dicenduʒ quod phyloſophus in pꝛeſenti pꝛimo capitulo hu· ius pꝛimi tractatus recolligit queſtiones motas in tero buius circa conſiderationem huius ſciẽtie. Et pꝛimo mòo net quaſdam queſtiones communes:ſecundo mohet ali quas queſtiones magis ſpeciales: de quibus in duobus articulis ſequentibus videbitur. ¶ Mouetautemn quan tum ad pꝛimum quattuoꝛ queſtiones circa conſideratio⸗ nem hnins ſcientie. C Mꝛima eſt de pſa ſcientia conſide rante vtrum videlicet hec ſcientia que ſap ientia dicitur al tiſimas cauſas ⁊ pꝛima pꝛincipia conſiderans ſit ſcientià vns ant plures. ¶ Secunda eſt de conſideratione pꝛinc⸗ pioꝛum demonſtrationis: vtrum videlicet hec ſapientis pabeat conſiderare omnia pꝛincipia communã demon ⸗ ſtrationis vel quelibet particularis ſcientia habeat ea con ſiderare · C Pertia eſt de modo conſiderandi iplas ſub⸗ ſtantias: virum videlicet hec ſcientia habeat c onſiderarẽ omnes ſubſtantias: aut aliquas ⁊ aliquas non. ¶ Wnariã eſt de ipſa demonſtratione in quã ſimilia pꝛincipia com
libus circã conſiderationem ſubſtantiarum. N Tertio de Sanctum quo ſopl queſtionibns in ipeciai circa pꝛincipia. ⁊ eit lectio pᷣma· umdue ſuperius ĩ etiam in libꝛis phyſicoꝛum dicta ſũt x non omnia. Euius rationem adducit in pꝛincipio hu CSequitur in phyloſopho ⁊ octoꝛe Bancto ibi, ins libꝛi Mam quia ſcientie particulares quedam eoꝛu Vuod quidem igitur ſapienti ac. que perſerutatione indigent pietermiſerunt: neceſſe fuit — quandarn eſſe ſcientism vniuerſalem ⁊ primam que ⸗ ea de quibus particulares ſcientie nonco
ſie pꝛoceditur. dide beat perſerutare ve * primum unprimo dee ſa/ ſiderant. niuſmodi autem videntur eſſe tam commu nntur ens ⁊ vnum de quibus nullò ſcien
tia partic
cauſas verſatur: non ſit vna ſcientia ſed plures nonm vne ibus eoꝛum cõſideratio pertineat q; ad aliam ſed nſenne
Et hoc argumento phylolophi · Mam plura de qu
tiis: quia non eſſet vt videtur aſſignare que illarum eſſet
pienria que circa pꝛima pꝛincipia⁊ altiſimas nia que conieduni nlaris cõſiderat cum non magis ad vnam ſciamn

35
2 .
2 5
tradens poſtquam pertra
Queſtio
ad omnes q eriam ſubſtantie feparate quarum' coñ⸗
deratio excedit limites omnium ſcientiarum particula
riumn Et ideo phyloſophns huiuſmodi ſcientiam nobis Actauit de communibus accedit ad pertractandum ſpecialiter de ſubſtantiis ſeparatis.
Ad quarum cognitionẽ oꝛdmãtur nõ ſolũ ea q̃ ĩ hac ſcia
tractata ſunt:ſed etiaʒ ea que in aliis ſcientiis tractantur.
Et ideo ad manifeſtioꝛem cognitionem de ſubſtantijs ſe paratis habendam puimo ſub quodam compendio re⸗ colligit ea que dicta ſunt tam in hoc libꝛo qᷓ;ᷓ etiam in li bꝛo phyſicoꝛum: vtilia tamen ad cognitionem ſubſtan ⸗ tiarum ſeparatarum habendam. ¶oſtmodum vero cir c medie:atem libzi ſequentis de ſubſtantijs ſeparatis incipit inquirere. Et pꝛimo recolligit ea que pꝛecedunt conſiderationem ſubſtantie. C Secundo recolligit ea q̃ ad conſiderationem ſubſtantie pertinent. Et hoc in pꝛin cipio ſeqnentis libꝛi.ſec ille: ⁊ q; gloꝛioſa continua tio huius vndecimt lihꝛi ad pꝛecedentes: ⁊ ad libꝛum ſequentem. CLonſiderandum vlterius eſ ſecundo ꝙ Doctoꝛ Sanctus ſoluit pꝛedictas queſtiones phyloſo⸗ pbi adducendo ad earum quamlibet vnam veritatem. Acd pum am igitur queſtionem motam ad ducit pꝛimam veritatem que talis eſt( Cuʒ dicit) Pæſt antem veritas ꝙ ſapientia eſt vna ſcientia: que cõnſiderat plura pꝛincipia inquantuʒ re ducuntur ad vnum genns conſiderationis ꝛqnia hac rõ⸗ ne contraria ſub vna ſcientia ⁊ arte cadunt inquantum ſũt vnius generis.dec ille. Qualiter autem kcientia dicat vna ſupꝛs dietum eſt in pꝛimo huins.q.pꝛima articulo quarto · Et in ſexto hnius queſtione ſeptima articulo ter tio · ¶Nd fecundam queſtionem adducit aliam veritatẽ que talis eſt( Euʒ dicit) ¶Eina ſcientia.ſ.iſta pꝛncipa⸗ liter conſiderãta pꝛedict᷑ pꝛincipia ad quam pertinet cõ ſideratio communium que ſunt termini iſtoꝛum pꝛinci/ piommm:ſicut ens ⁊ vnuin totum ⁊ pars ⁊ alia huiuſmo di. Ft ab ea alie ſcientie hniuſmodi pꝛincipia accipiunt. Id tertiam queſtionem adducit talem veritateʒ Tũ dieit)liec ſcientia que ſapientia dicitur:eſt de ommbus ſubſtantus:licet de quibuſdam pꝛincipalius.ſ.de ſubſtã tiis ſeparatis:inquãtum omnes conuemunt in vno gene re ſcibili: quod eſt ens per ſe. Td quartam vero que⸗ ſtionem adducit talem veritateʒ( Vuʒ dicit) ¶ Iſta ſciẽ tia ſine fapientia ſubſtantias ⁊ accidentia cõſiderat:inquã tum conueninunt in ente quod eſt eins ſubiectuʒ. Sʒ ſub ſtantias pꝛincipaliter: ſicut per ſe ⁊ pꝛima entia:⁊ de eis accidentia demonſtrat.CAd ratiões igitur vtrarumqʒ partium predictarum queſtionum patet ſolutio per pꝛe dictas veritates. Merumtamen ſi quis has queſtiões cum ſequ entibus ad longum cum earum annexis vide⸗ re voluerit:recurſum habeat ſuperius ad zin ſibꝛũ huiꝰ operis · in quo ꝓlixe jatis diſcuſfe ſunt. vt ibidẽ apparet. ¶ Sequitur in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe ſancto bi. Sed Vec circa dicta in phyſicis ⁊c̃. ſie pꝛocedit᷑. Mi
— ſecu N dum det᷑ pꝛio:ꝙ hec
a ſciẽtia qne pꝛima phyloſophia dicitur nõ ha
A beat cõſiderare oia genera cauſaꝝ ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ. mã finis habet rõnem boni. Ponſ sůt conſiſtit in operationibus.⁊ in his que ſunt in motu. Vnde cũ in ipſis ĩmobilibus.vʒ in mathematicis nihil demonſtretur per canſam finalẽ:ideo cnʒ hec ſcientia ſit de abſtractis a motu. videtur ꝙ nõ habeat ↄſiderare ia genera cauſaꝝ. N Sʒ ↄtra arguitur. Mã finis eſt pꝛimũ monẽs. Monet.n.canſam efficiemem. Pꝛimũ aũt mo nens nõ videtur ene in rebꝰ mobilibus. nde videt ꝙ hnins ſcientie cõſideratio ſe extendat ad fineʒ ⁊ ad alias canſas:cum in ſubiecto eius contineantur.ſcilicer ĩ ente. C ſco. videtur ſcdo g ↄſideratio huius ſci entie nõ itcirca ſubſtantias ſenſibiſes. mã ſi ſit:tune hec ſcientia nõ videret᷑ differre a ſcientia naturali:cũ ſcientia natura/ is de huinſmõi ſubſtantiis conſideret. C Gʒ contra ar⸗ gitur 5ᷣm phyloſophů.ã ſi hec ſcientia nõ eſſet circa
Pꝛima
alias ſubſtantias ſenſibiles: aut eſſet cire⸗ ſpẽs ſiue ydeas uas platonici poſuerunt ſeparatas:aut circa mathemati cã media. Sed vt ex ſuperioribus libꝛis pʒtilla non ſunt
Ponenda ſeparata. Ergo xc. Cᷓ ꝛ0.videt᷑ 30. incidẽter tamẽ ꝙ methaphyſica ⁊ macheimnatica non ſint ſeparata. Mã ſi ponant᷑ ſpecies ſeparate ⁊ mathematica ſeparata
Preter ſubſtantias ſenſibiles:pari rõne pꝛeter ſpecies et alia ſenſibilia deberent poni aliqua ab eis ſeparata quaſi tertia entia: ⁊ ſic in infinitum. Sed hoc nõ concedebant platonici. Ergo ⁊c̃. ¶ Sed arguitur. Mam ſi non ſint mathematica ſeparata:difficile erit aſignare circa qᷓ ſciẽ⸗ tie mathematice verſentur. Mõ. n. negociari vident᷑ cir⸗* ca ſenſibilia que ſunt hec:qꝛ in iſtis ſenſibijibus non ſunt tales iinee nec tales circuli quales ſcientie mathemutice querunt. Quare neceſſe videt᷑ ponere quaſdam lineas:
⁊ cuoſdam circulos ſeparatos. C Pꝛ.videt᷑ o. ꝙ du
bitare ſiue inquirere de materia ſcientiaꝝ mathematica⸗ rum pertineat ad hanc ſcientiam. ã inquirere de huiꝰ? materia nõ eſt ſcientie naturalis quia totum negociuʒ na turalis pbyloſfophie eſt circa ea que habent int e ipſis pᷣn⸗ cipium motus ⁊ quietis: que naturalia dicuntur. Ergo
de huiuſmodi inquiſitione non ſe intremutit. Similiter inqntrere de huiuſmodi materia non pertinet ad ſcien⸗
tiam que mathematica dicitur: quia talis ſcientia pꝛeſup ponit bninſmodi materiam ſiue ſubiectum: vt patet pꝛi⸗
mo poſterio:um. Relinquitur ergo ꝙ ad banc ſcientiaʒ x ec pertineat inquirere id de quo tractant ſcientie mathema tice. ¶ Sed contra arguitur. nam hec ſcientia abſtrahit
4 motu ⁊ 3 materia ſenſibili ſecundum eſſe ⁊ m rationẽ ſimul: vt ſupra in ſexto huius.queſtione quinta articulo pꝛimo patuit. Sed materia ſcientiarum mathematicurũ
non eſt abſtracta ÿm eſſe ⁊ m rationem ſine conlidera⸗ tionem ſimul ab huiuſmodi materia:vi ibicem queſtio
ne duarta articulo pꝛimo patuit · Ergo ad hanc ſcieniam
non pertinet de ſimilibus inquirere.
Reſt on deo dicendũ g in hac ſecunda par
P te huiꝰ capituli phyloſophus mouet duattuo? queſtiones ſpecialiter de conſideratio-
ne ſubſtamtiarum ſenſibiliun ⁊ mathematicarum:ad ea⸗ rum vtraſqʒ partes:vi patuit arguendo. C narnzʒ pꝛi⸗
ma eſt · Vitrum hec ſcientia: que fapientia dicitur habeat conſiderare omnia genera cauſarum rerum ſenſibilinm.
T Secunda eſt. Ttrum talis ſcientia habeat conſidera⸗
re ſubſtantias ſenſibiles. ¶ Tertia queſtio eſt incidenta⸗
lis. Etrum vʒ ſnt ponende alique ſpecies ſine ydee ſe⸗ porate: ⁊ mathematica ſeparata c rebus ſenſibilibus.
C narta queſtiò eſt vtrum dubitare ſine inquirere de materia ſcientiarum mathematicarum pertineat ad hãc ſcientiam. Cas autem queitiones ſoluit Doctoꝛ ſan
ctus adducendo ad quamlibet vnam — a üur ueſtionem veritas Ad Pprimam quam adducit ⁊ que eſt qn⸗
ta in oꝛdine: eſt talis.ibi.¶ eit autem veritas p). Wec ſcientia conſiderat dicta gẽnera cauſaruʒ: ⁊ pꝛecipue cau
ſam foꝛmalem finalem ⁊ vltimuʒ finem:qu eſt pᷣmum mouens omnino immobile:vt infra.i⁊v. hnius oſtendit hpyloſophus. hec ille. CHec queſtio ad longuʒ. ⁊ in immobilibus ſit bonum ⁊ nns.mota eſt ſupꝛaĩ libꝛo tertio queſtione ſecunda articulo pꝛimo ſecũdo ⁊ tertio. ¶Ad ſeeundam queſtionem huius articuli veritas quã adducit Voctoꝛ ſanctus.⁊ que eit ſexta in oꝛdine talis ẽ ibi.Eſt autem veritas huius queſtionis. ¶ Iſta ſcien/ tia conſiderat de ſubſtantiis ſenſibiubus inquantum ſunt ſubſtantie:⁊ non inquantum ſunt ſenſibiles ⁊ mobiles. poc enim pꝛopꝛie pertinet ad ſcientiam naturalem. Sed
„2.
huins ſcientie pꝛopꝛia conſideratio eſt de communbus
ſubſtantiis: que non junt ydee neqʒ mathematica ſepara ta: ſed pꝛimi motoꝛes:vt infra patebit. hec ille. N De
hac queſtione habetur ſupꝛa in libꝛo. 3 q.4 per toium vt ibidem patet. NId tertiam queſtionem veritas quã Woctoꝛ ſanctus. hic adducit: ⁊ que eit ſeptima in oꝛdine
eſt talis ibi.(ẽ aũt veritas). Mathematica at nõ ſunt

Andecimi
feparata a ſenſibilibus ſecundũ eſſe:ſed ſolum ſecundum rauonem: vt ſupꝛa oſtenſum eſt:et infra oſtendetur. hec ille. C De qua queſtione ſupra habetur in lbꝛo tertio queſtione quinta per totum. et queſtione decima articulo tertio. ¶ id quarram queſtionem iam adductam que eſt octaua queſtio in oꝛdine veritatem non adducit foꝛ⸗ maluer Poctoꝛ Janctus:ſed ex precedentibus talis ve ritas elici poteſt.ſdec autem ſcientia cuʒ ſit ſapientiã: de oĩbus cõſiderare habet: vt in ꝓhemio huꝰdeclaratũ eſt. Mabet ergo dubitare et iterrogare et inquirere ſiue de⸗ terminare de revus mathematicis nõ vt inahematica⸗ lia ſunt: ſed ᷣm ꝙ habent reductionem ad pſum ens: et ad ea que ipſuʒ ens conlequuntur. N Ad rationes gitur vtrinſqʒ partis pꝛedictaꝝ queſtionim patet ſolutio per
ſupꝛadictas veritates. LSequitur in pho et Doc. S. ibi. Pubitabit aũt ⁊c.
— j ſic ꝓcedit᷑. videlicet de 3 B tertiuʒ quſonp motis ĩ ſpe⸗ ciali de cõſideratione pᷣncipioꝝ ipſax rerum Et vider pᷣꝰ ꝙ ad hanc ſciaʒ ꝑiineat ↄſiderare omnia pᷣncipia rerum que ab aliqu bus elementa poi nant᷑. Mam ad hanc ſciam pꝑtinet conſiderare ea qxle ſunt marime entia. Sʒ ſᷣm omnnes phos huiuſmod pᷣncipia ſunt maxime entia:qꝛ ſunt intrinſeca compoſiticni. Et ſic ad cognitionẽ compoſitoꝝ babendam opoꝛtet ꝙ ipſa co gnoſcant᷑. Cum igitur ad ſapientiaʒ ptineat omnia conſi⸗ derare:ſequitur ꝙ ad hanc ſciam que ſapiẽtia dicitur pᷣe tineat omnia p̃ncipia: et pꝛecipue elementa conſiderart᷑. Ted ↄtra arguitur. am iſta ſcia habet cõſiderare& que ſunt marime vnmerſala. Id omnes autem ſcientias pnnet coſiderare ea que ſunt vñiuerſala et nõ ſingularia ad que diuiſio vninerſaliũ terminatur Ergo ad hanc ſciẽ tiam potiſime pertinet cõſiderare cõmunia et pꝛimãge⸗ nera rerum. WP ꝛ0. Nidet᷑.⁊0. ꝙ vnnʒ et ens ſint maxi me genera et pᷣneipia omniuʒ reꝝ. uod enim ſint mari me genera rerum: pʒ er hoc:qꝛ de ratione generis eſt cõ tinere ea quoꝝ eſt genus. Jed ens et vnnz cuz ſint cõmn niſſima omnia cõtinere videntur. Igitur maxime viden tur eſſe rerum genera. Nidentur etiam marime eſe oin nium rerũ pꝛincipia ex hoc ꝙ ſunt naturaliter omubus pꝛioꝛa. Eis enim interemptis omnia alia interimunt᷑: et non econnerſo. Illud auteʒ dicit᷑ pꝛins naturaliter a quo nõ cõuertitur ſubſiſtendi cõſequentia. N Ped ↄtra argui tur. videlicet g ens et vnum nõ ſunt genera: et per cõſe⸗ quens neqʒ ipſa pꝛincipia ᷓᷣm illaʒ opinionẽ ſunt genetg. Venus enim habet differentias que non ꝑticipant ratio⸗ nem eins. Sed ens et vnuʒ non poſſunt habere aliquas differentias. Mihil enim eſt qð rationem entis et vnins ſubterfugere poſſu. Nnde nulla differentia põt ſumi de cuus intellectu nõ ſit ens et vnum ſubſtantiue loquendo ergo ⁊c̃. ¶ Da. Uidetur. zo. ꝙ ſpecies ſint magis pnn cipia qᷓ; genera. Mꝛincipia emm ſunt ſumplicioꝛa pꝛnci⸗ piatis. Quod ergo eſt ſimplicins: eſt magis pꝛincipium. Sed ſpecies videntur eſſe ſimplicioꝛes. Junt enim ſpe⸗ cies indiniſibilis quedam ad que termmatur diuiſio ge⸗ neris. Benera enim diuidunt᷑ in plura ſpecie diſtincta. Ergo ſpecies magis videntur eſſe pꝛincipia qᷓ; genera. C ed contra arguitur. Mam genera cõſtitunnt ſpecies etnõ econnerſo. Ergo genera magis vident eſſe pᷣncipia qᷓ; ſpecies Moc eni eſt de ratione pꝛincipij ꝙ eo remo⸗
toꝛalia remòuentur. Reſpondeo dic ndum g in hac tertia ꝑte preſentis capituli phyloſophꝰ
de pꝛincipijs in ſpeciali mouet tres qõnes: ad vtranqʒ partemicuiuſlibet arguendo. ¶ Mnarus pꝛima eſt. vtrũ ad hanc ſcientiam pertineat conſiderare omnia principia et vnhʒ ſint marime genera et pꝛnicipia rerum. CTer⸗ tia queſtio eſt. vtrum ſpreies ſit magis pꝛincipia rerum q genera: vel econuerſo genera et magis vninerſalia ſint dueſtiones d oc. S.ſoluit adducendo ſicut et ad prece/
Metha.
dentes ad quãlibet earum vnam veritatem.
— gitur queſtionem que eſt nona Ad PpNunaz queſtio in oꝛdine adducit talem veritatem. Ibi.et veritas eſt ꝙ · Mec ſciẽtia pꝛecipue cõ⸗ ſiderat cõmunia pꝛincipia ſicut plãtonici poſuerunt. Lon⸗ ſiderat etiam et pꝛincipis intrinſeca rerum:ſicut materiaʒ et foꝛmam.ec ille. CPe hac queſtione ad longnn habetur ſupꝛa in libꝛo. z0.q.3. ar. vltumno. Cd ſecun/ dam vero queſtonem que eſt decima queſtio in oꝛdine veritas quam adducit octoꝛ Sancius eſt talis. Ibi.eſt aũt veritas ꝙ. Lnu et ens non ſunt genera:ſed ſunt om⸗ nibus analogyce cõmuma. Mec ule. ¶de hac queſtio⸗ ne ad longum habetur ſuprajn libꝛo tertio qõne decima articulo pꝛimo et ſecundo. Et ſimiliter qõne ſexta articu lo pꝛimo tertio et qnto. ¶ Ad tertiam autem queſtioneʒ que eſt vndecuma queſtio in oꝛdine veritas quam addu cit Soctoꝛ Sanctns eſt talis. Ibi.eſt antem veritas ꝙ. niuerſalia ſunt principia in cognoſcendo. Et genera ſũt magis principia et fimplicioꝛaqᷓ; ſpecies. Et ꝙ genus di uidatur in plura qᷓ; ſpecies: hoc eſt: quia cõtinet plura in potentia qᷓ; ſpecies. Fed ſpecies plura continet in actu· Unde ſunt magis diuiſibiles per moduʒ reſolutionis cõ poſiti in ſimplicia. Nec ille· CDe hac queſtione ad lon· guz habetur ſupra in libꝛo tertio queſtione ſexta articulo
lecundo. C Acd ratones igitur vtriuſqʒ partis patet ſoln tio per veritates predictas per Poctoꝛẽm ſanctum ad⸗
ductas: quarum etiã ſolutiones vbi ſupꝛa in tertio libꝛo ad longum adducte unt cum multis alijs.
CQueſtio.⁊*. We dubitationbus quas phyloſophus recolligit de hijs que in hac ſcientia conſiderantur.
P conſidcrandum eſt in terius boc ſecundo capunlo
v huins pꝛimi tractatus de dubitationi⸗
in tertio ibꝛo motis de hijs que in hac
ſcientia conſiderantur: poſtq; viſum eſt
N de dubitationibus recollectis de ipſ cõ ſiderãtioñe ſen inodo conſiderandi. ¶ Lirca quod querũ tur tria. CPꝛimo de queſtiombus motis de ſubſtantijs quantum ad ſeparationem. ¶CFcðo de principijs rer.
¶Tertio de ſubſtantus quantum ad rationẽ principli.
¶ Fequitur in phyloſopho et Poctoꝛe Sancto.ibi.
dhuc vtrum opoꝛtet pon. eſt 1
„ ſic pꝛocediur · Nidetur — pꝛun pꝛimo ꝙ neceſſe ſit pone
re aliquid per ſe exiſtere prèter ſingularia. Mam ſi non ponatur aliquid tale: videtur ſe⸗ qni g hec ſcienia que ſapientia dicitur ſit ſingularium: et ſimiliter quelibet alia ſcientia. Sed hoc eſt impoſſibi⸗ le:quia ſingularia ſunt infinta. Infinitoꝛum autem non en ſcientia aliqua:cum ſcientia ſit certitudinalis cogitio· CSed contra arguitur. Mam ſi eſſet aliquid tale: maxi me eſſent genera et ſpecies. Et ſic hec ſcientia eſſet de ge neribus ⁊ ſpeciebus. Sed hoc eſt impoſſibile: quia hec ſcientia eſt de pꝛincipiis. Bed genera et ſpecies non ſunt principia. niuerſale enim aut nibil eſt aut poſterius eſt ſingularibus. ergo ⁊c̃. Cß 20· Nidetur ſecundo ꝙ ali⸗ qua ſit ſubſtantia ſeparabilis. Mam ſi talis ſubſtantia non eſſet ponenda prcter ſubſtantias ſenſibiles:tunc ſola ſenſi bilia eſſent entia:et per conſequens ſapientia que eſt ſcẽ ⸗ tia entium eſſet circa ſola ſenſibilia. Et ſic non eſſet abſtra- pens a motn et mneria ſenſbili. Sed conra argmt. am ſi eſſet aliquid ſeparabile ab hunſmodi ſennbili⸗ vus: vel ergo preter omnes ſubſtantias ſenſibiles eſſet aliquid ſeparabile: vel preter quaſdam tantum. cõm ſic difficile erit am̃gnarè rationem preter quales ſubſtan nas ſenſibiles opoꝛtet ponere ſubſtantiam ſeparatamtet preter quales noñ. Mon enim eſt maioꝛ ratio de vno G de aſio. Si vero primum:ſequetur ꝙ opoꝛtebit ponere alias ſbas ſeparatas ppetuas eqᷓles numero ſubſtantiis onabile. CP
ſenſibilibus et coꝛruptbilibus. Quod eſt irrati
imtm mnie vlnnpn muhnm zlsihtm wmn wl( vſu mm
w. n
mm

CS Vider. 3o. ꝙ materia ſit pꝛimn⸗ principiũ ſub ſtantiaꝝ ſenſibilinʒ. Wam materia eñt pꝛimum ſubiectũ: et ſemꝑ maner nde antiqui naturales cõcedebant ma⸗
teriaʒ eſſe pꝛincipiuʒ. CSed contra arguitur. Mam ma
½
teria nõ eſt in actu: ſed in potẽtia. Sed actus naturaliter et pꝛioꝛ potentig:yt patuit in nono huius. Ergo actꝰ ſiue Foꝛma potins eſt pncipli:⁊ nõ materia:cuʒ pꝛimũ ſit de
s famoſis queratur aliquid perpetuuʒ pꝛincipium. Et
ratione pꝛincipij. Sed hoc etiã non poreſt eſſe:qꝛ foꝛma ſubſtantie ſenſibilis eſt coꝛpoꝛalis. Igitur ſi foꝛma eiꝰ eẽt pꝛimnʒ pꝛincipinʒ ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ:ſequeret᷑ ꝙ nul la ſubſtantia eſſet perpetua. ð eſt incõᷣueniens: cuʒ a vi
hoc rationablliter: qꝛ aliter nõ eſſet oꝛdo perpetuitatis in rebus niſi daretur aliqð principiũ ſeparabile et ppetuũ: qðᷓ daret rebus perpetuitatem.
0 dicenduʒ ꝙ phyloſophus in Reſpo ndeo hoc ſecũdo capitulo huins pꝛi
mi tractatus monet queſtiones de hijs que ↄſiderant᷑ in
hae ſcientia.&t pꝛimo de ſubſtantijs. ſeho de principijs de quibus in ſequentibus articulis videbitur. CDe ſub
ſtantijs auteʒ ſenfibilibus monet tres queſtiones. Quaꝝ
prima eſt. Vtrum preter ſingularis neceſſe ſit aligd ꝑ ſe exiſtere ab eis ſeparatum. ¶ Secunda eſt vtruʒ ſit ponẽ
da dliqua talis ſubſtantia ſeparata qne non ſit materialis.
¶ ertia eſt vtruʒ materig et foꝛma ſint pꝛimu⸗ pᷣncipiũ Inbſtantiaxꝝ ſenſibiinʒ. CAd cuinſlibet haxꝝ quedtionum
declarationeʒ pbyloſopbus ſicut ⁊ de pꝛecedentibus di⸗ ctum eſt arguit ad vtranqʒ parteʒ: vt in pꝛincipio articuli
Patuit. CQnas queſtiones Woct. S.ſoluit adducendo sliquas veritates.
igitur queſtioneʒ que ent.Iꝛ. Ad pꝛimam in oꝛdine adducitiuem veri⸗
taem. Ibi.et veriras hec eſt qꝛ. Mihil eit in rerum natu ra preter ſingularia exiſtens: ſed tantũ in cõſideratione in tellectus abſtrahendo cõmunia a ꝓpꝛijs. iec ille. De
no habetur ſuperins in libꝛo. z0. qõne qnta articuio po.
¶Ad duas alias queſtiones ſequentes adducit Thoctoꝛ Sanctus vnicam veritatem:qꝛ infra de eis fiet mentio. Ibi. Gt veritas harum queſtionus eſt ꝙp. Eñt aliqua ſub Kantia ſeparata a ſenſibilibus:nõ quidem ſpecies rerum ſenſibiliuim vt platonici poſuerunt: ſed vt primi moto ⸗ res: vt infra oſtendetur.iec ille. T De quo etiam habe
tur ſuperius vbi ſupꝛa qõne ſeptima articulo ſecundo.
CAd rationes igitur vtriuſqʒ partis clara eſt ſolutio: vt etiam in tertio huius ſatis patuit.
C Sequitur in phrloſopho et oc. S.ibi. Ad hec autẽ
Rquidem ⁊.
ſ ic ꝓceditur. Ni⸗ . 22 ſe ecun dum detur pᷣmo ꝙ nõ ſit vnum principiuʒ omninʒ coꝛruptibilinʒ et incoꝛruptibilinʒ. Mam aliqua ſunt entia ppe⸗
na · Si ergo eſſet omninʒ vnnʒ pꝛincipiuʒ:nõ eſſet ani·
Fnanda ratio quare ex vno et eodem pꝛincipio quedam
unt pꝛincipiata perpetua: et quedam nõ ppetua. C Sed
contra arguitur ꝙ non ſit alind principiũ coꝛruptibilium
et alind principinʒ incoꝛruptibiliũ. Wam coꝛruptibilinʒ
et incoꝛruptbiliũ pꝛincipiuʒ eſt incoꝛruptibile⁊ perpe⸗ tuum. Irgo non eſt aliud etaliud. Si enim coꝛruptibili⸗
um ſit aliud pᷣncipium a pꝛincipio incoꝛruptibilinʒ:illud
erit coꝛruptibile et nõ perpetuũ. Sed omne coꝛruptibi⸗ N 5 tertiũ ne
le eſt generabile et omne generabile eit pꝛincipinʒ. Nrgo principium coꝛruptibilinʒ habebit principiũ- et iterum lud pꝛincipium habebit aliud pꝛincipins: et ſic in inñni⸗
tum. Qnod eſt incõneniens. ¶ ꝛ0. Aidetur.⁊0.g vni ⁊ ens non ſint pꝛincipia rerum. Mam aut ſignifcant ho⸗ aliqnid:ant nõ. Si ſcõᷣm:ſic nõ poterunt eſſe ſenſibilia et
per ſe exiſtentia:que et qualia pꝛincipia nunc querimus.
Si vero pꝛimũ⸗tunc ſequitur g omnia ſunt ſubſtantie ⁊ nulla actidentia: cuʒ accidentia nq ſigniſicent hoc aliquidi CSed contra arguitur. Mam illa que ſunt maxime im⸗
mobilia:habẽt maxime rõneʒ principij. Sed ens ⁊ vnũ nma hue— 3 compoſita dicuntur eſſe coꝛruptibilia. Si ergo nihil ſt
un huiuſmodi. Qnalitercunqʒ enim varient res:ſemp
Becunda
remanent ens et vnnz. ergo zc̃. CPFꝛ*. tidetur.z ꝙ nnmerns ſit principium rerum. am illud quod diẽtt ſubſtantã rerumteſi rerum pncipiũ· Ged numerus eſt huinſmodi:qꝛ numerus eꝝ vno quaſi ex materia genera tur tanq; eins pꝛmus effecius. xum ergo vnũ dicat ſub⸗ ſtantiam rei:equtur g ita et numerus. TSed contra aguithr. Wam ſi numcrus conponatur ex vno quaſi ex
materia: opoꝛteꝝg numerus ſit quid vnum: ſicut etiam
id quod compoiitur ex anima ei coꝛpoꝛe tanqᷓ; ex mate⸗ rtã: opoꝛtet ꝙ ſit ammatum. Bed poc non poteſt dici de
numero. videlicet gʒ ſit aliquid vnuʒꝛ vt pʒ de ipſa dua⸗
litate etiam ᷣm platonicos. Nrgo numerus nõð eſt princi hin in rernʒ. ¶ Bed dicebant ajiqui antiqui.ꝰ.ꝙ linee et ſupertcies ſeparate eſſent pꝛincipia rerum. ¶¶ontra. Mam deciſiones reruʒ nõ ſunt ſubſtãte ſeparabiles per ſe exiſtentes. Ged linee et ſuꝑſicies ſunt quedam deciſio nes: vt linee ſunt deciſiones ſupficieꝝ ⁊ ſupfcies coꝛpoꝝ et puncta lineaꝝ: vt ipfi cõce unt.ergo ⁊c̃. CLonfirmat᷑ Mam puncta nõ incipiunt actu eſſe niſ per diniſionẽ. Cuʒ Sutem linea diniditur: in actn ñunt puncta per que iinea terminatur Et ſimile eſt de linea per reſpectuʒ ad ſupñ⸗ ciem et de ſuperficie per reſpectum ad coꝛpus. Mon er/
go huinſmodi ſunt principia ſeparata per ſe exiſtentia.
Sed contra arguitur. Mam Illa ſunt pꝛincipia rerum ex qubus res componunt᷑: vt cõmunis ſententia phoꝛũ cðcedit. Sed ex lineis ⁊ ſupſiciebus res componuntur. Ergo ſunt rerum pꝛincipia.
eſpon deo dicendum ꝙ de pꝛincipijs re
² rum in ſecunda parte huiꝰ ca⸗ pituli phyloſophus monet aliquas queſtiones querẽdo pꝛimo qualia ſunt:ſecundo que ſunt. CQuantuʒ ad pꝛi mnm mouet vnam queſtionem. videlicet vtrum ſit vnũ pꝛincipiuʒ oĩnʒ.ſ.coꝛruptibilium et incoꝛruptibilium. CMuantum ad ſecundũ mouet tres queſtiones. Quaxꝝ pꝛima eſt vtrum videlicet ens et vnñ ſint pꝛincipia rerũ. ¶ Secunda eſt vtrum numerus ſit pꝛincipium rerum. ¶ Perna eſt vtrumlinea et ſupſicies ſint reꝝ principia. Ad quarũ queſtiones parte s vtraſqʒ arguit phyloſo⸗ phus vt in obijciendo patuit. ¶onſicerandum eſt añt
g Woc. S. ſoluit bꝛeuiter predictas queſtiones adducẽ
do aliquas veritates.
„3 igitur queſtioneʒ que eſt deci⸗ Ad Pnaz maquarta in oꝛdine adducit ta⸗
lem veritatem. Ibi.et veritas eſt ꝙ. dꝛimi principiũ
oiuʒ entinz eſt incoꝛruptibile. Sed quedaʒ ꝓpter longe diſtare ab eo ſunt coꝛruptibilis: in quibus generatio et
coꝛruptio cauſatur per cauſam mediam que eſt incoꝛru⸗
pribilis vᷣm ſubſtantiam: variabilis tamen ðᷣm vbi.es ille. C De hoc habetur ad longum in hbꝛo.zo. huins.q. Nar · pᷣꝰ · NAd tres vero alias queſtiones ſimul adducit
Poc. S. vnam veritatem talem. Ibi. Et veritas eſt g⸗
Meq; ens neq; vnnz neqʒ numerũs linea et ſuperſicies
ſunt principia reꝝ. IMec iiie.niſ foꝛte loquendo de prin⸗
cipijs cognoſcendi:aut logyce etiã loquẽdo de pꝛncipijs
eſſendi q̃ntuʒ ad ens et vnnʒ: de quibus ſupra diſputatũ
eſt in libꝛo. z0. huius.q.ioꝰ.ar. p̃o.et.20. T Id obiectio/
nes patet ſolutio ex dictis.
WSequit᷑ in phyloſopho et Doc. S. bi. Exhibet autẽ dubitationem ac̃.
rex. Wam oĩs ſcia eſt vniuerſaliũ: et eſt alicu⸗ ius vlis ſubiecti determinati. Wt omnis ſcĩa eſt principioꝝ. Ergo principia ſunt vniuerſalia. Sed ſub ſtanrie non ſunt deinumero vliunʒ: ſed magis de numero per ſe exiſtẽtiũ. Ergo nõ ſunt reꝝ pᷣn. C Sed arguit. Mam ab imãlibus imãlia ꝓcedunt et nõ ab accidꝰtibꝰ. Argo vcedunt a ſubſtantijs. t ꝑ ↄſequẽs be alique ſũt hncipia reram. C ꝛ0. Midetur.⁊?.ꝙʒ aliquid ſit preter
ſynolen ·i.ſimul totũ.vʒ preter compoſitum ex materia
et foꝛma. Mam omnia que ſunt in mã ſine cum materia
—
ASth. W e—

Andecimi
vꝛeter fymolon:nibij erit perpemũ. Qð eſt incõueniens. CSed comraarguitur. Main ſi eſt aliquid pꝛeter ſyno⸗ lon: poc erit ſpecies ſiue foꝛma. ed hoc eſt falſuʒ. Nas foꝛma domus nõ eſt ſeparata a domo etiam ᷣm platoni cos qjůi nõ poſuerunt vdeas rex artificialiũ:qꝛ tales foꝛ⸗ me ſunt actus qui nõ poſſunt per le exiſtere. Sed foꝛme reꝝ nãlium ſunt magis intime eis q; foꝛme reꝝ artificia⸗ lium. Ergo nõ eit aliqua foꝛma ſeparata toto cõpoſito. EPꝛ. Lidet᷑. zo. ꝙ nõ oius ſint pᷣncipia numero eadẽ. Nam ſi ſic:ſequeret᷑ ꝙ oia eſſent vnuʒ et ideʒ:q: quoꝛũ pᷣncipia ſunt eadem:illa inter ſe ſunt eadẽ. Sed ↄſequẽs eſt manifeſte falſuʒ. ergo ⁊c̃. Ced ↄtra argnitur · Naʒ in quolibet oꝛdine debet eſſe vnũ pꝛimũ qð eſt pncipiũ cium: vt ſupꝛa in·i0.huiꝰ.q.ʒ. ar. ⁊· declaratuʒ eſt. Prgo tm̃ eſt vnñ pᷣncipiũſimpliciter oĩuʒ rerum. Reſi ondeo dicendũ g phus in tertis pte P pꝛeſentis capituli mouet tres queſtiones de ſubſtantijs qniuʒ ad rationem pᷣncipiandi. ¶ Dnaꝝ pꝛima eſt. dAtrum ſubſtantie ſint pncipia rerus. E Secunda eſt. trũ ſit ponendũ aliquid ſeparatũ pter ſynolon.i.ſimul totuʒ ſiue cõpoſitũ ex materia et foꝛma. ¶T Tertia eſt. Utrũ diuʒ ſint eadem pᷣncipia numero aut non. CAd quas queſtiones arguit ſicut et ad pᷣcedentes. ¶ Soluit autem has queſtiones Voc. ᷓ · ſicut et pꝛece⸗ dentes adducendo aliquas veritates.
Ad pum 3m igitur queſtionẽ adducit taleʒ
veritateʒ. Jbi et veritas eſt ꝙ q;nis vniu erſalia nõ per ſe exiſtant in ſingularibꝰ: tamen naturas eoꝝ que per ſe exitunt eſt ↄſiderare vniuerſalr. Et ᷣm hoc accipiunt᷑ genera et ſpecies in pꝛedicamento ſubſtantie:que dicunt᷑ ſecunde ſubſtantie de quibus eſt ſcientia. uedã etiã ſubſtantie per ſe exiſtentes ſunt pꝛin
cipia. Que quidem ſubſtantie qꝛ ſunt imateriales ꝑrinẽt ad intelligibileʒ cognitionẽ: lʒ excedant intellectus noſt ri compꝛehenſionẽ. Mota cõpꝛehenſionẽ). Mon eniz di⸗ cit Hoc. S. appꝛehenſionẽ. Woſſumꝰ.ñ.appꝛehendere ſubſtantias ſeparatas et imãles lʒ eas in pſiti vita cõpꝛe⸗ pendere nõ valeamns: vt ſuperiꝰ in.20. huius.q.i.arꝰ. 4*.4.vo. diſputatum eſt. TAd ſcham vero qneſtioneʒ veritas quã adducit Noc. G eſt talis. Ibi et vᷣitas ẽ ꝙ. Aliquid eſt pꝛeter ſynolon.i.ſimul totuʒ. non tñ foꝛme re rum ſenſibiliũ. lb ec ille.¶LId tertiaʒ vo queſtiones ve⸗ ritas quaʒ adducit ꝓpoc..eſt tal s. Ibi et vᷣitas eſt ꝙ. Loquendo de pᷣncipijs ertrinſecis vnum numero eſt qð
eit pꝛimũ p̃ncipii oĩnʒ reruʒ ſicnt agens et finis. Mꝛinci pia vero intrinſeca.ſ.materia et foꝛma nõ ſunt vnum nu⸗ mero:ſed ſunt vnum ßᷣm analogiam: vt infra oſtendetur. Mec ille. C Ad rõnes igit᷑ vtriuſqʒ partis pãtet ſolutio ex dictis.
Cueſtio ·zo. Mnaliter oium eſt aliqnalis reductio ad vnumꝛer q̃liter de hmẽõi reductis eſt buiꝰ ſcie ↄſiderare.
Eſt at in hoe ſcðᷣo tractatu huiꝰ li⸗ k bꝛi ↄſiderare de recollectio r ne eoꝝ que pertinent ad ↄſiderationẽ hu ius ſcientie de quibus ad longů habituʒ eſt in. 4ꝰ.huius. C Vrca qð qnqʒ occur rnnt ↄſiderãda 5ʒ qnqʒ lcõnes Dot. B.
ñPoe tctatu. ꝛimo nãqʒ ↄnderandus eſt qualiter
oĩum eit aliqualis reductio ad vnũ:⁊ qualr huiꝰ ſcie eſt de hmõi reductis cõſiderare. Et hoc in pꝛimo capitulo. ¶ Secũdo ↄſiderandi eſt qualiter huiꝰ ſcie cõſideratio eſt de pꝛimis demõſtrationis pᷣncipijs. Vt hoe in ſecũdo capitulo.ibi. Quoniã aũt et mathematicꝰ). Pertio erit ↄſiderandũ capitulũ tñ de bᷣmo pᷣncipio inter demonſtra tionis pᷣncipꝛa:et de diſputatiõe ↄtra negtes huunſ modi pᷣncipia. Et hoc in tertio capitulo.ibi.( Eſt añt quoddaʒ in entibus ⁊c̃.) C Qnarto cõſiderandũ eſt qualiter ra⸗ tione dietionũ ↄtradictoꝛia poſſe verificari de eodeʒ poſ⸗ ſit remoneri a mentibus illoꝝ qui ſic aſſerunt: ⁊ in qbus hoc fieri põt et in quibus nõ. Et de quibuſdam coꝛrela ⸗
rijs. Et hoc in quarto capitulo.ibi. ¶ Soluetur auteʒ hee dubitatio ↄſiderantibus ⁊c̃.) ¶M uinto conſideranduʒ erit quid ſit ꝓpꝛiuʒ particulãriũ ſciaꝝ:et de comparatio ne eaꝝ adinuicem:et huins ſcie ad ſcias particulares. Et hoc in qnto capitulo.ibi. ¶ Omnis aũt ſcia ⁊c.) ¶Circa pꝛimũ querunt᷑ duo. C Mꝛimo vtruʒ omnis reducant᷑ ad vnuʒ. ¶ Scðo vtruʒ vnins et eiuſdem ſcie ſit de om nbus reductis ad ens conſiderare.
¶ Sequitur in ph̃o et Woc. S.ibi. Muoniam auteʒ phi
Cienxia ⁊̃.et eſt lec.ʒ?.
ſic ꝓcedit. Aidetur 2% 8 pamum ꝙ oĩa nõ reducantur d aliquid vnnʒ. Si enim omnia reducerent᷑ Kadaligd vnnʒ:maxime reducerentur ad ens. Sed ens non eſt quid vnnm:quia dicit poꝛphyrius. Si quis omnia vocet entia: equinoce nñcupabit. Ergo om⸗
nia non reducuntur ad aliquid quod ſit vnum. CPꝛ. Iliqua ſunt pꝛiuatiue oppoſita. Jed conſtat ꝙ talia non reducuntur ad ens:cuʒ alternʒ pꝛiuatiue oppoſitoꝛuʒ ſit non ens. Tnnʒ autem cõtradictoꝛioꝝ non verificatur de altero. Ergo non ens non reducitur ad ens per predica⸗ tioneʒ ſicut loquitur hic phyloſophus. ¶ ᷓ 30. Mnum oppoſitoꝛuʒ nõ reducitur preſertim poſitine ad reliquũ. Ergo ipſuʒ multuʒ non reducitur ad vnum:cum oppo ⸗ nantur: vt ſupꝛa in decimo huius qõne nona articulo pꝛi⸗ mo et ſecũdo conce ſſum eſt. Ens anteʒ et vnuʒ couertũ⸗ tur ſcðᷣm predicationeʒ. Argo multuʒ non reducitur ad ens. Ced contra eſt phyloſophus in pꝛimo capitulo puius ſecundi tractatus ibi. Nnoniam auteʒ phylolophi ſcientia eit entis inquantũ ens vnmuerſaliter ⁊ non ſecũdũ partem. Ens autem multipliciter etnõ ᷣm vnnm dicit
modum 4k. †„ dicenduʒ ꝙ omnia reducütur Reſpon dec ad ens tanqᷓ; ad aliqð vnum. Duod ꝓbatur ᷣm phyloſophum. Mam omnia que co⸗ ſiderantur in aliqna ſcientia reducnntur ad vnum genus ſubieciuʒ: qꝛ vna ſcientia eſt vnius generis ſubiecti: ſine vnins generis ſcibilis. ed methaphyſica conſiderat de omnibus entibus: vt in pꝛimo et quarto huius habitu eſt. videlicet in pꝛimo huius qõne pᷣma articulo ſeptimo et octano.t in quarto hnius qõne pᷣma articulo tertio · Pt ibideʒ qõne qninta articulo tertio. Ergo omnia redu cuntur ad aliquod vnuʒ genus ſcibile. Sed genus ſubie⸗ ctum ipfius methaphyſice eſt ens inquantũ ens: vt qrio huius qõne pꝛima urticulo tertio pꝛobatum eſt. Ergo omnia reducuntur ad ens tanq; ad aliquid vnum. Quod etiam ꝓbat phyloſophus per duo exempla. Mam me⸗ dicatio et ſalubꝛe dicuntur de multis per reductioneʒ ad vnum:ſicut medicatiunʒ dicitur multipliciter. Secundũ tamen ꝙ omnia reducuntur ad medicinam · Et ſalubꝛe dicitur de multis ſcm ꝙ reducuntur ad fanitatem: vt iñ quarto huins · q. ⁊.· articuio ſecundo declaratum eſt. Ens antem dicitur de omnibus ſicnt medicatiuum et ſalubꝛe de ſuis modis. Ergo omnia reducuntur ad ens tanq; ad aliquid vnum quod de omnibus predicatur ſ ecundum vnum nomen et vnam rationeʒ dinerſimode ab eis par⸗ ticipatam: vt pꝛobatuʒ fnit in pꝛimo huius qõne pꝛims articulo quartoꝛ et in quarto huiꝰ qõne ſcða articuloꝗᷓio et qnto. T Vonſiderandus autẽ eſt hic pꝛimo fᷣmn Boct Sãn.ꝙ ea que predicantur de multis et non eodeʒ ind⸗ do ſicnt ſalubꝛe et medicatiuum de multis predicaniure ſunt media inter vninoca et equiuoca pꝛopꝛie termines accipiendo ᷣm ꝙ plures eis vtuntur. Ihn vninocis enim vnum nomen preqicatur de dinerſis vm̃ vnam ratione totaliter eandem:ſicut animal de equo et boue predica⸗ tum ſigniſicat ſubſtantiam animatas ſenſibilem. In equi⸗ nocis autem vnnin nomen predicatur de dinerſis ſchm ra ionem totaliter dinerſam: ſicut patet de hoc nomine canis: pꝛout dicitur de ſtella et de quadam ſpecie anmꝰ lis. In hijs vero que predicto modo dicuntur ſicut ſalu⸗ pꝛe ẽt medicatiunm:idem nomen de ldiuerſis predicat m vn am rationem partim eandem et partun Z
mden
mull miupn min mnMn gec miyp vmimmn mistmd iuumm

Nueſtio Eandem quidem quantuʒ ad id ꝙ ſit relatio ſine redu⸗ ctio · Diuerſum antem quantum ad diuerſos mõdos re lationis. E ſſe enim ſigniũcatiuũ ſanitatis ⁊ eſſe effectiuũ: diuerſuʒ eſt. Sed ſanitas vna eſt. Et pꝛopter hoc huiuſ⸗ modi dicuntur analoga: quia ꝓpoꝛtionaliter referuntur ad vnuʒ. Et ſimiliter eſt de multitudine entis. Mam ens ſimpliciter dicitur id qð in ſe habet ene.† ſubſtãtia. lia vero dicunt᷑ entia: quia ſunt aliquid huins qð eſt per ſe ſcilicet vel paſſio vel habitus vel diſpoſitio aut aligd hu iuſmodi.xlõ enim dicunt᷑ ens quia habent eſſe:ſ ed quia per ea ſubſtãtia dicit᷑ diſpoſita. t ſimile eſt de alijs ac⸗ cidentibus.ꝙᷓt ſic patet ꝙ multiplicitas entis habet aligd cõmune ad qð ſit reductio.lidec üle. CEx quibus ver bis ji diligenter cõſiderentur habet ꝙ entia reducuntur ad vnum pꝛimũ ſcilicet ad ſubſtantiam:nð antem ad ali⸗ quod tertiuʒ.e quibus ad longum in quarto huiꝰ cir ca pꝛincipiuʒ queſtione ſecũda articnlo quarto ⁊ quinto
diſputatum eſt. Lonſiderandũ vlterius eſt ſecũdo ᷣm
phyloſophũ hic ꝙ quia omniũ eniiuʒ eſt reductio ad ali quid ideʒ: neceſſe eſt ꝙ ſit reductio oinniũ Zrarietatum ad vnã pꝛimaʒ cõtrarietatem quecũqʒ ſit illa:ſiue plura- litas ⁊ vnnʒ ſiue ſimiliudo ⁊ diſſimilitudo ſine quecũqʒ dlie ſint pꝛime differẽtie entis. Et huiuſinodi cõtrarieta⸗
kes debent cõſiderari in illa ſcientia que cõſiderat de en⸗
te ⁊ de hijs que ens cõſecũtur. CAd quam autẽ contrs rſetatem vel oppoſitioneʒ fiat talis reductio: patuit ad lð gum in qnarto huius.q.y. ar.z. Clud auteʒ ad qð fit reductio omniũ entium nuhil refert vtrů ſit ens vel vnñ. Licet enimn ens ⁊ vnuzʒ differant ſecunduʒ rationeʒ eo ꝙ vnuz addit indiniſibilitatẽ ſuper ens: vt paiuit quarto hu ius queſtione tertia articulo pꝛimo ⁊ octauo: tamẽ ma- nifeſtuʒ eſt ꝙ adinuiceʒ cõuertunt᷑: quia omne vnũ eſt ali qualiter ens: ⁊ omne ens eſt aliqualiter vnnʒ. CCõſide rando vlterins eſt hic tertio ᷣm phrloſophumn ꝙ neceſ⸗ ſarium eſt ad pꝛeſenteʒ cõſiderationem inquirere vtruʒ omnia aliqualiter reducant᷑ ad aliquid vnum:quia ſciẽtia pꝛime phyloſophie eſt de ente inquantũ eſt ens:ita ꝙ cõ ſiderat de ente ᷣm vninerſaleʒ rationeʒ eius ⁊ nõ ßᷣm ali quam particularẽ rationem entis particularis cum ens multipliciter ⁊ non vno modo dicat᷑:ſi its multiplicitas eſſet pura equocatio que nõ dicit᷑ vm aligd cõmnne:nð caderent omnia entia ſub vna ſcientia:quia nõ reducerẽ tur ad vnum genus ſubiectum. Sed ſi iſta multiplicitas habeat aliquid cõmnne:omnia entia poſſunt ↄſiderari in yna ſcientia. Vnde ad queſtionẽ qua querebat᷑ vtrũ iſta ſciẽtia ſit vna cum ſit de pluribus ⁊ diuerſis:neceſarium fuit cõſiderare vtrũ omnia entia reducant᷑ ad aligd vnnʒ vel nõt vt patuit etiam ſupꝛa in. ʒ. huius.q.ꝛ. ar. 4.
Ad pꝛimum igit᷑ dicẽdũ ꝙœ Poꝛphyrius
Accipit equinocãtioneʒ largo
mnodo: vt videlicet ſe extendit ad anaiogã pꝛedicationein accipiendo equiuoce pꝛedicari pꝛo omni eo qð eſt non
vninoce pꝛedicari ꝓpꝛjſſime loquendo quemad moduʒ ſupꝛa patuit cum de vniuocatione entis ageretur in quar to huiꝰ. q.⁊. ar. ⁊.3. ⁊.4 · CAlia vero duo argumẽta pꝛo cedunt de oppoſitis ſpecialibus ⁊ nõ de oppoſitis trãſcẽ⸗ dentibus. Nõ enim eſt incõueniens in oppoſitis tranſcẽ⸗ dentibus vnuʒ oppoſitoꝛuʒ de reliquo pꝛedicari in ſen⸗ ſn diuiſo. nde ipſum multuʒ quodãmodo eſt vnum ⁊ malnʒ quodãmodo eſt bonnʒ vt etiam ſupꝛadictum eſt. C Sequitur in phyloſopho ⁊ Doc. San.ibi. Duoniaʒ autem ⁊c̃. Et ibi. Auẽadmodum autem ⁊c̃.
ſic ꝓcedit. Nide
2 ſecundum tur ꝙ cõſideratio de omnibꝰ reductis ad aliquid vnuʒ nõ perti
neat ad iſtam ſcientiã. Mam ſi hec ſcientia ↄſi⸗
deraret omnia entia:ſequeret᷑ ꝙ ipſa nõ eſſet vna ſciẽtia:
cum vna ſcientia ſit vnius generis vt innuit hic phyloſo⸗ phus:⁊ vt patet pꝛĩo poſterioꝝ. Matet ſequela: qꝛ mul⸗ ta ſunt entia que genere ſunt diuerſa: vt ſupꝛain* ⁊ decimo huius cõceſſum eſt. Ergo ⁊c̃. NP ꝛ. Si hec ſcientia cõſideraret omnia entia ſequeret ꝙ mathemati⸗
Tertia ca ⁊ phyſica nõ eſſent ſctentie pꝛeſertim ab iſta diſtinete. Quod eſt contra phyloſophum ſexto humns.Ergo ⁊c̃. CPZliqna funt entia que pꝛecedunt methaphyni⸗ cani conſiderationem. rgo ipſa non conſiderat de om/ nibus entibus. atet antẽcedens. Mam deus non cadit ſub quidditate rei materialis que eſt obiectũ intellectus coniuncti.iyrgo in methaphyſica humanitus innen nõ poteſt deus conſiderari. C P 4o. Quecunqʒ conſiderã- tur in methaphyſica continentur ſub ente quod diuidit
in deceʒ pꝛedicamẽta: vt patet in quinto huius. Sʒ deus xec.7.
non cõtinetur ſub tali ente cum nõ ponatur in aliquo ge. nere per ſe neqʒ reductiue vt pꝛobat Voc. San. in pꝛi⸗ m parte queſtione tertia articnlo penultimo. Ergo ⁊c̃. ¶Sed cõtra eſt phyloſophus in ſecunda parte huius ca pituli potiſime ibi. Quemadmodum mathemutica cir ca ea que ex ablatione facit— — dicendũ ꝙ conſiderare de om Reſp ondeo nibus an reductis ad ali quid vunm eſt huins pꝛime phyloſophie confiderare. Nuod ſic pꝛobatur ſecundũ ꝓhyloſophum. Mam ad ali quam ſcientiam pertinet conſiderare omnia que reducũ tur ad ens. Bed hoc non pertinet ad mathematicã neqʒ ad naturalem ſcientiam.iEᷣrgo hoc pertinet ad iſtaʒ. a tet conſequentia per diuiſionem phyloſophie theoꝛice. Minoꝛ ſic deducitur a phyloſopho. Mam mathema⸗ ticus licet conſideret entia que ſunt abſtracta a ſenſibili⸗ bus:uð tamen conſiderat entia ſecundum cõmunem et vniuerſulem rationem entis:ſed ſolum in ratione quan ti. Similiter nãlis ↄſiderat ens ſub rõne mobilitatis:nõ autem conſiderat omnia entia inquantum reducunt᷑ ad ens ſecundum eius vninerſalem rationem. Huus ergo ⁊ non alterins ſcientie eſt peculari ens inquantuʒ ens ⁊ eius accidentia per ſe. NConſiderandum auteʒ eſt hic pnmo ſecundum phyloſophum g illa que ſunt diner⸗ ſa imer ſe ſecundũ ꝙ reducũtur aqᷓ aliquid vnuʒ: poffunt in vn ſcientia conſiderari. Omnia entia vt ꝓbaum eſt reducũtur ad aliquid vnum: videlicet ad ens in ratione entis. Ende hec ſcientia eſt ſcientia vnaꝛlicet de multis ⁊ dinerſis ⁊ vario modo oppoſitis conſideret: quia omnia talia conneniũt in vna ratione foꝛmali generis ſcibilis: vt in pꝛimo huius q;ſtione pꝛima articulo quarto ⁊ in quar to hhins queſtione ſecũda articulo quinto deductuʒ eſt. ¶Conſiderandum vlterins eſt ſecundo ſecundum phy⸗ loſophum in textu g omnia contraria pertient ad confi rationem vnius ſeientie. Tuins ratio potiſſima videtur eſſe: quia in omnibns contrarijs vnum dicitur ſecunduʒ pꝛinationeʒ alte rius: que pꝛinatio cognoſciur ex ſuo op⸗ poſito. In contrarijs tamen mediatis alterum contrario rum non ponitur pꝛiuatio quaſi tollens totam rationem alterius oppoſiti: ſed ſolum quia eſt pꝛiuatio vltime ſpe ciei inquantum.ſ.tollit rationem ſpeciei perfectam. Si⸗ cut ſi aliquis dicatur inſtus eoꝙ eſt obediens legibus ſecundum habium aliquem nõ ſemper dicetur ininſtus eo ꝙ ſit pꝛiuatus tota ratione iſtite ꝙ in nullo obediat legibus:ſed quia perſuaſus eſt vt in aliquibus deſiciat ad obedienduʒ legi. Et ſic ineſt ei pꝛiuatio inſtitie inquã tum deſicit a perfecta ratione iuſtitie. Et ſic iuſtitia po teſt habere medium:quia nõ omnis qui caret inſtitia to taliter inſtitia pꝛinat:ſʒ aliqua parte eins. Ethoc eſt me dium:qꝛ diuerſificatur ᷣm magis ⁊ minus. Et ſimiliter eſt in alijs nontrarijs mediatig. Sed pꝛiuatio viſus dicit er hot ꝙ totaliter caret viſu. Et ideo inter cecitatem ⁊ vi ſioneim non cadit mediũ. Mec—— . igitur dicendu nuits Zd pmuz entia que genere pꝛedicemẽ tali differũtæ ſunt inter ſe diuerſa ⁊ vario mõ oppoſita: tamen omnia connemunt in vno genere ſeibili: videlicet in ente vt pꝛobatum eſt. Quod quidem ens dicitur vn vnitate analoꝑie:non autein vnitate vniuocationis Ppꝛle loquendo: vt ſupꝛa in quarto huius queſtione— ticulo ſecundo tertio ⁊ quarto diciuʒ eſt · CAd. patet ſolutio ex dictis. ¶ Ad tertium dicendum 3 g

Vndecim
dens per ſe non cadat ſub quidditate rei materialis: cadit tamen per ſuos effectus. Ande a nobis quidditatiue co⸗
gnoſci non poteſt:licet bene quãtum ad cognitionein an eſt ſiue qꝛ eſt: vt ẽt ſupꝛa in.⁊v huins.q.4 ·ar. 4. declara⸗ tum eſt. CAd vltimuʒ dicendũ ꝙg deus nõ ponitur ĩ ali⸗ quo pꝛedicamento determ inato reductiue:ſicut pꝛopꝛ ⁊ adequatũ pꝛincipium eius:ſed ad omnia pꝛedicamen⸗ ta reducitur ſicut pꝛincipiuʒ cõe:⁊ excedens omnia pꝛe⸗
dicamenta: vt etã ſupꝛa in.z. huius.q.6.ar.ʒ. omn. declara tum eſt. Et lʒ ens creatum qð ſupꝛa in pꝛimo huius.q.I ar..⁊ in quarto huius.q.i.ar. ʒ · poluimus eſſe inbiectũ
methaphyſice ᷣm doctrinam Woc. S · nõ pꝛediceturi re cto de deo pꝛedicatur tamen de eo in obliquo:qꝛ dens E pꝛincipium entis creati.
CTCQneſtio qnarta Qnaliter conſideratio huins ſcientie eſt de pꝛimis pꝛincipijs demonſtrationis pꝛincipaliter.
— confiderandum reſtat q̃li Einde cõſideratio huius ſciẽ d ne eſt ẽt de pꝛimis pꝛincipijs demõſtra⸗
tionis. ¶Lirca quod queritur · Atrum hec ſcientia habeat cõſiderare pꝛima pᷣn
cipia demonſtrationis.
Cgequitur in pho⁊ Tpoc. S.ibi. Qneniam autem et mathematicus ⁊c. Et eſt lec ꝙ ·
— quod ſic pꝛoceditur. Tlidetur ꝙ
ſiderare pꝛima demonſtratiõis pꝛincipia.Mã ſi ſic: aut conſideraret ea ſupponendo tantum: aht demonſtrando. Mon pꝛimum: qꝛ etiam omnes ſciẽ tie particulares ea pꝛeſupponnnt. Meqʒ etiam ᷣm: quia aliter demonſtrationis eſſet demonſtratio: ⁊ pꝛincipioꝛũ pꝛimoꝛum eſſent pꝛincipia cum demonſtratio ꝓcedat ex pꝛincipijs:vt patuit ꝓꝛimo poſterioꝛum. Ergo hec ſcien⸗ tia non habet de eis conſiderare:nec determinare. Sʒ contra eſt phyloſophus in ſecundo capitulo huins fecun⸗ di tractatus ibi. Qm̃ autem ⁊ mathematieus ⁊c̃. Meſi on deo dicendum ꝙ conſideratio hu 1 P ius ſcientie eſt de pꝛimis pꝛin cipijs demonſtrationis Mnod ſic pꝛobatur m phyloſo phum: vt hic deducit D octoꝛ Sanctus. Mam quecunqʒ
communia a ſcientijs particularibus accipiuntur tantum
particulariter ßᷣm ꝙ in ſua communitate accipiuntur:per
tinent ad conſiderationem huius ſcientie cum indetermi⸗ tedunt. Sed ambo contradictoria ſunt alterum extremũ contradictionis. Ergo duo contradictoꝛia poſſunt ſimui Lec.u.
nata et indiſcuſſa non debeant remanere:qꝛ ex eoꝛum co gnitione omnia alia dependent. ed pꝛima pꝛincipia de monſtrationis accipiuntur a mathematica:⁊ ab aliis par ticu laribus ſcientiis particulariter tantum. Ergo eoꝛum conſideratio ᷣm ꝙꝙ ſunt communia pertinet ad hanc ſciẽ tiam:que conſiderat de ente inquantum ens. WMinoꝛem declarat phyloſophus. Mam mathematicus vtitur pꝛin cipiis communibus.ᷣm ꝙ appꝛoximantur ⁊ appꝛopꝛiã tur ſue materie. Vt hoc pꝛincipiumn commune:ſi ab alig⸗ bus equalibus equalia demantur: ea que remanent ſuñt
equalia: mathematica ſcientia applicat ad determinatam
quantitatein: vt in ariſmetrica:ſi ab equalibus numeris: equales numeri demantur:numeri reſidui erunt eq̃les. Veometria verd ſi ab equalibus magnitudinibus ⁊c̃.
Mon ergo geometria conſiderat huiuſmodi principium circã entia in communi: ſed circa ens inquantum eſt con/ tinnum vel pᷣm vnam dimenſioneʒ vt linea: vel ᷣm duas yt ſuperficies: vel ðᷣm tres vt coꝛpus. Pꝛima anteʒ phy loſophia non intendit de particniaribus entibus inquan tum aliquid accidit vnicuiqʒ eoꝛum: ſed vnũquodqʒ cõ ſiderat circa ens inquantum eſt ens. Fodem etiaʒ modo ſe habet naturalis ſcientia in ſua conſideratione: quia natu ralis ſcientia ſpeculatur accidentia entium ⁊ pꝛincipia nõ
inquantum ſunt entia: ſed inquantuʒ ſunt mota vel mobi
lia. Sed pꝛima phyloſophia eit de hmõi inquantus ſunt
entia: ⁊ non per aliquid aliud.xt ideo opoꝛtet naturalem
ſcientiam ⁊ inathematicam eſſe partes pꝛime phrloſo⸗
hec ſcientia nen habeat con
Metha.
phie: ſicut particularis ſcientia dicitur eſe pars wiuerſa
lis ſchentie.ec phyioſophꝰ ⁊ octoꝛ Sanctus. Quod eſt inteltigendum non quantum ad pꝛedicationem:ß qus
tum ad conſiderationem quia ſpecies pꝛopꝛie dicte cõſti
tuuntur per differentias per ſe:ſed impꝛopꝛie per appli
cationem ad materiam extraneam: vt patet per Doctoꝛẽ Sanctũ in.1 2..37. ar. 3. in coꝛpoꝛe. Met eniʒ eſt falſa
pꝛedicatio.pꝓhyloſophia naturalis eſt methaphyſica:licet omnia que in phyloſophia naturali conſiderant᷑ habeant
reductionem ad ens inquantum ens. ¶ Secundo pꝛoba
tur pꝛedicta concluſio tali ratione. Vain rermini tranſcen
dentes: vt ens vnum idem xc̃ſunt de conſideratione hu
ins pꝛime phyloſophie:vt ſupꝛa ſepius deductum eſt.
Ergo pꝛopoſitiones que exſimilibus terminis conſtituũ tur debent conſiderari in hac ſcientia. Sed pꝛima pꝛinci pia ſunt huius. Lonſtituuntur enim ex hiis terminis. vʒ ens ⁊ non ens totum ⁊ pars equale ⁊ inequale.idem et diuerſum:⁊ ſic de ſimilibus. Ergo conſideratio pꝛimoꝝ pꝛincipioꝛum demenſtrationis pertinet ad hanc ſcientiã. Que quidem pꝛincipia ronſiderat non ſimpliciter ea de monſtrando:ſed ea pꝛeſupponendo:⁊ eis vtendo ⁊ argu endo contra pꝛoteruiter ea negantes: vt ſupꝛa in quarto huius.q·6. r.⁊.patuit:⁊ vt etiam in ſequenti queſtione videbitur. CAnde patet ſolutio ad argumentũ articuli.
De quo ſupꝛa ad longum in quarto huins.q.6. articulo
pꝛimo diſputatum eſt.
¶Mneſtio quinta.⁊e diſputatione contra negantes pꝛi
mum pꝛincipiu in.
Onſiderandum*i
c de pꝛimo pꝛincipio demonſtrationis: ⁊
8 de diſputatione centra negantes ipſum
ponendo duo contradictoꝛia poſſe ð eo
dem perificari. ¶ Lirca quod querũtur
duo. ¶ ꝛimo vtrum dno contradictoꝛia poſſint eſe ſi
mul vera. N Secundo vtrum aliqua pꝛopoſitio affirma
tiua poſſit eſſe vera. 3
CSequitur ĩ phyloſopho ⁊ Doctoꝛe ſancto ibi. Eſt au tem quoddam in entibus. Et eſt— F.
ſic pꝛoceditur. Videtur
9— P umU ꝙ. cõtradictoꝛia poſ
ñnt ſimul eſſe vera. Nam neceſſe eſt alteram
coœntradictoꝛiarum eſſe veram: vt omnes col
eẽ vera. P.⁊0. Due ſubcontrarie poſſunt ſimul eẽ ve⸗ re: vt patet pᷣmo peryermenias. Ergo due contrarie poſ ſunt ſimul eſſe vere:quia ad poſitionem totius ſufficit po ſitio vnius partis: vt vʒ.ſi ſit homo eſt animal. Sʒ ſi due contrarie poſſunt ſimul eſſe vere:ſequitur g due cõtradi
ctorie poterunt ſimul eſſe vere ⁊ ſimul ſtare in veritate:
quia ad veritatem vninerſalis ſequitur veritas particu laris: vt etiam patuit pꝛimo peryermenias. Ergo ⁊c. TCP zo. vnum contradicioꝛioꝛum ſequitur ad reliquũ. Ergo duo contradictoꝛia poſlunt ſimnl eſſe vera. Matet confequentia vᷣm deductionem phyloſophi ĩ primo prio rum. Antecedens probatur:quia ad impoſſibile ſequitur quodlibet: vt dicnnt verbales. N Sed contrs eſt phylo⸗ ſophus in quarto huius ⁊ hic in tertio capitulo huius ſe⸗ cundi tractatus ibi.Eſt autem quidqam in entibus prin⸗ cipiumscirca quod non eſt mentiri. Contrarium autẽ ſei per neceſſarium facere. Dico autem verum dicere: putꝰ ꝙ non centingit idem ſecundum mumn ⁊ idem tempus eſſe ⁊ non eſſe ⁊c̃.
Reſi 05 deo dicendum ꝙ primuʒ pricibil N PO quod eſt notiſſimum circa qð non contingit memte errare eſt ꝙ non contingit ideʒ ſmul eſſe et non eſſe. ſecundum idem ad idem fimiliter⁊ i e0
dem tempore. CQualiter autem tale principiuʒ ſit pii
mum notiimum⁊ ceruſimum ad longuʒ patuit ſupra in quarto huius
6—
rinNin minn vnnin nunit nctb weh peltdeit vinoeind imm vlnsn umtnn ucpn
Lec. Ml

—
Nueſtio
in qnanto huins.q.ſexta. articulo ſechndo. Ex cnius prin cipii firmitate infert hic phyloſophus vnam conclhſionẽ que eſt reſponſiua ad queſitum.vʒ ꝙ duo contradictoꝛia non poſſunt eſſeſimul vera conditionibus omnibus vere contraditionis releruatis. Quã concluſionem probat phy loſophus hic tribns rationibus: de qubus ſupra in quar to huius · q..articulo primo ad longũ viſuʒ eſt. CMꝛo quarum prima preſupponit phyloſophus ꝙ non ſigniñ
cat aliquid quod non ſignificat vnum in vtroqʒ conrradi
ctoꝛiox. Alias non eſſet yera contradictio. Quo poſito fic argnit. Ale qui dicit ꝙ ſortes ẽ hõ ⁊ nõ hõ illð vnuʒ qð accidit Sorti.ſcilicet eiſe hominem. dicit eum eſſe. Et ad inngit ꝙ ſortes eſt non homo. Et ſic negat quod primo ſigniicanuit fiue affirmauit. nde ſequitur vᷣm taieʒ ꝙ no men non ſigniñcat illnd quod ſignihcat. quod eſt impoſſi vile. Sequitur ergo ꝙ ſi nomẽ determinate ſignificat ali quid ꝙ ſit impoſſibile contradictoria ſimnl verificari de eodem · Secunda ratio eſt talis: Meceſſe eſt quamlibet ꝓ poſitionem eſſe veram quando vera eſt. Omne enim qð eſt quande eit neceſſe ei eſſe. ed quod eſt aliquãdo ne ceſſe non contingit tunc non eſſe:quia neceſſe eiſe ⁊ non cohtingens non eſſe inter ſe equipollent: vt patet ſecundo peryermenias. Ergo dum hec eſt vera ſortes eſt homd non contingit hanc eſſe veram ſortes non eſt homo. Ein de non contingit oppoſitas affirmationes ⁊ negationes ſi mul verificari de eodem. Tertia ratio eſt talis. Mam ſi negatio oppoſita affirmationi eſt ſimul vera cum affir ·
mnatione:per locum a maiori:negatio ei nõ oppoſita erit
ſimul vera cum ea.vt ſi iſte due ſunt vere ſimul: ſortes ẽ homo: ſortes non eit homoꝛ etiam iſte ſimul erunt vere ſortes eſt homo.⁊ ſortes nõ eſt equus:ſortes non eſt aſi nus vel lapis ⁊ ſic de aliis propoſitionibus negatinis.ĩt tamen per hypotheſim de quocũqʒ vera eſt negatio: de eodem eſt vera affirmatio · Omnes igitur iſte propoſitio
nes.ſortes eſt equus.ſortes eſt aſinns: a ſic de omnibus
aliis eſſent vere. Et per conſequens nulla propoſitio eẽt falſa. ¶ Matet ergo ꝙ duo contradictoria non poſſint ſi mul eſſe vera tribus rationibus.¶ Auaruʒ prima ſumi tur.ratione ſignificationis. ¶ Secunda ratione verificatio nis ſiue predicationis. ¶ Tertia vero ratione oppoſitio⸗ nis. Poteſt etiam elici ex dictis phyloſophi alia ratio.
Mam de comtradictoriis ſunt contrarie opiniones. Si er go aliquis vnlt verificari duo contradictoris ſimul.habe
bit dnas contrarias opiniones ſimul. Anod eſt impoſſibi le.cum vnum contradictoriorum expellat reliquum in eodem. Nnde non eſt poſſibile ᷣm mentem hoc aſſerere licet forte aliquis poſſet proterniter hoc voce proferre⸗ Firmiſſimum eſt ergo primum principium.vʒ.ꝙ impo
poſſibile eſt idem eſſe ⁊ non eſſe ſimul. Sed dicẽret ali⸗
quis: ꝙ rationes phyloſophi non concludunt: ſed pꝛoce/ dunt ex magis dubiis:cum nihil ſit notins pꝛimo pꝛinci⸗ pio. C Ad quod reſpondet phyloſophus dicens:ꝙ nul-⸗ la pꝛedictarum rationum eſt demonſtratiua ſimpliciter:
ſed tantum poteſt eiſe demonſtratio ad hominem: quem opoꝛtet concedere que aſſumunturtlicet ſint ᷣm naturam
notioꝛa qᷓ; illud ꝙ ipſe negat. Vnde pꝛedictum pꝛincipiũ non poteſt ſillogiſmo demonſtrari. Determinat ergo hie phyloſophus de tali pꝛincipio:non demonſtrando ſed cõ tra pꝛoterue ipſumnegantes diſputando: vt etiam patuit in quarto huius.q.ß.ar.⁊. t ad diſputandum contra ſi⸗ miles dicit hie phyloſophns ꝙ opoꝛtet ſumere aliꝗd ta⸗ le ꝙ eſt idem pꝛedicto pꝛincipio:ſed opoꝛtet ꝙ nõ videa tur ꝙ ſit idem. Si enim videatur idem:non concederer ab aduerſario. Si autem non ſit idem: non poſſet quis cõ cludere pꝛopoſitu m:quia hmõi principium non poteſt ex notioꝛibus oſtendi. C Lonſiderandum eſt autem hic m phyloſophum ꝓ declaratione pꝛime ratõis ꝙ ſi duo homines debeant ad inuicem communicare rationeʒ: vt ſcilicet vnns alteri communicet rationem ſuam diſputã⸗ do: opoꝛtet vnum ipſoꝛum intelligere quod alius dicit: qnia ſi hoc non eſſet nan communicarent ad inuicem ra⸗
tiones ſuas. Et ita fruſtra acciperetur diſputatio cõtra eũ
to autem vtiqʒ ⁊̃.
qui hoc pꝛincipium negaret. Si antemvnns intelligit qð alius dicit· opoꝛtet ꝙ vnumquodqʒ nominnm que pꝛo⸗ ferunt ſit noluʒ in fua ſignificatione:⁊ perconſequens ꝙ ſignificet aliquid ⁊ ꝙ manifeſtetur ad quod illoꝛum můt toꝛum vtitur ad ſigniticandum.Alias neſeiret vnus quid alter vellet dicere. ¹
Qd pamum gilur dicendum ꝙ ly alterum — ¹ poteſt accipi dnpſciter: vt etiã djctum eſt quarto hnius.q.y.ar. pꝛimo ad quartum.
Vnomodo partitine vel indeſinite ſine ideterm inate. Et ſic non eſt neceſe alterinn contradictoꝛioꝛum eſſe verum ſemper. Sed eſt verum ſic ꝙ quodlibet contradicto:ioꝝ
eſt alterum extremum. Aliõmodo poteſt accipi diuiſiuet
vt eſt relatinum diuerſitatis. Et ſic alterum extremoꝛnm neceſſario ſemper eſt veruʒ. vʒ hoc vel illud. Et iſto mo
do non eſt verum ꝙ quodlibet extremum contradictiòis
eſt alterum eptremoꝛum.nde ratio non ſecuitnr.
Cãd ſecundum dicendum negando conſequentiam. ꝑt ad pꝛobationem dicendum ꝙ ſicet ad poſitionem totius vniuerſalis ſufficiat poſitio vnius partis: non tamen hoc ſufficit ad poſitionem totius integralis. Mon eni m fequi⸗ tur paries eſt: ergo domus eſt. ſſpꝛopoſitio vero vniner ſalis que eit altera contrariarum: ſe hůbet vt totũ integra le reſpectu pꝛopoſitionis particularis einſdem ſubiecti ⁊ pꝛedicati.Et ſic licet ad poſitionem vninerſalis incomple xi quod eſt ſuperius reſpectu ſui inferioꝛis non ſequatur poſitio ſui particularis.tamen ad poſitionem vninerſalis complexi quod ẽ propoſitio vnin erſalis ſeqnitur poſitio
ſue pꝛopoſitionis particularis.ſed non econuerſo. Nnde
ſi vninerſalis eſt vera:oportet ꝙ particularis ſit vera. ſed ſi particularis eſt vera:nð oportet ꝙ ſua vniuerſalis ſit ve ra. Ad tertium dicendum ꝙ etiam conceſſo antecedẽ⸗ te:conſequentia non valettquia non eſt ineonneniẽs quod ex falſo ſequatur falſum. Ged bene falſum eſt ꝙ ad ipoſ/ ſibile ſequatur quodlibet niſi accipiendo poſſe ſequi pro poſſe ore preferri. Sed mirabile ſatis eſt ↄcedere ꝙxnñ contradictoꝛioꝛum ſequatur ad reliqunm:eũ primo pꝛio
rum phyloſophns ſepius hoc pro maximo inconuenien
do ꝙ ad impobile ſequatur quodlibet.
ti adducat· Quod tamen concedere eſt neceſſe conceden⸗ ESequitur in pprioſopho ⁊ Hoctore Baneto ibi. i
— nnn ſic pꝛocedit. i· 3 TB ſecundum detur ꝙ nullaꝓp⸗ poſitio affirmartina poſſit eſſe vera. Mam duo Contradictoria ſunt ſemper ſimul falſa: Ergo
quelibet propoſitiò affimatina eſtfalſa. Et ſic nulla ẽ ve
ra. Matet ſequelatquia ſemper propoſitio affirmatiua ẽ vna pars contradictionis. Mulla enim propoſitis eſt que
non habeat ſuam tontradictoriam. De quolibet enim af⸗
firmatio vel negatiò eſt vera:de nullovero ambo ſimul. Antecedens pꝛobatur. Mam dno contradictoꝛia nõ ſunt ſemper ſimul vera. Ergo ſunt ſemper fimul falſa.atet conſequentia:quia neceſſe eſt alterum contrariorum eſſe in ſubiecto. Merum autem ⁊ falſum contrgriantur: vt ſupra ſexto huius declaratum eſt. Ergo ⁊c̃. TP.⁊ve⸗ ritas eſt in ſolo intellectu componente vel dinidente: vt etiam ſupꝛa ſexto huius conceſſum eſt. Sed nu lla propo ſitio eſt intellectus componens aut dinidens. Ergo nulla veritas eit in aliqua propoſitione. Et per conſequẽs nul ⸗ la pꝛopoſitio eſt vera. ¶ Sed contra eſt phyloſophus in ſecunda parte pꝛeſentis capituli ibiCito autem vtiqʒ ali⸗ quis ⁊ eraclitum interrogans ⁊c̃. Reſt ond cO dicendum ꝙ Eraelitus dice⸗ P bat inter contradictoria eẽ me dium. Tnde contingit ᷣm ipium neqʒ armationem ne qʒ negationem eſſe veram:⁊ per confequens omnem ꝓx poſitionem eſſe falſam. Tontra ques phyloſophus recot ligendo ponit talem conclnſionem. Meceſſe eſt aliquam propoſitionem eſſe veram. Qne conciuſio ſie probat 53 phyloſophum. Mam qni dieit mllam propoſitionem eẽ veram:aliquid adducit ⁊ affirmat.vʒ ꝙ ſit null
L ec. 4.
—
— ——=
———— ——
S 28

Vndecimi
pꝛopoſiionem eſſe veram · Ergo hoe quod dicit et af
ſirmat eſt falſum:ſi nulla pꝛopoſitio eſt vera. ¶ P⁊⸗ li qui dicunt:nullam pꝛopoſitionem eſſe veram: tota⸗ ſiter auferunt diſputationem: ⁊ pꝛopꝛiam opinionem de ſtruũt: quia ſi nihil ẽ verũ:nõ poteſt aliquid concedi ey quo diſputatio poſſit ꝓcedere · Et ex oppoſito ſi negatio ⁊ affirmatio ſint ſimul vere:nõ erit aligd ſigniſicare per ſermonem vt ſupꝛa dictum eſt in pꝛecẽdenti articulo. Et ſic ceſſabit diſputatio. CConſiderandum autẽ eſt hic pꝛi
mo m phyloſophũ ꝙʒ eraclitus ẽt dicebat ꝙ affirmatio
⁊ negatio verifcantur de eodem.ſed hanc opinionem di cit phyloſophus videtur accepiſſe tanq; pꝛincipalis an⸗ ctoꝛ ex hoc ꝙ non intellexit ſeipſum quid diceret. Et hoc quod dicit: de facili cogeretur negare:quia ſi id quod di⸗ ctum eſt ab eo verum ſit. vʒ ꝙ contingit idem ᷣm vnum idem tempus eſſe ⁊ non eſſe:ſequitur ꝙ hoc ipſum nðõ erit verum:quia ᷣm hypoteſim affirmatio ⁊ negatio ſi⸗ mul verificantur de eodem. erum enim eſſe ⁊ non ve rum eſſe ſe habẽt ſient affirmatio ⁊ negatio. Et ſic negat hoc quod affirmat. Tonſiderandum vlterius eſt ſecun do g ſicuti ſi diniſim accipiantur affirmatio ⁊ negatio nõ eſt magis vera affirmatio q; negatio:ita etiam ſi accipiã ⸗
tur affirmatio ⁊ negatio ſimnl:tanq; ex eis vna affirma⸗
tio fiat:nõ erit minus vera negatio huius totius compoſi ti ex affirmatione ⁊ negatione qᷓ; ipſa tota affirmatio op⸗ poſita. Manifeſtum eſt enim ꝙ contingit accipere eiꝰ ne Sationem:ſiue illa copulatiua componatur ex duabns af Rr matiuis:ſicut cum dicitur.ſoꝛtes ſedet ⁊ ſoꝛtes diſpn
tat:ſiue ex dnabus negatinis ſicut cum dicitur verum eſt
ſoꝛtem non eſſe lapidem neqʒ aſinuʒ:ſiue componatur ex vna affirmatina ⁊ altera negatiua:ſicnt cum dicitur verũ eſt ſoꝛtem ſedere:⁊ nõ diſputare. ¶onſiderandum vl terins eſt.tertio ꝙ ſemper cum tota còopnlatiua veriſicata ſumitur in virtute vnius affirmatiue:⁊ ille qui dicit iam eſſe falſam:ſiue non eſſe veram aſſumit negationem qua totins copulatiue. Qui vero pꝛimo dicit verũ eẽ ſimul
hominem eſſe ⁊ non eſſe:aſſumit hoc vt qnandã qffirma
tionem. Et hoc nõ eſſe verum eſt eius negatio. Si ergo nffirmatio ⁊ negatio fint ſimul vere:ſequitur etiaʒ ꝙ hec negatio eſt vera qua dicitur nõ eſſe verum ꝙ affirmatio x negatio ſunt ſimui vere. Opoꝛtet enim ꝙ ſi aliqua ne⸗ gatio ſit fimul vera cum affirmatione ſua:ꝙ omnis nega⸗ tio ſitſimul vera cum affirmatione ſibi oppoſita. Vadem enim eſt ratio in oĩbꝰꝛ vt de ſe manifeſiuʒ eſt. CEx quo patet ꝙ ille qui pꝛedictam opinionem aſſerit: negat eam: ⁊ omnem tollit diſputationem. CConſiderandum vlte· rius eſt quarto ꝙ pyctagoꝛas in ſimilem incidit errorem cum eraclito. Dicit enim ꝙ homo eſt menſura omnium reꝝ m ſenſum ⁊ intellectum:quaſi eſſe rei ſequatur ap⸗ pꝛehenſionem ſenſus ⁊ intellectus:⁊ non econuerſo. ñ omne hoc dicit eſſe verum:qð videtur alicui. Quo poſi ⸗ to ſequitur ꝙ idem ſimul ſit ⁊ nõ ſit:⁊ ꝙ idem ſit bonuʒ ⁊ malum ⁊ ſic de alijs oppoſitis. Videtur enim aliqui⸗
bus aliquid eſſe bonum: ⁊ alijs videtur contrarium.
¶¶Ntrum autem quicquid apparet ſit verum ⁊ vtrũ in⸗ ter duo contradictoꝛia ſit dabile medium:⁊ vtrum duo contradictoꝛia poſſint ñimul eſſe vera aut ſimuj falſa om⸗ nia diſcuſſa ſunt quarto huiꝰ.q.7.ar.vltimo. Et.q.s.ar. pꝛimo ſecundo ⁊ tertio.
3 igüur dicendum negando ante/ Zd P umUʒ cedens. Et ad pꝛobationem di⸗
cenduui ꝙ ille due pꝛopoſitiones non contrariàntur: cuʒ non ſint einſdem ſpi ⁊ eiuſdeʒ pꝛedicati. ¶Et lʒ veritas ſit foꝛmaliter ⁊ ſubiectine in intellectu:eſt tamen in ꝓpo⸗ ſitione vt in ſigno:⁊ in re vt in cauſa: vt ſupꝛa ſexto huius q.iʒ· ar.pꝛimo ſecundo tertio.declaratum eſt. ⁊ in nono
hnius.q.vltima.ar. po.⁊ ſcðo. Ci pʒ ſolntio ad ꝛm. ¶CQueſtio ſexta. Mualiter ratio dicentium contradicto
ria ſimul verificari de eodeʒ poſſit remoneri ab eoꝛũ mẽ ibus ⁊ qualiter in aliquibus hoc poteſt fieri: ⁊ in aliqui bus non. Et de quibuſdaʒ coꝛꝛelarijs phyloſophi.
Metha. ſider Nſuper vnndum renn
6 huius ſecundi tractatus qualiter ro dick⸗ tium cõtradictoria ſimul de eodem veri
ficari: poſſit ab eoꝛnm mẽtibus remoue r⁊ qualiter hoc poſſit fieri in aliquibus
⁊ in aliquibus non chm quibuſdam coꝛꝛelarijs phyloſo
phi. C irca ꝙ queruntur tria. ¶ Mꝛimo vtruʒ ex ente ſiat aliquid.C Secundo vtrum quicquid apparet ſit ve
rum. ¶ Tenio vtrum coꝛelaria que phyloſophus hic
adducit:veritatem habeant.. Cequitur in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Scto ibi. Fol netur autem vtiqʒ ⁊c. eſt lec.ß.
—— 1 ſic pꝛoceditur. Nide 2 Primum tur ꝙ ex ente fiat ali⸗
quid. Mam Fᷣm cõmune dogma omnium na
curaliter loquentiũ ex nihilo nihil fit. Irgo qe quid ſit.opoꝛtet ꝙ ex aliquo fiat. Sed aliquid ⁊ ens con nertũtur. Ergo ex ente ſit aliquid. NP.⁊.ſicut eſt ĩarti ſicialibus:ita eſt ⁊ in naturalibus.Ars enim imitatur na
turam inquantum poteſt. Sed in artiſicialibus nihil fit ni
ſi ex ente:ſicut ex ere fit ſtatua. Ergo etiam in naturalibus eyx ente fit illud quod fit. CPz. Pꝛincipiuʒ materale ẽaliquid: ⁊ per cõſequens eſt ens: vt patet pꝛimo phyſi coꝛum. Sed ex pꝛincipio materiali fit aliquid.vʒ pꝛinci piatum:ſine res naturalis. Ergo ⁊c̃ ¶ Sed in contrariũ arguitur. Maʒ ſi ex ente fieret aliquid:ſequeretur ꝙ ens iam eſſet ante qᷓ; fieret: vt deducitur pꝛimo phyſicoꝛum. Sed conſequens eſt inconueniens. Ergo ⁊c̃.
Reſi ond co dicendum ꝙg a mentibus phy P loſophoꝝ quoꝛũdã remoueri poteſt erroꝛ dicentium contradictoꝛia poſſe ſimnl veriũ⸗ cari de eodem.vʒ ſoluendo motiua eoꝛum: vt hic dedu/ cit phyloophus:ſicut etiam in quarto huins.q.y ar. pꝛi
mo deduxit. Talium autem erat duplex motiuum. de
quoꝛum ſecundo in ſequẽti articulo videbit᷑. ¶ Pꝛimũ igitur motiuum phyloſophoꝝ naturaliter loquentiũ erat tale. Nam illud ex quo fit aliquid eſt ens:qꝛ ex nihilo ni hil ſit. Gt illud er quo aliquid fit eſt nõ ens:q; aliter ens eſſet anteqᷓ; fieret. Ergo id ex quo aliquid fit eſt ens ⁊ nõ ens. Et ſic contradicto:ia veriicantur de eodem:⁊ ꝑ con ſequens ſunt ſimul vera. Ped hoc motinum non eſt diffi eile ſolnere: vt dicit hic phyloſephus. Mã in pumo phy ſicoꝛum expoſituʒ eſt quomodo aliquid fieri poteſt ex en te ⁊mõ ente. Ex materia enim que eſt ens in potentia kt aliquid per ſe. Iccidit autem factioni ꝙ materia ex qus aliquid ſit ſit ſubiecta foꝛme ⁊ pꝛiuationi.Et ſic nõ opoꝛ tet ꝙ id exquo aliquid fit:ſit ſimnl ens ⁊ nõ ens in actu:ſ gꝙ de ſe ſit in potentia ad ens ⁊ nõ ens.i.ad foꝛmã ⁊ pu tionem. Ens autem in potentia:⁊ nõ ens in actu nõ cõtra dict. TErx qno pʒ ſolutio ad ratiões vtriuſqʒ partis:qͥ in puncipio adducebantur. Aue rõnenes ẽt ſolute ſunt in pꝛimo phyſicoꝛum.q. ar. Tequitur in phyloſopho ⁊ Doctore Sancto ibi. Sʒ x ſimiliter attendere ⁊c̃.
ſic pꝛoceditur. Ni 3 Sſecundum quicquid
apparet ſit verum.Vaʒ quicquid apparet aut
pparet intellectui: aut ſenſui. Si pꝛimum ha
betur intentum:qꝛ intellectus nõ poteſt decipi circa ſuu intelligibile: vt ſupꝛa pꝛobatum eit · i ſchʒ: ſimiliter ha betur intentum:qꝛ ſenſus circa pꝛopꝛium ſuum ſenſibile non decipitur:vt etiam ſapꝛa conceſum eſt. Ergo ꝗcad apparet homini eit verum per ſe loquendo:quia neque intellectus neqʒ ſenſus circa pꝛopꝛium obiectum ꝑ ſe de cipi poteit:lʒ bene per accidens: C ·⁊0. Indicinm ha betur cum certitudine ſententie: vt patet in politicis · G vnnſquiſqʒ indicat vᷣm ꝙ ſibi apparet. Ergo videtur ꝙ quicquid apparet ſit verum. ¶P3?. Omnia ſunt in cõ tinuo finxu:cum a ſuperioribus corporibus hec inferioꝛ altercntur. Ergo rem eſſe talem non eſt niſi ꝙ talis videa
tur. Ft ſic quicquid apparet eſt verum. C Sed inõᷣrium
argultur
imnm inan
e4MMiu
wimide tinninn nn d nn fmo wlsm mi mnin wuußt Mnug
S
S.
—

Hueſtio Serta
argultur pᷣm pm in tertu. Mam hominibus monemi/ tteʒ: exinimanit g in qualibet parte tempoꝛis illius al
bus oculum digito: apparet vnum eſſe duo. Ĩt tamen quod ſed
imrelverltactt vnum nn eſt duo. Ergon onine quod tem qusſutats que augetur. t ex hoc inductus futad
apparet eſt verum. CCcnfirmamr. Mam vnumaicdez credendum ꝙ omnes res etiam que videntur quieſcen
apparet vni g ſit dulce: alteri vero ꝙ ſit amarum. Sed tes:inſenſibiſiter continue mouentur. Sed poſt longum
vnum ⁊ iden:ſimul ⁊ ſemel ᷣm naturã:non poteſt eſſe tempus eoꝛum motus apparet ſenſibiliter. Sed hoc eſt
dulce ⁊ amarum. Ergo ſtultum eſt dicere: vt concludit falſum. Mon enim cominue ſit augmentum:ita g in qua
hic phyloſophus ꝙ quicquid apparet ſit verum:eo mo/ lbet parte tempoꝛis aliqnid creſcat. Sed diſponitur ad
do quo apparet. Et per conſequens deriſoꝛiuʒ eſt ꝓpter augmentum aliquod coꝛpus per determinatũ tempus:
boc ãffirinare duo cõ̃tradictoꝛia eſſe ſimul vẽra. ⁊tunc creſcit: vt expꝛeſſius in octauò phyſicoꝛum phylo Lee. 1
Reſt pondeo dicendum ꝙ ᷓᷣm motiuum ſi ſophus deducit:⁊ clarius oſtendit. ¶ onſiderãdum vl F —— ue fundamẽtum: quare aliqui terius eſt.ſecũdo pꝛo declaratione quarte rationis ſcõᷣm
antiqui naturales poſuerũt duo ↄtradictoꝛia poſſe ſinnn phyloſophum g vt in his que ad ſenſum apparẽt nunq;
veriſicari de eodem erat tale ꝙ quicqud apparet eſt ve idem vdetur eñe his quidem amarum alijs vero dulce
rum. Et hoc ideo: qꝛ dicebãt omnia eſſe in continno mo/ nſi in altero eoꝛum ſit aliqua coꝛruptio aut pꝛiuatio ᷣm
tu. ¶ Womra qð adducit hic phyloſophus quinqʒ ratio/ oꝛganum ſenſus: ⁊ ym virtuteʒ que indicat de ſapoꝛibus
nes · Nuarum pꝛimatalis eſt. tam indicium veritatis Muinſmodi aũt coꝛruptione in alteris eoꝛum exiſtente:
ſumẽdum magis eit in rebus naturalibus ab his que cõ accipiendum eſt iudicium eoꝛum quaſi regula ⁊ menſu
tinent mundum que ſunt coꝛpoꝛa celeſtia:q; ab his que ra veritatis in quibus non eſt aliqua coꝛruptio:non auteʒ
ab illis continentur atqʒ reguntur quemadmodum ſunt in alteris in quibus eſt coꝛruptio. Et ſicut hoc manifeſtũ
co:poꝛa iferioꝛa coꝛruptibilia: qꝛ talia per comparatio⸗ eſt in cognitione ſenſus: ita dicẽdum eſt in omnibus que
nem ad coꝛpoꝛa celeſtia: quaſi nullins ſunt quãtitatis:vt per intellectum cognoſcuntur. Si autem quibuſdam vi
mathematici pꝛobant. Sed coꝛpoꝛa celeſtia que mundũ
continent ſemper eodem modo ſe habent qnantũ ad eo⸗ rum ſpam. Munqᷓ; enim patiuntur in eoꝝ natura aliquaʒ
deatur ſcõᷣm intellectum hoc koꝛe bonum alijs vero foꝛe malum:ſtandum eſt eoꝛnum iudicio in quibus non eſt ali
qua coꝛruptio ᷣm intellectum:aut ex pꝛaua conſuetudi
permntationemslicet appareat in eis motus ᷣm locum. neꝛ aut ex pꝛauaaffectione:ant ex aliqua huinſmodi iner Ergo vniuerſaliter nõ debet dici eſſe verum aliquid:q⁊ tia. Conſiderandum vlterius eſt. tertio circa quartam oninia iſta inferioꝛa ſunt in ↄtinuo moiu: ita ꝙ quicquid quintam rationem: vt deducit hic Woc. San. ꝙ ſi nos apparet ſit verum. Vnde arguendo ꝙ in iſtis inferioꝛi homines qui de rebus indicamus:qꝛ ey eo g iñ cõtinus
bus eſt continuns flurus ſiue continuã alteratio:ergo om tranſmutatione ſumus: dinerſimode de rebꝰindicamus:
nia ſunt in continuo fiuxn: committitur fallacia ᷣm quid ad ſimpliciter. ¶ Secunda ratio eſt talis. Motns eſt in iſtis inferioꝛibus per ypotheſim data;. Ergo opoꝛtet ꝙ id quod mouetur ſit aliquid. poꝛtet etiam ꝙ id quod mouetur: moneatur ex aliquo ⁊ adaliquid. t opoꝛtet ꝙ id qnod mouetur:adhuc ipſum eſſe in eo ex quo moue/ tur: ⁊ nõdum eſſe in eo ad quod mouetur: ſ; moueri ad ipſum. Unde opoꝛtet ꝙ aliqua affirmatio ſit determina/ te vera: ⁊ aliqua negatio. nde non opoꝛtebit ꝙ contra⸗
dictio verificeiur de eodem. uod ſic patet. Qnia ſi ſic.
tunc idem foꝛet eſſe in termino ad ques ipſins motus: ⁊ non eſſe in eo. Et per conſequẽs nihil moneretur:quia ni hil monetur ad terminum aliqueʒ in quo iam eſt. Si er⸗
go idem foꝛet eſſe in termino ad quem:⁊ non eſſe in eo⸗
dem:nihil moueretur. Qnod eſt cõtra motiuum ſeu fun damentum poſitionis CTertia ratio eſt talis. Maʒ ſa rei naturalis determinatur fᷣm aliquam foꝛmã ⁊ 5m de terminatas qualitates. Quale enim eſt determinate natu
re. Ergo alique res ſunt determinate ᷓᷣm naturam: licet
res ſint vᷣm pꝛedictos opinatoꝛes in continno fiuxu quan
tum ad augmentum ⁊ quantitatem. Vninerſale enim iu
dicium de veritate rei: non debet ſumi ᷣm modum ali⸗ cuius namure particnlaris. Mnarta ratio eſt talis. Sini hil eſt determinate veritatis in rebus: non eſt danda ra⸗ tio quare magis affirmatio verificaretur de aliquo q; ne
Batio.t ſic non magis debemus afferre talem cibum in
irmis Fᷣm pꝛeceptum medici qᷓ; alium. Cnius tamẽ op⸗ poſitum fit: vt rerum experientia demonſtrat. Ergo ali quid eſt determinate veritatis. ¶ Quinta ratio eſt talis. Maʒ nos homines qui de rebus iudicamus: aut ſumus line motu:aut cum motu. Si puimnm: ſequitur ꝙ aligd eſt irmum in rebus. Si ſcðʒ:ſequitur ꝙ pꝛopter noſtrũ indicium res ipſa non mutatur: qꝛ ſanus ⁊ infirmus pꝛo pter guſtus variationeʒ aliter ⁊ aliter iudicant de rebus ipſis nõ mutatis. Ergo aliquid eſt determinate veritatis in rebus. Et ſic radix opinonis pꝛedicte eit falſa. NLon ſiderandum eſt hic pꝛimo ſm phyloſophum pꝛo decla⸗ ratione tertie rationis: vt adducit hic Vocto. S. ꝙ Era⸗ clitus vidẽs aliqua augeri longo tempoꝛe pura per vnũ anmm ß̃m aliquam ⁊ modicam determinatam quanti⸗
non eſt hoc imputandum rebus: ſed nohis ipſis. Si autẽ nos nõ permutamur:ſed ſemper manemus eodem mo
do nos habentes:in rebus erit aliquid permanẽs: ⁊ per conſequẽs aliqua veritas determmata de qua poſſumus
pꝛeciſe indicare. Mon enim ſolũ dundicamus de rebus alijs: ſed etiam de natura humatia. ¶ Lonſiderandum vlterius eſt. quarto ſcðm phyloſophum ꝙ phyloſopho rum dicentium pꝛedictuʒ erroꝛem.videlicet ꝙ coniradi ctoꝛia poſſunt ſimul veriſicari de eodem eſt dinerſitas· Mam quidam hoc dixerunt ex ſola pertinatia: ⁊ non ex
aliqua ratione moti:nhil concedere volentes. Et a talũ
mentibus non poteſt pꝛedictus erroꝛ remoueri. Alij ve ro fuerunt qui in pꝛedicium erroꝛem inciderũt pꝛopter aliquas rationes: vtputa pꝛopter motiua in hoc articuld adducta. Et a talium mentibus ille erroꝛ poteſt remoue ri ſoluendo eoꝛum motiua: ⁊ ea que ex ſimilibus moti nis ſequuntur: vt ex pꝛedictis patet. Ad imum igitur dicendum ꝙ licet intel £ P— vlectus circa pꝛopꝛium intelli gibile non poſſit per ſe decipi:ſimiliter neqʒ ſenſus circa pꝛopꝛum ſenſibile · vterqʒ tñ eoꝝ põt decipi per accidẽs hcet dmerſimode ſiẽ ſupꝛa declaratũ ẽ in notabili ⁊⁊ in⸗ ¶TAcd ſecũdum dicendum ꝙ verum iudicium habetur cum certitudine ſententie:non tamen omne iudicium eſt verum. Iinde ratio non ſequitur: vt etiam pꝛobatum eſt ſuper pꝛiinum poſterioꝛum.q.iij. ar.iiij. ¶ Acd tertium
patet ſolutio ex dictis: quia ibi eſt fallacia a ſcõm quid ad
ſimpliciter:vt dictum eſt. ¶ Seqnitur in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Sãcto ibi. Dua re manifeſtum eſt. — 47 ſic pceditur. Uidetur
„3 B tertium ꝙ coꝛrelaria hic a phr loſopho adducta non ſint hene ⁊ vere poſita.
Mamn nomum exiſtens pꝛo media parie albũ
4 pꝛo media parte nigrum: eſt ſimul album ⁊ nigrum. Mon enim eſt maioꝛ ratio quare debeat dici album q; nigrum: aut econuerſo. Ergo contraria poſſunt ſimul ve riũcari de eodem ſuppoſito in numero· Puod eſt conm pꝛimum coꝛrelarium. ¶ Sed diccbat ꝙ tale pomhm neqʒ eſt album neq; nigrum abſolute oãnen Loñ

Vndecimi
tra. Mam eſt coloꝛatum. Ergo aliquo coloꝛe eſt coloꝛa⸗ tum. Sed non medio coloꝛeꝛ per caſum poſitum. Ergo eſt coloꝛatum coloꝛe albo:ſine coloꝛe nigro: vel vtroqʒ Et per conſequens denomimnatur album ⁊ nigrum: quia quelibet foꝛma accidentalis denominat ſuum ſubiectum
mnqno eſt fo maliter:vt in pꝛedicamentis declaratuʒ eſt·
CPꝛ0. In iſtis inferioꝛibus: materia eit de ſe in poten tia ad quãſibet foꝛmam. Ergo quodlibet poteſt fieri ex
quolibet. Et per conſequens quodlibet eſt in qnolibet.
Teec.10.
nod eſt contra ſcõᷣm coꝛrelarium. CP · Ex nihilo nihil ſit. Ergo quicquid fit: opoꝛtet ꝙ fiat ex ente. Sed il
lnd quod ſit ex aliquo pꝛeexiſtit in illo. Cum ergo quod hbet fiat er ente:quodlibet fiet ex quolibet. Et ſic quodli bet erit in quolibet. ¶ Confirmatur. Mã vt patet pꝛimo phyſicoꝛum contraria fiunt ex alterutris: vt album fit ex nigro. Ergo a foꝛtioꝛi quodlibet poteſt fieri ex quolibet. Auod eñt contra ſecundum coꝛrelarium. N Sed contra eſt phyloſophus in pᷣſenti capitulo circa finẽ. ibi. CQua re manifeſtum eit ex hijs ꝙ non contingit oppoſitas du⸗ bitationes de eodem ᷣm vnnm tempus verificari: neqʒ contraria pꝛopter dici ſecundum pꝛinationem omnem contrarietatem.⁊c. 3, eñ ndeo dicenduʒ gꝙ ex pꝛedietis phy PO loſophus infert tria coꝛrela⸗
ria. DUuoꝛum pꝛimnm eit ꝙ qꝛ oppoſite pꝛopoſitiones non verificantur de eodem ſcõm vnum ⁊ idem tempus vt ex ſupꝛadictis patet:ſequitur ꝙ neqʒ contraria poſſunt ſimul veriſicari de eodem.Cuins rationem aſſignat phy loſophns. Mam omnis contrarietas dicitur ᷣm pꝛiuatio nem. Semper enim alterum contrarioꝛũi eit vt pꝛiustio Mam de ratione nigri eſt pꝛinatio albi.Cum ergo pꝛiua rio ſit quedam negatio habens ſm determinatum: ma⸗ nifeſtum eſt ſi cõtraria verificentur de eodem ꝙ opoꝛte ret ꝙ affirmatio ⁊ negatio verificarẽtur de eodẽ. C Se⸗ cundus coꝛrelariũ eit ꝙ qnia contraria non poſſunt ſimnl verificari de eodeʒ:ſequitur ꝙ opinio Anaxagoie ſit fal⸗ ſa. Qunod ſie patet. onebat enim Anaxagoꝛas quodli⸗ bet fieri ex quolibet:⁊ omne quod ſit ex aliquo pꝛeexiſte re in eo er quo ſit:ne cogeretur dicere aliquid ſieri ex ni⸗ pilo. Et ſic ponebat quodlibet eẽ in quolibet ex per con⸗ ſequens g aliquid non magis dicitur dulce qᷓ; amarum. Et ſic pofuit duo contraria verificari poſſe de eodem:qꝛ de omnibus contrarietatibus vt dicebat ſimile eſt iudici num quemadmodũ deductum eſt in pꝛimo phyſicoꝛum g. ar. ¶T Tertium coꝛrelarium eſt g ſi omnes pꝛo poſitiones funt falſe: qui dicit ꝙ omnis pꝛopoſitio eſt fal ſa quandam pꝛopoſitionem dicit · Ende non dicit veruʒ Similiter ſi omnes pꝛopoſitiones ſunt vere vt dicit alis opinio:ille qui dicit omnes pꝛopoſitiones eſſe falſas: nõ mentietur:ſed dicet veruʒ. Et per hoc deſtruitur poſitio
ponentis omnia eſſe vera. ¶ Nonſiderandum autem eſt
hic pꝛimo ſecundũ phyloſophum ꝙ non ſolum duo con traria non poſſunt ſimul verificari de eodem:ſed etiã nul lum medioꝛum poſſibile eſt pꝛedicari de vno ⁊ eodem de quo pꝛedicatur alterum erremoꝛum: vt in. io · huius ſupꝛa.q.io.ar.⁊. declaratum eſt. UManifeſtuʒ eſt enim ꝙ medium inter contraria eſt habẽs pꝛiuationem vtriuſqʒ eyxtremoꝛnʒ ſine ſit nominatuʒ ſine non nominatũ. Vnde medinm inter album ⁊ nigrum vtputa rubenʒ:haber in ſui ratione ꝙ neqʒ ſit album neqʒ nigruʒ. Si quis igiutr aliquo ſnbiecto exiſtente dicat ipſum eſſe rubeũ. Simul dicit ipſum eſſe neqʒ albnmn neqʒ nigrum. uod ſi verũ ſit:opoꝛtet ꝙ de eodem verificetur altera pars copulati ne que contradictoꝛia eſt eins quod eſt eſſe albuʒ. Et ita ſequetur ꝙ ſi medium contrarioꝛum extremoꝛum veriſ ratur de eodem:ꝙ contradictoꝛiaveriſicentur de eodeʒ. Conſiderandum vlterins eſt ⁊0 ſcm phyloſophuʒ ꝙœ id quod it ex aliquo: opoꝛtet pꝛeexiſtere in illo in poten⸗
tia ⁊ non in actu. Et hoc non eſt eſſe ſimul contraria in eo
dem:qꝛ eadem eſt potentia contrarioꝛũ. Anaxagoꝛas an
₰„
etha.
6 tem neſciuit diſtinguere inter potentiam ⁊ aetum: vt ſi . zVtſi phyloſophus ipoſuit. ¶ Et per hoc patet ſolutio ad 2 vltima argumenta.
igitur dicendum ſicnt dietum Ad Pumum eſt in obijciendo: qꝛ cicun
poſito tale pomum eſt pꝛo media parte albuʒ:⁊ pꝛo me dia parte nigrum. Bt ſic non abſolute concedendum eſ ipſum ſimnul eſſe album ⁊ nigrum. ¶ Et licet aliquis c cedere vellet talc pomum ſimul eſſe album ⁊ nigrũ con traria tamen non vericarentur de eodem ſm idem:ſed m diuerſas partes eiuſdem ſubiecti. ¶ Ad ſcðm dicen dum ꝙ foꝛma accidentalis denominat ſuũ ſubiectum in quo eſt ſi talis foꝛma habeat eſſe perfectuʒ ⁊ totale in tali ſubiecto ᷣm impoſiionẽ nominis. Tnde ſicut non ſequi⸗ tur: ethyops eſt albus ᷓᷣm dentes: ergo eſt albns:ita non ſequitur tale pomum eſt albuʒ pꝛo media parte ergo eit albnm. Bed ibi cõmittitur fallacia ᷣm quid ad fimplici⸗ ter. Nd alia tria argumenta pʒ ſolutio ex dictis in no⸗ tabili ſecnundo. De quibus facta eſt diſcuſio ad longuʒ in pꝛimo phyſicoꝛuʒ libꝛo.i.q6.ar.i..
Cneſtio ſeptima. De comparatione hnins ſcientea particulares ſcientias:⁊ quid ſit pꝛopꝛinʒ particularium ſcientiaꝝ: ⁊ de comparatione eaꝝ adinnicem.
NPnſequenter ubg
e lo hnins ſegũdi tractatus conſdermqnʒ 6 reſtat de cõparatione huins ſcitie ad ali as ſcientias: ⁊ quid ſit pꝛopꝛiũ ſcientiari
particulariũ: ⁊ quõ abinnicem differunt
CLirca quod querũitur tria fʒ tres par tes huius capituli. CMꝛimo vtrũ quelibet ſcientia par ticularis verſetur eirca aliquod pꝛopꝛiũ ſm: de quo pꝛe ſupponit qꝛ ⁊ quid eſt. Secundo vtrũ pbia naturalis habeat diffinire per materiã ⁊ foꝛmã. ¶ Tertio vtrum dr̃ia huius ſcie ab alijs ſcientijs ſit bene a pbo aſſignata. ¶Sequitur in phyloſopho ⁊ Doc. S.ibi. Omnis au ⸗ tem ſcientia requirit ⁊ẽ.⁊ eſt Ncc.. — ſic pꝛoceditur. Mide 8— pamum tur ꝙ quelibet ſciẽtis particuiaris non verſetur circa aliquod ꝓpꝛiũ
m cuus pꝛincipia a canſas querit pꝛeſuppo nendo de tali ſbo qꝛ ⁊ quid eſt. Maʒ ſcientnia libꝛoꝝ phr · ſicoꝝ eſt ſcientia ſpecialis: vt hie cõcedit ꝓhᷣus. Et ti non
bʒ pꝛopꝛiũ ſbm. Ergo ac̃ · ꝛobatio minoꝛis. Naʒ ens mobile ſimpliciter ſiue coꝛpus mobile ponitur ſbm in l
bꝛis phyſicoꝝ. Et tñ non eſt ᷣmn adequatum:qꝛ etiã enz mobile eſt ſpᷣm in tota phia naturali: vt ĩ pꝛinꝰ libꝛi pbv
ſpecialis pᷣſupponit ſua pꝛincipia: vt pʒ.i.poſterioꝝ.⁊. i. phyſicoꝝ · Ergo nulla talis ſcia querit ſua pꝛicipia: q idẽ non pot eſſe pꝛeſuppoſitũ ⁊ queſitum. Aliter idẽ eſſet no
ↄceſſuʒ eſt. Ergo minoꝛ eſt vera. Pꝛv. Quelibet ſcia— ti
tum ⁊ ignotum ſimul ⁊ ſemel. CP ·3?. Sciẽtia libꝛi de
aĩa eſt ſcia ſpecialis. Et tñ nõ pꝛeſupponit quid ſit aĩa:ſed
animã inueſtigando diffinit:⁊ vnã diffinitionẽ per aliam ⁊
demõſtrat vt patuit in. ⁊0. de aĩa. Ergo ſcia ſpecialis non ꝛeſupponit de ſno ꝓpꝛio ſubiecto q⁊ ⁊ quid eſt. ¶Sed
Ztra eſt phus in pꝛima ꝑte huins piitis capli.ibi. Qñ
autẽ ſcia querit aliqua pꝛinꝰ ⁊ cãs circa vnũquodqʒ; eoꝝ que ſub ipſa ſunt ſcibiliũ pnta medicina:⁊ exercitatiua:? reliqnaꝝ vnaqueqʒ factiuaꝝ ⁊ ri 32 dicendum ꝙ quelz ſcia ſpãlis Reſpondeo ↄnderat aliqðᷓ ſpeciale ⁊ deter minatũ ens circa qð verſatur pᷣſupponẽdò de eo qꝛ ⁊ gd eſt. C Mꝛimã partẽ pꝛobat ps inductine. Wã medicati ua verſatur circa ſanitatẽ:⁊ exercitatina circa bonã valitu dinẽ coꝛpoꝛis:⁊ ſic de qualʒ alia ſcia ſiue ſit factina. i· pꝛs ctica ſiue doctrialis.i.theoꝛica fiue ſpeculatina. Onelz. n⸗ ſc accipit determinatũ genus ſcibile circũſcribẽs 3. diu
b mum imnur vlln znübehn iminimd immh zripimt luimn
iidnut twMhunt tuu umnn
inin wck
unn
A —

Queſtio
dividens ab alijs entibus:⁊ de illo ſolo determinans ne gociatur circa tale genus entis. ¶ cða pars ꝓbatur ta⸗ li rõne. Mam ipſun qð quid eſt dicitur eſſe mediũ de⸗ monſtrationis:in qua demõſtratur ꝓpꝛia paſſio de pꝛo⸗ pꝛio ſubiecto. Sed ipᷣm mediũ in demonſtratione pᷣſup ponitur. Zliter ignotũ demonſtraretur per ignotũ.t ſic demonſtratio nõ faceret ſcire cũ demõſtratio faciens ſci re ꝓcedat ex notioꝛibus vt patuit in pᷣmo poſterioꝝ. Er- go in qualibet ſcia ſpeciali pꝛeſupponitur quid ſubiecti:⁊
Doc. S.ꝙ phus hic dicit ꝙ q̃libet ſcia particularis que rit pꝛinꝰ ⁊ etiã cauſas:qꝛ nõ omnis ſcia conſiderat omne genus cauſe ſicut pʒ de mathe matica: vt ſuperius oſtẽſuʒ eſt. H icit ẽt hic phᷣus ꝙ quelibet ſcia particularis ↄſide⸗ rat aliqð determinatũ ens: ⁊ non ens inquantũ eſt ens:ſʒ conſiderare ens inquantuʒ eſt ens ꝑtinet ad ſciam cõem: que eſt pꝛeter oẽs ſcientias particulares: vt etiã ſuperius
in hac qneſtione ar.z. N Conſiderandũ vlterius eſt ſcðo vt dicit hic DocS. ꝙ in quibuſdam ſcientijs eſt certioꝛ modus demonſtrandi ſicuti in mathematicis. Et in qui⸗ buſdam eſt debilioꝛ modus demonſtrandi m naturam ſicut in ſcientijs naturalibus que demõſtrant vt in pluri⸗ bus per effectus: vt in 2? phyſicoꝝ.q. ar. ad longuʒ declaranimus. CLonſiderandũ vlterins eſt zꝰ ᷣm phy loſophum ꝙ quedã ſcie ſumunt qð quid eſt per ſenſum inqnantũ ex accidenibus deuenirnns in cognitioneʒ ſbe x eſſe rei. P.uedam vero ſciẽtie ſumunt qð quid eſt pꝛe⸗ ſupponentes ab alijs:ſicut ſciẽtie particulares ab vniner ſalibus. ¶ Lonſiderandũ vlteriꝰ eſt 4ꝰ vt dicit hic doc. S.ꝙ manifeſtũ eſt qualiter in ſciẽtus particularibus nõ eſt demonſtrato de ſba rei:⁊ de eo qð quid eſt.Et vtrũ que: ⁊ omuia alia de quibus ſcientie particnlares nõ de⸗ terminant aut demonſtrant ꝑtinet ad vninerſalem ſcien ⸗ tiam cõſiderare.vʒ de ente de ſbᷣa ⁊ quidditate rei: vt 6? huius ⁊ ſeptimo ſatis declaratũ eſt ⁊ etiam tangetur in ⸗ fra in hac queſtione ar.z.
igitur dicendum ꝙ ens mobi Ad P rimum le conſideratũ quãntũ ad om⸗ nem modũ eſſendi eius quũ hʒ in ſe. ⁊ in ſuis partibus. ⁊ in hijs que ad ipſum habent attributionem:⁊ ᷣm om⸗
natnrali. Sed ens mobile ſimpliciter.i.non conſideratũ nec cõtractium quantũ ad vnum moduʒ eſſendi eius ſpe cialem: eſt ſᷣm in octo libꝛis phyſicoꝝ: vt declaratuʒ eſt ad longum in pꝛinꝰ pꝛimi phyſicoꝝ.q.i.ar.4. Vnde cõ ⸗ mittitur in tali ratione fallacia equiuocationis ex parte il lius termini mobile. CAd ſecundũ dicendũ ꝙ ſcientiaʒ ſpecialem pᷣſupponere ſua pꝛinꝰ. poteſt intelligi duplici⸗ ter. Uno modo qꝛ nõ querit ea ad ipſa demonſtranduʒ. Et ſic quelibet ſciẽtia pꝛeſupponit ſua pꝛinꝰ. Alio modo
ꝑꝛio ⁊ determinato ſubiecto.Et ſic ſcientia quelibet ſpe⸗ cialis non pꝛeſupponit ea ymo querit pꝛinꝰ ⁊ cauſas.n de etiam hec ratio laboꝛat in equiuoco. ¶d tertinʒ di cendum ꝙ quelibet ſcientia pꝛeſupponit quid nomimnis de ſuo pꝛopꝛio ſubiecto: lʒ poſſit in ea inneſtigari de eo
ſterioꝝ.q.. ar.⁊.ad pᷣmũ:ꝙ ad terminandũ queſtiouem ſi eſt ⁊ quid eit ſubiecti:ſufticit pᷣcognoſcere ⁊ pꝛeſuppo nere quid nominis. Vinde ⁊ diffinitio quid nominis eſt ratio explicatiua nominis per aliquid a quo nomẽ impo nitur non tamẽ per pꝛincipia eſſentialia ⁊ pꝛopꝛia rei.vt leſio pedis reſpectu lapidis. Et tale quid noĩs pᷣſupponi/
ſionis.pꝛecognoſcatur aliquo mõ ſᷣm ⁊ paſſio. Mec ille.
terminãdum queſtionẽ qꝛ eit de ſubiecto ꝑ demõſtratio
per ↄñs ſi eſt. C Conſiderandũ autem eſt hic pꝛimo ᷣm
nem rationem mobilitatis eſt ſpᷣm in tota phyloſophia
euia non querit ea ad demonſtrandũ aliquid de ſuo pꝛo
quid rei. CUerum eſt:vt declaratum eſt in pꝛimo po
tur. Ft hoc ĩnuit Hoc. S.in p poſterioꝛũ lectione·⁊.qñ dicit. t qꝛ cognitio terminoꝝ ſimpliciũ pᷣcedit cognitio nẽ cõplexoꝛum: nc(e eſt ꝙ ante qᷓ; habeat᷑ cognitio cõclu
¶¶Mota aliquo modo: ⁊ nõ per pꝛinꝰ eſſentialia. Sʒ ad
Septima nẽ pꝛopter quid:ſubdiſtingnendũ eſt:qꝛ vel terminantkr ille queſtiones qꝛ ⁊ ꝑꝑ quid per demenſtrationẽ qꝛ eſt ⁊ a poſterioꝛi: que eſt per effectus. Pt ſic etiã ſufficit pᷣſup⸗ ponere ⁊ pꝛecognoſcere ꝗqd nominis de ſpᷣo. Uel termi⸗ nãtur per demõſtrationẽ pꝛopter quid ⁊ a pꝛioꝛi. t hoœe dupliciter. Mel per cauſam remotam. Et ſic etiã ſufficit pᷣcognoſcere quid noĩs de ſubiecto. Nel terminant ꝑde monſtrationẽ ꝑx quid cuius mediũ eſt cauſa ꝓpꝛia ⁊ dif finitio ꝓpꝛia ipfius ſubiecti.Et ſic ncẽe eſt de ſo pꝛeſup ponere nõ ſolum quid noĩs ſed etiã quid rei cum ipſum qd rei ſit mediũ demonſtrationis ꝓpter quid ⁊ nõ ip̃m
quid noĩs.iffinitio aũt qd rei eſt que dicit quid rei per.
pꝛincipia pꝛopꝛia ⁊ eſſentialia rei. ¶Et ex hoc pʒ cõcoꝛ dantia inter Doc. S.⁊ adnerſarios eins de medio de⸗ monſtrationis vt.
¶ Sequitur in pho ⁊ doc. S.ibi.noniam antes que
Rrtlc V dam eſt de naturali ſcientia c̃. oſtenſum eſt in. 4. huius.q.i.ar.i. Et etiã infra oſtẽdetur—
+ ſic pꝛoteditur. Mide 1.— ſecundũ tur g ſcia naturalis . nõ habeat diffinire ꝑ materiã. Mã ſingulariũ
non eſt diffinitio neqʒ ſcia: vt 7 huius ⁊ po 7. Pec.16. poſterioꝛũ decſaratũ eſt. Sed materia eſt pꝛineipium in ₰. diuiduationis vtẽt zo huius ad lõgum deductũ eſt. Er,
go mã non poteſt eſſe pars diffinitionis. ¶ P.ꝛ. lud
qð eſt impeditinũ cognitionis rei:nõ dʒ poni ĩ diffinitio
ne eiꝰꝛcũ diffinitio hẽat notificare diffinitũ a pᷣma poꝰ vſ⸗ P ad vltimũ actũ eiꝰ. Sʒ mã ẽ quoddã ĩpeditiuũ cogni tionis rei:cũ vnnmquodqʒ hẽat cognoſci vᷣm ꝙ eſt actu. ateria aũt eſt pura poꝰ. Ergo mã nõ dʒ poni in diffi ⸗ nitione rei nãlis. P 3. Omnes pꝑtes diffinitiõis ſunt foꝛme vt ſupius in 7o.huins.q.⁊.ar.i.oſtenſum eſt. Er⸗
go cũ mã nõ ſit foꝛma:ſequit ꝙ nõ põt eſſe pars diffiniti onis. Sed cõtra eſt phᷣus in ⁊ ꝑte huius capituli pᷣſer
tim ibi. Qm̃ autẽ quod quid eſt neceſſariũ vncuiqʒ ſciaꝝ
Fe ſcire ⁊ hoc viiqʒ ⁊c̃.
en ond c0O dm ꝙ poſtq; in Fᷣcedẽti ꝑte P huins capl phus determina⸗ nit de duobꝰ q̃ ꝑtinẽt ad ſcias ſpãles:in hac 2 pte eiuſdẽ capituli oſtẽdit dẽias ſpãlium ſciarum adinuicẽ. Et pᷣmo ſcie nãlis dãlam ad alias ſcĩas pꝛacticas ꝛ0 differẽtiã ſcie nůlis ad ſciam mathematicã. ¶ Differt aũt ſcia nãlis a ſciẽtijs pꝛacticis in hoc:qꝛ quelibet ſcĩa pꝛactica autẽ acti na aut factiua. Sʒ ſcia nãlis nõ eſt actiua neqʒ factina: cũ nõ ſit de opabilibꝰ aut factibilibꝰ a nobis. Ergo ſcĩa nã⸗ lis differt a ſimilibus ſcientijs. D iffert enã ſcia nãlis a mathematica:qꝛ mediũ demõſtrationis eſt diffinitio. Scðm ergo diuerſum modũ diffiniẽdi diſtinguunt ſciẽ tie. Sed ſcia nãlis hʒ aliũ modũ diffiniẽdi a mathenati⸗ ca:qꝛ ſcia nãlis diffinit ꝑ materiã ſenſibilẽ in cõivt pʒ de diffinitione ſymi. Symus n.eſt naſus curuus. Similiter ſymitas eſt naſi curuitas. ¶Mathematica vero nõ diffinit ꝑ materiã ſenſibilẽ vt pʒ de diffinitione concaui. Abſtra pit.n.mathematica a mẽ ſenſibili: vt ſupꝛa 5ꝰ huinſ. q.4· ar.I.declaratũ eſt. Ergo ſcia nãlis differt a ſcia mathema tica. NCõſiderandũ aſit eſt hic pᷣ ᷓᷣm phmn ſicut etiaʒ ſu pꝛa in nono huius · q.ar.⁊. habitũ eſt ꝙ agere ⁊ facere differũt. Mã agere ꝓpꝛie dicit operationẽ ꝑmanentem i agente ⁊ que nõ tranſit i materiã exterioꝛẽ:ſicuti intellige re ⁊ ſentire ⁊ huius. Sed facere dicit opationẽ trãſeuntẽ in materiã exterioꝛẽ que pmutat᷑: ſicut calefacere ſecare ⁊ talia hmõi· Eſt ergo ſcia actiua ex qua inſtruimur ad recte exercẽdas opationes que actiones dicunt᷑. Sicutẽ ſcia moꝛalis:que diuidit᷑ in monaſticã vconomicã ⁊ po lyticam. Sed ſcientia factiua eſt que docet nos aliquã re cte facere. Et talis diuiditur in artes mechanicas: vt ſu pꝛa. huins declaratum eſt. Conſiderandũ vlterins eſt ſecundo ꝙ ſcientia nattralis altera eſt ab vtraqʒ pꝛedicta um ſciarum opatinarum: vt hic deducit Voc. S. qꝛ fa ctine ſcie nõ habẽt pᷣnn ſicut exequẽs in rebꝰ ſcitis. Sumi
liter ⁊ ſcientie actine non habent pꝛncipinʒ inco
—————

Andecimi
Auod agitur:ſed magis in agentibus. Sed illa que perti nent ad conſiderationem ſcientie naturalis ſunt habentia pꝛincipia motus in eo in quo eſt. Vnde manifeſtum eſt ꝙ ſcientia naturalis nõ eſt actiua neqʒ factiua ſen pꝛacti⸗ cd:ſed ſpeculatiua. Ncẽe eſt enim g ſcientia naturalis ſit aliqua pᷣdictarũ:vt 6o hnius.q.⁊.ar.1. deductũ ẽ. Que autẽ ſcientia ſit pꝛactica ⁊ que ipeculatiua: ⁊ quot condi⸗
tiones requirũtur ad hoc ꝙ aliqua ſcientia ſit pꝛactica:pa
Lec.2.
tuit ſupꝛa in pʒimo huius operis.q.g.ar.F. Et in 6ohn ihs.q ⁊. ar·2. Et maxime in quolibetis noſtris. C Nonſi derandum vlterins eſt z0 ꝙ ſicut in diffimtione ſymi ca⸗ dit materia ſenſibilis in communi:ita opʒ ꝙ in diffinitio ne carnis oſſis ⁊ aliarum rerum naturalium̃ ponatur ma teria ſenſibilis. In diffinitione vero rerum mathe mati⸗ rarum non ponitur materia ſenſibilis:licet hmõi res ᷣm eſſe a materia ſenſibili dependeant ⁊ in ea habeant eſſe. ¶ Pyr quo patet reſponſio ad queſitum. gadem.n.ſunt pꝛincipia diffiniendi ⁊ eſſendi a pꝛioꝛi: vt patet in ꝛ0 u ⸗ ins. Sed res naturalis ineſſe dependet a materia ſenſibi⸗ li ⁊ etiam inquantum eit res naturalis. Ergo habet per materiam ſenſibilem diffiniri. ¶ Sed arguebat diſcipn
lus. Mam vt conceſſum eſt immediate hic ſupꝛa mathe⸗
matica habent eſſe in materia ſenſibili ⁊ ab ea dependẽt. Ergo pari ratione habent diffiniri per materiam ſenſibi lem:ſicut ⁊ res naturales. ¶ Dicenduʒ ꝙ res mathema tice poſſunt dupliciter conſiderari. Tnoimodo materiali ter ⁊ ᷓᷣm ſe. Aliomõ vt ſunt mathematice. Pꝛimo mo· cdo bene dependent a materia ſenñibili ᷣm eẽ:non autem. Secundo modo:quia vt ſic quantum ad rationem conñ derandi abſtrahuntur a materia ſenſibili vt ſepius ſupꝛa declaratum eſt ⁊ pꝛecipne in huius.q.ꝗ ar.i.Res ãt naturales ⁊ ſunt naturales quantum etiam ad rationem conſiderandi dependent a materia ſenſibili. ¶ Conſide/ randum eſt inſuper 40 ꝙ dupiex eſt materia. Duedam eſt ſenſibilis. Alia eſt intelligibilis. Materia autem ſen⸗ ſbilis dicitur ſba ſubiecta qualitatibus ſenſibilibus. Et talis materia eſt duplex. Mam quedam eſt materia indi nidualis:a qua ſcientia naturalis abſtrahit. Ilia eſt mate ria communis. Et talis ingreditur diffinitionem rerum naturalinm: vt pʒ bꝰ de anima. Materia vero intelligibi lis eſt ſubſtantia quanta. Et talis etiam eſt duplex.nã que dam eſt particularis a qua mathematica ſcientia abſtra- hit. Alia eſt com munis:a qua ipſa non abſtrahit. Nonſide rat.n.am quantam non ſub ratione ſbe: ſed ſub ratione quanti non conſiderando eam ᷣm ꝙ eſt ſubiecta qualita⸗ nbus ſenſibilibus: quod eſt abſtrabere per pꝛimam ope rationem inteilectus a materia ſenſibili tam vli qᷓ; parti- culari. Mathematica vero ſcientia abſtrahit tam a ma⸗ teria ſenſibili ᷣm pꝛopꝛiam rationem conſiderandi qᷓ; a mã intelligibili ſiue fantaſiabili. ᷣm ꝙ ab aliquibus anti quis fantaſia intellectus vocabatur. Mnaliter auteʒ ab ſtrahentium non ſit mendacium ſatis fuperius in hoc ope re in lib.5.q.4 ar.I.⁊ clarius in 20.ꝓhyſicoꝛuʒ.q. ar. declaratum eſt. Bi k—
igitur pʒ ſolutio ex dictis: qꝛ Zd PpAmum.— particularis ſit ma/ teria indiuidui non tamen mã cõmunis que eſt pars dif⸗ Rnitionis:que lʒ in ratione potentialitatis conſiderata ᷣm ſe ſit impeditina cognitionis:tamen ᷣm ꝙ eſt actuata per foꝛmam quemadmodum ponitur in diffinitione rei natu ralis coadiunat ad cognitionem. ¶ Elnde non eſt conce dendum ꝙ materia que eſt hec ſit ſolum impeditiua co gnitionis. Sjed etiam materia commnnis in ratione po⸗ tentie ⁊ abſolute conſiderata m ꝙ diſtingnitur a foꝛma eſt quoddã impeditiuum cognitionis quia vnum qðqʒ cognoſcitur vᷣm g eſt in actu: vt pʒ in nono huius. ate a autem communis in ratione materie ſine potentie cõ ſiderata eſt ens in pura potentia. Si.n. diceretur qꝛ mate ria qꝛ eſt hec ſolumn eit impeditina cognitionis intellecti he:ſequeretur g ſingularitãs eſſet cauſa impedimenti illi
us ⁊ non potentialitas materie:nod eſt falſuʒ: qꝛ iny* huius· q.4·ar. ⁊. habitum eſt ⁊. q.I7. ar·⁊ ꝙ ſi eſſet aliqð fingulare abſqʒ nateria:tale poſiet de ſe ab intellectu no ſtro per ſe intelligi. t per hoc pʒ ſolutio ad ꝛm. Exq zm dicendum ꝙ lʒ partes diffinitionis que eſſentialiter ⁊
in recto ponuntur in difſimtione ſint foꝛmne:non tamẽ oʒ
hoc concedere de partibus in obliquo poſitis.
Sequitur in phyloſopho ⁊ Poc. S.ibi. Enoniam auti eſt quedam ſcientia ⁊.
3 ſie pꝛoceditur. Lide 8 tertum tur ꝙʒ differentia huiꝰ
ſcientie ab alijs ſcientijs ſpecialibus:non ſit be Ane Data. Ham illud quod non cadit ſub obie cto potentie intellectiue;non dʒ conſiderari in aliqua ſciẽ tia humanitus innenta. Secd ſbe que ſunt ſeparate a ma⸗ teria ſenſibili vᷣm eſſe ⁊ rationeʒ:non cadunt ſub obiecto intellectus noſtri:cum obm intellectus noſtri ꝙ pꝛeſenti ſtatu ſit quidditas rei materialis. Ergo hec ſcientia nõ dʒ cõſiderare tales ſßas. Nuod eſt 5 pꝛimaʒ ditferentiã hie a pho affignatam.¶ P⁊0. Sacra theologia eit nobilioꝛ ſcientia qᷓ; ſit iſta:⁊ ᷣm Doc. I eſt ſpeculatiua. Ergo in ter ſcias ſpeculatiuas hec non eſt ceteris nobilioꝛ. Nuod eſt contra ſecundam differentiam. P30. ec ſcientia non pꝛedicatur de phyſica ⁊ mathematica in recto: cum ſint ſcientie ſpeculatine vᷣm genus ſcivile diſtincte. Ergo hec ſcientia nõ eſt vlis.qꝛ vle pꝛedicatur in recto de hijs quoꝛum eſt vłe:vt pʒ per diffinitionem vlis. ¶ Sed eſt pbus in tertia parte pꝛeſentis capituli:ibi. Qnomiam autem eſt quedam ſcientia entis inquantum eſt ens ⁊ ſe parabile:conſiderandum eſt vtrũ quodã naturali eandeʒ ponendum eſſe hanc aut magis alteram vũc. Reſi On deo dicendũ ꝙ in hac z parte hu 35* P ins capituli phus etiaʒ recolli git tres differentias inter hanc ſcientiam ⁊ alias ſcientiaſ ſpeciales pꝛeſertim ſpeculatinas:cum quibus videt ha⸗ bere maioꝛem conuenientiam:que ſunt ſcientia naturaliſ ⁊ mathematica. ¶ Quarum pꝛima differentia eſt talis. Mam hec ſcientia eit de abſtractis a materia ſenſibili ⁊ intelligibili ᷣm eſſe ⁊ rationem Alie vero ſunt de coniũ ctis materie ſenſibili aut ᷣm eſſe tiñ ſicut mathematica: aut ſᷣm eſſe ⁊ rationem:ſicut ſcientia naturalis. Argo hec ſcientia differt ab eis ᷣm modum conſiderandi. ¶ Ter⸗ tia differentia eſt talis:qꝛ hec ſcientia eſt nobilioꝛ ſcientia naturali ⁊ mathematica:cum de nobilioꝛibus.vʒ de deo ⁊ angelis conſideret. Ergo ab eis differt in nobilitate· qꝛ nobilitas ⁊ dignitas ſcientie jumitur a dignitate rei conſi derate vt patuit in pꝛohemio libꝛi de anima. ¶ Tertia differentia eſt talis. Mam hec ſcientia conſiderat ens in quantum ens ⁊ alia tranſcendentia que ſunt magis vnt nerſalia qᷓ; ens mobile ⁊ ens quantum de quibus conſi derant ſcientia naturalis ⁊ mathematica. Ergo hec ſcien
tia differt ab eis. ¶Ex quo pʒ ꝙ bec ſciavninerſaliter lo
quendo tripliciter differt a ſcientia naturali ⁊ mathema tica. Mꝛima differentia ſumitur ᷣm modum abſtra⸗ ctionis. Secũda ſumitur ratione dignitatis. Tertia vero ratione vniuerſalitatis. ¶ Vonſiderandum autem eſt hie pꝛimo circa pꝛimam differentias ᷣm vhin ꝙ ad hanc ſci entiam non ſolum pertinet conſiderare de ente in cõmn ni g eſt conſiderare de ente inquantum ens:ſed etnã eiuf eſt conſiderare de entibus ſeparatis a materia Vm eſſe ⁊ rationem ſimul:qꝛ talia entia cuʒ ſint intelligibilia debẽt conſiderari in aliqna parte pbie · Aliter phia non eſſet ſuf ſicienter tradita. Bed ſimilia non conſiderantur in ſcientia naturali:qꝛ ſcientia naturalis cõſiderat ea que in ſe habẽt pꝛincipium motus. Meqʒ etiam conſiderantur a mathe⸗ matica:qꝛ lʒ abſtrahat a materia ⁊ motu. ᷓᷣm rationeʒ c ſiderandi:tamen eſt de hijs que ſunt fimilibus coniunctã Fm eſſe vt ex dictis pʒ Relinquitur ergo ꝙ ad hanc ſcẽ tiam pꝑtineat

Queſtio
tiam pertineat conſiderare de ipſis que ðm rationem cs ſiderandi abſtrahit a materia ⁊ motu ⁊ etiam m eſſe. Nnde pꝛima phyloſophia dicitur: qꝛ eſt circa enria peni⸗ tus ſeparata:vt ſupꝛa in pᷣmo huins.q.i.ar.y.⁊ in.6.hu⸗ us·qVar.⁊. dictum eſt. C Lonſiderandum vlterius eit ſecundo vᷣm phyloſophum circa tertiam differentiam:ꝙ quelibet mathematicarum ſcientiarum eſt circa aliquod vnum genus entis determinatum. Tninerſalis antem ſcientia eſt communiter de omnibus. nde nulla ſcien⸗ tiarum mathematicarum eſt comnunis ad omnia entia. Sed ſi be naturales eſſent pꝛime ſbe inter entia:opoꝛte⸗ ret ꝙ ſcientia naturalis eſſet pꝛima inter ſcientias qꝛ m oꝛdinem ſparum eſt oꝛdo ſeientiarum. Sed quia ẽ alis Wa ⁊ natura pꝛeter ſbas naturales que ſunt mobiles: ne⸗ ceſſe eſt alteram ſcientiam eſſe que ſit pꝛioꝛ naturali. Et ex eo ꝙ eſt pꝛima:opoꝛtet ꝙ ſit vniuerſalis. Eadem eni eſt ſcientia que eſt de pꝛimis entibus ⁊ que eſt vninerſa lis. Mam pꝛima entia ſunt pꝛncipia omnin alioꝛum en tium. Et loquiur hic phyloſophus conditionaliter vt di cit hic Doc. S.qꝛ nundum pꝛobatum eſt aliquam ſßam ſeparatam eſſe. æx pꝛedictis infert phyloſophus pꝛe⸗ ſertim ex pꝛima differentia ꝙ triplex eſt genus ſcientia/ rum ſpeculatinarum humañitus inuentarnm. vʒ.ſcientia naturalis que conſid erat entia mobilia:que in eoꝛum dif fintione materiam ſenſibilem communes ſuſcipiunt. Et mathematica que conſiderat immobilia que non recipi⸗ hnt materiam ſenſibilem in ſui diffinitione:lʒ habeant eſ⸗ ſe in materia ſenſibili. Et theoꝛica.i. methaphyſica que eſt circa entia penitus ſeparata. er theoꝛicam.n.cien/ tiam intelligit hic phyloſophus methaphyſicam licet ſciẽ tia naturalis ⁊ mathematica ſint etiam ſcientie theoꝛice: quis omne analogum per ſe poſitum:ſtatuo ſuo famoſio ri ⁊ dignioꝛi ñignicato:ᷣm Hoc. S. in pꝛimo peryer⸗ menias lectione quinta: vbi dicit ꝙ omne analogum ſim pliciter dictum intelligitur de eo de quo per pꝛius dici⸗ tur. NEt lʒ methaphyſica conſideret omnia vm pꝛopꝛi⸗
as rationes in ſpeciali ⁊ lʒ etiam conſideret reruʒ pꝛopꝛĩ
as rationes inquantum ſunt entia quedam: non tamen cõ ſiderat res vm pꝛopꝛias rationes in ſpeciali vt ſunt tales vt ſupꝛa dictum eſt.
igitur dicendum tz ſbe in 6 Ad pNimum eee non per ſe
⁊ directe ſub pꝛopꝛio ⁊ adequato obiecto intellectus no ſri cadunt tamen ſub eo per earuʒ effectus. nde in pꝛe ſenti ſtatu de eis non habemus cognitionem pꝛopter ꝗd ſiue quidditatinam pꝛopꝛie dictam: ſed cognitionem qꝛ eſt ⁊ a poſterioꝛi per ſuos effectus: vt ſupꝛa in ꝛ0 huins I.A44.declaratum eſt. C Ad ſecundum dicendũ ꝙ phyloſophus hic loquitur de ſciẽtijs humanitus innẽ ts. Unde ratio non ſequitur:quia ſacra rheologia eſt di⸗
uinitus adinuenta ⁊ a deo inſpirata. Næt lʒ ſacra theolo
gia a nobis acquiratur per ſtudium ⁊ exercitium: tamen a pꝛimis pꝛophetis ⁊ ſanctis habita eſt per reuelationeʒ. A nobis autem habetur per ſtudium quantum ad conciu Rones deductas ex eius pꝛincipijs ᷣm communem cur/ jum hominnm:licet eins pꝛincipia.ſ.articuli idei ex re⸗
nelatione habeantur.oteſt etiam quantum ad conclu
Rones haberi per reueiationem in aliquo homine parti eulari:ſicut pʒ ð ſancto Thoma de Aqno qui magis oꝛa tione qᷓ; ſtudio eaʒ acquiſiuit.t ſimiliter de ſancto Wer nardo chi reuelata ſunt tot miſteria ſacre theologie ⁊ ſic de multis alijs ſanctis. Sed hoc miraculoſe factuʒ eſt vt pʒ per Doc. S. in.i xc.q.I09. ara.i coꝛpoꝛe i fine. ¶Ad tertium dicendum gꝙ hec ſcientia non dicitur vninerſalis per pꝛedicationem ita ꝙ pꝛedicetur in recto de alijs ſciñ tijs ſed dicitur vniuerfalis per conſiderationeʒ: qꝛ vʒ cõ ſiderat ea que ad omnia ſe extendunt. Ens enim ⁊ cete ratranſcendentis ad omnia ſe extendunt ⁊ de omnibus pꝛedicantur: vt ſupꝛa in o huins.q.i.ar.I.⁊ in Io huiuſ q7.Ar.4declaratum eft. 63
¶ Queſtio octaua. De ente per accidens de cauſa
per accidens. Mſteg inluper conſide v randũ eſt in hoc tertio tractatu huiꝰlibꝛi ð hij q̃ phus recolligit qᷓ;tuʒ ad ea que dicta ſunt tam in ſexto li bꝛo huins ſcientie qᷓ; in lbꝛis phy ð eme iperfecto. ¶ir ca qnod quinqʒ occurrunt cõ
ideranda ſᷣm ꝙ quinqʒ ſunt
. capitula huins tractatus ᷣm quinqʒ lectiones Boct. S. ¶ Mam pᷣꝰ conſiderandum eſt de ente per accidens ⁊ de cauſa per accidens ⁊ de ve ro. C Secundo conſiderandum en de recollectione eoꝝ que dicta ſunt de motu vᷣm ſe. Et hoc in ⁊ capitulo hu ius tractatus ibi¶ Ens autem quod quidem actu xc.) C Tertio conſiderandum eſt de recoliectione eoꝛuʒ que dicta ſunt de infinito quod eſt paſio motus. Et hocĩ ter tio capitulo ibi. Infinitum autem quod ipombile ⁊c̃.) Cnarto vero conſiderandum erit ea que recolligun᷑ de hijs que dicta ſunt circa duas diuiſiones motus. Pt hoc in quarto capitulo ibi.¶ ermutatur autem quod permutatur ac̃. ¶ Q nintò vero conſideranduʒ erit de hijs que recolliguntur quantum ad ea que dicta ſunt cir ca pꝛimam diuiſioneʒ motus ⁊ de hijs que pertinent ad. notiſicationem ipfius moius. Et hoc in quinto capitulo huins tertij tractatus ibi.¶ ¶ Si igitur pᷣdicamenta di niſa ſunt ⁊c̃.) Qnantum ad pꝛimum qu eruntur dno. ¶Pꝛimo vtrum ad hanc ſcientiam non pertineat conſi derare de ente per accidens. ¶ Secundo vtrum eti⸗ am ipſum verum debeat remoueri a conſideratione hu ius ſcientie. ¶N Sequitur in phyloſopho ⁊ Doc. S.ibi. Nuoniaʒ au tem ſimpliciter ens.⁊c̃.⁊ eſt Iec.s.
— ſic pꝛoceditur. Aide 13 pꝛimum ad hanc ſcienti ſam pertineat conſiderare ens per accidẽs.nã
ad eandem ſcientiam pertinet conſiderare to tum ⁊ partes eius ſubiectiuas. Sʒ ens diuiditur in ens
per ſe ⁊ in ens per accidens vt in libꝛo de quotiens dictũ
eſt · Ergo ad hanc ſcientiam que conſiderat ens: pertinet conſiderare ens per accidens. ¶ ⁊. Ad hanc ſcientiaʒ pertinet conſiderare accidentia: vt in pꝛincipio huius li bꝛi patuit: per quartam veritatem Doct. ſan. ibi addu
ctam · Sed accidentia ſunt entia per accidens vt patet in ⁊ ec.xo.
pꝛimo poſterioꝛum circa tertium modum perſeytatis. quia illud quod non habet eſſe per ſe: dicitur eſſe per ac cidens. Ergo idem quod pꝛins · N P. 30. Lonſideratio huins ſcientie cum dicatur ſcientia vniuerſalis habet cõ ſiderare omnia que ſcientie ſpeciales conſiderant. Sed phyloſophia naturalis vt patet in ⁊* phyſicoꝛum cõſide rat cauſam per accidens.vʒ · foꝛtunam ⁊ caſum tam diffi nitine qᷓ; diniſine. Ergo ad hanc ſcientiam pertinet conſi derare cauſas per actidens. Et per conſequens habet cõ ſiderare ens per accidens. ¶ Sed ↄtra eſt phyloſophus in pꝛimo capitulo hnius terti tractatus ibi. Quoniaʒ au
tem ſimpliciter ens ſᷣm plures dicitur modes qnoꝛum
vnus eſt qui ᷣm accidens dicitur:conſiderandum pꝛimo de ſic ente. Vuod quidem igitur nulla traditarũ ſcientia rum negociatur circa accidens: palam. Meqʒ enim ⁊c. RM ſ ondeo dicendum bꝛeniter ꝙ nec iſta INe P— ſcientia neqʒ aliqua alia ha⸗ bet conſiderare de ente per accidens: ueqʒ de cauſa per accidens inquantuʒ hniuſmodi· Anod.n · non habeat cõ ſiderare de ente per accidens: ſic deducit phyloſophus ᷣm Doc. S. inducendo per ſingulas ſcias. Mã ars edifi catina nõ cõſiderat aligd per accidens. Mõ.n. conſiderat
—
—— 4„
—————— ———

Andecimi
duid per accidens euenire poſſit habitantibus in domo· vʒ aliquod nociunʒ vel aliquod pꝛoſperũ. Et ſic de alijs ſcientis. Sed vnaqueqʒ ſciarum conſiderat id quod eſt ꝓpꝛiũ ſibi. vʒ.ſÿm ⁊ ꝑfe accidẽtia eius. Et in hoc eſt fi⸗ iis cõſderationis cuiuſiibet ſciẽtie. Matio aũt phi quare nulla ſciẽtia cõſiderat ea que per accidẽs ſunt: ẽ tals. Mã qð per accidens eſt nõ eii ꝓpꝛie ens: ſed magis nð ens: ſicut nõ eſt ꝓpꝛie vnũ. nũ.n.⁊ ens connertuntur. Om⸗ nis autẽ ſciẽtia eit de ente. Einde relinquit ꝙ nulla ſcien/ tia eſt de eo qð eit per accidẽs. Quod aũt ens per accicẽſ nõ ſit ꝓpꝛie ens vnũ: ꝓbat phus:qꝛ ens vnl vn geners tione generatur:ſi ſit generabile ſicut id qð generatur ens per accidẽs nõ generat᷑ vna generatione. Ergo nõẽ ꝓpꝛie vni ⁊ per ↄñs neqʒ ens · pꝛobatio medie ßphm. ã ſi aliquis muſicus fiat gramaticus:nõ ſimul factus ẽ miuſicus ⁊ gramaticus: qꝛ vnũ põt eiſe altero non exiſtẽ⸗ te in eſſe pꝛoducto. nius autẽ entis eſt aliqua vna gene ratio. Ergo tale ens per aceidens nõ eſt ꝓpꝛie ens vnu · ¶ Sed inſtabat diſcipulus. ã ex mã ⁊ foꝛma ſit vnn per ſe. Et tñ materia ⁊ foꝛmanõ ſimulgenerant ꝛcũ ma⸗ teria ſit ingenita vt pʒ pᷣ phyr. Ergo nõ opʒ ad hoc ꝙali quid ſit vnũ pꝛopꝛie ꝙvna generatione generent᷑ LDi cit ad hoc bic Doc.S.ÿᷣm phm:ꝙ talis inſtãtia nulla eſt q foꝛma nõ generat ꝓpꝛie: ſed ttũ compoſitũ: vt in ſe⸗ ptimo huius ſupꝛa pꝛobatů eſt. AMateria etũ hð pꝛeexi⸗ ſtit acin ens ſed poꝰ tm̃. IMic aũt muſicus qui fit gramati ens nõ eſt generatio totiꝰ qð eſt muſicũ ⁊ gramaticũ: ſʒ eſt generatio gramatici tĩ. Tnde hoc totũ homo muñ⸗ cus ⁊ gramaticus nõ eſt aliqð vnũ ens. Ande nulla ſciẽ⸗ tia vera conſiderat de ente per accidẽs:⁊ hoc loquendo de ſcientia que vere eit ſcia:certitudineʒ veram habens. Sophyſtica aſit ſcia circa ens per accidens negoclatur:⁊ ad decipiendi vtitur eo quod eſt per accidens ac ſi eſſet per ſe ens. Vnde ex hoc cauſatur fallacia accidemis: que eſt efficaciſſima ad decipienduʒ etiã ſapientes: vt diciur in libꝛis elenchoꝝ. Tinde nõ ſine cauſa phus dicit ꝙ ſo⸗ phyſtica verſatur circa nõ ens per accidens. naliter dutem ens ⁊ vnuʒ vna generatione generãtur:⁊ qualiter ſicut ſe habet ad entitatem: ita ⁊ ad vnitateʒ æ econuerfo patuit ad longuʒ ſuperius in ꝓn huins. q. ʒ ar.i. CTonſiderandum aũt eit hic pᷣꝰ ᷣm phm ꝙ nõ ſo⸗ lůũ verũ eſt ꝙ nulla ſcientiarũ conſiderat de ente Pel vcci⸗ dens:ſed etiam verũ eſt g nulla ſcientia poteſt conſidera re ens per accidẽs. Dð pꝛobat phus dupliciter. ¶ Mꝛi mo tali rarione. ijã omnis ſcientia eit de eo að ſemper eſt: ant vt frequenter:ſicut etiã pꝛobat pᷣ poſterioꝛũ.S ens per accidens eſt qð neqʒ eit ſemper ens neqʒ ĩ plus ſiue hequẽter. Ergo eius non poteit eſſe aliqua ſcientia. ¶Secundo idem ꝓbat tali ratione. Mã ncẽe eſt ꝙ om⸗ nis ſcientia ſit ex cauſis pꝛimis neceſſarijs ⁊ ummediatis cii ſcientia ſit effecius demonũtrationis vt etiã patuit in p⸗ poſterioꝛũ. Sed ens ꝑ accigens nõ hʒ cauſas neceſſarias per ſe ⁊ ꝓpꝛias. Ergo ⁊c̃. Mꝛobaiio medie. Nã cauſa ꝑ le ⁊ neceſſuria eſt qua poſita ponitur neceſſario effectus· Si ergo ens per accidens haberet talem cauſam ſicut hʒ ens per ſe:tunc omnia de neceſſitate euenirent · Er ſic tol lerentur contingentia caſus ⁊ foꝛtuna conſilium ⁊ meri⸗ tum a rebus. Nue omnia ſunt impoſſibilia. Ergo ⁊ illud er quo iſta ſequuntur. ¶ Conſidẽrandum vlterius eit ⁊0 hic ᷣm phm pꝛo amplioꝛioꝛi declarauone pꝛedictoꝛum g eoꝛü que dicunt᷑ eſſe quedã ſunt ſemper ⁊ ex neceſſi⸗ fate nõ quidẽ vᷣm g neceſſitas pꝛo violentia ſumitur: ſed ðᷣm ꝙ vtimur neceſſitate in demõſtrationibus puta duʒ
dicimus ene neceſſariũ ꝙ triãgulus habeat tres ⁊c̃· Sic
enim neceſſuriũ dicit᷑ ꝙ impoſſibile eſt nõ̃ eſſe. Qnedaʒ vero ſunt entia que ſunt ⁊ fiunt vt in pluribꝰꝛſicut g ho ⸗ mo naſcat᷑ cũ quinqʒ digitis in vna mann. Duod quideʒ nõ ſemper cõtingit ⁊ ex neceſſitate:cũ cõtingat aliquem
naſci quandoqʒ cũ ſex digitis in vna manu:ſed contingit
rj vt in pluribus cũ quiqʒ. Quedã autẽ ſunt entia que he
Metha.
qʒ vt in pluribꝰ neqʒ ſempꝑ ⁊ ex neceſſitate:ſed cotingen ⸗ ter eueniũt:ſicut ſi fiat frigus in diebus canicularibꝰ.ſed hoc nõ ſit ſemper ⁊ ex neceſſitate neqʒ ſemꝑ ⁊ vt in plu⸗ ribus.ſed tñ qñqʒ ⁊ vt in paucioꝛibus accidit. Et hmõ ens vocat᷑ in ꝓpoſito ens ꝑ accidẽs·¶ Vonſiderandũ vl terins eſt 30. g ea que ſemꝑ aut vt in pluribus cõtingũt ita ſe hit ꝙ vnũ eoꝛũ eſt cauſa alterius: vel ambo redu⸗ cunt᷑ in vnã cauſaʒ que ꝑ ſe eſt cã vtriuſqʒ vt vtroqʒ mo do cõtingat. Et ſi qdem cauſa ſit talis ꝙ indeſiciẽter pꝛo ducit ſuũ effectum.crit talis effectus ex nece ſſitate. Siãt talis cauſa poſſit deſcere ꝑp aliqð impedunẽtum:tůc ef fectus eius erit vt in pluribus. Ped ſi ita ſit qð iloꝛum duoꝛũ vnů nõ ſit cauſa alterins neqʒ hẽ̃ant vnã cauſam ꝑ ſe cõem que cõuungat ea ſimul:eoꝛũ cõiunctio erit raro: et ſic effectus fiet vt in paucioꝛibus: ſicut in hoc ꝙ dico muſicũ edificare:mamfeſtũ eſt ꝙ edicatio nõ eſt a mu ſica tanq; a cauſa:ſed ab arte ediicatiua. Similiter ꝙ ſir fernoꝛ in diebus canicularibus eſt ex ſole nobis appꝛopi quãte. Nuod autẽ tũc ſit friguſ: eſt ex aliqua alis cauſa pu ta ex ſaturno quando aliquo mõ cõiungitur ſoli illis die bus. Lonſiderãdum vlterius eſt 4ꝰ m phm g licet cauſam per ſe nõ it neceſariũ ſemꝑ poni in actu: ipſa tñ poſita neceſſario ponit᷑ effectus:cõditionbus obſeruatis in 6ꝰ huins.q.Io.ar.⁊ adductis. Mã ſi ſit aliquod pꝛete ritũ vel pꝛeſens qð ſit cauſa futuri effectus:hoc iam pob tů eſt: ⁊ tamẽ illud futurũ nũdũ eſt. Si autẽ tale qð iam poſitũ eſt ſit canſa futuri effectus ꝑ ſe ⁊ neceſſario:ſequit ꝙ effectus ille ex neceſſitate eueniet. Si ergo ens ꝑ acci dens dicatur habere talem canſam:ens per accidens ex neceſſitate ponetur. Et ſic non erit ens per accidens: ſed neceſſarium vel vt in pluribus. Et ſic omma ex neceſſits te euement. CEt ſi arguat᷑. Cauſa futuroꝝ contingentũ nõ eſt cauſa poſita vt pꝛeſens vel pꝛeterita:ſcd adhuc eſt cõtingens vel futura. Et ꝓpter hoc effectus ſunt cotngẽ tes ad hoc reſpõdet phus dicens ꝙ idem incõueniens ſe quitur ſi ponatur g cauſa futuroꝛũ effectuũ nõ ſit q̃ſi pꝛe ſens vel p̃terita · ſed qjñ futura:ſi talis cauſa dicatur per ſe 3 neceſſaria mõ ſupꝛa expoſuo. Sequitur.n. ꝙ oœĩa ex ne ceſſitate euemẽt ſicnt dictũ eſt. Quod ſic pʒ. Mã ſi cauſa il la futura ſit opʒ ꝙ ſit futura in aliquo tẽpoꝛe determins
to ⁊ determinate diſtante a pꝛeſenti nunc: puta cras. Si
igitur eclypſis que eſt per ſe cauſa quoꝛũidaʒ futuroꝛũ ſit futura cras fiat· ⁊ hoc ꝓpter aliquid ſed ⁊ hoc pꝛopter aliquid aliud. Et ſic ſemper per ablationem cauſarum au feretur aliquid de tempoꝛe quod eſt inter pꝛeſens nũc ⁊ eclypſim futurã. Unde cum illud tẽpus ſit inium cõlu mitur quodã ablato. nde quãdoqʒ erit deuenire ad ali quam cauſaʒ nunc exiſtenteʒ · Quare ſi illa iam ponatur poſito caſu omnnes futuri effectus ex neceſſitate euenient · Cum ergo hoc ſit impoſſibile: mamfeſtum eſt ꝙ ea que ſunt per accidens nõ habẽt cauſam determinataʒ quꝰ po ſita ex neceſſitaie conſequantur. ¶ Inconuenientia auteʒ que ad hoc ſequuntur in 6? huius.q. ar. circa finem ad longum deducta ſunt. 3 Ad imum igitur dicendum ꝙ ad eandẽ P ſcientiam pertinet conſiderare totuʒ vle ⁊ per ſe ꝑtes eins ſubiectiuas · Ens autẽ per ac cidens nõ eſt pars ſubiectina per ſe ipſius entis.niſi coñ nñderando ipſum ſᷣm g ꝑtcipat rõnem entis in commu ni. N Sed replicabat diſcipulus · Mã methaphyſica noñ conſiderat entia particularia per ſe Fm pꝛopꝛias rationei ſed ſolum vᷣm g conueniunt in ratione entis in cõi. Ali⸗ ter ſcientie ſpeciales eſſent ſuperflue. Ergo eo mõ ens ꝑ accidẽs pertinet ad conſiderationẽ huius ſcie:ſicuti ⁊ ens ꝑſeꝛſi ſolutio pdicta ſit valida. ¶ Hicendum g ens ber accidens ÿm g eit ens per accidens: magis habet ratio nem non entis:qᷓ; entis: cum vt ſic non ſit ens vnum vt patet ex dieris in pꝛincipio coꝛpoꝛis articuli· Ens au⸗ tem per ſe vᷣm eins pꝛopꝛiam rationem eſt pꝛopꝛle ens g non ſolum m communẽ rationem entis in

Queſtio
Vnde non eſt ſimſle. CAd ſecundi dicendum ſictt di⸗ cit hic oc. S ꝙ cum loquimur de ente per accidenst don accipitur ibi accidens pꝛo eo quod eſt in aliquo gene re accidentis:ſicut albedo eſt quoddaʒ accidens ⁊ ſic de imilibus. Punt enim multe ſcientie que circa huinſmo ⸗ di accidentia verſantur: qꝛ hninmodi accidentia enã ʒ ſe habent ſpecieʒ quandã et cauſas determmatas in ſbᷣo· Sed dicuntur accidentia:qꝛ non per ſe ſed in alio habent eſe. Sed accipitur hic accidens pꝛo ente per accidẽs. vt album eſt muſicum M mõi.n.neqʒ aliquaʒ ſpeciem ha bent vᷣin ſe:neqʒ aliquam cauſam deterininatam. Nnde circa huiuſmodi non verſatur aliqua ſcientia.pꝛopter ra⸗ tionem ſuperis adductam. CAd zn dicenduʒ ꝙ phra naturaliu non conſiderat caſum ⁊ foꝛtunaʒ m ꝙ ſunt en · tia per accidens.ſed ſᷣm ꝙ habent aliquã reductionẽ ad motnz. iMthil autem eſt adeo per accidens:quin aliquã entitais rationem participet. Et vt ſic bene caſus et foꝛ⸗ una pertinent ad conſiderationeʒ huius ſcientie licet im perfecte ⁊ ᷣm ꝙ conueninnt in ratione ents in cõmuni. ¶Sequitur in pho ⁊ Doc. S. ibi. Quoniam auteim ⁊ vere ens ⁊ m accidens ⁊c̃.— Zie r 17 ſic pꝛoceditur. Nide * S ſecundũ tur ꝙ vernʒ pertine at ad conſiderationem hnius ſcientie. Maʒ ad eandem ſcientiaʒ pertinent conſideratio ſubie eti ⁊ pꝛopꝛie paſſioms eins. Sed verum eſt pꝛopꝛietas entis. Ergo ad hane ſciẽtiam que conſiderat ens pertinẽt conſideratio veri. Cp ·ꝛ. Terum cum ſit obm itelle⸗ ctus pertinet ad conſiderationem alicuius ſcientie. Sed non ad conſiderationem alicuius ſpectalis ſcientie: cum ipſum verum ſit tranſcendens. Irgo conſideratio eius pertinet ad hanc ſcientiam. ¶ Sed contra eſt phyloſo phus in ſeda parte huius capituli ibi. Qnod auteʒ vt ve re ens ⁊ ᷣm accidens hoc quideʒ in complexione eit ⁊c̃. Reſpon de 0 dicenduʒ ꝙ verum poteſt ac cipi duplicter. Vnomò tran- feendenter. Et ſie pertinet ad conſiderationem huius ſciẽ tie vt voluerunt argumenta iam adducta. Alio modo ac⸗ cipitur verum ſᷣm ꝙ ſignicat veritatẽ pꝛopoſitionis.Et ſic non per: inet ad conſiderationeʒ huius ſcientie. Quod kc pʒ ᷣm phm. Mam hec ſcientia conſiderat de ente qð eſt exira animam:cũ ſit ſcientia realis vt ſupra pꝛc batuʒ eſt ſed verum illo modo acceptum non eſt ens extra ani⸗ mam exiſtens ſed conſiſtit in cõpoſitione intellectus tãq; quedam paſſio circa operationem anime exiſtens. lnde eins non queritnr pꝛincipia in hac ſcientia: neqʒeius cõ ſideratio ad hanc ſcientam pertinet. ¶ auſa etiam per
accidens cũ ſit indeterminata:non pertinei ad hanc ſcien
tiam:nec ad conſicerationem eins: ficut nec ens pef acci dens: vt in pꝛecedenti articulo declaratum eſt. ¶ Lonſi⸗ derandũ autes eſt hic pꝛumo m phm ꝙ foꝛtuna et can ⸗
ſa per accidens eoꝛum que finnt pꝛopter finem:non qui
dem a natura ſed ᷓᷣm electionem. Sicut ſi aliquis eligat fodere in agro vt plantet arboꝛem.⁊ inueniat theſauruʒ hoc dicimns eſſe a foꝛtuna.Et qꝛ electio non fit niſi ab in tellecr:opʒ ꝙ circa eadem ſit foꝛtuna ⁊ intellectus.in de rebus carentibus ratione non eſt foꝛtuna pꝛopꝛie acci piendo foꝛtunaʒ: vt in ⁊phyſicoꝛũ.q. ar. Mꝛobatũ eſt ᷣm phm. Meqʒ etiam foꝛtuna eſt in pueris qni carẽt vſu rationis: vt etiam ibidem patuit.q. ar. ¶Conſi
derandum vlterius eit ⁊* 5ᷣm phyloſophum ꝙ qꝛ inrini
fe quaſi ſunt cauſe a quibus poteſt aliquid fieri a foꝛtuna ideo foꝛtuna eſt incerta humane cognitioni: qꝛ omue inti nitum eſt ignotum. ¶ foꝛtuna etiam qne nullins eſt cau fa fimpliciter eit per ſe ſed cauſa per accidens: dicitur bo na vel mala. Wona quidem:quando bonum foꝛtune ene nit. Mala vero: quando malum fortune euenit. Sed ſi ſit magnunm bonum quod foꝛtuite enenit: dicitur enfoꝛtu nium. Si magnum malum: dicitur infoꝛtunium. C Et a Rullnʒ per accidens eſt pꝛius hijs que junt per ſe can⸗
ſ der aecidens non poteſt eſſe pꝛioꝛ eauſa per ſe. m⸗
de cum foꝛtuna ſi cauſa per accidens: non poteſt eſfe pꝛi ma canſa rernʒ. Sed epoꝛtet ꝙ intellecius ⁊ nanra que
ſum cauſe per ſe ſint pꝛioꝛes pia foꝛtuna dato ꝙ fotun
eſſet cauſa celi.vt aliqui aniqun voluerunt:vt patnit ſco
pbr'.q. ar. Cid argumenta igtur patuit ſoluto ex dictis. naluer antem verum ſit obiectum intelle cus concomitatine ⁊ non eſſennaliter aut foꝛmaliter: dij pntatum eſt ſupꝛa in 6* hnins.q.vltuna ar.vltimo.
¶Queſtio nona. e recollectione eoꝛuʒ que dicta ſunt de motu ſmn ſe in hbꝛo phyſicoꝛum.Et eſt. Lec. g.
— jno conſiderandum eſt Einde ð his que hic phy
oſophns recolligit de motu que i
d tenio pprſicoũ declarant᷑. ¶ Lir 6 ca quod quertur dno. ¶ ꝛimo vtrum diffinitio motus hic a phy⸗
loſopho adducta:ſit bene aſignata
vʒ · ꝙ motus eſt actus exiſtentis in
votentia vn ꝙ huiuſmodi. ¶ Secundo vrrů idem mo
tus ſit actus motini ⁊ mobilis ſubiectiue in ipſo mobili
exriſtens. 4 1 2 CSequitur in phyloſopho ⁊ doc. S.ibi. Ens autem
hoc quidem acu ſolum ⁊c̃. t —„3 c pꝛoceditur. Nide „ 8 pamum— non ſit actus exiſtentis in potentia ſᷣm g hniuſmodi. — Wam motns eſt actus motini fen monentist vt pꝛobat phus in hoc capitulo. Sed motiuum inquan/ tum hninſmodi non eit ens in potentia:ſed in actu. Om⸗ ne·n·mouens mouet ᷣm g eſt in actu.Ergo motns non eſt actus alicuins exiſtentis in potentia. N Hꝛ. Mpo/ tus eſt fluxus foꝛme vt etiam hic dicitur. Sed quelibes foꝛma cum ſit actus dicitur eſſe in actu dum exiitt. Er⸗ go ideʒ quod pꝛins. CP.“. Si moins eſſet actus vel eſſet ac us pumus vel ſccundus. Mon eſt actus pꝛimus: cum non ſit foꝛma ſbalis.neqʒ eit actus ſecũdus. qꝛ act? ſecundus ponitur in aliquo genere. Motus autem non ponitur in aliquo genere cum ſit poſt pꝛedicamemũ. Er go motus non eſt actus. Sed contra eſt phyloſophns in hoe ſcðo capitulo huius tertij tractatns ibi. Ens auteʒ hoc quidem aciu ſolum: hoc autem potentia:⁊ hoc qui⸗ dem potentia ⁊ actu ⁊c̃.
dicendus ꝙ phyloſophus re⸗ Reſp ondeo ea que dicta ſunt de motu ſᷣm ſe in 30 phyſicoꝛum ad concludendum dif⸗ finitionem motns pꝛemittit quinqʒ. ¶ Qnoꝛũ pꝛunũ eſt ꝙ entium quoddã eſt in actu tm̃ vt albũ. Anoddã eſt po tentia tñ vt mã puma. Qnoddã vero ens eſt acin ⁊ po⸗ tentia ſicut omnia intermedia.el vt dicit hic Doc. S. phus dicit illnd eſſe actu tmñ̃: quod iã perfecte hʒ foꝛmaʒ puta qð iam pfecte eit albũ.E ſſe autẽ in pon tm̃ dicit u⸗
lud qð nundũ hʒ foꝛmã neqʒ mouetur ad foꝛmam. Ens
vero dicit eſſe in poꝰ ⁊ actu qð nůũdum hʒ foꝛmã ſed eſt in moheri ad foꝛmã. ¶E quibus datur intelligi a di niſio. vʒ gꝙ ens diuiditur ꝑ actum ⁊ potẽtã. CSchmg phus pᷣmitit ẽ ꝙ ens dinidit ꝑ deck pᷣdicamẽta ¶ Ter tiũ eſt ꝙ motus nõ hʒ aliquã naturã ſeparatã a rebꝰ alijs
Sʒ vnãqueqʒ foꝛma m g eſt in fieri eit actus iperfect?
qui dr̃ motus mãliter loquẽdo ſhoc.n.ipſum eſt mone ri ad albedinẽ ipſam actu fieri in ſpoꝛſʒ nůdũ eſt in actu ꝑ fecto· Et ſicui nõ eſt aliqd cõe decẽ pᷣicamẽu qð ſi eoꝝ genus:ita nõ eit aliqð cõe genꝰ oĩinm motuũ. Et ꝓpter hoc motus nõ eſt aiquod vnũ pᷣdicamẽtũ ab aliis diſtin ctum:ſed ſequitur ad alia vt patuit in poſt pꝛedicamẽtis. ¶Qnartũ qð pᷣmůtit eſt ꝙ ĩwnoquoqʒ gnẽ inenit al gd duplr. vʒ · ſᷣm ꝑfectionẽ ⁊ ĩperfectionem: ſicnt in gnẽ ſße vnũ eſt vt foꝛma:⁊ alind vt pꝛiuatio. Et in gnẽ qualitatis

Ancdecimi
niquia eſt vrperfectum:ſcutslbum ingenere cooꝛisx
aliquid vt imperfectum:ſicut mgruʒ. Et in genere quan titatis eſt aliquid vt perfectum:ſicut magnu: ⁊ aliquid vt imperfectum ſicut paruum. Et ſic de aljs generibus Cuius ratio eſt. Nam omnia genera diuiduntur per con trarias differentias. Uontrarioꝛum autem ſemper alterũ eſt vt perfectum: ⁊ alterum vt imperfectum. NQuintũ vero quod pꝛemittit ſegiur ex pꝛemiſſis. videlicet ꝙ tot ſunt ſpecies motus:quòt ſunt ſpecies entis. Duod quidẽ non dicit phyloſophus eo ꝙ in quolibet genere entis ſit
motus:ſed qꝛ ſicut ens diuditur per actum ⁊ potentiam
z per perfectuʒ ⁊ imperfectuʒ:ita ⁊ motus.Et ideo di ctum eſt g motus non eſt pꝛeter res ad quas eit motus. N pꝛedictis concludu phyloſophus diftinutionẽ mo tus.vʒ. ꝙ moius eſt acius exiſtẽtis in potentiam ꝙ hu iuſmodi. Quaʒ diffinitioneʒ pꝛobat dupliciter. Mꝛimo vʒ quantum ad ſingulas emus particulas.⁊ per dicta ani quoꝛum de motu. Quoi enun motus ſit actus:ſic decla⸗ rat. Mam edificatio eſt actus ediſicabilis.ſanatio ſanabi⸗ lis ⁊ ſic de aujs motibus.ᷣrgo motus eſt actus mobi⸗
lis · Duod autẽ ſit actus entis in potentia:ſic deducit ph
loſophns. Mam motus eſt actus mobilis. Mobile au⸗ tem dicuur illud:quod eſt potens moueri. Ergo motus
eit actus alicuius exiſtentis in potentia. nod autem ino tus ſit actus exiſtents in poteniia 5ʒ ꝙ huiuſmodi.ſie pʒ⸗
Mã es eit ens in actu ᷓᷣm ſe.⁊ eit in potentia ad ſtatuam. Unde idem eſt m es ⁊ in potentia ad ſtatuam. Mon m eſt idẽ ratione. Sed alia eſt ratio eris inquantus es. ⁊ alia eſt ratio eris inquantum habet potentiain vt ex eo fi at ſtatua. Sequitur ergo ꝙ ſtatue factio que eſt moius: ẽ
actus entis in po entia ſᷣn ꝙ huiuſmodi:qꝛ ſi es iam eẽt KRatua in actu:non eſſet ad eã motus. ¶ Et lʒ potentia es
dẽ materialiter ⁊ ſubiectiue ſit cõtrarioꝛũ:non tamẽ po⸗ tentia eadẽ 5ᷣm rationeʒ poteſt eſſe cõtrarioꝛum. ð ſic pʒꝛnam potentie diſtingnuntur per actus. et ratio potẽ⸗ tie ſumitur ex actu. Sed ſanari ⁊ infirmari ſunt diſtincti actus: Ergo poſſe ſanari ⁊ poſſe inirmari non ſunt idem ßin rationẽ. Aliter quando aliquis ſanaretur ifirmarctur qꝛ illa que vñi ⁊ eidem per ſe unt eadẽ re ⁊ ratione:illa inter ſe ſunt eadeʒ. ¶ Secundo pꝛobat ꝑhyloſophus eã clẽ diffinitionem per dicta antiquoꝛum.Mõ motus nõ pᷣt congrue aliter diffimri.qꝛ non poteſt in alio genere pon niſ in genere actus. Ande phy qui dixerũt motũ eſſe al⸗ teritatem:aut inequalitateʒ aut non ens ex eo ꝙ illud qð mouetur ſemper alio modo ſe habet: male diffinierunt motum. QOuod ſic pʒ. Et pꝛimo ex parte ſubiecti iphus motus. Si.n.motus eẽt inequalitas aut alteritas aut nõ ens:ſequeretur ꝙ omne nõ ens alteruʒ vel inequale mo ueretur neceſſario. Sʒ nullũ illoꝛũ mouetur neceſſario. Ergo ac. ¶Scðo idem pʒ ex parte terminoꝛum ipſius motus.qui ſunt terminus a quo ⁊ terminus ad queʒ nõ eni magis eſt motus ad non ens qᷓ; ad ens: aut ad inequa le qᷓ; ad equale:aut ad alteritateʒ q;; ad eis oppoſitum. Ergo tales pby male diffinierunt motũ. Alij vero diffi⸗ nierunt moiũ dicẽtes motũ eſſe exitũ de potentia in actũ non ſßito. Qui etiã errauerũt g ncẽe eſt ꝙ in diffinitione ipius exuus ponatur motus. Et ſimiliter in diffinuone eius quod eit ſubito ponitur tẽpus. Et in diffinitione tẽ⸗ ponitur inotus. Unde eſſet circulatio in diffinitioni us. IMec omnia patent in 3* phyt.q. r. Acd pumum igitur dõm ꝙ motus eſt act? ipſius motiui effectiue:ſed eſt actus ipſius mobilis foꝛmaliter ⁊ ſubiectiue inquantum huiuſinodi vt patebit in ſequẽti articulo. Ande ratio nõ ſequit᷑. ¶ Ad ꝛn dðm g motus eſt actus alicuius exiſtẽ tis ĩ actu pᷣꝰiñj in pon ad vlterioꝛẽ actum.vel ad alios gra dus ꝑfeciii eiuſdẽ foꝛme. Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad ʒn.
T Sequitur in ppyioſopho ⁊Doc. S.ibi Quod gdeʒ motus eſt in mobili ⁊c̃·
Metha. S ſecundũ Kpreu pice
idẽ actus mouẽtis ⁊ mobilis in mobili ſubie
ctine exiſtens. Vam morusmeſt actus mouentis di⸗
citur actio:⁊ qui eſt actus mobilis dicitur paſſio: vt hie dicüur in textu. Sed actio ⁊ paſſio non junt vnus actus: cũ genere differant. Ergd motus non eſt vnus ⁊ icẽ act? motiui ⁊ mobilis. ¶ Pꝛ0. Actus eſt in eo cuins eſt act? Si ergo motus eſt àctus monẽtis: erit in monente ſubie ctiue:⁊ non in mobili.quia vnuʒ accidens numero non poteſt eſſe in diuerſis ſubiectis:cum accidenna numeren tur ad numeroſitateʒ ſubiectoꝛuʒ. ¶ Sed contra eſt phy loſophus circa finem huius capituli.ibi. Vuod qudem ignur motus eſt ĩ mobilipalaʒ. Actus emm eſt huuss motino ⁊c.„ Reſpondeo venu heunog wneen 2 in mobili biectine. P uod ſie patet ſchm phyloſophum. Mam omns actus eſt in eo cuius eſt actus. Sed motus eſt actus mobilis: vt patut
per ems difinitionem. Ergo ⁊c̃C icendum ſecundo
ꝙ motus eſt acins motiui. Ouod ſic patet ſecundũ phy⸗ joſophum. Mam ilind eſt actus alicuius:quo aliuid eſt actu. Sed motus eſt quo motinum dicitur actu. Bʒ mo tuum dicitur ex eo ꝙ eſt potens mouere. N onens an⸗ tem dicitur ex eo ꝙ eſt actu.Ergo motns eſt acius moti ui effectiue:non autem ſubiectine inquõtum humſmodi ¶P icendum tertio ꝙ vnus ⁊ ideʒ moꝛns eſt actus mo tiui ⁊ mobilis. Vnuod ſic patet ſecundum phyloſophum. Mam motns dicitur actus ipſius motiu: quia facit mo ⸗ tum.Et dicitur actus mobilis inquanmuʒ in eo ſulcipuur motus. Sed moiuum facit illum moum qui eſtmmo bii. Ergo vnus ⁊ idem motus eſt actus motiui ⁊ mobi hs. Quod quidem etiam per exempla patet. Mam vna ⁊ eodern eſt diſtantia duo:um ad vnnʒ:⁊ vnus ad duo: Sed differt ratione.pꝛopter quod diuerſimode ſigniſica tur.ſcilicet per duplum ⁊ dimidiuʒ. Sumilter vna ⁊ ea dem eit via aſcendemium ⁊ deſcendennum materialiter ſed differt ratione. pꝛopter quod dicuntur hn aſcendere: ʒ ain deſcendere. t ita eſt euam de mouente moto. am vnus ⁊ idem motus ſecundũ ſbamꝛeſt actusvtri⸗ uſqʒ.ſed differt rõne. Eſt enim mouentis vt agiioꝛ n bilis ſiue patiẽtis vt paſſio. ¶ Et ſi arguatur. Si actO ⁊ paſſio ſunt idem ᷓᷣm ſbam:ſequuur ꝙ non ſum duo pꝛe⸗ dicamenta. ¶ Ad hoc dicit hic Poc. P. ꝙg pꝛedicamen⸗ ta diuerſificantur Fᷣm diuerſum modum pꝛedicandi. Vn de licet idem ſint: qꝛ tamen duerſimode de diuèrſis pꝛe dicantur: ad dinerſa pꝛedicamenta pertinent. ᷓᷣm·n.ꝙ pᷣ⸗ dicatur de eo in quo eſt:conſtiuit pꝛedicamentum paſio nis.Vᷣm autem ꝙ pꝛedicatur de eoaguo eſt: conſtitui pᷣ⸗ dicamentum actoms.dec ile. ¶ Aualiter autem hot mtelligendum ſt ᷣm ſententiam Doc. S. patuit ſuperi⸗ us I hius.q.22. ar.3. vbi querebatur vtrum pꝛedica⸗ menta ſint realiter ab inucem diſtincta. ¶ Vonueniunt enm actio ⁊ paſſio ᷣm am ⁊ maierialuer. Differůtta⸗ men eſſentialiter:cum eſſentie pꝛedicamentoꝛnimn ſint im permixte: vt etiam patuit vbi Inpꝛa. q.⁊2. ar. ʒ ·ſ. de diſti ctione actionis ⁊ paſſionis. ¶Et etiam ibidem patuit. q· 22.ar.2. qualner actio eſt in agente à paſſio in patiẽte ſub iecuue:aceipiẽdo ea foꝛmaliter vᷣm rõnẽ pꝛedicamentalẽ · ¶Ad argumenta ergo pʒ ſolutio ex dictis.
CQueſtio.ioꝰ. de recollectione eoꝛum que dicuntur de mſinito quod eſt paſſio motus.
n„ror reſtat con in 3* capitulo huiꝰ tertij tractatꝰ de hijs que in tertio ꝓpyſicoꝛũ dicta ſunt de in nito qð ẽ paſſio motus poſtq; viſuʒẽ de ſpſo motu · Circa quod q̃runtur dlo· CMꝛimo

—— 6——
— S
Mueſtio
CMꝛimo vtrum ſit dabile infinitum in actu. CScðᷣ vtrum infinitum poſſit diffiniri.
Sequitur in ·ppyloſopho et Doctoꝛe Sancto.ibi.
Inſinitum autem quod impoſſibile eſt pertranſire ac̃.
et eſt Lec.ioꝰ.
— wſi ſic pceditur. Nidetur g 6 pmũ ſit dabile infinituʒ ĩactu. Mam dabile eſt deum eſſe. Bed dens en in⸗ Mnilus:cum habeat potentiam infinitaʒ. Ergo eſt dabile infinitũm in actn. CP ꝛ0. Scientia que eſt cer
tiſſima vt eſt mathematica:eit entium in actu. Sed talis ſcientia vtitur linea infinita. Ergo idem qð pꝛius. Cꝙ
3* · Si ſubiectum eſt actu:neceſſe eſt ꝙ pamio eiꝰ ſit actn. Sed motus eſt actu. Ergo et infinituʒ quod eſt eius pa ſio erit actu. Bt ſic dabile eſt infinituʒ in actn. Sed cõ⸗ tra eſt phus in pꝛeſenti capitulo.ibi. Infinitum anteʒ eſt
quod impoſſibile eſt pertranſire ⁊c̃..
Reſpondeo hcerunæ nonen ponen; dumn infinitum in actn. Pꝛo tum non ett ſubſtantia neqʒ accidens. Et per cõſequens cuins pꝛobatione phus premittit duo. Quoꝛnmn puimũ
eit g infinitum dicitur quattuoꝛ inodis: ſicut et imper⸗ tranſibile. Nam omne finitum diuidendo pertranſiri 14 teſt. Igitur infinituʒ pꝛopꝛie dicitur illud quod meniu⸗
rando non pertranſitur. C Pꝛimo igitur modo dicitur
infinitum ſine imptranſibile quod non poteſt pertranſiri menſurando:neqʒ aptum natuʒ eſt pertranſiri. Sicut di⸗
cimus punctum aut vnitatem aut aliquid hninſimodi qð
non eſt quantuʒ et menſurabile eſſe infinituʒ ſen intranñ
bile. Mer quem etiam modum vox dicitur inniſibilis:
qʒꝛ non eſt de genere viſibilium. ¶ Secundo modo di⸗ citur infinitum ſine impertranſibile qð nundũ eit trãſuũ k inceptum ſit tranſiri.Et hoc habet tranſitioneʒ impfe⸗
ctam. CVertio modo dicitur infinituʒ ſiue impertranſi
bile· quod vir tranſitur. t ſi dicamus ꝓfunditatem ma ris eſſe impertranſibilem aut infinitam aut altindinem
celi:qꝛ excedit vires menſurantis. ¶ Qnarto modo dici
tur infinitum ſine impertranſibile quod nõ habet termi- num:aptum tamen natum eſt habere terminum ſecũdũ
ſunʒ genns. Sicut linea aliqna.Et iſto modo pꝛopꝛie di⸗ rtitur infinitum. Secunduʒ qð pꝛemittit phyloſophus
eſt ꝙ tripliciter aliquid dicitur infinitum. RNam aliquid eſt infinitum appoſitione: vt numerus. Alio modo diui⸗
Rone.vt cõtinuuʒ. Tertio modo vtroqʒ modo. Sicut tẽ
pus:quod eſt quoddam continnum:et numerus ꝗdam
motus ⁊c̃. CMuibus pꝛemiſſis phyloſophns pꝛobat pꝛopoſitum tali ratione. Mam ſi eſſet inſnitum in actn ponendum: aut eſſet a ſenſibilibus ſubſtantijs ſeparatum
pꝛincipium omniuz rerum et ſuhſtantia: vt platonici po⸗
ſuerunt: aut ſi eſſet in actu ponendum eſſet ponendum in rebus ſenſibilibus non vt ſubſtantia ſed vt accidens eaꝝ: vt naturales antiqui phyloſophi voluerunt. Mon eſt di⸗ cendum pꝛimum. Quod pꝛobat phyloſophus tribus ra tionibus. ¶ Quaꝝ pꝛima eſt. Si infinitum eſt quedam ſubſtantia ſeparata per ſe eriſtẽs et nõ eſt alicui ſubiecto opoꝛtet ꝙ infinitum ſit abſqʒ magnitudine a multitudi⸗
ne:qꝛ magnitudo et numerus ſunt ſubiectum ipfius inñi⸗
niti. Et ſie opoꝛtet ꝙ ſit indiniſibile: qꝛ omne diuiſibile aut eſt magnitudo aut multitudo. Sed ſi eſt indiuiſibile non erit infinituʒ: niſi pꝛimo modo:ſicut vox dicitur in⸗ uiſibilis. De quo modo non inquirimus nune:neqʒ etiã platomei ſie loquebanur de infinito. Sed hic ſit ſermo ſi cut ipfi loquebantur de infinito að eſt intrãſibile quarto modo · Ergo ji infinijum ſit ſubſtautia per ſe exiſtens: nõ erit vere infnitum.Et ſic hec poſitio deſtruit ſeipſam.
¶Secundg ratio eſt talis. Paſſio non eſt magis ens ꝑ le exiſtens:q; eins ſubiectum. Sed inñmtum eſt paſſio magnitudinis et numeri Magnitudo autem et nuimnerꝰ non per ſe exiunt:cuʒ ſint accidẽtia:vt in pꝛimo huius qõne.ix.ar.y. habitum eſt. Ergo infnituz non eit ſubſtã tia per ſe exiſtens ſeparata a ſenſibilibus. ¶ Tertia ratio
eñ talis. i inũnituʒ tale eſſet ponendum:aut eſſet ſubſtã
Becima
ria ant accidens inerens alicit ſubſtantie ſeparate. Si ſecundũ:ſic ipſum infinitũ non erit Sed b.
ipſum quod eſt. Sicnt pꝛincipium loeutionis non dicit᷑
inniſibile⸗ſed vor. i pꝛimuin: aut tale inñinituʒ eſſet di niſibile ant indiniſibile. Si ſi diniſibile: erit nnne
diniſibile. Et tale infinitum ponitur ſubſtantia. Isitur Opoꝛtet ꝙ quelibet pars eins ſit infinita: quia ideʒ eſt in⸗
Rnitum et infinito eſſe. Vnde ſicut quelibet pars aque eſt adqus et muelibet pars veris eſt aer: ita et quelibet pars ininiti eſt infinita: qꝛ intinitum enʒ ſit jubſtantia ʒin hy⸗ potheſim predicat ꝓpꝛiam rationem eins quod eñt ini⸗
nitum. Et ſi ſic ſi ſit diniſibile:erit diuiſibile in multa in⸗
finita. Sed hoe eſt impoſſibile: qꝛ vnũquodqʒ diniditur in es ex quibus componitur. Sed infinitum don poteſt componi ex multis ininitis: quia omne totnʒ eſt maus ſua parte qualibet. Sed vnum infinitum non eſt mains
Atero innito. Ergo non poteſt eſſe diuiſibile. Si vero ſit indiuiſibile:ſequitur ꝙ non erit actu infinitum:qꝛ inſi⸗
nitum opoꝛtet eſſe quantum. Relinquitur ergo ꝙ inhini
non eſt actu ponendum: vt pʒ. T Secundum vero.vi⸗
delicet g non eſt ponendum infinitum in actn in ſnbſtan
tijs ſenſibilibus ꝓbat phyloſophus dupliciter. Pꝛimo logrce:ſiue per rationes pꝛobabiles. Secundo phyſice: ſiue per rationes naturales. Cꝛimo pꝛobat ſic. am ſi tale infinitum actu eſſet ponendum: aut eſſet coꝛpus ant numerus. Won pꝛimum:qꝛ nullum infinitum eſt termi natum determinata ſuperſcie. Jed quodlibet coꝛpꝰ eit ſuperſcie dererminatum. Deſcribitur enim coꝛpus ꝙ eſt longitudo cum latitudine et pꝛofunditate:chins extre mitates ſunt due ſuperſicies. Ergo nullum coꝛpus nan⸗ rale ſiue intellectuale.i.mathematicnm en actn infinituʒ. Meqʒ poteſt dici ſecundum. Mam nullum numerabiie eſt infinitum:cnʒ qð̃libet numerabile ſit menſurando ꝑ⸗
tranſibile. Infinitum antem eſt imptranſibile. Sed om·
nis num erus et habens nnmeruz eſt numerabile. Ergo nullus numerus eſt infinitus. Mee antem rationes vt di cit hic B octoꝛ Banctus non ſunt naturales: quia non ſu⸗ muntur exipꝛincipijs coꝛpoꝛis naturalis:ſʒ ex pꝛincipijs cõmunibus et pꝛobabilibus et non ex neceſfarijs: qꝛ qui poneret coꝛpus infinitum non poneret ipſum terminari ſuperticie. doc enim eſt de ratione coꝛpoꝛis finiti. Etq poneret multitudinem infinitoxꝝ.non poneret eaʒ nume rum:quia numerus eſt multindo menſurata per vnnʒ: vt in decimo hnius habitum eſt. Mullum antem infinitũ eſt menſuratum. ec ille. C Sed per rationes natura les phyloſophus pꝛohat idem dupliciter. Mꝛimo ex parte actiui et paſſini. Secundo ex parte loci et locati. Actiuum autem et paſſiuum locus et locatum ſunt pꝛo⸗ pꝛietates coꝛpoꝛis naturalis inquantũ huiuſmodi. Idęo tales rationes dicit phyloſophus eſſe naturales. Cæx parte igitur actini et paſſini pꝛobat phyloſophus g non ſit ponendum actu infinitum in ſenſibilibus coꝛpoꝛibus tali ratione. Mam tale coꝛpus aut eſt compoſuum: aut ſimplex. Mon pꝛimum: ſuppoſito ꝙ coꝛpoꝛa ſimplicia que ſunt elementa ſint finita multitudine:quia opoꝛteret quod omnia eſſent infinita magnutudine ſine in quantita te:aut quod vnum ſit infinitum ey finitis compoſituʒ in quantuin huiuſmodi. on poteſt dici quod omnia talia elementa ſint infinita magnitudine: quia quodlibet coꝛ pus extenditur in omnem dimenſionem. Sed infinuum eſt quod habet dimenſiones infinitas ex omni parte · Ergo opoꝛtet quod coꝛpus infinitum ex omni parte ha heat dimenſionem infinitam. Et ſic duo infinita non poſ ſent coniungi in vnnum · Aliter eſet penetratio dimenſio num. Meq; poteſt dici quod vnum ſit infinitum et alis finita: quis finiti ad infinitum nulla eſt adequatio ſine pꝛopoꝛtio. ᷓed in coꝛpoꝛe mixto opoꝛtet contraria eſe adequata. Aliter coꝛpus mixtum non poſſet conſernari naturaliter in eſſe. Ende ſi vnumn elementoꝛum eſſer in finitum alijs exiſtenibns finitis: coꝛrumperet alia ·
Oð eſt contra naturales· C Sed diceret aligs:ꝙ cœꝛp?

quod eñt finimm quantitate: eit potentius virtute. Et ita ii poterit eſſe equalitas. uta ſi qnis dicat ꝙ in coꝛpo⸗ re mixto ſit ignis fnitus et aer infinitus. CAd hoe reſpo det pßns in textu:ꝙ quãuis virtus vnins coꝛpoꝛis finiti aliquando deſiciat à virtute alterius coꝛpoꝛis cuiuſcunqʒ ſniti:nihilominns finituʒ coꝛrumperetur ab infinito: qꝛ coꝛpoꝛis tiniti neceſſe eit eiſe virtuteʒ finitam et coꝛpo⸗ ris infiniti virtutem inſinitam. Sic ergo virtus ignis ſ⸗ niti ſit centupla et virtus aeris inſiniti ſit infinita:ſi pꝛeſcin damus centuplum de aere infinito:habebimus equaleʒ virtuteʒ igni. Et ita totus aer infinitus habebit in infinitũ maioꝛẽm virtutem qᷓ; ignis.Et ſic coꝛrumperet ipſum: vt pʒ. Sed gꝙ non ſit dicendũ ſecũdũ.videlicet ꝙ tale coꝛpus ininituimn ſit fimplex.ꝓbat ſic phyloſophus. Maʒ non eſt aliqð coꝛpns ſimplex preter elementa. Sed nul⸗ lum elementoꝝ põt eſſe infinitũ.ergo ⁊c̃. Mꝛobatio ma ioꝛis Mam vnũquodqʒ reſoluitur in es ex quibus com⸗ ponitur. Sed in nihil aliud videmus reſolui coꝛpoꝛa mi xta niſi in quattuoꝛ elementa. Ergo nõ eſt aliquod aliud coꝛpus ſimplex preter quattuoꝛ elementa. CQuod aut umpoſſibile ſit aliqð elementoꝝ eſſe actu infinituʒ: ſic pʒ· Mam ſi aliqð tale eſſet infinitum:impoſſibile eſſet aliqð alioꝝ elementoꝝ eſſe preter id qð eſſet infinituʒ: qꝛ illud repleret vndiqʒ totum. Et etiam fi aliud elemenuʒ eſſet ſinituʒ:opoꝛteret ꝙ cõuerteret᷑ in illud infinituʒ pꝛopter exceſſum virtutis eius. Omnis enim permutatio natura lis eſt de cõtrario in cõtrarinʒ. Sed elementoꝝ fit ꝑmu⸗ tatio in coꝛpoꝛe mixto. Ergo habent virtutes cõtrarias. Sed vnum cotrarioꝝ coꝛrumpit reliquuʒ. Si ergo vnñ elementuʒ eſſet infiniuʒ:coꝛrumnperet reliqua elemẽta. Mhyloſophus autem nöõ facit bic mentioneʒ de coꝛpoꝛe celeſti qð eſt ſimplex:cus nõ ſit compoſituʒ ex quattuoꝛ elementis. Sed vocatur quinta eſſentia ſiue natura: quia naturales phyloſophi ponentes toꝛpus actu infinituʒ nõ pernenerant ad noticiaʒ coꝛpoꝛis celeſtis. Ariſtotiles añt
in libꝛo de celo ⁊ mundo pꝛobat tale coꝛpus nõ eſſe actu inſinituʒ. Tx pꝛedictis ergo pʒ ꝙ ex parte actiui et paſ
patet eſſe falſum. Mam de quocunqʒ pꝛedicatur aliqð commune:opoꝛtet ꝙ de eo predicetur aliquod cohten⸗
ſini nõ eſt ponendum aliquod coꝛpus eſſe actu infinituʒ. ¶Ex parte autem loci et locati probat hoc ideʒ phyloſo phus quattuoꝛ rationibus.dꝛo quaruʒ pꝛima pꝛemittit duo. CQnoꝝ pꝛimũ eſt ꝙ omne coꝛpus ſenſibile eſt in loco: Et dicit ſenſibile ᷣm Doctoꝛeim Sanctum ad diffe rentiam coꝛpoꝛis mathematici:cui non aitribuitur locus
motus aut tactus:niſi per ſimilitudinem. ¶ Secundum
premittit eit ꝙ idem eſt locus naturalis totius et partis ſ.in quo naturaliter quieſcit:et ad quem naturaliter mo netur ſicut pʒ de terra et eius partibus· Utriuſqʒ eniʒ lo cus naturalis eſt deoꝛſum. Quibus premiſſis pꝛima ra⸗ tio eſt talis Nam ſi ponatur coꝛpus ſenſibile eſſe actu in⸗ ſinituʒ:ant erit eiuſdem ſpeciei in ſuis partibus: ant di⸗
nerſaꝝ ſpecieꝝ. Si ſit eiuſdem ſpeciei quantũ ad õmnes
fnas partes:ſequitur aut ꝙʒ totuʒ erit imobile:et ſemper quieſcens ant totuʒ ſemper mouebit᷑ · Sed vtrunqʒ hox eſt impoſſibile ⁊ repugnans ſenſui. Quod enim alternʒ iſtoꝝ ſequatur:ſic pʒ. Nam per pꝛeſuppoſituʒ ideʒ locus eſt totius et partis. Coꝛpus autem infinitum ſi eſſet actu: occuparet omnem locum:et ſie nõ moueretur ad locuʒe neqʒ aliqua pars eius. nũquodqʒ enim quieſcit: cum
eſt in ſuo ꝓpꝛio loco naturali. Si autem dicatur ꝙ nõ eſt
ei naturalis: ſequitur g totum et quelibet pars eius eſt extra ſuum locum pꝛopꝛium. Et ſic totum et quelibet pars eins mouebitur ſemper. N Sed diccret aliquis:g Aiqua pars loci eſt naturalis toti et partibus eius:et aliij non naturalis. ¶ Sed hoe dicit hic phyloſophus nõ po⸗ teſt dici: qꝛ ſi coꝛpus ſit infinitum:opoꝛtet locum eius eẽ infinitum:qꝛ locus eſt equalis locato. In loco autem in⸗ ſinito non poteſt inueniri ratio dinerſitãtis. videlicet qjre aliquid eins eſt locus naturalis ipſius coꝛpoꝛis:et aligd non naturalis:quia opoꝛtet eſſe aiiquam determinataim diſtantiam et pꝛopoitionem loci naturalis ad non natura lem. Talis autem in ininito inne/ hiri non poteſt. ¶ Ex quo patet ꝙ coꝛpus einſqẽ ſpeciei
Metha:
et rationis in omnibus ſuis partibus non poteſt eſſe atin infinitum. ¶ Meqʒ poteſt dici ſecunda pars. videlicet ꝙ aliquod coꝛpus diſſimilium partinm in ſpecie ſit actu in⸗ finitum. Tum pꝛimo:quia illa que ſunt diſſimilia ſcm ſpeciem:non poſſunt eſſe continna. Mnde ex eis non con-
ſtituitur vnum. Tum ſecundo:quia ſi eſſet eoꝛpus quod conſtaret ex partibus diſſimilibus ſecundum ſpeciem:
aut talia diſſimilia eſſent finita:aut infinita. Mon pꝛimnʒꝛ
quia er finitis ſecundum magnitudinem non poteſt con⸗ ſtitui coꝛpus infinitum. Nnum etiam eoꝛnm non poteſt eſſe infinitum et alia finita:quia vt dictum eſt illud inini
tum coꝛrumperet reliqua. Neqʒ poteſt dici ſecundum: quia ſi eſſent infinite partes diſſimiles ſecundum ſpeciẽ:
oOpoꝛteret ponere loca dinerſa ſecunduimn ſpeciem. Qð
patet eſſe impoſſibile. Mam ſpecies infinite locoꝛum ſub
liquo numero determinato collocantur que ſunt ſurſuʒ deoꝛſum et ſic de alijs. CElementa etiam eſſe inlinita:
eſt impoſſibile:quia vt ſie eſſent ignota:et ipſis ignoꝛatis omnia ignoꝛarentur. Sed ſi elementa ſint finita:loca erũt ſecundum ſpeciem ſinita: et per conſequens coꝛpus erit finitum quod eſt ex huinſmodi elementis · ¶ Secunda ratio eſt talis. Vam ſi ſit aliquod coꝛpus infinitum:opoꝛ
tet ꝙ illud ſit graue aut leue. Et ſi ſic:tunc habebit graui/
tateim aut lenitatem infintam. Sed hoc eſt unpoſſibile: quia granue tendit ad determinatam ſpeciem poſitionis. videlicet deoꝛſum. Similiter lene tendu ſurſum. Sed in infinito non eſt dabile aliquid determinatum: quanum ad diffetentiaʒ poſitionis. Jgitur ⁊̃. C Tertia ratio eſt talis. Omne coꝛpus ſenſibile eit in loco: quia non datur
coꝛpus ſenſibile aut naturale ſine loco. Bed in loco ſunt
tantum ſex ſpecies poſitionis.videlicet ſurſum deoꝛſuʒ: ante et retro: dextrum et ſiniſtrum. Ped impoſſbile eſt in infinito aſſignare ſimiles differentias. Ergo non eſt po nendum coꝛpus infinitum in actu in coꝛpoꝛibus ſenſibili bus. ¶ uarta ratio eſt talis. Mam omne coꝛpus ſenſi⸗ bile eſt in loco. Si ergo aliquod coꝛpus ſenſibile eſet actu infinituʒ: opoꝛteret ꝙ locus eſſet infinius. ᷓed hoc
tum ſub eo:quia non eſt aliquid ſub genere: quod non contineatur ſub aliqua ſuarum ſpecierum. Meqʒ aliquid eſt in ſpecie:quod non contineatur ſub aliquo indiuiduo
rum eins. Sed nullus particularis locns eſt infinitus: vt
ad fenſum patet. rgo nullus eſt locus infinitus ·
igitur dicendum ꝙ deus eſt Sd Ppumum infinitꝰ.nõ tamen quarto mo⸗
do de quo modo eſt hic ad pꝛopoſitum. Cnaliter aũt deus ſit infinitus:patebit in duodecimo huiꝰ queſtione quarta articulo quar:o. ¶Ad ſecnndum et tertiuʒ patet ſolutio ex dictis.
CSequitur in Mhyloſopho et Voctoꝛe Bancto· ibi. Infinitum autem non ſecundum. ⁊c.. P ſic pꝛoceditur. Aide
2 B ſecundũ u infinitum pol⸗
ſit diffiniri. Nam Phyloſophus hic diffinit
infinitum dicens:ꝙ infinitum eſt guod eſt in⸗ tranſibile. aptũramen natum pertranſiri. Ergo infini⸗
tum poteſt diffiniri. T ꝛ0. In tertio phyſicoꝛum dicit Lec
vhyloſophus g infinitum eſt cnius quantitatem accipi⸗ entibus impoſſibile eſt aliquid alind ſuperaddere. Er⸗ Bu z̃. ¶P. Ratio quam ſignificat nomen eſt diffini⸗
tio:vt patet in quarto huins. Sed nos aliquid ſignifica/ Lec.j
mus per hnnc terminnm nominalem infinitum. Ergo habet diffinitionem. ¶ Sed dicebat quod infinitum in potentia bene diffinitur:non autem infintum in actu: cum non ſit ens. Diffinitio autem eit entinm: et non eſt non entium vt patet pꝛimo poſterioꝛum. ¶Lon/ tra Mam aliquam rationem ſine conceptionem ſi⸗ gnificat inſinitum in actu. ¶ Aliter nhil per talem
terminum intelligeremus. ¶ Aum ergo ratio quam ſigniſicat

—
L
—
W —.
gnificat nomen ſit diffinitio:ſequitur ꝙ infinitum poſit diſfiniri. ¶ Ped incõtrarium arguitur. Naʒ illncequod
poteſt diffiniri eſt nobis notum. Sed infinitum ſecundũ
ꝙ huinſmodi non eſt nobis noiumn:qꝛ ᷣm ꝙ huiuſmodi eſt nobis ignotum: vt patet in pꝛimo et tertio phyſicoꝝ. Ergo non poteſt a nobis diffiniri.
1 O dicendum ꝙ infinitum poteſt Reſpondeo accipi dupliciter. Eno modo
pꝛo infinito in actu. Et tale infinitũ nõ poteſt diffimri:cuʒ non ſit actu:neq;ʒ poſſit eſſe:loquendo de infinito de quo
etſt hic ad ꝓpoſfunʒ.ſ.de infinito ᷣm magnitudineʒ ꝓpꝛie
dictam aẽ. ¶ Et per hoc ꝑʒ ſolutio urgumenti in cõtra⸗ rium adducti. ¶ Alio modo accipit᷑ nnitnʒ pꝛo infinito
iin potentis. Et tale infinituʒ põt diffiniri diffinitione quid
nominis: vt voluerunt argumenta ante in cõtrariũ addu eta. K Qnaliter antem ſit intelligendum ꝙ ratio quaʒ ſi⸗ gnificat nomen eſt diffinitio: patuit ad longum in. ꝓv. hu ins.q. ar. CQnotuplex etiam eſt diffinitio.patuit in
S.huins.q. r. CCpnſiderandus aũt eſt hic pᷣÿm
phm:ꝙʒ infinituʒ in potentia reperit᷑ in magnitudine nu⸗
mero et tempoꝛe diuerſimode:et nõ tanq; vniuoce pre⸗
dicatuʒ:ſed ᷣm pꝛins ⁊ poſterins:qꝛ ſemper illud qð in eis eſt poſterius dicitur infinituʒ Vm ꝙ illud qð eſt pꝛiꝰ
dieit᷑ infinituʒ: ſicut motus dicit infinitus ᷣm magnitudi nem in qua aliquid mouetur localiter aut augetur aut al⸗
teratur. Et tempus dicitur infinitum ᷣm motum ⁊c̃.
¶Lonſiderandũ vlterius eſt hic ſcõo ðᷣm Doc. S. ꝙ il lud qð dictuʒ eſt ſic eit intelligendũ:qꝛ infinituʒ diniſione attribuit ↄtinuo qð pꝛimg attribuit᷑ magnitudin ex qua motus habet ↄtinuitateʒ · Duod qdem manifeſtuʒ eſt in
motu locali:qꝛ partes motus localis accipiunt m par⸗
tes magnitudinis. Et ſimiliter manifeſtum eſt in motu augmẽti:qꝛ ðᷣm cõditionẽ magnitudinis augmentũ atten ditur. Sed in alteratione nõ eſt ita mamfeſtũ. Hed etiaʒ bi aliqualr eſt vernʒ ꝙ qualitas m quaʒ ſit alteratio ꝑ accidens diuidit᷑ ad diuiſionẽ magnitudinis. Et iteruʒ in tenſio et remiſſio qualitatis attenditur ᷣᷣm ꝙ ſᷣm magis vel minus participat qualitateʒ.A cõtinuitãte etiaʒ motꝰ
ipſum tempus eſt cõtinuũ. Mam tempus vm ſe cum ſit
numerus:nõ habet ↄtinuitateʒ:ſed ſoluʒ ex ſubiecto nu merato:ficut decem vlne pãni cõtinue ſunt: eo ꝙ pãnus qðdam cõtinnuz eſt. Opoꝛtet igitur ꝙ eodem oꝛĩdine in⸗
Rnituʒ dicatur de iſtis trybus ſicut et cõtinuum.hec ille
foꝛmaliter. ¶ id argumenta aũt pʒ ſolutio ex dictis. Et k aliqð infinitũ ſit aetu ᷣm ꝙ ly actu determinat hoc ver bum ſit:nulluʒ tamen infinunʒ eſt aciu 5ᷣm g ly actn de⸗
terminat infinitum. CVuz ergo arguitur:linea eſt qðdã
mnfinituʒ. Et linea actu eſt. Vrgo infinituʒ actu eſt:cõmit⸗ titur fallacia diniſionis. ¶ Iſta autem ꝓpoſtio eſt ver. Inſinituʒ aliqð in potentia eſt actu:aut ad longuʒ diſputa nimus in. phyſicoꝝ.q. r. 6
¶Cueſtio vndecima. De his que recolligit pßus cirea
ea que dicta ſunt in quinto phyſicoꝝ de diuiſione trãſmu
tationis qua diuiditur in generationeʒ ⁊ coꝛruptioneʒ ⁊ motum ꝓpꝛie dictum. e3— 8
conſiderand renat in ſuper hoc quarto capitulo ð
diuiſione mutationis m quã diniditur
in generationes et coꝛruptionẽ et motuʒ phyſickʒ iue in motum ꝓpꝛie dictum.
¶Circa quod queruntur duo. Mꝛi
mo vtruʒ ſit aliqua mutatio de nõ ſubiecto in ſubiectum et ecõuerſo. Secũdo vtruʒ talis mutatio ſiat in inſtãti
4 non ſuccemine.
CSequiturin pho et oc. S.ibi. Nermutatur anteʒ
8. detur g nõ ſit aliqua mu
pꝛimũ ſic ꝓceditur bꝛeniter
to de nõ ſubiecto in ſubiectum et ecõnerſo · Wam yt in10 huius cõceſſum eſt cis xmuta
tio eſt de ↄtrario in cõtrariũ. Sed terminus affirinatin⸗ etnegatltus nõ ↄrariantur:cum cõᷓtraria ſint foꝛme poñ
lihert ibidem patutt. ergo ⁊c̃. Cſᷓ 20. Si aliqua muta
to eſet de nõ eme:ſequeretur ꝙ mnter nõ ens et ens eſſet anqð mediũ. Et ſi inter ↄtradictoꝛia eẽt dabile mediũ. Qð eſt cõtra Pdeterminata.ergo ⁊c̃. ¶ P ʒo. Si ſic:aut talis mutatio eſſet de nõ ente ñimpliciter:ait de non ente tali. Mon pꝛimũ:qꝛ creatio dicuur eſſe de nõ eme ſimpli
cer. Medʒ ſcᷣm:qꝛ ſic nulla eſſet generato ſubitãtialis. Dð eſt hic Zira phm. ergo ac̃. ¶Sed cõtra eit ꝓpus in plemi capitulo ibi.xmuiatur aũt qð ⁊c̃.
0 dicendũ ꝙ eſt aliqua muta/ eſpon deo tio de nõ ſubiecto in ſnbiectũ
et ecõuerſo:que tamen nõ dicit᷑ motus. Mꝛo cuiꝰꝓ⸗
batione ↄñderanduʒ eit pᷣmo g phus prẽmittit aliquas diuiiones. C Q uaruʒ pꝛima ei ꝙ ꝓmutatio eſt triplex. Wam quedaʒ eſt mutatio per accidens.ſ.quando aligd dicitur pmutari er eo g id in quo eſt pmntatur:ſine ſit in eo ficut accidens eit in ſubiecto ſicut muſicuʒ dicimꝰmo⸗ neri:ſiue ſicut foꝛma ſubſtantialis eſt in materia:ſicut aĩa monetur molo coꝛpoꝛe: ſine ſicut pars in toto ipſo toto motoꝛſiue ſicut cõtentuʒ eſt in cõtinẽte:moto ipſo conti⸗
nente. C ecundo modo aligd dicitur permutari ſim/
pliciter.ſ.ex eo ꝙ aliquid einð permutatur: ſicut ea que
mouentur ᷓᷣm partem:ſicut coꝛpus hominis dicit᷑ ſanari
qꝛ fanatur oculus.Et hoc quidem eit per ſe moneri: ſed
non pꝛimo. Tertio modo dicitur aliquid permutari
pꝛimo et per fe:puta ſi aligd totũ moueatur m ſe totũ:
ſicut ſi lapis deoꝛſum feratur CConſiderandum vlteriꝰ
eſt fecundo vᷣm phyloſophum g ſicut ex parte eius q
permutatur ſumitur triplex mutatio:ita etiam ex parte
eus quod mouet. Mam dicitur aliquid monere triplici
ter· no modo quiꝭ monet im aceidens: ſicut muſicus
edificat. Secundo modo m partem:quod eſt monere
per ſe:non pꝛimo ſed per alteruʒ:ſicut homo mann per⸗
cutit. Nertio modo per ſe pꝛimo:ſicut ignis calefacit— —„——w„
medicus ſanat. ¶ Lonſiderandum vlterus en tertio ᷣm phyloſophnʒ ꝙ in qualibet mutatione reperiunt qnqʒ. videlicet id quod eſt mouens: et id quod moneturtet tẽ⸗ pus in qno fit mutatioꝛct terminus a quo eſt motꝰꝛet ter⸗ minus in quem eſt motus. Mon igitur dinidiur motus ſeu mutatio in ſuas ſpecies Fᷣin ipſum mouens aut ſcðõᷣm id quod mouetur:neqʒ ſcõᷣm tempus in quo fit motus: qꝛ illa ſunt cõmunia omni mutationi:ſed diniditur ſcðᷣm termmos.videlicet Fᷣm terminos a quibus:ct ᷣm termi nos ad quos:quia ᷣm cos motus ſpecie diſtingnunur. ¶CConſiderandum vlterins eſt quarto ſecũdum phylo⸗ ſophum ꝙ ſpecies.i.ſoꝛme et paſſiones.i.qualitates et locus ſunt termini motuum: quia ad ea mouentur que mobilia ſunt. bhyloſophns autem nominat ſpecies ꝓ·
pter generationem et coꝛruptionem. Paſiones vero
pꝛopter alterationem. Et locum pꝛopter loci mutationẽ. ¶Sed aliquis antiquoꝛnm phyloſophoꝛum argueret: ꝙ qualitas eſt ipfa alteratio. Ergo qualnas non eit ter⸗ minus alterationis. ¶ Ad hoc reſpondet phyloſophus ꝙ qualitas non eſt ipſa alteratio:ſed eit terminus aitera- tionis per ſe:vt ſtatim patebit qõne duodecims articulo pꝛimo· ¶ Conſiderandum vlterius eſt qunto ſecunduʒ phyloſophum ꝙ mutatio que non eſt ſecundum accidẽs ſed per ſe non exiſtit inter quoſcunqʒ terminos: ſed opoꝛ tet ꝙ termini eius vel ſint vt contraria:ſicut cum eſt mu ⸗ etio de albo in nigrum: vel inter medis ſicut cuʒ eſt mu iio de albo in rnbeum vel de rubeo in paliduʒ:vel eſt mutatio inter contradictoꝛia ſicut de non albo in album aut econuerſo. Tacet autem phyloſophus vt dicit hic Doctoꝛ Sanctus de pꝛinatiue oppoſitis: quia ſunt me⸗ dia inter contraria et contradictoꝛia: et ſub eis continen⸗ ur. Loquitur etiam bic phyloſophus de můtatione per ſeꝛet non per accidens: quia mutatio per accidens non habet terminos determinatos. Fit emm mutatio per accidens de albo ad dulce non inquantum eſt album: ſed inquantum eſt amarum: et ſic demceps⸗

QNndecimi
CConſiderandum viterius eſt ſexto m phyloſophum ꝙ inter pꝛedictos terminos ſolũ eſt ꝑmutatio. nod ſic oſtendi phyloſophus. Mam ſoluʒ quattuoꝛ modis poſ ſumus imaginari terminos mutatiõis. no modo ita ꝙ vterqʒ terminoꝛum ſit affirmatiuus: vt ſi aliquid dicatur mutari ex albo in nigrũ. Et hoc m phyloiophũ eſt mu tari de ſubiecto in ſubiectũ. Secũdo modo ita ꝙ vterqʒ terminoꝛnʒ ſit negatiuus: vt ſi aliquid dicat᷑ mutari de nõ albo ad uõ nigruʒ · Et hoc eſſet mutari de nõ ſubiecto in nõ ſubiectuʒ vᷣm phyloſophi. Tertio modo ita ꝙ fiat mutatio de termino affirmatino ad terminũ negatiuuʒ: ſine de ſubiecto in nõ ſubiectũ: vt ſi dicatur aliquid muta ri de albo in nõ albnʒ. Qnarto modo ita ꝙ fiat mutatio de termino negato ad terminũ affirmatũ ſine de nõ ſub iecto ad ſubiectũ:vt ſi aliquid dicat᷑ ↄermntari de non al bo ad album. Bed ſecũdus modus nõ poteſt dici: videli cet ꝙ ſit aliqua mutatio de nõ ſubiecto in non ſubiectũ ſi ne de termino negato in terminũ negatum: cuius ratio phyloſophi eſt talis. Mã omnis mutatio vel eſt inter cõ traria vel inter cõtradictoꝛia. Sed terminus a quo nega tus ⁊ terminus ad quẽ negatus nõ ↄtrariant᷑ neqʒ contra dicũt:quia poſſunt veriſicari de eodem:qꝛ multa ſunt en tia que neqʒ alba ſunt neqʒ nigra. Ergo de nõ ſubiecto in nõ ſubiectuʒ nulla eſt permutatio. Et ſic neceſſe eſt ſoluʒ tres eſſe permutationes in genere⸗ duas: videlicet ſecun dum ↄtradictioneʒ ⁊ vnã m cõtrarietatcʒ. Nx quib?ꝰ infertur reſponfio ad queſitũ: videlicet ꝙ eſt aliqua inu tatio de nõ ſubiecto in ſubiectum ſiue de termino negato ad terminũ affirmatũ que dicit᷑ generatio. Et econuerſo eſt aliqua mutatio de ſubiecto in nõ ſubiectũ ſiue de ter mino affirmato ad terminũ negatũ que dicit᷑ coꝛrnptio. ¶Merũtamen duplex eſt generatio. Quedaʒ eſt ſubſtã tialis:que dicit᷑ eſſe de nõ ente ſimpliciter ⁊ terminat᷑ ad foꝛmã ſubſtantialem. Alia eſt generatio accidentalis que eſt de nõ ente m quid:⁊ terminat ad foꝛmã accidenta lem.Et ſimiliter duplex eſt coꝛruptio:cum tot modis di catur vnum oppoſitoꝛum ſicut ⁊ reliquum: vt patet pꝛi
mo thopicoꝛnm. Scd pumũ igit dicendum ꝙ omnis mutatio phyſica eſt de contrario in ↄttariũ aut in medium: nõ autem mutatio inſtantanea.nde ibi cõmittit᷑ fallacia accidentis:arguendo ab inferibꝛi ad ſu perins diſtributine. Licet enim valeat homo currit: er⸗ go animal currit:nõ tamẽ valet quilibet homo currit:er go quodlibet animal currit:cum antecedẽs poſſit eſſe ve rum ↄte exite falſo: vt de ſe pʒ. ¶ Ad ſecnundũ dicendũ ꝙ nõ ens ⁊ ens inter que eſt generatio: nõ ↄtradicunt ſi accipiant᷑ cum limitatione quadã:lʒ abſolute loquẽdo cõ tradicant: quia nõ ens quod eſt terminus a quo genera tionis:lʒ ſit nõ ens actu: eit tamen ens in potentia. Et ens quod eſt terminus ad quẽ generationis dicitur ens actu. Ens autem in potentia ⁊ ens actn nõ cõtradicunt cũ vnñ oꝛdinet᷑ ad reliquũ.Mõ ens auteʒ vninerſaliter ⁊ ens cõ tradicnnt. Beneratio vero eſt aliquo modo ens cum ſit via ad ens: vt diſputatum eſt in quarto huius queſtione tertia articulo ſecũdo. CAd tertium dicendũ ꝙ ly ſim⸗ pliciter in pꝛeſenti accipit᷑ dupliciter. no modo vt di⸗ ſtinguitur ↄtra vᷣm quid. Et ſic generatio eit de nõ ente ſimpliciter:cum ſit de ente in potentia ſiue de nõ ente in actu. Alio modo accipit᷑ ly ſimpliciter vt idem eſt quod vninerſaliter. Et ſic dicit᷑ nõ ens ſimpliciter quod nullo modo eſt ens quantuʒ ad pꝛeexiſtenciaʒ actuaieʒ. Et iſto modo ſola creatio eſt de nõ ente ſimpliciter: qꝛ nihil pꝛe⸗ ſupponit. Mon autẽ generatio. Ninde ratio laboꝛat gra⸗ uiter in equiuoco. CSequitur in phyloſopho ⁊ Doc. San.ibi. i itaqʒ non ens„6E.—
„ ſic pꝛocedit᷑. Tidet᷑ 2 ſecundũ ꝙ mutatio q̃ͥ eſt de non ſubiecto in ſubiectũ que dieit᷑ generatio:
nõ fiat in inſtãti ſed ſucceſſine: ⁊ per ↄfequẽs ꝙ t motꝰ. Mam vt ſupꝛa habitũ eſt in. io.huins queli
Metha.
ber mutatio eñt inter terminos cõtrarios. Ped mmatioqᷓ eſt de ↄtrario in cõtrariuʒ eit fucceſſius:cum ſiat trãſitus ab vno extremo ad aliud per mediũ:vt etiam in.io. huiꝰ patuit. Ergo quelibet mutatio eſt ſucceſſiua:⁊ ꝑ ↄſequẽs nulla ſit in inſtanti. NP ꝛ0ꝛt in hoc capitulo adducit phrloſophns in qualibet mutatiõe requirũt quinqʒ:quo rum vnñ eſt tenipus. Muilibet ergo mutatio fit in tẽpo⸗ re:⁊ ꝑ cõſequens quelibet eit ſucceſiua. ·P ʒo. Muta tioni de nõ ſubiecto in ſubiectũ cõuenit difinitio ipſius motus: vt patet in ·3⸗.phyſicoꝝ. Beneratio enim que di cit talis inntatio eſt actus exiſtentis in potẽtia vᷣm ꝙ hu⸗ iuſmoci. Nit.n. actus generabilis inqnantũ generabileẽ. Ergo talis mutatio eſt motus:⁊ ꝑ cõſequens eſt ſucceſi ua: quia motus ſicnt ⁊ tempus eſt de genere ſucceſſiuoꝛũ ⁊ nõ permanentiũ. CP Si talis mutatio que dicit generatio nõ eſſet motus ꝓpꝛie dictus: hoc eſſet qꝛ ſubie/ ctum generationis nõ monet᷑. Sed hoc eit falſuʒ:qꝛ illð mouet᷑ qð aliquid acquirit per mutationẽ. Sed ſubiectũ generatiõis: vide licet mã per generationẽ acquirit aligd videlicet foꝛmã ſubſtantialẽ quam pꝛius nõ habuit. Er⸗ go materia monetur. C. Mnllũ agẽs cuius ſubſtã ⸗ tia ⁊ in tempoꝛe:agit in non tempoꝛe: vt dicit actoꝛ libꝛi de cauſis circa finem. Sed generantis ſubſtãtia naturali⸗ ter eſt in tempoꝛe:⁊ ꝑcõſequens generatio menſurat tẽ poꝛe. Ergo eſt ſncceſſiua. ¶P 60. Si itroductio foꝛme ſubſtantialis in mã eſſet in inſtanti ⁊ nõ ſucceſſiua:ſeque ret᷑ ꝙ accidens natursaliter eſſet ſine ſubiecto. Sed conſe ⸗ quens eſt manifeſte falſuʒ. Ergo ⁊ antecedens.Pꝛoba ⸗ tio cõſequentie vt deducit hic Antonius Andree. Mã foꝛ ma illa ᷣm quã eſt alteratio pꝛecedẽs talem introductio/ nem ſi fundat᷑ in aliquo ſubiecto:hoc erit mediãte aliqua foꝛma ſubſtãtiali. Valoꝛ ergo pꝛecedens foꝛnã ſubſtãtia lem ignis introducendaʒ in aqua fundabit᷑ in materia aq̃ mediante aliqua foꝛma ſubſtãtiali. Queritur que ſit illa. Mõ eniʒ mediãte foꝛma aque:quia cũ foꝛma aque repu gnat caloꝛi: magis eſt ratio coꝛrũpendi caloꝛem qᷓ; ipluʒ cauſandi in materis aque. Mec etiã eſt ibi mediante foꝛ⸗ ma ignis generanda:quia illa nũdum eſt. Accidens eniʒ eſt naturaliter poſterius foꝛma ſubſtantiali mediãte qus fundat᷑ in ſubiecto. Laloꝛ auteʒ iſte pꝛecedit founã ignis generandã. Ergo accidẽs eſt ſine ſubiecto. ¶P. Pmn nis foꝛma que eſt acin extenſa habens partẽ ⁊ partẽ itro ducit᷑ ſucceſſiue. Jed quelibet foꝛma ſubſtãtialis natura lis eſt extenſa habens parteʒ ⁊ partem. Ergo ſucceſſine introducit᷑ in materia. Et ſic generatio eſt mutatio ſuceel ſina. ſpꝛobat minoꝛẽ pꝛedictus Antonius Andree. Mas omnis foꝛma que nõ reſpicit materiã indiuiſibiliter:extẽ ditur ad extẽſionẽ materie ⁊ habet partẽ extra partẽ · Sʒ quelibet foꝛma ſubſtantialis naturalis eñt huiuſmodi: vt
Leca. ii
net ine eunn necho ini lmen wens uhunmn tuſun mn Miumi tnn tnnn ſuymt
5
pei
patet ꝑ phyloſophũ in ſecũdo de anima: vbi dicit g ani/ Lec4 wng
ma bꝛutoꝛuʒ dinidit᷑ ad diniſionem coꝛpoꝛis:ſicut indu ⸗ cit in animalibus anuloſis:que diniſa in partes adhuc ſen tiunt partes ⁊ mouent᷑. Et per ↄſequens anima diuidit in eis. ¶P ðv. Omnis foꝛma que habet gradus eẽntia⸗ les intrinſecos ᷣᷣm quos ſuſcipit magis ⁊ minus: ſucceſſi ne acqutrit᷑ ⁊ nõ ſubito: vt de ſe patet. Sed quelibet foꝛ ma ſubſtantialis naturalis habet gradus eſſentiales intri⸗ ſecos ᷣm quos ſuſcipit magis ⁊ minus ⁊ intrinſeeam di niſionẽ vt dicit pꝛedictus Antonins Indree in pꝛima ſu ↄcluſione q̃ſtionis vnice huius vndecimi libꝛi. Ergo ⁊c· Minoꝛem ꝓbat pꝛimo. Nam calidũ intendit᷑ ⁊ remitti tur: vt patet ad ſenſum. Ergo ⁊ ignis. Mꝛobatio ↄſequẽ tie. Mam canſa naturali ſimliter ſe habẽte caufatuʒ eſt ſi· militer ſe habens. Sed caloꝛ qui reperit᷑ in diuerſis indi niduis ipſius ignis nõ ſimiliter ſe habet:ſed vnns et intẽ ſioꝛ ⁊ alter remiſſioꝛ: vt etiaʒ de ſe pʒ. Ergo ignis qui eſt cauſa naturalis ipfiꝰ caloꝛis no ſimiliter ſe habelꝛſʒ vnus eſt intenſioꝛ qᷓ; alins. NMaioꝛ huins ꝓbationis ſic ꝓbat · Mam omnis cauſa naturalis agit quantũ poteſt:⁊ ᷣmex tremũ ſui poſſe. Et ſie omnis canſa eque pfecta cauſabit effectum eque perfeciuʒ. Ergo a deſtructione cõſequẽtis
ctn naturali nõ eque pfecto exiſtente ⁊ nõ ſimiliter ſe effec urali nõ eque ꝑ
e mm in g Khinp upia

babente:neq;ʒ eauſu naturalis ſimilier ſe habebit. Bʒ aliquis diceret ꝙ diuerſitas iſta caloꝛis in cauſato acciklit
ꝓpter cõtrariuin agens ⁊ impediens actionẽ cauſe. ã ipſe ignis quantnʒ eſt de ſe ſemper cauſaret caloꝛẽ eque
intenſum. Sed qꝛ impeditur per contrarium:ideo quã
cloqʒ intenium qqʒ remiſſum cauſat caloꝛem. C Sed contra hoc argnit idem Antonius Indree. Nam exclu⸗ datur omne contrariũ. Patet ꝙ indiuidua ignis fibi de relicta non ſunt eque calida: qꝛ maioꝛ ignis calidioꝛ eſt paruo igne ceteris paribus: vt ad ſenſum pʒ. CPecd di ceret quis aliter ad pᷣdictam pꝛobationeʒ: vt ipſe recitat. vʒ ꝙ caloꝛ non cauſat᷑ ab igne effectiue. ᷓed igns eſt in ſola potentia paſſina reſpectu caloꝛis.pꝛedicta aũt ꝓpoſi tio illius rationis habet veritatẽ ſolum in canſis naturali bns effeciiuis. ontra hoc idẽ ſic arguit. Vam omnis potentia mere paſſiua eſt potentia Idictionis: vt patuit nono huiꝰ. Ged ignis nõ eſt in potentia Sdictionis ad foꝛ mam caloꝛis.liter nõ poſſet eſſe calidus ⁊ nõ calidus. Ergo non in potentia mere paſſiua ẽ ad caloꝛẽ. Irgo eſt eius canſa effectiua.r ſic ratio in ſuo roboꝛe pef̃manet. CP·2*. In alteratione pꝛecedente cœꝛruptionem aque ab igne inducitur caloꝛ: vt de ſe pʒ. Ergo inducitur foꝛ⸗ ma ignis. Nõ intenſe. Ergo remiſſe. t ſic idem qð pꝛi ns.vʒ ꝙ foꝛma ſubſtãtialis nãlis intendit᷑ ⁊ remittitur. ¶ Pꝛobat pꝛima ↄſequentia pꝛimo. Mam nulluʒ pꝛo Pꝛiuin accidens poteſt eſſe ſine foꝛma ꝓpꝛij ſubiecti.An
de vᷣm phʒ in 2ꝰ de anima duo coꝛpoꝛa mn aere vel aqua
non tangunt ſe inuicem ĩmediate:q: humiditas aerisvel nque non poteſt eſſe ſine ſubiecto pꝛopꝛio. Jed caloꝛ eſt ꝓpꝛihm ſubieetũ ignis:⁊ maxime caloꝛ generatus in al teratione facta ab igne ¶ Mꝛobatur eadẽ conſequentia 2* qꝛ eadem ratione totus cãloꝛ ignis poſſet eſſe in aqua abſqʒ foꝛma ignis. uod videtur omnino eſſe extra ra⸗ tionem. Cecunda ↄſequentia einſdeʒ rationis ſic pꝛo batur:qꝛ due foꝛme ſpecifice repugnantes nõ poſſunt eẽ in eadem mã ſᷣm eſſe intenſum. Ergo ibi habent eſſe re⸗ miſſum:puta in pꝛopoſito foꝛma aque ⁊ foꝛma ignis.
CP30. Omne qnod permutatur partim eſt in termi⸗ no ã quo ⁊ partim in termino ad quem:ex.õ.phyſicoꝝ. vbi dicit Commentatoꝛ ꝙ hoc habet veritatem in quat/
tuoꝛ generibus entis ⁊ per conſequens in mutstiõe ſub⸗
ſtantiali. Aliter non haberet veritatem miſi in tribus gene ribus entis. Tunc queritur ly partim ⁊ partim aut acci⸗ piuntur pꝛo diuerſitate forme ᷣm quam eſt motus: aut Fm dinerſitatem ſubiecti qð monet᷑. Si pꝛimũ:habere tur ꝓpoſitum:quia foꝛma ſubſtantialis eſſet diniſibilise Sed 2m:contra. Tum pꝛimo:qꝛ pꝛopoſitio phyloſophi
erit falſa. Mam ſit illa vna pars nobilis·a.puta pedale.
lnd ergo pedale permutatur. Ft tamen m te non eſt partim in vtroqʒ termino ſed in altero ſolum. Tum ꝛ20. qꝛ contingit aliquod totum ſimul alterari ex.ð.phyſicoꝝ ⁊ eꝝ libꝛo de ſenſu ⁊ ſenſato. Frgo in tali alteratione ly partim a partim non poſſunt ſumi ex parte ſubiecti mo⸗ bilis. Tum 3ꝰ ꝙ tunc Ariſtotiles peteret idẽ quod nitit ꝓbare. Unlt.n. ꝓbare ꝙ omne mobile eſt diuiſibile. Ic ciperet ergo id quod opoꝛtet ꝓbare. Mam ſi mobile ha beat partem ⁊ partem:lam pʒ ꝙ eſt diuifibile. NP · 40 ¶mnis perfectio que poteſt numerari ant iueniri in plu ribns:maioꝛem perfectionem dicit in illis pluribus qᷓ; ĩ vno ᷣm Angnu.in.. de trinitate capitulo pꝛimo. Sʒ foꝛ ma ſubſtantialis ignis eſt numerabilis in pluribus indi⸗ viduis. Si ergo duo vt ita dixerim ignes iungant ⁊ ſiat vnus ignis quis debet ambigere quin iſte vnus ignis ꝑ fectioꝛem ⁊ intenſioꝛem foꝛmam habeatq; illi duo exg pns componitur ſeoꝛſum ſumpti. Mam duo perfecta ꝑ fectius aliquid poſſunt: qᷓ; vnum t̃ ceteris paribus. TP. Nbi eſt minoꝛ repugnantia ⁊ maioꝛ: ibi eſt ac⸗ quiſitio termini velocius ⁊ tardius. Jed ſic eit de gene ratione ſubſtantie:qꝛ in habentibus ſyinbolum faciſioꝛẽ tranſitus vt dicitur in ⁊0 de generatione. Ergo acquiſitio 4· ſubſtantie per generationem erit in tempore. Cp·s*. Nbicunqʒ; eſt Zrietas:ibi eit acgſitio alicuins in tpe. Sʒ
Vndecima
vt patnit in.io.huins in ſubſtantia en prima ʒrietas que Lect.x.
eſt canſa ʒꝛietatis alioꝝ. Ergo idem quod pꝛius. CF. 7.Pi foꝛma ſubſtannalis acquireretur in inſtanti hoc eſſet ga eit indinſibilis. Sed hoc non poteſt dici: quia ſi
ſic:ſequeret ꝙ alique forme accidentales crearent᷑ in in⸗
ſtanti:quia enam ſigura eſt quid indiniſibile. Cxx qui⸗ bus ommibns videtur aperte g generatio que eit muta⸗ tio de nõ ſnbiecto in ſubiectũ ſit motus ⁊ mutatio ſuccet ſina vt ꝓpter argumenta adducta concludit Intoniꝰ An dree cum ſuis adherentibus. ¶ Jed contra eſt phyloſo phus circa finem huius capituli.ibi. Ii itaqʒ nõ ens ⁊c̃. Reſt pon deo dicendum g neqʒ generatio neqʒ coꝛruptio eſt motus pꝛo pꝛie dictus:ſed eſt mutatio inſtantanea. ꝛima pars ꝓ· batur ſic ᷣm phm nam ſubiectuʒ motus ꝓpꝛie dicti mo⸗ netur. Ped ſubiectuʒ generationis cum ſit non ens non mouetur. Ergo ac̃. Mꝛobatio minoꝛis. Mam lʒ nõ ens in actu ens tamen ſimplicuer poſſit mouèri: tamen non ens ſimpliciter quod dicitur ſubiectum generationis nõ
contingit moneri:qꝛ quicquid monetur per ſe eſt in ali⸗
quo loco. Fed non ens ſimpliciter ideſt ÿᷣm ſubſtantiam nuſq; eſt:qꝛ locus ſoli coꝛpori debet᷑. Ergo non ens ſim pliciter non poteſt moneri motn phyſico. ¶ Secunda pars ſic ꝓbatur ·.ꝙ generatio ⁊ corruptio eſt mutatio in ſtantanea:qꝛ nõ ens generatur. Eſt eniʒ generatio ꝓgreſ
ſio de non ente ad ens:vt nnnc ſupponitur. Ergo gnãtio nõ eſt motus:ſed eſt mutatio inſtãtanea. t ſimilis ratio
eſt de coꝛruptione:qꝛ ipfi motui non cõtrariatur niſi qui es vel motus. Sed generatio non eſt motus neqʒ qui es Ergo coꝛruptio non eſt motus:cum generatio opponat᷑ coꝛruptioni ¶Conſiderandũ autem eſt hic pꝛmo m phyloſophnʒ ꝙ oĩs motus eſt aliqua permutatio. Mer mutationes aũt ſoluʒ ſunt tres. Due que ſunt m coſitra⸗ dictionem.ſ.generatio ⁊ coꝛruptio: non ſunt motus: vt declarat hic phyloſophus. Ergo relinquitur ꝙ ſola illa mutatio que eſt de ſubiecto in ſubiectum ſit motus. Et cum illa inter que eſt motus opoꝛteat eſſe oppoſita: ne⸗ ceſſe eſt ꝙ ſint ↄtraria vel interimnedia.pꝛinatio eniʒ ad cõ trarium reducit᷑:qꝛ pꝛinatio eſt pꝛima comrarietas: vt in 10. huins oſtenſum eſt. Picit aũt phus hic nigrũ eſſe pꝛi nationem non ſimplłr ſed inqᷓ;tuʒ defectine participat na turam ſui generis.vʒ coloꝛis. Tonſiderandũ vlterius eſt ⁊ꝰ m phm ꝙg non dicit᷑ mulupliciter. Fſt enim non ens ⁊ ens vnomõ idem quod ens ᷣm compoſitionem ⁊
diniſioneʒ ꝓpoſitionis. Et hpc cum non ſit in rebus ſed
in mente:non poteſt moneri Vlio mõ dicitur ens ᷣm ꝙ ens dinidit᷑ per actum ⁊ potentiam. Ilud aũt quod eſt ens actu:⁊ ens ſimpir. nodvero eſt ens 5ᷣm potentiã: non eſt ens ſimpl:ᷣm ꝙ in pꝛopoſito ſumitur ſimplici/ ter. Cõſiderandũ vlterius eit z0 ꝙ Antonins Indree ꝓpter argumenta ante in contrarium adducta pntans ea eſſe demonſtrationes concludit hic contra Docto. San. ꝙ generatio quelibet eſt ſucceſſina ⁊ quelibet eſt motus pꝛopꝛie dictus. Ged hoc eſt cõtra phm expꝛeſſe in pñti. capitulo:⁊ ſimiliter in.y.phyſicoꝛum ⁊ in pꝛimo de ge
neratione pᷣſertim etiam in pꝛimo phyſicoꝛum vbi diſ⸗ x ect.D.
putat contra antiquos phjos: vbi expꝛeſſe habet pꝛo incõ uenienti ꝙ nulla ſit mutatio inſtantanea que nõ ſit gener tio aut coꝛruptio. Waptiʒetur ergo illa. CMõſiderandũ vlterius eſt 40 ꝙʒ ille opinatoꝛ concedit hic ꝙ ad ſubſtan tiam eñt per ſe motus. Qnod eſt contra phyloſophum
F.phrficoꝛum: ⁊ expꝛeſſe hic in capitulo ſequenti: vbi ect.z.
phyloſophus dicit ꝙ ſoluʒ ad tria genera eit per ſe mo⸗ tus. vʒ ad quantitatem qualitatem ⁊ ad vbi. Vicit etiaʒ pꝛedictus opinatoꝛ ꝙ generatio ſubſtantialis non differt ab aliqua alia mutatione accidentali per ſucceſſinum ⁊ inſtantaneum:ſed penes terminos tm. picit etiam vt pʒ per argumenta ſuã adducta ꝙ foꝛma ſubſtantialis habet intrinſecos gradus ᷣm quos ſuſcipit magis ⁊ minus: ⁊ ꝙ habet lattudinem eſſentialẽ in ſe. Ab huiuimodi etiaʒ poſitione non remouet niſi animam rãtionalem:ſed om⸗
nes alias foꝛmas naturales ⁊ etiam omnes ani 21 1
3
————
4

Undecimi
toꝛnmn dicit eſſe diniſibiles partem habentes poſt partẽ. pꝛopter rationes dictas:que ti nihil cõcludunt vt infra patebit dum earũ ſolutiones adducentur. ¶ Lontra hãc ergo eins poſitionem ſic pꝛimo arguitur. Mam phyloſo Feer.7. phus in pᷣdicamentis:⁊ actoꝛ ſex pꝛincipioꝝ dicunt exp̃l ſeg ſba non ſuſcipit magis neqʒ minus · Ergo poſitio fal ſa. N Sed ad hoc nititur reſpondere dicens ꝙ dictũ phi ⁊ actoꝛis ſex pꝛincipioꝝ veritatem habet quantum ad eẽ ſpeciſicuʒ. Sed tamen ſuſcipit magis ⁊ minus qꝛ habet gradus indiniduales eſſentiales ÿm quos poteſt intrinſe ce participari ᷣm magis ⁊ minus. CContra. Omnis foꝛma ſuſcipiẽs magis ⁊ minus ſuſcipit per gradus qui ſunt modi intrinſeci per ipſum in octauo huius.q.z ·mo di dico intrinſeci ipſius indiuidui.t quelibet foꝛma ſpe ciſfica eſt indiuiſibilis quantũ ad gradum ſpecificuʒ vt di cit ibidem. Sequitur ergo ꝙ ſi pꝛedicta ſolutio ſit vali⸗ da:ꝙʒ nõ erit amignanda ratio quare Ariſtotiles negauit de ſubſtantia g ſuſcipit magis ⁊ minns: de qualitate ve⸗ ro affirmauit. ¶P ·⁊ꝰ. Suſcipere magis ⁊ minꝰeſt ali⸗ quid intendi ⁊ remitti in ſuo ꝓpꝛio eſſe ſpecifico: vt pa⸗ tet per actoꝛẽ ſex puncipioꝛum ſicut etiam patnit in octa no huius.q.4 ar.F.a.ß̃.⁊. Bed nulla foꝛma ſubſtan ⸗ tialis põt Intendi ⁊ remitti ᷣm ſuum eſſe ſpeciſicum:cuʒ eins eſſe in indiuiſibili cſiſtat: vt dicit pꝛinceps ſeptimo nono huius. Prgo foꝛma ſubſtantialis non poteſt intẽ di ⁊ remitti nec ſuſcipere magis ⁊ minus.Et ſic non ac⸗ quiritur per motum. N P.ʒo. Si ſit materia diſpoſitavl tima diſpoſitione que vocatur neceſſitas:querit᷑ an necef ſario introducat᷑ foꝛma tota in pꝛimo inſtãti introductio⸗ nis:aut in illo inſtanti introducat᷑ vna pars ⁊ in alio alia pars. Si pꝛimum:habetur intentum.vʒ ꝙ non introdu citur per motũ ⁊ ſucceſſine. i dicatur ⁊mꝛſequitur pꝛi⸗ mo cum inter quelibʒ duo inſtantia mediet tempus m Lect.I. pꝛincipem in.5.phyſicoꝛum ꝙ in aliquo tẽpoꝛe erit ma teria abſqʒ foꝛma.vʒ in illo tempoꝛe medio. Sequit᷑ ⁊? ꝙ talis foꝛma accidentaliter erit diuiſibilis. Bequitur 3* P anima etiam bꝛutoꝝ non erit tota in toto iam diſpoſi⸗ to vltima diſpoſitione. CP. 40 Introduetio luminis in aere ẽt ᷣm pᷣdictuʒ opinatoꝛẽ:⁊ vt ad ſenſuʒ pʒ fit ſu bito. Et hoc ideo:qꝛ aer ẽ diſpoſitus vltima diſpoſitione ad ſuſceptionẽ luminis. Duãdo ergo materia eſt dipoſi ta vltima diſpoſitione ad ſuſceptionem foꝛme ſubſtantia lis:illo tunc introducetur ſubito in ea foꝛma ſubſtõãtialis Talis autem introductio vocatur generatio. ¶ Seęd ad hoc nititur reſpondere qꝛ aer de ſe eſt diſpoſitus. Mate ria vo de ſe non eſt diſpoſita ad ſuſceptionem foꝛme ſub ſtantialis: ſed requiritur diſpoſitio que non fit ſubito. ¶Contra. Mam talis diſpoſitio fit per alterationem: vt pʒ pꝛimo de generatione: que alteratio eſt motus phyſi cus ⁊ ſucceſſiuus. Bed generatio in pꝛopoſito accipitur pꝛo introductione foꝛme in materia totaliter diſpoſita vl tima diſpoſitione: ᷣm ꝙ generatio diſtinguitur cõtra al terationem.rgo reſponſio illa nulla eſt:licet generatio pᷣſupponat alterationem. ¶ P..⁊. Introductio luminis in aere ſereno que vocat illumiatio: dicitur eſſe mutatio Mon autem eſt augmentatio aut diminutio neqʒ altera tio aut loci mutatiq vt ex ſe pʒ: ᷣm ꝙ pꝛedicti opinato ris ſcola concedit. Ergo aliqua generatio fit in inſtanti ⁊ non ſucceſſiue. ¶ Si autem dicatur ꝙ talis illuminatio eſt generatio accidentalis ⁊ nõ ſubſtantialis de qua fit in pꝛeſenti diſputatio. Contra. Mam phyloſophus hic ponit duas generationes: ſicut ⁊ in pꝛimo de generatio ne: quarum vnam vocat generationeʒ ᷣm quid que dici tur generatio accidentalis que terminatur ad foꝛmʒ ac cidentalem. i ergo generatio accidentalis que termina tur ad foꝛmã accidentaleʒ fiat ſubito:a foꝛtioꝛi generatio
—
lnbſtantialis fiet ſubito que nõ eſt minus indiniſibilis q;
foꝛma accidentalis p̃ſertiʒ qᷓ; lumen: qꝛ lumen potęſt in
tendi ⁊ remitti: vt etiaʒ ab aduerſario conceditur. Ergo reſpõſio nulla. CP. 20. Si generatio eſſet ſucceſſiua:ſe queretur ꝙ generatio eſſet motus. Bed conſequens eſt Lect. ⁊. Contra phyloſophum hic ⁊ p phyſicoꝛum qꝛ ſubie⸗
ctum motus eſt quod mouetur. Pnbiectum zůt geners tionis non generatur: vt pʒ hic per phyloſophuʒ. Picit L⸗ etiam pꝛimo phyſicoꝛum ꝙ materia que eſt ſubiecum Lei generationis:eſt ingenerabilis ⁊ incoꝛruptibilis Conſe 3 quentia pʒ:qꝛ motus ⁊ mutario dicuntur differre peneſ ſucceſſiuũ ⁊ inſtantaneum: vt pʒ hic ⁊.y. ꝓhyſicoꝛum:⁊ w ᷣm Lommematoꝛem ibidem. Ergo ⁊c̃. ¶ Ged ad hoc w dicit ꝙ generatio ⁊ motus non diſtinguitur penes ſucceſ fiuumæ inſtantaneum: qꝛ Zriſtotiles vt dicit collocat.ʒ. w
phyſicoꝛum generationem ſub mutatione que eſta non Kec.. albo in album. Bed conſtat ꝙ talis mutatio eſt alteratio que eſt ſucceſſiua nullo diſcrepante. ¶¶ Lontra. Waʒ mu tatiões diſtinguuntur aut per terminos aut per momen w
taneum ⁊ ſucceſſiuum. Sed conſtat ꝙ mutatio de nõ al/ mm bo ad album que ibi dicitur generatiovt ipſe dicit ⁊ mu aui tatio de non albo ad album que m ipſum etiam dicitur mm alteratio nõ diſtingunntur vᷣm terminos vt de ſe pʒ:cuʒ terminns a quo vfrobiqʒ ſit non album ⁊ terminus ad wh quem ſit album. Relinquitur ergo ꝙ diſtingnuntur pe⸗ Mn nes ſucceſſiuum ⁊ momentaneum. ¶ Mec valet dicere— g talis generatio ⁊ alteratio nõ diſtinguũtur: qꝛ hoc eů au contra ypotheſim.fit enim nunc diſpuratio de generati⸗ wnn one vᷣm g diſtinguit ab alteratione.P ⁊. Talis ge/ ſiwil neratio licet ſit generatio ßin quid ſiue accidentalis:fit ta un men in inſtanti licet ad eam cõcomitetur alteratio ſucceſ Mn ſiua ⁊ ad eam antecedat.iuod ſie patet. Vam alteratio unm motus nõ eſt miſi quidam fluxus foꝛme ab imperfecto zubb ad perfectum ſine a minus perfecto ad magis perfectuʒ indl vt patet ᷣm phyloſophum ⁊ Iommentatoꝛem.. phy zyme ſicoꝛum. Sed ante q; talis foꝛma ſic fluat: opoꝛtet ꝙ ſit itten introducta in mobili vᷣm aliquod eſſe imperfectum. Ta nine lis autem introductio in materia diſpoſita vltima ⁊ per ⸗ n fecta diſpoſitione cum non ſit aſſignanda caula illius ſuc⸗ mhcie cemionis. Bed talis introductio dicitur generatio. uod ſhon vo materia diſponitur vltima ⁊ perfecta diſpoſitiõe hoc eunn fit ſucceſiue per alterationem pꝛecedentem illius foꝛne in introductionem. Inde eſt ꝙ phyloſophus dicit g altera mü tio eft mutatio de ſubiecto in ſubiectum ſine de termino nang affirmato in terminum affirmatum. Peneratio vꝙ eſt npi mutatio de termino negato ad terminuʒ affirmatũ. Ner un bi gratia ad hoc ꝙ inducatur caliditas in aliquo ſubiecto uipn
materia frigida pꝛius diſponitur ad introductionem cali zumnt ditatis per alterationeʒ. Tnde talis alteratio dicitur eſſe munn de frigido in calidum. Auando vo talis materia eſt per fecte ⁊ ſufficienter diſpoſita in toto tempoꝛe pꝛecedente ipſum inſtans introductionis caliditatis:tunc in ilo inſtã uuin
ti remouetur frigiditas ⁊ amodo non eſt:⁊ introducitur in
calidiias. nde talis introductio dicitur generatio a non— calido ad calidum ⁊ non a frigido:cum mill inftanti fri— giditas non ſit. CPʒ0. Ji generatio eſſet ſucceſſiuã: e. aut talis ſucceſſio eſſet ex parte foꝛme:aut ex parte mte Mn rie. Materia autem eſt que in generatione ſubijcitfoꝛ⸗ un ma vero que per talem generationem acquiritur · Non n
ex parte materie:qꝛ ipſa eſt indiuiſibilis. Ileqʒ ex parte i iu
foꝛme:cum foꝛma ſit ſimplex ⁊ inuariabilis vᷣin ſex pꝛ deg cipiatoꝛem.foꝛma etiam ſe habet ſicut numerus. Blcut ergo in numero non poteſt aliquid addivel minui niſvs u rietur ſpecies numeri:ita neqʒ; foꝛme ſubſtantiali poteſt b ſucceſſiue aliquid addi vel remoneri ab ea eadem ſpede K che remanente · Bed ad hoc dicit ꝙ talis ſucceſio poet jn pꝛouenire ex parte vtrinſqʒ. Et licet materia de ſe ſt
indiuiſibilis: tamen eſt diuiſibilis per accidens rauò⸗ ne quantitatis. icet etiam foꝛma ſᷣm eſſe ſpeciicum vt ipſe dicit ſit inuariabilis atqʒ indiuiſibilisvt intelligit pi
S
ceps ⁊ ſimiliter ſex pꝛincipiatoꝛ:tamen habet gradus in* diniduales eſſentiales: ᷣm quos poteſt intrinſece partir 6m q Contra. am talis quantitas ralione cuins materi nun dicitur per accidens diniſibilis aut in pꝛimo ſigno inir i ductionis foꝛme remanet eadem in numero indinidusli, aut non. Si pꝛimum: ſequiturqʒ foꝛma ſubſtantialis a in uemit enti in actuſ: Et ſic erit foꝛina accidentalis. Sequꝰ min tur etiam ꝙ compoſitio ſecunda que dicitur accidentalis k pꝛecedet

pꝛecedet cõpoſitionẽ pꝛimã que dicit᷑ ſubſtãtialis. Et ſie ex introductione foꝛme ſubſtantialis non ſiet vnum per ſe. Anoc eſt contra phyloſophũ in.⁊0. de anima: m ꝑꝙ deductum eſt ſupꝛa cum de pluralitate formarnz diſpu
taretur in.7. huiꝰ.q.24. ar.4. Et in. y. huius.q.27. ar.2. oſtenſuʒ eſt ꝙ foꝛme ſubſtantiali nõ conuenit modus to⸗ talitatis vᷣm quantitatem. Si autem dicatur ᷣm: vʒ talis quantitas in illo ſigno non remanet eadem in numero in
duiduali ſed coꝛrumpitur:ſequitur ꝙ in tali ſigno mate
rria non eſt diuiſibilis ratione quantitatis. Cꝙp ·⁊. Fe⸗ cnndum Lõmentatoꝛem in 40 phyſicoꝛum̃ càpitulo de vacuo ſucceſſio in motn vel eſt ex reſiſtentia mobilis ad motoꝛem vel medij ad mobile. Sed in generatione ᷣm ꝙ diſtinguitur contra alterationem p̃uiam aut concomi tantem vt nunc ſit de ea ſermo non poteſt dari pꝛimuʒ: qꝛ mobile eſt ipſa materia que non habet de ſe vnde re iſtat cum foꝛma vniatur materie ſumme ⁊ vltimo diſ poſite. Meqʒ etiam poteſt dari ⁊mnꝛqꝛ nullum eit mediũ in generatione. Tum qʒ foꝛma immediate vnitur mate rie. Vnde in* de aĩa dicitur ꝙ nõ opoꝛtet querere cau ſom vnionis foꝛme cum matẽria: neqʒ querenda eſt cau ſa quare ex ipſis fit vnum. Tum etiam qꝛ termini gene rationis ſunt contradictoꝛij.i.eſſe ⁊ non eſſe: vt dici hic phrloſophus ⁊ in yꝰ phyſicoꝛum. imiliter ⁊ Cõmen tatoꝛ in eodeʒ quinto. Bi ergo talis ſucceſſio eſſet ex par te medi: tunc inter contradictoꝛia eſſet dare medium. Mnod eſt contra phyloſophum ⁊ Cõmentatoꝛem in 40 buius in.i0. hnius.q.y.ar.pꝛimo ⁊ in 0 huins.q.ð. r⁊. vt ibidem diſputatum eſt. CPed ad hoc dicit ꝙ ta lis ſucceſſio pꝛouenit ratione vtrinſqʒ. Et licet maièria ßᷣm ſe non habeat vnde reſiſtat: ſed tamen: vt eſt ſub foꝛ⸗ ma ⁊ diſpoſitione contraria foꝛme introducẽde habet vn de reſiſtat generanti. Et ſic eit ibi reſiſtentia mobilis ad motoꝛem. Et eſt etiã ibi reſiſtentia medij ad mobile pꝛo ni diſpoſitio contraria tenet locum medii.Et licet foꝛma vniatur materie immediate coꝛrupta pꝛima foꝛma: ta⸗ men pꝛius ex natura rei coꝛrumpitur pꝛima q; ſecũda in troducatur. ᷓt tale pꝛius mediat inter foꝛmam ⁊ foꝛmã. VFermini etiam generationis non ſunt contradicto:ii: ſed pꝛiuatine oppoſiti. Ariſtotiles vero per eſſe a non eſſe in telligit pꝛiuationem ⁊ habitũ. Jdec ile. C Contra. Maʒ quando fit generatio accipiendo generationem ᷣm ꝙ di ftinguitur contra alterationem pꝛeuiam aut concomitan⸗ tem vt accipit hic Poc. Jan. materia eſt diſpoſita vlti⸗ ma diſpoſitione ad introductionem foꝛme: que exiſtens ſub tali diſpoſitione nõ reſiſtit generanti: vmo talis diſpo ſitio neceſſitat vt foꝛma introducat᷑· Inde eſt g talis diſ⸗ poſitio vltima vocatur neceſſitas. Talis etiam diſpoſitio non contrariatur foꝛme:ſed eſt via ad ipſam. Vnde in ip ſo generari nulla eſt reſiſtentia ex parte materie ſic diſpo ſte. Lalis etiam diſpoſitio non tenet locum medii: qꝛ vt dictum eſt non contrariatur foꝛme introdurende. ¶ Et quia dicit ꝙ foꝛma vnitur materie immediate coꝛrupta foꝛma pꝛeuia:ideo habetur intentum: quia hie loquitur Doct. San. de generatione pꝛo introductione foꝛme in materia vltimo diſpoſita. Sed talis introductio nõ fit ni⸗ ſi coꝛrupta foꝛma pꝛima. Sequitur ergo ꝙ ibi nulluʒ eſt medinm. E Et quando dicit ꝙ pꝛius ex natura rei coꝛ⸗ rumpitur v. Moc eſt contra phyloſophũ in.6.phyſicoꝝ ⁊ pꝛimo de generatione: quia inter pꝛius quodcunqʒ ⁊ poſterius in motu mediat motus:ſicut etiam inter pꝛius quodcunqʒ ⁊ poſterins in tempoꝛe mediat tempus. In/ ter enm quecunqʒ duo nunc vt dicit phyloſophus me⸗ diat tempus. Si ergo foꝛma abiicienda pꝛius coꝛrumpa tur: ⁊ poſtea ſecluſa quacũqʒ operatione intellectus ex na tura rei ⁊ phyſice loquendo generetur foꝛma introducẽ/ da:ſequitur ꝙ in illo tempoꝛe medio materia erit abſaʒ foꝛma naturaliter.uod eſt etiam contra ſeipſuʒ in ſepti mo hnius.q.iy.⁊ contra omnes phyloſophantes · Quan do etiam ſubiungit ꝙ illud pꝛins mediat inter foꝛmam ⁊ foꝛmaʒ: queritur quid ſit ilnd pꝛius. Si enim nihil ſit tunc ibi nullum erit medium. Si autẽ ſit aliquid: aut eſt
bꝛo..
Andecima
a. Dnod vᷣm ſcolam eins pꝛopꝛiam eſt abſurdum. Aut—
eſt accidens. Si igitur eſt accidẽs:queritur in quo ſit ſub iectine:⁊ quid ſit illud ratione cuius ipſum prius quod ipſe ponir eſſe mediũ reñiſtit mobili vel motori · ¶ Me dium etiaʒ eſt in quod pᷣmo permutatur id quod permu tatur q; in extreinum: vt patnit in.io. huins ᷓᷣm phyloſo phum. Oportebit ergo g illud quod generatur ß̃us per mnetur ad ipſum pꝛus quod ipſe dicit eſſe medium.
CSequitur etiam ꝙ ipſum pꝛius medium participet ambo extrema.ſ.foꝛmam ⁊ foꝛmam: quia mediũ inter extrema participat aliquid de vtroqʒ extremoꝛum: vt etiam dicit phyloſophus in.io.huius. Quando etiã ſub/
inngit ꝙ falſum eſt dicere terminos generationis eſſe cõ
tradictoꝛios expꝛeſſe concedit Ariſtotilem falſum diyiſſe ⁊Lõmentatoꝛem:cũ ſepins hoc dicant. Tenendo ergo Ariſtotilem ⁊ Cõmentatoꝛem vt in libꝛis phyſicoꝛuʒ li ar. ad longum deductnʒ eſt:neceſſe eſt dicere ꝙ generatioꝓpꝛie accepta non eſt motus ſucceſſi⸗ nns:ſed eſt mutatio inſtantanea. CConſideranduʒ tamẽ vlterius eſt y vt ſuperius ſepe dictum eſt ꝙ generatio poteſt accipi dupliciter. Vno mõ pꝛo introductione foꝛ me ſubſtantialis ⁊ pꝛo alteratione ſimul vᷣm quam mate ria diſponitur. F̃t iſto modo etiã generatio ſubſtantialis m Docto. Jan.eſt mutatio ſucceſſiua. Alio modo acci pitur generatio ꝓpꝛie vʒ ſolum pꝛo ipſa introductione foꝛme ſubſtantialis in materia ſumme ⁊ vltimarim diſ⸗ poſita: ᷣm ꝙ diſtinguitur contra alterationem ⁊ contra alias ſpecies motus. Et iſto mõ vt vult hic phus genera tio non eſt motus neqʒ mutatio ſucceſſina:ſed eſt muta⸗ tio inſtantanea. Mer quam diſtinctionem rationes pꝛO vtraqʒ parte de facili poſſunt ſolui.
igitur dicendũ ꝙ phyloſophꝰ Id pꝛimum accipit ibi contrarietatem m g ſe extendit ad omnẽ oppoſitionem vt quidam dicunt Sed accipiendo ↄtrarietatem pꝛopꝛie:tũc accipit ibi ge
nerationem pꝛimo mõ ⁊ nõ ꝛ0 modo iam expoſito in vl
timo notabiii.CAd ſcðᷣm dicendũ ꝙ phyloſophus log tur ibi de mutatione ſtricte eam accipiendo vʒ pꝛo mu⸗ tatione que dicitur motus phyſicus que dicitur motus ſueceſinus ⁊ non pꝛo generatione ⁊ coꝛruptione · Diui⸗ ditur aũt mutatio in mutationem ⁊ motũ: ſicut in pꝛimo thopycoꝝ ꝓpꝛium diniditur in ꝓpꝛium ⁊ diffinitionẽ: ⁊ ſimiliter quantũ diuiditur inquantuʒ ⁊ quotũ. Et eſt vniuerſalis regnla thopyca ꝙ quãdo vni membꝛoꝝ di⸗ nidentium non eſt nomen impoſitũ: tunc nominatur no mine diuiſi. Nel dicenduʒ ꝙ. Accipitur etiam ibi tẽpus a phyloſopho non ſolũ pꝛo menſura durationis rei tẽpo
ralis: ſed etiam vt ſe extendit ad pꝛincipiuʒ tempoꝛis.vʒ
ad ipſum inſtans ſiue ad ipſum nunc · Et illo mõ poteſt concedi ꝙ generatio ſit in tẽpoꝛe.i.in Pncipio tempoꝛis partes eins rontinuante. ¶Ad tertiũ dicendũ ꝙ in ter⸗ tio phyſicoꝛũ diffinitur motus in cõmuni m ꝙ ſe exten dit ad quãlibet mutationem. Mon autem accipitur mo⸗ tus ꝓpꝛie ibi. vʒ pꝛo motn phyſico fᷣm ꝙ ponitur ſpeci⸗ es quantitatis continue a pho in y huius. ¶Acd quartũ dicendum ꝙ materia que eit ſubiectum generationis li cet acquirat foꝛmam nõ tamen pꝛopꝛie mouetur accipiẽ do motum ꝓpꝛie mõ iam expoſito:qꝛ id quod mouetur yᷣm talem motũ ꝓpꝛie dictum eſt ens in actu ſubſtantia li:licet ſit in potentia ad actũ ſiue ad foꝛmam accidentalẽ Ad quintũ dicendum g nullů agens cuius ſubſtantia eñ in tempoꝛe agit in non tẽpoꝛe accipiendo actionemꝓꝙ pꝛie.ſ. que it cũ tranſmutatione namrali. Mon tamen eſt inconneniens ꝙ agat in non tẽpoꝛe ᷣm ꝙ tempus diſtin gnitur contra inſtans tẽpoꝛis accipiendò actionem jarge f.non pꝛo actione que eit cum trãſmutatione materie ſed pꝛo quacunqʒ introductione foꝛme: vt dictũ eſt de illu⸗ minatione aeris ſereni a ſole. CAd ſeytum dicenduʒ ne gando conſequentiã. Et ad eins probationem dicenduʒ ꝙ talis caloꝛ juſcipitur in aqua ab igne mediante foꝛni ſubſtantiali ipſius aque. ue foꝛma ſubſtantialis lʒ me⸗ diante frigiditate repugnet caloꝛi: tamen non eſſe
Lect.I0
Lect.io.

Vndecimi
caula coꝛruptionis caloꝛis ignis ſup er excedẽtis Einde non oportet ꝙ ibi ſit accidens ſine ſubiecto. ¶ Et mira⸗ bile ſatis eſt ꝙ fimilia argumenta tantus vir adduxerit
ro demonſtrationibus: cum nihii concludant. Ad ſen⸗
ſum. n. apparet ꝙ ab igne introducit᷑ calor in aqj que de
ſe eſt frigida: ⁊ fundatur in ea calor mediante forma ſub
ſtantiali aque. Duerere aũt rationem vbi ſenſus viget:
infirmitas eſt intellectus. ¶Acd ſeptimum dicendum ꝙ maioꝛ cum ſit vninerſalis eſt falſa: quia quantitas dimen ſiua in introductione forme ſubſtantialis in qua ᷣm phy loſophum ſit reſolutio vſqʒ ad mãʒ primam inroducit᷑ in materia vltimatim diſpoſita in inſtanti:⁊ non ſucceſſi
ne etiã ᷣm ipſum opinatorem. Et tamen talis forma eſt extenſa · U inor etiã non ſolum eſt falſa:ſed falſiſſima:qꝛ
diuiſibilitas extenſionis alicuius forme non arguit diuiſi bilitatem gradualem intenlionis. Unde nouelli logyʒan tes ſolent dicere ⁊ bene:ꝙ lʒ vna quantitas ſit maior al⸗ tera:non tamen eſt magis quantitas. Iliud eſt.n.ſuſcipe re maius et minns extenſiue: ⁊ alind eſt ſuſcipere ma⸗ gis ⁊ minus intenſiue. Mira res. Unde valet iſta conſe quentia. Sanſon eſt maior homo qᷓ; pygmeus. Ergo ẽ
masgis homo. CEt illud quod adducit de anima anma
lis anuloſi nihil eſt:quia licet vᷣm ipſuʒ talis forma ſit ex tenſa:tamen non dicitur intẽſior vel remiſſior in vna par
te qᷓ; in altera. Ct dum ſubiungit ꝙ diuiſo tali anima
li tũc dinidit᷑ anima tanqᷓ; in partes integrales:hoc etiaʒ eſt falſiſimnm. Nam in corpore talis aĩalis eſt vna ania in actu: ⁊ ſunt ibi plures anime in potẽtia:que potẽtia po teſt reduci in actum per vnicũ actum dinidentis ſi debi⸗ te fiat diuiſio:ſicut ſi portet᷑ vna aqua in actu in vno ma⸗
0 vaſe que ſit magne quantitatis: erit actu vna foꝛma Fbantiate in tali aqua. Hed ſi vna pars aque feparet᷑ a tota aqna: erit ibi vna nona forma ſubſtantialis in illa
aqua in actu:que prius erat ibi in potentia:nõ ait eſt ꝑs
forme totalis aque. Et inde eſt ꝙ in animalibus iperfe⸗ ctis põt fieri reductio potentie ad actũ per vnicum actũ: non aũt in animalibus ꝑfectis:quia aĩalia perfecta requi runt debitã ⁊ ꝓportionatam ⁊ maiorẽ organiʒationem vt introducaiur anima: ſicut in.y.huius.q.⁊4. ar..oſtẽ ſuʒ eſt. ¶ Sed etiã dato ꝙ anima animalis annloſi eſſet
diuiſibilis in partes:non ſequitur: ꝙ ergo quelibet fol⸗
ma ſubſtantialis naturalis ſit diuiſibilis ſeu ꝙ habent ꝑ/
tem ⁊ partem. Arguitur enim ibi ab inferioꝛi ad ſnũſu⸗ perius cum diſtributione ſuperioꝛis. Je ſi argueret᷑ ſic.
Momo currit. Ergo quilibet hõ currit. NAd octauum dicendum ꝙ idem ignis vno ⁊ eodem mõ ſe habens in ducit equalem effectum in materia eadem ꝓpoꝛtionabi liter per ſe. Sed ſi vna materia combuſtibilis ſit maioꝛ ⁊ altera minoꝛꝛ ratione ſubiecti vnus ignis erit calidioꝛ qᷓ; alius. C Ergo foꝛma ſubſtãtialis vnius ignis erit ma
gis foꝛma q; foꝛma alterius:nonvalet ↄſequeniia. CAd
nonum ⁊ ad decimũ dicendũ ꝙ nihil ſunt ad ꝓpoſitum: qꝛ pꝛocedunt contra ſolutiones ab eo poſitas quas ſoluti ones nos admittimus. CAd vndecimũ dicendum ne⸗ gando pꝛimam cõſequentiam. Et ad ꝓbationem dicen
dum ꝙ quilibet caloꝛ abſolute loquendo non eſt ꝓpꝛna
paſſio ignis:cum in alijs rebus poſſit inueniri caloꝛ ſine foꝛina ſubſtantiali ignis. Et hoc quod adducit ᷣm ꝓhy⸗ loſophum.vʒ ꝙ duo coꝛpoꝛa ſi ſint ĩ aqua vel in aere nð poſſunt ſe tangere:hoc ideo eſt vt dicit hic dominus An tonius archyepiſcopus qꝛ ſi aliqua ſint in medio illoꝛnʒ coꝛpoꝛum cũ talia ſint coꝛpoꝛa ſubtilia ſubintrant:⁊ ſic il la coꝛpoꝛa ſunt humectata ab eis. Non tamẽ opoꝛtet ꝙ ſi aliquis ſtet pꝛope ignem ⁊ calefiat in mann ab igne ꝙ exiſtente caloꝛe nono in aere ⁊ in mann ſit ibi foꝛma ſub ſtantialis ignis noua. Et ſic anctoꝛitas phᷣy ab aduerſario adducta nihil eſt ad pꝛopoſitum. C d duodecimũ di⸗ cendum ꝙ phloſophus loquit᷑ ibidem de permutatio ne phyſica que dicitur motus ſucceſũiuns:⁊ non de gene ratione aut coꝛruptione. Ande ratio illa nihil eit ad pꝛo poſitũ:ſed falſum pꝛeſupponu. CAd decimũtertinʒ di⸗
endum g ipſe vebementiſime petit pꝛincipinm. Pato
Metha.
enim ꝙ ex duobus partialibus aut paruis vt ita loqua/
mur ignibus fiat maioꝛ igus extenſine:non pꝛopter boc ſequitur ꝙ ille erit magis ignis itenſine. Puerilis eſt enim hec argumentatio. In equo inagno totaliter albo
eſt maioꝛ albedo qᷓ; in parno lapide pꝛecioſo. Ergo in i lo equo eſt albedo intenſioꝛ. Non valet illa conſequẽtia. Ande non ſine caula phus ſuperins in hoc vndecunoli bꝛo ⁊ in ꝛ0 elenchoꝛuʒ dicit ꝙ fallacia accidentis decipit
etiam peritos viros. ¶ M otus etiam nõ eſt intẽſus rõ
ne extenſionis foꝛme accidentalis: ſed ratione intẽſionis eius. Vnde in minima albedine quantũ ad extenñonem poteſt eſſe motus intenſiſſimus vt pʒ 6 phyſicoꝛum.
CAd decimũquartũ dicendũ ꝙ cã quare in elementis ſymbolũ babentibus ſit facilioꝛ tranſitus: eſt ratione cõ trarietatis qualitatum ipſoꝛnʒ elementoꝝ:⁊ nõ ratione foꝛme ſubſtantialis ipſoꝛum. Vlememta.n.illa dicuntur habere ſymbolũ:que in vna qualitate conueniũt:⁊ in al
tera differunt:ſicut ignis ⁊ aer:aqua ⁊ terra: ⁊ ſimiliter
aer ⁊ aqua. Aer enim eſt calidus:ſimiliter ⁊ ignis. Sed ger eſt humidus: ignis vo ſiccus. Aer etiam eſt humidꝰ ſimiliter ⁊ aqua Bed aer eſt calidus aqua vo frigida. Terra etiã eit frigida: ſimiliter ⁊ aqua. Sed terra eſt ſicca:aqua vo humida. Terra etiaʒ eſt ſicca: ſimiliter ⁊ igns. Sed terra ẽ frigida:igmsvo calidꝰ. Tnde dicunt᷑
habere ſymboluʒ quantum ad qualitates in quibus con
neniunt. Bed illa elementa que repugnant quantum ad
ambas qualitates:ſicut ignis ⁊ aqua aer ⁊ terra: non ha
bent ſymboluʒ. x quo pʒ ꝙ talis reſiſtentia non eſt ex
parte foꝛmarum ſubſtantialuʒ:ſed accidẽtaliũ. nde ra tio illa nulla eſt. ¶ Ad alia duo argumenta pʒ ſolutio ex
dictis in. rietas accipiendo cõtrarietatem large:non tamen ꝓpꝛie Alique etiam foꝛme accidentales in inſtanti acquirũtur in ſubiecto ⁊ non ſucceſſine vt dictnʒ eſt in. ¶. notabili. Vnde idem opinatoꝛ accipit pꝛo inconueniẽti quod nõ inconueniens eſt ſed neceſſarium: vt ex dietis pʒ.
TMueſtio vltima. e R ecollectione eoꝛum qne ad ducit phus hic circa diuiſioneʒ entis qua diuiditur in de cem predicamenta:oſtendendo ad que pꝛedicamenta ſit
per ſe motus ⁊ ad que non: cum quibuſdam qne peri
hent ad notitiam motns.
Ltimo in capitu
io ſnali tertij tractatus humus libꝛi vndecimi conſiderandũ eſt ad que
v pꝛedicamenta ⁊ ad que non ſit per ſe motus:⁊ de quibuſdam que ꝑ
znent ad notficationem motus:vt iꝰ phyſitoꝛnʒ determinatũ eſt.
CCirca quod querũtur ðtd ¶ Pꝛimo Eitrum ſoluʒ
ad tria pꝛedicamenta.vʒ quantitatem qualitatem ⁊ vbi
ſit per ſe motus. C Secundo Atruʒ ea que hic pbus re colligit ad notificationem motus ſint vera ·
CGequitur in po ⁊ WMocto. San.ibi. i igitur pdies
MWents diniſa ſunt ⁊c̃.⁊ eſt Lec.i⁊.
₰ ſic pꝛoceditur. ide Ppimum tur ꝙ non ſolum ad
bec tra pꝛedicamenta. vʒ ad quantitateʒ qus
6 Mitatem ⁊ vbi ſit per ſe motus. Mam ad illap̃ ramenta in quibus eſt contrarietas:eſt per
ſe motiis vt hic concedit phus ⁊ in v phyſicoꝛnʒ · Sed in actione ⁊ paſſione eſt contrarietas vt patet per ſex pii cipiatoꝛeʒ.alefacere enim ⁊ frigefacere contrariantur.
Ergo ad actionẽ ⁊ paſſioneʒ eit per ſe motus. CP ·⁊·
RNeceſſe eit vt hic ↄcedit phᷣus ⁊ in phyſicoꝛum ꝙ in illo genere in quo eit motus per ſe ſit contrarietas. Jed
in quantitate non eſt contrarietas m eundem in pꝛedica
mentis. Ergo in quantitate nõ eſt per ſe motus. ¶Sed
dicebat g l in quantitate non ſit cõmrienexxjlin⸗
mpn
*
notabili.L icet enim in ſubſtantia ſit contra
Lecz·
nd wnh nn munn nii nuuſ iml ſne
wil
junet uel ſun ſwig nig
hy
ui ſunn mihe cy in kigi
in wn
4

ſumpta de qua in. rojhnins dictuʒ eſt:tamen eñ in ea cs trarietas ſumpta cõfnuniter.ſ pꝛo repugnantia perfecti ⁊imperfecti: que contrarietas ſufficiens eſt ad motum. Contra. Ham ſi iſta reſponſio eſt valida: ſequitur ꝙœ in ſubſtantia ſit per ſe motus.Et ſic non eſt ſolum motus ad tria pdicamenta. Patet ſequela:qꝛ in ſubſtãtia eſt cõ trarietas accipiendo contrarietatem pro vt eſt repugnã tia perfecti ⁊ ĩperfecti: vt ſupꝛa ↄceſiit phᷣs ĩ hoc libro ⁊ in libro decimo. ¶. ⁊0. Id albedinem eſt per ſe mo tus qui dicitur alteratio. Irgo ad ſimilitudinem aut dif
ſimilitudinez que ſunt relatiões eſt per ſe alteratio. Nʒ conſequentia: qꝛ albedo que fundam entuʒ eſt ſimilitudi
his realiter eſt eadem cum ſimilitudine:qꝛ ſi eſſet ſimili tudo res alis ab albedine:ſequerer᷑ ꝙ non poſſet adueni re alicui ſubiecto nulla mutatione facta in eo. Impoſſibi le eſt enim ꝙ aliquid acquirat᷑ de nouo in aliquo ſubie cto nulla mutatione facta in eo. Sed conſ equens eſt con tra phm ⁊ Pocto. San. hic in pꝛeſenti capitulo. CDSeq retur etiam ꝙ res alba cum ſit alteri ſimiis eſſet compo ſitioꝛ. Quod videtur eſſe falſum qʒ relatio ÿm pꝛopꝛaʒ ſuam rationem non dicit aliquid exiſtens in ſublecto:ſed dicit aliquid ad alind: vt innuit Boctoꝛ San.in pluribꝰ locis ſicut in o huius.q.is.ar.Iꝗ. adductum eſt. N P. 2. Foꝛma illa que eſt acquiſibilis per ſe ᷣm tamen eẽſſe phrſicum neceſfe eſt ꝙ poññt ſuſcipere magis ⁊ minus. Sed vbi non ſuſcipit inagis ⁊ minus cum in indiuiſibili
conſiſtat nec in eo ſit contrarietas:⁊ relationem dicat. Er
go ad vbi non eſt per ſe motus:nec ſucceſſine acquiritur Et ſic ad hec tria pꝛedicamenta non erit per ſe motus.
¶ Sʒ contra ẽ phus in hoc vltimo capld hnius terti tra
ctatus ibi. Si igitur ſunt ⁊. d dicendũ g tm̃ ad hec tria pꝛe eſpon deo dicamenta eſt per ſe motus. Nʒ ad quantitatẽ qualitatem:⁊ vbi. nod ſic pʒ mphm Id tria pᷣdicamenta eſt per ſe motus. Et ad nuila alia pꝛe dicamenta ab hijs eſt per ſe motus. Ergo tm̃ ad hec tria Predicamẽta eſt per ſe motus. Cõſequentia pʒ ab exponẽ tibus ad expoſitam. Maioꝛ ꝓbatur. Mam ãd quantitatẽ eſt per ſe augmẽtatio ⁊ diminntio:que ſunt motus ꝓpꝛie dicti. Et ad qualitatẽ eſt per ſe alteratio: vt calefactio que per ſe terminatur ad caloꝛẽ:qui eſt quedam qualitas. Bi militer ad vbi eſt loci mutatio per ſe:cũ intrinſece termi netur ad vbi. Prgo tm̃ ad tria pᷣdicamenta eſt per ſe mo ⸗ tus. M inoꝛ ꝓbatur.vʒ ꝙ ad nulla alia pꝛedicamenta ab hijs eſt per ſe motus. Et pꝛimo pʒ de ſba. Mam motus pꝛopꝛie dictus ẽ mutatio de ſbo in ſhm; vt ex ſupꝛadictis
patet ᷣm phm⁊in. Fphyſicoꝝ. Sed duo ſubiecta inter
que eſt motus ſunt ↄtraria aut media. ꝓum ergo ſubſtan tie vᷣm pꝛincipem in pᷣdicamentis nihil ſit ↄtrariũ: relin⸗ quitur ꝙ ad ſubſtantiã nõ ſit per ſe motus. Et licet gene⸗ ratio ⁊ coꝛruptio ſint per ſe ad ſubſtantiam: non tñ ſequi tur ꝙ ad ſubſtantiã ſit per ſe motus:quia vt ſupꝛa ꝓbatuʒ eſt nõ ſunt motus ꝓpꝛie dicti:ſed ſunt mutationes inſtan⸗
tanee:⁊ habent fieri inter oppoſita ᷣm ↄtradictionem: ⁊
non ſᷣm contrarietatẽ. ¶ Pecũdo idem pʒ de relatione. nam quãdo non ſit motus in aliquo niſi quodã altero mo to dicitur in eo eſſe motus per accidẽs ſicut aliquid dicit moueri per accidens quãdo mouetur altero moto. Sed in genere ad aligd hoc inuenitur gꝙ ſi aliquid alterum nõ permutetur nõ eſt verũ dicere ꝙ in eo fiat permutatio: ſicut nõ ſit de inequali equale niſ facta permutatione ᷣm quantiratẽ. Midemns enim ꝙ vnñ relatinoꝝ dicitur per mutari facta permutatione circa alterũ:ſicut ſi ſit alterum per ſe manens: de ſiniſtro ſit dextrũ altero ᷣm locuʒ mu tato · Relinquit᷑ ergo ꝙ in ad aligd non eſt per ſe motus ſed per accidens tãtũ. C Tertio pꝛobat phyloſophus ꝙꝙ in actione ⁊ palſione non eſt per ſe motus. Mam agere ⁊ pati ſignificant motũ. Pi igitur motus ſit in agere ⁊ pa ti per ſe:ſequitur ꝙ ipſuls motus ſit motus ⁊ generatio⸗ nis generatio:⁊ permutationis ꝑmntatio. Seq̃ hec ſunt impoſſibilia. Ergo impoſſibile eſt ꝙ in agère ⁊ pati ſit ꝑ le motus.uod autem impoſſibile ſt ipfius motus eſſe
Buodecima motum per ſe:ſic oſtendit phyloſophus.nã poſſumus unaginari dupliciter motum eſſe alicuius. Aut vt eius quod mouet. Aut vt termini. Sicut dicimus motũ eſe hominis:qꝛ homo eit id qð mouetur de albo ad nigruz Et dicimus motuʒ eie ipfins nigri:qꝛ eſt terminus qui acquiritur per motum. Si ergo motus eſſet ipſius mo tus aut eſſet eius tanquam ſubiecti quod monetur motu phyſico de quo eſt hic ad pꝛopoſituʒ: aut eſſet eins tanq; termini. Won pꝛimũ:quia motus non eit ſubiectuʒ cale factionis neqʒ augmẽtationis aut dim inutionis:neqʒ eti am loci mutationis:cum ſubiectũ habeat pꝛebere ſiabi⸗ lumentum eſſendi accidentibus quoꝛũ eſt ſubiectũ. Mo tus autem cũ ſit via ad ens non poteſt hoc facere. Ergo ẽ. neqʒ dicendum eſt ſcõᷣm. vʒ ꝙ motus ſit ipſius mo⸗ tus tanqᷓ; termini: quia ſ ſic:ſequẽretur ꝙ cõtraria ſimul intenderentur a natura. Quod eſt incõuẽniens.pʒ conſe⸗ quentia: qꝛ ſi motus fiat ad motum tanq; ad terminum: vel fiet ad ſeipſum: vel ad eius oppoſitum. Mon pfn: qꝛ acquiſito termino motus:geſſat motus. Weqʒ ſcðᷣm: q
cui ineſt motus mouetur.æt dñ aliquid tendit ad termi⸗ num ad quẽ: etiam ad illnʒ monetur. Pi ergo motus ſie ⸗
ret ad motum ſibi oppoſitũ:idẽ ſimul non eretur ad con traria:qꝛ termini ↄtrarioꝛum motuũ ſunt contrarij: cum ipſi motus a terminis ſpectẽ ſoꝛtiantur. Ft ſic ideʒ ſimul moheretur motibus cõtrarijs. Quod eſt inconueniens. Vnde ipſius motus nõ eſt motis per ſe: licet poſſit per accidẽs motus eſſe terminus alterius motus. Bed ꝙ ip ſius permutationis nõ poſſt eſſe per ſe permutatio: pꝛo⸗ bat phus tali ratione: qꝛ ſi aliqua permutatio eſſet termi⸗ nus permutationis:pari rõne illa ꝑmutatio cuins eit ter minus aliqua alia permutatio etiã eſſet terminus ꝑmn⸗ tationis alterius: ⁊ illa alterius:⁊ ſic in infinitum. Unde non eſſet dabilis permutatio pꝛima:⁊ per conſequẽs ne qʒ ſecunda aut vltima.Et ſic nihil fieret cuʒ quicquid ñt fiat per aliquam permutationem · ¶ Sed ꝙ in ſpeciali ipſius generationis non poſſit eſſe generatio:pꝛobat phy loſophus dupliciter. CPꝛimo qꝛſi generatio eſſet ge⸗ nerationis ſicut terminus? ſequeretur ꝙ idem ſimul ge⸗ neraretur ⁊ ſimul coꝛrumperetur. Et ſic idem ſimul ten deret ad eſſe ⁊ nõ eſſe. Quod eit inconneniens. Pequela pꝛima patet: qꝛ terminus ad quem opponitur termino a quo in qualibet permutatione. Wt quando eſt genera⸗ tio. aliquid generatur. F̃t quando eſt coꝛruptio:aliquid coꝛrumpitur. Sed per caſum poſitum generatio eſt ter⸗ minus ad queʒ generationis. Ergo terminns a quo erit coꝛruptio · Et ſie idem ſimul generabitur ⁊ coꝛrũpetur: qt terminus a quo ⁊ via ad terminum ad quẽ ſimul ſt. Ii ergo coꝛrupti eſt terminus a qub generationis ⁊ ge neratio eſt eiuſdem generationis terminꝰ ad quem:ideʒ ſimul generabitur ⁊ coꝛrumpetur. quod fuit pꝛobãdũ. CSecunda idem ſic pꝛobat. Mam in qualibet generati one eſt materia que generationi ſubijcitur ⁊ foꝛma que per generationem introducitur. Si ergo generationis eſſet generatio: opoꝛteret aut ꝙ generatio eſſet materia aut g eſſet foꝛma. noꝛum neutrum dici poteſt: qʒ ge⸗ neratio pꝛeſupponit mãʒ:⁊ generatio eſt via ad foꝛmaʒ nde generatio neqʒ ẽ materia neqʒ foꝛmna. Ergo ⁊c· ¶Lonſiderandum aũt eſt hic pꝛimo 5ᷣm phyloſophuʒ ꝙ qꝛ motus non eſt in genere ſubſtantie neqʒ in ad aligd neqʒ in actione ⁊ paſſione:cõcludu phyloſophus ꝙ mo tus ſit per ſe ᷣm quantum quale ⁊ vbi:qꝛ in hijs generi bus contingit eſſe contrarietatem que eſt inter terninos motus pꝛopꝛie dicti. NEt ſi arguatur. Differentia ſub/ ſtantialis dicit quale. Si ergo ad quale ſit per ſe motus: ſequitur ꝙ ad ſubſtantiam ſit per ſe motus. W Ad hoc reſpondet phyloſophus: ꝙ cum dicitur ꝙ ad quale eſt per ſe motus non accipitur ibi quale m ꝙꝙ differentia ſubſtantialis pꝛedicat in quale:ſed loqmur de quali ᷣm qð quale dicitur aliquid pati vel paſibile eſſe. Mon eni eſt ꝓpꝛie alteratio niſi ᷣm paſſibiles qualitates: vt ĩ phy ſicis ꝓbatum eſt. ¶onſiderandum vlterius eſt hic 2* ßm phrloſophum ꝙ immobile dicitur

¶MAMncdecimi
io modo aliquid dicitur immobile qꝛ nullo modo po teſt moueri. t ſic deus dicit immobilis. Secundo ino do dicitur immobile n ꝙ aliquid vix aut tarde diciur
moneri. Sicut maximꝰ lapis dicuur imobilis. Tertio modo dicitur imobile illud quod natum eſt moneri:ſed
tum eſt moueri aut eriam eo modo quo natum eſt mo⸗ ueri. Bicut aliquod coꝛpus graue ſuperius detentũ per
iolentiam dicitur immobile. Et illud quod iſto modo dicitur ĩimobile dicitur ſolumquieſcere: qꝛ quies dicit contraria motui. Ande opʒ ꝙ quies ſit pꝛiuatio motus in ſubiecto apto nato moueri. CTonſiderandũ viterins
eſt 30 ÿm Wocto. San. in pꝛincipio huius capituli g cõ
eſt per ſe mqtus qꝛ in ea non eſt contrarietas: ſic arguit oc. San. Mam ignis vt manifeſte apparet eſt contra⸗ rius aque. Phyloſophus etiam in pꝛimo de celo ꝓbat ꝙ celum no eſt coꝛruptibile: qꝛ non habet ↄtrariũ. Alia vo coꝛpoꝛa que ſunt coꝛruptibilia vi ibidem dicit habẽt contraria. Sed conſtat ꝙ talia coꝛpoꝛa ſunt ſubſtãtie. Er go ſubſtantia habet cõtrarium· CAd hec dicit Voctoꝛ Banctꝰ ꝙ quidam ꝓpter hoc dixerunt ꝙ toti ſubſtantie compoſite nihil eſt ʒꝛium: qꝛ opoꝛtel ꝙ contrarioꝛuʒ ſit vnum ſubiectum. Sed foꝛme fubſtantiali mhil ꝓhibet aliquid eſſe ↄtrariũ. Picebant. n. ꝙ caloꝛ eſt foꝛma ſub⸗ ſtantialis ignis:⁊ frigus eſt foꝛma ſubſtãtialis aque. Hʒ hoc non poteſt eſſe verum. Tum foꝛme ſub⸗ ſtantiales aliquarum ſnbſtantiarũ non poſſunt eſſe per ſe ſenſibiles Tum 20 qꝛ manifeſtum eſt ꝙ calo? frigus in alijs coꝛpoꝛibus ſunt accidẽtia. Dnod autẽ vni eſt ſub ſtantia de genere ſubſtantie: nulli poteſt eſſe accidens. Pꝛopter quod alii dixerunt ꝙ calo? ⁊ frigus non ſunt foꝛme ſubſfantiales ignis ⁊ aque: ſed tamen eox foꝛme ſubſtantiales ſunt contrarie ⁊ recipmnt magis ⁊ minus: eſt ſũt quaſi medie inter ſubſtantiã ⁊ gccidẽs Sed hoc dicit Poc. Jan. oĩno irrationabile videtur. Nam cum
„
—
non põt moueri innc quando natum eſt moneri ⁊vbna eſt.Poſi ad bi determinatũ partium:qui mhil aliud eſt qᷓ; determina⸗
tra pꝛobationem phy aua pꝛobat ꝙ ad ſubſtantiam non
foꝛma ſit pꝛincipius ſpeciei ſi foꝛme ignis ⁊ aque nõ ſint vere foꝛme ſubſtantiales: neqʒ ignis ⁊ aquq erunt Vere ſpecies de genere ſubſtantie. Mon eſt.n. poſſibile ꝙ in ter ſubſtantiã ⁊ accidens ſit aliquod mecdiũ. Tum qꝛ ſũt diuerſoꝝ genex. Inter huiuſmõi autẽ non cadit mediuʒ yt ſupꝛa m.io.huius oſtenſum eſt. Tnz 20 qꝛ diniſio en tis in ſubſtantiã ⁊ accidens eſt per ĩmediata. Pſt. n. ſub⸗ ſtantia ens per ſe. Accidens vo dicitur quod per ſe non eſt:ſed in alio. ip icendum eit ergo ꝙ foꝛme ſubſtãtiales non poſſimt eſſe ʒꝛie qꝛ 5ꝛia ſunt extrema quedã cuiuſdã determinate diſtantie ⁊ quodãmodo continue:cũ ſit mo us de vno cõtrario in aliud. Vnde in illis generibus in quibus talis diſtantia cõtinua ⁊ determinãta nõ inuenit᷑ non poteſt contrariũ inueniri:ſicut patet in nuin eris Pi ſtantia. eni numeroꝛuʒ adinuicem nõ intelligitur fᷣin ali quam continuitateʒ: ſed ᷣm additionem vnitatuʒ. Unde nnmerus numero non eſt cõtrarius: ſimiliter neq; fign⸗ ra figure. Eodem aũt modo eſt in ſubſtantijs:qꝛ ratio cu inſlibet ſpeciei ⁊ foꝛme in genere ſubſtãtie ↄſtituitur in quodam determinato ⁊ indiuiſibili. Sed cum foꝛma ſit pncipinm differentie ſi foꝛrne non ſint adinuicem contra rie: ſequitur ꝙ non ſit contrarietas in differentiis. Dicen dum ett igitur ꝙ foꝛma ſnbſtanrialis vᷣm ꝙ in ſe conſide ratur conſtitnit fpẽm in genere ſubſtantie. Scðmveroꝙ vna foꝛma habet ſibi cointellectam pꝛiuationeʒ alterins foꝛmne:ſic dinerſe foꝛme ſunt contrariarum diiaꝝ pꝛinci pia· Nam priuatio quodãmodo contrarium eſt. Et per bunc modũ contrariãtur animatũ ⁊ inanimatuʒ rationa⸗ le ⁊ irrationale ⁊ huiuſmodi. Mec ille ſormair de vbo ad verbũ ⁊ qᷓ; fructuoſe. C Lonſiderandũ vlterius ẽ. 4 ßᷣm Docto. Ban · in pꝛeſenti pauſſu ꝙ phus videtur pꝛe termittere de decem pᷣdicamentis tria.vʒ quando ſitum ⁊ habitum ad ꝓbandum ꝙ ſolũ ad tria predicamenta ẽ per ſe motus:quiã ſolum ꝓbat ꝙ ad ſubſtantiam ad re⸗ ſationem ⁊ ad agere aut pati noñ eſt per ſe motus. ide tur ergo nonvalere ↄſequentia pby qua infert. Ergo um̃
Metha. ad tria predicamenta eſt per ſe motus. Propter qð di⸗ cit Tÿct. Jan.ꝙ cum quando ſigniticet eſſe in tempore cũ etiã tẽpus ſit numerꝰ motꝰ: eiuſdẽ rations eſt nõ eſſe motů in genere quando ⁊ nõ eſſe motum in genere acti onis ⁊ paſſionis: que ſignificant aliqualiter ipſum motũ vt dictů eſt. Poſitio vᷣo nõ addit ſupra vbi niſi ordineʒ
ta relatio partinm adinuicem. Mabitus etiam importat pabitudinem indumemti ad indutũ. Due quidem habi⸗ tudo nõ eſt niſi relatio. Vnde eiuſdem rations videtur eiſe ꝙ non ſit motus in ſiu ⁊ habere ⁊ ꝙ non ſi in ad ali quid.Mec W oc. San.foꝛmaliter· Aum ergo phus pꝛo⸗ banit ꝙ ad ſubſtantã ⁊ relationẽ ad agere⁊ pati non ſit per ſe motus ⁊ ex conſequenti ad quãdo ſitum ⁊ habere relinquitur ſufficienter ꝓbatum eſſe g ad plura pꝛedica menta non ſit per ſe mqtus qᷓ; ad tria: cuõ nol ſint niſi de cem pᷣdicamenta. CLonſideranduim vlterius eſt yꝙ Antonius kndree hic adducit iſtã expoſiione Poctòr anctus foꝛmaliter:⁊ dicit illam expoſitioneʒ deficere. Tum pꝛimo:qꝛ lʒ quando ſignificet eſſe in tempoꝛe ⁊ tẽ pus ſit numerus motus qui eſt idem quod actio:non ſe⸗ quitur ꝙg ſi in actiõe non ſit motus: ergo neqʒ in quando qꝛ quãdo eſt aliquid diſtinctum realier a tempoꝛe ſicut reſpectus ab abſoluto. it eſt in alio pꝛedicameno. Tem pus etiam eſt diſtinctum realt ab iſtis motibus inferio ribus quos menſurat. Non ergo valet· In vno diſtincto rum realiter nõ eſt motus. Ergo nec in alio. Tum 200 talis expoſitoꝛ videt impꝛopꝛie loqui de poſitione que eſt pꝛedicamentũ ⁊ nõ diſtingnere inter poſitionem que eſt dãia quantitatis ⁊ poſitionem que eſt pꝛedicamentuʒ ab alijs diſtinctuz. Mam poſitio que eſt dãia quantitatis dicit oꝛdinem partium in toto. Sed poſitio que eſt pꝛe⸗ dicamentũ de qua nũc querimus dicit oꝛdinẽ partiuʒ in loco. Tuins oppoſitum ille expoſitoꝛ dicit. Mon etiã va ⸗ let ſimilitudo quam adducit ad vbi:qꝛ adducitur conra ipſum. Mam ſi in vbi eſt motus:ergo in ſitu ſeu poſiti one:qꝛ vm ipſum poſitio non addit fuper vbi miſi deter⸗ minatum oꝛdinẽ partiũ. Tum zꝰ qꝛ non videtur valere In adaliquid non per ſe motus:ergo nec in ſitu ſiue po⸗ fitione nec in habitu: niſi plus addatur:cum ſint pꝛedica⸗ menta realiter diſtincta. Tinde verius poteſt dici⸗ bꝛe uiter ꝙ cum illa trja genera de quibus fit queſtio ſint foꝛ maliter quidaʒ reſpectus lʒ nõ ſint de genere relationis tñ intelligunt᷑ vᷣm rõnem de gnẽ relationis. Tnde ꝓpier eandem rationeʒ qua in adaliquid negat᷑ eſſe per ſemo tus qꝛ.vʒ ibi mhil mouetur pꝛimo niſi facta mutatiõe in abſoiuto:ſic ꝓpter eandejn rationeʒ negatur eſſe motus in iſtis tribus generibꝰ. Munq; enim ſit mutatio in eis. vʒ in quãdo vel ſitu vel habitu: niſi facto pꝛius in otu ſal⸗ tem localivel in tempoꝛe quantũ ad quando in parubus coꝛpoꝛis quantũ ad ſitum ſiue poſitioneʒ: vel in veſtimẽ to ſiue indumento quantũ ad habitũ · Et ideo in hiis ge neribus non eſt motus pꝛimo:ꝛſicnt nec in adaliqd Muis igitur eadem eſt ratio non eſſe motũ in aliquid ⁊ in his tribus generibus:ſufficit pßo foꝛte caula bꝛeuitais oſtẽ dere ꝙ in adaliquid nõ eſt per ſe motus:cum talis ratio eadem poſſit ad quodlihet hoꝛum trium generum deꝗ bus queritur applicari. Mec omnia foꝛmaliter deverbo ad verbum pᷣdictus fntonius Andree · ¶ Sed ſi abſqʒ aliqua emulatione dicta eius contrã expoſitioneʒ Voc San. quis diligenter conſiderare voluerit: aperte vide bit ꝙ ipſe per dicta ſua pꝛopꝛiam ſnam expoſitionem re pꝛohat ⁊ ꝑg ꝓprios doctoꝛes dẽ ſua ſcola negat: à ꝙ di cta Doc. Jan. quem reprobare ſtuduit penitus ignor nit. TPicit emm primo ꝙ non valet:ſi in actione ⁊ pã ſione nõ eſt motus:ergo in quando non eſt motus: pro pter hanc rationem:quia qi actio ⁊ paſſio realiter diti guuntur. ¶ Lontra ſuam expoſitionem eodem medio arguitur. Mam relatio ſitus ⁊ habitus vt ipſe exprelie pic dicit ſunt tria predicamenta realiter diſtincta. Mam ſpecies ipſorum in diuerſis predicamentis collocaniu
Ergo ſi non valet conlequẽtia ſi in actione paſſione no eſt motu
—— —

—2
—
eſt motus:ergo neqʒ in quando:qꝛ ſunt tria pꝛedicamen tã realiter diſtincta:non valebit conſequentia: ſiin adalu⸗ quid non eſt motus: ergo neqʒ in ſitu ⁊ habitu. Aue ta⸗ men eſt ſua ꝓpꝛia expoſitio vt ad litteram patet ſane in⸗ telligenti abqʒ emnlatione. Repꝛobando ergo expoſiti
onem Poc. San.repꝛobat ſuam ꝓpꝛiam expoſitioneʒ.
Er quo infertur ꝙ illud quod repꝛobare ſtuduit: ignoꝛa nit: vel quod aſſeruit non intellexit. CPꝛv. Jpſuʒ; quã
do vt ipſe dicit nõ differt realiter a tempoꝛe. Et licet ve rum ſit quod in hac parte dicit etiam vᷣm ſcojam iſiam
Doc.. San. tamen per hoc deſtruit ſuppꝛemaʒ maximã que verſatur in ſcola ſua pꝛopꝛa.dducunt eium per ar ticulum pariſienſem quando volnht contra Thomiſtas arguere ad ꝓbandum ꝙ ſubiectum ⁊ pꝛopꝛia paſſio nõ diſtinguant realiter ꝙ qj aliqua diſtinguunt᷑ realiter de us poteſt vnũ ab altero ſeparare ⁊ ſeparatiʒ pꝓꝛeſernare. Sed hoe poteſt fieri a deo de ſubiecto ⁊ ꝓpꝛia paſſione Ergo ſubiectũ ⁊ ꝓpꝛia paſſio nõ diſtinguũt᷑ realiter Iſta
argnmentatione pꝛeſuppoſita ⁊ pꝛeſu ppoſito ꝙ ſit bona ᷣm illam ſuam ſcolam ſic arguitur. Nnecunqʒ differunt realiter: deus poeſt vnum ab alterò ſeparare ⁊ ſepara/&
tim pꝛeſeruare. Ped hoc non poteſt fieriadeo de ipſotʒ
poꝛe ⁊ de ipſo quando:quia quando non poteſt eſſe ſine
tempoꝛe vt ipſemet hic dicit: qꝛ quando nihil aliud eſt q; eſſe in tempoꝛe. Ergo quando ⁊ tẽpus nõ diſtinguun tur realiter · Dnod eſt contra hoc quod hic dicit. Nelin⸗ quitur ergo vel ꝙ talis maxima eſi falſa: vel ꝙ id qð hic dicit ſit falſum negando doctoꝛes de pꝛopꝛia ſua ſcola. CP.nandoò dicit ꝙ Doc. San.impꝛopꝛie locut? cR de poſitone qꝛ non facit mentioneʒ de poſitione que eſt differentia quantitatis: mamfeſte er hoc apparet ꝙœ
iSnoꝛauit opinionem Poc. San. quam credit repꝛobaà
re · Mideat ergo Poct. Pan. ſupꝛa in F huius ⁊ in tra⸗ ctatu de nouem generibus aecidentium: ⁊ videbit vtrũ ipſe ponat differentiam inter poſitionem de genere quã titatis ⁊ poſitionem que eit pꝛedicamentum. CP.4*. Muando dicit 3⸗ P non valet · In adaliquid non kſt mo tus: ergo in ſitu nõ eſt motus niñ aliquid aliud addatur: verum dicit. ꝑt ideo erpoſitio ſui ipſius nihil valet: qi nihil aliud aſignat.vʒ q; ꝙ in illo genere in qno eſt per ſe motus debet eſſe. contrarietas que eit ſufficiẽs ad ino tum Webet eſſe in tali genere aliqua foꝛma que poſſit acquiri abſaʒ hoc ꝙ ſiat inutatio in aliquo alio: vt ex di⸗ cuis ſuis pʒ. Iſte ergo ĩpugnatoꝛ coloboniʒando neſcinit id quod ſine ratione magiſtrali repꝛobare ſtuduit. C⸗
lud vero quod dicit ꝙ illa tria pꝛedicamẽta de ſuo ñgni
ficato foꝛmali dicunt feſpectum qualiter falſiſimum ſit: patuit᷑ in rꝰ huius capitulo adaliquid.q.iũ.ar. t in queſtionibus ſuper auctoꝛe ſer pꝛincipioꝛnʒ. Zd pꝛimum igitur dicendum ꝙ in actione ⁊ paſſione nõ eſt per ſe contra rietas:ſed ſolum ratione qualitatum actiuarum ⁊ paſſi⸗ narum. Unde ratio non ſequitur. Ad ſecundum dicẽ dum ꝙ in qnantitate eſt contrarietas ſufficiens ad motũ que vʒ eſt repugnantia terminoꝛum quoꝛum vnus eſt perfectus alins imperfectus:qui termini ambo ſunt acq ſibiles per motum · Poteſt enim ſieri permutatio a mã gno ad paruum per medium per modin cuiuſdam cõ tinngtionis. Duod non accidit in pꝛedicamento ſubſtan⸗
tie · CEt per hoc patet ſolutio ad tertium.Ad quartũ
dicendum negando ꝙ fundamentum relãtionis ⁊ ipſa
relatio ſint diuerſoꝛum̃ pꝛedicamentoꝛum Hihil aũt po
nitur in pꝛedicamento niſi ens extra animam ᷣm Boct. Banctum vt ſupꝛa in I huius.g.Iß·gr.Ix· Diſputatum eſt in capitulo de relatione: vbi ſatis etiam declaratum eſt qualiter nihil poteſt introduci de nouo in aliquo ſub iecto nulla mutatione facta in tali ſubiecto: vt patuit ibi⸗ dem.q.i6.ar.Iz. CCialidum etiam argumentũ ex phy loſopho hic ſumitur ꝙ relatio pꝛedicamentalis differt realiter a ſuo fundamento: qꝛ ad fundamentus relatiis eſt per ſe motus non autem ad relationem. Ergo funda
mentum ⁊ relatio non ſunt vna res numero:neqʒ etiam
Buodecima
ſpecie eum differant genere. Quecunqʒ enim differunt
genere diſferunt ſpecie: vt dicit phyloſophus in yohniꝰ Lec.10.
¶undamentum etiam poteſt eiſe relatione ſimilitudi⸗ ms non exiſtente. Ergo tale fundamentum ⁊ talis ſimili tudo nõ ſunt vna res. Aliter vna res ſimul ⁊ ſemel phy ſice loquendo eſſet ⁊ non eſſet. De quo ſatis pꝛolixe pa tuit ſupꝛa in Fo huius.q.i6.ar.. T Acd vltimum dicẽ⸗ dum negando maoꝛem. Sed ad hoc ꝙ ſucceſſiue ↄcg⸗ ratur ſufficit ꝙ ſit cõtrarietas que eſt inter extrema je ha bentia inter ſẽ per quẽdam modum continnitatis vt hic declaratum eſt ᷣm Docto. Son. Unde ratio illa non fe⸗ quitur:licet ſit apparens. 3318
C Sequitur in phyloſopho ⁊ Doctoꝛe Sancto ibi. Si mul m locum ⁊c̃. ſecundum kne
* 1* Videt ꝙ ea
— que phyloſophus hic adducit ad amplio⸗
rem notificationem motus nõ ſintvninerſa
lter vera. Mam illaque diſtant m linea
Acuruam magis diſtant q; illa que diſtant
Pm lifeam rectam: cum diuturmot ſit tranſius per hne
am curuam qᷓ; per lineam rectã in motn locali ſicut loq
tur hic phyloſophus. Ergo nõ eſt vninerſaliter veruin
ꝙ contraria ſm locnm ſunt que maxmme diſtant ᷣm line am rectam vt ipſe hic dict. CP ·20. Dcit hic phylo⸗ ſophus g continua ſunt cõtißuda conſequenter ſe habẽ
tia. Sed hoc videtur eſſe faiſum. Nam continna ſunt quoꝛum vltima ſunt vnum. ontigna vero ſunt quoꝛuʒ
vltima ſunt ſimul ⁊ nõ vnum.i ergo cõtinna eſſent c
tigua: ſequeretur ꝙ idem eſſet eſe vnum ⁊ nõ eſſe vnũ. CSed cõtra eſt phus in vltima parte huins finalis ca⸗
—
pituli ibi. Simul m locum 6 n „ dicendum g recollectis hijs eſpo ndeo que ad motus perti⸗ nent:phyloſophꝰ recolligit aliqua que hic valent ad am plioꝛem notificationẽ ipſius motus habendã inferendo er pdictis quedam coꝛrelaria. NAdducit enim pꝛimo ꝙ ſimul ᷣm locum dicuntur illã que ſunt in eodeʒ loco Ppꝛio ⁊ pꝛimo. Si enim aliqua ſunt in eodem loco cõ⸗ muni nõ diennt᷑ eiſe ſimul vᷣm locum: qꝛ aliter omnia que ſunt ſub pꝛimo celo dicerentur eſſe ſimul m locus Vuod eſt abfurdum. ¶ Sed dicebat diſcipulus. Si ad hoc ꝙ aliqua debent eſſe imnl ſᷣm locum: requmat ꝙg ſint ſimnl in eodem loco ⁊ pꝛimoꝛſequitur ꝙ nul la coꝛpoꝛa poterunt dici eſſe ſimul in eodeʒ joco: niſi foꝛ te quis vellet ponere penetrationem dimenſionũ. Ci cendum ꝙ hic accipitur ꝓpꝛium vt diſtinguitur cdntra cõmune in eodem genere · ¶ Poſſet tamẽ eniam diei ꝙœ duo coꝛpoꝛa diſtincta totalitatè non poſſunt eſſe fimul in eodem loco. Si tamen ſint diſtincta partialitate:poſſunt eſſe ſimul in eodem locoꝛſient pʒ de toto cõpoſito ⁊ ſuis partibus. Pꝛima tamẽ expoſitio ad ſenſum phyloſophi ſanioꝛ eſt. ¶ Dicit vlterins phus ꝙ ſeoꝛſum eſſe ᷣm lo⸗ cum dicunt᷑ illa que ſunt in dinerſis locis. la vo dicũ tur cõtraria vᷣm locum que maxime differũ ᷣm lineam rectam. Mon enim diſtantia plurima ſᷣm locum poteſt menſurari ſecundi lineã curuã: eo ꝙ inter quelibet dno puneta poſſunt deſignari infinite deciſiones circuloꝛũ diſ ſimiles. Sed inter duo puncta non poteſt eſſe niſi vna li nea recta. AM enſuram autẽ opʒ eſſe rectam ⁊ determina tam. ¶ D icit etam vlterius phns ꝙ plurimuʒ diſtans in loco inuenit᷑ ſᷣm ſurſum ⁊ deoꝛſum que ſunt mediuʒ extremum můdi. Conſequens enim dicitur quod eſt poſt aliud. ontiguumvo quod eit ſunul cum alio. Con tinnnm aůt qð eſt vnũ cum alio. CNonſiderandum aũt eſt hic ꝙ ex pᷣdietis infert phus tria coꝛrelaria. Cno⸗ rum pꝛmum eſt ꝙ cõtinnum eſt in illis ex quibus natũ eſt fieri vnum ꝰm contactum Cuius ratio eſt qꝛ cõtinuũ requiritur vnitatẽ terminox. ¶ Scðm coꝛrelsriũ eſt ꝙœ inter iſta tria.ſ.continuũ tontactum ⁊ ↄſequens pꝛimuʒ inferi ⁊n ꝛminfert znꝛ nõ econuerſo. Qnecunqʒ e
M 4

mediũ vt ꝓbatũ eſt 6ꝰ phyficox.q. r.
Ancdecimi
ſunt continna ſunt cõtigua ſine ſeſe tangentia. t que ſunt cõtigua ſunt conſequenter ſe habentia ſiue habita: ⁊ non econuerſo. Multz enim ſunt cõſequenter ſe habẽtia que nõ ſunt cõtigua.Et multa ſunt contigna:que nõ ſunt cõti nna: vt ſatis declaratum eſt in 5 phyſicoꝛũ.q. ar · ¶Tertiũ coꝛrelariũ eſt ꝙ pũctus ⁊ vnitas nõ ſunt ideʒ vt platonici poſnerũt. Tum pꝛimo ga ᷣm puncta eſt cõ tactus:nõ aũt ᷣm vnitates ſed ↄſequẽter ſe habẽt adinui cem. Tumꝛꝰ qʒ inter qᷓlibet duo pũcta ſempꝑ eſt dabile Ped iter duas vnitates nõ eſt neceſſe eſſe aliqð mediũvt de ſe pʒ · J d Amum igitur dicendũ g licet tranſit? P per lineam curuam ſitꝓlixioꝛ extenſiue inter duo pnncta qᷓ; per lineaʒ rectã: non tamẽ intenſiue 5ᷣm ꝓpoꝛtionem menſurationis loquendo vt in nnit hic doc. San. C Ad ꝛn pʒ ſolutio ex dictis qꝛ licet aliqua ↄtigna ſint quoꝛum vltima nõ ſunt ſimul:tamẽ ali qua poſſunt eſſe contigua que ſunt etiã ↄtinua quoꝛuʒ vl tima ſunt vnum. Unde ratio pꝛeſupponit falſum: vt ad longum diſputatum eſt in yꝰ phyſicoxꝝ.q. r.
CExplicit liber vndecimus dinine phyloſophie
¶CIncipit liber dnodecimns diuine phyloſophie ſecun dum clariſſimam expoſitionem Poc. San.
¶CA naliter conſideratio pꝛim e phyloſophie ſit pꝛinci⸗ paliter de ſubſtantia. Qneſtio pꝛima.
VMiavtin ſecũ
do ⁊ ſeptimo libꝛo huius di
ctum eſt invia noſter intelle⸗
ctus eniꝰ obiectum eſt quid
ditas rei mãlis nõ poteſt per
nenire ad cognitionem aliqᷓ⸗
lem ſubſtantiaꝝ immateriali
um ſeparatarum niſi per ſub
ſtantiasmateriales 7 ſenſibi
es iniſibilia.n. dei per es que ſunt intellecta cõſpicii᷑ nde ꝛ0 huius dicit phus ꝙ intellectus noſter ſe habet ad cognitionẽ ſubſtantiarus immaterialiũ ſicut oculus veſpertilionis ad lumen ſolis ideo conſequenter phus intendit recolligere in hoc duo decimo libꝛo ea que dicta ſunt de ente ſimpliciter.i.de ſubſtantia tam in ſeptimo ⁊ octauo hniꝰqᷓ; in pꝛimo phy
ſicoꝛũ ⁊ addere id quod deeſt ad complendam ↄſidera
tionem de ſubſtantijs:poſtq; ipſe recollegit in pꝛeceden ti libꝛo vndecimo ea que ante dicta erant lam in tertio ⁊ quarto ⁊ ſexto huius q; in tertio ⁊ quto phyſicoꝛũ de en tibus ⁊ de cauſis imperfectis. Et vt eodem mõ ⁊ oꝛdi⸗ ne in hoc libꝛo ſicuti in pꝛecedentibꝰ ꝓcedamus:duplex occurrit conſideratio ᷣm ꝙ pꝛeſens liber dnos in ſe con tinet tnactatus. Mam pꝛimo conſiderandũ eſt de ſub ſtantijs jenſibilibus mãlibus ⁊ de pꝛincipijs earũdem. ¶CSecundo conſiderandũ eſt de inbſtantijs immobili⸗ bus a materia ſeparatis. Et hoc in ⁊0tractatu huius libꝛi dnodecimi quem Albertus magnus dicit eſſe ſecunduʒ tractatum libꝛi vndecimi qꝛ nõ ſcripſit ſuper vndecimũ ſicut neqʒ Cðmentatoꝛ. Muitractatus incipit ibi Jed qm̃ tres ſunt ſubſtantie ⁊c̃. CCirca pꝛimũ quattuoꝭ ſũt conſideranda m ꝙ pꝛimꝰ tractatus in ſe continet quat tuoꝛ capitula m quattuoꝛ lectiones Doc. San. NMam pꝛimo conſiderandum eſt qualiter ad pꝛimũ phᷣum pꝛe cipue pertinet conſiderare de ſubſtãtia. ¶ Secũdo cõſi derandum eſt de diniſione ſubſtantie in tria membꝛa ⁊ de natura materie ſimiliter etiaʒ de remorione cuuſdã dubitationis. Et hoc in ꝰ capitulo ibi(¶ Gubſtantie vo tres ſunt. Ana quidem ſenſibilis ⁊c̃.) ¶ Tertio conſide randum eſt de natura foꝛme in ſe:⁊ per comparationeʒ d ſubſtantiam compoſitam:cum excluſione cuiuſdaʒ er roꝛis · Et hoc in 3ꝰ capitulo ibi.( Tres vo ſunt cauſe ⁊
etha.
tria pꝛincipia ⁊c̃.) CMnarto conſiderandũ eſt de dilce ptatnonẽ ⁊ determinatione q̃ſtionis cuiuſdã.vʒ Etruʒ ſint eadẽ pꝛincipia ſubſtãtie ⁊ alioꝝ generuʒ:aut ſint glia ⁊ alia:⁊ qũo ſint alia. Et hoc in qjrto capitulo ibi.¶ Sed cauſe ⁊ pᷣncipia alia alioꝝ ſunt ⁊c̃.) ¶Lirca pꝛimũ que
rũtur duo. C Mꝛimo vtrũ ad pꝛimuʒ phm pꝛecipue ꝑ
tineat ↄſiderare de ſubſtãtia · ¶ Secundo vtrũ pꝛincipa lius habeat ↄſiderare de ſubſtãtia ſenſibili:aut magis ha beat determinare de ſubſtãtia imateriali ⁊ inſenſibili:vt puta de deo ⁊ angelis.⁊ eſt Tec.pꝛima.
Cegtur in phyloſopho ⁊ octoꝛe. Ban.ibi. De ſub
ſtantia quidem theoꝛica ⁊c.
im ſic pꝛoceditur. t Ppumum detur ꝙ ad pᷣmuʒ
— vhm non pertineat pꝛecipue determinare
funt pꝛiina entia. Sed ſubſtantia nõ pꝛecedit alia genera
de ſubſtantia. Nam ad pꝛimum phm per kinet cõſiderare vt dicit hic phus de hijs q̃
entiuʒ. Ergo at̃. Pꝛobatio minoꝛis. Mam illud eſt pꝛi
us a quo non cõnertitur conſequentia ſubſiſtendi: vt pa⸗ tuit quinto ⁊ nono huus. Bed ſic eſt de accidẽte reſpe⸗ ctu ſubſtantie. Accidens.n.poteſt eſſe ſine ſubſtantia: vt
pʒ in ſacramento altaris. Sed ſubſtantia nõ poteſt eſſe ſi
ne accidente loquendo de ſubſtãtia creata de qua eſt hic
F.Len
ad ꝓpoſitũ pb y:qꝛ talis ſubſtãtia cuʒ ſit creatura nõ põt
eſſe ſine relauione eius ad creatoꝛẽ que quideʒ relatio eſt realis de genere adaliquid ᷣm Doc. Pã. Ergo accidẽs
eſt pꝛius ſubſtãtia. ¶ H 20. Illud quodi eſt cã alijs vt
—
Et per ↄns hec ſciẽtia magis hʒ conſiderare accidẽtiaq; ſubſtantiã:cuʒ pᷣcipue habeat ↄſiderare ea que ſunt ma⸗ xime entia:vt dicit textus. Cꝙ 3 Mꝛima phra pꝛeci⸗ pue habet ↄſiderare ens inquãntũ ens: vt ſepins dixit ſu
pꝛa pßus. Sed ſubſtãria nõ eſt ens inquantũ ens · Aliter
ſint maxime eſt ens: vi dicit pß̃us in? huius. Ved acci Lec dens ⁊ pᷣſertim quantitas ⁊ alie ↄditiones indiuiduãtes ſunt pꝛincipia ⁊ cauſe pumaꝝ ſubſtantiaꝝ:cum ſint pꝛin
cipia indiuiduatiõis.ꝙrgo ſunt magis entia qᷓ; ſubſtàtia.
4‧Lel
nihii ⁊ alind a ſubſtãtia eſſet ens. Ergo ad pꝛimã phraʒ
NP40. Pꝛima phya maxime hʒ ↄſiderare pumam
—
cãm totius entis creati.vʒ deũ. Ped deus nõ eſt ſba:cuʒ
nõ ponatur in pꝛedicamẽto ſbe per ſe neqʒ reductiue:vt
pʒ per Poc. ã.in pꝛima pte.qʒ· ar.· Mec deus eſt de ſba reruʒ:cũ non ingrediat᷑ eaꝝ compoſitionẽ. Zliter deus eſſet cõponibilis:qð eſt 5ᷣ Woct. an. vbi ſupꝛai mediate.q.z·ar.⁊. Ergo non p̃cipne hʒ ↄſiderare ſbam.
C· I. Si ad eã mãxime ꝑtineret ↄſderare ſßam:v
poc eſſet vexꝝ de pᷣma ſubſtãtia: vel de ſecũdis ſubftãtijs Mon pᷣmuʒ:qꝛ pꝛime ſbe ſunt ſingularia? idmida. Pin gulariuʒ aũt nõ eſt ſciẽtia: vt ex ſupꝛa dietis in pᷣcedenti⸗
bus libꝛis pʒ. Meqʒ ꝛn:qꝛ ſecũde ſubſtãtie unt quedas
vlia. Ged viia nõ ſunt pncipia eſſendi reruʒ: ʒ ſint pꝛin cipia cognoſcẽdi eaꝝ: vt etiã ex ſupꝛadictis pʒ. Ergo ad
pꝛimuʒ phm non p̃cipue ptinet ↄſiderare de ſubſtãliis: cuʒ nõ ↄſideret niſi de pᷣncipijs ⁊ cauſis reꝝ de pᷣncipali ↄMderatione vt hic dicit Cõmẽtato: C Sedõ eſt phus Fimiliter ⁊ Jõmentatoꝛ in p̃ncipio huiꝰ libꝛ ibi. De ſubſtantia quidem theoꝛica eſt. ã ſcientiarũ pᷣncipia ⁊ cauſe querunt᷑.Ilia lĩa. Conſideratio quidem de ſubſtã tiz. Dueſita ſunt enim cauſe ⁊ pꝛincipi ſubſtantie ac
„ dicendũ g i hoc pᷣmo caplo Reſpondeo dun nactthurduodecim libꝛi vbi Lõmentatoꝛu Albertꝰmagnus incipiũt libin vndecimũ: phus ponit vnã ↄelnſionẽ que eſt reſponſia ad queſitũ.vʒ ꝙ ad primũ pkuʒ pᷣncipalr pertinet ↄſid e rare de ſba. uã ↄcloneʒ ꝓbat phus quattuor rõnibꝰf
deductiõeʒ Doc. Jã. Nuaꝝ pᷣma eſt talis. Pꝛima ſcia
de primo ente dz pᷣneipalr ↄſiderare. Ped ſba eſt pꝛioꝛ aliis entibꝰ. Ergo ad pᷣmã phyaʒ pᷣncipair ꝑtinet de ßa ↄſiderare. Antecedẽs ꝓbat phus per ſititudineʒ quãdas ad res ſenſibiles. Maʒ ſicut in aliquo toto eſt aliquã pri ma pars vt in hoie cor ⁊ ſicut in hiis que conſequente ſe habẽt eit aliqð primuʒ:ita in vniuerſitate eunu
mn mut u mn unm n v wwlt nh vnn unt lillu mih niun nn ſunn inin nbu ihn Um iuni uinu immt
uun m

— P
vfwwn wn
*
—
MQueſtio
dicitur qnoddam totuʒ pꝛima pars eſt ſba ſicnt fundamẽ tũ in domo.t pꝛimũ ens eſt ſßa:ad quã alia genen en⸗ tinm conſequenter ſe habent. Frgo antecedens eſt vex. Et ſic pꝛima ratio eſt vera. Pecũda ratio eſt talis. Mn pᷣ ma phia cum pᷣncipaliter conñideret ens inquantum eſt ens:pᷣcipne ⁊ magis habet cõſiderare illud quod eſt ens ſimpliciter q; illud quod eſt ens tale ſiue ÿᷣm quid. Sed Wa eſt ens ſimpliciter cum per ſe exiſtat. Iccidens vero eſt ens ᷣm quid:cum non habeat eſſe exiſtere niſi in alio. Ergo ad pꝛimã phiam p̃cipue pertinet conſiderare ſßaʒ. ¶Tertia ratio eſt talis. Mlud in cuius conſideratione in cluditur conſideratio alioꝝ entiũ:pᷣcipue ꝑtinet ad conſi⸗ derationem pᷣme phie que hʒ conſiderare ens inquantuʒ ens. Bed ſba eſt hmõi.irgo ⁊c̃ Pꝛobatio medie. ã̃ alia entia a ſba non poſſunt ſeparari. Accidentia.n.nõ poſ ſunt naturaliter exiſtere ſine ſba. Ergo in conſideratione ſbe includitur conſideratio accidentium. Mnarta ratio eſt ex auctoꝛitate antiquoꝝ phoꝛum ⁊ modernoꝝ.i.pla tonicoꝛum. WMam phi determinantes de natura entium omnes conſiderauerunt ſbas. Non.n.querebant pᷣncipia elementa ⁊ cauſas: niſi ſparum. Ergo ad pᷣn phum pꝛeci pue pertinet cõſiderare de ſubſtantijs. NPater ergo ꝙ pꝛincipalis cõſideratio pꝛimi phi eſt de ſba. Et hor quat tuoꝛ rationibus adductis. CMuarum pꝛima ſumitur ra tione pꝛioꝛitatis. ¶ Secunda ratione perfectionis entita tis. C Tertis ratione icluſiue cõſiderationis. ¶ Quarta vero ratione auctoꝛitatis. Prima pomtur in textu com/ menti ſecundi ibi. Etenim ſi totũ quoddã omne ⁊c̃.Alia littera. Muoniam ſi hoc totum fuit ⁊c̃. C Secunda poni⸗ tur in textu commenti tertii ibi. Jimiliter neqʒ entia ⁊c̃. Alia littera.;t cum hec non ſint entia ſimpliciter pꝛeter illa ⁊c̃. Tertia ratio ponitur in textu eiuſdem tertii cõ mentiibi( Amplius nihil eoꝛum ſeparabile ⁊c̃.y Alia lit tera. Et etiam nullnʒ alioꝛum eſt abſtractum. Sed quar ta ratio tangitur in textu eiuſdeʒ commenti tertii ibi. Te⸗ ſtantur autem ⁊ antiqui opere a⁊̃.lia littera.Et antiqui
etiam teſtantur. ¶ ocamus autem hic textum commẽ
h talis. videlicet pꝛimi aut ſecundi in pꝛopoſito textũ phy loſophi:quem exponit commentatoꝛ per dinerſa cõmen ta. ¶ Lonſiderandum autem eſt hic pꝛimo ᷣm oc. S. pꝛo amplioꝛi cognitione eoꝛum que hic adducta ſunt ᷣm phmn in textu cõmenti pꝛimi:ꝙ phus ꝓponendo intentio nem ſuam dicit ꝙ theoꝛica eſt de ſa.i.principalis conſi ⸗ deratio huins ſcientie eſt de ſpᷣa.Mã cuʒ iſta ſcientia que pꝛima phyloſophia ⁊ ſapiẽtia dicitur pꝛincipia pꝛima en tium inquirat:ncẽe eſt ꝙ in hac ſcientia inquirantur pꝛin⸗ cipalia principia ⁊ canſe Pᷣaruʒ. Mam iſta ſunt pꝛincipia pᷣma entium. Qualtey autem principiũ ⁊ canſa differant patuit quinto huius.Iec oc. S. ad litterã. TEx qui⸗ bus poteſt foꝛmari vna alia ratio ad concluſioneʒ iam ꝓ
batam:que ſumitur ratione pꝛincipii ⁊ cauſalitatis. Maʒ
ad pᷣmunm phyloſophũ pꝛecipue pertinet conũderare il lud cuiuſ pᷣncipaliter pꝛincipia ⁊ cauſe queruntur in pᷣma Bia. Bed in ea pꝛincipaliter queruntur pꝛincipia ⁊ cauſe arum. Ergo ap pᷣmum phyloſophuʒ p̃cipue pꝑtinet cõ ſiderare ſbam:cum ſba etiam ſi pꝛincipium alioꝛũ genex entis. ¶¶ Conſiderandum vlterius eſt ſcðo ꝙ lʒ tres ſint ꝑtes phyloſophie realis quarũ quelibet pars eſt theoꝛi⸗ ca ſiue ſpeculatiuavt ſexto huius.q.õ.ar.i.ꝓbatum eſt:tñ inter ceteras ſcientias hec dicit᷑ theoꝛica:qꝛ iſta eſt digniſ ſima ⁊ cũctis alus nobilioꝛ: vt patuit in ꝓhemio pꝛimi li
bꝛi.q.⁊. ar.ꝛ. nde theoꝛicum ſiue ſpeculatiuum analo
gice dicit᷑ de iſta ſcia ⁊ de aliis. Vnũquodqʒ n.analogũ per ſe ſumptuʒ ſtat pꝛo ſuo p̃ncipalioꝛi ſignificato. C Tõ ſderandum vlterius eſt tertio ᷣm Commentatoꝛem cõ mẽto pꝛimo ꝙ alexander dicit ꝙ qꝛ intentio phyloſophi fuit in hac puma phyloſophia joqui de ente in eo ꝙ ens ⁊ de cauſis ⁊ pᷣncipus eius vt ſupꝛa ſeptimo hunꝰ decla ratũ eſt ſba autem eſt ens ⁊ cauſa ceteroꝛum:ideo in hoc libro incipit inquirere de pꝛincipis entis quod eſt bᷣa. Unce conſideratio hnius ſcie eſt de ſa.i.de pꝛincipis
be. ldec alexander. C Sed dicit commentatoꝛ. Uelunf
Pꝛima
eſt dicere ꝙ phyloſophus incepit hunc tractaum.i. yune bꝛum dans pꝛimo intentionem ſuaʒ.vʒ ꝙ ſua pꝛincips
ls intentio in hoc libꝛo eſt loqui de pꝛincipijs ſbe eter⸗ ne:minus pꝛincipaliter vero de pꝛincipijs ſubſtantie ge⸗ nerabilis ⁊ coꝛruptibilis:qꝛ de hniuſmodi pꝛincipijs in naturalibus pꝛincipaliter facia eſt mentio. Conſiderã ⸗ dũ vlterius eſt quarto m commentatoꝛẽ commento eo dem g ĩʒ in naturalibus determinetur de pꝛincipijs ſbe generabilis ⁊ coꝛruptibilis.in iſta iñ ſcientia de eiſcẽ de⸗ terminatur aliter tñ ⁊ aliter. Cõſideratio.n.de pꝛincipiis eius in eo ꝙ eſt ſba quemadmodum hic conſiderant᷑: alia eſt a conſideratione eoꝝ inquantuʒ ſunt canſe ⁊ pꝛincipia tranſmutationis quemadmodum in ſcientia naturali con- ſiderantur. ¶TLonſiderandũ vlteriꝰ eſt quinto vᷣm Ipoc. J.circa pꝛimam ratonem ſuperius poſitam ꝙ in rebus ſenſibilibus reperitur oꝛdo inter aliqua dupliciter. ¶no modo ᷓᷣm ꝙ partes alicuius totius habent oꝛdinem ad⸗ inuicem:ſicut in animali pꝛima pars eſt coꝛ:in domo ve ro fundamentum. lioꝰ vᷣm ꝙ aliqua ſunt conſequemer ſe habentia ex quibus non fit vnum vel continnatione vt contactu:ſicut in exercitu dicit᷑ p̃ꝰ acies ⁊ ſecunda acies. Vnde ſicut in aliquo toto eit aliqua pꝛima pars ⁊ ſicut in
hijs que conſequenter ſe habent eſt aliquid pꝛimum: ita
ſpa eſt pꝛimum inter omnia alia entia: quia ens ſe habet ſicut quoddam totum vniuerſum. Eandem ſententiã ad ducit Themiſtins. ¶ Conſiderandum vlterius eſt ſexto ßᷣm dhoc. F circa eandem pꝛimam rationem ꝙ commẽ tatoꝛ non attendens ea que phyloſophus in illa ratione di cit eſſe vᷣm ſimilitudinem dicta: auertit ſe in commento ſe cundo ⁊ dinertit ſe in aliam expoſitionem. Jonſiderauit eniʒ non poſſe cadere in mentem alicuius ꝙ omnia gene ra entium eſſent ſicut partes vnins totius. Vnde dicit gꝙ per pꝛedicta duo Zriſtotiles intendit duplicem habitudi nem:quam contingit opinari in entibus.ſcilicet vel ꝙ ha beant ſe ſicnt ea que ſunt vnius nature ⁊ vnius generis:
eſſet ſi ens eſſet commune genns eoꝛum aut qua⸗ litercũqʒ communitatem habeat ad vnum.Et hoc intel⸗ ligit phyloſophus cum dixit. Et ſi in eo quod conſequen ter ac. troqʒ.n. modo ſequitur ꝙ ſba ſit pꝛioꝛ entibus · Mec ille foꝛmaliter. CLonſiderãdũ vlterius eſt ſeptimo ꝙ ᷣm commentatoꝛem per vniuerſum intelligitur totn indiuidunm collectum ex conditionibus indiuiduanti⸗ bus: aut totum vniuerſale collectum ex ſpeciebus. ſe⸗ cundum Themiſtium vero per vninerſum in pꝛopoſi⸗ to intelligitur compoſituʒ ex partibus:ant ex partibus ſe gregatis ſicut ſunt partes ciuitatis. Ant compoſitumn ex partibus adunatis. Et hoc dupliciter. Mel per coniinui tatem ſicut partes coꝛpoꝛis animalis. Vel per contiguita tem ſicut ſunt partes totius integralis ſcõm Alexan ⸗ drum vero per totum vniuerſum intelligitur ens in eo quod ens · Nel intelligitur totum in quo aliqua lunt cau⸗ ſa eſſendi in alijs. Et vtroqʒ modo ſba eſt pꝛioꝛ pars ⁊ in tali vniuerſo pꝛimo quia pꝛincipalius ens inter entia: ſe⸗ cundo ſba eſt cauſa exiſtentie alioꝛum generum entis vt patuit in ſeptimo huius.q. ar. Conſiderandum vlterius eſt octauo ꝙ commentatoꝛ commento ſecundo dicit expoſitionem Themiſtij eſſe quendam errorem: quia nullus eſtimat ꝙ partes entis que ſunt decem pꝛe dicamenta ſint contigue inter ſe aut ſegregate inter ſe. Et quod Themiſtins ſubiungit ꝙ parteſ entis poſſunt ſe ha bere ſicut numeri ita ꝙ ſicut numerus binarius pꝛecedit trinarium ita vna pars entis pꝛecedit alteram:talis expo ſitio vt dicit commentatoꝛ non eſt vera: ſed eſt expoſitio mala. ꝛioꝛitas enim que eſt in numeris ⁊ ſiguris eſt eoꝛum que ſunt in eodem genere. Ged pꝛioꝛitas ſubſtan tie ad alia pꝛedicamenta non eſt eoꝛum que ſunt in eo dem genere · nde zalis expoſitio eit ſupfina: vt dicit hic commentatoꝛ. t Themiſtius non intellexit hunc pal ſum. ¶ ed vt innnit hic Poc. S. verba phyloſophi ſunt intelligenda vᷣm ſimilitudiem pꝛopottionis: ⁊ nOn ßm ſimilitudinẽ ydemptitatis. Vinde ſimiliudinarie l quendo expoſitio Themiſtij ex veriſima:lz nõ ſit q;tu
——
—————

ad omnia ydemptitas: vt ex dictis patet. ¶ Lonſideran. cdum vlterius eſt go ᷓᷣm Albertũ magnum in pꝛimo cap.
pꝛimi tractatus huius libꝛi ꝙ ens ꝙ dicit de omnbus:
ant ita ſe hʒ ad oĩa ꝙ eſt totum vniuerſum ad omnia:aut tta dicit᷑ de omnibus ꝙ eſt ſᷣm analogiaʒ per pꝛus ⁊ po ſterius pᷣdicatum de ip̃ſis. Si quidem pᷣmo modo ſe ha beat· vʒ g ſe habeat ad oœĩa entia vt totů vninerſuʒ ↄtinẽs oĩa:conſtat g non omnia cõtinet vt coequalia in ipſo. Sʒ quedam ſunt in cooꝛdinatione ſub eo contẽtoꝛũ ante alia ſicut etiam in vno genere pꝛedicamenti contenta quedam ſunt ante alia. Si ergo talis eſt coelementatio vniuerſoꝝ contentoꝛum ſub ente ita ꝙ ipſum ens ſit totum ⁊ vm⸗ nerſum quoddam ad alia ſicut aliqui dixerunt: tunc ꝓcul dubio in iſta coelementatione ſba eſt pꝛioꝛ alijs. Et ideo loquendo de ente pꝛimo loquendum eſt de ſba ficut de ente quod pꝛecedit alia. ᷓi autem ens ſit ᷣm analogiam pꝛedicatum de entibus de vno per pꝛius ⁊ de alio ꝑ po ſterius:iunc iterum pꝛimo loquendum eit de ſba cuʒ ſit
vere ens. Mec ille. Et per vniuerſum intelligit ens:ſicut
Alerander· ¶ Conſiderandum vlterius eſt.io. ſm Poc. H. vt etiaʒ innnit texius phyloſophi ⁊ Commentatòꝛ cõ mento tertio circa ſecundam rationem:quod lʒ acciden ⸗ tia non ſint ſimpliciter entia ſed m quid: tamen non eſt mirum g dicamus ea eſſe entia:qꝛ dicimus etiam pÿua⸗
tiones eſſe entia:puta hoc quod eſt non album vt linea di
citur eſſe ens. Et tamen pꝛiatio ſolum eſt entis. Teruʒ hoc inereſt inter accidẽtia ⁊ pꝛiuationẽ vt hic dieit Poc. S.· quia iðᷣm per accidentia hʒ aliquale eſſe. Scðm vero Puationem non hzʒ eſſe aliquaie: ſed eſt deñciens ab eſſe. Cum ergo accidentia non ſint ñimpliciter entia ſed ſolum ſpe: hec ſeientia que cõſiderat ens inquãtũ ens nõ cõſide rat vᷣncipaliter accidentia ſed as. Conſiderandũ vlte/ rius eſt vndecimo 5ᷣm phm in textn quarti commenti ꝙ moderni phi.vʒ platonici dicunt vninerſalia magis eiſe
as q; particularia. Et hoc ideo: qꝛ logyce inquirebãt de pꝛincipijs rerũ · Mniuerſalia.n.que vᷣm rationem ſunt ab
ſtracta: credebãt etiã in reꝝ nã eſſe abſtracta ⁊ eſſe reruʒ i
Pncipia. Sed antiqui phi vt Empedocles ⁊ Hemocritꝰ poſuerũt as a p̃ncipia rerũ eſſe ꝓticularia:vt ignem terram non autem hoc commune eſt n igitur dicendum ꝙ lʒ ſpa non Ad P umum n eſſe ſine accidente quod eſt relatio etiam miraculoſe cum hoc implicet contradi⸗ ctionẽ:tij hoc non eſt quantũ ad dependentiam ineſſe: ſʒ quãtum ad neceſſariam concomitantiam: vt declaratum eſt ſupꝛa in z huiuſ.q.x.ar. ʒo. Illa etiã auctoꝛitas phi pcipne inteiligẽda eit in hijs que habẽt neceſſariã hitudi nẽ ⁊ eſſentialẽ ſicut inferiꝰ ad ſuũ ſuperiꝰ. CMualiter aũt illud qð eſt pꝛins oꝛdine gionis ſit poſterins oꝛdine ꝑfe ctionil a ecõuerſo: ſupꝛa declaratũ eſt ĩ pᷣ hniꝰ.q.ʒ.ar·⁊. Qualirer etiam ſba pꝛecedat qðlibet accidens tẽpoꝛe na⸗ tura ⁊ diftinitione ſupꝛa diſputatũ eſt in.y. huius.q.⁊.ar. pumo ſcho ⁊ tertio. Nd ſcðᷣm dicendũ ꝙ quantitas ⁊ cetere cõditiones indiuiduãtes ſunt cauſe indiuiduoꝝ an
tecedentes:aut cõcomitatiue:nõ autem ſubſtãtiales: vt ſu
pꝛa declaratum eſt cuʒ de indiuiduatione ageretur in. y. hhius.q.⁊2. ar. ⁊. Mnde ratio nõ ſequitur. ¶ Ad tertium dicendum g ly inquãtum accipitur determinatiue ⁊ nõ reduplicatiue cum dicit g ens inquãtum ens p̃cipne cõ ſideratur a pꝛimo pho. Subſtantia vero illo mõ eſt ens inquantũ ens:hoc eſt pa in pꝛima phia conſiderat᷑ in rõ⸗ ne entis. Ens autem in rõne entis conſideratũ dicitur ens induantu ens;accipiendo ly inquãtũ ſpeciſicatiue ſiue de termimnatiue. CId quartum dicẽduʒ ꝙ ſba accipitur du pliciter. no inòdo pꝛo ſba pꝛedicamẽtali:que eſt pꝛinci palioꝛ pars ſubiectiua entis realis creati. t iſto mõ deꝰ non eſt ſba loquendo in recio ⁊ de eſſentiaii pꝛedicatiõe Secus eſt ſi fiat locutio de pᷣdicatione cauſali. Deus en eſt pꝛincipiuʒ ⁊ canſa talis ſe. Auomõ accipitur ſßa pꝛo qnacũqʒ eſſentia qne per ſe exiſtit:ſine ſit ſuũ eiſe ſine ha beat eſſentiam diſtinctam ab eſſe. Et iſto modo dens eit Ba ſimplex ĩmaterialis ĩcoꝛpoꝛea immobilis que eſt n
us actus ſunʒ eſſe ⁊ viuere ſuñ intelligere ⁊ velle vt ĩf
pꝛohabit phyloſophus.q.. 6 7.2.8. Qnod autem ad,
ducebatur ꝙ deus nõ ponitur etiz reductiue in pꝛedica⸗
imento: hoc eſt intelligẽdum g nõ reduci ur adaliqð de⸗ teriminatum pꝛedicamẽtum ſicut ꝓpꝛmm pꝛincipiũ eins ſed reducitur ad omnia genera entis:ſicut pꝛinm eycedẽs omnia genera. Et uãdo Poc. B. dicit in queſtionibus de potentia g deus ponitur in pꝛedicamẽto reduetiue ſi cht püctus reducitur ad genns quãtitatis: ibi ſicnt accipi tur vt dicit quandã ſimiſitudinem pꝛoportionis:⁊ nõ vt dicit omnimodã ſimilitudinẽ: vt declaratuʒ fuit jnpꝛs in 3.buus. q.6.ar.z. CAd quintum dicẽduʒ ꝙ aliqua ſpa
poteſt dici pꝛima dupliciter. nom qꝛ dicitur pꝛimaa ſbᷣſtando accidentibus.ꝙt iſto modo pꝛime ibe ſunt nqi
uidua quedã de genere ſbe: que in hac ſcientia non conſi⸗ derantur vt indiuidua:ſʒ vt entia ſunt. Alid modo aliqug
ſba dicitur pꝛima pꝛimnitate cauſalitatis aut pfecnonis: q videlicet inter ſbas eſt pꝛioꝛ ⁊ perfectioꝛ. xt iſto modo
deus ⁊ ſpe ĩmateriales dicuntur e pꝛime ⁊ digmoꝛes.
Pe quibus potiſſime hec ſciẽtia habet cõſiderare. Si ta⸗ men hie fiat comparatio ſtße pꝛedicamentalis ad actiden
tiat tunc ad hanc ſcientiã pꝛincipaliter pertinet cõſderare ſpas minus vero pꝛincipaliter de accidentibus. N Sed contra hoe inſtabat diſcipnlus. mam ex cognitione acci⸗ dentis dependet cognitio ſbe. ccidentia enim magnaʒ partem conferunt ad cognoſcendum qð quid eſt:vt dici⸗ tur in pꝛohemio de anima. Ergo magis habet hec ſciẽtia Conſiderare de accidentibns q; de ſta. Cꝙ ſcenduʒ ꝙ ac cidentia ducunt nos in cognitionẽ ſe a poſterioꝛi eꝝ par te conſiderantis:non antẽ ã pꝛioꝛ ex pare rei cognoſabi⸗ lis. Ande ratio non ſequitur. CNbi ſupꝛa in phyloſopho ⁊ Doc. S. Arti.ſecundus.
„* detur ꝙ non pꝛe 3 cipue pertineat ad hanc ſciemiã determinare de a ſeparata ĩmateriali ⁊ incoꝛpoꝛea: ß ſo⸗
deratione incſũditur cõſideratio alterins: potiſime perti net ad conſiderationem huins ſciẽtie: vt phus inuit in iſto capitulo ⁊ Võmentatoꝛ cõmento tertio. Sed ſta ſenſibi⸗ lis eſt huiuſmodi reſpectu ſnbſtantie ĩmaterialis. õn. in conſideratione ſpe ĩmaterialis includitur conſideratio ſbe ſenſibilis:ſed potius ecãnuerſo:cnum ex cognitione ta⸗
lis e deueniamus in aliqualem cognitionẽ ſbe ĩmate
rialis. Vrgo ⁊c̃. ¶ P.⁊v. Conſideratio pꝛime ſbe imate
rialis pertinet pꝛẽcipue ad theologiã ſacram: vt theologi
aſſerunt. Ergo talis conſideratio nð pertinet pꝛecipue ad hanc ſcientiam: que dicitur theologia humana ßin phm. ¶ Sed dicebat ꝙ pꝛima ſba talis ↄſideratur alia ⁊ alia rõne in hac ſcientia ⁊ in ſacratheologia: qꝛ conſideratur in hac ſcientia in ratione entitatis: in facra vero theologis
conſideratur in rõne deitatis. N Lontra. Maʒ pꝛima ſta
que dens eſt cõſideratur in ſacra theologia in rõne reue labilitatis ᷣm ſcolaʒ Poc. S. vt pʒ pꝛimo ſniax.q.i.ar· 4 · vbi loqtur de ſubiecto theologie. Mon ergo ↄſiderat ibi in rõne deitatis:cũ vnius rei ſit vnica ro ↄſiderãdi ob
iectiua ĩ vna ⁊ eadẽ ſcia:cñ ad diſtinctionẽ vmerſaꝝ rònũ
„
obiectoꝝ ſeqᷓt᷑ diſtinetio ſciaꝝ. ¶ P.ꝛ0. Rõ ẽtitatis cõio ẽch ratio deitatiſ. Si ergo ĩ hac ſcia ↄſidẽraret᷑ talis ßma
aĩrõne entitatis ⁊ ĩ ſacra theologia in rõne deitanis: ſe⸗ queret᷑ pᷣꝰ ꝙ hec ſcĩa eſfet altioꝛ ⁊ p ↄñs dignioꝛ. Seque ret᷑ ẽt ſcðᷣo g ſacra theologia ſubalternaret᷑ huic ſcientie. C Mꝛia ſeqͥla pʒ ꝑ Doc. S.ĩp̃pte.q.i.ar.ʒ. vbi expᷣſſe
dicit ĩ ſolutiõe ad vltimũ ꝙ ſupio: poĩ vel hitus reſpicit ohm ſub vloꝛi rne foꝛmali:ſicut obmn ſenſus cõis ẽ ſen⸗
ſibile. qð ↄpꝛehẽdit ſub ſe viſibile ⁊ andibile. hec ille. Si
ergo hec ſcia ↄſideret ve deo jub ratione entitatis ⁊ ſacra
theologia ſub rõne deitatis: hec ſcia erit altioꝛ. qꝛ ratio en itatis eſt cõioꝛ qᷓ; ratio deitatis: vt de ſe pʒ. N Scða ſe⸗
q̃la ẽt ſit ꝓbat᷑. Mã illa ſcientia cuins ſÿm vᷣm rationẽ foꝛ⸗
maleʒ obiecti continetur ſub ſto alterius ſcientie: illa ſub 4ec.
ↄltematur alteri: vt pʒ pᷣmo poſterioꝛum pꝛeſertim cum tale ſm
Alnm de ſa ſenſibili. Wam illud in cuins cõſi
ſin i Min

Mueſtio
tale ſᷣm eomrahat ſm alterius ſcientie ꝑ dr̃iaʒ exiraneaʒ ſicut patet in pꝛopoſito:ſi ille ſolutio ſit valida. Ergo ace. ¶CLP 3. Si hec ſcientia pᷣeipue ↄſideraret pꝛimaʒ ſßam ec. 1y. que deus noiatur ᷣm phm in hoc.i⁊.libꝛo ſequeretur ꝙ
6 pꝛeter ſcias humanitus inuẽtas nõ eſſet neceſſarinʒ pone re aliã ſciam que ſacra theologia dicit. Sed ↄſequẽs eſt ↄtra oẽs theologos p̃ſertim cõtra dhoc. F. in pꝛima pꝑte q.I.ar.I. ¶ Sed dicebat ꝙ de deo in hac ſcia ↄſideratur 5ᷣm ꝙ a nobis cognoſci põt lumine naturali ĩtellectus no ſtri. In ſacra vero theologia ↄſideratur vt eſt cognoſcibi
in pꝛima ꝑte.q.i.ar.i.ad ſcʒ. Lontra. Mã ſi hoc eſſet vex: vel lumẽ naturale itellectus noſtri eſſet ſubſtãtia vel accidens cum ſit ens creatum. Non pꝛimuʒ: vt de ſe pʒ. Meqʒ etiã eſt accidẽs: vt pʒ inductine. Aueritur.n.quale accidens eſt. Mõ ẽ ergo ponẽdum lumẽ nãle intellectus noſtri. De lumine vero diuine reuelationis:ſi ſit aliquid qneritur an ſit finitum vel infinituʒ non ſchm:qꝛ infinitũ non põt ſuſcipi in aliquo finito:vt pʒ per phm ifra in hoc 12*. Fi vero ſit fintum:ſequuur ꝙ per tale lumen finite
am ſcientiam ab iſta: cum in iſta habeamus etiã cognitio nem ſinitã de deo. CP ꝛ.Illud de quo non poſſumus habere cognitionemi alicuius pꝛedicati illud nõ cõſidera⸗ tur in aliqua ſcientia:vt de ſe pʒ. Gʒ deus eſt hmõi. Er⸗ go ⁊c. ꝛobatio minoꝛus. Mã quodlibet pꝛedicatũ qð affirmatiue dicit᷑ de deo:ſigniſicat eſſentiã dei ydempti⸗ ce.i.dicit᷑ realiter ſua eſſentia. Ged intellectus humanus in hac vita vt ſecũdo huius.q.i.ar.z.patuit non poteſt co gnoſcere eſſentiã dei. Ergo nõ poteſt cognoſcere aliquod pꝛedicatũ affirmatinũ de ipſo. ¶ Gʒ dicebat ꝙ de eſſen tia pꝛime ſbe habemus cognitionẽ per viã remotionis: cognoſcẽdo de deo ꝙ nõ eſt coꝛpoꝛeꝰ finitus materialis 4 ſic de alijs. CContra. Mã ſi ſolum habemus in hac ſci entia cognitionem de ipſo per viã remotionis: ſequit᷑ ꝙ principalius conſideralur in hac ſcientia ſpa ſenſibilis: qᷓ; p̃ᷣma ſbᷣa que denus eſt:qꝛ de tali ſba ſenſibili habemus co gnitionem per viam affirmationis. Affirm atio auteʒ po⸗ tioꝛ eſt negatione ⁊ remotione. ¶ Sed dicebat aliter ꝙœ de eſſentia dei non poſſumus habere cognitionem quan tum ad quid eſt ⁊ a pꝛioꝛi. oſſumus tamen de ea ha ⸗ bere cognitionẽ quantũ ad an eſt ⁊ a poſterioꝛi.vʒ ꝑ effe ctus. CCõtra. Mã eſſe dei eſt ſua eſſentia:vt pʒ ꝑ phylo ſophũ inferins. Si ergo nõ poſſumus habere cognitionẽ ſue eſſentie:ergo nec ſun eſſe. P ·⁊0. Si a poſterioꝛi ⁊ ꝑ eſfectus.vʒ ꝙ ſbas ſenſibileſ haberemus de deo cogni tionẽ ſequeret᷑ ꝙ ſba ſenſibiles eſſent pꝛioꝛes quantũ ad cognitionẽ noſtrã. Sed conſequens eſt falſumn. uod ſic pʒ. Mã modus pꝛedicandi fundat ſuper modo noſtro in tellig ndi mediãte modo ſignicãdi. Inde eſt ꝙ nomina imponimus ad ſigniicãdũ eo modo quo cognoſcimus.
gnoſcendi: pꝛius imponeremus nomina ad ſignificandũ ipſa ⁊ puus de eis talia nomina pꝛedicaremus. Et pꝛo pter eandem rationem talia nomina pꝛius pꝛedicarent᷑ de ſubſtãtijs ſenſibilibus qᷓ; de angelis. Ergo analogice pꝛedicabitur hoc nomen ſubſtantia de angelis ⁊ de ſub/ ſtantiis ſenſibilibus. Nel opʒ dicere ꝙ pꝛioꝛitas ⁊ poſte rioꝛitas non tollunt veram vniuocationem. ¶ Hed dice bat ꝙ lʒ quo ad nos ibi ſit pꝛidꝛitas:nõ tamen ex natura rei. Tlnde rario non ſequitur. Contra. Iam nathra an gelica pꝛioꝛ eſt natura coꝛpoꝛa oꝛdine perfectionis ⁊ oꝛ dine cauſalitatis vt pʒ per phyloſophnʒ in hoc.iꝛo. libꝛo · cuʒ ſit magis in actu qᷓ; natura coꝛpoꝛea. Ergo ex natura rei ibi eſt pꝛioꝛitas. Et ſic reſponſio nulla. ¶ Sed dice⸗ bat ꝙ natura angelica ⁊ natura coꝛpoꝛea ſi inter ſe conſi⸗ derentur vna pꝛecedit aliam:non tamen ſi compapentur ambe ad ſbam:que eſt eoꝛum pꝛopꝛium genus. Et hoc ſufficit ad veram vniuocationem. ¶Contra. Mam eodẽ modo ſi ſa ⁊ accidens compareniur ad ens reale in cõ⸗ muni: dicetur ꝙ ſba nõ pꝛecedit accidẽs:licet ibi ſit pꝛio⸗ ritas ſi inter ſe conſiderentur. Frgo reſponſio nulla.Uel
lis a nobis lumine diuine reuelgtionis: vt dicit?hoc. S.
cognoſcimus deum.ꝑt ſic nulla erit neceſſitas ponẽdi ali
Si ergo tales ſpe eſſent pꝛio:es quo ad noſtrũ modũ co⸗
Pꝛima
detur diſſimilitudo. Patet ergo ꝙ ad hanc ſcientiam nð pertinet conſiderare ſazʒ inſenſibiem ⁊ ponſſime pꝛimã ſed potius ecõuerſo. C Sʒ 5 eſt phs vbi ſupꝛa elicitine. PR eſ pondeo dicendum g ad pꝛimaʒ phy * loſophiam pꝛecipue pertmet conſiderare ſbas ſeparatas ⁊ immateriales ⁊ in ſenſibileſ ſiue incoꝛpoꝛeas: vt ex pꝛedicis in pꝛecedenti articulo ꝓʒ Tum ratone pꝛioꝛitatis:qꝛ ſpe ĩmateriales ſunt pꝛioꝛes oꝛdine nature perfectionis ipſis ſubſtantiis ſenſibilibns. Tum ratione pfectõis:cũ ſbe ĩmãles ſint magis in actu qᷓ; ſbe ſenſibiles. Tuʒ ratione cognitionis ex parte reico gnite qꝛ ſunt magis cognoſcibiles cnm ſint magis in actu qᷓ; ſint ſbe ſenſibiles. Tum etiam ratione auctoꝛitatis vt pʒ per phum in capitulo ſequenti. C Et inter ſbas imma teriales ad hanc ſcientiam pertinet conſiderare pꝛecipue de pꝛima ſimpliciter ſbᷣa que deus eſt: ꝓpter eaſdem ra⸗ tiones:nõ qꝛ deus ſit ſubiectũ huius ſciẽtie: ſed qꝛ eſt pᷣn cipium ſubiecti huins ſcientie quod dicitur ens creatum ðm Voc. S. vt diſputatũ eſt ſupꝛa in pumo huius.q.i⸗ ar.F.a.8.Licet.n.deus non ſit ens creatũ:eſt tamen pꝛi⸗ mum pncipmum entis creati. Bufficit.n.ad hoc ꝙ aliqd ſit Pᷣncipaliter conſideratũ in aliqua ſcientia: ꝙ reducatur ad ſubiectũ illius ſciẽtie aut in recto aut in obliquoꝛ vt eti
am declaratum eſt in pᷣ huins.q.i.ar g. ad.y.
* igitur dðᷣm ꝙ in cõſideratiõe Ad P Amum ßaxꝝ icludit᷑ ↄſide
ratio ſparuʒ mãliuʒ ſiẽ ĩpfectũ icludit᷑ i ipſo ꝑfecto:ã hoc ex pte rei ↄſiderate:lʒ ex parte rei ↄſiderantis ex cogniti
one ſbaruʒ ſenſibiliũ deueniamus in cognitionẽ aliqualẽ
ſubſtãtiaꝝ ĩimãlmuʒ. CAd ⁊m Admittit᷑ ſolutio poſita in obiiciendo. ¶ Ad z dðm ᷓᷣm Doc. B.in 2 20.q.1. ar. 2. ꝙ duplex ẽ obm alicuius ſcĩe ſiue alicuius habitus. Mã qðdã eſt cuius cognitio excedit facultatẽ intellectus ni. Et illius obiecti poſſunt eſſe due rõnes foꝛmales. Vna ex ꝑ e cognoſcẽtis:alia ex ꝑte rei conſiderate.vt pʒ de il⸗ lo habitu qui dĩ fides ᷣm Doc. S. vbi ſupra. Klind eſt obiectũ alicuius habitus qð nõ excedit facultatẽ ſiue vir tutẽ intellectus nr̃i. Ft talis obieci nõ eſt niſi vnica ratio foꝛmalis obiectiualis. Peus aũt eſt obiectum excedẽs li mites ⁊ virtutes intellectus noſtri quantũ ad multa. Jõ eius ſunt due rõnes foꝛmales obiectiuales. Nna ex parte intellectus nr̃i ↄderãtis que dĩ renelabilitas:alia ex par te rei ↄſiderate que dicit᷑ deitas. Mulla eſt ergo cõtradi
ctio in dictis Poc. ᷓ · ex hac ꝑte:lʒ in pᷣꝰ ſententiarũ.q.i.
ar.4 · dicat ꝙ deus ↄſiderat᷑ in ſacra theologia ſub rõne reuelabilitatis:in pᷣ vero pte.q.I.ar.i.ad ⁊m ʒ ibidẽ.ar.
7. dicit ꝙ deus ſub ratione deitatis eſt ſubiectũ in tali ſciẽ
tia. Tncde dicit ipſe in 222*.q. I. ar.2. in coꝛpoꝛe.ꝙ fideiẽ duplex obiectũ. nũ ex parte rei credite. Et tale eſt qd incomplexum.vʒ ipſa pꝛima veritas. Alind eſt ex parte credentis. Et tale eſt quid complexum. vʒ adherere pꝛi⸗ me veritati quantum ad ea que nobis reuelantur, Mari⸗ foꝛmiter inꝓpoſito deus ſub ratione deitatis eſt ſubieciũ in ſacra pagina ex parte rei conſiderate. Ens vero diuinũ reuelabile ſub ratione reuelabilitatis eſt ſubiegiũ in eadẽ ſcia ex parte intellecius noſtri. Et hoc in via. Jecus erit in patria. CId n dðm negando ambas conſequẽtias ſiue ſequelas CEt ad ꝓbationem pᷣme dõm ꝙ hec ſciẽ tia vᷣm ſuperius determinata in pᷣ huius.q.i.ar.7.nõ cõ ſiderat ens in rone entis in cõmunuſed in rone entis crea ti:qꝛ ens reale creatũ qð immediate diniditur in decem pᷣdicamenia eſt ſubiectum in hac ſcientia:non autem ens reale in cõi: vt ibidẽ ÿᷣm ſcolam Woc. S. deducebatur- MRatio vero entitatis create non eſt cõioꝛ qᷓ; ſit ratio deita tis. Mon. n.conſideratur hic deus vt ſubiectus vel xt ali quid contentum fub ſubiecto huius ſcientie:ſed tanq;; pñ⸗
cipinʒ effectinum ⁊ finale ſubiecti huius ſcientie. Et lz ra
tio entitatis in cõi ſit cõioꝛ ⁊ vnnerſalioꝛ cõmunitale pꝛe dicationis:ratio tñ deitatis eſt altioꝛ ⁊ vlioꝛ vlitatẽ per⸗ Snb ratio nõ ſequitur. CAd pꝛobationeʒ ſe⸗ cunde ſequele dicendum ꝙ ſubiectum theologie Vol continetur jub ſabiecio niethaphyſice vt dictum eſt.
——
6

Ens.n. increatum non continetur ſub ente creato? vt de e pʒ · Meqʒ etiam ens reale contrahitur per aliquid qð eſt extraneum enti:cum nihil ſit quod rationeʒ entis ſub terfugere poſſit vt ſepius ſupꝛa dictum eſt. Ens enim in cluditur in ratione ⁊ intellectu cuiuſlibet. CAd quitum Admittimus ſolutionem in obiectione poſitaʒ. ¶ Ad ſex tum ſiue ad replicam dicendum ꝙ lumen naturale intel lectus noſtri quod eſt qualitas de pꝛima ſpecie qualita tis nihil alind eſt tale lumen niſi cognitio pꝛincipioꝛ con foꝛtans intellectum ad receptionem cognitionis concluñi onis:ſicut dicimus ꝙ per lumen preceptoꝛis diſcipulus adiſcit:quia per cognitionem a pꝛeceptoꝛe traditam intel lectus diſcipuli confoꝛtatur: vt pʒ per Poc. S. in pᷣꝰ pte
q.uy.ar.i.Et ſimiliter lumine intellectus agentis intelle
ctus poſſibilis confoꝛtatur. Et inde eſt ꝙ cõſueuimus di cere ꝙ intellectus agens illuſtrat fantaſmata non quia in ipſis fantaſmatibus ĩpꝛimat᷑ aliquod lumẽ de tertia ſpẽ qualitatis ſed qꝛ virtute eius intellectus poſſibilis abſtra hit nouã ſpeciem intelligibilem a fantaſmatibus: vt alias declaratum eſt·Lumen vero diuine renelationis eſt qd ñnitum ſubiectiue in anima ſuſceptum quod eſt quedam cognitio diuinitus intellectui reuelata per quaʒ cognitio naturalis intellecins noſtri plurimum confoꝛtatur. NEt licet finite cognoſcamus denʒ lumine naturali intellecius noſtri quantum ad aliqualem cognitionem non tñ quan- tum ad trinitatem perſonarũ ⁊ aios articulos fidei. ñ nõ fruſtra ſed neceſſario ponitur alia ſciẽtia de deoqᷓ; iſta ſeientia methaphyſice humanitus inuẽta: vt pꝛobat doc. S. in pᷣꝰ parte.q..ar.I. Ad ym dðm g l in hac vita
non poſſumus cognoſcere eſſentiã diuinã cõpꝛehenſine
poſſumus tñ eam cognoſcere appꝛehenſine:nõ a pꝛioꝛi: ſed a poſterioꝛi.vʒ ꝑ ſuos effectus:vt etiaʒ pꝛobat Poc. S. in pᷣꝑte.q.ix · ar.y. Et verũ eſt ꝙ maxime eã cogno ſcimus perviã remotionis: vtaffirmat beatuſ D voniſiꝰ. ¶TAd sn dðm ꝙ lz per viam affirmationis cognoſcamꝰ pᷣcipue ſbas ſenſibiles ⁊ nõ ſbam pᷣmam: hoc eſt ex parte cognoſcentis nõ aũt ex parte rei cognite pᷣcipne in ſubſtã tijs immaterialibus: vt patuit ſupꝛaĩ ⁊hnius. q.I.ar.⁊o. Vinde ratio laboꝛat in equiuoco. ¶ Ad on dðn ꝙ eſſe põt accipi tripliciter. Vnoꝰ pꝛo eſſe eſſentie: Vᷣm qð eſſe pſuʒ ens noĩaliter ſumptũ dinidit᷑ in decẽ pꝛedicamẽta. Blioꝰpꝛo eſſe exiſtẽtie:a quo imponit᷑ ens participialiter ſumptũ. Et hijs duobus modis eſſe dei eſt idẽ cũ ſua eſ⸗ ſentia ⁊ ſba: vt ↄcedit phus ifra.q. ur. Mñ iſtis duo bus modis ſicut cognoſcimus eſſentiã dei.vʒ imperfecte ita ⁊ ſuũ eſſe.tertio modo accipitur eſſe vt dicit Poc. B. in queſtiombus de malo.q.i.ar.i.ad.iymn.ᷓᷣm ꝙ impoꝛ? tat habitudinem pꝛedicati ad ſßm. PEt iſtoꝰ eiſe non eſt eſſentia dei. ¶Nel vt dicit in pꝛima parte.q.z ·ar.4. ad 2m. Et in pᷣꝰſentęntiarũ di.ʒʒ· ar.I.ad p̃n.Et i ʒo ſentẽtiaꝝ di.s.q.x.ar.2. Et in quol.8. vel.9.q⁊. ar.⁊ eſſe dici tri pliciter.ſ.eſſentia:actus eſſentie:⁊ eſſe qð ſignificat veri tatem pꝛopoſitionis quod foꝛmaliter eit in anima ſed eit in re fundamentaliter. Unde poſſumus demõſtratiue ꝓbare hanc pꝛopoſitionem deus eſt:Iʒ non poſſimus de monſtrare ipſum eſſe dei ineſſe dei eſſentie ſine ibe dei:
vt pʒꝑ doc. S. in p̃? parte.q.⁊ ar.⁊. Ad 10n x 11mn ad
mittimꝰ pꝛo nunc ſolutiones in obijciẽdo traditas Md nn dicendum ꝙ non eſt ſimile: quia nulla eſt perfectio ex nã rei que ipoꝛtat᷑ nomine entis creati quod ĩmedia te diniditur in decem pꝛedicamenta:que ſit pꝛioꝛ ſba aut accidente. Sba vero ex natura rei impoꝛtat quandã per⸗ fectionem altioꝛem qᷓ; ſit perfectio ſbe materialis aut ĩma terialis:vel ad minus ei non repugnat in namra. Et lʒ na tura angelica quantum ad cognitionem determinataʒ ex parte intellectus noſtri dependeat a cognitione Warũ ſen ſibilium:non tamen quantum ad cognitionem idetermi natam vt declaratum eſt in ſecundo huius.q..ar·3 4.4 Fo. Ande ratio non ſequitur.
De dione ſbe:⁊ de natura materie: ⁊ de remotione
etiam chiuſdam dubitationis. Queſtio ſecunda.
Metha. Onſequenter nen
pᷣnꝰ mãli barũ ſenſibiliũ:quãtũ ad natu e rã ⁊ cõditionẽ eius. ¶Circa quod que⸗ runtur duo. C Pꝛimovtrũ in omm iba ſenſibili ſit mã vera. ¶ Secundo vtrum talis mãõ in omnibus ſubſtantijs ſenſibi/ libus ſit einſdem rationis aut nature.⁊ eſt Lec.⁊. CFequitur in phyloſopho ⁊ Woc. F.ibi. Subſtantie verò tres ſunt textus commenti quinti.
1 ſic ꝓceditur. Aidetur E pꝛimum ꝙ in oĩbus ſubſtãtijs ſenſibilibus nõ ſit materia vera. Mam vt vult
Cõmentatoꝛ in libꝛo de ſßᷣa oꝛbis in celo non eſt mã. ʒ ᷣm phin in hoc ·⁊.lib. celũ eſt ſßa
mã ibi eſt poꝰ ᷣm phm in iſto.I⁊.ſed vt ibidẽ dici po ſe hʒ ad eſſe ⁊ nõ eſſe.Eᷣrgo in quocũqʒ eſt mã illud eſt coꝛ ruptibile. Celuz añt ᷣm phm eſt incoꝛruptibile. Ergo in celo nõ eſt mã. Ergo idem qð pꝛius. ¶ P30. Blin oi ſßa ſenſibili eſſet mãᷓ:fequeretur ꝙ in mã eſſet poꝰ actiua ante foꝛme generationẽ. Ped ↄñs eſt falſum. Igitur ⁊c̃.
pʒ ↄña:qꝛ ex nihilo nihil fit: vt pʒ pphyſicox ⁊ pᷣmo de phr. generatione. Ergo foꝛma que introducit in mã ſit ex ali/ lec.y.
quo.Illud aũt de quo ſit foꝛma eſt ꝑs foꝛme: ſicut id de quo fit compoſitũ eſt pars cõpoſiti. Si ergo in qual ſba ſenſibili ſit mã: ncẽ̃e eſt aliquid foꝛme pꝛeexiſtere in mã̃ꝛ qð erit pꝛimn actiuũ ſiue poꝰ actiua.Falſitas vero ↄñtis pʒ qꝛ tũc foꝛma eſſet anq; gnãretur cũ pᷣexiſteret in mã bʒ ſe totã.Mõ.n.p̃t in ea p̃exiſtere vᷣm ptẽ:qꝛ foꝛma nõ hʒ ꝑiẽ ⁊ partẽ:ců ſit eſſentia ſimplex ⁊ idiuiſibilis ᷣm ſex punci piatoꝛẽ: vt declaratũ eſt ſupꝛa ĩ.y. huiꝰ.q..ar.ꝗ.Falſuʒ eſt ergo ponere in materia potentiã actinã. CP4. Pi cit infra phus ꝙ deſtructis pꝛmis ſubſtãtijs impoſſibile eſt aliquid alioꝛũ remanere. Idem dicit phus in pꝛedica mentis. Sed manifeſtũ eſt ꝙ ſßa ſenſibilis coꝛrumpitur que eſt cõpoſita ex cõtrarijs. Si ergo quelibet ſba inelu⸗ deret materiã:ipſa materia eẽt coꝛruptibilis. qð eſt ↄtra
phʒ in hoc.I⁊ ·⁊ in pꝰ phyſicoꝝ. Ergo nõ eſt ncẽ̃e ponere pole.ʒ.
materiã in qualʒ ſba ſenſibili. CPʒ ↄtra ẽ phus in.⁊ ca. huiꝰpꝛimi tractatus.ibi. Gbe vero tres ſunt. na qdem ſenſibilis:cuiꝰ alia qdẽ ſempiterna:alia coꝛruptibilis ⁊c̃. Peſ ondeco dicendũ ꝙ phus incipiens de 1 P terminare de pꝛicipijs ſubſtã tiaꝝ ſenſibiliũ.⁊ pꝛimo de nã materie in hoc.⁊ꝰ capitulo pꝛemittẽdo diuiſionẽ ſbe trimembꝛem ponit duas ↄclu⸗ ſiones pꝛncipales adducẽdo ſimul quãdã dubitationez · De pꝛima ↄclnſione erit pñs articulus. Pe ſcða vero cõ clnſione ⁊ de dubitatione videbitur in ſequenti articulo. ¶Pꝛima cõcluſio que eſt rñſiua ad queſituʒ eſt iſta.vz. ꝙ nec̃e eſt ponere in omni ſba ſenſibili materiã. nuaʒ cõ cluſionem ꝓbat phus in textu cõmenti ſexti tali ratione. Mam omnis ſpa ſenſibilis eſt mutabilis aut ad vbi: ant ad foꝛmã. Inde eſt ꝙ vocatur ſba ſenſibilis. Frgo in om ni ſba ſenſibili eſt materia: ꝓbatio cõſequentie. Mam ois mutatio eſt de ↄtrario in Zꝛiũ: vel de medio ad alteꝝ ex⸗ tremũ. Mon.n.mutatio ſit de quocũqʒ oppoſito. At voꝝ dicitur ens nõ album.Et tñ album nõ ſit ex voce: ſed ex nigro qð eſt non albũ vel medinʒ. Bed cuilibet mutatio ni de ðꝛio aut medio in ↄtrariũ ncẽ̃e eſt eſſe aliqð ſubiec⸗ tum includẽs materiã qð poſſit mutari de ↄtrario in con trariũ. Ergo qꝛ quelibet ſba ſenſibilis eit mutabilis:ncẽe eſt in ea ponere materiã. AM inoꝛẽꝓbat phus dupliciter. ¶C·Pꝛimo qꝛ vnũ ↄtrarioꝝ non trãſmutatur in alterum. Mon enim ipſa nigredo ſit vnq; albedo. NUnde ſi debeat nieri tranſmutatio de nigro in albnʒ:opʒ aliquid eſſe pꝛe⸗ ter nigredinẽ qð fiat albũ. ¶ Scðdo idem ꝓbat ex hoc ꝙ in qualibet trãſmutatione inuenit aliqd manens ſub vtro qʒ terminoꝝ:ſie t in trãſmutatiõe que ẽ de nigro in albũ manet coꝛpus qð ſit albũ. Alind vero.ſ. ʒrium vtputa ni grum non manet · Wanifeſtũ eſt ergo ꝙ in qualibet trãl⸗
mutatione materia eſt aliquid tertium: pꝛeter contrari C Sed iſtabat
ſenſibilis: vt etiã ad ſenſuʒ pʒ Ergo ⁊c̃. CP ꝛ0.Tbi eſt 1ec.
— — —
— ——
E
—— —

, * ℳ
i
FF
* S 3
Queſtio
¶TSed inſtabat diſcipulus. Mam ſbe nihil en contrariũ
vt phus in pꝛedicamentis. on eſt ergo verum g om⸗
nhis mutatio ſit de contrario incontrarium:ant ex ined 1o.
¶ cd hoc reſpondet hic Poc. S. dicens ꝙ talis inſtan⸗
tna eſt nulla:quia in ſba lʒ nõ ſit contrarietas ꝓpꝛie dicta in ea tñ eſt pꝛiuatio que quodãmodo computatur iter cõ
traria: vt ſupꝛa oſtenſum eſt in.i0. huius ·q.7.ar.1. C EFx pꝛedicta cõcluſione infert phus in textu cõmenti ſepuumi
ãſinutationis eſt ens in poĩ. ã vt dictũ eſt in qualibʒ
vnũ coꝛrelariũ.vʒ ꝙ materia ⁊ etiã quodcunqʒ; ſubiectũ
trãſinutatione eſt quoddã tertiũ pꝛeter cõtraria qð dicit᷑
mã:que quãtũ eſt de ſe eſt in potentia ad vtrunqʒ cõtra.
rioꝛũ. Aliter.n. nõ eſſet ſuſceptiua vtriuſqʒ:nec poſſet de vno in aliud trãſmntari. Bicut igitur coꝛpus qð trãſmn⸗ taiur de albedine ad nigredinẽ inquantũ coꝛpus eſt ĩ po⸗ ad vtrũqʒ:ita in in genere ſbe que eſt ſßʒ generationis coꝛruptionis quantũ eſt de ſe eit in poã ad foꝛmã ⁊ pꝛi nationẽ neqʒ foꝛmã neqʒ pꝛiuationẽ actu habẽs quantuʒ
eſt de ſe. t ſicut eit de alteratione ⁊ generatione: ita eſt
de alijs trãſmutationibus. Nuelibet.n.fit m aliquã con trarietatẽ: vt ſatis patuit in libꝛis phyſicoꝝ. Becundo
Pbat idẽ coꝛrelarium phus teſtimonio poꝛñ antiquoꝛũ in textu cõmenti octaui ⁊ noni.nã ẽs pßi Aiqualiter te tißerunt materiã in hoc ꝙ ponebant omnia pꝛeexiſtere i aliquo tanqᷓ; in poꝛ. Alicui.n.poſuerũt oĩa pꝛeexiſtere in quodaʒ confuſo chaos. Alij vero poſuerũt omnia confu A⁊ mixta per amicitiam:que poſſea lis ſ egregauit ⁊ce. CConſiderandum autem eſt ßᷣ 5ᷣm phm in textu cõmẽ ti quinti ꝙ ſparum quedã eſt in· materialis ⁊ im mobilis ⁊ quedam eſt ſenſibilis ⁊ materiali Bubſtantiarnʒ au⸗ tem ſenſibiliũ duo ſunt genera.mã quedã ſunt ſempiter ne.ſ.coꝛpoꝛa celeſtia. Vnedam vero ſunt coꝛruptibiles: que quidem ſunt note omnibus:ſicut ſunt plante anima lia ⁊ ſimilia. Ged ſpa ſenſibilis ſempiterna eſt talis cuius pꝛincipia in hoc libro queruntur.vʒ ſi vnum eoꝝ ſit p̃nci⸗ pium vel multa. Quod inquirit phyloſophus infra con⸗ Rderando de ſubſtantijs ſeparatis que ſunt pꝛincipia vt ouentia ⁊ vt fines coꝛpoꝝ celeſtiuʒ:ſicut infra patebit. Et hninſmodi pꝛincipia vocat hic phus elemẽta large lo quendo de elementis vt dicit hic Poc. B. qꝛ elementuʒ Ppꝛie non eſt niſi cauſa intrinſeca: vt patuit ſuperins in ii bꝛo de quotiens.q.ʒ.ar.ꝛ. C Conſiderandũ vlterins eſt ſecundo ſᷣm phm ibidem ꝙ pꝛimuʒ genus ſße.vʒ ſßa⸗ mobilis non eſt omnibus manifeſta. ſed quidã ponũt eã eſſe ſeparabileʒ a ſenſibilibus.uoꝛum opinio dinerſifi catur Mã quidã diuidunt ſbam ſeparata in duo genera ſcilicet in ſpẽs quas vocãt ydeas ⁊ in mathematica. Si cut.n.inuenitur ßᷣm rationem duplex modus ſeparatio⸗ nis vnus quo ſeparantur mathematica a materia ſenſibi li aliꝰ quo ſeparantur vniuerſalia a partichlaribꝰ: ita 2 Fm rationeʒ ponebant platonici vniuerſalia eſe ᷣm rem ſeparata que dicebant᷑ ᷣm eos ſ pecies: ⁊ mathematica que etã in vnã naturã reducebant. Sed alij.i. pyctagoꝛi ci non ponebant ſpecies:ſed ſolum mathematica dicebãt eſſe ᷣm rem ſeparata. Conſiderandum vlterins eſt pᷣm phyloſophum ibidem ꝙ ſbe ſenſibiles ſiue ſint coꝛ ruptibiles ſine perpetue peitinent ad conſiderationẽ phy loſophie naturalis que determinat de ente mobili. Mn⸗ ius autem ſpe ſunt in motu. Sed ſba in materialis ⁊ im⸗ mobilis pertinet ad conſiderationem alterius ſcientie. vʒ iſtius pꝛine phyloſophie. Quia tamen tam ſba ſenſibilis immobilis cõheniůt in rõne entis:ideo hec ſciẽtia cõ⸗ ſiderat vtrãqʒ inquantũ in ente ⁊ ſba cõneniũt. Pcia ve· ro nãlis cõſiderat ſolũ de ſubſtantijs ſenſibilibns inquan tũ ſunt in motu. Conſiderandũ vlteriꝰ eſt 4 5m phm
in textu cõmenti octani vt hic deducit Doc. F. ꝙ 5m ve
ritatem determinartã de materia ſolnit phus rationeʒ an tquoꝛũ negantiũ generationẽ ⁊ dicentiũ generationem nõ eſſe aliquid aliud ab alteranuone ꝑp hoc ꝙ credebant
aliquid non poſi fieri ex non ente: qꝛ ex nipilo nihil fit.
Mec etiaʒ aliquid poteſt fieri ex ente:qꝛ ſic res eſſet ante qᷓ ſeret. Manc autẽ rationẽ ſoluit phyloſopus dicens g
duplex eſt ens.ſ.ens actu ⁊ ens in potentia. Omne igitur
qð trõſmutat᷑: mutatur ex poꝰ ente in ens actu:ſicut agœ alteratur ex albo in potentia in actu albũ. Et ſimiliter eſt en motu augmenti⁊ vecrementi. Tyde in gencratione ſße omnia fiunt ex non ente ⁊ ex ente. Fx nöõ ente quides pmn accidens: inquantũ ſit aliquic er materia ſba pꝛina⸗ oni ᷓʒ quam mã dicitur nõ ens. Bed per ſe aliquid ſit
er ente: nõ ex ente in actu ex ente tamen in potentia.i.ex
materia que eſt ens: in poꝛ vt oſtenſum eſt in pꝛedicto coꝛrelario phyloſophi. C Conſideranduʒ vlterius eſt 7* ꝙ materia põt accipi dupliciter. Tnomõ Ppꝛie.vʒ pꝛo nã que eſt admixta pꝛiuationi ad foꝛmã ſbalem. tiſto modo materia dicitur eſſe in poꝰ ad eſſe ⁊ non eſſe: ⁊ eſt inł coꝛruptionis: vt lupꝛa ſepe declaratũ eſt: ⁊ pꝛecipue intertio huius.q.9.ar.⁊. Tnde iſto mõ materia non eſt in celo· Ilio modo accipitur materia cõmuniter. vʒ pꝛo ãteria que eſt coninneta foꝛme ſbali ⁊ non gdmixia pꝛi uationi ad foꝛmã ſhalem:ſed ſolum ad vbi. Et iſto mo⸗ do 5ᷣm phyloſophum hic in celo eſt materia. Et per hoc pʒ ſolutio ad duo pꝛima argnmenta. ¶ Conſiderandũ vl erihs eſt ſexto ßm Egidiũ in ſuis quolibetis quolibeto ſecundoꝙ nullũ agens ſcðo poteſt aliquid agere ex nihi lo. Nã ſicut vnum agens pꝛeſupponit aliud:ita ozg ef⸗ fectus vnius agentis pꝛeſupponat effectum alterius agẽ tis. Vnde ſicut quodlibet agens ſecundũ p̃ſupponit agẽt Primnumtita effectus cuinſlibet agentis ſecũc pꝛeſuppo nt eſectuʒ agentis pꝛimi. Mõ ergo poteſt generatio ter minari ad foꝛmaʒ m ſe:qu aliter generans pꝛoduceret effectuʒ non receptum in aliquo. Et ſic iliud generans ei ſet agens pꝛimum:quia effectus eius non pꝛeſupponeret alium effectum: ⁊ ſic ex nihilo talem effectum pꝛoduce ret · Unde qui inducit foꝛmam in materia:non facit aligd
ex nibilo: quia non facit effectum non pꝛeſupponentem
alium effectum. Wnde phyloſophus. o. huius volens Lec.. oteudere g foꝛma non ſit ex nihilo: dicit ꝙ foꝛma non ſit ſed totum compoſitum. Tinde concludit Egidius ꝙœ quicquid ſit ſine pꝛopꝛie ⁊ per ſe vt toꝛum compoſitum ſine per alterum vt foꝛma habet materiam. Sed differẽ ter⸗ quia comnpoſitum habet materiam er qua ſit: foꝛma vero habet materiam in qua ſit. Vnde non opoꝛtet pꝛo pter hoc ponere potentias actiuam in materia ſiue ichoa tionem foꝛmarum in genere canſe foꝛmalis vt diſputatũ eſt ſupꝛa in 7o. huius. q. I.ar. 4. CEt per hoc patet ſo lutio ad rertium. C Sed inſtabat contrã hoc diſcipulus. Mam ſi hec que dicta ſunt habeant veritatem ſequitur pꝛimo ꝙ anima rationalis non ſit ex nibiloꝛquia pꝛeſup⸗ ponit materiam in qua ſuſcipitur. Et ſic non creabitur. Nuod tamen eſt diſſonumn a fide. ¶ Sequitur ſecũdo ꝙ foꝛma artificialis non differt a foꝛma naturali ſi foꝛma na turalis non pꝛeexiſtat in materia. Bed ſicut foꝛma artif cialis fit tolaliter ab extra:ita ⁊ foꝛma nãlis. Tlel ſi nõto taliter fit ab extra:pꝛeexiſtit in materia.& S equitur ter tio ꝙ ſententia beati Anguſtini ſit aliena a veritãte. ꝓ icit
enim intertio de tri. g ſicut matres fiunt grauide feti⸗
bꝰ ſic iſte mundus canſis naſcentium ⁊ rationibus ſemi nalibus · Rationes autem ſeminales non ſunt niſi quedaʒ potentie actiue. ¶ Hequeretur etiaʒ quarto ꝙg arboꝛes non pullularent: ⁊ frumentum non graminarèt ñi non po natur potentia actiua in materia que dicitur foꝛma: qꝛ ſi⸗ mile ſibi ſimile pꝛoducit etiãßᷣm ſpeciem ſi ſit agens vni nocum. Cicendum pꝛimo m Poc. Gan in queſtio mibus de potentia dei.q· ꝓ. ar..in coꝛpoꝛe:ꝙ quicquid opꝛie fit: fit ex materia vel ex mhilo. Onod vero ex materia ſit ncœe eſt fieri ex materia contrarietati ſubiecta- Menerationis enim ſunt ex contrarijs ᷣm phyloſophuʒ ſuperins. Vnde cum anima non habeat materiaʒ vel ad minus nõ habeat materiã cõtrarietati jubiectã:nõ pᷣt feri ex aliquo. Vnde reſtat ꝙ a deo eyeat ineſſe per creatio nẽ. Monere antem ꝙ amima per generarioneʒ fiat: eſt po nere ipſaʒ nõ eſſe ꝑ ſe ſubſiſtentẽ:⁊ per cõſequens cũ coꝛ pore coꝛrũpi. Inde eſt ꝙ nõ educitur ð potẽtia materie⸗ Foꝛme enim quarum operationes non ſunt cuʒ coꝛpoꝛe;

Suodecimi
nõ poſſunt educi de potẽtia coꝛpoꝛali. Relinquitur ergo
ꝙ anima ratjonalis nõ poſſit ꝓduci per virtutem natura
ſis agentis. Et hec eit ſentẽtia Angu. 1? ſuper geneſim ad
litteram. ¶ Et ſi arguatur. Anima rõnalis eſt ceteris foꝛ
mis naturaibns pfectioꝛ. Ergo poteſt xducere animam
ibi ſimileʒeſicut faciunt alie foꝛme nanrales ·&Reſpon det Doc. S. vbi ſupꝛa in ſolutione ad. ⁊6 m.ꝙ anĩa ratio⸗
nalis cum it pfectioꝛ foꝛmis materialibus poſſet ſibi ſi,
milem ꝓducere ſi anma rationalis poſſet. xduci aliter q;
per creationem. Anod eſſe non poteſt. Et hoc ꝓuenit ex
eins pfectione quia habet eſſe per ſe · nod quidem eſſe
non acipit a materia:ſed eſſe ſuũ materie ⁊ toti compo⸗ ſito cõmunicat licet pᷣſupponat qꝛganiationem coꝛpoꝛis
diipoſitiue ab agente naturali Si enim eſſe eius depẽde ret ex vnione eius ad coꝛpus:nõ poſſet a coꝛpoꝛe ſepara- ri. Dicendũ ſecundo negãdo fequelam:qꝛ abſqʒ foꝛ/ marum inchoatione datur differẽtia inter foꝛmã natura⸗
lem ⁊ artiicialem:quia ars nõ inducit niſi foꝛmas accidẽ
tales tñ · Matura vero ꝓducit foꝛmas ſubſtantiales ⁊ ac cidentales. CAliam ditferentiãʒ dat Themiſtius: vt re Citat Lõmentatoꝛ in hoc libꝛo: qꝛ natura ãgit intoto coꝛ⸗
poꝛe:ars vero in extremitatbns eius. Foꝛme ergo natu rales funt ille que junt inroducte ex actione agemnism to to coꝛpoꝛe · Foꝛme vero artificiales ſunt ille que ſunt itro
ducte non ex actione agentis in toł cOꝛpoꝛEt ſed in extre⸗
mitatibus. C Aliam vero differentiã alſignat Egidius: modus agendi nature eſt alterando materiã: vt cale
aciendo vel infrigidando. Modus auteʒ agẽdi artis eſt ſolum cõiungendo ⁊ ſeparando. ¶ Alia etiam differen ⸗ tia poteſt dari inter ũmiles foꝛnmnasꝛ qꝛ foꝛma artificialis non pᷣexiſtit in materia niſ ad acum ſcõm. foꝛma vero naturalis p̃eyiſtit in materia in potentia naturali ad actuʒ
pꝛimũ:qꝛ taiis materia habet natnralem habitudines ad
LeceO.
ſoꝛmam naturaleʒ tanqᷓ; ad actum pᷣmũ. Mon tůnen ꝑp poc opoꝛtet ponere foꝛmam in materia foꝛmalter. Qð neceſſario fieret: ſi in materia poneretur potentia actius pꝛecedere introductionem foꝛme ſubſtãtialis quantuʒ ad eius gradũ ſpecificum: vt patuit ſuperius cuʒ de inchod tione foꝛmarũ ageretur in.7. huius.q.iar.4· C Dicẽ dum tertio ⁊ quarto ſimiliter negãdo cõſequentiã. Et ad pbationem dicit Egidius ꝙ in rebus naturalibus nõ ne gamus virtutes actiuas ſeminales ſine infoꝛmatiuas in ſe nnnibus ⁊ arboꝛbus. Sed in materia nõ eſt potẽtia acti na que feipſam moneat ad foꝛmã · Et licet foꝛme natura les pᷣexiſtant in materiaviriute agentis aut ſeminis dociſi non tamẽ in ea ſunt foꝛmaliter: vt dictum eſt. CAd argu menta verd pᷣncipalia patet ſolutio ex dictis. ¶ Sequit᷑ in phy. ⁊ Doc. S.ibi. Vmnia que tranimit ntur materiam habeni aẽ.„ Z ic pꝛoceditur. ide ſecundũ tur ꝙ oium ſubſtan⸗ iaꝝ ſenſibilium ſit eadem materia. Mã cium ſubitantiaꝝ ſenſibilium eſt eadẽ foꝛma vʒ cor poreitas que ᷣm Doc. S. eſt inſeparabilis a matẽria. Ex vnione · n. forme cum materiã cauſatur coꝛ? poꝛea ſba · Argo omnium ſubſtantiarũ ſenſibilium eſt es dem materia. atet ↄſequẽtia: quia materia cũ ſit poten tia quedaʒ accipit vnitatẽ aut dinerſitatẽ à foꝛma. Foꝛma enim eit actus. potentie aũt diſtinguũtur per actus:V ſu pꝛa patnit.y.⁊ nono hnius. CP ·⁊ Secundu cõem jenentiã phoꝝ. In fundamẽto nãture nnliaeſt diſtinctio · vʒ in materia. rgo materia in omnibus eſt eadem: cnʒ idem ⁊ diſtinciũ ex oppoſito cõdiuidantur. ¶ Sed dice bat g in materia fᷣm ĩe cõſiderata nulla eſt diſtincio. Et tamen ſi ↄſideretur in oꝛdine ad foꝛmã: diſtinctionẽ quan dam ſoꝛtitur vm diſtinctionem formax. C Contra. Nas materia ſubſtantiaꝝ generabilium ⁊ coꝛruptibiliũ eſt in potentia ad foꝛmas ſpecie ⁊ etiã genere diſtinctas: vt pʒ de foꝛms hois aſini ⁊ lapidis. Ergo ſi reſponßio ſtaret: ſe quereiur ꝙ omniũ generabiliũ a coꝛruptibiiuꝰ nõ eſſet eadem materia. Duod eſt ↄtra phm pꝛimo de generati
—
oneꝛ⁊ contra eins expoſitoꝛes. Cᷓ ·⁊0. Si eſſet omniũ
Methba.
ſubſtantiaꝝ nõ eadem materia:ßʒ diuerſa: aut leiis diuer ſitas eſſe: generica: aut ſpeciſica.Mõ prnꝛqꝛ oẽs ſbe ſenſi⸗ viles ↄueniunt in vno genere · v in ſba coꝛpoꝛea. Meqʒ ſcðᷣm:qnia par rõne ſicut negatur vdẽptitas materie in ſubſtãtus ſenſibilibus ꝓpeinis ⁊ incorruptibilibus: nega retur enã talis ydẽptitas in ſubſtantiis corruptibilibus: cũ mã in eis df̃iaʒ ha ſpeciicã ᷣmn foꝛmax diſt inctionẽ vt dictũ eſt. CP35Qnox mã eſt vna illa poſſunt trãſ⸗ mutari adinucem. Sed conſtat ꝙ omnes ſbe ſenſibiles coꝛruptibiles ſunt trãſmutabiles adinuicem. Ex hoĩe.n. poteſt fieri cadauer: vt apparet ad ſenſum. SHequitur er⸗ go g cium ſarũ ſenſibiliũ generabiliuʒ eſt eadem ma⸗ teria ꝗ per ↄñs pari rõne cium ſparũ ſenſibiliũ ẽ eadeʒ mã. Eiel detur ratio diuerſuauis. C Ped incontrarium arguitur per phin in hoc capunlo in textu cõmenti deci mi ibi. t omnia vero que tranſmutanur materi habẽt cmnia igit᷑ eterna que nõ ſunt generabilis ⁊ mouemur im trãſmttationem hẽnt mnaterã ſed nõ generstã:ſed ex vbi ad vbi ⁊c̃. ¶ ·⁊· Si omniũ eſſet vna mã: ſeque ret᷑ gꝛnõ eſſet vnũ factũ. Bed cõſequens eſt cõtra ſenſuʒ pʒ ↄña. ã vbi eſt vnum agens ⁊ vna materis: necte eſt eiſe vnñ factũ: vt patuit ſupꝛa in nono huius. Si ergo ect materia vna cũ ſit vnuʒ pꝛimũ agens vt infra ꝓbabit·q. 9. ar.⁊. ſequitur g non poterit eſſe diuerſitas in rebus fa ctis. CP3. Op foꝛmã eſſe ꝓpoꝛtionataʒ materie. Er go vnũ qðaʒ gnãbilium pʒ materiã determinatã̃ ex qua it. It ſic ex ðinerſis materijs dinerſa generant᷑. Et ſi nõ eſt vna mã etiã oĩum generabilinʒ. C P. 4. Sboin quantũ vnů nõ põt ꝓcedere niſi vnũ. Sʒ pꝛimũ agẽs qð et deus eſt ſumme vnuz ⁊ ſimpley: vt infra ꝓbabit. Si ergo eſſet vnz můꝛnõ poſſent multa pꝛoduci: qi non eſſet danda ratio dinerſitatis in rebus. C P.. i ſic:ſeque retur opinio Anaxagoꝛe · vʒ · ꝙ quodlibet fieret ex quoli bet.i.ex vno· vʒ ex inateria. Et tamen illa opinoa phy loſopho repꝛobatur · Ergo ⁊c̃. Reſpondeodi envrnhn † biliũ. vʒ tam generabiliũ q; in generabiſium non eſt vna materia hoc eſt eiuſdem ratio nis. Duod ſic ꝓbat hic phyloſophus. Vaʒ ſbe ſenſibiles que generantur ⁊ coꝛrũpuntur fᷣm ſpam pabent materi am tanqᷓ; m generationis:q̃ de ſe eſt in poꝰ ad foꝛmas ⁊ pꝛinationes.nde tales ſbe poſſunt tranſmutari adin nicem. Sed coꝛpoꝛa celeſtia que ſũt ſe perpetue ⁊ eter ne ᷣm phyloſophum non habent talem materiã. Iliter non eſſent ſbe eterne · Hed habent bene materiaʒ que eſt in potentia ad terminũ moius localis: qui ſunt terminus a quo vnde motus incipit et terminus ad quem termi natur motus. C Lonſiderandum autem eſt bic pꝛimoꝙ cõmentator in iſto cõmento decimo reprehendit Auicen naʒ dicens ꝙ Auicenna in hoc errauit cum dixit ꝙ mate ria que eit in potentia exiſtit in cibus coꝛpoꝛibus · ¶ B ſi cõmentatoꝛ intelligat ꝙ non ſit materia in celo què ſit in potentia ad vbi: deuiat a phyloſopho ⁊ ſic male repꝛ pendit Anicennaʒ. Si vero velit dicere g in celonon eſt mã que eit in poĩ ad foꝛmã balẽ cũ pᷣustione diuſdẽ:ſici poc bene eſſet cũ phᷣoꝛ⁊ ſic bene repᷣhenderet Zuicenna ſi auicẽna fuiſſet iilius opionis. vʒ ꝙ in mã coꝛpoꝝ cele
ſtũ ſit pon pᷣuationi admixta ad formã ſbales. C Exhoc
tertu pßi pʒ aperte g in celo eſt mã·cũ ſi tranſmutabile ⁊ cus ſit etiã ſbᷣa coꝛpᷣoꝛa. nde. ð· huius non bene impo nitur pßo vntonius Andree ꝓbans nonnullis ratiomb de meute pbi fuiſſe g in celo uð ſit mã vt ibidem cðr⸗ eum diſpntatmus eſt.q.7. ar3 ⸗ C Oſtenſus eſt etiaʒ ibi·q · 7. ar.2. qualiter in ceio empvrea? in celo ſtellato ⁊ alijs ũt mareria: diuerſimodeti. Cicend ſecũdoꝙ ad ſci endũ qualuer in gibus ſubſtantiſs generabilibus ſit vnz mã ⁊ qualiter nõ: phus hic mouet talẽ queftion Mam cũ generatio ſit mutatio de nõ ente ĩ ens: dubitat᷑ de quò noi ente fiat talis tranſmutatio · Dicuur enim non ens tripliciter. Tinomõ dicit᷑ non ens quod nullomodo eft· Ziomõ dicit᷑ nõ ens iᷣa pꝛinatio: que conſiderat in ali⸗ quo ſubiecio · Tertiomò dicit nõ ens ipſa mat an
S——— —————
———
ſu dot
n
ßzn

—
8
12
2
— — 2
W
8
Mueſtio tum eſt de ſeẽ nõ ens actu.Mõ videt᷑ alio isð accipi nð ens. ubita ur ergo ex qno nõ enti fiat trãſnfutatio que generatio ſubſtantialis dicitur. N Ad quam dubitationẽ reſpondet hyloſophus:ꝙ ex nõ ente pꝛumo mõ non ſit eneratio:qꝛ ex nihilo nhil fit. Ex nõ ente vo ⁊0 mõ non üt alquid per ſe: ſed bene per accidens inq;nm.ſ.gene⸗ ratio fit ex ſubꝛecto cui accicit pꝛinatio.x nõ ente vo ter tio modo.vʒ quod eſt non ens actu ens tamen in poten⸗ tia fit generatio per ſe. CEx quo ſequitur pumo ꝙ pꝛi⸗ natio eſt pꝛincipium per accidens reruʒ naturaliũ. WMã
vo eſt pꝛincipiũ per ſe: vt declaratur pꝛimo phyſicox.
CPequit᷑ ⁊0 ꝙ qᷓuis generatio jjat ex nõ ente quod eſt ens in potẽtia:nõ tamẽ ſequit᷑ ꝙ qðlibet fiat ex qnolibet Dinerſa eni fiunt ex diuerſis inaterijs. nũqðqʒ.n.ge nerabiliũ habet materiã determinatã ex qua fit qnia foꝛ mã opʒ eſſe ꝓpoꝛtionatã mẽ. Ct ſi quis argnat. Aã generabiliũ eſt in potẽtia ad qẽs foꝛmas. Ergo videt᷑ ꝙ qðlibet fiat ex guolibet. CReſpõdet phus ad hoc m deductionẽ. Doct. Fan. ꝙ lʒ mã pꝛima ſit in potẽtia ad oẽs foꝛmas:tamẽ quodã oꝛdine ſuſcipit eas· Mer pꝛius enm eit in potẽtia ad foꝛmas ⁊ eis mediantibꝰ ʒ diner ſas cõmixtionũ ꝓpoꝛtiones eit in potentia ad foꝛmas di nerſas. Ande nõ põt qð̃libet ĩmediate ſieri ex quolibʒ: niſi foꝛte per reſolutionem in materiã pꝛimã Wuod eſt Ara Anaxagoꝛã. C Sequit 30 gꝙ ad aſſerendũ qðlibet ſieri ex quolibʒ nß ſufficit ꝙ Rnaxagoꝛaſ ponat oĩa fimni eſſe a pꝛincipio. Opʒ enini ꝙ res differãt in nã: ᷣm ꝙ in dinerſis dinerſe ſunt materie. Poſuit.n. Inaxagoꝛas ẽt vnũ eſſe pꝛincipiũ agens.ſ.inteiiectũ. inde ſi mã ẽvnge neceſſe eſt etiã ꝙ factũ ſit vnũ.ſ.id ad qð mã erat in po⸗ tentia. Tbi.n. eſt vnũ agens ⁊ vna m yt argutum eſi ne ceſſe eſt eſſe vnñ factũ. ec oĩa Poc. San. vᷣm ſententiã phyloſophi ¶ Lonſiderandũ vlterius eſt ꝛ0 m Poct. Ban · ꝙ pꝛedicta ꝓcedũt ſᷣm Anaxagoꝛã:inq;tum pone bat itelectum indigere mã ad facienqũ res. Nð;i auteʒ ponat᷑ pꝛimũ reꝝ pᷣneipiũ intellectꝰqui ipfã mãʒ pꝛodu cit pꝛimũ pꝛincipium dinerſitatis rerũ erit ex oĩdine ap pꝛehenſo ab intellectu pᷣdicto: qui ᷓᷣm ꝙ res diuerſas ꝓ ducere intendit iſtituit mãs diuerſas aptas diuerſfitati re rum. Nec ille. NLõſiderandũ vlteriꝰ eſt zovt ex p̃dictis elicitur ꝙœ mãʒ eſſe vnam oœĩum ſubſtantiaꝝ ſenſibiliũ ge nerabilium: põ̃t intelligi duplr. ¶no mõ accipiendo ip am materiã ᷣm ſe. vʒ pꝛo mã pꝛima:que tamen eit ðm ſuam nãm in potentia ad foꝛmas ſubſtantiales. Pt iſto mõ oĩum talium ſubſtantiarũ eſt vna miã m eſſentiam: vnitate tamen analogie · Alio mõ accipiendo mãm ꝓut diſpoſita eſt. Et ſic nõ oĩum generabilium eſt eadẽ mate
ria: ꝓpter argumenta poſt incontrariũ adducta. QEt li⸗
cet foꝛme naturales inter ſe ſpecie differant nõ tamẽ opʒ ꝙ earum mã prima ſit ſpecie dinerſa. CMã vo ſubſtã tiaruin ſenſibilium ingenerabiliũ differt genere a mate⸗ ria ſubſtantiarũ generabilium:genere dico phyſico:quia materiarũ ſubſtantiarum ingenerabiliũ nõ eſt ſuſceptiua formarnʒ ſubſtantiarũ ſenſibilium generabiliũ: neqʒ ec nerſo · Sed mã vnins ſubſtantie generabilis eſt ſuſcepti na forme aliarum ſubſtantiaruʒ generabilinm. Ende ta lis materia genere eſt eadem: vt diſputatum eſt ſupra in 5· hnins.q.6.ar.pᷣmo ⁊ vr etjã diſphtatum eſt in primo phyſicoꝛum.q. ar. CAd rationes vo vtriuſqʒ par tis patet ſolutio ex dictis..
Cueſtio· zr. de natura foꝛme in ſe ⁊ in comparations ad ſubſtantiam compoſitam.
Oſt conſiderat
onem de natura materie:conſide randum reſtat cõſequenter de na tura foꝛme in ſe ⁊ in ↄparatione ad ſubſtantiam compoſitã:cũ ex⸗ — cluſione cuinſdam falſe opinionis klioꝛnz ¶ Lirea quod queruntur quattuoꝛ.C Pꝛimo
—
do. CAnaliter aũt ẽ duplex foꝛma.vʒ forma totins vt
Tertia
vtrnʒ forna qne kſt pꝛincipiũ rerum nãlium ponit gene
rri. C Becundo vtrum quelibet ꝓductio ſit vniuoca.
CTertio vtrum forma ſit ſeparatã ab eo cuius eſt for
ma ⁊ principiũ. CMnarto vtrũ forma ſubſtantialis ho
Mnis pexiſtat in embrione fotaliter ante eiꝰ ꝓductionẽ.
¶equit in phyloſopho ⁊ Ihoc. San.ibi. Tres vero ſunt canſe ac̃.⁊ eſt Lec.ʒ.
— pamum ſic pꝛocedit᷑. Aidet᷑
ꝙ foꝛma que eſt pᷣn ⸗
2 piũ rerum naturaliũ pom̃t generari. Mam
ilind qðᷓ acquiritur per generationẽ poteſt ali
uo. mõ̃ generari. Bed foꝛma ſubſtãnalis rei
naturalis acgritur per generationem vt dicit hic phus ⁊
pꝛimo phrron. Ergo generar. C P. ꝛ Poũ cõpoſi 4 enng⸗ tum generat᷑ vt dicit hic pus. Ergo vel generat᷑ ratio⸗ ne materie: vel rone foꝛme. Mõ pumũ:qꝛ materia eſt in generabilis: yt pʒ pꝛimo phyſcoꝝ. i ⁊ñꝛhabetur inten tum. vʒ ꝙ foꝛma generat᷑: qꝛ pꝛopter quod vnũquodqʒ tale ⁊ illud magis. ¶P ·ʒ0. Arguit᷑ ↄtra pᷣſuppoiiiũ pꝛe ſupponit᷑. n.in queſito ꝙ foꝛma ſit pᷣnn. CLotra. Nã uluc qð eſt finis:non hʒ ronẽ pᷣncipij cũ finis habeat rõnẽ vlti mi. Sed foꝛma eit ſinis. ici᷑.n.⁊ phyſicoꝝ ꝙ foꝛma Lect.u. ⁊ Rnis coincidt. Ad ſenſuʒ etiã apparet ꝙ acgſita foꝛma. ceſſut gnãtio. Sequit᷑ ergo ꝙ foĩa eſt fins ⁊ per conſe. duens foꝛma nõ eſt pꝛincipiuʒ ¶ Sed ↄtra eñt pßus in caplo.z. huius pꝛimi tractat? ibi. Tres vo ſunt cauſe ⁊c̃. CAlia littera. Lauſe vero ſunt tres ⁊c̃.. Reſt on deo dicendũ ꝙ foa eſt pᷣnnreꝝ nã 11 liũ: que nõ eſt gnãbilis. Pꝛia pars huiꝰↄclonis ꝓbat tali rõne ph̃y. Mã oſteniuʒ eſt in pcedenti qõne ꝙ in oi gnãtione opʒ eſſe ſum qðd eſt mã ⁊ dno 5ꝛid quoꝝ vni eſt pꝛiuato alteꝝ vo eſt foĩa. Er⸗ go foĩa eſt pᷣncipiũ reꝝ nãliuʒ. C Scða ꝑs ↄctonis eiuſ⸗ dem ꝓbat᷑ tali rõne. Nã in ci trãſmutatiõe opʒ eẽ aligd qð trãſmnutat᷑ qð.vʒ eſt mã:⁊ aliqd a quo tanqᷓ; a termi
no alind trãſinutatur qð eſt foꝛmã a qua in aliud aliquid
trãſmutat᷑ · Vnde ſi foꝛma generaret᷑: foꝛme eẽt foꝛa hoc eit in gnůtione vnius eſſet alia foĩa gue eẽtterminꝰa quo gnãtionis illiꝰ pme foꝛme genite. Et pari rõne illa foĩa que eẽt terminꝰilliꝰgeneratõis alteriꝰfoꝛme poſſet gnãri
Et ſic in ifinitũ. ð eſt incõueniens. Relinquit᷑ ergo ꝙ
foĩa ij põt generari. Et pari rõne neqʒ mãꝛ qꝛ ſie mã eẽt ſům illiꝰ gnãtiõis qua gnãret᷑ mã. Et ſie mẽ eẽt mã ⁊ ꝑ ↄſequẽs eſſet ꝓceſſus in ifinitũ: qðᷣ ꝓhs ipꝛobauit ſupꝛã in. ⁊0. huius.q.z· ar.⁊. CLonſiderandũ ãt eſt hic pꝛumo ᷣm Doc. Ban. g hoc qð dictũ eſt dʒ intelligi devltima mã ⁊ de vltima foĩa. NMã mã aliqj generat᷑: que. vʒ eſt ſpm alteratõis. Tale aũt ibm eſt foꝛma cõpoſita. CTõ⸗ ſiderandũ vlteriꝰ eſt ꝛ0 ꝙ aliqd poſſe generari põt intel ligi triplr. Nno mõ ſicut id qð generat· Et hoc mõ olũ compoſuij generat᷑. Alio mõ ſccut id qð per generationẽ ucquirit᷑. Ei iſto mõ nõ eit inconueniẽs dicere ꝙ foꝛma ſubſtantialis generetur· Tertio mõ ſicut id qð eſt via ad terminnʒ generationis. Et hoc modo motus põt dici ge nerari: vt ſupꝛa in huius.q.i⁊ · articu pꝛimò adductuʒ eſt fᷣm Voctoꝛẽ Banctũ in queſtionibus de veritate.q. 26· articu· pꝛimo. ¶Lonſiderandũ vlterius eſt 30 ꝙ du pley eit finis vt habitũ eſt in ⁊ophyſicoꝛum.q. arti.
vʒ finis generationis:⁊ ſinis rei genite. Foꝛma igit᷑ bene eſt finis generationis:nq̃ tamen eſt finis rei genite ymo
eſt eins foꝛmale pꝛincipium.videlicet ipfins rei genite.
Mꝛimo ergo modo accipiendo ñinem foꝛma ⁊ ſinis co⸗ incidunt: non autẽ ſcho modo. C Vonſiderandum vlteri us eſt 4 vt etiam habltů eit in ⁊0 phyſicox. q. ar. ꝙ finem habere rationẽ pꝛincipij poteſt intelligi duplici ter. Vno modo in intentione agentis. Et ſie haber rõneʒ pꝛincipij. Alio mõ in executione operationis. Et ſic inis nõ habet rõnem pꝛincipij: ſed habet rationem vltimi.i nis ergo hic accipitur pꝛimo modo:nõ aũt ſecundo mo
humanitas a foꝛma partis vt anima: ⁊ qualiter foꝛma totius eſt duplex.videlicet per modum totiꝰ deſignata

Buodecimi
ta vt homo:⁊ pen modũ partis deſignata: vt humanitas ſatis ſuperius diſputatuʒ eſt in.y. Puius.q-. ð ar.i. C Ad argumenta vero clare patet ſolutio ex dictis. ¶ Seanit᷑ in pho ⁊ doc.ſ.ibi poſtea g ̃q A1 ſic ꝓceditur. Ni 8 ſecu idũ detur ꝙ quelibet pꝛoductio rei naturalis ſit vninoca · Mam 8 vnũquodqʒ agens pꝛoducit ſibi ſimile: vt pꝛobat hic phyloſophus inductiue. Ped vbicunqʒ eſt aſimilatio vᷣm foꝛmam: ibi eſt vninocatio. Sed in pꝛoductionibus re rum naturalinm eſt aſimilatio ᷣm foꝛmam. Ergo om⸗ nis ꝓductio rei naturalis eſt vniuoca. Mꝛobatio ſecũde maioꝛis:qꝛ vninoca dicunturquoꝝ nomen eſt cõmune: ⁊ ratio ſubſtantie ſiue foꝛma eſt eadem. Cp·⁊. Mẽſu ra eſt eiuſdem nature cum menſurate: vt ſupꝛa · 10· huiꝰ Pbatum eſt. ed cauſa ⁊ pꝛeſertim pꝛima eſt menſura omnium creaturarum. Frgo pꝛoducuo omnium creatu raruʒ a pꝛima cauſa eſt vninoca. C P30. Mhyloſoph?ꝰ dicit in textu ꝙ quelibet ſubſtantia fit ex vniuoco · Ergo ÿm phyloſophuin omnis ꝓductio eſtvniuoca. CP. 40
Omnis effectus alicnins agentis ponitur in aliquò p̃di
camento. Ergo omnis effectus eſt vnihocus Patet cõ ſequentia:qꝛ nihil ponitur in genere pꝛedicamentali niſi ſub aliqua ſpecie contineatur. Species vero cunn ſit pꝛe dicabile quoddam vniuoce pꝛedicatur de contentis ſub ipſa. Ergo ⁊c̃. CP. Si aliqua ꝓductio eiſet equiuo ca: maxime eſſet Pductio creaturarum a deoꝛcum ibi ſit maioꝛ diſtantia inter ꝓducens ⁊ ꝓductum. Sed hoc nõ poteſt dici:qꝛ aliter creature non mannducerent nos i co gnitionem pꝛime cauſe. nod eſt contra phyloſophum in hoc.iꝛ.⁊ contra omnes expoſitoꝛes eius. Ergo ã. ¶Sʒ incontrarium arguitur. Mam ſol ꝓducit caloꝛem in iſtis inferioꝛibus. Et tamen ſol non eſt calidus. Ergo non quelibet ꝓductio eſt vniuoca:cum vniuocatio reg⸗ rat vydemptitateʒ in natura ſiue foꝛma. Cꝙ ·⁊. Momo non poteſt eſſe canſa totins ſpeciei humaſe: aliter eſſet cauſa ſui ipſius: vt deducit Doc. San.in pꝛima parte. q. 13. ar.F. ad vltimũ. Opoꝛtet ergo ꝙ ſit ibi aliqua alia cau ſa magis vninerſalis in generatiõe hominis qᷓ; ſit homo Ergo talis cauſa non erit vmuoca:cum cõmnnicare non poſſit in natura ſpecifica cum effectu. CP ·3· Mihil eſt cõmnne vniuocum deo ⁊ creaturis:accipiendo vniuoca ponem ꝓpꝛie vt diſtinguit᷑ contra analogam pᷣdicationẽ. Ped deus eſt vninerſalis cauſa omnium rerum creataꝝ Ergo ideʒ quod pꝛins. CP · ꝰ. Af aſculus generat ali quando feminam. Sed talis generatio nõ poteit eſſe vni noca:cum ſpecie differant: vt partim conceſſuʒ eſt ſupꝛa in. io. huiꝰ.q.i⁊. ar.pᷣmo. Ergo idem quod pꝛius. NP · Fo. Si quelibet ꝓductio eſſetvniuoca:ſequeretur ꝙ ãni imalia que generantur per putrefactionem pꝛoducerent᷑ ex agente vniuoco. Jed tale agens non eſt in rerum na⸗ tura ſuppoſitatum · Ii ſit: det᷑ illud. Opoꝛtebit ergo po nere vdeas platonis ad ſaluandas generatiões rerum: ſi quelibet ſit vniuoca. Vuod tamen hic phus repꝛobat. Reſi ondeo dicendum ꝙ duplex eit imi P litudo. Mam quedam eſt ſi⸗ militudo virtualis:ᷣm quaʒ effectus particularis aſimi lantur cauſis vniuerſalibus. lia eſt ſimilitudo foꝛmalis
t illa eſt dnplex. Mam quedaʒ eſt vm quam aliqua cõ neninnt in foꝛma generica:ſicut ſubſtantia coꝛpoꝛea ⁊ iu menta conueninnt in ſubſtãtia. Alia eſt ſimilitudo foꝛma lis ᷣm quam aliqua conueniunt in foꝛma ſpecifica. Et ta lis eſt duplex. Mam quedam eſt ſimilitudo aliquoꝛum que conneniunt in tali natura ſine foꝛma m idem eſſe ⁊ ym eundem modũ eſſendi: ſicut homo generans ⁊ ho⸗ mo genitus: loquendo de modo eſſentiali eſſendi. Et ſic vbicũqʒ eſt talis ſimilitudo: ibi eſt vera vniuocatio. Alia eſt ſimilitudo aliquoꝛum que conueninnt in eadem foꝛ⸗ matnon tamen vᷣm eundem moduʒ eſſendi:ſicut foꝛma domus in domo extra animam exiſtens ⁊ in mente do ⸗ miſficatoꝛis:qꝛ in re ad extra habet moduʒ eſſendi coꝛpo
Metha. ralem:in gnima vero habet modum eſſendi itentionals. CMninòcatio etiaʒ põt accipi dupliciter. Mnomõ pꝛo pꝛie. vʒ vt diſtingnit᷑ 3 meram equocationẽ ⁊ analogiaʒ Et iſto modo nõ quelibet ꝓductio eſt vninoca: neqʒ me re eguoca: vt volunt argumenta poſt incontrariuʒ addu cta. Aliomõ poteſt accipivninocatio cõiter.vʒ vt diſtin⸗
guitur ſoluʒ cõtra merã equocationẽ:⁊ vt ſe extendit ad
analogã ſiue quãcunqʒ fimilitudinẽ ant ad modos ſimili tudinis aſſignatos hic in coꝛꝑe articuli.t ſic quelibetʒ⸗ ductio eſt vniuoca:vt volunt argumẽta ante in ʒꝛinʒ ad ducta. Omnis.u.per ſe cã agens ꝓducit aliquo modo ef fectũ ſibi ſimilẽ. Vð pꝛobat hic phᷣu. Mam oẽs ſubſtan tie que generant᷑ aut generant a nã aut ab arte:aut foꝛu na ⁊ caſu ſine per ſe vano · Manifeſtũ eſt aũt ꝙ ea que ñ unt ab arte ⁊ a nã: fiunt a ſibi fimili.ꝙe arte p. Maʒ do mificatoꝛ per foꝛmam domus quaʒ habet in mente facit domũ que eſt in mã. Similiter hoc apparet innã. Wam nãliter homo generat hominẽ. jdomo.n.genuus aſimi latur generãti.Mex hoe intereſt üter naturaʒ ⁊ artem:qꝛ nãẽ pꝛincipiuʒ actionis ⁊ motꝰ in eo in quo eſt: vt pʒ in pᷣncipio ſecũdi phyſicoꝝ. Ars vo eſt pꝛincipiũ agendi in alio · Relinquit ergo ꝙ omne agẽs ꝓdnucit ſibi ſimile:⁊ hoc loquendo de agente per ſe foꝛtuna vo ⁊ caſus ſunt cauſe per accidens. ¶nde nõ eſt inſtantia de eis ſi nõ pꝛo ducant effectũ eis ſimilẽ. Fortuna enim eſt intellectꝰ agẽs pꝛeter intentionẽ. Caſus vero eit nã agens pꝛeter intentio nem vt patnit etiã in 20 ꝓhyſicoꝝ.q. ar. Et ideo aia lia generata ex putrefactione vident᷑ fieri a caſu:inq;tum nõ fiunt ex ſibi ſimilibus ᷣm ſpẽm: neqʒ etiaʒ habẽt cau ſam determinatã agentem in iſtis inferioꝛibus:ſed ſoluʒ cauſam agentẽ ſuperiorẽ. pe generatione autem talium animaliũ diſpntatum eſt ſupꝛa in. 7.hnins.q.iʒ.ar.3 4· F. Conſiderandum aũt eſt hic pꝛimo ꝙ Intonius In dree ex pꝛedicta diſtinctione fimiliudinis cdncludit qua tnoꝛ gradus in fimilitudine ⁊ generatione vniuoca. Dno rum pꝛimus eſt ꝑfectiiũimus:quãdo.ſ.eſt ſimilitudo in⸗ ter generans ⁊ generatum in foꝛma vᷣm ſpẽm ſpecialiſi mam ⁊ in modo eſſendi illius foꝛme. Secundus gradꝰ eſt qui deficit aliquantulũ a pꝛimo: quando.vʒ eſt ſimili tudo in foꝛma:nõ aũt in modo eſſendi illius foꝛme. Ter tius gradus eſt quando eit ſimilitudo in foꝛma non ᷣm ſpeciem ſpecialiſſimam ſed vᷣm aliquid cõmunius. vt cũ equus generat mulum quibus foꝛte eſt aliquod genus cõmune puta inmentum vel aliquid tale in quo conue⸗ niũt equus ⁊ mulus. Quartus gradus eſt quãdo eſt tmñ ſimilitudo virtualis:⁊ nullo mõ fomalis:vt cum ſol ge nerat ignẽ. Et talis vninocatio eſt impꝛopꝛijſima ⁊ ᷣm quid. hec ilie. CLonſiderandũ vlterius eſt ⁊0 ꝙ pꝛefa tus doctoꝛ coꝛrelarie concludit hic.vʒ.q.pꝛima huiꝰduo decimi libꝛi ꝙ aliqua ꝓductio eſt vniuoca ᷣm vnnz gr dum: ⁊ tamen erit equoca ſᷣm alium gradum:inqᷓ;tũ de ſicit ab alio. Cuius rõnem aſſignat. Waʒ q inter duo ex trema ponũt plura media.quãto mediuʒ recedit ab vno extremo tanto ad alterũ accedit Mnnc aũt equiuocatio ⁊ vniuocatio ſtricte ſumpta ſunt quedã extremaiter que cadunt pᷣdicti gradus ſimilitudinis ⁊ vninocatiõlsvt me dia. Ideo quanto aliquis gradus recedit ab vninocatio ne ſtricte ſumpta que eſt Vᷣm pꝛimnm gradum:tanto ac⸗ cedit ad equocatonem que eſt m vltimumn graduʒ Et ideo generatio munli ex equo poteſt dici vniuoca ſi com⸗ paret᷑ ad generationem piante virtute ſolis:⁊ poteſt dici equoca ſi comparet᷑ ad generationẽ hominis ex homine Inde rccipiendo large vniuocationem vᷣm aliqueʒ gra dum pꝛedictoꝛum:oĩs ꝓductio cuiuſqũqʒ foꝛme eſt vni noca. Et ſic itelligit phus. Mec ille. CEx quibus aper te habetur ꝙ inter deum ⁊ creaturas nõ poteſt eſſe equi nocatio ꝓpꝛie dicta:cuʒ non conneniant in aliqua foꝛma Fm enndem modus eſſendi etiam 5ᷣm ſcolam pᷣdicti do⸗ ctoꝛis:lʒ ibi poſit eiſe vninocatio accipiendo eam cõmnn nitervt ſe ertendit ad pᷣdictos gradꝰſilitudinis.Et Voe. San.non loquit᷑ de vninocatione ꝓpꝛie dicta: quãdo lo quitur de vniuocatione entis: vt pʒ contra snz
Lect.i.
W b ſün u vu ſi ſin nil un ui inp 15 ntr 10 un
ſuh mn aunn m n ſwi Wn un tih ſu ſum zn ſhen nn Wnz ſuh unn kn Wn it te
un
————
—
———— —
— —

Nueſtio
mo capitulo. ʒꝛ. a in queſtionibus de potẽtia.q.y.ar. 72 in pꝛima ꝑte.q·iʒ ·ar. v.⁊ in alijs pleriſqʒ locis. ñ
m materia vninocationis nulla eit ↄtradictio inter thomi
ſtas ⁊ ſcotiſtas ᷣm rem:ſed ſolũ vᷣm vocem:cũ nõ eode;
modo accipiat terminus vninocationis in vtraqʒ ſcola: duiã in vna accipitur vninocatio cõiter:in altera vero ac eipitur ſtricte: vt patuit ſupꝛa cũ de hac materia ad lon⸗ gum diſputaretur ſupꝛa in. ʒ. huius.q.z ar. z. Illi tamẽ doctoꝛes qui ibi dixerunt ſe velle repꝛobare opinionem Poc. San. nullatenus ſunt excuſandi: quia cũ ſint poſte⸗ rioꝛes eoꝛ volentes repꝛobare opimonem Doc. S.pꝛo⸗ pꝛiam opiniones repꝛobanerũt:aut illud quod impꝛoba re ſtuduerunt ignoꝛare ſe oſtendũt: cum nõ ſit diſcrepan tia inter illas opiniones niſi vocalis tantum vt dictũ eſ. CLonſiderandum vlterius eſt tertio ᷣm dijm Intoniũ Archyeß̃m in pꝛima queſtione libꝛi iſtius g ᷣm eos qui tenent aliquid eſſe vninocũ deo ⁊ creaturis:non opoꝛtet concedere ꝙʒ deus ſit canſs vniuoca creaturaꝝ: licet cõce dant aliquod vninoce pꝛedicari de eis. Sed bi opʒ con cedere ꝙ deus vt ſapiens vniuocat᷑ effectui ſapiẽti: ⁊ ſic de alijs. Sed nõ opoꝛtet concedere ꝙ dens ſit cauſa vni noca creaturaꝝ.hec ille. N Bed vt apparet ex dictis In tonii Andree iam ſupꝛa adductis:hec defenſio ðm rẽ nul lã eſt ſed eſt vocalis tĩ. Mam aut vult accipere vninoca tionem ꝓpꝛie ᷣm ꝙ Poc.. G.accipit:aut cõmnniter Eᷣm ꝙ vniuocatio ſe extẽdit ad pᷣdictos gradus ſimilitudinis Non poteſt dici pꝛimũ:qꝛ vᷣm illam ſcolam ad vninoca
tionem ꝓpꝛiiſſime dictam requiritur g ambo vninocata
connueniant in vniuocatione ᷓᷣm eandem foꝛmam ⁊ m eüdeʒ modũ eſſendi illius foꝛme: vt hic cõcedit aperte Antonius Andree.q.i.libꝛi iſtius. Sed cõſtat etiam ᷣm illam ſcolam ꝙ dens ſapiens ⁊ effectus eius ſapiens nõ conueniunt in ſapiẽtia ᷣm eundem moduzʒ eſſendi. x rgo ibi non eſt mera vniuocatio · Gi vero accipiatur vninoca tio ſcõo modo:ſic nõ eit differentia inter pᷣdicationeʒ vni nocam: ⁊ pꝛedicationem cauſalem:qꝛ etiã illo modo con cedit phyloſophus ꝙ pᷣma cauſa eſt cauſa vninoca: quia non eſt mere equiuoca:vt expoſitũ eſt ſupꝛa in. 4. huius
q⁊.ar.z · CLonſiderandũ vlterius eſt quarto ßᷣm Poc.
San ·in pꝛima parte.q.iʒ.ar.y.ꝙ omnis effectus nõ ade quans virtutem cauſe agentis:recipit ſimilitudineʒ agen tis non vᷣm eandem rationem ſed deßcienteʒ:ita vt quod diuiſum ⁊ multipłr eſt in effectibus:in cauſa eſt ſimplexr ⁊ eodem modo: ſicut ſol ᷣm vnam virtutem multifoꝛ ⸗ mes ⁊ varias foꝛmas in iſtis inferioꝛibus ꝓducit. Eodẽ modo vt ſupꝛa dictum eſt omnes rerũ perfectiones que ſunt in rebus creatis diuiſim ⁊ multiplciter in deo pꝛe exitunt ſimpliciter ⁊ vnite. hec ille. Lonſiderandum vlterius eſt.vßᷣm eundem ibidem ꝙ cum aliquod no men ad perfectionem pertinens de creatura dicitur:ſigni ſcat illam perfectionem vt diſtinctam ðᷣm aliquam ratio nem diſtinctionis ab aliis: puta cum hoc nomen ſapiens dicitur de homine:ſignificamus aliquam perfectionem diſtinctam ab eſſentia hominis ⁊ a potentia: ⁊ ab eſſe ip ſius ⁊ ab omnibus huiuſmodi· Sed cũ hoc nomen ſapi ens de deo dicimus: nõ intendimus ſigniſicare aliquid diſtinctuʒ ab eſſentia vel potentia vel eſſe eius. t ſic cũ hoc nomen ſapiẽs de homine dicitur: quodammodo cir cũſcribit ⁊ compꝛehendit rem ſignificatam.Mõ autẽ cuʒ dicitur de deo:ſed relinquit rem ſigniſicatã vt incompꝛe henſam ⁊ vt excedentẽ nominis ſignificationẽ. Mndeipʒ ꝙ non ſᷣm eandem rationeʒ hoc nomen ſapiens de deo ⁊ de homine dicitur. Et eadem ratio eſt de aliis. Unde non vniloce de deo ⁊ creaturis pᷣdicantur. Sed nec etiã pure equiuoce:qꝛ aliter ex creaturis nihil pom; cognoſci de deo:neqʒ demonſtrari: ſed ſemper cõmitteretur fal lacia equiuocationis. Dicuntur ergo ſimilia nomina de deo ⁊ creaturis ſᷣm analogiam ⁊ ꝓpoꝛtionem. Mec ille foꝛmaliter. Qne notanter adducta ſunt hic ꝓpter pᷣdictuʒ dominũ Antonium Archyepiſcopũ. CLonſiderandum
vlterius eſt 5ᷣ vᷣm Doc. San.vbi ſupra ꝙ talis nomina
Tertia
dur de deo ⁊ cresturis vniuoce accipiendo vniuocationꝭ m 9 phyloſophus hic accipit.ʒlon autem vt vninocũ diſtinguitur cõtra analogumt vt ſatis declaratũ eſt ſupꝛa n4. huins. q.3. ar.y. Modus enim pꝛedicationis taliũ noininiũ de deo ⁊ creaturis: vt dicit Hoc. S. vbi ſupꝛa medins eit inter puram equiuocationem:⁊ ſimplicẽ vni nocationem. nod etiaʒ ilii de altera ſcola ᷣm doctoꝛes oꝛum hegare non poſſunt. ¶Cõſideranduʒ vlterius eſt ſeptimo ꝙ alia trãſſatio nõ vtitur in hac materia hoc ter⸗ mino vniuocum:ſed bene hoc termino cõnemens. Dicit Enm textus ꝙ vnũquodqʒ ſbarum ſit ex eo quod eſt con nenens ei in natura ⁊c̃. Mnde hic quantum ad vniuocati onem nulla eſt difficultas. Sed ᷣm Cõmentatoꝛem ⁊ ẽt erpoſitoꝛes quoſdam omnes ſbe naturales que pꝛopꝛie ⁊ per ſe dicũtur generari:pꝛincipaliter generantur ex cõ nenienti eis in natura. Et dicit᷑ per ſe ⁊ pꝛincipaliter pꝛo pter animalia generata per putrefactionem:⁊ etiã ꝓpter imalia generata ex rebus diuerſaꝝ ſpecierum: vt muli ex equo ⁊ aſino. Sbe enim que ꝓpꝛie ⁊ per ſe generan⸗ turex connenienti ſibi generantur. Cõuenienti dico noĩe ⁊ diffinitione: vt homoò ex hoie:⁊ equus ex equo. Mec ipſi. Sed vᷣm alia litteram ſamoꝛ eſt expoſitio doc. S. ſuperius adducta. CAd argnmenta igit vtriuſqʒ partis patet ſolntio ex dictis;ſñ diligenter coniſiderentur. ⁊c̃.
Ceauinr in pßo a Doc..ibi ſbe aũt.tres ſunt ⁊c̃.
8 tertium ſic ꝓceditur. Midetur 24— 1 g foꝛme ſubſtantiarũ ſnt ponende ſeparate ab eis. Nam foꝛma do⸗ nus pꝛeexiſtit in mente artificis. Ergo foꝛma domus eſt ſeparata ab eo cuius eſt foꝛma. Et
qꝛ ita eſt in naturalibus ſicut eſt in artificialibns:ſequitur
Pfoꝛme naturales ſunt ſeparate a ſubſtãtijs ſenñbilibns Bed dicebat ꝙ foꝛma domns in mẽte exiſtens nõ ge neratur neqʒ coꝛrumpitur:vt dicit hic phyloſophus:ſed
scqulritur per inuentionẽ:⁊ amittitur per oblinionem.
Ande de foꝛma domus in mẽte artiſcis nihil eſt hic ad pꝛopoſitũ:cũ hic fiat ſermo de hijs que generantur ⁊ coꝛ rumpuntur. CLontra. Mam id qð habet eſſe poſt non eſſe generatur: vel per generationeʒ acquiritur. Et illud quod habet nõ eſſe poſt eſſe:coꝛrumpitur: vel per coꝛru ptionẽ amiititur. Sed talis foꝛma in mẽte artiſicis eſt hn
iuſmodi.ſimiir ⁊ ſanitas in mẽte medici. Ergo ⁊c̃. Ma
ioꝛ eſt manifeſta per deſcriptionẽ generationis ⁊ coꝛru⸗ ptiõis. CP.ꝛ.hyloſophns hic dicit g plato nõ ma le dixit in hoc ꝙ poſuit foꝛmas eſſe ſeparatas. Sed pla⸗ to loquebatur de foꝛmis ſubſtantiaꝝ ſenſibiliuʒ. Ergo ta les foꝛme ſunt ab eis ſeparate. CP z. Nnima intellecti na eſt foꝛma ſubſtantie ſenſibilis. Et iamen coꝛrupta tali ſubſtantia ipſa remanet ſeparata:vt pʒ hic ſchm phyloſo phum. Ergo ſimiliter ⁊ alie foꝛme naturales. N P40 Omne agens per intellectũ: habet rationẽ ſui opis apud ſe:niſi ignoꝛet illud quod agit. Bed pᷣmũ agens eſt agẽs per intellectum: vt pꝛobat phus infra.q.6.ar.pꝛimo. Et
non ignoꝛat illud qð agit: vt etiam ibideʒ deducit. Ergo
pꝛimũ agens apud ſe habet rones rerum que foꝛme di⸗ cuntur. Ergo foꝛme rerũ ſunt ſeparate. CP.yœ. Scðᷣm phyloſophuʒ in ⁊0. phyſicoꝝ tres canſe coincidũt in vnz ſ.efficiens finalis ⁊ foꝛmalis rerũ:cum cauſa finalis talis moneat vt intelligibile ⁊ deſiderabile:vt infra ꝓbat phy loſophus.q.õ. ar. pᷣmo. Ergo eſt cauſa foꝛmalis. Sʒ cõ⸗ ſtat ꝙ tale mouens ⁊ agẽs eſt ſeparatũ a ſubſtantijs ſen⸗
ibilibus. Ergo foꝛma ⁊c̃. C Sʒ dicebat g pꝛimũ agẽs
non eſt foꝛma que eſt pars reꝝꝛ kʒ eſt fœꝛma exemplaris ſiue ydealis. CLontra. Mam ſi talis foꝛma exẽplaris ſit ſeparata:ſequitur ꝙ xdee ſine ſpecies ſint foꝛme a rebus ſenſibilibus ſeparate. Et ſic opinio platõis erit vera: quõ tamen hic phᷣus impꝛobat. C P.⁊0 Effectus particnla ris nõ pꝛoducitur a cauſa vniueèrſali:niſi cauſavniuerſalis
ſit ꝓpꝛia vel appꝛopꝛiata. Ged pᷣmuʒ mouens eſt cauſa
vniuerſalis omniũ effectuij particularium. Ergo 2
Lec.U.

Suodecimi
talis efectus fluat ab eo ßᷣmn g eſt cauſa pꝛopꝛia vniuſcu⸗ inſqʒ vel appꝛopriutu. Gʒ hoc nõ poteſt eſſe niſ per for⸗ mas reꝝ ꝓpꝛias in eo eꝝiſtentes. Ergo foꝛme rerun ſen ſibilium funt ſeparate etiã realiter. P 30. Picit Poe tius in tertio de ↄſolatione loquẽs ad dẽeum. Tu cuhctã ſuperno ducis ab erẽplo mundum mẽte gereiis pulchꝛũ puicherrumus ipſe. rgo ommũ que in mundo junt foꝛ⸗
ma ett in deo. Ft ſie idem qð pꝛius. C P 40. Angu· ſu⸗
per Jo. pꝛimo caplo dicit ꝙ oẽs cręature ſunt in mehte diuina: ſicut archa in mẽte artiſicis. Ped archa pon eſt in mente artficis niſi per ſuam foꝛmã. CPy. Pici etiã Angn. in 6 de trinitate ꝙ filius eſt ars patris plena om⸗
ninm ratione vijentiũ. Ped jlle rationes nõ ſunt niſi rex
foꝛmeꝛ vt idem Ingu. dicit. Relinquitur ergo ꝙ foꝛme ſnbſtantiaꝝ ſenfibilium ſunt ab eis ſeparate vel ꝙ ponen de ſunt ſpęcies ⁊ vdee platonis a ſubſtantijs ſenſibilibns ſepapate. ed cõtra eit phyloſophus in pᷣſenti caß · z⸗ ibi. Jbe ahtein tres ſunt aõ. Pt Cõmentatoꝛ ibidẽ cõmẽ to.Fcum alijs expoſitoꝛibnus. .. dicendum ꝙ triplex eſt foꝛms Reſp ondeo ßʒ Poc. H. in qõnibus de ve ritne.qʒ · arp̃iñd. Wam quedã eſt foꝛma a qua foꝛman tur res. Sicut a foꝛma agentis ꝓcedit effectus foꝛmatio: vt a caloie ignis ꝓcedit caloꝛ in aqua. Ilia eſt foꝛma ad quam ſiue ad cuius ſimilitudinẽ aliquid foꝛmat᷑:ſicut foꝛ ma domus in mẽte grtiticis exiſtẽs dicitur foꝛina ad quã domus fabꝛicatur. Pertia eſt foꝛma alicnius ᷣm quã ali quic foꝛmatur. Picht anima eſt foꝛma hoĩs: ⁊ figura ſta me. Eſt ergo triplex foꝛma.vʒ foꝛmaꝓducens a qua res pꝛoducitur ineſſe.Et foꝛma exẽplaris:ad cuius ſimilitu⸗ dinem res ꝓdugitur.t foꝛma infoꝛmans: ᷣm quam ali quid foꝛmatur.oꝛmã igitur ꝓducẽs: ⁊ foꝛmna exempla ris ſunt ſeparate a ſubſtãtiis ſenſibilibus: vt ꝓbãt omnia argumenta ante in contrariũ adducta ⁊ nihil aliud. Ped foꝛna infoꝛmans ᷣm quã res foꝛmatur:nõ eſt realiter ſe parata a rebus ſenſibilibus. Id quod ꝓbandũ phus pꝛe mitit diniſionem ſubſtãtie: ßᷣin quaʒ ſba diuiditur in ms teriam ⁊ foꝛmã ⁊ toium compoſituʒ· Nð enim matsria ſit ſba ꝓbat phyloſophus auctoꝛitate ãtiquoꝝ phox. M turales enim antqui phi ſolum poſuerũt matertam eſſe ſpamn.t hoc ideo:qi viderũt ꝙ in artiũcialibus que ſi⸗ nnt percõtactum:⁊ nõ per naturalem vnionem:ſola ma
teria videtur eſſe ſubſtãtia. am foꝛme artificiales funt
accidentia. Ped ꝙ natura rei ſiue foꝛma ſit ſba: enã ꝓbat phus:qꝛ foꝛma que dicitur natura rei eſt ad quã termi- natur generatio naturalis ſine ſubſtãtialis. rgo foꝛmaẽ ſubſãtia..ð vero cõpoſitum eꝝ materia ⁊ foꝛma ſit ſpa vt Socrates: de ſe manifeſtũ eſt. Mac diniſione pᷣſuppo ſita ꝓbat ſic phyloſophns ꝓpoſitum. Mam ſicut eſt in ar
tificialius ita eſt in naturalibus. Sʒ foꝛma rei artificialis
non eſt ſeparata ab eo cuius eſt foꝛma: vt foꝛma domus non eſt ſeparata a dornoꝛqa talis forma eit accidfs. Ped accidens nõ põt eſſe ſine ẽo cuius eſt accidens. Prgò for ua infoꝛmans ipſius rei ſenſibilis nõ eſt ſeparata ab eis. Wonſideranduʒ aũt eſt pꝛimo 5ᷣm phyloſophum ꝙ ſi accipiatur forma domus vt ars · vʒ pzʒont eſt in mente ar
nñcisſic foꝛma eſt p̃ter compoſfiũ Ped taliũ fœꝛmaruꝰ artificialium pꝛout ſunt in mente artificis nec eſt genera
tio neqʒ coꝛruptio. Homus enim que eit ſine materia ſÿ eſt ĩ anima ⁊ ſanitas in mẽte medici: ⁊ omnia hhiuſmo di nullo modo incipiunt aut deſinunt eſſe per generatio⸗ nem ⁊ coꝛruptionem:ſed per inuentionem aut diſcipli⸗ nam ⁊ per obliuionem. Inod intelligendum eſt de ge⸗ neratione ꝓpꝛie dicta: ᷓᷣni quam aliquid per actionẽ ge⸗ nerantis naturalis ꝓduciur ineſſe poſt nõ eſſe · Et ſimili ter ꝓpꝛie loquendo de coꝛruptione.¶ onſiderandũ vl terius eſt ⁊0 m phm ibidem ꝙ ſi aliquè foꝛme ſint xꝛe⸗ ter ſubſtantiam compoſitã ſenſibilem: hoc eru verũ de foꝛmis que ſunt ſubſtantie ſeparate. lnde plato nõ male dixu ꝙ ſpecies.i.foꝛme ſeparate ſunt ſubſtãtie ſupꝛa ma
teriam Mon tamẽ ſunplr verum dixit wiuerſaliter lo⸗
7„
quendo ꝙ ſoꝛmne ſunt feparate a ſubſtantijs lenſibilibus ⁊ loquendo de foꝛinis talium ſubſtantiatũ tertio mõ ac
cipiendo foꝛmã: licet ᷣm re: veritatein fint ponende foꝛ me a ſubſtantijs ſenſib'libus ſeparate que ſunt penitus i mareriales vt oſtendit phyolophus unfra.q.;.ar.pᷣmo. ¶onſiderandũ vlteriꝰ eſt zo ᷣm phum ibidem:ꝙ foꝛ me naturales non ſunt pꝛeter ſubſtan iam compoſitam. CAuod pꝛnno ꝓbat phus per differentiã que aſſigna⸗ rur inter cãm, mouentem ſine efficientẽ ⁊ cãm foꝛmaleʒ: qꝛ cauſe monentes pꝛeexitunt rebus factis:cũ tales cau ſe ſint pᷣncipta motus qui terminatur ad rem factã. Ped
cũ foꝛmalis que eſt cauſa qᷓñi ratio rei ſimul incipit eẽ cuʒ
re cuiꝰ eſt fonna: puta tũc incipit eſſe ſanitas cũ homo ſa
natur. Tt tũc incipit eſſe igura ſpere enee quando fit
ſpera enea. panifeſtũ en ergo ꝙ foꝛmne nõ ſunt ſepara⸗
te a ſubitãtijs compolins. ¶ Pecundo idẽ pꝛobat pbus aliter. Mam ſ tales foꝛnis eſſent ſeparate opoꝛteret ꝙ eſſent ſeinpitene:cũ non eſſet earũ per ſe generatio ne⸗
qʒcoꝛruptio.Et ſic pᷣeſſent ſubſſantijs quarũ ſunt fonne
Tertio ideiy ꝓbat phus. Mam deus ⁊ nãtura mhil
faciũt fruſtra. Jed tales foꝛinẽ a platonicis ponunt frn ſtra ſeparate: qu ſᷣm eos ratio quare tales fonnas quas ydeas appellabant ponebant ſeparatas erat vt ſubſtantie
ꝑticular?s ſenſibiles ad earum ſimilitudineʒ foꝛmarent᷑. Luod quidẽ vt hic dicit phᷣus non eſt neceſſarumiqꝛ in iſtis inferioꝛibus inuenit cauſa ſufficiens foꝛmationis oĩ
um eoꝛum que fiunt. Namn agens naturale agit ſibi ſimi le. Homo.n.generat hominẽ. Mon quidem vniuerſzis poino generãt ſingularem:ſed ſingularis ſingularẽ· ð
eſt ergo neceſſarum ponere hoĩem vniuerſalem ſepara
tumꝛa quo hic homo ſingularis foꝛmaʒ ſpẽi accipiat vel participet. Et fimiliter eſ manifeſiui in hiis que fiunt
Fm artemꝛvt ex dictis clare patet. ¶ Pi autem diſputa⸗
tor vellet ſuſtinere platonem:ſolutiones harum ratoni phyloſophi querat ſupꝛa in pꝛimo libꝛo.q.I⁊.· rti..?.z⸗
vbi hec materia ad longũ diſputata en. C onſiderandũ
vlterius eit ꝗꝰ ᷣm phm ibidem ꝙ q;uis fdꝛme non pꝛe
exiſtant ſubſtantus compoſitis perſcrutandũ eſttamen ſi aliqua fꝙꝛma remaneat poſtqᷓ; coꝛrupta eſt ſubſtãntia cõ
poſita. In quibuſdaʒ enim mihil pꝛohibet ꝙ remaneant foꝛmne poſt ſubſtantje compoſite coꝛruptionem: ybulẽ anima intellectiua. Mon tamen quelibet anima. Impoſ
ſibile eſt enum foꝛſitan omnem anmaʒ eſſe talem: vt. v
remsneat coꝛrupto coꝛpoꝛe:qꝛ alie partes animne ab in tellectiua non habent operationem ſine oꝛganis eprporẽ is. Intellectus aũt non operatur per orgunum t dicit phploſophus forſitan: ſᷣmn pocio. Pancium? Võlnen tatorem:qꝛ non erat preſentis conſiderationi hot oſten dere:ſed hoc pertinet ad ſcientiaʒ de anima. It ſicut alle
partes anime ab intellectu non remanent poſt ſubſtantã
compoſitam:ita etiã neqʒ alie foꝛme rerum coꝛruptbi⸗
lium· Iec omnia Ipoc. Sanctus fᷣm phm · Conſide randum vlterius eit yᷣ m Pocto · Janctum ibidein: ſententiam Ariſtotelis hic eſſe de aninia itellectiua ꝙ no fuit ante coꝛpus vt plato poſuit: nec etiam deſtruitur de⸗ ſtructo coꝛpoꝛe vt antiqui natnrales poſuerunt: nõ diſtin guentes inter intellectum ⁊ ſenum · Mon enum pic exci pit phyloſophus aiam intellectiuam à generalitate alia⸗ rum foꝛmarũ qᷓ;tů ad hoc ꝙ foꝛme noñ pꝛeexiſtunt ſub ſtantiis compoſitis: ſed ſolum qᷓ;tum ad hoc ꝙ nõ rems nent poſi ſubſtantias compoſitas. ¶ Lõſiderandumylte
rins eſt 6ꝰ 5ᷣm enndem ibidem g ex hiis que hic phy⸗
ioſophus dicit pʒ g non põt hoc depꝛauari ſicut quidas deprauare conantur: dicentes intellectuim ant poſſibileʒ
aut agentem tantũmodo eſſe incorruptibilem: quia cuʒ
ponũt itellectũ quẽ dicũt eſe icorruptibileʒ ſiue ſit itelle ctꝰ poſſibilis ſine agẽs eſſe quãdã ſubſtantiã ſeparatã: ſiẽ remanet coꝛrupto coꝛpe: ita etiã p̃exiſtit coꝛpi. Ft quãtũ ad hoc non eſſet differentia inter ponentes intellectu ſe paratum eſſe formã hominis ⁊ pqnentes jpecies ſepara
tas eſſe formas rerum ſenſibilinʒ. Hnod pbus hic exeln
dere itendit
—
— —
S —
———
—
— —— —
S——
— —

. 2. F
5 7 7
5 — F
Mueſtio
dere intendit. Nec ille. Cæx quo excluditur deß̃ꝛanatio Alexandri Themiſtij ⁊ Tõmentatoꝛis: qui dicunt aĩam que eſt altera pars hominis nõ eſſe ſeparatã homine de⸗ ſtructo: vt patet in cõᷣmento.is. que enarrare eſſet nimis pꝛolixum. CConſiderãduʒ vlterius eſt.y.ᷣm Albertũ in hoc pꝛimo tractatu capitulo tertio. Et in tertio de ania: Et in ſecundo de itellectu ⁊ itelligibili.Et in libꝛo deim moꝛtalitate anumne: ꝙ non tota anima eit manẽs poſt com poſii reſolutionem. Sed intellectus nõ etiam totus ma nel led in parte coꝛrumpitur vᷣm quandã ipfins actionẽ. ¶ Mꝛo cuius declaratione pᷣſupponit intellectum agen tem eſſe partem anime: ⁊ ſimiliter intellectũ poſſibilem ⁊ non eſſe quandam pꝛeparationem in coꝛpoꝛe: vt ſit que dam foꝛma armonie coꝛpoꝛis aut al iquid conſequens ar monlam: vt Alexander fingit. Sed eſt locus ſpecieruʒ in
telligibilium. ſicut perſpicuum eſt locus coloꝛuʒ: in quo
ſun ßᷣm eſſe ſpũale quod lux confert pſis. Conſideran
dum vlterius eſt. ðo.ßᷣm enndem ibidem: ꝙ ipſius intel
lectus eſt duplex actus: quoꝛũ vnns remanet ⁊ alter coꝛ
rumpitur ad coꝛpoꝛis diſſolutionẽ. Cuius ratio eſt: quia
Vnus eonm eſt ſubſtãtialis actus eius ⁊ ſa eins: ⁊ alter
eſt accident:lis. Sicut lucere eſt actus ſubſtãtialis ipſius
lucis: ⁊ eſt Wa ipſius lucere:qꝛ lux ſeipſa lucet. Alius eſt
sctus ipſius lucis accidentalis: quaſi operatum quoddꝗ:
ſicut eit fulgoꝛ aut ruboꝛ aurdꝛe· t hic accidit luci ex ma
teria cui incidit. Cum autem ſeparatur lux a materia tali:
tunc manet fᷣm actum pꝛimũ ipſius.Et parifoꝛmiter eft
de inteilectu: qu: duplicẽ habet actum. Mnus eft quo re
flectitur ſuper ↄtinuum ⁊ tempns.qni eſt ſecũdus actus
eius.ſicut eſt ſecundus actus lucis ſolis ſuper alienam:
ſicut eſt dictum de ſplendoꝛe auroꝛe. Ilius eſt actus pꝛi
mus eius quo lucet in intellectis puris ⁊ nudis ⁊ in ſeip
loꝛ non reflexus ad continnum ⁊ tempus.ſed potius illu
ſtrans intel ecta in ipfis pꝛimis pꝛincipijs ſbe ⁊ entis. Et
ideo intellectus iſte qui vocatur adeptus 5ᷣm vnñ actum manet poſt compoſiti reſolutionem:ſed vᷣm aliuʒ nõ ma
net. Bi mgitur quis pꝛopꝛie loqui volnerit: non coꝛrum/
pitur intellectus adeptus:ſed quedam actio eius coꝛrum
pitur: qꝛ hanc nõ habe niſi in conuncto.e itellectu ve
10 agente conſtat ꝙ non coꝛrũpitur. Gimiliter autẽ neqʒ
in ellectus poſſibiiis coꝛrumpitur:ex quo eſt locus ſpe⸗
cierum ⁊ ſpin intellectus agentis. Vnde plannz eñ ꝙ to
ta anima nõ eſt manens:ſed intellecius non quideʒ totns ſed in parte coꝛrũpitur. vʒ quantum ad aliquem actũ ip
ſius. Mec ille ⁊ plura alia vt in eodem capitulo apparet.
Que licet pulcherrima ſint:tamen ea enarrare eẽt nimis
pꝛolixum. ¶ Id argumẽta igitur omnia patet ſolutio ex
dictis: qꝛ concludunt vt dictum eſt ꝙ foꝛma exemplaris
eſt ſeparata:nõ autem foꝛma infoꝛmansꝛ de qua eſt hic
od pꝛopoſitum. Mec tamen unt ponende ydee vt plato
poſuit ſm impoſitionem phi.vʒ g ſin ſeparate a ſubſtã tijs ſenſibilibus ⁊ extra omnem intellectus quantum ad
eſſe exiſtentie. Bed bene ponuntur ydee ſeparate a ſub
ſtant js ſenſibilibus in mente ſiue in intellectu diuino:qni ſe hbet ad creaturas ſicut intellectus artiſicis ad artiſicia lia. Eſt enim ydea foꝛma quã aliquid imitatur ex itenti one agentis qui determinat ſibi fnem:vt dicit Voc. S.
in de veri. q.ʒ. ar.i.in coꝛpoꝛe. Theologi igitur nõ negãt deas eſſe ſeparatas a ſubſtãtiis ſenſibiibus in intellectu dinino. Mon ramen ponũt eas eſſe extra omnem intelle⸗ ctum:ſicut etiam nec plato poſuit: vt patet in libꝛo eiꝰ ad Timenm. nde ait Angu· Mallem cuʒ platone moꝛi: qᷓ; cum Iriſtotile vinere- De quo ſatis diſputatuʒ eſt ſu pꝛa in pꝛimo huius.q.ſx. ar. pumo.⁊.z. ⁊ latius diſputa bitur deo concedente infra in tertia purte huius ſumme g.6 · arti.y.
ſic pꝛoceditur. Mi⸗ —£ quartum detur ꝙ anima rati vnalis pꝛeexiſtat foꝛmaliter in ſemine deciſo a
hatre generante pꝛecipue in embꝛione. Mam emhzio anteq; vltimata perfectione perſicia
„* „— —
Tertia tur ab anima rationali: habet aliquam operationem uni meꝛquia nutritur augetur ⁊ ſentit. Sed operatio anime non eſt ſine vita. Ergo embꝛio vihit. Sed pꝛincipiũ vite coꝛpoꝛis eſt anima. Ergo habet animam. Sed nõ poteſt
dici g aduemat ei noua aia: qꝛ tũc in vño coꝛpoꝛe eſſent
due aie. quod eſt falſum. Ergo in embꝛione p̃exiſtit aĩa rõnalis. ¶Pꝛ⁊v. Piuerſe amme m ſpeciẽ conſtituunt diuerſa ammalia ſᷣm ſpẽm. Sed vt ꝓbatum eſt in embꝛi One eſt anima cũ viuat. Gi ergo in eo eſet alia aĩa ab aĩa rationali:eſſet aĩal ſpecie diſtinctuʒ ab homine. Et ſic ex eo non poſſet fieri homo:qꝛ diuerſe ſpecies aialis nõ trã ſeunt imediate in inuicem. Cuius tamẽ oppoſitum expe rientia docet. C z0. Accidens nõ poreſt eſſe ſine jub⸗ iecto. Sed in embꝛione eſt peccatuʒ oꝛiginale cuius ſub iectum eſt aia rõnalis. Ergo in embꝛione foꝛmalt p̃exi⸗ ſtit anima rõnalis. ¶ Sed incontrariũ arguitur. Mam il la foꝛma que ꝓducitur ineſſe per creationẽ:non pᷣexiſtit in materia ſoꝛmaliter. Aliter creatio non fieret ex nihilo. Sed anima rõnalis creatur:⁊ creando infunditur: vt j⸗ des tenet. Ergo aia rationalis non pᷣexiſtit in embꝛione foꝛmaliter ante eius itroductionem.Aliter educerer de potentia materie per actionẽ agentis naturalis. Reſt ondeo dicendi imꝙadancit Voœe. P Soan · in de potentia.q.ʒ.arno no in ſolutione ad nonũ:ꝙ in ſemine a pꝛincipio ſue deci ſionis nõ eit anima:ſed eſt ibi virtus aieꝛ que fundat᷑ in ſpiritu qui in ſemine continet: quod de nã jna ſpumoſuʒ eſt ⁊ per cõſequens naturalis ſpiritus contentiuuʒ. Iſta aũt virtus agit diſponendo ⁊ foꝛmando mãʒ ad ſuſcepti onem aie. Que quidẽ virins dicitur virtus aie:qꝛ eſt ab anima generantis. Que virius manet etiã aduemẽte aĩa rationali: ſicut ⁊ ipſi ſpũs in quos fere tota ſubſtãtia ſper matis connerti᷑ manet. Et illavirtus que fuit pꝛimo foꝛ matina coꝛpoꝛis:fit poſtmoduʒ coꝛpis regitina: vt dicit idem Doc · San.ibidem in ſolutione ad.Iõm. argumen tum. CConſiderandũ aũt eſt hic pꝛimo m Doc. Ban. vbi ĩmediate ſupꝛa ad nonũ ꝙ aliter in generatione ho⸗ minis ⁊ ammalis: ⁊ aliter in generatione aeris ⁊ aque. Mam generatio aeris eſt ſimplex:cum in tota generatio ne aeris non appareãt niſi due foꝛme ſubſtantiales: vna que abijcitur ⁊ alia que inducitur: qð totum ſit ſimul ⁊ in vno inſtanti. Vnde ante introductionem foꝛme aeris: ſemp manet ibi foꝛma aque. In genratione aũt anima⸗ lis apparent dinerſe foꝛme ſubſtantiales cũ pꝛimo appa reat ſperma poſtea ſanguis:⁊ ſi deiceps quonſqʒ ſit foꝛ ma hominis vel animalis · Et ſic opoꝛtet ꝙ huiuſmodi generatio non ſit ſimplex ſed continens in ſe plures gene rationes ⁊ coꝛruptiones. Mon enim eſt poſſiblle ꝙ vna ⁊ eadem foꝛma ſubſtantialis gradatim educat᷑ in ãctuʒ. Sed per virtutem foꝛmatiuã que a pꝛincipio eit in ſemi nerabiecta foꝛma ſpermatis educit᷑ alia foꝛma. ua eie cta iterum inducit᷑ alia. Et ſic poſtea inducitur vegetabi⸗ lis. Deinde ea abiecta inducitur anima ſenſibilis ⁊ vege tabilis ſimul. Qna abiecta inducitur non per virtutẽ pꝛe dictarum ſed a creante anima intellectina: que ſimul eſt rationalis ſenſibilis ⁊ vegetabilis. Mec ille foꝛmaliter.
¶Sed inſtabat diſcipulus. Mam ſi hec adducta ſint ve
ra: ſequitur ꝙ in eadem materia ſimul erunt plures ani⸗ me · vʒ anima vegetabilis ſenſibilis ⁊ rationalis: qꝛvt hie dictum eſt vltimo introducit anima intellectiua:que ſi⸗ mul eſt rationalis ſenſitiua ⁊ vegetabilis. Dicendum ꝙ pꝛopterea que adducta ſunt nõ ſequitur plures ias ſi mul eſſe in eodem inter ſe foꝛmalr diſtinctas:ſed ſolum ſequitur ꝙ vna ⁊ eadem anima habeat plures potẽtias foꝛmaliter diſtinctas: ᷣm quas denominatur rõnalis ſen ſitiua ⁊ vegetatina. Airtnaliter enim includit anima rõns lis quicquid includũt anima ſenſitiua in bꝛutis·⁊ anima vegetatina in plãtis altioꝛi modo ⁊ aliquid plus. CLð ſiderandum viterins eſt ſecundo yt adducit Doctoꝛ Sã ctus vbi ſupꝛa ꝙ de hac materia fuerũt varie opiniones
Quidam enim dixerunt g ſicut coꝛpus in ſe

¶Suodecimi
mine en virtualiter non tamen habens actu humani coꝛ
poꝛis perfectionem que in diſtinctione oꝛganoꝛũ cõſiſtit fed paulaum per virtutem ſeminis ad huiuſmodi perfe ctionem peruenit: ſimiliter in pꝛincipio generationis eſt in ſpermate anima rationalis virtute quadaʒ habens om nem perfectionem:que poſtea apparet in homine com⸗ pleto. Non tamen habet eam actu: cumn non appareant omnes hctiones anime:ſed pꝛoceſſu tempoꝛis eam pãu latun acquirit.ita ꝙ pꝛimo apparent in eo actiones am me vegetabilis:⁊ poſtmodum anime ſenſibilis à finali ter anime rationalis. N Sed alij pixerunt ꝙ in embꝛio⸗ ne pꝛuno eſt animavegetabilis. Et poſtmodum ea ina⸗ nente inducitur anima fenſitina eꝝ virtute generãtis · M timo per creationem inducitiuanima ratienalis. ta ꝙ ponunt in homine tres animiß yealiter per eſſentiàm di ſtinctas. T Alij vero dixerunt? ꝙ anima vegetatiua eit
in potentia ad animam ſenſitiuani tanqᷓ; ad ſuam perfe
ctionem:quia anima ſenſibilis eſt actus eius. Ilnde ani⸗ ma vegetabilis que pꝛimo eſt in embꝛione perduciur per actionem natue ad animam ſenſibilem tanqᷓ; ad cõ⸗ plementum eius.itvlterius dicunt ꝙ anima rationalis eſt actus ⁊ complementũ anime ſenſitiue. Vnde anima ſenſibilis perducitur in ſuum complementuin per aĩam rationalem per actum creãtis: non aũt perumn gene⸗ rantis. P icunt ergo tales ꝙ anima rationalis in homine
partim eſt ab extrinſeco. vʒ quantũ ad naturẽ intellectua
jem: ⁊ partim ab intyinſeco.ſ. quantũ ad naturaʒ vegeta⸗ bilem ⁊ ſenſibilem. ¶ Alii aũt dixerunt g embꝛjo non habet animã quouſqʒ perſiciatur anima rõnali. ᷓʒ ope rationes vite que in eo apparent: fiunt ex anima matris. ¶Inſuper alii dixerunt ſimiliter ꝙ in embꝛione non eſt anima ante infuſionem anime rationalis. Ped operatio⸗ nes vite que in eo apparẽt exercet vis foꝛmatiua que in embꝛione ponitur ab eis ante anime introductionem.
¶ Sed contra quamlibet pꝛedictarum opinionuʒ argu it ſingillatim Poctoꝛ Janctus. t pꝛimo contra pꝛimã tali ratione. Waʒ aut illa opinio ſit intelligitur ꝙ ipſa ani ma ᷣm eſſeniam ſuam exiſtat a pꝛincipio in ſemine deci ſo nundũ habens perfectas operationes ꝓpter oꝛgano⸗ rum defectum. Aut vo ſic intelligitur:ꝙ in ſemine a pꝛi cipio fit aliqua virtus vel foꝛmna que nundum habet ſpe ciem humane anime ſicuti neqʒ ſemen habet ſpecieʒ hu mani coꝛpoꝛis: ſed paulatim perducatur per actioneʒ na ture ad hoc ꝙ ipſa eadem anima ſit pumo qujidemvege tabilis ſecundo ſenſibilis ⁊ tertio rationalis. Pꝛimũ nõ poteſt dici. Pum pꝛimo qꝛ vᷣm phyloſophuin in 2⸗ de anima potentia vite que eit in coꝛpoꝛe oꝛganico phyſico cuins eſt anima actus non eſt abiciens anmam:ſicut ſe⸗ men ⁊ fructus. Semen ergo ᷣm phyloſophuʒ eſt in po tentia ad animam: ita ꝙ anima caret quantũ ad eandem
ſpeciem ſiue eſſemiam. Pum 2 qꝛ vm phyloſophum
in.1. de animalibus ſemẽ in pꝛincipio ſue deciſionis nũ duʒ eſt membꝛis aſſimilatũ vltima aſſinjilatione. Aliter eius reſolutio eſſet coꝛruptio quedam. Sed eit ſuperflu um vltime digeſtionis.inde non poteit eſſe ꝙ in pꝛin⸗ cipio ſue deciſionis ſit in ẽo anima. Tunm tertio qꝛ dato ꝙ cum ſemine decideretur anima tainen hoc non poteſt dici de anima rationali de qua eſt ſermo:qi non eſt act? alicuius partis coꝛpoꝛis · Mon ergo poteſt deciſo coꝛpo re talis anuma decidi. Secundum membꝛuʒ etiam non poteſt dici:qꝛ forma ſubſtantialis non õtinue aut ſucceſ ſine in acium perducit᷑:ſed in inſtanti. Alias oporteret eẽ motum in genere ſubſtantie per le:qudd eſt contra phy loſophum vt ex ſupradictis pʒ · Ergo non poteſt eſſe ꝙ virtus illa que eſt a principio in iejnine ſucceſiue perdu catur ad dinerſos gradus anime. Mulla enim forma ſub ſtantialis ſuſcipit magis ⁊ minus. Ped ſolum materia ꝑ alterationem precedentejn variatur: vt ſit mogis vel mi⸗ nus diſpoſita ad formã. forma vo non jncipit eſſe in ma teria: niſi in vitimo inſtaiii alteratiõis.Mec ile. C Sed ſtabat diſcipulus. Dabile eſt ergo vliimum inſtans al
Aetha. terationis qua materia diſponitur ad intrgductioneʒ for me:ſi vera ſint que nunc adducta ſunt. Prgo dabile erit vltimum inſtans forme abiiciende:quod eſt contra eun dem Poc. San. vt patet ex ſupradictis in ſeptimo huiꝰ q.⁊2. ar.3. Cicendum negando vltimam conſequẽtiã quia licet ſit dãbile vltimuʒ inſtans alteraiionis qua ina teria diſponitur ad introduetionem forme non tamen eſt dabile vitimum inſtans eſſe forme abuciende:ga tale vl timum inſtans alterationis eſt prunũ inſtans eſſe forme introducende:⁊ eſt primũ inſtans non eſſe forme abici ende: vt declaratum in ſeptimo huius.q.x⁊ꝛ. ar.z. ¶P. 20Contra ſecundam opinionem ayguit oct. Panctus dupliciter. rimo anctoritate. Maʒ dicitur in libro de eccieſiaſticis dogmatibus neqʒ duas animas dicimus eẽ in vno homine: ita ꝙ in eo ſit vna que diciur— qua animatur coꝛpus ⁊ immixta eſt fanguinij⁊ klia que Dicitur ſpiritualis que rationem miniſtrat. C Secundo ad idem arguit ratione. am impoſſibile eſt vnñiꝰ ⁊ eu dem rei eſſe plures formas ſubſtantiales. Ergo inpoſſi bile eſt in vnd ⁊ eodem homine eſſe plurch animas. In tecedens pʒ. Mam cuʒ forma ſubſtantialis faciat eſſe hõ ßᷣm qid ſed ſimpliciter ⁊ conſtituat hoc aliquid in gene re ſubſtantie.ſi prima forma hoc faciat ſecunda que ad⸗ uenit iam inueniet ſubiectũ ineſſe ſubſtantiali conſtitutũ
Et ſic accidẽtaliter ei adueniet. Nnde ſi in homine eſſen
ꝑlures anime: ſequeretur ꝙ anima ſenſibilis ⁊ rationa ſis accidentalr vnrentur Ced ad hoc diceret cauila tor ꝙ anma vegetabilis que in planta eſt forma ſubſtã tialis: eſt in homimne forma accidentalis:ſiue diſpoſita ad foꝛmã ſubſtantialem ¶ ontra hoc arguit ideʒ Poctoꝛ Sanctus qꝛ quod eſt vni ſubſtantia de genere ſubſtantie nullius poteſt eſſe accidens: vt dicit phyloſophus in pꝛi mo phyſicoꝛuʒ. Ergo eua ĩo eſt friuola. C einde argn it Doctoꝛ Fanctus contra tertiam opimoònẽ tali ratione. Mam vel illa opinio intelligitur ita ꝙ nafura intelleciua lis ſit alia anima a vegetabii ⁊ ſenſibili.t ſi redit ĩ idẽ cum ſecunda opinione.el intelligitur ita ꝙ ey iſtis tri⸗ bus naturis conſtituatur ſubſtantia anime in qua natura intellectualis erit vt foꝛmale:⁊ natura ſenſibilis ⁊ vege. tabilis ernntvt inateriale. Sed hoc ſtare non põt. CTů pꝛimo qꝛ ſic ſequeretur cuin natura ſenſibilis ⁊ vegeta⸗ bilis ſint coꝛruptibiles vtpote de materia educße:ꝙ ſub ſtantia anime humane nõ poſſet eſſe perpetua· Vuod nõ ſolum eſt contra phyloſophum:ſed etiam contra liqẽ vt deductum eſt ſupꝛa in.y. huius.q.iʒ · ar.pꝛimo. TCPu ſecundo qꝛ ſequeretur illud incõueniens:quod eit indu⸗ ctum contra pꝛimã opinionem.vʒ ꝙ foꝛma ſubſtantialis ſucceſiue educeretur in actuin. TInſupercõtra quartã opinionem inſtat Ipoctoꝛ. Jan.tripliciter. Ft pꝛimo ſic. Nam a nõ viuentibus viuentia in hoc differũt: qivinen tia mouent ſeipſa ſᷣm operationes vite:quod de nõð viuẽ tibus dici nõ poteſt.nde non põt eſſe ꝙ nuirmi ⁊ auge ri que ſunt pꝛopꝛie operationes viuentis ſint in embꝛio⸗ ne a pꝛincipio extrinſeco.vʒ ex anima matris. Cecun do. Pi ſic: tunc virtus nutritina matris aſimilarei cibuʒ coꝛꝑi matris ⁊ coꝛꝑi embꝛionis: cuʒ vis nutritiʒs deſer/ niat indiuiduo:ſicut vis generatiua ſpeciei. N Tertoqt ſic etiã ſentire non poſſet exiſtens in embꝛiohe ex anima matris: cum anima matris infoꝛmet cozps eius 0n coꝛpꝰ embꝛionis vt illa poſitio aſſerit. ¶ Finaliter cõtra quintã opinionem adducit Poctoꝛ Banctus talem ra tlonem. Mam apparent in einbꝛione ante vltimum con plementũ dinerſe operationes vite: que non poſſunt eſſe g virtute vna Cpoitet ergo ꝙ ſit ibi anima habens dl⸗ uerlas virtutes nde concludit eſſe dicendum wem⸗ bꝛio anteqᷓ; habeat animã rationalem yiuit ⁊ habet ani⸗ mam qua nutritur ⁊ angetur ⁊ ſentit. Dua abiecta indu citur anima rationalis. It ſic non ſequitur duas ammãs
eſſe in eodem coꝛgoꝛe:neqʒ animã rationaiẽ᷑ traduci cu
ſemine. ec ille. CEt per hoc pʒ ſolutio aq pꝛimpm·
¶Ad ſecundũ dicendum vt dicit ibidem oc. San·in ſolutione
Lee.
im tuni

*%
Nueſtio
folutione ad decimũ g embꝛio anteqᷓ; habeat anjmam rationalem non eſt ens perfectum:ſed eſt in via ad perfe etionem. Vnde non eſt in genere neqʒ in ſpecie: niſ per reductionem:ſicut incompletuʒ reducitur ad genus vel ad ſpeciem completi. N Ad vitimum dicendum g pec catum oꝛiginale eſt in anima: inquantum pertinet ad na⸗ turam humanã. Inmana aũt natura traducitur a paren te in filium per traductionem carnis cui poſtmoduʒ aia infunditur: ⁊ ex hoc infectionem incurrit: qꝛ fit cum car/ ne traducta.vna natura. Si enim anima vniretur coꝛpo ri non ad conſtituendam vnã naturas ſicut angelus vnit coꝛpoꝛi aſſumpto: infectionem peccati nõ reciperet.Mõ eſt ergo peccatũ oꝛiginale foꝛmaliter ⁊ ſubiectine in em bꝛione: ſed cauſaliter ⁊ occaſionaliter tñ. ¶ec omnia hic ſunt adducta. ꝓpter ea que reſtãt declarãda inferiꝰ in.
CQueſtio. ꝓ. de pꝛincipijs ſubſtãtiaꝝ ⁊ alioꝝ genex.
Eindereſtat per
ſcrutandum in hoc quarto ſiue vlti mo capitulo huius pꝛimi tractat? d vtrum.ſ.ſint eadẽ pᷣncipia ſubſtan tiarum ⁊ alioꝝ generuz aut alia ⁊ alia: Et fi alia: quomodo alia:⁊ ſi eadem qũo eadem: poſtq; conſide ratũ eſt de pꝛincipijs ſubſtãtie ſen ſibilis. ¶Lirca quod queruntur tria. ¶ ꝛimo vtrum eadem ſint pꝛincipia ſubſtantiarum ⁊ accidentiũ. C Se cundo vtrum effectus cauſarum debeant indicari poſſi⸗ viles contingentes neceſſarij vel impoſſibiles ᷣm cau⸗ ſas inferioꝛes ſiue pꝛoximas: vel vᷣm cauſas ſuperioꝛes ſiue remotas. Tertio impertinenter tamen vtruʒ po nentes ᷣm phm animam intellectinã poſt totius compo ſiti reſolutionem eſſe ſeparabileʒ ab homine habeant po nere vnam eſſentiam in homine p̃ter illam que reſultat ex coꝛpoꝛe ⁊ anima. CSegiur in pho ⁊ Doc. Sã.ibi cauſe aũt. ⁊ eſt le. 4. pꝛimum ſic pꝛoceditur. Uide — tur ꝙ ipſins ſubſtan ⸗ 5 tie ⁊ accidentium nõ ſint eadeʒ pꝛincipia: vt hic arguit phus. Mam ſi eadem eſſent pꝛin cipia ſubſtantie ⁊ accidentiũ opoꝛteret ꝙ il⸗ la pꝛincipia eadẽ eſſent pꝛeter ſubſtantiam ⁊ alia genera aecidentium: aut opoꝛteret ꝙ eſſent in genere ſubſtantie vel in aliquo genere accidentium. Sed non poteſt dici pꝛimum:quia ſic opoꝛteret ꝙ eſſent priora tam ipſa ſub ſtantia q; aliis predicamentis. Mꝛincipium eniʒ eſt pri us hiis que ſunt a principio · Cum ergo id quoc eſt priꝰ ineniatur eſſe cõmunius: ſicut animal eſt pꝛius homine tanq; eius pꝛincipinʒ: ſequitur ſi aliquid ſit prius ſubſtã tia ⁊ aliis generibus: ꝙ aliquid ſit cõmune ſubſtantie ⁊ aliis generibus precipue ᷣm opinionem platonicorum ponentium vniuerſalia eſſe Pncipia: ⁊ vnum ⁊ ens eſſe quaſi communiſſima pncipia. Meqʒ poteſt dici ⁊n:quia cum principia ſint homogenea hiis que dependent ab eis:non videtur poſſibile:ꝙ ſubſtantia ſit pꝛincipium eo rum que ſunt adaliquid aut econuerſo. Mon ergo eadẽ ſunt pꝛincipia ſubſtantie ⁊ alioꝛũ generũ. CP ·⁊d. Mul lum elememum eſt idem cuʒ eo quod ex elementis eſt cõpoſitum:cũ nihil ſit canſa aut elementũ ſui ipfius. Si ergo eadeʒ ſunt elementa ſiue pꝛincipia ſubſtantie ⁊ alio rum generum:ſequitur ꝙ nihil eoꝛum ſit in genere ſub ſtantie neqʒ in aliis generibus. Vuod tamen eſt impoſſi bile:qꝛ neceſſe eſt omne quod eit in aliquo genere eſſe MWon eſt ergo poſſibile g eadem ſint principia omninʒ generum. ¶ Secd dicebãt cauillator g aſſumptum pati tur inſtantiam: ⁊ per conſequens eſt falſum. Nam vnuʒ ⁊ ens ſunt principia ⁊ elementa omnium · Sed vnum⸗ quodqʒ pꝛincipiorum eſt vnum ⁊ ens. Ergo non eſt ve rum g nullum elementum ſit idem cum eo quoò eit ex
NMQuarta
elementis. CLontra. Mam nullum intellectualium eie mentoꝛum que.ſ.ſunt ens ⁊ vnum: poſſibile eſt eſſe ideʒ cum alijs que ſunt ex elementis. Tumn pꝛimo qꝛm pla tonicos talia elementa ſunt ſeparata ñʒ eſſe a ſenſibilibus Alnd autem quod eſt ſeparatum ab aliquo ᷣm eſſe: non eſt idem cum eo. Tum ſcðo qꝛ huiuſmodi elemema.ſ. vnum ⁊ ens inſunt ſingulis compoſitoꝛum ex eis. Sed nullum compoſitoꝝ ex eis ineſt eis:neqʒ etiam alijs ſin⸗ gulis. Sequitur ergo ꝙ talia intellectualia elementa dif ferunt ab hijs que funi compoſita ex eis. Qerum eſt igi⸗ tur aſſumptum etiam vᷣm piatonicos. vʒ ꝙ elementa nõ ſunt idem hijs que ſunt ex elementis. ¶ P⁊0. Diuerſo rum compoſitoꝝ ſunt dierſe foꝛme: vt ðe ſe pʒ. Sed di uerſe foꝛme requirunt aliam ⁊ aliam materiã diuerimo de diſpoſitam. Actus enim actiuoꝝ ſuſcipiuntur in patẽ⸗
te diſpoſito yt patet in ſcðo de anima. Materia autem ⁊ Lec.4⸗
foꝛma dicuntur pꝛincipia intrinſeca compoſitoꝛũ · Ergo ommnm geneꝝ non ſunt eadem pnncipia. CP·3⸗ · Illa ſunt vnum:qnoꝛum pꝛincipia ſed vnũ. Si ergo omniuʒ
rerum eadem eſſent pꝛincipia ſequeretur ꝙ omnis entias
eſſent vnum. Quod eſt maximum incõueniens · Ergo ⁊ illud ex quo ſequitur. CSed incõtrarium arguitur etiã ßᷣm phm.nam tam coꝛpoꝛa ſimplicia qᷓ; mixta ſenſibilia haben pꝛo pꝛincipijs materiam foꝛmam:⁊ pꝛiuationeʒ
vt patuit etiam pꝛimo phyſicoꝝ. Ergo ommũ ſenſibiliũ Lec.j.
ſunt eadem pꝛincipia loquendo pꝛeſertim de generabili⸗
bus ⁊ coꝛruptibilibus. ¶ P⁊0. Omnium entium pꝛo⸗ ductoꝛum ineſſe:eſt vna numero menſura que dens eſt. Sed metruʒ ⁊ menſura eſt menſuratoꝛum pꝛincipium. Ergo omnium entium eſt vnum pꝛincipium etiam ſim⸗ pliciter ⁊ m rem..* Reſi pon deo dicendum gꝙ in hoe quarto ea pitulo huins pꝛimi tractatus poſtqᷓ; phus determinauit in pꝛecedẽtibus de pꝛincipnjs ſbe ſenſibilis ſᷣm ſe: hic conſequenter determinat de eis comparatine:monendo hanc queſtionem in pꝛincipio ar ticuli adductaʒ.vʒ an ſubſtantie ⁊ relationis ⁊ alioꝝ gene rum accidentium ſint eadeʒ pꝛincipia aut alia: ⁊ qualiter eadem ⁊ qualiter alia. Mhyloſophus vero hanc queſtio nem determinando pꝛimo arguit ad partem negatiuam pꝛobando ꝙ non ſunt eadem pꝛincipia:vt patuit in argn mentis ante in cõtrarium adductis.ſcðo determinat que ſtionem per viaʒ diſtinctonis elicitiue.tertio bꝛeniter re colligit ea que ad reſponſionẽ mote queſtionis dicuntur. TCLonſiderandum autẽ eit hic pꝛimo ᷣm phm circa de⸗ cſarationeʒ pꝛimi termini tituli ꝙ pꝛincipia ſunt in dupli ci differentia. IMã quedaʒ ſunt pꝛincipia rationis: de qui bus non eſt modo queſtio. Alia ſunt pꝛincipia realia. Et talia ſunt in duplici differentia.nam quedã ſunt pꝛincipis intrinſecaque pꝛopꝛie dicuntur elemẽta:vt in. hnius patuit.q.pꝛima ar.⁊. Elementum enim eit id ex quo ali⸗ quid ſit enʒ inſit. Alia ſunt pꝛincipia extrinſeca: vt mouen tia effectiua que pꝛopꝛie dicnntur pꝛincipia m ꝙ diſtin guitur pꝛincipiũ contra elementuʒ vt dicit hic Doct. S. quemadmodũ etiam patuit ſupꝛa in.yhuins.q·z · areI⸗ Et talia ſunt in duplici differentia. nam quedaʒ ſunt im⸗ mediate concurrentia effectiue ad pꝛoductionem eſfectus ſicut ſunt artes: vt ars domificatoꝛia ⁊ medicinalis ⁊ ſic de ſingulis. Alia ſunt monentia ſicut id quod mouet:ſicut domiicans eſt id quod domificat. t talia ſunt in dupli· ci differentia.nam quedaʒ ſicut ſpecialia:ſicut Lallias ge nerans Socratem. Alia ſunt cõmnnia:ſicut homo gene⸗ rat hominem.Et talia ſunt etiam in duplici differentia · Mam quedaʒ ſunt vniuoca: vt homo vel aſinus dum ge nerant eis ſimile. Alia ſunt equinoca ſiue analoga · Etla⸗ lia ſunt in duplici differentia.nam quedã ſunt que pꝛeſup ponunt alia monentia:vt ſunt omnes cauſe mouẽtes creà te. Alia ſunt que 5m reʒ nulla alia pꝛeſupponunt: vt ſunt deus bonitas eius.⁊ alia attributa. NConſideranduʒ vl terius eit ſecundo circa declarationẽ lecũdi termini tuuli Querebatur enim vtrum omnium rerum iu

Buodecimi
vadem. Aliqua igit᷑ dicunt eadẽ dupliciter. Lno m re
rõne ſimul:ſient tunca ⁊ indumentũ: niſi foꝛte accipe⸗ rent᷑ pꝛo diuerſis: vt ſi accipiat tunica pꝛo veſte ⁊ indu⸗ mẽtũ pꝛo mãtello. Alia dicunt᷑ eẽ eadẽ re:⁊ nõ rõne. Et talia ſunt in duplici dẽia.Mã quedã ſunt eadẽ oibus mo dis ydẽptitatis realis:ſicut Marchus ⁊ Tnlius:ſuppo ſito ꝙ idẽ ſuppoſitũ hois ſigniicent. Alia ſunt eadẽ reair nõ tamẽ oibus modis ydẽptitatis realis. Et talia adhuc ſunt in duplici dĩia. Mã quedã ſunt eadeʒ ſpecie diia tñ numero:ſicut ſocrates ⁊ piato. Alia ſunt eadẽ gnẽ: nõ ñj ſpecie: vt hõ ⁊ aſinꝰ. Et talia dicunt᷑ adhuc dupli eſſe ea dem. Vno mõ ydẽptitate vninocatiõis: vt nũc ẽ exẽplii catũ. Alio mõ ydẽptitate ꝓpoꝛtionis ſine analogie: ſicut ſunt decẽ pᷣdicamenta: que dicunt᷑ eſſe eadẽ gnẽ nõ ꝗdeʒ vniuoce ſed analogice:⁊ hoc accipiendo genꝰ pꝛo oœĩ illo
ð de plurib?ꝰdilferẽtibꝰſpecie pᷣdicat in eoꝙ ꝗd. CCõ
ſiderandũ vlteriꝰeſt zo ßm Voct. Sã.in pnñti lctione ꝙ phus in ꝓpõne huiꝰ q̃ſtionis ſpecialeʒ facit mentionẽ de adaliꝗd: qꝛ ea que ſunt adaligd remotioꝛa ſunt ieſſe a ſßa
qᷓ; ali genera accidentiũ: eo ꝙꝙ ſunt debilioꝛis eẽ ceteris generibꝰaccidentiũ. Alnde nõ inherẽt ſe niſi mediãtibꝰ
alijs generibꝰaccidentiũ:ſicut duplũ ⁊ dimidiũ:quale ⁊ ineqᷓle mediãte quãtitate ſite ⁊ diſſimile mediãte qᷓlitate dñs ⁊ ſeruꝰ mediãte actione ⁊ paſſione. Et hoc i:quia ſa eit ens ꝑ ſe exiſtẽs. Quãtitasvo ⁊ q̃jlitas ſunt entia in slio. Relatiões vo nõ ſolũ ſunt in alio:ſed ad alið. Hec ille foꝛmałr. ¶ Motent hec ſi velint nonnulli Thomiſte recẽtes: qui volũt g relatio ⁊ fundamentũ ſunt vna res ⁊ nõ due:quõ ſecluſa opatione intellectꝰ vna ⁊ eadẽ res erit ſimul ⁊ ſemel maioꝛis entitatis ⁊ minoꝛis entitatis ſine debilioꝛis: ⁊ qũo etiã vna res inheret ſße mediante feipſa:⁊ qũo vna ⁊ eadẽ res erit eſſentialr abſoluta ⁊ re ſpectina:loquẽdo de reſpectu p̃dicamẽtali. Secus eſt in diuinis. Et de tali diſtictione reali ipſiꝰrelatiõis a ſno fů
damẽto ad longů diſputatũ eſt jnpꝛa in.I. huiꝰ.q.i6 ar. 19. CLonſiderandũ vlteriꝰeſt 4ð ᷓm phm in hoc caplo in textu cõmenti.⁊z· ꝙ pᷣncipia ĩtrinſeca ſenſibiliũ coꝛpo
rũſunt tria.vʒ mã foꝛma ⁊ pᷣuatio: que ſunt eadẽ quodã mõ. vʒ ᷣmꝓpoꝛtionẽ:⁊ qͥdãmõ ſunt dinerſa in dinerſis v ᷓᷣm rem in ſpãli. Exẽpli gr̃a:onamus g ſenſibi⸗ liũcoꝛpoꝝ ſit Pᷣncipiuʒ tanq; foꝛms calidũ: ⁊ tanq;; pᷣua⸗ tio frigidũ:a mã ſit iliud qð eſt in potentia m ſe ad hec duo. Mam mã ÿᷣm ſe ſumpta eit pᷣncipiũ ſuſceptiuuʒ foꝛ me ⁊ pᷣuationis. ¶ dtitur aũt phus vt hic dicit octoꝛ San.calido ⁊ frigido tanq; foꝛmna ⁊ pᷣnatione in genere
ſbe ad maoꝛẽ declarationẽ: que tamẽ ᷣm rei veritatẽ nõ ſunt foꝛme aut buationes baies ſed q̃litates. Et talia p̃n
cipia ſunt ſbe non ſicut ſpẽs: ſed ſicut pᷣncipia. Et etiã illa quoꝝ hec ſunt p̃ncipia etiã ſunt ſbe vt ignis ⁊ aqua Nec igit pᷣncipia ſunt eadẽ ꝓpoꝛtionabiliter in oĩbus coꝛpoꝛi bus tam ſimplicibꝰ qᷓ; iixtis.vʒ ſicut pꝛedicta tria pᷣnci
pia.ſ. calidũ ⁊ frigidũ ⁊ ſubiectũ eoꝝ ſe habẽt in genera⸗ rione coꝛpoꝝ ſimpliciũ vt mã foꝛma ⁊ pᷣuatio: ita in quo libet genere aliqua tria ſunt que ſe habent vt mã foꝛmna
⁊ pꝛiuatio. Iſta ti ſunt diuerſa in diuerſis generibꝰ ᷣm rem:ſicut in genere coloꝝ albũ eſt ſicut ſpẽs:nigrus ſicut Pnatio:⁊ ſnperſicies ſicut mã. Et in genere diſtinctionis tẽpoꝝ lumen eſt ſicut ſpẽs:tenebꝛe ſicut pꝛiuatio: ⁊ aer ſi cut mã ſiue ſubiectũ. Ex quibꝰ tribus conſtituunt᷑ dies ⁊ nox. Accipitur aũt hic mã largo modo.vʒ taʒ pꝛo m ex qua:qᷓ; in qua. Mʒ ergo ex ſupꝛadictis g oĩiuʒ ſpa
rum ſenſibiliũ tõ ſimpiiciũ qᷓ; mixtaꝝ ſeu cõpoſitaꝝ ſunt
eadẽ pncipia intrinſeca ꝓpoꝛtionabiir:nõ aũt ÿm rẽ ⁊ eo dem mõ. Cõſiderandũ vlterius eſt o ym phm in te⸗ xtn cõmẽti.⁊4 · ꝙ ſicut tria elemẽta.vʒ foꝛma pꝛinatio ⁊ mã ſunt eadẽ in oibus ᷓᷣm ꝓpoꝛtionẽ: ita etiã ⁊ pꝛincipiũ extrinſecuʒ. vʒ efficiens idem eſt in oibꝰ ᷓᷣm ꝓpoꝛtionẽ: aliud vo ⁊ aliud ſᷣm rem. ð manifeſtat phᷣus per exẽ⸗ plum. Sicut in ſanatiuis ſanitas eſt ſicut foꝛma ifirnnitas icut pꝛinatio ⁊ coꝛpꝰ ſicut mã: ars vo medicinalis ſicut mouẽs· Sed in ediſicatiuis oꝛdinatio partiũ eſt ſicut foꝛ
maꝛinoꝛdinatio vo ſicut pꝛiuatio ars vo ediſicatiua ſicut monens:ſed lateres ⁊ ligna ſunt ſicut mã: ⁊ ſic de alijs. Mꝛinatio autẽ hic vocat a pho elementũ nõ per ſe:vtdi cit hic Voc· San.ſed per accidẽs: qꝛ.vʒ mã cui pꝛiuatio accidit eſt elementũ. Aã. n.ſub vna foꝛma habet in ſeß̃ uationẽ alterins. Gic ergo pʒ ꝙ cauſe ⁊ pꝛincipia rerum ſenſibiliũ ſunt qjttuoꝛ: vt tribꝰẽlementis addat cauſa mo
nens. U Phyioſophus aũt nõ facit hic mentionẽ de c
ſinali:qꝛ fins vt dicit hic oc. Fan. nõ eſt pᷣncipinʒ niſi m ꝙ eſt in itentione mouẽtis. ¶onſiderandũ vlteriꝰ
eſt 6 oÿᷣm phm in textu cõmenti.⁊.ꝙ pꝛedicta quattuoꝛ
pᷣncipia reducunt᷑ ad tria: eo ꝙ tam in nãlibus q; in ariñ cialibus monens ⁊ foꝛma reducunt᷑ in idẽ in ſpecie. Nã
in nãlibus homo eſt monẽs inquantũ habet foꝛmã. Si⸗ militer in artiſicialibꝰ domiſicãs ediſicat inquantũ habet
foꝛmã domꝰ in mente:inquantũ.ſ.ars eſt ſititudo ⁊ ra⸗ tio foꝛme que eſt in mã.Pʒ ergo g cauſe quodãmodo ſunt tres. vʒ ᷣm ſpẽm:⁊ qſdammõ quattuoꝛ ĩquantũ dif ferũt nnmero. ¶Et lʒ vt ĩnuit phus ibideʒ obia pᷣncipia nõ ſint eadẽ ᷣm rem ſed ſolũ ᷣm ꝓpoꝛtionẽ:pꝛimsa tamẽ pꝛincipia ſunt ſimptr eadẽ. nod oſtendit phᷣus qnantũ ad tria. Pꝛimo quantũ ad hoc ꝙ inter qjttuoꝛ canſas aſ⸗ ſignatas monens eſt cã pꝛima:qꝛ mouẽs eſt qð facit eſſe foꝛmã ⁊ puationẽ in mã.In genere aũt mouentiũ eſt de uenire ad aliqð vnũ pꝛimnʒ monens: vt patuit ſupꝛa.s. huius.q..ar·1.Et infra oſtendet᷑.q.y.ar.⁊ Ergo illud pꝛimũ monens vnũ a idẽ eſt pꝛincipiũ oĩum. ¶ Secun do idẽ ꝓbat phus in textu cõmenti.⁊ß · per hocꝙ entiuʒ
quedã ſunt abſtracta.i.ꝑ ſe exiſtentia:ſicut ſbe.nedam vo nõ ſũt abſtracta: vt accidẽtia. Manifeſtů eit.n.ꝙ pꝛi⸗ cipia pꝛima in genere ſbe ſunt etiã cauſe oĩium alioꝝ ge⸗ nerũ accidentiũ non ſolũ quantũ ad pꝛimã cauſam mouũ
tem:ſed etiã quantũ ad cauſas intrinſecas. Mã mã ⁊ foꝛ
ma ſbe ſunt cauſe accidentiũ. Duod intelligenduʒ eſ nõ eſſentialr ſed per quãdã dependentiã. Eſfentie. n.pᷣdica
menioꝝ ſunt impermixte. C Tertio idẽ ꝓbat in eodeʒ textu per hoc ꝙ etiã in genere ſbe eſt denenire ad aliqua pᷣma pꝛincipia. Rã pᷣma pᷣncipia in genere ſbaꝝ ſunt ſtße vinentes aiate. Et hoc vt dicit hic doc. San.ᷣm opinio nem Zriſtotelis ponẽtis celeſtia coꝛpa aĩata. Et ſi pᷣma bᷣncipia in genere ſbe vt foꝛma ⁊ inq erunt aĩa ⁊ coꝛpus vel coꝛpus ⁊ intellectꝰ aut deſideriuʒ. ã anima coꝛpis celeſtis nõ habet alias ꝑtes aĩe: niſi intellectũ ⁊ deſideri nn. Intellect? aũt ⁊ deſideriũ habent rationẽ cauſe mo nentis. CUx quo pʒ vᷣm Spoc. Fan.ꝙ opinio Zriſtote lis fuit ꝙ celũ eſt coꝛpus aiatum foꝛmtr. Mibil.n. dici tur aĩatum per aiam aſſiſtentem tm̃. Gicut lapis dato ꝙ ab aĩa moueret᷑ ⁊ ei aĩa aſiſteret:tñ lapis nunqᷓ; diceret coꝛpus aĩatũ. De quo clariꝰ diſputabit᷑ infra.q.y.ar.ß. Conſiderandũ vlteriꝰeſt ſeptimo m phm in textu cõ
menti.⁊y.ꝙ alio mõ ꝙ dictum eſt ſunt eadẽ pᷣncipia oĩ⸗
um ꝓpoꝛtionaliter ⁊ dinerſa ᷣm rem. Mam actus ⁊ po
tentia ſunt eadẽ pꝛincipia oĩum:ſed differẽtia dupliciter.
Mꝛimo mõ qʒ alia potẽtia ⁊ aliꝰaciꝰſunt puncipia in di
uerſis rebus.⁊ mõ qꝛ in quibuſdã aliter reperiunt᷑ actꝰ ⁊ potentia:⁊ aliter in alijs:qꝛ in quibnſdã qñqʒ eſt ideʒ
in actu: ⁊ quandoqʒ in potentia: vt pʒ in generabilibꝰ⁊ coꝛruptibilibus. In quibuſdã vᷣo reperit idem eſſe ſem per in actu: vt pʒ in ſempiternis. Qð aũt ſit alia potentia ⁊ alius actus in diuerſis: pʒ exẽplariter. Wam aliaẽ mã ſiue potentia ipſius hoĩs: ⁊ alia foꝛma ſiue actus ipſius ⁊ alia per conſequẽs pꝛinatio: a materia foꝛma ⁊ pꝛiuatio ne aſini ⁊ lapidis ⁊ ſie de ſingulis. Actus aũt ⁊ potentia coincidũt in idẽ cũ mã ⁊ foꝛma. Mam foꝛma eſt actus:
mãvo potẽtia.iᷓt pꝛinatio etiã quodãmodo eſt actus.qꝛ
eſt pꝛiuatio ipſius actꝰ in ind apta nata. Conſiderandũ
vlterius eſt. So.ᷓᷣmn phz in textu cõmenti. 8. ꝙ alto mõ ſunt eadẽ pꝛincipia oium q;; ᷣm ꝓpoꝛtionem.vʒ mvni
nerſalitatẽ.Pꝛincipia.n.ſbe ſunt vniuerſaliter pᷣncipia oi
um accidentiũ: inquantũ accidentia cauſant᷑ ex ſubſtãtijs
Ictus aũt ⁊ potẽtia ſunt pᷣncipia oĩum ſunt vninerſaliter pᷣncipis
ijn
un

pꝛincipia mnium:inquantũ conſequũtur ens eðmnne. Vnde opʒ ꝙ ſicut eſt deſcenſus cõmunitatis pᷣncipiato rnʒꝛita fit deſcenſus cõmnnitatis pᷣncipioꝝ. Vnde eoꝛuʒ que ſunt in eadẽ ſpecie ſed diuerſa ſunt 5ᷣm numerũ: ſunt etiam dinerſa prineipia nõ ſpecie ſed numero:ſicut aliud pꝛincipium eſt mã tua ⁊ foꝛma ⁊ mouens: ⁊ alia mea. Sed ſᷣm vlem rõnem ſunt eadẽ. Mam aĩa ⁊ corpꝰ ſunt mã ⁊ foꝛma hois in ſpecie. Muiꝰ aũt hominis hec aĩa ⁊ hoc coꝛpus. Similiter eoꝝ que ſunt in eodẽ genere ſed
diuerſa vᷣm ſpeciẽ eadẽ ſunt pꝛincipia vᷣm genus ⁊ diuer
ſa vᷣm ſpẽm. Et eoꝝ que ſunt eadẽ tranſcendenter ſed di⸗ nerſa ᷓᷣm genus:ſunt eadẽ pꝛincipia ᷣm analogiam ⁊ di nerſa ſᷣm genus. CConſiderandi vlterius eſt nono ᷣm phyloſophi in textu eiuſdẽ cõmenti g actus ⁊ potentia qꝛ diuidũt ens funt pꝛicipia vlr deſignata quiavniuerſali ter inteiligunt᷑:nõ tamẽita ꝙʒ talia vlia ſint pꝛincipia jub⸗ ſiſtentia vt platonici poſuerũt qꝛ ſingulariuʒ nõ poteit eẽ aliqð pꝛincipiũ niſi fſingulare. Vniuerſale enĩ eſt pꝛinci⸗ piũ alicuius effecrꝰ vlr accepti vt homo hoĩs. Jed cum nõ ſit aliquis homo vłr ſubſiſtens:nõ erit aliqð pꝛincipi um vle ſubſiſtens hominis vlis:ſed ſolũ hoc particulare pꝛincipiũ huius particularis. ¶Conſideranduʒ vlteriꝰẽ 10.ᷣin phm in textn cõmenti.a9. ꝙ querere vtrum ſnt eadem pꝛincipia ſubſtantiarum ⁊ adaligd ⁊ qualitatũ ⁊ alioꝝ geneꝝ aut an ſint dinerſa: eſt querere de multipir dictis. nde ad talẽ queſtionẽ nõ eſt danda vna reſpõſio ꝓpter fallaciã ᷣm plures interrogationes vt vnaʒꝛ vt pʒ pꝛimo elenchox. Diuerſoꝝ igitur ſunt dinerſa pꝛincipia ⁊ nõ eadẽ: niſi foꝛte quodãmodo.vʒ ſᷣm ꝓpoꝛtionẽ:ſicut ſ dicamus ꝙg in quolibet genere inueniũt᷑ aliqua que ſe habent yt mã ⁊ foꝛma ⁊ pꝛinatio a mouens: Zut eo ꝙ canſe ſubſtantiaꝝ ſunt cauſe oĩnm:qꝛ deſtructis ſnbſtañ tijs alia deſtruunt᷑. Int vo qꝛ pꝛincipia oĩum ſunt actus ⁊potentia.Mijs tribus modis eadẽ ſunt pꝛincipia oĩnʒ Sed alio modo ſunt diuerſa pꝛincipia oĩum:qꝛ dꝛia que ſunt pꝛincſpia reꝝ ⁊ etiã ipſe materie non vniuoce dicun tur:qꝛ nõ ſunt genera aui ſpecies:neqʒ etiã dicũtur mul tipliciter quaſi mere equiuoca. Et ideo nõ poſſumus di⸗ cere ꝙ ſint eadẽ ſimpir:ſed ſolum m analogiam. CEx quo pʒ reſponſio ad queſituʒ. Mam dum querit᷑ an oĩuʒ ſint eacẽ pꝛicipia aut diuerſa:vel fit queſtio de pꝛincipio Rmpl pꝛimo. Et ſic oĩum eſt idẽ pꝛncipiũ ⁊ vnum qð eſt deus. Mei ſit queſtio de pꝛincipiis nõ ſimpl pꝛimis tam extrinſecis qᷓ; intrinſecis. Et ſic dium pꝛncipia ſunt eadẽ tribus modis pᷣdictis. vʒ aut ᷣm ꝓpoꝛtionem aut Fᷣm eytenſionẽ aut ᷣm vniuerſalitatẽ:⁊ ſunt diuerſa diuer ſoꝛum in ſpeciali loquendo · x pᷣdictis etiã elicitur ꝙ rerum nãlinm triplex eſt cã includendo cauſam finalem ſub efficiente.vʒ cauſa mãlis cauſa foꝛmalis ⁊ cã efficiẽs Lauſa mãlis eſt duplex.¶.remota vt mã pꝛima:⁊ ꝓpin qua.vʒ elementa vel mã ſic diſpoſita.Cauſa vo foꝛma⸗ lis eſt duplex. Quedam eſt artiſicialis. lia eſt nãlis. Et nelibet eaꝝ eſt triplex: vt ſupꝛa.q.ʒ.ar.ʒ · dictum eſt. vʒ Oꝛmapducens a qua aligd ꝓducitur:ſicut caloꝛ ignis re ſpectu caloꝛis in aqua. Et foꝛma exẽplaris ſiue ydealis ad quã aliquid fit. Et foꝛma infoꝛmans 5ᷣm quã aliquid ſit: que eſt altera pars totius cõpoſiti. Sed ⁊ cauſa effiei ens eſt triplex.vʒ ꝓpria vt pater huius hominis: ⁊ cõ⸗ munis vt ſol ⁊ oꝛbis:⁊ cõiſſimavt deus. ¶Id argumẽ ta igitur vtriuſqʒ partis pʒ ſolutio ex dictis
¶CSeqnit᷑ in ph̃o.⸗——— A ſic ꝓceditur. Vi
— 8 ſecũdũ effectꝰ canſaꝝ non 0 „) beant indicari poſſibiles vel contingentesvł neceſſarii vel ĩpoſſibiles vᷣm cauſas inferio⸗ res ſine ꝓximas ſed potius vᷣm cauſas ſupe rioꝛes ſiue remmotas. Nã illnminare cecum eſt quidã ef⸗ fectus: qui aliquãdo fit in naturalibꝰ rebus. Et tamen fa ks effectꝰ non iudicat᷑ poſſibilis vᷣm cauſas ꝓximas · Er go vniuerſaliter loquẽdo effectus nõ indicant polibiles
AMQnarta
vᷣm eaſas ꝓximas. Cp ⁊v. Pꝛimũ in vnoqnoqʒ ge⸗ nere eſt cauſa ⁊ mẽſura oĩum que ſunt illius generis:vt patuit ſupꝛa in·0.hniꝰ. Sed dei potentia eſt pꝛima iter ẽs potentias. rgo 5m eam effectus debẽt iudicari poſ ſibiles ⁊ nõ vᷣm canſas iferiores. CSed incontrariũ ar guitur. Mam cauſe ſupioꝛes ſunt neceſſarie. Ergo ſi ᷣm eas eſſent effectꝰiudicandi: oẽs effectus eſſent indicandi neceſſari. CP.⁊0. Oia ſunt deo poſſibilia. Si ergo m ipſum effectus debẽt iudicari:nihil erit impoſſibie. Reſi ondeo dicendũ ꝙ iudiciũ põt accipi P duplr. no modo 5ᷣm pᷣmaʒ ppriã eius ĩpoſitionẽ.i.ᷓᷣm id ad qð pᷣmo ĩpoſitũ ẽ ad
ſignificãdũ pᷣncipatr.Et ſic ĩportat certitudinalẽ determi
nationem iuris. Unde vt ſic iudicium eſt actus inſticie. Alio modo poteſt accipi ðᷣm id ad quod tranſumptus eſt ſecundario ad ſignificandum.vʒ pꝛo quacũqʒ certa deter minatione alicuius rei. Certitudo autẽ habetur per cãm. Unde ſapientis eſt indicare cuius eſt etiã cauſas conſide. rare:vt painit pꝛohemio hnius methaphyſice.q.7.ar.I. Et iſto modo accipitur hic iudiciuʒ in pꝛopoſito. ¶ Von ſiderandum eſt antẽ vt dicit Doc. S. in de potentia.q.i. ar.4eodem titulo:ꝙ iudicinm de poſſibilitate vel ĩipoi ſibilitate poteſt conſiderari dupliciter. Uno modo ex par te indicantiũ. Alio modo quantuʒ ad naturam rei de qua iudicatur. Si cõſideretur iudicium iſto ſcðo modot hoc etiam eſt dupliciter:qꝛ vel tales effectus ſunt m ſe poſſi biles: vel ſunt impoſſibiles ⁊ nõ m aliquam potentiam vel dicuntur poſſibiles vᷣm aliquaʒ potentiam. Si pꝛimo modo:ſic nõ iudicantur eſſe tales per aliquas cauſas: ſed per ſeipſos. Si ſcðᷣo modo:hoc eit etiaʒ dupliciter: quia vel tales effectus dependent a canſis ſuperioꝛibus im̃ ⁊ nõ ab inferioꝛibus:ſicut eſt de illnminatione ceci. Mel de pendent a cauſis ſuperioꝛibus ⁊ infe ioꝛibus. Si pꝛimo modo:ſic effectus debent iudicari eſſe tales ᷣm cauſas ſu perioꝛes tiñ:cum ab eis ſolũ habeant eſſe.i antes ſcðo modo.ſ.ex parte nature rei:ſic effectꝰ debent indicari poi
ſibiles vel impoſſibiles ᷣm canſas pꝛoximas. Tũ pꝛimo
qꝛ actio remotaꝝ cauſaruʒ per cauſas pꝛoximas determi namur. Tum ſecũdo:qꝛ pꝛecipue cauſas pꝛoximas effect? imitantur. Tuʒ tertio:qꝛ effectus recipiunt poſſibilitateʒ impoſſibilitatem contingentiam: aut etiaʒ neceſſitatem 2 cauſa pꝛoxima ⁊ nõ a remota:ſicut meritum recipit con ⸗ tingentiam a libero arbitrio quod eſt cauſa ꝓxima:nõ au tem neceſſitateʒ ſed a canſa dinina que eſt cauſa remota · Tum quarto qꝛ materia remota vt patuit nono huiꝰ nõ dicitur pꝛopꝛie loquendo eſſe in potẽtia adaliquideſʒ ma teria que eſt pꝛopinqua vnd motoꝛe potens exire in actũ dicitur eſſe in potentia adaliquid:ſicut aurũ eſt in potẽtia tacea. Unde ſimiliter effectus quantum eſt de ſui natura non dicuntur niſi a cauſis ꝓpinquis poſſibiles vel impoſ ſibiles. Sed ſi accipiatur indiciũ ex parte iudicantiũ:hoc etiam eſt dupliciter ᷣm ꝙ duplex eſt ſapientia. Sapien tis.n. eſt iudicare. Eſt.n. quedam ſapientia humana que dicitur phia conſiderans cauſas creatas. Ilia eſt ſapientia dihina que dicitur theologia ↄſiderans altiſſimas cauſas
ſiue diumas:qne ſunt attributa.vt ſapiẽtia dei bonitas vo
luntas ⁊ huinſmodi.Mel igit᷑ loquimur de indicio theo logoꝝ. Et ſic effectus debent iudicari ᷣm cauſas ſuperio res. Uel de indicio ppox. Et ſic debent indicari ᷣm can ſas pꝛoximas. Cuius ratio eſt:qꝛ ſi ſint due ſcientie quaꝝ vna ſcientia ↄſiderat cauſas altiſſimas.⁊ alia minus altas indicium in vtraqʒ non eodẽ modo ſumitur:ſed m can⸗ ſas quas vtraqʒ conſiderat:ſicuti aſtrologus qui ↄſderat cauſas ſuperioꝛes: medicus autẽ conſiderat canſas pꝛoxi⸗ mas. Unde aſtrologus indicat de ſanitate ant moꝛbo ᷣm diſpoſitionem ſyderum. Medicus autẽ indicat ᷣm cau- ſas pꝛoximas.vʒ vᷣm virtutem nature ⁊ qualitatem moꝛ bi. Sed theologia ⁊ phyloſophia ſunt ſciẽtie huius. Er⸗ go theologia habet iudicare de eſfectibus m cauſas in⸗ creatas quas conſiderat: phyloſophia vero vᷣm cauſas in ferioꝛes ⁊ creatas quas conſiderat.
nn—e

Suodecimi
d imum igitur dicẽdum ꝙ illuminare —* P cecum eſt effectus qui depen det a cauſs ſupꝛema. vʒ a deo tñ ⁊ non a cauſis inferioꝛi⸗ bus:qꝛ talis effectus eſt impoſſibilis vᷣm potentiam natu ralis agentis. ¶ Sed cõtra hoc arguebat diſcipulus.naʒ in quolibet impoſſibili etiã nature includitur affimatio nem ⁊ negationem eſſe ſimul, vt concedit Poc.. in de potentia.q.i.ar.ʒ.ad puimũ. Ped hoc fieri hon pot a deo vt ibidem dicit in coꝛpoꝛe. Ergo illud quod eſt impoſſi⸗
bile agenti naturali:ĩpoſſibile eit etiã ipſi deo. Et per con
ſequens nullus eſt effectus qui ſolum dependeat a cauſa pꝛima ⁊ non acauſa naturali.¶ñ ſolutio nulla. Picen dum vt dicit Doc S. vbi ĩmediate ſupꝛa:ꝙ in quolibet impoſſibili implicat affirmationęem ⁊ negationem eſſe ſi mul: ᷣm hoc ꝙ eſt impoſſibile. Ped ea que ſunt impoſſi bilia pꝛopter defectum naturalis potentie vt cecũ viden tem fieri vel aliquid huiu ſmodi cũ non ſint impoſſibilia ÿm ſe ipſa: non implicant affirmationẽ ⁊ negationem eſſe ſimul vᷣm ſe ipſa:ſed ᷣm comparationem ad potentiam naturalem cui ſunt impoſſibilia.ĩłdec ille. ¶Sed contra hanc ſolutionem arguit idem diſcipnlus. Maʒ deus qui eſt actoꝛ nature nõ pt aliquid facẽ nãm Iliter artifex ngeret 5 ſuã artẽ. Ped qnicqd eſt ĩipomibile per cõpara tionẽ ad potentiã actiuã nãe: eſt ↄtra naturã. Vrgo a deo Reri non põt id qð nature eſt ĩpoſſibile. Cpicendũ ad minorẽ vt dicit ibidem Vpoc. Pan. ꝙ alipd eſt agere con tra naturã: ⁊ aliud eſt agẽ pᷣter naturaʒ.peꝰ aũt facit fre quenter contra communẽ curſuʒ nature. Ped qgcquid in rebus facit:non eſt ↄtra naturã ſed eſt cum̃ natura:eo ꝙ eſt conditor ⁊ gubernator nature.nde ſicut in rebꝰna⸗ turalibus videt᷑ qů aliqð corpꝰ inferiꝰmouet᷑ a ſuperio rit eſt motus ille ei naturalis q;uis non videat᷑ ↄueniens motui quẽ naturaliter habet ex ſeipſo:ſicut mare moue tur fm fluxum ⁊ refluxũ a luna: vt Cõmentator dicit in tertio de celo ⁊ mũdo: k eius motůs naturalis ᷣm ſeip
m ſit ferri deorſum. F̃t hoc mõ oẽs creature pro nãli
quaſi habẽt qð fit a peo in ipſis. Mec ille. Whil ergo de ns agit cõtra nãm. Cᷓed ↄtra hoc iterũ arguebat ideʒ diſcipulus. Nnicqd.n.fit ↄtra potentiã agentis naturalis eſt ↄtra naturã. Secd talis effectus qui ſolum dependet a deo per cõceſſa lt ↄtra potentiã nature.Ergo ⁊c̃. Cid gendũ ꝙ talis effectus nõ fit ↄtra omnẽ potentiã nature. Mam duplex eſt potẽtia nature ᷣm Doct. Sanctũ. vbi ſhpꝛa ar. Quedã eſt naturalis:ᷓᷣm quãʒ natuta ad pꝛopꝛi as operationes vel motus oꝛdinat᷑. Ilia eſt obedientia⸗ lis vᷣm quã effectus naturales recipiũt ea que a deo ñũt. VMnde lʒ talis effectus fiat ↄtra potentiã actiu naturaleʒ ipſius nature:nõ tamẽ ſit ↄtra potentiã obedientialem. Iinde nhil a deo fit fimpir ↄtra naturam:ſed bene pᷣter naturã. CAId ſcõᷣm dicendũ ſicut dicit Poct. San. vbi ſupꝛa ar. 4 ꝙ cõparatio ipſius poſſibilis ad potentiã nõ eſt ſicut comparatio mẽſurati ad menſurã:ſed ſicut obie cti ad potentiã. Nnde dinina potentia oĩum potentiaruʒ actiuarũ eſt menſura. ¶Ad argumenta vo in contrariũ adducta pʒ ſolutio ex dictis. 4*
Cequitur vbi ſupꝛa mpennener. + ic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙ tertium ponentes ᷣm opimo
* nem Ariſtotelis aĩam itellectinã poſt totius
cõpoſiti reſolutionẽ eſſe ſeparabilẽ: habeant ponere vnã eſſentiã in homine pᷣter materiã
pꝛimã ⁊ aiam· Mã vt arguit ſcotus volens ꝓbare in 20
puiꝰ.q. ꝙ nãturaliter in p̃ſenti vita homo poſſit de nenire ad cognjtionẽ gdditatiuã ibaꝝ ĩmaterialiũ:nõ eſt ingt cerqũ ꝙœ Iriſtotiles poſuerit aliã vitã ab iſta moꝛta l vita. F̃t phus non poſuit ᷓᷣm eins opinonẽ animã ra· tionalẽ eſſe feparabilẽ poſt hoĩs reſolntioneʒ. Et per con ſequens p̃ſuppoſiũ ariiculi eit falſum. Cn. nima
rationalis non fuit ꝓducta a deo ante coꝛpis humdni pꝛo
ducuonẽ Ergo nõ reianet poſt copoſiti reſolutionem.
Metha. ¶s antecedẽs: guia ꝓprins actus ꝓducitur in propris mã ⁊ djſpoſita. ed anima rõnalis eſt. ꝓpꝛius acius coꝛ
poꝛs.irgo. ꝓdiicta fuit in coꝛꝑe ⁊ nõ ante coꝛpus. Pa get ſequela:qꝛ illud qð habet eſſe in alio:nõ per ſe exiſu
Hed vt adductum eſt anima rationalis habet eſſe in coꝛ
poꝛe.irgo nõ per ſe eriſtit. Nt per ↄſequens nõ poteſt remanere ineſſe poſt cõpoſiti reſolutionẽ. ¶Pz. Po⸗ rum que ſunt eiuſdẽ rationis:eſt idem modus mnterem · ptionis:ſicuti eoꝝ eſt ideʒ modus pꝛoductionis ineſſe. Sed anima vegetatiua ⁊ ſenſitjua in homine ſunt eiuſdẽ rationis cum aĩa rationali ᷣm Poctoꝛẽ Sanctũ. Iuʒ er/ go anima vegetatina ⁊ ſenſitiuã nõ remaneant poſt com poſiti reſolutioneʒ:relinquit ꝙ etiã anima rationalis nͤ remanet poſt hominis coꝛruptionẽ. Nt ſic pᷣſuppoſitum articuli eit falſum. ¶w. o. Arguitur contra pneipale queſitum. Mam eſſentialibus pꝛncipijs remanenubus remanet ſeinꝑ res cuius ſunt pꝛincipia. Sed remanenti bus materia pꝛima ⁊ anima rõnali:non remanet homo
ſi ponatur amma rõᷓnalis remanere poſt moꝛtẽ hois. Er
go g ponit aĩam rõnaleʒ remanere poſt moꝛtẽ hommnis habet ponere aliud pꝛincipiũ eſſentiale in homine:p̃ter materiaʒ pumsõ ⁊ animam rationalẽ. ¶ Sed incomrari um arguitur. Mam ſi ponat᷑ alind pᷣncipium eſſentiale. ant eſſet aliquã alia foꝛma ſubſtantialis: aut alia materia pꝛima. Mon pꝛimũ: quia non ſunt ponende plures foꝛ⸗
me ſubſtantiales in eodẽ ᷣm pocto. Sanctũ vt etiã pꝛo
batum eſt ſupꝛa in.y. huins.q.⁊4 ar.4. Meqʒ ſecundũ eſt admittendũ:qꝛ in eodeʒ non ſunt plures materie pꝛi⸗ me. CP 22. Mer regnulã pꝛioꝛiſticã ad veruʒ nõ ſequi tur falſum. Sed hoĩiem coꝛrumpi eſtverũ: vt ad ſenſum eſt manifeſtũ: ⁊ verum eſt aĩam rationalem remanere poſt moꝛtẽ: vt ſides chꝛiſtiana tenet. Ergo ad iſta non ſe⸗ quitur falſum. Sed ponere aliud piincipiũ ęſſentiale in hoie p̃ter illa dud eſt falſuʒ: vt ꝓbatum eſt.irgo ⁊c.
dicendũ g in hoinine ponit᷑ Reſponde aliud pꝛincipiũ eſſentiale qð
eſt foꝛma totius reſuſtans ex vñone anime rõnalis cum materia. vʒ humanitas qus realiter diſlinguitur ab ani⸗ ma rationali ⁊ a materia. ue quidem natura nõ rema
net poſt moꝛtem hominis quantũ ad actualem exiſtẽtiaʒ
Sed nõ ponitur alia foꝛma: foꝛma partis in homine rea lirer diſtincta ab anima rationali ᷣm Ppocto. Sanctuʒvt ſupꝛa pꝛobatũ eit in.y.huius.q.⁊4 · ar. 4. Main vt dicit herueus in ſuis quolibetis quolibeto ⁊0 vbi ſatis pꝛoli/ xe hanc materiã determinat: in homine non ſunt alia pꝛi cipia eſſentialia niſi anima rõnalis ⁊ materia pꝛima. Ta men ipſis remanentibus hoc totum quoq eſt bomo aut natura ex eis compoſita poteſt coꝛrumpi. Et licʒ ille par tes remaneant quantum ad id quod ſunt:ion tamen re⸗ manent vt actu partes ſᷣm g ſunt conſtitutiue totius. Conſiderandum eſt aũt vᷣm herneum ibideʒ ꝙ rema nentbus partibus totũ poteſt coꝛrumpi:licet non econ ⸗
nerſoꝛ ita tamẽ ꝙ ibi coꝛrumpat᷑ compoſitio pꝛout dicit naturam compoſitam ⁊ non pꝛout dicit habitudines par tis ad partem. Ped partis non poſlunt coꝛrump rems
nente toto: loquendo de partibus pꝛincipalibus tonns etiam quantum ad ilnd quod ſunt: qꝛ licet totnʒ non ſit ſue partes:tamen ipſum eſſe ſine partibus implicat. Et ideo coꝛruptis partibus impoſſibile eſt totum remane⸗ re. Partes aũt quantum ad id quod ſunt remanere pol ſuni coꝛrupto toto. ¶t per hoc patet ſolutio ad vlti⸗ mum. CEt ſi arguatur. Partes eſſentiales aut ſunt cõ ſtitutiue totius per ſuam eſſentiaʒ:aut per aliquid aliud
Sipꝛimum: ergo qᷓ; diu manent in ſuis eſſentus ſem⸗ per conſtituunt. Si ſecundum: videtur ꝙ illud aliud ſit
quidã modus eſſendi in alio:qui modꝰ eſſendi nõ habet ranpnem conſtitnentis cum modus rei ſequatur rem·
CHicẽdumvt dici ibidẽ herueus g partes eſſentiales per eſſentiam ſuam ſunt cõſtitutine touꝰmn genere cauſe ſibi competentis.vʒ materia in genere cauſe materialis.
ʒ foꝛma in genere cauſe foꝛmalis. Mec tamẽ ſequitur ꝑ
ſemper
=— 8
—— —,——
— —
————— S——— ——
——
— — — —
— —
—— — —
ut u u und uun win n tin
*
m
———
— — —8—
mu on mm ſiu un ſmn
——
—

5½ % —
2
h
——
NQueſtio
ſemper conſtituant actu:qꝛ pr eter conſtitutioneʒ is gene re cauſe materialis ⁊ foꝛmalis requiritur conſtituens in genere cauſe efficientis per quam conſtitutionẽ efficiens ↄſtitnit totũ:nõ tamen faciendo materiã quantũ ad illud quod eſt vel foꝛmam quantum ad id quod eſt.ſed facien do naturam cõpoſitam ex vtraqʒ que naura coꝛrumpit coꝛrupto toto.ſicut etiam foꝛma ſubſiſtens ſeipſa eſt talis foꝛma foꝛmaliter. Mec tamen ſemper eſt talis foꝛma qꝛ pꝛeter ſe requirit aliquid per quoc effectme ſit: quod nõ dat ſibi ſemꝑ effectiue ꝙ ſit talis foꝛma. Mec ile. Qd pꝛimum igitur dicendum ꝙ falſuʒ eſt
phm non poſuiſſe aliam vitaʒ Pꝛobat n.infra.q.ß.aꝛ 6.ꝙ dens eſt ſua vita perfectiſ⸗ ſimna ⁊ delectabiliſſima.lnde argumentuʒ nullũ. ¶Ad ſecũdum dicenduʒ ꝙ duplex ex foꝛma exiſtens in inate⸗ ria. Q.uedã eſt que eſſe aliqualiter ſuſcipit a materia. Pt talis non eſt per ſe exiſtens. Alia eſt que ſnum eſſe cõmn nicat materie.quemadmodũ eſt anima rationalis. Et ta⸗ lis per ſe exiſtere poteſt. ¶ Ttrum vero anima rationa lis poſſit a deo cręari antẽqᷓ; infundatur in coꝛpoꝛe:altio ris eſt facultatis. Mã ad bonitatem diuinam pertinet oĩa producere ᷓᷣm perfectioneʒ que eis ᷣm pꝛopꝛiã naturam competit. Perfectio autem anime rationalis pꝛima con ſiſtit in vnione eins ad coꝛpus. Unde creatur ſimul ⁊ cre
ando infunditur. CAd tertium dicenduʒ ꝙ anima vege
tatiua ⁊ ſenſitina non ſunt in homine eſſentialiter diſtin/ cte:ſed denominatine ⁊ potentialiter. vʒ ita accipiendo ꝙ anima rationalis denominatur vegetatina vel ſenſitiua qʒ in ſe includit potentias anime vegetatiue ⁊ ſenſitine que po cum ſint oꝛganice:coꝛrumpuntur anima rationa
li remanente. ¶ Acd vltimum patet ſolutio ex dictis.
Acd pꝛimũj autem incontrariuʒ adductũ dicendũ ꝙ lo quendo ᷣm Albertum magnum illud alihd pꝛincipium eſt foꝛma coꝛpoꝛeitatis:quam ipſe ponit rewanere in coꝛ poꝛe poſt moʒtem naturaliter ad tempus. Ied loquen/ do Fᷣm Poc. P. illud aliud pꝛincipium eſt bumanitas. Ft per hoc patet ſolutio ad ſecundum. e
Chneſtio quinta de ſubſtantijs ſeparatis.
Lterius in hoc ſcðᷣo tra⸗ ctatu huius libꝛi vdnodecimi conſiderandum eſt de
ſubſtantijs immaterialibus 5ʒ opi
5 nioneʒ pꝛopꝛiaʒ ipſius phyloſophi. ¶Lirca ꝙ quinqʒ occurrunt conſi
deranda ᷣm ꝙ iſte tractatus conti⸗
net in ſe quing; capitulz ᷣm quin⸗
q́; lectiones Poc. S. ¶ Mam pꝛi
mo conſiderandum eſt qualiter eſt Juedaʒ ſba ĩmateria⸗ ls ⁊ ſempiterna:cũ manifeſtatione cuinſdã dubitationis. ¶Secundo conſiderandũ ęſt de perfectione pꝛime ſpe nmobilis ⁊ ſempiterne.̃t hoc in ſecũdo cap.ibi. WMo net auteʒ ſicut deſiderabile ⁊ intellectuale ⁊c̃.¶ Tertio conſiderandum eſt de numero ſparum ſeparaiarum.Et hoc in tertio cap.ibi. ¶Ntrum autem in via ponenda eſt talis aut plures ⁊c̃.)¶ Muarto erit conſiderandum de inteiligentia ⁊ intelligibilitate pꝛime ſubſtantie immate⸗ rialis. Et hoc in qugrto capitulo ibi. Pradita autẽ ſunt a ſemoibus ac̃.¶ uinto conſiderandum eſt de ho⸗ no ⁊ de oꝛdine vniuerſi tam m pꝛopriaʒ opinioneʒ ri ſtotelis quam m erroꝛem alioꝛum. Et hoe in quintò ca pitulo.ibi¶ perſcrutandum autem eſt qualiter ⁊c.) CMuantũ ad pꝛimum queruntur duo. ¶ Mꝛimo vtrůũ
ſit neceſſe aliquam ſßam eſſe ſepqratam qne purus actus
ſit ⁊ nullo modo ſit in potentia. ¶ Secundo vtrum talis ſubſtantia immaterialis ſit ſempiterna ſiue eterna ⁊ ſem per monens.
Tequitur in phyloſopho ⁊ dpoc. S.ibi. Quoniaʒ an
tem tres ⁊c̃.⁊ eſt Lec.y?.
EQuinta
„ ſic pꝛocedit. idetur Spim UW g nõ ſic ncẽe ponere
aliquã pꝛimã ſbaz ſeparqã:que ſit purus ac
us à nullo mõ in po. Mam ſi tals ba eſſet nüq; fniſſet nõ mouẽs. Et per ↄis motus ce
i enet eternus ⁊ fniſſet. ð tñ eſt ↄtla fidẽ.irgo eſt fal⸗
ſum dicere hoc. jſlumpiũ pʒ:qꝛ ſi talʒs ſba dliqi ſuiſſet nõ mouẽs ⁊tu: fuiſſet mouẽs in poꝰ. ᷓt ſic nõ fuiſſet ac⸗ tus purus. ð eſt 5 phm in hoc caplo. ¶ ·⁊. Tmne pfectũ eſt pꝛie ſe.vʒ deo attribuẽdũ: vt ꝓWat Pcc..
in de po.q.i.ar.I. Pʒ poꝰ cũ ſit p̃nn alicuius effecius di
cit perfectonẽ. Ergd po eſt ponẽda in deo. N ᷓʒ dice bat ꝙ po actiuã ↄiuncta actui eſt ponẽda in deoꝛ nõ ↄũt
poꝰ paſſiua. ¶ Cõtra. Mã intellectus ⁊ volũtas eti ᷣm
phm in hoc lib.iꝛo.ſunt in deo. ᷓʒ ↄſtat g tales ſunt po paſſine. rgo in deo eit ponẽda popaſſiua. ¶P ·⁊. In ppetus n differt eſſe ⁊ poſſe loquẽdo pe poꝰ paſſina: vt exponit Poc. P.in de poꝰ vhi ſupꝛa. Sʒ in deo eſt eſſe. Ergo in deo eſ po paſſiua.t ſic dens nõ eſt purus ac⸗ tus · ¶N Fin deo eit ſcia. Sʒ ſcia nõ eſt niſi in potẽtia paſſina.iyrgo idẽ qð pꝛius. ʒ 5 eſt phᷣs in pñti capto vi. ed qm̃ tres iunt ſbe due quidẽ phyſice ⁊ vna imo⸗ bilis: de ea dicendum eſt d.
—
Zec.6.
pᷣmo dðmg in hoc p̃ꝰ captio Reſpon deo ſ tractatus huiu
libꝛi oſtẽdit pßᷣus ꝙ tres ſunt ſeʒ quaꝝ due ſunt nãles vt ſupꝛa dictů eſt qꝛ fnnt cũ motn.ꝙt vna earũ eſt ſempiter
na vt celnʒ: ⁊ alla eſt coꝛruptibilis vt plante ⁊ aĩalia. Nt
pꝛeter has eſt tertia ſba que nõ eit nãlis ſed imobilis: de qna nunc ↄſiderãduʒ eſt hic pꝛincipalr. Mnde concludi hic phus ꝙ nce eſt aliquã ſbam eſſe ſepdratã ⁊ immobi lem. Nuod ꝓbat phus hic dimiſſis alis ꝓbationibꝰ po⸗ ſitis in octano phyt᷑ tali rõne.ꝝã deſtructis pꝛimis ſub ſtantijg: mhil alioꝝ remanet qꝛ Inter entia ſbe ſunt pꝛima entia. ᷓi ergo nulla ſit ſᷣa ſempiterna ſed quelibet ſit coꝛ ruptibilis:ſequit᷑ ꝙ mhil ſit ſempiterũ:ſʒ ꝙ omnia ſint coꝛruptibilia ⁊ nõ ſemper exiſtentia. Sed hoc eit ĩpoſſi bile. Ergo nct̃e eſt aliquã ſßam eſſe ſeparatã ſemper ac⸗ t exiſtenteʒ. C uoci autẽ ſit impoſſibile mhil eſſe ſem piternũ· pʒ pꝛimo ex parte motus. Jmpoſſibile eñ emm motuʒ ſieri de nono aut incepiſſe eẽ neqʒ deſinere eẽ totã liter vt patuit octano phyt.q ar. Fed illud quod nũq́; icepit eſſe ⁊ qð nũq; deſinet eſſe:dicit eſſe ſempʒer num.iᷣrgo umnpoſſibile eit nihil eſſe ſempiternuʒ · N Se cundo idẽ pʒ ex parte tẽpoꝛis. ã impoſſibile eiſe videt ꝙ tẽpus nõ ſit ſempiternum:qi ſi nõ ſit ſempiternum: ſe quit᷑ ꝙ tẽpus qñqʒ jncepit eſſe ⁊ guãdoqʒ de eſſe. Ped hoc eſt falſuʒ. uod ſic pʒ. Mã ſi tp̃s aliquãdo ince pit ⁊ aliqi deficiet: ſequit᷑ ꝙ prins fuerit nõ eſſe ẽpoꝛis — iterũ ꝙ poſterius erit nõ eſſe tẽpoꝛis q; ipus. Sed hoc nõ poteſt eſſe:qꝛ nõ eſt poſſibile eẽ pꝛius ⁊ po⸗ ſterius niſi ſit tempus:cũ tempus nihil aliud ſit; nnne rus pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis in motu. Et ſic ſequitur ꝙ ns fnerit anteq; incepit:· ⁊ g erit poſtq; deſiet eſſe. lidet igit ncẽe eſſe ꝙ tempus ſit ſempiternũ.t ſi tempus eſt cõtinuum ⁊ ſempiternuʒ:ncẽe eſt motum eſſe cõtinuuʒ ⁊ ſempiternuʒ. Mã tempus eſt paſſio quedaʒ ipſius mo tus: vt veritas hʒ. Sed tamen non eſt accipienduʒ vlr de omni motu ꝙ poſſit eñ continuus in fempiternum: ſed ſolum de motu locali.it non de omni:ſed de motu locs li circulari: vt pꝛobatum eſt in octapo phyr̃.q. ar. Cicendum ſecundo ᷣm Poc. S. in de potentia.q.I⸗ ar. relicitine ꝙ duplex eſt poꝰ. Duedã eſt potentia paſſi na.alia eſt poientia actiua. Motentia paſſina eſt dnplex · Quedã eit potentia paſſiua paſione coꝛruptina· ttalis non reperit᷑ in pꝛima canſa oium rerũ iyeſſe foꝛmsli. Se
cus eit ineſſe obedientiali ſiue cognito. Et von ineſſe foꝛ
mali:cum quelibet ĩperfectio ab ea remoueatur. Alia eſt po paſſina paſſione pfectiua ſicut eſt intellectus ⁊ volun tas in nobis. Pt talis etiã nõ eit ᷣm rei veritateʒ in Pm
canſa:ſed lolij ðᷣm noſtrü modũ intelligẽdi: qꝛ intellecius

Suodecimi
voluntas dei ſunt realiter actio ⁊ eſſentia eius:vt patet
per phm infra in hoc.iꝛ.q.ß.ar.ß· Unde Doc. S. cõtra
gẽtiles libꝛo pꝛimo capitulo.io.ſic ait. Si alique actiões
deo conneniant que non in aliquod factum tranſeunt ſed remanent in agente:reſpectn harũ non dicetur in deo po tentia niſi ᷣm noſtrum moduʒ intelligendi:⁊ non ſᷣm rei veritatem.uiuſmodi auteʒ actiones ſunt intelligere ⁊ velle. Motentia ergo dei nõ reſpicit ꝓpꝛie loquendo hu iuſmodi actiones:ſed ſolos effectus. Intellectus igitur voluntas in deo nõ ſunt vt potentie:ſed ſolum vt actiões Ndec ille foꝛmaliter. Potentia vero actiua eſt duplex. nã quedam eſt diſtans ab actu. Et talis non ponitur in deo: cum ſua potẽtia ſit ua actio. Alia eſt cõiuncta actui. Et ta
lis eſt duplex. Mam quedã eſt pꝛinnnon ſolum ipſius er&
fectus:ſed etiã operationis: vt patet de caloꝛe in igne. Et talis potentia non ponitur in deo foꝛmaliter: ſed m no⸗ ſtrum modũ intelligendi: aut ineſſe vdeali ſine obiegtiua ji. Unde Poc. S. Abi immediate ſupꝛa ſic ait. Vi ve ro nihil ſui ipſius eſt pꝛincipium: cũ diuina actio non ſit aliud qᷓ; ſua potentia manifeſtũ eſt ꝙ potentia non dicitur in deo ſicut pꝛinmn actionis ⁊ ſicut pꝛincipium facti. Bed quia potentia reſpectum ad alterũ impoꝛtat: eſt enim po tentia actiua pꝛincipiuʒ agẽdi in aliud:vt pʒ per phm. yV huins:manifeſtu eit ꝙ potentia dicitur in deo per reſpe ctum ad facta vᷣm rei veritatem:non per reſpectũ ad acti
onem:niſi per modũ intelligẽdi:pꝛout. vʒ intellectus no
ſter dinerſis acceptionibus vtrũqʒ conſiderat diuinam.ſ. potentiaʒ ⁊ actionein. Nec ille. Idem innuit in de polẽ tia. q.pꝛima ar.pꝛimo in ſolutione ad pꝛimũ. Idem etiã innuit in pꝛima parte.q.⁊y. ar.i Alia eſt potentia actiua que eſt pꝛinn facti vt ex dictis pʒ. Et talis eſt duplex. nã quedam eſt creata.t talis etiam nõ ponitur in deo foꝛ⸗ maliter:cũ talis potẽtia realiter differat ab actione. Alia eſt increata:que eſt ſubſtantia agẽtis ⁊ ſua actio. Et talis bene ponitur in deo. Tuʒ pꝛimoqꝛ deo connenit p̃ alijs eſſe pꝛncipium eſſendi. Tuʒ ſecũdo qꝛ potentia actina ſe quitur ens in actu. Sed deo maxime cõnuenit eſſe in actu ᷓᷣm phm in hoc libꝛo. Patet ergo reſpouſio ad queſituʒ ad vtramqʒ eius partem ex dictis. C Lonſiderandũ eſt antem pꝛo declaratiõe pume partis queſiti ᷣm Albertũ magnum hic tractatu ſecũdo ⁊ octauo ꝙ vt pʒ in pꝛimo teli ⁊ mundi nihil eſt quod habeat potentiã ad non eſſe: quod nõ aliquãdo coꝛrũpatur. Si igitur omnes ſbe ſunt coꝛruptibiles:omnes habent potentiã ad non eſſe. Ergo coꝛrumpentur aliquãdo. Et tunc ſequet᷑ ꝙ nihil erit om nino. Quod eſt impoſſibile vᷣm intellectum:qꝛ ſicut ex ni hilo nihil ſit:ita ex eo quod eſt nũq; fieri poteſt id quod
nihil eſt penitus. Ct ſi arguatur ſic. Nla conſequentia
que inducta eſt non ſegtur. qꝛ in generatione circulari ele mentoꝝ vᷣm quamlibet parteʒ ſui elementnʒ eſt coꝛrupti bile. Et tamen partes manent in toto. Et ſic nõ ceſſat ge⸗ neratio ⁊ coꝛruptio. Et ſic ſemper manet müdus. CAd hoc reſpondet Albertus. Picimus inquit ꝙ illa inſtan/ tia pꝛonenit ex ignoꝛãtia:qꝛ niſi ſupponatur ꝙ aliqua ſbᷣa
eſt incoꝛruptibilis que oblique affert ⁊ defert:generatio
nõ erit coꝛruptio in parte ſʒ generatio in parte. Et niſi ſit ablatio circularis nõ ſoluitur aliter in toto.
igitur dicendum ſᷣm Ilbertũ Ad Ppumum magnum vbi ſupꝛa:ꝙ non eſt
motus eternus niſi motoꝛis eterni:qui vᷣm pꝛincipia na⸗ ture nunqᷓ; fuit non mouens:licet vᷣm voluntatem dei vt multis videtur talis motus potnerit aliquãdo incipere: cum ante non eſſet. ec ille. Secundũ ñidem vero mo ⸗ tus aliquando incepit. hyloſophus antẽ loquitur m pꝛincipia nature. Uñ ratio non ſequitur. CAd ſcõm Ad mittatur ſolutio in obiectione poſita. ¶ Ad tertinʒ pʒ ſo lutio ex dictis. CAd quartũ dicenduʒ g in perpetuis in quibns eſt potentia paſſina nõ ad foꝛmã diſtans ab actu led ſemper cõiuncta actui enʒ non ſit ei admixta pꝛiuatio ad foꝛmaʒ ſubſtantialẽ non differunt eſſe ⁊ poſſe. vʒ eſſe x poſſe quantum ad durationẽ quia einſdeʒ ſunt extenſio
Metha.
nis qkantum ad durationem. In deo vero vt dietum en
nulla eſt poꝰ poſſiua modo expoſito. C Ad ꝓmn dðm
duplex eſt ſcia. nedã eſt que realr differt ab eſſentia ſci
entis ⁊ ab actn ſciendi:ſicut in creaturis. Et talis non eſt niſi in poꝰ paſſina perfectiua. Ilia eſt ſcia que eſt eſſentia ſcientis ⁊ eſt ſuus actus ſicuti eſt ſcientia dei: vt oſtendet᷑ infra. q.g. ar.i. Et talis ſcia non eit in poꝰ paſiua:nii ᷣm noſtrũ modum intelligendi vt dictũ eſt.
¶Feauit᷑ in pho ⁊ doc. S.ibi. Si fuerint motina ⁊ð.
ſic pꝛocedit.ii —— ſecundum det ꝙ nõ ſit po a nẽda aliqua ſba eterna que ſit ſemp mouens Rã ſitalis ſba poneret: maxime hoc eſſet vt
faluaret᷑ perpetuitas motus ⁊ tempoꝛis. Sʒ
hoc eſt falſum. Ergo ⁊ talis iba non eſt ponenda. Pꝛoba tio minoꝛis:qꝛ vnũ ſolũ ens eſt ſempiternũ ſiue eternum vʒ deus vt ſides tenet. Ergo cum mũdus ſit quid aliud a deo:ſequit᷑ g non ſit eternus:⁊ per cõſequens neqʒ mo tus eius. ¶ Sed dicebat ꝙ ſides hic nõ hʒ locũ:ied hic ſit ſermo ſᷣm pᷣnꝰ nature vt phus locutus eſt. Unde argn mentũ nullũ. CContra. Naʒ ex vero nõ ſequit᷑ falſum.
Sed oppoſitũ jidei non eſt verũ ſed eit nõ ſolũ falſuʒ ſed
falſiumũ:cũ ſit hereticũ. Sʒ ex hoc g mũdus ſit eternꝰ ſequit᷑ aliquid oppoſitũ ndei.vʒ ꝙ nõ aliquando incepe rit eſſe. Ergo müdum fuiſſe ab eterno eit falſiſimum en am ðm pᷣn nãlia loquendo. CP.⁊. In eo quod menſu rat᷑ tempoꝛe non eſt eiernum. Sed motus celi menſura tur tãpoꝛe qꝛ tempus nihil alind eſt qᷓ; numerus moms ßm pꝛius ⁊ poſterius: vt in quarto pho hůnʒ eſt. Ergo —— celi non eſt eternns. Et ſic idẽ qð pꝛius. ¶Pzo. 17g
⁊ moõtũ ſunt ſimul: vt pʒ ſexto py. Sed pᷣma ſba a pꝛi muz celũ non ſunt ſimul:qꝛ in infinitũ diſtant:cũ pꝛia ſba ſit deus:⁊ pꝛimũ mobile ſit celum. Creatoꝛ enim ⁊ cratu ra in infinitum diſtant vt pʒ · Ergo ⁊c̃. ¶ P. 40. Uidet ꝙ pꝛima ſba nõ ſit eterna. Mã eternitas eſt q̃dã poſſeſſio ym Woecium. Sed in deo non eſt poſſeſſio. Ergo dens non menſuratur eternitate patet conſequentia cũ maioꝛi per diffinitionẽ eternitatis a Woetio traditam. Iʒ etiaʒ ex hoc qꝛ illud qð menſurat᷑ eit limitatũ. Beus vero cũ ſit inſinitus eſt illimitatus. Ergo non menſurat eternita ⸗ te. N Sed incõ̃trariũ argut᷑ per phʒ in pꝛeſenti pᷣꝰ cap. ibi. Sed ſi fuerint motina ac̃. Et per cõmentatoꝛẽ cõmẽ to.zi.ibi in alia tranſlatione. Et ſi fuerit ſubſtantia agens ⁊ monuens ⁊ nihil agit cũ erit motio. Poſſibile eſt.n.⁊c̃. Reſpondeo dðm ꝙ ad ſaluandũ perpetui
tatem motus: ncẽe eſt ponere ſpam perpetuam ſemp actu mouentem. uod ſic ꝓbat hic phus. Mã ſi motoꝛ pꝛimi celi ſine pꝛimi motus non eſt ᷣm actũ mouens led eſt motiuus vm aptitudinem ⁊ non eſt vʒ actũ aligd ſemper agens:ſequit᷑ ꝙ non eſt mo tus ſemper. Patet ↄja.qꝛ nõ eſt neceſſariũ ſi habeat po tentiã monendi ꝙ ſemper moneat actu. Lontingit enim id qð hʒ potentiõ agendi nõ agere. Et ita motus non erit ſempiternns.Mcẽe eſt ergo ponere aliquã ſbam ſ n ternã ſemper mouentẽ ⁊ agentẽ in actu. NEx quo infert phus pꝛimo opimioneʒ platonis ponentis ſubſtantias ſe⸗ paratas eſſe inſufficientẽ ad jnſtinendũ ſempiternitatem motus. Ad hocn. ſuſtinendũ nihil ꝓdeſt ſi ingamus ali quas ſßas ſeparatas ſempiternas: niſ in eis ſit aliqð pꝛin cipiũ habeut potentiã tranſmutandi in aliud. Ohod tamẽ non videt᷑ connenire ſpeciebus qnas vocabat ſbas ſepa⸗ ratas. Due quideʒ ſpecies nihil eſſe aliud ab eo ponebã tur niſi vninerfalia jeparata. Sꝛd vninerſalia inquantum huinſmodi non monent aliquid neqʒ agunt. Maz omne pꝛincipium monens vel agens eit aliquod ſingulare: v ꝓbatũ ẽ in pᷣꝰ huins.q.y. ar.⁊. Et in. yo.huiꝰ.q.ix. ar · 4⸗ TScðo infert phus ꝙ nec etiã ad ſuſtinendũ perpetui⸗ tatem motus eſt vtile ponere mathematica ſeparata quiꝰ nec etiã mathematica inquantũ huiuſmodi ſunt pꝛinciplꝰ motus:cũ a motu ſint abſtracta. Sed ji non ſit aliqua ſi
ſempiternꝰ
pꝛima ſba non ſit ſemper mouens. Mam mouens Len.
7elk⸗z⸗

Mueſtio
ſempiterna:non erit motus ſempiternus: quia pꝛincipinʒ motus eſt aliqua ſubſtantia agens ¶ Lonſideranduʒ eſt auten hic pꝛimo ᷣm Albertum magnum tractatu ſẽcun do capinlo ſecundo ꝙ duplex eit mutatio pſius partis mtellectiue. Vna quideʒ cum de ignoꝛante it ſciens. Et
slia quando de ſciente ðᷣm habitum fit conſiderans m
actum. Ft preſupponamus ea que ßᷣm ſe ſunt manifeſta vʒ ꝙ motoꝛ pꝛimus nec per ſe mutatur neqʒ per accidẽs v paluit octauo phyſicoꝛum.q. ar. ¶ Si igitur detur ꝙ pꝛimus motoꝛ eſſet motoꝛ vᷣm habituin ⁊ non vᷣm ac- tum: tnnc opoꝛteret ꝙ de ocio venire ad actum.xt cum ita ſit ꝙ pꝛimus motoꝛ per ſuam ſcientiam moueat opoꝛ tebit: ꝙ ipſe ſᷣm habitum conſideret. Et ſic de habitu per nenlet ad actũ. Et per conſequens in pꝛimo motoꝛe erit mutatio.Et ſic opʒ ꝙ pꝛimus motoꝛ habeat aliquem ali
um motoꝛem:quia id quod exit de potentia ad actũ non
exit niſi per aliquid iouens. Sed hec ſunt inconuenien- na: vt infra pꝛobat phyloſophns in pꝛeſenti capitulo. Er go neẽe eſt ꝙ pꝛimus motoꝛ ſit ſemper actu mouens:cũ mouest per intellectum. ¶ Lonſiderandum vlterius eſt ſecundo 5ᷣm eundem ibidem ꝙ id quod per eſſentiã mo net⸗nunquam ceſſat ab actu. Bed pꝛunus motoꝛ per eſ⸗ ſentiam ſuam monet:⁊ motus eſt actus eins ſicut lucere eſt actus lucis. Ergo pꝛimus motoꝛ ſemper eit actu mo uens. Mam ſi pꝛimum mobile. vʒ celum non actu mo⸗ heretur: opoꝛteret ꝙ aliqua diſpoſitio eſſet per quaʒ mo ueretur ᷣm actum.Et ſic in pꝛimo mobili ⁊ etiam in pꝛi mo motoꝛe ante pꝛimnʒ motum eſſet aliquis motus.qð eſt impoſſibile. Mulla.n. diſpoſitio in aliquo poteſt eiſe niſi per aliquem motuʒ. C Lonſiderandum viterius eſt tertio ſecundum eundeʒ ibidem capitulo pꝛimo circa ſi nem:ꝙ ponere mundũ ⁊ motũ pꝛimi celi eſſe eternum ⁊ non eſſe eternum nullum eit inconueniens neq;ʒ aliqua repugnantia. Mazʒ pꝛimus motoꝛ tempoꝛe non pꝛecedit munduʒ neqʒ motuʒ ꝑꝛimi celi: vt conceſſum eſt ab om ⸗ nibus pervpateticis. Et ſic eternitate pᷣcedit primus mo toꝛ motũ pꝛimi celi ⁊ munduʒ. Et non tempoꝛe. Eterni tas.n.non dicit durationeʒ diuiſibileʒ. Et ideo ᷣm nullã durationeʒ extenſam ⁊ diuiſibileʒ pꝛimus motoꝛ ⁊ pᷣma cauſa pꝛecedit motũ celũ ⁊ mundũ. Mec vnqᷓ; intende⸗ runt phyloſophi motuʒ celi eſſe ſempiternũ:niſi illo mo⸗ do quo eternum dicutur hoc cuius inceptioneʒ ⁊ eſſe nõ pꝛeuenit tempus. Sic.n.moins ſemper fuit ⁊ etiaʒ tem pus quemadmodũ ⁊ mundus. Mec ille. C Et per hoc Pʒ reſponſio ad pᷣn ⁊m ⁊ zm argumenta in principio arti⸗ culi adducta. N Ad quartuʒ dicenduʒ ꝙ pꝛima iba incre ata ⁊ quelibet ſba creata ſunt ſimul ſimjtate virtutis: non autẽ ſimul ſimltate quantitatina aut durationis. Ninde ra tio non ſequitur. ¶ Ad vltimũ dicendũ ſicut dicit Hoc. S.in pꝛia parte.q.10.ar.⁊. ꝙ deus eſt ſua eternitas. n ⸗ de ſibi non competit ꝙ ſit poſſeſio aut g menſuretur: mſi ᷣm noſtraʒ conſiderationem. De quo inferius clari us diſputabunr.
Ceqnitur in phrloſopho ⁊ doctoꝛe Sancto ibi ad⸗
huc neqʒ agere ⁊c̃. 4 8 tertium ſic pꝛoceditur. Mide
1— tur ꝙ ad ſaluandam
An perpetnitatẽ motus non ſit nec̃e ponere ſßaʒ ſemper actu mouentem que ſit ſuus actus ⁊ Aimaterialis. Wam ſi talis ſa eſſet ſuns actus ſemperacln operaretur. t per conſequens ſicut ſemper mouet celũ:ita ſemper pꝛoduceret animas intellectiuas Et ſic per conſequens creature ab eterno omnes fuiſſent create · uod tamen non ſolũ eſt contra fidem: ſed etiam cõtra phyloſophnʒꝛ vt ex ſupꝛadictis pʒ. Ergo ⁊c̃. C P⸗ ⁊Materia eſt pꝛincipium indiniduationis: vt in ſepti⸗ mo huius conceſſum eſt. Sed deus eſt indiuiduũ: cũ nõ pꝛedicetur de pluribus. Ergo in deo eſt materia. It ſic pꝛima ſba non eit actus purus:ſed eſt materialis. ¶ Sʒ
eontra eſt phyloſophus in pꝛeſenti capitulo. ꝛimo ibi.
VMuinta
Adhuc neqʒ ſi agere at̃.Ilia littera in texm cõmenti.ʒ. cte eſt igitur yt tale pꝛincipiũ ſit ſba que eſi actio. t eri amn opz vt iſte be fint entes extra materium:cuʒ nede eſt vt eterne fint ⁊.
O dicendũ ꝙ ad ſalnandã perpe Beſpondeo miratez motus non ſutficut pœo
nere aliquam ſbam ſempiternam ſemper actu mouentẽ: ſed eriam opʒ ꝙ talis pꝛma ſba ſit ſuus acius. Q uod ſic pꝛobat phyloſophus. Wã ſi talis ſßa non ſit ſuus actus: un ea erit potentia. Bed id in cuuus ſa admiſceiur poten tia contungit non eſſe:quia quod eit in potẽtia non eſſe cõ tingit. Et per conſequens contingit g moius non ſtt. Et ſic motus non eritex neceſſitate. Tnde ſi moius eit ſem⸗ puernus: relinquit᷑ ꝙ opʒ eſſe aliquod pꝛimũ pꝛincipinʒ motus tale cuins ſba non ſit in potentia ſed ſit actus tantũ quia ens quod non eſt actus tm̃:eſt habens acinʒ. Et per conſequens non eſt ens per ſuã eſſentiã. C Ey quo ſequi tur pᷣ 5ᷣm phyloſophũ ꝙ talis ſba eſt imaterialis: qꝛ talis ſba eſt actus abſqʒ potentia ad eſſe vt dictũ eſt: Sʒ mate ria eſt in potentia. Ergo talis ſßa nece ſſario eſt imateria ls. C Secũdo ſequit᷑ ꝙ talis p ſba que eſt p̃n omnium pꝛincipiũ eſt imobilis· Maʒ in oꝛdine mobiiiũ mouen tiũ reperiuntur tria. uoꝝ vnñ eſt quod eſt inñimuʒ. vʒ ilud quod mouetur 1m̃. Alind eit ꝙ mouet ⁊ monuetur Opz ergo g ſit tertiũ. vʒ quod ſit alqð ſem er monens quod nõ mouetur:qꝛ vt pꝛobat᷑ octauo phyt᷑ cum non ſit abire in infinitũ in mouentibus motis:opʒ deuenire ĩ aliquod pꝛimuʒ mouens penitus ĩmobile. Si etiã dene niatur ad aliquid monens ſeipſum:iteruʒ ex hoc opʒ de uenire ad aliquod monens immobile:quia quicquid ali quo modo mouet: eſt in potentia. Sed pꝛima ſa eſt pu rus actus ⁊ hullo modo eſt in potentia vt pꝛobatum eſt. Ergo coꝛrelariuʒ eſt verũ ¶ Tertio ſequit m ꝙ dedu cit Albertusjin pꝛeſenti tractain capitulotertio ꝑg talis pᷣ⸗ Wa imaterialis ⁊ ĩmobilis eſt vbiqʒ ⁊ ſempcr. Vuod.n. fit vbiqʒ:ſic pꝛobat Albertus:qꝛ quicqd reſtringit᷑ ad ſci tum ⁊ ad locum:opʒ g reſtringat᷑ per aliquid indiuidu ans per ſe: vt materia. Dnod igitur penitus caret mate ria: penitus caret indiuiduante. Sed pꝛima ſßa penitus cret materia. ſicut iam pꝛobatuʒ eſt. Igitur caret indiui duante. gitur non eſt hic vel ibi:ſed eft ambiens omnia loca. Mon autem vt dicit nõ poteſt non omnia ambire il la ſba que per eſſentiam mouet omnia.ldoc.n. videmꝰ ꝙ omnnis motoꝛ totaʒ ſuã ambit mãʒ quam mouet: ſicut anima ambit totũ coꝛpns. Sic igii᷑ inheſitabiliter ſequit
pꝛimã ſubſtãtiã eſſe vbiqʒ. Anod antẽ ſit ſemper:ꝓꝛoba
tuʒ eſt· quia eſt ſempiterna ⁊ ĩmobilis. jdec e. T Qua liter autẽ illa pᷣꝰ ſubſtanria ſit vbiqʒ ⁊ ſemper in oibus ꝑ
eſſentiã pꝛeſentiã ⁊ potẽtiã: pertner ad theologos. AMa nifeſtum eſt autem ꝙ dens non et in loco circũſcripture ſicuti ſunt res mãles neqʒ diffintiue ſicut ſunt ſbe ĩmate
riales:ſed vᷣm ambuũ eſt in omm loco vt declaratum eſt· CQnarto ſequitur g talis pꝛima ſba eſt omnimode ſm plex qꝛ nõ p̃t eſſe ↄpoſita aliqᷓ ↄpoſitõe. Ergoẽ cibꝰ mo dis ſunplex. Quod.n. non poſit eſſe ↄpoſita aliqua ↄpoſi tione pʒ: quia in omni cõpoſito eſt aliquid quod hʒ rato
nem potentie ⁊ aliquid quod hʒ rationeʒ actus. Sed vt
deductum eſt in tali ſa nihil eſt in potentia ad aciuʒ. Er go eſt mere ⁊ in ſine ſimplicitatis ſimplex. C Auinto ſe quiur ex dictis phyloſophi ꝙ deus eſt agens m eſſenti am ſuaʒ · Maz ſi non eſſet agens per ſuaʒ eſſentiam: eſſet agens per participationẽ. Et ſic per conſequens non eſſet pꝛimũ agens. Vnod eſt contra pꝛimã ypotheſim. C Se xto ſequitur ꝙ deus non eit agens vᷣm neceſſitates nature qꝛ agens eꝝ nckitate nãe nõ põt eſſe pᷣm agens. Að ſic pʒ Mã omne agens agit ꝓpter finẽ: cũ vnũquodqʒ intẽdat bonũ. Wonũ auteʒ bʒ rõneʒ ſinis. Ergo omnne agens na turale agit ꝓpter finẽ. Sed omne agens ex neceſſitate na tre eſt agens nãle. ꝙrgo omne agens ex neceſſitate nãe agit pp finem. Sed actio cuiuſlibet agentis nãlis eſt con neniens ſini:qꝛ agere xx ſinem eſt intendere ſinẽ. Intẽtig
Aec. Iz.

—
——
—— —
———————
Duodecimi aitem agentis eit ꝙ actio eins ſt congrua ⁊ conueniens ſini. Ergo actio cuiuſlibet agentis pꝛoprer hnemn eſt:pꝛo poꝛtionata fini et oꝛdinata ad finem: quia nullã actio ali cuius agentis poteſt eſſe cõneniens fininiſi ſit pꝛopoꝛtio nata ſini ⁊ ad ipſu oꝛdinata: vt ex ſignificatione hocabu li appet. Sequit᷑ ergo ꝙ actio agẽtis nãlis ſiue àgetis ex neceſitate nature quod pꝛo pꝛeſenti ideʒ eſt:ſit ab aliquo intellectu: qꝛ oꝛdinare medium ad fineʒ neſcit: niſi qui co gnoſcit talem oꝛdinem ⁊ pꝛopoꝛtionem medioꝝ ad fineʒ uod ſolius intellectus ⁊ rationis eſt. Unde communi ter pßi dicunt ⁊ vere ꝙ oꝛdinare neſcit: qui oꝛdinabilia ⁊
rationes eoꝛuʒ ignoꝛat. Aut ergo talis oꝛdinstio actionis
naturaliter agentis in finem ſit ab intellectu cõ̃iuncto tali agenti naturali:aut ab intellectu ſeparato. vz ab intellectu giterius agentis:⁊ dirigentis talem actionem agentis ex neceſſitate nature in fñinem. Mon poteſt dici pꝛimũ: quiã quod agit per intellectum ſibi cõiunctum: poteſt agere? non agere:cum potentia rationalis ſe habeat ad oppoſita vt patuit nono huius.q.⁊. ar.⁊. Et. ſic ſequeretur ꝙ talis actio non eſſet determinata ad vnum. Et per conſequens non eſſet actio naturalis agentis:cnm natura ſit determi⸗ nata ad vnumtſicut eius eſſe eſt eſe determinatuʒ. Si ve ro dicatur vᷣm:relinquitur ergo ꝙ agens ex neceſſitate na ture pꝛeſupponat aliud agens · Et ſie nõ erit pꝛimũ agens uod erat pꝛobandum. ¶ Vonſiderandũ autem eſt hic pꝛimo vᷣm phm pꝛo amplioꝛi declaratione pꝛecedentiuʒ non videtur eſſe verũ hoc quod dictum eſt in reſpon⸗ ſone ad queſitum.vʒ ꝙ pꝛima ſubſtãtia que dicitur ſim pliciter:pꝛimuʒ mouens ſit actus purus. HNam potentia ſimpliciter eſt pꝛioꝛ actu. Ergo pꝛia ſba que eſt canſaper petuitatis mundi:non eſt ſuus actus purus. Aliter nõ eẽt pꝛima. Aſſumptum pꝛobat phus. Wam ꝑꝛns eſt a quo non cõuertitur conſequentia ſubſiſtendi. Sed ſic ſe habet potentia ad actum: qꝛ omne agens poleſt agere. Sed nõ omne potens agere agit. Ergo videtur ꝙ potẽtia ſit pꝛi⸗ oꝛ ipſo actu. NAd quod bꝛeuiter dicit phus:ꝙ in vno ⁊ eodem potentia p̃cedit actum: vt declaratum eſt ſupꝛa in nono huins.q.3 · ar.ꝛ. Pimpliciter tamẽ ⁊ in dinerſis ac s pꝛecedit potentiã cum nihil poſſit ſe reducere de po⸗ tentia ad actum niſi per id quod eſt in actu: vt etiam anti⸗ qui pßi poſuerunt. ¶Lonſiderandũ vlterins eſt ſecundo ym phm ꝙ ex perpetuitate generationis ⁊ coꝛruptionis in iſtis inferioꝛibus concluditur ſiue ꝓbatur perpetuitas motus celi. Mam in generatione ⁊ coꝛruptione duo ſunt vʒ permanentia continna ipſius eſſe rerũ Fᷣm ſpeciem:⁊ diuerſitas generationis ⁊ coꝛruptionis. Et ideo opoꝛtet eſſe duos motns pꝛimos ipſius celi:quoꝝ vnus eſt dire
ctus ⁊ vnifoꝛmis qui eſt diurnus pꝛimi celi: ⁊ alter eſt
motus obliquus afferens ⁊ deferens aſtra. Motus autẽ obliquus non poteſt eſſe cauſa perpetne permanẽtie ge⸗ nerationis ⁊ coꝛruptionis. Relinquit ergo ꝙ motus cõ tinuns directus ſit cauſa continuationis pꝛedictoꝛum. t ſic talis motus eſt vnifoꝛmis ⁊ perpetuns. Et per conſe quens eins motoꝛ erit etiam perpetuus. ¶onſideran⸗ dum vlterins eſt tertio ᷣm Poc. S. in pꝛeſenti lectione ꝙ ex pꝛoceſſu phyloſophi in hoc capitulo manifeſtus eſt ꝙ phyloſophus firmiter opinatus eſt ⁊ tenuit neceſſariũ Foꝛe ꝙ motus teli ſit ſempiternus:ſimiliter ⁊ tẽpus · li ter enim nõ fundaſſet ſuper hoc intentionem ſuam de in⸗ qiſitione ſubſtantiaꝝ ĩmaterialium. Sciendum tamen eſt ꝙ rationes ab eo indnete oetano phyſicoꝝ ex quaruʒ pꝛeſuppoſinone hie pꝛocedit:non ſunt demõſtratiue ſim
pliciter: ſed ſunt rationes pꝛobabiles: niſi foꝛte ſint demõ ſtrationes cõtra poſitiones antiquoꝝ naturalium de ince
ptione motus: quas poſitiones deſtruere intẽdit. Et pꝛe termiſſis aliis rationibꝰ in octano phyſicoꝝ poſitis quas hie pꝛetermittit: manifeſtum eſt ꝙ ratio quaʒ hic poſuit
phvloſophus ad pꝛoband m ſempiternitatem motus ⁊ tempoꝛs non eſt demonſtratiua. Mon enim ſi ponimus
tempus quãdoqʒ incepiſſe:opʒ ponere pꝛius: niſi yma⸗ ginatum:ſicut cum dicimus g extra celum non eſt aliqð
Metha.
toꝛpus:hoc quod dicimus extra nõ eſt niſi ymaginaum. Sicut ergo extra celum non opʒ ponere locum q;uis ex tra videatur locum ſignificare:ita non eſt neceſſarum ꝙ tempus ſit pꝛius anteqᷓ; incipiat vel poſtqᷓ; definit:lʒ pꝛi⸗ us ⁊ poſterius videãtur tempus ſignificare. Idec ille foꝛ maliter. C Conſiderandum vlterius eſt quarto fᷣm eun⸗ dem ibidem: ꝙ qᷓ;uis rationes phyloſophi pꝛobantes ſempiternitatem motus ⁊ tempoꝛs non ſint demonſtra⸗ tiue ⁊ ex neceſſitate concludentes:tamen ea que hic pꝛo⸗ bantur de ſempiternitate ⁊ immo:talitate pꝛime ſbe ex neceſſitate ſequuntur:quia ſi non fuerit mundus eternus ncẽe eſt euʒ ſit ꝙ fnerit pꝛoductus ab aliquo alio: qꝛ nihil
poteſt pꝛoducere ſeipſnm.Et ſi hoc non fuerit eternum:
opoꝛtet ꝙ ineſſe pꝛoductum ſit ab aliquo alio. Et cum hoc non ſit pꝛocedere in infinitun vt ſecundo huius pꝛo⸗ batum eſt:ncẽe eſt ponere aliquam ſpam ſempiternam in cuius ſba non ſit potentia:⁊ per conſequens unmateri alem ⁊ immobilem.ec ille foꝛmaliter. ¶onſideran dum vlterins eſt quinto ſecundum Albertum capitu⸗ lo tertio ꝙ pꝛedicte rationes phyloſophi conciudũt hoc ſolo ſuppoſito ꝙ pꝛimus motoꝛ ſit a pꝛima. Anod qui dem Plato negauit: vt patet in libꝛo platonis ad Thy/ menm. Similiter ⁊ ſui ſequaces:qui diſtinxerunt cauſaʒ efficientem pꝛimam a pꝛimo mouente. Et ſi hoc eſſet ve ruʒ:non concludunt ea que addurta ſunt a ꝓho.Iec ille. „½ igitur dicenduʒ vt dicit poc. Ad PMmUm S.. in de potentia.q.i.ar.I. ad octauuʒ ꝙ potentia dei ſemper eſt attui comuncta ⁊ ope rationi. Mam operatio eius eſt diuma eſſentia. Sed ef⸗ fectus ſequitur ſᷣm imperium voluntatis ⁊ oꝛdinem ſa⸗ pientie. Unde nõ opoꝛtet ꝙ ſemper ſit coniuneta effectui ſicut nec g creature fuerint ab eterno. Idec ille. N Atrůũ
vero mundus fuerit ab eterno:aut potuerit eſſe ab eter⸗
no ſicut hic mouet queſtionem dominus Antonius Ir⸗ chiepiſcopus alterius eſt diſputationis. ¶ Uerumtamẽ vt dicit Boc. S. in de pctema.q.ʒz.ar.iin coꝛpoꝛe;ʒ phyloſophnm in quinto methaphyſice poſſibile dicuur quandoqʒ quidem ſᷣm aliquam potentiam vʒ actinam vel paſſiuam.ᷓm actiuam quidem vt ſi dicamus poſſbi
le eſt ediſicatoꝛi vt ediſicet vᷣm potentiam paſſiuam vero
vt ſi dicamus ꝙ ligno poſſibile eſt ꝙ comburatur. Euð doqʒ vero dicitur poſſibile non ᷣm aliquam potentiam: ſcilicet quando termini nullam adinnicem repugnantiaʒ pabent. conuerſo vero impoſſibile dicitur quando ter mini adinnicem repugnant: vt ſimul eſſe affirmationem ⁊ negationem: unpoſſibile dicitur:non quia ſit impoſſibi le alicui agenti ant patienti: ſed quia eſt vᷣm ſe impoſſbi⸗ le vtpote ſibi ipſi repugnans. Bi igitur conſideretur ali⸗ quid diuerſum in ſba exiſtens a deo fuiſſe ſemper nð po⸗ teſt dici impoſſibile;ᷓʒ ie quaſi ſibi ipſi repugnans. Moc enim quod eſt eſſe ab alio non repugnat ei quod eſt eſſe femper:niſ quando aliquid ab alio fit per motũ. Qnod non accidit in pꝛoceſſu rerum a deo. In hoc auteʒ quod additur diuerſum in ſba ſimiliter nnlſa repngnantia abſo lute datur intelligi ad id quod eſt fuiſſe ſemper. Si autẽ accipiamus poſſibile dictum ſᷣm potentiam actiuam:ilc in deo non deeſt potentia ab eterno pꝛoducendi eſſentias aliam a ſe. Si vero ad potentiam paſſinam hoc referatur
ſic ſuppoſita catholice jidei veritate dici non poteſt ꝙ ali
quid a deo pꝛocedens in eſſentia diuerſum potuerit ſem
per eſſe. Supponit enim fides catholica omne id qu
eſt pꝛeter deum aliquando non fuiſſe. Sicut autem im poſſibile eſt quod ponitur aliquando fuiſſe nunquam ui fe:ita impoſſibile eſt quod ponitur aliquando non fuiſſe ſemper fniſſe. nde a quuſdam dicitur ꝙ hoc eſt polĩ bile ex parte dei creaniis: non autem er parte eſſentie s deo pꝛocedens: per ſuppoſitionem contrarii qusmn
des chꝛiſtiana facit. Iec ille. CAd ſecundum dicendi
ꝙ materia eſt pꝛincipium indiuiduationis in habentubus
materiam.non autem in ſubſtantus immaterialibus: v
ſupꝛa diſputatum eſt in.7.huius.q.⁊2 ar.I. 6 P P 7 Q22⸗ Cdue ſio
— ——
— — —
—
——
S
— =—
₰
—— —
— S— —
£ —

¶Queſtio
CAneſtio ſexta de pꝛima ſba.-
Hnſequenter ecr — cũdo capi tulo huius ſecundi tractatus conſideran 6 dunm reſta de perfectione pꝛime ſbe im nobilis. ¶ Tirca quod querütur ſeptẽ. CP. Uitrum pꝛimum mouens mo neat ſit intelligibile ⁊ appetibile. ¶ Se cundo vtrum ex hoc ꝙ pꝛimum monuens mouet vt intel ligibile:poſſit concludi ꝙ eſt a ſimplex. ¶ Tertio vtrũ ex hoc ꝙ pꝛimum mouens mouet vt pꝛimum bonuʒ de ſiderabiie poſſit concludi ꝙ ſit purus actus. N Muarto vtrum ex hoctiam concludi poſſit ꝙ ſit ſimpliciter quid immutabile CMuinto vtruzʒ in pꝛimo mouente ſit ſum ma delectztio. ¶ Bexto vtrum in deo ſit vita ⁊ ſit ſnum viuere. W Septimo vtrum pꝛimum mouens ſit ſbᷣa coꝛ poꝛea habens magntudinem. ¶CSequie ĩ pho ⁊ qoc. S.ibi. M—— ẽ 4 ic pꝛoceditur. Mide 4 B NRmUm tur ꝙ pumũ mduẽs non mpueat mobile ſicut intelligibile ⁊ appe tibile. Maʒ celũ non intelligit ipſum pꝛimum monens ců intellectũ non habeat. rgo pꝛimuz mouenſ nõ monet pᷣn celũ mobile vt itelligibile. ¶. Ince jo non eſt voluntas. Ergo non poteſt velle pꝛimum ino nens. Et ſic non moůet ipſum celum vt appetibile:cũ ad appenbile terminetur yoluntas.& P30. Inñnituʒ non poteſt ſuſcipi a nito. ᷓed dens eſt ijfinitus qui eſtᷣmũ mouens. Mnelibet vero creatura eſt finita vᷣm intellectũ. Ergo pꝛimũ monens a nlla creatura poteſt intelligi vel etiam appeti. C4 · Omne mouens dicitur mouere per cõtaciũ vt ðieiur ſexlo ⁊ octauo phyficoꝛũ. Ped pꝛi ma ſba que dens eit:non habet contactuʒ cuʒ noñ ſit quã tus neqʒ coꝛpoꝛeusʒxt infra pꝛobabitur per phyloſophũ Ergo mouet aliqd. t ſice pꝛeſuppoſituʒ eit falſuʒ. NP · Jo. Si deus moueret vt pꝛimuzʒ bonũ deſidgrabile:tunc cognoſceret ſe foꝛe bonum deſiderahile. Ced hoc non poteſt dici. Ergo ⁊c̃. ¶ ꝛobatio mdie. Maʒ aut talis cognitio que vt ſic ſe cogůoſceret eſſet᷑ pꝛactica:aut ſpecu latiua. Non pꝛimum:q illud tantũ cadit ſub cognitione pꝛactica: quod a cognoſcente eſt operabile:vt pꝛobatum eſt ſupꝛa in pᷣmohuiꝰ.q.3.ar.x.⁊ in ſexto huius.q.⁊. ar. . Sed deus non eſt a ſe operabilis. Ergo non poteſt de ſe ipſo habere cognitionem pꝛaciicam. Meqʒ etiam po/ teſt dici ſecunduʒ. Mã illud non cadit ſub cognitione ſpe. culatina: quod oꝛdinatur ad opus vt patuit pꝛimo ⁊ ſecũ do ⁊ ſexto huius. ed ſummuʒ bonum deſiderabile quʒ ſit pꝛimuʒ mouẽs ſtante ypotheñ oꝛdinur ad opus. r⸗ go talis cognitio non eſt ſpeculatiua. ¶ Sed ↄtra eſt phy ſoſophus in textu commenti. zõ ·ibi. Mouet autem ſicut deſiderabile ⁊c̃. dicendũ ꝙ pꝛimũ mouẽs mo Reſpondeo uet ſicut nwe ⁊ deſide rabile. Duod ſic ꝓbatur vᷣm phyloſophuʒ. Nã pꝛimum mouenb eſt mouens non motuʒ: vt ex ſupꝛadictis patet. liter eſſet ꝓcedere in infinitũ in mouentibus: vt pꝛoba⸗ tur octano phyſicoꝝ. Sed hec ſola.ſ.deſiqerabile ⁊ intel ligibile inneniuntur monere non mota · Ergg pꝛimũ mo nens mouet vt intelligibile ⁊ deſiderabile. ¶ onſiderã dũ autes eſt hic pʒimo pꝛo declaratione minoꝛis pꝛemil ſe vt deducit hic Poc. ð · ꝙ dupleꝝ eſt motus.vʒ natura ls ⁊ voluntarius ſine ᷣm appetitũ · AMouens igitur mo tu naturali: de neceſſitate mouetur:quia cuʒ monens na⸗ turaliter ſit generans ⁊ alterans cum etiaʒ grauia ⁊ leuia mouentur ᷣi locũ a generante per ſe:opʒ ꝙ generans ⁊ alterans immediate aliter ⁊ aliter ſe habeat. Ende ſnpra oſtenſum eſt g id quod canſat generatoneʒ in iſtis inferi oꝛibus agit aſiter ⁊ aliter. Sed in motu qui eſt voluntari ns ſiue pᷣm appetitũ: voluntas ⁊ appetitus ſe habent ſicut
ec.ix monens nõ motũ vt dicitur tertio de anima · Relinquit
Perta ergo ꝙ ſolům id quod monet,ſicut appetibile:ſit monẽs
non motum.ꝑt cũ omnis appetius voluntatis cognitio nẽ pꝛeſuppqnat:ſequitur ꝙ tale monens non motũ ſit in⸗
telligibile. C Nonſiderãdũ vlterius eit ſecũdo ᷣm poc.
S.ꝙ pᷣmũ mouens dicitur monere ſicnt appetibile: qꝛ motus celi ẽ ꝓpter ipſuʒ ſicut ꝑꝑ finẽ cauſatus ab aliquo mouente ꝓximo:quod monet ꝓpter pmũ mouens um⸗ mobile: vt aſſimiletur eiĩ cauſqudo:⁊ explicet aciu id qð eſt virtute in pᷣmo mouente. Mon.n.eſt motus celi pꝛo pter generationẽ ⁊ coꝛruptioneʒ inferioꝛũ ſigut ꝓpter ſi⸗ nẽ:cũ finis ſit nobilioꝛ hijs que ſunt ad finẽ. ʒ ergo qua liter pᷣmũ monens mouet ſicut intelligibile ⁊ appetnbile. ¶Cõſiderãdũ vlterius eſt tertio ᷣm eundẽ ꝙ apud nos aliud eſt ꝙ mouet vt intelligibile bonũ:⁊ alind qð mo ⸗ uet vt deſiderabilꝭ bonum:cũ tñ vtrũqʒ moneat vt mo⸗ uens non motũ. Ut hoc p̃cipue apparet in eo qui eſt con
tinens. õ ſᷣm rationẽ monetur ab intelligibili bono. ſʒ
ᷣm vim concupiſcibilẽ mouet᷑ ab aliquo delectabili bo⸗ no ᷓᷣm ſenſum:q cõe bonũ cuʒ tñ non ſit bonů ſimplici⸗ ter ſed vʒ quid. ec aũt dinerſitas nõpõt eſſe in pᷣꝰ intel ligibili ⁊ pᷣꝓ deſiderabili. Pʒ opʒ ꝙ pᷣn ĩtelligibile ⁊ pᷣn deſiderabile ſint eadẽ. Pt hec eſt ratio ꝙ ↄcupiſcibile qð nõ eſt intelligibile bon apparens bonũ opʒ ꝙ ſit bonũ appetibile appetitu itellectuali.Mã yolũtas in intelleciu eſt:⁊ nõ in appetuu concupiſcentie. Et ideo hoc qð appe titur vᷣm concupiſcentiã videt᷑ bonũ eo ꝙ deſiderat᷑: qꝛ
cõcnpiſcentia ꝑuertit iudiciũ rationis vt videatur ei bonũ
quod eſt delectabile. Ped id qð ppetitur appetitu intel lectuali: quia videtur bonũ ðᷣʒ ſe. Mnius.n.appetuus pᷣn cipinʒ eſt intellectus qui mouetur quodãmodo ab intei ligibili. Jic igit pʒ ꝙ cõcupiſcibile nõ eſt bonũ. niſi q⁊ deſiderat᷑. õ ergo põt eſſe pᷣn bonũ: ſʒ ſolůj illud qð qꝛ bonũ eſt mouet deſideriũ ſicut appetibile ⁊ intelligibile ſimul. Lonſiderandũ vlterius eſt quarto ꝙ pꝛimũ mo uens mouere celũ vt intelligibile ⁊ deſiderabile põt in· telligi dupliciter.dinoꝰ ꝙ mouet vt intelligihile a ſeipſo ⁊ vt ab eo amabile. t ſic clara eſt ſententia. Ilio mõ ꝙ mouet ſicutintelligibile a celo quod mouetur viyiute pꝛi mi motoꝛis.it hoc poteſt intelligi dupliciter. Tino mo do accipiendò celum abſolute ⁊ ᷣm ſe. Pt ſic noh mouet vt inteliigibile a celo:cum celuʒ m ſe ſumptum non ha beat intellectum. Ilio modo accipiendo celuʒ pro aggre gato ex coꝛpoꝛe celeſti ⁊ intelligentia immediate ipſum mouente virtute pꝛimi mouentis: vt declaratuʒ eſt in no tabili ſecundo. Et iſto modo pꝛimum mouens mouet ce lum vt intelligibile ⁊ deſiderabile etiam a celo ratone in telligentie que mouet celum oꝛdinando motum eius ad pꝛimum mouens tanqᷓ; ad vltimum finem. Nel etiaʒ ap petitus naturalis ſequitur cognitionem alterins. ſcilicet dei oꝛdinantis naturas omnium:non autem pꝛopꝛiaʒ co⸗ gnitionem habentig appetitum naturalem;ᷣm Poc. P · mne. q.26 hr. 1.c. Ft per hoc pʒ ſolutio ad duo pᷣmaar gumenta. ¶ Ad tertiumn dicendum ꝙ infinitum pꝛiuati ne ſumptum quod.vʒ ſe tenet ex parte quantitatis ⁊ ma⸗ terie:non poteſt ſuſcipi a finito. Tamẽ infinituʒ negatiue ſumptum quod. vʒ ſe tenet ex parte foꝛmeꝛpoteſt ſuſci⸗ pi ab intellectu alicuius finiti:non quidem compꝛebenſi⸗ ue ſed appꝛehenſiue:non quidem quidditatiue ſed quan⸗ tum ad quia eſt ⁊ quantnʒ ad aliqua pꝛedicata que de ed pᷣdicantur in ꝗd vt declaratũ ẽ ſupra in. ⁊0. huius. q.I. ar. 4.⁊.. Pumũ aũt mouẽs qð a pho vocat᷑ deuſẽ ininũ negatiue ⁊ nõ pᷣnatine: vt enã declaratũ eſt upꝛa in pᷣ hu ius.q.Io.ar. ꝗpm. Inde p̃t ab intellectu creato intelligi mõ expoſito. ¶ Ad quartuʒ dðm ꝙ dupley eſt ↄtactus Duidã eſt ↄtactus vtutis. Klius eit cõtactus dimenſiuus ſiue quantitatiuus ⁊ coꝛpoꝛeus. Omne ergo moues net per contactũ virtutis.non tamen omne mouens ino net per contactũ dimenſiuũ ſine quãtitatiuũ ⁊ coꝛpoꝛel⸗ ſed ſolũ monens coꝛpoꝛeũ.ã licet dens moneat Pcoñ tactum virtutis illimitate ⁊ intelligentia per contaciuꝰ virtuiis limitate:non tamen mouent per contactum co

LE
Lec.3.
Suodecimi
poꝛeñ:ſed ſolũ monẽs coꝛpoꝛeũ vt etiaʒ dicitur in ſequẽ ti articulo notabili ſeptimo. ¶ Ad yn dõm ꝙ deꝰcogno ſcit ſeipſum vt intelligibile quoddã ⁊ deſiderabile a crea tura cognitione ſpeculatiua:qꝛ de ſeipſo hʒ ſoluʒ cogniti onem ſpeculatiuã: vt pʒ ꝑ Poc. S. in pᷣ ꝑte.q.ꝗ. ar.vl⸗ timo in coꝛpoꝛe. Mec ip̃e deus oꝛdinat᷑ ad creaiuras aut ad motuʒ creaturgrũ tanq; ad finem· ſed eſt ipſemet finis omniũ creaturarũ:cũ ſit omniũ rerũ pꝛimũ pꝛincipium. ¶C Bequit᷑ i pho ⁊. D. G. ibi Intellectualiſãt altera ⁊c̃. det ꝙ ex hoc ꝙ pᷣmum mouens mouet pꝛimũ mobile vt itel ligibile:non poſſit concludi ꝙ ſit ſpa fimplex Mã ex vero non poteſt concludi falſum. Eyx veris.n.non ſequitur niſi verũ: vt pʒ in pꝛincipio ſecũdi pꝛioꝝ. Sed falſum eſt pꝛimum mouens eſſe ſpam ſimplicem. Ergo ex hoc ꝙ ponitur eſſe mouens vt itelligibile cum hoc ve rum ſit vt pꝛobatuʒ eſt: non poteſt concludi ꝙ ſit ſpa ſim plex. Mꝛobatio medie. Mam omne mouens mouet ali quod mobile. Bed idẽ motus eſt actus mouentis ⁊ mo bilis vt habetur in tertio phyſicoxꝝ. Ergo in pꝛimo mo/ nente eſt motus. Et per ↄñs in eo eſt compoſitio. Sequi tur igit᷑ ꝙ nõ ſit ſpa ſimplex. CP.⁊. In eo in quo eſt ali quid vt determinabile ⁊ aliud vt determinatio ſiue vt de terminans ibi eſt compoſitio.ᷓʒ in pꝛimo mouente eſt aliquid quod ſe hʒ vt determmabile.vʒ ſua eſſentia:⁊ ali quid quod ſe hʒ vt determinans.vʒ ſua ſapientia. Ergo in pꝛimo monente eit compoſitio. Et ſic non eit ſßa me⸗ re ſimplex. CP30. Ab vno ſimplici non poteſt cauſari niſi ſimplex:ſicut ab vno non poteſt ꝓduci miſi vnũ inquã tum huinſmodi. Sʒ a pꝛimo monente ꝓcedunt multa:⁊ etiam compoſita. Ergo non eſt ſba ſimplex. Et ſic idẽ qð pꝛins. CP ·. Deum eſſe vnũ cum ſit articulus ſidei vt pʒ in ſymbolo niceno: non poteſt demonſtrari. Qnili⸗ bet.n. articulus fidei ᷣſupponitur per fidem. Ergo deuʒ eſſe ſimplicẽ nõ põt ꝑ aliꝗd demonſtrari. Patet ↄña: qꝛ omne ſimplex eo modo quo eſt ſimplex eſt vnum: vt pʒ in hoc Iꝛ. Per hoc ergo g deus mouet vt pꝛimum in⸗ telligibile:nõ poteſt cõͤcludi g ſit ſba ſimplex. N Sedʒ eſt phus in textu ibi· Intellectualis autem altera ⁊c̃. Reſi ondeo dicenduʒ ꝙ ſicut oſtenſum eſt P ex cooꝛdinatione mouentis ⁊ moti ꝙ pꝛimum mouens eſt a ſimplex ⁊ actus purus ita hoc idem oſtendi poteſt ex cooꝛdinatione ipſoꝛum in telligibilium. Mã ſicnt mouentia ⁊ mota habent ſnaʒ co⸗ oꝛdinationem eꝝ hoc ꝙ vnnʒ monens eſt alteri caufa mo nendi:ſic ⁊ ipſa intelligibilia habent ſuam cooꝛdinationẽ ita g vnñ intelligibile eſt alteri pꝛincipium intelligendi alterum. Unde ſecus ex vna cooꝛdinatione poteſt oſten ⸗ di ꝙ pꝛimum monens eit ſba ſimplex ⁊ actus purus: ita ey altera idẽ pᷣt oſtẽdi. Onod ſic declarat᷑. Wã manifeſtũ eſt vt patnit 70 hnius.q.⁊x.ar.i.ꝙ ĩter ĩtelligibilia ſba eſt pᷣmũ intelligibile:eo ꝙ ipſum accidens non intelligimus niſi per ſbam per quã diffinit᷑. Et inter ſbas pꝛius eſt itel hkgibile implex qᷓ; compoſitum. Mam ſimplicia includũ tur in intelleciu compoſitoꝝ. Et inter ſimplicia que ſunt in genere We:actus eſt pꝛins quoddaʒ intelligibile qᷓ; po· tentia. Mã poꝰ diffinit per actum. Relinquitur ergo ꝙ pꝛimũ ſimpliciter intelligibile ſit ſba ſimpiex que eſt actꝰ phrus. Matet ergo reſponſio ad queſitum.vʒ ꝙ quia pꝛi mum mouens mouet vt intelligibile concluditur ꝙ eſt ſba ſimplex. CLonſideranduʒ autem eſt hic pᷣ ᷣmphm ꝙ ne ipſe videatur incidere in opinionem Platonis qui poſuit pꝛimum monens pꝛincipium rerum vnum intel⸗ ligibile oſtendit differentiam inter vnum ⁊ ſimplex. Mã vnum ⁊ ſimplex non idem ſignificant:quia vnum ſignifi cat menſurau: vt decimo huins patuit. Sʒ ſimplex ſigni ſicat diſpoſitionem vᷣm quaʒ aliquid aliqualiter ſe hʒꝛ qꝛ vʒ non eſt ex pluribus conſtitutum. N onſiderancũ vl terius eſt ſecũdo vᷣm Albertum magium tractatn ſecun ⸗ do cap.3?.ꝙ duo ſunt que ſoli pꝛime ſbe conueniunt qno
Metha.
rum vnnm eſt ꝙ ipſa non eit in genere aliquo determi nato per omnem moduʒe ſed ante omne genus ſchm eſt ꝙꝑ in ipſa non eit vle nec ꝑticulare cõmune vel ꝓpꝛium Et huic addnnt quidã alia duo. Qnoꝛum vnũ ei ꝙ quã to pᷣma ſba ſimplicioꝛ eſt in eſſentia:tanto multiplicioꝛ eſt in relatione ⁊ effectibus.ſecunduʒ eſt ꝙ quanto ſimpli⸗ cioꝛ eſt:tanto ſua nobilitate ab alijs diſtincnoꝛ eſt:a nulli bʒ aliquid cõmune. Ratio pꝛimi inter hec quattuoꝛ eſt. Mã omne quod eit in genere: aut eſt in ipſo ſicut genns vel ſpecies:aut ſicut pꝛincipiũ generis vel ſpeciei cõpꝛe⸗ hendendo ſnb ſpecie indiuiduum. Sed pꝛima ſa nõ eſt in genere ſicut genns:qꝛ genus pꝛedicatur de pluribus ſpecie differenibus in quid:tanq; exiſtens de ratione ad ditatius ipſarum ſpecierum. Sed de nullo taliter pꝛedi⸗ cari poteſt pꝛima ſpa ſimpliciter vt pʒ. Lonſtat etiam non eſt ſpecies vel indiuiduum: quia ſic eſſet in eo cõpo⸗ ſitio ex g enere ⁊ differentia: vel ex foꝛma ⁊ materia. qð abſurdum eſt. Mec etiam poteſt eſſe pꝛincipium generis quis ante eſſet aliquod elementum conſtituens genus qð eſt ba.x ſſer igitur foꝛma vel materia. Et ſic eſfet vmbi⸗ lis per eſſentiam multis ⁊ cõponibilis. Que omnia ſunt mconuenientia: vt pʒ hic ꝑer pm. Mon eſt ergo ſba ſim plx pꝛima in genere ſbe. Et de ſe etiam conſtat ꝙ non eſt in genere accidentium. Ergo non eſt in alquo genere de terminato. Et lʒ dicatur ſbã:tamẽ alia ratione dicitur de ea ſba ⁊ de alijs. Mꝛima.n.ſßa fimpliciter pꝛima non di citur iba pꝛedicamentalis. Conſideranduʒ vlterins eſt tertio vᷣm eundem vbi ſupꝛa pꝛo declaratione pꝛeceden/ tis notabiliſ ꝙ ſba dicitur ab actu ſubſtãdi:que vʒ ſubſtat per ſe vel per aliud.]Per ſe quidem:ſicut materia ⁊ ſʒ. Mer aliud vero ſicut foꝛma. Dicitur etam ſba res per ſe exiſtent. icitur.n.res per ſe exiſtere per oppoſitum eius quod eſt per aliud. Et hoc cõtingit dupliciter. no modo diciur aliquid per aliud exiſtere:qʒ in ſe non ha⸗ bet exiſtere. ſed in eius diffinitione cadit aliud quod ipſ eſt cauſa exiſtendi.Et ſic accidens non eſt per ſe exiſtens cum mgis dicatur entis q; ens. Alio modo dicitur per ſe exiſtens per oppoſitum ad illud quod eſt per cauſam exiſtens. Et ſic ſola ſba pꝛima dinina dicitur per ſe exiſtẽ quia ſola ipſa penitus nullã habet canſam ineſſe. Ex quo pʒ ꝙ ipſa non eit in genere ſubſtantie qꝛ ſba que eſt genꝰ pꝛedicamentale: eſt per ſe exiſtens pꝛimo modo:⁊ nõ ſe cundo modo. Mꝛima tamẽ ſba ſimpliciter que dens eſt ipſa aliquo modo dicitur ſba ſola:quia ipſa ſola eſt illnd ens quod eſt ſuum eſſe ⁊ quod non habet canſam ſui eyi ſtere. C Patet ergo qualiter pꝛima ſimpliciter ſba que deus eſt dicitur per ſe exiſtens dicitur ſa ⁊ ens. N Mʒ etiam qnaliter pꝛima ſa non eſt in aliquo genere deter⸗ minato: v etiam declaratum eſt ſupꝛa in tertio huins.q. 6.areʒ · ad 9mn. ¶ onſiderandũ vlterins eſt quarto ʒ eũ dem ibidem ꝙ ratio ſecundi.vʒ quare in pꝛima ſimplici ter ſba nõ ſit vle velſpticulare ſtatim concludit᷑ ex hocꝙ non eſt in genere.cum mhil ſit in genere directe niſi vñi nerſale vel particulare. Iliter tñ ſic ꝓbatur ⁊ melius vt ipſe dicit. Mã in quacunqʒ nã eſt vle vel particulare ſine ſingulare aut cõmune vel ꝓpꝛiũ in illa ſunt dne nature: quarũ vna eſt cõicabilis ⁊ altera incõicabilis. ed in eo quod eſt ſimplex in fine ſimplicitatis non eit niſi vnũ ens ſimplex ⁊ vnica natura.Iliter in eo eſſet compoſitio. Oð eſt implicare. Ergo cuʒ pꝛima ſimpliciter ſßa ſit ſimplex ſßa ⁊ actus purus vt ꝓbanuit hic ⁊ probat phᷣus: in ea non erit vninerſale vel ꝑticulare. Impoſbile eſt.n. id quod pꝛimum eſt ⁊ ſimplex eſſe in pluribus quia pꝛims non ſunt plura. Anuerſale autẽ cõicabile eſt pluribus. Ergo pᷣſimpltr ſba modo expoſito nõ põt eẽ vninerſalis: ⁊ ꝑ ↄñs neqʒ ꝑticularis. ¶Et lʒ pꝛo bꝛenitate naturs diuina ſit pluribus cõicabilis ſnppoſitis:nõ tñ eſt vlis ꝓpꝛie ac cipiendo vle:quia vle eſt quod eſt cõicabile pluribus di ſtinctis Vm eſſe. Quod non accidit in ſuppoſitis dininis:
qꝛ tria ſuppoſita que exiſtũt in eſſentia diuina ſicut idem m eſſe. Mon. n.pꝛopter rem abſolute ⁊ reſpectiue con⸗
ſideratam
— — —
— —
ul hi uiu im miu in iu im auiz wiin ſm ſinn mn wh nut ium
hin

Rderatã variatur realiter eſſe in diuigis: quẽadmodũ ac/ eidit in giibus pꝛedicamentalibus. ¶ Vonſiderandum vlterins eſt yꝰ ᷣm eundẽ ibidẽ:ꝙ raiio teruj.vʒ. quare pꝛima ſpa quanto ſimplicioꝛ eſt ⁊ perfegtioꝛ ⁊ pꝛioꝛ eſt multiplicioꝛ relationibꝰ:ſic põt deduci. Nã quãto eſt ali quid ſimplicius:tãto ad plura ſe extendit ⁊ in pluribus mnvenitur ſed pꝛima ſba vt pꝛobatnʒ eſt ſuperius eit ſim ⸗ pliciima. Ergo in pluribus vt cauſa pꝛima inuenitur.ſʒ quanto in plurjbus inuenitur aliquid: tanto relationẽ ha⸗ bet ad plura. Sequitur ergo ꝙ pꝛima ſba muitipliceſ hʒ relationes ad creaturas:nõ quidẽ reales cum non reali⸗
ter a cregturis:dependeat. Sed in ea ſunt relationes ra
tionis.¶ue quidem relatjones non repugnãt dinine ſim plicitati?vt ipſe deducit. Sed hec inferius tractqhuntur qꝛ magis mã̃ theologaliſ eſt q; methaphyſicalis. Et ideo hocſtudui reſeruare declarandũ duʒ inferius de iapiẽtia tractabitur.q.ð.ar.⁊. CMõſideranduʒ vlterius eſt 6* 5ʒ eundeʒ ibidem ꝙ magni doctoꝛes dubitauerunt de.40. videlicet ꝙ quanto aliquid ſimplicius eſt tanto ab alijs differentiꝰ eſt. Tnm pꝛimo qꝛ pꝛima pꝛedicata que ſunt ſimplicia pꝛedicamur de omnibus ⁊ non diſtinguuntur ab aliquo:ſicut vnuʒ ⁊ ens. lnde pntabant pꝛimaʒ ſßᷣaʒ eſſe indiſtinctam abpmni eo quod eſt. Vmo vt dixerunt eſt omne quod eſt. Tun ſecundo qꝛ quoꝛũ vnus reſpe ctu eiuſdeʒ eſt cõmunis ambitus: illa ſunt eadem. Sed vnus ⁊ idem reſpectu omniuʒ que ſunt ⁊ ideʒ ambitus quia omnia que ſunt dicuntur eſſe in pꝛima ſpa. Sed vt pic idem dicit ſimiles opinatoꝛes parna ratione perſuaſi ſunt: quia putabant omnia illa eſſe eadem que non diffe⸗ runt differentia diſtinguente aut contralzẽte. Fed hoc fal ſum eſt:quia differunt ſimplicia ſeipſis· Nlias eſſet pꝛoce dere in ifinituʒ: vt declaratũ eſt uperius in. y. huius.q. F. ar.2. Et ftiaʒ non eſſet dabile aligd ſimplex in fine ſim plicitatis.inot tamen eſt contra ypotheſiʒ. Mec ꝑmnia Hlbertus magnus ſententialiter:⁊ plura alia. NMali⸗ ter autem hec vera ſint etiam vᷣm ſententiam Woc.ꝗ.in ferius ſi deo placuerit latius diſputabitur.vʒ · in.I2. huiuſ q.s.ar. ꝓ CCpnſiderandum vlterius eſt ſeptimo ꝙ tri⸗ plex eſt mouens. noddamn. eſt monens quod mouet aliquid per contactum dimenſiuum: vt ſupꝛꝰ dictuʒ eſt in pꝛecedenti articulo ad quartum. ᷓt tale mouens habʒ in ſe motum effectine:non autem foꝛmaliter vt mouens eit:ſed bene vt motum quemadmodum diſpuaum eſt in pby.q. ar 4 in 50 huihs. q⁊x ar. ⁊ · liud eſt mouens per contactum virtutis. t tale eſt duplex. Maʒ quoddam eſt mouens limitatuʒ ⁊ finitum ſiue mouens per applicationeʒ virtutis limitate vt angelus: cuius mo tio ſiue actio nõ eſt ſua ſba.it in tali eſt compoſitio ⁊ eſt monens motum. Alind eſt inouens illimitatum ⁊ infini tum ſiue mouens per applicationem virtutis illimitate cuius actio eſt ſua ba nullam potentialitatem includens ſicuti eſt pꝛimum mouens yt iaʒ pꝛobauit phyloſophus Et in tali non eſt compoſitio neqʒ; motus: qꝛ in mouen⸗ dd non repatitur quacunqʒ paſſione:niſi ᷣm noſtruʒ mo· dum inteiligendi. qmnia.n.que ſunt in tali monente pꝛi moʒſũt nece ſſario actns purus ſimpliciter ⁊ ſua eſſentia. Ct per hoc patet ſolutio ad pꝛimũ ⁊ ecundũ. Nam eſfentiã a ſapientia dei non ſe habent vt determinabile ⁊ determinatio:niſi ᷣm noſtrum modum intelligendi:⁊ non er natura rei foꝛmaliter:ſed ſolum fundamentaliter. nde non eſt bi pluralitas quantum ad eſſentiam: ſed quantum ad coꝛreſpondentiã ⁊ oblectiue:qꝛ eſt canſa ve ritatis plurinum conceptionũ imperfectaruʒ: quibus cœꝛ reſpondet ibi vnuz per eſſentiã fuperexcedens omnẽ cõ/ ceptum intellecins creati: vt etiam infra diſputabitur: dũ de attributis agetur in.Iꝛ. hniug · q.i⁊. ar.I.C Id tertiuʒ dicenduʒ ꝙ duplex eſt agens · Mam quoddam eſt qgens naturalei quod videlicer agit ex neceſſitate nature. Ptta⸗ le agens determinatur ad vnum ſᷣm ſpeciem: non duteʒ m numerum: vt homo non generat niſ hominẽ: ⁊ leo jeonẽ. Vliud eit agẽs voluntariũ: qð vʒ agit vt concipit
Reſpondeo
Berta
intelligit. ꝙt tale etiaʒ ſi ſit ſimpleyx in eſſentia poteſt plu ra etiam compoſita pꝛoducere ⁊ coꝛpoꝛalia ⁊ coꝛrupti⸗ bilia, ꝛimum autem mouens agit ᷣm ꝙ vult ⁊ intelli git. Ideo ratio pꝛocedit ex falſo pꝛeſuppoſito. Pcontra han falſitatem ignoꝛantes Uanchei grauiter mon⸗ ſtruoſe decepti fuerunt dicentes g a deo non pꝛoceſſit ni ſi vna intelligentia per creationem: vt etiam clarius diſ⸗ putãduʒ relinquitur infra.q.y.ar.⁊. C T vltimum di⸗ cenduʒ ꝙ licet deum eſſe vnuʒ ſit articulis ñidei qꝛ vide licet pꝛeiupponiur ad omnes alios articnlos fidei:non tamen eſt mere articulus fidei:cũ phyloſophi ad hoc de claranduʒ etiam lumine naturali pꝛoceſſerint. C Meruʒ
hoc argumentuʒ non eſt ad pꝛopoſunʒ:qꝛ nõ queritur in
queſtione vtruʒ hoc poſſit demõſtrari:ſed queritur vtrũ hoc poſſit concludi ex hoc ꝙ pumũ mohens monet vt intelligibile.ſcilicet vtrũ ſit pᷣa ſimplex. Unde argumen tuzʒ eſt nullũ: vt patuit per pꝛimũ notabilè adductum:qꝛ vnum ⁊ ſimplex non idem ſigmficant: vt etiam hic dicit
phyloſophus. 8 ¶ Sequitur in phyloſopho ⁊ dpoc. Jan. ibi at vero ⁊ Vuodbenum 4c. — 8 tertium ſie pꝛoceditur. Nidet — g ex hoc ꝙ pꝛiniũ mo ens mouet vt pꝛimu bonum deſiderabile: non poſſit concludi ꝙ ſit ſba ſimplex ⁊ actus purus. Mam in quocunqʒ eſt deſiderium: ibi eſt caren tia:qꝛ deſideriuʒ eſt rei non habite ſed poſſibilis hab eri Sed vbi eſt carentia:ibi eſt potentia. rgo ex hoc ꝙ pi mum monens dicitur mouere vt pꝛimũ bonum deſide⸗ rabile non poteſt cõcludi ꝙ ſit ſba mere ſimplex ⁊ puru
actus. C P ·⁊0. Piuicie appetuntur ⁊ deſiderantur ab
auaro vt euʒ mouentes vt quoddaʒ deſiderabile. Et tñ nõ ꝑx hoc ↄcludi põt ꝙ dinicie ſint ſbe ſimplices ⁊ puri S 6 ſit falſuʒ:vt de ſe pʒ. Ergo idem qð pꝛjus. glibet appetitus aligd deſiderãs appetitu voluntatis de quo eſt hic ad ꝓpoſituʒ pᷣſupponit cognitionẽ. nulluʒ. n.ẽ volitũ. niſi pᷣcognitũ: vt pʒ.io.ethyr. Ergo pꝛimũ mouẽſ nõ monet pᷣm mobile vt amabile ſen deſiderabile. ¶P· 4o. BSipᷣn monẽs moueret mobile pmũvt deſiderabile ſiue vt bonuʒ amabile:aut moueret vt amabile a ſeipſo qꝛ.vʒ maret᷑ a ſeipſoꝛaut qꝛ amaret᷑ a pᷣmo mobili. Nõ pᷣm.qꝛ cũ deſideriũ tendat ad finẽ:ſequeret ꝙ pzimũ ino uẽs haberet finẽ: ⁊ ꝑ ↄñs nõ eſſet ens ifinituʒ. Mued eſt cõtra phᷣm in hoc.i⁊.⁊ in pᷣꝰ de celo ⁊ mundo. Meqʒ eti am ꝛni ꝑꝑ rõnẽ adductã qi pᷣn mobile guʒ careat ĩtellectu volũtate:nihil p̃t amare. CP.y. Si vt ſic p̃n mouẽl
moueret celũ pᷣn aut moneret ipſuʒ ĩmediate:aut media
te. Nõ pᷣn:qꝛ id qð mouet᷑ ab aliquo ĩmediate aſſimilat
ei. Sʒ cũ coꝛpoꝛa celeſtia ſint coꝛpoꝛalia ⁊ pᷣn mouens ſit ſemotũ ab oĩ coꝛpe:nulla eſt ibi aſſimilatio. Meq; dõm
eſt ⁊nꝛqꝛ illud muẽs qð mouet alip mediãte nõ eſt mo
uẽs pcnitjs pꝛ⁊ etiaʒ non motũ. uod eſt cõtra ypo⸗
theſim. rgo pᷣn mouẽs nõ mouet pᷣn mobile vt pᷣn bo nũ deſidèrabile. Pequit ergo ꝙ nõ poſſit ↄcludi ex hoc ꝙ pᷣn mouẽs mouet vt pᷣm bonum deſiderabile ꝙ ſit ſa mere ſimplex ⁊ primus actus. N ᷓʒ cõtra eſt phs ĩ hoe capitulo ibi. At vero vt bonuʒ ⁊c̃.
dðm g ſicut ex hoe ꝙ ðᷣn mo nẽs monet vt itelligibile ↄclu di potuit ꝙ ſi ſba mere ſimplex ⁊ purus actus vt expꝛe
cedẽti articulo pʒꝛita ⁊ hic ↄcludi p̃t mõ ſupꝛa expoſito:
ꝙ qꝛ mouet vt bᷣn bonuʒ deſiderabile ꝙg ſit ſa mere ſim plex ⁊ actus purus. ð ſic ꝓbat a pho ðʒ deductionem Poc. B.Mã ſicut eſt in cooꝛdinatione itelligibiliũ qꝛ· vʒ vnũ ẽ pᷣncipiũ ĩtelligẽdi alteꝝ:ita ẽt eſt ĩ cooꝛdinatjõe ap⸗ petibiliũ deſiderabiliũ ſiue amabiliũ qð idẽ eſt. Sʒ oſtẽ⸗
umũ mobile nõ cognoſcit p̃n mouẽs. Sed
Lect.g.
ſuʒ eſt ĩ pᷣcedẽti articulo:ꝙ qꝛ hn mouẽs ĩ oꝛdine itellig
biiiũ eſt pᷣn intelligibjle ideo pᷣn monẽs eſt pa mere ſim plex ⁊ purus actus. Ergo quia in cooꝛdinatione appeti⸗
bilium eſt vnum pꝛimus appetibile deſderabile ⁊ amà

40
pue hʒ in ſe tria.vʒ ꝙ eſt intellectuale per ſe ſine pꝛinatio
Suodecimi
bile eoncludi poteſt ꝙ pꝛimum mouens ſt ſba mere ſim pley ⁊ purns actus. Quod autem quod eſt pꝛimũ bonũ per ſe eligibile ᷣm eandem cooꝛdinationem ſe habeat ſi⸗
rut pꝛimum ens intelligibile in ſna cooꝛdinatione:ſic pʒ.
Mam id quod eſt pꝛius in oꝛdine intelligibilium: eſt eti am melius in genere appetibilium:aut aliquid ei pꝛopoꝛ
tionabiliter reſpondẽs. Ouod dicit phyloſophus hac ra
tione:qꝛ intelligibilia actu ſunt pʒ ꝙ ſunti itellectu: appe tibilis autem ᷣm g ſunt in rebus. Wonum.n.⁊ malum ſunt in rebus: verum antem ⁊ falſum in intellectu: vt pa
tuit ſupꝛa in 6o.huius.q. ar. BSic igitur ſicut ratio in
teiligibilis ſbe eſt pꝛioꝛ qᷓ; ratio intelligibilis accidentis: ſc ſe habent bona que pꝛopoꝛtionabiliter reſpõdent hijs rationibus. Sic igitur ens optimũ erit ſpa mere ſimplex
ue eſt actus purus quod erat pꝛimum intelligibile. Et manifeſtum eſt ꝙ pꝛimum mouens eſt pꝛimum intelli⸗
gibile ⁊ pꝛimum appetibile. ¶ Lonſiderandum autem eſt hic pꝛimo ᷣm phyloſophum ꝙ qꝛ appetibile ⁊ bo⸗ nnm habent rationem finis:⁊ finis non videtur eſſe ĩ im mobilibus vt in ſuis obiectionibus in zo huius poſitis ta ctũ fuit: ideo dicit pßᷣus g diuiſio qua diſtinguitur quot
modis dĩ ſinis oſtendit ꝙ ſinis aliquo modo poteſt eſſe
in immobilibus. Pupliciter.n.poteſt aliquid eſſe tinis alterius. Ano modo ſicut pꝛeexiſtens in actu: vt medinʒ terre dicitur eſſe finis motus ipſius granis. Et huinſmò di inem nihil pꝛohibet eſſe in immobilibus. Poteſt.n.
liquid tẽdere per ſuum motum ad participanduʒ equa
liter cum alio immobili. Et ſi pꝛimum mouens immo bile poteſt eſſe ſinis. Alio modo dicitur aliquid eſſe finis
slicuius ſicut quod non eſt in actu:ſed ſolnʒ in intemione
agentis per cuius actionẽ generatur.ſicut ſanitas eſt finis operationis medicme. Er ſic huius finis nõ poteſt eſſe in rebus immobilibns.]Hec omnia Poc. S. N Analiter autẽ in mathe maticis reperitur bonum ⁊ inis ⁊ qualiter
nõꝛ ſuperius ad longũ diſputatuʒ eſt in. ʒo huius.q.⁊.ar.
3o. CLonſiderandum vlterius eſt ⁊0 5ᷣm Zlbertum ma
gnum tractatu ⁊0 capitulo.6o.ꝙ pꝛimũ bonũ appetibile
eſt actus purus:cui nihil admiſcetur potentie. Moc eniʒ eſt ois bom bonũ: ⁊ ab oĩbus deſideratũ:cuius ĩfinentia ſe hʒ ad oꝛbes ſẽ ifluẽtia lumimſ ſolis ad foꝛmã vite q̃ ad gnãtionẽ mouet vegetabilia ⁊ aĩalia. Noc.n.lumẽ ſolis licet vnũ ſit:tamen receptum ab vnoquoqʒ infoꝛmat ca⸗ loꝛẽ vinificũ ⁊ ſpiriũ vniuſcuinſqʒ ⁊ monet ad pꝛopꝛij ⁊ generalis boni conſecutionem.xt ideo antiqui ſoleʒ vo⸗ cabant datorẽ vite. Et hoc eit in pꝛimo motoꝛe ſimplici lumen eſſentiale influens ſuper oꝛbes ⁊ vniuerſum eie- ad eſſe mouens omnia per oinnia in ſeipſo pꝛehabẽs vir tute fimplicis cauſalitatis ſue.Et tale pꝛimũ bonũ pꝛedl
ne. Pꝛiuatio.n.non niſi per alterũ eit in intellectu. Et eſt Paliter ſine aſſimilatione: ſicut ea que non per̃ ſe fed n ſimilitudine ſunt in intellectu: vt funt ea qu ſunt cũ con/ tinno ⁊ tẽpoꝛe. Et eſt pꝛimũ ⁊ vltimũ bonũ dinnis boni quod eſt pꝛincipiũ ⁊ finis idẽ manens perfectũ. Nideo dicit: omne deſideriũ. CLonſiderandũ vlterins eſt 30 ʒ eundẽ vbi ſupꝛa capituio nono gꝙ triplex eſt bonũ. Naʒ quoddaʒ eſt bonũ vm quid: vt ẽſt illud quod eſt huic vr ili bonũ quod eſt bonũ particulare diſtinctũ ab eo cuius eſt bonũ qꝛ tale bonũ boniſicat id cnius eſt bonuz per in⸗ foꝛmationẽ. In omni.n.infoꝛmatione aliud eſt quod in/ foꝛmat: ⁊ aliud quod infoꝛmatur. nde tale bonnʒ non eſt ſubſtantialiter bonũ:ſed eit factũ bonnʒ per foꝛmã bo
ni ſibi aduenientẽ. Alind eſt bonum ſimpliciter:quod eſt omnis boni bonũ jubſtantialiter bonum ſua eſſentia atqʒ
ſba. Mnde omnia alia mouet ad bonum jnum quaſi deſi⸗ deratuʒ.Iloec ille.
igitur dicẽdũ ꝙ deſideriũ ac⸗ Ad pamum cipitur dupliciter Mnomð pꝛopꝛie. Et hoc eſt rei nõ habite. Aliomodo accipitur cõ muniter.vʒ vt idem eſt quod appetitus. Et hoc mõ dn plex en deñderiuʒ:ſicut dupley eſt appetitus. Quidã.n.
Metha.
eſt appetitus rarentie. Et talis dicit potentialitateʒ. Ilin eſt aßpetitus cõplacentie qui eſt rei habite. Ettaſi non dicit carentias aut potentialitateʒ. Merũtamen pꝛimum mobile cuʒ inteiligentia ſibi coniuncta deſiderat? appe⸗ tit pꝛimũ mouens tanq; optimũ ⁊ deſideratiſimũ bonũ In quo quidẽ mobili bene eſt potentia ad vbi:lʒ non ad foꝛmam ſubſtantialem: vtetiam declaratum eſt ſupꝛa in 3. huius.q.y. ar.12. CAd ſecundum dicendum ꝙ aua rus habet appetitum bꝛutalem in hac parte:⁊ non appe titum intellectualem regulatum recta ratione. Vnde hoc argumeniũ non eſt ad pꝛopoſitum. CAd tertium dicen dum ꝙ pꝛimum mobile ablqʒ intelligentia conſideratuʒ lʒ non cognoſcat pꝛimnʒ monuens: dirigitur tamen ab ali quo cognoſcente. vʒ ab intelligentia cognoſcente ⁊ aman te ipſuʒ pꝛunũ mobile. CEt per hoc pʒ ſolntio ad 4. CEt licet dens non ſit finitus denominatiue: eſt tñ eſſen
tialiter finis oĩum reꝝ vt dictũẽ ĩ ſcðo notabili.¶Ad vl
timũ ꝓ nũc dðm ꝙ pꝛimũ mouens di mouere celũ im mediate immediatione virtutis:non autem immediatio ne ſuppoſitiꝛvt etiam declaratus eſt ſupꝛa in 7 huuus.q. K. dr. 4. in coꝛpoꝛe ⁊ ad pꝛimũ. Sʒ deus monet celũ me diante intelligentia: vt vult Lõmentatoꝛ 30 phyt: vhi gſ⸗ ſignat celo duplex monens vʒ coniunctum ⁊ ſeparatum Et ẽt hoc concludit hic ex dictis phi qꝛ cũ pꝛimum mo ⸗ uẽs moneat in rõne amati: opoꝛtet ꝙ ſit aliquod mohẽs ipſum celum in ratione amantis. Nt illud eſt intelligẽtia ſiue canſa ⁊*: que ab aliquibus vocatur anima celi non in ratione infoꝛmantis ſed in ratione mohentis: vt etiam di cit hic Antonius Indree.q.⁊.Einſdeʒ etiaʒ ſententie eſt Auicenna in ſua methaphyſica. C Mec tamen ſequit ꝙ ſecundũ monens non ſit pꝛimum monens ſimpliciter:qꝛ non accipit virtutem aliquam ab itelligentia:ſed ſibi dat Virtutem mouendi ⁊ iam conſeruat applicando ad motũ t etiaʒ deductũ eſt ſupꝛa in yo. huius.q.iꝛ.ar. 4. CMnõ tamen dicendum eſt ꝙ ratio quare dens non mouet im · mediate celum immediatione ſuppoſiti eſt qꝛ hʒ poten⸗ tiam infinitam: vt phyloſopho hic imponit Intoniꝰ An⸗ dree.q.3. qꝛ.ſ.po infinita vt iple dicit non poteſt imme/ diate mouere coꝛpus in tẽpoꝛe.Zliter in eqnali tempoꝛe moueret potentia infinita ⁊ poiinita:ant poꝰ infinita mo heret in non tempoꝛe. C oc dictum pꝛeſnpponit du ⸗ plex falſuʒ. vʒ pꝛimo g deus ſit mouẽs ex neceſitate na ture. ſecũdo ꝙ deus habeat potẽtiam infinitam in magni tudine quadã. Mtruqʒ autem falſum eſt: vt declarabuur ifra. q.y.ar.y. equitur in pho ⁊ Doc. S.ibi. MWonet aũt vt ⁊̃.
—— ſic ꝓceditur. Vide 855 k quartum tur ꝙ pꝛimum mo nens non ſit ſimpliciter im mutabile. Nam ef ctus aſſimilatur ſue cauſe. Sed multe ſunt creatre mutabiles vt ad ſenſum pʒ. Ergo pꝛimũ monẽi qnod eſt vliſſima cauſu eſt mutabiſe. CP ·⁊0. i pꝛimũ mouens eſſet penitus unmutabile ſequeretur ꝙ eiſet enl neceſſariuʒ:cũ ſit quod ſemper eodeʒ modo ſe Pabet. Sʒ conſequens eit falſum. Ergo ⁊ antecedens. Falſitas con⸗ ſequentis pʒ:qꝛ neceſſitas libertati opponitur. Onod.n. liberũ eſt:poteſt ſe habere indifferenter ad ambas ꝑtes contradictionis. Sed pꝛimum mouens eſt ens maxime liberuʒ:⁊ libere agit. Ergo non neceſſario agit. Et per cõ ſequens non eſt neceſuriũ pꝛimũ mouẽs mouere heceſ⸗ ſario pꝛimũ celũ. nod fuit pꝛobãduʒ. ¶ P 30. Scõm Inguſtinũ ⁊ Mlatoneʒ pꝛimũ mouens monet ſe non 5ʒ tẽpus. Ergo aliquo alio monu ẽ mutabilis. C P 40. Mlud cui aliquid aduenit de nouo: dicitur mutabile · pꝛimo mouenti aduenit aliquid de nono. Qnod ſit pʒ:qꝛ ante pꝛoductioneʒ creature pꝛoducende in pꝛimo monen te non eſt relatio realis ad illaʒ creaturã: cuʒ non ſit. Jpa tamen ineſſe pꝛoducta reſultat relatio in pꝛimo mouente qnod eſt illins creature cauſa:cũ ibi canſetur relatio rea⸗ lis creature ad pꝛimũ mouẽs. Ergo ei aliqd aduenit de nouo. Et per ↄñs eſt aliquo modo mutabile. E
—
——„
—
——— ———

AMueſtio
eontra eſt phyloſophus in pꝛeſenti capitulo ibi. Wonet
ait vt amatum moto vero mouet ⁊Eẽ. dicẽdũ ꝙ ex pꝛedictis ↄcludi Reſpoudeo poteit g pꝛimũ mouẽs ſit im mutabile: eo ꝙ non põt aliter ⁊ aliter ſe he. Et per ↄñs eſt imutabile. Mam quicqd eſt aliquo mõ mutabile: põt aliter ⁊ aliter ſe hẽre: vt nomẽ ſignificat. In omn etiã qð eſt mutabile: eſt aliquid de potẽtia. Bed ſupins oſtenſuʒ eſt ꝙ pᷣimũ mouens eſt ſimpliciter ens in actu. Oſtenſuʒ eſt etiã g eſt ens perfectiſimũ. Vnde nõ indiget aliquo: neq; aliqd de nouo acquirit. Sed quicqd mutat per mu¶ tationẽ aliquid acgrit quo pꝛius indigebat. Võcludit er⸗ go ex pꝛemiſſis ꝙ pꝛimũ mouẽs eſt ſimpliciter imutabi ſe accipiendo ĩmutabile negatine: nõ ãt pꝛiuatiue.vʒ pꝛo eo qð non mutatur aptũ natum tñ eſt mutari. Ged pᷣmũ mouens nullo mõ eſt mutabile. Tli dicitur ĩmutabile ne gatiue. Nonſiderandi aũt eſt hic ᷣmo ᷣm phm pꝛo de claratione qualiter pᷣmũ mouẽs non põt aliter ⁊ aliter ſe habere nũc q; pꝛus ꝙ cum pꝛimũ mouẽs moueat quaſi amnatum vt oſtenſuʒ eſt;ncẽe eſt ꝙ aliqd ſit pꝛimo motũ ab ipſo qð monuet alia. Et hoc eſt pꝛimũ celuʒ: cuius mo tus eit ſempiternus. Oſtẽdit igitur g ſempiterne moue⸗ atur: ⁊ per ip̃m moueant᷑ alia. Si ergo opʒ ꝙ ſempiter⸗ ne moueat:neceſſe eſt ꝙ nõ ↄtingat aliter ⁊ aliter ſe hẽre: ſed ſit ſempꝑ in eadem diſpoſitione Fᷣm ſbam. Vñ ex boc ſequitur ꝙ pꝛimus motus quo pꝛimũ mobile mouetur ſit mnotus localis:qꝛ qð mouetur ſᷓʒ alios motus neceſſe eſt g aliter ⁊ aliter ſe hẽat ᷣm gliquid qð in ipſo eit.ſ.ßᷣʒ Wam quã tenet aut qualitatẽ. Sed qð mouetur localiter hʒ quidem ſe aliter ᷣm locũ qui eſt extrinſecus locato:ſʒ non ᷓᷣm ſbam:neq; ſᷣm aliquam diſpoſitionẽ intrinſecam ſße. Lum igitur pꝛimũ mobile aliter ⁊ aliter ſe hẽat ᷣm locum ⁊ non ᷣm ſbam: oſtendit ꝙ pꝛimũ mouens qð eſt immobile ⁊ actu ens nullo mõ poſſit aliter aliter ſe ha bere:cũ non poſſit moueri:qꝛ ſi mouerèẽt᷑ maxime moue retur ſm pumũ motum.vʒ ᷣm motuʒ localem. In quo genere motus localis pꝛimus motus eſt circularis. Sed motn circulari pꝛimũ mouens nõ mouetur:cũ tali motu moneat pꝛimũ mobile. Pꝛimũ n.mouens nõ monetur illo mom qno monet:ſicũt pꝛimũ alterans.nõ̃ alteratur:
nec ↄſequẽter mouet᷑ circulariter. Ergo nullo motu mo
nemur. Et per ↄñs non põt aliter ⁊ aliter ſe hẽre. CLõſi⸗ derandũ vlterins eſt ſcðo ꝙ ex dictis ſequitur ꝙ pꝛimnʒ monens ſi ens er neceſſitate: vt hic ↄcludit phus. Nam hoc eſt neceſſariũ: qð non põt non eſſe ſʒ eit ex neceſſitate
nõ ſicut ea que ſunt per violentiã ſʒ ſicut aliquid dicit ne⸗
ceſſariũ neceſſitate finis.ð pʒ ey diffinitione neceſſarij.
Nece ſariũ.n.tribꝰ modis dicit᷑. Tno modo qð eſt per
violentiam. Alioe dicitur nece ſſariũ neceſſitate finis.vʒ ſi
ne quo bene aut nullo mõ põt eſſe finis:ſicut cibus eſt ne
ceſſurius ad vitã aĩalis: qʒ ſine eo vita eius cõſeruari non põt: ⁊ equns eſt neceſſarius ad iter qꝛ ſine eo faciliter nõ
itur.tertio mõ dĩ neceſſariũ abſolnte · vʒ qð ſᷣm ſe eſt ne
ceſſarius nõ ↄtingens aliter ⁊ aliter ſe hẽre. Aum igit᷑ dĩ ꝙ celũ ex neceſſitate monet᷑:non pot dici g hec ſit neceſ⸗
ſitas violẽtie:qꝛ in rebus incoꝛruptibilibꝰ nõ eſt aliquid extra naturã. Sʒ que ſunt violẽta ſunt extra naturã. ilr
ibi nõ p̃t eſſe neceſſitas abſoluta: qꝛ pᷣmũ mobile eſt mo⸗ nens ſeip̃m.vt ꝓbatur 3o phyſicoꝝ. Qð aũt mouet ſeĩ hʒ in ſeipſo moneri ⁊ nõ moneni. Relinquit᷑ ergo ꝙ ne ceſſitas pꝛimi motus ſit neceſſitas ej fine inq;tũ ſine ꝑpe⸗ tuitate talis motus nõ ↄtingit eſſe ↄneniẽtẽ oꝛdinẽ ad finẽ ¶Lonſiderandũ vlteriꝰeſt tertio m pbm g ex hoe pᷣn⸗ qð eſt pꝛimũ monens ſicut finis: depẽdet celuʒ ⁊ q;tum ad ꝑpetuitatẽ ſne ſbe ⁊ qᷓ;ů ad ppetuitatẽ ſui motns. Et per ↄñs a tali pꝛincipio depẽdet tota nã:eo ꝙ œĩa nætura lia depẽdent a celo ⁊ motu eins. CLonſiderãdum vlte⸗ rius eit hic 4ꝰ ᷣm oc. Sꝙ cum Ariſtotiles hic dicat
neceſſitas pᷣmi moins non eſt neceſſitas abſoluta ßʒ eſt neceſſitas que eit ex ſine. Finis autẽ vltimus eſt p pꝛinmn qð poſtea noiat deum Vñ að intenditur per motnʒ eſt aſſimilatio ad ip̃m. Aſſimilatio autẽ ad id qð eſt volẽs ⁊
8 8
Berta
itelligens cuiuſmodi etiã oſtendit eſſe denʒ attendit ᷣm volnntatẽ ⁊ intelligentiã:ſicut artificiatũ aſſimilat᷑ artici inq;tũ in eo voluntas ar iſicis adimplet᷑. Ande ſequitur ꝙ tota neceſſitas pꝛimi motus voluntati 2 — igit dicendũ ꝙ duplex eſt ſimi
Ad P imum e eſt ſimiluudo ydẽptitatis. Et talis nõ requirit᷑ inter etfectũ ⁊ canſam. Alia eſt ſilitudo ꝓpoꝛtionis. Iᷓt tali requiritur ad cãm ⁊ effectũ. A icet enĩ coꝛpalia ſint mutabilia ⁊ in hoc nõ ſint deo ſimilia:aſſimilant᷑ tamẽ deo inquantũ ſun enna⁊ in quantũ ſunt bona ⁊ ꝑfecta in gradu ſuo ᷣm oꝛdinẽ dini ne ſapie. ¶Ad ⁊ndicendũ ꝙ deus nõ dicitur quid neceſ farinm neceſſitate coactionis vt declaratũ eſt:que libera ti repugnat: ſed eſt quid neceſſariũ neceſſitate fins. Vn⸗ de ratio nõ ſequit᷑. ¶Ad zn dicenduʒ vt dicit Voc. S. in pᷣma parte.q..ar.pꝛimo g accipit᷑ ibi motus ᷣm pia tonem vt eſt actus alicniꝰpſecti:ſicnt intelligere ⁊ velle: nõ aũt vt eit actus entis in potentia. Mens aũt inte lligit ⁊ vult. Ande põt cõcedi impꝛopꝛie tamen qð deus mo uet ſe. ¶ Ad vltimũ dicenduʒ ꝙ relatiões dei ad creain ras nõ ſunt reales. Vnde realiter nõ ſunt in deo neqʒ ex tra deũ:ſʒ roõne tmñ. Añ mihil ex hꝰ adu enit deo de nouo
realiter:vt infra ſi deo placuerit clarius diſputabitur.
¶Sequitur in phyloſopho ⁊ Docto. San.ibi. Wedu cuo autem qualis optima ⁊. vintũ ſie ꝓcedit. Mider ꝙ i
pꝰ mouẽte nõ ſit ſũma
delectatio. Mã delectatio paſionẽ diẽ. Sʒĩ 5 po monẽte.ſ.in deo nulla eſt paſſio: cũ ſit pu rns actus:vt ſupꝛa declaratũ eſt. Igi in deo ſiue in pꝛimo mouente nõ eit ſũma delectatio. N P⸗ Delectatio ⁊ triſticia adinuicem coincidũt. Sed in deo nõ eſt triſticia: niſi methaphoꝛice loquẽdo. Ergo in deo nõ eſt ꝓpue delectatio. CP ·30. Delectatio ĩpoꝛtat ali⸗ quã materialẽ trãlnutationẽ: ſicut etiã ira ⁊ triſticia. vʒ pumũ mouens eſt oĩino ĩmntahile vtꝓbatum eſt. Ergo in eo nõ eit ſumma delectatio. ¶ Sed cõtra eſt pbus in pᷣſenti caplo ibi. Veductio aũt qualis optima paruo vo tpe nobis ⁊c̃. Ilia lra.Eſt enim actio illius. Et ideo ſen⸗ ſus ⁊ intellectus eſt volupiuoſa ⁊c.
Poſnr dicendũ ꝙ in illa intelligentia Reſp ondeo qua iemngur pꝛimũ monẽs qð eit pꝛimũ intelligbile ⁊ appenbile eſt maxima deie ctatio. Nuod ſic pʒ ᷣm phm. Mã delectatio eſt de bono amato adepto. rgo vbi eſt maxmũ bonum habuus ⁊ ſumme amatũ:ibi eſt maxima delectatio. Ied pᷣmũ mo nens qð monet vt pᷣmnʒ inelligibile ⁊ amabile:eſt jum mũ bonũ. Vrgo in illa intelligẽtia qua intelligit᷑ tale bo· num eſt maxima delectatio. Sed mamfeſtũ eit ꝙ intelli gentia.i.actus itellectꝰ quo deus intellign ſe:inteiligi ſũ mũ bonum amatũ ⁊ vt ſibi eſſentialr p̃jens. rgo ĩ deo eſt ſumma delectatio loquendo de amoꝛe intelligentis. Deus.n.ſũme ⁊ ifinite ſe amat: ⁊ bonitatẽ ſuam creaiu ris cõmnnicat. Ergo in eo eſt ſumma delectatio. CLõ⸗ ſiderandũ aũt eſt hic pꝛimo pꝛo declaratione huius m phm opinatine ꝙ pᷣmnʒ qð mouet ſicut deſiderabile ad id qð itelligu ⁊ deſiderat ip̃m neceſſe eſt ſipᷣmũ monẽs monet ſicut pmn intellectũ ⁊ deſideratũ ꝙ pᷣmuʒ mobile deſideret ⁊ itelligat ipᷣm.Et hoc qð dicit hic Voc. Sã. eſt m opinionẽ Ariſto.inquanti celuʒ ponit᷑ aĩatum aĩa
itelligẽte ⁊ deſiderante. uã quidẽ aĩam celi deſideran,
tem ⁊ mtelligentẽ ex pꝛimo monẽte deſiderato ⁊ intelle cto ſequit᷑ delectabilis diſpoſino ipſiꝰ deſiderantis qjlis põt optima eẽ · Et tale deſiderãs ⁊ itelligens ſemp eſ in tali optima delectatiõe. Dð nobis eſt ĩpoſſibile lemher⸗ vñ tñ in aliquo parno tpe. Conſiderãduʒ vſteri eſtz ßm phm ꝙ delectatio ↄſequit᷑ opationẽ actualẽ alicuiꝰ in telligentis ⁊ deſiderantis: vt pʒ m.io.ethy?. Plnu alt huiꝰꝙ delectauo ↄſequit᷑ actualẽ opationẽ eſt ꝙ tio maxime ⁊ invigilia ⁊ ſenſu ⁊ actuali itelligentia. Na vẽt. n.ſe ſenius ⁊ itellectꝰ in actu ad ſenſuʒ ⁊ ii 2 poꝰ ſicutvigilia ad ſomnũ.Et ꝙ hec ſint maxin gi

SBuocdecimi
bilia ⁊ delectabilia:pʒ ex hoc ꝙ alia nõ ſunt delectabilia
niſi ꝓpter hec. Ppecies.n.in memoꝛia ſunt delectabiles
inquantũ pꝛeteritas ⁊ futuras opationes delectabiles in gerunt aĩe vt pꝛeſentes. CCõſiderandũ vlteriꝰeſt zm phm g in actu ipſfiꝰſenſus ⁊ itellectꝰ?delectatio conſiſtit · Et intelligẽtia.i.actus ipſiꝰintellectꝰ inquantũ huiuſmõi eſt eius qð eſt vᷣm ſe optimũ:qꝛ bonnz intelligibile eyce dit bonuʒ ſenſibile:ſicut bonũ ĩmobile ⁊ vle excedit bo nũ mutabile ⁊ pticulare:ſequit ꝙ delectatio que eſt in actu itellectus ſit eminẽtioꝛ delectatiõe que eſt in actu ip ſius ſenſus. Et per ↄſequẽs ſequit᷑ ꝙ maxima eſt ꝑfecuſ ſima itelligentia ſit maxuni boni ⁊ optimi. Et ita ad ea ſequit᷑ maxuma delectatio. Vnde manifeſte ſequit᷑ ꝙ in illa intelligẽtia qua itelligit᷑ pin mouens amabile qð etiã eſt pitelligibile:ſit maxima delectatio. Ex quo etiã ſeq tur ꝙ inpᷣmo itelligibili ⁊ amabili ꝑfectioꝛ ſit delectatio cuʒ ſit ꝑfectius itelligẽs ⁊ amãs: q; in alio ĩtelligente ⁊ deſiderãte ipm. CCõſiderandum vlteriꝰ eſt hic 4 m phm ꝙ de rone ipius itellectꝰ eſt ꝙ intelligat ſeip̃mꝛin quantũ tamẽ in actu ↄcipit aliud ĩtelligibile.it. n.intelle ctus itelligibilis per hoc ꝙ attingit aliq mõ ſuũ ĩtelligibi le. Tũ ergo ipſe itellectꝰ fiat intelligibilis ↄcipiendo aliq mõ intelligibile:ſeqnit᷑ ꝙ idẽ ſit inteilectꝰ ⁊ itelligibile. ¶CLonſideranduʒ vlteriꝰeſt yꝰ ᷣm phm ad ſciendũ qua
liter ĩtellectus attingat ĩtelligibile ꝙ intellectus cõparat᷑
ad itelligibile ſicut poꝰ ad actũ ⁊ pfectibile ad pfectionẽ. Perfectibile aũt eit ſuſceptinus ſue pfectionis. Intelle⸗ ctus igit᷑ eſt ſuſceptiuꝰ ſui ĩtelligibilis. Intelligibile autẽ ꝓpꝛie eſt ſpa. Nam obiectů intellectꝰeſt qð quid eſt. Et ꝓbter hoc dicit hic phus ꝙ itellectus eſt ſuſceptiuꝰ ſßeĩ telligibilis · Et qꝛ vnũqðqʒ fit actu inquantũ recipit ſuaʒ pfectionẽ:ſequit᷑ ꝙ intellectꝰ ſit actu inquantũ recipit in telligibile. Moc aũt eſt eſfe actn in genere itelligibilium qð eſt eſſe itelligẽs:qꝛ vnũqðqʒ qð eſt acmu eit agẽs. Et ideo itellectꝰinquãtũ attingit itelligibile fit agẽs ⁊ opans i.itelligens. Cõſideranduʒ vlteriꝰ eit&ꝰ ꝙ ſbe mles nöõ ſunt intelligibiles actu: ſed potẽtia. Fiunt aũt intelligi biles actn per hoc ꝙ mediantibus virtutibꝰ ſenſitiuis ea rum ſimilitudine ĩmãles reddunt᷑ per itellectuʒ agentẽ. Ille autẽ ſilitudines nõ ſunt ſpe:ſed ſunt quedã ſpecies ĩ telligibiles in itellectu poſſibili recepte. CLonſiderãdũ vlteriꝰeſt 70 ꝙ ßᷣm platonẽ ſpẽs itelligibiſes rexꝝ mãliunʒ ſunt per ſe ſubſiſtẽtes. vnde ponebat ꝙ intellectꝰ noſter ſit itelligens actu per hoc ꝙ attingit huiuſmõi ſpẽs ſepa⸗ ratas per ſe exiſtẽtes. Sed ᷣm opmionẽ riſto.ſpẽs ĩtel ligibiles reꝝ mãlinʒ nõ ſunt ſe ꝑ ſe ſubſiſtentes xſt tñ aliqua ſubſtãtia ĩtelligibilis vᷣm ip̃ʒ per ſe ſubſiſtẽs. Gſtẽ dit. n. eſſe pn agens mouẽs pᷣmaʒ ſubſtantiã ĩtelligibileʒ Relinquit᷑ ergo g talis eſt cõparatio ĩtellect? pᷣmi mo⸗ bilis ad illã ſßam pꝛimã itelligibilem pꝛimã monenteʒ qualis eſt cõparatio ſᷣm platonẽ intellectus noſtri ad ſpe cies itelligibiles ſeparatas: ᷣm quaꝝ cõtactũ ⁊ participa tionem vt ipſe dicit fit intellectus noſter in actu. CCon/ ſiderandũ vlterius eſt 8o ꝙʒ vt ex dictis eſt manifeſtũ in tellectus pꝛimi mobilis ſit intelligens actu per contactũ aliqualẽ pꝛime ſubſtãtie ĩtelligibilis. Sed ꝓpter qð vnũ qðqʒ tale ⁊ illud magis. Ideo ſequit᷑ g quicqd diuinũ ⁊ nobile ſicut ſunt iteliigere ⁊ delectari innenit᷑ in intelle ctu attingẽte:multo magis inueniat᷑ in itelligibili pꝛnno qð attingitur. Et ideo cõſideratio eius eſt delectabilimi⸗ mã ⁊ optima. Puinſmodi aũt pꝛimũ itelligibile ⁊ ama bile dĩ deus. Tnz igit᷑ delectatio quã nos habemus ip̃ʒ deum itelligendo ſit optima qᷓ;uis eã nõ poſſimus habe re mſi modico tꝑe ſed deus ſempꝑ e habet ſicut nos qi⸗ qʒ: mirabilis eſt nr̃a felicitas ip̃m denzʒ itelligendo. Sed eius eſt mirabilioꝛ qꝛ eã ſemp hʒ ⁊ potentioꝛẽ: nos autẽ modico tpe · Hucuſqʒ hec oĩa Choct. San. hic textuʒ ex ponendo. ¶ Lonſiderandũ vlterius eit nono ᷣm Vlber tum magnũ capło ꝛ0 huins tractatꝰ ꝙ nos habemns mi rabilioꝛes tirmioꝛes ⁊ purioꝛes delectatides quãdo pu⸗ rius ⁊ firmiꝰ adipiſcimur pꝛimũ itelligibile quantũ poſ ſumꝰ. deus autẽ magis q; nos hec ſine menſura hʒ. Et
Metha.
ideo lempꝑ eſt ſine mẽſura mirabilioꝛ cũ pura delectatio
ne q; ns. Et iſta cõſideratio eſt melioꝛ q̃ ſit in tota phya Et qꝛ pꝛo certo ſic ſe hʒ deus:ideo hoĩes diuini efficiun tur qi ſic ſe habẽt. Mec ille foꝛmatr. ¶ Conſiderãdũ vl⸗ teriꝰ eſt.ioꝰ ðᷣin Albertũ ibidẽ ꝙ vnicuiqʒ finis general ⁊ Pꝓpꝛiꝰ eſt delectabiliſſimꝰ.†mis aũt cei ei autingẽ tale ßm effectũ: quale eſt pnn monens ſᷣm nãm.Euʒ ergo pm mouens ſit itellect? purus:attingere illud ᷣm eſſe ⁊ ve⸗ ritatẽ eſt delectabiliiimũ ⁊ dulciſimũ. Inde eſt ꝙ theo ria attingẽs ĩtellectuʒ puꝝ in hoie aufert tediũ ⁊ ip̃ᷣus:lʒ nõ permaneat diu ꝓpter incomoda coꝛpoꝛis ⁊ motum ſenſibiliũ. Eſt autem ideʒ mtellectus mouens in tota na tura. Sed natura nõ attingit bonuʒ pꝛimi efficiẽtis in r ne itellectus:ſed in vmbꝛa p̃uationũ ⁊ mẽ.Et ideo dele ctabil mouet ad ip̃m. Bed nõ tantũ in eo ꝑeipit dulcedi nem.In celeſtibꝰ autẽ ꝑfectiſimo mõ attingit. Et ideo mentes eoꝝ ſunt in extrema delectatiõe Bed eminẽter eſt in pꝛimo motoꝛe in quo ſubſtãtiali idẽ eſt pꝛincipiuʒ ⁊ finis. Bic ergo delectatio in celeſtibꝰ ſempꝑ ⁊ ↄtinue ẽ talis:qualis eſt aliquãdo in nobis:qi. vʒ per cõtempla⸗ tionẽ pꝛimi intellectuʒ mouentẽ. Et lʒ illa nõ poſſit in no bis femper pfeuerare in hac vita:hoc tamen eſt ſummũ qð anima põt habere in cozpoꝛe:vt mẽte ſaltẽ aliquãdo purnʒ itellectum attingat. Et ſi exuta coꝛꝑe illi cõtinuabi tur qð aliquãdo in coꝛpe raptim attigit hoc ſqmnʒ gau ⸗ diumn ⁊ regnũ celoꝝ. Mec ille ⁊ q; gioꝛioſe. ¶Tonſide/ randũ vlterius eſt.uo ᷣm Soc. Fan. genti.lꝰ ꝓo capi tulo nono ꝙ paſſiones quedã ſunt que lʒ deo nõ ↄueni⸗ ant ſᷣm ꝙ paſſiones ſunt:nihil tj ex rõne ſpeciei ſue ĩpoꝛ tant repugnans dinine pfectioni quẽadmodũ eſt delecta tio. Eſt eniʒ delectatio gaudiuʒ pᷣſentis boni. Meqʒ igit ratione obiecti qð eſt bonuʒ neqʒ rõne modi ſe habendi ad obiectũ qð actu habituʒ eſt: delectatio ᷣm ſpeciei ra⸗ tionẽ diuine ꝑfectioni repugnat: Quia igit᷑ ita eſt g dele ctatio deo nõ repugnat m ſpeciẽ ſed ſolũ ᷓᷣm g eit paſ⸗ ſio in volũtate aũt eſt ᷣm ſuam ſpẽm ⁊ nõ m ꝙ eſt pal⸗ ſioꝛ relinquitur ꝙ diuine voluntati nõ deſit delectatio· Et intellectꝰ eſt quedã quietatio volũtatis in ſuo volito. De us aũt qui eſt pꝛincipale ſuum volitũ ſubſtãtialiter in ſe⸗ ipſo maxime quietat᷑: vtputa omnẽ ſufficientã in leipſo habens. Delectatio etiã eſt quedã operationis ꝑfectio. Merficit enim opationẽ:ſicut decoꝛ iuuentutẽ:vt pʒ per
phm.io.ethycoꝝ. Deus autẽ perfectiſimã habet opera 1ec6.
tionẽ i itelligendo. Si igit᷑ noſtrum intelligẽ ꝓpter ſuaʒ
opationẽ ẽ delectabile nobis diuinũ itelligẽ erit delecta
biliſimũ. C Vonſideranduʒ vlteriꝰ eſt.i⁊ð vᷣm eundẽ ibi dem: ꝙ gaudiuʒ ⁊ delectatio differũt rõne. NMã delecta tio ꝓuenit ex bono realr cõiũcto. Baudiũ aũt hꝰ nõ req⸗ rit:ſed ſolũ getatio ſufficit ad gandij rõnẽ. Ande delecta tio ſolũ eſt de cõiuncto bono ſi ꝓpꝛie accipiat᷑. Vaudiuʒ autẽ eſt etiã de exterioꝛi bono. ʒ ergo ꝙ deꝰ ꝓpꝛie in ſeipſo delectatur. Vandet etiã in ſe ⁊ in alijs. Mec ille. Ad pꝛimum igit dicẽduʒ vt dicit Doctoꝛ 8. Pan. in pᷣma ꝑte. q·⁊ ·ar· pꝛi/ mo in ſolutione ad pꝛimuʒ g delectatio vm ꝙ ſignificat actum appetitus ſenſitiui: paiio quedaʒ eſt:quia ſibi ha⸗ bet tranſmutationẽ coꝛpoꝛalẽ annexam. Mon antẽ eit pai ſio ſᷣm ꝙ ſigniſicat actum appetitus itellectiui. NMoc autẽ modo ponit in deo. Ande quinto ethycoꝛũ dicit phylo ſophns:ꝙ deus vna ſimplici opatione gaudet ⁊ delecta tur. C Z ſcðm dicendũ ᷣm ⁊octoꝛẽ Panctũ vbi ime diate ſupꝛa ad ſcm ꝙ in paſſionibus ſenſitiui appetitus eſt cõſicerare quaſi aligd materiale.ſ.coꝛpoꝛalẽ tranſmu tationẽ:⁊ aliquid quaſi foꝛmale:quod ·ſ.eſt ex ꝑte appe⸗
titꝰꝛſicut in ira vt di in pꝰ de anma mãle eſt accenſio ſan Lec.⁊
guinis circa coꝛ:foꝛmale vero eſt appetuꝰ vindicte. Sed ex parte eiꝰ qð foꝛmale eſt: inquibuſdã deſignatur ali
perfectio:ſicut in deſiderio ꝓpꝛie accepto qð eſt boni nõ habiti. Vt eadẽ ratio eſt de ira que triſticiã pꝛeſupponit. Duedã vo nullã iperfectionẽ deſignant:ſicut amoꝛ gau⸗ diũ ⁊ delectatio. um ergo nihil hoꝛum deo conueniat m id quod eſt materiale: ueqʒ etiam illa deo pꝛopꝛe
attribuũtur
₰
6
——

p uQuut fn e c jn hun pin srijngt dunwunmnvidetemn
atribnnntur: ſʒ methaphoꝛice tiñ que aliquid imperfecti
onis ipoꝛtant quãtũ ad foꝛmale deo pꝛopꝛie atxbuũtur
vt amoꝛ gandiũ ⁊ ſilr ⁊ delectatio. ñ nõ eit ſile. Et hoc arg*n p̃ſupponit falſum. Vñ pʒ ſolutio ad teruũ argm.
TSegt᷑ in põo⁊—— S vtiqʒ exiſtituẽ.
ic ꝓceditur. Miderg in
8 ſertum deo non ſit vita: nech ſit
a— ſuũ viuere. Mã quicgd hʒ vitã:hʒ aiam:cum
vt pʒ ꝛ0 de aia pᷣm phmn aia ſit actus coꝛpoꝛis
o vitã hitis. Sʒ ꝑp eandẽ diffinitionẽ deus
nð hʒ alaʒ · Aliter in eo eſſet cãpoſitio ex po? ⁊ actn. Uð
eſt 5 ſupꝛa ã phoꝓbata. Ergo in deo nõ eſt vita. ¶ᷓ ⁊⸗
Cuius eſt vita: eiꝰeſt aliqð pꝛinm. Sʒ dei nõ eſt aliquod
pꝛinnꝛcũ ipſe ſit pnn pꝛinmn.ergo in deo nõ eſt vits. P.
30. ᷣm phům in libꝛo de aialibus pꝛinn vite eſt in aia ve getabili. ʒ talis aĩa nõ eſt niſi in rebꝰmãlibus. rgo nõ
eſt vita in deoꝛ:cũ ſit penitus imðlis: vt ſupꝛa phũs ꝓba ⸗
nit. Cp · ꝓ. Quicqd hʒ vitã:mouet ſeiß̃m. Mã viuere dicimus aliqua 5ᷣʒ ꝑꝙ mouẽt ſeipſa. Sʒ deus cũ ſitpnmo nens penitus ĩimobile vt ꝓbatũ eſt nõ monuet ſẽm.Fr⸗
nere. Mã gia ſunt in deo ſicut in pᷣmo exẽplari. Vuz ergo cĩa que nõ ſunt vinẽtia nõ ſint ſuũ viuere. Aiderꝙ dens nõ ſi ſunz viuere. ¶ Jedʒ eſt phns in pñti capꝰ. ⁊.ibi. t vita autẽ vtiqʒ exiſtit. Mam intellectus actus vita. Sʒ illud ipſe actus. Actus aũt qui ſʒ ſe illius vita eſt optima ⁊ ſempiterna. Dicimus autẽ denʒ eſſe animal ſempiter⸗ num:qꝛ vita ⁊ duratio continua ⁊ ſempiterna ineſt deo⸗ Moc enim dens eit. Quicunqʒ autem ⁊c̃· Reſpondeo dicẽdũ g deꝰ eſt ſua vitz vr di eit hic phũs:⁊ per ↄñs ĩ eo eit vita. Nð ſic ꝓbat phũs. Mã actus itellectus. vʒ intellige re vita quedã eſt. Acius aũt ᷣm g oſtẽſuʒ eſt ꝑfectioꝛ eſt ipſa poꝰ. nde itelligens in actu herfectius viuit qᷓ; intel ligens in poꝰ: ſicut vigilans qᷓ; doꝛmiens. Sed deus vt oſtẽluʒ eſt: eſt acritellect?. Ft. n.ipſuʒ ſuũ ĩtelligẽ. Alio qnin cõparet᷑ ad ipſuʒ ſicut poꝰ ad actũ. Hſtenluʒ eſt aůt ſupꝛa ꝙ in eo nulla eſt poꝰ. Sʒ ſua ſba eſt act? purꝰ. Re ſiquit᷑ ergo ꝙ dei ſba ſit vita:que eit optima ⁊ ſempiter na:q̃ eit vʒ ſe ſubſiſtẽs. Inde eſt g vulgo dĩ ꝙ deꝰẽ aĩal ſempiternũ ⁊ optimũ. Mita.n. apud nos ĩ ſolis aĩalibus manifeſte apparet. Inde eſt ꝙ deꝰdĩ aial:qa vita cõpe⸗ tit ei. CEx qbus ſequit᷑ g vñta ⁊ duratio ſempiterna cõ petit dẽo: qꝛ deꝰ ßᷣʒ hoc ip̃m qð eſtꝛ eſt ſua vitã ſempiter na:nõ ꝙ aliud ſit vita ⁊ ipſe deꝰ. Cirs res:⁊ oĩ itel⸗ lectui chꝛiſtianoꝝ admiratiõe digna:qual iſte paganus perypatheticoꝝ pᷣnceps lumine nãlis ĩgenii ad tantã co⸗ gnitionẽ ꝑuenerit abſqʒ lumine idei: vt vnuð deum fate reiur eiſe qui eſt purus actus penitus ĩmaterialis ⁊ im⸗
mobilis: ſia vita: ſuũ ĩtelligere:ſuũ velle:⁊ ſus volũtas:
a quo tota nã creaturaꝝ ineſſe depẽdet: n cuiꝰ ↄtempla
tione ſũma bonitas ⁊ ſũma delectatio conſiſtit. Vrgo in
pacvita mißᷣabilis eit chꝛiſtianis:qœunqʒ ſit ille g pꝛimũ itelligibile. vʒ ip̃m deñ ſcire ⁊ ůtelligẽ nõ inſudat:cuʒ pa gni hoc pꝛimũ itelligibile amãtiſimũ deſiderauſimũ x delectabiliimũ foꝛe ↄcludãt: vt ex ſupꝛadictis pʒ · Ta cendũ tamẽ de hac re nũc eſt:qꝛ hic pᷣdicatiõis locns nõ eſt:ſed ĩfoꝛmationis ⁊ doctrine. ¶onſiderandũ auteʒ eſt hie pꝛio ꝙ ↄtra ea que hie dicit pbus eſt iſtõtia Ana xagoꝛe ⁊ Leucippi vᷣm ſniam phv. Mam pncipia aĩaltũ ⁊ plantarũ ſunt quedã cauſe boni ⁊ ꝑfectionis. Sʒ bonũ ⁊ pfectũ nõ reperiunt᷑ in puncipijs:ſj ſolũ in eis que ex talvꝰ pᷣncipijs ꝓducunt᷑: vt pʒ de ſemie ⁊ ſpermate que ſũt ĩperfecta ⁊ in poꝰ. Semp·n · poꝰ pᷣcedit actũ:ſilr im⸗ perfectũ pᷣcedit ꝑfectuʒ: vt ad ſenſuʒ pʒ nõ ſoluʒ in aĩali bus ſed eti in hoĩbus· CAd hoe rñdet hic phus ꝙ lʒ in vno ⁊ eodẽ poꝰ pᷣcedat actuʒ qð · vʒ mouet de poꝰ ad actũ oꝛdine generatiõis ⁊ tpis:tñ ſimplr actꝰ pᷣcedit po⸗ tentiã vt ex jupꝛadictis pʒ in nono huius. · 9. ar·pꝛim. tinde inſtantia nulla. CEr qbus ↄcludit phus manife ſtů eiſe g eit alĩ ba ſempiterna ĩmobilis ſeparata a ſen ſivilibus.lec hucuſqʒ Woc. B. in declaratione textus⸗
go in eo nõ eſt vita· Cq· v. Eidet᷑ ꝙ dens nõ ſit ſuũ vi
Berta Conſideradũ vlteriꝰeſt ꝛ pꝛo ãplioꝛi declaratide ðce dentiũ 5ʒ Woc. S.ᷓ gẽtiles li.i.caß · ↄy ⁊ caplo. 29 ꝙ dens eit vinẽs deus eſt ſua vita: ⁊ vila eiꝰeſt ſempiterna vt hic phũs dicut. Qð.n.deus ſit viuẽs · pʒ:qꝛ intelligere s velle nõ ſunt niſi viuẽtis. eus aut eſt volẽs ⁊ intelli⸗ gens. Intelligere ẽt eſt quoddã viuere. Bʒ dens eſt ſuũ intelligere. Deꝰẽt vt oñjuʒ eſt dr̃ penitus imobilis. Mð
ergo aliqi deſinit vinere. Et hoc in deo eſt vita:⁊ eſt ſuũ
viuere ⁊ eſt vita que eſt ſempiterna ¶ Lõſiderandũ vl teriꝰ eſt z0 5ᷣʒ eundẽ in pꝛima ꝑte.q.is. ar. z. ꝙ cũ viuere dicant᷑ aſiqua vᷣm ꝙ opantur a ſeipſfis ⁊ nõ quaſi ab alijs mota: Fut hoc pfectius ↄuenit alicui tãto ꝑfectius ĩ eo innenit᷑ vita. Inueniũtur aũt quedã que mouẽt ſeipſa ſo⸗ lum qᷓ;tũ ad executionẽ motus:ſʒ foꝛma per quã agunt᷑ determinat᷑ eis a nã. Ft hmõi ſunt plante: que ſ̃ʒ foꝛmã eis inditã a nã mouent ſeipᷣas fᷣm augmẽtũ a decremẽtũ Quedã vero ſunt que mouent ſeipſa nõ ſolũ q;tů ad eye cutionẽ opis:ſʒ ẽt qᷓ;tus ad foꝛmã per quã aguntur: quas quidẽ per ſe acgrunt⸗ſicnt ſunt aialia quoꝝ motꝰpꝛnneſt foꝛma nõ a nã indita ſʒ per ſenſuʒ accepta ñqᷓ;to pfecti oꝛẽ ſenſuʒ hñt tanto pfectins mouẽt ſeipſa. Mã ea que nõ
hñt niñ ſenſuʒ tactus: monẽt ſolũ ſeip̃s motn dilatationis
⁊Mrictionis: paxꝝ excedẽtia motũ plante. Illavero que hit virintẽ ſenjitiuã pfectam nõ ſolũ ad cognoſcẽduʒ con iuncta tangẽtia ſʒ ẽt ad cognoſcenqũ diſtãtia: monẽt ſeipſa in remotũ motn ꝓgreſſiuo. Sʒ qᷓ;nis hmõi aĩalia foꝛmã
talẽ per ſenſuʒ accipiãt:nõ tñ per ſeipſa pᷣſtitunnt ſibi finẽ
ſue opationis vel motus:ſʒ eſt eis a nã inditus: cniꝰ mnſtin ctn adaligd agẽdum mouent᷑. Sʒ alia aialia ſunt qne mno nent ſeipia ẽt q;tũ ad finẽ quem ſibi p̃ſtituunt. Vð quidẽ nõð ſit miñ per rõnẽ ⁊ intellectũ: cuiꝰeſt cognoſcere ꝓpoꝛti onem ſinis ⁊ eins qð eſt ad finẽ:⁊ vnů oꝛdinare in alt
nde pfectioꝛ modus vinẽdi eit eoꝝ que hiñt inelleciũ Iʒ qᷓnis itellecius nf̃ ad aliqua ſe agat qᷓ;tum ad pᷣdicta tria:ijj aliqua ſunt ei p̃ſtitaa natura: ficut ſunt pꝛima pᷣnci pia circa que nõ pot aliter ſe hẽre:⁊ vltimns fimis quem non põt nõ velle· Vinde oſtẽdit g qᷓ;ᷓtũ ad illa ab alo mo
neatur. llud ergo cuins ſua natura eſt ſuũ itelligere ⁊ il
lud qð namraliter hʒ nõ determinari ab aliquo alo: hoc ſummũ cõtinet gradum vinendi. Nale autem eſt deus.
Unde in deo maxime eſt vita Mec ille⸗
Ad umum igitur dðm ꝙg ſicut deeit ip̃ʒ P— ſuũ eſſe ⁊ ſuũ itelligere:ita eſt ſuũ viuere vt dictus eit. t ꝓp hoc ſic viut:ꝙ nõ habet aĩam neqʒ vinendi pᷣncipius · NEt per hoc pʒ ſolntio ad 2 x zn. T d quartũ dicendũ ꝙ deꝰ nõ monet ſeiᷣm accipiendo motũ vt eñ actꝰentis iperfecti. Sꝛ bñ monet ſeip̃m accipiẽdo motuʒ pꝛo actione ipſiꝰ monẽtis: ᷓᷣm ꝙ velle ⁊ iteiligẽ dicunt motꝰ. C Mꝛo cuiꝰdeclaratiõe cõ ſiqerandũ ðᷣm rpoct. Sã.in pꝰ ꝑie.q.is.ar.ʒ · ad pnn ꝙ ſi cut dĩ in nono huiꝰ⁊duplex eſt actio. Una eſt que tranſit in mãʒ exterioꝛẽ: vt talefacẽ ⁊ ſecare. Alia et que manet in agẽte: vt itelligẽ ⁊ velle. Quaxꝝ hec eſt diia:qꝛ pꝛins actio nõ eit ꝑfectio agẽtis qð monet: ſed ipfiꝰmoti · Sed ſecũda eſt ꝑfectio agẽtis. Mnue inq;tnʒ eſt actio opantis: dĩ motꝰeius ey hac ſiltudine:ꝙ ſicut motꝰ eſt act?mobi ſis:ita huinſmõi actio eit act? agẽtis:Iʒ motꝰ ſit actꝰ entis iperfecti.ſ.exiſtẽtis ĩ poꝰ.Mniuſmõi aũt actno eſ actꝰꝑ⸗ fecti exiſtẽtis in actu: vt dicit᷑ in tertio de anma. Moc igi
tur modo quo itelligere eſt motus id qð ſe intelligit dici
tur ſe mouere. Et per hũc modnʒ etiã plato poſuit ꝙ de nus monet ſeipſuʒ nõ eo modo quo motus eſt actus ali⸗ cuius ĩperfecn. Mec ille. ¶ d vliimũ dicendũ negãdo cõſequentiã:qꝛ nõ opʒ ꝙ exemplata oimodam haheant ſimilitudinẽ ad exemplar. Ged ſufficit ſimilitudoʒꝓpoꝛ⸗ tionis: ⁊ nõ requirit᷑ ſimilitudo vydemptitatis: v ſupꝛa declaratũ eſt. Sicut eni creatura nõ eſt ſuum eſſe: ita nõ eit ſuũ vinere vt dicm eſt. Clud vo qð dictum eſt in alia ſolutione de actione trã feunte ꝙ. Vʒ no eſt ꝑfectio agentis:accipit᷑ ibi actio pꝛo re acta:⁊ nõ pꝛo ipſu actione pᷣdicamẽtali: vt ſupꝛa diſpntatũ eſtvbi dẽ actiõe agit᷑ · vʒ in·. buins · q·ar.ꝛ.ʒ · Et in nono huin qar
5* v
Lect.V.

62
Vuodecimi S ſeptimũ Kxee eg
habẽs magnitudinẽ. Mã cuicunqʒ aitribulur anãtitas ei ineſt coꝛpꝰ ſiue eſt ſa coꝛpoꝛea:?
ſoli eoꝛpi debet᷑ quãtitas: vt pʒ pᷣmo phyſicoꝝ. Bʒ deo Sitribuit᷑ quãtitas. Unde di Job. ꝙ deꝰ eit celo ex⸗ celſioꝛ: inferno ꝓfundioꝛ:lõgioꝛ terra:⁊ latioꝛ mari. Et ſie eiꝰ eſt mẽſura. Ergo deꝰ eit ſba coꝛꝑea ⁊ his magni, tudinẽ. ¶ P.ꝛ⁊v. llud qð dĩ hie ꝑtes coꝛꝑis ⁊ qð eſt ñ guratũ ⁊ qð hʒ ſituʒ quẽdam ⁊ eſt terminꝰ mot?ꝰ localis eſt ſha coꝛpea. Sed deꝰ eſt huiuſmõi. Dicit᷑.n.ꝙ oculi dij ſuper luſtos: ⁊ ꝙ ſedet deꝰ ad indicanduʒ:⁊ ꝙ fecit deus hoĩem ad ymaginẽ ſuã. Picit᷑ etiã. Accedite ad eũ x illuminamini. Ergo deꝰ eſt ſßa coꝛpea. C Fed cõtra eſt phus in pᷣma ꝑte hniꝰ capł ibi. Oſtenfum eſt aũt ⁊c · Alia ſr̃a. Et iã declaratũ eſt ᷣam hane nõ hĩe magnitu⸗ dinẽ aliquã. Mouet.n in tpe finito. Mullnʒ aũt finitum habet potentiã ifinitã. Gis ergo magnitudo aut ſinita aut iinita. Et ideo nõ erit in magnitudine finita neqʒ in ma⸗ gnitudine infinita: qꝛ magnitudo ĩfinita nulla eſt. Et etiaʒ manifeſtum eſt ⁊c.— 17 ℳ dicendũ ꝙ pᷣmuʒ mouẽs nul⸗ Reſpondeo lam ꝑ ↄſequens g nõ eſt ſba coꝛpoꝛea. Qð ſic ꝓbat ᷣm vhm. Mã vt ſupꝛa oſtenſum eſt ar.po.pmn mouẽs ſine pᷣma ſba mouet in tpe ifinito:cũ pᷣmns motꝰ ſit ſempiternꝰ. Ergo virtꝰeiꝰſiue poꝰ eſt iſinita. Nã in hijs iferioꝛibꝰ videm̃ꝰ g quanto aligd eſt maioꝛis virtutis tãto talis virtus ſe ex tendit ad dinturnioꝛẽ operationẽ. Sed nullũ finituʒ põt habere virthtẽ infinitã. Lum ergo oĩs magnitudo ſit fini ta:relinquit᷑ ꝙ pᷣmuʒ mouẽs nõ habet magnitudinẽ:⁊ ꝑ ↄſequens ꝙ nõ eſt ſba coꝛꝑea. CLõſiderandũ autẽ ẽ hic pᷣmo ᷣm oc. San. ꝙ virtus hhi⸗ pᷣme ſbe dicit᷑ iſinita nõ pᷣuatine 5ᷣm g infiniuʒ ↄgruit quãtitati:ſed dicit᷑ inñ nita negatine: ꝓnt.l.nõ limitat ad aliquẽ determinatuʒ effectũ: vt pʒ ad longũ in de poꝰ.q.i.ar.⁊. Mon etiã põt
dici ꝙ virtus pᷣmi coꝛpis ſi iinita ex hoe g in tpe inini ro moueat iſta iferioꝛa:qꝛ nõ mouet niſi motum. Mnde
eins influentia eſt ex pꝛimo mouente. Mec etiã põt dici
ꝙ in coꝛpe celeſti ſit virtꝰifinita ex hoc ꝙ tpꝑe infinito eſſe
hẽat:qꝛ ĩ eo nõ eſt vtꝰ actiua ſui eſſe:ſʒ ſolũ ſuſceptiuaſi
ne obediẽtialis. Mnde ifinita eiꝰduratio oſtẽdit infinitaʒ
vtutem exterioꝛis pᷣncipij. Et ꝑpꝑ hoc ꝙ ipſuʒ recipit in coꝛruptibile eſſe ab ĩfinita vtute: relinquit᷑ ꝙ in ipſo nõ
ſit pᷣnñ coꝛruptiõis nec potẽtia ad nõ eſſe. CCõſideran
duʒ vlterins eſt ꝛ? vᷣm phm hic in textu cõmẽti..circa ſinẽ ꝙ pꝛimuʒ mouẽs vt ſupꝛa oſtenſuʒ eſt cũ nõ monea
tur motu circulari ipoſibile eſt ꝙ moueat᷑ alijs motibꝰ vʒ g¶ ſtt alterabile ⁊c. qꝛ oẽs alij motus ſunt poſterioꝛes niotu locali. Ged remoto pᷣmoꝛneceſſe eſt remoneri po
ſterioꝛa. Unde quicqd inuenit᷑ moueri alijs motibꝰ:ĩne nit᷑ etiã moueri motn locali. Relinquitur ergo ꝙ nullo motu poſſit moneri. S
Ad imũ igit dicendũ ꝙ duplex eſt quanti⸗ ₰ P tas.ſ.quantitas vtutis ⁊ quantitas molis. Muãtitas vtutis attribuit deoꝛnõ aũt quẽãtitas di mẽſiua ſiue pᷣdicamẽtalis ꝓpᷣe: neqʒ figuratio vel ſitꝰ aut
pars coꝛpis: vt deducit Poc. S.in pꝰpte.q ʒ· ar·I.in ſo
iutiõe argumẽtoꝝ. ¶Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad ⁊n. Tt iʒ in hoc articlo dictũ ſit ꝙ celũ monet᷑ actine ab exterioꝛi mouẽte:nõ tamen ꝓpter hoc ſequitur ꝙ motus celi non ſit naturalis: qꝛ ad motum naturalem ſufficit pꝛincipiuʒ intrinſecum paſſiunm vt ſupꝛa declaratum eſt ·
Einde in hoe zo caplo ſecũ ⸗ — di tractat? huiꝰ libꝛi d cõſequẽter inquirendũ eſt de vni⸗ tate vel multitudine ſaꝝ ſeparata rum:poſtq; ↄſideratũ eſt de perfe ctiõe ſubſtãtie ĩmaterialis. Et boc
COueſtio ieptima de numero ſarum ſeparatarum.
Metya.
ideo hic bm phm:q: alij phantes nihil plene ant manife
ſte ⁊ ꝓbabiliter dixerũt de pluralitate haꝝ ſubſtaniiaꝝ. Mam qui poſuerũt ſubſtãtias aliquas imdles: mayime fuerũt platonici qui tiñ poſuerũt ydeas. Sed opinio de
ydeis ſᷣm id qð ſunt nõ habet rationẽ alichiꝰcerte ꝓbabi
litatis. Unde ↄſequẽter ↄſiderandũ reſtat de vnitate aut pluralitate ſparuʒ immãlium. Circa qð querunt᷑ ſex. CMꝛimo vtruʒ ſubſtãtie ĩmãles ſint ponende ⁊ ſint in
aliquo numero. C Fecũdovtrũ a pꝛima ſba imãᷓli poſſit
pꝛocedere effectiue ſba celi: vt Auicẽna dicit. ¶ Tertio
vtrũ oꝛdo ſpᷣaꝝ ſeparataꝝ ſit ᷣm oꝛdinẽ motuũ ⁊ mobili
um vt Augu · hic videt᷑ innere. CQuarto vtrũ ſbe ſepa rate ſint in aliq numero determinato. CMuito vtrů ſbe
ſeꝑate ſint ĩfinite vᷣtutis vᷣm opinionẽ Zriſtoti. Tgexto
vtꝝ pmn mobile pᷣm opionẽ eiuſdẽ ſit aĩatũ aĩa ĩfoꝛmõte.
¶Segk in pbo ⁊ Doc. S.ibi.vtꝝ ãt vnũ ⁊c̃. vẽle.y.
2 ſic. ꝓcedit. Videt᷑ S pꝛimum ſbe ĩmãles ſiue*
rete nõ ſint in aliquo numero. Mã vbi nõ eſt 3 quãtitas ibi nõ ẽ numerꝰ: cũ numerꝰ ſit ſpe
ies quãtitatis diſcrete. Sed in ſubſtãtijs ſe
paratis a mã nõ ẽ quãtitas: qꝛ quãtitas ſoli coꝛpi debet᷑
loquẽdo de quãtitate molis qualis eſt numerꝰ. Ergo nõ eſt aliquis Waruʒ ſeparatax. NP ꝛ. Ex diuiſione cõti⸗ nui cauſat᷑ numerus. Sed ſpa ĩmãlis nõ eſt continua nec diuiſibilis. Ergo idem qð pꝛius. CP30. Fi eſſent pln res ſbe ſeparate:aut eſſent plures ſub eadeʒ ſpecie nume ro diſtincte:ant ſolũ plures ſpecie differentes. Mon põt dici pᷣmuʒ: qꝛ diſtinctio numeralis ſub eadẽ ſpecie eſt rõ ne mãe:qꝛ mã eſt p̃ncipiũ indiuiduationis. In ſubſtãtijs aũt ſepatis nõ eſt mã. Neqʒ pᷣt dici ⁊n:qꝛ quecũqʒ diffe rũt ſpecie:differũt etiã numero: vt patuit y huius.q.9. ar · 4· Ergo nõᷓ poſſunt eẽ plures ſbe imãles ſoluʒ ſpecie differẽtes. CP · 4. Si ponerẽtur plures tales ſbe:hoc maxime eſſet ꝑꝑ dinerſos motꝰplanetaꝝ ſᷣm phʒ. Sed hoc nõ eſt neceſſe:qꝛ pᷣma ſba ĩmãlis que mouet pn mo bile:põt monere alias ſperas planetaꝝ: cuʒ ſit ifinite vir tutis: vt ſupꝛa ↄceſſuʒ eſt. Ergo ⁊c̃. ¶ Sed ↄtraẽ phus ĩ zo capto huiꝰ ſecũdi tractatꝰ ibi. Vtrũ autẽ vnz ponenda ſit talis aut plures ⁊c̃. Et paulo poſt in texiu cõmẽti.43. ibi. Mos aũt dicamus de ſubſtãtiis diuinis. Pꝛincipiuʒ eniʒ ⁊ pᷣmũ eternuʒ nõ mouet neqʒ eſſentiali neqʒ acci⸗ dẽtatr: vt hʒ alia lra: ſʒ monet ⁊ fac pᷣmnʒ motů einũ ⁊c̃· Reſi ondeo dicendũ ꝙ neceſſe eſt ponere P plures ſbas ĩmãles ⁊ ſempi⸗ ternas.Wã vᷣm phm ſicut ad canſandũ vnũ motuʒ pᷣmuʒ qui eſt ↄtinnꝰ ⁊ ſempiternꝰ opʒ ponere vnnz pn mouẽs penitus ĩmobile per ſe ⁊ per aceidens: ita etiã ꝓpter ali os motus ſempiternos opʒ ponẽ aliquas alias ſbas ſem piternas ⁊ per ↄſequẽs imãles. Mlnres.n.ſunt motꝰcir cnlares ſempiterni qᷓ; vnꝰ. Nã p̃ter ſimplicẽ motuʒ loca lem vninerſi qui ẽ motꝰdiurnꝰquo totũ celũ reuoluit?ꝗ vnifoꝛmis eſt ⁊ ſimpliciſimꝰ quẽ motuʒ cauſat pᷣma ſba imobilis: videmꝰ aiios motus locales planetaꝝ qui etiã ſunt ſempiterni ga coꝛpus circulare.ſ.celũ eſt ſempiter⸗ nũ. Unde ſempiternitas motꝰ planetaꝝ non tollit᷑ ꝓ coꝛ ruptionẽ celi mobilis qð nõ eſt potens quieſcere. Talis ergo motꝰ nõ interrũpitur quiete:neqʒ tollit per coꝛru ptionẽ mobilis. Unde neceſſariũ eſt ꝙ glibet hoꝝ motu um ſit a motoꝛe ꝑ ſe ĩmobili.vʒ a ſba ſempiterna. Aſtra enĩ ſempiterna ſunt. Et quedã junt ſße mouentes ea. Er go opʒ ꝙ ſit mouẽs ſempiternũ ⁊ ꝙ ſit pa:qꝛ mouẽſpꝛi us eſt moto.Et id qð pꝛius eſt ſba: neceſſe eſt eſſe ᷣam: qꝛ accidẽs nõ eſt pᷣus a: vt ſeptimo huiꝰ declaratũ eſt. Unde quot ſunt latiões aſtroꝝ: manifeſtũ eſt tot eẽ ſᷣas qꝛ ſunt nãliter ſempiterne ᷣm ſe ĩmobiles ⁊ ſine magni tudine ꝓpter cauſam ſuperiꝰ aſſignatã:qꝛ mouẽt tꝑe inñ nito ⁊ per cõſequens vtute ĩſinita. irtus aũt infinita nõ põt eſſe in magnitudine finita: vt oſtenſuʒ eſt. Pʒ igitur ꝙ ſbe ſeparate junt in aliquo numero m numẽꝝ motuũ Tonſiderandi aũt eit hic pᷣmo ᷣm oc. Ban. ꝙ poſt pᷣmã lationẽ Ariſtotiles nõ cõputat niſi latões planetaꝝ: qꝛ eius
i n ſim
nin
wn
nur niii
ün
132
1
—
I

q eius tpe nũduʒ erat dep̃henſus motus ſtellaꝝ firay. ñ putabat g octaua ſpa inq ſunt fixe ſtells eſſet pᷣmuʒ
mobile:⁊ motoꝛ eiꝰeẽt pnn pᷣnn Sed poſtea dep̃hẽſus
eſt ab aſtrologis mot? ſtellaꝝ fixaꝝ inõꝛiuʒ pꝛimi motꝰ Añ neceſſe ẽ ꝙ ſußᷣma ſpers ſtellaꝝ fixaꝝ ſit alia circun ð dãs totuʒ:qᷓ reuoluit totũ celũ motu diurno. Et hoẽ pn
mobile qð monet᷑ a pꝛio motoꝛe ÿᷣm ſnĩaʒ Ariſto. Hee ille. CXõſiderãdus vlteriꝰeſt ⁊0 m Poc. S.circa pᷣnn lectionis ꝙ ᷣm platonicos ponẽtes vdeas eẽ numeros: ex ꝑte numeroꝝ aliqᷓ rõ pluralitatiſ hii poterat. Merũtij ipſi de pluralitate nõ ſꝑ eodẽ mõ loq̃bant᷑. ñqʒ.n.di⸗ cebãt ſpẽs numeroꝝ eſſe ĩfinitas. t in hoc veꝝ dicebant q;tuʒ ad ꝓpꝛiã rõnẽ numeroꝝ:qꝛ ſꝑ vnitas addita alicui numero facit aliã ſpẽʒ numeri. Vñ cuʒ in ifinitũ additio ſieri poſſit:i numeroꝝ ſpẽbꝰire ↄtingit in ĩinituʒ. Añqʒ vo dicebãt ſpẽs numeroꝝ determinari ad decẽ. Et hoc quãtũ ad numeroꝝ denoiationẽ:qꝛ oẽs alij numeri poſt decẽ vident᷑ eẽ ᷣm nomẽ pᷣmi numeri aliq;tiẽs reiterati. CLõſiderãduʒvlteriꝰeſt zo ᷣm eundẽ ibidẽ ex ſnĩa phy ꝙ platonici nõ pñt oſtẽdere demõſtratiue rõnẽ qjre ſit tã ta pluralitas numeroꝝ.vʒ vſqʒ ad decẽ:⁊ nõ in plus ne⸗ qʒ in minꝰ. Mihil tñ de hac re admiratiõe dignũẽ:cum iſta detminatio ſpẽx ᷣm eos nõ ſit vᷣm rẽ:ſed pᷣm noiati⸗ onẽ. Aſignãt tñ alig hãc rõnẽ:qꝛ numerꝰdenariꝰ genera tur ex ꝓgreſiõe numeroꝝ vſqʒ ad q̃ternariuʒ:g eit pꝛi⸗ mus numerꝰ qjdratꝰ Vnuzʒ.n.eſt ⁊ duo ſunt ꝙbꝰ ſi tria addant᷑: ſunt ſex. Qnattuoꝛ aũt additis:ↄſurgunt deceʒ. ¶ õſiderãdũ vlteriꝰẽ 40 pꝛo ãplioꝛi declaratione p̃ce dẽtis notabił ꝙ ĩ numero duo ſunt:qruʒ vnnz ẽ ſimplex x nõ diuiſibiſe ſine numero:ſiẽ ẽvnitaſ. Alið ẽ diuiſibile Et tale ẽ in triplici dẽia. Rã qðᷣdã ẽ cõpoſituʒ ex duobꝰ ſimplicibꝰ: ⁊ dẽ numerꝰbinariꝰ. Et aliud ẽ ↄpoſitum ex vno ſimplici ⁊ yno ↄpoſito:⁊ vocat᷑ trinariꝰ. Aliðẽ ↄpo ſituʒ ex duobꝰnumeris ↄpoſitis:⁊ vocat᷑ numerꝰqᷓterna rins:q ↄponit᷑ ex duobꝰnumeris binariis mãlit loq̃ndo Nõ eit aũt ymaginãduʒ aliqd alið eſſe i ſpẽbꝰnumeroꝝ vʒ ꝙ nõ ſit ↄpoſituʒ ex ſimpiicibꝰaut ex ſimplici ⁊ ↄpoſi toꝛaut vo ex duobꝰ ↄpoſuis. Ibi eſt ergo ↄſiderare ſim plex.vʒ vnitatẽ: ⁊ numeꝝ ↄpoſitũ ex ſimplicibus tiñ. vʒ numeꝝ binariuʒ:g ſi iungat᷑ vnitati ĩſurgit numerꝰ trina/ rins. Et eſt ẽt ↄſiderare numeꝝ ↄpoſituʒ ex ſimplici ⁊ cð poſito.vʒ ex vno ⁊ duobꝰ.vʒ numerꝰtrinariꝰ:g ſi addat alteri trinario: reſnltãt ſex. Iſt ẽt ↄſiderare numeꝝ ↄpoſi tuʒ ex duobꝰↄpoſitis. vʒ numeꝝ qᷓternariuʒ:g ſi pᷣdictis addat᷑:reſultat numerꝰdenariꝰ. Et hic numerꝰ denarius ßm noiationẽ ĩcludit oẽm numeꝝ. Ilñ Albert?magnꝰ in hotractatu ca.IV.ſic ait. Qnitaſ.n.nõ ẽ numerꝰ:ſʒ numeri pᷣnmn. Winariꝰaũt fimplex ẽ numerꝰex dnobꝰ ſimplicibꝰ ↄpoſitꝰ. Pꝛopt᷑ qð ẽt qdã binariũ numeꝝ plalitatẽ non dicunt: qꝛ ex nullo plali ↄponit᷑. Trinariꝰex vna ↄpoſita ꝑte ⁊ altera ſimpliei ↄpoſitꝰeſt. Quaternariꝰaũt primꝰ ẽ qni ex ↄpoſitis reſurgit ꝑtibꝰꝛ ex qbꝰ ꝓgreſſione ↄtinua reſurgit denariꝰ. Et ideo pꝛimꝰ eit ĩ linea numeroꝝ. Et pp hoc pꝛicipia ꝗdẽ entiũ vſqʒ ad decadũ multiplicabã tur. Et hec ẽ cã ꝙ ẽt Myctagoꝛas invtraqʒ coelemẽtatio ne bonoꝝ. vʒ ⁊ ĩnaloꝝ decẽ pꝛicipia poſuit:ſicut in pꝰ li bꝛo huiꝰſapie determinatũ ẽ. Mec ille. CLõſiderandus vlteriꝰeſt †o ꝙ duplexẽ numerꝰ. Quidã eſt ꝗ cauſat᷑ ex diniſiòe ↄtinui: ⁊ eſt ſpẽs quãtitatis diſcrete. Aliꝰ eſt nn merꝰqui cauſat᷑ ex diſtictione foꝛmaꝝ ꝓut mſtitudo eſt de trãſcendẽtibꝰ. Et talis numerꝰnõ cauſat᷑ ex diuiſione ↄtinni. In ſubſtãtijs ãt ſepatis ſen imãlibꝰ nõ eſt nume⸗ rus pꝰ inõꝛſed bñ ꝛ0 mõ dictus: qꝛ vna eaꝝ nõ eſt altera ¶TEt per hoc pʒ ſolutio ad dno pꝰ argumẽta adducia. FAcd zm dðm ꝙ plures ſbe ſepate nõ ſolũ differũt nu· meroꝛſed ẽt ſpẽ: vt argumẽtũ voluit · Et q̃cunqʒ differũt ſpẽ differunt ẽt ibi numero numeroſitate eſſentie nõ autẽ numero numeroſitate ſuppoſiti ſub eadẽ ſpẽ. CMð aũt ſe ſepate nõ ſolũ differãt numero ſed ẽt ſpẽ:pʒ ꝑ Voc. Sẽ.in pi pte.q.yar.4· ¶e quo ifra clarins diſpu ⸗ tabitur:cum de ĩapia deo duce tractabitur.q.s. CSequitur in Doc. Sã ibi. Sed auicẽna poſuit ac.
Septima ₰[rA ſic ꝓcedit᷑. Videtur
8 ſecũdũ a pꝛia ſha imaͤli nõ ſit ꝓcedẽ ſba celi. Mã pꝛima ſba imůlis ẽ ma
xime vna: vt infra ↄcedit phᷣus. Ergo ab ea non ꝓcedit niſi vnũ. Sed ab ea ꝓcedit nã an gelica. Ergo nõ pᷣtãb es ꝓcedẽ ſba celi: vt volnit ↄeludẽ Anicẽna. Mꝛobotio pꝛie ↄñe. Mã ſiẽ ab vno ſimo bono nõ pᷣt ꝓcedẽ niſi bonũ: ita neqʒ ẽt a ſũme vno ñ p̃t ꝓcedẽ niſi vnũ. Dꝛ ergo ab eo nã angelica ꝓcedit:nõ pᷣt ꝓcedẽ ab eo ſba celi. C ·⁊ꝰ. Vniuſcuiuſqʒ eſt aliquã vnã ꝓpꝛi
am cãm hẽe: vt patet in ꝛ0 phy. Sed ĩpoſſibile eſt vnũ Lect.5.
eẽ ꝓpꝛiũ multoꝝ · Ergo ipoſſibile ẽ: ꝙœ vnum ſit cã mul toꝝ · Iů igit᷑ nã angelica ⁊ a celt ĩter ſe dãant:relinqui⸗ tur idẽ qð pꝛiꝰ.C 3. Opoꝛtet eẽ ↄfoꝛmitatẽ iter cãm
Ergo eius effectꝰnõ eſt niſi vnꝰ:quia vniꝰ ſimplicis non eſt niſi vna actio. Ab vna autẽ actiõe non ꝓcedit mſi vnꝰ? effectꝰ. Ergo ab vno ſimplici deo nõ pt ꝓcedẽ niſi vnus effect?. Iů igit᷑ p? nã angelicaʒcedat a pꝛĩa ſba ĩmãli.vʒ
a deo relinquit᷑ ꝙ ſba celi nõ ꝓcedit a deo pᷣlertim ime⸗
diate. C Sed i Ztrariuʒ arguit᷑ · NMã illð qð eſt pᷣnn vni
us inq;tum eſt vnum: maxime cõpetit ei qð eſt maxime
vnuz. Sed ꝓpꝛium eſt vnitatis g ſit multitudinis pꝛin⸗ cipiũ.vrgo hoc mayie cõpetit pꝛime canſe que eſt maxi me vna:⁊ ab ea muititudo ꝓcedit. ¶ Inqꝛium eſt etiã Doc. San. in pꝛeſenti lectione ibi. Sed Auicẽna poſuit ꝙ pꝛimum mobile monetur ⁊c.
Beſi pondeo dicẽdum ꝙ Anuicẽna poſuit ꝙ — pꝛnimum mobile mouet᷑ ime⸗ diate nõ a pꝛimo pꝛicipio. Iũ autẽ pꝛimnʒ pꝛinn ſit vnũ ⁊ ſimplexꝛextimauit ꝙ ab eo nõ p̃t cauſari niſi vnnz qð
eſt intelligẽtia pꝛima:in quã cadit aliqᷓjpluralitas poten⸗
tie ⁊ actꝰ inqᷓ;tum acgrit eſſe ab aliquoComparat᷑· n.ad id a quo depẽdet vᷣm ſnus eſſe ſiẽ potẽtia ad actũ. Sic igi tur pꝛima itelligentia p̃t ĩmediat cauſare plura. Mã fm ꝙ itelligit ſe ꝓnt hʒ Woc.. Bã in de potẽtia.· q. Ar. cauſat ſßam oꝛbis quã mouet. Sed ᷣm ꝙ intelligit ſe ꝓ ni habet eſſe actu ab alio:cauſat ĩtelligentiã ſequentẽ que mouet iferioꝛẽ oꝛbem:⁊ ſic deinceps vſqʒ ad ſperã lune FSed hoc motinum nõ hʒ neceſſitatẽ:vt dic᷑ hic Doc.. San. qꝛ cã agẽs non eſt in ſubſtãtijs ĩmãlibꝰ ſicut in re⸗ bns mãlibus: vt neceſſe ſit cauſari ex vno tñ. Sed in eis ſunt cã ⁊ cauſatum ðᷣm eẽ itelligibile. Vñ ᷣm plura que piit itelligi ab vnoꝛpñt ab vno plura canſariq Gatis etiã ↄneniens eſſe videt᷑ vt pꝛimꝰ motus reꝝ coꝛpꝑaliumad dẽs alii dependent: pꝛo cã habeat pꝛimã ĩimãlium baxꝝ vt ſit quedã ↄnexio ⁊ oꝛdo ſenſibilium. Mec omnia hic Doc. San. CSed inſtabat ↄtra pᷣdicta diſcipulus. MNã dens non iteliigit niſi vnum:qꝛ nihil ĩtelligit extra ſe: vt cõcedit infra phᷣus. Cum ipe ſit cã rerum per itellectum ſuum:ſequit᷑ ꝙ non creat hiſi vnum. Ergo ⁊c̃. CLonfir manit vᷣm plalonẽ dicentẽ ꝙ optimi eſt optima adduce⸗ re. Sed optimũ cum ſit ſuperlatiui gradus nõ poteſt eẽ niſi vnum. Lum igit᷑ ſit optimus: non põt ꝓducere miñi vnum. C Dicendũ pꝛimo ᷣm Poctoꝛẽ San.in de po⸗ tentia.q.ʒ. ar.is. ad.?ʒm.ꝙ vᷣbum Ariſtotelis cum dicit ꝙ deꝰ nõ intelligit aliquid extra ſe: nõ eſt itelligendum quaſi deus ea que ſunt extra ip̃m non intelligat.ſed quis ülã que extra ipᷣm ſunt non extra ſe ſed in ſe iuuet᷑ qꝛ ꝑ eſſentiã ſuam ommia alia cognoſcit. T Dicenduʒ ⁊2 ᷣm Doctoꝛ Sanctꝰ vbi ſupꝛa ad.imng vniuerſum qð eſt a deo ꝓductum eſt optimum reſpectu eoꝝ que ſunt.nõ autẽ reſpectu eoꝝ que poſſunt eſſe. CEt licet quicqd de us facit in ſe ſit vnum.tamẽ hec vnitas non remouet om nem multitudinẽ.ſed manet illa multitudo cuius illavni tas eſt pars. ¶onſiderãdum autẽ eſt hic ðᷣm Doctoꝛẽ San. vbi ĩmediate ſupꝛa arti.1ß.ad.⁊4 m.ꝙ creatura du pliciter dicit eſſe in deo. Ano modo ſicut in cauſa guber
nante ⁊ conſernante iplnʒ eſſe creature. Et ſic pꝛeſuppo
nitur ipſum eſſe creature eſſe diſtictuʒ a creatoꝛe.ad hoc ꝙ creatura in deo eſſe dicat᷑. Mon eni itelligitur creatu-
ra ineſſe conſeruari. niſi pᷣn ꝙ iam habet in pꝛopꝛia
3
— *
—
⁊ effectũ: vt pʒ in ⁊5 pyt. Jed eſt oino vnꝰ ⁊ ſimplex. Lect.6.

Suodecimi
nitura pᷣm qð eſſe creatura a deo diſtinguiur. ñ crea tura hoc mõ in deo exis nõ eſt creatrix eſſentia. Alioodĩ creatura eſſe ĩ deo ſicutĩ virtute cãe agentis vel ſicut ĩ co gnoſcente. Et mõ creatura in deo exis eſt ipſa diuina ef ſentia. Sed q;us hoc moo creatura in deo exis ſit diui n eſſentia nõ tñ ꝑ iſtuʒ mõʒ eſt ĩ eo im̃ vna creatura:ſed mite. nã eſſentia dei ẽ ſufficiẽs mediũ ad cognoſcẽdũ oẽs diuerſas creaturas ⁊ ſufficiens virtꝰad eas ꝓducẽdas · hec ile. Uñ pʒ ðclaratio ad dem̃ Anſelmi.ſ.ꝙ creaturaĩ deo exñs ẽcreatrix eſſentia:qñ tm̃ ĩ illa nõ in pe nã. . igit dõm 5ᷣm doc. B.i de po
Ad 8 umum g ſicut deꝰeſt vnꝰita vnuʒ ꝓducit:non ſolũ qꝛ vnũqðqʒ eſt vnũ in ſe: ſ qꝛ oĩa quodãmõ ſunt vnuʒ vnitate totalitatis. Due qdeʒ Vntas diuerſitateʒ ꝑtiũ regrit: vt pʒ de toto vniuerſo: ꝙ ſi deꝰtale vniuerſuʒ ꝓducẽ voluerit:ncẽinʒ fuit ꝙ tales ⁊ tales creaturas ꝓduxeru: ex qbus foĩa talis vninerſi ↄſur geret. Et qꝛ ipſa totiꝰvmuerſi pfectio multitudinẽ ĩ diner ſitate rerũ regrit:q̃ in vna eaxꝝ repꝑiri non põt ꝑꝑ receſſuʒ ⁊ cõplemento pᷣme bonitatis: ncte fuit ex pᷣſuppoſitione foꝛme itẽte ꝙ deꝰmultas ⁊ dinerſas creaturas ꝓduceret quaſdã ꝗdeꝰ ſimplices quaſdã vero cõpoſitas:quaſdã coꝛ ruptibiles ⁊ quaſdã ĩcoꝛruptibiles. Mec ille. ¶Ad ſcðʒ dðmꝙ dupleꝝ eſt appꝛop̃atio. Qnedã eſt appꝛopꝛiano adeijtiõis ſiue ydẽtitatis. Alia ẽ appꝛopatio aſſimilatõis Dð ergo dr̃ vnũ ⁊ idẽ non poſſe dinerſoꝝ eſſe ꝓpꝛiũ:in telligẽdũ eſt qů fit appꝛop̃atio ꝑ adeqᷓtionẽ:qð in ꝓpoſito nõ ↄtingit:nõ ãt qũ fit appꝛopꝛiatio ꝑaſſimilationẽ. dñ dicit doc. S. vbi ſupꝛa ad. ꝙ appꝛopꝛiatio cãe ad effe ctli attendit᷑ vᷣm aſſimilationẽ effectꝰ ad cãm. Iſſimilatio aũt creature ad deũ attendit vᷣm hoc ꝙʒ creatura iplet qð
de ipſa eit in ĩtellectu ⁊ voluntate dei:ſicut artiticiata aſũi
milant artifici: inqᷓ;tum in eis expᷣmit᷑ foĩa artis ⁊ oñdit voluntas artificis ex eoꝝ ↄſtitutione. Mã ſicut res nãlis agit per ſuã foꝛmã: ita artifex ꝑ ſuũ itellectũ ⁊ voluntateʒ Sic igit᷑ deꝰꝓpꝛia cã eſt vninſcuiuſqʒ nãe inqᷓ;tum itelli git ⁊ vult vnãquãqʒ creaturã eſſe. Nec ille. CAd tertiũ dðm vt dem̃ eſt ꝙ lʒ ſit q̃daʒ ſilitndo creature ad deum: non tñ eſt ibi ſilitudo adequatioms ſiue ydẽptitatis:ſʒ ſili tudo ꝓpoꝛtionis Mñ nõ opʒ ꝙ ſi vnitas dei careat oinni multuudine ⁊ compoſitione: ꝙ ꝑp hoc opoꝛteat eſſe talẽ creature vnitateʒ. CEt q;uis actio dei ſit vna ⁊ ſimplex qꝛ eſt eiꝰeẽntia: nõ tñ opʒ ꝙ ſit vnꝰtm̃ effectꝰ eiꝰʒ multi: qꝛ ex actione diuina ꝓcedit effectꝰ vᷣm oꝛdinẽ ſapĩe ⁊ ar⸗ bitriũ voluntatis eius. Deus aũt non ſolum vnum ſapit vult ⁊ intelligit. Mij ratio non ſegtur:cũ deus nõ ſit agẽs ex neceſſitate nathre:ſed ex arbitrio voluntatis. CSequitur in pho ⁊ Doc. S. bi ſupꝛa.
S tertium ĩ vcedit· Uif ꝙ oꝛdo
ßaꝝ ſeparataꝝ ⁊ imo⸗
biliũ non ſit ᷣm oꝛdinẽ motunʒ ⁊ mobiliũ: vt
vf vęlle hic phus. Mã ſol eſt maioꝛ qᷓ;titate in ter oẽs planetas ⁊ eiꝰeffectus magis apparẽt ĩ rebꝰinferioꝛibꝰ: qꝛ motus alioꝝ planetarũ oꝛdinant per motũ ſolis ⁊ quodãmõ ipᷣm ↄſequũt᷑. ñ vñ ꝙ ſba que mouet ſolem:ſit nobilioꝛ alijs que mouẽt alios planetas æt tñ ſol nõ eit ſuꝑ oõs alios planetas. Ergo oꝛdo arũ ſeparataꝝ non eſt vᷣʒ oꝛdinẽ mobiliũ ⁊ motuuʒ. CP.20. ꝛdo edꝛů que pfectioꝛa ſunt nõ dʒ eſſe ÿᷣm dꝛcinẽ impꝑ fectioꝛũ. Sed ſbe ſepate ſunt pfectioꝛes oĩbꝰ coꝛpoꝛibus mobilibus. Ergo idem qð pꝛius. N Sed incontrarium arguitur per phyloſophũ vbi ſupꝛã in pfiti capitulo. Peſi pondeo dðm ꝙ oꝛdinẽ ſbaꝝ ſepataruʒ imobiliũ eſſe m oꝛdinẽ mo⸗ tuum ⁊ mobiliũ põt ĩtejligi duplr. noo loq̃ndo de ſub ſtãtijs ſepatis q;tũ ad earũ nãm.Et hic oꝛdo ipſaꝝ nõ at tendit᷑ ÿm oꝛdinẽ mobiliũ: qꝛ oꝛdo eſſentialis ipſaꝝ non ſit ᷣm oꝛdinẽ accidentalẽ: ſʒ potiꝰ ecõuerſo. Alioꝰ loq̃ndo de ipſis qᷓ;tũ ad earũ effecius.Et hoc dupir põt itelligi. Anoꝰ m ꝙ hec pᷣpoſitio ᷣm dicit hitudineʒ cãe ſinalis. Et ſic ẽt oꝛdo ſax ĩmaterialiũ non eſt ᷣm oꝛdineʒ mobi liuð: cũ finis ſit nobilioꝛ hijs q̃ ſunt ad inẽ: vt voluit ſcðʒ
Metha.
argn añ in ꝛiũ adductũ. Alioo vt hee p̃põ ʒm dicit hitn
dinem cãꝝ magis ⁊ minꝰ vliuʒ ad effectꝰ magis ⁊ minꝰ vles. Et iſtoꝰ oꝛdo ſpaꝝ ĩmãlium attendit ᷣm oꝛdinem
mobiliũ ⁊ motuũ: nõ tñj ex ꝑte rei ꝓducte: ſʒ ex pte viis modi coguoſcẽdi: qui ex impfectis ⁊ ſenſibilibꝰtrahit oꝛi
gineʒ. CEt lʒ ſol qᷓ;tuʒ ad aſiquos effectꝰ fenſibiles indu cat apparẽter maoꝛes effectꝰ in iſtis iferioꝛibꝰ⁊nõ tamẽ ſimpl loquendo. ¶Unde pʒ ſolutio ad pꝛimũ. CCon ſiderandũ aũt eñt hic pꝛimo pꝛo ãplioꝛi declaratiòõe huiꝰ? 5ᷣm Doc. Jan. qui hic hãc difficultatẽ mouet ꝙ cum in
coꝛꝑibꝰ illud qð eit ↄtinens ſit foꝛmaliꝰ dignius ⁊ ꝑfe⸗
ctius contento ⁊ comparet᷑ ad cõtentuʒ ſicut totuʒ ad pꝑtẽ di ꝙ phyrꝛneceſſarium eſt ꝙ cũ ſpera ſupioꝛis planete ↄtineat ſperã iferioꝛis planete ꝙ planeta ſupioꝛ ſit altio⸗ ris ⁊ vlioꝛis virtutis qᷓ; planeiã inferioꝛ ⁊ diuturnioꝛes operetur effect? vtpote ꝓpinquioꝛ exiſtens pꝛime ſpere
que per ſuũ motuʒ cauſat fempiternitatẽ: vt ſupꝛa dictuʒ
eſt. Et inde eſt ſicut dicit Ptholomens in quadripartita g effectus ſaturni coaptantur ad vliima loca ⁊ tempoꝛa. Jouis vero effectus ad annos. Wartis ſolis veneris ⁊ mercurij ad menſes. ⁊ une vero ad dies. Hec ille. CCõſideranmvlteriꝰeſt ⁊0ßʒ eũdẽ ibidẽ gꝙ effectꝰplane taꝝ appent in iſtis iferioꝛibꝰ ᷓᷣm oꝛdinẽ eãrũdẽ. vã pꝛi mi tres ſuꝑioꝛes vident᷑ oꝛdiari ad ea q̃ ꝓtmẽt ad exnitiã rei vᷣm ſeip̃m.Mã ipſa ſtabilitas eſſe rei quãtũ advtia lo ca ⁊ tẽpoꝛ coꝛreſpõdet ſaturno. Sʒ bona hitudo eiꝰ coꝛ reſpdet Joui.Mirtus autẽ m quã ſe 3 nociua ⁊ aduer ſatuet᷑ ⁊ ea repellit:coꝛreſpõdet marti. Tresvo planete alii vident᷑. ꝓpꝛiũ effectũ hie circa motũ rei exiſtẽtis. Et cũ ſol ſit vle pᷣnn motus:ideo eiꝰ opatio in mutationibꝰ inferioꝛibꝰ maxie apparet. Sed venꝰvidet᷑ hĩe effectuʒ magis determinatũ.vʒ generationẽ ꝑ quaʒ Aigd cõſegt᷑ ſpẽʒ ⁊ ad quã oẽs motꝰalii in iferioꝛꝰqꝛdinant᷑. M er curius vo videt᷑ ꝓpꝛinʒ effectuʒ hĩe circa multitudineʒ ⁊ diſtinctionẽ indiuiduoꝝ in ꝓpꝛia ſpẽ. Et ꝑp hoc vari⸗ os habet motꝰ. Ipſe etiã cuʒ naturis oĩium planetaꝝ ad/ miſcer᷑?yt aſtrologi dicũt. Sed lune ꝓpꝛie cõpetit ĩmu⸗ tatio mẽ⁊ diſpoſitio ipſiꝰad recipiendas œẽs impꝛeſſio⸗ nes celeſtes. Unde dẽ applicare illas ipꝛeſiones mẽ ife rioꝛi. Sic igit quãto coꝛpꝰceleſte eſt ſupius: tãto habet vlioꝛem ⁊ diuturnioꝛẽ ⁊ pꝛioꝛẽ effectũ· Et cũ coꝛpa cele ſtia ſint qᷓñ iſtrumẽta ſubſtãtiaꝝ ſeparataꝝ monentiũ:ſeg tur ꝙ ſpa que monet ſupioꝛẽ oꝛbẽ ſit vlioꝛis ↄceptionis ⁊ virtutis. Et per cõſequens opʒ ꝙ ſit nobilioꝛ. Iec il le. d argumenta igit᷑ pʒ ſolutio ex dictis. Cᷓ̃equitur in pho ⁊ Doctoꝛe. Sancto.ibi pluralitatẽ vero lationum ⁊̃̃.
+ ſic pcedit᷑. ider — qual tum ꝙ ſbe imõles nõ ſint in aliq numero determiato. mã ſi eſſent
in aliq determinato numero: maxie hoc eẽt vPpdeterminatuʒ numeꝝ motunz celeſtium
coꝛpox: vtvult hic phus. Gʒ hoc nõ eſt dicenduʒ:qꝛ ſbe
ſepate nõ ſunt ꝓpter motuʒ coꝛpoꝝ celeſtiũ:cum̃ ſint eis nobilioꝛes vt ꝓbatum eſt. CErgo ⁊c̃. Cꝙ ꝛ0. Quan ⸗ to aliqua in toto vniuerſo ſunt magis ꝑfecta tãto ĩ maioꝛi exceſſuvł numero funt creata a deo. Sed ſiẽ in coꝛpibus attendit᷑ exceſſus m magnitudinẽ ita in rebꝰ incoꝛꝑeis attendit᷑ exceſſus ᷣm muſtitudinẽ. Sed videmꝰg coꝛpa incoꝛruptibilia que iter coꝛpa ſunt ꝑfectioꝛa excẽdũt qjñi icomparabiłr ᷣm magnitudinẽ alia coꝛpa coꝛruptibilia. Mã tota ſpera actiuoꝝ ⁊ paſſinoꝝ eſt aligd modicuʒ re⸗ ſpectu coꝛpoꝝ celeſtium Ergo ſbe ĩmãles excedunt m multitudinẽ quaſ icomparabili ſas mãles. Cum ergo ſbe imãles nõ ſint in determinata multitudine:relinquit᷑ ꝙ ſbe imãles nõ ſint in determinato numero. ¶pʒ. Dicit Doc. Sã. in p pte.q.y.ar.ʒz. ꝙ ſpe ĩimãles ſunt i quadã maxima multitudine oẽm multitudinẽ mdleʒ ex cedẽte. idet᷑ ergo ꝙ non ſint in numero determinato: qꝛ ꝗlibet numerꝰ determinatꝰ de facili numerari poteſt C Sed 5 eſt phus in piti caplo ibi. luralitatẽ vero iũ lationũ ex magis ꝓpꝛiã ph ya mathematicaꝝ ſciaꝝ itende
re op
Le..

— azmns cunput
I. ed me ypꝛecn umnpunis cizmn vycre ils iytin ecte e pm ih pi eeni.ft
— —
re opʒ ⁊ atrologia a. CD⁊. hyloſophns ↄcludit numeꝝ ſaꝝ imãlium: ᷣmn numeruʒ lationũ cœꝛpoꝝ ce⸗ leſtiuʒ. Sed tales latiões ſunt in numero determinato. Ergo huiuſmsi e ſunt in numero aliqᷓ determinato ẽt d ad nos. CP3. Auãto aligd eſt magis ꝓpinquũ vni tanto magis eſt multiplicatũ: vt ĩ numeris apparet. Sʒ ſpꝛ imãlis iter a ias creaturas ipſi deo qui eſt maxievnꝰ eſt ꝓpinquioꝛ. Ergo in Ga imãli inuenit᷑ aligd plus de multitudine determinatũ. Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. TP. 4. Scðᷣm d yoniſinʒ 0 caplo de dinoibus ꝑp radios di⸗ nine bonitatis ſubſiſtunt itelligibiles ⁊ imãles ſe. Sed radius non multiplicat᷑ niſi hm diuerſitatem recipienti⸗ um. Sed nõ põt dici ꝙ mã ſit receptina ĩtellectualis ra⸗ dii: cuʒ tales ſbe itellectuales ſint ĩmãles. Videt᷑ ergo ꝙ multiplicatio taliuʒ ſbaxꝝ non poſſit eſſe niſi ßm exigentiã coꝛpoꝝ pᷣmoꝛũ.ſ.celeſtiũ:cuʒ ad ea quodãmõ pꝛoceſſus talium radioꝛuʒ terminoꝝ. Ergo ſunt in numero quodã determinato etiã quo ad nos.
PO dicenduʒ g ſas imũles eſſe naliq numero determinato põt itelligi dupir. Ano mõ ꝙ ſint in aliqͥ nnmero deter minato. i. determinati generis pᷣdicamẽtalis· vʒ quanti tatis. Et hoc mõ non ſunt in numero determinato:qꝛ in talibꝰſubſtãtiis imãlibꝰ nõ eſt quãtitas:qꝛ ſoli coꝛꝑi de⸗
betur q̃ntitas ꝓpꝛie. Alio modo pot intelligi ꝙ ſint in ali
quo numero determinato quantũ ad numerationeʒ. Et poc põt itelligi duplr. Vno mõ ꝙ ſint in numero deter minato ex nã rei. Et hoc mqõ ſunt in numero determina
toꝛcũ nõ ſinn ifinite ſbe imãles. Alio mõ quo ad nos. t
poc duptr. Eino mõ theologice loquẽdo. Et hoc mõ nõ ſunt in numero determinato: vt patet Danielis.y. Alio mõ loquẽdo phvce. Et hoc duplr. Mnoꝰ ſimplr ⁊ cathe goꝛice loquẽdo. Et ſic eriã nõ ſunt in numero determina to nobis. Alioꝰ loquendo cõditionaliter quadã pᷣſuppoſi tione facta.vʒ ſi tales ſße imãles ſint ꝓpter pꝛimas latio nes coꝛpoꝝ celeſtiuʒ: ſunt in numero determiato quo ad nos. Et ſic ſunt in numero determinato:cuʒ tales motus
ßm aſtrologos ſint in numero determinato. ¶ Cõſiderã
cum aũt eſt hic pꝛio pꝛo amplioꝛi declaratiõe huiꝰ ꝙ de numero determinato ſax ĩmãliuʒ phy diuerſimode lo cuti ſunt. Naʒ plato poſuit vt ſibi iponit phus ſpas fepa tas eẽ ſpẽs reꝝ ſenſibiliũ. Vnde pᷣm hanc opinionẽ opoꝛ tebat dicẽ ꝙ ſðe ſepate ſunt in numero determinato ᷣm
numeꝝ ſpecierũ ſenſibiliuʒ. Manc autẽ opinionẽ ĩpꝛobat
Ariſto. vt adducit Doc. San. inp? ꝑte.q.x· ar.z · qꝛ mã eſt de rõne ſpeciei hoꝝ fenſibiliũ vnde ſbe ſeꝑate nõ pit
eſſe ſpẽs exemplares reꝝ ſenſibiliũ. hoabẽt.n.aliq̃s natu
ras altioꝛes naturis rerũ ſenſibilius. Sed Ariſto.poſnit
ſbe imãles hiit oꝛdinẽ ad res ſenſibiles ⁊ coꝛpales 5ʒ rõnẽ mouẽtis ⁊ finis. Et ideo vᷣm numerũ pꝛimoꝝ mo⸗ tuũ conatꝰ eſt adinuenire numeꝝ ſpaꝝ ſeparataꝝ:ſicut ⁊ pßi bᷣdeceſſoꝛes eiꝰ. C õſiderandũvlteriꝰ eſt hic ⁊ ßᷣm declarationẽ Doc. San.ꝙ manifeſtũ eſt hůs qui attigũt multũ de ſcia aſtrologie:quair plures ſunt motꝰ coꝛpoꝝ
que ferunt᷑ in celo. vʒ planetarus:qꝛ vnũqðᷣqʒ aſtroꝛum errantiũ.i.planetarũ mouet᷑ pluribꝰ lationibꝰ ⁊ nõ vna
nñ. Dicunt᷑ autẽ planete aſtra errãtia: non qꝛ irregulari ter moueant᷑: ſed qꝛ nõð ſeinꝑ ↄſeruant᷑ in eandẽ ñiguraʒ ⁊ poſitionẽ ad alias ſtellas:ſicut ille adinuicẽ que ꝓpter hoc ſxe dicunt᷑. Nec ille. Conſiderandũ vlteriꝰeſtʒ ꝙ tribꝰ mõis appᷣhẽdit᷑ plures eẽ motus hmòi aſtroꝛũ. Eſt eni aligs motus apphenſus avulgo⁊ eſt aliꝰmotus qui nõ apphendit niſ inſtris ⁊ iderãtionibꝰ. Et hoꝛu motuuʒ qdam cõpꝛehendunt᷑ lõgiſimis tpibꝰa quidã paruis ſt eti tertius motꝰaui declarat᷑ratione qi mo ius ſtellaruʒ errantiũ inuenit᷑ qqʒ velocioꝛ qũq; tardi- oꝛ. Et qiqʒ videtur planeta eiſe directꝰ: qiqʒ retrogra⸗
dus. Nð non põt eſſe ßᷣm mãm coꝛpis celeſtis cuiꝰmo tus dʒ eẽ oino regularis. Et ideo neceſſariũ fuit appone
re dinerſos motꝰ ex quibꝰ talis irregnlaris ad debuum oꝛdinẽ reducitur. Conſderandũyſteriꝰeſt 4 f phm hie ꝙ in eligẽdis opionibꝰalioꝝ vel repudiãdis hõ non
2
debet duci odi vel amoꝛe introducendo opionẽ:ſed ex ipſa certiudie vᷣitatis opʒ hoc facẽ. Ei opʒ amare vtroſ
qʒ.ſ.eos quoꝝ opionẽ ſegmurꝛ⁊ eos quoꝝ opĩonẽ repu diamns: qꝛ oẽs ſtuduerunt adv itatẽ inquirendã ⁊ nos in hoc adiunerũt. Sed tñ opʒ nos ꝑſuaderi a certioꝛibꝰ⁊ ſe qui opioneʒ eoꝝ qui certiꝰadvᷣitatẽ ꝑuenerũt. Vi phus recitat opionem aſtrologoꝝ ſui iꝑis de numerò motuuʒ planetaꝝ. Et pᷣmo opiĩoneʒ Eudoxij.⁊ opinionẽ Leucip pi. Cõſiderandũ vlteriꝰ eſt y ᷣm Doc. Pan. ꝙ pla⸗ to attribuens celeſtibꝰmotibꝰcirculatões ⁊ oꝛdinationẽ: mathematicas q̃ſtionel fecit per quaꝝ ſuppõnes poſſent ſaluari que circa erraticas apparent: ſuſtinẽdo ꝙ motus planetaꝝ ſunt circulares reglures ⁊ oꝛdiati. Netagoꝛici aũt ad reducenduʒ in debitum oꝛdinẽ irregularitatẽ que apparet in motibꝰ planetaꝝ ex ſtatione ⁊ retrogradatiõe velocitate ⁊ tarditate ⁊ diuerſa apparẽtia quãtitatis:po ſuerunt motꝰ planetaꝝ eſſe in ſperis ecentricis ⁊ in circu lis paruis qui epycicli dicunt᷑ · Qnã opionẽ etiã Mtho ⸗ lomeus ꝓſequit. ¶ Sed videt᷑ ex huinſmõi ſuppõne ſe qui aligd ʒꝛinʒ hijs que demõſtrantur in ſcia nãli:qꝛ ſic nõ oĩs inoꝰerit ad mediũ vel a medio vel circa mediũ mundi. ¶ Itẽ ſequit᷑ ꝙ ſpera cõtinẽs ſperam ecenrricaʒ vel nõ ſit vñdiqʒ equais ſpiſſitudis:vel ꝙ ſit aliqd vacu um inter vnã ſperã ⁊ aliã: vl ꝙ ſit aliqð coꝛpus p̃ter ſub ſtantiã ſperaꝝ intercidẽs qð nõ erit coꝛpns circulare:nec hʒ aliquẽ motũ ꝓpꝛiũ:ſed ſolnʒ ex ſuppone eprcicloꝛũ. Cllterꝰ ſequit᷑ vel ꝙ ſpera per quã mouet᷑ epyciclus
nõ ſit integra ⁊ ↄtinna: vel g ſit diuiſibilis ⁊ rarefactibi⸗
lis ⁊ ↄdẽpſabilis ad modũ quo aer diuidit᷑ ⁊ inſpiſſatur ⁊ areſcit aliquo coꝛpe per aerẽ moto ·& Sequit᷑ etiã ꝙ ip̃m coꝛpꝰ ſtelle mouet᷑ per ſeip̃mn ⁊ nõ ſolũ ad motũ oꝛ bis.t ꝙ ex motu coꝛpoꝝ celeſtiuʒ pneniat ſonus qð ẽt prctagoꝛici ↄceſſerũt. ¶ Sed tñ oĩa huinſmõi ſunt con tra es que demonſtrant᷑ in ſcia nãli. nde ad hec euitan da Fudorius hoc videns poſuit vnicuiqʒ planetaꝝ ſpe⸗ ras plures ↄcentricas. quaꝝ vnaqueqʒ habet motũ pꝛo pꝛiũ ⁊ ex oibꝰ alijs motibꝰcauſat id qð apparet de mo tu. CLonſiderãduʒvlteriꝰ eſt g ᷣm eundẽ ibidẽ ꝙ Eu dorius poſuit motũ tam ſolis qᷓ; lune eſſe in tribꝰſperis. Mꝛimꝰ enĩ motus vtrinſqʒ eſt motꝰdiurnꝰ: quo renol⸗ nunt᷑ ab oꝛiente in occidẽtẽ. t hůc motũ dicit eſſe aſtro rum fixoꝝ:qꝛ cum nüduʒ eſſet depꝛehenſus motꝰſtella⸗ rũ fixaꝝ qui eſt ab oꝛiente in occidentẽ econtrario motui pᷣmo putabat ꝙ motꝰ diurmus eſſet ꝓpꝛins octaue ſpere que eſt ſpera ſtellaꝝ fixaꝝ. Mon aũt putabat ꝙ ſola pᷣm ſpera ſufficeret ad oẽs ſperas planetaꝝ motu diurno: ſi Ptholomens ponit · Sed ponebat ꝙ quilibet planeta pẽbat ꝓpꝛiã ſperam que reuolueret ipm motu diurno- Ad hüc igitur motũ canſandũ ponebat ÿᷣmaʒ ſperã ſolis ⁊ lnne. Sed ſecundã ſperõ ponebat ad cauſanduʒ motu ſolis ⁊ lune qui eſt per mediũ ʒodiaci:ÿᷣm quẽ mouetur tã ſol qᷓ; luna ab occidẽte in oꝛientẽ ↄtra moinʒ firmamẽ⸗ ti. Tertiã aũt ſperã ponebat ad cauſandũ latitudinem in motu vtrinſqʒ · Sed hic motꝰatitudinis magis apparet ßᷣm maioꝛẽ dinerſitateʒ in lunaqᷓ; in fole. Mtholomeus autẽ ponit ſoli ipᷣ lune motů latitudis ⁊ nõ ipſi ſoli. Mo fuit igit udorius tertiuʒ motum vt Simplicius dicit qꝛ ẽt ſol declinat a media ſinea ʒodiacivᷣſus duos polos. Et hoc ſuſpicabat᷑ qꝛ eo ꝙ ſemꝑ nõ in eodẽ loco oꝛt᷑ ſol in tropicis eſtiuis ⁊ hyem̃alibꝰ: poſuit cuilibʒ alioꝝ pla netarũ quinqʒ ſperas quatiuoꝛ. Iuater aũt quinqʒ ſun viginti. Quibꝰſi addantur tres ſpere ſolis ⁊ lune: ſunt vi gintitres in numero · ¶Cõſiderandũ vlteriꝰ eſt eptimo yᷣm eundẽ ibidem g ſeucippus vt dicit Simplicius fuit cnʒ Ariſtotile Ithenis ↄuerſatꝰ:qui coꝛrigens ea quẽ ab Endoxio inenta fuerant de motibꝰceli poluit.y p eral deferẽtes vel renoluẽtes. Ariſto.vo poſuit. 49 · ↄcludẽs er tali numero ſperaꝝ ⁊ motuũ numeꝝ angeloꝝ· icit enĩ hic Ariſto · ꝙ rõnabile eſt opinari tot eẽ ſas ĩmãles: quot ſunt coꝛpã celeſtia. Et dieit phus hoc rõnabile eſſe vt dicit hic Voctoꝛ Sanctus ad inſinnãduʒ hoc ꝓbabilt ʒcludinon aũt ex neceſſitate. ¶ quod eſt

Duodecimi
neceſſariũ circa hoe illis qui ſunt foꝛtioꝛes ⁊ potentioꝛes d hoc iueniendũ qᷓ; ipſe erat. C Lonſiderãdũ vlteriꝰ eſt hic 8* ᷣm oc. S.ꝙʒ nõ eſt nceium g ois ſßa ĩmãlis ſit fons alicuiꝰ motus celeſtis: vt volnit Ariſto qꝛ p̃t dici ꝙ
ſunt aliq̃ ſbe ſepate altioꝛes celeſtibꝰ motibꝰ. Qð quideʒ
ponere nõ eit icõueniẽs Mõ. n.ſße imãles ſunt pp coꝛpa celeſtia: ſʒ magis eↄ. CLõſideranduʒ vlteriꝰ eit oo ßᷣn vbhmg eſt vnũ celuʒ tiñ: qꝛ ſi eẽnt plures ſᷣm numerũ in eadẽ ſpẽ ſient ſunt piures hoĩies: opoꝛteret ẽt ꝙ ſile iudici nm eſſet de pᷣ pᷓnꝰ vninſcuiuſqʒ celi qð eſt mouẽs ĩmo⸗ bile. Pt ſic opoꝛteret ꝙ plura pᷣnꝰ pᷣꝰ eſſent ſpẽ vnuʒ ⁊ nõ multa. Ped hoe eſt ipoſſibile:qꝛ q̃cũqʒ ſunt vnñ pecie ⁊ unero multa: biit mãm. Mon. n. diſtingunt᷑ yᷣm rõnẽ ⁊ foꝛmã:qꝛ oĩuʒ indiuiduoꝝ eſt vna cõis rõ: vrputa rõ que eſt bois. ñ relingtur ꝙ diſtinguant᷑ ßᷣm mãm:ſicut Bo crates eſt vnns nõ ſoluin ſm foiaʒ ſo ẽt ᷣm materiã. Pʒ prn pꝛinmn qð eſt ſunʒ eẽ ⁊ ſua eſſentia nõ hʒ mãm: qꝛ eiꝰ ſba eſt acꝰpurus. Mãñ ãt eſt ens in po?. Relinquit᷑ ergo ꝙ pn mouens imobile ſitvnum tm̃ nõ ſolũ rõe ſpẽi: ſʒ ẽt numero. Opʒergo ꝙ pᷣmns motꝰqui ab eo cauſat ſit tmñ vnus.Et ꝑ ↄs ſequit᷑ g celuʒ ſit tĩ vnnm:vt dem̃ eſt. Cʒ 5 hoc inſtabat dicipulus. ã phũs ꝓbat hic plu· ralitatẽ axꝝ imaterialiũ ᷣm plnralitatẽ motuii: qꝛ motꝰ ſunt dinerſaꝝ ſperaꝝ ſiue celoꝝ: vt ipſe dicit. Bilł ⁊ Võ⸗ mẽtatoꝛ in hoc paſſu: ⁊ alij expoſitoꝛes. Seqt igit ꝙ erit ᷓᷓdictio in pho in hoc paſſu. Mel erũt plures celi qᷓ; vnuz Mꝛopter qð dẽ in pſalmo. Laudate eñ cell celoꝝ. Cxð ſderãduʒ igit᷑ vlteriꝰeſt.10.pꝛo huiꝰdubitatõis deciſiõe ꝙ celuʒ põt accipi duplr. Nnoopꝛo mundo. t bduplr Vno ꝓtoto mũdo ſine p toto vninerſo vᷣm ſe· t ſic eſt vnũ celnʒ iñ̃:ſicut eſt vntotꝰmũdusĩ ſe: vt ðducit doc. B. in pᷣꝰpte.q.47.ar.ʒ. vbi ſic aut. Jpſe oꝛdo ĩ rebꝰa deo creatis exſis vnitatẽ můdi manifeſtat. Mũdus. n.iſte vnꝰ di vnitate oꝛdis: ᷣm ꝙ qᷓdã ad alia oꝛdinant Nuecunqʒ aũt ſunt a deo: oꝛdinem hñt adinuic ⁊ ad iᷣm deuz. ñ ncẽe eſt ꝙ oĩia ad vnuʒ mundus pꝑtineãt.Et 15 illi potue⸗ runt ponere ples mundos:g cãm mundi nõ poſuerũtali quã ſapiaʒ oꝛdinãtẽ: ſʒ caſu vt democritus dicit ex ↄcurſu atbomoꝝ factũ eẽ hunc mundũ ⁊ alios ĩfinitos. ec iſe Et ibidẽ ad pn ſic at. Rõ ãt qjre mhndus eſt vnꝰ hec eſt qꝛ opʒ oia eẽ oꝛdiata ĩ vno oꝛdie ⁊ ad vnñ. Pꝛopter qð Ariſto. in. I.meth ·ex vnione oꝛdis in rebꝰexitis ↄeludit
vnitatẽ dei gubernãtis. Vt plato ex vnitate exẽplaris pꝛo 6
bat vnitateʒ mundi qᷓſi exẽplati.Nec e.Alioꝰ põt fumi celũ ꝓ mundo ᷣm ꝙ mundus dinidit᷑ ĩ mundũ ſupioꝛeʒ ⁊ iferioꝛẽ. ñ d in.1.methauꝰ ncẽe eſt hunc mundũ ife⸗ rioꝛẽ lationibꝰfupioꝛibꝰeſſe ↄtiguum: vt tota virtꝰeiꝰ ide gubernet. Et iſtoꝰ duo eſſent celi: ſicut ⁊ duo mundi. vʒ mundus ſuꝑioꝛ ⁊ ĩferioꝛ. Scðo pᷣncipalt accipit celum pꝛo ſpera celeſti. Et hoc mõ celum eẽ vnñ riñ põt itelligi dupkr. Vnoꝰꝙg ſit t̃ vnum celnʒ vnitate ſpecifics. Et ho mõð ᷓᷣm phm non põt dici eẽ tñ vnum celũ.ſub eadẽ ſpe ra. Et ſic eſt tiñ vnnʒ celnʒ: qꝛ ponit phᷣus eẽ ples ſperas vt argn diſcipuli voluit. Alioꝰ ꝙʒ ſit tñ vnnmn celum ſub vna ſpecie. Et hoc mõ tĩ eſt vnum celuʒ vt vultꝓbatio phi. vʒ ꝙ nõ ſunt ples ſpere numero dr̃ntes ſub eadẽ ſpẽ qꝛ oĩs talis pluralitas ꝓnenit pꝑ diuerſitatẽ ⁊ diuiſioneʒ materie:q̃ nõ ſatiat᷑ per vnã foꝛmã ⁊ per ↄñs eſt mã coꝛ ruptionis. Conſiderãduʒ vlteriꝰeſt.I1.ᷓ̃ʒ doc· B. in p⸗ pte. q.8.ar. ʒ. ꝙ v eſſe quedã dinerſitas in hac mã ᷣm ſctõs theologos. Nã Lriſoſtomꝰdicit eẽ tiñ vnũ celũ. Et qð plaliter dã ĩ pſalmo celi celoꝝ:hoc eſt pppꝛietatẽ lin gue hebꝛee:in qᷓ ↄſuetũ eſt ut ceiũ ſolnʒ plaliter ſignificet ſicnt ẽt ſunt multa noia in latino q̃ ſingulari carẽt. Sʒ vh ſilius ⁊ amaſcenꝰſequẽs eñ dicunt ples eẽ celos. Mec autẽ diũerſitas ut dicit doc. G.ubi ſupꝛa magis eſt in no ce qᷓ; in re. Mã ꝙriſoſtomus noĩat vnuz celũ totñ coꝛpus qð eſt ſupꝛa terrã ⁊ aquã. Mã etiã aues que volãt in ae⸗ re dicunt᷑ ꝑp hoc volncres celi. Sʒqꝛ in tali coꝛpe ſunt multe diſtictiões: ꝓp hoc Paſilius poſuit plures celos. Cõiderandũ vlteriꝰ eſt.I⁊0 ßm Doc. an. ibideʒ ad diſtinctionẽ celoꝛũ ſciendã.ꝙ celũ p̃t accipi triptt in ſcri/
—
pturis. noꝰ ꝓpꝛie ⁊ ndliter. Et ſic di celuʒ coꝛpꝰaliqðᷣ ſublime ꝓluminoſuʒ actu vel potẽtia:⁊ icoꝛruptibile 5ʒ nãm. Et vᷣm hoc ponũt᷑ tres celi. Pumũ totalr lucidũ: qð vocãt empyreũ: Secunduʒ totalt dyaphanuʒ:qð vo cant celuʒ aqueũ aut criſtallinuʒ. Tertiuʒvo partim dya phanum ⁊ partim luciduʒ actu: qð vocant celũ f ydereũ Et diuidit in octo ſperas.vʒ in ſperã ſtellaꝝ Rxaruʒ:⁊ ĩ ſeptẽ ſperas planetaꝝ: que poſſunt dici octo celi ſeu ſpe, re· Scðo mõ dĩ celuʒ ꝑ participationẽ aicuiꝰꝓpꝛietatit celeſtis coꝛꝓis.ſ.ſublimitatis ⁊ luminoſitatis actuvel po tentia. Et hoc mõ totuʒ iſtud ſpaciũ qð eſt aquisvſqʒ ad oꝛbẽ lune amaſcenꝰ ponit vnů celnʒ:noĩans illud ae⸗ renʒ. Et ſic vᷣm eũ ſunt tres celi. Aereũ ⁊ſydereuʒ ⁊ ali⸗ ud ſupius: de quo itelligit ꝙ aptus fuit raptus vſqʒ ad tertiũ celnʒ. Bed iſtud ſpaciũ ↄtinet duo elemẽta.vʒ ele mentuz ignis ⁊ aeris. Et in vtroqʒ eoꝛũ eſt ſuperioꝛ ⁊ĩ ferioꝛ regio. Jõ iſtud celũ Rabanꝰ diſtinguit in qjttuoꝛ ſ·in ſupꝛemã regiõem ignis ⁊ vocat celũ igneuʒ:⁊ ini ferioꝛẽ regionẽ ignis ⁊ vocat celũ oiympus ab altitudi ne cuiuſdã mõtis qui vocatur olympus. Sed ſußma re gio aeris vocatur celũ ethereũ ꝓp inflãmationeʒ. Inferi oꝛ vero aers regio vocat celnʒ aereum. xt ſic cñ ĩſi qt tuoꝛ celi tribꝰ ſupioꝛibus ↄnumerant᷑: ſunt ſeptẽ celi coꝛ poꝛei. Vertio mõ dĩ celum methaphoꝛice. Et ſic qũqʒ ipſa ſctõ trinitas d celuʒ ꝓpter eius ſpũalem ſ ublimita tem ⁊ lucẽ. De quo celo exponit᷑ dyabolũ dixiſſe. Aſcẽ dam in celnʒ.i.ad eqjlitatem dei. Auãdoqʒ etiã ſpũalia bona in quibꝰ eſt ſctõꝝ remuneratio pp eoꝝ eminentiaʒ celi nominant᷑. Nnde vã. Merces vã copioſa erit ince lis: vt exponit Augu. Et qñqʒ tria genera ſupnãlium vi ſionuʒ.ſ.coꝛpalis ymaginarie ⁊ itellectualie tres celi no minant. De quibus exponit btũs Augu. ꝙ paulusẽ ra ptus vſqʒ ad tertiũ celuz. Mec oĩa Doc. Sãn. foꝛmatr. CEt ibidem ad pin ſic ait ꝙ k terra ſit vna: cõparat tñ ad celum ſicut centruʒ ad circũferentiã. Eirca vnuʒ autẽ centrnʒ poſſunt eſſe piures circũferentie. Mnde vnater⸗ ra exiſtente:ponunt plures celi. Nec ule. CAd argumẽ ta igitur omnia:pʒ ſolutio ex dictis. CSequitur vbi.ð. impertinenter. —12 ꝙ ſbe ĩmãles deg bus phns hic logtur ſint infinite virtutis ßᷣm eius opinionẽ. Mã ſubſtãtie ſeparate monẽt pꝛe ifinito 5ᷣm phm. Ergo habẽt vtutem ifinitam. inde ꝓprer hoc ſupius poſuit phus ſas ſepa ratas eſſe imãles ⁊ ſine magnitudine:qꝛvirtus ifinita nõ põt eſſe in magnitudine:cum qᷓlbet magnitudo ſit finita actu: vt ſupꝛa oſtenſuʒ eſt. Ergo m ſniam phi ſubſtãtie ſeparate ſunt ifinite virtutis. P.ꝛc. Phyloſophus ſu pꝛa ꝓbanuit am ſunpl pᷣmã eſie ifinite vtutis:qꝛ monet pn mobile in tꝑe ifinito ⁊ ꝓpetuo. Lum ergo alique ſße ſeparate quas phus poſuit moneant Ppꝛias ſperas tpe iĩ finito: reliquitur ꝙ etiz pari rõne ſint inlinite vᷣtutis.; t ſup hoc fundameñto fundat pßus opinionẽ ſuam in octa uo phyſicoꝝ.vʒ ꝙ illud mouet tpe ifinito:qð eſt vtutis ĩ ſinite. Pꝛopter quã etiã cãm ↄcludit in hoc libꝛo ſupe⸗
⁊ ſine magntudine. CP 30. Mlud agens eſ ifinite vir tutis:cuiꝰ virtus ad iſinitos effectus ſe extendit:vt dedu cit Doc. San.in de polẽtia.q.pꝰ ar.⁊. in coꝛpe. ed vir tus cuiuſlibet ſbe ſeparate cum tales ſint incoꝛrhptibiles ſe extendit ad ijjnitos effectꝰ: qꝛ nunq; faciẽt tot effectus quin ſemp poſint plures facere. Ergo ſunt infinite virtu tis.Et pꝑ hoc ↄcludit Doc. San.in de potẽtiavbi ſupꝛs ꝙ poꝰ dei eſt itinita. ¶ Sed dicebat ꝙ vtus ſbax ſepara tarum nñqͥ ſe extendit ad infinitos effectꝰactu:lʒ bene ĩ po tentia. ¶ õtra. Mam virtus etiã dei nõ ſe extendit ad ifinitos effectus:cum hoc repugnet effectib in actu. n de effectus actu ininiti a deo pꝛoduci nõ poſſunt. Gi er⸗ go ſolutio adducta eẽt valida:ſequeret g deus nõ eſſet ĩ
ſnite vtutis. Qnod eſt cõtra phm in hoe.iꝛ5. N P. 20. Lec..
In angelo nõ eſt niſ duplex virtus opandi.vʒ itellectus ⁊ voluntas
Lec.2 rius tales ſubſtãtias eſſe ſempiternas ⁊ ĩmobiles ᷓᷣni ſe Si
imilt
umn iie vrit ſnit jlein
dus
iwli n s tpb t iut in
mux ſurd brhu
n inh uelhei
hing Rdene witin iim

Mueſtio m Beptima — Doc· in pliboloci:a pſeri; phus in libꝛis de aia. Ergo celum eſt aiatum aia ifoꝛmã de pod.6. ar.6. in coꝛpe. Sed itellectꝰangaliẽ iinit? te. CP.⁊. Lelum eſt cã vite: vt pʒ in aialibus ex putre cũ iñcies poſit itelligẽ etiã obm ſuuʒ ĩfinitum. Ergo nõ factione generis:que virtute ſola i ſius celi vitã ↄfequũ ſoluʒ ðʒ opionẽ phiſÿ ẽt ßm rei vitatem ſbe ſi epate ſunt in tur. Ergo celuʒ vint: ⁊ per Seen eſt — vtutis. ¶ Sed incõtrariuʒ arguit᷑. Mã ifinitusvtu ifoꝛmante:cum anima ſit pᷣncipium vinendi.pʒ ↄſequen 1 4 arguit infinitatem eſſentie ⁊ aciꝰ. Si ergo tia: qꝛ cauſa pꝛeſtantioꝛ eſt ⁊ nobilioꝛ ſuo effectu:vᷣm oœẽs nbſtantie ſeparate eſſent ĩfinite virtutis: eſſent enã ifinite doctoꝛes. ¶ P z0. In genere mobilinʒ pn eſt mouens Im— ⁊ eſſe · Et per ↄſequens eſſent dij. Qð eſtcõ ſeip̃m.vt pʒ ðo phyſicoꝝ. Mlud eni qð eit per ſeꝛeſt pꝛi xect.iʒ. trappuin in fine huius duddecimi: vbi ↄcludit tñ vnnʒ us eo qð eſt per aliud. Sed pꝛimũ mobile eſt celnʒ. Er eſſe pncipem pꝛumumn quẽ vocant deũ.Ergo ᷓᷣm eiꝰopi go celum monet ſeip̃m. Sed ſola giata mouẽt ſeipſa: vt nionẽ nulla ſabſtanria eſt ifinite vtutis pꝛeter ip̃m deceʒ Pꝓbatur in eodẽ octauo phyſicoꝝ. Ergo coꝛpa celeſtia ſũt incuiꝰ vitute œẽs alie ſubſtantie opantur. aiata. P.4. Scðm phm in pꝛimo de celo ⁊ mundo xect.4. Beſ PO ndeco dicendũ ꝙ itelligẽtias eſſe iñ motꝰ celi eſt nãlis. Sed oĩs motus nãlis eit a puncipio . 2 nitas põt itelligi duplr. Uno intrinſeco: vt pʒ ꝛ0 phvErgo pncipius motiuũ celi eſt Aect.iʒ quãiũ ad durationẽ. Et hoc mõ ſᷣm phm itelligẽtie intrinſecũ. Sed tale pᷣncipiũ motinum eſt aliqua ſba ap⸗ —— ⁊ etiã ᷣmvitatẽ ⁊ fidem. hus.n. poſuit eaſ pꝛehenſina:cũ moueatur vt deſiderans a deſiderato: vt eſſe ſine mã ⁊ ſine Sꝛietate elementoꝝ vt ex dictis pʒ: ⁊ jupꝛa ꝓbauit pßᷣus. Tum ergo a app̃hẽſiua ſit anima. per cölequens poſuit eas eſſe icoꝛruptibiles ⁊ ſempiterꝰ reiinquit᷑ ꝙ celuʒ ſit aĩatum. Ved dicebat g celũ eſt nas. Alio põt itelligi eas eſſe iinitas quãtuʒ ad yᷣtutem animatũ aia aſſiſtente:nõ aũt aia inherente ⁊ infoꝛmante operãdi. At hoc duplr. Vnoꝰ quãtum ad aligd/t hoc ſed vnit ei vt motoꝛ mobili. NLontra. Mam aia rõna⸗ virtus angeli eſt iinita. Vñ Doc. Fan.in de poꝰ.q. lis vnitur coꝛpi humano vt motoꝛ mobili. Et tñ inheret ꝑ· ar· ⁊· ad. · ſic ai. Sicut in quãtitatibꝰpõt ↄſiderari in coꝛpꝑi ipſum ifoꝛmãdo. Ergo hoe nõ obſtãte celuʒ erit ſinitum vᷣm vnã dimenſionẽ ⁊ nõ 5ᷣm aliã ⁊ iteꝝ ifinitus aiatum aĩa infoꝛmãte. Aliter pn mobile nõ deſideraret ᷓᷣm oẽm dimenſionẽ:ita ⁊ in effectibꝰ. Moſſibile eit eni ⁊ itelligeret ᷣmũ mouens:cũ nihil intelligat aut deſide aliquã creaturã poſſe ꝓducere effectꝰĩfinitos quãtum eſt ret per aliquid ſeparatũ.oc tamen eſt ↄtra phm:vt ex ve ſe vᷣm aliqdi vipote 5m numeꝝ in eadẽ ſpecie. Erſic ſupꝛadictis pʒ. Ergo ⁊c̃. Cp·⁊o· Illud agẽs qðᷣ nõ de dium illoꝝ effectuuʒ nã eſt jinita: vtpote ad vnã ſpeciem terminat᷑ ad vnů eſt agens aꝓpoſito ⁊ voluntariũ vt pʒ determinata: vtputa ſi accipiamꝰ hoies itinitos vlaſinos ꝛ0 phyſicoꝝ. Sed celuʒ nõ determinat᷑ ad vnnm:cũ hu Lect.io⸗ ifinitos einſdẽ ſpẽi. Hec ille. ij ſi aliqua vtus poſſt i mectet ⁊ deſiccet. Ergo eſt agens voluntariuʒ. Sed om io mõ eſſe ifinita: a foꝛtioꝛi vtus ſpaꝝ ſeparataꝝ poterit ne tale agens eſt aĩatum.iErgo celuʒ eſt aĩatum. ¶ Sed iſto mõ eſſe iſinita. Rlioꝰ põt itelligi ꝙ vᷣm vtutem ſint incõtrariuʒ arguit᷑. Maʒ ſᷣm phm nõ eit niſi triplex aĩa innite impl. Et ſic nulliꝰ creature vtus eſt infinita. ñ vʒ vegetabilis ſenſitinà ⁊ rõnalis. Si ergo celũ eſſet aia Doc. San. ſubiũgit vbi imediate ſupꝛadicens. Nõ autẽ tum: aut eſſet aĩatum aia vegetatiua aur ſenſitiua aut rõna eſt poſſibile vt ſit aliq̃ creatura que poſſit ĩ effectꝰĩinitos li. Mon pꝛimũ:qꝛ ſic celũ eſſer planta ⁊ ſic poſſet augeri oibus modis ⁊ m numex ⁊ m ſpẽm ⁊ generaliter. ſʒ ⁊ diminui. Mec ⁊:qi ſic celum eſſet animal bꝛntum: ⁊ hoc ſolius deꝛ eſt. Jõ ſola eiꝰpo eit infinita ſimptr.MHec per conſequens eſſet compoſitum ex contrarijs. Mec ile. Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad triavltima arg. Cp·⁊.cuiꝰ etiaʒ znꝛpꝛopter eandem rõnem:quia ſic eſſet hõ. Mue amplioꝛi deciaratiõe ↄſiderãdũ eſt ᷣm Soc. S.vbi im omnia ſunt contra phm. Ergo aẽ̃. CP.2. Damaſcenꝰ mediate ſupꝛa in coꝛpe:ꝙ cũ poꝰ actiua ſequat᷑ actũ:q;ti dicit in ⁊0 libꝛo · Mullus celos animatos exiſtimet. Ina⸗ tas po ſequit᷑ qᷓ;titateʒ actus.inũqðqʒ.n.im̃ abũdat in mmati enim ſunt ⁊ inſenſibiles. ꝙrgo ⁊̃· virtute agẽdi q;tů eſt in actu. Actus aũt ſumit qᷓ;titatẽ du Beſ ondeo dicendũ vt dicit Voc. Sã.in plicuer. no mõ ex ꝑte agentis:ſicut ex voluntate artiũ p*pte.q.70. ar. z. in coꝛpe:ꝙœ cis recipit quãtitatẽ ⁊ terminũ pnlchꝛitudo domꝰ. Alio circa iſtã q̃ſtioneʒ apnd phos fuit dinerſa opinio. Anaxs mõ ex ꝑte recipiẽtis: ſicut caloꝛ in lignis terminat᷑ ⁊ quã goꝛas.n. vt Augu.refert in. ðo.de ci.dei: factus eſt reus titatẽ recipit vᷣm diſpoſitionẽ lignoꝝ. Mec ille. Luʒergo apud athenienſes qꝛ dixit ſolem eſſe lapidẽ ardentẽ:ne nmun mnin queliber ſubſtantia ſpiruualis creata depẽdeat ineſſe Em gans ipſum vtiqʒ eſſe deñũ vel aliquid aiatum. Mlatoni amde nntn.Le3 ſniam phyloſopbi in 2 huius ⁊ in hoc· aſummopn⸗ civo poſuerunt coꝛpa celeſtia aĩata. ec ille. C Sed 4 —— 6in cipe deo:⁊ eſſe eius ſit ſuſceptũ in aliquo cum ſba creata Albertus magnꝰ in hoc.iꝛ.tractatu ⁊* caplo.Io. dicit de . non ſit ſuunn eſſe:relinquitur ꝙ virtus talis ſubſtãtie etiã mente cĩum pvpatheticoꝝ eſſe coꝛꝑa celeſtia eſſe aĩata⸗ p. Porn ßᷣm ſniam phi non ſit infinita ſimpliciter. adducens tres ſectas perypatheticcꝝ. Mã quidaʒ dixe⸗ pni intmnm Ad imum igit dicẽdũ ꝙ aliquid moue runt aias celoꝝ intellectu ⁊ ymaginanuõe ⁊ deſiderio ſi⸗ ⸗ P re alind tpe iñnito põt intelli ue appetits diſtingui hoc hñtes pꝛo rõne:qꝛ opʒ eas eẽ gi duplr. uno vtute ꝓpꝛia nulla alteriꝰ agentis virtute itellectuales itellectu actiuo:qꝛ foꝛmas per motũ oꝛbiũ pꝛeſuppoſita. Et ſic nula creata ſba moueitpe ifinitoꝛqꝛ eſſiciũt:ſicut artifex explicai foꝛinã artis per artis inſtu dens operat᷑ in omni opatione creature:vt ſupꝛa ꝓbatũ menta. Ft hee ſunt foꝛme quibꝰ plene ſunt itelligenne: eſt in. yhuiꝰ q.ix. ar. ꝙ · Et in hoc. Ixd.q.v.artʒ · ad.ym. ſicut ſpũs foꝛmatinꝰſeminis aialium plenꝰeſt foꝛmis mẽ Alio modo pᷣſuppoſita vtute alterins agentis.ſ.dei qui bꝛoxꝝ quas facit in mẽbꝛi. Ged qꝛ vt dicũt intellecius eſt ſolus eſt inñnite vᷣtutis ſimpir. Et ſic aliqᷓ ᷣa creata mo/ vls ⁊ foꝛma nõ explicat᷑ niſi per hůc ptichlarẽ motum net aligd tpe innito: ⁊ eit vtutis infinite nð expoſito. orbis hic aũt ꝑticularis motꝰnõ eſt actꝰmouẽtis niſi qu CEt per hoc pʒ ſolutio ad ſecundum. CAd alia tria pʒ cognoſcit euʒ vt eſt particnlaris: ⁊ hec cognitio vtdicũt ſolntio ex dictis: vt ex ſupꝛadictis patet. nõ ꝑficitur per ſolũ itelleciuʒ ſed per vmaginationẽ mo⸗ bilis ⁊ motus ⁊ oĩum accidentiuʒ motꝰꝛideo anime ce ¶ Bequitur in phxloſopho 4 Doctoꝛe Sancto. Tradi li attribnerunt ymaginationem. Hed tamẽ intellectus ⁊ ta ſunt a ſenioꝛibus ⁊c̃. ymaginatio nõ monent niſi dererminando motů Deſi⸗ derium aũt ipetum 2 ſie vcedit᷑. lidetur ꝙ iſti anime celi eriã deſiderinʒ dederunt · Venſuʒ& tẽ ei . 0 ſertum brunu negauerunt ineſſe 1ꝛ celeſtis circulus nullius eſt ſenſibi * vᷣm opinionẽ phi ſit animatũ aĩa infoꝛmante lis receptuns. Iuius ſimilitudinẽ aſignant in artificisli — nobilioꝛ eſt foꝛma. bus:qꝛ ibi eit intellectusper ſnã pꝛactic ſcĩam mouẽs Mam nobilioꝛis coꝛꝑis nobilio? 6.— Sed celuz eſt nobilins coꝛpus q; planta aut Sed motus nõ fit niſi per ymaginationẽ inſtrumentoꝝ bilioꝛẽ foꝛmã. Sed nobiliſims ⁊ eoꝛum actũ ⁊ etiã per deſideriuʒ operandi. uod aũt cit 3 eti titer ſenſuʒ hẽat:hoc dicebãt ex iperfectione eins eſle: fo:ma eſt aĩa que eit pᷣncipiũ vitevt Angu · dicit ⁊ etiam artaeÿ ſenſuʒ hẽat:hoc dicebãt ex ĩperfec

— 5 . 5 S—. n
————————
„
DBuodecimi
xpler hoc ꝙ intellectus ſuus nõ eſt ſufficiens ad artes ex
leipſoꝛ nili accipiat a ſenſu. Mec obedit ei inã miſi violen ter erplicet᷑ per motuzʒ jnſtrumemi ⁊ manus.Sinde ma nus ett vt dicit Albertus oꝛganuz intellectus pꝛacticivel operatiui ſiue actiui vel factiui vel quocunqʒ alio nomi⸗ ne vocetur. Lelũ auteʒ ſenſum nõ habet:qꝛ non accipit aliquid a rebus ſenſibilibus: nec manum habet:nec exte
rioꝛa inſtrumẽta:qꝛ mã quam ambit obedit ei:ſicut ma
teria coꝛpoꝛis humani obedit anime que cõtinet ipſum.
Mec aũt opinio eſt antiquoꝝ ⁊ magnoꝝ phyloſophoꝛũ
vt dicit Albertus. Et hanc Auicẽna ſequi videt᷑ in dictis eius. Ali aũt poſterioꝛes dixerunt ꝙ coꝛpa celeſtia hit
animas. Sed pꝛeter aias dicebant ꝙ ſunt intelligentie ſe parate:que vᷣm vulgus angeli vocantur. Et dicunt iſti ꝙ intelligentiã non eſt niſi ſubſtantia ſeparata. Et eſt pꝛimũ pꝛincipium diſtinctionis rerum. Et per influentiain pꝛi ime ſubſtantie influit ⁊ agit in animam celi. Et celũ exe⸗ quitur illud per motum. Mij auteʒ cum omnibus cete⸗ ris conſequenter cum pꝛecedentibus pkys: quo uʒ opi⸗ nionem elegit ſequ Alg nel ⁊ quidam aln de ſapienti bus arabum. In idem conſentire penitus videtur Jude us phrloſophus qui rabi Joyſes vocatur: ⁊ iudeus
qui ante ipſum fuit in phyloſophia magnus qui voca
tur yſaac. Auidam autem alij perypatheticoꝛum viam inter hos mediam eligentes celos quideʒ ammas habe re dixerunt:ſed intelligentias ab ipſis animabus ſepara⸗
tas nõ poſuerunt. Et tales animas de virtutibus anme
nibil habere direrunt niſi agentem vniuerſaliter utelle ctum ⁊ deſiderinʒ ſine appetitum.Et qꝛ phyloſophi nõ
eſt dicẽ aligd niſi qð per rõnẽ pot oñdi: i hij celos eſſe
aiatos triplici conati ſunt ondere rõne. Quaꝝ piſu mit ex parte mouẽtis:que adducta eſt pꝛo tertio argꝰañ in ðꝛũj 2* ratio ſumit᷑ ex ꝑte motus:que adducta eſt pꝛo quurto argꝰ. Que ratio ẽ ipſius Ilexãdri ⁊ abbꝛeuiatoꝛis The miſtij. Tertia vero ratio ſumit᷑ ex ꝑte effectꝰ: que addu cta eſt pꝛo ſcðo argꝰ. Que argumẽta adducit Doc. F.in
pꝛima pte vbi ſupꝛa in p̃nꝰ coꝛpoꝛis. Hijsãt opinionb.
dicu Albertus nihil addo. Sʒ ſiue vere ſint ſiue nõᷓ:tales iudicent᷑ a lecioꝛe q̃les ex rationibus que inducte ſunt eẽ pñt. C Lonſiderãduʒ aũt eſt hic pꝰ ᷓᷣm Doc. S.in pᷣma parte vbi ſupꝛa: ꝙ ſimiliter apud doctoꝛes fidei: fuit cir⸗
ca itã qõneʒ diuerſa opinio. Mã oꝛigenes poſuit coꝛpo
ra celeſtia eſſe aĩata. Sumniliter ⁊ Jeronymus. Waſilius vero ⁊ Damaſ.aſſerunt coꝛpoꝛa celeſtia non eẽ animata Augu · vero ſub dubio relinqt: neutrã in ꝑtem dechnãs vt pt ſcdo ſuꝑ Weñ. ad lr̃am. Et dicit in alo loco ſi ſint
coꝛpoꝛa celeſtia aĩata: eoꝝ aĩe ptinent ad ſocietatem ange
lox. ¶Conſiderãdumvlterius eit ſcho ᷣm Doc. S.ibi dem: vt in hac opinionũ dinerſitate veritas aliqᷓliter inno teſcat: ꝙ vnio aĩe ⁊ coꝛpoꝛis non eſt ꝑp coꝛpus ſʒ ꝑp aĩaʒ Von.n.foꝛma eſt ꝑꝑ materiã:ſʒ ecònerſo. Matura antẽ aie ⁊ eius virtus dep̃hendit᷑ ex eius opatione:que etiaʒ quodãmodo eit finis eius. Inuentãt coꝛpus neceſſariũ
ad aliquã opationem aĩe que mediante coꝛpoꝛe exercet᷑
ſicut pʒ in opatiombus aĩe ſenſitiue ⁊ nutritiue. Eñ ncẽe eſt tales anias eſſe vnitas coꝛpoꝛibus ꝑp ſuas opationes. Eſt aũt aliqua opario aĩe que non exercer coꝛpoꝛe medi ante: ſ ti ex coꝛpꝑe aliqð adminicuiuʒ tali opationi exhi betur: ſicut per coꝛpus exhibent᷑ aĩe humane fantaſmata quibꝰindiget ad itelligendũ. vi etiã taleʒ aĩam ncce eſt vnri coꝛpi: ꝑꝑ eius opationẽ:lʒ ipſaʒ cõtingat ſeparari. MWanfeſtũ eſt autẽ ꝙ aĩa celeſiis coꝛpoꝛis non põt hẽre opatlons nutritiue aie:que ſunt nutrire auger̃ ⁊ genera re. Hmoõien · opationes nõ cõpetunt coꝛpoꝛi incoꝛrnpti bili ſᷣmn naturã. Similiter ẽt neqʒ opationes aĩe ſenſitiue coꝛpeꝛiceleſti ꝓueniunt: qa oẽs ſenſus fundant᷑ ſup tactũ qui eſt appᷣhenſiuus quaſitatũ elementoꝝ. Oia etiã oꝛgz na potentiaꝝ ſenſitiuaꝝ regrunt determinatã ꝓpoꝛtioneʒ ßᷣm cõmixtionẽ oĩum elementoꝝ a quoꝝ natura celeſtia coꝛpoꝛa vᷣm ſniam phi ponunt᷑ remota. Relinquit᷑ ergo ꝙ de opationibus aĩe nulla põt competere anie celi niſi due · vʒ itelligere ⁊ mouere. nã appetere ſequit᷑ ſenſumn
vel ĩellectum. Iutellectualis autẽ opatio cumn non exer ceatur pe coꝛpus non idiget co: poꝛe niſi inq;tũ per ſen
ſum fantaſmata ei admmtrant᷑. Opauones autẽ aie ſen ſitiue coꝛpibus celeſtibus nõ ↄueniuntvt dictum eſt. Gi igltur ꝑx opatonẽ intellectualem celeſti coꝛpori aĩa non
vnitur:relinquit᷑ ergo ꝙ ei non vnt᷑ ſivniatur mi ppter
ſolaʒ motionẽ. Ad hoc aũt ꝙ moueat non opʒ ꝙ vnatur ei vt foꝛina: ſed per ↄtactuin viriutis: ſicut niotoꝛ vnitur mobili.iñ Ariſtoules in. 8. phyſicoꝝ poſtq; oſtẽdit ꝙ pumũ mouens ſeißʒ componit᷑ ex duabus partibꝰquaꝝ
pma eſt mouẽs ⁊ alis mota: aſignans qũo hee due par⸗
tes vnant dicit:ꝙ per ↄtactum vel duoꝝ adiuicẽ ſi vtrũ qʒ ſit copus vel vnus ad alteꝝ ⁊ nõ econuerſo ſi vnum ſit copus ⁊ alud nõ coꝛpus. ððñj platonici non ponebãt aias co:po ibus vniri niſi per ↄtactũ virtutis ſicut motoꝛ mobili. Et ſic per hoc ꝙ plato pont coꝛpoꝛa celeſtia eẽ aniata nihil alud dat᷑ uñtelligi q́; ꝙ ſpe ſpũales vnlantur
.
Leu
coꝛpoꝛibus celeſtibus vt mndtoꝛes mobilibꝰ. Dnod aũt
coꝛpoꝛa celeſtia moueant᷑ ab al· qua ba appᷣhẽdente ⁊ nõ
ſolum a nã ſicut grauia ⁊ leuia: patet ex hoc ꝙ nã nõ mo
uet niſi advnũ. Ouo habito: quieſcit. Qð in inotu coꝛpo rum celeſtiũ non apparet.Sñ relinquitꝙ mouentur ab aliqua ſba app̃hendente. Iugu.ẽt dicu ʒ detri. coꝛpoꝛa oia adminiſtrari a deo ꝑ ſpũin vite. Fic git᷑ pʒ ꝙ coꝛpo
ra ccleſtia non ſunt aĩata ſicut plante ⁊ aialia: ſed equoce.
vli inter ponẽtes ea eſſe aĩata ⁊ ponẽtes eẽ non aĩata par
ua vel nulla diia reꝑitur in re: ſʒ in voce u. ec ille foꝛ
malier. CEx pꝛedicts ergo colligit ꝙ celns eit anma
tum anima aſſiſtente:⁊ nõᷓ eſt anmatuin anma infoꝛmã
te que ſit pars eſf n ialis totius coꝛpoꝛis celeſtis. CEt quando dicitur ꝙ coꝛpus celeſte eſt animsatũ anunaaſſi ſtente:nõ accipitur ibi anima m g dif̃niur a pho in ⁊0
de anina. Sed accipitur ibi anima pꝛo ſubſtaniia ſpũali
CEt ſi reperiat᷑ in aliquibus locis a doctoꝛibus g talis animarntur copoꝛt celeſti ſicut anma itellectiua homi m:bi ly ſicut nõ dieit ſimilutudinẽ ydemptitatis ſiue ade
quationis:ſed dicit aliqualeʒ ſimi itud nem ꝓpoꝛtionis
vʒ ꝙ ſicut anima itellectiuavnitur coꝛpoꝛi humano ſicut motoꝛ mobili: ita ⁊ ſubſtantia ſpiri nalis vnt᷑ coꝛpoꝛice leſti tanq; motoꝛ mobili. Sed in hoc eſt diſimilitudo: qꝛ anima intellectiua vntur coꝛpoꝛ humano non ſolum ſicut motoꝛ mobili ſed etiam ſicut foꝛma naturalis natu raliter infoꝛmans ipſum coꝛpus invnitate nature. Quod non poteſt dici de ſpirituali ſubſtantia reſpectu coꝛpoꝛis celeſtis. ¶ Ex quo patet conco:dantia dictoꝛnʒ Soctoꝛ Sanctus in duuerſis locis.* „ 1 igitur dicendum Fm docto. Ad P umum Ban. in pꝛuna ꝑte vbi ſupꝛa ad ⁊m gꝙ nhil ꝓhibet eſſe aliquid nobilius ſim plr: quod tamẽ nõ eſt nobiliꝰ q; tuʒ ad aliqud. Foꝛma igit᷑ celeſtis ⁊ ſi nõ ſit ſimpliciter nobilioꝛ anima zjalis: eſt tamen no bilioꝛ q;tum ad rõneʒ foꝛme. Nerſicit enimn ſuam mãm totaliter vt nõ ſit in potentia ad altã foꝛmã: quod anims non facit. ¶ Qnantũ eam ad motuʒ moucmur coꝛpoꝛa celeſtia a nobilioꝛibus motoꝛbꝰ. TAd ꝛmn dicendũ ßm Woct. an. vbi ſupꝛa ad zm g coꝛpns celeſte cuʒ ſit mo uens motuʒ:habet rõnem inſir quod agit in virtute n cipalis agentis. Et ideo ex virtute ſui motoꝛis qui eſt iba vuens poteſt cauſare viã. ¶ Ad zmn dicenduʒ m Doc. San · ᷣm oc. Ban. vbi ſupꝛa ad ymn ꝙ celuʒ dã monẽ ſeipſum iquãtũ cõponit᷑ ex moioꝛe ⁊ mobilinõ ſicut ex foꝛma ⁊ mã:ſed fmn contactum virtutis vt dictum eſt. CEt hoc etiam mõ poteſt dici g eius motoꝛ eſt pꝛinci pium intrinſecũ: vt ſi enam moius celi poſit dici nůlis ex parte pꝛincipij actiui:ſicut moius voluntarius dã natu ralis aĩalis inqᷓ;tuʒ eſt aĩal: vt dicit᷑. ð pßyt᷑.le.y CId 4n dicendũ ᷣm Ddoc. San. vbi ſupꝛã ad 4ꝙ motus coꝛꝑis celeſtis dicit᷑ naturalis nõ ʒpter pᷣncipiuim actiuũ Ppꝛie loquendo ſed ꝓpter pᷣncipium paſſiuũ:qꝛ.ſ.habet in ſua nã aptitudinẽ vt tali motu ab itellectu moueatnr. C Acd alia argumẽta pʒ ſolutio ey dictis. Ce hac mã alidliter tactuʒ fuit ſupꝛa in gnto huiꝰ.q.iũ ar.ð. ad. zm. CAueſtie
ec p ſuls 6ne iligere pip gereen . Pu
ſnehd 5iſ Let. ipeüt nlg in mrün diffüt ulger ſpuer jpll ulger hustch iühid inüt tilii ixey udif
e
hini Mspn izeſ. d kume ihin ſniun ibm uin pt ſuch puu kubeh inn Mlge biinni n Myn i u ſun 5 ihee
————

wnnpou
Jadu⸗ ocn de —½
chnnmi
m¶un ycenutiu im md mn zn dum yn nis mic h. Jed n bor i dinn mnyon enn
Mueſtio T Queſtio octaua. De pꝛima ſba immateriali inquantũ intelligibilis ⁊ intelligens.
1 conſid Onſequenter ꝓnt S de quibus dubijs circa pꝛimã ſbam im⸗ 0 mãleʒ quantũ ad hoc ꝙ eſt intelligibilis 4 intelligens:poſtq; viſum eſt de ſpa im materiali quantũ ad ipſius perfectioneʒ
4 quãtũ ad eins vnitateʒ ⁊ multitudinẽ. Lirca qð querũtur quattuoꝛ. ¶ hꝛi
mno qltrũ pᷣ ſpa imãlis ſit ſn intelugere ⁊ ſua intelligen tia ¶ Scðo truʒ intelligat aliud a ſe vł ſolum ſeipſaʒ.
C¶ Tertio Vtrũ itelligat diſcurſiue. CM narto Vtrũ in
telligat ↄponẽdo ⁊ diuidẽdo: vł ſolũ ꝑ modũ ſimplicis. ¶ Bequitur in phyloſopho ⁊ Doc. S. ibi. Que autem girca intellectum ⁊c̃.⁊ eſt Aec.3?.
.— ic ꝓceditur. Aide
pmum ꝙ pᷣꝰ ſpa ĩmãlis non
3 ſit ſuũ ĩtelligere ⁊ ſua itelligẽtia. Mã intelli⸗
gere eſt quedã opatio. Fʒ ſßa pꝛima imãlis
nõ eſt opatio. Ergo nõ eſt ſuũ itelligere. Pꝛobatio mi/ noꝛis. Mõ opatio ſignificat aliqd ꝓcedẽs ab opante. Sʒ pa talis nõ ꝓcedit ab aliquo dpante. Ergo ⁊c̃· ¶P. Omne intelligere eſt reſpectu alicuiꝰ alteriꝰ. Sʒ ſpa talis itelligere ⁊ ſuũ itelligere nõ ẽ reſpeciu alicuiꝰ alteriꝰ.ᷓ̃r go ſi ipſamet nõ eſt aliud qᷓ; ſuũ itelligere:itelligit ſe irelli gere ſe:⁊ intelligere:intelligere ſe. ⁊ ſic in ininitũ. C · 30. Pater in diuinis nõ eſt ſuũ itelligere. Ergo eadeʒ rõ ne nẽqʒ deꝰ qui dr̃ pᷣ? ſpa imslis:eſt ſuũ intelligere. Añs pʒ. Mã ſi pf̃ in diuinis eſſß ſuũ intelligere:aut intelligere eius eẽt ĩtelligere ipſius filij:aut aliud eſſet ĩtelligere pr̃is a intelligere filij eſfential loquẽdo. Ji dicat ⁊nꝛ ſequit᷑ ꝙ aliqua pfectio erit patris alia à perfectione filij: qð eit erroneũ nõ notionalr loquendo. Si autẽ det᷑ pᷣn: ſequit g ſi p̃ ſit ſuũ itelligere:ꝙ p̃ erit filius:qꝛ filius eſt ſuum intelligere. Tuzʒ ergo idẽ ſit ĩtelligere filij ⁊ patris: filius erit pater:⁊ pater filius ſtante vpotheſi: Qð eſt hereticũ Ergo falſum eſt illud ex quo ſequit᷑. vʒ ꝙ pater ſit ſuum intelligere qð erat ꝓbandũ. ¶ Sʒ 5̃ eſt phᷣs in pñti cap. huius ſcði tractatus hniꝰ.i⁊ ·ibi. Mue vero circa itellectũ qᷓſdã hit dubitationes vr̃. Duedã. n. apparẽtiũ eſt qx di⸗ ninimmũ eſt.⁊c̃. Alia ſr̃a· Sẽtẽtia autẽ ⁊c̃. t paulo poſt Et eſt ĩ itellectu tm̃.⁊ ĩ eo ſunt ples dubitationes. f̃. n. et ex apparẽtibꝰ: vt ſit valde diuinũ. Nũo aũt eſt tale eſt valde difficile etiam conſequ in FI. — dðm ꝙ phus mouet hic tres Reſpon deo— dubitationes de pſba imli q;tum ad eius intellectum interponẽdo vnã minus pꝛincipalẽ que valet ad aliaꝝ determinationẽ:què talis eſt. Ttrum ad nobilitatem ⁊ perfectionẽ intellectus ptineat intelligere aliquid nobile ⁊ dignuʒ: vel indifferẽ- ter ſe hẽat ad nobile ⁊ vile. CAd quã reſpondet ph̃us: qꝛ incõueniẽs ⁊ abſurdũ videt᷑ g aliquis meditet᷑ ⁊ opa tionẽ ſui intellectus occupet circa quedã vilia. Að non ef ſet:ſi nõ ptineret ad nobilitatẽ intellectus nobilitas intelli gibilis. Manifeſtum eſt n.ꝙ ꝓpꝛie opertiones pꝛo pꝛia obiecta ſpecificãtur. Mnde opʒ ꝙ quãto nobilius eſt obiectum:iãto nobilioꝛ ſit opatio. ¶ dꝛima vero dubi tatio eſt titulus pᷣſentis articuli. ¶Id quã reſpodet pßs affirmatine. vʒ ꝙ pᷣ ſba imãlis quẽ deus eſt oĩno eſt ſuñ intelligere ſine ſua intelligentia. uod ſic ꝓbat: 1ã ſip ſba immãlis nõ eit ſuũ intelligere:ſequit᷑ ꝙ itellectus eiꝰ
cõparat᷑ ad itelligere ſicut pon ad actum. Et per ↄñs ſe⸗
quit᷑ g intellectus eus ↄparatur ad ſuũ intelligere ſicut poꝰ ad ſuũ actũ. Ft per ↄñs ſequit᷑ ꝙ ↄtinnatio opahonis itellectualis ſit ei laboꝛoſa:qꝛ qð eſt in po ad auqũid:ſe hʒ ad hoc ⁊ ad eius oppoſitũ. Nð n. Põt eſſe vl non eſſe indifferenter:põt nõ eſſe. Nnde opʒ ꝙ ta Ainnationemn pabeat ab aliquo alio. ꝙt ſic nõ eru pᷣ? ba nobiliſima. qð eſt 3 ſuperius ꝓbata. CConſiderandũ aulè eſt hic pᷣo phin in pꝛeſenti caplo g intellectus pot ſe habere ad ſuũ
ctaua intelligere triplr. Vnoꝰ ita g nõ cicat ipſum imelligere in actu. Alioꝰ ita ꝙ cõicat ipſuʒ itelligere in aciu. Tertioꝰ ꝙ ſit ſuũ intelligere ſine ſua itelligentia. Ii igit᷑ intellectꝰ pꝛime ſbe imãlis nõ itelligat i aciu ſed ſolũ in pon vłĩ ba buu:nõ erit aliqð ĩſigne bo:qꝛ nobilitas intellectus con ſiſtit in hoc ꝙ actu iteiligit. vlj intellecius qui itelligit in po? vl in hitu:eſt ſicut doꝛmiẽs ꝗ hʒ potẽtias opeꝝ vite ſed oꝑa vite actu nõ exercet.vnde ſomnus dicit᷑ eſſe di⸗ midiũ vite. Et ᷣm ſomnũ nõ differt felix ab infelice:nee virtuoſus a vicioſo. Sequit᷑ ergo ꝙ intelligẽtia ſiue itelli
gere pꝛimi itellectus itelligit actu. vnde ſi intelligenua ſi
ne itelligere eius ſit aliꝗd aliud ab eius intellecin:cõpara
bit᷑ itellectus eiꝰ ad ipſuʒ itelligere ſicut poꝰ ad actuʒ. Et ſic non erit nobiliſſimus intellectus: qꝛ nobilitas ineſt in
tellectui per ſuũ intelligere. CLonſiderandũ vlterius eſt
20 5m Doc. S. in p̃?ꝑte.q.i · ar. 4 ꝙ inteiligere nõ eſt
actus ꝓgrediens ad aliquid extrinſecuʒ ſed manet in ope
rante ſicut actus ⁊ ꝑfectio eius:pꝛon eſſe eſt ꝑfectio exi
ſtentis. Bicut.n.eſſe cõſequitur foꝛmã: ita intelligere cõ ſequit᷑ ſpeciẽ intelligibileʒ. In deo aũt nõ eſt foꝛma que ſit aluud q; ſuũ eſſe: vnde cũ ipſa ſua eſſentia ſit vt ſpecies itelligibilis: ex neceſſitate ſequit᷑ ꝙ eius mtelligere ſit ſua eſſentia ⁊ eius eſſe. Ex quibus pʒ g in deo intellectus ⁊ id qð intelligit᷑ ⁊ ſpecies intellectualis ⁊ ipſum mtellige⸗ re ſunt oĩno vnũ ⁊ idẽ.vnde ꝑ hoc ꝙ deus dicitur intelle ctus nulla mſtiplicitas ponit᷑ in eius ſba. Pec ille. Et hec oia clarius ponit in pꝰ lib. gent capi.4 V.⁊46. CEx quo pʒ ſolutio ad pᷣn. ¶ Ad ⁊dðʒ ꝙ itelligere ipſiꝰ dei qð eſt in ſeipſo ſubſiſtens: eſt ſui ipſius:à nõ eſt alicuius giterins: vt ſic opoꝛteat ꝓcedere in infinitũ: vt dicit oc. S.in pᷣꝰ ꝑte vbi ſupꝛa ad 3m. CAd ʒdðm ꝙ vnũ ⁊ idẽ ẽ itelligere pr̃is ⁊ ipſiꝰ filii in diuinis vᷣm rẽ:lʒ ſit differen tia ᷣm modũ itelligẽdi ⁊ rationẽ:qꝛ pĩ intelligit ſe vt con cipiẽs filiꝰ vero inte lligit vt conceptu.. ¶ NMec etiaʒ eit inconneniẽs concedere in patre eſſe aliquã pfectionẽ rela
tã que non eit in filio:lʒ abſolute loquendo quelibet per⸗
fectio exiſtens in patre ſit etiam in filio.
¶Sequitur in phyloſopho Doc. S.ibi. Implius au tem ſine inte. c. S 8 ſecun dum ſic pꝛocedit. A ꝙ deus non co⸗ gnoſcat alia a ſe. Et hoc ratione phi. Mam ſi 8 pᷣꝰa intelligeret aliqua alia a ſe:ſequeret᷑ ꝙ id aliud eſſet ea nobilius. Quod eſt ↄira ſupius oſtẽſa. Ergo ⁊c̃. Nʒ ſequela:qꝛ ſicut intelligere ẽ pfecto intellectus:iia res intellecta eſt pfectio ipᷣins intel ligere ⁊ potẽtie intellectiue. epẽdet. n. potẽtiu abactu ⁊ actus ab obiecto: vt ſupꝛa ſepius deductũ eſt. C P⁊⸗ Ipſum itelligere ſpẽm hʒ ab itelligibili:ſicut omnis ali us actus a ſuo obiecto.nde ⁊ ipſum intelligere vt dicit hic phus tano eſt nobilius: quãto eſt nobilius ipſum qð inteiligit᷑. Sed ð? ſba ĩmãlis que dens eſt: eit ipſum ſuũ itelligere vt ꝓbarũ eit in precedẽti articulo. Si igit de⸗ inteliigit᷑ aluqd alind a ſe:ſequit ꝙ illud aliud eritnobili us deo. CP ·3⸗. Si deus cognoſceret aliqᷓ alia a ſe: hoc potiime eiſet qꝛ cognoſceret ea ᷣm ꝙ ſunt in ſeipſo ſicnt
in cã. Sʒ cognoſcere res;ᷣm ꝙ ſunt in caua eſt cognoſce
re res impfecte ⁊ cõfuſe ſiue ſophiſtico modoꝛ vt pᷣʒ per phm pꝛimo poſterioꝝ. Segtur ergo ad mmnus g dens nõ cognoſcit aliqua alia a je cognitione diſtincta ⁊ pfecta. ¶Sʒ incõtrariũ argnit. Mã talis ſba itelligit ſe pfectiſñ mie: Ergo itelligit ſuam virtutẽ ⁊ ea ad que ſe extendere põt. Ergo intelligit aliqua alia a ſe. 3 Reſt on deo dðm ꝙ deñ intelligere aligd P aliud à ſe põt ĩtelligi dupk Tdoc. S in p̃ſenti lectione. Tinoo ꝙ itelligat aligd alind a ſe qð eſt pfectio ſui itelligere. Nt ſic nõ itellign aliquid aliuc a ſe:cu nil perfectius ſit q; ſuum itelligere quod eſt eius eſſentia. Co modo ꝙ intelligat aliquid aliud a ſe:qꝛ.vʒ nõ ignoꝛat illud. Et ito modo deus mnlelligit aligd aliud a ſe. Gia eniʒ nuda ⁊ aperta ſunt oculis ems⸗

—————— 2———— 8
— ———
eit ſubſiſtens ⁊ ſuum eſſe. Nec ille. Auod aũt hic vdicit g res ſcita eſt ipſa ars ſiue ſcientia ⁊ intellectus ⁊ i
Buodecimi
Maʒ intelligendo ſeꝛintelligit omnia alia: vt deducit. D. F.. hic: quia cum ipſe ſit ſuum intelligere ipſe autem eſt
uoddam intelligibile digniſimum ⁊ potentiſſimum:
ncẽe eſt ꝙ ſuum itelligere ſit ꝑfectiſimuʒ: qꝛ ꝑſectiſime intelligit ſeipſum. Muanto autem aliquod pꝛincipiũ per- fectius intelligit᷑:tanto magis intelligunt eins effectus in eo. Mꝛincipiata.n.continent in vtute pꝛincipij. Luʒ er/ go a pᷣꝰ ſba ĩmãli que deus eſt dependeat celũ ⁊ tota nã vt ſupꝛa ↄceſſit phᷣus: manifeſtũ eſt ꝙ cognoſcendo ſe co⸗ gnoſcit oĩa alia a ſe. Rec vilitas alicuius rei intellecie de⸗ rogat dignitati ipſius. Mõᷓ n.intelligere aliquid aciu in⸗ digniſimum eſt fugiendũ:niſi inquantũ in eo intellectus ſiſtit ⁊ dum illud actu intelligendo retrahitur a dignioꝛi bus intelligendis. Si aũt intelligendo aliqð digniſſimuʒ etiã vilia intelligant᷑: vilitas intellectoꝝ intelligentie nobi litatẽ nõ tollit. Nec ille ſentẽtialiter:lʒ clarius dicat in pᷣ* pte.q.1.ar.F. CLonſiderãdum autẽ eſt hic pꝰ m. H. S.in pᷣꝰ ꝑte vbi imediate ſupꝛa ꝙ dupli aliquid cogno · ſcitur. Mno in ſeiplo. Ilioꝰ in altero. In ſeipſo quidem cognoſcit aliquid qñ cognoſcitur per ꝓpꝛiam ſpeciẽ ade quatã ipſi cognoſcibili:ſicut cũ oculus videt hominem ꝑ
Ppꝛiam ſpeciem hois. In alio aũt cognoſcitur qñ aligd
videt᷑ per ſpeciẽ ↄtinentis:ſicut cum pars videtur in toto per ſpeciem totius: vel cũ homo videt᷑ in ſpeculo ꝑ ſpe⸗ ciem ſpeculi: vel quocũqʒ alio modo contingat aligd in alio videri. Sic igitur dðm ꝙ deus videt ſeipſum in ſe⸗ pſo:qꝛ ſeipſum videt per eſſentiam ſuam. Alia auteʒ a ſe videt nõ in ſeipſis ſed in ſeipſo:inq;tů eſſentia ſua conti⸗ net ſimilitudineʒ oĩum alioꝝ ab ipſo. Nec ille. Sic ergo deus intelligit aliud a ſe:qꝛ ipſum non ignoꝛat. Mõ tamẽ intelligit alind a ſe per aliquid aliud a ſe:ſed omnia ꝑ ſuã eſſentiam cognoſcit diſtincte ⁊ determinate. N ꝙt ꝑhoc pʒ ſolutio ad pn argumentnm. Lonſiderãdũ vlterins eſt ſecundo ꝙ phs in hac pꝑte pꝛeſentis capłi adducit pᷣꝰ con
tra ea que dicta ſunt taleʒ inſtantiã. Mã ille qui intelligit
ſe intelligere:hoc non eſt intelligere aliquod magnnʒ ⁊ nobile:nec eſt pꝛincipale intellectum:ſed eſt quoddaʒ in · telligibile ſecundarium ⁊ acceſſoꝛium.⁊ ſimiiiter eſt actꝰ ſecundarius ⁊ acceſſoꝛius. Mꝛincipalis.n.actus intelle⸗ ctus eſt intelligere aliquod intelligibile. Si ergo deus ſit pſum ſuum intelligere: erit intelſigere deum ſicut cuʒ in telligimus jtelligere. Et ſic non erit aliquod magnum in telligere ipſum deum. ¶ Scðo adducit talẽ inſtantiam. Mã ſi deus eſt ſuum intelligere ⁊ ipſum intellectum ſiue qð intelligit: remanet dubiũ ᷓᷣm quid ↄpetit ſibi optimũ eſſe: an. vʒ ᷣm intelligere vel ſᷣm intellectuʒ ſiue qð intel ligi · C onſiderandũ igitur vlterius eit tertio ᷣm phʒ pꝛo iſtaꝝ dubitationũ ſolutione ꝙ in quibuſdam res ſci⸗
ta eſt idẽ qð ipſa ſcientia ſine ipſa intelligentia. Vuod ma
nifeſtat per diuiſionem ſcientie. Mã ſcientiaꝝ alia eſt fa⸗ ctina ⁊ alia eſt ſpeculatiua. In factinis aũt ſcientijs res ſci te ſunt mã accepta in ipſa ſcientia ſicut domas. Siue mã accepta pꝛout eſt in mente artificis eſt ipſa res edificatiua Bimiliter ſanitas in mente medici:eit ipſa res medicati na. Onod ſic pʒ. Nã ars factina nihil aliud eſt qᷓ; ſba ſei facte ⁊ qð quiderat eſſe eins. Omnis. n. artifex pꝛocedit in opus ex eo ꝙ cõſiderat quid eſt qð operari intendit:ſʒ in ſpeculatiuis ſcientijs manifeſtum eſt ꝙ ratio diffiniti⸗ na rei eſt res ſcita: ⁊ eſt ipſa ſcientis ⁊ intelligentia. Mer hoc.n eſt aliquis ſciens ⁊ intelligẽs: per hoc ꝙ hʒ rei ra⸗ nonem. Lum igitur intellectus in actu ⁊ inteſſectum non ſit alterũ in hijs que quãcũqʒ materiã nõ habent:manife ſtum eſt ꝙ ſba pꝛima que maxime remota eſt a materia malmne in ea erunt idem intelligere ⁊ intellectum:⁊ nõ aliud intelligentia intellecti ⁊ intelligentia intelligentie.
Mec omnia Doc. S.foꝛmaliter. Tinde etiam dicit in 6* Pte.. I4 · ar ʒ · ad ⁊n argumẽtũ ꝙ cũ intelligiur illud in telligere quod non eſt ſubſiſtens: non intelligitur aliquid
magnũ:ſicut ců intelligimus intelligere noſtrum. AUnde non eſt ſimile de ipſo intelligere pꝛime ſbe ĩmãlis quod
phus
.
Metha.
tellectiũ: dʒ itelligi mõliter ⁊ j eẽntiat:ita ꝙ oʒ ꝙ ibi ſit pꝛedicatio materialis.qꝛ res ſcua vᷣm qð eſt in intellectu ſcientis ⁊ ipſa ſcia ⁊ eiã ipla poꝰ intellectiua ⁊ ipſum ig tellectů ſunt idẽ:qꝛ in eodẽ ſunt. aut obiectiue. igit pʒ ſolutio ex dictis in pꝛi. Ad pRmm mo notabili. ¶ Id dõm ᷓᷣm Doc. F.in pᷣ parte. q.iar.Fad zng ipſuʒ intelligere non ſpeciñcat᷑ per illud quod in alio mtelligi⸗ tur ſed ꝑ pꝛincipale intellectũ in quo alia intelligũtur. In tm̃.n.ipſum intelligere ſpeciſicatur per obiectũ ſuum: in quantũ foꝛma intelligibilis eit pꝛincipiũ itellectualis ope rationis. Mã omnis operatio ſpecitcat per foꝛmã que pꝛincipiũ operationis:ſicut calefactio per caloꝛẽ.nde ꝑ talẽ foꝛmã intelligibilem: ſpeciſicatur intellectualis ope ratio:que facit intellectũ in actu. t hec eſt ſpecies pꝛinci palis intellecti:que in deo nihil eſt aliud q; ſua eſſentia: in qua oẽs ſpecies rerũ ↄpꝛehenduntur. Unde nõ opʒ ꝙ ipſum intelligere dininũj vel potius ipſe dens ſpecificer ꝑ aliud qᷓ; per eſſentiã ſuam: Mec ille. CAd ʒn dpm 6ʒ Doc. S. vbi ĩmediate ſupꝛa.ar.. ad pᷣm g ſic cognoſce⸗ re aliquid ſicut eſt in cognoſcẽte põt mteljigi dupiiciter. Anoꝰ 5ᷣm ꝙ hoc aduerbiuʒ ſie impoꝛtat cognitionis mo dũ ex parie rei cognite. Et ſic falſuʒ eſt. Wõ.n. cognoſcẽs ſemꝑ cognoſcit cognium vm illud eſſe qð hʒ in cognoſcẽ te. Oculus.n. non cognoſcit lapidem ſᷣm eſſe quod hʒ in oculoꝛſed per ſpeciem lapidis quã h in ſe cognoſcit lapi dem ſᷣm eſſe quod hʒ extra oculum.̃t ſi aliquis cogno⸗ ſcens cognoſcat cognitũ vᷣm eſſe qð hʒ in cognoſcẽte mhil ominus cognoſcit ipſum yᷣm eſſe qð bʒ extra cognoſcẽtẽ ſicnt intellectus cognoſcit lapidem ᷓᷣm eſſe intelligibile
qð hʒ in intellectu inquantũ cognoſcit ſe intelligere ſed ni
hilominus cognoſcit lapidem eſſe vᷣm eſſe ꝙ hʒ in ꝓpꝛia nã. Alioꝰ poteſt intelligi ᷣm g hoc aduerbiuʒ ſic impoꝛ
tat modũ ex parte cognoſcentis. xft ſic verum en ꝙ iolũ ſic cognoſcens cognoſcit cognitũ Vᷣm g eit in cognoſcente
qꝛ quanto perfectius eſt cognitũ in cognoſcente:ianto pfe ctioꝛ eſt modus cognitionis. Sic ergo dicendum eſt g deus non ſolum cognoſcit res eſſe in feipſo:ſed per id ꝙ res in leipſo continet cognoſcit eas in pꝛopꝛa natura:⁊ t to perfectius quãto vnũqðqʒ perfectius eit in ipſo. Pec ille. Ct ibidẽ ad tertium ſic ait. Ideʒ non poteſt accipi vt ratio dinerſoꝛũ per modum adẽquationis. Scd diui⸗ na eſſentia eſt aliquid excedens oœẽs creaturas. Tnde po teſt accipi vt pꝛopꝛia ratio vnuſcniuſqʒ ðᷣm ꝙ diuerſimo de eſt participabilis vel imitabilis a dinerſis creaturis. Pec ille. CEx quibus pʒ ꝙ lʒ idem non poſſit accipi vt ratio diuerſoꝛum per modum adequationis poteſt tamẽ accipi dinina eſſentia excedens omnes creaturasvt pꝛo⸗ pꝛia ratio vniuſcuiuſqʒ ſᷣm g diuerſimode eſt particips bilis ſiue imitabilis a diuerſis creaturis: vt etiamn clariuſ ponit Woc. B.in de vitate.q.⁊.quaſi per totum.
CSequitur in phyloſopho a Doe. S.ibi palam auteʒ quod diniiſſimum ⁊c̃.
ſic pꝛoceditur. Videt Btertium immate
rialis intelligat vnum poſt alud per diſcur⸗
ſnin. Mã pᷣm ptm in 20 thopicoꝝ: contingit
ſcire multa in habitu: ſʒ mieiligere in aciu cõ tingit vnum tantum. Sed vt oſtenſum eſt intelligere dei eſt intelliere in actu. Ium ergo deus multa cognoſcat. v ſeipſum ⁊ alia a ſe vt oſtenfum eſt: videtur g non ſi⸗ mul omnia intelligat ſed de vno in aliud diſcurfat. C.· 20. Intelligere effectum per cauſaʒ eſt ipſius intellectus diſcurrentis: Deus autem cognoſcit aua a ſe per ſeipſus ſicut ſuos effectus per cauſam vt oſtenſuʒ eſt. Ergo intei
ligit diſcurrendo. C Sed contra eſt phyioſophus vbi ſu
pꝛa ⁊ potiſſime ibi.alã aũt eſt ac. dcendum g deus non intelli
Reſp 00 deo git ᷣmo n ⁊ poſtes alud
diſcurrendo. Nð ſic pꝛimo pꝛobat hic phyloſophus.
Main deus itelligit id qð eſt honoꝛatiſſimum a diumnſſi mnSed
— —— —
— —
ni m ſihuu imM nn u insi int iis Nr
vun iiin iobe
nt
nnr inbl mMſt oh hin ibiangi Wktl m. nij dete wnuim tinſunn vilgms imißn ſjnuens nhenei answi
eme
Mnon n iudei ttinuß nim pec amitig
ierh pa ſwinp ewit nhmes geeen
—=— ——
—
—
—
—
——
——
=— = ——
7
— — — —

mum. Bed ſi mutaret᷑ in alind itelligibile enßʒ eius mu
tatio in aliquid indignius:qð non competit alicui vii tẽ⸗ denti in defectionem ⁊ coꝛruptionem. ¶ Secundo pꝛo bat ſic. nam tranſire de vno intellecto ad aliud: eſt quidaʒ motus. Vnde non poteſt competere pꝛimo mouenti cũ ſit oĩno imobile:vt ſupꝛa oſtẽſum eſt. Ergo pᷣ ſba ĩimqᷓlis nõ ĩtelligit diſcurrẽdo de vno in aliud. ¶ Mꝛo cuius am plioꝛi declaratione ↄſiderandũ eſt pᷣꝰ ßᷣm.oct. B.in pᷣ⸗ pte · q.I4 ·ar.7.ĩ coꝛꝑe ꝙ ĩ ſcĩa ſiue itellectione nr̃a eſt dn plex diſcurſus. Nnꝰ eſt ꝑ ſnccem̃onẽ ti:ſiẽ cum poſiq; ĩ telligimuſ aliqd in actu ↄuertimus nos ad itelligẽdũ alið Alius diſcurſus eſt 5ᷣm cauſalitatẽ: ſicut ꝑ pᷣn denenimus icognitionẽ ↄcluſionuʒ. Pꝛimꝰ ãt diſcurius deo ↄuentre nõ p̃t. Multa.n.q̃ ſucceſſine itelligimus ſi vnũqðqʒ eoꝝ in ſeipſo ↄſideret᷑ oia ſimul itelligimus ſi ĩaliquo vno ea itelligamꝰ: puta ſi ꝑtes intelligamꝰ in toto vel ſi diuerſas res videamus in ſpeculo. Deus autẽ oĩa videt in vno qð eſt ſua eſſentia. Unde ſimul ⁊ nõ ſucceſſiue oĩa videt. Si militer etiã ⁊ ſcõs diſcurſus deo ↄpetere nõ p̃t. ꝛiog
dẽ qꝛ ſecũdus diſcurſus pᷣſupponit pꝛimũ. ꝛocedẽtes
en · a pꝛicipijs ad ↄcłones nõ ſimul vtrũqʒ ↄſiderãt. Dei de qꝛ talis diſcurſus eſt ꝓcedentis de noticia noti ad igno ti noticiã. Mnde manifeſtũ eſt ꝙ qñ cognoſcit pᷣmꝛadpuc ignoꝛat᷑ ſchm. Et ſic ſcõᷣm nõ cognoſcit᷑:in pᷣoꝛſed ex pꝛi⸗ mo. Vertius vero diſcurſus eſt qñ videtcðᷣm in pꝛimo reſolutis effectibus in cauſis. Et tunc ceſſat diſcurſus. n de cum deus effectus ſuos in ſeipſo videat ſicnt in cauſa eius cognitio non eſt diſcurſiue. Mec ille.
4. m ergo dõmꝙ itelligeretm̃ vnũ Ad pimum actuꝛpt itelligi wir.no⸗ in ſe · Et ſic ↄtingit tiñ vnũ itelligere: vt auẽ̃tas phi vult. Alioꝰ in alio. Et ſic contingit multa ſimul intelligere: vt declaratum eſt. Vnde Moct. S. in p̃? pte vbi ĩmediate ſupꝛa ad pᷣn dicit ꝙ lʒ ſit tãtũ vnů intelligere in ſeipſo:iñ
contingit multa intelligere in vno. jdec ille. Similiter
Doc. S. in b ꝑte q.Ix. ar. 10.in coꝛpoꝛe ſic ait. Ideo nos ſimul nõ poſſumus multa itelligere:qꝛ multa ꝑ diuerſas
ſpecies itelligimus. Diuerſis ãt ſpeciebꝰ nõ põt ĩtellectꝰ
vnꝰ ſimul actu ifoꝛmari ad ĩtelligẽdũ ꝑ eas.ſicut nec vnũ coꝛpus p̃t diuerſis figuris figurari. Añ ↄtingit ꝙ qñ aliqᷓ
multa vna ſpecie itelligi pñt: ſimul itelligunt᷑:ſicut diuer ſe ptes alicuins totins ſi ſingule ꝓpꝛijs ſpeciebꝰ irelligan tur ſucceſſiue intelligunt᷑ · Oſtenſum aũt eſt ꝙ ea que vi/
dent᷑ in deo non vident᷑ ſingula ꝑ ſuas ſititudines: ʒ œĩa pvnã eſſentiã dei. ñ ſimul ⁊ nõ ſucceſſiuevident᷑. ec iile. Et ibidem ad pᷣn ſic ait. Sic vnũ tm̃ itelligimus:in⸗
quãtum in vna ſpecie ĩtelligimꝰ. Sʒ multa vna ſpecie in
tellecta ſimul itelligunt᷑:ſicut in ſpecie hoĩs intelligimus
gial ⁊ rõale: ⁊ in ſpecie domns parietẽ ⁊ tectũ. Mec ille· CEx qbus oibus pʒ ꝙ itellectus nõ p̃t ſimul actu itelli
gere pfura per modũ pluriũ.vʒ ꝑ dinerſas ſpecies itelli⸗ gibiles actu. Hmnes.n.ſpecies itelligibiles ſunt eiuſdeʒ generis cognitionis:l⁊ illa que per eas rep̃fentant᷑ diſtin guant᷑ aliqñ genere nãe. vnde lʒ diuerſe ſpecies einſdem generis nõ poſſint ſimul eẽ ĩ eodẽ ſboꝛcũ diuerſe ſpecies Sſtituant᷑ ſub eodẽ giie nãe ex oppoſitis differẽtijs: ſi di
nerſe ſpẽs einſcẽ giis nãe eſſent in eodẽ ſbo ſimul oppoſi
ta eſfent ſimul actu in eodes: qð eſſet incõueniens:tñ põt
nmul plura itelligere ꝑ moduʒ vnius: icut pt intelligere plures pꝑtes diffinitionis ſimul: vt aĩal ⁊ rõnale ᷣm ꝙ cõ
uemunt in vna diffinitione hoĩs:⁊ plures ꝑtes domns ſi mul pᷣm ꝙ ↄueniũt ĩ vna foꝛma totiꝰ: ⁊ pᷣdicatum ⁊ ſÿm ꝓpoſitionis vᷣm ꝙ ↄueniunt in vnione ꝓpoſitionis: a ꝓ⸗ poſitionẽ maioꝛẽ ⁊ imnoꝛeʒ ⁊ ↄlonez ſimul †3 ꝙ bñt vni onem ĩ medio ſillogiſmi: vt etiã declaratii fuit inpᷣ po⸗ ſterioꝝ.q.6 ·ar.ꝛ. ad pᷣn. Similr idẽ S oc. B. in pᷣmo ſnia. di..q.⁊ ar.ʒ· ſc at In ſpecleʒ vel ymagineʒ c tingit fieri ↄuerſiones duplr. Mei ᷣm g eſt ſpẽs talis rei Et tũc eadẽ eſt ↄnerſio ĩ ſpecie rei⁊ remn ipſam. Ael 53 g eſt res q̃dã. Et ſic nõ opʒꝙ eadem ↄuerſione i quis ꝑ itellectuʒ in ſpẽz rei ⁊ rẽ. Met ille. 3* tãgit ibi
ad qjrtũ. Cd icõᷣmn dõm ᷣm Doc. S.ip ꝑte· q· I·r⸗
Sctaua
7.ad ſcm ꝙ deꝰnõ cognoſcit ꝑ cãm quaſi pꝛiꝰ cognoſcat cãmq; effectus:ſʒ qꝛ cognoſcit effeciꝰin cã:ut declaratum
eſt · Uñ ſuuʒ itelligere eſt ſine diſcurſu. ec ille. TEffe⸗ cius ẽt cãx cauſataꝝ videt deꝰ ꝑfectius in cãis qᷓ; nos:nõ in ita ꝙ cognitio effectuuʒ in ipſo cauſet᷑ ex cognitiõe cãꝝ canfataꝝ ſicut in nobis. ñ ſcia dei nõ eſt diſcurſiua ut dĩ cit Voc. S. ubi ĩmediate ſupꝛa in ſolutione ad tertinʒ. ¶Segt in pho ⁊ e—— dubit?xẽ. — p ſic ꝓcedit᷑. Midet᷑ ꝙ p⸗ S qð ar ſba ĩmãlis meligac⸗ mponẽdo ⁊ diuidendo. Mã nihu eſt qð ipſaʒ ls teat:ut ex dictis pʒ. Ergo itelligit eſſentias af⸗ rmatiuas ⁊ Uegatinas. Et ꝑ ↄñs intelliget cõ ponẽdo pᷣdicatus ci ſbo. ¶CP.0. Deus ſcit cogitatiões hoĩum. Sʒ enunciabilia ↄtinent᷑ in cogitationibꝰhoinm.
Ergo idẽ qð pꝛius. CP.3ꝰ. Pi deꝰnon cognoſceret cõ⸗
ponendo nel diuidẽdo:ſequeret᷑ ꝙ cognitio equoce ↄue niret cognitioni eiꝰ:⁊ cognitiom nr̃e:que eſt cõponendo ⁊ diuidẽdo. Ped ↄñs eſt falſum. N.ð ſic pʒ. Mã cognitio dĩ de cognitione dei ⁊ creature rõnalis ᷣm idẽ nomen ⁊ eandẽ rõnem illins noĩis:qꝛ cuiuſlʒ cognitio eſt qua aliqgd appᷣhendit᷑. Ergo cuiuſlibet cognitio ↄuenientiã hʒ in co gnitione in cõi ᷣm idẽ nomen ⁊ eandẽ rõnem illius neĩs Mon. n. requirit᷑ ad tollendum vninocationẽ ꝙ ſit ↄueni entia in eadem rõne ſpãli. Alias aĩal non pꝛedicaret᷑ vni⸗ uoce de hoĩe ⁊ bꝛuto.¶ Sed contra eſt phus in pꝛeſenti capitulo circa finẽ ibi. Amplius. R eſtat autẽ dubitatio ſi compoſitum eſt intellectum. Trãſmuntabitur.n. in parti bus totiꝰ ⁊c̃. Alia Ĩa. Remanet q̃dã dubitatio ſi ĩtellectꝰ eſt cõpoſitus: qm̃ ſi tranſmntat᷑ in partibus totius ⁊c̃.
Reſi ondeco dðm ꝙ pꝛima ſba ĩmaterialis R P non itelligit per modum itelle ctus compoſiti ſiue cõponendo ⁊ dinidendo: ñ; per mo⸗
dum intellectus ſimplicis: ut dicit hic phus. ¶ uod ſic pꝛobat tripliciter. Pꝛimo ſic. Mã quicunqʒ itelligit ali/
quid cõpoſitũ.i.cõponendo: põt tranſmutari de vna par
te enunciatiõis in aliã. Si ergo pꝛima ſba imaterialis in ⸗ telligeret componẽdo: poſſet trãſmutari intelligendo de
parte in partẽ. Uuius oppoſitum ſupꝛa oẽſum eſt cuz ſit
penitus imobilis. Iſſumptuʒ ſic declarat. Mã in cĩ com poſito ſunt plures pꝑtes que ſeoꝛſum itelligi pñt. icet.n. cõpoſitum ſimul intelligi poſſit:tñ partes eiꝰ ſeoꝛſum in ⸗ telligi pñt. Poteſt.n.intelligi hoc mõ hoc qð eſt hõ per ſe: ⁊ hoc qð eſt currit per ſe ſeoꝛſum. Sic ergo quicunqʒ intelligit aliqð intellectum cõpoſitum: põt trãſmutari in telligendo de vna ꝑte in aliã. ¶ Scðo idẽ ꝓbat ſic. nam omne qð non hʒ materiã eſt ſimplex ⁊ indiiſibile. Sed intellectus pᷣmns eſt ĩmaterialis. Ergo eſt ſimplex ⁊ idi⸗ niſibilis:⁊ per ↄñs itelligit indiuiſibiliter ⁊ per ↄñs intel ligit per modum itellect? ſimplicis. Et ponit phus de in tellectu humano vt dicit hic Moc. S hoc intelligi dupttr Unoꝰ ᷓᷣm ſitltudinẽ: ut intelligat᷑ itellect? humanus ꝙ ſit ðᷣm ſnam eſſentiã indiuiſibilis:q eſt foꝛma oĩno ĩmqlis.
Alioꝰ ⁊ melius põt intelligi ſᷣm diſſimilitudinẽ:ut ſit ſen
ſus:ꝙ humanus itellectus itelligit cõpoſitum: qꝛ accipit intelligibilia a rebus mãlibus:qð non eſt in itellectu pꝛi mi itelligentis. jec ille· C Tertio ꝓbat idem ſic phus ·
NMam itellectus qui eſt iteſligibiliuin compoſitoꝝ hʒ ſuã
perfectionẽ:nõ ſemnpꝑ ſʒ in aliquo tꝑe:qꝛ non hʒ ſuuʒ obie ctum in hac pte vel in illa ß in toto cõpoſito. Simplicis enim ſunt pꝛioꝛa generatiòe ⁊ tpe qᷓ; compoſita. Sed in telligentia pꝛimi itelligentis que eſt ſui ipfius eternaliter eodemꝰ hzʒ intellectum. Ergo non itelligit aliqð compo ſitum compoſite.vʒ per modum itellectus componẽtis ⁊ dinidẽtis. ꝛo cuius ãplioꝛi declaratione ↄſideran dus eſt ᷣm oc. S. in pꝰ pte.q.i4 ar.I4. in coꝛpoꝛe: ꝙ̃ deus ſcit quicqd eſt in poꝰſna nel creature. Ande neceſſe
eſt ꝙ dens ſciãt oĩa ennnciabilia ⁊ enunciationes que foꝛ
mari poſſunt. Bed ſicut ſcit mãlia ĩmaterialiter ⁊ compo ſita ſimpliciter:ita ſcit enunciabilia non ꝑ moduʒ enuncia bilium qᷓſi ꝙ in itellectu eiꝰſit cõpoſitio uel diniſio enun⸗
ciabilium ſÿ vnũqðᷣqʒ cognoſcit per ſimplicẽ ĩtelligentiã

——
intelligendo eſſentiam vninſcuinſqʒ in pꝛopꝛia eſſentia. icut ſi nos in hoc ipſo ꝙ ĩelligimus ꝗd eſt hõ ĩtellige⸗
remus oĩa que de hoie pᷣdicari pit. Dð ꝗdẽ in itellectu
nro nõ ↄtingit qui de vno ĩalind diſcurrii pꝑ hoc ꝙ ſpẽs
ſtelligibilis rep̃ſentat ſie vnũ ꝙ nõ repꝛeſentat aliud.lñ ſelligẽdo qd eſt homo nõ ex hoc ipſo alia q̃ ipñi inlunt in telligimns: ſed ᷣm quãdã ſucceſſionẽ. t pp ea que ſeoꝛ⸗ ſum diniſim intelligimꝰ opʒ nos in vnuʒ redigere ꝑ mo dũ ↄpoſitionis vel diuiſionis enunciationẽ foꝛmãdo. Sʒ ſpẽs itellechus diuini que eſt ſua eſſentia: ſufficit ad demõ ſtrãdum oiĩa. Vnde intelligendo eſſentiã ſuã cognoſcit eſ ſentiaʒ oĩum ⁊ quecunqʒ eis accidere poſſunt. Hec ille.
CEt per hoc ꝑʒ ſolutio ad duo pᷣ argumẽta in pᷣnꝰ arti⸗ tuli adducta. C Ad zn dðm m dpoct. S.in de vi.q.ꝛ.
ar· il· ꝙ cognitio nõ dr̃ mere equoce neqʒ mere vniuoce de cognitione dei ⁊ cognitione nf̃a ſʒ analogice: qꝛ ratio
ognitionis ꝑ pꝛius ↄnenit vniqᷓ; alteri. Hec ille. ꝛo cuius declaratione cõſiderandum eſt vᷣm eundẽ ibidẽ ad
2n g phs in 2 thopicoꝝ ponit duplicẽ modũ filitudinis.
Vnũ qui inuenit in dinerſis gibus. Et talis ſimilitudo
attendit᷑ ðᷣmꝓpoꝛtionẽ vel ꝓpoꝛtionalitatẽ ⁊ non vᷣm idẽ ptitatẽ ſine adequationẽ. t qjj alteꝝ ꝓpoꝛtionabiliter ſe hʒ ad alteꝝ:ſicut aliud ad aliud. Ilium modum ponit in hijs que ſunt einſdẽ generis: vt qñ idẽ dinerſis ineſt. Si⸗ militudo ãt analogie nõ ſꝑ ingrit determinatã hitudineʒ modi ſimilitudinis ꝗ pᷣ mõ dr̃:ſed ſolũ qui ⁊0 mõ dicit᷑
vnde pꝛimꝰ modus ſititudinis p̃t ↄpetere deo reſpectu
creature.lʒ nõ ſcõs. ec ille in folutione ad ⁊n. ¶ Ex 9
bus pʒ ꝙ analogia eſt duplex.ſ.determinate hitudinis ſi
cut iñter ſam ⁊ accidẽs.Et de hac loquit᷑ etiã Voc. S. in pꝰ ꝑte · qiʒ· ar.s. ⁊ ar.10.in coꝛpe. Et in · 30. ſniaꝝ diſt. 33·d.1.ar.l..2.ad p̃. Etip̃ꝰ 3 gent.cap.z2. ad.6n. vbi
„
dicit ꝙ pᷣnĩanalogis opʒ poniĩ diffione oĩum alioꝝ. Ft
ti nõ dicit ĩ oĩbꝰ ſed loquit᷑ ideſinite.⁊d eſt analogia pꝛo⸗
poꝛtionalitatis eoꝝ q̃ in iñinitũ diſtãt:ſicut ĩter deũ ⁊ crea
turas. Et in hijs pᷣn nõ ponit᷑ in diffione alioꝝ:qꝛ diffio
nõ eſſet ꝑ notiꝰ: ſed ſolum pꝛĩio mõ. Mualr ãt deꝰ itel ligat ſe ⁊ alia ſingulariter tractat doc. G.ĩ de vi.q.⁊.in qndecim articulis.Etĩpᷣ? ꝑte.q.1ꝗ. in ſedeciʒ articulis. Et in pꝛio 5 gent.invigintiocto capitulis. vʒ.a.4cap. vſqʒ od.7⁊. caplim. lle igit ꝗ hanc inãm iucide videre voluerit: ibidẽ fcurſuʒ hẽat. Sffiẽ hic dicta phi ðclarat᷑.
CQueſtio nona quid pꝛimum mouens eſt pꝛimum bo nm pmum appetibile ⁊ bonum vniuerſi ⁊c̃.
—
Mia imn mouens. vt ſu⸗
Aia pꝛimi vnwi⸗
uet nõ ſolum vt intelligibile ⁊ intelligẽs
6 ſed etiã vt bonuʒ ⁊ appetibile:poſtq; cõ ſideranʒ eſt q̃liter eſt pꝛimn itelligibiie ⁊
pꝛimn itelligẽs coſequenter ⁊ vltimo con
— ſiderãduʒ eſt in cap. finali ᷣm phm qus iter pꝛin monẽs ſit pꝛim bon ⁊ pꝛimn appetibile ⁊ qᷓliter ſt bonuʒ totiꝰ vniuerſi.tam vᷣm opionem ꝓpꝛiam q; m opioneʒ alioꝝ phoꝝ. Lirca qð quernnt᷑ duo. N ꝛimo
aueritur vt hic qᷓrit phus vtrum nã totius vniuerſi hẽat
bo ⁊ optimuz· i.finẽ ꝓpꝛiũ qjñi aligd ſepatum a ſe: vłha beat bonuʒ ⁊ optimũ in oꝛdine ſuaꝝ ptium ꝑ modũ quo bon alieuiꝰ reinãlis ẽ ſua foĩa. N ᷓcðo vtrů bomn totius inerſi ertrinſecuʒ ſit vnum um̃ nulliᷓꝛium qð deꝰ eſt. CSequitur in pßd ⁊ Doc. S.ibi. erſcrutandum au⸗ tẽ qualiter hʒ ⁊.⁊ eſt x ec.nona. pꝛimum ſie ꝓcedit᷑. Ṽ ꝙœ bo m tot vninerſi ſit aliqð bonum extrinſecuʒ. Mã illud totuʒ g ↄſtituit ꝑ oꝛdinationeʒ ꝑtium: foꝛma eius „ eſ. Qdo ptinʒ. Sʒ totum vniuerſum ẽ hmõi Ergo bon eins ẽit dꝛdo ꝓtiuʒ eius. Sʒ talis oꝛdo eſt eii triſecus. Ergo nõ hʒ boñ ſepatuʒ pꝛo jine ⁊ optimo ſno. ¶Sed dicebat ꝙ h pꝛo fine itrinſeco talem oꝛdinẽ: tñ tum hoc hʒ bonum extriſecum pꝛo ine. CCõ̃tra. Nam
Aetha.
vniꝰ rei eſt vnus finis ſicut vnius rei eſt vnica ꝓpꝛia foꝛ⸗ ma. Si ergo nã totius vniuerſi hẽat pꝛo ine taiẽ oꝛdineʒ poterit haber aligd aliud extriſecum pꝛo fine ⁊ optimo. CSʒ dicebat ꝙg nõẽ icõueniẽs ꝙ vmꝰ rei ſint ples ineg ſuboꝛdinati:ita ꝙ vnꝰ oꝛdinat᷑ ad aliuʒ. Sic ĩ ꝓpoſito qꝛ
ꝛdo ꝑtiuʒ vniuerſi oꝛdinat᷑ ad pᷣmouẽs ĩmobile. CA tra. Mã ſitalis oꝛdo ꝑtiũ vnuuerſi oꝛdinaret᷑ ad aliqð bo
num extriſecum tãqᷓ; ad vltin finẽ: maxime tale bon eẽt
deꝰ. Hʒ hoc dici nõ põt. Mã vbicunqʒ.ẽ oꝛdo aliquoꝛuʒ ncce ẽ ꝙ ibi ſit aliqᷓ̃ ñilitudo. Pʒ nulla p̃t eẽ ſiliudo touu vninerſi ad deũ:qꝛ ſi eẽt aliqᷓ ſilitudo:non eẽt maxima di
ftãtia iter deñ ⁊ creaturã. Mã maioꝛ ẽ diſtãtia iter ila ᷓ
nullã hit ſititudinẽ:qᷓ; iter illa q̃ aliquã hñt ſititudiẽ iter ſe. Inter deũ ãt ⁊ creaturã eſt ĩfinita diſtãtia. Ergo rñſio nulla. ¶ Sʒ 5 ẽ phs ĩ hoc vltiꝰ cap.huiꝰ ſcᷓi tractatꝰ ibi. Perſcrutãdũ ẽ ãt q̃liter hʒ totiꝰ nã bonũ ⁊ optin. itruʒ ſeparatum quidem ⁊ ipſum ðᷣm ſe:aut ᷣm oꝛdinem aut xroqʒ:ſicut exercitus ⁊c̃. — dðm ꝙ vt hic adducit Doc. Reſpon deo bon qð ẽ fins alicuiꝰẽ du plex. Eſt.n.finis extriſecus ab eo qð ẽ ad ſinẽ:ſit locus dĩ ſinis eiꝰ qð monet᷑ ad locũ. Aliꝰ ẽ finis itrinſecus:ſ foĩa ẽ finis gfionis ⁊ ↄiteratiis:⁊ foꝛma iã adepta ẽ bonũ qð dã ĩtrinſecũ eiꝰ cuiꝰẽ foĩa.foꝛma ãt alicuiꝰ totiꝰ quod ẽ vnũ ꝑ oꝛdinationẽ quãdã ꝑtiũ ẽ oꝛdo ipſiꝰ. Tñ relinqui tur g ſit bon eiꝰ. Querit ergo phus vtrũ nã totiꝰ vniuer ſi hẽat bon ⁊ optimũ.i.finẽ ꝓpꝛiũ qjñi aiiud ſepatũ a ſe vr hẽat bo n⁊ optimũ in oꝛdine ſuaꝝ ptiũ ꝑ modũ quo bom alicuiꝰ rei nãlis ẽ foĩa ſua. Quã q̃ſtionẽ ſolui phus oñdẽ do ꝙ nã totiꝰ vninerſi hʒ bomn ſepatũ ⁊ bon oꝛdinis. Mã ẽ aliqð bonũ ſepatum qð eſt pᷣn mouẽs exquo depẽdet celũj⁊ tota nã ſicut ex fine ⁊ bono appetibili: vt ſupꝛa oſẽ ſiun ẽ · t qꝛ oĩa quoꝝ vnꝰẽ finis opʒ ꝙ ĩ oꝛdine ad fineʒ cõicent: ideo ncẽe eſt ẽt ꝙ ĩ ꝑtibꝰ vniuerſi ſi ⁊ bonũ ſepa tůũ ⁊ bonũ oꝛdinis. Oð ðclarat ꝑ quãdã ſilitudinẽ ð exer citn. Mã bonnm exercitus eſt in ipſo oꝛdine exercius ⁊ ĩduce ꝗ exercitui pᷣſidet. Sʒ mogis ẽ bon exercitus i du ce:qᷓ; in oꝛdine ꝑtiũ:qꝛ ſinis potioꝛ ẽ ĩ bonitate hijs q̃ ſůt ad finẽ. Gꝛdo ãt exercitus eſt ꝑpꝑ finẽ ducis ad implendũ ducis.ſ.voluntatem in victoꝛie ↄſecutione. ʒ non ep⸗ bonũ ducis eſt ꝑp bonũ oꝛdinis. Et qʒ ratio eoꝝ q̃ ſũt ad ſinẽ ſumit᷑ ex ſine:iõ nece eſt ꝙ nõ ſolũ oꝛdo exercitus ſit a duce:ſʒ ẽt ꝙ bonũ ducis ſit ineliꝰbono oꝛdinis. t ideo ſicut bo ducis eſt meliꝰ bono oꝛdinis:ita etiã bonn ſepa tum.vʒ pᷣn mouẽs eſt meliꝰ bonuʒ bono oꝛdinis quod ẽ in vninerſo. Eius.n.oꝛdo vninerſi eſt ꝑꝑ pᷣm mouẽs: vt Lexplicit᷑ invniuerſo oꝛdinato id qð eſt in itelleciu ⁊ vo lũtate pꝛimi mouẽtis. Vnde opʒ ꝙ a ÿᷣmo mouẽte ſit to⸗ ta oꝛdinatiovninerſi. Iec oia Doc.S.foꝛmalr:ſᷣm ſniaʒ phi. Que oĩa bꝛeniter ſic ſumari pñt. Mazʒ ſicut ſe hʒ nã totius exercitus ad ſuũ bon a finẽ:ita ſe hʒ nã totius vni uerſi ad ſuum optimumn ⁊ finẽ. Sed totius exercitus nõ ſolum hʒ finẽ intrinſecuʒ · vʒ. oꝛdinẽ ꝑtiũ ad totũ exercitũ ßʒ ẽt hz linẽ extrĩſecnʒ. vʒ ducẽ cniꝰ volũtate oꝛdinat᷑ exer citus · Ergo nã totiꝰ vniuerſi oꝛdinat᷑ ad bonũ itrinſecum vʒ ad oꝛdinẽ ꝑtiũ i toto ⁊ ad bon extrinſecuʒ.vʒ ad pꝛin monẽs:qð deꝰ eſt cuiꝰ itellectu ⁊ voluntate nã totiꝰ vni/ uerſi ↄſtructa eſt. ¶ Lõſiderãdum ãt eſt hic pᷣ m phm ꝙ oĩa que ſunt in vninerſo aliquo modo oꝛdinant᷑. Sed nõ ſilr oĩa hiñt oꝛdinẽ. vʒ aialia piſces volatilia plãte ⁊ re liqua. Er tñ lʒ non ſint eodẽ modo oꝛdinataꝛ nõ ita ſe bi ꝙ vnũ eoꝝ nõ aliqualiter ꝑtineat ad alind:imo inter ea ĩ aliqua affinitas ⁊ ordo.lante.n.ſunt ꝑp aialia:ſicut aia lia ꝑꝑ hoĩes.Qhod ãt oĩa que ſunt ĩ vnnerſo ſint oꝛdina ta adiuiceʒ: pʒ ex hoc ꝙ omnia ſimul oꝛdinant᷑ ad vnum ſinẽ. Sʒ ꝙ oĩa nõ ſint ſimiliter oꝛdinata:pꝓhus manifeſtat ꝑ quoddã exẽplũ. Mã in aliqua domo vel in aliqua oꝛdi nata familia inneniunt᷑ diuerſi gradus. vʒ gradus filioꝝ: gradus ſeruoꝝ:⁊ gradus beſtiaꝝ que ſeruiunt in domo:
vt canes equi ⁊ ſimilia aĩalia. ʒ hij gradꝰ dinerſimode
ſe hiñt ad oꝛdinẽ domus g iponit᷑ a patrefamilias guber⸗ natoꝛe domus.filijs ãt ñ ↄpetit vt faciãt aligd abhn 4 Rine
mn ubiiiadi uöneeß ipordnt umnel nittyirq lwne
jubem unnlns iumick⸗ hulgidi pjndo nibpſn tigirzn whlhf Finizir

6..
Queitio
⁊ ſine oꝛdine: ſʒ ola aut plura eoꝛum que faciunt oꝛdinata ſunt. Bic ãt non eſt de ßuis ⁊ beſtijs:qꝛ parũ ꝑticipãt de oꝛdine · Mñ multũ iuenit᷑ in eis qð caſualr accidit. Et hoc
iõ qꝛ paruã affinitatem hñit ad rectoꝛeʒ domꝰ qui intẽdit bonuʒ cõe. Sic ẽt in toto vniuerſo ita diuerſi gradus oꝛ
dinis repiunt᷑. CConſiderãdũ vlteriꝰẽ ⁊0 5ʒ oc. S. ⁊ elicitiue ex pho in ſa ꝙ oꝛdo duo regrit.ſ.oꝛdinatoꝛũ di ftinctionẽ ⁊ ſua cõicãtiã diſtinetoꝛũ ad totuʒ. Qnãtum ad pn ideticiẽter eſt oꝛdo ĩ oĩbꝰq̃ ſunt in vninerſo.ſʒ qᷓ;tũ ad ſcðm eſt qdẽ oꝛdo indeficiẽter in aligbꝰq̃ ſunt ſupꝛema ⁊ ꝓrima pᷣ pꝛinꝰ.ſicut ſbe ſeꝑate ⁊ cõꝛpoꝛa celeſtia in qbꝰ nihil accidit caſualt pᷣter nãm. In aliqbꝰ ãt deficit.ſ.qcoꝛ poꝛibꝰcoꝛruptibilibꝰ in qbus iterdum aliqd accidit caſu pꝛeter naturã: ⁊ hoc ꝑpꝑ remotionẽ a pᷣꝰ punꝰ ſꝑ eodẽꝰ ſe
hte. Mec ille. Mñ manifeſtuʒ eſt ꝙ vnaqueqʒ res nq̃lis
B n
4.
oꝛdinat᷑ ad bonuʒ cõe pᷣm ſuã actioneʒ debitã ⁊ nãlẽ. Qñ illa que nunq; deficiunt a ſua actiõe vᷣbita ⁊ nůli hit œĩa cõicantia ſua ad totuʒ · la vo q̃ aliqũj deficiunt ab actiõe debita ⁊ nãli: non hñt oĩa ſua cõicãtia ad totuʒ: ſicnt ſunt iſta ĩferioꝛa:lʒ hẽant oꝛdinatoꝛũ diſtinctionẽ vt dictũ eſt.
¶CLonſiderãdũ vlteriꝰeſt zoßᷣm Doc. S.in p̃ꝛpte.q.48
ar.⁊.in coꝛꝑe ꝙ ꝑfectio vninerſi regrit ineqᷓlitatẽ eẽ in re- bus: vt oĩs bonitatis gradus ipleat. Eſt ãt vnus gradus vonitatis vt aliqd ita bonnʒ ſit: ꝙ nũq; deſicere poſſit. Ili ns ãt gradus bonitatis eſt vt ſic aligd bonũ ſit qð a bono deſicere poſſit. Qui ẽt gradus in ipſo eẽ ĩueniunt᷑. Vue/ dã.n.ſunt q̃ͥ ſunʒ eẽ amittere nõ pſit: vt ĩcoꝛpoꝛalia. ue dã vero ſunt que ſuũ eẽ amittere pñt: vt coꝛpoꝛalia. Si⸗ eut igit ꝑfectio vninerſitatis reꝝ regrit vt nõ ſoluʒ ſint en tia ĩcoꝛpoꝛalia ſʒ ẽt coꝛpalia:ita ꝑfectio vninerſi regrit vt ſint quedã que a bonitate ðᷣficere poſſint: ad qð ſegtur ea interduʒ ðᷣficere· In hoe ãt ↄſiſtit rõ mali: vt.ſ.aligd deñ ciat a bono. Nñ manifeſtum eſt ꝙ in rebꝰ malũ iuenit᷑: ſi cut ⁊ coꝛruptio · Nã ⁊ ipſa coꝛruptio maluʒ quoddã eſt. Rdec ille · Et ibidẽ ad tertiũ ſic at. Deus ⁊ nã ⁊ qðcũqʒ agẽs facit qð meliꝰeſt in toto:ſʒ nõ qð melius eſt in vna
quaqʒ ꝑte niſi ꝑ oꝛdinẽ ad totuʒ. Ipᷣm ãt totuʒ qð eſt vni
uerſitas cr eaturaꝝ meliꝰ ⁊ ꝑfectiꝰ eſt ſi in eo ſint q̃dã que a bono deficere prit:que iterduʒ deficiũt deo hoc nõ ĩpe
diẽte. Tuz qꝛ ꝓnidẽtie nõ eſt naturã deſtruere ſʒ ſaluare
vt dvoñ dicit. ʒ capło de di.no. Ipſa ãt nã reruʒ hoc hʒ vt q̃ deſicere pit quqʒ deficiãt. Tũ qꝛ dicit Aug. in En⸗ chiridion ꝙꝙ deus eſt adeo potens ꝙ ẽt bñ põt facere de malis.ñ multa bona tollerent᷑ ſi deꝰ nulluʒ malũ ꝑmit teret eẽ. Mon ergo generaret᷑ ignis niſi coꝛrũperet aer: ʒ ↄſeruaret᷑ vita leonis niſi occideret aſinus: neqʒ ẽt lau daret᷑ inſticia vindicãs ⁊ patiẽtia ſufferẽs ſi nõ fuiſſet ini⸗ quitas. Nec ille. Idẽ dicit ibidẽ. q.47 ar.⁊. ¶õſiderã dů vlteriꝰeſt 4 m Doc. S.2c. q. 9x·2.1. ꝙ cum d in ⁊ de celo ⁊ mũdo ꝙ ſi vnũ ʒꝛioꝝ ẽ in rerũ nã ⁊ reliquũ poc põt itelligi dupir: vᷣm ꝙ de actuali eẽ p̃ꝛioꝛum loqui poſſumus duptr. Mno ſimplr ⁊ vᷣm ſe ⁊ in ꝓpꝛio eẽ. Et ſic nð opʒ ꝙ ſi vnũ ʒꝛioꝝ eſt ĩ acru:ꝙ reliquum ſitĩ actu. Aliooin oꝛdine ad ꝑfectionẽ totiꝰ vninerſi. Et iſtoꝰ ſi vnñ eſt in actu: opʒ ⁊ reſiquum eẽ in actu:qꝛ alr nõ eẽt pfecta ↄtinentia vninerſi. Et lʒ relatiua poſita ſe ponãt ⁊ oppoſñ ia ſint relatina: iñ hoc veꝝ eſt ſi ↄſiderent᷑ oppoſita qᷓ;tuʒ ad itẽtionẽ cõem oppoſiti vel 5ꝛij. Sed ſi ↄſiderẽt oppo ſita vel ʒꝛia qᷓ;tů ad res ſubiectas illis itentionibꝰſi non ſꝑ poſita ſe ponnnt vt dem̃ eſt:niſi in oꝛdine ad ꝓfectionẽ totius vniuerſi. Et licet in pᷣ thopicoꝝ dicat᷑ ꝙ quot imo dis dr̃ vnum oppoſitoꝝ:tot modis dr̃ ã relquum: hoc tñtenet tm̃ in oppoſitis in quibus eſt eadem ratio multi plicationis: ᷣm Doc. S. in ⁊2. q. 9ꝛ· ar.⁊. ad pꝛimum.
igit ⁊ ad ſcðm admittunt ſo Ad pMmum iensesin obiectionibꝰ adpi
cipulo ibidẽ adducunt᷑. CAd tertius vero dõm pʒ doc. Pein de vi.q.⁊.ar.i1.ꝙ duplex eſt ſilitudo. Mã q̃dã que attendit᷑ ex eo ꝙ aliqua duo ꝑticipãt vnum: vel ex eo ꝙ vnum hẽt hitudinẽ determinatã ad aliud:er qᷓ. de vño ad alteꝝ per ĩtellectum cõpᷣhẽdi poſſit. E ttalis diminuit diſtantiã. Alia eit ſiliudo que attẽdit᷑ ᷣm ↄuenientiã pꝛo
Nona
poꝛtionum alicuiꝰ ꝓpoꝛtionalitatis. Et talis ſilitudo non diminuit diſtantiã:qꝛ ſiir inuenit᷑ in multã ⁊ parum di⸗ ſtantibꝰ. Mon ãt maioꝛ eſt ſilitudo ꝓpoꝛtionalitatis iter dno ⁊ vnumꝛ⁊ ſex ad tria:q; iter duo ⁊ vnum ⁊ cẽtuʒ ⁊ quinjginta. Et i ĩfinita diſtãtia creature au deum ſilitu⸗ dinẽ pꝛedictã non tollit. Nec ille. CSed replicabat diſci
pulus. Mã ſi eſſet ſimilitudo creature ad deum:maxime
eſſet ſimilitudo analogie fm ſcolam voc. S. Sed non põt eſſe analogia dei x creature· Mam in omni analogia hoc accidit ꝙ vnum ponitur in diffinitione aiterius: ſicut ſpa in diffinitione accidẽtis: vel vnũ eoꝝ ponit᷑ in diffiniti one vtriuſqʒ: vt ſpa in diffinitione quãtitatis ⁊ qualitatis ßm Doc. S. in p̃? ꝑte.q.iʒ. ar. ·⁊ ar.io.in coꝛpoꝛe. Er in tertio ſententiaꝝ di.ʒz · q.1.ar.i.q.⁊.ad pᷣn. Et pᷣ gẽti les cap.z⁊. ad 6 m. Gʒ deus non ponit in diffinitione crea ture:qꝛ ſic diffinitio nõ eſſet ꝑ notius:nec creatura pomt᷑ in diffinitione dei:cũ deus nõ diffimat᷑. Similiter nec ali quid eſt quod ponatur in diffinitione vtriuſqʒ. Ergo nul la poteſt eſſe ſimilitudo analogie ſiue ſimilitudo pꝛopoꝛ
tionem alichius ꝓpoꝛtionalitatis in deum ⁊ creaturas.
CAd hoc reſpondet Doc. S.in de vi.q.⁊.ar.il.Ad 6n dicens:ꝙ nulla ratio ꝓcedit de cõitate analogie que acci pitur ßᷣm̃ determinatã habitudinẽ vnius ad altex. Nunc enim opʒ ꝙ vnum ponatur in diffinitione alterius ſicut ſba in diffinitione accidentis vei aliquid vnũ in diffmito ne duoꝝ:ex eo ꝙ vtraqʒ dignoſcunt per habitudineʒ ad vnũ tertiũ: ſicui Wᷣa ponitur in diffinitione quantitatis ⁊ qualitatis · Mec ille· Analogia aũt que eſt dei ad creturã nõ attendit᷑ ᷣm talẽ habitudinem ſed ᷣm ↄuenientiã dua rũ ꝓportionũ alicuius ꝓpoꝛtionalitatis: vt declarat. M. S. vbi imediate ſupꝛa in coꝛpoꝛe dicẽs ꝙ ſicut triplex eſt ↄueniẽtia ᷣm ꝓpoꝛtionẽ: ita dupleꝝ attendit analogie cõi tas. Eſt.n. quedã cõueniẽtia inter ipſa quoꝝ eſt adinuiceʒ ꝓpoꝛtio eo ꝙ hiit determinatã diſtantiã vel aliquã habi tudinẽ adinuicẽ:ſicut binarius cũ vnitate eo ꝙ eſt eiuſ du plum. Alia eſt cõuenientia que eſt nõ dnoꝝ inter que eſt ꝓpoꝛtio ſed magis duaꝝ adinuicẽ ꝓpoꝛtionũ.ſicut ſena⸗
rius ↄuenientiã hʒ cũ quaternario ex hoc ꝙ ſicut ſenari? eſt duplũ trinarij:ita quaternariꝰ eſt duplũ bmarij. Mꝛi
ma ergo ↄuenientia eit conuenientia ꝓpoꝛtionis. Fecun da vero eſt connenientia ꝓpoꝛtionalitatis. nde ᷣm mo dũ pꝛime cõueniẽtie inuenimus aliquid analogice diciuʒ de duobus quoꝝ vnñ ad alteꝝ hʒ habitudinẽ: quam ſba ⁊ accidens habent. Dñqʒ vero aliquid dicitur analogice 5m modũ cõueniẽtie ſecũde:ſicut hoc nomẽ viſus dicit᷑ de viſu coꝛpoꝛali ⁊ ſpirituali ⁊ itellectu:eo g ſicut viſus eſt in oculo: ita intellectus eſt in mẽte. Quia ergo in hijs que pꝛimo modo analogice dicuntur opʒ eſſe aliquã de⸗ terminatã habitudinẽ inter ea quibus eſt aliquid per ana logiã commune impoſſibile eſt aliquid per hunc moduʒ dicere analogice de deo ⁊ creatura:qꝛ nulla creatura hʒ talem habituchinem ad deum per quam poſſit diuina ꝑ⸗ fectio determinari. Sed in alio modo analogie nulla de⸗ terminata habitudo attẽditur inter ea quibus eſt aliquid
per analogiã cõmune. Et ideo m illum modũ nihil pꝛo
hibet aliquid analogice dici de deo ⁊ creaturis. Sed ta⸗ men hoc duplr contingit. nandoqʒ.n.illud nomen im
pottat aliquid ex pꝛicipali ſignificatione in quo nõ poteſt
attẽdi ↄuenientia inter deũ ⁊ creaturã etiaʒ inodo pꝛedi⸗ cto:ſicut in oĩbus que ſymbolice dicunt᷑ de deo: vt cũ di cit᷑ leo vel ſol:qꝛ in hoꝛuʒ diffinitione cadit mã que deo attribui nõ poteſt. Qñqʒ vero nomen qð de deo ⁊ cres/ tura dicit᷑ mhil impoꝛtat ex pꝛicipaltſignificatione qð attendi poſſit pꝛedicte conuenientie modus inrer creatu⸗ ram ⁊ deum:ſicut ſunt oĩa in quoꝛũ diffinitione nõ clau⸗ dit defectus neqʒ dependẽt a inã ſᷣm eſſe:vt ens ⁊ bon ⁊ ſimilia.Mec iie foꝛmalr.de quo ẽt dictũ eſt ĩ pᷣcedẽti q̃ſtione ar. 4ad tertiũ. Que omnia adducta ſunt ꝑE eo qui doctrinam beati Thome raro videre poſſunt ꝓpter penurias ad materiam de analogia inter deum ⁊ creaturam:⁊ ad materiamn de vniuocatione ſen analogia entis:de quã diffnſe declaratũj

Lec.6
eſt ſupꝛa in quarto huius.q.⁊ ar.⁊. 2 equit᷑ in pho ⁊ Doc. S. ibt entia K. 1EC nd Um ꝙ bonuz ſeu op timũ totius vniuerſi extrinſecũ nõ ſit tm̃ vnũ Cui nihil ſi Zriuʒ qð eſt pꝛiceps vninerſi quẽ phus deñ appellat. mã ſi deus eſſetvnus. vl hoc eſſet accipiẽdo vnũ pꝛo pꝛincipio numeri. vel accipi endo vuum tranſcẽdẽtes. Mõ p̃n:qꝛ quantitas nõ pdicat de deo. Meqʒ ſcõᷣmꝛqꝛ tale vnuz dicit pꝛinationeʒ. Sed pꝛiuatio deo nõ ↄpetit cum dicat iperfectionẽ. Vrgo de⸗ non dʒ dici vnꝰ. CT P⁊. Plura ſunt pꝛima pꝛin. r80 ſunt plures pꝛinceps pꝛimi. As pʒ:qꝛ bona ꝓcedunt a pꝛio bono. Mala vero ab aliquo pᷣo pꝛino ꝓcedunt. Sed nõ a pꝛio pꝛinꝰ bono. Ergo a pꝛĩo pꝛinꝰ malo. Et ſic ſũt plura pꝛima pꝛinꝰ. C P zo · llud qð eſt melins eſt po nẽduʒ. Sʒ meliꝰ eſt ponere pſures deos qᷓ; vnũ. Oð ſic pʒ · Mã ponere plura bona meliꝰ eſt q; ponere vnũ tm̃.
Vum ergo deꝰ ſi bonꝰ:meliꝰ eſt ponere plures deos qᷓ; ynũ tm̃. ¶ 40. Bunttres ꝑſone ĩ diuinis. yʒ pf filius ⁊ ſpũs ſcũs. Iʒ qlibʒ ẽ deꝰ. Ergo ſit tres dij. T P.V. vnꝰ agẽtis eſt vñica actio:⁊ vnꝰ actiõis eſt vnꝰeffectus. ʒ plures ſunt effectus diſtincti in toto vniuerſo. Ergo plura ſũt agẽtia ẽt pꝛia. Et ꝑ ↄñs ſunt plures dij pferti qꝛ ab xno nõꝓcedit niſi vnũꝛſicut bono ñꝓcedit niſi bon.
—
CP. 6. Deꝰẽ agẽs ꝑ itellectũ. Sʒ agẽs ꝑ itellectũ agit
xfoꝛmã ſus · gů ergo ĩ iteſlectu diuino fit vnati foĩa: ie
quit᷑ ꝙ nñvnũ ꝓducit effectuʒ. ʒ ↄſtat ꝙ ſunt płes ⁊ di uerſe res ẽt ꝓducte ꝑ creationẽ. Relinquit ergo ꝙ nõ ẽ vnꝰ ſolus de ſiue pꝛiceps cõ̃itatis totiꝰ vninerſi. N F.· 2. Arguit rõne platonis. Mã cœẽ ens ꝑ ꝑticipationẽ: re/ ducit᷑ ad aliqð pꝛins qð eſt tale ꝑ eſſentiã. Sʒ hõ ⁊ equꝰ ſũt entia ꝑ ꝑticipationẽ. Ergo recucunt᷑ ad hoiĩeʒ ⁊ equũ g unt ens ꝑ eſſennã. Sʒ ea que dir entia nõ ꝑ ꝑticipatio nẽ ſed ꝑ eſſentiã vocant dij. Ergo plures ſunt dii: ⁊ non vnꝰ tm̃. Et ſic idẽ qð pꝛiꝰ. CP 3o. Si deꝰ eſſet vnꝰ aut eius vnitas differret realr ab eius bonitate:aut rõne tiñ aut foĩalr. i pᷣn:ſequit᷑ ꝙ deꝰ nõ erit vn⸗ qꝛ in eo eſſet ↄpoſitio ꝓlium:⁊ ꝑ ↄñs eſſent ples dii:qꝛ qcꝑꝗd ẽ in deo eſt deꝰ· Pi ꝛꝛaut talis ratio hʒ fundamẽtuʒ iñ re: ant nõ Si non: ſequitur ꝙ eſt caſſa ⁊ vana ſine chymeriaca. Bi ſic:ſequit᷑ idẽ qð pꝛiꝰ.vʒ ꝙ ĩ deo erit ↄpoſitio ẽt ex nã rei Sivero dicat tertiuʒ:ſequit᷑ etiã g ĩ eo erit ↄpoſitio ſoĩa liter. Et ꝑ ↄñs foꝛmair erũt ples di. CP.. Dens aut eſt in oibus entibꝰ pꝛioꝛ pꝛioꝛitate oꝛiginis: aut nõ. Ion pt dici pꝛinꝛqʒ ſic filiꝰ nõ eſſet deꝰ:qꝛ nõ eſt pꝛioꝛ pꝛioꝛi⸗ tale oꝛiginis. Gʒ eg pꝛioꝛ eſt p̃ filio pꝛioꝛitate oꝛiginis: cũ filiꝰ ꝓcedat ⁊ eſſe accipiat a pre.i det᷑ ⁊mñ ſequit᷑ ꝙ plures poterũt eſſe du:qi plura ſunt que nõ ſunt prioꝛa pꝛiorilate oꝛiginis qualibʒ creatura. ¶ Pio. Scðʒ phy loſophũ in lib. methauroꝝ ⁊ in ⁊0 de aiat tũc vnũqðqʒ ꝑ fectũ eſt:qi p̃t ꝓducere ſibi ſimile. Iʒ ds eſt perfectiſi mꝰ. rgo potuit ꝓducer aliũ ſibi ſimiſẽ. Motuit: ergo fe cit:qiĩ ꝑpetuis nõ differunt eẽ ⁊ poſſe: vt pʒ inzꝰ pßy ⁊t etã ſupins adducinʒ eſt. Relinquit ergo ꝙ non eſt vhus pꝛinceps ſine deus:qui totũ mundum gůbernat.
FES5ẽ phs i ſine huiꝰ libri ibi. Entia vo j volũt male
diſpõi.Plalitas ãt pꝛicipatuũ mala. Tinꝰ ergo p̃nceps.
Poi nen döm ꝙ tñ eſt vnũ. optimum . eſpon deo bo iotn vniuerſi: qð eſt pꝛi ceps eius. vʒ deꝰ oĩinm reꝝ ↄditoꝛ ⁊ redemptoꝛ. nod Pbat ÿᷣm phm tali rõne elicitine. Mã oĩa que ſunt in vni nerſo ſunt oꝛdinata adinuicẽ: dum quedã qbuſdã deſerui unt: vt inalio articnlo deductuʒ eſt. Sed ijla que dinerſa lunt in vnũ oꝛdinẽ nõ ↄuenirent: niſi ab aliquo vnd oꝛdi⸗ nrent᷑. Welius.n. oꝛdinant᷑ in vnũ oꝛdinẽ ꝑ vnuʒ deuʒ c; ꝑ multos: qꝛ pluralitas pꝛincipatuũ mala. Anius.n.ꝑ ſe vnum eſt cã.it multa nõ ſunt canſa vniꝰniſi ꝑ accidẽs inq;tum.ſ.ſunt aliquoꝰ vnum. Pum ergo id qð eſt pꝛin
ſit pfectiſimũ vt ſupꝛa patnit ⁊ ſit ꝑ ſe ens ⁊ nõ ꝑaccidẽ Opʒ P pꝛimum omnia reducens in vnum oꝛdinẽ ſit vnñ
tantum:qð eſt ipſe deus. Panc etiam rationem odducit
etha. Doe. S. in pꝛima harte.q.II.ar. z. Ft eſt tertia ratio vbi addycta. Adducit antem ibidem duas alias rationes. Ausarum pꝛimns ſumitur ex ſimplicitate dei. Nam ic vñ ſingulare eſt hoc aliquid:nullo modo eſt multis cõicabi⸗ le. Id.n.vnde ſoꝛtes eſt homo.poteſt, cõicari multiſ. Sʒ id vnde eſt hic homo non poteſt cõicari muſtis ſec vni tantum. Bi igit ſoꝛtes ꝑ iliud eſſet homo per qð eſt hie homo.ſicui non pñit eſſe plures ſoꝛtes.ita non poſſent eſſe plures homines. Sed hoc ↄuenit deo. vʒ · ꝙ ᷓᷣm ideʒ eſt deus ⁊ hic deus. cum ipſe ſit ſua natura ⁊ juum eſſe· gr g0 impoſſibile eſt plures eſſe deos. C Alia ratio dpoc. S. bidem ſumitur ex infinitate perfectionis del. Mam deus ↄpꝛehendit in ſe totã perfectioneʒ eſſendi. gi ergo eſſent plures dii opoꝛteret eos vᷣm aliquid differre. E r⸗ go aliquid conneniret vni. quod non cõueniret alteri. Et ſi hoc eſſet pꝛinatio ſine imperfectio non eſſet ſimpliciter perfectus. Si autẽ hoc eſſet perfectio quedam ſic alteri eoꝛum deeſſet.⁊ ſic non includeret omnem perfectioneʒ eſſendi. Impoſſibile ẽ igit eſſe plures deos. Ainde n an⸗ tiqui phyloſophi quaſi ab ipſa veritate coacti ponentes ꝑꝛimum pꝛincipiũ infinitã poſnerũt vnũ tantũ pꝛncipiũ Mec ille ibidem. ¶ Alia ratio ſumi poteſt er rõne vniꝰ ſiue ex vnitate dei ᷣm Doc. B. vt ipie adducitvbi imme diate ſupꝛa ar. 4 dicens. IMã vnum dicit ens indiuſuʒ. lð ergo ẽ maxie vnũ qð ẽ maxie ens ⁊ ẽ mayie idiuii. Vtrũqʒ autem competit deo. Eſt.n.maxime ens inquã tum non bʒ aliquod eſſe determinatũ per aliquã natura; cui adueniat. ſed eſt ſuuʒ eſſe ſubſiſtens omnibus modis indeterminatũ. Eſt etiã ens maxime indiuiſuʒ.inquãtuʒ neqʒ diniditur actu neqʒ potentia ᷣm quẽcunqʒ moduʒ dinifionis.cum ſit omnibus modis ſimplex. M elinquit᷑ ergo ꝙ dehs non ſoluz eſt vnus.ſed maxime vnus. ec ile. ¶ Et ibidẽ ad pꝛimum ſic ait. ⁊ icet pꝛiuatio ᷓm ſe non ſuſcipiat magis ⁊ minns.tamẽ jm ꝙ eius oppoſitũ recipit magis ⁊ minns etiam ipſa pꝛiuãtiua dicuntur ʒ magis ⁊ minns · Socunduʒ igit g aliquid eſt magis di niſum vel diuiſibile vel minus vẽl nullo modo 5ᷣm poc aliquid dicit᷑ magis vel minus vłl maxime vnũ. Pec i⸗ le. Ct ibidem ad ſic ait. Aicet omne ens ſit vnum per ſuam ſbam ⁊ eſſentiam: vt dicit᷑ in quarto huins. non ta men equaliter ſe habet ſba cuiuſlibet ad vnitatem.qꝛ ſba quoꝛũdam eſt ex multis ↄpoſita quoꝛũdam vo non. hec ille. CEt ſi argnat᷑. lud eſt magis vnum quod eſtvnũ re ⁊ ratione foꝛmaliter ⁊ ex natura rei.q; illud quod eſt vnumn re differẽs rõne aut ex natura rei. Gʒ in deo eſt di uerſitas rationis ᷣm Doc. G.in materia attributoꝛum ⁊ formalis ſine ex natura rei Vᷣm ſcolã ſcotiſtarum. Ergo in deo non eſt ſumma vnitas. Et per conſequẽs non eſt ma ximevnus. nod tñ ↄcludit quarta ratio adducta. Cdi cendum ꝙ illud eſt magis vnum in quo nulla eſt diuerſi tas ſed omnimoda vnitas.qᷓ; illud in quo eſt aliqua plu⸗ ralitas ſi tale eſſet dabile. Modo mhil eſt dabile in quo non ſit dinerſitas rationis aut fundamentalis qualitercun qʒ ſit indiuiſibile. Vnde argnmentum p̃ſupponit fallum. CVerumti pluralitas rationis attributalis non preiu dicat ſumme vnitati abſolute ⁊ ſimplicitati dei. qꝛ talis diſtinctio non eſt foꝛmaliter a inheſiue ᷣm doc. J.ĩ ip ſo deo · ſed in intellectu noſtro.licet ſit in deo fundamen raliter non ꝙ ſit in eo diſtinctio fundamentalis. ſed in eo eſt fundamentum ſimpliciſimum ⁊ vnum qð coꝛreſpò det dinerſitati ⁊ diſtinctioni rationum in itelectu noſtro. Vnde non eſt in deo pluralitas quantum ad eſſentiã fun damenti.ſed quantum ad coꝛreſpondẽtiã ⁊ obiectiue.qꝛ eſt canſa veritatis plurium ↄceptionum imperfectarum in intellectu noſtro. Conſiderãdum autem eſt hic pꝛi⸗ mng vᷣm phyloſophum ꝙ phiantiqui vario modo erra⸗ uefunt circa naturã pꝛime ſe immãlis. Auidam.n.di⸗ rerunt omnia pꝛincipia eſſe contraria. Alii vero dixerunt principia eſſe quaſdã naturas ſine ſbas ſeparatas. Illi er⸗ go qui poſuerunt pꝛincipia eſſe contraria errauerunt vt dicit hic phyloſophus in tribus. ꝛmo in hoc g di⸗ cunt res eſe ex contrariis. quia contraria vᷣm ſe accepta 8
Leca
mur ſuth bo in vr m ſifmt ſmn es i nyolẽ s* defei nuli.2 tinem mon wouet. gius.y qmot kum: cio pire CLöſe tn jißre ga un urjn luts:

MQueſtio ſum impaſſbilia adinnicẽ. Mon. n. albedo patitur a nig dine:neqʒ eↄ. Ex pᷣncipijs aũt nbl polſer ſun terent᷑ adinuicẽ: vt ſic reducerent᷑ ad aliqð mediʒ. Sed hec dubitatio vt dicit hic Voc. ᷓ. de facili põt ẽt eſſe ðʒ ſniam phyloſophi:qꝛ phũs poſuit p̃ter duo ꝛia tertium pꝛinn. vt pʒ p phyſicoꝝ qð eſt mã. Sic ergo vnũ ʒᷣuoꝝ põt pati a reliquo inq;tum mã ſubiecta vni pꝛioꝝ a reli- quo patit᷑. Sʒ alij poſuerunt mãm eſſe alteꝝ ʒꝛicx. Nð nõ recte dictuʒ eſt: qꝛ mã eit cõe ſpm qᷓꝛioꝝ. Jubiectum autẽ 5ꝛioꝝ nemini eſt ʒꝛiuʒ · ⁊ defecerunt in hoc ꝙ dicũt oĩa eſſe ex Zꝛjs. Tuʒ pᷣmo qꝛ pᷣma gnã prioꝝ ſunt bonũñ maluʒ · Semp.n · alteꝝ ʒrioꝝ eſt vt Pᷣuatio ⁊ ſic hʒ rõnẽ mali. i ergo oia eſſent ex prijs: ſequeret ꝙ oia in ſe ha berẽt defectnʒ ⁊ maluʒ. Qð eit falſuʒ. qa iñ coꝛporibus celeſtibus ⁊ in ſubſtãtijs ſepꝑaus nõ reperit᷑ corruptio nʒ malnʒ. Tum 20.ga talis poſitio nõ ↄnenit poſitioni alioꝝ
phyſicoꝝ.qa quidã phõꝝ nõ poſuerunt bonũ ⁊ maluʒ eẽ
pᷣnꝛßʒ poluerüt id qð eſt bonuʒ tñ eſſe pᷣnn reꝝ. Auitñ etiã vt dicit hic phũs defecerũt:qꝛ nõ determinauerunt qũo bonnʒ eẽt pᷣnnreꝝ: vtruʒ.ſ. vt finis aut vt fœꝛma:aut vt mouẽs. Nec. n·tria hit rõnẽ boni⁊ ꝑfecti. Non autẽ materia que nõ ꝓſficit᷑ niſi per foꝛmã. Añ phũs de ea nõ facit hic mẽtionẽ in ſpãli. Empedocles vero poſuit aliqð bonnzʒ eſſe pꝛinn reꝝ · vʒ amoꝛẽ. Bʒ deficiẽter: qꝛ poſuit amoꝛẽ eſſe pᷣnn duplex. noꝰ vt mouens: qꝛ hʒ vnire ⁊ ↄgregare · Alioo ſicut mã. Poſuit.n. amoꝛẽ eẽ ptẽ mixto
ru:qꝛ lʒ idẽ poſſit eſſe ᷣncipiuʒ ſicut mouens ⁊ mãᷓ: non tñ ᷣm idẽ ⁊ eandem rõnẽ.nam ignis põt eſſe mouẽs ᷣm
foꝛmam⁊ mãle pᷣnnᷣm mãm: non aũt ſᷣm ideʒ: qꝛ mo⸗ uens inqᷓ;tũ hmõi eſt in actu:mã vero inquãtũ hmõi eſt in potẽtia. Viñ opʒ alſignare 5ᷣʒ quid amoꝛ eſt pᷣn vt mo uens ⁊ ſᷣmn quid vt mã. Dð tñ p̃dictus phũs nõ poſuit. Defecit ẽt in hoc ꝙ poſuit litẽ eſſe pꝛinm:qꝛ lis hʒ rõnes mali. Sʒ vᷣm recte opinãtes vtẽt ipſe ↄcedit ſolũ pᷣnn bʒ rõnem boni. Sʒ Anaxagoꝛas poſnitpn pᷣnn eſſe bonum yt monẽs.ponit. n.intellectuʒ eſſe bnn:qui intellectus ſꝑ
mouet. Sʒ etiã ipſe defecit:qꝛ intellectus mouet gr̃aali
cuius. vʒ ꝑp finem. ñ opʒ ponere aligð aliud pᷣn pꝑ qð monet: niſi foꝛte diceret ꝙ idẽ eſſet intelligẽs ⁊ intel⸗ lecum: ⁊ qð itellectus moneat ꝑpꝝ ſe ipᷣm. Contrariat ẽt opinio Anzxagoꝛe cõi opinioni alioꝝ phoꝛñi: qui dicebãt pꝛinꝰ reruʒ eẽ ria.non. n. ponit aliqð Zrium intellectui. CCõſiderãduʒ vlterius eſt ⁊0 ꝙ tertio defecerunt ponẽ tes pᷣnn eſſe ðriã in hoc ꝙ nõ oñderunt quò ex pꝛincipijs prijs res ſint. Mꝛimo qꝛ nõ pñt reddere cãm quare ali⸗ qua ſunt icoꝛruptibilia ẽt ⁊ aliqua coꝛruptibilia:cũ ponã tur hᷣnů rerum eſſe ʒria. Contrarietas n. eſt cã coꝛruptibi litatis: a nõ incoꝛruptibilitatis. ⁊0 qꝛ nõ pfit aſſignare vni uerſalẽ cãm generationis. 30qꝛ opʒ eos aſſignare ꝙ alteꝝ prioꝝ ſu pᷣncipalius bᷣncipium: vel ꝙ ſit aliqð pᷣncipalins vtroqʒ ʒrioꝛum. Quod tiñ nõ fecerunt. Unũ.n. Zrioꝛum vt dicius eſt hʒ rationẽ impfecti reſpectu alterius. Auod ſi neceſſe ſit pᷣncipia eſſe ↄtraria: ſequitur ꝙ ſapie pme ⁊ honoꝛatiſſime ſcie ſit aligd ʒᷣrium. Anod rñ eſt falluʒ: qꝛ cõtraria hñt materiã que eſt in porẽtia ad vtrũqʒ Zrioꝝ.
Paincipiũ autẽ pᷣmuimn ⁊ pᷣma lapiẽtia eſt quoddã ima/ teriale: vt fupꝛa ꝓbatuʒ eſt: cũ nullo mõ ſit in poꝰ. QUnde
relinquit᷑ ꝙ pᷣmo pᷣncipio nihil ſi Zrium:⁊ꝙ pᷣme ſciẽtie nõ ſit aliqua pria ſcia:ſʒ ſolum ignoꝛãtia:⁊ hocẽt ſumen⸗ do Zrietatẽ largo modo. Conſiderandũ vlterius eſt 30 ym phm ꝙ incõuemens eit nõ ponere aliquas ſtas ſepa ratas: ⁊ eiiã incõnueniẽs eſt eas ponere ſicut aliqui phi po ſuerunt. Pꝛimũ pʒ:qa ſi non ſint alique be imateriales pᷣter ſbas ſenfibiles:nõ erit bmũ p̃ncipium:ſicut oſtenſuʒ eſt:nec oꝛdo reꝝ qualis aſſignatus eſt: nec generatio Phe
tua nec pᷣncipia qualia ſupꝛa poſuimns. qa non erit aliqð
vle pᷣncipium pᷣmuz hter iſta ᷣncipia particularia ⁊ ſenſi bilia.⁊m pʒ dupliciter. Pꝛimo q;tůũ ad eos qui ponebãt pmõi ſas pẽrè ↄnexionẽ quandã oꝛiginis· ⁊ q;tũ àd eo⸗ qui hoc nõ ponebãt. Qnãtũ ad pᷣmũ· ducit phũs ad quat tuoꝛ incõueniẽtia. Duoꝝ pᷣmũ eſt ꝙ ſpẽs ⁊ numeri quos ponebãt quidã pꝛeter ſ enſibilia nuiluus cãe eſſe videntur
NMona*
Et ſi iint cauſe alienius: nõ videbitur aligd eſſe cauſa mo tus.qa hmõi nõ vident᷑ hẽre rõnem pꝛicipioꝛũ mouen tinʒ. 2m incõueniens eſt. nõ numerus nõ eſt magnitudo Sʒ magnitudo nõ eſt niſi ex magnitudiibꝰ.Añ imnpol⸗
ſibile videt᷑ aſſignare quõ magnitudo ⁊ ↄtinuũ ſunt ex nu
meris qui nõ ſunt ↄtinui:cnʒ ↄtinuum nõ fiat niſi ex cõti⸗ nuis. Won.n. põt dici ꝙ numerus cauſet ↄtinuũ ſicut pᷣn cipiũ motiuũ vel foꝛmale.zm incõueniens eſt ꝙ ſpecies numeri ſint pᷣma pᷣncipia:enz in ſpẽbus non inueniatur ↄtrarietas ᷣm ipſos:ſequit ꝙ non erũt ↄtrãria pma pꝛin cipia:que ponunt factina ⁊ motiua. Et ſi ↄringet nõ eſſe generationẽ ⁊ motũ:qꝛ ſi pᷣꝰpn nõ ſunt monẽtia ⁊ poſte rioꝛa cauſent ey pꝛicipijs: pꝛimis:ſequit ꝙ ſint ĩpo pꝛi moꝛũ p̃nt:nõ ꝗdẽ actiua fed paſiua:ii nõ ſin pᷣn mouen ria. Dð ãt pᷣt eẽ. põt non eſſe· Mñ ſequit᷑ ꝙ gnãtio ⁊ mo tus nõ ſunt etiã ſempitema · Ið ẽ falſum:vt ſupꝛã oſtẽlu⸗ eſt. Ergo ⁊ iq ex quo ſequi?. vz ꝑꝙ pᷣ pnꝰ nõ fint mouen tia. ꝙm ĩconneniẽs eit ꝙ nullus iftoꝝ dicere pot qd facit mãm eſſe vnũ aut animã aut coꝛpus ⁊ vli foꝛma ⁊ cuius eſt foꝛma:niſi dicat g monẽs hoc facit: ſicut pꝛa dictuʒ eſt in.3o. hunus. Species aũt numeri nõ hñt rationẽ mo⸗ uentis:cũ non ſini uppoſita. Actiones. n. ſunt ſuppoſitoꝝ vt inpꝰ huus dict eſt. CConſiderandũ vlteriꝰ eſt· 4 ßᷣm phm circa ſinẽ huiꝰ capli ꝙ ponẽtes pᷣn pᷣnn eſſe nu⸗ merũ mathematicũ: vt pyctaßoꝛici poſnerũt: ⁊ ſc ſilj ali am nãʒ ↄſequentẽ puta poſt numeꝝ magnitudinẽ:⁊ poſt magnitudinem ſenſibilja: ⁊ dicẽtes cuiuſlib nãe eſſe alia pᷣnꝰꝛ vtputa alia numeroꝝ alia magnitudinũ.⁊ alia nume roꝝ ſenßbiliũ:tales faciũt ſbam vniuerſi eſſe incõnexam ʒ ſine oꝛdine:ita ꝙ vna pars nihil ↄferat ad aliaʒ: ſiue ſic ſit: ſine non ſit. Et ſimiliter faciũt multa pᷣnꝰ ĩconnexa. Bʒ hoc eſt icõueniẽs:qꝛ entia nõ volũt male diſponi. Diſpo⸗
ſitio. n.eſt tñ nãlium:⁊ eſt qjlis optima põt eſſe:cũ opti⸗
miſit optima ꝓducere ᷣm Ppꝛiam eoꝝ capacitatem. Et poc videmus in ſingulis: vz ꝙ vnũqðᷣqʒ eſt optime il⸗ poſitionis in ſua nã.nde multo magis opʒ hoc extima re in toto vninerſo. Sed pluralitas pꝛincipatuum nð eſt quoddaʒ bonũꝛſicut non eſſet bonum g eſſent diuerſe fa milie inoꝛdinate in vna domo:que inuicem non cõicarẽt⸗ Unde relinquit᷑ ꝙ totũ vninerſum eſt ſicnt vnus pꝛinci⸗ patus ⁊ vnum regnũ. Et ita opʒ ꝙ oꝛdinet᷑ ⁊ regatur ab vno gubernatoꝛe ·Vnde finaliter ↄcludit pus g eſt vnꝰ pꝛinceps totius vninerſi.ideſt pꝛimum monens penitus mobile pꝛimum intelligibile ⁊ pꝛimum optumum ponũ appetibile:quod ſupꝛa vocanit denm:qui eſt benedictus in lecnla ſecnloꝝ. Nec omnia Doc. S. vᷣm ſententas tex tualem pßi. CConſiderandũ vlterius eſt quinto ꝙ Sco tus in pᷣꝰ ſententiaꝝ.di.⁊.pꝛobat tiñ vnum eſſe deum ſe⸗ pteʒ rationibus. Qnaꝝ ſex adducit Antonius Indree in vltima queſtione huius duodecimi libꝛi. C Pꝛima ra- tio umit᷑ ex intinitate intellectus dei. ¶ Secũda ex inũini tate ſue vdiuntatis. N Tertia ex infinitate ine bonitatis. CMuarta ex infinitate iue po. ¶ Quinta ex neẽitate ef ſendi. C Sexta ex oĩmoda oipotentia eins. C Septima
quã nõ adducit ⁊ntoniꝰ Andree ſumit᷑ ex rõne ifimti ab
ſolute. C Pꝛima igit᷑ ratio ſic bꝛeuiter foꝛmatf᷑. Maʒ in tellectus diuinus inelligit pfectiſime vnũqðqʒ intelligi bile. vʒ oibus modis quibus eſt intelligibile. Ged ſi eẽnt plures dii vtpnta a ⁊ bꝛ a non intelligeret perfectiſſime b. Ergo intellectus eius non eſſet infinitus. Et per conſe quens non eſſet deus. Pꝛobatio minoꝛis· Si ipſum a in telligit b. ant ergo intelligit b per eſſentiam eius: aut nõ⸗ Si fecundum fequitur ꝙ non cognoſcet b perfecuſime cum b ſit cognoſcibile per eſſentiã eins. Mihil n.pfectiſſi me cognoſcitur niſi cognoſcat᷑ per eſſentiaʒ eins: vel per aliquic perfectius in quo ſua eſſentia includit᷑ perfectius qᷓ; ipſa ſit in ſe. Sed cum b per vpotheſim dataʒ ſit deus: eſſentia eins in nullo includit᷑ perfectius qᷓ; in ipſob. Si gůt detur pꝛimũ.vz ꝙ a cognoſcit b per eſſentiã ipſius b. ſequitur ꝙ actus inteiligendi ipfius a erit quid poſterius naturaliter eſſentia ipſius b. Omms enim actus cogno· ſcẽdi qui non eit idem cum ſuo obiecto: eſt eo poſterioꝛs

Buodecim
uia non eſt pꝛioꝛ nec ſimul natnra. Jequitur ergo ꝙ 2 nõ erit deus:qꝛ a cũ ſit ſuus actus intelligẽdi vt ſupꝛa cõ⸗ teſſum eſt erit poſterioꝛ ipſo b. Et ſic a nõ erit deus:quia vult phᷣus g pÿn ens ſimplr ſit deus ⁊ nihil alind ſimnplr pᷣ intelligit. C Secũda ratio que ſumitur ratione infin⸗ te volũtatis dei:ſic foꝛmat. Mã ſi eſſent duo dei ſequit᷑ ꝙ volũtas ifinita nõ ifinite diligeret omne diligibile om nibꝰ modis qbꝰ eſt diligibile. Sʒ ↄis eſt falſuʒ: qꝛ alias nõ eſſetvolũtas ifinita. ʒ ſequela.ã a nãliter plus di ligu ſe qᷓ; alind a ſe. vʒ b. ˙ð ẽt nã dictat. Anũqðqʒ.n. nãliter pins diligit eſſe ſuũ:qᷓ; eẽ alteriꝰ:cuins nõ ẽ pars neqʒ eſfectus. Aaũt nõ eſt b caſu poſito: neqʒ aligd ipfiꝰ. Ergo a plus diligit ſe nãliter qᷓ; b. Iᷓʒ volũtas libera qñ eit recta cõfoꝛmat᷑ volũtati nãli. Mõ ergo a diligit b ifini te:⁊ ꝑ ↄñs nõ qᷓ;tů diligibilis eſt. ¶ Tertia ratio que ſu mit᷑ ex infinitate bonitatis dei ſic foꝛmat᷑. Wã ſi eſſent plu res dii: ſequeret ꝙ vnũ infinitũ bonũ nõ poſſet ꝑfecte ge tare volũtateʒ noſtrã. nod eſt cõtra rationẽ boni infini⸗ ti. Mʒ ſequela. Mã volũtas oꝛdinata põt appetere maiꝰ bonũ ⁊ magis amare maius bonũ. ed plura bona inji nita ſi ſint ponibilia plus ineludunt bonitatis ꝙ vnum bo nũ innitũ tmñ · Ergo volũtas poſſʒ oꝛdinate plus amare plura bona infinita q; vnũ tĩ ⁊ per ↄñs vnuʒ bonũ infini tum nõ poſſet eã quietare. Qnarta ratio que ſumit᷑ ex inſinitate poꝰ dei eſt talis. Mã ſi eſſent duo dij: ſequeret ꝙ vnins ⁊ einſdem effectus eſſent due canſe totales ⁊ ꝑ fectiſſime:in eodẽ genere cauſe nõ oꝛdinate. Bed ↄis eſt falſum. Mã ſic aliquid efſentialiter dependeret ab aliquo ꝑfecte ⁊ totaliter quo nõ exiſtẽte:nihilominus erit· Pn ⸗
ta ſic hẽat duas canſas.vʒ a ⁊ b in eodẽ genere cauſe:de⸗
ſtructo a nihilominus erit c:cuʒ b ponatur cã totalis ⁊ ꝑ⸗ fectiſſima ipfius c. Et ſimiliter nõ exiſtentẽ b erit c:cum s ſit eins cõpleta canſa einſdẽ generis ⁊ oꝛdinis. ſdꝛoba · tio ſequele. Mã poꝰ ifinita eſt totalis canſa reſpectu cuiu cunqʒ effectus in rõne ⁊ oꝛdine cauſe pᷣme. i igit᷑ a ⁊ b ſint dii ꝗlibet erit po ĩſinite:⁊ ꝑ ↄñs erit cã totalis cuiuſ hbet effectus in rõne ⁊ oꝛdine cauſe pꝛime. Muinta ra tio que ſumit᷑ ꝙꝝ rone neritatis eſſendi ſic foꝛmat᷑. Mazʒ ſi eſſent plures dij:ſeqneret᷑ cum deuz eſfe ſit ncẽ̃e:ꝙ eẽnt ifiniti dij. Gʒ ↄns eſt falſum manifeſte. ʒ ↄña. Mã ſpe cies plurificabilis in indiniduis nõ determinatur ex ſe ad certũ numerum indiuiduoꝝ.ſed qᷓ;tum eſt de ſe nõ repu gnat ſibi eſſe in ĩdiuiduis ĩfinitis ſicut pʒ de ſpecie huma na. Ergo ſi ratio ipſius nc(e eſſe ſit plurificabilis in indi niduis nõ determinat ſe ad ceriũ numeꝝ. Si autem poſ⸗ ſent eſſe ifinita ncẽ̃e eẽ ꝑ neceſſitatẽ ſunt. Ali nõ eẽnt nc(e eſſe ſʒ pomibilia eſſe ⁊ nõ eſſe. Sequit ergo ꝙ erunt inñ niti dij: quoꝝ qlbet erit ncẽe eſſe. Mõ. n.eſt aſſignãda ra no quare eſſent dno dij magis qᷓ; tres:⁊ tres magis qᷓ; qttuoꝛ: ⁊ ſic in infinitũ. ¶ Sexta ratio que ſumit᷑ ex rõne oĩpotentie deiꝛſic foꝛmat᷑. Mã ſ eſſent duo di:ſequeret᷑ g nullus eoꝝ eſſet oĩpotens. Pʒ ↄñs eſt enidẽter falſuʒ. Ergo ⁊ autecedens. Lonſequẽtia ꝓbat. Mã ſuo velle a põt. ꝓducere oĩa poſbilia ineſſe: ex quo ponit᷑ oĩpotens. Sed nõ eſt ncẽe ꝙ b velit oĩa illa eſſe que vult a:qꝛ vo ⸗ lũtas mtins b ↄtingenter ſe hʒ ad illa. Ergo b põt illa vel le non eſſe. Et per ↄñs nullum illoꝝ erit. Et ſic etiam eſt de velle ipfius a reſpectu eoꝝ que vult b. Si igitur duo ſnnt dii ⁊ per conſequens onnipotentes: vterqʒ illoꝛum faceret alium nulli potentem pꝛohibendo·ſcilicet per ſu um velle quecunqʒ aliud velit eſe. C Septia ratio que ſumit᷑ ratione infiniti abſolute eſt talis: que tñ hic ab n tomio Andree non addueitur. Mã infinituʒ vt arguit Sco tus creſcere non poteſt. Sʒ quelibʒ perfẽctio que poteſt numerari i dinerſis plus pꝑfectionis hʒ in pluribus qᷓ; in vnoꝛ vt Auguſtinus dicit in libꝛo de trinitate. rgo iſini⸗ tum nõ põt in pluribꝰ numerari. Cum ergo dens ſit infi nitus non poſſunt eſſe plures dij. Clures vero alie ra tones poſſent hic adduci ad idem. Bed quia eſt magis materia theologalis qᷓ; naturalis: ideo theologi ſi placet eis id quod in hac materia reſtat diſcutiendum pꝛofundi nð dilucidabunt.
Metha.
ꝙ vnuʒ dð cõuertitur cum ente cum ſit quoddã mache⸗ matic non dependens a materia ᷓᷣm eſſe:pꝛedicatur de deo. Et lʒ in deo nõ ſit pꝛinatio ꝓpꝛie dicta ᷣm rem: ñ ᷓm noſtrum moduʒ intelligendi dens non cognoſcitura nobis niſi quaſi per modum pꝛiuationis ⁊ remoronis. Et ſic nihil ꝓhibet aliqua pꝛiuatuue dicta de deo pᷣdicari ſicut ꝙ eit incoꝛpoꝛens innnuus. Et ſimiliter de eo dicit ꝙ ſit vnns. Nec ille foꝛmaliter. CQualter auteʒ vnum tranſcendens dicat pꝛiuationẽ:ad longum diſputatum eſt ſuperius in pᷣma pᷣme huus operis ub.. q.ʒ. ar.i.a ar. 8. Et in decimo huins.q.i.ar.i.t.q.y.ar.i. C Ad ſecũ dum dðm ꝙ pꝛimũ p̃nn eſt duplex ᷣm Doc. S.in ſcdo ſentẽriaruʒ di.i.q.i.ar.1.in coꝛpoꝛe.ſ.pꝛimũ ſimpli ⁊ ſic pᷣn in genere vel in oꝛdine aliquo. Si ſcðo modo:ſic ᷣm
plura genera cauſarũ ſunt plura pꝛima pᷣn? vt mñ̃le pᷣnin
qð eſt pꝛima mã:⁊ pꝛincipium foꝛmale qð eſt eſſe:⁊ ſic de alijs. Et vlterins deſcẽdẽdo ad diuerſa reꝝ genera:in
neniũtur diuerſa pꝛima pᷣn? in diuerſis etiã vm idẽ genuſ
cauſe:ſicut in liquebilibus pꝛima mã eſt aqua: ⁊ ĩ aridis
terra:⁊ in animali ſemen vel meſtruuʒ. Jed pumũ pᷣnn
ſimpliciter:ipoſſibile eſt eſſe niſi vnnʒ. Hec ille. C æt ſi dicat᷑ ꝙ ſi vnum prioꝛum eit in reruʒ nã nc⁊e eſt eẽ ⁊ re⸗ liquũ: vt dicit᷑ in ſco de celo ⁊ mundo. Sed ſummum bon eſt in rex nã qð eſt cã oĩs boni.rgo ⁊ ſummũ ma lum oppoſitum:qð eſt canſa omnis mal. Tbõm m Doc. S.in pꝛima ꝑte.q.9.ar.z. ad ⁊m g pꝛiuatio ⁊ ha buus nata ſunt fieri circa idẽ. Subiectum ãt pꝛiuationis eſt ens in poꝰ: vt dictuʒ eſt. Eñ cum malum ſit pꝛiuato: vt ex dictis pʒꝛilli bono oppomt cui adiungit᷑ poꝰ. Mõ autẽ ſummo bono quod eſt acius purus. Nec ile. Et ſcðo ſentẽtiaꝝ di.i.q.i.ar.i.ad inn ſic ait. Summum ma/ lum nõ priat᷑ ſummo bono vm rẽ:ſed ſolum m vocem pp duo. ¶ dꝛimo qꝛ ſummum malũ eſſe non põt. Ni hil. n. eſt a deo malumꝛin quo nõ ſit aliqd boni ad minus eſſe Et ideo dicit phᷣus in 4ꝰ ethyt g ſi eſſet adeo perfe ctum malum qð ꝓueniret ex coꝛri.ptione oĩum circũſtã tiarum nec ſeipſuzʒ ſnſtinere poſſet. ¶Scðo qꝛ illi bono cui nullo modo auferri vel minui aliquid pot nihil oppo nitur pꝛinatiue vel contrarie. Unde nec ipſum pꝑticuiare malum opponit᷑ ſummo bono directe. Ged ꝑticular bo no qð ꝑ ipſum pꝛmnat.Et dico aliquid d irecte opponi al teri:qñ oppomt ei vᷣm ꝙ hmõi ſicut nigredo manꝰ oppo ni᷑ albedini manꝰ directe. Sʒ idirecte ẽt oppomt᷑ albedi m parietis non inquãtũ eſt mgredo vel albedo huins vl illius:ſed inquantum eſt nigredo a albedo ſimplr. Mer quem modum cuilibet bono quodlibet maluʒ opponit non ᷣm ꝓpã rõnem huius vel illius.ſed vᷣm rationem cõem boni ⁊ mali.Et ſic ſi malũ ſũmo bono opponatur⸗ hoc erit idirecte:qꝛ nõ opponit᷑ ei inq;tuʒ ẽ tale bon: ſed inq;tuʒ bon. hoec ille. Et ibidẽ ĩ coꝛpe articuli ſi ait. Sʒ pꝛimu pᷣnn ſimpl impofſibile eſt eſſe niſi vnuʒ. Et hoc triplr pʒ. Primo ex ipſo oꝛdine vniuerſi:cuius ꝑtes in ⸗ neniunt᷑ adinniceʒ oꝛdinate eſe:quaſi ꝑtes anmalis ĩ to⸗ to que ſibi inuick deſeruiunt. Ralis autẽ coo:dinatio plu⸗ rimũ non eſt: niſi aliquid vnnʒ intendant. Ergo opʒ vnũ ſummum eſſe bonnʒ vltimum:quod ab omnibus eit de
derabile. Et hoc erit pꝛimnm. ¶ Zliter hoc apparet ex
ipſa rerus nõ. Inuemt᷑.n.in oibus rebus natura entitatis in qbuſdã magis nobilis in quibuſd minus:ita tůj g ip ſarum rerum nature non ſunt hoc ipfum eſſe qð habent · Alias eſſe eſſet de inrellectu gdditatis cumſſibet rei: qð falſuʒ eſt:cum quidditas cniũſlibet reipoſſit intelligi eti am nõ intelligẽdo de es an ſi.rgo opʒ g ab alo eẽ ha beant. Et opʒ deuenire ad aliquid:de cuius natura ſit iꝑ ſum ſuum eſſe. Alias in infinitum ꝓcederet᷑. Et hocẽ qð dat eſſe oĩbus. Mec poteſt eẽ niſi vnnʒꝛcum natura enti⸗ tatis ſit vnins rõnis in oibus pᷣm analogiã. nitas. n. cau ſati requirit vnitatẽ in canſa per ſe.Et hec eſt via Juicen ne. ¶ Tertia via ſumitur eꝝ immaterialitate ipfius dei. Opʒ·n.cauſam mouentem ipſum celum eſſe virtutẽ n
in materiã
P. 1igitur dicenduʒ ᷣm o. S. . d pꝛimum 6 pꝛima
v
u
—
—— —
— —
ip 10
—
il uw vin n irir uul nt lurct
znens ſb An nn jyn. diha⸗ ihnrs iumne pit us bon wo iibh⸗ znend ſicnt. ſium:n nummet k9. inſt ſde 3 pi ipmo Lez ni uci pibzmt yis ſut nmi nsapl maſo mm hniſſn ſin pmoe newi ſwanöp vnoq hoies: Mſed w buman lisdiyin uewef äbepſ oenes tfu 1rb 4 utin ſuned nün dusat elensf eſse nedi hc imiß wun unng
—
——

—
Aueſtio in materia: vt in octauo phy pꝛobatnr. In hijs autẽ que ſunt fine mã nõ põt eẽ diuerſitas niſi vᷣm ꝙ nã vniꝰẽ ma gis ↄpleta ⁊ in actn exiſtẽs qᷓ; nã alteriꝰ. Ergo opʒ ꝙ illð qð venit ad pfectionẽ ↄplemẽti ⁊ puritatẽ actꝰ ſit vnñ tm̃ a quo ꝓñiciſcat oẽ illud qð po admixtũ ẽ. Ictus aũt pᷣce dit potetiã: ⁊ ↄpletũ diminutũ. vt in nono mhethaphyſice ꝓbar. C Lirca hoc tñ triplr ẽ creatũ. uidã.n. vt pꝛimi nãlis nõ ponũt niſi cãm mãlẽ. Mñ g ex eis plura p̃n mã la ponũt:pla pᷣnꝰſimpli p̃ꝰ dixerũt. C Anidã vo cuʒ cã
mãli ponũt cãm agẽtẽ. Et dixerũt duo ʒᷓꝛia p̃a eſſe agẽtia
ſicut Empedocleſ: vt amicitiã a litẽ. Et huic ↄſonat opio pyctagoꝛe: ꝗ diuiſit oia entia ĩ duos oꝛdines. Ftvnũ oꝛdi nẽ reduxit ĩ bo nuʒ ſicut in pᷣnn:⁊ alteꝝ in malũ. Et exin⸗ de pullulauit hereſis mãicheoꝝ ꝗ ponũt duos deos: vnũ creatoꝛẽ bonoꝝ ⁊ ĩniſibilinʒ incoꝛꝑalium nouiteſtamẽti. Alteꝝ creatoꝛẽ maloꝝ viſibiliũ coꝛpalium veteris teſta/
mẽti. C Vertiꝰ erroꝛ fuit eoꝝ qui ponunt agẽs ⁊ mãm:
ß agens nõ eẽ pᷣnn mãe qᷓ;uis ſit vnñ agẽs tiñ. Et hec eſt opio Anaxagoꝛe ⁊ platonis.niſi ꝙ plato ſupaddidit terii um pᷣnn.ſ.foꝛmas ſeparatas a rebus quas exẽplaria eſfe dicebat ⁊ nullũ eſſe cãm alterius ſʒ ꝑ hec tria cauſari mũ duʒ: ⁊ res ex quibꝰ mundus ↄſtat.ij ec ille. CAd zmn di cẽdum negãdo minoꝛẽ:qꝛ vnñ illoꝝ hʒ oẽm pfectionem poſſibilẽ haberi. Et argumẽtum illud ꝓcedit de pluri bus bonis que pñt poni in reꝝ nã mõ tñ adhuc ſimpit loquẽdo:ſʒ ᷣm volũtatẽ pꝛimi pꝛicipis oĩa gubernãtis in fallibilr ⁊ indefeſſe. CId n dðm negãdo ↄnñam quia ꝑſone in diuinis ſunt entia relatina.vñ pluralr in dininis pᷣdicant᷑. Deus autẽ eſt nomẽ eſſentiale. ñ cum ſit ſub ſãtiuum: nõ pot pluralr in diuinis pᷣdicari:niſi accipiẽdo deum methaphoꝛice ſine ſymbolice vnde Doc. S.ĩ pᷣ⸗ pte.q. 39 · ar.3·ſic ait:ꝙ noĩum eẽntialium q̃dã ſignificãt eſſentiã ſubſtãtiue:q̃dã vero adiectiue. lla igit᷑ noĩa que ſubſtãtine ſigniſicãt eſſentiã diuinẽ nõ pluratr pᷣdicantur de tribꝰ pſonis · Cuiꝰ ratio ẽꝛqꝛ noĩa ſubſtãtiua ſigniſicãt aligd ꝑ modũ ſße. Moĩa vero adiectiua ſignificãt aligd ꝑ modũ accidẽtis qð inheret ſbo. Sba ãt ſicnt ꝑ ſe hʒ eẽ:ita ꝑ ſe hʒ vnitatẽ vłmltitudinẽ. Uñ ⁊ ſingularitas ⁊ plnrali tas nois ſubſtãtini attẽdit᷑ vᷣm rẽ ſine foꝛmã ſignificatã ꝑ nomẽ. Accidẽtia aũt ſicut hñt eſſem ſßo: ita ex ſᷣo recipi⸗ hnt vnitatẽ ⁊ pluralitatẽ. Et iõ in adiectinis attẽdit ſingu laritas ⁊ pluralitas vᷣm ſuppoſita. In creaturis ãt nõ iue⸗ nit᷑ vna foꝛma in pluribus ſuppoſitis: niſi vnitate oꝛdinis vt foꝛma multitudinis oꝛdinate. ñ noia ſignificãtia talẽ foꝛmã ſi ſint ſubſtãtina pᷣdicant de pluribus in ſingulari: nõ ãt ſi ſint adiectiua. In diuinis aũt eſſentia dinina ſigni⸗ ſcat᷑ ꝑ modũ foꝛme.que ꝗdẽ ſimplex eſt⁊ maxime vna Mnde noĩa ſignificantia diuinã eſſentiã ſubſtãtiue ſingula riter ⁊ nõ pluralr pꝛedicant᷑ de tribꝰ ꝑſonis. ec eſt igi tur ratio quare Socratẽ Mlatonẽ ⁊ Liceronem dicimus tres hoĩes:ſʒ patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpiritũ ſctũm nõ dicimꝰ tres
—
deos ſed vnũ deũ:qꝛ in tribus ſuppoſitis hůane nãe ſieut
tres bnmanitates: ſed in tribus perſonis diuinis eſt vna nã ⁊ diuina eſſentia. Denus ãt ſubſtantiue dr̃ in dininis. Tinde nõ eſt iſta ↄcedẽda. Sũt tres ꝑſone in diuinis quã rũ q̃ibet ꝑſona eſt deus · Ergo ſunt tres dei.Et ſunt tres oĩpotentes adiectiue loquẽdo. Ergo ſunt tres dii. Ibi ſp Imittit᷑ fallacia ñgure dictionis ⁊ accidẽtis: yt theologi melins nouerunt. ¶ Ad ᷓn dðm m voc. S. in de po⸗ q.3 · ar · 16.ad.I1. ꝙ;uis actio dei ſit vna ⁊ ſimplex qꝛ ẽ eius eſſentia: nõ tñ opʒ g ſitvnus tñ effectus ſʒ multi: qꝛ ex actione dinina ꝓcedit effectus vᷣm iudiciũ ſue ſapiẽtie zarbitriũ voluntatis eius. Iec ule. CAd 6n dðm ᷣm Zoc. S. vbi imediate ſupꝛa ad · ʒrn. ꝙ lʒ foꝛma diuini intellectus ſit vna tiñ ſᷣm rẽ: eſt tñ multiplex ratione ßm diuerſos reſpectus ad creaturas: ꝓut. ſcʒ intelliuntur creature diuerſimode foꝛmam diuiniitellectus imitãri⸗ ſhec ille. Contra hãc ſolntionẽ replicabat diſcipnius. Nã aut iſti reſpectus plures ſunt in ant funt ſolũ in appᷣhẽſñone ſeu ratione nr̃a. Iip ſeduit x in deo erit aliqua pluralitas:⁊ nõ ſumma i
ve vnitas · Si ⁊m jequit᷑ g deus nõꝓducit diueris crea
3
Mona
turas niſi ꝑ rõnẽ ſiue appꝛehenſionẽ noſtrã. Cicenduʒ ðm Doc. S. vbi immediate ſupꝛa ad 14n g iſti dierſi reſpectus dei ad creaturas non ſolum ſunt iitellectu nr̃œ ſʒ etiã in itellectu dinino: qbꝰ deꝰ itelligit: qꝛ itelligit tm vno qõ eſt jua eſſentia:ſed iunt in itellectu eius vt ab ipſo cognita. Sicut.n.nos itelligimus ꝙ creatura põt deũ inł tipliciter imitari:ita ⁊ hoc deus itelligit: ⁊ ꝑ ↄns itelligit diuerſos reſpectus creature ad deũ.Mec ille. C Ex qui bus etiã pʒ:ꝙ pluralitas rõnis attributalis nõ pꝛeiudicat ſummie vnitati ⁊ ſimplicitati dei:vt etiã in coꝛpoꝛe huius articuli dictũ eſt. ¶ Ad ymn dðm ꝙ ens ꝑ participationẽ reducit᷑ ad ens qð eſt ens ꝑ eſſentiã. Mõ tñ opʒ hoc ens vthuta hõ qð eſt ens ꝑ pticipationẽ ꝙ reducat ad aligd qð eſt hõ ꝑ eſſentiã:ſed ad aliud qð eſt ens ꝑ eſſentiaʒ.I. ad deũ.vlñ nõ opʒ in hac rõne tot phylateria facere cum dĩ ꝑꝑ qð vnũqðqʒ tale ⁊ illud magis: vt ſupꝛa diſputa⸗ tů eit in.⁊v. hnius.q.ꝛ. ar.⁊. Et etiã in pᷣꝰ lib.poſterioꝛum analeticoꝝ.q.iu.ar.⁊. CAd ðn dðm ꝙ vnitas ⁊ bonitas dei differuit rõne nõ ſolum rõne ex ꝑte rei rõcinãtis: ſ etiã rõne ⁊ ꝑte rei rõnabilis.nõ ꝗdẽ eſſential:ſed ᷣm di nerſuʒ moduʒ nĩmn itelligẽdi:ſicut ſatis ad lõgum diſpu/ tauimus ĩ ſfiatio.n.dr̃ multis modis vᷣm logicos. Eñ verſus. Eſt ratio diffi.virtus:oꝛatio: foꝛma: Eſt mediuʒ ratio: ꝑ qð ↄcludit᷑ ergo. CId on dðm ꝙ deus eſt om nibꝰ creaturis pꝛioꝛ pꝛioꝛitate oꝛiginis ⁊ oĩbus alijs mo⸗ dis pꝛioꝛitatis. Tamẽ nõ eſt pꝛioꝛ pꝛioꝛitate oꝛiginis per reſpectum ad illas ꝑſonas in dinims.Ilias nõ eſi filius deus:qꝛ nõ eſſet ens pꝛius omni alio ente:⁊ ſic filius non eſſet dens: vt ratio volebat. CAd 10 dðʒ ꝙ auctoꝛitas illa ꝓcedit de agentibus coꝛpoꝛalibꝰ generabilibꝰ ⁊ coꝛ⸗ ruptibilibus:nõ autem de ſubſtãtijs ummãlibus viputs de angelis. Angelus.n.non põt ꝓducere virtute ſua aliũ angelum. Ergo a foꝛtioꝛi neqʒ dens poteſt ꝓducere aliũ deum:qꝛ ʒdictionẽ ĩplicat. Unus eſt ergo pꝛincipatunʒ pꝛinceps:qui dens eſt:qui eſt benedictus in ſecula.
Cærxplicit liber dnodecimus diuine phie fʒ magiſrũ Dñicum de flandria oꝛdinis pꝛedicatoꝛum.
Impꝛeſſum Menetijs Anno dñi MLCCE. TL. die TL. Augnſti.
Kum Puilegio
defgbiklmnoporftuyy 7 quaterni pꝛeter R qui eit quinternus

*—.——
——————

——

82
ren
SSk.
„—
Se. 4— — v r—
6 S J 5 v.— S 5 5 2.
— 68„5 ——* 32. n — Sr S rer 7 Fp 3 ⸗ s ———

7

Farbkarte 413
O
S F
1
Centimetres