Woꝛaliſſimus Cato ců elegantiſſimo cõmento Ausꝑ ſermones chetoꝛicos ⁊ moꝛales per fratrèẽ Robertůj de Cutemodio monachum Careuallis ( Eneroſe indolis adoleſcẽtulo Petro de N N ſalucijs· Rotertus de Euremodio mo⸗ A nachus Clareuallis · Scipſum ad omne oſticiũ charitatis: Tua poſtulauit ſuppli⸗ catio quam ſuſcipio pꝛo mandato. vt qui me in rhetoꝛicis ſciolũ aſſerebas tibi litel⸗ lñ cuderẽ in quo pſſes dicte artis guſta repꝛimicias: et in familiari colloqo rudi- tatis grãmatice fugere barbariſmnos: Ego ſane opereprecium duri: tuis in hac palte nð obaudire iuſionibustet moꝛalem libꝛũ viri doctiſſimi mar⸗ ci Catonis ſuſcepi pꝛo themate.⁊ ſuꝑer ſingulis eiuſdem viri clarim̃⸗ mis documentis materiã ꝓſayce dilataui. verbis quidem ſimplicibus licet non peuitus a regulis eloquentie inerpertis. in quo pꝛimiciaruʒ lacte deguſtato. vſum faceti ſermonis animus iuuenilis paulatim in⸗ duat. et hac nouitate concepta:ſuccedente tempoꝛe et ingenio dilata⸗ to:altioꝛa huius artis in poterũ ſuſcipiat documenta In hoc Catonis vitt moꝛaliſſimi prolo⸗ go decem decalogi pꝛecepta ponunturſe tem quoqʒ virtutes cõtra moꝛtalia ſe eptem perpulchꝛe interſeruntur F Incipit liber de vocteina Catonis ampli ——— —— S . qñ ego cato in animo conſiderarẽ c Qm aniaduerterẽ qᷓplurimos hoieſ deuiare virtutũ libꝰ errãtibꝰ grauiter errare ĩ via moꝛũ. ſuccurrẽ. —— ꝑpꝛecepta moꝛñ putaui⸗ dũ ⁊ ↄſulẽdũ eoꝛum opinidi foꝛe exiſtimauti⸗ ꝓpter hãc homies qꝛ honoꝛ ẽ pᷣmicẽ virtutis haxie vt gloꝛioſe vinerent ⁊ honoꝛem con conſequeꝛent᷑ 3 carnalis et pñalis tingerent. Müc te fili chariſſime docebo modo et oꝛdine qʒ virtutes ſunt in aia diſponas colligas. quo pacto moꝛes anmutu còponas Igi documentamoꝛñ tu fili tur pᷣcepta mea ita legito xt intelligas. Le quia S tẽpus perdere gere enim ⁊ non intelligere eſt negligere ⁊onoꝛa ipſum er tota auima tua— Ztaqʒ deo ſupplica carnales et ſpirituales wnoꝛa enim patreʒ et matrem et eris longe⸗ uus ſuper terram 5 6 Parẽtes ama ↄſanguineos vlꝓrimos tuos chꝛiſtianos q̃ fide ſunt cognati Cognatos cole Matum ſerna iedit oẽ foꝝ defectꝰ denarioꝝ. cũñ ſcõ ſctñs eris cũ puerſo puerteris Foꝛo te para C bonis ambula ſecretũ tractatũũ Ad cõſilium ne acceſſeris anteqꝙ voceris ſ.a cõcupiſe cẽtia mulicrũqꝛ ſcribit᷑. beati mundo coꝛde. Ahnndus eſto hoc multiplicat amicos in etate lſcia locũ da Saluta libẽter Maioꝛ cede Ahinoꝛt ꝑce —————————— ₰ lin 1h mdi o kumn Nho wpn Im ſnt icerit ſot ito zu qohn Qu vinüt Un iſue lült lde it hür hin u Uhni E qm pa imte bnit moi. ſcun pu weenſtnn tponoꝛen thials umme doc difpnuscoligs bohas ſteligas 1 sgict Rngigte tmattemtt er vt zißdeſnt agni Puunſm sb teß wens noc Familĩ cura Tcũ amoꝛe time i.dẽs res tibi ptinẽtes Magiſtrů metue. Rẽ tuam cuſtodi· vrecũdia cſt laudabil paſſio in iuuembꝰ ſerioſus eſto in ope tuo Aerecũdiqᷓ ſerua Piligentiᷓ̃ adhibe bonaʒ artiũ ſcripturas ames ⁊ vicia carnis vitabis Eibꝛos lege Euos legeris memento tanqᷓ; pater ſuãꝓlem affabilis mitis ⁊ benignus Blandus eſto i. ine cauſa qᷓ direrit fratriſuo fatue reꝰẽ ignis gehẽne Jraſci ab re nol Memmnẽ irriſeris i.cõcedite vobis inuicẽ qm̃ inboneſtis nõ eſt dandum Ahutnũ da Lui des ideto bono ⁊ iuſto teſtimonio qñ burſaʒ euacuat⁊ pauptateʒ inducit Indicio adeſto. Conmmna raro quodnature ſufficit iuramẽtũ tuñ debes tene re Quod ſatis eſt doꝛm Iuſiurandũ ſerua vinñ tpate ſumptũ acuit ingeniũñ pulchæ ẽꝙ republica moꝛi. Qinpte tẽpera Pugna ꝓ patria i.ſtulte et line cauſa teipſuʒ delibera puſqᷓ; loquaris Mil temere credideris Tu te conſle iluxuriq̃.q̃ diligit ſcoꝛtũ ꝑdit ſaʒ. ſeneca ·ociũ ſine ſ̃is moꝛs cſt⸗ Aeretricem fuge Litteras diſce pdes oẽs q loquunt mendaciũ nã vt dietũ ẽ cui des videto Mil mentiti Ponis benefacito ita viuas ne maledicaris maledicti ibũt in ignem eternum ualedictus ne eſto. i.opinionẽ bone fame dete vlalijs tene daiuſtũ iudiciũ Exiſtimationẽ retine Equij iudica, q̃ maledixerit patri vel matri mala moꝛte moꝛietur Parentes patienter vince 5 matumñ viciů eſt ingratitudo.oc enim lucifer in infernð detruſit: Beneficij accepti memoꝛ eſto 1adtribunal iudicis vt diſcas iuſticiàã i.ſapiẽs ad dandũ ꝓſiliumꝭ Ad pꝛetoꝛiũ ſtato Cöſultus eſto 1virtuoſe oĩa opare nõ occidat ſol ſuꝑ iracundiã vſtram Ttere rtute Fracundiam tẽpera receate ludo wneſt i. omnẽ ludũ inboneſtũ Troco lude BZleas fuge malecictꝰ q̃ ↄfidit in foꝛtitudine diuitiau ⁊ viri ſuarð Mil ex arbitrio virium feceris quanto maioꝛ es humilia te in omnibus Minoꝛẽ ne cõtempſeris i.nec rem cupias alienam Aliena concupiſcere noli Apls. viri diigite vroꝛes vr̃as filios tuos fac doceri Eòiugem ama Lberos erudt uſtine xenas legis quas tu conſtitueris— Patere legẽ quam ipfe tuleris ſapiẽs paucis inno teſcit werbis ·ſtultꝰ totñ ſpiritũ ſuũ ꝓfert· Pauca in ↄnmo loquere* iuſticiaẽ pꝛeclariſſima oĩm virtutũ· itẽ nũqᷓ; vidi iuſtũ derelictũ ⁊c Illud ſtude agere quod inſtum eſt licet erga veum etpᷣrimum tuum inbis duobus mandatis penaʒ tota ler et ꝓplete Liben ter amoꝛẽ ferto Que dicta ſunt a Catone bꝛe mter pꝛoſaice amplioꝛe ſtilo pꝛoſeq̃tur elegter meteice ſ pabz tr. n0 ctñ oůdi gioↄ Nöme depr vinim nbiũ ſilan tviß Lin ſuewiti ew ñdercichu . manduti ui ſebie ſtlo Pura mente deũ ama — pq iña rõ natural ſcripture ſacre 55 deꝰ ẽ animꝰ vt nobiſ carmĩa dicũt deꝰ ia te.ipꝛicipaliter ſupᷣ oĩa lonoꝛãdꝰ amãdꝰ Pic tibi pᷣcipue ſit pura mẽte colẽdꝰ aturalis ratio:legalis inſtitutio ⁊ ↄmunis ↄceptio animoꝛũ hoc habʒ:diſcernit ⁊ pꝛecipit ꝙ vnꝰ credat᷑ deꝰ oĩptẽs:diligat᷑ coꝛdiali⸗ ter.⁊ magne veneratõis officijs adoꝛet᷑. Qui quidẽ eſt tanqᷓ; clauꝰ fi- xus et ſtabilis circa quẽ oĩa reuoluun.oꝛiginale ſeminariũ omnium entiũ. omniũ reꝝ pꝛimoꝛdiale pꝛincipiũ qui iuxta ſalomõis cloqͥum via diſponit. in numero põdere et mẽſura ↄpꝛchẽdens oia:⁊ a nullo alio ↄpꝛehẽſus. Et vt wrbis Auguſtini vti liceat. deꝰ eſt intra celuʒ nõ incuſus: extra celũ nõ excluſus:ſupꝛa celũ nõ elatus.ſubtꝰ celũ nð depꝛeſſus. Quia igit᷑ ex eiꝰ gratuita literalitate ꝓcedit ꝙ ſumꝰ:ꝙ viuimus: ꝙ mouemur.ſine cuiꝰ manutenẽtia tota natura rediret in nihilũ:ſicut ex nihilo eſt creata. Nic igit᷑ deus eſt tota coꝛdis intẽtiõe xẽſandus.onoꝛãdus ſacrificio et toto oꝛis iubilo collaudandꝰ Pic tibi pꝛecipue ſit pura mẽte colẽdus Vnde nouus Cato Lingua paterna ſonat quam dei ſapiẽtia donat. Hec audi fili mentiſq; repone cubi dei eultum pꝛonum tu dilige multum Qua ſine cultura non eſt mens crimine pura De vglha imagis ſemp vigila doꝛmitõi quodplꝰẽ qᷓ datus Plus vigila ſempꝑ.ne ſomno deditus eſto. ilonga ddꝛmitio qꝛ ocia dant vicia dat ã diuturna qͥes utijs alimenta miſtrat. Si negligentie toꝛpoꝛ deſidioſe mentis hoſpitiũ inuaſerit:tũc pꝛo⸗ ripta diigentia: et virtutũ exercitu relegatoò:omnis vicioꝝ turba ſuccedit. In ſomnis enim multis: ⁊ pigricieingluuies ⁊ caſtrimargia ⁊ oẽs vicioꝝ comites ſubſequũt᷑. Caueat igit᷑ impꝛudẽs adoleſcentia immoderatis ſomnis incũbere.ne virtutũ moderatrir tpantia patiat᷑ eriliũ. Si ei hñane vite mltũ tpis ſpacium pꝛeberet᷑:nec ꝓfectũ ſenio nec caſſatũ egritudie:rebꝰ tñ virtuoſis ſublimibꝰac ſtudioß exercitijſ 3 —— foꝛet impendendũ. ne veſidioſa pigricies ſomnis euutrita diurnis· et nocturnis wluptatibꝰ ſcilicʒ augmentata: abvꝛtiuũ virtutis parcret quippe qꝛ honeſtatis aditũ ſepat atq; capiſtrat. Nã diuturna quieſvi cijs alimẽta miſtrat. Vnde nouus Cato Mon teneas vane de ſommno ſurgere mane. Longa quies ſomni vicio fit fomes inani Einguam compeſce — pꝛincipalẽ refrenare ſupple eſſe Virtutẽ pꝛimã̃ puto cõpeſcere linguam dilectus:ſcʒ eſt i vbi et qñ tacendum eſt Pꝛoximus ille deo qu ſcit ratõe tacere. Quiſquis virtutis oſtiñ nitit᷑ introire:aut ſi quis erimijs moꝛibuſ pollere conatur:lingue vntilabꝛũ tota modcratõe refrenet. Si quis em̃ ꝓpꝛio ſenſualitatis ductus imꝑio: oꝛis ianuã opoꝛtune ⁊ impoꝛtu⸗ ne ad omne verbũ loqcitatis aperiat:mox detractõis valuas diſſenſio nis aditꝰ ⁊ ↄtumeliarũ iurgia pꝛepat ⁊ diſponit. IJmitet᷑ igit᷑ ſapiens nature ſagacis induſtriã.que linguã in hñano capite triplici clauſura recudit. labijs videlicʒ dẽtibꝰ ⁊ palato.ꝑ hoc innuẽs ſapientẽ paucis ↄtentaꝛi eloquijs. ſupeffluere verto nõ carere vicio· nã hec vitial pe⸗ ſtilẽtia impetũ malicie nõ poterit cohibere Pꝛoximꝰille deo q̃ ſcit rati one tacere. Vnde nouus Cato Si cupias pacẽ linguam compeſce loquacem Et ratione ſile conſilium ſi cupis adire Motam cõtradictõis caueto cõtemne iã hoc iã illud wiẽdo ipſi Sperne repugnãdo tbi tu contrarius eſſe. icñ nullo ↄcoꝛdabit diſcoꝛdat Cõ neniet nulli qui ſecum diſſidet ipſe Cusz dictãte rõis iudicio ſentẽtiã vritatis acccperis: ſiue fucrit vir tutis laudatoꝛia: ſiue crimuis inuectiua:ſi hãc ad aurẽ publice multi⸗ tudinis te cõtigerit ꝓmulgaſſe:ſtabili fundamẽto vritatis infirꝰ:ab hoc tramite nulla ↄtrarietatis opiniõe diſcedas:ne varietatis macu . la deturpatus:puerilitatis tibi crimẽ ingcras. dñ aftirmã̃do et negã⸗ do contraria ponis in eſſe. Sperne repugnãdo tibitu cõtrarius eſſe. Vnde nouus Cato &— ——————— w 6 3 A Si Cic Pun pij re mugis aioꝝc colenti teniti iletyri moyin geis ſu inwib Luqi Ponn 0 Que böcñ Un Lo jidet ſuimi cdehiñ ſüvtil chmrel nc Puic Ba neet in iyec e hngn ctqitaccudunct oe tacete. us erimsmoih e refcnet Sjqi etmne zinwn 6is rauasdiſenſt mict igi lpen itt milic duũr⸗ vs ſwiMyauc conãn vi y in Me deo qſcin 10 vannns eſt. 1 wis ſur fucſit vit an publcemulti rintz iitꝰ ne vnittis mu amio cn buchnens i NMulli ſe iungit ſua quem diſcoꝛdia pungit Quiſua diuulgat mea vel tua quomodo celat Zlioꝛũ moꝛes ⁊ vitam ne carpſeris actus et opationes“ pꝛauos Si vitaʒ inſpicias hominũ ſi deniqʒ moꝛes arguis prccãtes nullus hõ ſinepœtõ Cũ culpas alios.nemo ſine crimnune viuit. Humane fragilitatis iudiciũ:has ignoꝛãtie tenebꝛas experit: vtꝓ pꝛij reatꝰ ignarꝰ: ad alienaꝝ culpaꝝ iudicia ſe frequẽter trãſferat:eo magis ↄfuſionis aſſẽcutꝰ iudiciũ quo moꝛdaci ſoꝛdidatꝰ vicijs ligua alioꝝ crimina repꝛehendit. Sicut nẽpe ille aromatibꝰ indiget:qͥ re⸗ dolentiã miniſtrare ſatagit.ſic illũ vicijs cauere cõuenit:q̃ alios face⸗ re nititur virtuoſos. attẽto ctiã ꝙ hñane fragilitatis labilitate pẽſata ille tyrãniſat in moꝛibꝰ:qᷓ in moꝛtalibꝰ filijs adq̃ cacumina pꝑfectõnis moꝝ inquirit · cũ ſcriptũ ſit: Qui ſeruiũt deo nõ ſunt ſtabiles.⁊ ꝙ ĩan gelis ſuis repcrit pꝛauitatẽ. Quis igit᷑ niſi mẽtis inops maioꝛa angel in hoibꝰ ſtabiliuit. Cñ culpas alios nẽo ſine crimie viuit. ñ no.cato Tu qui cuncta notes qui luſtras regna boetes Mon reꝑire potes quos ſine labe notes Relin q̃nda ſunt nociua licʒ chara ſint que poterũt nocere dignitates vlofficia Que nocitura teneſcpuis ſint chara relinqᷓ hõeſtũ vltonñ vtile erĩs noꝛibꝰ vltonis coꝛpalibus Atilitas opibꝰ pꝛeponi tempoꝛe debet Euotiẽs lonoꝛes diuitie xi cuiuſlitet reipoſſeſſe peculiũ virtutibꝰ inuidet vl ſcdalũ.penitus eſt ſine doloꝛis amaritudine deſerendum qꝛ nimirũ dignioꝛa vilibꝰ ac maioꝛa minoꝛibꝰ ↄuenit anteferri. nec cſ Subiñ ſapiẽti· ꝙ qdquid poſſeſſoꝛi detrimentũ ingerit:ꝓbꝛoſe con⸗ qͥrit: vtiliter deſeri᷑ ⁊ poññdet inique. Que nocitura tenes qᷓuis ſint chara relinque Vnde nouus Cato. SOmne quod eſt charuz foꝛe ſitu credis amarum. Pꝛoijce nec retine ne ſit tibi cauſa ruine Sandete ců gaudẽtibꝰ ⁊ flete cñ flentibus 9 ſemp ſit femina facile fit vt efftenate lingu maturus et grauis ridiculoſus iocoſus vt negociñ requirit Eõſtans ꝛ lenis vt res expoſtulat eſto i.vbi et qñ opoꝛtet ſuos 5 repꝛehẽſiõe Tpꝑibus moꝛes ſapiẽs ſine crimmne mutat Si ſapientie foꝛes nitaris ingredi hãc pꝛudentie regulã in huma no conuictu nõ ppſtponas.vt videlicet te ſic rebꝰ accõmodes: ꝙ ſine leuitatis notamine cundẽ aquariũ te diuerſa ↄſideratõne pꝛeſentes. Interdũ ſiquidem ßᷣm factoꝝ exigentiã erpedit virilis animi ↄſtõtiã erhilrre· Interqũ vro beniuola trãᷓquiilitate potiri Sicut enim ar ticuli manuũ aliqñ ꝓducunt᷑ in longů. interdũ wro rotant᷑ in oꝛlem: ſeu replicant᷑ in palmãᷓ: idẽtitate manuñ nõ mutata. Sic itaq; ſapiẽs cũ pꝛudentibꝰ philoſophũ redolet. cñ iocãtibꝰ laxat᷑ in riſum cñ ſeri oſis ↄſulit. cñ ꝑegrinis loquit᷑ aut ſalutat. Teẽpoꝛibus moꝛes ſapiens ſine crimine mutat. Vnde nouus Cato Reuis ſen erit ſapiens ſi res ſug querit Et moꝛes vertet ſic ſine crimine certet Sxoꝛi qᷓeulãti non facile credas. ſine cã tu i.mãcipijs tuis ↄquerenti Mil temere vxoꝛ de ſerius crede qͥꝛentt p maritus ſuus ulũ ſerumn. Sepe etenĩ mulier. quèẽ ↄix diligit odit Pẽſata muliebꝛis mutabilitatis natura q nñc in iſũ nůũc in illũ os ſuñ ſtomachãdo relaxet:nõ debet vir pꝛuẽs vxoꝛis ſue machinãtis verbis fidem adhitrre. Cñ eni vt autoꝛ eſt maro Variũ e ſue ꝓcacitas:iurgioꝛum nena euomat.dñ falſe materiã ↄtra quẽpiã ↄcipiat. Quodſi nõ at tente caueris: ſed tue oneſta:tuoꝛũqʒ mancipioꝝ emule moꝛem eſſeris⸗Jam i tibi nedũ mancipio tuo:muliebei ritu v etericulũ. dñ marime ſola cogitat paleas manu colligit:terram q; hede fodit. Sepe etenim mulier quem cõiunx diligit odit· Vu⸗ de nouus Cato Mil temere credis vxoꝛis ſepe qucrelis. Manq; deus nouit vt quos tu diligis odit De coꝛrectõne fraterna —— .— ——————————————————————* ———————— „6 0 nis Gint Puon ncjb ſicac tnil letconig curatõis ſis ratõi non reſili je nouus Limone Vontm Ldn Sern Ihttt ſomöe rjte modl Nſti ſuadepſ Irgion yaſceye urmoꝛbip tnrpſoe Loſasn Ditiſcr Bllg ls Sicbe een wanbanit e ntn Sᷓig ipi cinnmcſt Snoꝛes ſpin ckedas dqctenti de qhent ligit odt mitũnũcin ilis is ſe machit An ⁊mutihit cacitas:iurgun iut. Quooſf nõat emue mozen ritu wabꝰ blädis coligit:terram fn iũen pqñ coꝛripis peccantẽ peccãs i. coꝛripi ille peccãs— ab incepta coꝛreptione Si tib ſit charus noli deſiſtere ceptis Quotiẽs aliãs in amicicia ↄiũctiſimꝰ:laratis intpautic frenis v⸗ ctus e laſciuie:ꝑ arua vicioꝝ ſeu ꝑ agrũ lubꝛice wluptatis excurrit tũc vacãdũ ſumope eſt. ut crebꝛis exhoꝛtatõibꝰ facũdo ſermõe melli⸗ rtis:amici lingua neceſſariã adbitrat medicinã. Si foꝛſan ille vt aſſo⸗ let coꝛrigẽtis mauñ dolẽter ſuſtineat: malẽs ſuis incũbere fetoꝛibꝰ; curatois remediũ expirinõ ilico debʒ exhoꝛtãtis ligua ſilere ß̃ cõge⸗ ſtis ratõibꝰ moꝛbi mollire duriciẽ. ⁊ donec tandẽ finẽ optatũ pcipiẽs non reſiliat ab inceptis. Si tibi ſit charꝰ noli deſiſtere ceptis Vn⸗ de nouus Cato 3 Eñ moneascharum qᷓuis tibi fiat amarum 6 MWon tamen abſiſtes quin verba monendo miniſtres De multiloqua contentione 8 loquaces litigare ctumelioſis Coõtta verboſos noli contendere verbis a natuꝛa omnibꝰ qꝛ ſtultoꝝẽ nñerꝰ infinitꝰ Sermo dat cũctis anim ſapientia paucis · Inter hñanc vite ↄtagia nibil ſecuriꝰ:nuila maioꝛ moderatio rõiſ qᷓ; ſermões cohibere ſupfiuos et ʒ loqces qui inaniter garriũt tẽpe⸗ rãtie moderãtiã obſerugre. In hoe em̃ nos expientia natural edocet RNã ſicut ignis material ↄbuſtibiliũ appoſitõe ſuccẽdit: et eoꝝ ſucceſ ſiua depoſitõe deficit ⁊ decreſcit.ſic lingue virꝰ ↄꝓtũeliaꝝ blaſpbemijſ ⁊ iurgioꝝ dilatatũ iniurijs:nõnũqᷓ; in foꝛnacẽ itrefrigerabiſ ſuccẽſi⸗ onis aſcenditet dñ verbñ verbo quaſiclauꝰ clauo retũdi credit:auge tur moꝛbipnicies.qꝛ iuxta dictũ poeticũ:latet anguis in herbis· Ld⸗ tra vrtoſos noli cõtẽdere xrbis Vnde nouus Cato Verboſas lites fili chariſſime vites 2 Muiti ſermonem retinent ſed non rationem Tibi pꝛoxmus eſto amicos vel fiios pchario: eibi Bilige ſic alios vt ſis tibi charus amicus. literalis in dãdo nõ ribaldis ne tu patiaris defectũ Sic bonꝰ eſto boĩſ ne te mala dãna ſeq̃ntur Lñqʒ mones aliquẽ nec ſe elit ipᷣe moneri Politice vite rtritia boc ſieciale mandatũ obſeruq̃tia regularicõ⸗ mendat: ne qͥſpiã inter homies pꝛepoſterato oꝛdine charitatis:alicna ↄmoda, ꝓpꝛijs neceſſitatibꝰ anteponat. Sic enim Salomõe docente inſtruinur: vt videlicʒ ꝓpꝛioꝝ fontiů latices hatriamꝰ pꝛimitus: et poſtmodũ ipſos in ꝓrimos diriuemnꝰ. Sic ſibi neqᷓ; ⁊ inſipiẽs omni bus videt᷑ inutilis. Eniuero pꝛoficiẽtes multis ⁊ in ꝓpꝛijs neceſſitati bus negligẽtes:ſiles facti ſunt inſipientibꝰ ⁊ ſue ſtoliditatis merito beſtijs comparant᷑. Sic bonis eſto bonꝰ ne te mala dãna ſequantur. Vnde nouus Cato Pꝛoſpice ſic alijs vt ſis tibi charus et ipſis. Sic bonus eſto charis ne tu mala danma ſequaris Ve ſis fame cupidus vanos in diftamiã ſurgẽtes ipꝛimꝰwictoꝛ vl inuentoꝛ Rumoꝛeſ fuge ne incipias nouuſauctoꝛ hů 6 iõ Juuenal ait. digito ↄpeſce latellum. NMᷓ nulli tacuiſſe nocẽt ſepe nocʒ cẽ locutuʒ Si fame pꝛeconiũ digniſ relatibꝰ adipiſci cõtendas: inanes rumu ſculos hiſtrionũ et narratoꝛias immoderate ſturrilitatis ineptiaſtto tis viribꝰ decinato. Poſtqᷓ; enim mẽtis hñane thalamo hec vdluptaſ inſederit:neqᷓſimi hoſpitis cõtagiata weneno:letat᷑ murmure detra⸗ ctione paſci᷑ uturie gratulat᷑.⁊ ↄuocato vitioꝝ exercitu: virtutum collegiũ intercludit. NMã iuxta aplin. pꝛaua colloqa moꝛes coꝛrũpũt egregios.que ſi lõga obſeruatõe ↄꝓuaiuerint:facili dimicatõe nõ pote rũt cohiberi Rumoꝛes fugene icipias nouꝰauctoꝛ bii. Vñ no.cato Effuge rumoꝛesſimuil et nouitatis bonoꝛes Mam nulli tacuiſſe nocet loqui quoq; nocet In. ꝓmiſſis non confidas pecuniã vlaliud tuo creditoꝛi RRẽ tibi ꝓnuſſaʒ certam pꝛomittere noli Pr huant᷑ abundãt verbis ſine opibus Rara fides ideo qꝛ multimulta loquuntus⸗ Cõſtãtie turrẽ ppxnẽſaſcẽdere ⁊Nritatis iudicio redimiri.attẽdat hñane inutabilitatiſfallacias que frequẽtius incidunt in falſitatis ĩa borintũ. Cñ enĩ fᷣm ſapiẽtẽ voitati cũcta ſtiaceãt.⁊ iut᷑ ꝓphetã. vani fiij im ⁊ mẽdaces q in eoꝝ pollicitatõe ↄfidunt.⁊ ꝓmiſſa dubia ꝓ itn gunt In ſent però iui Uüt 6 Wyico vine uuſauwi ßito ↄnſe birlum. z cẽlochtu dsism wriituis iypiſt chalamobecwin ta mmre din xererctuviutn oqa mores ctriyi dimiatenõpe toꝛbf ñhoc 8 io tete voli Koihus aloquuntul iciotemiri attit ciuntifalſtat itiu pptet ntnpniſodbl cðſtantibꝰ affirmantes moꝛe illoꝛũ qui anguillã lubꝛic cauda ſtrin⸗ gunt nõſine nota infamie a pollicitis ac ꝓmiſſis pariter excudũtur. Rara fides ideo qꝛmiti mlta loquunt᷑. ¶ Sñ nouus Cato · Rem tibi ꝓmiſſam nulliꝓmiſeris ipſam Perdit nanq; fidem fit multa locutio pꝛidem Teipſum noſce ilaudibꝰ extollit iiudicabis teipſumſi dignus ſis Cũ te quis laudat.iudex tuꝰ eſſe memento⸗ qui foꝛte adulatoꝛes ſunt„ 3 Plus alijs de te qᷓ tu tibi credere noli O tu quiſquis in huiꝰ vite fluuio: imo in mari magno ac ſpacioſo nauigas boc in erario memoꝛie ſedula ↄſideratõe repnas:ne alienis laudibus intumeſcens plꝰ extere aſſertõi qᷓ;ꝓpꝛio iudicio ↄdeſcẽdas In oc em̃ ꝓpꝛie fallitur hũane deliberatõnis iudiciuʒ:ꝙ moꝛe oculi coꝛpalis aliena ꝓſpiciens:nõ ſeipſum pmittit intueri. dñ palponum mendacia:adulatoꝛuʒ phaleras ⁊ cetera ſeductõis miniſteria aures laudis bibule minꝰ pꝛudẽter attẽdũt:tũc demulcet᷑ pctõꝛ ĩ deſiderus gie ſue ⁊ iniquꝰ bñdicit᷑ aut ambulãs q̃dẽ in magnis ⁊ mirabilibus ſup ſe:nõ teſtimoniñ ↄſciõtie vracis inſeqᷓt᷑: ſʒ acquieſcit fraudulẽtie flſitatis. Sane poſtqᷓ; adulatrix loqᷓcitas miſtrãte foꝛtuna adulatio nis optata ſtipẽdia ſibi adepta ↄccpit:fauos laudis dulcifluos ↄuer⸗ tet in detractõis aculeos in momẽto. Cũte qͥs laudat iudex tuꝰ eſſe memẽto. Vnde nouus Cato Si quis te laudat non huius te gloꝛia fallat Plus laudatoꝛi qᷓ; tu tibi credere noli Dlios laudato bñficiñ acceptũ homibus ſinð es ingratꝰ⸗ Oftficiũ alterius multis narrare memento „ ib p q tuipſe taceto Ztqʒ alijs ců tu benefeceris · ipſe ſileto Ingratitudinis ſcelus copioſum vicioꝝ exercitũ ſecũ hoc habet in ſua pernicioſa opatõe pꝛecipuũ ꝙ in emũgendis alioꝝ oſticijs manꝰ ertẽdit ꝓductiles. Cuiꝰ vero ſuſcepit· aut obliuiſcit᷑ aut retributõnis nõ meminit:aut quod deteriꝰẽ neqͥſũime atrocitatis abuſu ſatagit in datoꝛem. hec eſt virtutũ tinea: putredo iuſticie:amicicie interitus:et tiplicet. multiſq; modis inſtãter retribuat. ſi vnerande laudis pꝛeco⸗ nio velit decoꝛari. Si wro quiſpiã alijs dona gratuite liberalitatis im penderit· virtuoſo ſilẽtio pꝛeterire ↄtẽdat. ne ofticiũ ꝓpꝛia laude ſoꝛ⸗ deſcens fructu careat pꝛeintẽto. Siciũ alteriꝰ muliis narrare me⸗ mento Vnde nouus Cato. Alterius factum ſit vrbis amplius actum. Sed referas nulli cum tu bencfeceris vlli Zuuentuti condeſcende tuexñs. iudicas narras ¶ultoꝛũ cum facta ſenex ⁊ dicta recenſt es. illa opa ad memoꝛiã vniãt i.dñ iuuens eſſes tu 7 Fac tibi ſuccurrqt· inuenis que feceris ipſe Moꝛis eſt vſitati vt ſenectus canicie wnerãda: acutis demoꝛſiõi⸗ bus ferat᷑ in iuuenes.ipſoꝝ paſſiões ⁊ impetꝰ ſtimulo duriime coꝛre ctõnis inuadens.pꝛeteriẽſq; ſub ſiẽtio Ftis wluptatis illecebꝛis:ſua trãſegerint tpa iuuẽtutis.⁊ quod in ſe diſſimulare cupiunt: in alijſau ſu maliuolo crudeliter ↄdemnãtes· Si igit᷑ iuuenies inſolentias ap⸗ to coꝛrectiõis verbo medicari decreueris- charitatis xrto ſermones delinias:ſeuere—— dolabꝛũ ſi hendedotnecn5 vite tue pꝛioꝛis ↄtagia:cũ impetu iuuenili quem coꝛripis ↄſideratõe ↄpt es P ⸗ rũ cũ facta ſenex ⁊ dicta recẽſes Vnde nouus r Cum multos actus meminit facunda ſenectus Seria fac iuuenis que narrat ſermo ſenilis Furtiloquia nõ cures nõ moueat te ſecreto cũ alio Me cures ſi q̃s tacito ſermone loquatur. .q̃ noſcit ſe in culpa vt oĩa dicantur Eonſciꝰ ipſe ſibi. de ſe putat om̃ia dict In hoc deuiat temere ieuitatis ineptia:vt iuxta petã nodum ⸗ nens in ſcirp accuſaute ↄſciẽtia:⁊ turba ſceleꝝ pꝛeualẽte:de aliena cðſcientia temere ſuſpicat᷑. De quo Seneca ſic meminit In hoc er⸗ rat omnis affectus. vt in quo ipſe inſanit: in eodẽ putat ce mre Siigit᷑ verbi gratia quoſitet im videris ſibi n cetius colloquentes: nullius ſuſpitõis moꝛd teros inſa⸗ 181 tuo ac ſe⸗ earis inſultibꝰ quaſi ti⸗ pſcriptio oneſtatis. Aduertat igit᷑ q̃ in virtutũ gymnaſijs conat ſtipendiarie militare:vt beneficẽtie moꝛẽ gerẽs: ſuſcepta bñficia mul⸗ ————————— bidet fem Luy Iſ iinp Un hcẽ 55 Sif er mides mas ni niickti gnitutñ nehs inl . ndc 8 ci Sifoꝛ d Un — verni ſch w n vmen ende udicq ſunz nunſtz. e6 fecenspſe acutbdenanõ⸗ ulo duriſmecure dtats ilecchꝛis:ſu vroW diſa wies utis uuð xtv ſmn Mchoviete pꝛiz oeopits hulh⸗ us Lato es cul oa⸗ wdnn ml de pꝛut e alien cmenut n ben d putruros in erisſp mutuon! ultd bi detractõis inſidias pꝛeparent. ſub amicicie nomine timoꝛẽ nõ pꝛe⸗ feras inimici. Cõſciꝰ ipſe ſibi de ſe putat oĩa dici. Sñ nouꝰ Cato. Qui ꝑſcrutatur ſi quis ſermone loquatur! Ille fert ſecum quod non eſt foꝛſitan equum. In die bonoꝛũ nõ ĩmemoꝛ ſis maloꝛum in ꝓſpreritate pſitus i.cõtraria ꝓuideto Cum fueris felix qᷓ ſunt aduerſa caueto in eadẽ ꝓſpitate nõ cõcoꝛdant tpa foꝛtune tx bꝰ Mõ eodem curſu reſpõdent vltima pꝛimis. Si foꝛtune blãdiẽtis amplexꝰ lubꝛicos ⁊ oſcula fugitiua te ↄꝓtige⸗ rit experiri: moꝛdaces ipſius ſeuiẽtis aculeos: debita ↄſideratõne foꝛ mides. nec ab eius blandicijs coꝛnua pꝛeſumptuoſe temeritatis aſſu⸗ mas. nã hac arte malignitatis frequẽter vtit᷑. ꝙ hiſqͥbus potioꝛa mu nificẽtie ſue dona cõtulerit:ipſos fraudulẽter ꝓmouens ad ardua di⸗ gnitatũ oculos toꝛuos ſolite malignitatis infiectit:⁊ cecas eis diſpo⸗ nens inſidias:ſubitã deſerit in ruinqᷓet a ſue felicitatis faſtigijs cala⸗ mitatis pꝛetendens retiacula diſponit in imis. Non eodem curſu re⸗ ſpondent vltima pꝛimis Vnde nouus Cato Si quis tantus erit felix que ſunt aduerſa cauebit Si foꝛtune cadunt tunc vitraꝓſpera vadunt Dlterius moꝛtẽ nõ exoptes DPq incerta cito cadẽs Cum dubia ⁊ fragilis ſit nobis vita tributa . licet ſenis licet iuuenis exiſtẽs In moꝛtẽ alteriꝰ ſpem tu tibi ponere nol. Si ſucceſſiue poſteritat peculiũ tibi legitime delrat᷑. quod viuens aliqͥs licʒ de ſenũ nũero canonica rõe poſſideat:ſpeʒ ↄfidẽtie certioꝛis in tãte dubitatõis negocio ñ apponas. Mã fatal vite terminꝰ oẽ ge⸗ n wim ãpliſſimo ſue ſagene tẽdiculo potẽter icudit. Mec ſeneſ deſe rẽs nec iuuenes frequẽtiꝰ derelinquẽs. Eniuero dñ amplioꝛes vite teꝛmios iuuẽtꝰ laſciuiẽs tibi fraudulẽter indulges: ecce ſubito feralis moꝛtis pnicies: adhuc parẽs decrepitis viuẽdi gloꝛiã preripit tibi ſo li. In mortẽ alterius ſpem tu tibi pnere noli Vñ nouꝰ Cato Eum tibi ſecura de moꝛte ſpeſq; futura Alterius moꝛtem noli tibi ponere ſoꝛtem Paruj munus gratů habeas paruůñ dnñ ñ Exigu munus cũ dat tibi pauꝑ amicus gratãter qꝛ nõqᷓtitas ßᷣ wlñtas reſpiciẽda eſt Qccipito placide.piene landare memento. Si gratitudinis ſaẽʒ oculo debite ↄſideratõnis aſpicias:in remu nerãdis officijs nõ tã dati cumulꝰ:qᷓ; affectõis titulus pꝛedicat Quo circaſi amicoꝝ q̃ſpiã munuſculũ leuis ponderis plenñ litrralitatiſ ob ſequio tibi largiat: oc magnifice ↄgratulatõis applauſu ſuſcipe non pſipnas · Alioq̃n ingratitudinis ſcoꝛeã damnabili viſcoſitate con⸗ cipies. Pluris enim cenſet ſapiens diogenes aque poculũ: artiſſimo charitatis officio exhibitũ: qᷓ creſi diuitias coꝛde lento. Accipito pla — cide pleneq; laudare memento Vnde nouus Cato Si quis foꝛte velit ꝙ amicus pauper halebit Sumat coꝛde bonõ ſed laus detur addita bono Qh moꝛs nõ ſit foꝛmidanda moꝛtẽ moꝛs eſt vltima linea rerñ dicit oꝛatius⸗— Me timeas illq̃ que vite ẽ vltima finis timet xdit Q moꝛtem metuit amittit gaudia vite Airoꝝ iliuſtriñ dogma plucidũ:circũſpecta traditõe ↄdudit. ꝙ licʒ vtimñ terribiliũ moꝛs cũctis moꝛtalibꝰ imitet᷑ ꝑ iciẽ: nñqᷓ; tñ fapiẽ⸗ tũ animis: ↄtinue wratõis dupietatẽ inducit Quippeiurta Sene⸗ cã naturaẽ oisß nõ pena.⁊ hac ↄditiõe nñdũ intreuimꝰ: vt eracto modici tꝑis intuallo ꝓtinꝰ exiremꝰ. nec ẽ foꝛmidãdũ multimode 3ᷓd nulla wterit occaſione caueri. Etiuxta iuris reguiã. quod cẽs tãgit dʒ ab oĩbꝰ appꝛobari. Si qᷓs wero ſup oc afſidua ſoilicitudine meticu loſe vitã trãſegerit:ſbſiſtẽdo deficit viuẽdo moꝛif⁊ q̃ſii deſperatõis nitct᷑ vita lapſũ. Qui moꝛtẽ metuit q̃d viuit pdidit ipſũ Vñ no.cato Dico tibi vre ſi vis de moꝛtetimere. Perdere tunc queris quam vitam hatere videris Pijs monitis acqueſce bÿ̃ficijs expibitis refundit Sitibt ꝓmeruis nemoten pondet amicus. inclamitare cõtra reſtringe Incuſare deum noli. ſed teipſum coetcẽ b wan hun cnm hntn vu imer tantis ſeàub pꝛtien abia virtuti cerce. Sim Font ir n ehitgin enncin ereinitn nuew n c pi niſn oꝛuelento Aui sw nd arerdict oꝛgtis ma fins gyuvte nibeocudtet Auceinñctñ ſy⸗ Quprriuttn gi intrauimyterun udũ multinodeq lä quod oẽs tig ſolicitudine metu e qhideßernöt ei ſce woet amicus cſringe um coerce Hoc ꝓpꝛietatis crien obijcit vitioꝛum dãnoſa ſoꝛdicies ꝙ criminũ illaqueata cõpedibus· coꝛripientis manum cõgratu lanti animo non admittit. Sed potius ex coꝛreptõne detẽrior: er medicamento moꝛbidior:nonnunq; curationis abijcit medi cinam um igitur tyrannus virtutis ſenſualitas: et ꝓpꝛie w luntatis abuſus · qui ſtipendiarie ſecum trahunt omnẽ erercitũ vicioꝝ: hoſpitiolũ mentis obſident: excitetur pꝛotinus ratõnis imperiũ: que iuxta philoſophũ ſemper depꝛecat᷑ ad optima: et tautis vitioꝝ peſtibus potenter accurrat. Et tu huius doctrine ſedulꝰ auditor: ab hoc tramite ñ reſilias: vt coꝛrectoꝝ monita patienter ſufferas et vt ire ac blaſphemie ßᷣmones: ex patientie cubiculo pꝛodeuntes: ſapienter excludas: ſtudio ſapientia ac virtutũ miniſterio te exerce· Incuſare deum noli ſed teipſum coerce. Vnde nouus Cato. Si manet obliquus nec pactum ſeruat amicus Von tibi culpandus deus ſed ſemper amandus 3 De miſeria humane cõditionis. nichũ tecũ ferentem er naturans deus Infantem nudũ cum te natura creauit. miſcrie pndus pati Pauptatis onus patienter ferre memẽto. Si creatricis nature ſagaci ingenio dona ↄferas: Si oꝛtus tui penurias auida ſedulitate perpendas: nullum vinentium mu nus diuitiarũ aut foꝛtitudinis cognoſces oculata experientia: in huius vite ſuburbium ominibus attuliſſe. Siquidem et leo nes a ſue natiuitatis initio ſe muniunt vnguibus: thauri coꝛni bus canes acutis dentibus: oues lanis: equi pilis et pedibus. Sed ſolus homo inermis: imbecillus·⁊ impotens:non loquens non intelligens:non incedens: ad pꝛeſentis vite miſerias ſe in gerit impwꝛtune. Precogitatis igitur tantis pꝛimeue natiuitaij ineptijs: ſi in paupertatis exilium te contigerit oberrare: que teſte Seneca:odibile bonñ cenſetur ab ominibus.tanti ↄſide- ratione miſterii patientie clypeñ diligenter oppone.non ſimil factus beſtijs inſipientibus: aut agitate arundini graui xnto⸗ Paupertatis onus patienter ferre meĩto. Pauperiem grandem vincat patientia tandem De erpenſrũ moderamine ne patiaris defectũ rebus tuis moderate Ne tibi quid deſit queſitis vtere parce res qnas habes i.ꝙ deerũt ⁊ deficiẽt tibi 3dqʒ quod eſt ſerues ſpꝑ deeiſe pntato Aurea virtutũ catena bumanas opationes dirigens medio cribꝰ gaudet ac ſuperflua deteſtat. Main ſicut ĩ ards ſecretioꝛi bus aceruum diuitiarũ ꝑeſſula cupiditatis includere cẽſetur:ne Phariũ et moꝛbo electñ. Sic ꝓdigalitatis pnicioſa diſtractio iu uenilibus deducta laſciuijs ſubitꝗᷓ ꝓtrahit in ruinam. quam niſi debite coꝛreptionis lima diſcretõis cautela ꝓpulerit: indigẽtie comites paupertatis ſatellites miſtros indigentie ac demũ fur toꝛũ pericula ad ſue habitationis domiciliũ cõuocabit. Mec mi rum: quia extreme deſolatõis ↄſtituetur in arce. Ne tibi quid deſit queſitis vtere parce. Vnde nouus Cato Partius ⁊ vteris queſitis quando frueris Et rem ſeruabis quam ſemp deeſſe putabis De verboꝛũ ſimplicitate iãline dilatione iſepe quod fit qñ pmiſum nõ tenetur Eð pſtare potes ne bis pꝛomiſeris vlh i.ne ſis mendax et dupler virtuoſus et verax He ſis verboſus dñ vis vꝛbanus habert Nirtual cõſtãtie firmitas muro vgllata foꝛtitudis:mltifarie multiſq; modis viciñ duplicitatiſabhoꝛret.vt tanqᷓ; nephariũ reputet aliquid dicere et Zᷣriũ meditari.ne ↄtrarietatis alligat? vinculo et vicioſitatis retiaculo catenatus: dum ꝓprie volun⸗ tatis arbitriũ temeraria delitcratõne Ppſequitur:aliquid ſpon⸗ dens.et cadem volubili mutabilitate denegãs infamieꝰꝓcacis meretur demerita. que redolẽtis fame ſtipendia debuerat ꝓme reri· Ne ſis vertvſus dñ vis vrbanꝰ hi. Vñ nouus Cato. Mis non ſponderis quod tu pꝛeſtare valebis. Von ſiwiſis vento ſeg vir bonus ciẽ memẽpo Enmſis inops natus quftquis nuduſq; crestus Fi 0 cüſ T chj tl hs du tesct babil eſi⸗ 3 — min Weenre derünth eſenn esdingus m uu jars ſcyci uihnm quamuiſ pulcrt indigẽte t ac dem fi e. Netbi quid Lw pmiſimpõtenett uſeris vlh Mus et verat ns haben itudis mthrie tanqᷓ nepbari nataligatꝰ mpyrwn⸗ ur nici ſon⸗ is inſami peacis dia debucrat ꝓme U wns Lato s. 0 Fido ſis fidus hõq;ʒ ficto cautus eſto fingit i.oꝛe.ſ.amicũ aĩo vcrus Qui ſimnlat verbis nec coꝛde ẽ fiduſ aĩcnſ etiã finge te amicũ oꝛe dolus deindit᷑ dolo. ⁊ dlauꝰ retõdit᷑ cauo. Tu quoqʒ fac ſimile ſic ars deluditur arte Iſta metra ſunt omiſſa aut ex ſcriptoꝛis icuria aut ex actoꝛis certa induſtria. marime cũ mãdatis dei vident᷑ Zdicere ⁊ fictio nis duplicitatẽ ꝑſuadere. Noꝛũ ſententia nõ tam apud ſapien⸗ tes eſt honefta ꝙᷓ apud pleroſq; videt᷑ ꝓbabiliter dicta. Pꝛo⸗ babile autẽ putatur vt clauus clauo retondat:⁊ fraudi fraude reſiſtat. quod aſtruit q̃ dicit. Neq; eni lex equioꝛ vlla eſt: qᷓ ne⸗ cis artificẽ arte ꝑire ſua. Ergo vt ꝑiuras merito ꝑiuria fallant Exẽplo doleat femina leſa ſuo Vnde nouus Cato Landat adulatoꝛ ſed non eſt verus amatoꝛ Tu quoq; cõmendas ⁊ ei condigna refundas De adulatione nimium dulces laudare Moli hoĩes blãdos nimiũ ſermõe pꝛobare dulciter auicularius Fiſtula dulce cãit volucrẽ dů ðᷣcipit auceps Judiciũ equelibꝛate diſcretiõis ſtatera pẽſatũ hoc imperat ⁊ indicit:vt nullꝰ ↄuictus hũani particeps: adulatõis fauos mul tiplici ↄmẽdatõe diffũdat. ne aſſentatdis ſuſpectꝰ iniuriã in mei le acutã:videat᷑ opiniõe maliuola ↄculcare. imo extrema vſtio ſitatis abhoꝛrẽs ⁊ incedẽs via regia nec adulatõ nis melle: nec detractõis aceto:linguã polluat colloquẽtẽ. lioqn errãſin in uio nõ in via: aut inuidentie ꝓxrimꝰ aut palponi nõ ʒꝛius vide tur amoꝛis ſchematibus oberrare. Moli hoĩes blãdo nimi ſer⸗ mone ꝓbare. Ende nouus Cato. Mon bene creduntur nimium qui blanda loquuntur. Decipiuutur aues ꝑ cantus ſepe ſuaues Vnde etiam Eſopus pꝛeclare concoꝛdat dicens Monſatis eſt tutum mellitis credere verbis Ex hocmelle ſolet peſtis amara ſequi alteritates tempoꝝ acuta circũſpectione per raritatis articulo deſperatõne cõcepta:exceſſiuam conſ paupertatẽ. ſed legitime moderationis ſeruata tempoꝛis: ince dendo via regia: virtuoſe mediocritatis medium ſapiens ob ſeruabit. nec cupiditatis notatus infamia: non eroſus nui bus· non virtuti ↄtrarius. immo nulli Sic tu nec cupidus nec apates literos et non diuitias lucratiuis natos Cũ tibi ſint nati nec opes.tůc artibus iilos et amictũ ſint inopẽ defendere vitã pꝛeuaricatio: hanc humano generi miſerie doce ſillis artibus i. lucrari victum L Protoplaſt c hun deſeruit pꝛtionẽ:vt ſucceſſiua pſteritas ignoꝛantie tenebꝛis: „ ac ↄcupiſcentie illecebꝛis ligarct᷑. Quocirca debite inftructõis regulis indigemus· vt illuminato coꝛde contẽplatiue vite theo reticam capiamus. Ea videlicet iurta apoſtolij que a deo dona ta ſunt nobis et actiue vite experientiã non hoꝛrentes: in mun dane·ꝓcuratiõis neceſſurijs: ꝓꝛo nobis et pꝛorimis cõueniẽtis induſtrie diligentiã apponamus. Et hanc inſtructõis noꝛmaʒ filijs et poſteris conemur relinquere. ne foꝛte inopia et pauper tate grauati:in ſui generis impperium defluant impoꝛtune nec percurrant infamem ſemitam. Inſtrue quo poſſint inopẽ defẽ dere vitam Vnde nouus Eato. Inſtrue pupillos pauper ſi diligis ilos. Me paupertati valeant ſuccumbere nati. De rerum eſ „. vile eſt charũ quod charur in appetend Sic tu ne— Reifamiliaris guter iaculis diſcreto moderamine pꝛeſidẽs: S ectione perpendit. vt nec abun ruant vtere fictili tanqᷓ; guro pꝛecioſũ vtere auro vt fictili reputato illud 1ile putato nec cupidus.nec auarꝰ noſcerisvl. nu Lhn Fich 27 vicioſi Ty virtut qd diſc ſaada ſetyn ſorque ſemiid ſelep tions tione redar Sicu Nm Mplarueyitth hlironody ahunnmn oumscõuenẽtis nctöis noꝛmqʒ Aupuetpuu mpꝛtune nec Vnt nopẽdef tficilreputuo ilu m vile putan udo ninis na noſcensvll nninepꝛeſiẽs: Mun maictentnec ſuan colant utatenpi ince nclumiynsob nonewiswmi nerapidus vet auarus noſceris vlli ¶ ñ nouus Cato Charũ vile putes rurſus contraria mutes Sic nec auarus etiam cupidus nec noto videris. Illa caueto que alijs cauẽda docuiſti coꝛrigere arguere i.tuipſe nõ facies ea. Que culpare ſoles. ea ne tu feceris ipſe vicioſum coꝛrectoꝛi ppꝛia Turpe eſt doctoꝛi cũ culpa redarguit ipſuʒ. Mhil in humanis actibus verecũdia dignius:nihil magis a virtutis limitibus alienũ:qᷓ; damnãde oſtentatiõis oppꝛobrio ad diſcipline pꝛecepta linguã larare magniloquã: et mann mif ſa ad aratrũ rctroꝛſum aſpicere.⁊ nepbandũ moꝛibus redole- re tyꝛannũ · Quid mõſtruoſius monſtroꝝ:que deriſibilioꝛ irri⸗ ſio:que maioꝛ eneruatio rationis:qᷓ; ducẽ foꝛtitudinẽ pꝛedica⸗ re militibus· et greſſi retrogrado pꝛimus hoſtibus terga verte re:leppꝛine timiditatis melanchlia occupatus. Zut qᷓ; in erudi tionis arte ſciolus vitioꝛũ ſcoꝛeam ꝓhibere diſcipulis:et delira tione continua ꝓcumbere in idipſum. Ture eſt doctoꝛi ꝙ culpa redarguat ipſum ¶ Ande nouus Eato⸗ Si culpare velis non culpabiliſq; videris Mamq; mihi ſoꝛdet ſua quem doctrina remoꝛdet Poſſibiles ſint petitiones tue. in veritate ab amico i.apparet eſſe iuſtũ Stð inſtũ ẽ petito vel q videat᷑ honeſtũ iniuſtũñ nemo eni amici gra dʒ iniuſta facere NMã ſtultũ eſt petere qð poſſit iure negari Si amicicie regulas qᷓs moꝛales philoſophi eleganti ſtudio ↄdiderũt diligẽter aduertas: nñc; turpitudis macula:aut vitio ſi ↄſenſus affectio aut q̃dpiam aliudquod ab oꝛbita virtutum aberret amicicie legibꝰ admittit. Quippe ſicut celũ terrenis: ef⸗ na caducis:ſpñalia coꝛpibꝰ nñis:ſic virtutes vicijs pꝛeferunt᷑. Mõ igit indignatõnis ſtomachãtis ꝓnocet᷑ erroꝛib iſi q̃ſquis de ciero vei pulo virtutis aduerſariꝰ: qb amico repudiũ con Ande nouus Cato. Erige rem iuſtã ſi non cupis inde repulſam RNon eſt donandũ quidquid ſtat iure negandũ. In dubijs non cito diffinias. quẽ tu nõ noſcis pꝛeferrei g̃a quos noſcis Ignotũ tibi tu noli pꝛeponere notis i. noti ſunt.i.expientia certa.i.cognoſcũt᷑ noticia caſuali Cognita indicio conſtãt incognita caſu Humani cõuictus moꝛes ambiguos diligẽter attendẽs ꝑer⸗ facile erperit᷑: ꝙ pẽſata hñane mutabilitatis naturg: iuxta ſapien tem nõ eſt credendũ omni ſpũi·nõ virtutes ſe eſſe vicia menti⸗ untur. Equidem fallaci ↄmercio hediꝓ agniſtamaraꝓ dulcibꝰ ⁊ turpiaꝓ honeſtis frequẽtius ꝓpinant᷑. Quamobꝛẽ ut fallacie latibulũ incaute dubietatis paralogiſino euitet᷑ faciliꝰ: ⁊ cautiꝰ declinet᷑ expientia duce que cenſet᷑ optima reꝝ interpres nñqᷓ; certioꝛa poſtponant᷑ dubijs · ne deterioꝛa cõtingãt releuato euẽ tus pꝛoſperioꝛis applauſu. Cognita iudicio cõſtant incognita caſu. Ande nouus Cato Cognita pꝛiuatis nunqᷓ; vos anteferatis Mam pꝛiuata ſedent extranea caſibus herent De noſtre moꝛtalitatis incertitudine. qꝛ ſubito mutat᷑ de gaudio in triſticiã de bono in malũ Cũ dubia incertis verſetur vita perichs ꝓ merito magno ſi bñ viteris vitã vniꝰ diei q̃ ad labvꝛẽ naſcimur Pꝛo lucrotibi pone diẽ quicũqʒ laboꝛas Beneralis hũane neceſſitatis calamitas a ꝓte plaſtoꝝ crimi nibus deriuata:nos in funiculuʒ duplicis neceſſitatis includit Nã rõis iudiciũ ignoꝛãtie tenebꝛis nitit᷑ offuſcare. ⁊ multipli⸗ cis egeſtatis miſerijs valitudinẽ coꝛpis intercludit. Cui moꝛlo duplici duobus remedijs cõucniẽter occurrimus. videlicct er⸗ ercitao animo ꝑer ſtudioꝝ ſollicitudinem:ignoꝛãtic cecitatem depellimꝰ et diſcrete circũſectõis cautelq coꝛꝑalis vite neceſ ſequat᷑. Sed recte diſcretõis eramine amiciciã· iniquitatis nõ li garilegibus diligẽter attẽdat ne ob hoc detere virtutis pꝛiuile gijs derogari. Mam ſtultum eſt petere quod poſſet iure negari⸗ alig hiii giſi tur an Ccle hoc vni ke id: zu bun vtch uoq Moꝛi 8ci füns. erenus vonchc gnratenesnr⸗ Qnurtaſzpien eeſt vicament fanurp dulchꝰ mobꝛẽ tfalacc foollacuth W ungt recuntodi clntiuogit t rerttuolme. de noinml ta perichs ̃alawetnatimr a bbons pupaon oini elſtnis indudit vſcht mlipli⸗ rdudt Luimoꝛto ins vicicct er⸗ gnoꝛiniecitaten coisntc lucro tibi pone diẽ qͥcunq; laboꝛas Ande uidius Omnia ſunt hominũ tenui pendentia filo 2 Et ſubito caſu que valuere ruunt Pudit in humanis diuina potentia rebus Et certam pꝛeſens vix hatet oꝛa diem Mon ſis victoꝛie cupidus ſociũ in aliquo dono a deo dato vllaboꝛe acqᷓſito cauſa gmicicie Amcere cũ poſſis interdum cede ſodali. Terentiꝰ.obſequm amicos veritas odiũ parit Sbſequo quomã dulces retinẽtur amic Snncicieꝓpꝛiũ ẽ ſubiecta plima volũtat᷑ idẽtitate ↄiũgere. nulliꝰ Sꝛietatis repu&ntia coiluctãte. Si igit᷑ indiuidual amici cie pticipiũ qjcqᷓ; attigeris:nullo dñatõiſãbitu:nllo iurgioꝝ ſtre pitu eiꝰ animũ ꝓuocareↄtẽdas. Quotiẽs eni relegato parilita ſria pquiramus ne ſipꝛimũ defuerit beſtijs ſiles:nõ liceat pſpĩ cue lucis arcana cõſpicere. Si vero ſecundũ non affuerit:imps tientie baculo vhemẽter attriti:in cõfuſiõis ac doloꝛis amari⸗ tudine etatis noſtre tpa tranſigentes: dies lugeamnus et hꝛas. tis federe:ſupioꝛitatis iura popoſceris:ꝓtinꝰ fedꝰ coꝛrũpit᷑ tepe ſcit amicicia ⁊ iq diſſenſiõiſmateria pꝛepat᷑. imo potiꝰ ut ppetuiſ alligata catenis amicicia ꝑmaneat ĩcoꝛrupta:nutriat᷑ obſequijs hilitate paſcat᷑ veſtiat᷑ patiẽtia:nec amico ſe pꝛeferat imo ma⸗ gis ſubijci ſtudeat atq; vinci. QObſequio quoniã dulces retinen tur amici. Vnde nouus Cato Cede ſepe pariqᷓ;uis pofis ſuperare. Moc ideo dico quia ſic eris aptus amico. Vanti tibi hilariter redonato. nõ erit dubiũ ñ tibi dari ab aliquo dare NMe dubites cũ magna petas ĩpendere pᷣua i.dãdo et tribuẽdo donñ gratuitũ ſhis etenĩ rebus cõũgit gratia charos Auaricie cecitas ⁊ dãnande ambitionis cupiditas volubilẽ humane conditõis diſcraſiq: in abuſum tãte temcritatis jpellũt vt ab amicis exigere plurima ⁊ pauca impendere videantur: quod quidem ab anncicie legibus extraneum:peregrinum a moꝛibus et a ratõnis tramite creditur alienũ.¶ Perpendat ergd ſpiens cum primo ſe ecnali diſtretiõis lbra tenſari ⁊ ññ ꝓprijs inhians cõmodis: alienas copias vchemẽter affectat: a⸗ lienis non deneget modice vtilitatis cõmoda impartirine mo leſto notet᷑ ꝓuerbio alienas videlicet metiriſegetes ⁊ conuici⸗ nis ꝓpꝛia trãſitum ꝓbi bere per arua. Me dubites cũ magna pe tis impendere parua Vnde nouus Cato ebes parua dare cupias ſi magna ro gore Audio ſic dici dãdo retinentur qmici Canue litem cum amicis chillo he aut facere icũ quo hales amiciciam! Litẽ inferre caue cũ quo rbi gratia iuncta. inter amicos S— paſcit cauſat Ira oqiũ generat. cõcoꝛdia nutrit amoꝛem. Obſeſſa moſeſtis hoſtibꝰ ciuitas. nunqᷓ faciliꝰcoꝛruit in rui⸗ nam: qᷓ ſi valuaꝝ apertio nulla cuſtodũ oppꝛtunitate defenſa:in ſidiantibus patefiat. Sic aĩe virilis diſcretio: aerisꝓpulſata po teſtatibus ⁊ varijs tẽptationũ machinamẽtis ꝛnuſqᷓ celcriꝰ ſe⸗ ducitur aut familiarius capti uat᷑:qᷓ; ſi iracũdie temeritas lara⸗ tis immoderantie frenis ebulliẽs: ad iurgioꝝ ſeminaria oppꝛo bꝛioꝝ diſcoꝛdias ſe pꝛecipitãter inclinet: Ira quidem virtutis nouerca amicicie ſiccaria:⁊ aduerſaria honeſtatis extinguit tẽ⸗ perantiam ciuilitatẽ interimit. ⁊ noqum amicicie ſoluens:cõuici ationem attrabit et hoꝛroꝛẽ. Ira odiñ generat: concoꝛdia nu⸗ trit amoꝛem. Vnde nouus Cato Semper deuites cum charo ponere lites. Lis odiun gignit charos cõcoꝛdia ſtringit Se humana pietare circa fa muloꝛũ defectꝰ obſeruãda. tuoꝛum delicñũ diſplicentia cogit Seruoꝛũ obculpã cũ te doloꝛ vꝛgʒ in itam. tu.tpa ſeruis ⁊ mãcipijs Ipſe moderare tibi tuis vt parcere poſis. Sitemperãtie frena retinens· caſtigatõis nodo cohitraſim tu mi ne ſinn neti retn Sitb Par Ov ptã Qu . lenter ſacune buspt gendu piã ſt prec; poteri uin vekp Uular 5 aal Un n G ſu ſente bunn lawur bahs. 6 n unch ſtcult rit amoꝛem coꝛrutinru⸗ tate defenſrin Wrphulſtap w Hechſ tmü n Emiuri opp quidem virtuts ans ettinguittẽ⸗ ieſoluens cõu tcohcoꝛdi hu⸗ c fà ödae tacogit aeete poſſis nodoohiualin retum voluntatis· ſeruoꝛñ tuoꝛñ delinquentias fucii modera mine pertrãſibis. Nam iuxta ciuilis legis edicti: in omnibus be ne agere et in nullo deuiare diuinñ eſt potius qᷓ; bumanũ. Miſe ricoꝛdie igitur memoꝛ eris ſuper aliene culꝑe diſpẽdio cum in te metipſo crimen ꝓpꝛie fragilitatis agnoſcis. Ipſe tibi modera⸗ re tuis vt parcere poſſis. Vnde nouus Cato k. Sitibi ſeruoꝛũ fert irã culpa tuoꝛum Parce ſub meſto tibi tu moderabilis eſto SQuos vincere poſſes ſuſtineas patienter. ptuã vim et ptãtem qñ;; aliquẽ:ſꝑ patientiã Quẽ ſupare potes interdũ vince jerẽdo. gregis pacia vitã tpat. linguã refrenat mentẽ gubernat arima etenĩ moꝛũ ſy patiẽtia virtus Si iniurie ↄtumacis repugnantias oppoſitõis gladiũ turbu lenter obijcias: rumpetur ciuiitatis vnio.⁊ fiq̃ma ſiomachãtis iracundie ſuccendetur Refrenandus igitur eſt in hijs moti⸗ bus ꝓpꝛie voluntatis impetus et elypeo potẽtis cõſtantie cõte⸗ gendus. Si enim ꝓcacis iniuꝛie flãma ſuccreſcenſeamicoꝛũ quẽ piã ſtimulo temere ↄtradictõis iuaſerit:tantã ↄtumeliarũ ſiuã precipitauter adducet: ꝙ ſubſequentis moꝛbi rabiẽ ſanare nõ po terit balſamñ neq; mirtus. Warima etenim moꝛñ ſemꝑ eſt patientia virtus. Ande nouus Cato. Sepe pati pꝛeſtat qui ſuperabilis extat NMulla valet tantũ virtus patientia quantũ Se pꝛudẽti bonoꝛũ conſernatõe cuſtodi illa ona acquiſita Conſerua potiꝰ qͥ iqͥ ſunt parata laboꝛe i. qñ quod labvꝛe acquirit᷑ ꝑdit᷑ ducẽs ad moꝛtem Eñ laboꝛ in dãno creſcit moꝛtalis egeſtas. Rationis induſtria pꝛeſcripta conſuetudine precipitet ob⸗ ſeruat a cuius oꝛbita nõ deuiat experiẽtia naturalis ꝙ in rebus humanis ea conſeruamus: que amplioꝛi fuerint exercitatõnis laboꝛe queſita· Nam ſi momẽtanea pꝛodigalitate pereant que vnturis pfutura vſpus nõ ſine magnis vtriuſcʒ hmis viſe· dijs ſerioſe congefimꝰ ſubſequetur mẽdicitatis oppꝛobꝛiũ mẽ tes noſtras relinquens flebiles atq; meſtas. Cum lalvꝛ in dam no eſt creſcit moꝛtalis egeſtas Ende nouus Lato Plus conſeruabis que cum labvꝛe parabis Cum laboꝛ ipſe perit paupertas ledere querit De liberalitate in dapibus obſeruanda i.liberalis in dapibus et cõuiuijs Sapſilis interdũ ſis notis et chatiſ amiciſ hic incig ↄſtructõeʒ.i.diues ſis nemo ſibi ſecũdus Cũ fueris felux ſp tibi pꝛoximus eſto. Attenta varietate tempoꝛis et pfonaꝝ qualitate pꝛeuiſa:nñc pfuſioꝛibus cſt vtendũ ſu mptibꝰ:nũc moderãtiꝰ reſtringendũ vt in omnibus recte circũſrrctionis modcratõe penſata nõ vi⸗ dearis ſuperfluꝰ vel auarus. Hec autẽ omnia pꝛeuidens chari⸗ tatis pꝛetermiſſo oꝛdine litrralitatis tue copias non ſic cfun⸗ das in alios: vt poſtmodũ tarde penitens videaris egere pro pe nietntia ſerotina.tandem recolens te ꝑuertiſſe ratõnis oꝛdinẽ coꝛde meſto. Eum fueris felix ſemp tibi pꝛoximus eſio. Vn⸗. de nouus Cato 5 Interdum notis tribuas et ſi uffice notis Sc tibi ſemꝝ eris charus cum diues hateris De din erſis hominũ ſtudijs culturas tElluris ſi foꝛte velis cognoſcere cultuf in geoꝛgicis pmagis noſcere ſtudes cupis Virgiliũ legito qui ſi mage noſce laboꝛas naturas tlle liter deſcribit eas. Herbarũ vires macer tibi carmine dicit cõtra alias ꝓuincias contra carthaginenſes Si rhomana cupis et punica noſcere bella Er Sp raltuti nos in gn Ui medic nis ci carm camn oum om oea Siqu noſum lguco usde kstet„ iregu ninent incto Shien Lmra Eutb S M d wlinlns useſto. tnepꝛeuiſnc o reringench depenſtanõ vi hidchs chari⸗ pasydoſ n⸗ dembegertprop itruns ount nmscho. Un 6 alun goſce cultu noſceſdes cupi noſe bbons deibite amine dict matnl canoſcete bi poetam deitelloꝝ, beſcribit Lucanũ queras qui martis p̃lia dicit alus placet ab aliqua ſtudendo Si quid amare hbet vel amart diſce legẽdo i.ouidiũ in de arte amõdi i.ſed ñ s animus tibi ſit Maſonẽ petito.ſinaũt cura tibi hec ſit i.ꝑ ſapĩaʒ que ẽ pꝛecioſioꝛ cũct᷑ opibꝰet oẽſtheſauriñ valẽt illi ↄpari Nt ſapiẽs vuas.audi qᷓ diſcere poſſis. i. remotũũ tpus eternũ Per q̃ ſemotum vicijs deducitur enů. preſens ſis ꝑ quã reges regũt et omnia diſponunt Er go ades et q̃ ſit ſapĩa diſce legendo. Spirituſſancti gratia ſeptifoꝛmis hominibus varia ſue lite⸗ ralitatis dona diſtribuens:ad multiplicia exercitationũ ſtudia nos incinat. Alium quidem agricultura delectat· cuius periti⸗ am Virgilius in bucolicis veneranter effatur. Aliũ vero arte medicinali ꝓmouet:vt cognitis herbarũ viribus: facilem hũa⸗ nis coꝛpoꝛibus exhiteat medicinam Et hanc Wacer facili carmine patenter oſtendit. Alium hiſtoꝛiarum et rerum belli⸗ carum noticia decoꝛat. Quantũ laudis putas ſit:multoꝛũ ſecu⸗ loꝛum res ſcita dignas memoꝛiter noſcere et exempluʒ illuſtre ad omnem caſum pꝛoferre. Si igitur rhomanoꝛñ bellica geſta ſure cupias: Aucanum punica bella canentem ſtudioſe legas. Si quis vro turijs agitatus letalibuſ· wneree ſeductõnis gym naſium nititur introire.Nuius deluſionis regulas Quidius e⸗ legiaco carmine declarauit. Quiſquis autem pꝛemiſſis his om nibus decreuerit feliciter agere: vitam polire moꝛum ſchemati bus:et virtutum ſplendoꝛibus redimire:frequentis eruditio⸗ nis regulis aures inclinet dociles: ꝑr quas ſublime virtualis eminentie cacumen attinget vicioꝛũ monſtruʒ deſerens ſoꝛdi⸗ dum et obſcenum. Per que ſemotum vicijs deducitur cuum. Vnde nouus Cato. Terre culturas quas ſi cognoſcere curas— Ecce tibi WMaro deſcribit carmine claro Si mage naturas vis cognoſcerc quoq; curas 3 S Herbarum vires ſic Wactumq́; requires Soſiſudares belli cupis atq; lavꝛes Lucanus dicit que cefar pꝛelia vicit Si vneris moꝛes requiris et eius amoꝛes Quidium queris qui carmine dicit amoꝛis. ed nunc quis erit ſapiens qui viuere querit Aſit et lec diſcat vicihs ne vita fatiſct Dmnibus pꝛodeſſe non deſinas in dignitate poſitꝰ hwibꝰ cõmodare Si potes ignotis etiqj pꝛodeſſe memento. Pvtile ẽ t᷑i regimie poſito P merita ⁊ bñficia Atilꝰ regno meritis acquirere amicos NMullñ certiꝰ reperit᷑ tonitatis indiciũ qᷓ; data deſup diſtribu tionis tonaria muitiplicare qᷓplimis.⁊ ↄmunicatõe beniuola li teraliter elargiri.nam ⁊ hoc nature ↄditoꝛ deꝰ nob oſtẽdit eui dentiꝰ ⁊ mirabiliꝰ opat᷑.q multiplices ſuaꝝ diuitiaꝝ aceruos:ñ in arcis tutioribus peſſula cupide volũtatis redudit:ſʒ magnifi ca largitate diſtribuit et effůdit. ã iuxta ſcripture teſtimoniũ ſlẽ ſuũ facit oriri ſup bonos et malos ⁊ pluit ſup iuſtos ⁊ iniu- ſtos. Imitãs igit᷑ tãte vneratõis artificẽ:nedũ in amicos et e niuolos te ſtudeas pꝛetere beneficiũ: in ertrancos ⁊ ignotos. Mam ſic fame pꝛeconia et virtutis pꝛemia ↄſequeris:⁊ amico rum humero nonnullos ſuſcipies in amicos quos pꝛimitus ha bueras inimicos. tilius regno eſt meritis acquirere amicos. Vnde nouus Cato ꝛoſis ignotis et non ſolũmodo notis ex eñt mendicus cui non eſt vllus amicus Mon alta ſapere concupiſcas dimitte ſecreta celeſtia pitte arcana dercelũ inquirete quid ſit tu altioꝛa te ne queſieris dicit ſapiens Eũ ſiſ moꝛtalis que ſunt moꝛti ha cura. Vũdane ciuitatis plitia tũc iuſtis legibꝰ agit᷑:et ratõis mo deramine gubernat᷑: cũ vnñquodq; entiñ ſue inſtitutõis metas nõ deſerẽs ·ad altioꝛa ſe et ſibi imꝑtinẽtia nõ erigit impoꝛtune Poy 3 yjfů as er mi geli herp Neptl omnẽ manu Null⸗ oolun lacura Etſco Cumſt relinq Ln Qu kenecon iuindi cwii deſih woda ſt nemen hija⸗ mcos Aadeſpdinbu ucatõetenuolai n olcdit eui a aceruosᷓ dudtzmagtif Wtnii tſipinſosaijit⸗ dim amiosetr Mos? ignotos. uenh ami vopꝛmitusba Mrcreamicos iſcas ee ohiſt ſyios talu c. ietnsno nſtituösncts NMon igitur ↄtendat humane defectibilitatis imbecilitas: ſuper uacue indagatõnis moucri ſcrutinio.aut varia curioſitate tur bari. vt ad diuinoꝝ ſecretoꝝ abſcõdita cupiat aſpirare. aut va rijs falſidicoꝝ xl diuiationũ ſuſpicijſtet ſpõſoꝛibꝰ:aures credu las erpitere. Mam ſcripturis diuinisindicitur ꝙ perſcrutator maieſtatis oppꝛimetur a gloꝛia Et oꝛe ꝓpꝛio vritas in euau gelio intonat. Mon eſt veſtrũ noſſe tempoꝛa vl momenta: que pater poſuit in poteſtate ſua. Noc etiã indicit cõmunis animoꝝ dceptio: ꝙ is qui in creatione ꝓpꝛio fretus arbitrio:put wluit omnẽ creature ſpeciem ꝓduxit in eſſe· Sic in eius regimine ac manutenentia:nullum nature create conſilium depoſcit adeſſe. Mulla ergo ↄſiderationis indagine:niſi decipias pꝛecognitõis oculum dirigas ad futura· Cum ſis moꝛtalis que ſunt moꝛta lia cura. Vnde nouus Cato. Et ſecreta poli curas extendere noli. Cum ſic tractatur quid ſit moꝛtale curatur moꝛs non ſit timenda relinque timoꝛẽ moꝛtis ftimere moꝛtẽ Einque metũ leti.nam ſtultũ eſt tpe omni. ſenimis perdit 3 eſt memoꝛare nouiſſima tua Qui moꝛtẽ metuit · amittit gaudia vite. Woꝛtalis humane vite ſeries:hac ↄditione ſtadium ter rene conflictionis ingreditur:vt tandem aliquotiens libens vl inuite diſcedat. In quo quidẽ agonis examine ſic pugnandum eſt viriliter. ſic foꝛtiter dimicandũ:qᷓſi momentis ſingulis dete ret huiuſmodi pꝛelium terminari. Sane illuſtribus animis hec ſeparatio non eſt metuenda ſummopere. quia iuxta Senece ſen tentiã:hac ↄditione mundũ intrauimꝰ.vt aliquotiens exiremꝰ ⁊ ideo natura hominis cenſet᷑ eſſe:non pena.a cuiꝰ generalitatis participio:nullus moꝛtaliũmerci excudi Virtual ergo pfectõ nis integritas. vitã hanc dignitatis pꝛerogatiua nobilitans:fu ture felicitatis pᷣmicias deguſtando:moꝛtis pauoꝛẽ abijciat ·ne vite pꝛeſentis inducie:dum continuo timoꝛis moꝛdetur aculeo tranſigantur in miſeria et in lite. Qui moꝛtem metuit amittit gudia vite Ande nouus gato. Moꝛtis linque metus vt pſſis vinere letus Stulticiam ſeruas ſi vite gaudia perdas. In ira de nullo contendas mpaſſonati litigare Zratus de re incerta contendere noli wrturbat paſſio rationéẽ videre Impedit ira animũ ne poſſit cernere verůj ñ iracũdie furoꝛ ebulliẽs· tãqᷓ; hoſpes ipꝛobꝰ arcana mẽtiſ inuaſerit:tñc aia ꝓpꝛio viduata pꝛiuilegio ⁊ diris ſenſualitatis vinculis alligata:recte deliteratõis iudiciũ nõ admittit. ſed poti us kella cõcipit. intonat iurgia. et contumeliarũ ſeminaria oꝛe pcaci diſtilat. erũ tanto ſeuientis diſcretõis naufragio:non erpedit in cõſilijs vſurpare deliteratõnis officiũ. ſeu in iudicijs ſententle calculũ ꝓmuigare donec paulatim relegato tᷓ̃te acer bitatis hoſpite:anima tandem ꝓpria libertate potita.in pꝛiſtine amenitatis tẽperiem reparetu Blioquin ſi ſecus fieret diſtoꝛ⸗ te conſultatõis vocem adderet. ac iudicium cõtumar atq; ſeue rũ. ra impedit animũ ne poññt cernere verñ ñ nouꝰ Cato In nullis rerum videt iracundia vcrum dubia cauſa certare neq; ſit cauſa De ſumptuũ et expẽſe arũ honeſtate .impenſas 2 qn opꝛtunitas requirit ac ſumptũ pꝛopꝛie dñ res de ſiderat pſa litrraliter i. vbi. qñ et quibus opoꝛtet. Bandũ eſt aliquid dů tps poſtulat aut res Tanta rebus humanis adberet mutabilitas ꝙ in his nulla poteſt diutine parilitatis adequatio reperiri. Quapꝛopter licet pꝛodigalitatis viciũ vnis aduerſetur moꝛibus.nonnũqᷓ; tñ cñ negocioꝝ et neceſſitas tẽpoꝛis hoc inducũt· pleno coꝛnu vacan dũ eſt ſumptibꝰet tũc virtuoſe aggredieris. de quo alias ſi de eſſet caſus neceſſtas: ſupfluitatis vocabulũ repoꝛtares. Dandũ eſt aliquid dum tẽpus poſtulat aut res Tñ nouus Cato ac cito quod debes quando diſponere detes Scdcum detubis ꝓ tempoꝛe remq; videbis ——— ibili nẽi ſen bem iznt keos. gyan pare⸗ M * vo ſt cerne probꝰrnni dins inae vanſn nne SMufugornon n ſeuin udichs legutotite acc tta in pꝛiſine usferetdiſtor⸗ datachſc honeſtite requiit eſatp sopꝛtet inlat aut kes in bis mlh upopterict svolqᷓ ĩ cñ kno Owvocn deoi ive ptnesdu nousIm t Se ſocioꝛnm offenſone pcauẽda pudoꝛẽ et ſcondalũ ſocioꝝ tu elare DOð pudeat ſocios pꝛudẽs celare memẽto q̃ nõ ſciebãt repꝛehẽdant quod tłbi ſoli notũ fuit Me plures cu lpẽt id qð tibi diſplicet Vni S Maturalis legis inſtitutio coꝛdibus hñanis characteriſinde libilis annotatde confixa: recipꝛoce charitatis pſtulat vnio⸗ nẽ. indicens ſingulis:ꝙ in quibus ſe deteſtant᷑ offendi: alijs of⸗ fendiculũ nõ immittant. Manc iuſtiſſime ciuilitatis legeʒ ve hementer impugnãt deriſoꝛes ⁊ inuidi. qui ſui ꝓpꝛij reatꝰ pal⸗ liantes malicias: cõtra ꝓrimoꝛũ culpas detractionũ armãt acu leos.et irriſionis iaculis aliene fame preconiũ lacerãt et impu gnant. Pone igitur cuſtodiã oꝛi tuo.et ne oĩbus odioſus ap pareas ſcãdaliʒatis ꝓrimis:linguã maliloquq ꝓhite ⁊ pꝛemu ni. Naples cuipent id quod tibi diſplicʒ vn Sñ nouꝰ Cato que amicis turpe putabit! am culpent plures quod ſolus pandere cures Ahediocribus contẽtus eſt teren. valde vtile in vita ne q̃d nimis. oꝛatiꝰ tuta ⁊ puula laudo DQð nimũ ẽ fugito. ꝑuiſgaudere memento ſecura eſt magis pn nauigat Tuta mage puppis modico q̃ flumie fertu Mature ſagacis conſiderata temperies que iuxta quendã ſa pientẽ paruis minimiſq; cõtenta eſt omnẽ ſupfiue curioſitatis voluptatem denegat et abhoꝛret · vt nec in coꝛpoꝛis oꝛnatu põ pſitas: non in geſtu vultuoſitas:non in ferculis guloſitas: nec feralis timidits appareat in cõuictu· Si ſecus egeris:limites moderate ratõis excedens:hominibus cõſtitues ſcandalũ vir tutis exitium:ne nouiſſime te reperies aduerſariũ tibijpſi Am⸗ plioꝛa ergo et maioꝛa te iuxta ſapientis conſiſium ne queſieris. ⁊ abuſus rotante foꝛtuna ruinam foꝛtune deſolationis aqdu⸗ cat:ſed paucis leta inente contentus: co magis vtere quo i tu occultare nõ reuelare eſt modico que fiumine fertur· Vnde nouus Cato. Tu modicumn ſperas nimium fugiendo repellas. Fit ſecura magis in paruo flumine nauis. Er iniqutatbus pſpetatinõ ↄfidas. valerius. ento quidem paſſ deus ad vindictam ꝓcedit. Molo putes pꝛauos hoies peccata luctari aliquot tpa occultant᷑ manifeſtant᷑ Tempodib⸗ peccatalatent et rpe parent p Si diuine diſpenſitõis ſeries: nullis humane ↄſiderationis incluſa limitibus attendatur efficacius: et crebꝛe ſpeculationis oculo perpendatur:nullam ingentioꝛis admirationis dubietatẽ reperies: qᷓ; conſiderato vite pꝛeſentis ſtadio:nonnulli laratis frenis laſciuie: per aream ꝓpꝛie wluntatis aut verius wluptaij cxcurrunt. vacantes ocijs:teterrimis implicati deſideriis:nibii licitum: ſed omnia ad libitũ facientes. Et hij quidem vt in plu rimum ſublimant᷑ honoꝛibus: iocundant᷑ diuitijs. Et in totius humane cõgratulationis gloꝛiaꝓſperantur. Ejerum imperſcru tabilis pꝛeceiſe diuinitatis oculus attingens a fine vſq; ad finẽ foꝛtiter. dum ſolite longanimitatis patientia iaureatus tot lar giflue liberalitatis donaria ſenſerit ingratitudinis demerſa ngu fragio:et debitis officioꝝ carere ſtipendijs ac peccatoꝛũ animũ d tantam deueniſſe&ſaniam: vt ſui largitoꝛis immemor: pꝛe . ſumptiua temeritate ſeductus ſuis acerbat meritis. quod reue reuter offerre debuerat Mnatoꝛi. mox tantis iniuriaꝝ ʒuicijs eracerbata diuinitas: abiecto pꝛo te late patientie cliꝑeo: vt in tanti reatu ſceleris:nec patientia victũ.nec beneficijs emollitũ gladium diſtricte ſeueritatis eracuit. et cõmutans iuſticiam in iudicium vbi peccator longioꝛis vite moꝛa:et deſiderijs anime „ ſue temerarie credulitatis vwluntate confidit.repentinus interi tus ſuperucniens omnẽ optate ꝓſteritatis ternnnñ interciudit Et iuſtiſſimo quidem equitatis indicio agitur: vt qui indultum tempus ad vniã. ad diuine maieſtatis iniuriã retoꝛſit extrema ſue vite tempoꝛa careant beneficio creatoꝛis. Et panc diuine mimaduerſatõis regulam:omnes filij adam meticuloſo mẽtis eriguo fiuninis alue ſecuriꝰ nauigatur. Cuts nagis puppis rn nel ſ tit pꝛin ſatie Co tt pꝛu Con Sp tcenn munᷓ ſexhu mnc nt.N tur:et lspa famili vouus Ver Ing) hu L da Ji . keditg ep eluronz che ſrculationis Aonis dubietatẽ ononnulli laratis ut Rrius wluptat nidelrisbi Rin ths. Et intotis Qenminperſm ſine vi a ſint laurcatus tot l quns demernun cꝑtecnoꝛanin immenor:pꝛe citis quod reue iiuriaꝝ uichs nie cio: wi weficiſs emolit msiſiöanin ctdicrsmin itrexusimri ermn innuit urt qiitum ri reditettrema s. Erbnedilin mmeroloſo woð ſcrupulo: alite coꝛdis oculos frequẽter ſtatuãt et in ſue mems rie ſecretarijſdiligẽter exarentNemppꝛibus peccata latẽt:⁊ tẽ ꝛe patent. nde nouus Loto. Abſit opinari pꝛands peccata lucrari Pꝛimo ſe celant peccata deinde reuelaut De homontionibus ſtatius.maioꝛ in exiguo regnabat coꝛpdꝛe virtus Eoꝛpoꝛis exigui dires cõtẽnere noli et pꝛudentia ille paruus lucet.i.vires coꝛꝑales Conſilio pollet cui vim natura negauit Spinarũ pꝛeacuta denſitas roſei floꝛis amenitate ĩetat᷑ et teſtea nucis duricieſ nucei dulcedinẽ pꝛudẽter abſcðdit. Etnðõ nunqᷓ; lutea vaſa figuli pꝛecioſis aromatibus ꝓfundunẽ. Sicꝑ ſepe humane generatõis abiecta coꝛpa indecoꝛa:effigea mẽbꝛo rum cõpoſitõe diffoꝛmia:inſignioꝛis anime titulis decoꝛantur. Poꝛro huius iacturã diſpendij ſapiens bꝛeui doloꝛe compen ſat. Nam dum in ſubiecto wis ſapientia pꝛeſidet. virtus obſeq tur: et ratio tanqᷓ; familiaris vernacula comitatur:coꝛpoꝛeemo lis pauperiẽ nõ lugere erpedit Nã ancille defoꝛmitas in patriſ familias vdmo tolerat᷑ facilime: vbi dña immenſi decoꝛis ſche· mate radiauerit Eonſilio pollet cui vim natura negauit ñ nouus C ato Me reputes viles in paruo coꝛpdꝛe vires Ingenio pleno ſoꝛs viribus extat egeno ¶Maioꝛi cede etiã pari et quãdoqʒ ĩfetioꝛi. noueris iu robwꝛe vel foꝛtitudiue ſuß illi⸗ Quẽ ſcieris nõ eſſe parẽ tibi tempoꝛe cede⁊ qui victꝰ fuit vinci Qictoꝛem a victo ſupai ſepe videmus In coꝛpalibus exercitijs in coũiatõibus ⁊ ſtudijs· non ſy ex⸗ pedit potentioꝛẽ victoꝛie pꝛerogatiua potioꝛi ſeq nõnunqᷓ; poſte rioꝛem ſe fingere in certamĩe quipꝛioꝛ hoterat inueniri ne dñ ſemp in alios dominatõis imperiũ vendicare nitit:interdũ exo ſus pluribus et multipliciter ꝓuocatus: eo ſuccũbat vilius quo a victo fuerit ſupatus. Et hoc vincendi genus retrogradũ nos oẽs generaliter videmus. Victoꝛẽ a victo ſupari ſepe videmꝰ. Vnde nouus Cato. Spernere tu noli quin cedas ſep minoꝛi. qui victoꝛem tenuit iam victus honoꝛem De omn contentione fugienda. amicũ tuñ litigare Sduerſus notů noli contendere verbis marima diſcoꝛdia ſicut ignis creſcit ex lignis Lis mimmis verbis interdũ maxia creſcit Ignis materialis facili paleaꝝ aduſtione ſuccendit᷑:cui ſili gnorum ſtruem crebra repetitõe frequẽter apponas in attroci- am flãmarum indelibilem conualeſcit. Sic in amicoꝝ cõuictu modica iniurioſe wcis ſeminaria in cõtumelias pullulant. vin⸗ culis gmicicie ꝑpetuo diſſipatis. Et hoc malo nihil ſapienti dete ſtabilius:vt theſaurus incõparabilis ſummi labvꝛis artificio cõ quiſitus rumuſculis vniꝰ momẽti depereat. et ꝓuocata iniurijf amicicia iã in amicum gladiñ hoſtilitatis acuit dñ crudeſcit. Eis minimis verbis interdũ marima creſcit. Sñ nouꝰ Cato De verbis paruis creſcit lis vſq; ſub armis De fuga inuidie cũ magna diligentia Inuidiam nimo cultu vitare memẽto inuidia inuidiã pati graue Que ſi nõ ledit tamẽ hãc ſufferre moleſiů · Puſillauimitate depꝛeſſa paueries ꝓſperitatis indigna etct⸗ mula boneſtatis dñ alieneꝓ ſeritati dolẽter inuidet: primos in qʒꝛti diuj ery toꝛi cñ̃a cpiñ tnta visa kat ma it men ſio Untee ſ nesn ſtats tcuiu en lchrnn mgi wlihnigrin ven ne ſgen. ohe vbis caterignis umaria creſct eſectndit:i ſil nasin atnoci⸗ Swi(ich cuspululnt. n⸗ onbiſpindete lawꝛis arnßjab cõ etpocmijf td qudetit As inCato kewewo pai Fue ffene noleſti tritas nißte⸗ rimiicpymnos „ ſemetipſa ꝓpꝛie malignitatis aculeos exßerit᷑. Mon em̃ diuine legis imperio vlla ſanctio reperit᷑ equioꝛ: qᷓ; iniquitatis artificẽ ſue inuẽtionis legibꝰ interire. uxiatur cquidẽ ſenticoſijliuoꝛiſ attactu· et attendit aliquos ꝓſperari ſuas reputãs iniurias. Et q̃dquid alteri pꝛeconiʒantis fame cõtigerit:reputat ſibi noxiũ ⁊infeſtum. Que ſi non ledit tamẽ hanc ſufferre moleſium eſt. Vnde nouus Cato. Inuidie cultum fugias chariſſime multun Wentem liuoꝛ edit ſi non in tempoꝛe cedit. De ſoꝛtilegijs ⁊ diuinatõibus facere poꝛtiegio Quid deus intendit noli pquirere ſoꝛte facere ꝑ ſapiam i.ſine tuo cõſilio D ð ſtatuit de te ſine te deliberat ipſe. Si diuine maieſtati latrial reuerẽtie obſcqum pꝛebere ſtude- as:tãte ſupſtitõnis macula a tue wlũtatis aftectibꝰ ſecludat᷑: vt diuie wlůtatis aut diſpoſitõis circa futura ↄtingẽtia oneroſuf exploꝛatoꝛ exiſtas:ne in illud maledictũ moſayce legis incidas Beſtia que tetigerit mõtẽ lapidibꝰ obꝛuet᷑. Seuĩ ilud ↄmina toꝛiũ ſapiẽtis. Cõtẽplatoꝛ maieſtatis oppꝛimet᷑ a glia. Quod eiñ amplioꝛis demẽtie reperit᷑ indiciũ ꝙᷓ; vile patriſiamilias mã⸗ cipiũ ⁊ eiꝰ redemptũ nñmiſmate:et ſeciali gra manumiſſum in tantamn pꝛeſumptiõis erigat᷑ arrogantiã: vt parilitatẽ dñatio⸗ nis aſpiret. anbelans inuito domino vt ſecretarius cõſcius pa⸗ beatur Deruntamẽ nonnulli moꝛtaliũ eo deterius quo cõ tumacius iugum deitatis abijciunt: dum abuſiue mentis ꝓter⸗ uia idolatrie veſaniq ſimiõtes magos cõſulunt ⁊ ariolos· cha⸗ racteribus et figuris intẽdunt reſppnſis vemonñ et phitonum ſtridoꝛibus writatẽ conijciũt futuroꝝ. Alij vero ex garritu aui um te extoꝛum intuitu a motu membꝛoꝛum et a muliercularũ aſpectu ab igneis pyramidibus:ab aquarum gurgitibus:a li⸗ neis manuum noticiam decerpere moliuntur in diuine maie⸗ ſtatis iniuriam ſeminarium reuocantes idolatrie:et contrari⸗ as criminoſe affectiones aſſequentes. Ende nouus Cato Quid deus ipſe lit cur ſoꝛs tua diſcere querit Te ſine diſponit quidquid tibi reddere nouit.. De animi foꝛtitudine in adueris ⁊iniqus iudicijs obſe eruanda. en conſtanti aidice iniuſte Eſto animo foꝛti ců ſis dnatus inique nullus etiam non damnatus 2 Memo din gaudet qui iudice vincit iniquo: Cum violentin inſticie perſecutrit te pꝛecipitã ter innaſerit: tunc animis virilibus vtendñ ſtatuas: mollicie feminee leuita⸗ tis expulſa. Blioqn ſi rigoꝛis ptinacia eque vcta fupbie ꝑ cam Fos arbitrarie wiũtatis cxcurreret: nullo cõtradictzõis obice pꝛepoſito totam confringeret ſegetẽ ratõis. Si ergo in calñnio ſo iudicis auditorio ꝑ xnam cõdemnatus extiteris conſtantie murum ac reſiſtẽtie vgllum feſtines opponere. ne iuſiicia mate riam depulſam inueniat aut parietes indiuatos.· Nam recte ra tðis iudicio duplici plaga conterit᷑. qui damnabili mulctatꝰ in⸗ gnandi fiduciã tribuit inimico. Me⸗ iuria ⁊ diſſimulatõne mali mo diu gaudet qui iudice vincit iniquo. ñ nouꝰ Cgto. Sis foꝛtis factus ſub iniqua lege coactus Mon gaudet multum quem let mala ſeruet inultum Se bonis ſocijs acquitẽdis fidelem Cũ tibi vel ſociũ nel fiqũ q̃us amicum: rerũ affluentia neſta NMon tibi foꝛtuna homiĩs ſed vita petẽda eſt Si preclarũ amicicie fedus cũ quolibet minũ Wlueris adi piſci nõ nature claritatis inſignia:nõ foꝛtune vnuſtatis pꝛeco nia:nõ copioſe ſuppellectilis farcinulas: nõ mundane dignita⸗ tis pꝛimitias intuere. Sed ſi ſcientie clsritate perfuſus:ſi virtu⸗ tum ndere trateatus:ſi fame pꝛeconiſantis munere laureatꝰ extiterit;etiam ſi blandientis foꝛtune nouercautes expriatur ditt U p pe 5 pꝛiſi hioꝛi terꝛa turta nerit veret cias Qui Bo ſolue ho ho Phi lu. dircn otunt cohiz n conim wu wnaht in icir it nath hn Wh lh utit uint efnie luit. Kdahpbiep am otracichöis obie Liergoinca nteris:conſtantie Swica mt matos Panwcn mubiimulꝰin mbut inimw. Me⸗ nomL. tiultun nitidis samum wn dwneüae wminñ wuer ai m vnſuspteco — xe pers vt⸗ — inſultus huius amicicia poſtulãda fedulius tamplectẽda virili ac totis conatibus obſeruãda. Non tibi foꝛtuna wis eſt ſed vi ta petenda Vnde nouus Cato Si quis amicari vult et ſe ſociari. MWon foꝛtunam tantũ querat ſed moꝛe heatum Litem ne renoues diſcoꝛdie auteacte t pacẽ factã renouare Litis p̃terite noli maledicta referre habitas iã ſepitas eeſt Poſt inimicicias irã memimniſſe maloꝛuz lebilis beluarũ atrocitas leuifime concitat᷑ iniurijs:nunqᷓ; pꝛiſtine leſionis iniuꝛiã derelinquens. Homo vero nature ſolẽ nioꝛis artificis ꝓcreatus: dum loꝛo rationis aſtringit᷑ indeſinen ter:ampliato diſcretõnis pallio ſine cauſis vꝛgentibus cõturba tur rarius ⁊ celerius mulcetur. ꝙ ſi ſemel accepta iniuria cõſue· uerit pꝛioꝛis iracũdie moꝛſus repetere ⁊ pacis catenam diſſoj⸗ uere malignitati ſubſcribitur ⁊ credit᷑ indecoꝛũ ¶ Poſt iniuic cias irã meminiſſe maloꝛũ eſt Vnde nouus Cato. Quiſq; ſit oblitus litis iam factus amicus. Mam memoꝛ irarum nullus eſt homo pꝛeteritarũ. De laude ⁊ vituperio pꝛopꝛijs. qꝛ laus ꝓpꝛia ſoꝛdet vituperaueris tu Mon te collaudes nec te culpaueris ipſe. ltos vana Poc faciunt ſtulti quos gloꝛia vexat ijanis. hilargyꝛia pompoſa ventoſitas aute vntilabro blandiẽtis illecta:pꝛopꝛijs feducta iudicijs:dum ſi ueꝓbitatis merita inde⸗ bite conſideratõis menſura ꝑpendit:a ratiõis tramite deuiat et oberrat. Dum eĩ ſe ſupꝛa ſe ampulloſa temeritate ſuſtoliit: ma gnificoꝛũ actui ercellentiã vſurpat. Et dum exterius wr pꝛe⸗ conia ipſa merita volenter abſentat:tunc oſtentatoꝛ immerite laudis emulus multiflue cõmendationis titulis ſibi laudis pꝛe⸗ conium ſolẽnizat. Verum bec peſtilere ſeductõis eo pꝛecauẽqd C — .———————— heie2. e———— diligeitius ⁊ ab agro cõſcieutie inaturius ppellẽda quo ingra titudinis contagiata veneno:in offenſo diuine maieſtatis attẽ⸗· temptat. quam abſoꝛbet cecitatis fouea pꝛofundiſſima et im⸗ manis. Moc faciunt ſtulti quos gloꝛia vexat inanis Vnde nouus Cato Laudem vl culpam ſibi quiſquis donat iniquam Conuenit hoc vanis quos gloꝛia vexat inanis De moderata paſſionũ diſpenſatione. acãjſitis ꝑ latvꝛẽ vel induſtris impenſ⸗ tere queſitis modice.dů ſumptꝰ abũdat. i.cõſiunit᷑ puotpe accſitũ eſt— Labitur exigno qõ ꝑtum eſt tꝑe longo Si pflante bvꝛea:et aquilonis vhementia cõſpirante:ꝓten⸗ ſis velis ac nauigo libero in altũ pelagus ſcapham impegeris:ſe⸗ cuturi naufragi diſcrimina nõ euades. Sic confoꝛmi parili tatis exemplo: dum exigua votatus ſubſtantia ſumptus multi⸗ pharios etercere contendis: debilitato ꝓtinus fundamẽto tue pꝛoſperitatis: ſerenitas ſubitã coꝛruet in ruinam. Et dum pꝛo⸗ pꝛie fatuitatis experieris ſtipendia:deriſiõis patieris oppꝛobꝛi um. Ad future quidem pauptatis inopiam:famoſa cðſtituo do micilia · dñ quotidiani victus peculiũ ſine augmẽti bñficio:abla⸗ tione ↄtinua detrabv et emungo· Labit᷑ exiguo quod partũ eſt tempoꝛe longo Vnde nouus Cato diſpenſa cum poſſit creſcere menſa. urat nanq; parum nimis vſus diuitiarum. Scm locoꝛũ actempoꝛũ va riatõeʒ te dinerſum exhibeas. finge te inſipientẽ i.loco et tempe oppꝛtuno Inſipiẽs eſto · dñ tempus poſtnlat aut res. inſipientiq fingere i.vbi et quqᷓdo opoꝛtet Stulticiq̃ ſimulare loco pꝛudẽtia ſjma eſt. f5 mit nun xio ſab bin nin tag kite tan iuſn nier Ln Lef Eſt De ſom L C hiun funt fchin nef ag fune u ſ h —— 1— liu aiihz windiſnn— Si recte deliteratõis cautela humano conuictui moꝛem ge tiuns b 3 ras:te erhibere feſtines non vnifoꝛmem cõfoꝛmiter:ſed diffoꝛ⸗ miter vnfoꝛmem ¶ Dum enim ſapientũ cõſiſtoꝛijs aut ſenato iqun rum conſilijs intereſſe contigerittůc grauitate fungendum eſt an ʒiocunditatis relegato tripudio:conuenit maturitatis ſolio ſtabiliri ¶ Cum vero ſtudioſi labvꝛis relegato diſcrimine coha diſveſſer bitantium multitudo ludicra recreatõnis ſolatia: in laboꝛis pꝛe⸗ penue* mium pꝛoſequitur:tunc fas erit in diſciplina moderatõis attẽ⸗ ta grauitate iocoſitatis ſolacia miſceantur. Et quanto pꝛo loco imn et tempꝛe in bis ridiculorũ geſtibus te vberioꝛem pꝛebueris: m zit tanto umplioꝛis pꝛudentie cõſequeris pꝛeconia. Mambu⸗ N iuſinodi virtualis moderatio cenſetur actualis vite ductrit pa riter et alumna. Stulticiã ſimulare loco pꝛudẽtia ſumma eſt tpe longo Vnde nouus Cato. 63 cpirntetr Te ſtolidum finge quãdo res ammonet inde dan— Eſſe loco ſtultum fit ſepe vtile multum ic confoꝛmi rii F ₰ — De fuga luxurie ⁊ auaticie declinatõne wsiwäamm foꝛnicationem adulteriũ etcetera nEtunw Luxuriᷓ fugito ſimul?⁊ vitate memento —, pꝛobꝛi q vitã abbꝛeuiãt coitus et cura nimia nn Crimen auaricie nam ſunt cõtraria ite quod putc Celebrioꝛis fame titulos et virtualis coaſſiſtentie iubar ru⸗ tilans ſibi deſideraus coaptare veneree dominatõnis nephan⸗ 3 dum imperium:et foꝛmidande cupiditatis ambitum declinare 3 feſtinet. Mam ſi quis tam artiſime ſeruitutis compedibꝰ ſe⸗ mel fuerit alligatus:libertate pꝛoſcripta toti vicioꝝ collegio x ctigalia ſeruitutis adijciet viliſimo tamẽ charactere notatus in vwpo N famie. Crimen auaricie nam ſunt contraria vite. Vnde no⸗ m Von eris auarus nec eris tu luxurioſus e Smnt ſpiritui nõ ctedas polulrutle„ liqua narranti tibi n e Molitu q̃dam referenti credere ſem. ſ noüiimae 3 5 pPi daſda Exigha eſt tribnen multioqᷓo raro deeſt pctiñ ta loquuntur. Sagat nature diſcretio mirando pꝛeſagio mores inſtruẽs humano coꝛpi duplet᷑ auditus oꝛganñ ſtabiliuit:ꝑer loc paten⸗ ter inſinuans hominibus: debere auditu perciꝑe plurima. aſſen ſu vwero recipe paucioꝛa Nondum lingue wiubilis loquacitar emula et ignara certitudinis moꝛe arũdinis agitate: ad omneʒ ntum garrulitatis impelliturfalſitatis circũamicta pallio:ho⸗ ſpitem ſi falſa credulitate ſeducit. Et dum falſitatis pꝛimicie rumoꝛes crebꝛa repetitõe ſuccedunt:ventoſe mẽdacitatis argu untiet in actoꝛẽ ſuum ſiniſtre opinionis diſendia machinantur Erxigua eſt tribuenda fides. quia multi multa loquuntur Vnde nouus Cato Roro credatur cuiq; ſi multa loquatur Vnde relatoꝛi tu ſemper credere noli De immoderata vint ſumptione i.ſi inebꝛiatus fueris i.non teipſum ercuſabis porn peccas ignoſcere tu tibi noli nam vt ait ſcriptura omnis creatura dei na. Bã̃ nullů crimẽ vino eſt ſʒ cuipa bibentis. Tergiuerſatrit humane abuſionis temeritas:licet innume- ris obnubiletur erroꝛibus:in oe tñ pꝛecipue patrociniũ ſue vi cioſitatis afũumit. ꝙ a rebus creatis que iuxtaſ cripture teſtimo nium a ſummo artifice facte ſunt optime nõ ſine creatoꝛis inin ria ſue trãſgreſionis maculas cõmentat. Mam cum homines wneris detinentur wluptatibus: violentum nature cauſant i⸗ pulſum. Si vro caſtrimargialis ingluuies eos vtemẽter obſe⸗ derit:adeo vt pſepe noctes patiant᷑ inſomnes in calicibꝰ euacu andis ebrietatis crapula delibuti:liquoꝛis fauos replicans ſue turbationis materiã aſſeuerat. Et hij onmes agitati ſpiritu in⸗ ſipientie errauerunt in modo non in via. Mam litero arbitrio voluntatis attento quod indiffeꝛẽter ſe exbitet ad titũ et cõ⸗ ceſſum:nulla ppterit delinquentie macula creaturis adijci: que —— da fides quia multimni nulu Lon Pfic Sibe Sob Cõl curati Co Dun cpi trapr attriti do ſol tim ↄ demu mediw topyh rahmen melich Bosc Swy pe izurrſ Spc Acctßᷓ Init aunum enninc itmehetn, hehſ ubils bu Wte adomnʒ imichpuloit fiſtnbnun uiaberg⸗ cmabiantur oquntur W mercſabis tibnoh a. lpa bubenns, stlcct imume⸗ rochi ſue vi puretcin eemoꝛis ini anmn hnncs awre cuſant⸗ n o ncch tun osrcyicnßüt gubt, mliwotirio odwütc wuris aho macula ſola ⁊ inſolidum remaſet in arbittio cðmittẽtis Paz nullum crimen vino eſt ſed culpa bitentis ñj Ouidis Certa tibi a nobis dabitur menſura bibendi. Dficium pꝛeſtent menſq; pedeſc; ſuum. ¶ Inde quidam Si baccho veneriq; vacas qui cetera ſubdis Sub iuga vniſti libertas tunc perijtq; Secketumkuñ ſidelt ſocio. egrotñ coꝛpꝰ cõmitte perito medico Cõſiliũ arcanũ tacitocõmitte ſodali curationẽ coꝛpꝑis egroti menda expto Eoꝛpis auxilium medico cõmitte fideli. Mumane nature ſpecies diſſimili copulata cõ̃iugio: anime ⁊ coꝛpoꝛis contrahit vnionẽ:et vtriuſq; incõmodis creatrix na⸗ tura ꝓuidit:ne crebꝛe fatigatiõis baculo omines frequenter attriti: in deſperatõis foueã laberent᷑et anime quidem in ꝓcurã o ſolatio amicicie federa pꝛudenter aptauit. quibus alterna⸗ tim ↄmunicatis mentis angaꝛijs mutue conſolatðis ſtipendijs demulcemur Si vro coꝛpales moleſtias experiri contingat medicoꝝ ꝑtritiã cõſulẽda cenſuit. qui berbarũ viribuſet pigmẽ toꝝ virtutibus nature dãna reſartiũt. quos honoꝛari ſcriptu⸗ ra ↄmemoꝛat:ſicut refert neptulus patrueli. Coꝛpis auxiliuʒ medico cõmitte fideli Ande nouus Cato Res occultande tacitis ſunt participande Si non vis ledi medico tu crede fideli. De conſtanti pꝛopoſitoin aduerſis. iaduerſas foꝛtunas 3 impatienter Succeſſus indignos noli 7 fferte moleſte. ↄcedit ſp. ꝓſpera ꝑ ʒuioꝛem ruinam Induiget foꝛtuna malis xt ledere poſit F.————. —— Sifoꝛtune ſeuientis aſxritas te valida turbatione cõcuſſe⸗ rit:non te ſubito moueat ſubire cõturbatõnis impulſus:ſed ꝓ⸗ pꝛia demeritoꝛũ facinoꝛa reminiſcens: a diuine bonitatis iuq⸗ cio hoc retributõis iudiciũ cenſeas pꝛoceſiſſe Superne quidẽ equitatis hoc iudicio ſeucritatis: in pꝛeſenti gladium diſcretio⸗ nis obijcit:vt vexatio tribuat intellectum.repꝛobis vꝛo eta fi⸗ lioꝛum numero pprtui anattrmatis diuiſione ſeduſis mundane ꝓſperitatis fouet ſubſidio.tanqᷓ; meritoꝛũ vacuis ac vili remu⸗ neratis nñmiſinate. quos tamẽ in ſoꝛtẽ hereditatis ppetue et in numero filioꝛñ agnoſcit. Indulget foꝛtuna malis vt ledere pof ſit Vnde nouus Cato. Pꝛauos ſucceſſus noli tu ferre moleſtus Seye mali floꝛent yt pſt ſua gaudia ploꝛent. De pꝛouidentia lõge pꝛeuide ᷓ futuri ſunt has aduerſitates pariẽter Pꝛoſpice qui venuũt hoſ caſus eſſe ferẽdos iacula pꝛeuiſa minꝰ ledũt omne quod Mã leuꝰ ledit qudquid pᷣnidimus ante Docent nos ſalomonis eloquia: vt palpebꝛe dirigãt greſſuf noſtros. Et iuxta petaꝝ carmina iam bicipitis imitetur effigi⸗ cm:quipꝛioꝛa conſpiciẽs poſterioꝛa nð negligit ad foꝛtune ĩa⸗ cula mentis oculos diligenter oppone. vt dum foꝛſan in poſte⸗ rum ꝓſperis recedentibus: et aduerſa ſoꝛte ſecuta: in gladiũ du⸗ rioꝛis caſus impegeris:moderatioꝛi mente ſuſtineas:que ꝓueni unt animo pꝛeuidente. Nam leuius ledit quidquid pꝛeuidimꝰ ante Vnde nouus Cato Vam fero iacturam leuius quam cerno futuram Res impꝛouiſa non bene ledere viſa De mẽtis cõſtãtia in caſibꝰ aduerſis. in aduerſis foꝛtunis— Rebus in adu etũs animũ ſubmittete noli in R inpꝛc Fre S nõpt tepa htus deut teczyi ront tme ſodc 95 I qiniß cn cſtus patit is ferio ms at axbe driitgeſi apitsimtenr efig gigt. adfpnne i⸗ dum pꝛln n ple⸗ lumeas:qu pueni nuid pꝛuicinꝰ wun c ibunt u Eð ſequit᷑ eſopls. ſpem decet amplecti ſpes eſt via pꝛima ſalutis Si impetus foꝛtune ſeuiẽtis tuc mẽtis woſpitiũ inuaſerit:aut concuſſus coꝛpoꝛee molis angulis ferali ꝓrimet demẽtie:nõ id circo mẽtis conſtantia muro fallata foꝛtitudinis in foueã deſpe rationis accedat.ſed clypeo cõfidentiefoꝛtioꝛis armata:omneſ equanimiter foꝛtunioꝛum tempeſtates expectet.ſuperſtite qui⸗ dem in animo ſpei anchoꝛa: quantũcunq; ſeuiat mundus: fren⸗ dat hoſtis: impetus foꝛtune terreat: nõ pꝛeualebunt aduerſarie pteſtates. non ob hoc tante ſoliditatis fundamentuʒ coꝛruat: ſpes qͥdeʒ indiſſolubil nullo machinatõiſipetu te derelinq̃t. Spẽ retine ſpes vra bwieʒ nec moꝛte relinqͥt Sñ nouꝰ Cato Memo malis cedat ne deſperatio ledat Omnia ſpes vincat nec nos quoq; moꝛte relinquat De vtilium rerũ cuſtodia vtilem ate remouere Rẽ tibi quaʒ noſcis aptam dimittere noli. in pꝛicipio i.ꝓſpera in fine foꝛtuna eſt aduerſa Fronte capillata poſt hec occaſio calua Si neceſſarijs vſibꝰ qͥdqͥd oportunũ tibi ↄtigerit poſſidere: nõꝑ te facilit in alteꝝ trãſferat᷑. ne cũ neceſſaris tibi deſint in tã te pauptatis laboꝛintñ repẽte ſubeas:ꝓdigalitatis ludibꝛio macu latus. Dñ em̃ ſubſtãtie ꝑtem impꝛudẽter abigis: tota ſucceſſiue defiuit. cõſtituẽꝰ ĩꝓximo in pauptatis menibꝰ et ĩ valua. Frð te capillata poſt hec occaſio calua Eñ nouꝰ Cato S Fronte capillata bona res non ſit repꝛobata. At maneant illi quos dimiſere capuli Zttende pꝛeſentia futura prouide quod eſt in pñti vide ſepe.quod futuꝝ eſt. ſequere ianñ bifrontẽ frequẽter videt añ ⁊ retro Illñ imitare deum pꝑtẽ qui ſpectat vtrã̃qʒ M odceratricis pꝛudentie cacumen circũſpectionis oculo me ditari ſtudeat pꝛeſentia et futura. ſententie vnerabilis Sene⸗ ce:non immemoꝛ ſic dicentis: Si pꝛudens eſt auimus tuus: Spẽ retie ſpes vera hoĩeʒ nec moꝛte teliqͥt ſpecta qu iminet ante videto. — Sbustfppebus diſeneur peſnei oꝛdinai futura pꝛenidet et pꝛetefita recoꝛdare. lioquin ſiactuuʒ pꝛeteritoꝛi obliuio⸗ ſůs extiteris: nullius erperiẽtie regulatus induſtria: in agendis tuis caudicans nullo certitudinis fundaberis fun damẽto. et ſi turoꝝ cautelas non adijcias:futura riculoꝛuʒ non euades crimina. Repꝛeſentans igitur iam bifoꝛmis cõſi deratðis ef⸗ figiem: viſum dirigas vtrobiq;. Illum imitare deñ qui parteʒ xctat vtranq; Vnde nouus Cato en pꝛecedentẽ viqeas et cerne ſequentem. VBifrontem ianum fieri non pꝛedico vanum De pꝛopꝛie catnis gubernatse. ſanioꝛ viuas obꝛioꝛ in citv et potu Fortioꝛ Vt Valeas interdi partioꝛ eſto ß̃.coꝛpis. qꝛ natura paucis eſt cõtenta exercitia virtutũ duca voluprati debẽtur plura ſ aluti. ationis imperante vominio: humane carnis mancipium placabili frugalitate letatur quod ſi ex induſtria pꝛocuretur:ex ceſſius ſaginari dulcedine:iam non dure caſtrũ rabie kelli aude bit iuflqmare. Sed ꝑpaucis ⁊ tenuibusmo ſtipendijſ interioꝛẽ ſtudeat ſciẽtiaꝛũ ac virtutũ exercitijs ſagina re.wꝛroꝛe dignum reputãs ancillã pꝛeſidere ddmine ac domi⸗ nam famulari ſubſeruiendo qͥdem vicijs et pꝛoſcritendo ſapiẽ⸗ tie vittuti. Pauca wluptati detentur:plura ſaluti Vnde no uus Cato Parcioꝛ eſto cibis et ſic tu foꝛtioꝛ ibis. Ault ſalus multas paucas res ipſa wluptas Plurimoꝛũ ſentẽtiam nõ inuidas ſolus entẽtiã vel decretũ cõmunitatis i.tu ſolꝰ Judicium populi nunch cõtempſeris vnus p opinionẽ NMe nulli placeas dñ Vi cõrẽnere multos. Wul apientum ſententiam calculo appꝛobatam:te⸗ nẽ dura ſuple vanitatis mere contrarietatis obice nõ repellas. erterioꝛ cõtentꝰ? mi glout ahue ſiwl nerer Vu Nm collocz ligenti rũtan incdn none nectẽ duin pesch Pꝛin⸗ Lun unn Sön ſ (t ctaʒi 9 olpit bebnatze noeſ terathrinu un ſalt. ns maucpiun Apcrchrer woetturꝛ chtt acctisigu ſe m actmi⸗ pſnhnlpi nuichs ſlus itſoh enplenswus tnere mltos, o pputumte. ra ſph ntatis impulſus:pꝛudentie tue modũ non ſtatuẽs:ſed te tollẽs in aera alioꝛum ſentẽtias paruipendas tante ſiquidem pꝛeſumptõnis abuſus odioſe contentõnis ſagittas et excogitatos deriſionis ſtümulos percurrit et adultos. Ne nulli placeas dum vis contẽ nere multos. Vnde nouus Cato. Munqᷓ; tu multos debes contemnere vnus Mam nulli placet qui ſolus abijcit omnes. De futura beatitudine conſequenda ipꝛincipaliter quod pꝛecellit oĩa ſollicitatio ſanitatiſ Sit tibi pꝛecipne qð pꝛimũj ẽ cura ſalutis. que ſp bona ſunt vituperes q ppter tuũ malñ regimen Tpa ne culpes cũ ſint tibi cauſe doloꝛis Perfectõis humane felicitas que ſublimi lontatis exiſtẽtia collocatur feruentiori captet᷑ deſiderio:⁊ habita cõſeruetur di ligentius. nã̃ totius humani deſiderij apicẽ cõpꝛehendit Ve⸗ rũtamẽ ſi noſtre erũnoſe labilitatis mutabilitas:varijs ꝓpellat᷑ incõmodis:et multipharijs tribulationũ doloꝛibus attẽratur: non ob hoc liceat in murmuratoꝛie lamẽtatiõis vdces erũpere nec tẽpoꝝ malignitati tribuere.ea iuſto moderamine ſtatuerũt diuinitatis arcana plena ſapientie et decoꝛis. Tempoꝛa ne cul⸗ pes cũ ſint tibi cauſe voloꝛis. Vnde nouus Cato Pꝛima ſit in cuuctis ſemper tibi cura ſalutis Tempoꝛa non flebis ſi coꝛpus foꝛte ddlebis⸗ De ſomnioꝛum fantaſmatibus nocturnas viſiones iipſe hõ ſperat Soõnia ne cures.nã mẽs hñana qð optat i.ſomuiũ et viſionẽ ꝑ ſomni⸗ vigilat. ſperat ꝑ ſomnũ.cernit idip̃m Nocturne viſiõis fantaſiuata: que diurne cogitatõnis affe⸗ ctatas imagines repꝛeſentant:abolitis repleta myſterijs nõ cõ fidas. Mam ſi ea futuroꝛũ euentuũ vaticinari pꝛeſagiũ curi⸗ oſa putatione contenderis: non ſine diuine maieſtatis iniuria diuinationis nota cõtaminatus cenſetrris. Sane ad eandem ſupſtitionis ſpeciẽ ardenter referas laruas ſomnia et lemures. Sommnia ne cures ⁊ Vnde nouus Cato Somnia ne cures nam fallunt ſoninia plures Sollicitus durat qui fruſtra ſomnia curat; Documentũ vite regularis optas moꝛale b Se qͥcñqʒ cupiſcarmẽ ↄgnoſcete lcõꝛ documẽta moꝛalia aptiſſima hñane ec p̃cepta qͥ̃ras q̃ ſunt gratiſſima vite. Vitioſi cõuictus declinare wlens naufragiñ:⁊ virtuoſe ha⸗ bitudinis iocũdis inqui vſtimẽtis · ad ſequentiũ pꝛeceptoꝝ ca nones conet᷑ aures bibulas inclinare. quibus in cellula memo riali reconditis et opis erercitatione cõpletis: moꝛalis vite ſũ mam afferent gratia et virtutibꝰ polymite. Hec pꝛecepta feraſ que ſunt gratiſſima vite. Vnde nouus Cato Quiſquis adeſſe wlis et carmine diſcere queris Cum monitis tutis diſcas pꝛecepta ſalutis De nobilitate ſciẽtie ꝛ eiꝰ pꝛofunditate. virtutũ ⁊ ſciaꝝ Vvirtutes ⁊ ſcias Inſtrue pᷣceptis anmũ. nec dicere ceſſes. ſimilitudo Nã ſine doctrĩa. dita ẽ quaſi moꝛtiſimago · ſß. ſimeũ ↄſili feceris bẽbis i.ſed ſi contempſeris Cõmoda multa feres. ſinaũt ſpꝛeueris ill tu monitoꝛẽ ↄtẽptoꝛẽ Mon me voctoꝛẽ ñᷓ te neglexeris pſe. Immenſa cõditionis humane dignitas: diuinis pꝛiuilegia- ta fauoꝛibus:in ſapientialis cognitõis lumine ſtabilitur. quq ap pꝛchenſa ſupernis intelligẽtijs ſimiles tet ea negiecta iumentis inſpientibus non dim̃miles inuenimur. p neb nuchimur Tanto igitur attẽ⸗ tionis conamine ab anime boſpitio ignoꝛãtie detergens rubigi ginem ſoue criuh nedeti Imby Vens Come Fonc 7 1 Chr mlinoli tumom nonod pꝛopri colloc. vſeco refergt wirin Sidn Ruliſa ent pꝛecepto busin wu Mis motuls vieſi Pecpucta ſctſ Cuo 6 eprofundtn virtutes ⁊ ſis dicete ceſes. niitd ſimottiſmag nenp i ſpꝛeuens ili tcho etens e. s diuinis plegia⸗ mineſtablurquaay en negecn umenti Lawiur au⸗ tie dargörubi ginem. imo iugi ſtudioꝝ exercitio:et ſcientiaꝝ lampade ipſam foueas et attendas. ne ignoꝛantie tenebꝛeſcẽs erroꝛibus:ac do⸗ ctrine ſalutaris exoſa vicioꝝ fiat pediſſequa etꝓpago. Nam ſi ne doctrina vita eſt quaſi moꝛtis imago. Vnde nouꝰ Cato Imbne iam mentem noſtre rationis egentem. Wens ſine tdctrina ſtat vite certa ruina. Earmen ſi ſpernis tibi maxima cõmoda perdis Mon carmen miſſum ſed te neglexeris ipſum Mon te moueqt maloꝛum detractiones iuſte qm̃ malis diſplicere laudabile eſt Cũ recte viuas ne cures verba maloꝛů i.in nr̃a wluntate illud Arbitrij noſtri nõ eſt qð quiſqʒ loquatut Rectioꝛis vite incedens ꝑ tramites artioꝛes:ſi detractoꝛuʒ maliuolis oppugnaris inſultibus:ſi in te conuentus malignan⸗ tium onnia venenate detractionis machinamenta componat: non ob hoc ſincere ratõuis ſtabilias moueatur:nam hoc ſoluʒ pꝛopriũ ſibi ndicat virtualis eminentia in ſolio celſitudinis collocata:ꝙ liuoꝛis aculcos expcritur inſtq̃tius. quibus nec ver boſe coꝛrixatõnis quaſi iniuriam pꝛopellendo vicem maledicis referat. nec a virtuoſe ſtationis culmine tranſſeratur. rbitrij noſtri non eſt quod quiſq; loquat᷑ Eñ nouꝰ Cato. Si bonus es moꝛũ nõ cures verba maloꝛum NMulli ſcire datur quod ſemper quiſq; loquatur. Celato crimen amici. in iudicio tu eriſtẽs. iſalua reuerẽtis veritatis Pꝛoductꝰ teſtis.ſaluo tamẽ ante pudoꝛe itege ꝑ ſilẽtiñ. aut ꝑ coloꝛẽ aliquẽ.ſaluo etcetcra. Quantũcunqʒ potes celato crimen amici. Ad pꝛetoꝛis wcatꝰ iudiciũ: vt ſuꝑ delato quolibʒ amicoꝛuʒ crimine phibeas teſtimoniũ veritati quoaduſq; potueris amici rcatꝰ et criminalicʒ tibi ꝑſpicua ſilẽtij cautela ↄtegaſ⁊ coloꝛes ſalua iñ in omnibꝰ fidei ⁊ honeſtatis reuerẽtia. q̃s amico pꝛefer re cõuenit. ne deerratõis ignominia:ant cõſenfu criminis moꝛ deri valeas aut cõuinci. Qnantcũq; potes cclato crimẽ ami⸗ ci Ande nouus Cato Eum fueris teſtis ne ſi pudoꝛ puic tibipeſtis Mon detet dici tunc per te crimen amici De adulationũ blandimẽtis. molles et aqulatoꝛios femineo moꝛe Sermões blãdos bleſoſqʒ vitate memẽto. ficta et ſilata ẽ ĩ ꝓuerbio ẽ.i.ſub ſicta ſimplicitate pꝛetẽdũt fraudeʒ⸗ Simplicitas veri fama ẽ fraus ficta loq̃ndi „ Birulẽtas lingue blã̃diẽtis fallacias ſiñ ſurdo pꝛetereas au ditu:deceptõis laqueos nõ euades. Quẽcũq; enĩ de viroꝝ nu mero audieris ſeductoꝛio more blandiri: aut m ulicbꝛi ritu ſer⸗ mones wcib?ꝰ delicatis infringere:aut lenocinantis lingue blã dicias pꝛeoccupare ſuſpirijs:aut miſcere ſingultibus interiectis ibi tacite captionis laqueos pꝛudenter aduertas. qui tanto diſ⸗ nuntur efficacius: quanto ſophiſta vrtoſus tibi perſuadere nititur lingua doloſa:ct ſtudio malignanti. Simplicitas veri fa⸗ ma eſt fraus ficta loquẽdi. Snde nouus Cato. Sunt bene vitandi ſermðes vtiq; blandi Sub ſpecie wri nam fallunt ſepe ſeueri⸗ ocidem pꝛedare deſcribit Eſopus RMon ſatis eſt tutum mellitis credere verbis Ex hocmelle ſolet peſtis amara ſequi De coꝛpis ⁊ aĩe virtuoſis exercitijs. pigriciã animi totius lo is rarditas veltepiditas Segniciẽ fugito qᷓ vite ignama fertur inon vacat bonis artibꝰ ſtulticiaet pigricia Mã cũ animꝰlãguet.cõſumit inern corpꝰ Aalidis occupationũ erercitijs viriliter aſſueſcas nã ſi ſub toꝛpꝑentiocioſitate tẽpe tranſeas feriata: mox a languido coꝛde 5 riuꝰ vicioꝝ ebulliens:oẽʒ mẽtis bumane pꝛecioſam ſubſtãtiã Ene ſutr ouii Int 2 Din tavire dit W tionis medic defech quem Bu Silmt „ Sern cipl Sihpi titerz 9 wlu ns fuſcr ſrein Wanrgritfu ihch iünpumesa u cde vroꝝ u ut mlichuintuſer⸗ woduantis ingeblä wlcusintcicis vws tpnit n Snpicuswf⸗ ndi . vcbi 1 wiscum — W, ſumt mmcoty tewicsiiub moralagibde 03 Mtate memäte. aüferet et viſperdet. ¶ Erercenda eſt igitur anima meditatõs. nibus arduis:et vtilibus ſapiẽtie ſtudijs. Coꝛpus vero impellẽ dum virilius.non ad languoꝛẽ deſidie ſed ad opus Nã cũ ani mus languet cõſumit inertia coꝛpus ñ nouus Cato egnicies linquat te non ignauia vincat. Eum mens langueſcit caro defecta ſeneſcit Ande pꝛeclare dicit Seneca. Laboꝛe atq; ſtudio animi genero ſi nutriuntur.ſegnicie vero coꝛpa vanitatibus imbuuntur De animi recreatione Quidius. quod caret alterna requie durabile noneſt Interpone tuis interdũ gaudia cutis phũs.req̃es ⁊ ludꝰ in vita ſunt neceſſaria oꝛtare At poſſis ammo quẽms fuffete laboꝛẽ. Diutina laꝛñ aſſiduitas: nulla quietis intercapedine recrea ta: vires anime potẽter emollit: ⁊ labvꝛis ꝑſeuerantiã interclu⸗ dit. Miſcenda igitur eſt humanis labvꝛibns gaudioſe conſola⸗ tionis relaratio. que tante moderatõis ſtudio teneatur:vt ſicut medicinis vtimur:nec exceſſus laſciuiꝗ ſupfluitatis impellat·nec defectus animñ deijciat in faſtidiũ et erroꝛeʒ. At pofis animo quemuis ſufferre lalvꝛem Sñ nouus Cato. Baudia ſepe tuis deles adiungere curis Sic ſufferre dal ſi quid foꝛtuna minatur. Blterius crimen non dijudices wis Le momoꝛderis Zlterius dictũ vel factũ ne carpſeris Vnqᷓ in dictis et factis tuis jwmo. Exẽplo ſimili ne te derideat alter Si ꝓpꝛie tranſgremonis vltoꝛ idoneus nõ diſſimulatoꝛ ex⸗ titeris: ad alieni reatꝰ maculas: iudicij cõdemnãtis oculos non conaberis retoꝛquere. Qui enim liuoꝛis dente cõdemnatio⸗ nis foꝛfice:wl irriſionis notamine pximoꝛũ actus cõſueuit lacer 5 ſere:criminoſe cõſcientie ſe fatet participem alienis irriſionibꝰ 5 ⁴ in poſterũ impellendus. Abigatur ergo quãtotius a conſcientie thalamis:⁊ a lingue pꝛurientis impulſu: temerariũ aliene culpe iudicium.et deriſionis vipera conſciẽtie moꝛbuſacer. Exempio P ſimili.ne te derideat alter. Vnde nouus Cato Mullum dicentem repꝛchendas vl facientem. Me ſimilis riſus ab alijs ſit reddere viſus ñ Seneca Eſto vicioꝝ fugax ipſe alioꝝ ne vicioſuſſcrutato: nec acerbꝰ repꝛehẽſoꝛ ß fine expꝛobꝛatione coꝛrecto:. 5 Bona foꝛtune ne diſpendere cures illud legauerit in teſtamẽto vltima wlñtas Důð tihi ſoꝛs dederit tabulis ſup̃ma notato nin nð dilapidãdot᷑ legata ie diffamat Qngẽdo ſerua ·ne ſis quẽ fama loquatur vn Cum foꝛtune wlubilis munificẽtia te nouiſime:benigno fa⸗ un uoꝛe ꝓſcquẽs vberioꝛi ꝓſperitate replcuerit:tũc ſagaci fretus cõ ſilio jargita vonaria cum debita moderatõe diſpenſa:ne ꝓdiga⸗ litatis diluuio circũuẽtus deriſiõis publice noteris infamia · dñ ſm Pꝓprie temeritatis iuſticia de plenilunio veneris in eclipſim: dñ Bo ca que plurimis videbantur effundenda tpibus:cõfracta mo⸗ Be derationis ſtatera ſubito ⁊ inutiliter diſpgunt᷑. Augendo ſerua ne ſis quem fama loquat Vnde nouus Cato. Woꝛtis ſoꝛte datum tabulis ſit queſo notatum qub Et ſerues auctum ne canet fama retractum ſe De auaricie declinatione in ſen bus. d vite tue Cũ tibi diuitie ſupant in fine ſenecte munera dans tenar 6 Mamnificus facito vinas nõ pcus amicis. Si vlrreſdiuitiaꝝ aceruos te ſeneſcẽte poſſideas:tñc peſſulo tese liberalitatis eftracto:ipſa librralitate magnifica diſtribuas et cr Bh fundas nam theſauriʒare poſteris:et auaricic macula ſue vi⸗ te term inum denigrare cenſetur abſurdum.et non diſſimle ab Mevimt one ann n ende ches neto vtmnts vlsſynn wnt difungt fimalochathe tnouſnchkgo⸗ ttichgiftcnsch de dixſuupdig ductvotuiswimia o wyersin eciplim di qbus õnu mo⸗ gnt Augendo ſeru s Ca. otaum um one in ſembus vietue finene vm nöhoscs nicadinbus ctd nicicmu uc v⸗ — non dſiwlech hijs qui aratro ſulcãt arena xl triticũ ſeminãt in mericis. WMu mificus facito viuas nõ parcꝰ amicis ñ nouus Cato In ſenio diues dum paruo tempoꝛe viues. Muitis multa dabis nec amicis plura negabis. De cõſilio vroꝛis filioꝛũ aut famuloꝛu 3. exiſtens tui Stile ↄſilium dñs ne deſpice ſerui. alicuius ſniam vl'ↄſiliũ nõ deſpereris Muliiꝰ ſenſuʒ ſi pꝛodeſt cõtẽpſeris vnqᷓ Diſtributoꝛis largitas copioſa: apud quẽ nulla pſonarũ repe ritur exceptio:frequẽter ꝑſonis humilibus dona ſapiẽtie largi⸗ oꝛis infundit:fugiens catiædꝛas optimatũ. Si ergo quiſpiq de Wrnaculis. vl tibi qualibet inferioꝛitate ſubiectiſ ↄſiliñ ne ma turioꝛis afferat gratanter hoc ſuſcipe.ne obaudiẽs animo indi⸗ gnãti:ne ccontra ſapientis cõſiiũ ꝓpꝛie innitaris pꝛudentie dñ alienã abucis: quod iudicat᷑ repꝛobum atq; neq;. Siꝓpdeſt ſen⸗ ſum nullius carpſeris vnqᷓ; ¶ Ande nouus Cato Mon ſit neglecta ſerui ſententia recta Mec contemnatur tibi cum bene conſiliatur De rerũ ⁊ tẽpoꝛũ aduerſa ꝑmutatiõe. quibus cares P.tibi modo illud S Rebus ⁊ in cẽſu.ſi nõ eſt qð fuit ante ſis ↄꝓtentus et patiens cũ illo Fac vuas contẽtus eo qð̃ tpa pbent. Si nouerca ꝓſperitatis negligentia ſeu foꝛtunati caſus euen tus:tui peculij fines iuaſerint: iam pauptati fedus ꝓximũ ineun tes· non ob hoc puſillanimitatiſ depꝛimaris ſub ſolio ſed cõſtau tie rigoꝛe ſeruato:ſufficientiãꝓ cõiuge amplectarisꝭFoꝛtune qᷓj dem crebꝛa mutatio:et mobiliñ diſtractio cõſueta:viiles men⸗ tes offẽdere nunqᷓ; debent. ᷓac viuas ↄtentus co quod tempo⸗ ra pꝛebent Pauperioꝛ cenſus non ſit turbatio ſenſus. Sed ſis contentus vt omnia fert tibi tempus. Ande nouus Cato Se viſcreto coningio cõmittẽdo caue ꝓpter diuitias et noꝛũ poſem̃iones Droꝛẽ fuge ne ducas ſub nomine dotis · vxoꝛem. infamis et intolerabil Vec retinere velis ſi ceperit eſſe moleſi Si matrimonialibꝰ vinculis te aliquotiẽs obligari delectet non poſeſſionñ copias:non diuitiarũ abundantias pꝛincipali⸗ ter adipiſci cõtendas in coniuge.ſed mdꝛum decus:virtutũ inſi gnia et generis claritatem. quam ſi cognita veritate ppenderis amoꝛñ generoſitate degenerem:aut iracundie ſtimuis agitatã ab eius vinculis ꝓperanter cfugias.etiaʒ ſi ſummi culminis co piarum aut claritatis attollatur wnoꝛibus. am taliñ coniugi oꝛum nouiſſima: vtriq; partiũ ſoꝛdida ſunt et infeſia. Mec reti nere vlis ſi ceperit eie moleſta Vnde nouus Cato Mon tribuat wtis vxoꝛem copula dotis Vt diſiungaris ab ea ſi foꝛte grauaris terẽ.hoc ſapiẽtis eſt. ꝑiculũ ex gli 8 ſuunere. dtibi facere licet Multoꝛũ diſcas exẽpla qͥ facta ſequaris. ⁊ que ſequaris do ce Que fugiag. vita eſt nobis altena magiſt Si regnlate moꝛiginatõis cacumina gꝛadatim queras aſcẽ⸗ dere:alienoꝛum euentuum fias ſedulus e rploꝛatoꝛ: quia dum alios recoꝛdaberis ſue pꝛudentie miniſterio in ſuis pꝛoſperatos actibus:alios vero detrimentum ex ſuis operibus aſſecutos:faci li ceuſura iudicium cõiecturare licebit: quid agendum vtilius: aut totaliter relinquendũ. Moueris equidem ꝙ pꝛeſentis vite decurſus nobis mirabili varietate ſubſeruit. in qua exp riẽtia reperitur pꝛimicẽ et miniſtra. Que fugias vita eſt nobið aliena magiſtra. Vnde nouus Cato Er alijs diſcas quid agas lene quid x remittas Munc ad viuendum vita eſt exemplar babendum † ra oe Mne. nbißucreliet ehuns. wæœ Menn magt tin quetas aſci⸗ Moꝛ:quin dum is pꝛoſrruws — nwlius — vit in qu ctůts ta ctnobicu 1us dum Poſſe tuum non tranſcendas n. vires tuas eramina ſubtis cadat et deficiat incõpſeta i.incepta Succũbat laboꝛ·⁊ fruſtra tẽptata reliquas. Si arduñ aliq̃d te cõtigat aggredi: vires tuas pꝛimitꝰ metia ris ne pꝛeſſus mole ppnderis: nimia fatigatõe ſuccũbaſtaſſecutꝰ plebis ridiculũ.dum abuſiua deceptõe ſeductus inchatũ opus deſeris impfectum. Satius quidem eſt a magnis actibus deſi⸗ ſtere:qᷓ; ꝙ inceptũ temere relinquas. Succũbat laboꝛ:⁊ fruſtra temptata relinquas. Vnde nouus Cato Waterias pares in viribus ſumpſeris aut res Defeciſſe vides inimici ſub pondere vires De maleficoꝛum accuſatione facinus magnũ iniuſtum tacere illud Qð noſti factů nõ rectũ.nolito ſilere. agentes ⁊ ↄſentientes pari pena puniuntur Me videare malos inutari velle tacend Si motus malignantiñ ſceleroſe factõis malicia leges publi cas cõturbauerit: Cuius rei taciturnitas paucis vl pluribus fa ciat detrimentum:pꝛopalandũ eſt wlocius et ad aures publicaſ reducendum:ne foꝛte iniuſticiã maligne retices iniuſticie argu atur.tanqᷓ; malens facinoꝛibus ſilẽdo tacitũ pꝛebere conſenſuʒ qᷓ malorum indignatõne recepta:obuiare criminibus arguen⸗ do Ne videare malos imitari vlle tacẽdo. Vñ nouꝰ Cato Si mihi tu credis nunqᷓ; mala facta ſiebis NMam quiſquis celat ſe conſentire reuelat SDe iudicis adiuuamine poſtulando àb auctoꝛitatẽ interpꝛetãdi iſilex videat inqᷓ rebꝰtuis ʒᷣꝛiuri Zudicis auxili ſub iniqua lege rogato, d 5 6— peſſüs Qð potes id tẽpta oꝑis ne põdere pᷣfus — —————— S. —— due in vninerſalibant terpꝛetent i Ipe eteni leges cupiũt vt iure regantur Legalis iuris ſeueritas particulares caſus cõcipiẽs:modera tioneʒ exigit iudicautis. Alioqͥn repente verterent᷑ in niciem: due modcratõe iuſtiſſima fuerat ab initio cõſtituta. Di ergo ri goꝛem legis acceperis cõtra ꝓpꝛie inſtitutõis calculũ: tuis nego cs inciuiliter aduerſari. Ad legis declarandã ſentẽtiam patro „ cinium iudicis interpellas. Hoc enim legalis inſtitutio erigit· vt interpꝛetetur benignius:⁊ eius obſcuritatis nebule:equiſſimi cẽ ſura iudicis etenim leges cupiunt vt recte re . gantur. Vnde nouus Cato Judex ſis tutus ſub iniqua lege ſtatutus Vam ſub iure regi placet omni tempoꝛe legi De patiẽtia in toꝛmẽtis retinẽda. Ppter tua demerita ſuſtinere d merito pateris patiẽter ferre memẽto. qñ noſcis te culpabilẽ iudicãte corrige Cunqʒ reꝰ tibi ſ is. ipſum te indice dna Dñ iuſticie writas criminũ eqjtati rñdet: nulla nouitatis intẽ peries aut nouitatis ſpecies eroꝛitur. dum ⁊ rõis iudiciũ ſcrupu los dubictatis qmonet:et ppetrate culꝑ cõſciẽtia a lata ſentẽtia nõ diſcoꝛdet. Nam vt ait Poecius S mali ſui criminis diffoꝛ mitatem agnoſcerẽt vltro ſe pꝛcterẽt iudicibꝰ puniẽdos.vt ſui reatus diffoꝛmitas iuſticie medicamie deleret Hum ergo pa trati ſceleris immanitas abiecto ſientio cunctis innotuit:flagei lum rigoꝛis inflicti modeſte ſuſtincas.immo impellẽte ſyndereſi et conſcientia ꝓteſtante teipſum argue et condemna. Cůq; re? tibi ſis ipſum te iudice dãna Vnde nouus Cato mne tuum ſemp ſuffer meritũ patienter Cunq; reus conſtes nð te ſine crimine mõſtres De ſtudij continuatione Pbatiſſimoꝝ ſcripta mul „ iinterpꝛetent inpticuluribꝰ caſus tis apta ab ineptis diſcernẽdot ¶ulta legas facito. ꝑlectis Plege multa ſ vigl gine tibb ſem ohist ridde ced Fc Sſc ſaga litati fernt vide⸗ dum dica Gi multt bisde lieri bꝛbſ ² floꝛes er pinis granaex paleis ⁊ argẽtũ et luto collige NMꝗᷓ mirãca canũt ſʒ nõ credẽda poete. Studioꝛñ ꝑſcrutatoꝛ ſedulus · wlens multiplicibꝰ ſtudioꝛuʒ vigilijs· ſapie matris cubiculũ iutroire: varia perquiſitõisinda gine rimetur actoꝛes et plurimoꝛũ ꝑquirẽſſtudia: diſcrctõis vẽ tilabꝛo a vris falſa:⁊ ab imperitis perita firmitatis cautela di⸗ ſcernat.ne ſophiſticatõnis verboſitate confuſus:aut equiuocati onis nubilo circũductus: opinionẽ writati pꝛeferat. vt ſcducto ri doctoꝛis nomẽ tribuat etꝓplete. Mam mirãda canũt ſed nõ credenda pwete Vnde nouus Cato Fac vt multa legas et idem ſedule degas Sic vt vera petas varios non imitare pwetas. 1 3 Ve modeſta locutõne citca mẽſaʒ letis ketihẽq ſimul ↄmcdentes comis facẽtus Inter couiuas.fac ſis ſermone modeſtus tet ſore men garrulus acetus reputari vdcu Me dicare loquax dũ dis vꝛban?ꝰ haberi ie voce di Inter exteroꝝ epulas venerãter accũtens: ſingue vntilabrũ 3 mlntn ſagaci moderatòe refrenet.ne ſi paulo licentius in verba ſcurri 3 Aoutsuti litatis aut odioſe loquacitatis defluat: cõtaminatõis vnenũ re oucuinp ferat in actoꝛẽ: quod facili medicamine nõ pterit ableri. Ne duuahnn videare loquax dñ vis vꝛbanꝰ haberi ñ nouus Cato. uſicinsdie um conuiuaris caueas ne multa loquaris — Diſcat ab vrbans vir garrulitatis inanis 3 A umergopa. Irata coniunt non te moueat 1 nuCizt Cõiugis trate nolitn verba timete 3 3 parat deceptiones öin ã lachꝛimis ſtruit ĩſicias dů feĩa ploꝛat 1 Si pturbatõis incẽdijs turbataꝓpꝛia vxoꝛ:ebulliens wces atiote multimode lamentatõis effundat gemitũ ſingultibus dilatatuʒ ititenit bis de cauſis nullatenus virilis exacertetur conſtantia autmu wuobun lieris mota fletibus agitetur. Mam hochabet pꝛopꝛium mulie⸗ 5 peg mta bꝛis ſexus fragilitas:ꝙ vbi abũdantioꝛi luctu pꝛetẽdit indica 5 d 2 — — — ainplioꝛa future deceptõis vetiacula viro ſuo d ꝛomit. dñ mul turn pfundit lachꝛymas et roꝛat. Nam lachꝛymis ſtruit inſidia dum femina ploꝛat. Vnde nouus Cato Mil tibi curetur ſiciugis ira minetur Feming dum ploꝛat minem ſupare laboꝛat Vnde Quidius qui harñ rerum exptus erat ait. Meue puellarum lachꝛymis moueare caueto ꝗt flerent oculos erudiuere ſuos De poſſefſionum tẽperata diſpẽſatione. tpate wnis acqjſitis pdigaliter erxndendo Atere queſitis ſed ne videaris abuti inutiliter ꝓdigaliter deficiñt bo na alioꝛum Qui ſua cõſumũt cñ ðſint aliena ſi equũtur. Copioſe ſuppellectilis ditatus beneficio:tãto regiminis oꝛdi ne cõmiſ tibi eneficia modereris: vt nec ſuperfiuitatis vicio: nec tenacitatis notatus infamia:perfectionis medium valeas obtinere. Nam dum inutili et ſuꝑuacua ꝓdigalitate poſſeſ di⸗ ſtribuis:⁊ inopie domum ingrediens fatue ꝓdigalitatiſ wcabu lum aſſequeris.in deterioꝛa ruiturus ericula. Mam expcriẽtia cente cognouimus: ꝙ ab opulentia in ſterilitatem collapſi ſu bito carentes ꝓpꝛijs in alienoꝛñ appetentiun rapiunt᷑. Qui ſua conſumunt cum deſint aliena ſequunt᷑. ñ nonꝰ Cato Sic tibi ſit vſus rerum ne fiat abuſus Qui ſua demergunt hij poſt extrauea pergunt. Be diſcreta moꝛtis expectatione. et oc ſiiuſte vixeris. qm̃ moꝛs peccqtoꝛum peſſima Factibi pᷣponas moꝛtẽ nõ eſſe timendam moꝛs ñ pꝛiuat vitã miſeriarũ buins mundi Que bona ſi nõ eſt. ſinis tñ ila maloꝛnm W oꝛtis imperiũ a cuius iuriſdictõne nullus eximitur valida mentis couſtantia pꝛeſtolari cõtendas. que ſi nihil vtilitatis hu mane conſiderationi pꝛeferat: eſt tamen humane vexatõiſ reme dium et mundani caſus terminus ac labꝛũ. Que bona ſi nõ eſt fine Rn Poꝛ Mö hiler ergot riseiu prr mone mittitu cere. Uro: Pan woh Bl hyis. e Pa neti tiin tiuitie au nouz Eſot Von finis eſt tamen ila maloꝝ;¶ ñ nouus Cato Raro timere moꝛi nimia foꝛmidine noli. Woꝛs mala nos tolli ſed et lec noſtra mala reſoluit De vxoꝛum conſilijs tilis tolerare Vroꝛis linguã ſi frugi eſt ferte memento ratn diſhſce linguam vtilẽ vt frugalis audiatur- n Nãqʒ malũ ẽ.nõ polje pati nec elle tacere nsah Pꝛecioſe confectõis aromata vaſis intercluſa fictiibus: ni— „ hil er co ntinẽtis vaſis ineptiaſibi diminuunt de valoꝛe. Si airdnalon go tue vxoꝛis animũ ſapientie balſamo redundare cognoue⸗ Aenaſ cqvith ris: eius conſilia pꝛudentie firmitate ſubnixa:non memineris aſ pernari ſed tanqᷓ ſugens mel ex petra: oleumq; de ſaro duriſſi⸗ nn mo: ne dupliciturbulentie moꝛdeatur angario. dum nec loquip wfuns No: mittitur neq; tacere. Nam malum eſt non vlle pati nec poſſe tã M äum Nets cere. Ande nouus Cato upſ Aroꝛis liuguam ſi pꝛodeſt cur ego ſtringam pdigltri wutu Manq; pati neſcit ſtultus nec reticeſcit au Mm emnu— Be honoꝛe parentum. zn Cw n non debili ſed fima charitate pꝛẽm ⁊ matrem Bilige nõ egra charos pietate pentes. m ſapiẽs.maledictꝰẽ a deo q̃ eraſpat mfez placere patrituo Mec matrẽ offendas dů vis bonꝰ ejje pentt ectatio he. Paterne veneratõis officiũ quod omnis legũ traditio impe Rm rat et indicit multa ſedulitatis obſeruãtia teneatur ne te ingra 4 titudinis vipera roꝛẽ totius pietatis acerbaus:in foueã ſue cap ſe vMn m tiuitatis includat. diuine pꝛeceptõnis imperio violato. Mec mi crinidunsmn noꝛi ſtudio genitrici tue moꝛem ciuilitatis exbibeas· ipſam nul⸗ ulmnmn la repugnantie malignitate conturtes affectu diſcoloꝛi⁊ amen h lia ti. Mec offendas dum vis bonus eſſe parenti Vnde x nouus Cato. einbi Kusbu Eſto pius vere ſemper hijs quite genuere mne xuiſicn Non moueas patrem nec vis offendere matrem Cut uitöct *3 tutam ſEcurã qͥcũqʒ cupis deducere vitam. cupis tuñ vicia nocẽt NMec ditijs iherere animũ q̃ moꝛibꝰ obſunt. moꝝ documenta qꝛ decies repetita placebunt — Nec p̃cẽpra tibi ſemꝑ telegẽda memẽto. in ſepe relegendo decet teipſo docẽte Zunentes auquidq;te vtaremaguro Si vicioꝛũ declinando naufragia:ꝑ amena virtutũ vernan⸗ tia loca:planitie mentis greſſus dirigere moliaris: ſequẽtiũ do⸗ gmatum regulas diligenter attende:per que cõfractis aduerſa⸗ rie poteſtatis viribuſ.arcem cõpꝛehendere poteris eminẽtie vir tualis. Inter hec autem quedam ꝓhibitiua tibi conſtitui. que re cõdere memincris in memoꝛie regiſtro. Inuenies aliq̃d quod te vitare magiſtro ñ nouus Cato Coꝛde ſub attento ponere mea verba memento In quibus agnoſcas qui crimen linquere poſcas De diutiarum contẽptu dauid. diuitie ſi affluant nolite coꝛ apponere Beſpice diuitias ſi vis animo eſſe beatus. diuitias ñamoꝛe vlterioꝛes ſemp petunt SDuas qui ſuſcipiũt mendicãt ſo auari Si mundaue feditatis delis abhoꝛrere faſtigia: Si wnenate dulcedinis declinare muſcipulã̃ quein hoc terrene inbabitatõiſ tugurio potenter infiſcat.ſi demũ celeſtium foꝛmas cõtendas: ⁊ theoꝛeumata ſpeculari:abiecto mundane cupiditatis ambitu: omnia tertarum opum pondera animo victoꝛe deſpicias ⁊ cõ⸗ culces. Alioquin libertas anime artifũmis diuitiarũ ligata cõ pedibus:nunqᷓ; ⁊ſiſufficiẽs nullo congeſte ſupellectilis cumulo poterit ſatiari. Quas qui ſuſcipiunt mendicant ſemper auari. Vnde nouus Cato Abſit ditari qui ſe vult rite hear Diues marceſcit quanto plus copia creſcit Beregulan vite inſututise neco Lo abigi bñfici tamẽ pixet pſis dit S wlnsi d. chfucs aucnſ, tenseminẽtie vr Wunfiicen Juaisalidquod nento contiptn t imo eſte beats vusnpnunt cit h auan g Siwncnte vrenc inbabitatõi nſns ctends: 0 ihene wbb uod egregie bocet Cicero in de ofñcijs Nihil oneſt ⁊ m gnificentius eſt qᷓ; pecunias ſi nõ hales contẽnere:et ſi habes ad litrralitatem eas conferre. Et in parabvliſ. Qui odit auariciam longi fient dies eius Popꝛijs nature donarijs cõtẽtus viuas. nec eſria que ſagax eſt in ꝓuidendo nobis Cõmoda nature nulio tibi temꝑe deſint. illo bono Siↄtentus eo fueris qð tpa pꝛebent Abiecta cupiditatis vipa quc totã ſpñalis pfectõis ſubſtãtiã abigit et depaſcit ſufficiẽtie mẽſura ſi ubſeruiẽs:immẽſis nature bñficijs coadiuuata:oẽm pauptatis abijcit leſionẽ. Dñ eĩ attẽ ta mẽte ↄſiderat qᷓ puis amminicul nature hñane fomẽtat᷑ ino⸗ pia:et qᷓ; mltiplicibꝰ cresturaꝝ donaꝛijs adiuuat᷑ filij adq̃ ſemet ipſis ↄtẽti:ertra cõceſſa bñficia: nullũ ſupfluñ pñt appetere neq; dñt. Si ↄtẽtus eo fucris que tpa pꝛebẽt Iñ nouꝰ Coto Qui nõ curaret pluſq; natura rogaret Aiues bic eſſet ꝙ res ſibi mulla deeſſet—* Que tins ↄtigũt incurijs alijs nõ imputes non pꝛudens bna tua ſed libidine ⁊ ſenſualitate Eũ ſis incautus. nec tem ròe gubernas in cauſa— aduerſam Molt foꝛtunam qͥ non eſt dicete cecam. Si inſipiẽtie nubilo obſcuratꝰ: aut ꝓdigalitatis ſupfluo tabe factus circũſpectõe ſopita:et indiſcretòis mancipio aurigãte:in eclipſim rei familiaris incidas paupertatis feriente baculo: aut alijs varijs impellaris caſibꝰ euentuũ ſiniſtroꝝ:nõ foꝛtune ſeu entis iniuriam lingue loquacis aculeo ſtudeas accuſare ne àd tuis demeꝛitoꝝ ſtudijs rationabiliter expicris in altcriꝰ ↄmiſ⸗ ſum imputes legẽ ſtatuẽs fatuam et iniquã. Moli foꝛtunqᷓ que non eſt dicere cecam Vnde nouus Cato Si male res ſeruas ſiꝑdas rurſus aceruas Foꝛtunc ſeras nequeas offerre querelas De pecũiarũ acqͥſitõe ⁊ tetentõe moderata. adſuſtentandã famiiã et ſubleuãdã dopiã pulcitudinẽ denarj Bilige denariũ ſʒ parce dilige foꝛmam. foꝛmã denar eex cupiditate Quã nemo ſctůs nẽ hõeſtus optat habete⸗ Licet humane legis cõſideratione ꝑmittente: mutue ↄmuni⸗ catõis neceſſitate penſata pecuniarum vſibus ad ſubleuandã fa miliarum neceſſitqtis inopiam:ſine nota criminis inſiſtamus: ip ſarum tamen ſupflue acquiſitõis ambitum. Aut cupide retentio nis aceruum virtus exboꝛret honeſtas abijcit. Et hanc babeudi libidinem compellitur omne ſanctitatis collegium a ſue ſtatiõis terminis deterrere Guã nemo ſanctus nec honeſtus cupit ha⸗ bere Vnde nouus Cato ſpecie nullum ſed paꝛce dilige nũmum em nec optauit ſapiens nec honeſtus amauit Ne miſer viuas cum ſis dines loculos plenos habẽs ppter ſanitatẽ ſeruãdã l recupa ndam. Nñ fueris locuples coꝛpꝰ curare memẽto. egrotus exiſtẽs in arca in vſu et coꝛꝑis curatione Sger diues habʒ nũmum ſʒ nõ habʒ illum. i gaʒe vberioꝛis donario tibi foꝛtune benignioꝛis cõcurſuſ applaudat: foꝛtuita naturalibus non pꝛeponas et ſi diſcraſie na turalis inedia coꝛpoꝛea mol es languerit: pecunialis ſumptus w luntarium pꝛebeat fulcimentum. Nam ſarſitis marſupijs et de⸗ genti coꝛpoꝛi negantibus alimenta: diuitiarũ poſſeſſio in detri⸗ mentũ poſſidentis aſſcribit᷑ affutura:totius miſerie incremẽto Eñ fueris locuples coꝛpꝰ curare memẽto Vude nouꝰ Cato Cum locuples fueris coꝛpus curare ſtudebis. 1 Se male cuſtodit diues quem copia perdit De diſcipuloꝛũ longanimitate. pateris tu ſtudens amoꝛeſtudij Berbera cũ tuleris diſcẽs aliqũ magiſtri i.parentis pꝛeceptum reuerenter obediendo⸗ —— er patris imperiũ ců verbis exit in iram⸗ Si buiw tepaten ſmoꝛ icut pto vit erimc Sifers ftreyꝛ Res re n Conſ fmumè cupari itzsm giturh plurimi confide eſcern bis vin ſes ohſc dar Lößt Bib Sit tatisoſic diffinizſ ufisq am ſs dies w wtan nre menit nücwxbaurn ßnö hbzum n knhꝛðcõuruſ onsetſidiraſen ſusmnſpisetde⸗ nñ pſeſſo indn⸗ s micrie increnẽto d dch aguntt. salcngin um Si ante putertatis tẽppꝛa redagogo inſtructoꝛi manus pꝛe buiſti vocibiles:moꝛes gerẽs olediẽtie magiſtrali:ſatis amplius te paternis imperijs obtẽperare conuenit et quotiẽs iracundie feruoꝛe pater ſuccenſus ſtomachantes wces ediderit: offerre patientie lenitatẽ opus eſt ne paterne reuerẽtie timoꝛe contem pto vitam ducas plenam oppꝛobꝛijs et deliram.Fer patris im prium cũ verbis exit in iram Vnde nouus Cato Si fers doctoꝛem diſcendi pꝛopter amoꝛem. Et repꝛehendentem deles tolerare parentem De vtilibus exercitijs peragendis i.vtilitatẽ afferũt res Res age q̃ pꝛoſunt rurſus vitare mem ẽto⸗ pꝛemij⸗ In qubus erroꝛ ieſt ⁊ ſpes icerta laboꝛs. rebus in via moꝝ xl ſcientiaꝝ Conſiderato wlubili humane mutabilitatis excurſu non tã fatuum qᷓ; furioſum creditur inutilibus ac ſuꝑfluis negocijs oc cupari. Nam et ſi multa luſtroꝝ ſpacia nobis relinqueret diui- nitas: arduis tamẽ et magnificis ſtudijs imnplicari deberẽt. Eia igitur hec exercitia deſere:illa relinque ſtudia que fatigationis plurimũ ac ſollicitudinis molem afferunt: et nullam pꝛetendũt contidentiã ſapientie ac virtutis. In quibꝰ erroꝛ ineñ nec ſpes eſt certa ſalutis. Pꝛeclare id nos monet Cicero. Hoc viciũ no bis vitandum eſt:ne nimis magnñ ſtudiũ multamq; operam in res obſcuras difficiles ⁊ nõ neceſſarias cõferamus Se gratificantibus donarõmibus dare lↄcedere ſine damno indigenti D p̃ſtare potes gratis cõcede rogann. et nõ malis i vbi et qñ Mã bñ feciſſe bonis in tẽpoꝛe lucroſuʒ eſt. Si beneficentie munus gratuitũ:aut gliud quodlitet literali tatis officiũ offerre poteris:gratum et exoꝛabilem te exhitere diffinias ſupp licanti. Si tamen merita ſupplicantis oe erigãt. Juſtis quidem petitionibus gratum pꝛebuiſſe fauoꝛem.⁊ meri⸗ 2——————.————.————— —— toꝛum ſtipendio alienas releuaſſe miſerias:a recte ſapientibus creditur virtuoſum. Mam recte feciſſe bonis in paꝛte lucroſuʒ eſt Vnde nouus Cato. od vis pꝛeſtare gratis nolito rogari VWam bvna facta dari bonis putat eſſe lucrari De dubietatis inquiſitione. duhium eſt an vtile vlinutie inquire 8 Sů tibi ſuſpectũ cõfeſtim diſeure quid ſit indiſcuſſa Manqʒ ſolẽt pꝛimo q̃ ſunt neglecta nocere. Siin quibuſlibet deliterãdis actibus:agendis negocijs ſeu etiam pꝛecauendis ratiõis ſuſpendens iudicium tibi ſcrupulum dubietatis immerſerit: quantotius ſine diſſimulatiõis continẽ⸗ tia: deducas ad ſcrutiniũ vritatis. Experiẽtia quidem docente cognouimus: ꝙ ſicut interſticiũ nubiloſi aeris futurarũ imbꝛiũ pꝛedicat vbertatem.ſic inepte ꝑpleritatis diſſimulatio ruinoſa in wꝛaginem deſperatõis inducens ⁊ cautelam excludens: re- medij ſolet efficacius mẽtis cõſtantiã deterrere. Nãq; ſolẽt pꝛi mo que ſunt neglecta nocere¶ Ande nouus Cato Queſtio debetur cum res ſuſpecta videtur. Manq; ſcio wre ſolent indiſcuſſa nocere. De veneris ⁊ gule declinatõne libidinis deteſtanda delectatio Cũte detineat veneris dãnoſa voluptas oꝑrã dare gula fautrix ndulgere gule noli qͥ ventris amica eſt Si abicctis temperãtie frenis· vneree wluptatis obſequijſ ſtipendiarie militãs diligẽter am̃ſtas · non ſolñ impudenter ſed etiam impꝛudenter:nec a tante feditatis ceno mentis aciem ſol lerter aduertas hanc modice opitulatõis ſuſcipias curaturam: vt bacctw et ferculis tanto moderationis federe cõiungaris vt nullus in alterutrum pꝛeſumat ciuilis telli rabiem inflãmare Si enim inſatiabiſi vneris abyſſo non ad licitũ ſed ad libitũñ puß tust acn vnwi Que Pon Ch operat indidi Nloci ment coꝛy tetq vh untt Vnq Par Stt Cn ichi Sonr ipogahih, duon . uuſton. ndii lt möt continẽ⸗ nenaqien deent ierð funrim inbuñ multioruinoſ vnec⸗ dau NůczWupi ewus Law wr. u netöe cnd delectati voſa voluptus futnt wamc! ct s ch en tà zccno mtistunl ſichwonmn is ſedert ₰ li rabienfine onai ictiſhidtü pꝛecipitanter indulſeris: pꝛepoſterata ciuilitatis plitia:ſenſuali tatis temeritas domicilium ratõis obꝛuet. que cenſetur virtutiſ aduerſaria ⁊ bumani federis inimica. Indulgere gule noli que vntris amica eſt Vnde nouus Cato Qucm nimium tangit venus quem foꝛtiter angit Mon tradat ventri que vult gula cuncta wlenti Deus hominem mirifice inſigniuit in animo tuo in quibus robur inſidie feritas. Cum tibi p̃ponaſaialia cuncta timere pꝓpter ingeniũ et pꝛudentiam .* Qnũ p̃cipio hoĩem plus eſſe timenduʒ. Mature create ſapientiſſimus architectus:et ſi virtuales operationũ ſpecies multiplici varietate diſcretas rebus creatis indidit:dum tauros armauitjrobvꝛe. elephantes magnitudine. vrlocitate tigrides et diſcoloꝛi varietate pauones. Mominita⸗ men amplioꝛi largitatis beneficio gratanter arriſit:quia ſi non coꝛpoꝛis mole aut virium robꝛe pꝛimatũ gerit in omnibus: ar te tamen et ſapientia ſingulis generũ et generibus ſinguloꝛum vehement r pꝛeſidet. quẽq; omnia viuentia merito ſibi conſtitu unt foꝛmidandum. Vnum pꝛecipio ominẽ plus eſſe timenduʒ Ande nouus Cato Marximus eſt erroꝛ cui ſunt animalia terroꝛ Sit tibi maioꝛis non eſt homo cauſa timoꝛis Vires ad opuſpoꝛrige B vtſisrobuſtus iroloꝛa Cus tibi pᷣualide fuerint in coꝛꝑe vires · i.cñ illo laboꝛe ſis ſapiẽs foꝛtitudo ẽ virtꝰ regulata pꝛudẽtia Fac ſapias aio.ſic poteris vir foꝛtis haberi Cum virum pꝛeſtantia te gratum naturc munus votauerit: vt emineat euidẽtius largitas do natoꝛis:hanc interdũ expedit ad publice cognitiõis monumenta deducere:⁊ ↄceſſaꝝ virium magnitudine erprriẽtijs valicis ereꝛceri Fac ſapias nimo ſi toteris vir foꝛtis hateri. Ande Salomon Aciioꝛ eſt vr ſapi ens viro foti— Zmicoꝛum adiutoꝛũ requiras Jamicis tuis aliqᷓ triſticia vl/ aquerſitate Zuriliũ a notis petito ſi foꝛte laboꝛas remediatoꝛ et ↄſolatoꝛ Mec quiſq; meli iextreme pauptatis ci rcũceptus exterminio:aut dire pſe cutionis gladio ↄturberis fideliuʒ amicoꝝ ſi ffragia intrepida wluntate requiras:de amicicie certitudine recepturus experiẽ tiam.⁊ a deſoiatõnis inedia reuelgtõis patrociniũ habiturus. nullus enim archigenes medendis coꝛpoꝛibus fit pꝛeſtq̃tioꝛ:qᷓ tibi eſt omni genefe obſequioꝛũ is· qui legali copulat᷑ amicicia. niſi fictus fuerit et ſimulatoꝛius. ec quiſqᷓ; melioꝛ medicꝰ qᷓ; fj ctus amicus Vnde nouus Cato Motos imploꝛes fili ſi patiendo labvꝛes Noc ideo medicus dico quis mioꝛ amicus Blterius moꝛtẽ nequaq cupias tu peccans deñ offendens vt aries taurꝰ. Eũ ſis ipſe nocẽs. moꝛitut cur victimaꝓte. tuam Stultũ eſt in moꝛtẽ alteris ferte ſt alutem Si noſtre fragilitatis delinquentias: et noſtre trãſgreſſiõis crimina ppendamus:ſeueritatis gladiũ quo alienum deſidera- mus ercidiũ faciliter ſuſpendemus. Mon ei vacat a ſtolidita⸗ tis ſcrupulo neqᷓ; crudelitas ꝛque aliene moꝛtis cupit pniciem. vtaugmentũ gratie pficiat et virtuteʒ. Nam ſtultum eſt tem alterius ſperare falutem. Vnge nouus Cato uein moꝛs damnabit eum nulla dona heabunt Eualiter ergo malis ſuccurrat moꝛs animalis De fidel ſocietate. oꝛ medicꝰq fidus amicus. Cit Bo federa tee pu ini a . rans. ſuxre tbifoꝛ Siqu Mont St S . difen biea tum nimiſ wſſeñ 33. 3 uge Mat 3 St opulat amiic mcdcᷓfj 5 cupus vteztun vyuinaptt. am pe ſalutem e nſgreſſis enum deſden⸗ ut ſwlut⸗ m n ino sC bunt 1 te. idelem. Eñ tibi vel ſociũ vel fidum quetis am cuʒ. rerũafluentia honeſta Mõ tibĩ foꝛtuna hois ñᷓ vita petenda eſt Si ſodalitij iuris amica contuternia: aut amicicie tenacis federa cum quolitet minum wlueris copulare:non in paren tele purpura aut foꝛtune pꝛoſperioꝛis copia:ſed in moꝛum ſub⸗ limi aftluentia: gades tue confederationis ſtabilias vſquequa⸗ ; Non enim foꝛtune donarijs ſtabilitur amicicia perſeue⸗ rans. ſed ſapientia et virtutibus quarum adeptio naturalibus ſupereminet:et multomagis foꝛtune fallacijs pꝛeferenda. Mõ tibi foꝛtuna hominis eſt ſed vita petenda Vñ nouus Cato Si quis amicari vult et ſe ſociari. Mon foꝛtunam tantum temptet ſed moꝛe beatum Poſſeſſiones ad vſum deducas bonis cquiſitis quod eſt odioſum tere q̃ſitis opibus fuge nomen auari quo ad poſſeſionẽ quo ad vſum bonoꝛum Euid tibi dintie ꝓſunt ſi pauꝑ abundas. Sifoꝛtune pꝛofuſoꝛis beneficio potitus fuẽris:largifiue diſpenſationis officia non recuſes, ne ſepultis opibus deteſta⸗ bile cupiditatis nomen ſubeas:⁊ turpis iguominie detrimen⸗ tum Quid enim pꝛoficit pꝛomptuaria liquoꝛis ꝓenetralia nũmiſinatibus:et hoꝛrea compleri leguminibus: dum hoꝛum poſſeſſoꝛ tetra cecitatis offuſcgtus caligiue: et auaricie vinculis irretitus inter copias eſurit:et ſitibundus moꝛitur inter vn⸗ das. Quid tibi diuitie pꝛoſunt ſi pauper abundas. Aude quidam Fungere tu lucro pꝛecendo nomen auari Mec tibi ſit charus cenſus quem ſeruat auarus De fama acquirenda onñ nomẽ donec vixeris Si famã ſeruare cupis dñ vis poneſtam. ertoto coꝛde infames wluptates Fac fugias animo q̃ͥ ſunt mala gandia vite· Fame decus magnificũ hñane dignitati vneratõis offerẽs cõdimentũ: nullis ſiudioꝝ erercitijs efficaciꝰ acquirit᷑: ac gum⸗ phis ſolidioꝛibꝰ retinet᷑:qᷓ; ſpꝛetis cenoſe wluptatis ilecebꝛis aut ↄtagioſe ſtoliditatis vicijs:rõis aurigatus curriculo:ꝛomnẽ impetũ ꝓpꝛie wlñtatis abhoꝛreas.⁊ ſwneſta cõuerſatõis ſtudia ↄſecteris:ne foꝛſan ſiniſtris cõcellatus rumoꝛibꝰ: dñ alta fame faſtigia conaris aſcẽdere:in infamie foueᷓ pꝛecipitatꝰ icidas et inuite. Fac fugias aio que ſũt mala gaudia vite S quidam. mnia ſi erdes famam ſeruare memento Qua ſemel amiſſa nunqᷓ; renocatur in vita De honoꝛe ſenectutis iqi tu ſis ſapiens i ſenem deficientem Cum ſapias animo noli itricere ſenectam. modica puerilis NMam quocũqʒ ſene ſenſus puerilis in illo. RMiſi ab oꝛbita cõpoſite moꝛigeꝛatõis aberres: annis ſenilibꝰ? ſp exiſtimes deferendũ.⁊ abiecto deriſiõis iaculo propenſioꝛis reuerẽtie obſequijs reuereriſivt ꝓpꝛij caſus tui futuri nõ imme moꝛ· iugo videlicʒ ſenectutis pꝛebiturus ceruicẽ: xl iuuẽtutiſ- di ſpẽdio moꝛiturꝰ. nec dãnoſa pigrities frequẽter rõnis viqugta moderamine:ad idiotiã pueriſitatis accedat.⁊ tñc etiq ↄmunia— iocoſitatis ſolacia deteſtat᷑ ⁊ wꝛret animo nõ tranquillo. MWanm quocũq; ſene ſenſus puerilis in illo Sñ nouꝰ Cato Optatum ſeniũ dum venerit eſt benedictum Cunq; ſenes faciunt puerilia tũc quoq; fiunt In factis pueriſtultiq; tenentur bateri De vtilitate attis ⁊ ſcientie „ ortẽ liberalẽ vl lucratiuam Piſce aliquiq nã ci ſubito foꝛtuna recedit. cuiꝰ foꝛtuna nõ eſt dña nn ee ſenectm nis ens uſo ckanns ſenlpo upronnſons ufunnöinme xuiuni er föns rhn nomun nnauilo Ven Ca otnrecect öltn Numane pfectõnis imaginata pfectio:non coꝛpoꝛei decoꝛis terminatur effigie.nõ wnoꝛis immenſitate fulcit᷑ nõ diuitiaruʒ põdere ſtabili᷑. Sʒ ſtudioſi labvꝛis retẽta ſollertia:in hãc arte; ſapientie pꝛomouẽs ad termios ſue ↄcupiſcẽtie virtualis indu cit. Ndc ergo cõtinue exercitatõnis perritiã ꝓuida ſedulitate ſe⸗ quens: vt ſapientie matris thalamos exercitatõis laurea coꝛo⸗ natus introeas. deſerẽs trſtialẽ ignoꝛãtie ſemitam ſoꝛdidã ⁊ ini quam· Ars remanet vitamq; hominis non deſerit vnqᷓ; nde nouus Cato.„ Artem ſecteris quãuis opulentus haleris Ars manet et durat foꝛtuna recedere curat Zudi vide tace audi vide tace ſi vis viuere cum pace 22 Pꝛoſpicito cũcta tacitus q̃ qͥſ qʒ loquatur. q̃ ex abũdantia cordis os loquitur manifeſtat Sermo honumnũ moꝛes celat ⁊ icucat idem. Circũſpectõis moderate tẽperies: ex minimis magna ⁊ parti bus tota et ex indiuiduis genera cõpꝛetendit. Dů ergo inter quoſſitet filioꝛum Adam te adeſſe cõtigerit: quoꝛum ſermonuʒ ineptias accepta patientie cautela moderãtet attẽde. alieni ſer monis immoderantiã pꝛudenti diſimulatõe pꝛetereas:ne quã doq; vt ait Salomon iuxta ſtulticiam ſuam reſtondẽs fatuo ſi⸗ milis videaris eidem. Sermo ominum moꝛes celat et i ndicat idem Vnde nouus Cato Alterius verba tacito moderamine ſerua Verba que celant moꝛes eademq; reuelant De exercitioꝛum habituatione ilãrecolẽdo ⁊ad alias tẽdendo lene dcrꝰ fůeria Exerce ſtudui quis perceperis artem diligentia ad artes literales ad artes manuales At cura ingeniũ ſic ⁊ manꝰ adiuuat vſum e 2 Apultũ vẽturi nec cures tempoꝛa fati. Si fubtioꝛis vene fueris ingenio ſublimatꝰ:ſi multis ſiudio — ñ erercitijs agitatus: Si demũ celũ vertice pulſanſ genoſophi ſtaꝝ numero fueris aggregatus: nõ ob hoc qᷓuis ex pꝛeſumptõ nis audacia te pfectũ eriſtimes aut nulliꝰ erercitatõis ſtudio in digentẽ. vtriuſq; ne hĩs pꝛecipitãter in lapſum coꝛruat: quod multis latꝛibus antea fuit acquiſitũ. Sicut enim manuale ar tificiñ realis oꝑatõis frequẽtatõe pficiẽ:ſic ſapiẽtiali diſciplina lucerna crebꝛe meditatõis lugubꝛatõe fulcitur.⁊ ꝑ negligẽtie pi gritantis ignauia inſperate coꝛruit in deluſum.&t cura ingeniñ ſic et manus adiuuat vſum. Vnde nouus Cato Senſus curando creſcat vſus operando Sedulus artificem iuuat vſus cura legentem Et ſtudeas plus te qᷓuis ſis fructus in arte In vite delicijs nil cõfidas. future moꝛtis tempoꝛalẽé 2 mundanam Mon metuit moꝛtẽ qu ſcit ↄtẽnete vitam. Si foꝛtitudinis armatura munitus et ↄꝓſtantie baſibꝰ feris ſtabilitus: a fatalis vite timoꝛe meticuloſe ſollicitudinis intuitũ diligẽter adueꝛtas. Iſta q̃deʒ inceſſabilis excruciatio bñane na ture aduerſaria:tanqᷓ tinea ſanitatis hoſpitem ſuũ anxietatis o teſtas · qb initio multiplici fatigatõe coꝛrodit. Ed ardua vir⸗ tutñ igit ſi ſapiẽter aſcẽderis:inter vite delicias et hñane moꝛ⸗ tis anguſtias null diuiſionis facies ſectionẽ. Si poſidẽdo ter⸗ rena iã celeſtis animo mñdane rei wluptatẽ legeris:⁊ tandẽ de bitum moꝛtis exoluens:eo libentiꝰ exeas quo de exilio in patri om reuerteris.moꝛtem in oc exhibẽs wlũtariã nõ inuitã. Nõ metuit moꝛtẽ qui ſcit ↄtẽnere vitã ñ quidam Woꝛs iuuenes rapit atq; ſenes nulli miſerendo Woꝛs equat legem rapiens cum paugre regem De ſcientie permutatione tu ipſe voctus Biſce ſz a doctis. indoctos ipſe doceto q. vufti wMat nneloibfens iciudius iit vcunohimem AWrcua vit⸗ c biane mo ipoſſidẽdota⸗ is tundẽ de crinpam intiö A o m tipeden pſedeto p laudaueris publice c̃icanda ⁊ nð occuſtãda bonarñ artium Pꝛopagãda etenĩ ẽ rerũ doctrina bonarum In quacũq; wim verſeris frequẽtia: hãc eruditõis ſtudioſe regulq̃ mẽte et opeꝓſequaris:vt ab hijs quoſ virtutũ nutrix ſa pientia abñdantioꝛibꝰ ſui lactis potauit edulijs:inſatiabile deſi⸗ derium doctrine ſalutaris aſſumas. Ita tñ ꝙ q̃dꝗd in huiꝰ exer citatõis ſcrutinio ſine fictõe didiceꝛiſcõicato lalvꝛe trãſferre in ceteros nõ pſtwnas Mibil em̃ ad falutẽ vtiliꝰ nec bonis mo ribus eque ptinenter ac ↄmoduʒ:qᷓ; pꝛudẽtie riuos aut ſapiẽtie fluuios: in ſubiecta plima gratuita lieralitate tranſterre.hec eſt em̃ inſtitutio mentiũ optimaꝝ. Pꝛopagãda eteñ ẽ reꝝ doctri⸗ na naꝝ ñ dicit Perſiꝰ. Scire tuũ nihil eſt niſi te ſcire hoc ſciat alter. Si pnat᷑ tuũ loco te ſeruit ad ꝓpoſitũ noſtrñ De temperãtia circa potum. * oc bibe qð poſſis·ſi tu vis vinete fanus. ergo abſtinentia eſt ſumma medicina erceſſus vl ebꝛietas Poꝛbi nã̃qʒ mali canſa ẽ q̃cũqʒ voluptas Sobꝛietatis mẽſura ↄtẽtꝰ:caſtrimargie nauſeã ⁊ ebꝛietatiſ Peures diluuiũ amputare. Poſtqᷓ; eni tyꝛãnico iure aut vriꝰ iniuria lec eſtulentia coꝛpꝰ obſederit: omne virtutis collegiñ ab jcit et ꝓpellit. nec minus coꝛpalis motus tẽperiẽ ad varias egri tudinu paſiões inducit.felliti ddloꝛis aculeos ſub melle momẽ tanee delectatõis abſcõdit. arridẽs vt derideat: ↄgaudẽs vtde cipiat: qſi hamñ citv operit et melle attonito eſcas cõtegit acu⸗ — tas. Woꝛbi nãc cõ At ſanioꝛ eſſe potes vinũ raro quoq; potes Dat enas multas exoptataq; wluptas. De cautela cõtratietatis Laudaris quicũqʒ palãͥ qᷣcunqʒ ꝓbarig E 3 laudatũ caue vinre Hoc vide ne rurſus leuitaus crimiĩe dãnes. Simoꝛalis Senece vocumẽta dulciſona vigili meditatõe p⸗ quiras: in laude vl vituperio hñanaꝝ pſonarũ vel actuũ nõ exce des.vt ne quẽqᷓ; exceſis laudibꝰ efferas: quod videt adulatõni primuzʒ. nec exceſſiue redargutõis pũgas aculeo: quod a detra ctione maliuola nõ creditur alienũ. ¶ Si tamen quẽpiam pa⸗ lam pluribꝰ aliquotiẽs ertuleriſlaudibꝰ:ſeu etiã acerba momoꝛ deris inuectiua: in aſſertõnes oppoſitas nunqᷓ; ſermõis habena viſus fueris intoꝛquere.ſi duplicitatis wcabulũ ⁊ hyneſtatis ti⸗ 3 tulos ſanos manutenere wlueris ⁊ indẽnes.Moc vide ne rur⸗ ſus leuitatis crimine dãnes ñ nouus Cato Si quis damnabit quod pꝛius ante ꝓbauit 6 Talis laudatoꝛ leuitatis habetur amatoꝛ Tpe felici memẽto futuri aduerſi ⁊ e. ipſteris ſp. tuis exiſtentibus illa Trãquillis rebus q̃ͥ ſunt aduerſa caneto in aduerſitate ꝓſperitatẽ ecõtrario “ Rebus in adueriis meliꝰ ſpare memento Si ſocratis catonis ac diogenis actꝰ magnificos imiteris: ĩ nirus validioꝛis muro cõſtantie: foꝛtune ſeuiẽtis impetus non 3 bꝛreſcas.ſed quaſi tetragonꝰ ſy ↄſtitutus ĩ ſolido: nulla altera tionis ineptia:aut ſupueniẽtis aduerſitatis nubilo inerpugnabi le caſtrũ foꝛtitudinis obꝛuet᷑ ¶ Sapiẽs eq̃dem cõſtitutꝰ in pꝛo ſperis:nullo cõfidentie tumoꝛe ſuſtolli᷑ dñ lubꝛicũ facilitatis hu mane pꝛudẽter aduertit. nec repẽtinis inſultibꝰ aduerſitatis frã gitur. nec duce cõfidentia q̃bꝰ extimat habiturũ:⁊ ſic g ſuo val lo cõſtãtie nullis deterret᷑ euẽtibus.nulla tẽpeſtatis iniuria ueq; vẽto. Rurſus ĩ aduerſis meliꝰ ſpare memẽto. Sñ nouꝰ Cato Rebus trãſquillis metuas aduerſa ſub illis Rurſus in aduerſis melius ſyerare ſuperſis De ſapientie nobilitate 3 i.ne vaces turpi ocio diligentia ⁊ ſtudio ¹ Biſcere ne ceſſes cura ſapientia creſcit. aher tez. i wc chtn puremenent agiificosinnisi ſantis inns w siſoidoula n mbbipugnbi en öttutnyn hhn facltuispu ubMuenitf viſthliom ipins unneß ke lis 6 biutu ſucio tentuocte qñ ars ſemnp creſcit et vita decreſcit Raro datur lõgo pꝛudentia tẽpoꝛis vſu. Semitam ratõis ſiintrogreſſus hñane mentis in genuitate; attenderis: nullis obſequioꝝ functionibꝰ:nulliuſexacte diligen tie ſtipendijs: poterit ad equalitatis debitũ ipſiꝰ magnificẽtie re ſponderi. Ipſa quidem natõe celeſtis ⁊ eterni regis filia.terre- nis non delectatur affectibꝰ.ſed oẽs ſcoꝛias humane feditatis abhoꝛꝛens iuxta Salomðis ſententi ſue dignitatis ſoliũ in al⸗ tiſſimis ſtabiliuit. vt igit᷑ eidem debito famiiaritatis obſequio ſubſeruias.tue cõſideatõis oculos dirigaſ in ſublime:nñc ſcien tie vernantis fioꝛem conquiras. nunc ſapiẽtie dꝛuſcantis theo reumata nunc pꝛecipua actualis exercitatõnis opa hatras et fi longo operoſe ſollicitudinis ſtudio iſta pegeꝛis:non ilico faſtidi⸗ at ſtudiũ.aut tempeſtiue deſinat ab inceptis:donec in ꝓꝛemiſis nihil agendum reperiat. Mam ſapientie puteus ad tq̃tã̃ menſu⸗ ram pꝛofunditatis attingit · ꝙ eiuſinfima poſſe cõtingere de mẽ dacio conuincitur et deluſu. Rard datur longo pꝛudentia tẽꝑis vſu Ande nouus Cato. S Dicas que neſcis curãdo ſcientia creſcit Senſus et augetur ſi longioꝛ vſus haletur Lauda parce vitupeta parcius. nð nimiũ amicũ tuñ ſpilũ laudaueris Parce laudato nãᷓ quẽ tu ſ epe pꝛobaris tue aduerſitatis.qꝛ in neceſſitatis articulo ꝓbatur ra dilectio Ana dies qualis fuerit moſtrabit amcus. Dum fedus amicicie cum quolitet ominum te adeptuʒ pu⸗ taueris:nullius in eum fermentate dilectionis inconmoda ſu⸗ ſpicatus: moderatus tamen laudum pꝛeconijs:et temperata confidentie ſtatera eius laudes conteras. Mon enim ſe⸗ ductoria plauſibilitatis allocutio:non pꝛomiſoꝛie wluntatis infrtust amicicias faciunt eſſe ratas. Parce quiqem cuenit vt quem commendatioꝛi lingua pꝛotuleris:et cui anchꝛam confidentie fixeris plenioꝛem: vum foꝛtune neceſſitatis ca⸗ ſus emerſerit:peregrinus tibi fiat commutatis aſſec hns e —— 8 8——————— 3— — ——— *— ———— obliqliid. Ana dies qjlis fuerit oñdit amics ñ nouꝰ Cato Nate caue dici nimiũ laudantur amici. Tempus monſtrabit te quantũ micus amabit NMeminẽ a quolibʒ diſcete pudeat. ne Mrecũderis illa Me pndeas q̃ neſcteris te velle doceri * ſcaẽ de nñero bvnoꝝ hõꝛabiliũ.i.vlle ĩ tẽbꝛi ihꝛãtie errare pudo e Seire aliqͥd laus ẽpudoꝛẽ nil diſcere velle Si caliginoſis ignoꝛãtie tenebꝛis ohuolutꝰ:ſciẽtie radiᷓtis luminete viduatũ leas:nullius pudoꝛis ruboꝛe aut cõfuſioniſ ignominia terrearis: quin doctoꝛes ↄſuleris.cũ ſumma ſedulita tis indagine ⁊ hiantibus intellectus auribꝰ:inſtructoꝛis ſapien tis doctrinam ſuſcipias ſalutaꝛẽ Quis enim vberius ſtolidita tis pꝛetendit infamiam.quis amplioꝛẽ poꝛtionẽ miſerie alienis pꝛemittit obtutibꝰ:qᷓ; ſi cecus ⁊ ceſpitãs ſui itineris ducat abij ciat:copias ingrata fronte repudiet. aut inſcitie miſeria catbe⸗ notus liberatoꝛẽ reſpuens:ptinacianimo mglit ppetuis ſue ceci⸗ tatis carceribus detineri. Scire aliquid laus eſt: pudoꝛ eſt nil diſcere vlle. Vnde nouus Cato Be pudeat queri qui neſcit arte doceri. Qui ſcit laudatur qui neſcit vitupratur Fecüdi calices quem nõ fecete diſertum i. in actu vnerco et ĩpotãdo vino eſt Wluptas.ſed illam ſequũñ tur lites. nã multiꝓpter luxuriã et ebrietatem erieꝛunt Cũ venere ⁊ baccho lis eſt ↄcta voluptas 1 que delectabilia ⁊ laudabilia ſũt gĩo accepta illud ſpÿ. ⁊ wluptates NMullum hñane rõnis vinculũ reperit᷑ euidentiꝰ aut potẽtius erperitur: q; fecũdis calicibus ⁊ lenocinantis Vneris ſtixendijs militare Wox eſtuante flq̃ma libidinis omne virtutis ſemi⸗ narium diſſipatur. Ninc telloꝝ ſtrages ꝓdeunt: hinc iurgioꝛuʒ oppꝛobꝛia:hincↄfuſio et ignominia nutritia feditatiſ.ec igiẽ Sð lautũẽ aio ↄplectere. ſʒ fuge lites coꝛxis „———— ——„——.„— niſai ci⸗ Fsſ cc, ſpudoꝛcini rum lamſequñ uht wohens dh Vuytates ieingen nibecigi lã ⁊ bacchi nauſeq̃tẽ crapulã quã nñqᷓ; comitat felicitas effugi⸗ animno victoꝛe ↄculcꝗᷓs·mediocri pcitate ↄtẽtꝰcypꝛidis viſcipu es ⁊ euiteſ· Quod lautũ ẽ aiĩo ↄplectẽ ſʒ fuge lites. Eñ no.cato MBacchus frigeſcit tenus ſed ipſa caleſcit Litigium vita cum res lit boneſta ftita De ſimulatoꝛibus fugiendis nimiũ humiles declinare et fugere Vimſſos animo tacitoſqʒ vitare memento loco tranquillũ ſine impetu iꝓfundioꝛ Quo flumẽ ẽ placidũ foꝛſq̃ latʒ gltioꝛ vn Iurta cuiuſdam ſapiẽtis ſententiã hõ inter cũcta giantia eſt Wluptate variꝰ ⁊ affectõe diuerſuſ· Scripture ei teſtimoĩo in ſchutabile ẽ coꝛ is qs ↄgnoſcet illud Nõ igit ex ſignis exte rioꝛihꝰ que frequẽter mẽdaciũ ↄmẽtant᷑ interioꝛis hwis ſecreti oꝛa latibula ꝑpendunt᷑. Perfacile enm eſt inter wies repire q̃ muliebꝛi moꝛe bleſiſ⁊ fractis ſermonibꝰ verba depꝛomũt.ſuſpi rantes frequẽtiꝰ ⁊ ſophiſtice laudis oleũ ꝓpinantes vultu ap⸗ plaudẽtes virgineo:ſʒ dñ nocẽdi tpus aduenerit: moꝛdacẽ ſcoꝛ pionis aculeñ reſeruãtes Et hi quidẽ tãto ſunt cauẽdi diligẽ tius · ⁊ tota mẽtis induſtria ꝓuidẽdi: qᷓto laqueos factõis dece⸗ ptoꝛie ſub dulciloquio cũctiſↄtĩigunt: ↄſciẽtia fetida ⁊ immũda Quo fiumẽẽ placidũ foꝛſan latʒ altioꝛ vnda ñ nouꝰ Cato Fac vt deuites ſub falſo pectoꝛe mites Nec credas vndam placidam nõ eſſeꝓfundam Alioꝛũ diffoꝛtunijs te pacifica ſmala vel aduerſitas Cñ tibi diſpliceat rerũ foꝛtuna tuarum. wis ↄſidera hie infoꝛtunia ignobilio: Zlterius ſpecta quo ſis diſcrimine peioꝛ Cũ ſolita foꝛtune rabies:te toꝛuis ↄſpectans ociilis in ꝑſona ſeu peculio inſeratũ deferat nocumentũ: nõ ob hoc vlliꝰ mẽtis cõſtantia:in abyſſium deſolatõisincidat· ð foꝛtune melioꝛisgra tulatõe retẽta: vterioꝛis euẽtus preſagiat incremẽtũ Et vtꝓ⸗ pꝛie incõmoditatis diſpẽdia moderãtiꝰ ſuſtineat. alieni caſuſini ſerabilitate penſata: ſue cognitõis oculis diligẽter obijciatꝑeſt· E feros pximoꝛñ caſualitatis euentus.et tůc ex alienis ericulis ef fectus cautioꝛ ꝓpꝛia puipendet diſcrimia.cũ in foꝛtuite ↄflictati onis acie magnus pximoꝝ numerꝰ eqlis tibi fuerit ſiue maioꝛ: Alteriꝰ ſrecta qᷓ ſis diſcrimina peioꝛ. Vnde nouus Cato NMon contriſtaris ſi rerum damna ſcquaris Pi te ſequuntur qui peioꝛes halere videntur Tutioꝛa ſemper eligito . opꝰ aggredereꝓ viribꝰ tuis nauigare circa lit? ⁊terram ð potes id tẽpta nqᷓ litus carpe remis ſecurius Hec duo eandẽ habẽt ſentẽtiã cñ illis ſi upꝛapoſiti Quod po tes id tempta opis ne pndere pꝛeſſus. Succũbat laboꝛ⁊c. Niñ ꝙ id hoc ĩloco Cato n ꝑ metaphoꝛã de nauc ꝓbat· Mauis em̃ ab inexpto ſecuriꝰ circa litus remis ducit:qᷓ; vlo vntis dato in alto mari periclitet᷑. Nemo igit materias agẽdas ſupꝛa vireſaf ſumat quas ſua ꝓbhibẽte igne ꝛãtia debito finc termiare nõ poſ Moc idem pꝛeciare dicit Qꝛatius. Sumite materiã veſtris qui ſcribitis equã Viribus:·⁊ verſate din quid ferre recuſent Quid valeant humeri⁊cetera Ande nouus Cato Zllud temptabis ſituo poſſe putabis Tutius eſt pꝛoꝛã ſup equoꝛis adire terram Contra vrtuoſos non inſultes Pbñ⁊ loneſtů litigare malicioſe Contra hominẽ uſtů noli ↄtẽdere pꝛaue quia iniurias iniuſte illatas vindicat Semp etenim deꝰ ininſtas viciſcitur iras. Eũ in rebꝰ creatis multiplicibꝰ reſultet vſtigiñ creatoꝛis.iu xta aplin · Inuiſibilia dei a creaturaꝝ ſtecie cognoſcãt. In nul⸗ lo tñ euidẽtius agnoſcit: ciariꝰ attẽdit᷑ aut manifeſiiꝰ ſpeculat᷑ o nitas creatoꝛis qᷓ in viro polimito iuſticia⁊ virtutũ ſchematibꝰ adoꝛnato. Huiꝰ ↄtubernii viꝛ ſapiẽs omnibꝰ pꝛeponet diuitijs gratiſſime familiaritatis obſequio ↄmunicato Cötra hñc ef frenate lingue ꝓcacitas:iurgioꝝ vnena nõ euomat:cachinnos irriſionis nõ iuferat. cõtumcliaꝝ nõ excutiat tẽpeſtotes Taliũ nauis extendere ꝓfundum Tutius eſt multũ qᷓ; velum tẽdere in altum tüet d * us ur qatgeun in guh tieenzh dibruſi bcpdu. utzc wuwi ecipunnc etninp nutniwhis i rnuntui ninſutes mioſe ete pe svinic aſu ins iwisi gul hw cſtuli nſcun ecdh enimãʒuerſatõe diuini ſunt:⁊ vite dꝛaritate celeſtes tanqᷓ; nu rias ꝓpꝛias omnipotẽs diſtricta ſeueritate coercet: inferẽs pe⸗ nas multiplices atq; miras. Mã deus iniuſtas ſy vlciſcet᷑ iras. Vnde nouus Cato. Multũ delyꝛas ſi iuſto pꝛrigis iras Irã non iuſtam dñs non mittit inultam 3 De longanimitate in aduerſis i dãnũ ex piculo maris quãdo bona pijciunt in mare ſt iactura granis q̃ Ldere ſua ꝓ amico vel ꝓ re publica vel ꝓ ſaluatione vite „ ſunt amittere dãnis. „ Sht qͥdãᷓ que ferre decet patiẽter amicum. Licet multiplici incõᷣmoditatis diſcrimni hñana ꝓpago ſub iaceat:⁊ pᷣm vtrũq; ominẽ frequẽtiꝰ ac multipliciter aſtligat᷑: ſreciali tamẽ pꝛerogatiua moleſtie ↄturbat᷑ acerbiꝰ ⁊ vhemẽtiꝰ anriat᷑: dñ amici fidelis experiẽ apcopã cuiꝰ dã̃ni pniciẽ nullo Pteſt iteratõis beneficio reparare. In qua tñ deſolatõis mole⸗ ſtia ſic lõganimitate fungẽdũ eſt.ſic animis virilibꝰ inſiſtendũ: vt lõgeua doloꝛis amaritudo nõ moꝛdeat ſuꝑ hiſi que indicit na turalis conditio et diuine legis ſeries cẽſuit adimpleri.quod qᷓ⸗ dem non immerito cenſeret᷑ temerariũ et iniquũ. Sunt quedã que ferre licet patiẽter amicum Vnde nouus Cato Von eſt cauſa leuis damnoſe amittere queuis Quedam putabis patienter quiſqʒ amabis 2 De pꝛolixitate vite tue non confidas multos annos ſpondere Teẽpoꝛa longa tue noli pꝛomittere vite. ad quẽcũq; loc vadis — nocũqʒ egrederiſ ſeqͥf᷑ moꝛſ coꝛpiſ⸗ Vmbꝛ Woꝛtaliũ cũctis nota cõditio: ignara pſeuerãtie ⁊ impmanẽ tie lubrico cõſtituta:lõge a ſapiẽtie foꝛibꝰ exulat:⁊ in ſtolidita⸗ tis ſuburbio collocat:ſi õgeuitatis inducias ſibi ad. ꝓpꝛie wlun tatis obſequia ↄmentet᷑ acceptas et hac fretus fiqucia vituoſa negligens: ac vicioſis inberẽs ꝑ agꝝ inſolẽtie iuucnilis excurrat Hocet ddẽ natura ⁊ inſtruit expientia ꝙ dñ plureſ future ꝓ ſpitatis anno falſigrapha calculatõne nobis ꝓmittimꝰↄceſos e ———— E.—— 2* . dies ad penitentiã in paſſonñ veſiderijs pagẽtes extẽplo tãqᷓ nocturnꝰ fur ſue coꝛpis tomñ pfodiẽs ſupueit interitꝰ diuic e acerbatõis iudiciũ concomitãs aſperum ⁊ inuite Tõpoꝛa lõ ga tue noli pꝛomittere vite Ende nouus Cato Mõ tibi confidas vt longo tempoꝛe viuas 5 Mã quicũq; ſapit moꝛs poſt vſtigia vadit Sñ quidã Preterit iſte dies neſcitur oꝛigo fecundi 6 Aut labvꝛ aut requies ſic trãſit gioꝛia mundi Se cnltu dimno. deuotis oꝑibꝰ i.recõcilia te dco pmitte Thure deñ placa. vitulũ ſine creſcat atatto i.deus nõ placatur ꝑ immolationem animali occiſoꝛum Mõ credas placare deum dů cede litatur Latrial reuerẽt ie diuie maieſtati pꝛebiturꝰ honoꝛẽ:nõ in vi⸗ ctimaꝝ hoſtijs aut vituloꝝ ſanguie vl hircoꝝ oipotẽtiſ iniuriã pacificatã exiſtimes. quã reuerẽtial hůilitas ⁊ ↄtriti coꝛdis ob latio: oꝛõis legatõe pꝛemiſſa ſufficiẽter emo llit. Mã ctſi lege mo ſaica ſacrificioꝝ libamia ⁊ varia exterioꝛis ſariſ factõis nuniſte ria viſafueꝛit imperari:in tigura tñ ↄtigebat illis. ⁊ miſtice inter pꝛetatõis pꝛeſtolabã̃᷑ auxiliũ: que oĩa lex gie pleniꝰcxhibʒ ⁊ ef fat. Mec credas pla care deñ dñ cede litàt. Eñ nouꝰ Cato. Victima ſeruetur domino thus ſacrificetur Munqᷓ placatur Vninus nec cede litatur 8 De lõganimitate in infoꝛtunijs ₰ ptpe et loco tu mi foꝛtungto homini Eede loco leſus foꝛtune cede potent inferre damnũ nferre cõmodum Lecere qun potuit aliqñ ꝓdeſſe valebit Si miltimode ꝑturbatõis furijs agitatꝰ:⁊ ſiniſtrꝗᷓ foꝛtũe ſcui oꝛis exptꝰ:ñ oblwc impacie gladiũ in foꝛtune ↄtũeliq violẽter inflectas. quã nullꝰ moꝛtaliũ niſi õᷣganimitatis acpacie ↄſtãtia wtuitmo derare. Sʒ dñſ euiẽtis iracũdie włhemẽs impetꝰ ĩ ce⸗ ci nmis maieſtatẽ ipuleꝛit: tãtis colliſuſduricijs ꝓpꝛie artis de hyramenta conſcquitur. ſue ſoliditatis gladio repcuſſus S ret ergo qͥ metuit· ↄfidat q̃ ledit᷑. qui oppꝛimitur nõ deſperʒ. qꝛ 5 eſ⸗ ceſct zn un mt ptenſihuri inicodsob Näciegno ſcis muit bmißiccinte erhbzc non L⸗ nni mt ten ömodun wöſceſui ei volt cpnctgſiiu ppuensde cpaſis S auius foꝛtunaauſterioꝛis euẽtus pꝛeſentauit initia mutabil⸗ taris nõ imemoꝛ er inſterato fines ꝓſteros erpitebit. edere qui potuit qñq; ꝓdeſſe volebit Vnde nouus Cato Von vlciſceris tu queuis leſus haberis Qui ledit temere poterit quandoq; valere Teipſim coꝛrige de peccatis deliqueris ptalipeccato poſtea Eñ quid peccaris caitiga teipſůʒ ſubinde pWlores ⁊ penas i infirmitaristue „Si fragilitatiſ humane ꝓpellẽte laſciuia:in foueã cuiuſlibʒ vi cioꝝ incideris:nõ moꝛe aſpidis ſurde pollicẽ medicqtis abijciaſ aut diutina obſtinatiõe iaceas in tue ſterquilinio feditatis imo magis mentales oculos ad lumen ſupne cognitõis erigens:⁊ in teipſum vltoꝛ iuſtiſſimus cõgruo ſeueritatis medicamine inede rinoueris.tui vritus leſionem Sicut enim aſpeꝝ plano retũñ ditur:⁊ cõtraria ꝓpellũtur cõtrarijs:ſic ꝓpꝛie delectatõis macu la ſatiſfactõis acerbitate cõpeſcitur ⁊ ena labvꝛis. Aulnera dñ ſnas doloꝛ eſt medicina doloꝛis Vñ Duidius. At coꝛpꝰ redimas ferꝝ patiaris ⁊ ignẽ Et Eſopus Ferre minoꝛa wlo ne grauioꝛa feram S ꝓ damnabis Bãnaris nunqᷓ; poſt longũ tpus amicũ. i.pꝛimas ↄfederatões amoꝛis mutãtẽ moꝛes ſʒ pignoꝛa pꝛima memento Quotiẽs inite amicicie federa amico ſe habente deterius er ga te ſenſeris claudicare:moderata facilitate ſuſtincas:nec in e ſubite mutatõnis impulſu nouellas diſſenſionis querimonias aut ſiniſtri rumoꝛis molimina niſus fueris ꝓpalare. Que eniz dementioꝛ opinio: aut ſophiſticate rõis mioꝛ abuſus:qᷓ; alteri us macula wlutarie inquinari:⁊ fidem reuocare pꝛeſtitã mo⸗ deratõis iudicio nõ retẽto · Wutauit moꝛes ſed pignoꝛa peima De antique amicicie cõſeruatiõe —=— . 3 8 5———— Z* memento Ande quidam. Nihil turpius qᷓ cñ illo tellñ gere⸗ re cum quo familiariter vixiſti. De humilitate in officijs cuſtodiẽda laudabilioꝛ ad quod aſimptꝰes magis dilectus lominibus. Sratioꝛ officio quo ſis mage charioꝛ eſto i.merearis habere nomẽ iuutilis ad officium he nomẽ ſubeas qð dicitur officipdi c pꝛudẽtie regulã coꝛdis auribꝰ retinere ↄtẽdas nec ab ipſa quouis pꝛepediẽte negocio ſtudeas reſilire: vt ſi ad queuis publics officioꝛiũ mñſteria deputatus fueris:ſupbie tumeſcẽtis abiecto rigore:et indebite dñatõis imperio relegato:ſic in ſemi ta moderatõis incedas: vtnullius ſtomachãtis indignatõis tue vicio ſitatis merito ad iniurias ꝓuoceris. ne cõmiſjjum tibi mini ſterium violẽter cogaris abijcere. in tui noĩs iniuriq nõ ſine in⸗ famie nomine ⁊ moleſte. Bratioꝛ officio quo ſis mage charioꝛ eſto Ande nouus Cato flicij gratus fias vt ſis adamatus. Supra te dici nequeat officiperdi. De ſuſpitione pᷣcauenda iinfamis vel de alio ſuſpitionem patrns— Suſpectꝰ caueas ne ſis miſer oĩbꝰ hoꝛis. S actiue et paſſiue Mãtimidis ⁊ ſuſpectis ⸗ ptiſſima moꝛs eſt Bir optimus ſincere Aſciẽtie debꝛiatꝰqʒymo:nõ facliter ad ſuſpitõis incõmoda:aut ſiniſtre opiniõis interpꝛetqdas verſi uti⸗ as inclinatur. Mã pfecte cõſciẽtie hecꝓppꝛietas cẽſet accepta vtſiqdẽ fame ⁊ ꝓpꝛie vyitatiſteſiimonid ſibimet iudiciũ ꝑhibʒ ſic alioꝝ dijudicare reatus: ⁊ culpãdis criminibꝰ inſiſtere cẽſet indignũ. Noc ſiquidem ẽ wracis iudicij ſignñ pꝛecipuũ ꝙ ſicut nderatis ꝓpꝛie vicioſitatis demeritis in iudicãdo ſubſiſtit:ſic nõ faciliter alioꝝ demeritoꝝ eſtimatõe mouet᷑. necꝙ certis du⸗ bia recipit ⁊ aqmittit. nꝗᷓ bec impertinẽtis nature ↄditio et peĩ⸗ ma ſoꝛs eſt. Mam timidis et ſuſpectis aptiſſima moꝛs eſt. Ande nouus Cato — 1 ficht Aitmn ienſau, enui gwſhin ucine mnnhunn un nöſneit. Smge chzn ey ows. nu moeß öficliterad chetacepn udicũphib; et 6 xchrůg ſut ſdo ſbißtic ecpcndu⸗ cpdcuſi mot cſſeuin Suſtectus femp non eſt miſer illelitenter NMam moꝛs apta quidem ſuſpicio conſtat eidem De miſeratõe circa ſeruos habenda ad laboꝛes loco beſtiarũ 11in vtilitatẽ tuã Cũ fueris ꝓpꝛios ſeruos mercatꝰ in vſum. nõ leſtias ſeruos tuos Si famulos dicas. hoĩes tñ eſſe memento. Jure gentiũ quondam ſeruitus introducta:magnã diffiden tiam moꝛibus et diſcrepantiã in humanis actibꝰ induxit. Cñ ſi quidem ab initio nata wminñ cõditio vnifoꝛmis oꝛiginis ema nationeꝓdierit: mirande nouitatis pꝛeſagio actñ eſt: vt vnꝰli beꝛtate polleat glius vero iugo empticie ſitaddictus Si ↄtin⸗ gat igitur hmõi mancipioꝝ famulatu potiri:ſue conditõis miſe riam benigno fauoꝛe ꝓſequere.⁊ debita ipſoꝝ famulatus offi⸗ cina contentus nimie ſeueritatis aculeñ nõ apponas:memoꝛi⸗ ter retinens ꝙ nos omnes et ſinguli in mñdane ciuitatis area: ſub eodem pꝛincipe vario agone cõtendimus. eiuſdem patriſfa milias ſerui ſumus. qui ſingulas actuñ ac cogitationũ noſtraruʒ differẽtias de ſupnis inſpicit. retributurus penã vl pꝛemiñ cuʒ ſibi gratum fueꝛit in momento. Si famulos dicas ies tamen eſſe memento. Vude nouus Cato. Cum ſis mercatus famulos ſeruoſq; lucratus Sunt omines iſtipꝛccioſi quos habuiſti Zd foꝛtune dona cito manus extẽde. capienda eſt opdꝛtunitaſ incipiẽdi aliquod opꝰ Quã pꝛimũ rapiẽda tibi occaſio pꝛima occaſionẽ iteratã quã per negligentiã ꝑdidiſti: Me rurſus queras qᷓ i neglexeris ante. Sihumgnoꝛum eucntuñ ſedulus exploꝛatoꝛ:ſi foꝛtune mu tobilitatis fueris indagatoꝛ: hanc conſultiſime deliteratõnis regulam non abijcias.vt quotiens te grate ꝓſperitatis ſerenus fauoꝛ impegerit:elato auimo non recules memoꝛ ilius ꝛatj —— ——*————Ü 5 4—— 5 — — Eu quãcunq; deus tibi foꝛtunauerit ꝛã Brata ſume mann nec dulcia differ in annum Qui enimꝓpꝛie innitus pꝛudẽtie pꝛeſentia negligẽs a poſterioribꝰ incwans inſtãtis foꝛtune ſtiꝑẽ dia feducto coꝛde repudiat: iuſte taliõis annis hõ pꝛiuatur iſte. Ve rurſus queras que iam negiereris añ· ñ nouꝰ Cato Quã cito res datur occaſio pꝛima petatur- Me recoꝛdare vlis que negiexiſt᷑ videris De diuina coꝛrectione maloꝛum ſubitanea qᷓ videntur mali oꝛte repẽtina noli gaudere maloꝛum i.iuſti qñq; ſubita moꝛte. 3 Felices obeunt quoꝛũ ſine crimne vita eſt. iuine ſeueritatis iudiciũ. e cẽtro diuinitatis ꝓdiẽs: multifa rie multiſq; modis m culparũ erigentiã coꝛripit criminoſos. dum glios quidem pia miſeratðe ſi uſtinet. vt patientia diuine lo nitatis allecti reñpiſcqt a criminibꝰ:tandẽ penitẽtie fructũ adep turi alios vero diſtricte ſcueritatis pũgit aculeo. dñ aut repenti ni interitus animaduerſiõe pcellit. qut varijs tribulationi penun rijs arceantur. diuine ſatiſiiat iuſticic:et cũctis cernentihꝰ tran ſeat in exemplũ. Et eoꝛum nihilom inus cõſummatõne terribili nullius iocũditatis meridies tuis pplaudat aftectibus. cum nõ nunqᷓ iuſtis ac ene meritis cõfoꝛmið interitus pꝛetratur.ſʒ po⸗ tius diuinoꝛum iudicioꝛũ ꝓfimditate pterritus:affectũ fraterne compaſſionis exhite et ad miſerendi refugiũ te iudica. Felices obeunt quoꝝ ſine crimine vita Vnde nouus Cato. Ad ſubitam moꝛtem pꝛauos vniſſeq; optem Cecidit iniuſtus necnon ſine crimine iuſtus VDe ↄiuge nõ facie ſumas mali ſiſ pici „ etnð hales ona ii. ꝙ ipſaſitſuſecta Eum tibr ſit ↄr nẽ res nec fama laboꝛat. vitare debes mali ſuſpiciũ de noĩe vxoꝛis tue Vitandum ducas inimicũ nomẽ qmici L SD———— nib vſ pll aby tune pig ſeq que tay Bra n Mitotun 5 vo mun Qnrn enulum ueſt. Spciẽʒ multif i qmoſos. entadiine cefruc adep 0 Nunni onũpn menthtn matönetembi — phat h ſuijne uiu Fels A. nuſpecii näamt Inter eg que in cõuictu ominñ deducunt᷑: nihil attemptat facilius. nihil frequentius cancellat:qᷓ; iuuenis mulieris intuitꝰ 4 que niſi artiſſima diſtrictõis cautcla:⁊ vrecũde circũſpectõis in duſtria modeſte ꝓuideat:ignominiaʒ infamie nõ euadet. Si ergo vxoꝛis erptus amplerus · cõiugẽ tuã tã odioſis ſenſeris ti tulari rumoꝛibus: nõ ilico repentine credulitatis ſpiritũ pꝛebeas referenti.qꝛ vt in plurimũ muliebꝛis ſexꝰ fragilitas: plꝰ in hac parte laboꝛat infamia qᷓ; delicto. nec in quẽqᷓ; de amicoꝛũ nume ro funem dilectõis abrumpens:crimẽ tam nepharie opatõis im onas. ppetue hoſtilitatis molimine cõcitato.nõ enim ẽ credẽdũ omni ſpirituiet ſatius eſt friuole eſtimatõiſini urias abijcere:qᷓ; ab ipſfarñ credulitate deuinci. Vitandi ducas inunicũ nomen amici. Vnde nouus Cato Cum labvꝛ incumbat quirem famamq; remittat Junctus ad vxoꝛẽ illius vitabis amoꝛem Q in ſtuqijs non eſt deſiſtendum plaboꝛẽ ſcire ⁊ intelligere Cũ ſtudio tibi cognoſcere multa contingat. adhuc vitabis plus Fac diſcas multa vita nil diſcere velle Doctrine ſapiẽtialis foꝛes ingrediẽs:nõ facili ꝑſcrutatõiſ in duſtria contẽteris. nec te in cognitõe vritatis exiſimes: donec nibil tibi remaneat attingendũ. Wemineris nãq; ꝙ tãta eſt ſci entie õgitudo:latitudo: ſublimitas ⁊ ꝓfunditas: attingẽs a fine vſq; ad tinemn foꝛtiter. ꝙ; ſi quiſpiq moꝛtaliũ ingenij viuacitate polleret:ſtudioꝝ exercitio centũ luſtra pagens:nõ ſuficeret ad abyſſum adepte ſciẽtie enetrare · nimmo cũ ↄſummauerit hõ tunc incipit.⁊ qui molẽ gigantie titatis aſcẽdere gliatur: in pigmce hñilitatis atomũ relegat et quãto plura officio ↄtinue ſedulitatis appꝛehenderit: eo noue inquiſitõis themata reperiet que intellectualis eſurieſ nunqᷓ; poterit cohiberi. Fac diſcas mul ta vita neſcire ddceri. Vnde nouus Cato. Memo ſit oblitus cñ fuerit valde peritus Quid plis addiſcat nec diſcere queſo fatiſcat Mullus mireris ſicarmen nudum hatrris planis ſermonibus lõga ſolẽt ſpni gaudẽt bꝛeuitate moderni B Hoc bꝛeuitas ſenſus fecit cõi tu quiſquiſ opuſculi pꝛeſentis ſeriem decu Euius operis laudabilis cõcluſio Ahitaris nudis verbis me ſ. cribere verſus ſp.me erſug. ngere binos rſurus auditoꝛ beniuolus aqueniſti:nõieiuni ſermonis maciem:ſeq adipem ſen⸗ tentie fecumndioꝛis attẽdas.⁊ ſ criptũ recolas:ſimplicitatem foꝛe filiam veritatis. Ob hoc enim nude locutionis pauperiẽ bꝛeuita⸗ ti connexuit. vt a pluribus cognita amplioꝛis fructificatõiſpai mites ꝓcrearet Mon igitur in actoꝛem liuoꝛis tractuſ aculco dente coꝛrectionis inſanias:ſed potiuf beneficij n õ ingratus:ad exhibita wnaria diſcretõis oculos adhibeas columbinos ſec breuitas ſenſus fecit ↄiñgere binos ÿj nouus Cato ens pauertina coniunxit carmina bina Mic finem aſpice Catonis viri mo raliſimi:et in via moꝛum ſane gra⸗ uifſimi Cum cõmento fratris Ro⸗ berti de Euromodio monachi Cla reuallis· Tam verboꝛũ oꝛnatu lima⸗ to:qᷓ; ſententiaꝝ grauitate pꝛeclaro vt er Jouis cerebꝛo videat᷑ emana tñ. Impꝛeſſuʒ Argẽtine vigeſimo die Septẽbꝛis Anno tomini M. cccc.lxxx vij ——— N—— — Farbkarte 613 ——