4—. S—.———„ — 4———— P— 7— K ſuut 15 uch(Mn m blutsbich Pule e CNtuhb„ Pe alM 1 0 c6 av * 2 A 63. Fxox 73160 „720. — U oCac Gw W Wak d kUuatu F — — — Stnrra d Ou — Eneca coꝛdubenſis philoſophus vir doetiſſimus Stratini ſtoici diſcipulus Lucani poete patruns b rome claruittpe eronis imnatoꝛis cuiꝰã pᷣceptoꝛ fiit ius tge glioſi apli Petrus ⁊ Paulus rome pdicabãt Fuit auit Seneea vite hõcſte magne abſtinẽtie ⁊ uerſatio nis vrbane et modici ſomni Cum igit᷑ Seneca et multi de domo ceſaris ad Paulũ ↄfluerẽt pᷣ ceteris ide beato Paulo familiaris erat ꝓpt diuinã ſcientiã quãi eo viderat vt vix ſe ab eiꝰ colloquio tẽperare potuiſſet et qñ cũ eo oꝛe ad os lo qui nõ poterat freqñtibus eplis datis et acceptis eiꝰamica⸗ bili colloquio fruebat᷑ Scripta quoqʒ Pauli coꝛam ceſare legit et in cũcris eñ amicabileʒ reddidit Senatꝰetiã depau lo alta ſentiebat Hic ſeneca cõtinẽtiſſime vite fuit quẽ bea⸗ tus NHieronimꝰ ſanctoꝛũ cathologo anumerauit ilis epłis ꝓuocatꝰque legãt᷑ pauli ad eñ etipiꝰad paulũ ic ante bi⸗ — ennium q; Petrꝰ Paulus a nerone coꝛonarẽt᷑ martyrio taliter intfeccꝰeſt Ipſe ẽ Nero quadã die reſpitiẽs Sene⸗ cam 7 vbera que ſibi in pueritia intulerat ad mẽoꝛiã redu⸗ cens Inftemuit ac tanq; iniuriari vltionẽ expeꝛere de illo cipiõẽs Pꝛecepit vt qðcunqʒ genꝰ vellet moꝛtit ſibi eligeret eneca ergo quaſi ſuaue genus moꝛtis arbitrans in bal⸗ neo moꝛi inſciſionem vtriuſqʒ vene bꝛachij elegit. Item Sentcanõ dicit᷑ quaſiſe necans am nihil reſpici⸗ ens aq malum opcratur mal Seneca añt moꝛaliſſimus 1 crat quare ſi ſeipm necaſſet moꝛtalitatẽ excediſſet: ſed dicit᷑ quaſi ſenio nens cara j. vtilia documẽta ſ. pñtis libꝛi queʒ in ſenectute ſua compoſuit Vel ſi debet exponi quantum ad cius interitum hor vocabulũ ſeneca tunc dicitur ſeueritate neronis cadens Nam ero ipſum interſicere volens per⸗ miſtt ſibi ve eligeret„ moꝛtem et ſic ſibi ipſe rlegit permiſſi⸗ ont fanguĩo cuiuſlibet veneĩ balneo vt leuioꝛi moide obiret. M v S NMN* —— M 8—** — Incipit liber Pucij Annei Senece de foꝛmula honeſte vite: vł de quatuoꝛ virtutibꝰcardinalib? — Vatuoꝛ virtutũ ſpecies multoꝛñ ſapientũ ſentẽtijs S diſſinite ſint. Quibus animꝰhumanus comptus ad honeſtatem vite poſſit accedere· Vir ſindt der angeltugent Dy vnt vil natürliche leuthenn ynn yren ſpꝛüchen bedeutenn ¶ Pꝛo generali notitia pñtis libꝛi iſta ſunt tenẽda que com mimiter circa initia libꝛoꝝ dicũtur Vnde ſcienc ũ ꝙ notitia ñtis libꝛi moꝛali philoſophie ſupponit᷑ Et titulus pñtis li⸗ i eſt: Liber Luci Annei Senece de foꝛmula honeſie vi⸗ te: vł de quatuoꝛ virtutibꝰcardinalibꝰ. Sed Intentio et velle tradere libꝛũ de qjtuoꝛ virtutibꝰcardinalibꝰ Sed Gtili tas eſt ꝙ cognitis his frictuoſe hoeſiiſime vnuſqſoʒ ſiã vi tam regere poſſit Sed de cauſis notãdumeſt. Qnoe cauſa matcrialis patet ex ſequẽtibꝰ? Cauſa aũt effitiẽs nõ multum curanda et vt infra patebit de offitio pꝛudẽtis Monte mo ueat dicẽtis autoꝛitas Dicit᷑ iñ canſa effttiens venerabilis Seneca Sed cauſa finalis eſt vt ea notitia habita ſtatim pñtis vite moꝛubꝰ gratiſſin is ⁊ virtutibꝰ ſitpmis ejoꝛnare poſſimꝰ tandeʒ poſi hãc vitã ratione virtutũ ⁊ ꝑ eoꝛũ me rita vitã ſempiternã ↄſequi mereamur ¶ Qatuoꝛ virtu tum ⁊c Iſte liber intitulat liber ſenece de foꝛmula honeſe vite de cuiꝰſubiecto vtilitate ⁊ cauſis viſuʒ eſt Vult ergo ꝙ tm̃ quattuoꝛ vtutes carinales ꝑ ſentẽtias philoſophoꝛum In — et —— bona anime que maxime bona ſi unt decimo ethicoꝛum. ſapiẽtũ deſcripte ſint quarũ virtutũ afftuẽtla homo adoꝛ⸗ natꝰ ad hõeſtatẽ vite ⁊ humãe felicitatis gliaz potit puẽire Harum añtprima eſt pꝛudẽtia. Secũda magnanimitas Tertia ↄtinẽtia. i.temperãtia. Quarta luſtitia. Singu leigitur harñ his offitijs que ſubtus annexa ſunt honeſtuʒ ac bene moꝛigeratum efficiunt virum. Weybheit groſmiitigleit dy tzwu Moſſe vnd gerechtikeit dar tu Vnnd waß yn tzu poꝛn iſt Macht manchen man erwirdigktz aller friſt ¶ Iſta eſt paraĩ qua autoꝛ reddit auditoꝛes atrẽtos onẽ do cerrũ numerũ vᷣturũ cardinaliũ/ad earñ oꝛqinẽ oſtendẽ dum Dicit quattuoꝛ ſimt vᷣtutes carqinales vt patet in lẽa quia ßn Gꝛegoꝛiů ſup Eʒechielẽ omelia fcia quattuoꝛ vir⸗ tutes cardinales accipimꝰdñ eoꝝ oꝛdineʒ cuſtodimꝰ. Nota ꝙ iſte quattuoꝛ vᷣtutes noĩant᷑ tribꝰnomib Pꝛimo eñ no⸗ minãt᷑ pꝛincipales Scto cardinales Tercõ gencrales Pꝛ cipales ex ꝑte paſſionũ ⁊ opacõnũ Sed cardinales dicunt᷑ quia tota vita hũana hᷣm moꝛalitatẽ vnita eſt ĩ his quattu oꝛ vᷣtutibꝰ Sed generales ideo quia motꝰ⸗ actꝰaliaꝝ vᷣtu rñ pticipãt᷑ a ſcdarijs vtutibꝰmoꝛalibꝰreſpectu euiꝰ dicum᷑ ſpẽales ſubãnexe ¶ Single igit᷑ Illa eſt tcia ps ꝓhemij ĩ — qua ſeneca reddit auditoꝛes bẽiuolos Vſtendẽdo vtilitatem illari quatruoꝛ?tutii que ſtudẽde à acoiſcẽde ſint idco)a ide cñ eaꝝ opacõibꝰhominẽ hõeſtũ ⁊ bñ moꝛigeratũ faciũt vt patetin littera. Etiam ideo. quia ille virtutes dicuntur „i cteti e tpi run tli t ſi De Pꝛudentia Vuiſquis ergo pꝛudẽtiam ſequi deſideras tnuere cte per rationem viuas Et omniapꝛius exiſtimas et perpendas et dignitatem rebus non ex opinione multo⸗ rum ſedex natura earundem conſtituas. MWer weiſheit tzu haben begert Der leb allß yn dy voꝛnunſt lert Vnde alle dinck voꝛ bedencke Daß yn obel nicht voꝛſencke Wirdickeit der guten dinge ſal her erkennen . Vnde nicht nach geduncken der ander meynen 6 ia Iſta eſt ꝑs executiua ĩ quamgẽ pꝓſequit᷑ detmiare de di ir⸗ uerſis virtutibꝰEt ſpetialit pꝛimo tractat de pꝛudentia po⸗ ta nens deeadem diuerſas doctrinas ſicut patebit in pꝛoceſſu o⸗ Vult igit᷑ pꝛimo ꝙ ille homo qͥ deſiderat imitari pꝛudẽtiaʒ tlis dʒ reglarit᷑ viuere ᷣm dictamẽ ẽcte rõis ſic ꝙ nõ deficit 5 n aÿitatis via qʒ rõ ſi depcat᷑ ad optia pᷣmo ethicoꝝ Etiwo 6 t qñ nõ reglat᷑ actu rõis ipꝛudẽt ducit virã hꝰ mõcoꝙtlis 31 tu beſtiali᷑ viuit Ende er eo ꝙ homo ſeqt vſuz rõis dicit eſſe digniſſima creaturaꝝ Sic ecõuerſo homo non ſcquens ra 5 ni tionem ſed ſenſualitatem peioꝛ eſt beſtia. 3 mn a Nam ſcire debes ꝙ quedã ſunt que vidẽt᷑ eſſe bona ⁊ non 1 ſunt: et queqã nõ vident᷑ eſſe bona: etſunt⸗Quecũqʒ autẽ de tranſitoꝛijs poſſides nõ mireris. Necmagni ex⸗ tẽpoꝛe Alia ſunt bona eterna et perpetua et de hijs dicit que iſtimes: quia caduca ſimt Nec apud te que habes tanquã aliena ſeruabis Sed pꝛo te tanquam tun diſpenſes et tan⸗ quam tuis ſemper vtere. Wyß daß manche dingk vnbillichen Soꝛ ut gehalden werden ſicherlichen Auch manche dingk werden gering gehalten Den doch groß adel iſt tzu geſtalt Waß dir von tzeitlichen giitern wirt gegeben Malt daß mit moſſe yn deinem leben Eß ſal dir nicht ſeyn fremde Sunder gebꝛauch ſy recht voꝛ deinem ende tic autoꝛ iſta in ſentẽtia duplitia ponit. Pꝛimo nanqʒ ſꝛbit coꝛrelariũ ademẽqacõeʒ pꝛedictoꝛũ ibi Nam ſcire de bes Dicens ꝙ quedã vident᷑ eſſe bona ᷣm eſtimacõeʒ vul⸗ gariũ vt ſimt bona foꝛtuita ſiz diuitie et honoꝛes que tñ nõ ſunt bona Quia impediunt a ſummo bono. Et ꝙ quedaʒ videntur eſſe mala vᷣm vulgares vt ſunt ſciẽtia virtus que enim non ſunt mala Immo ſimpliciter bõa Et illo modo debemus inſpicere opiniones vulgariuʒ quia vulgares ve ritatem non cognoſcunt iuxta dictum Boetij libꝛo philoſo phico quarto pꝛoſa quarta dicentis Nequenunt enim ocu⸗ los tenebꝛis aſpectus ad lucem perſpicue veritatis attollere Similes que ſunt auibus quarum intuituʒ nox illuminat dies cecat. Scðo ſubiũgit duplitia bõa ibi Quecũqʒ auteʒ Volens ꝙ quedam ſunt bona tranſitoꝛia et de hijs dicit ꝙ pꝛudens non debet ſuper hijs mirari id eſt magnam curazʒ quia labilia ſunt per philoſophum quarto phiſicoꝛũ Vmnia que ſunt in tempoꝛe labuntur et coꝛrumpuntur cuʒ . Siig utten pol cim tt chn tisne contu Puq poꝛs cunq; homo netat itrern ur ſe vnam n ede ul⸗ n daz que odo 6 ve loſo cu⸗ llere inat utez tg raz com̃ cuz qu apud te habes.i.ĩte Et de illis dicit Boetiꝰmetro pꝛimo. Si igitur pꝛudentiam amplecteris vbiqʒ iqem eris. Et pꝛo ut tempoꝛis rerumq; exigit varietas ita te accomodes tem⸗ poꝛi Vec te in aliquibus mutes. ſed potius aptes te. Sicut enim manus que eadem eſt:vt ciun in palmam eꝛtenditur et cum in pugnam conſtringitur. Sho du aber begriffen haſt dy weißheit Byß eines gemutes tzu aller tʒeit Vnd daß dy wandlũg der tzeit vordern iſt Nach dem richte dich tzu aller friſt Byß wanckelmutig yn keinen dingen Sunder dich mer bequẽ mach ĩ groſſen vñ gerĩgẽ Gleicher weiß alß dy handt eyn dyngk iſt Dy du auſſpãneſt vñ wider yn einanð niheñ biſt Hic ponit et tangit ſtabilitatem pꝛudentis qui in pꝛoſpe⸗ ris non extollitur nec in aduerſis impacientia turbatur vel conturbatur. am ſecundum philoſophum in Ethicis Pꝛudens debet ſe habere ad modum thetragani id eſt coꝛ⸗ poꝛis quadrati: Nam ſicut coꝛpus quadratum ad qnan⸗ cunqʒ partem vertitur ſemper manet idem et firmum Sic homo pꝛudens quolibet tempoꝛe et loco idem et firmus ma net abſqʒ repꝛehenſione ſecundum exigentiam tempoꝛum et rerum moꝛes ſuos poteſt immutare Nec in vllo muta⸗ tur ſed potius ſe tempoꝛi coaptabit· Sic enim hic ponit vnam ſimilitudinem Sciendum eſt Circa hanc lit teram ꝙ ipſa Pꝛudentia ſic deſcribitur/ Eſt. ratio ii rerñ agibiliũ qnto ethicoꝝ. Vel ſic Eſt bonoꝝ et maloꝛnz ↄgnicò cũ electiõe vniꝰ ſiz boni ⁊ cũ abieccõe alteriꝰſtz mali cũ maluz nõ cadit ſub eiectiõe mali Eter go illa auctoꝛitas Int duo mala mmalũẽ eligẽdñ itelligit᷑ ſic Si duo ma la obntiũt᷑ min eſt eligẽdũ: maiꝰ vero fugiendum· Pꝛudentis pꝛopꝛium eſt examinare conſilia multoꝛum: et non cito facili credulitate ad falſa pꝛolabi · Dem weyſen tzu gehoꝛet erkennen Waß recht pillich iſt tzu nennen Daß her nicht durch leychten gelauben Sich der warheyt leſt beranben Pꝛudẽtis ꝓiũẽ ⁊c Hic Seneca põit vnã ↄdicõʒ ipſius udẽtis volen ꝙ pꝛudẽs querere debz ↄſilia multoꝝ et non er ppꝛia pᷣſumpcõeĩ erꝛoꝛẽ cadere Illud igẽ docuit Ariſtote les vt dicit Valeriꝰmaxiꝰ libꝛo ſeptio ariſto aũt Calliſtenẽ auditoꝛẽ ſuũ ad Alexãdrũ mittẽs monuit vt cũ eo aut qᷓ; rariſſime aut q; iucũdiſſime loqueret᷑ qñ pᷣmo ſalubꝛia con ſilia geret qu vt ait Bernardꝰ iudicij ẽ diſcernere qͥd liceat vł nõ liceat Cõſilij aũt ꝓbare qͥd expediat qꝛ aq pꝛudẽtiam hoc ꝑtinet ſtz ↄſiliari vt dicit btũs Thomas ĩ ſcõa ſecunde queſtiõe quadrageſimaſeptia articulo ſerto ad pꝛudeẽtiaʒ p tinet rõne ↄſiliari Et hec ↄqich elicit ex ſexto ethicoꝝ vbi di cit: videt᷑ aiit pꝛucẽtis poſſe ↄſliari nõ qͥdem ad ꝑteʒ puta ad ſanttatẽ ſiue foꝛtituqieʒ Sed omnino a totũ bñ viuere De dubijs nõ diffinias: ſed ſuſpenſaz tene ſentẽtiã nihil in⸗ erptñ affirmes: quia nõ oñ̃e qð veriſile eſt ſtatĩ verum eſt tas ma 1et ſius non ſote ſenẽ con iceat tiam unde iaz p bi di puta iuete ilin⸗ n eſ ſicut et ſepiꝰqð pꝛimũ ineredibile videt᷑ nõ ↄtinue eſt falſuz Crebꝛo ſiqͥdeʒ fatiẽ mẽdatij vᷣitas retinet Crebꝛo ſiquidẽ mẽ datiũ ſib ſpẽ vᷣitatis occultat᷑. Namſicut aliquotiẽs triſtẽ fatiẽ ſiue frontẽ aduerſaʒ amicus et blandaʒ adulatoꝛ oſtẽ dit Sic veriſimile coloꝛatur vt fallat vel ſirꝛipiat conatur Vngewiſſe dingk voꝛmeydt Cʒů ſagen voꝛ eyne warheyt Wenn nicht alletzeit daß der warheit geleich iſt An ſich dy warheit heldet tzu der friſt joch daß von erſten geſehen wirt Qugleubelich alleweg der warheit enbirt MWenn offt vnd dicke dy falſcheyt Voꝛboꝛgen iſt vnter geſteltniß der warheit Wenn yn findeß geſtalt erſcheind eyn frundt Vnd ein ſchmechler yn frũdeß weyß tzu aller ſtũd Rllſo wirt geſchmuckt daß der warheit gleich iſt UVnd tzu betrigen manchen erbeyt tzu aller friſt Hic autoꝛ ponit aliam cõditionem ſapientis que ſeruari debet in cauſis incertis Volens ꝙ pꝛudens homo non debʒ diffinire ſeu notificare dubia. Sed pꝛotrahere ſententiam donec veritatem experiri poterit quia vt ait Autoꝛ quinqʒ clauium pꝛudentis mos eſt varias inquirere cauſas vt va⸗ leat mentem certificare ſuam Jdcirco non debet affirmare incognita Quia ex hocpoſſetĩn erꝛoꝛem cadere Etration? ſubiungit quia non omne quoò ſimilitudinem veri habet verum hoc eſt· Nec omne quod videtur eſſe falſum incre⸗ dibile eſt. Quia mendatiñ ſpetie veritatis ſepe occultatur 7 —— — econuerſo Tullius autoꝛ eſt in paraqoxis cñ inqt Nihil eſt tam incredibile qð nõ dicendo fiat ꝓbabile Nihil tam hoꝛ ridum tam inculti qt nõ ſplendeſcat oꝛatione Et hoc oſtẽ dit hic Seneca a ſigno quia ſicut interduʒ amicus oſtendit faciem iratã aduerſum amicũ Attamẽ hoc nõ facit ex ran⸗ coꝛe vł cauſa odij ſed cauſa coꝛrectionis Quia ꝓcedit ex bo no fundamẽto quia intrinſecꝰverus eſt Picet appareat ex⸗ trinſecus hte frõtẽ aduerſaʒ i.inimicitiã Sed deceptoꝛ ſeu adulatoꝛ multotiẽs oñdit fatiẽ amicabileʒ qð ꝓcedit ex fon te odij q ſempꝑ decipit aut decipere querit Sic viſile multo tiens coloꝛat᷑ vt ſeenenſe veri Pꝛudẽs añt debet eſſe cautus ⁊ nõ facilis ad credenqũ qꝛ hoc vitioſum eſt vt dicit Vui · in libꝛo faſtoꝝ Sed nos in vitiñ credula turba ſumꝰ Aunaſi diceret exqͥ nos ↄmñis ꝓplus ſumꝰfaciles ad credẽ⸗ dum ⁊ ergo i vicõ ſumꝰpꝛudẽs aũt dz inquirere cauſas. Sipꝛudens eſſe eupis: in futura ꝓſpectů intende: Et que contingere poſſunt animo tuo cñcta pꝛepone: nihil tibi ſi⸗ bitum ſit · ſe totum ante pꝛoſpitias Nam qui pꝛudens eſt non dicit ego non putaui quidem hocfieri Quia non du⸗ bitat: ſed expectat Won ſi uſpicatur ſed cauet. eß ſache daſin weyß wilt ſeyn o ſetz dir voꝛ vn den ſyn deyn Cheyn dinck ſal dir tzu ſchnell ſeyn Wiltu anderß ganntz weyß gehalden ſein Poſtq; ſeneca ĩ pᷣcedẽtibꝰoñdebat doctnã quomõ ſapiẽs nõ debeat eſſe facilis ad credẽdũ b dʒ certitudialit᷑ ĩdagare veritatẽ iuxta illuq Pꝛoſperi ð pateãt faciles rñoꝛibꝰau⸗ res Qõ neſcireiuuat credere m inꝰ liceat idic ↄñt᷑ ↄtintiãqo dicit ꝙ pꝛudẽs dʒ pſpicere ea que futura ſimt ⁊ iuxta hoc oꝛ dinare negotiũ ſiuũ Hoc ideʒ vult Gamſtedꝰ poetria noua cũ dicit Pꝛecurꝛãt ocłi ⸗ pconſule mẽtẽ Et vires me⸗ tire tuas ſi foꝛtis es aude Gꝛãqia ſifra gilie hũeris impone minoꝛa Que vᷣba nihil aliuq htẽdũt q; ꝙ ſapiẽs debʒ pᷣcõ⸗ ſiderare oculis ⁊ mẽte greſſus i.illud qð aggrediat᷑ Etiu⸗ rta vires et vtutes oꝛdiare debʒ Tulliꝰautoꝛ eſt ĩ offitijs li⸗ bꝛo pꝛimo Magni ingenij eſt cogitacõe pꝛeconſtituere et oꝛ dinare que euenire poſſimt Quia vltĩa raro coꝛreſpondent pꝛimis vt ait Voeti de diſciplina ſcolariũ in fine. li⸗ cet qñq;ʒ ſalna fiant inditia Eltima tñ alteriꝰ ſapoꝛis coin⸗ quinamcta manebũt Infert ſeneca in terti ꝙ pꝛudenti ni⸗ hil fubitum debet eſſe Suia multa mala cõ̃tin gůt ex ↄſilio veloci vt dicit Agellus in ſpeculo ſtultoꝝ Rebiis in ambi⸗ guis quotiens foꝛtuna laboꝛat Conſiliuʒ pꝛeceps non debet eſſe nimis Impetus vt memini grauis eſt male cuncta mi⸗ niſtrat Si male cuncta ergo nec vlla bene. Ideo pꝛudens homo ſingula debet ſemper pꝛoſpicere ne in malum finem rerminauerit Ve dicat ego non putaui ꝙ hoc cõtingere de buit Quia non pertinet ad pꝛudentiam ſeu ad pꝛudentem quia pꝛudens non dubitat ſed expectat bonum non opina⸗ tur ſed cauet id eſt caute aget. Euiuſcũqʒ cauſaʒ facti inquire et cñ initia rerum inueneris exitus cogitabis Scito te in quibuſdam debere perſeucrare que incepiſti Quedã do nec incipere debes in quibus perſe⸗ uerate noxiũ eſt. Pꝛudens fallere non vult: nec falli poteſt Ronieſt viri etiã in moꝛte neminem ſallere Vpiniones tue ſint iuqitia Cogitationes initiles et vanas velut ſomnio ſi miles non in mentem recipias Quibusſi animum tuum oblectaueris cum omnia bene diſpoſueris triſtis remanebis Sed cogitatio tua ſtabilis etfirma ſit/ ſiue deltberet ſue querat! ſiue ↄtemplet᷑ ꝛet nmqᷓ; recedat a vero Erfare dy ſache eines itzlichñ dinges ſchyr Vndiireß anfanges auſgãg betracht mit begir Heb auch dy dinck nicht an Dar auß dir ſchaden kommen kan Der weyß wirt betrogen tzu keyner tzeyt Ctzu betrogen werden iſt ym weyt UVnd ſo ym̃ wonmg tzu kompt Do ſetz her yn ſeyn rechten voꝛnunfft Geduncken ſeyn vm an meer Dy do gegleichet ſeyn deß tromeß ſchwer Darumbijt ſeine betrachtung gantz vnd ſter Und von der warheit her auch nicht geet In iſta parte autoꝛ ponit aliud offitium pꝛudẽtie quod reſpicit originem in actu Vnqe inueſtigare cauſas rerũ eſt Prꝛiũ pꝛuqetis Veſtis eſt Autoꝛ ànqʒ clauiũ Cum dicit pꝛ qtis mos eſt varias inerere cauſas t Virgilius ſecundo geoꝛgicoꝝ Felix ꝗͥ potuit rerũ ↄgnoſcere cauſas Tunc idi Eñ initia reꝝ iueneris Pẽõit notabile ꝓ qͥ facit phñꝰ ſcdo fredꝰſibene de aĩa Juſtũ eſt oĩa a fine denomĩare Et Gamf — ſrecehůnt non pima ſed vltima ſpectas⸗ A caſu deſcribe Qn pud ſin Se Ser ſ ſibili gdhl non pin 5 h erm 0d eſt n „ une cdo ene ribe „ 5 c ſern nẽ pꝛndẽtis Dicẽs qualit pꝛudens debet regere ſium diem nõ ſolis ab oꝛtu. Et alibi qð cõplere neqͥ pꝛincipiare caue Gdetriſta Quicqͥqͥ agis pꝛuden etriſta E cen gas ⁊ reſpice finem Quia finis ẽ optia cauſa Et cuiꝰfinis bonꝰipᷣm qʒ bonum eſt Sed ibi Scito ꝙꝛ dbuſdam ⁊c̃ Autoꝛ ponit alia offitia pꝛudentie Sciẽdũ ꝙ int oĩa opa agẽda ir oibꝰrebꝰ quedaʒ ſunt vtilia ⁊ bona que incipienda nr Zad finẽ deducenda Sed alia ſunt opera nie in quibꝰnõ eſt ꝑſeueranqum. Sermo q́; tuꝰnõ ſit ĩanis: ſed aut ſuadeat ant moneat aut ↄſplet aut pcipiat Pauda ꝑee vitupera pti? Nã ſilr rephẽ ſibilis eſt nimia laud ac ⁊ĩmoderata vitupacõ Illa ſiqͥdeʒ adulache iſta vᷣo mali Initate ſuſpecta ẽ Teſtioniũ ʒitati non amicitie reddas Cum conſideratione pꝛomittas Sed plenius qᷓ; pꝛomiſeris pꝛeſta. Deyn rede ſal nicht vnnutze geſcheenn under vernunfftiklich raten vñ ſicher leben Vobe meſſiklich vñ ſchende meſſiklich Menn oͤberich lobijt leſterlich Allßo durch lob wirtſchmechlerey erkant Allßo durch ſcheme wirt neyd bekant Voꝛheyſch alle dingk meſſicklich Vnnd wen du lobeſt lobe yn vleyſſigklich e Seneca ponit aliud offitium pꝛudẽtie quod re picit ermne. Dicẽs ſermo pꝛudẽtis nõ debet eſſe inanis Unde nota ꝙ ſermo vanꝰã inanis dicit᷑ qui pꝛofert ſine vtilicate pꝛoferẽtis* auòiẽtis. De qͥ; homo tenet redgere racdeʒ ĩ die nouiſſimo Vñ ꝓuerbioꝝ decio Qui moderat labia ſua bie pudetiſſimꝰeſt Cui etiã ↄcoꝛdat Catho dicẽs Virtuuẽ pꝛi⸗ mnã puto ↄpeſcere ligiã Sedibi Paudapceat᷑ Hicponit tria ofſitia pꝛudẽtie ꝑ oꝛdinẽ Et vult ꝙ pꝛudens homo lau dare debʒ aliquẽ ꝑce et moderate vt patet in tertu. Sipꝛudens es animꝰtuus tribus diſpenſetur tempoꝛibus Prꝛeſentia oꝛdina: ſirura puide: pterita recoꝛdare. Nam qui nihil de pꝛeteritis cogitat vitã ndit: qui de futuro non meitek Cfatuus et obliuioſus apellat᷑ Etin omniain⸗ caurꝰ incieit Pꝛeponas igitur in animo tuo futura bona et mala vt illa ſuſtinere poſſis et iſta moderare Du ſalt daß gemiite den Dꝛey tzeiten mitteylen ſeyn M aß geynwertickiſt daß merck Cnnknftick dinck tzu betrachten dich beſterck Mercke veꝛgangen dinck gar ebenn Vnde ſchicke dar nach deyn lebenn Mer nit tzukunftick dinct betracht voꝛ Der wirt genant eyn vnweiſer thoꝛ In vbel ſeit her billicklich Der allſo lebet ſo vnuoꝛſichticklich Darumb gut vnd boße voꝛ betrachte ait ſy beyde yn rechter achte Daß du dy boſ n mogeſt vermei enn Vnde dy guten yn rechter molſe er.ey denn — vole inqn canſ par tym enãa taqu bet eñ coꝛda nacde Lerc itac Auto habit mala tolli um pinc Non ilapl otiom on in⸗ ond Hie ponle aliudoffitiũ pꝛudẽtie reſpitiẽs quẽlibʒ homiez volentẽ eſſe tutũet ſecurũEt facit duo.pꝛimo põit modum inquo docer hoieʒ eſſe circũſpectũ ⁊ ꝓuidũ Scðo eꝰdeʒ mõi cauſaz ſubiũgit ibi! jã qͥ nihil ⁊c̃ Tm̃ adpꝛimũ vult autoꝛ ꝙ qͥ vuit eſſe pꝛudẽs ille debet añm ſii limitare tribꝰ dꝛñtibꝰ tum Debet em̃ pꝛimo oꝛdinare non ſolũ ad ſuã vtilitatẽ ſeq etiã ad alioꝛũ pñtia. Scdo cauta ↄſideracde pᷣuidere de ra que ſunt futa Tercõ cautioꝛ exiſtat ĩ pñtibꝰã fut is De⸗ bet em̃ mẽoꝛare ⁊ retinere ea que pᷣtita ſunt Vbi nota ꝙ re⸗ coꝛdacõ pᷣtitoꝝ valet nob ad tria Pꝛio ꝓpt pñtis vite ↄſer⸗ uacõeʒ Sctio ꝓpt pñtis vite emẽdacdez vt dicit Gamfred? Vercò ꝓpt pñtis vite ſagacõeʒ ⁊ oꝛdinacõeʒ Nãñ pᷣtitoꝝ co itacõ vtile pbet ↄſiliũ ĩ fatiu¶ Tũc ibi Pꝛeponas igit᷑ ⁊c Autoꝛ põit aliã ↄdicõeʒ pꝛudẽtie ꝑ modũ ↄcłiois ex pꝛimis habitis volẽs ꝙꝙ pꝛudẽs debʒ aĩo ſiio pᷣponere tã bõa q; etiã mala Bõa ideo ꝙ ipe ſapiẽt᷑ moderare poſfit ſe nõ nimiũ ex tollẽdo Mala ideo ꝙ ea paciẽt᷑ tollerare poſſit et ſe nõ nimi um ↄturbãdo quia fitura vt inqt Ari de regimine pꝛincipum ad Alerandrũ ſi pꝛeſciant᷑ leuius tolerantur. Non ſy in actu ſis: ſed intqũ aĩo tuo reqͥeʒ dato Et redes illa plẽa ſit ſapie ſiuijs ⁊ cogitacõibꝰ bõis nã pꝛudẽs nũq; otio marcet habʒ aũt aliqñ aĩm remiſſuzʒ ſed nñq; ſolutum. Byß nicht yn der werckumng vmmer tzu Vnde ſo du rueſt allſo thu Daß weyßheit vnde lere vnde des geleichenn Von deynem gemüte nicht entweichenn Wenn der weyße helt nicht můſſigkeyt Dy ym bꝛengen iſt laſſigkeit Vie Seneca põit aliuq offitiũ pꝛuqẽtie volẽs ꝙ nõ ſem opoꝛtet pꝛucẽtẽ eſſe ĩ actu i.in ↄtinuis ſtudus ⁊ imaginati onib Sed aliqñ aio ſuo refrigeriũ pᷣſtare poteſt per gaudia ſolatia ⁊ uiuia moderata nò nimia Quia om̃e nimiũ ver tit᷑ ĩ viciũ ſcðᷣo Ethicoꝝ. Et ideo etiã phũs quarto Ethico rũ capitulo de eutropelia ſie dicit Widẽt᷑ aũt ludos⁊ reqes homiĩi vitg eſſe neceſſaria: ꝓpt hoc etiã Seneca epla decia quita ad Hucillũ ſic ait eqʒ ego iubeo te ſ ĩminere libꝛo aut pugillaribꝰ dãdũ eſt aliqð intuallũ aĩo ita tu vt nõ re⸗ ſoluat᷑ ſed remittat Sedibi Pꝛudẽs em̃:hic ſubiũgit alið offitiũ pꝛudẽtie vo lẽs ꝙ pꝛudẽs nũq; debet eſſe datꝰ ↄtio qa otia ᷣuas cogitacòs generãt et voluptuoſas delectationes Quare dicit alanꝰ i ꝓ erbujs Subtrahe ligna foco ſi vis erti guere flãmas Tt carnis motꝰotia vina dapes Si iter Vincdi? de remec io amoꝛis. querit Egiſtꝰq̃re ſit fact? adult In pꝛompto cauſa hec eſt neß⸗ erat Vtia ſi tollas peri re cupidinie arcꝰ Debʒ tñ pꝛudẽs int᷑aũ habere animũ remiſſum ſed nunq; ſolutũ quia ſolutꝰplenꝰeſt pigritia. Naz tarda accelerat: ꝑplexa expeòit: dura mollit:tẽpeꝛat aſpera: ardua exequatur Scit em qui via aggre di debeat ſua Et ſin ʒula cito ↄ gnoſcit: recte ĩ diſticte videt Conſilia peritoꝛum et ex apertis obſcura extimat? ex paruis magna ex pꝛoximis remota ex partibus tota. Voꝛſeumũg dẽ weiſen wider ein tzubꝛen Voꝛboꝛgen dingł er balde voꝛnympt Er macht leicht waß ſchwer iſt voꝛan Hertte ſachen her richten kan S S.— 0 id a c6 is ler t 46 eat ilia np ſcendere cauendum. Wyſſentlichen iſt ym laſſen ſcham Alle dingk her wol erkennen kan Auß kleinem groß auß nechſten dy weyten Daß gantʒ her mipt auß ſeinẽ teilẽ tzů allẽ tzeiten Hic ↄſequent ponit actus et quedaʒ oha ip̃i pꝛudenti an nexra Volens exquo pꝛudens ociari nõ debet vt dictũ et in pᷣcedẽtibꝰ ſed act? hicĩ lẽ diligẽt debʒ x ſequi et ex⸗ pᷣcedẽtibꝰ ſed actꝰ hic ĩ lẽa poſitos diligẽt debʒ ꝝ ſequiet ex ercere Gidelicet ꝙ tarda et neglecta feſiinãt impleat Diffi⸗ cilia expediat ⁊E vt clare ⁊ euident patʒ in lẽa Et illoꝝ ac⸗ tuũ ſubiũgit racõeʒ ibi Scit em̃ ⁊c Colẽs ꝙ pꝛudẽtis ꝓpꝛiũ eſt ꝙ ſciat quõ qualit ⁊ qua via aliqð opus aggredienduʒ eſt mõ facil ſingla peritoꝝ ↄſilia conſtderando ꝰ ex apertis ignota ex minimis ardua etpꝛoximis longiqua Et ex par tibus tota pulchꝛe et diſcrete eluciqat. MNon te moueat dicẽtis auctoꝛitas nec quis dicat: ſeq quid dicatur attende: nõ enim vt multis ſed quibus placeas co gita: Id̃ quere quoq inuenire poſſis Jd diſce quoq ſetre po tes Id opta quod coꝛã bonis et honeſtis optari poteſt Nec te altioꝛi rei applices; in qua ſtare tibi tremendum ſit et de „ Voꝛmanung eines mannes nicht beſtercke Sunder waß her ſagen thut daß mercke Nicht wy vil menſchen du geſellen achte Sumder den guten allein betrachte Vnder ſteh waß du magſt volbꝛingen Beger redliche ſachen voꝛ allen din en Nicht ſey dir nach der ſchweren Der ſoꝛge vnnd fallen volge nach Poſtq; ſeneca in pꝛioꝛibus dirit quomodo pꝛudens debʒ ſe habere in pꝛopꝛijs ſermonibus et cogitationibus futuroꝝ pꝛemeditationibus pꝛeteritoꝛum recoꝛdationibus NMic conſe quenter docet quomodo pꝛudens ſe habere debet ad alioꝛi ſermones ſcilicet fidem et credulitatem adhibendo et ponit ſex offitia in littera illa Pꝛudentis Pꝛimuʒ eſt ꝙ homo pꝛu dens non credulitatem adhibet ſermoni pꝛincipaliter ex fa⸗ moſitate ipſius loquentis Sed ex veritate ſermonis qui pꝛo fertur Cicero autoꝛ eſt cum ait Non eſt credendum conſtde randumqʒ quod quis loquitur ſed illud quod quis ſenciat Secundum eſt ꝙ pꝛudens debet querere ea que habere po⸗ teſt et non illa que non Catho quod potes id tempta operis ne pondere preſſus Succumbat laboꝛ et fruſtra temptata relinquas Cullius Abſurdũ eſt inquirere quod haberi non poteſt Ideo accipiendum eſt et tantum eſt quod poteſt habe re Tertium eſt ꝙ pꝛudens cogitat ꝙ placeat aliquibus bo⸗ nis non multis Qnde Cunctis qui placeat credo· ꝙ no mo do viuat Quartum offitium eſt ꝙ pꝛudens iuneſtigat illa ſcire que licita ſunt ad ſciendum Catho Mitte archana dei celum inquirere quid ſit Cum ſis moꝛtalis que ſunt moꝛta⸗ lia cura Quintum ꝙ pꝛudens homo debet optare et vtilia et bona Jurta dictum ariſtotelis in de regimine pꝛincipuʒ Dirige cogitationes bonas tuas in bonum Sextum eſt ꝙ pꝛudens homo non debet ſe exaltare vltra honoꝛem quo di gnus non eſt nec aplicare negotio cui ſatiſfacere non po⸗ teſt Ne cum ſcandalo recedat a dignitate. Alanus arboꝛ que late ramat non firme Cum ramis facili coꝛ rnit icta noto· ſ it — 0 de at 0. t6 n be 0 la 3* ig di 0 bot cot Tunt conſilia tibi ſalubꝛia aqͥuoca. Cuz tibi alluqit huius vite pꝛoſperitas: tuncte velut in lubꝛico retinebis ꝛaut ſiſtes Mectibi dabis liberos impetus: ſed eircumſpitias quo eun dum ſit: vel quouſqʒ· Nutzlich rede ſalt du pflegen Dy weyl du haſt daß leben n Den heldeſtu vyn groſſer hut ð So nicht frey iſt deyn mut Sunder dencke tzu allen ſtunden Wy daß recht eyner wert gefunden Hic in fine huius pꝛimi capituli docet ſeneca quõ pꝛudẽs ſi foꝛtumatus fuerit debet imploꝛare ↄſilia matura ſapiẽtuʒ vel ſui ipſius Ita ꝙ ſemper agat cum bona deliberatione am foꝛtuna mutabilis et variabilis ĩ ea nulla ꝓſperitas ponenda eſt vt habetur ex boetio de ↄſolatu Teſtis eſt Vui dius in libꝛo de triſtibꝰ Rara quideʒ virtus quã non foꝛtu na gubernat Paſſibus ambiguis foꝛtũa ſalubꝛis erat. Eñ Sapiens ludus— variat᷑ imagine lime Creſcit decre ſcit in eodeʒ loco ſiſtere neſcit Pꝛopterca pꝛudẽs debet vtj ſa lubꝛibus conſiljs vt melius vitam ducere poſſet Nec cxijĩ mare ſe debʒ eſſe liberũ et hẽe liberos impetis ſed ſemꝝ ĩpe⸗ riculo ↄſiſtere ⁊ timere receſſuʒ eiꝰ Et ſit q̃ſt ambulãs in iu⸗ bꝛico i in via mala cũ nõ verax eſt Sed ſp decipit hominẽ nec exaltãdo nec humiliãdo Iqeo ſubdit in littera pꝛudens debet ſe circũſpicere quo ambulandum ſit i.quõ et qualiter ducat vitã ſiam in bonis foꝛtuitis cuʒ tranſiczia ſint Teſtis eſt Alanus cum ait Nunc aqeſt et abeſt fugitini gloꝛia cenſus Nam pꝛius aquẽtat poſt quaſi ſo abit. —— e e e — 6 ———— Do ſlagnanimitate Agnanimitas vero que foꝛtitudo dicit᷑. Si inſit animo tuo cum magna fidutia viues liber: ala⸗ cer et intrepidus Magnum em̃ hominis donum eſt/ non vacillare ſed ſibi ↄſtare ⁊ finẽ huiꝰ vite intrepide expectare Gꝛoſinutigkeit welche ſtercke iſt genant Sal deynem weſen ſeyn bekant Dar durch yr hye yn diſem leben Mit ſicherheit vnd freyheit wert vmbgeben Vnfoꝛchtlich vnd auch frolich Bleibet her alletzeit ſicherlich Wenn groſmut vnd ſtetigkeit Ctzu dem ende ſeyn bereyt Hoc eſt ſecũdũ ⁊ pꝛincipale capitulũ huiꝰ libꝛi Senecein quo poſtquã detmiauit mgẽ de pꝛudentia et de offitijs ⁊ de ↄditionibꝰeiꝰſeu de ppꝛietatibꝰłic ↄñter factt hoc idem de magnanimitate que etiã foꝛtitudo dicit᷑ Et hoc diuerſimo de dicit᷑ em̃ foꝛtitudo qꝛ ᷣm eã quns foꝛtit agit et in negotijs ſins foꝛtit ſe diſponit Ex eo ꝙ noſtra notitia ꝓcedit a gene⸗ ralibus aq ſpetialia tertio phiſicoꝝ Unde Tullius quarto libꝛo rethoncarũ Foꝛtituqo eſt ↄcepcõ laboꝛis ⁊ periculi cuʒ vtilitatis race ⁊ cñ ↄmodoꝝ penſacòe Sed magnanimi⸗ tas dicit᷑ quia magnñ aĩm hʒ ad rolerandum ardua et ad aggrediẽdũ terꝛibilia Seqibi Magnñ em̃ homis donñ Hic em̃ ſeneca ðᷣclarat quodqã dictũ dicẽs ꝙ magnñ donũ eſt hoĩeʒ eſſe magnaiĩm videlitʒ ᷣm vtutẽ vt d qrto Tthico rñ videlitʒ moꝛtẽ nõ timẽdo Litʒ em̃ moꝛs ↄĩm tribilii ma⸗ de o 6 e⸗ rto u i⸗ oni onh hico Simagnanimus fueris: nunquam indicabis tibi contu⸗ meliam fieri de inimico dices non nocuit mihi: ſeqͥ animñ nocendi habuit: et cũillum in poteſtate tua habueris: vĩ⸗ dictam putabis vindicare potuiſſe Scito eñ magnũ ⁊ ho⸗ neſtum genus vincicte eſſe ignoſcere. S an dyr ſlarekinutigkeyt So ſchadeſtu deinen ſinden mi . t keinem leidt Wenn her dyr ſchon waß hat getan Daß halt vm tzu gut an allen wan So du wider gelden hetteſt ſtat MNicht richt dich daß iſt meyn rat Men erlich vnd gar groſſe tugent iſt Vber ſehen rachung tzu aller ſrt Hic Seneca tãgit vnam ſpetiẽ foꝛtitudinis ſeu magna nimitatis que pacientia dicitur Et pꝛimo ponit doctrinam Secundo ſubiungit cauſam illius ibi Scito enim ⁊c Vult ergo ꝙ homo vere foꝛtis non debet reputare contumeliam ab inimico ſibi illatam nec vindictaʒ ſtatim apꝑpetere Sed ſufſtcit alicui potuiſſe nocere Quia ſecundum Boetius Ini mico parcere eſt opus pietatis qui autern parcit clementiaʒ facit Quia ſecundum Tullium pꝛimo rhetoꝛices Paciẽtia eſt honeſtatis ac vtilitatis cauſa rerum arduarum et terꝛi⸗ bilium voluntaria ac diuturna perpeſſio Neminem ſuſurꝛo appetas: neminem ſuffodias palã ag⸗ gredere palmam: Mec geras affüctum niſt pꝛius e — M— Nam fraudes et dolos imbecillem decet habere Felſchliche woꝛt hab nicht bey dyr Nymant hynderkomme mit begyr Pffentlichen ſage vnd thu Waß dyr geblirt redelichen tzu Deyn krycẽ ſey redelich Daß man dich nicht heyß betrigklich In iſta parte Seneca ponit vnam aliam ſpetiem ma⸗ gnanimitatis que dicitur fidutia ſeu ma gnificentia Et po nit tria documenta duo negatiua et vnum a ſirma:iunm Et po tremo ſubiungit rationem pꝛedictoꝛum Pꝛimum do cumentum ꝙ magnanimus neminẽ debet decipere ſeu eir cumuenire Suſ mꝛatoꝛ autem eſt de ractoꝛ qui i oecllto ejt inimicus et manifeſte a nicus Secimdum documentuʒ eſt ꝙ magnanimun in ſuo ſermone non debz rimari ſecreta al terius iuxta illud Cathonis Alterins dietum vel factum ne carpſeris vnquam Eremplo ſimili ne te derideat alter Te ſtis eſt Salutaris poeta cum inquit Nullius archanũ nee amici crimia ꝓdes Nec ea ſernteris qute latiiſſe decet Ter tium document im ꝙ magnanimus in ſua victoꝛia mani fe te debet a parere non in oeculto inimicum aggredt nec debet gerere bella niſi manife le indirerit pꝛius inimico vr ſe pꝛeparare poſſet ad ovponendum Et rationem illius a Riũ git Nam ille non ma Inanimus et qui querit dolos ⁊ fran des cum illa faciunt aliquem imbecillem que vttia o ppoſita — ſunt ma ʒnanimitati et foꝛtitudini. Eris magnanimus ſi pericnla non a petas vt temerarius nec foꝛmides vttimidus: Nam timidum nil facit animuz miſt repꝛehenſibilis vite conſcientia. —— ſineh Unq Tu ſur man cſtq caq ſchla Ett ne te ſeni Qu o ni N 0 Denn haſtu groſinuttgkeyt So du voꝛmedeſt ſchedeliche freuelicke yt Vnnd byß auch nicht voꝛtzagenn So du ere wild eriagenn Wenn nichteß bꝛenget foꝛchtes ſchmertenn Denn ſtrefflickeyt de ynes hertzenn Hic Seneca ſubiũgit aliaʒ ſpetiem magnanimitatis in fine huiꝰcapituli que dicit᷑ Perſeuerantia dicẽs vt in textu Vnde bene agere parum pꝛodeſt ſi mens labilis extat ideo Tullius in pꝛimo rhetoꝛice deſcribẽs ꝑſenerãtiã ſic ait Per ſruerantia ejt in racõe bene ↄſtderata ſtabilis perpetuaqʒ p manſio ppterea dicit hic Seneca gille vere magnanimus eſt qui non apetitpericula ſicut temerarius ſed a ꝗgreditur ca que ag gredienda ſinit qꝛ vt ait Tulliꝰ libꝛo pꝛimo intu ſculanis queſtiõibꝰ iemo ſe ſine magna ſpeĩ moꝛtẽ offert Et nõ foꝛmidet ea que timẽda ſimt Ra ionẽ ſubiũgit! ſaʒ nil aliud facit mẽteʒ timi dam niſi ꝑſeuerãtia vitupabilis vi te ⁊c Item nota ꝙ ille qͥ vult dici magnanim?ꝰnõ debʒ eſ ſenimiũ audar Nec nimiñ timidus ſed debʒ ſeruare moqů Nina virtus moꝛalis illa ↄſiſtit in medietate vt dicit phũs Tthico ꝝ In medio conſiſtit virtis quare etiaʒ dicit oꝛa eſt modus in rebꝰ ſunt ã certi deniqʒ fines Vñ etã me triſta Vmnib/adde modũ modus eſt pulcherꝛima virtus. De Tontinentia. minentiam voro ſi diligis: ſupflua circũcide a de A ſideria tua ĩ artũ ↄſtringe Cõſidera tecũ quantum — *—.. 2b du meſſigkeyt halten biſt So fleuhejtu alles waß vberigkiſt vi Byß de yne begyr tzwingenn 5 Daß dir recht mag gelingenn ubl Du volgeſt nicht nach deyner begir Sunder waß dy natur gibet dyr Iſtud eſt capitulum tertium etpꝛincipale huius tracta tus in quo Seneca determinauitpoſtquam de duabus vir tutibus cardinalibus ſiz pꝛudentia et magnanimitate. hic conſequenter determinat de temperantia pꝛiuſq; de iuſtitia Quia iuſtitia eſt virtus ᷣm quã quis bene ſe habʒ ad alios ſtz ad iuſtas ↄuerſationes cũ eis habendo Cemperãtia aũt eſt virt?m quã quis ſe habʒ ad ſeipᷣm que etiaʒ ↄtinẽtia dẽ Intẽperãtia vt Cullio ĩ ruſculanis queſiiõibꝰ libꝛo pꝛimo 5 placuit ·ſt oim pturbacõm fons que eſt a recta rõtie defe⸗ Du ctio Ipſa nãqʒ coꝛpꝰ extmiĩat vitia ↄgregat hoim itellect? Se depꝛauat ſenſuʒ ebetat. ⁊ ignonimia ſtulcitie deturpat ho inſu mineʒ Sed pantia vt tul. pᷣmo rhetoꝛices reffert Tſt rõis dat in libicie ⁊ ĩ alios nõ rectos impetꝰ anĩe moderata et firma poꝛa dñatio Ideo deſiderare debemꝰtpantiã et amare eo ꝙ ſine eris en recte viuere nõ poſſumꝰ ꝓpterea dicit Seneca ĩ lẽa tu de natt bes amare ↄtinẽtiã Vota quplex eſt deſideriũ qcdaz eſt hab qð ab a petitu intellectiuo oꝛit qͥtiõs vᷣtutes ⁊ etnã beatitu tum dinem deſideramꝰ ⁊tillnd nõ eſt freno ↄſtringẽduʒ Aliud tunc eſt qð ab appetitu ſenſitiuo vꝛtũ habʒ quo videlicet munda cp nas voluptates et vencrias dilectiones deſideramus Et il⸗ gi lud eſt conſtringendum freno temperantie. ſie Si ↄtinẽs ſueris eo vſqʒ puenias vt te ipſo ↄtentꝰſis Nam vis qui ſibiipſi ſatis eſt cum diuitijs natus eſt: Impone con⸗ eta vir itia ios at di mo ectꝰ ho vis ma ine de eſt itu iud a til⸗ animum trahunt reiſce Ede citra ſaturitatem cñ ſobꝛieta⸗ te bibe: vita ebꝛietatem. Wer meſſigk wil ſeyn genant Der ſey ym genugſam yn xllen lanndt Wann wer ym ſelber genugſam iſt Der iſt reich woꝛden tzu erſter friſt Recht tzempt her dy ſein begir Auß ſchlicht her liſtigkliche dingk ſchyr Eer vſſet vnd trincket yn meſſigkeyt Vnnd fleucht auch alle trunckenheyt Hic Seneca ponit q̃tuoꝛ offitia ad hoĩeʒ tyatũ ſpectãtia Nuoꝛũ pꝛimũ eſt ꝙ homo ↄtinẽs nõ debʒ multũ deſiderare Sed ↄtentari in his que natura ſibi tribuit et que a natura inſimt: qꝛ natura modico cõtenta eſt VUnde Catho cõmo⸗ da natura tibi mullo tꝑe deſunt Si füeris ↄtentus eo ꝙ tem poꝛa pꝛebẽr Quod etiã intelligit᷑ hic cũ dicit᷑ Si ↄtinẽs fu eris Wazille qͥ ↄtẽtꝰ eſt ſibiipſi ↄtẽtus ſatis eſt et cñ dinitijs natus eſt Ex illo elicit᷑ ꝙ ille diues eſt qui ↄtẽtat᷑ in his que habet Vnde Seneca ĩ qᷓdã epła Nõ em̃ ille pauꝝ eſt qui pa rum habʒ ſed qui plus cupit Scm ſi tu vis vocari tpatus tunc refrenare debes tua deſideria et amouere voluptates coꝛpoꝛales que vim racõis ipſiꝰ intellectꝰabſoluũt Ende vir giliꝰ trahit ſia quẽqʒ voluptas Ex ipis ei nihil bõi oꝛitur qꝛ hoĩes a ſapta retrahũt iuxta illud Hieronimi Studio in ſiſtere nõ poſſumꝰſuphabũdãtiã ĩ mẽte cogitãtes Tertiñ ſi vis dici tpatnõ ↄmede vltra ſaturitatẽ ᷣ cñ mẽſura ⁊ bibe vt nõ ↄmittas ebꝛietatẽ Ende Gamfredus ĩ poetria noua Sñ famẽ reficis dapibꝰnð ſis ita plenꝙ nihil appõi queat cupiſcẽtie tue frenñ Via blãdimenta que occulta voluptate — — S amplius Et ſubit nõ tãtuʒ quãtũ poſſis ſed quãtũ pꝛodeſt ñ etiã Phũs in de ſecꝛetis ſecꝛetoꝝ ad alerãchũ ſic ait Si vis eſſe ſanꝰ nunq; ede ad ſaturitatem nec bibe ad ebꝛietatẽ Obſeruate ne in conuiuio vel in qualibet vite commuitate imitaberis quos damnare videaris Necpreſentibꝰ delit js inherebis! nec deſiderabis abſentes ictus tibi ex facili ſit nõ ad volup tatẽ ſed aq cibũ accede palatũ tuñ fames exci⸗ tet nõ ſapoꝛes Deſideria tua paruo redime/ Si ad naturã viuas nñq; eris paup Si alicui ſua m vident ampliſſima ſi tocius mñdi dominus ſit miſer eſt Qui cũ pauꝑtate bene cõuenit diues iuqdicet᷑ quia hoc tñ curare debes vt nõ deſi nat tua natura atq; ita quaſi ad exẽplar diuinum compo ſitus a coꝛpore ad ſpiritũ quãtum potes adducere te feſtina Alßo ſaltu halden dich wirtſchafft vnd gemeynicklich aß du nicht vorachteſt dy Do myt du lebeſt allewege hy Boße luſt fleuch vnde voꝛmeydt Sy ſint gegenwertigk adder weyt MWenyck ſpeyß halde voꝛ gin Vnd hab das ſtet in deynem muth br iſp gian 5 pin nebil Juii vis t „ lpn cctint inht r̃t:e artic ſtotile rem derat moqi mater recte e keetp ſiein mocc kochc Sic ter ne mino tatt tate itije liſt ci⸗ urä ma Xnt po ina cui cur quò qiãdo Sctʒ ꝙ tu cõtinẽs cõcinẽtiã generãt Senecai epła aq Vnd dich allſo ſalt abetzyhen Von dem leyb tzu geyſtlichen flyen ic Seneca ponit docimẽta aq hoĩeʒ tpatũ ſpectantia Pꝛimñ ſi vis dici txatꝰtũc ſerua illudẽ q̃libet ſocietate ne dã nes illos quos imitaris ſed potiꝰ ſit pᷣ oculis dictũ C athõis Juditiũ populi nũq; ↄtempſeris vnꝰ Ne nulli placeas duʒ vis ↄtemnere multos t racõ eſt qꝛ qui alios vilipẽdit ſibi ipſi vituniũ acqjrit Sed quõ debzʒ ſe he patet iſtis in metris S vis ſapiẽs tu ſerug quetibi mando Quiq dicas vel· 16 qu nõ debes iherere vo luptatibꝰ pñtibꝰnec etiã deſiderare. delectacõs qꝛ ĩ ucillũ viceſima qjrta inqt Ipſe voluptates ĩ toꝛmẽta vtũt᷑ epule crudelitatẽ affe rñt ebꝛietates neruoꝝ toꝛpoꝛẽ tremoꝛẽqʒ: libiqies manui⁊ articuloꝝ oĩm depꝛauacõeʒ Iqeo valeriꝰ libꝛo ſeptĩo de ari ſtotile loquit᷑ vtiliſſimũ pᷣceptij ꝙ voluptates abeites cõſide remus Verriũ documẽtũ debes eſſe moqeſtus qꝛ victꝰmo⸗ derarus honeſtarẽ coꝛpoꝛis ⁊ aie ſanitatẽ cõſernat Iqeo ex modico debz eſſe victꝰ? Tullius in ꝑadoxis Eñ tibi deus vł mater oĩm natura dedit aĩm nihil pᷣſtantiꝰ nihil pᷣcioſiꝰ ſi recte eo vtat᷑ Vurpe ergo eſt ſite ita ꝓſternas vt nihil inter te et pecudem eſſe putas Quartum documentum tuum de ſiderium debet eſſe in paruo: hoc eſt debes eſſe contentus in modico et non nimiam euram gerere ſuper res tempoꝛales eo ꝙ caduce ſunt et tempoꝛales et tranſitoꝛie. Si cõtinẽtie ſtudes inſudare: nõ habita amene: ſed ſalubꝛi ter nec dominum velis eſſe notuʒ a domo Sed domñ a do mino on tibi aſcribas que nõ feceris nec maioꝛ q; es vi⸗ —,——————— 2 deri velis Et hoc magis obſerua Nec paupertas ſit tibi im munqn nec parſimonia ſoꝛdida nec ſimplicitas neglecta: nec leuitas languida: Etſires erigue ſint Non tamen ſint anguſte nee tua defleas: nec aliena mireris: Voꝛſchmehen lert dy menſchlickeit Schone heuſer vnd wollůſtigkeit Nicht beger von deinẽ hauß werden genant Deyn hauß ſal ſeyn von dyr bekant Nicht eygen dyr fremde giter tzu Vnd dich nicht ſeer lob vn der warheit yo Hallt auch dich gar eben Mit armut yn deynem leben Vnnd eygener clage dich nicht voꝛpflicht Vnnd fremder guter voꝛbindt dich nicht —— ſſ Hic autoꝛ ponit alia offitia ↄtinẽtie ad hoieʒ tpatũ ꝑti nẽtia Ouoꝝ pꝛimũ eſt ꝙ homo ↄtinẽs nõ ſtudeat amenas habitacõs cõſtruere ſtz in poſſeſſione ſua Nec velit eſſe not? a domo ſed potiꝰ domũ ab eo Elnde Tullius in libꝛo ſcho offitioꝝ Vꝛnãda vtiqʒ doꝛmus eſt vt ab ipa digniras no a domo ſed a dño habeat᷑ Sctm offitiũ Eſt cõtinẽs n debʒ ſibi xſurpare que nõ fecerit!ec deſiderare dignioꝛ eſſe qᷓ; eſt Vnde Gamfredꝰĩ poetria ſua Nõ te magnifices nec le ſup ethera ponas In hoc aũt repꝛehendit autoꝛ duo vitia Pꝛi mñ eſi mendaciũ eo ꝙ ille qui hoc fecerit mendaciũ ↄmittat qð fugiẽqũ eſt Vñ Seneca ĩeplis Nã vitate nihil cõſtãtiꝰ menòacio gůt nihil in cõſtãciꝰ et inſtabilius Scðo rep hen⸗ qit vanã gloꝛiã cum ei inanis eſt ã tãſitoria e cõtinens fugere debet Terciñ officiũ ꝙ ipa pauhtas nõ debʒ ſibi eſſe ecta ſint nas not? ſcho no a debʒ eſt ſih Pi ittat ſtäti hen⸗ nens i ſſe immunda. qꝛ deus eñ diligit Vñ Juuenalis i ſatijra Feli⸗ ces hoies paup quos ſpũs amabit Illos nñc ad regnũ ſu⸗ blime retrahit Quartũ offitiũ ꝙ parſimonia ↄtinẽtis non debet eſſe ſoꝛdida hoc eſt abſtinẽtia ↄtinẽtis nõ debet eſſe fe⸗ tida Quia abſtinẽtia virtus eſt Vndenomẽ parſim onie ſi ue abſtinẽtie poteſt accipi duplicit m btĩ Thomã in ſcda ſcoe queſtiõe cᷓteſima q̃drageſima ſexta Enomõ ᷣm ꝙ ab⸗ actũ vᷣtutis ſedeſt qͥddã indris Aliomð ᷣm ꝙ eſt regulata rõne Etilomõ deſtgnat hitũ vł vᷣtutis acti t diſfinitur ſic Eſt moderata ſiumptio ſiue ſubtraccõ cibi ſᷣm rõnẽ Etil la nõ debʒ eſſe ſoꝛdida quẽaqmodũ eſt aliqᷓ abſtinẽtia hupo critaꝝ ꝰ auaroꝝ ⁊c Quitũ offitiũ eſt ꝙ ↄtinẽtis implicitas nõ debz eſſe neglecta hoc eſt hñilitas ↄtinẽtis nõ dʒ eſſe tar⸗ da Vnde tic ipa ſimplicitas diẽ eſſe neglecta qñ ip̃a nõ facit bõa opa videlitʒ qñ qͥs alit᷑ facit q; ſua intẽcõ eſt vt ſia ſim plicitate decipint alios Vñ Alan Puerbus teneas au rEtorũ qð ſylẽcit vt auꝝ Hecpnlch pomñ qdlbʒ eſſe bonñ Nõ eſti multis Etꝰbeſſe vic ecipiũt factis lumia no⸗ ſtra ſuis ⁊ Sertũ ꝙ leuitas ↄtinẽtis nð debʒ eſſe languida hoc eſt mobilitas anĩ nõ debʒ eſſe infirma ſen leſa En tunc lenitas dir infirma ſeul⸗ nguida qñ aiꝰ hõis plus mouet᷑ ad ima hoc eſt ad opacõeʒ reruztpaliũ qᷓ; ad ea que ſurſuʒ ſunt Septimũ ꝙꝛtinens nõ dz anquſtari ꝓpterea qꝛexigue ſibi ſunt poſſeſſiones Vñ Catho Infantẽ nuñ cum tenatura creauit Pauptatis on paciẽ fferꝛememẽto Quia pauper⸗ tað hůs letitiã admirtã tuta eſtet ſecura Octauũ ꝙ ↄtinẽs ſun bõa amiſſa nõ debʒ deflere qꝛ ſint de dono foꝛtie Vnde Scneca ĩ epła quadã ad Vuciliũ Iõ eſt tuũ qð̃ foꝛtña ſe⸗ cit tuũ Quaſ diceret: munera foꝛtũe ſimt valde dubia ido tpatus nõ debʒ triſtari de—— rerũ tpaliũ. Nonnzʒ ꝙ ↄtinẽs aliena bõa nõ multũ debzʒ extollere ſicut eonſuetudo 8 6 —. ſolute ciboꝝ ſubtractionẽ deſignat Et hoc mõ nð deſignat — quẽq; aliũ verberas plus qᷓ te: oĩa tolerabilia pᷣterqᷓ; turpi 3 „„„ hominum eſt Unde Girgilius Fertilio: ſeeſ alieno ſem per in agro Vicinumqʒ pecus grandius vᷣber habet· Sicõtinẽtiam diligis: turpia fugito anteqᷓ; eueniant: nee tudinẽ crede. Averbis quoqʒ turpibꝰ abſtineto. am licẽ tia eoꝛñ impuqicitiam nutrit ſermões vtiles magis qᷓ; face⸗ — tos et affabiles ama: et rectos potius qᷓ; facundos. G eß ſach daß du libeſt meſſigkeyt o meydt boßheyt tzu aller tzeyt- Eer daß ſy kommet yn den ſyn deyn So ſaltu ſy voꝛ betrachten ſeyn Auch wyſſe daß du tzu keyner friſt Rinen andern mer ſtraffeſt dañ dich ſelber byſt Vnd libe war mer tzu aller tzeyt Vnnd logene meher ſtete voꝛmeydt In hac pte Seneca pẽit qnqʒ ofſitia tpãtie quo ad aliã ſpetiẽ que modeſtia dicit᷑. Pꝛimũ offitiũ ꝙ tu ↄrinẽs debes fugere turpia anteq; eueniãt hoe eſt nõ ſoluʒ effecrũ ſed etiã ſßea vitioꝛñ conſtringere Sctm offitiũ Cu cotinẽs am piꝰnõ debes coꝛripere aliquẽ pluſq; te ip̃m Noc eſt pꝛius de bes te emẽdare et inde aliũ vberare ñ Catho Que culpa reſoles ea nefeceris ipe Turpe eſt doctoꝛi cum culharedar d aie ⁊ coꝛ guit ipʒ Vñ duplex eſt vᷣberacð ſi boꝛis Aieẽ qie ſe tenet ex ꝑte aĩe Et deillaloquit᷑ hic mgt Rlia eſt coꝛpoꝛis 1 que ſe tenet ex ꝑte coꝛpoꝛis Et tlis iterũ fugiẽda eſt Tertiũ 2 offitiñ eſt ꝙ tu continens omĩn que ſunt ſuſtinenda tolerare — —— — —0 potes pter turpitudinẽ Vñ tpatꝰ a vtute tpãtie vᷣtuoſus di cit᷑ ergo vitare dz gue oppoſita ſimnt vᷣtinti Et tirpituco eſi vitiũĩ ſe fpis igit᷑ ẽ fugiẽda Quartũ offitiũ tu ↄtinẽs a v bis fᷣpibꝰdebes te abſtinere qꝛ ĩpndicitiã nutriũt ñ phũs Ethicis vn qſqʒ qlis ẽrłia opat᷑ Siergo bõ⸗ et vtuoſus boa opat᷑ Si aũt fpis kpia opat᷑ Quitioffitiuʒ tu ↄtinẽs diligere debes ĩ ᷣmõibꝰtuis vtilitatẽ plus qᷓ; omatuʒ Ratio qꝛ mões vtiles edificãt itellectũ ſed facũdos ĩpeqdiũt iqſicõʒ veritatis N iuta illud philoſophi pᷣmo piarmẽian poetice et oꝛatoꝛie oꝛðs ſimnt oblinquẽde i.dimitteqe qꝛ potiꝰ impediũt in veritatis inqſicõe qᷓ; ꝓuocãt Ideo Vincẽtiꝰĩ ſpeclo hiſto riali libꝛo ſeptĩo turpe ⁊ valde male vitioſirʒ eſt inferꝛe ſentẽ tiam delicatam qũi a plurib⸗ꝰ intelligi non poteſt ʒpterea tu ↄuinẽs debes diligere plus e ᷣmoes q; facũdos Miſcebis interũ ſerijs iocos: ſed tgatos et ſine detrimento dignitatis et verecundte: Nam repꝛehenſibilis eſt riſus ſi immoderatus fuerit. Et ſi pueriliter effuſus Si muliebꝛi⸗ ter fiat · odibilem facit hominem riſus: aut ſuperbus: aut clarꝰ: aut malignꝰ aut fatuꝰaut ex alienis malis euocat? Eß ſal tzu etlichen ſtundenn Schimpff vnd ernſt werden gefunden Doch ſalt du ſchympff allſo pernn Cheynem abtzyhen ſcham vnd erenn Vberick lachen vnd kintlich Weybiſch iſt auch ſtreflich So du lachen chuſt vnpillich œ Boßlich adder heymlich Adder anndern leuten ſchedelich Hic Seneca pðit alind offitiũ ↄtinẽtie rõnis eiuſdez Di cẽs ꝙ tn ↄtinẽs debes aliqñ ĩponere ↄtinẽtie tue iocos ꝓpt ſolatiũ hũane vite ſed moderatos ſie ꝙ nõ excedãt hõeſtateʒ cñ mediũ eſi de ꝓpꝛia rõne vᷣtutis vt ðr qnto Echicoꝝ quia modeſt noꝛma ꝓtutũ Et riſus ĩmoderatꝰ eſt rephenſibilis Si fuerit ꝓductꝰpueriliter vł ſupbus aut clarus aut mali⸗ gnus aut fatuꝰaut euocatꝰeꝝ alienis malis Quia ſu talis iiſu facit boĩcʒ ogioſiz Rriſus vr puerilis qñ ds ſolri⸗ der ſine moꝝ maturitate ſine cauſa ſine opoꝛtũitate ñ mo ralis Hõride ſolus nã riſis vni oꝛis Fatu vł ſtultꝰ rexu tatur omnibꝰhoꝛis Et riſus ðr muliebꝛis qñ quis ridet ſine — — caiiſa le irtja vt mulieres que excitamẽto laſciuie vł leuita tie riqere ſolẽt Riſus dicit ſupbus qñ quis ridet ſubſannã⸗ do Etille generat rancoꝛẽ ⁊ oiũ Ende Saluſtiꝰ dium querere extreme demẽtie eſt i. ſtultite eſt Kiſus dicit mali⸗ gnus qñ quis ridet de malefactis ſuis perpetratis vt ꝓuer⸗ bioꝛñ tertio Qui letant᷑ cñ malefeterint cõdemnant᷑ Riſus dici᷑ fatuꝰqñ quis ſemp ridet ñ Per riſuʒ multũ deber co gnoſcere ſtultũ Dicit aũt euocatꝰ ex alienis malis qñ quis tidet in aduerſitatibꝰ pꝛoꝛ imi quẽ tamẽ diligere ſicut ſe ip⸗ ſum debet Ideo peccat contra virtutem caritatis. Si ergo tps iocos exigit: hos qͥqʒ cũ dignitate ſapiẽt gere vtte nõ grauet qͥſpiaz tãqᷓ; aſperũ: nec te ↄtemnettãq; vilẽ Nec ſit tibi ſcurꝛilitas: ſed grata vrbãitas: ſales tui ſint ſi⸗ ne dente Joci ſine vilitate Riſus ſine eachino Voꝝ ſine cla i den r ſiie ſcr ir rili ru bin qu in im moꝛe Inceſſus ſine tumultu Quies tibi ſine deſidta erit Et cum ab 4 luditur:tu ſaneri aliquid hõeſtiqʒ tractubis Vb dy tzeyt begertſch ympff So hab an dyr dereren gelimpff Alſo wirſtu nit groß genannt Voꝛſchmehung wirt dyr vnbekannt Wenn ſchnodigkeit weycht von dyr Poflich wirſtu genannt ſchyr Deyn ſtraff ſal ganntʒ an ſchelten ſeyn An ſchnodigkeyt der ſchympff deyn Deyn lachen vnnd ſpottenn Deyn ſch ympff an vberigl nottenn eynes gannckß vngeſthum byß meydenn By rue dye feynnicht leydenn nnd ſo dy andern hant daß ſpyl So wyrcꝰ der guten dynnck vyl Chic Seneca cãcludit oſitñ ſintz de riſibus et ioeis oſtẽ dens qualis debet eſſe riſus et iocus Et vult pꝛimo ꝙ d bet ri fm exigentiã tpis Cinn omnia ſuum tempus habẽt et ſiis ſpacn tranſeãt vninrſa ſub celo vt dieit Eccleſiaſtici ſic videlitz O ſit virilis et bonis moꝛibꝰ cuocatꝰ et nõ pueri liter nec muliebꝛit Deinde excluqit vanitatẽ dicẽs: ꝙ ſcur⸗ rilitas nõ dʒ eſſe grata vrbãitas. Dicit᷑ ei qͥ ſcurulis qui truffin ⁊ neqͥtjs intẽdit᷑ hĩcinde curꝛẽs aq ↄ gregacòs Ach⸗ titia hoĩm vt eis poteſt ſe oñdere ĩ ſua ſcurulitate h oreſtne quitia Deinde ponit documẽta Dicẽs ꝙtui ſales debãr eſje ſine dẽte hoc eſt. tue repᷣhenſiões fieri debẽt ſine moĩdacitate inuidie Eñ ſales dicũt᷑ ĩ pli nñero ᷣbaamnra ſeu rephẽſio nes Du plex eſt repꝛehenſio quedam fit cauſa amicitie vide licet que pꝛorxdit fonte chatitatis quemadmodũpnter re —— 1* pꝛehẽdit filiũ amicꝰamicñũ ⁊illa ẽ laudabilis Alia ẽ que ſit cauſa odij vl ĩimicitie Et illã autoꝛ h ĩdarguit q; ſit cũ moꝛ dacitateEt tui ioci dñt eſſe ſine vilitate: hoc ẽ tue ↄuerſati⸗ ones dñt eſſe ſine malitia Et riſus tuꝰſine cachinno: hoc eſt ſine ſnbſannacõe Eñ Cachinnꝰ ẽ riſis ĩutil ðr a cõ ⁊ hĩnꝰ hoc ꝓpt dẽtes que vidẽt᷑ albere ĩ riſu Vox tua dʒ eſſe ſine clãoꝛe ⁊ ĩceſſus ⁊ trãſitꝰ tuꝰ ſine ſtrepitu Et reqes tua dʒ eſſe ine pigritia Uñ Cacho Pl vigila ſp ne ſomno deditꝰ eſto Jã diufna des vitns alimẽta miſtrat!et cñ ab alijs honñ bus ludit᷑ tñc tu ſſ ptractarẽ debes aliqͥq honeſti negotij et opis: hoc eſt ꝙ homo vᷣtuoſus nñq; dz hẽe aĩm diſſolutum ſed ſemp ſe occupare bonis opibꝰ ⁊c̃ i cõrinens es a dla⸗ tiones euita: vt dictum eſt non ſemper ſis in actu c̃. h Gi continens es adulationes euita ſitqʒ tibi tam triſte lau⸗ dari a turpibus quam lauderis ob turpia Netioꝛ eſto quo tiens diſplices malis: et maloꝛum de te eſtimationes pꝛa⸗ uas ad veram tibi laudationem aſcribe. Haſtu dye tugent der meſſickeyt So voꝛmeydt ſchmechlunge tzu aller tzeit Annd hut dich voꝛ den boßen leuten Dy do loben dy menſchen tzu allen tzeyten vnnd nicht daß ganntze meynen ſeyn Sunder ſchalckheyt dar vnder voꝛbergen ſeyn Hic ſeneca pẽit alia offitia tpãtie que ad modeſtiã tquci poſſunt ĩqᷓ;tñ ẽ ſpes rxãtie t vult ꝙ ↄrinẽs dʒ fugere adu lacos hocẽ hlãdos ᷣmões Seneca autoꝛ eſt libꝛo tcio qͥ ein ſapiẽs eſt mime aqulacõibꝰ creqat Jictis enim ſermonibus .—— ———————— re li me ei u em 4 venãt᷑ hoĩes ſicut hamo capiũt᷑ piſces Fᷣugere iqeo dz quia peruerſa laudacõ eſt ⁊ vitii deteſtabile vt patet ꝑ eiꝰ diffini tioneʒ Adulatoꝛ eſt qͥ vltra moqii vᷣtutis ĩ cõuerſacõe hoim nimiuʒ vult ↄplacere homibꝰ alijgin ſermonibꝰ vel factis deo Tullius in tuſculanis queſtionibus libꝛo octauo ait Aturba quãtũ potes te ſepa: ne adulatoꝛibꝰ latꝰ pᷣbeas ar —————— tifices ſint ad capiẽdũ ſuioꝛes. Ideo dicit ſeneca ꝙ valde deteſtabile ẽ laudari a turpibꝰ Sui ergo laudat a ralibꝰ ſi gnũ ẽ ꝙipe etiã vicõſus extat ꝙ om̃e ſile diligit ſituʒ ſimile Eccłiaſtes ſeptĩo En diſplicẽtia em amicitiã frãhit ¶ñ ta eſt em̃ diſtãtia ĩt᷑ ꝓbos ⁊ ipbos qᷓ;ta ẽ ĩt᷑ vtutẽ ⁊ vitiñ vt di⸗ Litur in Ethicis ideo debet gaudere vt vituperatur a malis Tt aſcribere pꝛauas ſuſpitiones ad verã recommẽdacõem Difficilimũ opus cõtinentie eſt aſſentacs adulatoꝝ repelle re quoꝛũ ſermões animũ quadam voluptate reſoluũt Nul⸗ lius per aſſentationeʒ amicitiam merearis Nec ad tuam ꝓ merentem gratiam per hanc ad te aditum alijs pandas. Daß iſt eyn ander tugent genannt Vnndiſt den tugentſamen wol belannt Vnnd ſpꝛicht alßo tzu aller tzeydt. Biſtu hut dich voꝛ ſchmechlickeyt Du ſalt auch nit fruntſchafft beweyſen Vnnd dar vndter gyſſt myſchen ſeyn Hic Seneca ſubdit ali offitia ↄtinẽtie Dicit ꝙ difficili⸗ mñ ↄtinẽtie opꝰ ẽ remouere aſſentacõs adulatoꝝ cũ qſi na⸗ tirale eſt laudem apetere Nemo in ſuis negotijs optat vi tuperiũ cum eſt de ratione maloꝛuʒ ſicut laus eſt de ratione ————— bonoꝛñ vt dicit᷑ pꝛimo Echicoꝛuʒ Et dicit vltra ꝙ tẽperat? amicitiam acqrere nõ debet per aſſentacõem Quia vt dicit Lullius libꝛo tertio rhetoꝛicoꝛũ Aſſentacdes dulcia pꝛinci⸗ pia ⁊ iocũda hñt Exitꝰ aũt amariſſimos Ideo achrere non debet nec permittere alijs ſuñã amicitiã gratia adulatoꝛie. Mon eris audaꝝ nec arogans nee pertinax ſubmittes te? ne pꝛoiſties: dignitatis grauitate ſeruata · Ammoneberis lbenter etrepꝛehenderis pacienter · Si merito obiurgaue⸗ rit te aliquis ſcito ꝙ pꝛofuit: ſi immerito ſcito quia pꝛodeſſe voluit. Won acerba ſeq blanda verbatimebis Werden ſalt du nicht tzu kunn Auch vber recht dich nicht rum Wo man dich voꝛmanenni Auch ſiraffenn leſt tzu aller friſt Ob dich ymanndt iſt pillich ſcheldenn Lun vbell ſaldt du daß nicht meldenn icht fieuch dye woꝛdt dye do ſcharpff ſeynn Sunder ſchmechel rede nach dem rate meyn ¶ Poſtquam Seneca determiauit de adulatione per qð animus in ſiperbiam mergitur hic conſequenter ponit do⸗ cumenta per que poſſimus effugere ſuperbiam quia nihil gcrius crutiat nihil moleſtius arguit quam ipſa · Cum ſit peſtis occulta vitioꝛum · oꝛigo omnium maloꝛum veliniti⸗ um Sicnt humilitas initium eſt omnium bonoꝛn deo hic Autoꝛ ponit dõtumenta contra eam. It vnle pꝛimo ꝙ homo temperatusnon debet eſſe audax hoc eſt: nimis Lti peiꝰ i 03 hil ſit ti⸗ to no pꝛeſimptuoſus qꝛ tłis audatia ducit hoieʒ ĩ młta picła coꝛ Foꝛis7 ae ⁊ jec dz eſſe arꝛogãs hoc eſt ſupbꝰ.qʒ ſupbia infi cit oia bõa Vñ Gamftedꝰnoꝛ a poetria Fel moqicũ totuʒ mel amaritat vnica mẽda i.macla totaleẽ fatiem defoꝛmat tiã deꝰhomĩ ſupbo reſiſtit: ergo ſupbiã fügere dẽmꝰ t ſubdit ꝙ homo tꝑatꝰetiã dʒ hẽe hñilitatẽ qꝛ ᷣm Euãgeli⸗ ſtam m en gelio SAui ſe hůiliat e1 altabit᷑ Ideo dicit beat? Petrus 4 ſtote ſibiecti om̃i hũane creature pteꝛ deñ Irdu ↄtinẽs nõ debes iactare ex hñilitate aliqua hoc eſt laudare te Añ ꝓuerbioꝝ xrvil· Sermo laudet te alienꝰ⁊ nõ os tuñ Etraneꝰ nõ labia tua Et ideʒ capitulo Qui odit ĩ crepacões ſtultꝰeſt Ideo hic dicit ſenecꝗ ꝙ Itinẽs dʒ libent᷑ ſuſtinere ammõicõs Cñ añt aliqs increpauerit te merito ſci re debes ꝙ tłlis ꝓfnit tibi: ſi añt immerito ſcias ꝙ voluit tibi ꝓdeſſe ideo nõ debes timere acerba vᷣba ſed blãda Vñ Sa lomon puerbioꝛũ xxxij Melioꝛa ſimt vulnera diligentis quam fraudulenta oſcula oqientis. Eſto vitioꝝtuoꝝ fugax ipe/ alioꝝ vero nec curioſus ſeruta toꝛ neqʒ acerbꝰrephenſoꝛ: ſed ſine ex ꝓbꝛacõne coꝛrectoꝛ ita vt ammonicõeʒ En charitate et hilaritate pꝛeuenias. Du ſalt dich von laſter tzyhen Qnd argliſtige voꝛſuchung flyhen Vit ſtraff grauſamicklich Sunder an ſchande frolich Hie Seneca põit doeumẽta n que poſſumꝰfugere ſupbiã — Et dicit ꝙ tu cõtinẽs debes eſſe vitatoꝛ tuoꝝ vicòꝝ:qꝛ nihil pei eſt virijs vt dicit Jui· libꝛo Faſtoꝝ nec etiã curioſus in⸗ quiſitoꝛ alioꝝ vitioꝝ debes eſſe qʒ mlta mala exinqe oꝛiunt᷑ ——— „— „ .* MNeqʒ rephenſoꝛ acerbus eſto hoc eſt eruqelis coꝛrectoꝛ Sz antecedere debet ammonitio caritatis et hilaritatis hoc eſt ex inuidia aliũ coꝛrigere nõ debes ſed ex dilectione. Rrꝛoꝛi facile dato veniam: Nec extollas quenquam neqʒ deiſtias: dicentium eſto tacitus auditoꝛ: Auditoꝛum pꝛom ptus receptoꝛ: uerenti faciliter reſponde: Contendẽti fa cile cede. Nec ad iurgia ſute diſceptationes deſcde cito ꝛerſi que ſunt ratione remoue. Byſtu eyn meſſiger man genannt So gybe deynen erthum all tzu hanndt Vnnd erhoe auch keynen nicht Sunder er iſt dann daß wirdiklich Auch leynen vnterdꝛucke nicht Eß ſey dann daß her habe voꝛpflicht Vnd ſalt auch ſeyn eyn ſchweyger aller woꝛt Vnd ein auffnẽmer ð ſelbigẽ daß iſt mein radt Vnnd fraget man etwaß di So bericht yn gar ſchnell vnd hubſchicklich Hic autoꝛ põit alia offitia ad ſpẽ tpãtie ſe ertẽdẽtia Et vult pᷣmo ꝙtu ↄtinẽs facilit debes dare veniã erꝛati hoc eſt indulgẽtiã ⁊ gratiã qꝛ magnũ donũ ant eſt vt dicit Varꝛo in ſentetis Silr Therẽti magna ps eſt inqulgere erꝛanti Iqeo ꝓmptꝰdebes eſſe adqãdã veniã ec aliquẽ extollere t nimiã laudacõeʒ Qñ NHoꝛatiꝰ ĩ cplis Qualeʒ ↄmẽdas aſpice atqʒ iterũ aſpice Ne mox incutiãt aliena peccara pit doꝛem Meqʒ aliquem depꝛime ꝓpter nimiaz vituhationens Uni glion ſrusi puch tpat redeb hoeeſ it. T diſen ſacrre ytdic Sich ciſt diffe iaad pois tet Ime lec⸗ homo oceſ de ia Et oc et nanti tollere nẽdas ta pi onem nde Tullius in tuſculanis queſtiõibꝰ ſerua iuxta dictũ Quol re debes vba que dicũt tte interꝛogãti faciliter reſponde hoc eſt ignorãtẽ infoꝛmare debes de dubyjs que ip̃e a te que rit. It ſubiũgit ꝙ tinẽs non debet aggredi ad iurgia ſiue diſſenrationes ſed ſe remouere cñ ratione hoc eſt ꝙ ↄcoꝛdia facere debet inter litigantes Quia cõcoꝛdia nutrit amoꝛeʒ vt dicit Catho ⁊c. Si cõtinẽs es: animi et coꝛpoꝛis tui motꝰ obſerua ne inde⸗ coꝛi ſint. Nec illos ideo contemnes: quia latent: Naz nihil differt ſi nemo videat: cum tu ipſe videas. Byſtu eyn meſſtger man genannt So thu deiner begerung ſteurung tzů hanndt Vnnd halt deynen coꝛper gar erlich Daß er nit mit ſundẽ wert beflecket ſchwerlich Sundern dy ſunde du voꝛmeydt ſteticklich So iſt deyn daß ewigł hymelreych Hic ſeneca pẽit alia documẽta aq ſpẽs cõtinẽtie ſe extẽdẽ tia dicit ſitu tꝑatꝰes debes refrenare appetitꝰ anẽtui 7coꝛ poꝛis ne ſint idecẽtes Et ſcim ꝙ dupler ẽ appetitꝰ ſiʒ Sẽſiti⸗ eteſt q inclinat hoĩeʒ ad rẽ delectabilẽ à coꝛruptibiiem Sed Intellectualis eſt q inclinat hoĩeʒ ad acqrenqũ bonñ intel⸗ lecruale vt vtutes et ſciẽtie Et ambos cuſtoqire debʒ tpatꝰ homo cũ racð ſi debcat᷑ ad optima vtĩ cõmũi puerbio S ratio te rectoꝛat bi regis Si añt ſenſus mule qꝛ ſenſus tpa le tultitie ꝓpꝛiñ eſt alioꝛũ cernere vitia et obliniſci ſuoꝛũ Seqᷓ ediuʒ et moduʒ 1Omibꝰ adqe modũ modus eſt pulcherꝛia vtus Et tu ↄtinẽs eſto tacitꝰauditoꝛ loquẽtium et ꝑatus repetitoꝛ auditoꝛũ: hoc eſt ꝙ tu ↄrinẽs tacite auqi . — 4 3. 2.. aq animi delectationes et aq res coꝛruptibiles. Mobilis eſto: nõ leuis: cõſtans nec ptinax alicuiꝰrei te ha bere ſcam nõ ſit ignotũ net moleſtũ ſit: oñ̃es tibi pares fa ties inferioꝛes: ſupbiendo nõ contemnes · Superioꝛes recte viuendo non metuas: In reqddenda offitioſitate ne ſis ne⸗ gligens: neqʒ acerbus exactoꝛ appareas. Biſtu eyn weyſer man genannt So laß vnfletileit an dir nicht werdẽ bekannt Auch ſaltu nicht freuel ſeyn yn keyner that Vnd hut dich da voꝛ daß dyr bꝛenget vnradt Vnnd biſin eyn regirer genannt So mach dyr dy vnderſten wol bekannt Vnnd erhoꝛe dich yn deinem gemute Vnnd dannck got dem herꝛen ſeyner gute Auch ſaltu nicht ſeyn eyn hertter ſtreffer Sunder toꝛens eyn ſteter voꝛmeyder Hic Seneca ponit alia ofſitia et pꝛopꝛietates temperan⸗ tie in quibus bꝛeues et vtiles innuit doctrinas vt patz in lit tera Dicit pꝛimo ſic ꝙ homo temperatus debet eſſe mobilis Vnde homo dupliciter dicitur eſſe mobilis Uno modo coꝛ poꝛaliter viqelicet qui faciliter et leuiter occaſione mouetur de loco aq locum Et talis pꝛopꝛie dicitur inconſtans Inco ſtantia autem vitioſa eſt et cauſa erꝛoꝛis vt dicit Bohetius in libꝛo de diſciplina ſcolarium vbi defilio inconſtantie in exemplum ſuos actus tradidit vt conſtantes in negotijs no ſtris ſimus et ab eo conſtantiam ſeruare diſcimus Secũdo e ha ft ecte ⸗ lie lis co tur nc tis ein modo homo debet eſſe mobilis ſpñaliter viqelicet qui moue tur aq aliqua facienda cauſa et ratione exigente Et deilla mobilitate loquitur hic ſeneca Et dicit ꝙ temperatus debet eſſe fleribilis ad peragendum bona At non debet eſſe leuis hoc eſt inconſtans etĩnſtabilis Seq portꝰ firmus et pſeue⸗— rans in bono qꝛ Salus inchoanti ꝑmittit Per„3 ſeneranti autẽ dat᷑ on em̃ beatus eſt qui aliqiod bonum inchoat ſed qui ꝑſeueranter termiat jec temperatus dʒ eſſe pꝛopꝛie opinionis Seqaliqñ conſilia alioꝝ accedere debʒ in Ita illud Cathonis Nullius ſenſuʒ ſi ꝓdeſt ↄ temſeris vnq; Et ſubdit ꝙ cñtpatus poſſidet ſciẽtiaʒ alioz libeñt infoma re debet et nõ habere tediũ in infoꝛmãdo ñ Bernhardus Puerũ ignoꝛãtem infoꝛmare nõ minꝰ facit q; qui indigẽti panem pꝛebet Ideo ctiã Alanus in Puerbis Won minus is peccat qui cẽſum conditin agro q;;qui doctrinaʒ condit ĩ oꝛe Ettpatꝰ dz eſſe hñilis cũ ip̃a hñilitas exaltet Wec dz cõ tẽnere ĩferioꝛes Etiã nõ dʒ timere ſupioꝛes cñ fcte vinit eñ Cato Cũ recte viuas ne curas ba maloꝝ In ofſitioſttate reddẽda nõ dz eſſe tardꝰneqʒ acerbꝰcoꝛrecto ſupioꝝ Eñiſi„ doꝛus ſic ſe habere debet ſuperioꝛ erga ſuos ſubditos vt ipe 4 plus diligatur qᷓ; metuatur. Cñctis eſto benign?ꝰ: nemi blãqꝰpaucis familiaris Vibus equꝰeſto Seuerioꝛ iuqicẽ q; bmðeꝛ vita qᷓ; vultu Clemẽtie cultoꝛ ſeuitie ðteſtatoꝛ: bõe fame ſemĩatoꝛ: nec ĩuidꝰlicne Du ſalt allen menſchen ginickſeyn Vnnd nicht ſchmechel rede myſchen dar eyn Vnnd ſalt auch nicht allen dynon do Dy dich an fallen tzu aller not yo Sunder wer do all tzů eynfeltick wyl ſeyn Di Der muß eynes yder mannes narꝛ ſeyn Vnnd biß ganntz gutig genannt So biſtu eyn weyſer man altzu handt ¶hic ſeneca põit alia offitia tpantie cũ pᷣoꝛibꝰ⁊ ſequẽtibꝰ aliqᷓlif᷑ ↄuẽientia Et vult pᷣmo ꝙ tu ↄtines oĩibꝰhomiĩbꝰ be nignꝰ eſſe debes Sieut r etiã ĩ euãgelio Eſtote mißicoꝛdes ſicuta pt᷑ vẽ mißicoꝛs ẽ qĩ celis ẽ Silr vt hẽl᷑ math xj· Di ſcite a me qꝛ mttis ſuʒ ⁊ hůilis coꝛde Et nemiĩ debes eſſe ap⸗ plauſinꝰnec oĩbꝰ aures tuas ↄmittere vt hẽt ĩ vitis püoſ phoꝝ capitulo xrix. Et tu ↄtinẽs paucis homibꝰ debes eſſe familiaris iui illʒ Nã nimia familiaritas contẽptuʒparit f Silr plaut?nemite nimis ſodalẽ faties VñA nis hüil ẽ pꝛo d ſtulto ĩputat᷑ Et ſubdit ꝙ ↄtinẽs oibꝰhõibꝰ equꝰ eſſe dʒĩ ſe uerioꝛ ĩ iuditio qᷓ; ĩ ᷣmõe Silr ĩ vita q; ĩ facie amatoꝛ pieta tis q ↄtinẽs a vtute tpãtie vᷣtuoſus ðr ergo clemẽtiã hie dz. Et autoꝛ bõe fame eſio hocẽ vbicũz vẽies ibi ſy bonii de pꝛo yimo ꝓferꝛe debes ⁊ nõ maluʒ Culpatoꝛ eñ̃ hoĩm nõẽ ver⸗ kcõmẽdatoꝛ Et ðteſtatoꝛ eẽ dẽs erndelitatis ⁊ nõ iuidioſis fame alliꝰnã hoc iuſto iudic dei ↄĩgit ꝙ qͥcõat lumẽ alie alijs ðſtruere ſeipᷣm ðſtruit vt dicit alan iðplan ctu nate ꝓſa vij · Sicut papilio volitãs circg lumẽ ipᷣm ex ſtiguit ⁊ ſeißʒ Zburitita iuidia aliene fame Anuidia ein vt 1 dicit ee ſecretoꝝ Straccoez generat do conſolat᷑ ——— —.—— — — lomõ ĩ puerbijs puerbioꝝ xxiij dicẽs! ie cõedas euz höie iuido à ne ðſideres cibos eꝰq̃ ĩſilitudieʒ arioli Hiec kis eſſiat qð iðrat: cõede à bibe dicet tibiã mẽs e/nò ẽ tecu Rumoꝛibus: criminibus ſuſpicibꝰmime credulusſis ſeaͤ potius malis qui per ſpetiem ſimplicitatis ad nocenduʒ ali quibus ſirꝛexerint honoꝛem ſurꝛipientes: opoſitiſſimꝰ ſis nos ſalon ————— ad iram tardus? ad miſericoꝛqiam pꝛonus. An newe meren leſterungen vnnd argen wan e Salt du mit nichte gelauben han e Boſen leuten byß wider alletzeyt Czu tzõꝛn langſam vnd ſchnel tzu barmhertzikeyt Hie Seneca ponit aliqua offitia cuz pꝛioꝛibꝰ aliqualiter ſe Zueniẽtia Et vult pꝛimo ꝙ tu cõtinẽs nõ cito credere debes it.— fabulis ⁊ rumoꝛibꝰ vulgariũ iu᷑ illð Cathõis Noli tu que 70 daz reuerẽti credere ſu Extgua eſt tribuẽda ſies quia młti ſe multa loquũt᷑ Non credat᷑ cuiq́; ſi multa loq; Et hoc ideo ta qꝛ ĩ mltiloqo raro deeſt m̃datiũ vt vr ꝓuer. x Io mie cre dz dulſis nec etiã credere debes crimibꝰ hocẽ diffamacõibꝰqꝛ o vt dictii ẽ ꝓcuratoꝛ bõe fame 7 ſemĩatoꝛ eẽ dẽs Illi aũt cõ⸗ r trariꝰeẽ des qͥ nitit᷑ ſurꝛipe bonã famã viqelitʒ qꝑ ſpẽʒ fal⸗ 6 ſ vẽiũt ad nocẽdũ aliqͥbꝰEt tu mie crequlꝰeẽ dẽs ſi ſpicõi lie Nã ſuſpicõ ᷣm Tulliũ ẽ qñ ex malis iditijs ꝓcedit Cõtin n git aũt ſuſpicõ tbꝰmõis Pꝛimo qñ qʒs ĩſe ipo malꝰẽ q ipſe er q̃ſi ↄſciꝰſie malitie malũ de alio opinat᷑ Scdo qñ aliq;s effi citur malꝰ ad alterũ AQuia deinimico ex leuibꝰ ſignis quis . mala opinatur Tercõ ex magnis expimẽtis ⁊ ſic phũs dicit * ꝙ ſenes marie ſint ſuſpecti gꝛ multũ erpimẽtũ hñit Et ſub⸗ e dit Seneca Cu ↄtines ꝓnꝰeſſe debes ad mißicoꝛqiaʒ ⁊ lẽt⸗ ad irã ã ira vt dicit phũs ſeptioꝛthicoꝛũ macerat coꝛp⸗ Vñ ſic ait Ire venereoꝛũ actꝰ macerãtipᷣm coꝛpꝰ Et qͥbuſ⸗ dam inſanias faciũt hoc etiã· Seneca ĩ libꝛo ſcðo de ira ni hil velotiꝰ ad inſaniam qᷓ; ira iqeo fugienda eſt er ſtnẽda ai Etiam ideo quia coꝛrumpit ſubiectum et vitam dimimuit. „ In aduerſis eſto firmꝰ: in pꝛoſperis cautus et humilis oc⸗ cultatoꝛ virtutũ Sis enim vitioꝛuʒ vane gloꝛie ——————— et hoꝝ quibꝰ pꝛeditus es: nõ acerbꝰ exactoꝛ eſto Nulliꝰ im pꝛudentiã deſpitias Rari ſermõis eſto: loquẽtiũ paciẽs au ſ ditoꝛ Senerꝰ nõ ſeuus: hilares nõ ſpernas Sapiẽtie cupi h „6„„ dus et docilis Que noſli ſine arꝛogantia poſtulanti impar d tire que neſcis ſine occultacõe ignoꝛãtie tibi poſtula ĩptiri. Halt dich yn geluck ſicherlich„ Vnnd yn tugenden heymlich h Voꝛacht hoffart vnnd auch miſſetath 6 Nit biß driner gut eĩ he fftiger acht iſt mein radt ſ Voꝛwirff auch nicht deß vnweyſen toꝛheyt ſ RByß auch nicht tzu vbꝛiger rede bereydt Sunder hoꝛe dye lente gedultigklich Hallt dye frolichen nicht ſchmechlich Begere lere vnnd weyßheydt Czů lernen ander leute byß bereydt c So du etwaß nicht wyſſen biſt g Schem dich nicht fragen tzu aller fryſt Hec eſt vltia ps huiꝰ capituli de txantia In qua Sene⸗ 1 capłima ofſitia tpantie ſupaqdit cũ repeticðe quoꝛũdã pꝛe 6 habitoꝛũ Et vult pmo ꝙ tu Atinẽs firmꝰeſſe debes in kifor tunhjs vl aduerſitatibꝰã circũſpect? ñ Catho Cũfueris fe 9 liv queß int aduerſa caueto ã vltĩa raro coꝛreſpõdẽt pꝛi⸗ mis o etiã ſeneca libꝛo octauo denat᷑alibꝰ ſic dicit Neſcit ee nũc leta nũc triſtis Debz igit᷑ nẽo ĩ ꝓſperita tibꝰ gaudere neqʒĩ aduerſitatibꝰ deficeat ⁊Et ſubdit ꝙ ↄti⸗ nes dz eſſe hũilis occultatoꝛ ſe vtutũ hoc ẽ nõ dʒ querere gliaz vanã de ſuis vᷣtitibꝰ ñ głia labilis eſt vt dicit ideʒ ſeneca in epła quadã ad Pucillũ Quid de vanis gloꝛiaris homibꝰ Quia miĩme ꝓdeſt ideo cõtẽnere debes vanaʒ glo⸗ riam qʒ faciliter decidit ſicut flos Vullius ſcdo ofſitioꝛũ Et ſubcit ꝙ cõtinẽs etiã nõ debet eſſe crudelis exactoꝛ v coꝛre⸗ ctoꝛilloꝝ hoĩm quibꝰ añpoſitꝰ ⁊ pꝛepoſitꝰ eſ ĩ dignitate ſed humilis vt pꝛiꝰ patuit Neqʒ etiã cõtines alicꝰinſipiẽtiã ſper nere debʒ Iiã magna mißicoꝛdis eſt miſercre inſipientis vt dicit Platinus phijs Tt cõtijẽẽ panca loqui dʒ et illa que loquit᷑ debent eſſe vera Jurta illud moꝛalis Scrmo bꝛeuis tuo pꝛecedat ab oꝛe Sr Catho Nõ ſis vẽtoſis ſi vis vꝛba nus haberi Et debet eſſe cupidus ſapiẽtie Wã nihil vtilius homibꝰ in hac vita eſt q; ipa ſapietia qʒ diſpõit oĩa vt dicit Sapiẽtie viij.ĩ vitã quietã efficit vt dicit Seneca aq lucil lum Et ↄtines etiã dʒ eſſe docilis hoc eſt diligẽt᷑ inſiſtere dʒ ſtucio Quare dicit Seneca ĩ ſeptuageſima ðctaua epła ad Lucillũ Suã diu viuas tã diu diſcas Gij Catho Inſtrue pceptis aim ne diſcere ceſſes Nã ſine doct̃na vita eſt quaſt —— moꝛtis ima go Etiã cõtinẽr imptiri deb⸗ illud qð ſeit poſiu lanti cuiꝰ racõ añ habita eſt Etca quetu——— cũdia indre ab alns Nãꝑ hec ai tuꝰel uat᷑ Vñ Sepe ro⸗ gare rogata tenere nũc retẽta docere Hec tria diſcipłm faci unt ſupare mgim Iðo nõ dẽs vererið iqſicõe nec occulta⸗ ri tuñ igrãtiã õ e ñ vitiũ e/t nihil ſcire t nihil diſcere velle De Juſtitia. Vſtitia poſt hec vᷣtus eſi Quid añt eſt iuſtitia: niſi tacita nãtũre ↄuẽtio ĩ aqiutoꝛiũ multoꝛum adinuenta E quiq eſt iuſtitia niſi nature cõſtitucẽ ſeu dinina lex vincu Din lum humane ſocietatis In hac autem non exiſtimãꝰ quid expediat: Expedit: illa quicquid dictauerit. Nu mercke tzu du ſchuler tzu aller friſt Daß dyß dy vyrde vnnd letzte tugent iſt Vnnd ſy iſt rechtigkeyt mit namen genaunt Allen tugenthafftigen leuten iſt ſy wol belannt Vnnd wiltu dy tugenndt begreyffen recht Daſtu nicht ſeyeſt der vntugent knecht So halt du dich nach den geſetzen tzwar Dye do hvernach ſtehen gedꝛuckt gar Iſtuq eſt vltimũ ⁊ pꝛicipale capttulũ hꝰtotilibelli Jene ee ĩquo detmĩat᷑ de vlrĩa vᷣtute cardinali ſtʒ Juſtitia Et di nidit᷑ ĩ duas ptes ĩ pᷣma pte pðit ſeneca diffinicõʒ ĩ ſcpa pꝛo pꝛietates. iuſtitie ibi 8 qs 2c In pᷣma pte inuitur pᷣmo ꝙ iuſtitia ẽ vᷣtꝰ ſcto cꝰmõi vtꝰẽ iuſtitia.?cõ ꝙipᷣa eſt vtił ⁊ illa patẽt ĩ textu ᷣm oꝛqĩeʒ Añq; de his in ſpẽali aliqͥq dicet᷑ pᷣmittẽda ſunt quedã generalia ꝓ notitia eqñtiũ hñ⸗ da ſimt q̃tuoꝛ Pꝛimñ ꝙ inſtitia reſpicit ea que fiũtĩ ↄmñi cacõibꝰhñane vite vt dicit phñs qnto Ethicoꝝ ſilr mgẽh 1 lia qñ dicit ꝙ ipa ſit repta ĩ adiutoꝛiũ mltoꝝ Quicãd em̃ rò licitũ eẽ dictat hoc ꝓſeqdũ ẽ Et recta rõ dictatĩ hñanis co mitatibꝰ vite neceſſarijs eq̃litatẽ ⁊ eqtatẽ ergo merito equi tas ßuãda ẽ que ꝓpꝛiñ obiectũ ẽ iuſtitie Sctim pꝛcipale eſt ĩqͥ ↄſiſtit iuſtitia ⁊ qs ꝓꝛꝰ eiꝰ actꝰ eſt Pꝛopꝛi⸗ em̃ a Leſt ipiꝰ reddere vnicuiqʒ qð ſuũ eſt ã matia iuſtitie ẽ opãtio extioꝝ ſᷣm ꝙ ida vł res que ꝑ cã agit ſit reſpectu altiPꝛo pꝛiñ em̃ cꝰcðqʒ ẽ ꝙ ſibi dat᷑ km eqᷓlitatẽ ⁊ Voꝛcozʒ iuſtitie er go ꝓpꝛiꝰ actꝰ iuſtitie eſt reqdere vnicuiqʒ qð ſuñ eſt Tertiũ eſi de quidqitate ipiꝰ iuſtitie Vnqe ipa ſicut notificatur ᷣm Imbꝛoſium in libꝛo de offitijs Eſt que vnicuiqʒ reddit qð d ũẽ.alienũ nõ vẽdicat veilitatẽ ꝓpꝛiã nõ negligit vt con můezʒ eqͥtatẽ cuſtodiat Idẽ ᷣm btin Thomã iſto ſcde que ſtiõe qn jgeſima kcia ſie difſinit᷑ Eſt ↄſtãs ꝑpetuaqʒ volun tas vnicuiqʒ qð ſuũ eſt tribuẽs Silr a pho qͥnto Ethicoꝛũ Rſt babitꝰ ᷣm quẽ aliquis dicit᷑ opatiuꝰᷣm eleccõʒ iuſti. NQuiſquis hanc ſectari deſideras: Pꝛimo deum time ⁊ eum ama vt amaris ab eo Amabis autem deum ſi imitaberis eum in hoc autem omnibus velis pꝛodeſſe nulli nocere Et cñccũcti appellabunt te virum iuſtum: Et omnes ſequũt᷑ venerabuntur et diligent te 4 Wer do wylrechtfertigk genannt ſeyn Der ſal tzu dem erſten got den herꝛen foꝛchten ſeyn ſt eß fache daſtu yn lyben byſt o lybet her dich widder tzu aller fryſt L eß ſache daſtu wirſt eue ickgenanndt yß frommen den leuten yn allen lanndt Vnnd denn alle leuthe ganntz ane wan Heyſſen dich eynen recheſerchen man n hac ꝑee ſeneca pẽit ytẽ executiuã ponẽdo pꝛierates ⁊ offiria iuſtitie dicẽs pᷣmo ꝙ ſecutoꝛ iuſtitie pꝛicipa it debet rimere deñ Vñ ꝓuer. xxiij · In tĩoꝛe dñi eſto tota die Nã in itiñ ſapie ẽ timoꝛ dñi Eccliaſtici pᷣmo ã tioꝛ dñi vt ibideʒ ðᷣr glia ⁊ gliacõ ⁊ letitia ẽ Ideo deñ timere dẽmꝰ vt ame⸗ mut ab co Ideo etiã diligere p omiĩbꝰ dẽmꝰ eũ Vnde Ca⸗ tho Si deꝰeſt animꝰ vt nobis carmiĩa dicũt Hic tibi pᷣcipue ſt piwa mẽte colendꝰ Ille autem amat deum qui imitatur eum in ſuis mãdatis In hoc vt omib? ficuꝰ velit eſſe ⁊ nł li damnñ inferꝛe quando quis hoc facit tiic om̃es hoĩes ap⸗ pellabũt eñ viꝝ iuſiũ ⁊ ꝑfem̃Et om̃es ſequũt᷑ ⁊ amant eñ Juſtus ei vt ſis non ſolũ non nocebis ſed etiã nocentes ꝓ hibebis Wã nulli nocere nõ eſt inſtitin Sed ab alienis ab⸗ ſtinẽtia Ab his ergo incipe. ⁊ñ aufferas alienũ niſi ad ma ioꝛa pꝛoueharis Etiam aliena ablata reſtitue Raptoꝛes qͥʒ ipſos ne ab alis timẽdi ſint caſtiga ⁊ ꝓhibe et coherce. Wiltu ganntʒ rechtfertick gen annt ſeyn So ſaltu den leuthen nicht ſchedelich ſeyn Du ſalt auch nicht den andern tzu geben Daß ſy nach der leuthe ſchaden ſtreben Denn keyn ſchaden iſt nicht rechtfertickeyt Sunder von andern leuthen meſſickeyt Von den leren hebauch an So lange biſtu tꝛu groſſern kenneſt gan Vnnd haſtu auch vmandt genommen ycht So gib eß wyder dar tzu byſtu vorpflicht Hic ſeneca põit alia offitia iuſiitie dicẽs nõ ſolũ ĩ hoc ↄſi ſtit iuſtitia vt nulli noceas: k etiã ʒ hibere nocẽtes Nã ni li nocũtũ inferꝛe ꝓyꝛie nõ eſtiuſtitia ĩmo requirit᷑ cuſtodia ab aliẽis malis ergo ab his docuitis debes icipere ⁊ ñ ceſ⸗ ſare donec ad maioꝛa j ucharis tiã ñ ſolũ alic a ablata re ſtituere dẽs ĩmo etiã inuẽta que fuet̃t poſſeſſa ⁊ relicta vt di cit btůs VThõasĩſcda ſcte queſtiõe liw).=t caſtigare et ꝓ hibere ipſos raptoꝛes ne ab alijs homibus ſint foꝛmidandi o n dia eſ⸗ re tdi 16 i quia in hoc conſiſtit pꝛopꝛius actits iuſtitie vt viſum eſt. Ex nulla vocis ambiguitate ↄtrouerſiã nectas: ſed anim qualitatem ſpeculare: nihil tibi interſit an affirmes vel ne⸗ ges de religiõe ac fide ſcias agi vbicũqʒ de vitate tractatur Naz ⁊ ſi deꝰ ĩ iureiurãqo inuocet᷑ ⁊ inuocãti teſtis non erit: Tñ inde nõ trãſias vᷣitatẽ nec iuſtitie tranſileas legem. In tzweifelhafigẽ ſachẽ nit krige ſund ſch an dy⸗ Snd ſage recht wy daß oꝛteyl kumpt voꝛnunfft Iſt eß daſtu got an ruffeſt yn guten dingen Ennd dyr yn der ſtundt iſt nicht wol gelingen Darumb ſaltu nicht vbertreten dy warheyt Noch daß geſetze der gerechtickeit tzu keyner tzeyt Hic ſeneca poit alia offitia aq hĩtũ iuſtitie pertinẽtia Et vult pᷣmo ꝙ hõ iuſtꝰ de dubio ᷣmõe diſceptacpeʒ facere non dz hoc iqẽ Catho ĩ ſuis dogmatibꝰ Iratus de re incerta cõ tendere noli!ñ hoc ꝓpꝛiũ eſt ſtultoꝝ vt ðr ꝓuerbioꝝ xviij. capitulo Labia ſtulti immiſcet ſe rixis et oð ei iurgia ꝓuo cat Et ſubdit Seneca ꝙ qualitateʒ ani inſpicere debʒ iuſt? ſic videlit ꝙ ſit inſpectatoꝛ bonoꝝ moꝝ Et ſcire debes ꝙ iſte tractatus eſt de religione et ſide ideo ſeruandꝰ eſt vbicunqʒ tractatur de veritate Et ſi deum in iureiurando inuocaue⸗ ris et non tibi teſtis fucrit: pꝛopterea non debes tranſire ve ritaem nee ſtatutũ iuſtitie? Vam poſt deum ipſa veritas co lenda eſt vt vult Pithagoꝛas que ſola deo homies ꝓximos facit iqeo phũs Empedocles inquit Caue ab his qui verita tẽ nõ ᷣuãt iðo nñq; recedere debes a lege vitatis nec inſtitie ri cuſtodiã Er ſi cõtingerit veritatẽ mẽdacio reqimere: nõ fatui ⁊ ſtulii faciũt o woſito mõ de qͥbꝰ Al iuleo qin mandat balſams cribꝛo Et verbis pleno verba i aliqñ coarteris ̃dac vti: vtere nõ ad falſiſed ad ve mẽcieris ß pociꝰ excuſabis qa ibi hõeſta cauſa eſt· Juſtus ſecreta nõ ꝓit: tacẽda em tacet et loquenda loquitin wyrſiu gedꝛungen tzu bꝛauchen falßcheyt Daß thu vmbe verfechtunge der warheyt Heymliche dingk der gerechte nicht offenbaren iſt wen er weyß ſweygen vnd reden tzn aller friſt b Hic ſineca ponit alia offitia ad habitũ iuſtitie ꝑtinẽtia vo lens ꝙ ſitu aliqñ ↄpulſus fucris aliqñ frui mẽdacio ⁊ vti de bes ad ↄſeruationẽ veri ⁊ nõ falſi nã ad iuſtitiã nos nati ſ ſum Vt dicit tuliꝰ ĩlibꝛo pᷣmo nihil pſtãciꝰ qᷓ; ĩtelligi nos z ad iuſticiã eẽ nati nõ enĩ opĩoeß̃ natura ius inſtitutũ ẽ Cůñ e añt iuſtus ðr qſi ius ß̃uãs vti debʒ ad ↄſeruacionem veri kmõis ⁊ ꝓpt vtilitatẽ ᷓdari Mẽdatiũ ait m ſe malũẽ et de fugiẽdũ vt dicit phꝰq̃rto Ethicoꝝ vnꝰᷣſqʒ q̃lisẽ tria opat᷑ i facit ⁊ vinit niſi gra alicꝰopet᷑ Si aũt ↄtigeritnos vti men dacõ ꝓpt᷑ vtilitatẽ ꝓꝛimi ⁊ ñ ꝓꝙt decepcõʒ vel gta lucrimẽ datiũ pᷣue nõẽ̃ Atſi hõ inſtꝰñ mãifeſtat ſecreta iuſtꝰ vᷣr Sʒ tacena viro At illi alta paꝝ eſtet ſoeura etiã trãquillitas vt dů illi a ma„ lis vincunt᷑? ab iſtis añt mala vincant᷑ ec ergo ſi ſtudere ciateris letus ⁊ intrepidꝰfinem tui curſus expectabis Tri e n uſtus ſtitias huiꝰ mũdi hilaris deſpicias Et tumultuoſa expecta bis quietus Et ad extrema ſecurus pꝛoperabis Dem gerechten gegeben wirt Vnnd daß boß vberwindet tz Darumb wiltu dy obgeſchꝛiben b rid vnd ſicherheyth u aller tzeytt Wart fiolich daß ende deß lebenß deyn Voꝛ So Hie ↄñter oſtendit Seneca ſeu ſecura trãquillitas illi ho da tacet ⁊ loqñda loqͥł̃ ip̃e oĩa ſupat mala buerit in ſtu ineh ð werlt betrubn cheydeſtu auß diſer werlt mit ſicherheit egreyffen ſeyn yß vñ wart vngeſtumi⸗ keit ꝙ ſumma requies et alta pax mi exiſtit videlitʒ iuſto qͥ tacen Et cũ mali hoiĩes ſupãt᷑ a mal tunc Et ergo infert ſeneca Si iuſtꝰ curã ha⸗ dendo et retinendo ea que dicta ſunt de iuſtitia Iſte tirꝰ et letus expectare poteſt k᷑minñ ſie vite Et oĩa h? mÿ̃i kfutat videlitʒ triſtitiã ⁊ tumłtuoſa ſuſſiet IFdiet᷑ tut? ad ertrẽa vite ſue Nã iuſtitia ᷣm mercuriũ eſt voca: io dei Cñ aũtilla duo offitia retinet que põit lactãtius in libꝛo de vero cultu dei videli deo coiũgireligio n tʒ cõiũgi deo et homi: pꝛimuz videlicet ũcupat᷑ Sctʒ aũt humãitas? ſecure et hilarit ꝓperare poteſt ad extrẽa iuditia ꝓpt᷑ iuſtitiam homo * . 1 N— uidꝰacumis eris ĩgenij iueſtigatoꝛ latẽtiñ q̃liũcũqʒ noxia⸗ De ſRſura rt modrracö̃e pꝛudentie. Is ergo inſtitucõibꝰhee q̃tuoꝛ vtutũ ſpẽs ꝑfectũte S faciũt viꝝ Si ̃ſurã rectitudis haꝝ equo vinẽqi ſi beris Nã ſi pꝛndẽtia kmĩos ſuos ercedat: calliqꝰ pa rum oſtentatoꝛ vocaberis iimicꝰ: timidꝰ ſuſpicacõibꝰ attẽ tus: ſp aliqͥqᷓ timẽs: ſp aliqͥqͥ querẽs: ſp aliqq exiſtimãs:et ſubtiliſſimas ſuſpicaces tuas ad rephenſionẽ alicuiꝰinpin gẽs: admiſſo notaberis digito: aſtu plenꝰ: verſipellis ſim plicitatis inimicꝰ: cotẽplatoꝛqʒ culparum et poſtremo vno nomine g cunctis malus vocaberis homo. Nu magiſter ſeneca eygentlich voꝛ war Nat geſaget von den vier tugenden tzwa⸗ Vu vmb beſſer merckunge vnnd tzuuoꝛſicht Vennet her noch eyns dy tugẽt alle yn voꝛpflicht Dy vier tugent beſchꝛiben mit vleyſſickeyt Machen dich ganntz klug tzu aller tzeyt Vnnd heldeſtu ſy gannt eygentlich So biſtu von allen genanndt weyßlich Poſtq; ſeneca defmĩauit ſpecifice ⁊ ſinglati de q̃tuoꝛ vᷣtu tibꝰcardtalibꝰ videlitʒ de pꝛucẽtia magnanitate ↄtinẽtia et iuſtitia Nic ↄñt᷑ põit epilogacõʒ haꝝ vᷣtutũ ⁊ hoc ꝓpt᷑ meli oꝛẽ hñdã mẽoꝛiã Et pᷣmo pðit recapitulacõʒ pꝛudẽtie Se⸗ cũdo magnanitatis Cercò ↄtinẽtie Quarto iuſtitie Et ꝑ⸗ tes patebit ꝑ ordinẽ ĩ ꝓceſſu lẽe Epilogãdo dicit ſie his er⸗ go ijtitucõibꝰ⁊cq̃ſi diceret ꝙ ille qjtuoꝛ vᷣtutes carcĩales cũ ofſitijs earũdẽ facitit te vrꝝ felicẽ ⁊ xfectum ⁊ hoc ẽ vm ſi vi ues ᷣm mẽſurã rectitudis Vñ ſeneca i epla octuageſima oc tana ad Pucillũ hec inq́t. hoc oprim hʒ ĩſe generoſus anĩꝰ ꝙ excitat᷑ ad hõeſta magnapꝝ reꝝ ſpeʒ ad ſe vocat⁊ attollit Docileſqʒ nata nos edidit ð rõnẽ ipfectã dedit que vᷣtutib? —— 5e. 1 s4 min ſm icht th et ſciẽtijs pfici põt A vtutibꝰ eñ moꝛes fiũt Amoꝛib? vᷣtꝰꝑ ſicit᷑ vt dicit Policrates li· v. ⁊ Auguſtinꝰð ciuitate dei l· ſco capitlo xxj. narꝛat iſtũ vſitz Moꝛibꝰ ãtiq;s res ſtat ro mana viriſqʒ: qͥ vᷣſus nihil alið htẽdit niſi ꝙ ille qͥ modñ ſeꝛ uat 1vtute? ꝑſeueratille oĩa bñ tgit q;s aũt aãtoꝛ cupit eſſe vᷣtutis ſpeculat᷑ ne tmios excedat q qͥ ercedit fmĩos pꝛuden tie ille erit calliqus et etiã pauiqus vt patetĩ lẽa Et poſtrẽo ab omibꝰ homibꝰ vno nomine peruerſus homo dicatur· In has ergo maclas pnudtia ĩmoderata ꝓducit qeñʒ ĩ en meqiocrit laute ꝑſiſtit nec obtuſuʒ hʒ ĩ ſe aliqqᷓ nec vᷣſutũ. er do yn dyſen woꝛuolgen iſt Der iſt rechtfertick genannt tzu aller fryſt Vnnd wer do hat ſtet Vnnd ſy nicht rechtfertick gebꝛauchet Der magk wyſſen ganntz voꝛwar Daß vn deß leier ſtreffen zwar ſie ↄñt᷑ ſeneca ↄcluſiue oñdit ꝙ ſi qs ĩimoderatã pꝛudẽti am ſeqᷓt ille ſciat ꝙĩ has macłas i.ĩ her vitia iã dicta labi tir nũt mediocrif ĩea ↄſiſtit hocẽ mõm ßu aueritille mihil vſutũ nec obtu i bz Wãipa vt dicit platinꝰ phꝰ ĩi.qñ ſcripſi ð moꝛibꝰ ẽnq̃ rõʒ noꝛmn que cogitat ⁊ agitſingu la ꝑſeuerare ac nihil pt etñ facere velle hůanis actibꝰqʒ di ninis arbitrijs ꝓnidere. De oderauda fartitüdine. A gnanitas añt ſi e mõm ſuñ ſe extollat faciet vix minceʒ iflatñ turbiqũ inqetñ Etin quaſcũqʒ extol 1 ——— ⸗ ——— dendus Wam quieta excitat. glium ferit. alium fugat. Wer dytugent an ym hat genant groſmutickeyt Vnd ſy nit recht gebꝛauchen iſt tzu aller tzeyt So Peeh den man hofſertick yn ſeynẽ gemut Daß her ſich duncket ganntz guch Vnnd ſy macht yn auch ganntz kun Daß her boßheyt wyl ſiethe thun Vnnd wer do nicht moß iſt halden vo Der wirt ver ſpottet tʒu aller tzeyt do Hie Seneca ponit recapitulationẽ magnanitatis Vo⸗ lens ſi quis autem extra moqum ſe ertollat tñc ipſa facit vi⸗ rum ſuperbum Superbus aũt eſtilie qui viqeri cupu Etiã virim minacem et iratũ Jrato añt ſem ꝑ ineſt anguſtia fü roꝛ vt inquit Virgilius totam mentem pꝛecipitat ira ani⸗ mum perturbat ſenſum nõ facit diſcernere verũ vt dict in philoſophia poetarũ libꝛo quarto capitulo ſexto et etiã virñ inquietum Facit et hominẽ repentinñ vel velocem in quaſ⸗ cnnoz extollentias dictoꝛũ vel factoꝛũ: poſtpoſita tñ hone⸗ ſtate Qui añt modum non ſeruatille ſemper deridet et ſub⸗ ſannat alios mouendo oculos ſuos Ppter curoſitatẽ Ideo deridendus et ſubſannandus eſt tanq́; crudelis homo Sedͥ quãuis audax impugnatoꝛ ſit tamen multas extraſe violentias ferꝛe non poterit Sed miſerum optinet fineʒ aut erumnoſum derelinquit. Menſura ergo magnanimitatis lentias dictoꝛñ aut factoꝛ neglecta honeſtate feſtinũ Qui momẽtis omnibꝰ ſupcilia erigens vt beſtiarius etiam deri⸗ 3 n alis Vo⸗ afacitvi⸗ pit ktij quſtia j a. ai⸗ dicr in iñ vit 1uaſ⸗ hone⸗ tſub⸗ Jdto 2 traſ nez at nitalit eſt non timidum eſſe hominem nec audacem. Wy wol her iſt eyn kimer man Vnd bedarff groſſe dinck greyffen adder fahẽ an So magt her daß nicht lannge treybenn Vnnd beſtendigt dar ynnen beleybenn Sunder ym kommet ſeyn ende tzu peynn Adder leſt eyn durfftick gedechtniß hinð ym ſeyn Wer ym großmutigk wyl ſeyn Der ſetze ſich mit ſulcher moſſe dar eyn Daß her dar nach tzu keynen ſtundenn FJoꝛchtick nach kime werde erfundenn Hic complet dictum ſuum de magnanimitate Dicẽs ꝙ licet magnanimꝰ ſit audax ſit inuaſoꝛ tñ nõ poteſt ferꝛe mł ta arduã coꝛpoꝛis extra ſe Et hoc ſi excedat modũ magna⸗ nimitatis Si aũt tranſgrediat᷑ optinet miſerꝛimũ finẽ hoc eſt miſerabilem moꝛtẽ Aut poſt ſe mittit erũnoſam recoꝛda⸗ tionem ſeu memoꝛiã ꝓpterea infert Seneca ꝙ regla et mõ⸗ et menſura magnanimitatis eſt non nimis timiduʒ eſſe ho minem nec nimis audacem nec pꝛeſumptuoſum Sed me⸗ qium modũ habere Erquo virtus in medio conſiſtit vt di⸗ cit philoſophus in Ethicis Nempe ipſa veritatem pꝛedicat iudices falſos redarguit et omniũ vᷣtutũ genera aq̃ ſalubꝛẽ poꝛtã deducit Quapꝛopter omnes vᷣtutes ſimt ſine virtute ſi magnanimitas comes non fuerit Mihil eñ̃ foꝛtis aut au dacia virtus inerpertum linquet Hocinquit Vuidius in li bꝛo de ponto Vmiĩa defitiũt anĩꝰ ſolꝰ omĩa vincit ſed omĩa cogitat? oia temperat vt dicit Vuidius ibidem Ideo in li⸗ bꝛo decimo Methamoꝛphoſeos ſic ait Audentes dets ipſe iuuat Ende etiã Virgiliꝰ Audentes foꝛtuna iuuat timiqoſ qʒ repellit Et ergo pꝛe omibꝰ magnanimitas eſt ſeruanda et retinẽda et hoc cũ moqdo et regula et non exceſſu 3 ———=zz z——— Dr Rodo temperantie. Vntinẽtin deinde his termĩs te aſtringat caue ne ſis parcꝰ nec ſuſpicõſe ⁊ timide manñ ↄtrahas nec nñmis q́ʒ ſpeclʒ ponas naztlis 7 tãta circũfuſa putrebit in tegritas Hac ergo mediocritatis linea ↄtinẽtiaʒ obßuab vt nec voluptati deditus ꝓdigus luxurioſus appareas Nec auara tenacitate ſoꝛqidus aut obſcurus exiſtas. Byß nicht karck wilttu haiten meſſickeyt Vnnd den ſyn deyn nicht ſetze yn geytzickeyt Wenn ſolche vnnd ander vtʒlich guch Benntzlich voꝛgeedt vnnd faulen chut Darũb biß haldõ diſe regel ð meſſickeit=keiner ʒeit Daſtu genant wirſt eyn ſlẽmer vñ geytziger tu⸗ Hic Seneca põit recapitulacʒ fcie vtutis carqiar vide licet ↄrinẽtie Dicẽs ꝙ ↄtinẽtia facit te viꝝ vtuoſuʒ his offi⸗ tijs ⁊ tmiĩs que duo funt Pꝛimi offitiũẽ ꝙ tu ↄtinẽs pcꝰeẽ nõ dẽs hoc ẽ tenax ĩ rebꝰ dãdis t rõʒ ſubiũgit ne doloſe ⁊ auide manũ claudas Ille aũt parcꝰ ðr qͥ retinet quicqͥq po ſtulat vſus videlitʒ qͥ expõit vbi nõ ẽ erponẽdũi ⁊ retinet vbi eſtdãdũ meliaũcẽ dare q; accipere vt dicitphñsĩ Ethicis Scdm oſſitiũ ru ↄtinẽs magnã ſpem nõ dẽs ponereĩnñ⸗ mis hoc ẽĩ diuitijs Et rõʒãnectit aʒ integritas pecunijs circundata anihilabit᷑ iqeo nulla certa ſpes ponenda eſt in ipſis nde Sirgiluus qrto eneidos eltheimiſeruz nuſcᷓ vlla fides Ideo Uincentius papa inquit V pater quid pꝛo ————————— wi a kas ezeit ⸗ ſunt tibi diuitie gloꝛie ⁊ letitie Cñ homieʒ a moꝛte nõ liberãt a ferme nõ defendũt a febꝛe nõ cripiit Ecce qui iaʒ gloꝛio⸗ ſus ſedebat in aula nunc hic ſpꝛetus iacer in tumba Et ſub dit ꝙ tu cõtinẽs cuſtodire debes et reſeruare cõtinẽtiaʒ hac linea mediocritatis hoc eſt hac regla recta ne voluptati ſis ſubdit? Ne etiã videaris Pdigus hoc eſt inutilis diſpenſa⸗ toꝛ bonoꝛũ jIe etiã lururioſus: lururia eñ coꝛpꝰ et animaʒ maculat ec exiſtas ſoꝛdidus auara cupidirate Quia ipa inſatiabilis eſt vt viſum eſtinfra capitulo pꝛudentie. Nualiter moderandait iuſtitia. Vſtitia poſ remo eo mediocritatis tenoꝛe regẽda e duetu leni motã antrẽz negligẽtia ſubſeſtur Dum ner de magnis neqʒ de minimis erꝛantium vitijs coꝛ rigendiaram geras Seqͥlicentiam peccand alludennb⸗ tibi blande vrilludentibꝰ poterue pꝛomitas xjeq; rurſuz nimia rigiditate n aſſitate nihil venie aut benignitatis re⸗ ſruas ane ſocietati durꝰ aſparcas Iſta ergo amabilis iuſtitie regra tenenda eſt vt reuerẽtia. diſcipline eiꝰ neqʒ ni mia negligentia cõmunitate deſpecta vileſcat Neqʒ ſeuioꝛi atrocitate diuturna gratiam humane amabilitatis amit⸗ tas. Dye gerechtigkeyt mit maſſe tzu regiren iſt Daß nicht voꝛſeumũg nach volge tzu keyner fryſt So du laſter beyde kleyn vnd groß byſt bereyt Den irꝛeden vber ſehen tzu aller tzeyt Auch byß nicht vben al tzu groſſe geſtrengikeyt Daß yn dyr wurd gefunden keyn gutigkeyt Dyeregel byß halten der— tigkeyt Daſtu nit— vᷣſine Vnnd voꝛleuſt durch all tzu groſſe grauſamckeyt Dye gunſt deß volckeß tzu leyner tzeyt Poſtquam Seneca poſuit recapitulationem magnani mitatis et pꝛudentie et cõtinẽtie Nic conſequenter ponit epi logationeʒ quarte virtutis ſiz iuſtitie que vltima eſji int vir tutes cardinales vt pꝛius patuit Volens quomodo et qua⸗ liter ipſa regenda eſt videlicet tenoꝛe mediocritatis Et ratio nem ſubiungit ne ipſa iuſtitia recipiat negligentiam in im motam rattonem animi neq;ʒ de magnis vitijs neqʒ de paꝛ uis Et hoc ideo Quia iuſtitia ex lege fit Vex autem ſcriptũ eſt ius aſſerens honeſtum pꝛohibens contrarium Ideo ſub dit ꝙ licentiam peccandi tibi blande alludentibus id eſt cõ⸗ placentibus et pꝛoterue inſurgentibus non pꝛomittas Sed curam gere puniendi crimina Sed tamen cum benignita te et humilitate. Quare dicit Hoꝛatius in epiſtolis? emo adeo ſerus eſt vt non miteſcere poſſit Wam etiam vt inquit Seneca in libꝛo ſecundo de clementia Vmnis benignitas appꝛopꝛiat et pꝛopꝛium ſapientis libenter eſt dare Nam hu manam benignitatem ſuaqet cum omnes vnins nature ſu mus qᷓ;obꝛem pꝛe omnibꝰ opa benignitatis et pietatis ſunt ethibenda ideo reſeruare debemus benignitatem ⁊ nõ aſpe ritatem nimiam neqʒ erudelitatem AQuia melius eſt nimiũ habere demiĩa qᷓ; de ſeueritate et crucelitate Et rationẽ an het wirſt vmb ſeumlikeit ſon . ſcu tig an tep ſ vir qua⸗ ratio inim depa riptñ ſ ſicõ⸗ Seq nita emo uit itas nh eſu sſint aſe imi ſan neetit ne videaris pꝛoteruus humane ſocietati er go iſta re⸗ gula amabilis iuſtitie eſt tenenda vt reuerentia en diſci⸗ pline Et hoc ideo ne ipſa vileſcat quaſi deſpecta pꝛopter ni⸗ miam familiaritatem ⁊ cõmunitatem ne gligentie nec etiaz „ amitras dinturnitatem gratiam amabilitatis ſcilicet pꝛo⸗ pter nimiam crudelitatem Conciuſio pormiſſoꝛum, Jquis ergo vitã ſuã ad vtilitateʒ non t̃ wꝛiam ſed multoꝛñ iculpabilit aſſiſti deſiderat hãc bdicta rů ventñ pꝛeclaram foꝛmulã p qualitatibꝰ tum locoꝛũper⸗ ſonaꝝ atqʒ cauſaꝝ eo mediocritatis tramite teneat ve velut in quodã vehiculo ſummitatis aſſiſtẽs qjſi ꝑ obrupta extrĩ⸗ ſecus pꝛecipitia ruentem mentem compos: ipſe deuitet inſa niam ain deſicientem contemnet Wer mu meynet dar nach tzu ſtrebenn lach ſeinẽ vnd anð lenth nutz tzu erfarn ſein lebẽ Der behalt diſeß bchleynß obgeſchꝛibene lere Der durch ſehe eß hyn vnnd her Czu rechter myttelmoſſe bekereth Alß dy tzeyt ſtehet perſon vnnd vꝛſach begeret Allßo daß ſych eyn yder man er dye obgenanten vyer tugent wyl han Der wart daß daß her ſych dar tzu magk gebenn In allen ſachen tzů myttel maſſe mackiebenn ————— — —„ 3 Hie ↄvñter Seneca ſuboit cõcluſioneʒ reſponſiuã omniñ pꝛedictarii vᷣtutũ cardinaliũ Dicẽs ſi tu deſideras modũ vi uedi et inturpabilit manere ĩ vita tua nõ tiñ ꝓꝛiã vtilitatẽ ſed multoꝝ affectas hãc pꝛeclariſſimã ſoꝛmulã harñ pꝛedi⸗ ctarũ vᷣtutũ obſeruabis mediãte illa via videlicet vt mediũ ſu retineas Sed aſſiſtẽs tũc in quodã vehiculo ſummitatis hoc eſt ĩ ꝓpugnaclo altitudĩs vt ĩ hñanis ↄuerſacõibꝰ mẽ⸗ tem ruentẽ ꝑ im puiſa negotin valeas ꝓſpicere Et etiaʒ vt tu ipe potẽs ſpernes ſupbiã ⁊ ↄtẽnes ignauiã hoc eſt ſtulti⸗ tiam az termĩꝰ bonꝰ in ſupbia et ignauia nõ cõſiſtit Te ſte ſcriptura ſacra Anteceſſoꝛes noſtri bonñ optarũt ergo et nos opt are dẽmꝰ Qñ Cicero ĩ tuſeulanis queſtiõibus libꝛo quito Stoici cõgruñ nature⁊ cum eo lauqabilit᷑ viuere Nã teſte Apuleio ĩ ſibꝛo de deo Socratis NWihil apud deñ rectiꝰ eſt qᷓ; vir aniĩo pfectꝰ ⁊ bonus qᷓ alijs añcellit Quare dicit ui. ĩ de arte Diſce bonas artes mo⸗ neo rõana iuuẽt? Non t trepidos vt tueare reos Quare etiã dicit Virgilius Diſcite o miſeri rerũ cognoſcere cauſas Omni em̃ artiũ viuẽqi eſt diſciplina Vita em̃ impfecta eſt inhöeſta Per has em̃ quattuoꝛ tutũ ſpẽs fit hõeſta que le⸗ gibꝰ circũfulcite pᷣciſis ſimt q̃bꝰ mediantibꝰ hõ recte viuere põt Caueat ð ho ne virtutes diſcere ceſſet Vñ Petrꝰde riga i biblia vᷣſificata Ve decet h vt eas feſtio curꝛere greſſu Viꝛ tutuʒ ſp ad melioꝛa celer qʒ hõ vt inqͥt Varꝛo in ſuis ſentẽtijs ad hoc natꝰ ẽ vt ꝓficiat ĩ moꝛib Studeat er⸗ go qͥſqʒ ꝙ in vᷣtutibꝰ ⁊ moꝛibꝰ abũdat cũ aſſiqduitas tym a moꝛibꝰmanat vt inqt Seneca ĩepla xl. aq Pucillũ vbipo nit moꝛis vſcripcõʒ dicẽs Mos ẽ mẽtis hitꝰ ex qͥ operuz aſſi duitas manat Gaudiũ em̃ ĩ ipis ↄſiſtit Et etiaʒ vtinqt a ctãtiꝰ ĩlibꝛo ð vero cultu dei Virtutes ad btãz vitã pducũt quã nobis dignef᷑ ↄcedere qͥ ĩſcla ſcloꝝ eſt benedictus. Impꝛeſſum Lvptzk per Gꝛegoꝛium Boͤttiger · —— N—— — Farbkarte 613 ——